cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
नवौं राष्ट्रपति रनिङ शिल्ड २०७४
एथलेटिक्स
सोही स्पर्धाको छात्रामा सुदूरपश्चिमाञ्चलकी अनीता भुल पहिलो भएमि थिइन्। अनीताले १ मिनेट ०७ दशमलव २५ सेकेण्डमा दौड पूरा गरिन्। पश्चिमाञ्चलकी कल्पना श्रेष्ठ दोस्रो र मध्यमाञ्चलकी काजल विष्ट तेस्रो बनेकि थिइन्। छात्र त्रिपलतर्फ मध्यमाञ्चलका भुवन महतो १३ दशमलव २३ मिटर उफ्रँदै शीर्ष स्थानमा रहे भने मध्यपश्चिमाञ्चलका सुशील केसी दोस्रो तथा सुदूरपश्चिमाञ्चलका नीरकुमार रानाले तस्रो स्थान हात पारेका थिए। त्यसै स्पर्धाको छात्रामा पश्चिमाञ्चलकी विपना परियारले स्वर्ण जितेकि थिइन्। विपनाले १०.५६ मिटर जम्प गरेकि थिइन्। सुदूरपश्चिमाञ्चलकी देविका पालले रजत तथा मध्यपश्चिमाञ्चलकी पूजा चौधरीले कांस्य जितेकि थिइन्।
छात्रा २ सय मिटर दौडमा मध्यपश्चिमाञ्चलकी जयरानी थारू पहिलो भइन्। सबै प्रतिद्वन्द्वीलाई उछिन्ने क्रममा जयरानीले २७.४४ सेकेण्ड समय निलिन्। १ सय मिटर दौडमा पहिलो भएकी मध्यमाञ्चलकी लुजःला अमात्यले दोस्रो स्थानमा चित्त बुझाइन् भने पूर्वाञ्चलकी नेहा चौधरी तेस्रोमा सीमित भइन्।
भलिबल
त्रिपुरेश्वरस्थित राखेपको कभर्डहलमा भएको भलिबलतर्फ छात्रमा पश्चिमाञ्चल र छात्रामा मध्यमाञ्चल च्याम्पियन बनेको थियो। राउन्ड रोविन लिगका आधारमा भएको प्रतिस्पर्धामा पश्चिमाञ्चलले अपराजित रहँदै १२ अङ्क जोड्यो। ८ अंकसाथ मध्यमाञ्चल दोस्रो तथा ५ अंकसाथ मध्यपश्चिमाञ्चल तेस्रो बने। छात्रामा च्याम्पियन बनेको मध्यमाञ्चलले पनि १२ अङ्क बटुल्यो। मध्यमाञ्चलले पनि कुनै खेल गुमाएन। ९ अङ्क जोडेको पूर्वाञ्चल दोस्रो भयो। ५ अंकसाथ मध्यपश्चिमाञ्चलले तेस्रो स्थान चित्त बुझायो।
फुटबल
फुटबलको छात्रमा मध्यपश्चिमाञ्चल र छात्रामा मध्यमाञ्चलले उपाधि जित्यो। त्रिपुरेश्वरस्थित दशरथ रंगशालामा भएको छात्र फाइनलमा मध्यपश्चिमाञ्चलले मध्यमाञ्चललाई २–० गोलअन्तरले पराजित गर्यो। छात्राको उपाधि भिडन्तमा मध्यमाञ्चलले पश्चिमाञ्चललाई ४–१ गोलअन्तरले हरायो।
कबड्डी
कीर्तिपुरमा भएको कबड्डीको राउन्ड रोविन लिगमा पश्चिमाञ्चल र सुदूरपश्चिमाञ्चलले शतप्रतिशत जित निकालेर क्रमशः छात्र र छात्रामा च्याम्पियन बने। दुवैले समान १२–१२ अङ्क जोडे।
क्रिकेट
कीर्तिपुर क्रिकेट मैदानमा भएको छात्र क्रिकेटमा पश्चिमाञ्चलले पूर्वाञ्चललाई ८ विकेटले पराजित गरेर च्याम्पियन बन्यो। लिग कम नकआउट आधारमा भएको क्रिकेटमा छात्र टोलीले मात्र प्रतिस्पर्धा गरेको थियो।
कीर्तिमानधारी पुरस्कृत
समापनका अवसरमा गत ८ औँ संस्करणका कीर्तिमानधारीलाई नगदद्वारा पुरस्कृत गरियो। मध्यमाञ्चलका अजितकुमार यादवले छात्र १ हजार ५ सय र ३ हजार मिटर दौड, मध्यपश्चिमाञ्चलकी मन्जु रावतले छात्रा १ हजार ५ सय मिटर दौड, मध्यपश्चिमाञ्चलकै तिलक विकले छात्र सटपुट तथा पश्चिमाञ्चलकी विपना परियारले छात्र ट्रिपलजम्प र लङजम्पमा कीर्तिमान बनाएका थिए। दुई कीर्तिमानका लागि १० हजारका दरले अजित र विपनाले २० हजार रुपियाँ प्राप्त गर्दा बाँकीले जनही १० हजार नगद पाए।
नारा
प्रतियोगितामा निर्वाचन क्षेत्र र जिल्ला हुँदै क्षेत्रीय स्तरमा छनोट भएका पाँच विकास क्षेत्रका विद्यार्थीहरु सहभागी भएका थिए।भने यश प्रतियोगिताको मुल नारा “स्वास्थ्यका लागि खेलकुद – राष्ट्रका लागि खेलकुद” भन्ने थियो ।
भारतीय प्राविधिक संस्थान दिल्ली
आई आई टी दिल्ली (भारतीय प्राविधिक संस्थान दिल्ली) भारत र विश्वको प्रमुख प्राविधिक शिक्षा संस्थान हो।
रेजिना उप्रेती
रेजिना उप्रेती नेपाली चलचित्र जगतकी नायिका हुन।
यो पनि हेर्नुहोस्
■ मेलिना मानन्धर
■ बिपना थापा
■ युना उप्रेती
रानीटार
रानीटार नेपालको मेची अञ्चलको पाँचथर जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार
व्याकुल माइला
जन आन्दोलन २ पछिको नयाँ राष्ट्रिय गान सयौं थुंगा फूलका हामी का रचनाकार प्रदीपकुमार राई/ व्याकुल माइला को जन्म २०२९ साल चैतमा थाक्ले-८ हिलेपानी, ओखलढुङ्गामा भएको हो। आमा धनलक्ष्मी र बुबा मानबहादुरका छोरा प्रदीपका एक दाजु, एक दिदी र एक भाइ छन्। उनको मातृभाषा वाम्बुले राई हो। अविवाहित राई कानुनशास्त्र स्नातक तथा जनप्रशासन (एमपीए) अध्ययनरत छन्। कानुनी सेवा (अधिवक्ता) का रूपमा राजधानीमा कार्यरत राईको साहित्यिक लेखन थालनी २०४६ सालमा भएको हो। उनको पहिलो प्रकाशित रचना कविता (नेपाली भाषामा) थियो, जुन समीक्षा साप्ताहिक, २०४८मा छापिएको थियो। उनका प्रकाशित रचना - कविता, गीत, गजल, लेख, निबन्ध (नेपाली र वाम्बुले राई भाषामा) छन्। उनका रचना मधुपर्क, गरिमा, समष्टि, मिर्मिरे, कविता (ने.प्र.प्र.), नव कविता, 'स्रष्टा' (कालेबुङ), 'बिन्दू' (असम), 'लिब्जु-भुम्जु', कान्तिपुर, गोरखापत्र, स्पेसटाइम, राजधानी, गोरखापत्र आदीमा छापिएका छन्। उनको प्रकाशित कृति 'नेपाली गीत सङ्ग्रह-२०५९' (दुई सय स्रष्टाका गीतिसंगालो सम्पादन) हो। उनी 'बरभञ्ज्याङ्ग' चौमासिक गोजिका, 'मानव अधिकार आवाज', 'लिब्जु-भुम्जु' त्रिभाषीय त्रैमासिक (वाम्बुले राई भाषा, साहित्य र संस्कृति प्रधान पत्रिका- र 'कौशिकी' साहित्यिक पत्रिकामा संलग्न छन्। उनी मानव अधिकारवादी युवा कानुन व्यवसाय केन्द्र (ह्युरिन्पेक), आदिवासी मानव अधिकार सरोकार केन्द्र, काठमाडौँ, कौशिकी साहित्य प्रतिष्ठान, काठमाडौँका संस्थापक सदस्य हुन् भने काठमाडौँ जिल्ला नेपाल बार एसोसियसनका साधारण सदस्य छन्। उनले लेखेको राष्ट्रिय गान यस्तो छ -
यो गान राष्ट्रिय गान छनोट समितिले २०६३ मंसिर १४मा नेपाल सरकारलाई हस्तान्तरण गरेको थियो। यो गान नै २०६४ वैशाखमा राष्ट्रिय गानका रूपमा छानिएको छ। राईबाहेक हरिहर तिमिल्सिनाको लेखन दोस्रा र रामप्रसाद ज्ञवालीको लेखन तेस्रो भएका थिए। ती राष्ट्रिय गीत यस्ता छन्-
<STRONG>दोस्रो गीत</STRONG>
हरिहर तिमिल्सिना
<STRONG>तेस्रो गीत</STRONG>
रामप्रसाद ज्ञवाली
अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष
अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक निधि  (अङ्ग्रेजी:इन्टरनेशनल मनीटरी फन्ड, लघुरूप:आईएमएफ) एउटा अन्तर्राष्ट्रिय संस्था हो, जसले यसका सदस्य देशहरूको वैश्विक आर्थिक स्थितिमाथि नजर राख्ने काम गर्छ। यसले आफ्ना सदस्य देशहरूलाई आर्थिक र प्रविधि सहायता दिन्छ। यो सङ्गठन अन्तर्राष्ट्रिय विनिमय दरलाई स्थिर राख्नुको साथ-साथ विकास कार्यलाई सुगम बनाउन सहायता गर्दछ। यसको मुख्यालय वांशिगटन डी.सी, संयुक्त राज्यमा छ। यस सङ्गठनका प्रबन्ध निर्देशक डामनिक स्ट्रस छन्। आईएमएफलाई विशेष मुद्रा एसडीआर (स्पेशल ड्राइंग राइट्स) छ। अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र वित्तको निम्ति केही देशहरूको मुद्राको प्रयोग गरिन्छ, यसलाई एसडीआर भनिन्छ। एसडीआरमा यूरो, पाउंड, येन र अमेरिकी डलर पर्छन्। आईएमएफको स्थापना सन् १९४४ मा गरिएको हो। विभिन्न देशहरूका सरकारका ४५ प्रतिनिधिहरूले अमेरिकाको ब्रिटेन बुड्समा बैठक गरेर अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक सम्झौताको रूपरेखा तयार गरे। २७ डिसेम्बर १९४५ का दिन २९ देशहरूले सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेपछि आईएमएफको स्थापना भयो।
आईएमएफका कुल १८६ सदस्य देश छन्। २९ जून २००९मा कोसोवो गणराज्य १८६औं देशको रूपमा सामेल भयो। आईएमएफको उद्देश्य आर्थिक स्थिरता सुरक्षित गर्नु, आर्थिक प्रगतिलाई बढावा दिनु, गरीबी कम गर्नु, रोजगारलाई बढाउनु र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार सुविधाजनक बनाउनु हो। सदस्य देशहरूको संख्या बढनुका साथै वैश्विक अर्थ-व्यवस्थामा आईएमएफको कार्य धेरै बढेर गएकोछ। कुनै पनि देशले आईएमएफको सदस्यताको लागि आवेदन गर्न सक्छ। सर्वप्रथम यो आवेदन आईएमएफको कार्यपालक बोर्डद्वारा विचाराधीन पठाइन्छ। त्यसपछि एग्जीक्यूटिव बोर्ड, बोर्ड अफ गर्वनेसलाई उसको स्वीकृतिको निम्ति पठाइन्छ। त्यहाँ स्वीकृत भएपछि सदस्यता प्राप्त हुन्छ।
घरपालुवा मौरी
मौरी (वा मधुकर) एपिस वंशजको सदस्य हो, जसलाई महको उत्पादन र सञ्चयका लागि चिनिन्छ । यिनिहरूले पहेँलो मैन प्रयोग गरी टिकाउ गुण (चाका) बनाउँछन् भने त्यहीँ मह उत्पादन समेत गर्दछन् । २१औँ सताब्दीको प्रारम्भमा मौरीका कुल सात प्रजाति भेटिए भने ४४ उपप्रजाति भेटिए, यद्दपी मधुकरका सात देखि एघार प्रजाति ऐतिहाँसिक रूपमा भेटिएका छन् । मह उत्पादनको लागि चिनिने सबैभन्दा उत्तम प्रजाति पश्चिमी मधुकर हो जसलाइ बालीहरूको परागसेचन र मह उत्पादनका लागि घार बनाएर पाल्ने गरिन्छ । मौरीका कुल २०,००० प्रजातिमध्ये मह दिने मौरी सानो सङ्ख्यामा छन् । मौरी एक किसिमको कीरा हो । यसले विभिन्न फूलको रस सङ्कलन गरी मह लगाउने गर्दछ । मौरीलाई मेहनती जीवको रूपमा चिनिन्छ । मौरी पालन अथवा एपिकल्चर (apiculture) एपि ल्याटिन शव्दबाट आएको हो, जसको अर्थ मौरीको  रेखदेख भन्ने बुझिन्छ । मौरी राख्ने बाकसलाई अङ्ग्रेजीमा एपियारी भनिन्छ ।
प्रजातिहरू
संसारमा मौरीका प्रजातिहरू २०००० भन्दा बढी छन ।
शिवप्रसाद शाह
शिवप्रसाद शाह नेपालका पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी २०१६ सालको विश्वेश्वर प्रसाद कोइरालाको जननिर्वाचित मन्त्रीमण्डलमा पहिलोपटक उपमन्त्री भएका थिए।
कैलो मलाहा हुचील
कैलो मलाहा हुचील नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा "तौनी फिस आउल" (Tawny Fish Owl) भनिन्छ ।
माकादुम
माकादुम रामेछाप जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। माकादुम नाम कसरी रयो? पहिला पुरै तामाङको बस्ति थियो रे उनीहरू ले सुङगुर पाल्ने सुङगुरलाइ खुवाइने तिमिलालाई मागैदोम भनिन्थ्यो | प्रसश्त्रमात्र हुन्थियो रे यहिनामले नै माकादुम राखिएको हो ।भनिन्छ भने एक थरिको नाम चाहि यो गाविसमा मकै प्रयाप्त हुने धेरै मकै फल्नेहुनाले मकैदुम थियो रे बिस्तारै यसैको आधारमा माकादुम रयो भनेको छ । मध्ये पहाडी भागमा रहेको गाविसमा सदरमुकामबाट यातायात र पैदल यात्रगरि पुग्न सकिन्छ यहाँको हावापानी  मध्येमखालको पाइन्छ ।राजधानीबाट पनि सिधै यातायातको साधनबाट यात्र गर्न सकिनेछ ।याहाको मानिस  मुख्यतया कृषि पेशामा आधारित छन  कोदो मकै फापर गहुँ  वालिकोरूपमा लगाइन्छ ।यो गाविसमा ९वडा रहेकाछ बासिन्दा विभिन्न जातीयताका मानिस बस्छन क्षेत्री तामाङ नेवार नेपाली विश्कर्मा मगर भुजेल यी आदि छन ।पर्यटनको दृश्टिले खत्रीगाउलाई लिन सकिन्छ  गाविसको उच्चभागमा रहेको ५ नंम्बर खत्रीगाउबाट  हिमाल सुर्य उदय का साथेै नजिकैको  जिल्लाको  भाग अवलोकन गर्न सकिन्छ ।शक्ति पिठको रूपमा रहेको श्रि सिद्धादेविमाताको मन्दिर रहेकोछ । शिव,सरस्वती पनि खत्रीगाउमै पर्दछ ।यो गाविसका छिमेकी गा वि स  खाडादेवि,मजुवा,टिमु,भदौरे,र सदरमुकामलाई छोएको पकरवास गाबिस रहेकाछन।
राष्ट्रपति रनिङ शिल्ड
राष्ट्रपति रनिङ शिल्ड एक राष्ट्रिय स्तरको विद्यालयस्तरीय खेलकुद प्रतियोगिता हो ।जसको आयोजना राष्ट्रिय खेलकुद परिषदले गर्ने गर्दछ।
इतिहास
वि.स.२०६५ साल सम्म यस खेलकुद प्रतियोगितालाई वीरेन्द्र रनिङ शिल्डका रूपमा आयोजना गरिन्थ्यो।त्यसैले यसप्रकाले राष्ट्रपति रनिङ शिल्डको सुरूवाट वि.स.२०६६ साल देखि भएको हो ।
सहभागी टिमहरू
यस नवौँ राष्ट्रपति रनिङ शिल्ड प्रतियोगितामा पाच विकास क्षेत्रका विद्यालय स्तरीय विद्यार्थीहरूको सहभागीता रहने गर्दछ।
पुरस्कार राशि
शीर्ष तीन स्थान हात पार्ने टिमले क्रमशः २५ हजार, २० हजार र १५ हजार नगद पुरस्कार प्राप्त गरे।
स्रोत
श्रेणी :राष्ट्रपति रनिङ शिल्ड
साल्मा
साल्मा जाजरकोट जिल्लामा अवस्थित एक गाविस हो।
फाइभ लिटिल पिग्स
फाइभ लिटिल पिग्स अङ्ग्रेजी उपन्यासकार अगाथा क्रिस्टीद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
चापागाईं
चापागाईं र चपाइ थर एउटै हो । पूर्वतिर चापागाईं र पश्चिम तिर चपाइ थर लेखिने बाहुन/छेत्रीहरू एक पुर्खाका सन्तानहुन । यिनिहरूको गोत्र अत्रि हुन्छ । चापागाईंको उत्पत्तिस्थान दैलेख जिल्लाको विन्द्रासैनी चामुण्डामा अवस्थित चापागाउँ हो । चामुण्डाको चापागाउँलाई चापागाईं/चपाइ थरको आदिभूमी भनिन्छ ।
दौडाहा
दौडाहा विशेष गरी राणाकालीन समय १९०३ देखि २००७ सम्म निरिक्षण तथा सुपरीवेक्षेण गर्ने प्रचलन थियो। दौडाहाको महत्त्व भनेको कुनै जिल्लाको सबै सरकारी काम कारबाही र परिस्थितिको अनुगमन र जाँच गर्नु हुन्थ्यो। यसको मुख्य उद्देश्य सुदुरका जिल्लाहरूमा मुलुकी ऐनको पालना भए नभएको जाँच गर्नु र शान्ति सुव्यवस्था कायम गर्नु हुन्थ्यो।
दौडाहाका बखत कर्मचारीहरूको कामकारबाहीको निगरानी गर्ने; ऐन, सनद, र सवाल बमोजिम काम भए नभएको रेखदेख गर्ने; मुल्यांकन गर्ने; तोकिएको जिम्मेवारी पूरा नगर्ने कर्मचारीलाई सजाय गर्ने काम हुन्थ्यो। दौडाहाका बेला स्थानीय जनताको पीर मर्का र सरकारी कर्मचारी विरुद्धका उजुरी सुन्ने काम पनि हुन्थ्यो ।
दौडाहा भ्रमणको अवधि सरदर ३ देखि ४ महिना लामो हुन्थ्यो।
इतिहास
दौडाहा प्रचलन नेपालमा लामो समय देखि लिच्छवि काल, मल्ल काल र प्रारम्भिक शाह कालमा प्रचलित थियो। तर राणा कालमा प्रधानमन्त्री वीर शमशेरको समयमा यस प्रथाले व्यापकता पायो।
दौडाहा टोली संरचना
प्रत्येक दौडाहा टोलीमा सिपाहीहरु, अधिकारी, र श्री ३ महाराज प्रधानमन्त्रीले नियुक्त गरेको टोली नेता (हाकिम) हुन्थे। हाकिमको तह अनुसार टोलीको संरचना निर्भर हिन्थ्यो। हाकिमहरु विशेषतः बेरोलवाला राणा वा सर्वसाधारण पनि हुन्थे। तर कहिलेकाही रोलवाला राणा सदस्य पनि दौडाहामा जान्थे।
विरासत
राजा महेन्द्रले वि.सं. २०१० को दशकमा दौडाहा प्रचलन व्युताएका थिए। महाराज स्वयं सरकारी अधिकारीहरुसँग दौडाहामा दूरदराजका गाउँ बस्तीमा पुग्नुभएको थियो।
भारतीय प्रशासनिक सेवा
भारतीय प्रशासनिक सेवा अखिल भारतीय सेवाहरू मध्ये एक हो। यसका अधिकारी अखिल भारतीय प्रशासनिक सेवाका अधिकारी हुन्। भारतीय प्रशासनिक सेवा (तथा भारतीय पुलिस सेवा)मा सोझै नियुक्ति सङ्घ लोक सेवा आयोग (नेपाल)द्वारा आयोजित निजामती सेवा परीक्षाको माध्यमबाट गरिन्छ तथा उनीहरूको बाडफाड भारत सरकारद्वारा राज्यहरूलाई गरिन्छ।
यी अधिकारिहरूको सेवा सम्बन्धी नियमावली भारत सरकारद्वारा बनाइएको छ जसमा समय-समयमा संशोधन राज्य सरकारहरू का कार्मिक विभागबाट अनापत्ति लिए पछि गरिन्छ।
राज्य सरकार का कार्मिक विभागद्वारा उक्त नियमावली का अनुसार सेवा सम्बन्धी मामलाहरूको क्रियान्वयन गरिन्छ। पदोन्नति, अनुशासनिक कारवाही इत्यादि का सम्बन्धमा भारत सरकारद्वारा नैं दिशानिर्देश तयार गरिन्छ। यी मामलाहरूमा कार्मिक विभागद्वारा भारत सरकारलाई आख्या/रिपोर्ट पठाइन्छ। जसमा भारत सरकार विचार गरेर राज्य सरकार (कार्मिक विभाग)लाई मामलाहरूमा कारवाही गर्ने आदेश दिन्छ। तत्पश्चात् कार्मिक विभागद्वारा भारत सरकार का आदेशहरूलाई जारी गरेर कारवाही गरिन्छ।
इतिहास
ब्रिटिश कालमा भारतीय प्रशसनिक सेवाहरू , इंडियन निजामती सर्विस या संक्षिप्ति आई.सी.एस नाम भनिन्थ्यो थिइन्। यो ब्रिटिश भारत सरकारद्वारा दिईएको अभिजात वर्गीय नागरिक सेवाहरू यो, जुन अब बदलेर अल्पकालिक नागरिक सेवाहरू का रूपमा उपस्थित छन्, हुनत वर्तमानमा यिनीहरूको रूप एकदम भिन्न छ।
कोलोनियल निजामती सेवा
ईस्ट इन्डिया कम्पनी का कालमा, यी सेवाहरूका प्रार्थी, एच.ई.आई.सी.एस (सम्मानित ईस्ट इन्डिया कम्पनी नागर सेवक) कहलाउँथे।
भारतमा यस ब्रिटिश स्थापना कालमा नागर सेवकहरू (सिविल सर्भेन्ट्स) का दुई समूह हुन्थे:
यो अनुबंधित भएका कारण उत्पन्न हुने वाला भेदभाव, इम्पीरियल निजामती सर्विस अफ इन्डिया का गठन, जुन लोक सेवा आयोग (नेपाल) (पब्लिक सर्विस कमीशन)1886–८७को सिफारिशबाट गठित भएको थियो; पछि समाप्त भयो। हां कन्भेनेन्टेड शब्द लामो अवधिसम्म सेवा संलग्न पदको लागि प्रयोग छता रहा।
इम्पीरियल निजामती सर्विस नामलाई सिविल सर्विस अफ इण्डियावमा बदल दिइएको। किन्तु इंडियन निजामती सर्विस'' पद बनिरह्यो।
समकालीन निजामती सेवा
अखिल भारतीय सेवाहरू
राज्य सेवाहरू
बाहिरी कडिहरू
Indian Civil Service インド高等文官 Indian Civil Service
श्रीनाथ गण
नेपाली सेनाको एक गण हो ।
स्थापना
५ असोज १८१९ मा पृथ्वीनारायण शाहले भएका सबै लडाकु दस्ता एकत्रित गरी सु-संगठित सैन्य शक्ति निर्माण गर्ने उद्देश्यले पुरानो गोरखागण, श्रीनाथ गण, कालीबक्स गण, बद्रीबहादुर गण र सबुजदल गण गरी पाँचवटा सैन्य गण स्थापना गरेका थिए । यो गण  नुवाकोटदेवीघाटमा रहेको छ ।
पार्वता डिसी चौधरी
पार्वता डिसी चौधरी नेपालकी पूर्व पहिलो सङ्घीय सांसद तथा दोस्रो संविधान सभा सदस्य हुन्। उनी नेपाली कांग्रेसबाट संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)बाट विजयी भएकी थिइन्। यसै प्रकार नेपालको पहिलो सङ्घीय संसदको लागि उनी नेपाली कांग्रेसको सामानुपातिक सूचीबाट सांसद बनेकी थिइन्।
राजस्थान संस्कृत विश्वविद्यालय
राजस्थान संस्कृत विश्वविद्यालय भारतीय राज्य राजस्थानको राजधानी जयपुरमा स्थित एउटा विश्वविद्यालय हो।
लिमिठाना
लिमिठाना नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धवलागिरी अञ्चल, पर्वत जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
अ मर्डर इज एनाउन्स्ड
अ मर्डर इज एनाउन्स्ड अङ्ग्रेजी उपन्यासकार अगाथा क्रिस्टीद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
टेम्मा
टेम्मा खोटाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। यो साप्सु खोला दिक्तेलबाट आउने पैदल बाटोको सिमानाबाट सुरु हुन्छ । यस गाउँ विकास समितिमा मा.वि. १ नि.मा.वि.१ र प्रा.वि.१ गरी जम्मा ३ वटा बिद्यालयहरू रहेका छन् ।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार टेम्माको ७७७ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या ३,५२७ रहेको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी : विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
वणिकवाद
वणिकवाद सत्रौँ शताब्दीमा युरोप, विशेष गरी फ्रान्समा सुरु भएको आर्थिक विचार हो । जसको प्रभाव अर्थव्यवस्था निकै लामो समयसम्म रहेको थियो ।
अन्य नाम
यस सम्प्रदायलाई कोलबर्टले प्रतिपादन गरेकोले यसको नाम कोलबर्टवाद, व्यापार वाणिज्यलाई मुख्य महत्त्व दिएको र कृषिलाई महत्त्व नदिइएकोले वाणिज्यवाद, महाजनवाद, विदेशी वस्तुलाई प्रतिबन्ध लगाइएकोले प्रतिबन्धवाद, बहुमूल्य धातु सङ्कलन गर्ने राजकीय उद्देश्य बनाइएकोले धातुवाद, राजकीय कोष (केमरर) सम्पन्न गराउने क्रियाकलापलाई जोड दिइएकोले केमरावाद पनि भनिन्छ ।
वणिकवादी आर्थिक विचार
१. मूल्य निर्धारण– वस्तुको गुणको आधारमा महंगो वा सस्तो । वस्तु विनिमय नै प्रचलित थियो । मुद्राको जयादै कम प्रयोग । विलियम पेटी– वस्तुको मूल्य उसको प्राथमिक लागत र श्रम लागतले निर्धारण गर्ने ।
२.ब्याज– ब्याज लिन हुने र नहुनेमा केही वणिकवादीहरुम मतभेद थियो । थोमस मनले ब्याजमा सापटी लिएर लगानी गर्नु पर्ने विचार थोमर कल्पेपरले ब्याज लेनदेनको विरोध गरेका । अन्यले ब्याज थोरै राखेर सापटी लिने र लगानी गर्ने विचार ।
३. कर प्रणाली– राज्यले सुविधा दिए अनुसार कर कम वा बेशी हुनुपर्छ । उत्पादन कर लगाउने तर भन्सार कर नलगाउने पक्षमा विचार
४. खर्चलाई महत्त्व– प्रशस्त खर्च गर्नु पर्ने र किफायतलाई अनुचित । ठाटबाटको जीवन बिताउनु पर्ने विचार ।
५. उत्पादनका साधन– पेट्टी– धन सम्पत्तिको आमा भूमि र बुबा श्रम हो ।
मुख्य विचारक
यस सम्प्रदायका प्रमुख विचारकहरु यस प्रकार छन्
जां बाप्टिस्ट कोलबर्ट सन् १६१९–१६८३,
वलियम पेटटी १६२३–१६८७,
चाल्र्स देवान्त १६५६ १७५४
डुडले नोर्थ १६४१ १६९१,
रिचार्ड क्यान्टिलियन १६८० १७३४,
एन्टोनियो सेरा १५८० १६५०,
जोन लक १६३२ १७०४, डे
भिड ह्युम १७७१ १७७६ ।
वणिकवादले व्यक्तिगत आर्थिक जीवनलाई ज्यादै नियन्त्रण गरेकोले उद्यमीहरूले बढी स्वतन्त्रता लासेज फेयरको कुरा उठाए । पछि यही माग प्रकृतिवादमा रुपान्तरण भयो ।
मोबाईल इन्टरनेट
मोबाइल फोन द्वारा इन्टर्नेटको प्रयोग गरेर वेब सेवा प्रयोग गर्ने कार्यलाई मोबाइल इन्टर्नेट भनिन्छ।
दुर्छिम
दुर्छिम नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, खोटाङ जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो ।
भूगोल
दुर्छिम गाविस पूर्वी नेपालको पहाडी भूभागमा अवस्थित छ । यसको पूर्वमा महादेवस्थान गाविस तथा हलेसी महादेव, पश्चिममा च्यास्मिटार उत्तरमा मंगलटार तथा दुधकोशी नदी रहेको छ । यस नदीले खोटाङ र ओखलढुंगा जिल्लालाई छुट्याएको छ । त्यस्तै दक्षिणमा सुनकोशी नदी रहेको छ ।  यस नदीले खोटाङ र उदयपुर जिल्लालाई छुट्याएको छ । दुर्छिम गाविसको कार्यालय छापडाँडा मा रहेको छ । यसको केही पूर्वमा श्री दुर्छिम उच्च माध्यमिक बिद्यालय रहेको छ ।  यहाँ इलाका स्वास्थ्य चौकी र इलाका हुलाक कार्यालय पनि छन् ।
इतिहास
किरातीहरूको साझा पुर्खा प्रथम कविला शासक होलेसुङले आजभन्दा लगभग ४५० वर्ष पहेले हलेसी क्षेत्र को प्रथम कविला शासन गरेका अवशेष उनको दरबार दुर्छिम गाविसको वडा नम्बर तीनमा पर्ने हात्तीढुङ्गेको खिम्लेमा भेटिन्छ।दुर्छिम छापडाँडा गाउँको पूर्वमा मनोरम कोटडाँडा,र चण्डीडाँडा रहेको छ।जहाँ लगभग ४००वर्ष पहिला भ्वाँरामको दरबार थियो आफ्नो शासन काल मा प्रयोग गरेको खुकुरी,तरवार,हरूको भग्नाशेषहरू अझै भेटिन्छन।
मोहनलाल सुखाडिया विश्वविद्यालय
मोहनलाल सुखाडिया विश्वविद्यालय भारतीय राज्य राजस्थानको शहर उदयपुर स्थित एउटा विश्वविद्यालय हो।
मैतालु
बिवाह पश्चात केही समयको लागि माईतमा बसेको चेलीलाई मैतालु भनिन्छ| पहिले पहिले, सानै उमेरमा विहाह हुने भएको ले, विवाह् पश्चात उमेर नपुगे सम्म विवाहित छोरीलाई माईतमा राखिने गरिनथ्यो| यो समय केही दिन देखि केही वर्ष पनि हुन सक्थ्यो|सामान्यतया सुत्केरी हुनु वा गर्भ रहनु अगावै माईतमा आएर बसेको (फेरि फर्कने गरेर) चेलीलाई मात्रै यो प्रयोग हुन्छ।
कालीबक्स गण
नेपाली सेनाको एक गण हो ।
स्थापना
५ असोज १८१९ मा पृथ्वीनारायण शाहले भएका सबै लडाकु दस्ता एकत्रित गरी सु-संगठित सैन्य शक्ति निर्माण गर्ने उद्देश्यले पुरानो गोरखागण, श्रीनाथ गण, कालीबक्स गण, बद्रीबहादुर गण र सबुजदल गण गरी पाँचवटा सैन्य गण स्थापना गरेका थिए ।
जीवन लुइटेल
जीवन लुइटेल नेपालका एक बहु-प्रसिद्ध अभिनेता हुन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
&lt;references>
यो पनि हेर्नुहोस्
■ आर्यन सिग्देल
नेवारी भाषा
नेवारी भाषा नेवार समुदायले बोल्ने प्रादेशिक भाषा (नेवारीमा नेवाःभाय्) नेपालको एउटा प्रमुख समृद्ध भाषा हो। नेपालभाषा भनेको नेवा: साहित्यको ऐतिहासिक, सामाजिक, साँस्कृतिक एवं  साहित्यिक उपनाउँ हो। चिनी-तिब्बती भाषा परिवार अन्तर्गत तिब्बती-बर्मेली समूहमा पर्ने यस भाषा किराँत भाषामा विभिन्न भाषाहरू मिसिएर विकसित भई मल्लकाल देखि साहित्यिक रूपमा फल्दैफुल्दै आएको छ। राजधानीबासीले अाफ्नो प्रकारलाइ प्रधान मानेतापिन दोलखाका नेवारहरूले दोलखालाइ नै नेवारीको उद्गम मान्ने गरेका छन । आफ्नै विभिन्न लिपि भएको यस भाषा देवनागरी लिपिमा पनि लेखिने एउटै मात्र चिनी-तिब्बती परिवारको भाषा पनि हो।
वर्गिकरण
यो भाषा चिनी-तिब्बती भाषा परिवार अन्तर्गत तिब्बती-बर्मेली समुहमा पर्दछ।
लिपि
नेवारी भाषा धेरै लिपिहरूमा लेखिन्छ। ती मध्ये प्रमुख लिपिहरू रञ्जना लिपि, प्रचलित, ब्राह्मि, भुजिमोल हुन्। यी सबै लिपिहरू देब्रेबाट दायाँतर्फ लेखिन्छन्, तर कुटिला लिपि लिपि भने माथिबाट तल लेखिन्छ। यी सबै लिपिमा स्वरमाला र व्यंजनमाला गरी दुई प्रकारका अक्षरहरू हुन्छन्। नेवारी भाषाका चौधवटा लिपि हुन्:-
विकासक्रम
नेवारी भाषा नेपाः उपत्यकाको मौलिक भाषा हो। यसको उत्पत्ति काठमाडौँ उपत्यकामा भएकोमा विद्वहरूको सहमति छ। काठमाडौँ उपत्यकामा किरांत शासणको समयमा यस भाषामा किरांती भाषाको प्रभाव पर्न गयो। तिब्बतसँगको शताव्दीयौंको व्यापारले गर्दा यो भाषामा तिब्बती भाषाको पनि उल्लेख्य प्रभाव देखिन्छ। लिच्छवी काल र मल्ल कालमा बध्दो संस्कृतको तथा शाहकालमा खस (नेपाली) भाषाको प्रभाव यो भाषामा देखिन्छ।
शाहकालमा तथा राणाकालमा राष्ट्रद्वारा नेपाली भाषालाई दिईएको प्राथमिकता तथा पञ्चायती व्यवस्थाको "एक भाषा" नीतिले यो भाषाको विकासक्रममा केही सुस्तायो। प्रजातन्त्र पुनर्स्थापना पश्चात् नेपाली मिडियामा निजि क्षत्रको संलग्नताले यस भाषाको विकासमा सघाएको छ।
साहित्य
२) माध्यमिक काल -ई.सं. १८४७-१९४१
३)आधुनिक काल -ई.सं. १९४१ देखि हालसम्म
१) प्राचीन काल -ई.सं. १५०५-१८४७
नेवारी भाषाको साहित्यिक इतिहासमा मल्लकाललाई स्वर्ण युग मानिन्छ। तत्कालीन शासकहरू स्वयंले यस भाषाबाट गीत, नाटक नाटिका आदि रचेर नेवारी भाषा साहित्य उत्थानको निमित्त महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएका थिए। यस समयमा विकास भएका प्रमुख साहित्यिक विधा कथा, गीत तथा नाटक हुन्।
कथा
प्राचीन कथाहरू विशेषतः स्वतन्त्र लेखन नभई अरू भाषाको अनुवादको रूपमा रहे पनि रचनाकारहरूले तत्कालीन धर्म संस्कृतिलाई प्रतिबिम्बित गरेर आफ्ना सिर्जनशीलता देखाएका छन्। यस्ता प्राचीन कथाहरूमा पुराण, अवदान, जात, तीर्थव्रत महात्म्य आदि जस्ता धार्मिक कथाहरू, पुराण, जातक, तीर्थव्रत माहात्म्य आदिजस्ता धार्मिक कथाहरू, हितोपदेश -ई.स‌ १५७१) तन्त्राख्यान -ई.स. १५१८) जस्ता औपदेशिक कथाहरू, बेताल पंचविंशति - ई.सं. १६२०) शुकबहत्तरी जस्ता लौकिक मनोरञ्जनात्मक कथा तथा महाभारत रामायण सम्बन्धी भित्ते चित्र कथाहरू प्रमुख छन्।
नाटक
नाटक लेखनमा पहिले नेवारी भाषालाई निर्देशनको माध्यमको रूपमा मात्र प्रयोग गरिएको थियो भने ई.सं. १६०८ मा आएर सिद्धिनरसिंह मल्लका एकादशी व्रतजस्ता एकाङ्की तथा ई.सं. १६६५ मा जगतप्रकाश मल्लको मूलदेव शशीदेवपाख्यान जस्ता पूर्णाङ्की पनि यस भाषामा देखा पर्न थाले। तत्कालीन शासकहरूले आफैले नाटकहरूको रचना गर्ने मात्र नभई विवाह व्रतवन्ध जस्ता महत्त्वपूर्ण पर्वहरूमा प्रदर्शन गरेर नाटक साहित्यको विकासलाई महत्त्वपूर्ण टेवा पुर्‍याएका थिए। राजा सिद्धिनरसिंह मल्ल, ˌश्रीनिवास मल्ल,ˌ जगत्प्रकाश मल्लˌ भूपतिन्द्र मल्ल, रणजित मल्ल, जयप्रकाश मल्ल आदि त्यस बेलाका प्रमुख नाटकारहरू हुन् भने सङ्गीत नृत्य आदि तत्कालीन नाटकका अभिन्न अङ्ग हुन्।
यसरी मल्लकालमा असाध्यै मौलाएको नेवारी भाषा साहित्य मल्ल शासनको अन्त्यसँगै यसको विकासमा गतिरोध आयो तर पहिले जस्तै साहित्य लेखनमा राजारानीहरू सरिक नभए पनि केही भाइ भारदार तथा अज्ञात कविहरूले मन्द गतिमा भए पनि यसको क्रमलाई टुट्न दिएनन्। उक्त कविहरूले भजन, मुक्तक तथा गीति कथाका रूपमा तत्कालीन जनताले भोग्नु परेका घात-प्रतिघातलाई निर्भीक निडरतापूर्वक अभिव्यक्त गरेका छन्। शिलु तिर्थ, ˌशितलामाजु गीति कथा यसका ज्वलन्त उदाहरण हुन्।
२) माध्यमिक काल -- ई· स‍ं· १८४७-१९४१
माध्यमिक कालको पहिलो चरणलाई अन्धकार युग पनि भनिन्छ। नेवारी भाषालाई प्रत्यक्षरूपले दमन गर्ने कार्य यही समयदेखि भयो। ई.सं. १८४७ मा भएको भयानक कोत पर्वले भाइ-भारदारहरूमा डर-त्रास उब्जायो भने तत्कालीन सन्त महन्तको अर्ति उपदेशले पनि उनीहरूमा गहिरो प्रभाव पारेको थियो। फलतः स्वामी अभयानन्द, हरिभक्त माथेमा, मानलाल मास्के आदि जस्ता भाइ-भारदारहरूबाट उपदेशात्मक प्रवृत्तिको भक्ति काव्य सिर्जना भयो। उता तात्कालीन शासकहरूको भाषिक दमनले साहित्यिक प्रवाहमा गतिरोध ल्याए पनि त्यसको प्रतिरोध गर्ने युग पुरूषहरू पनि समयले जन्माएका थिए। साथै छिमेकी देश भारतमा भएको तत्कालीन भाषिक, सांस्कृतिक जागरणले पनि यहाँका युवाहरूमा गहिरो प्रभाव पारेको थियो। फलस्वरूप यी युग पुरुषहरूबाटै नेवारी भाषा साहित्यको पुनर्जागरणको थालनी भयो।
पण्डित निष्ठानन्द बज्राचार्यले हस्तलिखित परम्परालाई तोडी मुद्रण परम्पराको थालनी गरे भने ललितविस्तर जस्ता ग्रन्थहरू रचेर धार्मिक तथा भाषिक जागरण ल्याए। महाकवि सिद्धिदासले सिद्धिरामायण, सत्यसती, सज्जन हृदयाभरण जस्ता काव्य रचेर नेवारी भाषालाई विविध विधा, विविध विषयबाट सम्पन्न गराए, नैतिकमूलक उपदेशात्मक प्रवृत्तिको काव्यको थालनी गरे। कवि योगवीर सिंहले काव्य मार्फत भाषिक तथा सांस्कृतिक जागरणका स्वरहरू घन्काए। मास्टर जगतसुन्दर मल्लले मातृभाषामा शिक्षा दिने पाठ सिकाए। शहीद शुक्रराज शास्त्रीले 'नेपालभाषा व्याकरण' जस्ता पुस्तक लेखी स्तरीय भाषा बनाउनमा सहयोग पुर्‍याए। धर्मादित्य धर्माचार्यले 'बुद्धधर्म र नेपालभाषा' नामक पत्रिका प्रकाशन गरेर पत्रिकाको परम्परा बसाले। त्यस्तै सिद्धिदासको 'शिवविलास', निष्ठानन्दको 'ललितविस्तर', धर्मादित्य धर्माचार्यको 'नेपालभाषा व थ्वया साहित्य' जस्ता गद्य लेखनले तत्कालीन गद्य विधालाई नै स्तरीय बनाए।
३. आधुनिक काल -- ई.सं. १९४१ देखि हालसम्म
नेपालभाषा साहित्यले आधुनिक मोड लिनुमा तत्कालीन भाषिक साहित्यिक गतिविधिहरूको पनि ठूलो भूमिका रहेको छ। वि.सं. १९९७ सालको काण्डमा जेलमा परेका कवि लेखकहरू तथा देश निकाला गरिएका तत्कालीन भिक्षुहरूको साहित्यिक योगदान ‘धर्मदूत, धर्मोदय, नेपालˈ आदि पत्र पत्रिकाको प्रकाशन, च्वसापासा, नेवारी भाषा परिषद् आदि जस्ता सङ्घ, संस्थाको स्थापना, तत्कालीन प्रजातन्त्रको खुला वातावरण आदिले नयाँ-नयाँ साहित्यिक विधाहरू नेवारी भाषा साहित्यमा पनि भित्रिए भने पहिले भएका विधाहरूले पनि आधुनिक रूप लिए। फलतः नेवारी भाषा साहित्यले आधुनिक युगमा प्रवेश गर्‍यो। त्यस्तै पञ्चायती व्यवस्थाको भाषिक दमनको विरुद्ध भएको साहित्यिक क्रियाकलाप, वि.सं. २०४६ तथा वि.सं.२०६२/६३ को जनआन्दोलन, विश्वमा देखापरेको उत्तर आधुनिकवादको लहर, साइबर संस्कृतिको विकास आदिले यस आधुनिक क्रमलाई अझ अगाडि बढाए।
काव्य
नेवारी भाषामा स्वच्छन्दतावादी धाराको प्रयोग ई.सं. १९२८ नै कवि बैकुण्ठप्रसाद लाकौलले गरिसकेका भए पनि यसलाई अधि बढाउने काम आधुनिक कालको प्रारम्भसँगै भयो। यसको अग्रणी भूमिका सिद्धिचरणले निर्वाह गरे भने दुर्गालाल, ˌनारायणदेवी जस्ता थुप्रै कवि कवयित्रीहरूले यसलाई साथ दिए। त्यस्तै ई.सं. १९६० को दशकमा ˈगाजलं दाःगु चा, सरासुˈ जस्ता काव्य सङ्ग्रहको प्रकाशनले नेवारी भाषामा पनि आधुनिक कविताको सूत्रपात गरे। पूर्णबहादुर वैद्य, ˌश्यामसुन्दर सैजु, ˌबुद्ध सायमि, योगेन्द्र प्रधान, आनन्द जोशी यस प्रवृत्तिका अगुवा सर्जकहरू हुन् भने अरू थुप्रै नयाँ पुस्ताका कविहरूमा गिरिजाप्रसाद जोशी, त्रिरत्न शाक्य, भगतदास श्रेष्ठ, सुदन खुसः, नर्मदेश्वर प्रधान, प्रतिसरा सायमि, केशवमान शाक्य, नवीन चित्रकारˌ नारद वज्राचार्य,  राजभाइ जकःमिˌ सुरेश किरण, ईश्वरी मैया आदि छन्। त्यस्तै परबन्ध काव्यतर्फ चित्तधर हृदयको ˈसुगत सौरभˈ महाकाव्यलाई यस आधुनिक कालको एक प्रमुख उपलब्धि मान्नु पर्दछ।
निबन्ध
नेवारी भाषामा वास्तविक निबन्धको थालनी रत्नध्वज जोशीको तत्कालीन हस्तलिखित नेपाल -ई.सं. १९४५ पत्रिकामा प्रकाशित ˈच्वय्गु छाय??? ˈबाट भएको छ भने वस्तुपरक निबन्धको विकासमा पनि रत्नध्वज जोशीको योगदान उल्लेखनीय छ। त्यस्तै निजात्मक निबन्धको थालनी प्रेमबहादुरको न्हूपुखू देखि भयो भने यस प्रवृत्तिको निबन्धलाई अझ फराकिलो र विस्तार गर्ने काम पद्मरत्न तुलाधरˌ, मङ्गलप्रसाद, पूर्णबहादुर वैद्य आदिबाट भयो तर नेवारी भाषामा देखापरेका निबन्धहरू विषयगत हिसाबले संस्कृतिसम्बन्धी नै बढी छन्। यस विधामा देखा परेका अरू सर्जकहरू हुन्- ˌमोतिलक्ष्मी, ˌठाकुरलाल मानन्धर, फणिन्द्ररत्न बज्राचार्य, युवा पुस्तामा विजयश्वर वैद्य, रमेशकाजी स्थापितˌ सौरभ शाक्य आदि।
नाटक
आधुनिक नाटकको प्रारम्भ पनि यही आधुनिक कालमा आएर मात्र भयो। राणाकालीन समयमा इन्द्रजात्रा तथा अरू पर्वमा नेपाल ˌभाषाबाट डबली नाच देखाउने यथेष्ट परम्परा भए पनि त्यसलाई लिखितरूपमा राख्ने चलन भएन। फलतः प्रकाशनको हिसाबले एकाङ्कीमा ई.सं. १९४७ ˌको चित्तधर हृदयको शक्यानी तथा पूणरङ्कीमा ई.सं. १९५४ ˌको सुदर्शन श्रामणेरको अम्वपालीलाई मान्नुपर्दछ। सुदर्शन श्रामणेर, हेमलाल जोशी तथा सत्यमोहन जोशीले विशेष गरेर ऐतिहासिक तथा पात्र प्रधान नाटकको विस्तार गरेका छन् भने ईश्वरानन्द श्रेष्ठाचार्यले फसंपू लप्ते, थाःगु छेँजस्ता नाटक लेखेर समस्यामूलक नाटकको अभावपूर्ति मात्र गरेको नभई यसको विकासको निमित्त पनि महत्त्वपूर्ण सधाउ पुर्‍याएको छ। अरू नाटककारहरूमा वाशु शशि, गिरिजाप्रसाद जोशी, दुर्गालाल श्रेष्ठ, राम शेखर, पद्मरत्न तुलाधर, विजयबहादुर मल्ल, दिनेश भुजु, राजभाइ जकःमि आदि उल्लेखनीय छन्।
उपन्यास
ई.सं. १९५४ ˌमा प्रकाशित धुस्वां सायमीको ˈमिसाˌदेखि नेपाल ˌभाषामा उपन्यासको आरम्भ भयो। विश्व साहित्यमा उपन्यास विधा धेरै विकसित भइसकेपछि मात्र नेपाल ˌभाषामा यस विधाले प्रवेश गरेको हुनाले आफ्नो आगमनको साथै यसले उन्नत रूप देखाएको थियो। धुस्वां प्रथम उपन्यासकार मात्र नभई नेपाल ˌभाषाको उपन्यासको अर्को नाम भने पनि हुन्छ। त्यस्तै अरू उल्लेखनीय उपन्यासकारहरूमा ईश्वरानन्द श्रेष्ठाचार्य, धर्मरत्न यमि, चिनियालाल बज्राचार्य, रत्नबहादुर सायमि, ˌजगदीश चित्रकारˌ मथुराकृष्ण सायमि, शशीकला मानन्धर आदि छन्।
समालोचना
नेपाल ˌभाषामा पहिलो सिर्जनात्मक कृतिको समालोचना ई.सं.१९७९ ˌमा प्रकाशित रत्वध्वज जोशीको धर्मोदया कहानित हो भने समालोचना साहित्यको राम्ररी विकास नेपाल ˌभाषा विषयको पठन ˌपाठन कलेजमा भइसकेपछि -ई.सं. १९६२ मात्र भएको देखिन्छ। यस विधामा कलम चलाउने धेरै जसो प्राध्यापन पेसामा संलग्न शिक्षकहरू नै छन् तथा समालोचनाका विषयहरू पनि बढी पाठ्यपुस्तक ˌसम्बन्धी नै छन्। रत्नध्वज जोशी, माधवलाल कर्माचार्य, कृष्णचन्द्रसिंह, प्रधान, माणिकलाल श्रेष्ठ, कमलप्रकाश मल्लˌ डा. जनकलाल वैद्य, नर्मदेश्वर प्रधान, इन्द्र माली आदि यस विधाका उल्लेखनीय हस्तीहरू हुन्।
व्यञ्जन वर्ण
नेवारी भाषाका व्यञ्जन वर्णहरूको उच्चरण नेपालीमा जस्तो हुन्छ। नेवारी भाषामा नेपली भन्दा बढी व्यञ्जन वर्णहरू हुन्छन्।
नेवारी भाषामा प्रयोग नहुने तर संस्कृत तथा पालि भाषा अथवा कुनै विदेशी भाषा नेवाःहरूले आफ्नै लिपिमा लेख्नुपर्दा प्रयोग गर्ने वर्णहरू:
लिङ्ग
नेवारी भाषामा केवल नाम शब्दमा मात्र लिङ्ग भेद गरिन्छ। सर्वनाम, विशेषण र क्रियापदहरूमा लिङ्ग भेद हुँदैन
वचन
नेवारी भाषामा केवल नाम शब्दमा मात्र वचन भेद गरिन्छ
आदर
नेवारी भाषामा आदरलाई 'बचं तयेगु' भनिन्छ :
चलनचल्तीका केही शव्द तथा वाक्यहरू
बाेला - पर्म
बालचन्द्र शर्मा
बालचन्द्र शर्मा - क्रान्तिकारी, राजनीतिज्ञ, मन्त्री, प्राज्ञ, राजदूत, कवि, निबंधकार, उपन्यासकार, इतिहासकार, लेखक, आलोचक, शब्दकोशकार  र अनुवादक
अखिलभारतीय नेपाली कांग्रेसका संस्थापक उपाध्यक्ष, नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसका संस्थापक महासचिव, नेपाल प्रजा परिषद्का अध्यक्ष, शिक्षामन्त्री, नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठानका संस्थापक उपकुलपति बालचन्द्र शर्माको जन्म:  इलाहबाद, भारतमा  वि स १९७६ भाद्र कृष्ण अष्टमी तद्अनुसार १९ अगस्त १९९६  भई  मृत्यु काठमान्डु, नेपाल २०३२ असार ७ तद्अनुसार जून २१, १९७५ भएको थियो। इतिहास, साहित्य, तथा राजनीति एवं अन्य विभिन्न विधाहरुमा उनले १६ वटा पुस्तक प्रकाशित गरे ।
प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा
सात बच्चाहरुको बालकालमै सात  मृत्यु पश्च्यात  कृष्णष्टमीको शुभ मितिमा जन्मिएका शर्माको नामकरण  भगवान कृष्णकै नाम मद्द्ये  एकबाट गरियो । उनको प्रारम्भिक शिक्षा घरमै आफ्नै  पिताले  अमरकोष, लाघु सिद्धान्त कौमुदी र रघुवंष  जस्ता  संस्कृतको शास्त्रीय कृतिका  साथ शुरू गरे । वि स १९८१ मा  परिवारको बसाई  बनारस सरेककोले  शर्माले माध्यमिक शिक्षा हरिहर हाईस्कूलबाट पुरागरी वि स १९९८  बनारस ट्रेडिङ्  कलेजबाट हिन्दी साहित्य रत्न र वि स २००३ मा बनारस हिंदू विश्वविद्यालयबाट अंग्रेजी साहित्यमा स्नातकोत्तर गरे।  यसरी उनको‌ संस्कृत, हिन्दी र अङ्ग्रेजी भाषामा राम्रो पकड़ हुन पुग्यो।
युवावस्था र निजी जीवन
१८ वर्षको कलिलो उमेरमै शर्माले १० महिनाको अंतरालमा आफ्ना बुबाआमा दुवै गुमाए। एक वर्ष मात्र अगि वि.स. फाल्गुन २, १९९३ ( फेब्रुअरी १९३७) मा उनको विवाह कलैयाकी  कुसुम कुमारी शर्मा सँग भएको थियो र वि.स. २०००मा  पारिवारिक दवावमा उनले काठमाडौँकी सावित्री देवकोटासँग दोस्रो विवाह गरे । विवाहको डेढ वर्ष पछिनै सावित्री देवकोटाको क्षयरोगबाट मृत्यु भयो र  शर्माको वैवाहिक जीवन  कुसुम कुमारी शर्मासितै बित्यो र    वहाँहरुबाट  तीन सन्तान  कल्पना कौशिक शर्मा, सुह्रद कौशिक शर्मा र चेतना कौशिक शर्मा जन्मिए ।
नेपाल पुकार, नवनेपालजस्ता पत्रिकाको सम्पादन गर्दै युगवाणीबाट आफ्ना वाणी व्यक्त गर्ने शर्माले २००७ साल अगाडि नै भाषा सेवा र देश सेवको अभियान थालेका थिए ।
नेपालको इतिहास लेखन र नेपाली साहित्यका एेतिहासिक समग्रीको अन्वेषणमा संलग्न रहेका बालभन्द्र शर्माको अन्वेषणात्मक साहित्य लेखन र्इश्वर बरालको जस्तै छ । प्रारम्भमा साहित्य र राजनीतिको एेतिहासिक सामग्री अन्वेषण गर्ने केममा जुटेका शर्माको एेतिहासिक शोधखोज ग्रन्थको नाम हो नेपालको एेतिहासिक विवेचना (२००८) । प्रस्तुत कृतिको प्रकाशनबाट एेतिहासिक सामग्रका अध्येताका रूपमा प्रतिष्ठापित हुन पुगेका शर्मालाई नेलको इतिहासको आधिकारिक ज्ञाताका रूपमा लिने गरिन्छ । उनका साहित्यिक कृतिहरू पनि अन्वेषणमूलक र विवेचनात्मक रहेका छन् । उनका अन्वेषणात्मक कृतिमा भानुभक्त (२०१४) रहेको छ ।
दे केम टु बगदाद
दे केम टु बगदाद अङ्ग्रेजी उपन्यासकार अगाथा क्रिस्टीद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
मनि इन द बैङ्क (२०१८)
२०१८ फिफा विश्वकप छनोट चरण - एएफसी पहिलो चरण
खेल
India won 2–0 on aggregate and advanced to the second round.
'''
Timor-Leste won 5–1 on aggregate and advanced to the second round.
हंशपूर
हंशपूर अर्घाखाँची जिल्लाको उत्तरी भेगमा पर्ने एउटा गा. वि. स. हो।
श्रेणी : विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
लिम्बा
लिम्बा नेपालको मेची अञ्चलको पाँचथर जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार एस क्षेत्रको जनसङ्ख्या ४,४०५ छ ।
लाउड स्पिकर
स्पीकर वा लाउड स्पीकर एक उपकरण हो जसले कुनै साउण्ड सिस्टम (sound system)को आवाजलाई उत्पन्न गर्छ।
नेपालका महिला व्यक्तित्वहरू
नेपालका प्रभावशाली महिलाहरूको बारेमा यो लेखमा चर्चा गरिएको छ तर शीर्षक भन्दा बाहिरका केही अन्य सूचिहरु पनि दिइएका छन् ।
नेपालका केही प्रभावशाली महिलाहरू निम्नानुसार छन्। • 3
मिस नेपाल
• 3
सामाजिक विषयवस्तु
• 3
विश्वका प्रभावशाली महिलाहरू
• 3
नेपाली नायिकाहरू
• 3
भारतीय महिला
• 3
महाराणा प्रताप कृषि एवं प्रौद्योगिकी विश्वविद्यालय (MPUAT)
महाराणा प्रताप कृषि एवं प्राविधिक विश्वविद्यालय (MPUAT) भारतीय राज्य राजस्थानको शहर उदयपुर स्थित एउटा विश्वविद्यालय हो।
डमर्खुशिवालय
डमर्खुसीवालय खोटाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार डमर्खुसीवालयको ५५६ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या २,७३४ रहेको छ।
तेलङ्गानाका जिल्लाहरू
भारतको तेलङ्गाना राज्यमा ३३ जिल्लाहरू छन्, प्रत्येकको नेतृत्व एक जिल्ला कलेक्टरले गर्दछ। तेलङ्गाना आन्ध्र प्रदेशका १० जिल्लाहरू मिलेर बनेको छ। भद्रचलम डिभिजनका सात मण्डललाई पूर्वी गोदावरी जिल्लामा फिर्ता दिइयो। ११ अक्टोबर २०१६ मा २१ नयाँ जिल्लाहरू सिर्जना गरियो, जसले तेलङ्गानामा ३१ जिल्लाहरू बनाउँछ। हैदरावाद जिल्ला बाहेक सबै जिल्लाहरूलाई न्यूनतम २ देखि अधिकतम ५ मा विभाजन गरिएको थियो जुन अछूत थियो। दुई नयाँ जिल्लाहरू, मुलुगु र नारायणपेट १७ फेब्रुअरी २०१९ मा सिर्जना गरियो, जिल्लाहरूको कुल सङ्ख्या ३३ लाई लिएर।
जिल्लाहरू
क्षेत्रफलको हिसाबले, भद्राद्री कोठागुडेम ७,४८३ किमी २ (२,८८९ वर्ग मील) क्षेत्रफल भएको सबैभन्दा ठुलो जिल्ला हो र हैदरावाद २१७ किमी २ (८४ वर्ग माइल) भएको सबैभन्दा सानो जिल्ला हो। हैदरावाद जिल्ला ३९,४३,३२३ को जनसङ्ख्या भएको सबैभन्दा धेरै जनसङ्ख्या भएको जिल्ला हो र मुलुगु सबैभन्दा कम जनसङ्ख्या भएको २,९४,६७१ भएको जिल्ला हो।
लुङ्खुदेउराली
लुङ्खुदेउराली नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धवलागिरी अञ्चल, पर्वत जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
मजकोट
मजकोट जाजरकोट जिल्लामा अवस्थित एक गाविस हो। यो गाविस सदरमुकाम खलङ्गा देखि १८ कोष टाढा पर्दछ । यहाँ धार्मिक हिसावले भैरव नाथको मन्दिर रहेको छ । यो मन्दिरमा हरेक वर्ष २ पटक पुजाआजा गरिन्छ । यो गाविस भौगोलिक हिसावले निकै विकट मानिन्छ।
भासोलूक
भासोलूक नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा "डस्की इगल आउल" (Dusky Eagle Owl) भनिन्छ ।
सर पदमपत सिंघानिया विश्वविद्यालय
सर पदमपत सिंघानिया विश्वविद्यालय भारतीय राज्य राजस्थानको शहर उदयपुर स्थित एउटा विश्वविद्यालय हो।
झ्याउ पोखरी
झ्याउ पोखरी !
तालतलैया÷पोखरीको नाम : झ्याउ पोखरी
ल्बmभ स् व्जथबग (एयपजबचष्
ठेगाना : जीतपुर वडा नं. २ र ४, इलाम
स्वामित्व : सार्वजनिक
इधलभचकजष्उ स् एगदष्अि ीबलम
उचाई : १४१८ मीटर
ब्तिष्तगमभ स् ज्ञद्धज्ञड mभतभच mक
ीबतष्तगमभ स् द्दटण् छघु ण्ढु तय द्दटण् छघु ण्ढु ९ल्यचतज०
देसान्तर : ८७ डि.४९ मि. ३९ से.देखि ८७ डि. ४९ मि. ४६ से.(पुर्व)
ीयलनष्तगमभ स् डठण् द्धढु घढु तय डठण् द्धढु द्धटु ९भ्बकत०
पोखरीको क्षेत्रफल : १ हेक्टर (वीचको टापु सहित १.१५ हेक्टर)
ब्चभब स् ज्ञ।ण् जभअतबचभ ९ज्ञ।ज्ञछ जब ष्लअगिमष्लन क्ष्कबिलम०
संरक्षण संवेदनशील क्षेत्र : २ हेक्टर
क्भलकष्तष्खभ ब्चभब स् द्द जभअतबचभक
...............................................................................................................................
इलाम जिल्ला सदरमुकामबाट पश्चिममा रहेको जीतपुर गाविसको वडा नं. २ र ४ को वीचमा अवस्थित झ्याउपोखरी यस क्षेत्रको धार्मिक र पर्यटकीय महत्त्व रहेको पोखरी हो । बेलुकी साझमा झ्याउकिरीको आवाजले पोखरी आसपासको क्षेत्र गुञ्जयमान हुने भएकोले यसको नाम पनि झ्याउपोखरी रहन गएको विश्वास स्थानीय समुदायको रहेकोछ ।
पहिले यस ठाउमा ठुलो पोखरी रहेको थियो । तर अहिले पोखरी सुकेको छ । वर्षातको समयमा मात्र पोखरीमा केहि पानी जम्ने गर्दछ । पाँचवटा कुनामा फैलिएको रमणीय पोखरीको वीचमा अग्लो थुम्की र वरिपरिको हरियाली वन, र चियावगान यस क्षेत्रलाई रमणीय बनाएकोछ । पोखरी कसरी उत्पति भएको हो, त्यसका बारेमा त कुनै ठोस प्रमाणहरु भेटिदैनन् तर पहिलेको ठुलो पोखरीमा फोहोरमैला हुदै गएपछि त्यहाँका देवता बाजाबजाउदै गएपछि पोखरी सुक्न थालेको स्थानीय बुढापाकाहरूको भनाई रहेकोछ । पोखरी विशाल रहेको बेला त्यहाँ बोका, कुखुरा भाकेर पुजाआजा गरिन्थ्यो । धुले पुजा भब्यरूपमा गरिन्थ्यो । पोखरीको नजीकै दत्तात्रय मन्दिर रहेकोछ । कतिपयले पोखरी ठुलो भएको बेला हाँसहरु प्रशस्तै हुन्थे र ती हाँस मारेपछि पोखरी सुक्दै गएको विश्वास गर्दछन् ।
पोखरीको पूर्वतर्फ वनजंगल र उत्तरपश्चिममा बाक्लो बस्ती र दक्षिणतर्फ सुन्दर चियाबारी रहेकोछ । पोखरीमा पहिले पहिले लामिछानेहरूले पुजाआजा गर्ने गर्दथे तर अहिले सामुहिक रूपमा हुने गर्दछ । झ्याउपोखरीको दर्शन गरेमा पुजाआजा गरेमा मनोकामना पुरा हुन्छ भन्ने धार्मिक विश्वास रहेकोछ । पोखरीको वीचमा रहेको थुम्कीमा एउटा कृष्ण मन्दिर निर्माणाधिन रहेकोछ । स्थानीयबासीका अनुसार त्यसपोखरीमा नाग देखापरेको थियो र नागको समेत पुजाआजा हुने गर्दछ । कृष्णअष्टमीका दिन यस स्थानमा विशेष पुजाआजा हुने गर्दछ ।
वि.स.२०५७÷०५८ सालमा झ्याउपोखरीको संरक्षण गर्नु पर्दछ भनेर संकल्प युवा समाज गठन भई क्रियाशिल रहदै आएकोछ । पोखरी र स्थानीय वातावरणलाई जोगाउन वृक्षारोपणको समेत थालनी भएकोछ । संस्थाकै पहलमा चरीचरन निषेध गरिएकोछ । तर संरक्षणका लागि गर्नु पर्ने धेरै कामहरु रहेकाछन् । पोखरीको पुनस्थापना गरी पानी सञ्चय गर्नु नै प्रमुख आवश्यकता रहेकोछ । तत्कालका लागि यस पोखरीको सरसफाई, घेराबारा गरी अन्यत्रबाट पानी ल्याई भर्नु, मन्दिर निर्माण, वृक्षारोपण, धार्मिक तथा पर्यटकीय प्रचार प्रसार र प्रवर्धन गर्नु पर्ने हुन्छ । जसका लागि स्थानीय समुदाय, संघसंस्था, गाँउविकास समिति, जिल्ला विकास समिति लगायतका निकायहरूले विशेष पहल र अग्रसरता लिन जरुरी रहेकोछ ।झ्याउ पोखरीको इतिहास र महत्त्व ः
इलाम जिल्ला सदरमुकामबाट पश्चिममा रहेको जीतपुर गाविसको वडा नं. २ र ४ को वीचमा अवस्थित अक्षांश २६ डि. ५३ मि. ०९ से. देखि २६ डि. ५३ मि. १३ से.(उत्तर), देसान्तर ८७ डि.४९ मि. ३९ से.देखि ८७ डि. ४९ मि. ४६ से.(पुर्व), पोखरीको क्षेत्रफल १ हेक्टर (वीचको टापु सहित १.१५ हेक्टर) र उचाई १४१८ मीटर झ्याउपोखरी यस क्षेत्रको धार्मिक र पर्यटकीय महत्त्व रहेको पोखरी हो । बेलुकी साझमा झ्याउकिरीको आवाजले पोखरी आसपासको क्षेत्र गुञ्जयमान हुने भएकोले यसको नाम पनि झ्याउपोखरी रहन गएको विश्वास स्थानीय समुदायको रहेकोछ । पहिले यस ठाउमा ठुलो पोखरी रहेको थियो । तर अहिले पोखरी सुकेको छ । वर्षातको समयमा मात्र पोखरीमा केहि पानी जम्ने गर्दछ । पाँचवटा कुनामा फैलिएको रमणीय पोखरीको वीचमा अग्लो थुम्की र वरिपरिको हरियाली वन, र चियावगान यस क्षेत्रलाई रमणीय बनाएकोछ । पोखरी कसरी उत्पति भएको हो, त्यसका बारेमा त कुनै ठोस प्रमाणहरु भेटिदैनन् तर पहिलेको ठुलो पोखरीमा फोहोरमैला हुदै गएपछि त्यहाँका देवता बाजाबजाउदै गएपछि पोखरी सुक्न थालेको स्थानीय बुढापाकाहरूको भनाई रहेकोछ । पोखरी विशाल रहेको बेला त्यहाँ बोका, कुखुरा भाकेर पुजाआजा गरिन्थ्यो । धुले पुजा भब्यरूपमा गरिन्थ्यो । पोखरीको नजीकै दत्तात्रय मन्दिर रहेकोछ । कतिपयले पोखरी ठुलो भएको बेला हाँसहरु प्रशस्तै हुन्थे र ती हाँस मारेपछि पोखरी सुक्दै गएको विश्वास गर्दछन् ।
इलाम जिल्ला निर्वाचन क्षेत्र न.ं २ को एक निर्वाचन क्षेत्र एक पोखरी तथा जिविस इलाका नं. १० को इलाका एक पोखरीका साथै एक गाविस एक पानी पोखरीको अवधारण अनुसार कार्यक्रम अगाडि बढाउन आवश्यक रहेकोले पोखरीको पूर्वतर्फ वनजंगल र उत्तरपश्चिममा बाक्लो बस्ती र दक्षिणतर्फ सुन्दर चियाबारी रहेकोछ । पोखरीमा पहिले पहिले लामिछानेहरूले पुजाआजा गर्ने गर्दथे तर अहिले सामुहिक रूपमा हुने गर्दछ । झ्याउपोखरीको दर्शन गरेमा पुजाआजा गरेमा मनोकामना पुरा हुन्छ भन्ने धार्मिक विश्वास रहेकोछ । पोखरीको वीचमा रहेको थुम्कीमा एउटा कृष्ण मन्दिर निर्माणाधिन रहेकोछ । स्थानीयबासीका अनुसार त्यसपोखरीमा नाग देखापरेको थियो र नागको समेत पुजाआजा हुने गर्दछ । कृष्णअष्टमीका दिन यस स्थानमा विशेष पुजाआजा हुने गर्दछ ।
उपग्रह
यो लेख मानव द्वारा सृजित उपग्रहको बारेमा छ।
उपग्रह मानव द्वारा सृजित एक मशीन हो जुन अंतरिक्षमा पृथ्वीको गतिविधी हेर्नको लागि, मौसमको जानकारीको लागि अथवा विभिन्न प्रकारका तरङ्ग (Signal)को प्रसारको लागि स्थापित गरेको हुन्छ।
भदौरे, रामेछाप
भदौरे, रामेछाप रामेछाप जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
जलन्धर
जालन्धर (पञ्जाबी भाषा: ਜਲੰਧਰ) भारतको पञ्जाब प्रान्तमा पर्ने शहर हो । यस शहर ऐतिहासिक पञ्जाब राज्यको भाग हो ।
प्रतिभा माली
‍‍ प्रतिभा माली नेपाली महिला राष्ट्रिय भलिबल टिमकी खेलाडी हुन्। उनले १३ वर्षकै उमेरमा राष्ट्रिय टोलीको लागि पदार्पण गरेकी थिइन्। १५ वर्षकै उमेरमा उनी राष्ट्रिय टोलीको प्रमुख सदस्यको रूपमा स्थापित भएकी थिइन्।
सु गार्डनर
सु गार्डनर (जन्म ११ मे १९६७ ) पूर्व पत्रकार तथा विकिमिडिया फाउन्डेसनकी पूर्व प्रमुख कार्यकारी निर्देशक हुन्। क्यानडेली ब्रोडकास्टिङ कर्पोरेशन सिबिसीको अनलाईन निर्देशक रहिसकेकी गार्डनरलाई फोर्ब्स म्यागेजिनले सन् २०१२ का विश्वका प्रमुख प्रभावशाली महिलाको ७०औँ क्रममा राखेको थियो।
डाँडागाउँ, खोटाङ
डाँडागाउँ, खोटाङ खोटाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
शालिजा
शालिजा नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धवलागिरी अञ्चल, पर्वत जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
होराप्रसाद जोशी
होराप्रसाद जोशी ( वि.सं. - वि.सं. २०६७) नेपालका पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी वि.सं. २०१६ सालको विश्वेश्वर प्रसाद कोइरालाको जननिर्वाचित मन्त्रीमण्डलमा पहिलोपटक उपमन्त्री भएका थिए।
खेलकुद परिषद्का सदस्यसचिव
जोशी वि.सं. २०१५ - वि.सं. २०१७ का लागि राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपाल का पहिलो सदस्यसचिव थिए। उनी सदस्यसचिवमा नियुक्त हुँदा परिषद् 'राष्ट्रिय खेलकुद तथा स्वास्थ्य परिषद्'का नाममा सञ्चालित थियो। उनकै कार्यकालमा पछि राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् नामकरण भएको हो।
कानुनसेवी
जोशी वरिष्ठ कानुनविद्समेत थिए। नेपाली कांग्रेसका पूर्वमहामन्त्री जोशी नेपालमा वि.सं. २००७ सालमा भएको प्रजातन्त्रको आन्दोलनपछि संविधान निर्माण मस्यौदा समितिका सदस्यसमेत रहेका थिए। यसैगरी विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाको पालामा जोशी न्याय, कानुन सहायकमन्त्रीसमेत बन्नुभएको थियो। वि.सं. ०१७ सालको 'कु' पछि उनी पटकपटक जेल परेका थिए। सर्वोच्च अदालत बार एसोसिएसनका अध्यक्ष तथा एनआरटीका संस्थापकसमेत रहिसकेका जोशी खेलाडी जीवनमा फुटबलको 'ए' डिभिजन क्लब न्युरोड कर्नर टिमका पूर्वक्याप्टेनसमेत थिए। जोशी नेपाल ओलम्पिक कमिटीका पहिलो महासचिवसमेत बनेका थिए।
निधन
उनको वि.सं. २०६७ मंसिरमा निधन भयो। उनको संस्मरण पुस्तक नबिर्सने ती दिनहरू प्रकाशित छ।
प्रकृतिवाद
अन्य नाम
१. कृषिवादी सम्प्रदाय
२. अर्थशास्त्र संस्थापक
३. लासेज फेयर
विचारको प्रभाव
यस विचारको प्रभाव सन् १७६०मा सुरु, १७७०मा वाद विवाद र सन् १७८० मा समाप्त
विचारकहरू
प्रकृतिवादी विचारकहरूका व्यक्तिगत स्वतन्त्रताको कुरा आर्थिक वादको रूपमा बढी चर्चा पाएन । एडम स्मिथले वेल्थ अफ नेशन्सको रचना गरे पछि यो विचार अर्थशास्त्रीय दर्शनको रूपमा विकसित भयो ।
माईभ्याली गोल्डकप २०७५
माईभ्याली गोल्डकप २०७६ (2075 My Vally Goldcup) माईभ्याली गोल्डकप नामक फुटबल प्रतियोगिताको एक संस्करण हो । यो फुटबल प्रतियोगिता २०७५ सालकै पहिलो नेपाली घरेलु फुटबल प्रतियोगिता हो । एएपिएफ क्लबलाई शून्यका विरूद्व एक गोलले पराजित गर्दै [[थ्री स्टार क्लबले यो फुटबल प्रतियोगिताको उपाधि जितेको थियो ।
भारत-नेपाल शान्ति तथा मैत्री सन्धि,१९५०
१९५० को भारत-नेपाल शान्ति तथा मैत्री सन्धि भारत तथा नेपाल बिच द्विपक्षीय सन्धि हो, यस सन्धि मार्फत दक्षिण एसियाको दुई छिमेकी मूलुक बिच एउटा विशेष सम्बन्ध स्थापित भएको छ। यस सन्धि माथि काठमाण्डौंमा वि.सं २००७ श्रावन १६ सोमबार ३१ जुलाई, १९५० मा नेपालका प्रधानमन्त्री मोहन शम्शेर जंग बहादुर राणा तथा नेपालको लागि भारतीय राजदूत चन्द्रेश्वर नारायण सिंह द्वारा हस्ताक्षर गरिएको थियो र यो सन्धिमा धारा १० ओटा अन्तर्गत त्यति बेला देखिनै लागू भयेको थियो। यो सन्धि अनुसार एक अर्का देशका बासिन्दा एक अर्का देशमा बिना राहदानी तथा भिसा आवत्-जावत् गर्न पाउनेछन् भनेर उल्लेख गरिएको छ।
सन्धिका धाराहरु
१९५० को सन्धि (वि.सं २००७ श्रावन १६ सन् १९५० जुलाई ३१)
आलोचना
नेपाल-भारत शान्ति तथा मैत्री सन्धि हस्ताक्षर भएको साढे ६ दशकभन्दा बढी भइसक्दा पनि अझै यो विवादको घेराबाट मुक्त हुन सकेको छैन।
दुवै देशका विज्ञ, राजनीतिकर्मी, पूर्व कूटनीतिज्ञ लगायत राखेर गठन गरिएको नेपाल-भारत प्रबुद्ध व्यक्तिहरूको समूहले यो सन्धि लगायतका दुई पक्षीय मामिलामा समयानुकूल परिवर्तनका लागि सुझाव दिने भन्दै पहिलोपटक औपचारिक छलफल सुरु गरेको छ।
यही मौका पारेर सन् १९५० को सन्धिका पाँच मुख्य विवादलाई तल प्रस्तुत गरिएको छ।
१. असमान स्तरमा हस्ताक्षर
साथै यो सन्धि त्यस्तो बेला भएको थियो जतिबेला तात्कालीन राणा शासक आफ्नो सत्ता जोगाउन हदैसम्म लचिलो भएर सम्झौता गर्ने स्थितिमा थिए र उत्तरी छिमेकी चीनले तिब्बतमा आफ्नो पाइला विस्तार गरिसकेको थियो जसका कारण चिन्तित भारत छिटो सम्झौता गर्न आतुर थियो।
२. स्वतन्त्र प्रतिरक्षा र विदेश नीति
१० वटा धारा भएको सन् १९५० को सन्धिको धारा २ मा कुनै छिमेकी मुलुकसंग गम्भीर मतभेद वा असमझदारीको अवस्था आए एकअर्कालाई खबर गर्ने उल्लेख छ।
सन्धिलाई थप व्याख्या गरिएको पांच बुंदे विवादास्पद पत्र ‘लेटर अफ एक्चेञ्ज’ को पहिलो बुंदामा दुवै सरकारले एकअर्काको सुरक्षामा विदेशी हस्तक्षेपकर्ताको खतरा सहन नगर्ने र त्योसंग जुध्नका लागि सल्लाह गर्ने तथा सामूहिक प्रत्याक्रमण उपाय अपनाउने उल्लेख छ।
सन्धि भएको ९ वर्षपछि सार्वजनिक उक्त ‘लेटर अफ एक्सचेञ्ज’ मा टेकेर भारत अनौपचारिक रूपमा बारम्बार नेपालको विदेश र प्रतिरक्षा नीति दिल्लीको सल्लाहमा चल्नुपर्ने अडानमा देखिन्छ।
नेपालले भने त्यो गलत व्याख्या भएको तर्क गर्दै आएको छ।
३. प्राकृतिक स्रोतमा प्राथमिकता
‘लेटर अफ एक्सचेञ्ज’कै चौथो बुंदामा नेपालमा प्राकृतिक स्रोत वा औद्योगिक योजना विकासमा कुनै विदेशी सहायता लिने भए भारतलाई प्राथमिकतामा दिइनुपर्ने उल्लेख छ।
त्यसलाई नेपालमा धेरैले आफूहरूको अपार जलस्रोतमा प्रभुत्व जमाउने भारतीय प्रयासका रूपमा बुझ्छन्।
चौथो बुंदाको उक्त विषयलाई सन्धिको धारा ६ मा औद्योगिक र आर्थिक विकासमा एकअर्काका नागरिकलाई प्राथमिकता दिने भनेर मात्रै उल्लेख गरिएको छ।
४. एकअर्काका नागरिकलाई राष्ट्रिय व्यवहार
बसोवास, सम्पत्ति खरिद, व्यापार र वाणिज्यमा सहभागिता वा आवातजावतका लागि एकअर्काका नागरिकलाई राष्ट्रिय व्यवहार गर्ने सन्धिको धारा ७ मा उल्लेख छ।
‘लेटर अफ एक्सचेञ्ज’को तेस्रो बुंदामा अनियन्त्रित प्रतिस्पर्धाबाट नेपालमा नेपालीहरूलाई जोगाउनका लागि केही समय दिने भनिए पनि सन्धिको त्यही आधारमा राष्ट्रिय व्यवहार गरिए ठूलो जनसंख्या भएको भारतबाट नेपालजस्तो सानो मुलुकमा मानिसहरूको अनियन्त्रित प्रवेश र प्रभुत्व हुनसक्ने चिन्ता नेपाली पक्षमा सदैव देखिन्छ।
५. हातहतियार आयात
सन्धिको धारा ५ मा नेपालको सुरक्षाका लागि आवश्यक हातहतियार तथा सामाग्री भारतको भूमि हुंदै ल्याउन नेपाल सरकारले पाउने र त्यसलाई कार्यान्वयन गर्ने विधि दुई सरकारको छलफलबाट निर्धारण गर्ने उल्लेख छ।
जबकि ‘लेटर अफ एक्सचेञ्ज’को दोस्रो बुंदामा भारत सरकारको सहयोग र सहमतिमा मात्रै त्यस्तो आयात गर्न पाइने उल्लेख गरिएको छ।
यो विषयलाई बेलाबेला भारतीय पक्षले भारतबाट मात्रै हातहतियार खरिद गरिनुपर्ने वा अन्य मुलुकबाट खरिद गर्दा भारतलाई पूर्व जानकारी दिनुपर्ने रूपमा अर्थ्याएको भन्दै नेपाली पक्षले गुनासो गर्दै आएको छ।
यो पनि हेर्नुहोस
]]
अ पकेट फुल अफ राइ
अ पकेट फुल अफ राइ अङ्ग्रेजी उपन्यासकार अगाथा क्रिस्टीद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
लालझाडी गाउँपालिका
नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेश अन्तर्गत कञ्चनपुर जिल्लामा पर्ने लालझाडी गाउँपालिका नेपाल सरकारको मिति २०७३ फाल्गुन २२ गतेको निर्णय अनुसार देशभरी गठन भएका ७५३ स्थानीय तह मध्येको एउटा स्थानीय तह हो । जिल्लाको पूर्वी भेगमा अवस्थित यो गाउँपालिका साविक शंकरपुरका पूरै (१–९) वडाहरू, साविक बाइसी बिचवाका (१–४) वडाहरू र साविक देखतभुलीका (१–३, ५–७ र ८) वडाहरू समायोजन भइ गठन भएको एक गाउँपालिका हो । यस गाउँपालिकामा जम्मा ६ वटा वडाहरू रहेका छन । जिल्लाको सदरमुकाम भीमदत्तनगर देखि ४६ किलोमिटर टाढा पूर्व तर्फ रहेको यस गाउँपालिकाको आफ्नै खालको धार्मिक, राजनैतिक, सामाजिक महत्त्व र विशेषता रहेको छ । यस गाउँपालिकामा आदिवासी थारु समुदाय र पहाडबाट बसाइँसराई गरी आएका विविध जातजाती, धर्म र बर्णका मानिसहरूको मिश्रित बसोवास रहेको छ । यो गाउँपालिका र कृष्णपुर नगरपालिकाको बीचमा रहेको लालझाडी जंगलको नामबाट यस गाउंपालिकाको नाम रहन गएको हो ।
कञ्चनपुर जिल्लाको पूर्वी भेगमा अवस्थित १५४.६५ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको लालझाडी गाउँपालिकाको भु–आकृति स्वरुप करिव सवैजसो समतल रहेको छ । यस गाउँपालिकाको पूर्वमा कृष्णपुर र पुनर्वास नगरपालिका, पश्चिममा शुक्लाफाँटा र बेलौरी नगरपालिका, उत्तरमा शुक्लाफाँटा र कृष्णपुर नगरपालिका र दक्षिणमा बेलौरी र पुनर्वास नगरपालिका रहेको छ ।