रामपुर_ठोक्सिला
रामपुर ठोक्सिला उदयपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। यो गाउँ विकास समिति उदयपुर जिल्लाको पूर्वी भागमा पर्दछ पूर्वी सिमाना सप्तकोशि नदिको चतरासँग जोडिएको छ जुन सुन्सरी जिल्लामा पर्दछ। त्यसै गरी पश्चिम सिमाना बसाहा गाउँ विकास समिति, उत्तर सिमाना चौडण्डी, कटुनजेबबाला र मइनामइनी गाउँ विकास समिति र दक्षिणमा तपेश्वरी गाउँ विकास समितिसँग जोडिएको छ। साथै दक्षिणमा कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्षसँग जोडिएको छ। पूर्वमा नेपलको प्रशिढ्ह धार्मिक् श्थलहरू बराहछेत्र, चतराधाम, आउल्याजी जस्ता ठुल धार्मिक् श्थलहरूसँग सिमाना जोडीएको छ। यस गा.वि.स को मुख्य चहल पहल हुने ठाउँ रामपुर बजार हो,यो मुख्य ब्यापारिक केन्द्र पनि बनेको छ।यहाँ हरेक हप्ताको शनिवार हटिया लाग्ने गर्दछ।यहाँका अधिकांश जनता कृषि मा निर्भर छन्। याहाको मूख्य वाली भनेको धान,मकै गहु,तोरी साथै कोदो र अन्य फलफूल पनि रहेका छन् । संसदीय निर्वाचन क्षेत्र नम्बर एक, इलाका नम्बर १ र ४१ गाविस मध्येमा पर्ने विकासको प्रचुर सम्भावना बोकेको र जिल्लाकै सबैभन्दा धेरै जनसङ्ख्या भएको गाविस हो रामपुर ठोक्शिला । क्षेत्रफलको हिसाबले यस गाविस भलाया डाँडा गाविस र रिस्कु गाविसपछिको उदयपुर जिल्लाकै तेश्रो ठूलो गाविस हो । रामपुर ठोक्शिला नेपाल अधिराज्यको पूर्व उत्तर प्रसिद्ध सप्तकोशी नदिको पश्चिम सीमाना र महाभारत पहाडको काखमा रहेको उदयपुर जिल्लाको पूर्वी भेगमा अवस्थीत एउटा सुन्दर गाविस हो । बसाहको बेलाका देउराली डाँडाबाट ओालो झरेर सुपाडे लागेपछि शुरु हुने यस गाविसको शिरमा महाभारत पर्वत, दक्षिणपूर्वमा चर्चित कोसी टापु बन्य जन्तु आरक्ष, पूर्वमा सप्तकोशी नदि, बिचमा समथर सुन्दर हरियाली, र पुरानो गा.वि.सका रूपमा चिनिने गा.वि.स पनि रामपुर ठोक्शिला नै हो, जसलाई चलन चल्तीको भाषामा ठोक्शिला मात्र पनि भन्दा गलत मानिदैन । जिल्ला सदरमुकाम गाइघाटबाट पूर्वपट्टि करिव १५ कोष टाढा रहेको ठोक्शिलाले ११ हजार ५० वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेको छ । यस गाविसको उत्तरमा कटुन्जे बबला, दक्षिणमा तपेश्वरी गाविस, पूर्वमा सुनसरीको महेन्द्र नगर र बराहक्षेत्र गाविस, उत्तरपूर्वमा मैनामैनी र पश्चिममा बेल्टारबसाह नगरपालीकासंग सीमाना जोडिएको छ । उदयपुर जिल्लाकै सबैभन्दा बढि जनसङ्ख्या भएको यस गाविसमा २०५८ सालको राष्ट्रिय जनगणनाले गा.वि.सको कुल जनसङ्ख्या १९ हजार २ सय ४६ जना देखाएको थियो । तर २०६८ सालसम्ममा सो संख्या वढेर गा.वि.सको कुल जनसङ्ख्या २१ हजार २ सय ८१ हुन पुगेको छ जसमा महिला ११ हजार ४ सय ७५ जना र पुरुष ९ हजार ८ सय ६ जना रहेका छन् । तर वास्तविक रूपमा यस गाविसको जनसङ्ख्या भने ३० हजार भन्दा बढि रहेको अनुमान गर्न सकिन्छ । अतः आधिकारीक तथ्याङकअनुसार यस गा.वि.सको जनसङ्ख्या वृद्घिदर बार्षिक रूपमा (१.०१) एक दशमल शून्य एक प्रतिशत रहेको भएपनि विभिन्न अनौपचारीक तथ्याङकले यस गाविसको बार्षिक बृद्धिदर २ दशमलव ५ प्रतिशत रहेको देखाएका छन् । यस गाविसमा ब्रामण, क्षेत्री, चौधरी, थारु, माझी, सार्की, राई, श्रेष्ठ, गुरुङ, तामाङ्, परियार, विश्वकर्मालगायतका जातीहरूको बाहूल्यता रहेको छ । सम्भावनाको उच्च कोटिमा रहेको सुन्दर र हराभरा, नेपालकै विशाल नदि सप्तकोशी बगी रहेको, विभिन्न मठ–मन्दिरले सजिएको रमणीय गाविस ठोक्सिलाको ऐतिहासिक पृष्ठभुमिले पनि यसलाई अझै महत्त्व दिएको छ । २०२७ साल पूर्व, यस गाविसको नाम रातापानी ठोक्शिला गाउँ पन्चायत रहेको र सोहि सालमा सदरमुकामबाट आएका कर्मचारीले गाउँको हालचाल र गाउँबासीसँग छलफल गरि, पुनः गाउँको नाम रातापानी ठोक्शिला कायम गराइएको बताइन्छ । जानकारीअनुसार यो क्रम २०३३ सालमा पुनः परिमार्जीत हुँदै रातापानी हटाई, ठोक्शिला मात्र राखिएको हो । २०२७ सालभन्दा पहिले गाविसलाई रातापानी ठोक्शिला भनिन्थ्यो । त्यही बेला बस्ती २ भागमा विभाजीत हुन पुग्यो । एकातिर चौधरी बस्ती अर्कोतिर माझी र केही अन्य खस समुदायको गाउं बनेर गाउँ विभाजित भएपछि दुवैको साँध सीमाना शीला अर्थात ढुंगा ठोकेर लगाइएको र चुरे पहाडबाट चट्टानमा घोलिएर बग्दै आएको खोलाको पानी प्राय रातो देखिने गरेकाले दुवैलाई मिलाएर रातापानी ठोक्शिला राखिएको बताइन्छ । तर दुखको कुरा यति लामो इतिहाँस बोकेको, धेरै जनसङ्ख्या भएको र दरिलो आर्थिक श्रोतको धनी भएर पनि ठोक्शिला गाविससंग आफ्नै एउटा भवन नहुँदा कृषि भवनको एउटा कोठाबाट काम सञ्चालन भईरहेको छ । भवन निर्माणका लागि जग्गा, तथा बजेट नछुट्टिएको भने हैन, तर स्थानीयबासी, राजनीतिकदल लगायतका सरोकारवालाको पर्याप्त जाँगरको कमीले गर्दा हालसम्म ठोक्शिला गाविस कृषि भवनको शरणमा रहेर काम गरिरहेको छ । यस गाविसमा नेपालमा बसोबास गर्ने अधिकांश जात–जातीहरूको बसोबास रहेको छ, शुरुमा थारु, माझी र किँराती समुदायको बसोबास रहेको ठोक्शिलामा अहिले, ब्रामण, क्षेत्री, नेवार, राई, तामाङ, लामा, सार्की, विश्वकर्मा, सुनुवारलगायत मुस्लीम समुदायसमेतको बसोबास रहेको छ भने बाहूल्यता भने ब्राम्हण क्षेत्रीकै हुन आउँछ । हिन्दू धर्मावलम्बिहरूको बाहूल्यता रहेको यस गाविसमा हिन्दुसंगै क्रिश्चियन, मुस्लिम, बौद्ध धर्म मान्नेहरु समेत रहेका छन् । उदयपुर जिल्लामै ७२ दशमलव ५७ प्रतिशत हिन्दू धर्म मान्नेहरु रहेका छन् भने ठोक्शिलामा ८० प्रतिशत भन्दा बढि हिन्दू धर्मावलम्बिहरु रहेका छन् । बुद्ध, क्रिश्चियन, किराँतल गायतका धर्म मान्नेहरु पनि थोरै प्रतिशतमा रहेका छन् ।