cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
बुढ्यौली
सक्रियतामा कमी
प्रौढतालाई उमेर, अनुभव, दायित्व, शारीरिक र मानसिक सक्रियता, सामाजिक र मनोवैज्ञानिक प्रभाव आदिको मिश्रण मान्न सकिन्छ । त्यसैले कोही छिटो बुढो हुन्छ भने कोही ढीलो बुढो हुन्छ । यदि कोही मानिस ८० वर्षमा पनि तन्नेरी झैं सक्रिय रहन्छ । प्रपन्नाचार्य ३५ वर्षको उमेरमा ५ वर्षको बालक झैं कखरा पढ्न सुरु गरेका थिए र यसलाई निरन्तरता दिएर षड्दर्शनाचार्य बने । वेदको ज्ञानका लागि उनी नेपालमा प्रख्यात मानिन्छन् । नोबेल पुरस्कार प्राप्त कवि रवीन्द्रनाथ ठाकुर वृद्ध उमेरमा पनि पच्चीस वर्षे तन्नेरी झैं ठांटिएर रहन्थे । आफुलाई सजाउन घण्टौ. लगाउंथे । नेल्सन मण्डेलाले ८४ वर्षको उमेरमा ८० वर्ष की जाम्बियाका राष्ट्रपतिकी विधवासंग प्रेम विवाह गरेका थिए । त्यसैले कोही छिटो वृद्ध हुन सक्छ भनने कोही दीर्घकालसम्म युवा रहनसक्छ ।
पाका पुस्ता
जब कुनै देशको वृद्ध जनसङ्ख्याको आकारमा वृद्धि हुन्छ त्यसलाई पाका पुस्ता वा पपुलेशन एजिंग वा सामामाजिक प्रौढता भनिन्छ । प्रौढताको अध्ययन गर्ने विषयलाई जेरन्टोलोजी भनिन्छ । नेपालीमा यसलाई जराशास्त्र भन्न सकिन्छ । संस्कृत शब्द जराको अर्थ बुढ्यौली, प्रौढता ।
नेपालमा (बुढ्यौली) पाकापुस्ता
प्रत्येक जनगणनामा नेपालीहरूको आयु बढ्दो छ । दीर्घायु हनु मानिका चारवटा सुख निरोगी कया, धनसम्पत्ति, शीलवती पत्नी र आज्ञाकारी सन्तान मध्येको पहिलो सुख मानिन्छ । बालकहरूको संख्याको तुलनामा पाका पुस्ताको संख्यामा दीर्घकालसम्म वृद्धि हुन्छ भने त्यसलाई जनसङ्ख्याको वृद्धत्व भनिन्छ । अर्को शब्दमा कुनै देशको जनसङ्ख्या पिरामिडको तल्लो भागको तुलनामा पाकापुस्ताको संख्यामा दीर्घकालसम्म वृद्धि हुन्छ भने त्यसालाई जनसङ्ख्या वृद्धत्व भनिन्छ । अर्कोशब्दमा कुनै देशको वनसंख्या पिरामिडको तल्लो भागको तुलनामा माथिल्लो भाग फराकिलो हुंदै जान्छ भने तयो जनसङ्ख्याको वृद्धत्व हो पाका पुस्ताको बारेम अध्ययन गर्नका लागि एक विाष्य विकसित भएको छ जसलाइ ृजेरन्टोलोजी भनिन्छ ।
जेरन्टोलोजीमा उमेरको आधारमा वृद्धत्वको वर्गीकरण निम्न प्रकार गरिन्छ
२. युवा वृद्धावस्थामा ६५–७४
३. मध्य उमेर ७५–८४
४. अतिवृद्ध ८४ भन्दा माथि
सन् २००१ मा नेपालको वृद्धत्व, सूचकांक करीब १९ प्रतिशत छ । हरेक जनगणनामा यो प्रतिशत निरनतर बढ्दो छ । जनसङ्ख्याको मध्यिका उमेर २९ वर्षभन्दा माथि छ भने देशमा वृद्ध जनसंखयाको मध्किा उमेर भने १९ वर्ष छ । तर आयु प्रत्याशाको दृष्टिले भने सन् १९६१ को ३१ वर्षो तुलनामा २००१दमा ६० वर्ष पुगेको छ ।
धर्मशास्त्रमा जरावस्था
धर्मशास्त्र हरूमा पनि वृद्धावस्थाबारे विस्तृत विवेचना गरिएको छ । यस प्रसंगमा महाभारतमा चिरवृद्धको रूपमा लोमस ऋषि, पितामह ब्रह्मा आदिको नाम आउंछ । ययातिले विषयभोग सन्तुष्टि पूरा नभएकोले आफ्नो छोरा पुरुलाई आफ्नो वृद्धावस्था हस्तान्तरण गरेर छोराको युवावस्था लिएको कथा पनि छ । सधैं युवारूपमा रहने बालखिल्य र सनत्सुजात ऋषिहरु पनि छन् ।
सनत्सुजातीयमा वृद्धावस्था
सनत्सुजातलाई एउटा प्रश्न गरिएको छ– मृत्यु किन हुन्छ ? उत्तरमा उनले भनेका छन् काम क्रोध तृष्णा चिन्ता आदि कराणले मानिसलाइृ रोग लाग्छ । अनि त्यसैले जरावस्था तथा मृत्युलाई निम्तयाउंछ । अन्यथा मृत्यु त हु.दै हुन्न । यी सबबाट पार पाउनेले अमरता प्राप्त गर्छ ।
प्रौढ आश्रितता अनुपातमा
जनसङ्ख्या वृद्धत्वले वृद्धत्व सूचकांक बढाउंछ भने प्रौढ आश्रितता अनुपात बढछ । बालक तथा कार्यशील समूहको जनसङ्ख्या घट्छ । यसले जनसङ्ख्याको संरचना परिवर्तन हुन जान्छ । यस्तै जनसङ्ख्या पिरामिड को स्वरूपमा परिवर्तन हु“दै जान्छ । विकसित देशहरूमा वृद्धहरूको जनसङ्ख्या बढी भएकोले पिरामिडको माथिल्लो भाग फराकिलो भएको हुन्छ । यसले जनसङ्ख्याको आयु र काम संरचना परिवर्तन हुन जान्छ । उदाहरणका लागि नेपालको वृद्धावस्था सूचकांक १९ प्रतिशत छ भने यसको अर्थ के हा ेभने प्रत्येक १०० जना मानिसमा १९ जना वृद्ध छन् । यदि कुनै देशको वृद्धावस्था सूचकांक बढी छ भने त्यहा“ वृद्ध आश्रितता अनुपात बढछ । यसले देशको कुल उत्पादन क्षमता घट्ने सङ्केत पनि दिन्छ । वृद्ध आश्रितता अनुपातमा वृद्धिले निष्क्रिय जनसङ्ख्या बढाउने हु“दा यस्तो भएको हो । सक्रिय जनसङ्ख्यामा कमी र आश्रित जनसङ्ख्यामा वृद्धिले कुनै देशको उत्पादन क्षमता घट्न जान्छ । वृद्धत्त्वले उत्पादनमा शिथिलता ल्याउन सक् किभने जनसङ्ख्या वृद्धत्त्व भनेको निष्क्रिय जनसङ्ख्यामा वृद्धि हो । यहा“ ध्यान दिनु पर्ने कुरा के हो भने प्रारम्भमा प्रजननता कम हु“दा बाल आश्रितता अनुपात घट्न गइ आउने १० देखि १५ वर्ष भित्र देशको उत्पादन क्षमता बढ्छ । पछि गएर आयु प्रत्याशामा वृद्धि र प्रननतामा भएको कमीको परिणामस्वरुप प्रौढ आश्रितता बढ्छ । तसर्थ बाल आश्रितता समाप्त भए पछि मात्र प्रौढ आश्रितता सुरु हुन्छ । बाल आश्रितता समाप्त भइ प्रौढ आश्रितता सुरु नहुञ्जेलसम्मको समयावधिमा युवा जनसङ्ख्याको बढी भूमिका हुन जान्छ र यस अवस्थामा कल उत्पादन केही समयकालागि बढ्छ । यस अवस्थालाई जनसङ्ख्या अर्थशास्त्रमा जनसङ्ख्या झ्याल (पपुलेशन विन्डो) भनिन्छ ।
काम अनुपातमा
सामान्यतः महिलाहरूको आयु प्रत्याशा बढी हुने भएकोले बुढयौलीले काम संरचना र काम अनुपातमा प्रभाव पार्न सक्छ । वृद्धत्वले काम अनुपात असन्तुलित हुन गइ महिलाको अनुपात बढ्न जान्छ ।
जन्मदरमा
पाका पुस्ता जति बढ्दै जान्छ जन्मदर पनि त्यति नै घटन थाल्छ । जैविकीय कारणले वृद्ध वृद्धामा प्रजननता अभाव हुन्छ । मृत्यु दरमा कमीको प्रभावले वृद्धत्वको घटना हुन्छ । जनसाङ्ख्यिकी संक्रमणको अन्तिम अवस्थामा वृद्ध जनसङ्ख्या तीव्र रूपमा बढन जान्छ । नेपालमा विगत ३० वर्षको अवधिमा ६५ वर्ष र सो भन्दा माथिको नसंख्या ५.८ प्रतिशतबाट बढेर ७.४ प्रतिशत भएको छ । भने सोही अवधिमा कुल प्रजनन दरबाट घटेर चार भन्दा पनि हुन पुगेको छ । वृद्ध जनसङ्ख्यामा वृद्धि हुनु अघि मृत्युदरमा कमी आउ“ र संगै आयु प्रत्याशामा वृद्धि हुन्छ । सन् १९६१ देखि २००१ को अवधिमा नेपालीको आयु प्रत्याशामा दोब्बर वृद्धि भएको छ जबकि कोरा मृत्यु दर २७ प्रति हजारबाट घटेर १० प्रति हजार भएका छ अर्थात् यसमा लगभग तीन गुना प्रगति भएको छ  ।
सामाजिक आर्थिक प्रभाव
समाजले वृद्धहरूको स्वास्थ्य हेरचाहमा पारिवारिक र सामाजिक योगदान गर्नु पर्दछ । समाजमा वृद्धाश्रम निर्माण जस्ता कुराहरु देखा पर्छन । सिद्धबाबा धाममा २०५९ मा वाचन शिरोमणि पं. नारायण प्रसाद पोखरलले शिवपुराण कथाको माध्यमबाट आह्वान गर्दा धेरै मानिसहरूले सहर्ष आर्थिक सहयोग प्रदान गरेका थिए । सरकारले वृद्धावस्था भत्ता पेन्शन तथा वृद्धहरूलाई आवश्यक पर्ने अन्य सुरक्षा र सुविधाकालागि नियमित बजेट बनाउनु पर्छ सरकारले सामाजिक सेवा मा खर्छ बढाउ“दा आर्थिक विकास सम्बन्धी खर्चमा कटौती गर्नु पर्ने हुन सक्छ ।
वृद्धहरु यथास्थिति र परम्पराप्रिय हुन्छन् न्ने मान्यता पनि छ । तर अनुसन्धानले के पुष्टि गरेको छ भने वृद्धावस्थामा देखिएको यथास्थितिवाद मानिसमा उसको तन्नेरी अवस्थामा रहेको मान्यता र विगतको अनुभव द्वारा निर्धारित हुन्छ । यथास्थितिवाद वृद्धावस्थाको विशेषता होयन ।
सरकारी निर्णयको विरुद्ध बोलने कुरामा युवा र वृद्धहरूको ानमिा आधारभूत अन्तर पाइनछ । वृद्धहरूले असन्तुष्टि व्यक्र गरे पनि उनीहरू सरकार िनिर्णयहरूको विरोधमा सक्रिय हुने र तोड पाmेड र हिंसामा सहभागी हुने घटा संसारमा विरलै पाइनछन् ।
पेन्सन कटौती र वृद्धलाई दिने सुविधामा कमी भएका घटनाहरूमा मात्र पश्चिीमी राष्टमा वृद्धहरु विरोध कायृक्रममा सहभागी भएका घटनाह पाइनछन् । निर्वाचनमा सहभागी हुने कुारमा भने वृद्धहरु युवा जति नै पाइएका छन् । विगतका तीनवटा निर्वाचनमा भने १०० वर्ष पार गरेका वृद्ध वृद्धाहरूले उत्साह पूवृक भाग लिएको पाइएको छ । यसबाट राजनीतिक सहभागितामा वृद्ध वृद्धाहरु गम्भीर र लगनशील पाइउका छन् ।
वृद्धहरु बसाईं सराई मा सहभागी नहुने भएकोले नयां बसाईं सराई का ठाउँमा वृद्धहरूकोसंख्या न्यून हुन्छ । यस्तै वृद्ध बढी भएको ठाउँमा बसाईं सराई प्रक्रिया मन्द हुन्छ । तसर्थ जनसङ्ख्या वृद्धत्वले कुनै स्थानको विकास प्रक्रियालाई मन्द गराइ दिन सक्छ ।
वृद्धहरूको सुविधा र सुरक्षकोलागि नया नया कानुनहरूको निर्माण गर्नु पर्ने हुन्छ । उदाहरणकालागि सन् २००५ मा जापानमा ६० वर्ष उमेर पछिका वृद्धहरुकालागि मात्र भनी केही नया“ रोजगारीहरु सिर्जना गरिएका छन् । भारतमा आफ्ना वृद्ध आमाबाबुको जिम्मेवारी वहन नगर्नेयुवा सन्तानलाई सन् २००६ देखि कानुनी दण्डको प्रावधान प्रारम्भ गरिएको छ।
वृद्धत्वका स्वास्थ्य सम्बन्धी छुट्टै समस्याहरु हुन्छन् । जस्तै दृष्टिदोष कमजोरी, छिटो थाक्ने, खुट्टा सुनिने, निद्रा कम लाग्ने, खाना रीच कम हुने, खोकी, जोर्नी दुख्ने, मुटुको व्यथा, सिरोसिस, झोकी व्यवहार, पार्किन्सन रोग इतयादि ।
सफल वृद्धत्वका लागि के गर्ने
हरेक मानिसकालागि बालपन र युवापन भूतकाल हुनसक्छ तर वृद्धावस्था अनिवार्य वर्तमान काल हो । यस दृष्टिले वृद्धावस्थालाई वृद्धावस्थालाई स्वाभाविक रूपमा लिएर यसलाई आनन्दपूर्ण बनाउन सकिन्छ । यसका लागि वृद्धावस्थामा निम्न कुराहरूमा ध्यान दिनु पर्दछ
१. स्वस्थ र सक्रिय रहन निरन्तर प्रयत्न गर्नु पर्छ । निष्क्रिय हुनबाट बच्ने हर सम्भव प्रयास गर्नु पर्छ । यसक लागि कुनै सङ्घ संस्थामा आबद्ध भएर आफुले सक्दो जिम्मेवारी लिने र त्यसलाई पूरा गर्ने प्रयास गर्नु पर्छ ।
२. धेरै चिल्लो गुलियो र तोल् बढाउने खालका खानाहरु ४० पछि खानु हु.दैन । आवश्यक मात्रामा आराम लिने र निद्रा लिने काम गर्नु पर्छ ।
३. रक्सी मादक पदाथृ धूम्रपान बन्द गरेमा धेरै रोगबाट छुटकारा पाउन सकिन्छ ।
४. आफ्नो परिवारका सदस्यहरूको अवस्था हेरी सकेको सहयोग गनुृ र अनावश्क असन्तोष व्यक्त गर्ने बानी सुभार गर्नु पर्छ ।   उनीहरूको प्रशंसा गरेमा अझ बढी सेवा प्राप्त गर्न सकिन्छ भन्ने कुरा बुझ्नुपर्छ ।
५. पढेलेखेकाले आफ्नो जीवनका अनुभव शेयर गर्न सक्छन् । यसका लागि पत्रपत्रिकामा र भिडियो सामग्री मार्फत सार्वजनि गर्नु पर्छ । स्थानीय सञ्चार माध्यममा वृद्धहरुका लागि केही नकेही कार्यक्रमहरू हुन्छन् ।त्यसमा भाग लिनु पर्छ ।
वन मुसो
वन मुसो नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।
पेप्सी
पेप्सी पेप्सीकोद्वारा उत्पादन र निर्मित गरिएको कार्बोनेटेड नरम पेय पदार्थ हो। मूल रूप देखि सृजित ब्रह्महम द्वारा १८९३ मा बनाइयो र ब्राड को पेय को रूप मा पेश गरे। यसलाई २८ अगस्ट, 1१८९ मा पेप्सी कोला र पछि १९६१ मा पेप्सी नाममा परिवर्तन गरियो।
बुढ्यौली
सफल वृद्धत्वका लागि के गर्ने
६. इजरायलको किबुज समदायमा आयु प्रत्याशा सबभन्दा बढी पाइएको छ । यसको कारण के हो भने उनीहरूले सामुदायिक क्रियाकलापहरूमा आफ्ना प्रत्येक सदस्यलाई उसको क्षमता अुसार केही न केही काम दिन्छन् । यस समुदायमा सेवा निवृत्ति भन्ने हुदैन । बढी वृद्धले अलि सानो र सजिलो काम गर्छन भने युवाले अलि गाह्रो र बढी खट्नु पर्ने काम गर्छन् । यो समुदा गठन हुनु अघि किबुजहरूको आयु प्रत्याशा इजरायलमा नै सबभन्दा कम थियो । यसै गरी एकात्मक परिवार भन्दा संयुक्त परिवारमा वृद्धहरूले सुरक्षा अनुभव गर्ने हु“दा उनीहरूबको आयुमा वृद्धि हुन्छ । आधुनिक एकल परिवारहरुम वृद्धहरूले असुरक्षा अनुभव गर्दछन् ।
७. सेवा निवृत्त कर्मचारहिरुले आपसमा मिलेर क्लब गठन गर्ने । त्यहां एकअकाृको दुख साटदा सबैले सन्तोष अनुभव गर्छन् ।उदाहरणका लागि विधवा अथा वविधुरहरु आपसमा भेटदा निकै आत्मीयतअनुभव गर्छन् । किनभने उनीहरूले एउटै खलका समस्याहरु बेहोरेका हुन्छन् ।
८. समूहमा घुलमिल हुन गाह्रो मान्ने वृद्धहरूले घरेलु पशुपक्षी पालेर आफ्नो एकलोपन कम गराउन सक्छन् । जस्तै रुचि अनुसार कुकुर, बिराले आदि पाल्न क्छन् ।
९. वृद्धहरु सबभन्दा सजिलो गरी केटाकेटीहरूसँग घुलमिल हुन्छन् । तसर्थ परिवारमा भएका साना केटाकटीहरूसँग समय बिताउनु र्दिछ । परिवारमा वा त्या ेनभए आफ्न वरिपरि केटाकेटीहरूलाई माया गर्नु पर्दछ । स्वाी रामसुखदासले भन्ने गर्नु हुन्थ्यो, तिमीहरु खुशी रहन चाहन्छै भने केटाकेटीहरुलाई चकलेट बांड्ने गर । यस्ता साना कामर्ले वृद्धहरूको ए क्लोपन हटाउन मद्दत पुग्छ ।
१०. विभिन्न उमेर समूह र तिनीहर द्वारा गरिएको प्रार्थना सभाहरूमा प्रौढ उपस्थितिको आवृत्तिको एक शोध अध्ययनमा के पाइएको छ भने धार्मिक रूपमा बढी संलग्न मानिसहरु बढी स्वस्थ, बढी रोग प्रतिरोध क्षमता, सन्तुष्ट रहने बानी र कम डिप्रेसन पाइएको छ । तसर्थ वृद्धहरुलाइ ृधार्मिक संलग्नतालाई जेरन्टोलोजीमा सकारात्मक लिइन्छ ।
समाजको दायित्व
यस बाहेक वृद्धहरु प्रति समाजको पनि केही दायित्व हुन्छ । उनीहरूसंग ज्ञान र अनुभवको भण्डार हुन्छ । जसलाई युवा पुस्तले हस्तान्तरण गरेर लिन सिक्नु पर्छ । वृद्धहरूलाई वृद्धाश्रम होइन घरैमा सेवा गर्नु पर्छ । भन्ने भावना विकसित गर्नु पर्छ । आवश्यकता अनुसार वृद्धाश्रमहरूको निर्माण पन िगर्नु पर्दछ । वृद्धहरूको स्वास्थ्य सम्बन्धी छुट्टै समस्या हुने भएकोले बाल अस्पताल र महिला अस्पतल जस्तै छुटटै वृद्ध अस्पतालहरूको स्थापना गर्नु पर्छ ।
उपसंहार
समाजमा वृद्धावस्था बारे नकारात्मक धारणा हटाउने, वृद्धहरूलाई समाजका हितमा सक्रिय बनाउर उनीहरूमा रहेको असीम ज्ञान र अनुभवबाट समाजले फाइदा लिन समाजले जान्नु पर्दछ । भने समाजले नयां पुस्तालाई के सिकाउनस पर्दछ भने वृद्धहरुलाइ ृप्रेम र सम्मान दिनु जरुर िछ । जसले आफ्नो जीवन भर समाजलाई र परिवारलाई सकेको र जानेको योगदान गर्यो उसलाई उसका अन्तिम समयमा असम्मन प्रदा न गर्नु नैतिक दृष्टिले कत्ति पनि उचित छैन । सबभन्दा ठूला कुरा वृद्धहरूमा भभएको सीप, ज्ञान र योग्यतको फाइदा प्राप्त गर्दै उनहरुलाइ ृआर्थिक सक्रियता प्रदान गर्न सकेमा वृद्धहरु आश्रित पनि हुंदैनन् र समाजले पाmइदा पनि प्राप्त गर्न सक्छ । सफल वृद्धावस्थाको लागि केही सभ्य केही वृद्धले, केही घरपरिवारले केही समाजले र केही सरकारद्वारा योगदान गर्नु पर्दछ ।
डाँडाखर्क
डाँडाखर्क मकवानपुर जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।
हर्दिया, बारा
हर्दिया, बारा बारा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
राप्ती अञ्चल
राप्ती अञ्चल नेपालको मध्य-पश्चिमाञ्चल विकासक्षेत्रमा पर्दछ। राप्ती अञ्चललाई ५ जिल्लाहरूमा वर्गिकरण गरिएको छ। राप्ती अञ्चलको सदरमुकाम तुल्सीपुर (दाङ) हो र यसको सबभन्दा ठूलो सहर घोराही हो। राप्ती अञ्चलको अरु मुख्य सहरहरू भनेका तुल्सीपुर्, बिजुवार्, लिवाङ, लमही, मुसिकोट र चौरजाहरी आदी हुन्।
नामाकरण
राप्ती नदीको नामबाट यो अञ्चलको नामाकरण गरिएको हो।
ठुटे ढाडेमुसो
ठुटे ढाडेमुसो नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।
अक्रियावाद
अक्रियावाद बुद्धको समयको एक प्रख्यात दार्शनिक मतवाद। महावीर तथा बुद्ध भन्दा पहिलेको युगमा पनि यस मतको ठूलो बोलबाला थियो। यसको अनुसार न त कुनै कर्म हो, न कुनै क्रिया र न कुनै प्रयत्न। यसको खंडन जैन तथा बौद्ध धर्मले गरे, किन कि यो दुवै प्रयत्न, कार्य, बल तथा वीर्यको सत्तामा विश्वास राख्छन्। यसै कारण यिनलाई कर्मवाद वा क्रियावाद भन्छन्। बुद्धको समय पूर्णकश्यप नामक आचार्यलाई यस मतका प्रख्यात अनुयायी मानिएका छन्।
सुकरातका पाइला (उपन्यास)
सुकरातका पाइला गोविन्दराज भट्टराईद्वारा लिखित एक उपन्यास हो। यो माओवादी द्वन्द्वलाई आधार बनाएर रचना गरिएको उपन्यास हो। त्यो रात उसले निशाको रुप र गुणको बारेमा यस्तो गजल पाठ गर्‍यो :
निशा तिम्रो निसाना भो कमोलो यो छाती । निदाएन तिम्रो गोपी छ्टपटायो राति ।
होलस्टाइन गाई
होलस्टाइन फ्रेजियन्स (सङ्क्षिप्त रूपमा उत्तर अमेरिकी देशहरूमा होलस्टाइन र संयुक्त अधिराज्य तथा आयरल्यान्डमा फ्रेजियन शब्दको प्रयोग गर्ने गरिन्छ) नेदरल्यान्डको उत्तर हल्यान्ड र फ्रेजल्यान्ड राज्य र जर्मनीको उत्तरी क्षेत्रको स्लेसविग-होलस्टाइन राज्यबाट उत्पति भएको दुधालु गाईको एक जाति हो। यस जातिको गाईलाई संसारकै सबैभन्दा बढी दुग्धजन्य उत्पादन गर्ने दुधालु जनावरको रूपमा चिन्ने गरिन्छ।
नेदरल्यान्ड र जर्मनीका वैज्ञानिकहरूले सो क्षेत्रमा रहेका चौर तथा घाँसे मैदानलाई समुचित उपयोग गर्नको लागि यो जातिको गाईको विकास गरेका थिए। एक शताब्दीभन्दा बढी समयदेखि यो जातिको गाईले दुग्धजन्य उत्पादनमा उच्चकोटीको टेवा पुर्‍याइरहेको छ।
होलस्टाइन गाई संसारमा सबैभन्दा बढी पालिने गाईको प्रजाति हो। यसलाई १५० भन्दा बढी देशहरूमा पालन गर्ने गरिएको छ। नयाँ संसारको विकाससँगै, उत्तर अमेरिका र दक्षिण अमेरिकामा दूधको लागि बाजार विकसित भएसँगै दुग्धजन्य उत्पादन र पशुपालनको लागि नेदरल्यान्डतर्फ ध्यानाकर्षण गरेको थियो। लगभग ८,८०० होलस्टाइन गाई (कालो दाग भएको जर्मन प्रजाति) आयात गरिएपछि, युरोपमा फैलिएको महामारीको समस्याले विदेशी बजारमा यसको निर्यात बन्द गर्नुपरेको थियो।
युरोप महादेशमा यस जातिको गाईको उपयोग उत्तरी युरोपमा दूध र दक्षिणी युरोपमा मासुको लागि गर्ने गरिन्छ। सन् १९४५ देखि यो जातिको गाईलाई युरोपेली राष्ट्रिय विकासले गाईवस्तु प्रजनन र दुग्धजन्य उत्पादमा तीव्रतालाई क्षेत्रीयकृत गरेको छ।
विशेषता
होलस्टाइन गाईको रङ समान्यतया कालो र सेतो वा रातो र सेतो रङको हुने गर्छ। यो यसको आवरणको रङको एउटा खास विशेषता हो। केही दुर्लभ अवसरहरूमा, केही गाईहरू सेतोसँगै कालो र रातो दुवै रङको हुन्छ। यो गाई 'निलो' रङको पनि हुने गरेको छ। यस रङको गाईको प्रजाति सेतो गोरू र कालो गोरूसँगको मिश्रित गराएर गर्ने गरिन्छ।
दीपक रायमाझी
दीपक रायमाझी (२०१०-२०६८) नेपाली चलचित्र निर्दशक थिए। यिनी नेपालका प्रसिद्ध राजनीतिज्ञ केशरजंग रायमाझीका छोरा थिए।
पाल्पाको भैरवस्थानमा जन्मेका दीपक रायमाझीले करिब २४ वर्षे फिल्मी करिअरमा दुई दर्जन बढी सिनेमा निर्माण गरेका थिए। उनले नै राजेश हमाल, श्रीकृष्ण श्रेष्ठ, मेलिना मानन्धर लगायतका कलाकारलाई रजतपटमा हिरो हिरोईनको रूपमा उभ्याएका हुन। दीपक रायमाझीसंग राजेश हमालको मामाको साईनो छ।
करिब २४ वर्षअघि चलचित्र भाग्य रेखा पहिलो पटक निर्देशन गरेयता हालसम्म सक्रिय रहेका रायमाझीले सन् १९८०मा रूसबाट चलचित्र निर्देशनमा स्नाकोत्तर गरेका थिए। उनी माया पिरतीको चलचित्र बनाउन बढी रूचाउने निर्देशक थिए। उनले युग देखि युग सम्म (चलचित्र), कसम, प्रियसी, पराईघर, हाम्रो मिलन कहिले हुन्छ लगायतका दुई दर्जन भन्दा बढी सिनेमा निर्देशन गरेका छन्। यस्तै उनीद्वारा निर्देशित पछिल्लो चलचित्र डेष्टीनेशन काठमाडौँ र चाँडै आऊ है छन्।
स्याडी खोला
स्याडी खोला बैतडी जिल्लामा पर्ने खोला हो ! यो पाटन नगरपालिका वार्ड नं 10 र दूर्गास्थान गा बी स को सिमानामा प्रछ। यसको ऊद्दगम स्थल ग्वालेकधूरालाई लिन सकीन्छ भने अरू स-सना खोलाहरू जस्तै,बासडा खोला, भूईशेरको खोला, घाङलको खोला, रोल्लाको खोला, पातलको खोला आदी हरूको सङ्गम स्थलको रूप हुन आउछ। पानीपर्ने समयमा यो खोला अत्याधिक आऊने र यहाबाट ओहर दोहर गर्न पनि समस्या हूने गर्छ। यहि समस्या लाई ध्यानमा राखी यहाकूनै ठाऊमा झोलूङ्गे पूलको  व्यवस्था रहे पनि सबै ठाऊमा नहूदा अधिकाङ्स मानीसहरू समस्या मा छन। यो खोला पछि गएर बैतडीकै प्रसिद्ध अर्को खोला सूर्नयागाड मा मीसीने गर्दछ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
https://m.facebook.com/dialog/feed?_path=feed&app_id=58567469885&client_id=58567469885&redirect_uri=http%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fnepali%2Fnews%2F2016%2F04%2F160418_nepal.0%3Focid%3Dwsnepali.feeds.rss.other..ct-hamropatro_.bizd&display=touch&link=http%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fnepali%2Fnews%2F2016%2F04%2F160418_nepal.0%3Focid%3Dwsnepali.feeds.rss.other..ct-hamropatro_.bizd%3FSThisFB&from_login=1&refsrc=http%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fnepali%2Fnews%2F2016%2F04%2F160418_nepal.0&refid=9&_rdr#_=_
करौँदा
करौँदा (वैज्ञानिक नाम: Carissa carandas) एपोसाइनासे परिवारको फूल फुल्ने समूहको लहरे वनस्पति हो। यो बोटमा बयर आकारको आधा प्याजी वा रातो र आधा सेतो रबका अमिलो फल हुन्छ। यसको फलबाट अचार र मसला बनाएर उपयोग गरिन्छ। यो कडा, खडेरी सहनशील बोट हो जुन माटोमा एक विस्तृत शृङ्खलामा राम्ररी फस्टाउने गर्छ।
ज्योति विकास बैंक
ज्योति विकास बैङ्क लिमिटेड कम्पनी ऐन, २०६३ अन्तर्गत स्थापित सीमित दायित्व रहेको कम्पनी हो र यसलाई बैङ्क तथा वित्तीय संस्था सम्बन्धी ऐन, २०६३ अन्तर्गत नेपाल राष्ट्र बैङ्कले “ख” वर्गको राष्ट्रिय स्तरको वित्तीय संस्थाको इजाजतपत्र प्रदान गरेको छ । ज्योति विकास बैंक लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैंकबाट "ख" श्रेणीको इजाजतपत्र लिएर वाणिज्य बैंकिङ गतिविधिमा संलग्न राष्ट्रिय स्तरको विकास बैंक हो। नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका कर्मचारी, व्यवसायी र आम नागरिक लगायतका प्रवद्र्धकहरूको कोर समूहद्वारा स्थापना भएको बैंकले सम्भावित जलविद्युत आयोजनालाई ऋण सुविधा उपलब्ध गराएर जलविद्युत क्षेत्रको प्रवद्र्धन गर्ने मौलिक ध्यान केन्द्रित गरेको थियो । समग्रमा आम नागरिकका आवश्यकता र देशको अर्थतन्त्रको निरन्तर मूल्याङ्कन गर्दै, बैंकले नागरिकको आवश्यकतालाई केन्द्रमा राखेर समाजको ठूलो वर्गलाई पूरा गर्ने वित्तीय संस्थाको रूपमा स्थापित गरेको छ ।
बढ्दो अर्थतन्त्र र जनसांख्यिकीय मिश्रणमा आएको परिवर्तनले धेरै भन्दा धेरै मानिसहरू व्यावसायिक र वित्तीय गतिविधिहरूमा संलग्न भइरहेका छन् र ऋण र अन्य बैंकिङ सुविधाहरूको आवश्यकता अत्याधिक बढ्दै गएको छ। व्यक्तिगत आर्थिक आवश्यकतादेखि साना तथा मझौला व्यवसायको वित्तीय आवश्यकतादेखि ठूला कर्पोरेटहरूको आवश्यकता पूरा गर्न बैंकले नागरिकको जीवनमा समृद्धि ल्याउने राष्ट्रिय लक्ष्यलाई सहयोग गर्ने अग्रपंक्तिमा रहेको छ ।
काजी भारदार परिवार
काजी भारदार परिवार ऐतिहासिक काजी वंशज उपाधि पाउने परिवार हुन् । काजी भारदार परिवारहरूलाई काजी खलक पनि भनिन्छ । ४ काजी भारदार परिवारहरू: थापा वंश, पाँडे वंश, बस्न्यात वंश र कुँवर परिवार (राणा वंश) थिए । तर नेपालको केन्द्रिय शासनमा थापा, पाँडे र बस्न्यात परिवारमात्र संलग्न थिए । थापा, पाँडे र बस्न्यात परिवारले राजपरिवार र चौतारियालाई नाममात्रको शासक बनाइ शासनको बागडोर हातमा लिएका थिए ।
ज्योति विकास बैंक
प्रारम्भिक चुक्ता पुँजी रु. २५९ मिलियन, बैंकको चुक्ता पुँजी रू. 4.26 बिलियन। विगत १३ वर्षको यात्रामा बैंकले झिमरुक विकास बैंक लिमिटेड (आर्थिक वर्ष २०७३/७४) मा गाभिएर थप २ वटा क्षेत्रीय स्तरका विकास बैंकहरू, राप्तीवेरी विकास बैंक लिमिटेड (आर्थिक वर्ष २०७४/७५) र हाम्रो विकास बैंक लिमिटेड (आर्थिक वर्ष २०७५/७६) प्राप्त गरेको छ ।
काजी भारदार परिवार
थापा वंश
थापा वंशका भारदारहरू जुम्ला सिञ्जाबाट आएका थिए । वीरभद्र थापा राजा पृथ्वीनारायण शाहको समयमा थापा परिवारका अग्रज थिए । उनका नाति भीमसेन थापा शक्तिशाली शासक (मुख्तियार) बनेका थिए । भीमसेन थापाको ३१ वर्षे शासनमा थापा परिवार केन्द्रिय भारदार परिवार थियो । वीरभद्रका पनाति माथवरसिंह थापा नेपालको पहिलो घोषित प्रधानमन्त्री बनेका थिए । जङ्गबहादुर कुँवरले मामा माथवरसिंहको हत्या गरेपछि थापा वंश केन्द्रिय शासनबाट बाहिरियो ।
ज्योति विकास बैंक
बैंकको हाल काउन्टीभर ३ वटा एक्सटेन्सन काउन्टरसहित १२० शाखा छन् । बैंकले एटिएम मेसिन (६४) सञ्जालबाट सेवाहरू पनि उपलब्ध गराउँदै आएको छ र डिजिटल बैंकिङ उत्पादनहरूको विस्तृत श्रृंखलाका साथ बढ्दो प्रविधिमैत्री ग्राहकहरूसम्म पुग्नका साथै शाखा र एटीएम दुवै मार्फत आफ्नो पहुँच विस्तार गर्ने प्रक्रियामा रहेको छ ।
काजी भारदार परिवार
पाँडे वंश
पाँडे वंशका भारदारहरू प्रथम राजा द्रव्य शाहको समयदेखि गोरखा राज्यमा स्थापित थिए । कालु पाँडे राजा पृथ्वीनारायण शाहको समयमा पाँडे परिवारका अग्रज साथै गोरखाका प्रधान थिए । उनका जेठा र कान्छा छोरा वंशराज पाँडे र दामोदर पाँडे नेपाल अधिराज्यका देवानकाजी र मूलकाजी भएका थिए । अन्तिम चोटि केन्द्रिय शासनमा आउने पाँडे भारदार रणजङ्ग पाँडे हुन् । माथवरसिंह थापाको शासनपछि पाँडे वंश केन्द्रिय शासनबाट बाहिरियो ।
ज्योति विकास बैंक
ज्योति विकास बैंकले सबै सम्भावित माध्यमबाट देशका नागरिकको सेवा गर्ने आफ्नो परम आग्रहलाई साँच्चै प्रतिबिम्बित गर्ने उद्देश्य, भिजन, मूल मूल्य र व्यापार रणनीतिको स्पष्ट सेट गरेको छ।
काजी भारदार परिवार
बस्न्यात वंश
शिवराम सिंह बस्न्यात राजा पृथ्वीनारायण शाहको समयमा बस्न्यात परिवारका अग्रज थिए । अभिमान सिंह बस्न्यात, कीर्तिमान सिंह बस्न्यात र बख्तावरसिंह बस्न्यात मूलकाजी भएका थिए । जङ्गबहादुर कुँवरले भण्डरखाल पर्व मच्च्याएपछि बस्न्यात परिवार केन्द्रिय शासनबाट बाहिरियो ।
ज्योति विकास बैंक
मर्ज भएको बैङ्क तथा वित्तिय संस्ठाहरू
विक्रम सम्बत २०७३ सालमा ज्योति विकास बैङ्कसँग झिमरूक विकास बैङ्क लिमिटेड मर्ज भई एकिकृत कारोबारको थालनी भएको हो ।
काजी भारदार परिवार
कुँवर (राणा वंश)
रामकृष्ण कुँवर राजा पृथ्वीनारायण शाहको समयमा कुँवर परिवारका अग्रज थिए । रामकृष्ण कुँवरका पनाति जङ्गबहादुर राणाले मामा माथवरसिंह थापाको हत्या गरेर राणा वंशको स्थापना केन्द्रिय शासनमा गरेका थिए । प्रजातन्त्रपछिका राणा वंश केन्द्रिय शासनबाट बाहिरियो ।
भण्डारी परिवार
भण्डारी परिवार कुलीन भारदारी परिवारवर्गका क्षेत्रीहरूसँग सम्पर्कमा रहेकाले उनीहरूलाई पनि काजी भारदारीभित्रै राखिन्थ्यो । परथ भण्डारी राजा पृथ्वीनारायण शाहको समयमा भण्डारी परिवारका अग्रज थिए । गगन सिंह भण्डारी पनि एक उल्लेखनीय काजी थिए ।
धियाल
धियाल मकवानपुर जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।
मुगलान
मुगलान गोविन्दराज भट्टराईद्धारा लिखित उपन्यास हो।यो उपन्यास भट्टराईले २०३१ सालमा लेखेका थिए।
यमन
यमन पश्चिम एसियामा एक अरब देश हो।
सचिरा मुसोभिच
सचिरा मुसोभिच (जन्म: २६ मे १९९६), एक स्विडेनी महिला फुटबल खेलाडी हुन्। दमल्सेभेन्स्कन क्लब एफसी रुसेनगोद र स्विडेन महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीका लागि गोलरक्षकको रूपमा मैदानमा उत्रने गर्दछिन्। उनी स्विडेन महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीकी नियमित तथा महत्त्वपूर्ण सदस्य पनि हुन्। राष्ट्रिय टोलीका लागि गोलरक्षकको उनलाई र जर्मनीको उल्फ्सबर्ग क्लबका लागि खेल्ने हेदभिग लिन्दाललाई छनोट गरिन्छ। उनी आफ्नो खेल्ने शैलीले गर्दा लोकप्रिय छिन्। निकै छोटो समयमा उनले प्राप्त गरेको महत्त्वपूर्ण सफलताका कारण उनलाई विशेष रूपमा हेरिएको छ।
प्रारम्भिक जीवन
सचिरा मुसोभिचको जन्म २६ मे १९९६ मा स्विडेनको फालुना भन्ने ठाउँमा भएको थियो।मुसोभिचको परिवार प्रियपोल्य, सर्बियाका हुन्। उनका तीन ठूला दाइहरूको जन्म सोही सहरमा भएको थियो भने उनका परिवार बोस्नियाली युद्धका कारणले छिमेकी राष्ट्र स्विडेनमा बसाइसराइ गरेका थिए जहाँ उनको जन्म फालुनामा भएको थियो। उनी स्विडेनको स्कोवन नामक सहरमा हुर्किएकी थिइन्। उनी आफू बाल्कान मूलको भएकोमा गर्व गर्छिन्। उनी बोस्निया र हर्जगोभिनामा वार्षिक बिदा लिई आफन्तहरूलाई भेट्नका लागि जाने गरेकी छिन्। उनको "मनपर्ने सहर" बोस्निया र हर्जगोभिनाको राजधानी सारायभो हो।
क्लब कार्यकाल
मुसोभिचको सानै उमेर देखिनै फुटबलमा रुचि रहेको थियो। मुसोभिच नौ वर्षको उमेरमा सतिएना आइइफका लागि फुटबल खेल्न सुरु गरेकी थिइन् भने उनले १३ वर्षको उमेरमा टोलीमा आधिकारिक रूपमा प्रदापण गरेकी थिइन्। उनले सन् २०११ मा, डिभिजन २ मा १७ खेलहरू खेलेकी थिइन्। उनले सन् २०११ र २०१२ मा डिभिजन २ मा क्लबको वरिष्ठ महिला टोलीसँग दुई संस्करण बिताएकी थिइन् र उनले क्लबलाई उत्तरार्द्ध अभियानमा सुरक्षित पदोन्नतिमा मद्दत गरेकी थिइन्। उनले सन् २०१२ को संस्करणमा १२ खेलहरू खेलेकी थिइन्।
उनी अक्टोबर २०१२ मा, सतिएना आइइफबाट रुसेनगोद फुटबल क्लबमा स्थानान्तरण भएकी थिइन्। १२ जुन २०१३ मा, मुसोभिचले दमल्सेभेन्स्कनमा ताल्तृसा फुटबल क्लबको विरुद्धमा पहिलो उपस्थिति जनाएकी थिइन् जसमा उक्त खेल २-२ को बराबरीमा टुङ्गिएको थियो। खेलको अन्तिम समय तिर, उनले घाइते भएकी सोरा बियोग हेलगादोतिरको सट्टामा मैदान प्रवेश गरेकी थिइन्। उनले क्लबका लागि पहिलो दुईवटा संस्करणमा, ४ खेलहरू खेल्दै उत्कृष्ट प्रदर्शन समेत गरेकी थिइन्।
सन् २०१३ को संस्करणको दमल्सेभेन्स्कन उपाधि रुसेनगोदले जित्न सफल भएको थियो र उक्त क्लबकी गोलरक्षक सोरा बियोग हेलगादोतिरलाई वर्षको उत्कृष्ट खेलाडीको रूपमा सम्मानित गरिएको थियो जसलाई उनले ध्यान पूर्वक समीक्षा गरेकी थिइन्। सन् २०१४ संस्करणको दमल्सेभेन्स्कनका लागि माल्मो रुसेनगोदमा पुनर्गठित भएको थियो। हेलगादोतिरले उक्त वर्षको संस्करणको मध्यको विश्राम समयमा क्लब छोडेपछि मुसोभिचलाई उक्त टोलीको पहिलो गोलरक्षकको रूपमा उभ्याएको थियो। जर्मनेली महिला फुटबल खेलाडी क्याथरिन लङ्गर्त त्यसपछि रुसेनगोदका लागि गोलरक्षकको रूपमा क्लबमा प्रवेश गर्दै उनीसँग प्रतिस्पर्धा गर्न थालेकी थिइन्।
मुसोभिचले उक्त क्लबमा बढी भन्दा बढी रहभागिता जनाउँदै उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेकी थिइन्। उनको मेहनत र अनुशासनलाई कदर गर्दै दमल्सेभेन्स्कनको उक्त क्लबले उनको प्रदर्शन र विकासबाट खुशी हुँदै मे २०१५ मा उनलाई नयाँ साढे २ वर्षको अनुबन्ध गरेको थियो। महत्त्वाकांक्षी मुसोभिच विश्वको सर्वश्रेष्ठ गोलरक्षक बन्न चाहन्थिन्। सन् २०१५ को संस्करणमा, क्लबका लागि उनले जम्मा १६ खेलमा उपस्थिति जनाएकी थिइन्।
रुसेनगोदले क्यानाडेली गोलरक्षक एरिन म्याक्लियोडलाई हस्ताक्षर गरेको थियो र त्यसपछि उनी स्विडेनको २३ वर्ष भन्दा मुनिको राष्ट्रिय टोलीका लागि खेल्दा उनको पाखुरामा चोट लागेको थियो जसले गर्दा सन् २०१६ को दमल्सेभेन्स्कनको संस्करण भन्दा अगाडि मुसोभिचलाई थप चुनौतीहरू थपिएको थियो। क्लबका लागि खेल्ने क्रममा म्याक्लिओडलाई घुँडामा चोट लागेको थियो। त्यसैले क्लबले स्विडेनी दिग्गज खेलाडी सोफिया लुन्डग्रेनलाई उनको स्थानमा उपस्थित गराएको थियो। तथापि, घाइते हुँदा हुँदै पनि उनले उक्त संस्करणका लागि १३ खेलहरू खेलेकी थिइन्।
रुसेलगोदका फुटबल निर्देशक थेरेसे जागरानसँगको केहि लामो वार्तालाप पछि, मुसोभिच क्लबमा बस्न सहमत भएकी थिइन् तर म्याक्लियोडको खेल्ने क्रममा घुँडामा लागेको चोटबाट निको भए पछि उनी टोलीमा आउँदा आफुले स्थान गुमाउनु पर्नेमा दुःखी भएकी थिइन्। स्थान्तरण अनुरोध गर्नुको सट्टा, उनले आफ्नो अनुभवी क्यानडेली प्रतिद्वन्द्वीसँग प्रशिक्षण दिँदै आफ्नै खेलको खराब पक्षलाई सुधार गर्ने संकल्प गरेकी थिइन्।
अक्टोबर २०१७ मा, रुसेनगोदले उनलाई नयाँ थप तीन वर्षको सम्झौता दिएको थियो। सम्झौता दिएको उपलक्ष्यमा उनले "एफसी रुसेनगोद सधैँ रहेने छ र यो सधैँ मेरो हृदयको बस्नेछ" भनेर बताएकी थिइन्। क्लबले म्याक्लिओडको आकर्षक अनुबन्धनलाई तप नबढाउने घोषण गरेको थियो जसले गर्दा उनको टोलीकी साथी र समकक्षी एला मसारले एकतामा क्लब छोड्नु परेको थियो। अक्टोबर २०१७ मा, मुसोभिचले सन् २०२० को संस्करण खेल्नका लागि रुसेनगोदसँग सम्झौतालाई थप लम्ब्याएकी थिइन्।
रुसेनगोद फुटबल क्लबलाई उनले तीन पटक स्विडेनको विजेता बन्नमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन् भने युवा राष्ट्रिय टोलीसँग सन् २०१८ मा युरोपेली विजेता बन्नका लागि उनले निकै उत्कृष्ट प्रदर्शन पनि गरेकी थिइन्। उनी युइएफए महिला च्याम्पियन्स लिगका लागि शीर्ष गोलरक्षक पनि हुन् भने उनलाई सन् १०१५ मा विश्वको शीर्ष १० गोलरक्षकहरूमा नामाङ्कित समेत भएकी थिइन्। आफ्नो परिवारले र उनको दाइले उनलाई फुटबल क्षेत्रमा प्रवेश गर्न र सफलतालाई चुम्नका लागि महत्त्व योगदान गरेको उनले एक अन्तर्वार्तामा जनाएकी थिइन्।
अन्तर्राष्ट्रिय कार्यकाल
मुसोभिचले स्विडेनको १९ वर्ष भन्दा मुनिको राष्ट्रिय टोलीका लागि इजरायलमा सञ्चालित सन् २०१५ मा, युइएफए महिला १९ वर्ष भन्दा मुनिको च्याम्पियनसिप अन्तिम चरणको कप्तानको भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्। रुसेनगोद फुटबल क्लबले उनलाई प्रतियोगितामा भाग लिनबाट रोकी उनलाई क्लबको आगामी खेलका लागि उनी आवश्यक भएको जनाएको थियो जसले गर्दा उनी स्विडेनको प्रतिनिधित्व गर्नबाट केही समयका लागि बञ्चित भएकी थिइन्। स्विडेनले १९ वर्ष भन्दा मुनिको प्रतियोगिता आफ्नो पक्षमा पारेसँगै उनी हर्षित भएकी थिइन्।
क्लब स्तरको पहिलो छनोटमा आफ्नो स्थान गुमाए पनि, मुसोभिचलाई नयाँ स्विडेन राष्ट्रिय टोलीका प्रशिक्षक पिटर जर्हादसनद्वारा उनलाई सन् २०१९ को सुरुवातको फिफा महिला विश्वकप छनोटका लागि बोलाइएको थियो। उनले एक खेल पनि नखेली विकल्पका रूपमा धेरै खेलहरूमा सहभागिता जनाएकी थिइन्। त्यसपछि गर्वका साथ मार्च २०१८ मा उनले पहिलो वरिष्ठ सहभागीमा पर्ने मौका प्राप्त गरेकी थिइन्। सन् २०१८ को अल्गार्भे कपमा टोलीले रूसलाई ३-० गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो जसमा उनले आफ्नो पहिलो क्लिन सिट (खेलमा कुनैपनि गोल नखाई खेल जित्ने) हात परेकी थिइन्।
अक्टोबर २०१८ मा इटाली बिरूद्धको मैत्रीपूर्ण खेलमा हेदभिग लिन्दाललाई उछिन्दा मुसोभिचले स्विडेनको लागि दोस्रो चुनौतीको सामना गर्नु परेको थियो। उनको बचावट त्रुटिले गर्दा डानिएला सबातिनोलाई खेलको एक मात्र गोल गर्न अनुमति दिएको थियो। मे २०१९ मा लिन्दाल र स्विडेनका लागि कुनैपनि उपस्थिति नजनाएकी जेनिफर फाल्कको साथ, २०१९ फिफा महिला विश्वकपको लागि स्विडेनले चयन गरेको तीन गोलरक्षकको भित्रमा उनी पनि सम्मिलित थिइन् भने उक्त प्रतियोगितामा टोलीले तेस्रो स्थान प्राप्त गर्न सफल भएको थियो।
व्यक्तिगत जीवन
सन् २०१८ मा मुसोभिच, व्यवसायीक आइस हकी खेलाडी एलेन बिबिचसँग सम्बन्धमा रहेकी थिइन्। सन् २०१८ मा मुसोधिचले लुन्ड विश्वविद्यालयबाट अर्थशास्त्रको स्नातकोत्तर हासिल गरेकी थिइन्। उनका जेठा दाइ हुसो मुसोभिच तल्लो स्तरका फुटबल खेलाडी थिए। उनकी बहिनी एल्भिरा एक बास्केटबल खेलाडी हुन्।
मुसोभिचले उनको आफ्नै वेबसाइटमा एक निजी ब्लग कायम गरेकी छिन्। उनीसँग दृढ राजनीतिक दृष्टिकोण रहेको छ। उनले स्विडेन प्रजातान्त्रिक दललाई सन् २०१८ को स्विडेनको आम निर्वाचनमा जातीयतावादलाई समर्थन गरेकोमा चुनौती दिएकी थिइन्।
क्लब
विजेता
ध्वाँसे मुसो
ध्वाँसे मुसो नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।
भेरी अञ्चल
भेरी अञ्चल नेपालको क्षेत्रिय बर्गिकरण अनुसार मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको एक अञ्चल हो। यो अञ्चललाई ५ जिल्लाहरूमा वर्गिकरण गरिएको छ।
आलमदेवी
आलमदेवी नेपालको गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
आलमदेवी गाविसको जनसङ्ख्या ३,८४४ रहेको छ।
राजापूर (लोकसभा क्षेत्र)
राजापूर महाराष्ट्र, भारतमा एउटा लोकसभा संसद क्षेत्र हो ।
भोला जिल्ला
भोला बङ्गलादेशको दक्षिण मध्ये भूभागमा पर्ने एक जिल्ला हो। यो जिल्ला बरिशाल विभाग पर्दछ। बङ्गलादेशको सबैभन्दा ठूलो भोला टापु यसै जिल्लामा अवस्थित छ।
भूगोल
भोला जिल्ला बङ्गलादेशको दक्षिण मध्ये भागमा पर्छ भने यो उपजिल्ला २१°५४' देखि २२°५२' उत्तर अक्षांश र ९०°३४' देखि ९१°०१' पूर्वी देशान्तरणमा अवस्थित छ। भोला जिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये ३७३७.२१ वर्ग किलोमिटर ओगटेको छ। यस जिल्लालाई लक्ष्मीपुर र बरिशाल जिल्लाले उत्तर, बङ्गालको खाडीले दक्षिण, लक्ष्मीपुर, नेएकोना जिल्ला, मेधना नदी र शाहबजपुर खोलाले पूर्व, पटुवाखाल, बरिशाल जिल्ला र टेनटुलिया नदीले पश्चिमबाट घेरेको छ।
इतिहास
बङ्गलादेश मुक्ति अभियान सन् १९७१ अप्रिल ४ का दिनबाट देश व्यापी रूपमा शुरू भएको थियो भने पाकिस्तानी सेना र बङ्गलादेशको मुक्तिका लागि लडिरहेका लडाकु बीच यस जिल्लाको गुनिगर हाट भन्ने ठाउँमा प्रत्यक्ष गोली हानाहान हुँदा १२१ बङ्गलादेशी लडाकुको ज्यान गएको थियो। २७ अक्टोबर १९७१ का दिन अनसार आली अकबरको नेतृत्वमा रहेको बङ्गलादेशी लडाकुले भोला सहर वरिपरिको १० किलोमिटर क्षेत्रमा नियन्त्रण लिई पाकिस्तानी सेनालाई आक्रमण गर्ने प्रयास गरेका थिए। पाकिस्तानी सेनाले त्यस समयमा अचानक आक्रमण गरी ८० लडाकु र सर्वसाधारणहरूको हत्या गरेका थिए। बङ्गलादेशको मुक्तिका लागि लडिरहेका लडाकुले पछि भोलाबाट ७ किलोमिटरको दुरीमा रहेको गुनिगर हाटमा नियन्त्रण लिई पाकिस्तानी सेनालाई आक्रमण गरेका थिए जहाँ ५ सेनाको मृत्यु भएको थियो। बङ्गलादेश मुक्ति युद्ध पश्चात् तानिर हाटको नाम बाङ्लाबाजारमा परिणत गरिएको थियो। २२ अक्टोबर १९७१ का दिन पाकिस्तानी सेना र बङ्गलादेशको मुक्तिमा लागि लडिरहेका लडाकु बीच यस जिल्लाको बोरहाउद्दिन उपजिल्लामा प्रत्यक्ष गोली हानाहान भएको थिय‍ जहाँ ५० पाकिस्तानी सेना मारिएका थिए।पाकिस्तानी सेनाले दौलतखान उपजिल्लाका एक वरिष्ठ अधिकारी अब्दुल हामेद र उनकी पत्नीको विभत्स हत्या गरेका थिए। सुनामगञ्ज सङ्घ परिषद् अन्तर्गत पाकिस्तानी सेनासँगको प्रत्यक्ष गोली हानाहानमा ११ लडाकुहरू मारिएका थिए भने तजुमुद्दिन उपजिल्लामा पाकिस्तानी सेनासँगको प्रत्यक्ष गोली हानाहानमा ७ बङ्गलादेशी लडाकुको मृत्यु भएको थियो।
जनशाङ्खिकि
जिल्ला विभाग प्रतिवेदनका अनुसार यस जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या १७०३११७ रहेको छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या ८८४०२८ छ भने महिलाको जनसङ्ख्या ८१९०८९ रहेको छ। धर्मका आधारमा यस जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १६३०४६०  छ भने हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ७२२७५ छ। त्यस्तै गरी बुद्ध धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ९९, इसाई धर्मको ६८ र अन्य धर्मका मानिसहरूको जनसङ्ख्या २१५ रहेको छ। यस जिल्लामा २३९१ मस्जिद, १३० हिन्दु मन्दिर र १ गिर्जाघर रहेको छ।
अर्थतन्त्र
यस जिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती हो जसमा जिल्लाकै ६३.६४% मानिसहरू संलग्न छन्। यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै ४.९५% मजदुरीमा, उद्योग तथा व्यापारमा ०.५०% वाणिज्यमा १२.६७%, सञ्चार र यातायातमा २.४७%, निर्माण क्षेत्रमा १.५५%, सुविधामा ५.७४%, धार्मिक सेवामा ०.३५%, वैदेशिक रोजगारी तथा भाडामा ०.४४% र अन्यमा ७.६९% रहेका छन्। भौगोलिक अवस्थितिका कारण यस जिल्लामा कुनै ठूलो उद्योग सञ्चालनमा रहेका छैनन्। हालसालै साना तथा घरेलु कारखानाहरू जस्तै; जुत्ता, प्लास्टिक, मैन आदि यस जिल्लामा स्थापना भएको छ।
प्रशासन
प्रशासकीय भोला उपविभागको स्थापना सन् १८४५ मा नोवखाली जिल्लाको अधिनमा भएको थियो भने तात्कालिक समयका यस उपविभागको सदरमुकाम दौलतखानको अमेनिया थियो तर सन् १८६९ मा भने यो उपविभाग बरिशाल जिल्लामा गाभिएको थियो। बरिशाल जिल्लामा गाभिएपछि यस उपविभागमा दौलतखान र बोरहानउद्दिन हाट थाना र त्यसका तीन थाना; गाजीपुर, तजुमुद्दिन र तालतलि समावेश थिए। यस उपविभागको सदरमुकाम सन् १८७६ मा दौलतखानबाट भोलामा सारिएको थियो। यस उपविभागलाई सन् १९८४ फेब्रुअरी १ का दिन जिल्लामा परिणत गरिएको थियो। हाल यस जिल्लामा ७ उपजिल्लाहरू रहेका छन् जसमध्ये सबैभन्दा ठूलो उपजिल्ला चर फ्यासन (१४४०.०४ वर्ग किलोमिटर) हो भने सबैभन्दा सानो उपजिल्ला बोरहानउद्दिन (२८४.६७ वर्ग किलोमिटर) हो।
शिक्षा
यस जिल्लाको कुल साक्षरता दर ३६.८९% रहेको छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता ३९.५०% छ भने महिलाको साक्षरता दर ३४.०९% रहेको छ। यस जिल्लामा ७ क्याम्पस, २६४ माध्यमिक विद्यालय, १२ बाल उद्धान केन्द्र र २५७ मदरसाहरू रहेका छन्। यस उपजिल्लाका केही उत्कृष्ट शिक्षण संस्थाहरू यस प्रकार छन्; भोला सरकारी क्याम्पस (सन् १९६२), तजुमद्दिन डिग्री क्याम्पस (सन् १९८९), बोरहानउद्दिन महिला डिग्री क्याम्पस (सन् १९९५), मोनपुरा डिग्री क्याम्पस (सन् १९९६), लालमोहन सरकारी शाहबाजपुर क्याम्पस, दौलत खान सरकारी उच्च विद्यालय (सन् १९१६), बोरहानउद्दिन उच्च विद्यालय (सन् १९१७), भोला सरकारी छात्र उच्च विद्यालय (सन् १९१८), भोला सरकारी कन्या उच्च विद्यालय (सन् १९२८), चाँदपुर सरकारी उच्च विद्यालय (सन् १९५२), दौलत खान सरकारी कन्या उच्च विद्यालय (सन् १९६८), फजिलातुन्नसा कन्या विद्यालय (सन् १९७२), लर्ड हाडिङ्ग सरकारी विद्यालय, चर फ्यासन चेयरमेन हैदर नमुना प्राथमिक विद्यालय (सन् १९३२), चाँदपुर नमुना सरकारी प्राथमिक विद्यालय (सन् १९४३), भोलादारुल हादिस आलिया मदरसा, इलिशा फातेमिया बालिका दाखिल मदरसा, कान्द्रकपुर इस्लामिया दाखिल मदरसा, बोरहानउद्दिन कामिल मदरसा, चाँचडा दाखिला मदरसा आदि।
शाइन डेभलपमेण्ट बैंक
शाइन डेभलपमेण्ट बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "ख वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो विकास बैँक हो।
रौवाही
रौवाही बारा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
उमा सिंह
उमा सिंह नेपालकी रेडियो पत्रकार थिइन । रेडियो टुडेमा काम गर्ने सिंह २०६५ पुस २७ गते जनकपुरमा उमेश यादव नामको व्यक्तिले धारिलो हतियार प्रहार गरी हत्या गरेको थियो । सिंहको हत्याको अभियोगमा २०७० सालमा पक्राउ परेको उमेश यादवलाई जिल्ला अदालत धनुषाले २०७२ बैशाखमा जन्मकैदको फैसला सुनाएको छ। सोही अभियोगमा उनकी भाउजू ललिता सिंह र नेवलाल पासवानको पनि संग्लनता रहेको हुनाले, उनीहरूलाई पनि जन्मकैदको फैसला भएको छ।
सिंहको स्मृतिमा उमा सिंह पत्रकारिता पुरस्कारको स्थापना भएको छ ।
कोष भञ्ज्याङ
कोष भञ्ज्याङ क्षेत्र, ओखलढुंगा जिल्ला को साविक कटुन्जे र मुलखर्क गा.वि.स. बिचमा पर्ने हाट बजार हो । हालको स्थानीय निकाय संरचना अन्तर्गत यो क्षेत्र सुनकोशी गाउँपालिकाको वडा नं ५ र ९ बिचमा पर्दछ । यो ठाउँमा हरेक मंगलवार हात लाग्दछ र यहि भएर यस छेत्रलाई कोष हाटको नामले पनि प्रचलित छ ।
इतिहास
यो हात बजार काठमाडौं उपत्यकाबाट  पुर्व जाने प्रमुख पदमार्गमा पर्ने गर्दथ्यो । यातायातको तथा राजमार्गको सुरुवात पुर्व मानिसहरूलाई  काठमाडौं उपत्यकाबाट काभ्रे हुदै रोशी खोला तरेर नेपालथोक, मन्थली, साँघुटार, घोडाखोरीबाट कोष हुदै ताप्लेजुङ जिल्ला सम्म जान यहि पदमार्ग प्रचलनमा रहेको थियो । बि.स. २०१३ मा राजा महेन्द्रले पूर्वको भ्रमणको लागि यही बाटो प्रयोग गर्नु भएको थियो । त्यति बेला सम्म यो छेत्रमा बसोबास नरहेको पाईएको छ । यो छेत्रमा एउटा कोषे ढुंगा रहेको छ जसले यो क्षेत्र हनुमान ढोकाबाट ३८ कोषमा रहेको सङ्केत गर्दछ । यही कोषे ढुंगाको कारणले गर्दा यस क्षेत्रको नाम 'कोष भञ्ज्याङ' रहन गएको भन्ने प्रचलन छ | यो कोषे ढुंगा बि.स. २०७३ सालमा बाटो बढाउने कामको क्रममा विस्थापित भएको थियो । यो बाहेक यस छेत्रको अर्को चिनारी भनेको यो वाटो प्रयोग गर्ने यात्रुहरूलाई बास बस्न रहेने गरेको ढोके पाटीहो जसको अहिले अस्तित्व हराई सकेको छ ।
काक्रेबिहार विकास बैंक
काक्रेबिहार विकास बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "ख वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो विकास बैँक हो।
अप्रत्यक्ष कर
अप्रत्यक्ष कर त्यस्तो कर हो जुन जनताबाट सिधै नलिइदैन तर जनताले यसको बोझ बहन गर्नु पर्छ। भार र असर बेग्लाबेग्लै व्यक्तिमा पर्ने करलाइ अप्रत्यक्ष कर भनिन्छ। कर तिर्ने भार एक पक्षमा र उक्त करको प्रभाव अर्को पक्षमा पर्दछ। अप्रत्यक्ष करलाई भार हस्तान्तरण हुने कर भनेर पनि बुझिन्छ। वस्तु तथा सेवाको कारोबारमा लाग्ने भन्सार, अन्तःशुल्क, मूल्य अभिवृद्धि कर अप्रत्यक्ष करका उदाहरण हुन्।
देशमा तयार गरिएको वस्तुमा लाग्ने उत्पादन शुल्क, आयात वा निर्यातमा लाग्ने सीमा शुल्क आदि अप्रत्यक्ष कर हुन्। जस्तै- सेवाकर Service tax, केन्द्रिय उत्पाद शुल्क, सीमा शुल्क आदि
जाकिया जाकी
जाकिया जाकी अफगानस्तानकी रेडियोकर्मी, पत्रकार र समाज सुधारक थिइन्। उनी अफगान शान्ति रेडियोकी संस्थापक र मालिक थिइन। जाकीलाई ६ जून २००७ का दिन उनका नावालक बच्चाहरूका अगाडि नै अज्ञात व्यक्तिले गोली हानी हत्या गरेको थियो। कठोर मुस्लिम समुदायमा मिडियामा काम गर्न अग्रसर भएवापत तालिवान हरूले उनको हत्या गरेको आशंका गरिन्छ।
नामटार
नामटार मकवानपुर जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।
कर्णाली अञ्चल
कर्णाली अञ्चल नेपालको क्षेत्रिय बर्गिकरण अनुसार सबैभन्दा ठूलो अञ्चल हो। यो मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको एक अञ्चल हो। यो अञ्चललाई ५ जिल्लाहरूमा वर्गिकरण गरिएको छ।
नामाकरण
कर्णाली नदीको नामबाट यो अञ्चलको नामाकरण गरिएको हो। यो देशकै ठूलो नदी हो।
मल्ल वंश
मल्ल वंश नेपालको मध्ययुगिन अर्थात १२ औँ शताब्दीदेखि १८ औँ शताब्दीको बिचका शासकहरू हुन।
शुरुवात
नेपालमा मल्ल वंशको शुरुवात १२ औँ शताब्दीको सुरु तिरबाट भयो। काठमाडौ उपत्यका विभाजन पुर्व मल्ल वंशका प्रथम राजा अरिदेव मल्ल थिए भने अन्तिम राजा यक्ष मल्ल थिए । त्यसैगरी काठमाडौ उपत्यका ३ भागमा विभाजन भए पश्चात कृतिपुरका प्रथम राजा र अन्तिम राजा क्रमश रत्न मल्ल र जयप्रकाश मल्ल,ललितपुरका प्रथम राजा र अन्तिम राजा क्रमश रण मल्ल र देवनर सिंह मल्ल र भक्तपुरका प्रथम राजा र अन्तिम राजा क्रमश राय मल्ल र रणजीत मल्ल थिए ।
राज्यहरू
काठमाडौँ (कृतिपुर)
ललितपुर
भक्तपुर
गुर्जो
गुर्जो (Tinospora cordifolia) नेपालमा पाइने एक किसिमको जडीबुटी हो।
परिचयः
यो एउटा लहरेदार पतझर विरुवा हो। यसको लहरा मोटो र गुदीदार हन्छ। यसका आँख्लाहरूबाट जरा निस्केर हावामा लहरिएका हुन्छन्। यसको बोक्रा कागज जस्तो पातलो हुन्छ र बोक्रामा सेता ग्रन्थीका थोप्ला थोप्लाले भरिएको हुन्छ। यसका पातहरू एकपछि अर्को हुँदै गएका हुन्छन् र भेट्नुदार हुन्छन्। पातहरू मुटु आकारका ७—८वटा नशाहरू भएका करीब १० से.मी लामा हुन्छन्। यसका फलहरू आँख्लाबाट लामो लहरेदार भागमा फल्दछन्। भाले फूलहरू झुप्पामा रहन्छन् भने पोथी फुलहरू एक्लाएक्लै रहेका हुन्छन्। फलहरू गुदीदार हुन्छन्, आकारमा अण्डाकारका र केराउका दाना जत्रा हुन्छन् र पाकेपछि राता हुन्छन्।
फैलावट
यो उत्तर—पूर्वी भारत, श्रीलङ्का, म्यानमार, थाइल्याड ,भियतनाम। दक्षिणी चीन, मलेसिया लगायत नेपालमा पाइन्छ। नेपालमा यो ३००—५०० मिटरसम्मको उचाइमा पूर्वदेखि पश्चिमसम्म पाइन्छ।
उपयोगः
यसको उपयोगी अङ्ग लहरा (डाँठ) हो। यसको डाँठ कमलपित्त, दम, खोकी, मधुमेह, पुरानो ज्वरो, डेङ्गी, तथा बाथ आदि रोगहरूमा उपयोग गरिन्छ।
खेती विधिः
यो जस्तो सुकै माटोमा पनि हुर्कन सक्छ। खासगरी गर्मी ठाउँहरूमा राम्ररी हुर्कन्छ।
वेर्ना सार्नेः
नर्सरीमा तयार गरिएका वेर्नाहरू खासगरि कुनै रुखहरूको फेदमा लगाइन्छ। किनकि यो रुखको सहारामा हुर्कने लहरेदार विरुवा हो।
हेर विचारः
लगाइएको पहिलो वर्षमा सिँचाई तथा झारपात उखेल्ने गर्नु पर्दछ भने पछिल्ला वर्षहरूमा त्यति हेर विचारको खाँचो पर्दैन।
वाली सङ्कलनः
यसको काम लाग्ने भाग भनेको लहरेदार काण्ड नै हो, त्यसकारण मंसिर देखि माघ महिनासम्म यसका लहराहरू काटिन्छ। लगाएको मितिले करीब दुई वर्ष पछि मात्र विरुवाहरू वाली लिन योग्य हन्छन्। लहरालाई जमीनदेखि माथि केही भाग छोडेर काट्नु पर्छ र अर्को वर्षमा त्यही भागबाट पलाएर आउँछ। यसरी काटिएका लहरालाई ५–७ से.मी लामा टुक्रयाइएका टुक्राहरूलाई बीचैबाट ४ फ्याक हने गरी काटेर सुकाइन्छ। अथवा मुग्रोले थिचेर चेप्टो पारिन्छ। अनि एक हप्ता जति घाममा राम्ररी सुकाइन्छ। भण्डार गर्दा ओस आउन दिन हुँदैन।
एली लार्टर
एली लार्टरको नामले प्रख्यात ऐलिसन एलिजाबेथ लार्टर (जन्म २८ फेब्रुअरी १९७६) एक अमेरिकी चलचित्र अभिनेत्री हुन्। उनी एनबिसी टेलिभिजनको विज्ञान कथा ड्रामा 'हिरोज'मा निकी स्यान्डर्स र ट्रेसी स्ट्रासको दोहरो भूमिकाको लागि परिचित छिन्।
जीवनी
एली लार्टरको जन्म च्यारी हिल, न्यू जर्सीमा भएको थियो। उनकी आमा मार्गरेट एक रियल्टर हुन् भने उनको बुवा ड्यानफोर्थ लार्टर एक ट्रकिङ कार्यकारी हुन्। उनकी ठुल दिदी कर्स्टन एक शिक्षिका हुन्। एलीले मोडलिङ करियरको सुरुवात १४ वर्षकै उमेरमा गरेकी थिइन्।
रातो राजपङ्खी लोखेर्के
रातो राजपंखी लोखेर्के नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।
क्यान्डी (स्पष्टता)
क्यान्डी शब्दले निम्नलिखित कुराहरू बुझ्न सकिन्छ :-
प्यासिफिक डेभलपमेण्ट बैंक
प्यासिफिक डेभलपमेण्ट बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "ख वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो विकास बैँक हो।
लङ्गुर
लङ्गुर 'सेम्नोपिथेकस'(Semnopithecus) प्रजाति अन्तर्गत पर्ने स्तनधारी जनावर हो। यो मुख्यतया दक्षीण एसियामा पाईने गर्छ। लङ्गुरहरू मुख्यतया जंगली क्षेत्रमा बसोबास गर्ने गर्छन साथै यिनीहरू सहरी क्षेत्रमा पनि पाईने गर्छन। सामान्यतया लङ्गुरका सबै प्रजातिहरू कम देखि सामान्य उचाईमा पाईने गर्छन तर नेपाली लङ्गुर र पश्चिमा लङ्गुरहरू समुन्द्री सतहबाट ४,००० मिटर (१३,००० फिट) भन्दा माथीका हिमाली क्षेत्रमा पाईने गर्छन।
यसका प्राय सबै प्रजातिहरूलाई लङ्गुर वा ढेडु भनिने गरिन्छ। हाल सम्म लङ्गुरका सात प्रकारका प्रजातिहरू फेला परेका छन, जस मध्ये हनुमान लङ्गुर (Semnopithecus entellus) प्रजाति सबैभन्दा पछि (सन २००१मा) फेला परेको प्रजाति हो।
स्वरूप
लङ्गुरको हल्का पहेंलो मिसिएको खैरो रंगको हुन्छ, अनुहार र कान कालो रंगको हुन्छ। साथै केही प्रजातिको हात तथा खुट्टाहरू पनि कालो रंगको हुने गर्छ। लङ्गुरको प्रजाति अनुसार आकार फरक - फरक हुने हुने गरे तापनि सामान्यतया भाले लङ्गुरको पुच्छर ७५ सेन्टिमिटर(३० इन्च) र पोथी लङ्गुरको पुच्छर ६५ सेन्टिमिटर(२६ इन्च) हुने गर्छ। यिनीहरूको पुच्छर जहिले पनि शरीरको आकार भन्दा लामो हुन्छ। दक्षिणी क्षेत्रका लङ्गुरहरूको आकार उत्तरी क्षेत्रका लङ्गुरहरूको भनद‍्दा सानो हुने गर्छ। अहिले सम्ममा नेपालमा भेटिएको नेपाली लङ्गुर (२६.५ किलोग्राम) सबैभन्दा ठूलो लङ्गुर मानिएको छ।
वासस्थान
लङ्गुर मुख्यतया नेपाल तथा भारत लगायतका दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरूमा पाईने गर्छ। सामान्यतया लङ्गुरहरू जंगलमा बस्ने गरे तापनि यिनीहरू विभिन्न मठ मन्दिरहरू, देवलहरू, पुराना किल्लाहरू तथा मानव बस्ती नजिकपनि बस्ने गर्छन।
वर्गिकरण
हाल सम्म लङ्गुरका निम्न सात प्रजातिहरू रहेका छन।
सेती अञ्चल
सेती अञ्चल नेपालको क्षे॑त्रीय बर्गीकरण अनुसार सुदुर पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको एक अञ्चल हो। यो अञ्चललाई ५ जिल्लाहरूमा वर्गीकरण गरिएको छ।
नामाकरण
सेती नदीको नामबाट यो अञ्चलको नामाकरण गरिएको हो।
निवुवाटार
निवुवाटार मकवानपुर जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।
हिमाली खेतमुसा
हिमाली खेतामुसा नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।
आँबुखैरेनी गाउँपालिका
स्थानीय विकास मन्त्रालयले २०७२ आस्विन १ मा २६ वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा तनहुँ जिल्लाको आँबुखैरेनीलाई नगरपालिका घोषणा गरेको थियो । विसं २०७३ सालमा नेपालको नयाँ प्रादेशिक संरचना कायम गर्दा साविकको आँबुखैरेनी नगरपालिकामा छिम्केश्वरी र देउराली गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर आँबुखैरेनी गाउँपालिका घोषणा गरिएको हो ।  आँबुखैरेनी गाउँपालिकाको केन्द्र साविक आँबुखैरेनी नगरपालिकाको कार्यालय रहको छ ।
जनसङ्ख्या
प्रदेश नं. ४ स्थित तनहुँ जिल्ला साविकको आँबुखैरेनी नगरपालिकामा छिम्केश्वरी र देउराली गाविसहरूलाई मिलाएर आँबुखैरेनी गाउँपालिका बनाइएको हो । राष्ट्रिय जनगणना २०६८का अनुसार यी ठाउँहरूको जनसङ्ख्यालाई जोडेर आँबुखैरेनी गाउँपालिकाको जनसङ्ख्या २०,७६८ रहेको छ ।
भौगोलिक अवस्थिति
आँबुखैरेनी गाउँपालिकामा ६ वडाहरू रहेका छन । आँबुखैरेनीको कुल क्षेत्रफल १२८ वर्ग किमी छ । यो गाउँपालिकाको पूर्वमा चितवन र गोरखा जिल्ला पर्दछन् भने पश्चिममा बन्दीपुर र देवघाट गाउँपालिका छ । यसको उत्तरी भागमा बन्दीपुर गाउँपालिका र गोरखा जिल्ला छ भने दक्षिणी क्षेत्रमा देवघाट गाउँपालिका र चितवन जिल्ला पर्दछन् ।
मङ्गल पाण्डे
मङ्गल पाण्डे एक भारतीय स्वतन्त्रता सेनानी थिए जसले सन् १८५७ मा भारतको पहिलो स्वाधीनता सङ्ग्राममा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए। उनी इस्ट इन्डिया कम्पनीको ३४औँ बङ्गाल रेजिमेन्टका एक सिपाही थिए। तत्कालीन अङ्ग्रेजी शासनले उनलाई बागी घोषित गरेको थियो भने सामान्य आम भारतीयले उनलाई भारतको स्वतन्त्रता सङ्ग्रामका नायकको रूपमा सम्मान गर्ने गर्दछ। भारतको स्वाधीनता सङ्ग्राममा उनको महत्वपूर्ण भूमिकालाई लिएर भारत सरकारद्वारा उनको सम्मानमा सन् १९८४ मा एक हुलाक टिकट जारी गरेको थियो।
जीवनी
पाण्डेको जन्म सन् १८२७ जुलाई १९ मा उत्तर प्रदेशको फैजाबाद जिल्लाको दुगवा रहीमपुर गाउँमा भएको थियो। उनी एक भूमिहार ब्राह्मण थिए। यद्यपि केही इतिहासकारहरूले पाण्डेको जन्म स्थल फैजाबाद जिल्लाको सुरहुरपुर गाउँमा भएको मान्ने गरेका छन्। उनको बुवाको नाम दिवाकर पाण्डे थियो। धन सम्पति र पर्याप्त मात्रामा जग्गा जमिन हुने ब्राह्मणलाई भूमिहार भन्ने गरिन्छ। भूमिहार ब्राह्मण भएता पनि पाण्डेले सन् १८४९ मा २२ वर्षको उमेरमा ब्रिटिस इस्ट इन्डिया कम्पनीको सेनामा सामेल भएका थिए।
सन् १८५७ को विद्रोह
उनी कोलकाता नजिकै बैरकपुरको सैनिक छाउनीमा ३४औँ बङ्गाल मूल सैनिक दस्ताका एक सिपाही थिए। भारतको स्वतत्रताको पहिलो लडाइ अर्थात सन् १८५७ को विद्रोहको शुरुवात उनकै विद्रोहबाट भएको थियो। सन् १८५७ मार्च २९ को दिन उनले अङ्ग्रेज अधिकारीहरूमाथि आक्रमण गरेका थिए। उनले आफ्ना अन्य साथीहरूलाई समेत यस कार्य अभियानमा उनलाई सघाउन आह्वान गरेका थिए। तर उनीहरूले पाण्डेको साथ दिएनन् जसकारण उनी पक्राउ परेका थिए। उनलाई सैनिक नीति नियम तोडेकोले मुद्दा लगाएर सन् १८५७ अप्रिल ६ को दिन मृत्युदण्डको सजाय सुनाइएको थियो। सन् १८५७ अप्रिल १८ को दिन उनलाई फांसी सजाय दिने निधो गरिएको भएता पनि यस निर्णयको प्रतिक्रिया विकराल रूप लिन नसकोस् भनि रणनीति अनुसार ब्रिटिस सरकारले मङ्गल पाण्डेलाई दस दिन पूर्व नै सन् १८५७ अप्रिल ८ को दिन फांसी दिएका थिए।
मैना चुलि
परिचय
मैना चुलि एक पौराणिक कथाका साथ जोडिएको झापा र इलाम बिचमा रहेको चुरे क्षेत्रको उच्च चुरे पर्वत हो ।
अवस्थिती
इलाम को चुलाचुली गाविसको सिमाना कमल खोला पुर्व पट्टि रहेको चुरेपर्वतकै सबै भन्दा उच्च चुचुरोलाई स्थानियहरू मैना चुलि भनेर चिनिन्छ । यसकै फेदमा सतासिधामरहेको छ ।
पौराणिक मान्यता
मैना चुलि माहाभारतकालिन कथामा पनि उलेख गरिन्छ जसमा मैनाख पर्वत मा पाण्डवहरू गुप्तबासका केही दिन लुकेको भनिएको छ । कौरब जेष्ट दुर्योधनले पठाएको गुप्तचर(सुराखि)ले देख्नै लाग्दा अर्जुनले धुम्र(धुवा)आउने वाण हानेर त्यहाबाट भागेर राजा बिराटकोमा गएको किम्बदन्ति रहेको छ। सतासिधाममा रहेको पाण्डवकुण्ड र द्रौपदिकुण्ड ले पनि पाण्डवहरू यहाँ आएकाहुन् भन्ने पुष्टि दिन्छ ।
धार्मिक स्थिती
तिहारको लक्ष्मीपूजामा यहाँ बत्ति बल्ने कथन छ । तथा तिथि घटबड हुदा इलामको दक्षिणी बेगका बासिन्दा यहाँ मैना चुलिको टुप्पोमा बलेको हेरि सोही दिन लक्ष्मी पूजा गर्ने कथन अझैपनि बुडापाकाले गर्दछन् । हाल यहाँ माता पाथीभरादेविको एक मन्दिर छ । यहाँ त्रिशूल चडाउदा मनोकाक्षा पुण हुने जनविश्वास रहेको छ ।  विशेषत यहाँ उधौली र उभौली(मङ्सिरे बैशाखे पुणिमा) मा बडि आवत जावत हुन्छ, र  सत्यहाङमा धर्म सम्प्रदायका मानिसहरूको बडि आावत जावत हुने गर्दछ ।
अर्जुन कपूर
अर्जुन कपूर भारतीय चलचित्र क्षेत्रका एक अभिनेता र निर्माता हुन्।
सिभिक डेभलपमेण्ट बैंक
सिभिक डेभलपमेण्ट बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "ख वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो विकास बैँक हो।
तीनधारा
तीनधारा गोविन्दराज भट्टराईद्धारा सहलिखित कथासङ्ग्रह हो।
महाकाली अञ्चल
महाकाली अञ्चल नेपालको क्षेत्रिय बर्गिकरण अनुसार सुदुर पश्चिमाञ्च्ल विकास क्षेत्रको एक अञ्चल हो। यो नेपालको सबैभन्दा पश्चिममा पर्ने अञ्चल हो। यो अञ्चललाई ४ जिल्लाहरूमा वर्गिकरण गरिएको छ।
नामाकरण
महाकाली नदीको नामबाट यो अञ्चलको नामाकरण गरिएको हो।