cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
खुकुरी
नेपाली समाजमा खुकुरी लाई देवताको रुपमा पुजा गरीने गरीन्छ जाहाँ मूर्तिको स्थापना गर्न असम्भव हुन्छ त्याहाँ खुकुरी लाई राखी पुजा गर्ने गरीन्छ । वोन धामी झाँक्री वसेको ठाउँमा अनिवार्य रुपमा खुकुरी लाई गाडने गरिन्छ अझ यसलाई सिरानीमा राखी सुत्नाले भत प्रेत ले छुन सक्दैन भन्ने हाम्रो मान्यता चली आएको छ । खाँडो जगाउने मन्त्रमा समेत खुकुरीको प्रसंग पाइन्छ । यो धारणाहरू हिमवत्खण्डका अरु जाति संस्कृतिमा पाइने धारणाहरूसँग कुनै न कुनै रुपले मिल्दा जुल्दा पनि छन् । अझ दशैंको टिका थाप्नु भप्दा अघी यही खुकुरीको पुजा हुँन्छ ।
खुकुरी मा तीनवटा धर्सोहरू पनि अनिवार्य रुपमा हुनैपर्छ र तलदेखि बिँडको छेउँसम्म ति धर्सोहरू खिचिएको हुनुपर्छ । खुकुरीको टुप्पादेखि कौडीसम्म धार अनिवार्य रुपमा राखिएकै हुनुपर्छ र धार र बिँडको बीचमा तीनचोसे कौडी पनि हुनैपर्छ ।
यसले त्रिगुण ब्रम्हा विष्णु महेश्वरको प्रतिनीधि गर्छ । परम्परागत मान्यता : नेपालको पूर्वी भागमा बस्ने सुनुवार समुदायमा खुकुरीलाई गोरखनाथको गुफा अगाडि राखिने हतियार मानिन्छ । गोरखनाथको प्रसंगसँग जोडिएर आएको हुनाले यसको इतिहास गोरखाको जस्तै पुरानो भएको मानिन्छ । द्रव्य शाहलाई गोरखाको राजा बनाउन अह्म भूमिका निर्वाह गरेका गणेश पाण्डे नेपाल एकिकरणका नायक पृथ्वीनारायण शाह, काजी कालु पाँडे, काजी तुलाराम पाँडे, कपरदार भोटुँ पाँडे लगायतको कम्मरमा दापसहितको खुकुरी रहेबाट पनि यसका प्राचीनताको पुष्टि हुन्छ ।
भोजपुरे खुकुरी
भोजपुरको पहिचान यो खुकुरी सिरूपाते खुकुरी भन्दा बाक्लो, गह्रौ र बढि चौडाई भएको हुन्छ।
सिरूपाते खुकुरी
यो भोजपुरे खुकुरीको तुलनामा अलिक लाम्चो देखिन्छ।
खुकुरी नेपालको आदर्श चिनो हो। यो नेपालीहरूको आधारभूत र पारम्परिक जरुरी हतियार थियो र आज पनि छ। हतियारको रूपमा धेरै प्रभावी खुकुरी, विश्वमा छरियेका सबै गोर्खालीहरूको चिनो मात्र होईन, शान पनि हो। यो नेपाली सेनाको पनि हतियार चिनो हो।
बोत्स्वाना अन्डर-१९ राष्ट्रिय क्रिकेट टोली
बोत्स्वाना राष्ट्रिय क्रिकेट टिमले अन्डर-१९ अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा बोत्स्वानाको प्रतिनिधित्व गर्ने गर्दछ । यो बोत्स्वाना क्रिकेट सङ्घको मातहतमा रहेको छ जुन अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद (आइसिसी)को सदस्य हो ।
सैयद वालीउल्लाह
सैयद वलीउल्लाह (, जन्म: १५ अगष्ट १९२२, मृत्यु: १० अक्टोबर १९७१) एक बङ्गलादेशी उपन्यासकार, छोटो कथा लेखक तथा नाटककार थिए। उनी आफ्नो पहिलो उपन्यास लालसालुका लागि उल्लेखनीय थिए (जसको नेपाली अनुवाद जरा बिनाको रूख हुन्छ)। उनलाई बाङ्ला एकादमी साहित्य पुरस्कार (सन् १९६१), आदमजी पुरस्कार (सन् १९६५), एकुशे पदक (सन् १९८४) तथा सन् २००१ मा सर्वश्रेष्ठ कहानीका लागि बङ्गलादेश राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कारबाट सम्मानित गरिएको थियो।
दुमरिया(मतिऔना)
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार दुमरिया(मतिऔना)को जनसङ्ख्या १२,९९३ छ। यस मध्य पुरुष ५१%, र महिला ४९% छन्।
सैयद वालीउल्लाह
बाल्यकाल तथा शिक्षा
वलीउल्लाहको जन्म १५ अगष्ट १९२२ का दिन चट्टग्राम जिल्लाको शोलासहरमा भएको थियो। उनको बुबाको नाम सैयद अहमदुल्लाह थियो भने आमाको नाम नासिम आरन खार्तुन थियो। वलीउल्लाह १२ वर्षको छँदा उनको आमाको मृत्यु भएको थियो। उनको एक दाई, सैयद नसुरल्लाह थिए। उनको बुबा सैयद अहमदुल्लाह सरकारी अधिकारी थिए जो बेलायती राजको समयमा जिल्लाका न्यायीक अधिकारी थिए। वलीउल्लाहले आफ्नो बाल्यकाल बङ्गलादेशमा मयमनसिङ्ह, फेनी, कृष्णनगर र कुडिग्राममा विताएका थिए।
पारिवारिक वातावरणको सांस्कृतिले सैयद वलीउल्लाहको चिन्तन तथा रुचिमा प्रभाव पारेको थियो। वलीउल्लाहको बुबा एक सरकारी अधिकारी भएका कारण उनी विभिन्न क्षेत्रहरूमा सरुवा हुन्थे जसका वलीउल्लाहले पूर्वी बङ्गालका विभिन्न क्षेत्रहरूको भ्रमण गर्ने अवसर पाएका थिए। वलीउल्लाहले आफ्नो शैक्षिक कार्यकाल देशका विभिन्न क्षेत्रहरूमा विताएका थिए। उनले सन् १९३९ मा कुडिग्राम उच्च विद्यालयबाट प्रवेशिका परीक्षा उतिर्ण गरे भने पछि उनले सन् १९४१ मा ढाका क्याम्पस मार्फत मध्यवर्ती शिक्षा हासिल गरेका थिए। उनले सन् १९३९ मा कुडिग्राम उच्च विद्यालयबाट प्रवेशिका परीक्षा उतिर्ण गरे भने पछि उनले सन् १९४१ मा ढाका क्याम्पस मार्फत मध्यवर्ती शिक्षा हासिल गरेका थिए। विद्यार्थी जीवनको क्रममा उनी धेरै मासिक कागजातमा लेख्ने काममा संलग्न थिए। उनले पाकिस्तानी सरकारको विदेश कार्यालयमा संलग्नताको स्रोतको रूपमा विदेशमा आफ्नो धेरै समय खर्चिएका थिए। उनले सन् १९५५ मा एक फ्रान्सेली युवती अन मरीसँग विवहा गरेका थिए।
कार्यकाल
सन् १९४७ मन वलीउल्लाह कलकत्ताबाट ढाकामा बसाइँसराइ गरेका थिए। उनले पछि रेडियो पाकिस्तानमा कम गरेका थिए। सन् १९५० मा उनलाई कराचीमा स्थानान्तरण गरिएको थियो। सन् १९५१ मा उनले नयाँ दिल्ली, सिड्नी, जकार्ता र लण्डनमा पाकिस्तानको विषय कामको लागि पठाइएको थियो। सन् १९६७ मा उनी पेरिसको पाकिस्तान दूतावासमा पहिलो सचिवको रूपमा काम गर्दै थिए जब उनले युनेस्कोसँग आवद्ध भएका थिए।
विकेश कुथु
विकेश कुथु वर्तमान नेपाली राष्ट्रिय फुटबल टिमका भर पर्दा गोल रक्षक हुन्।
पहिलो खेल
कुथुले आफ्नो अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल करियरको सरूवाट बङ्गलादेशमै भएको बङ्गलादेश संगको मैत्रीपूर्ण फुटबल खेलबाट सन् २०१५ मा गरेका थिए।पहिलो खेल जहाँ उनी खेलको दोस्रो हापमा किप्पर किरण चेम्जोङ को ठाउँमा मैदानमा उत्रिए ।खेल शुन्य बराबरको स्थितिमा रहेको बेलामा मैदान छिरेका कुथुले गोल खान पुगे र अन्तमा नेपाल एक गोललेनै पछि पर्न गयो ।यसरी कुथुले आफ्नो पहिलो खेलमानै गोल खाइकन हार्नु परेको थियो ।
स्रोत
श्रेणी :नेपाली फुटबल खेलाडीहरू
चक्रघट्टा गाउँपालिका
नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार चक्रघट्टा गाउँपालिकाको कुल जनसङ्ख्या २९, १६६ छ।
वीरचरित्र
वीरचरित्र गिरिश बल्लभद्वारा बि.सं १९६० ताका लिखित मौलिक नेपाली तिलस्मी उपन्यास हो।
विषय
बाग्लुङका पण्डित गणेशदत्त अनिकाल परेकोले श्रीमती सहित दुई छोरा लाई लिएर रिडीमा तपस्या गर्न गएदेखि कथा शुरु हुन्छ। कान्छा छोरा विष्णुदत्त मसानका राजाको सेनापति बनाउन मसानदेवीले लगेदेखि निजको खोजमा उनका दाजु अग्निदत्तले गरेको खोजयात्रामा कथा बग्छ। तर कथा झाँक्री,मसानको बेलिविस्तारमा मात्र अल्मलिँदैन। यसमा 'इन्द्रजाल' र विज्ञानको समन्वय छ। यहाँ टेलीग्राफ र हेलीग्राफको प्रयोग गरिन्छ।नयाँ र पुरानोलाई गिरिश बल्लभ एकै पार्छन्- उनका आइमाईहरू कोही मीम (खानदानी मेम साहेबहरूले लगाउने) लुगा लगाएर हिँड्छन्- कोही शुद्ध ज्यापूनीको पटासी लगाउने पनि हुन्छन्। लेखक गिरिश बल्लभ यूरोप अवश्य गएनन् होला तर त्यसमा बगैँचाहरूको वर्ण अद्वितीय नै छ- शायद उनले हिन्दुस्तानमा देख्ने मौका पाएका थिए।
अनुच्छेद
वीरचरित्रमा चार प्रकरण छन्।
विबरण
उत्सुक पाठकलाई यसले निराश बनाउने छैन। झाँक्रीहरूका बीचको सामान्यदेखि टुनामुनामा आधारित अनगिन्ती भिडन्तहरू छन्। नेपाली पढ्न जानेको अथवा वीरचरित्रको अङ्ग्रेजी अनुवाद छापिएको भए, हृयारी पोटर की लेखिका जे के रोलिङलाई वीरचरित्रबाट प्रभावित भन्न मिल्नेथियो।
यसमा एउटा नेपाली प्रवृत्तिको अनौठो चित्रण छः काम गराउन भएको घूसको प्रयोग। बाहुन छेत्रीकै बाहुल्य भए पनि वीरचरित्रमा चेपाङ, थारू, थकाली र भोटे पात्रहरूको प्रशस्त चर्चा छ। भारतका बङ्गाली र पञ्जावी पात्रहरू छन्। महिलाको हैसियत परम्परागत तर तुलनात्मक रूपमा अलि बलियो छ। यो उपन्यास शहर वा कुनै एउटा जातिमा केन्द्रित छैन। घटनाहरू नेपालका पहाडमा घट्छन्- अचेलको गण्डकी, धौलागिरि र कर्णाली अञ्चलका ठाउँहरू। त्यसमा एकातिर पहाड-पहाडमा रेल-ट्राम चलेको बयान छ भने अर्कातिर पहाडमा हिँड्दा पर्ने दुःखहरूको पनि वयान त्यत्तिकै सजीव छ।
पुस्तकको बारेमा
भूमिकामा सम्पादक कमल दीक्षित लेख्छन् -आफ्ना लेखनदास लगाएर गिरिश बल्लभले समग्र पुस्तकका दशौँ प्रतिलिपि बनाउनु पर्थ्यो। शासक वर्गका आइमाई र केटाकेटी उनीसँग भेट भयो कि भनिहाल्थे "वीरचरित्र" पठाइदिनुस् न, कविराज बाजे। त्यसरी भित्र गएका प्रतिलिपिहरू दरबारबाट र्फकँदैनथे अनि लेखनदासहरू अर्का प्रतिलिपिहरू तयार पार्न थाल्थे।"
सन्दर्भहरू
''
नेपथ्य
नेपथ्य संगीत समुह अर्थात् नेपथ्य ब्याण्ड नेपालको चर्चित ब्याण्ड हो। यसका प्रमुख गायक अमृत गुरूङ हुन्।
स्थापना
पोखरेली ब्याण्ड 'नेपथ्य' को स्थापना वि.सं. २०४८ सालमा भएको हो ।
सांगितिक अल्बमहरू
नेपथ्यले अहिलेसम्म ९ वटा अल्बम प्रकाशित गरेको छः
लुसी डियाकोभस्का
लुसी डियाकोभस्का लुदमिला (बुल्गेरियाली उच्चारण = लुसी दियाकोभस्का) (जन्म:२ अप्रिल १९७६) बुल्गेरियामा जन्मिएकी एक जर्मनेली गायिका, अभिनेत्री, गीतकार, सङ्गीत निर्माता, नर्तक तथा दूरदर्शन व्यक्तित्व हुन्। डियाकोभस्का सन् २००० मा जर्मनेली दूरदर्शन प्रतिभा कार्यक्रम पपस्टार्समा नो एन्जेल्सको नामद्वारा गठन भएको एक युवती साङ्गीतिक समूहकी एक महत्त्वपूर्ण सदस्य थिइन्। उसले सोही कार्यक्रम र उक्त साङ्गीतिक समूहको सदस्य भएकाले ख्याति कमाउन सफल भएकी थिइन् र यो समूहले हाल सम्म युरोपेली मूलका सबैभन्दा धेरै बिक्री गराउन सफल विभिन्न गीत तथा गिती सङ्गालोको प्रस्तुत गर्दै किर्तिमानी कायम गर्न सफल भएको छ।
समूहसँग व्यावसायिक रूपमा सफल भएका गिती सङ्गालो तथा गीतहरूको सार्वजनिक भएपछि, डियाकोभस्काले सन् २००५ मा दुईवटा एकल गीत र उनको एकल गिती सङ्गालो लुसीलिययस जारी गरेकी थिइन्। सन् २००८ मा, उनी बुल्गेरियामा बेलायती संस्करणको म्युजिक आइडल र अस्ट्रियामा जर्मनेली संस्करणको स्टारमेनियामा निर्णायकको भूमिकामा देखा परेकी थिइन् भने उनी सन् २०१२ मा पनि जर्मनेली संस्करणको पपस्टार्समा पनि निर्णायकको भूमिकामा देखा परेकी थिइन्। उनले सन् २०१३ देखि आफ्नो कार्यकाललाई रोकेकी छिन् र उनको निष्क्रियता पश्चात् युवती साङ्गीतिक समूह नो एन्जेल्स अन्ततः दोस्रो पटकका लागि विघटन भएको थियो।
बाल्यकाल
डियाकोभस्काको जन्म ३ अप्रिल १९७३ मा बुल्गेरियाको प्लेभेन नामक सहरमा भएको थियो। उनी बुल्गेरियाली गायक जुबोमिर डियाकोभस्का र रोसिजा डियाकोभस्काकी पहिलो सन्तान हुन्। सानै उमेर देखिनै घरको साङ्गीतिक वातावरणमा हुर्किएकी उनीमा सङ्गीतको प्रति तिव्र इच्छा रहेको थियो। उनका हजुरबुबा बुल्गेरियाका लोक गायक थिए। उनको परिवार पछि बुल्गेरियाबाट जर्मनीमा बसाइसराई गरेका थिए। उनको भाइ आलेक्जेन्डर डियाकोभस्का (नन्म १९८३) सरी उनी ६ वर्षको उमेरमा पहिलो पटक मञ्चमा उपस्थिति भएकी थिइन्।
महा विद्यालयबाट स्नातक हासिल गरिसके पछि उनी ह्यामबर्गमा सङ्गीत, नृत्य र नाटक सिक्नका लागि एक साङ्गीतिक विद्यालयमा भरना भएकी थिइन्। उनी उक्त अध्ययनलाई बीचमै अधुरै राख्दै जुन १९९७ मा, बडी नामक नाटकमा स्थायी रूपमा संलग्न भएकी थिइन्। सन् १९९९ मा, उनी कहिलेकाहीँ वामड्यु परियोजनाका लागि प्रस्तुति दिने क्रममा पृष्ठभूमिमा नर्तकको भूमिका निर्वाह गर्दथिन्।
सन् २०००–२००३: नो एन्जेल्सको साथ प्रारम्भिक सफलता
व्यवसायीक सङ्गीत व्यवसायमा सफलता प्राप्त गर्न प्रोत्साहित हुँदै, डियकोभस्काले जर्मनेली वास्तविक दूरदर्शन कार्यक्रम पपस्टार्सको सन् २००० को पहिलो संस्करणका लागि अडिसन दिएकी थिइन्। उनले हजारौँ अन्य महिलाहरूसँग प्रतिस्पर्धामा प्रवेश गरेकी थिइन्। उनले उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका कारण निर्णायकहरू खुसी हुँदै उनको पदोन्नति गर्दै शीर्ष १० मा स्थान प्राप्त गरेकी थिइन् र उनी तुरुन्तै एक कार्यशालाका लागि प्रतिस्पर्धीहरूसँग सामेल हुन स्पेनको मोयोर्का गएकी थिइन्। उनले उक्त कार्यक्रमको अन्तिम दशमा प्रवेश गर्न सफल भएकी थिइन्। नोभेम्बर २००० मा एउटा विशेष श्रृङ्खलाको क्रममा, मूल्याङ्क सदस्य मोसलेनरले अन्तमा सेन्डी अन्तिम पाँच सदस्यीय युवती समूह नो एन्जेल्सको सदस्य बन्नका लागि छानिएको खुलासा गरेका थिए। यसरी उनी पाँच सदस्यीय युवती साङ्गीतिक समूह नो एन्जेल्सको सदस्य बनेकी थिइन् जसमा उनका साथ सेन्डी मोलिङ, नाडिया बिनाइसा, जेसिका वाल्स र भनेसा पिट्रुओ समावेश थिए। त्यसपछि उक्त साङ्गीतिक समूहले पोलिडर रेकर्ड्ससँग सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको थियो।
समूहमा अन्तिम पाँच सदस्यहरू एकत्रित भएको थियो। समूहले उनीहरूको पहिलो एकल "डेलाइट इन योर आइज" जारी गर्न झण्डै चार महिना लिएका थिए जुन पछि यस समूहको पहिलो गिती सङ्गालो एलेमेन्ट्स (सन् २००१) मा देखा परेको थियो। दुबै एकल गीत र गिती सङ्गालो एक अप्रत्याशित तर अत्यन्तै सफल बन्न पुगेको थियो। समूहको यो प्रस्तुति अस्ट्रिया, जर्मनी र स्विस मिडिया कन्ट्रोल एकल, गिती सङ्गालो र प्रवाह चार्टमा शीर्ष स्थानमा प्रवेश गरेको थियो जसले नो एन्जेल्सलाई वर्षको सबैभन्दा सफल पर्दापण गर्ने समूहको रूपमा उचाई प्रदान गरेको थियो।
त्यसपछिका पछिल्ला वर्षहरूमा, नो एन्जेल्सले नाउ ... अस! र पियोर गरी दुई वटा गिती सङ्गालो जारी गरेको थियो भने ती दुबै जारी गरिएकम गिती सङ्गालोहरू जर्मनेली चार्टको शीर्ष स्थानमा पुगेका थिए। ती दुईवटा गिती सङ्गालोहरूमा १२ वटा गीतहरू समावेश छन् र ति मध्ये ४ वटा गीतहरू भने जर्मनेली चार्टको शीर्ष स्थानमा आएका थिए। अन्तत: विश्वव्यापी रूपमा ५० लाख भन्दा बढी एकल र गिती सङ्गालोहरू बेच्न सफल नो एन्जेल्स अहिलेसम्मको इतिहास सबैभन्दा बढी बिक्री गराउन सफल हुने जर्मनेली युवती समूह हुन्। समूह एटोमिक किटन पछि सन् २००१ र सन् २००३ को बीच यूरोपको महादेशको दोस्रो सबैभन्दा सफल युवती साङ्गीतिक समूह पनि हो।
यस साङ्गीतिक समूहकी सदस्य जेसिका वहल्सले मार्च २००३ मा उनको पहिलो बच्चाको जन्म भएपछि समूह छोडेकी थिइन्। ५ सेप्टेम्बर २००३ मा, समूहमा बाँकी रहेका चार सदस्यहरूले तीन वर्षको लगातार भ्रमण र रोगको बढ्दो क्रमसँगै समूहको सबै कार्यलाई रोक्ने घोषण गरेका थिए। सोही वर्षको नोभेम्बरमा द बेस्ट अफ नो एन्जेल्सको सार्वजनिकले समूहको अन्त्यलाई प्रष्ट पारेको थियो। बाँकी रहेका प्रत्येक सदस्यहरू सन् २००४ को सुरुवातमा छुट्टिएका थिए। सन् २००७ मा, समूहले डेस्टिनी नामक गिती सङ्गालो जारी गर्दै पुनर्मिलन गरेको थियो।
नो एन्जेल्सले ३१ जनवरी २००७ मा, पुनर्मिलनको घोषण गरेको थियो र उनी पुन: सन् २००७ को फेब्रुअरीमा नो एन्जेल्समा सामेल भएकी थिइन्। मार्च २००८ मा समूह सन् २००८ को युरोभिजन गीत प्रतियोगिता फाइनलमा बेलग्रेडमा जर्मनीको प्रतिनिधित्व गर्नका छनोट भएको थियो। उनले एक अन्तर्वार्तामा उनको लाग सम्मानको क्षण भनेर बताएकी थिइन्। यद्यपि उनी युरोभिजन फाइनलमा जर्मनीको प्रतिनिधित्व गर्ने पहिलो बुल्गेरियाली कलाकार भने होइनन्। उनी भन्दा अगाडि सन् १९६४ मा, बुल्गेरियाकी नोरा नोभाले उक्त प्रतियोगितामा जर्मनीको प्रतिनिधित्व गर्दै किर्तिमानी कायम गरेकी थिइन्।
एकल कार्यकाल
१६ डिसेम्बर २००४ मा, उनी टोर्मस्प्रिङ (माथिबाट तल पौडी पोखरीमा हाम फाल्दै खेलिने एक प्रतियोगिता) को पहिलो संस्करणमा उपस्थिति जनाएकी थिइन् जसलाई स्टेफन राबले सञ्चालन गरेका थिए। उनले मुन्छेनमा भएको उक्त प्रतियोगिताको व्यक्तिगत प्रतिस्पर्धा तर्फ विजेता बनेकी थिइन्। (de) सन् २००५, २०१०, २०११, २०१२, २०१३ र २०१४ म भएको ओक विश्व प्रतियोगितामा उनले सहभागिता जनाएका थिइन् जहाँ उनले सन् २०११, २०१२ र २०१३ को प्रतियोगितामा काँस्य पदक प्राप्त गरेकी थिइन्। उनी लामो समय देखि काराओके प्रतियोगिता सिबुयाकी निर्णायकको रूपमा पनि देखा परेकी थिइन् जसलाई भिभा दोयच्यलान्दद्वारा प्रसारण गरिएको थियो।
सेप्टेम्बर २००४ मा, डियाकोभस्काले अन्ततः उनको आफ्नो पहिलो एकल गीच ह्वेर जारी गरेकी थिइन् भने उक्त गीत चलचित्र जुवी ब्रुदेरमा समावेश गरिएको थियो। उनले उक्त गीतलाई सिमाङ्की रेकर्ड्सद्रा जारी गरेकी थिइन्। त्यसको एक वर्ष पश्चात् उनले आफ्नो एकल गीत द ओदर साइड जारी गरेकी थिइन् जसलाई लुसीलियस उपनाम दिइएको थियो। सोही नाम गरेको गिती सङ्गालो ५ सेप्टेम्बर २००५ मा सार्वजनिक गरिएको थियो जुन जर्मनेली एकल चार्टको ८४अौँ स्थान सम्म पुगेको थियो। अक्टोबर र नोभेम्बर २००६ मा, उनले प्रोसिबेनको कार्यक्रम स्टार्स औफ इसमा भाग लिएकी थिइन्। अत्यन्त सम्ममा उनी र उनका साझेदार सिल्भो स्मालुन उक्त प्रतियोगितामा तेस्रो स्थानमा रहेका थिए। सन् २००८ मा, उनी बुल्गेरियामा बेलायती संस्करणको म्युजिक आइडल र अस्ट्रियामा जर्मनेली संस्करणको स्टारमेनियामा निर्णायकको भूमिकामा देखा परेकी थिइन् भने उनी सन् २०१२ मा पनि जर्मनेली संस्करणको पपस्टार्समा पनि निर्णायकको भूमिकामा देखा परेकी थिइन्।
सन् २०१३ मा डियाकोभस्का र कमिलिया भेसेलिनोभियाले गृह देश बुल्गेरियामा एक क्याफेको सञ्चालन गरेका थिए। उनी बुल्गेरियामा रहँदा त्यहाँको विभिन्न दूरदर्शन कार्यक्रमहरूमा पनि देखा परेकी थिइन्। उनले सन् २०१५ मा, "या लुब्लु तेब्या हायस इख लिब डिख" नाम गीत जारी गरेकी थिइन्।
दुमरवना
दुमरवना नेपालको नारायणी अञ्चलको बारा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ३११४ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार दुमरवनाको जनसङ्ख्या १७,०१२ छ। यस मध्य पुरुष ५०%, र महिला ५०% छन्।
महेश सन्यास आश्रम
पृष्ठभूमि
देवघाटधाम नेपालको मध्यभागमा पर्ने प्रसिद्ध धार्मिक ऐतिहासिक एवं पर्यटकीय महत्त्वले परिपूर्ण भएको पवित्र तीर्थस्थल हो । आदिप्रयाग, हरिहरक्षेत्र र चक्रतीर्थको रूपमा परिचित यस पुण्यभूमिमा मुक्तिनाथबाट प्रवाहित शालग्रामवाहिनी कृष्णा गण्डकी र गोसाईकुण्डबाट आएकी त्रिशूली आदि अन्य नदीहरूको पावन संगम वनेको छ । जहाँ पर्वहरूमा देवताहरु प्नि स्नान गर्न आउँछन् भन्ने मान्यता छ । यसै पुण्यभूमिमा वैदिक सनानतन धर्म र आर्य संस्कृतिको संरक्षण, संवद्र्धन एवं संस्कृत विद्याको प्रचार–प्रसार गर्ने मूल उद्देश्यका साथ परमगुरु अनन्त श्रीविभूषित स्वामी महेशानन्द गिरिजी महाराजको शुभाशीर्वाद एवं श्रोत्रिय, ब्रह्मनिष्ठ श्री १००८ स्वामी सच्चिदानन्द सरस्वती (खप्तड बाबा)को सत्प्रेरणाबाट अभिप्रेरित भई परमश्रद्धेय श्री १००८ डा.स्वामी रामानन्द गिरिजी महाराजको शिवसंकल्पअनुसार एक विशुद्ध धार्मिक तथा सामाजिक संस्थाको रूपमा महेश संन्यास आश्रमको स्थापना भएको हो । वि. सं. २०५० सालमा सङ्घ संस्था दर्ता ऐन अन्तर्गत जिल्ला प्रशासन कार्यालय तनहूँमा दर्ता भएको यस आश्रमको संञ्चालनका लागि विधान अनुसार संस्थापक स्वामीज्यूको अध्यक्षता तथा समाजका विभिन्न क्षेत्रमा प्रतिष्ठित महानुभावहरूको सहभागितामा महेश संन्यास आश्रम संचालक समिति (ट्रष्ट)को गठन गरिएको छ र यसै ट्रष्टद्वारा आश्रमको सञ्चालन भएको छ ।
स्थापना
राष्ट्रियता, मानवता र विश्ववन्धुत्वको विकासका लागि सनातन धर्म र आर्य संस्कृतिको संरक्षण संवद्र्धन एवं संस्कृतशिक्षाको आवश्यकतालाई हृदयंगम गर्दै संस्कृत वाङ्मय अन्तर्गत ज्ञानविज्ञानहरूको प्रचारप्रसार गर्ने मूल उद्देश्यका साथ देवघाटधाममा एक शैक्षिक संस्थाको रूपमा महेश संस्कृत गुरुकुलको स्थापना गरिएको हो । महेश संन्यास आश्रमको उद्देश्य अनुरूप आश्रमका संस्थापक अध्यक्ष पौरस्त्यवाङ्मयका प्रखर विद्वान् विद्यावारिधि डा.स्वामी रामानन्द गिरिज्यूको शिवसंकल्पद्वारा वि.सं.२०५२ सालमा एक शैक्षिक संस्थाको रूपमा महेश संस्कृत गुरुकुलको स्थापना भएको हो । संस्थापक स्वामीज्यूको संस्कृत शिक्षाप्रतिको विशेष अनुरागबाट संस्थापित यस गुरुकुललाई शिक्षा ऐन तथा नियमावली बमोजिम संस्थागत निजी शैक्षिक गुठीको रूपमा सञ्चालन हुने गरी संबद्ध सरकारी निकायमा दर्ता गरी नियमित सञ्चालन गरिएको छ । महेश संन्यास आश्रमअन्तर्गत सञ्चालित यस गुरुकुलमा प्राचीन गुरुकुलको मर्यादालाई अनुसरण गर्दै वेद वेदांग लगायत पौरस्त्यविद्याको शिक्षा दिने व्यवस्था गरिएको छ ।
ताजपुरिया जाति
ताजपुरिया जाति '''Tajpuriya Caste"'
बसोबास
नेपालको सुदूरपूर्व दक्षिण तराईको समतल भू–भागमा परापूर्वकालदेखि बसोबास गर्दै आएको ताजपुरिया जाति नेपालको आदिवासी जनजातिमध्ये एक हो । ताजपुरियाहरू विशेषतः नेपालको पूर्वी जिल्ला झापा र मोरङमा बसोबास गर्दै आएका छन् । नेपालबाहेक भारतको बिहार, पश्चिम बङ्गाल, सिक्किम, दार्जिलिङ, तेजपुर, मजुरिङ आदि क्षेत्रमा पनि ताजपुरिया जातिको बसोबास रहेको विभिन्न समाजशास्त्रीको भनाइ छ । नेपालको कोशीनदीदेखि पूर्व भारतको आसाम र नेपालको उत्तर पहाडको फेदीदेखि भारतको गङ्गानदीसम्म ताजपुरिया जातिको बसोबास भएको पाइन्छ । नेपालमा कसरी ताजपुरियाहरूको बसोबास रह्यो भन्नेमा ताजपुरियाका बुजु्रकहरूले ताजपुरिया कोच राजाको सन्तान भएकाले कोच हौं भन्ने गरेका छन् । विभिन्न दस्तावेजको अनुसार ताजपुरियाहरू उद्गम स्थल मोरङ र झापा जिल्ला हो । यसलाई त्यस क्षेत्रमा पाइएका उनीहरूसँग सम्बन्धित पुरातात्विक मूर्ति, धातु, धर्मशास्त्र, भाँडाकुडा, आदिको अवशेषले पुष्टि गरेको छ । ताजपुरियाहरू नेपाल देशको नामाकरण हुनुभन्दा पहिलेदेखि नै यस क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएको पाइन्छ । त्यसैले ताजपुरियाहरू यस ठाउँ (नेपाल)को आदिवासी हुन् । न्यून जनसङ्ख्या रहेको ताजपुरियाहरूको आगमन कहाँबाट भयो? उनीहरू यस क्षेत्रमा कहिलेदेखि बसोबास गर्न थाले भन्ने ठोस प्रमाण पाइएको छैन । एसएल शर्माले ‘विराट पर्वको भूमि नेपाल : ताजपुरिया समाज एतिहासिक परिचय’ नामक पुस्तकमा ताजपुरिया राजा शुसेनको सन्तान हुन् भन्ने उल्लेख गरेका छन् । राजा शुसेन तृगत राज्यको राजा थिए । त्यस क्षेत्र हालको झापा र आसपासमा सीमित थियो । तृगत राज्यको राजधानी सेमेगढ हालको झापा जिल्लाको तोपगाँछी गाविसमा पर्दछ ।
परम्परा संस्कृती
ताजपुरियाहरूको आफ्नै संस्कार, संस्कृति, भाषा, भेषभूषा, रीतिरिवाज रहेको छ । उनीहरूको मातृभाषालाई ताजपुरी भनिन्छ । उनीहरूको परम्परागत पोसाकमा महिलाहरूले लगाउने पेटानी हो भने पुरुषहरूले लगाउने धोती, कुर्ता र गलामा लगाउने रुमाल हुन् । ताजपुरियाहरू प्रकृतिलाई पूजा गर्ने प्रकृतिपुजक जाति हुन् । उनीहरूले विशेषतः ग्राम देवता मान्दछन् । ग्रामपूजा र कुलदेवताको पूजा भूइँमै गर्दछन् । ग्रामपूजा सामुहिक तथा व्यक्तिगतरूपले गरिन्छ भने कुलपूजा परिवारको मुलीले गर्ने चलन छ । यी पूजाहरू विवाह र मृत्यु संस्कारमा पनि अनिवार्य गर्नु पर्दछ । कुल देवतालाई शिवको अवतारको रूपमा पूजा गर्ने चलन छ । प्रत्येक ताजपुरिया बस्तीमा ग्राम देवतालाई पूजा गर्न एउटा महाराजाथान निर्माण गरिएको हुन्छ । माटोको ढिस्कोलाई निराकार गरी बनाइएको ठाउँलाई माहाराजाथानको रूपमा पूजा गर्ने गर्दछन् ।
चाड पर्वहरु
उनीहरू विशेषतः सिरुवा, औसिया, फगुवा, एकादशी छटजस्ता चाडपर्वहरू मनाउँछन् ।
ताजपुरिया महिलाहरूले नाक छेंड्दैनन् । त्यसैले उनीहरूले नाकमा गहना लगाउँदैनन् । ताजपुरियाहरू झुप्प वस्ती बनाएर बस्ने गर्दछन् । उनीहरूले आफ्नो भाषा, संस्कृति र अधिकार संरक्षण तथा संवद्र्धनका लागि २०५३ सालदेखि ताजपुरिया समाज कल्याण परिषद् स्थापना गरेका छन् । उक्त सङ्गठन आफ्नो कार्यमा सक्रियरूपमा कार्यरत छ ।
जनसङ्ख्या
२०६८ सालको जनगणना अनुसार ताजपुरियाहरूको जनसङ्ख्या १८,८११ रहेको छ ।
भाषा
ताजपुरिया जातिको मातृभाषालाई ‘ताजपुरी’ भनिन्छ । यो भाषा भारोपेली भाषा परिवारअन्तर्गत पर्दछ । नेपालको सुदूरपूर्व र दक्षिणमा बोलिन मातृभाषा ताजपुरीको आफ्नै लिपि छैन । ताजपुरियाका अग्रज तथा बुढापाकाहरूका अनुसार ताजपुरिया भाषामा ठूलठूला शास्त्रहरू लेखिएका छन् । कृतिवासी रामायण, काशीदासी महाभारतमा बंगला अक्षरमा ताजपुरिया भाषामा लेखिएको अनुमान छ । किनकि, ती शास्त्रमा लेखिएको भाषा र ताजपुरी भाषा मिल्न जान्छ । ती पुस्तकलाई आधार मान्ने हो भने तथा ताजपुरिया बुढापाकाहरू बंगला लिपि पढ्न तथा लेख्न जान्ने भएकाले ताजपुरी भाषाको लिपि पनि बंगला नै हो कि भन्ने अनुमान लगाउन सकिन्छ । विभिन्न भाषाविद्हरूले नेपालको सुदूरपूर्व र दक्षिणमा बोलिने मातृभाषा ताजपुरीको विभिन्न पुस्तकमा उल्लेख भए पनि ताजपुरियाको भाषाको लिपि भने अहिलेसम्म पाइएको छैन् ।
नामिबिया अन्डर-१९ राष्ट्रिय क्रिकेट टोली
नामिबिया राष्ट्रिय क्रिकेट टिमले अन्डर-१९ अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा नामिबियाको प्रतिनिधित्व गर्ने गर्दछ । यो नामिबिया क्रिकेट सङ्घको मातहतमा रहेको छ जुन अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद (आइसिसी)को सदस्य हो ।
अवधी भाषा
अवधी (اودهي) भारतीय उपमहाद्विपको उत्तरी भागमा बोलिने हिन्द-आर्यन समुहको पुर्वी हिन्दी शाखाको मुख्य बोली हो । अवधी हिंदी क्षेत्र को एउटा उपभाषा हो। अवधी भाषा नेपालमा बोलिने एक प्रमुख भाषा हो।  यो उत्तर प्रदेशको अवधको केही जिल्लामा बोलिन्छ । जनगणना २०६८ को अनुसार नेपालमा ५,०१,७५२ जनसङ्ख्या अवधी भाषा बोल्छन्। यो तथ्याङ्क अनुसार अवधी नेपालमा बोलिने भाषाहरू मध्ये ११औँ स्थानमा पर्दछ।  सन  २००१ को गणना अनुसार विश्वमा सबै भन्दा बढी मातृभाषी भ​एको भाषाहरु को सुचीमा यो २९ औँ स्थानमा पर्छ ।  अवधी भारोपेली भाषा परिवारको हो । अवधी भाषा अवध क्षेत्रमा मात्रै सिमित छैन । अवधी भाषाको प्रवासी विश्व भरि फैलिएका छन। केही मानिसले यो भाषालाई सुल्तान (सम्राट)को भाषा पनि भन्ने गर्छन । अवधी लगभग ४.५ करोड जना ले बोल्छन। "अवध" शब्दको व्यतुपत्ती "अयोध्या"बाट भएको हो। यो भाषाको लिपिहरु देवनागरी कैथी तथा मुण्डा लिपी प्रचलित छन्। अवधी भाषाको सामन्यतः लेखन प्रणाली  देवनागरी  वा  कैथीमा हुन्छ, कोहि ले दुइटैको मिश्रण गर्छ्न । मुस्लिमहरूले फारसी लिपिको प्रयोग गर्छन ।
भौगोलिक वितरण
अवधी मुख्य रूपले नेपालको पश्चिम तराईमा बोलिन्छ तर​ यसको ठुलो जनसङ्ख्या भारतको उत्तर प्रदेशमा रहेको छ । नेपाल र भारत को अतिरिक्त फिजी, मॉरीशस, मलेशिया, सूरीनाम, त्रिनिदाद, र​ गुयानामा पनि यो भाषा बोलिन्छ । अवधी लगभग ४.५ करोडले बोल्ने भाषा हो । यसका धेरै वक्ताहरु यो भाषालाई आफ्नो पहिलो भाषा वा मातृभाषाको रूपमा प्रयोग गर्छन ।
नेपाल
नेपालमा अवधी भाषा निम्न क्षेत्रमा बोलिन्छ :
भारत
भारतको अवध क्षेत्रको निम्न जिल्लाहरू मा बोलिन्छ :
दोआब र अन्य​ क्षेत्र
फिजी मा फिजी हिन्दी को नामले बोलिन्छ ।
साहित्य​
वर्तमान समयमा अवधीमा धेरै थोरै साहित्यिक प्रयास छ । हिन्दीको मानकीकरण भन्दा पहिला यो महत्त्वपूर्ण साहित्यिक बोली थियो । अवधीको सबैभन्दा पुरानो झलक १२ औँ शताब्दिको दामोदर पन्डितको "उक्ति-व्यक्ति प्राकरण" मा पाइन्छ । उहाँले यो किताब आफ्नो मातृभाषा अवधी सिकाउनका लागि लेख्नु भएको थियो । प्राचीन अवधी साहित्यका मुख्य शाखा  भक्तिकाव्य र  प्रेमाख्यान काव्य हो । भक्ति काव्यमा गोस्वामी तुलसीदास को "रामचरितमानस" (सं. १६३१) अवधी साहित्य को प्रमुख कृति हो । यो भाषा संस्कृत शब्दावलीले भरिएको छ । रामचरितमानसको अतिरिक्त तुलसीदासले अन्य ग्रन्थ अवधीमा लेख्नुभएको छ जस मध्य "विनय पत्रिका " एक हो। यही भक्ति साहित्य  अन्तर्गत लालदास को "अवधबिलास" आउछ । यसको रचना संवत १७०० मा भएको हो । सन्तकविहरूमा बाबा मलुकदास पनि अवधी क्षेत्र कै हुनुहुन्थ्यो । धेरै सन्तहरूले आफ्नो उपदेशका लागि अवधी भाषाको प्रयोग गरेका छन । प्रेमाख्यान काव्यमा सूफी काव्यको परम्परा धेरै पाइन्छ । १४ औँ शताब्दिमा शुरु भएको सूफी परम्पराको धेरै कवि र लेखकले प्रयोग गर्न थाले र अवधी भाषामा थुप्रै  कविताहरु लेखे । सूफी लेखकहरूले समृद्ध पारेको अवधी प्रेमाख्यान काव्य साहित्यमा मुस्लिम कवि धेरै थिए र मौलाना दाउद पहिला कवि हुनुहुन्थ्यो । त्यस समयको मुस्लिम प्रभावले गर्दा सूफी परम्परामा आधारित  कविताहरु फारसी लिपिमा लेखिएका थिए । मौलाना दाउदको "चण्डायन" सबैभन्दा पुरानो कृति भएपनि यस विधाका महान लेखक मलिक मुहम्मद जायसी थिए जसले सन १५२० र १५४० को बिच  चितौणको रानी पद्मिनीको कथामा आधारित  "पद्मावत" कविताको सिृजना गरे । मंझन को "मधुमालती", उसमान को  "चित्रावली", आलम को "माधवानल कामकंदला", नूरमुहम्मद को "इंद्रावती" र शेख निसार को "यूसुफ जुलेखा" यही परम्परा को रचनाहरु हुन्। शब्दावलीको दृष्टिबाट यो रचनाहरु हिन्दू कविहरूको ग्रन्थ भन्दा यो कुरामा भिन्न छन कि यिनमा संस्कृत को तत्सम शब्दहरूको  त्यति प्रचुरता छैन।
काग
काग कालो रङ्गको एक चराको नाम हो। यसलाई हिन्दी भाषा, तथा नेपालको तराई प्रदेशका भाषाहरू कौवा भनिन्छ। कागलाई संस्कृतमा काक भनिन्छ। तिहारमा (यम पञ्चकमा) पहिलो दिन कागको पूजा हुन्छ। कागलाई सबै चराहरूको बिचमा चतुर र चलाख पंक्षी मानिन्छ। ज्योतिष शास्त्रकानुसार कागलाई पूर्व सूचना दिने पंक्षीका साथै एक सन्देश वाहक पंक्षी पनि मानिएको छ। कागहरू धेरै प्रजातीका हुन्छन्। हाम्रो मुलुकमा दुई थरिका कागहरू प्राय: भेटिएका छन्, काले काग र माले काग। भनिन्छ कागको एउटा आँखा मात्र हुन्छ। यो सत्य पनि हो कागको आँखा दुईटा भए पनि एउटा आँखाले मात्र काम गरेको हुन्छ। हिन्दू मान्यताका अनुसार कागलाई विभिन्न तान्त्रीक तथा ज्योतिष प्रयोगमा ल्याइन्छ। कागको मासु खाइदैन कुनै रोगीहरूले कागको आलो रगत र कलेजो खाएमा रोग निको हुने विश्वासका साथ कागको रगत र कलेजो खान्छन्। साथै कागहरु नेपाल लगायत का थुप्रै देशहरूमा पाईन्छन्। कतिपय ठाउँमा यदि कसैलाई चलाख र चतुर भन्नु पर्यो भने 'कस्तो काग रैछ' पनि भनिन्छ।
कागको शारीरिक अंगहरु
काग एक पन्छी हो। एसको टाउको, आँखा, प्वाख, पखेटा, खुट्टा, घाटी, चुचुर, आदि हुन्छन्।
त्रिभुवन पार्क
त्रिभुवन पार्क काठमाडौँको दक्षिणपश्चिम प्रवेशद्वार थानकोटमा रहेको छ । काठमाडौँ उपत्यकाका मनोरम स्थानहरु मध्य त्रिभुवन पार्क पनि एक महत्त्वपूर्ण स्थानहरु मध्य पर्दछ । काठमाडौँ बासीहरु आफ्नो फुर्सदको समयमा शान्त वातावरणको खोजीमा यस स्थानमा जाने गर्दछन् । राजा त्रिभुवनको नामबाट नामांकन गरिएको यस पार्क पछिल्लो समयमा विभिन्न राजनीतिक गतिविधिका कारणले गर्दा यस पार्कको मर्मत सम्भार तथा सरसफाईको खासै ख्याल गरिएको देखिदैन ।
२०७२ सालको महाभूकम्पको असर यस पार्कलाई पनि पर्यो। उक्त भुकम्पले पार्कमा प्रमुख आकर्षणको रूपमा रहेको राजा त्रिभुवनको शालिक ढल्यो।
चिक्वीटोसको हेसुइट मिसनहरू
चिक्वीटोसको हेसुइट मिसनहरू बोलिभियाको विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन १९९० मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
बाली
खेत-बारीमा लगाइएको बाली बालीहरू कुनै पनि प्रकारको हुन सक्दछन्। जस्तै :
डन्डी बियो
डन्डी बियो नेपालको ग्रामिण क्षेत्रमा प्राचिन समयदेखि खेलिँदै आएको एक खेल हो । परम्परागत रूपमा खेलिने डन्डी बियोमा करिब दुई फुट लामो काठको डन्डी र करिब ६ इन्च लामो काठकै छोटो बियो प्रयोग गरिन्छ। डन्डीको एकतिरको छेउ छड्के बनाइएको हुन्छ भने बियोको दुबैतिरको छेउ छड्के वा तिखो बनाइएको हुन्छ । यो भारतीय खेल गिल्ली डन्डा जस्तै एक खेल हो ।
बाली
उपर्युक्त बालीहरू पनि लगाईएको मौसम अनुसार थप दुई प्रकारमा बाँड्न सकिन्छ :
अझ कुन धेयले बाली लगाइएको भन्ने आधारमा पनि थप दुई प्रकारमा बाड्न सकिन्छ :
डन्डी बियो
खेल विवरण
डन्डी बियो दुई वा दुईभन्दा बढी खेलाडी मिलेर खेल्न सकिने खेल हो। यो खेल खेल्न प्राय जसो दुई समूह बनाइन्छ। यो खेल मैदान, चौर, आँगन वा बाँझो खेत जहाँ पनि खेल्न सकिन्छ। परम्परागत रूपमा खेलिँदै आइएको यो खेललाई नेपाल डन्डी बियो सङ्घको स्थापना गरी नियमनसमेत गरिएको छ ।
छोरो
मानिसको पुरुष सन्तानलाई छोरो भनिन्छ ।
डन्डी बियो
परम्परागत तरिका
परम्परागत रूपमा डन्डी बियो खेल्न सुरुमा बियोलाई जमिनमा बनाइएको करिब चार इन्च लामो र दुई इन्च गहिरो खाल्टो (खोपी)मा तेर्सो पारेर राखिन्छ । परम्परागत रूपमा खेल्दा डन्डी बियोमा खेलाडी संख्या तथा खेल मैदानको आकार निर्धारण गरिएको हुँदैन । यसरी खेल्दा खोपीदेखि बियोको अन्तिम स्थानको दुरी नाप्न आठ एकाई भएको गणना प्रयोग गरिन्छ । एको, दुबो, तिबो, झारो, भाँचो, छैमल, सिठी, पिरे भन्दै १ पिरेसम्म गणना हुन्छ । एक पिरे पुगेपछि आफ्नो अंक गणना सम्झिनको लागि एउटा ढुङ्गा राख्ने गरिन्छ ।
नयाँ नियम
विसं २०५५ मा नेपाल डन्डी बियो संघको स्थापना पश्चात यसलाई वैज्ञानिक रूपमा नियमवद्ध गरी अन्तर्राष्ट्रियकरण गर्ने उद्देश्यले मैदानको बनावट, डन्डी र बियोको आकार, स्कोर सिट, खेलाडी विवरण तय गरेर नयाँ नियम तयार पारिएको छ । नियम अनुसार यो खेलमा दुई समूहहरू रहन्छन् । ती दुई समूहमध्ये कुन समूहले डन्डी समूह रोज्ने र कुन समूहले बियो समूह रोज्ने भन्ने निर्धारण दुवै समूहका कप्तानहरूको रोहबरमा अम्पाएरले गर्छ । दुवै पक्षका कप्तानको उपस्थितिमा सिक्का उफारी जुन पक्षले टस जित्छ, त्यो पक्षले "डन्डी समूह" अथवा "बियो समूह" रोज्न पाउँछ । दुवै समूहमा विजोड संख्या रहने गरी ७/७ जनाको दरले विभाजित हुनुपर्छ । दुवै समूहमा २/२ जनाको दरले अतिरिक्त खेलाडी रहन्छन् । स्थानको कमी भएको क्षेत्रमा अन्तिम आर्क हटाई अन्तिमभन्दा अघिल्लो आर्कबराबरको मैदान कायम गरी ५/५ जनाको दरले खेल खेलाउन सकिन्छ ।
डन्डीबियो खेलमा बियोलाई हिर्काउन, ठ्याक लगाउन र हुत्याउनका लागि ४५ सेन्टिमिटर लामो र १.५ सेन्टिमिटर अर्धव्यास भएको बेलनाकार काठको डन्डी आवश्यक पर्दछ । डन्डीको समात्ने छेउतिर ५ सेन्टिमिटर लम्बाइ र ०.५ सेन्टिमिटर लामो समाउने भाग हुन्छ भने अर्को छेउमा ०.५ सेन्टिमिटरको टुप्पा छोडिने गरी २ सेन्टिमिटर भाग छ्ड्के पारेर ताछिएको हुनुपर्नेछ । बियो खोपीबाट हुत्याउँदा ताछिएको पछाडिको भाग प्रयोग गर्नुपर्छ । त्यस्तै बियो १५ सेन्टिमिटर लामो र १.५ सेन्टिमिटर अर्धव्यास भएको बेलनाकार काठको डन्डीबाट बनेको हुन्छ । बियोको दुवै छेउमा ०.५ सेन्टिमिटर परिधि रहने गरी ताछिएको हुनुपर्नेछ ।
दुमिकिबास
दुमिकिबास नेपालको लुम्बिनी अञ्चलको नवलपरासी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा १७५९ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार दुमिकिबासको जनसङ्ख्या ९५१९ छ। यस मध्य पुरुष ४८%, र महिला ५२% छन्।
आदर्शवाद
आदर्श र वाद यी दुर्इ शब्दका योगबाट बनेको संस्कृत तत्सम शब्द आदर्शवादको शाब्दिक व्युत्पत्ति आदर्शो यथा स्यात् तथा वदनम् अनुसार यसको अर्थ हुन्छ । अङ्ग्रेजीमा यसलाई आइडियलिज्म भनिन्छ ।
भाइ
एउटै पुस्ताको उमेरमा आफूभन्दा कान्छो पुरुष व्यक्तिलाई भाइ  भनिन्छ ।
१९५४ फिफा विश्वकप
१९५४ फिफा विश्वकप विश्वकपको पाँचौंं संस्करण थियो । यो स्विट्जरल्यान्डमा १६ जून देखि ४ जुलाई सम्म आयोजित भएको थियोे । यो विश्वकपको उपाधि पश्चिम जर्मनीले जितेको थियोे जसमा यसले फाइनलमा हंगेरीलाई ३-२ ले हराएको थियो ।
चन्द्रनगर गाउँपालिका
चन्द्रनगर गाउँपालिका सर्लाही जिल्लाको ९ गाउँपालिका मध्येको एक गाउँपालिका हो।
नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार चन्द्रनगर गाउँपालिकाको कुल जनसङ्ख्या ३५, ००५ छ।
यज्ञराज सत्याल
यज्ञराज सत्याल (१९८८) नेपाली लेखक तथा साहित्यकार हुन्। काठमाडौँको गैह्री धारामा जन्मिएर हुर्किएका सत्यालले स्नातकोत्तरसम्मको अध्ययन गरी शिक्षा तथा साहित्यको सेवा गरेको देखिन्छ । उनले २०१३ देखि २०१५ सम्म कलेज अफ एजुकेसनका विद्यर्थीहरूलाई नेपाली विषय प्रध्यापन गरेका थिए । यसै अध्ययन र प्रध्यापनका क्रममा उनीबाट तयार भएका पाठ्यसामग्रीलाई अन्वेषणमूलक ग्रन्थका रूपमा उनले निम्नानुसार प्रकाशमा ल्याएको पाइन्छ -
दुम्रे
दुम्रे नेपालको सगरमाथा अञ्चलको उदयपुर जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ४८७ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार दुम्रेको जनसङ्ख्या २७३९ छ। यस मध्य पुरुष ४९%, र महिला ५१% छन्।
गुरुङ भाषा
गुरुङ भाषा (तमु क्यी; ཏམུ་ཀི वा तमु भासा पनि भनिन्छ) नेपालका गुरुङ जातिले बोल्ने एक भाषा हो। नेपालमा सन् १९९१ मा सबै गुरुङ वक्ताहरूको कुल सङ्ख्या २२७,९१८ र सन् २०११ मा ३२५,६२२ थियो। गुरुङ भाषा नेपालको प्रमुख भाषाहरू मध्ये एक हो, र भारत, भुटान र सिङ्गापुर र हङकङ जस्ता देशहरूमा गुरुङ समुदायहरूद्वारा पनि बोलिन्छ।
भौगोलिक वितरण
गुरुङ भाषा नेपाल र भारतका निम्न जिल्लाहरूमा बोलिन्छ।
धनकौल गाउँपालिका
धनकौल गाउँपालिका सर्लाही जिल्लाको ९ गाउँपालिका मध्येको एक गाउँपालिका हो।
नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार धनकौल गाउँपालिकाको कुल जनसङ्ख्या २८, ५०० छ।
बेल्जियम अन्डर-१९ राष्ट्रिय क्रिकेट टोली
बेल्जियम अन्डर-१९ राष्ट्रिय क्रिकेट टिमले अन्डर-१९ अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा बेल्जियमको प्रतिनिधित्व गर्ने गर्दछ । यो बेल्जियम क्रिकेट सङ्घको मातहतमा रहेको छ जुन अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद (आइसिसी)को सदस्य हो ।
शक्ति
अर्थ
भौतिकविज्ञान Physics मा, शक्ति भनेको कुनै वस्तुमा अन्तर्निहित स्रोत (अर्थात् गुण) हो जसमा कुनै कार्य गर्ने सामर्थ्य रहेको हुन्छ। शक्तिलाई एक रूपबाट अर्को रूपमा रूपान्तर गर्न सकिन्छ तर यसलाई न त पैदा गर्न सकिन्छ न त नष्ट गर्न सकिन्छा। ताप, विद्युत, प्रकाश आदि शक्तिका केही फरक फरक स्रोत अर्थात् रूपहरू हुन्। यिनीहरूलाई एक रूपबाट अर्को रूपमा रूपान्तर गर्न सकिन्छ तर नष्ट गर्न सकिंदैन।
परिभाषा
शक्तिलाई यसको रूप अनुसार परिभाषित गरिन्छ।
विद्युत शक्ति
कुनै निश्चित समयसम्म प्रवाह भएको धाराविद्युत (Current Electricity) को विद्युतीय सामर्थ्य (Electric Power) लाई विद्युत शक्ति भनिन्छ।
विद्युत् शक्ति = विद्युतीय सामर्थ्य (Power) x समय (Time)
१ कि.वा. (Kilowatt) विद्युतीय सामर्थ्य १ घन्टा (Hour) सम्म प्रवाह हुँदा, १ कि.वा.-घ. (KW-H) विद्युत शक्ति खर्च हुन्छ। ५०० watt को २ ओटा चीम ३ hour र १५०० watt को ४ ओटा हिटर ३० minate बाल्दा ६ KW-H विद्युत शक्ति प्रयोग हुन्छ।
यान्त्रिक शक्ति
यान्त्रिक शक्ति = यान्त्रिक बल (F) x दुरी (d)
कुनै वस्तुलाई १ न्युटन बल प्रयोग गरी १ मीटर दुरीसम्म स्थानान्तरण गर्दा, १ न्युटन-मीटर यान्त्रिक शक्ति प्रयोग हुन्छ।
नाप्ने एकाई
SI (The International System of Units, एकाईहरूको अन्तर्राष्ट्रिय प्रणाली)
उषा नेपाल
उषा नेपाल नेपालको पहिलो महिला प्रमुख जिल्ला अधिकारी र नेपाल निर्वाचन आयोगको पूर्व आयुक्त हुन्। उनी वि.सं. २०४६ सालको राजनीतिक परिवर्तनपछि बनेको अन्तरिम सरकारमा भक्तपुरमा पहिलोपटक प्रमुख जिल्ला अधिकारीको जिम्मेवारी निर्वाह गरेकी थिइन्।
जीवनी
उनको जन्म महोत्तरी जिल्लामा भएको हो। उषाले विराटनगर, काठमाडौँ, भारतहुँदै मनोविज्ञान विषयमा स्नातकोत्तर र कानुनमा स्नातक समेत उतीर्ण गरेकी थिइन्। वि.सं. २०२६ सालदेखि ९ वर्षसम्म त्रि-चन्द्र कलेजमा उनी मनोविज्ञान पढाउँने गर्थिन्।
सेवा
अध्यापनपछि उनले स्थानीय विकास मन्त्रालयमा काम सुरु गरेकी थिइन्। स्थानीय विकासबाट आपूर्ति मन्त्रालयहुँदै उनी गृह मन्त्रालयमा काम गर्न पुगेकी थिइन्। वि.सं. २०४६ सालको राजनीतिक परिवर्तनपछि उनी भक्तपुरमा प्रमुख जिल्ला अधिकारी बनेर जिम्मेवारी निर्वाह गरेकी थिइन्।
भक्तपुरपछि उनी ललितपुर, काठमाडौँ, पर्सा, बाँके, सोलुखुम्बु, मुस्ताङसम्म त्यही पदमा काम गरेकी थिइन्। सरकारी सेवाबाट सेवानिवृत्त भएपछि उनी वि.सं. २०६४ सालको निर्वाचनमा नेपाल निर्वाचन आयोगको आयुक्तमा नियुक्त भएकी थिइन्।
नोएल केम्पफ मेर्कादो राष्ट्रिय निकुञ्ज
नोएल केम्पफ मेर्कादो राष्ट्रिय निकुञ्ज बोलिभियाको विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन २००० मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
सेन्जेन क्षेत्र
सेन्जेन क्षेत्र अन्तर्गत पच्चीस वटा युरोपेली देशहरू समावेश छन्। यी देशहरूले सन् १९८५ मा लक्जम्बर्गको सेन्जेन सहरमा अनुमोदित सेन्जेन सम्झौताको पालना गर्दछन्। अन्तराष्ट्रिय यात्राको निम्ति सेन्जेन क्षेत्र एक प्रकारले संयुक्त मुलुकको नीतिमा संचालित हुन्छ, जस अन्तर्गत यहाँ कुनै आन्तरिक सीमा नियन्त्रण हुँदैन तर यहाँ भित्रिने तथा बाहिरिने यात्रीहरूको निम्ति भने सीमा नियन्त्रण अर्थात पासपोर्ट कन्ट्रोल यथावत रहन्छ।
सेन्जेन नियमलाई १९९९ मा एमस्टर्डम सन्धीद्वारा युरोपेली सङ्घ (EU) कानुनभित्र गाभिएको थियो जबकि यस क्षेत्र अन्तर्गत तीन गैर-यूरोपेली सङ्घ मुलुकहरू - आइसलैंड, नर्वे स्विजरल्याण्ड तथा तीन सूक्ष्म यूरोपीय राष्ट्र मोनाको, सैन मैरिनो, तथा वेटिकन सिटीपनि समावेश छन्। यूरोपेली संघका दुई सदस्यहरू - आयरलैंड तथा ब्रिटेनले अहिलेसम्म सेन्जेन लागू गरेका छैनन तर बुल्गारिया, साइप्रस तथा रोमानिया बाहेक अन्य सबै यूरोपीय संघका मुलुकहरूले यसलाई पहिले नै अनुमोदन गरिसकेका छन्। वर्तमान परिपेक्षमा यो क्षेत्रको जनसङ्ख्या ४० करोडभन्दा बढी तथा यसको क्षेत्रफल 4312099 km2 रहेको छ।
सेन्जेन नियम लागू गर्नुको मुख्य उद्देश्य सेन्जेन सदस्य राष्ट्रहरूबीच सीमा नियन्त्रणको अन्त्य तथा गैर सदस्य रास्ट्रहरूका साथ सीमा नियन्त्रणलाई थप बलियो बनाउनु हो। बाहिरी मुलुकका नागरिकहरूद्वारा सेन्जेन क्षेत्रमा गरिने अस्थाइ प्रवेशमा अपनाइने साधारण नीतिको प्रावधान (सेन्जेन भिसा), बार्ह्य सीमा नियन्त्रणको सुव्यवस्था तथा सीमापार प्रहरी तथा न्यायिक सहयोग सेन्जेन सन्धी अन्तर्गत पर्दछन्।
सेन्जेन क्षेत्रभित्र विमानस्थल, होटेल अथवा प्रहरीको अगाडि आफ्नो परिचय प्रदान गर्नको निम्ति भिसा सहितको पासपोर्ट या यूरोपीय सङ्घ स्वीकृत राष्ट्रिय परिचय पत्र बोक्न अनिवार्य माननुहोस तापनि कहिलेकाँही भने यो कुनै एकल राष्ट्रको राष्ट्रिय नियममा पनि निर्भर हुन्छ। कहिलेकाँही त सेन्जेन देशहरूको बीचमा समेत सीमा नियन्त्रण गर्ने गरिन्छ।
ज्ञानदिल दास
सन्त ज्ञानदिल दास (१८७८–१९४०) (जन्मको नाम श्रीकृष्ण लामिछाने ) नेपाली साहित्यकार तथा आध्यात्मिक व्यक्ति थिएँ। यिनले भानुभक्त आचार्य भन्दा अगाडि भक्ति गीतहरू र कविताहरू रचना गरेका थिएँ। यिनले नेपाली भाषामा व्यंग्य पनि लेखेका थिएँ।
जिना प्रेस्ली
जिना प्रेस्ली (जन्म १ अप्रिल १९८७) अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
ज्ञानदिल दास
जीवनी
नेपाली साहित्यको इतिहासमा भक्तिधाराको निर्गुण भक्ति धाराका केन्द्रीय कवि हुन् ज्ञानदिलदास। यस धाराका कविहरूले निर्गुण, निराकार ब्रह्मको व्याख्या गरेर आध्यात्मिकता र ईश्वरभक्ति झल्काउँछन्। संसारलाई झूटो मान्ने, सांसारिक राग, द्वेष, रोचक, भोगविलासको प्रवृत्तिबाट मुक्ति खोज्नुपर्छ, पारमार्थिक चिन्तन गर्नुपर्छ भन्ने निर्गुण भक्तिधाराको मुख्य विशेषता हो।
नेपाली साहित्यको प्राथमिक कालका यी कविको जन्म वर्तमान इलाम जिल्लाको फिक्कलमा सन् १८२१ मा भएको थियो। बेद लगायत पौराणिक ग्रन्थहरूको गहन अध्ययन गरेका यिनले दार्जीलिङका पादरी ए टर्नबुललाई शास्त्रार्थमा पराजित गरेका थिएँ। यिनले पूर्वी नेपाल तथा भारतको दार्जीलिङ, सिक्किम र भुटान सम्म जोसमनी धर्म सम्प्रदायको प्रचार गरेका थिएँ।
नेपालमा ज्ञान प्रचार गरेको, विद्रोही कविता रचना गरेको आदि आरोपमा तत्कालिन प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुर राणाले यिनलाई पक्राऊ गरेर ६ महिना जेलमा राखेका थिएँ। त्यसपछि जोसमनी सन्त परम्पराको प्रचार गर्दै यिनी भारतको दार्जीलिङ, सिक्किम र भुटान सम्म पुगेका थिएँ।
ज्ञानदिलदासको रचनामा तत्कालिन सामाजिक व्यवस्था, जातीय असमानता, लिंगीय विभेदका विरूद्ध बिद्रोह पाइन्छ। पुरुषले एउटी श्रीमती माथि जतिवटा पनि विवाह गर्न पाउने महिलाले आफ्नो श्रीमान् मरेपनि अर्को विवाह गर्न नपाउने प्रथाको यिनी कट्टर विरोधी थिएँ। बेद, पुराणको गहन अध्ययन नै नगरी पाखण्डी रूपले कर्मकाण्ड गराउने प्रथाको यिनी ठाडो विरोध गर्दथे।
कृति
यिनको उदय लहरी नामक कृति प्रमुख थियो। त्यसका अतिरिक्त झ्याउरे भजन, ट्ङ्ना भजन लगायतका कृतिहरू पनि यिनले रचना गरेका थिएँ। इलामबाट जोसमनी धर्मको प्रचारको सिलसिलामा यिनी दार्जिलिङको रङ्गबुलमा एक धामको स्थापना गरी लामो समय बसेक थिएँ। त्यही क्रममा १८७७ सालतिर उदय लहरीको रचना गरेका थिएँ। उदयलहरी १०९ पद्यमा लेखिएको कृति हो। यो झ्याउरे लयमा लेखिएको छ। दार्जीलिङमा रहँदा लेख्न सुरू गरेको उदय लहरी यात्राको क्रममा सिक्किम पुगेर पूरा गरेका थिएँ।
उदय लहरीमा सत्व रज र तम तिनै गुणको वर्णन पाइन्छ। त्यस बेला समाजमा व्याप्त जातपात, छुवाछुत र पशु बली/हिंसाको खुलेर विरोध गर्दथे। उनका रचनामा यसको परावर्तन पाइन्थ्यो।
ज्ञानदिलदासका केही रचना
त्यसैगरी यिनको रचनामा सौन्दर्य चेत र विद्रोह दुवैको मिश्रण पाइन्छ
मृत्यु
ज्ञानदिलदासको निधन पश्चिम सिक्किमको गेलिङमा सन् १९४० मा भएको थियो। यिनको स्मृतिमा ज्ञानदिलदास साहित्य पुरस्कारको स्थापना भएको छ।
डिल्लीराम तिम्सिना
पाँचथर जिल्लाको सुभाङ एकचेपामा जन्मेका डिल्लीराम तिम्सिना (१९८०-२०४८) ले दर्शनमा आचार्य र नेपालीमा एम.ए. गरी विद्यावारिधिको उपाधि प्राप्त गरेका छन् । उनले स्नातककोत्तर गर्नासाथ दार्जिलिङको
सरकारी विद्यालयमा प्राध्यापन गरेको देखिन्छ भने २०१८ देखि २०४५ सम्म बनारस हिन्दू विश्व विद्यालयमा प्राध्यपन गरेको पाइन्छ । आफ्नो अध्ययन र लगनशीलताले हिन्दी, संस्कृत, बङ्गाली, जर्मन, असमिया जस्ता भाषामा समेत विशेष दक्षता प्राप्त गरेका तिम्सिनाको शिक्षासेवा र समाज सेवामा उत्तिकै योगदान रहेको पाइन्छ ।
तिम्सिनाका प्रकाशित कृतिहरू यसप्रकार छन् -
१.सम्झना (कवितासङ्ग्रह २०१७)
२.हाम्रो साहित्य र साहित्यकारहरू (सहलेखन २०१८)
३.छन्द र अलङ्कार (सहलेखन २०१८)
४.दर्शनको रूपरेखा (२०१९)
५.प्रबन्ध लता (२०१९)
६.बनारसको चिठी (२०२५)
७.बसिबियाँलो (निबन्धसंग्रह २०३१)
८.रविन्द्रनाथको प्राचीन साहित्य (अनु.. )
१०.बिर्सन्न बिर्सन्न है (कवितासङ्ग्रह २०३५)
छायादेवी पराजुली
छायादेवी पराजुली (वि.सं. १९७४ - वि.सं. २०६३) नेपालीकी स्वतन्त्रता सेनानी हुन्।
जीवनी
उनको जन्म वि.सं. १९७४ मंसिरमा सोलुखुम्बुको तेचा गाउँमा भएको हो। छायादेवीको विवाह १८ वर्षको उमेरमा अनन्तलाल पराजुलीसँग भोजपुरमा भएको थियो।
राजनीतिक जीवन
वि.सं. २०१५ सालको प्रथम आमनिर्वाचनमा बीपी कोइरालाको निर्देशनमा सुनसरी बलेवास्थित आफ्नै निवासमा मतदान केन्द्र स्थापना गरी कांग्रेसलाई विजयी गराएकी थिइन्।
वि.सं. २०५८ साल असोज १८ गते निरंकुशता लाद्ने राजाको निर्णयविरुद्ध आन्दोलनमा उदाएकी छायादेवीले जनआन्दोलन २मा सक्रिय भूमीका निर्वाह गरिन्।
निधन
उनको निधन वि.सं. २०६३ भदौमा भयो। उनका दुई छोरा, तीन छोरी, ३० नाति-नातीना छन्।
हुलाक-टिकट
उनको तस्बिर-अंकित हुलाक-टिकट जारी गरिएको छ। दुई रूपैयाँ दरको उक्त टिकट सन् २००७ डिसेम्बर ३०मा सार्वजनिक गरिएको हो।
दुम्रिया(परोहा)
दुम्रिया(परोहा) नेपालको नारायणी अञ्चलको रौतहट जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ५८० वटा घर छन्।
कालरात्री
दशैंको अष्टमी र सप्तमी बीचको रातलाई कालरात्रि मानेर रातभरि गुप्तपूजा गरिन्छ । धेरैले यसै दिनदेखि खेतिमा प्रयोग हुने हतियारको पूजा गर्छन् र विजया दशमीका दिनमा विसर्जन गर्छन् ।
डेनमार्क अन्डर-१९ राष्ट्रिय क्रिकेट टोली
डेनमार्क अन्डर-१९ राष्ट्रिय क्रिकेट टिमले अन्डर-१९ अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा डेनमार्कको प्रतिनिधित्व गर्ने गर्दछ । यो डेनमार्क क्रिकेट सङ्घको मातहतमा रहेको छ जुन अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद (आइसिसी)को सदस्य हो ।
फेरि सुन्दरीजल
फेरि सुन्दरीजल विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाको मरणोपरान्त प्रकाशित पुस्तक हो। यसलाई जेल डायरीको अर्को भाग  पनि भनिएको छ। नेपाली राजनीतिक एवं साहित्यिक व्यक्तित्व बीपी कोइरालाले २०१७ सालको 'कु' पछि करीब आठ वर्ष सुन्दरीजल जेलमा, त्यसपछिका झण्डै आठ वर्ष भारत निर्वासनमा र २०३३ सालमा राष्ट्रिय मेलमिलापको नारा लिएर आएपछि केही वर्ष फेरि सुन्दरीजल जेलमा बिताए। यही जेल बसाइँमा उनले अङ्ग्रेजीमा लेखेका डायरीको नेपाली अनुवाद हो– फेरि सुन्दरीजल। तत्कालीन सत्तासँग राष्ट्रिय मेलमिलापको नीति लिएर बीपी कोइराला, गणेशमान सिंहलगायत काङ्ग्रेसका निर्वासित नेता–कार्यकर्ताको स्वदेशफिर्तीबारे प्रशस्त बहस, विश्लेषण भएको छ। यो नैतिका प्रणेता बीपीले नै लेखेको यो डायरी पनि सो घटनाको आवश्यकता र सान्दर्भिकताबारे जान्न–बुझ्न महत्त्वपूर्ण सामग्री बनेको छ।
तत्कालीन सत्ताविरुद्ध हतियार उठाएको दलका नेताहरू एक हिसाबले आत्मसमर्पण गर्दै फर्कनुका पछाडि मुलुक भित्रभन्दा बाहिरको परिस्थिति बढी जिम्मेवार देखिन्छ। सन् १९७१मा तत्कालीन पूर्वी पाकिस्तानलाई बङ्गलादेश बनाउन ठूलो हात रहेको र त्यसलगत्तै सन् १९७५मा सिक्किमलाई आफूमा विलय गराएको भारतमा त्यस बखत इन्दिरा गान्धी आपतकाल लगाएर शासन गर्दै थिइन्। उता बीपीको इन्दिरा विरोधी राजनेताहरू जेपी, लोहिया आदिसँग हिमचिम थियो। यस अवस्थामा भारतमा काम गर्न अप्ठेरो हुने र नेपालको स्वतन्त्रता पनि गुम्नसक्ने देखेर बीपीले जोखिमपूर्ण भएपनि अत्यावश्यक ठानी राष्ट्रिय मेलमिलापको निर्णय लिएका थिए।
गणेशराज शर्माले भूमिकामा भनेझैँ डायरीमा 'मानवीय आवेग, उद्विग्नता, उत्तेजना र उदासी अवलोकन र अनुभूत' गर्न सकिन्छ। जेलमा बित्ने निस्सार दिनहरूबारे बीपीको टिप्पणी मन छुने छ– 'मैले दिन बिताएको होइन कि दिनले नै मलाई बितायो– अचल ढुङ्गामाथि नदीको पानी बगेजस्तै' (पृ. १३२)। जेलमा हुने हरेक कुरा र झिनामसिना घटनाहरूलाई पनि मिहिन पाराले र शासक/सत्ताको नियत या उद्देश्यसँग जोडेर हेरिएको छ– 'यहाँ हरेक कुरा रहस्यमय छ'। यदाकदा उनी ईश्वरको स्मरण पनि गरिरहेका हुन्छन्!
डायरीको नेपाली अनुवादमा सुशील शर्माले 'बीपीलाई जीवन्त राखेको' भन्ने कमल दीक्षितको प्रकाशकीय टिप्पणीमा सम्मति जनाउन सकिन्छ। बीपी शब्दलाई अनावश्यक रूपमा खर्चंदैनथे, उनी शब्दहरूसँग खेल्थे। बीपीको विशद शब्द भण्डार र सुन्दर वाक्य संरचनालाई जीवन्त राख्न अनुवादकले गरेका प्रयत्न, गाह्रा साँघुराबारे अनुवादकको टिप्पणी पढ्न नपाइनु खट्कने कुरा हो। डायरीमा बीपीको परिवारप्रतिको लगाव, चिन्ता, इत्यादि प्रशंसनीय छ तर आफ्ना कार्यकर्ता र निर्वासन गतिविधिबारे मौनता त्यति नै अपाच्य पनि। परिवारलगायत वकीलसम्म भेट्न नदिई बाहिरी विश्वबाट एक्ल्याएर राखेको र शारीरिक रूपमा पनि तन्दुरुस्त नरहेको बन्दीको मनस्थितिले धेरै कुरा लेखेन भनेर गुनासो गर्न नमिल्ला। तथापि, भन्नै पर्छ, बीपीको कलमबाट धेरै लेखिन सक्थ्यो, लेखिनुपर्थ्यो, लेखिन सकेन। समग्रमा, उनका अन्य पुस्तकको तुलनामा फेरि सुन्दरीजल आशानुरूप खरो उत्रन सकेको छैन।
हर्क गुरुङ
डा हर्क गुरुङ्ग (सन् १९३९– ५७५४) भूगोलविद् र नेपालका पूर्व राज्यमन्त्री, राष्ट्रिय योजना आयोगका सदस्य र पछि उपाध्यक्ष थिए। उत्तरी लमजुङको बाहुनडाँडा गाविस वडा नं. २, नाइँचेस्थित मामाघरमा विक्रमसंवत १९९५ साल पौष २१ गते उनको जन्म भएको थियो। भुलभुले गाउँ विकास समिति वडा नं. ५ ताङ्लिचोक घर भएका बुवा पारसै गुरुङ्ग र माता मैँस्यो गुरुङ्गको कोखबाट ठूल्कान्छा छोराको रूपमा जन्मेका थिए। बाबुको पछि लागेर लाहुर छिरेका उनले nachera एडीनवरा विश्वविद्यालय वेलायतबाट डिप्लोमा र भबिस्यबाणी सालमा भुगोल विषयमा पीएचडी गरी डाक्टरेट पास गर्ने पहिलो नेपाली बने। लामो समयसम्म भूगोल विषयको अध्यापन गरेका गुरुङ्ग नेपाल भौगोलिक समाजमा स्थापनादेखि नै सकृय थिए। विश्व वन्यजन्तु कोष नेपालले आयोजना गरेको कन्चनजंघा संरक्षण क्षेत्र आयोजना स्थानीय समुदायलाई हस्तान्तरण गर्ने कार्यक्रममा भाग लिएर र्फकने क्रममा डा. हर्क गुरुङ्ग चढेको हेलिकप्टर २०६३ असोज ७ गते दुर्घटना भएको थियो। ताप्लेजुङको घुन्सामा हेलिकप्टर दुर्घटना हुँदा भूगोलविद् डाक्टर हर्क गुरुङ्गसहित २४ जना स्वदेशी एवं विदेशीले आफ्नो ज्यान गुमाए।
शिक्षा र कार्यकाल
नौ वर्षम्म डा गुरुङ्ग भेडीगोठ र गाईगोठको साहरामा रमाईरहेका थिए। पेन्सन थाप्न काठमाडौँ आउने आफ्ना पिताको टोलीलाई पछ्याउँदै खाली गोडा उनी सात दिनको बाटो पैदल हिँडेर काठमाडौँ आइपुगे। उनी काठमाडौँको दरबार स्कूलमा भर्ना भए। लाहुरे परिवारको भएकाले पछि भारतको देहरादून र जालन्धरमा पढ्न गए। त्यसपछि काठमाडौँको त्रिचन्द्र कलेजमा भर्ना भएर आई.ए प्रथम स्थानमा उत्तीर्ण गरे। अनि भूगोल विषयमा उनले पटना विश्वविद्यालयबाट प्रथम श्रेणीमा बी.ए. अनर्स गरे। तत्पश्चात् एडीनवर्ग विश्व–विद्यालयबाट पहिले डिप्लोमा र पछि सन् १९६५ मा भूगोल विषयमा डाक्टेरट गरेर त्यस विषयमा पीएच.डी. गर्ने पहिलो नेपाली बने। त्रिचन्द्र कलेजबाट आईए गरेपछि पटना विश्वविद्यालयमा भर्ना हुदा नेपाली छात्र परिषद्को गठन भएको थियो। उनी परिषद्को महासचिव बने। २६ वर्षकै उमेरमा पीएचडी गर्ने दुर्लभ इतिहास बनेका उनले बेलायतबाट अध्ययन पूरा गरेर नेपाल फर्किएपछि पनि उनले घुमफिरलाई निरन्तरता दिए। पर्यटनमा उत्तिकै चासो राख्ने तत्कालीन कुमार खड्गविक्रम शाह र उनको दोस्तीकै कारण २०२९मा नेपाल पर्वतारोहण सङ्घ स्थापना भयो। त्यसको दुई वर्षपछि नै सरकारले पर्यटन मन्त्रालय गठन गर्‍यो र डा. गुरुङ्ग पर्यटन मन्त्रालयको बागडोर सम्हाल्न पुगे। उनकै पालामा पर्यटन ऐन, ट्राभल-ट्रेकिङ नियमावली बने। २०४०मा डा. हर्क गुरुङ संयोजक रहेको एक अध्ययन समितिले ७० बुँदे सुझावसहितको 'नेपालमा आन्तरिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय बसाइँसराइ' प्रतिवेदन तयार पार्‍यो। २०४९ तिर उनी एसियन एन्ड प्यासिफिक डेभलपमेन्ट सेन्टरको निर्देशक बनेर मलेसिया पुगे। त्यहाँ करिब पाँच वर्ष बिताउँदा उनले अनुभव गरे, 'देशको समग्र विकास गर्नु छ भने पहिला अल्पमतमा परेका र पिछडिएका जातिको उत्थान गर्नुपर्छ।' यही सत्य बुझेकाले पछिल्लो समय उनी अल्पमत र आदिवासी जनजातिका एक सशक्त प्रवक्ता बनेका थिए। '''हर्क गुरुङको हुन्? '''
को हुन् हर्क गुरुङ्ग
आफ्नो गाउँको शिरानी बनेर बसेका मनास्लु र हिमालचुली हिमशिखर पछिल्तिर के छन् र मर्स्याङ्दी नदी के कारणले गड्गडाएर बग्छ भन्ने जिज्ञासाले उनलाई बाल्यकालमै चिमोट्थ्यो र ज्ञानको एउटा नौलो संसार हेर्न उनी घरबाट भागेका थिए। यो घुमन्ते स्वभावले उनलाई जीवनभर एक ठाउँमा बस्न नदिई ठाउँठाउँमा घुमाइरह्यो― कहिले शिक्षक, कहिले अनुसन्धाता, कहिले योजनाकार र कहिले समाजशास्त्रीका रूपमा। सन् १९५०को दशकमा नेपालका तराई, पहाड र हिमाली भागको चप्पाचप्पा पैदल घुम्नेमा स्वीस भूगर्भविद् टोनी हागन चिनिन्छन्। उनले नेपालभरि १४ हजार किलोमिटर पैदल यात्रा गरेको कुरा आफ्ना पुस्तकमा खुलाएका छन्। टोनी हागनले कायम गरेको त्यस कीर्तिमानलाई कुनै नेपालीले चुनौती दिन सक्छ भने डा. हर्क गुरुङ्गले सक्छन्। यो कुरा उनको 'भिन्यात्स् अफ नेपाल' नामक पुस्तकमा समाहित भ्रमण वृत्तान्तहरू र त्यसपछिका उनले लेखेका अन्य विवरणहरूबाट प्रमाणित हुन्छ। नेपालका हरेक भागबारे उनलाई आफ्ना हत्केलाजत्तिकै जानकारी थियो।
उनको त्यत्तिकै गहन अध्ययन र जानकारी गोर्खालीहरूको पल्टने इतिहासको थियो। गोर्खालीहरूको पल्टन इतिहासलाई भित्ता पुर्‍याएर केलाउने अर्को नेपाली विद्वान् अझसम्म देखिएको छैन। अर्को उनको अभिरुचिको विषय थियो पर्वतारोहणको इतिहास। डा. गुरुङ्गले नै हो त्यसको इतिहास खोतलेर नेपालका शेर्पाहरूभन्दा पनि अघि पर्वतारोहणको क्षेत्रमा पहिलो पाइला टेक्नेहरू गैरशेर्पा करवीर बुढाथोकी र हर्कवीर थापा थिए भन्ने बताइदिने। थापा र बुढाथोकीले सन् १८९४ मै स्वीट्जरल्याण्डका आल्प पर्वतहरू ब्रिटिसहरूको साथ लागि चढिसकेका थिए। उनलाई पर्वतारोहणको इतिहासको अध्ययनमा मात्र होइन, त्यसमा आफैँ संलग्न हुने पनि सोख थियो। थोरै नेपालीलाई थाहा होला उनी एउटा अन्तर्राष्ट्रिय आरोहण दलमा संलग्न भएर सगरमाथाको दोस्रो शिविरसम्म पुगेको कुरा।
चित्रकार
बालकृष्ण समको सान्निध्य र संरक्षणमा चित्रकलातिर प्रवृत्त भएर डा. हर्क गुरुङ्गले कोरेका डाँफे र मुनालका चित्रहरू त आजभन्दा ५० वर्षअघि नै हुलाक टिकटका रूपमा छापिएका थिए।
खेलाडी
उनी क्याप्टेन भएको ठमेल ११ फूटबल टिमले सन् १९६७मा त्रिभुवन च्यालेन्ज शिल्ड जितेको थियो। टेनिस त उनी हप्तैपित्छे नबिराई दश काम छाडेर पनि खेल्ने गर्थे।
बसाइँसराइ अध्ययन समिति
उनी संयोजक रहेको नेपालको बसाइँसराइ अध्ययन गर्ने समितिले सन् १९८३मा तयार पारेको प्रतिवेदनका कारण डा. हर्क गुरुङ्ग चर्चित मात्र होइन, आलोचित पनि भए। त्यस विवादास्पद प्रतिवेदनका निष्कर्ष र सुझावहरूको विरोध गर्नेहरूले उनलाई झुण्ड्याउनुपर्छ समेत भनेका थिए। उनको स्पष्ट धारणा भारतसितको खुला सिमानाको आवागमनलाई व्यवस्थित तुल्याउनु पर्छ भन्ने थियो जसलाई त्यस सुझावका विरोधीहरूले सिमाना बन्द गर्नु भन्ने व्याख्या गरेका थिए। डा. हर्क गुरुङ्ग सस्तो लोकप्रियताका पछाडि नलागी आफ्नो ब्रह्मले देखेका सत्य र तथ्य कुरा बोल्थे र लेख्थे ।
नत्र आरोहणका लागि नखोलिएको माछापुच्छ्रेलाई तत्काल खोल्नुपर्छ भनी प्रस्ताव राख्ने थिएनन्। नेपालको विकासका समस्या निवारण निम्ति नेपाललाई २५ वटा जिल्लामा पुनर्विभाजन गर्नुपर्ने उनको प्रस्तावले पनि प्रशस्तै केही वर्ष चर्चा पाएको थियो ।
जनसङ्ख्या अध्ययन
यता आएर डा. गुरुङ्गको अध्ययन र लेखनमा नेपालको जनसङ्ख्यासम्बन्धी विषयले पनि निकै प्रमुखता पाएको थियो। उनले सन् १९९१को साथै सन् २००१को जनगणनाको मिहिन विश्लेषण गरेर अनेक पुस्तक र पुस्तिका तयार पारेका छन्। नेपालको अहिलेसम्मका गतिला वैज्ञानिक एटलसहरू उनकै सम्पादन र संयोजनमा निस्किएका छन्। उनले टोनी हागन फाउन्डेसनका लागि तयार पारेको एटलस यसै हप्ता मात्र प्रेसबाट निस्किएको छ।
जनजाति विषयक अध्ययन उनको अर्को मन पर्ने क्षेत्र थियो। 'फेसेज अफ नेपाल' भन्ने नेपालका जातजातिबारे चिनारी गराउने पुस्तक त उनले मलेसियामा एउटा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाको प्रमुख भएर रहँदा उहीँ लेखी सिध्याएका थिए। उनको विश्लेषणमा कोरा तथ्याङ्कको चिरफार मात्र नभएर नेपाली समाजलाई यसको समग्रतामा बुझ्ने प्रचेष्टा रहन्थ्यो। जनजाति समुदायलाई उनीहरूको समुचित स्थान प्रदान गर्दै विकासको मूलधारमा कसरी समाहित गर्ने भन्ने खोजी हुन्थ्यो।