cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
समावेशीकरण
पछाडी पारिएका वर्ग, समुदाय, क्षेत्र र लिङ्गका मानिसहरूलाई मूलधारमा ल्याउन उदेश्य वा नाम मा सरकारी संस्था, सरकार को अनुदान मा आश्रित संस्था र गैरसरकारी संस्थाहरूमा  आरक्षण,अग्रअधिकार र सकारात्मक विभेद को प्रयोग गरी समावेश गरिने प्रक्रिया लाई समावेशीकरण भनिन्छ ।
समावेशीकरण गराउने तरीकाहरू
→ आरक्षण → सकारात्मक विभेद → सशक्तिकरण गरेर → लक्षित कार्यक्रम गरेर → समानुपातिक प्रतिनिधीत्व गराएर → मानव विकास र गरीबी निवारणको क्षेत्रमा लगानी गरेर → जनचेतनामुलक कार्यक्रम सञ्चालन गरेर
ज्योतिष र रत्न
पृथ्वीको सतहमा पाइने मूल्यवान, कडा तथा प्राकृतिक खनिज पदार्थ नै रत्न हो, जुन आभूषण अथवा गरगहनाका लागि प्रयोग हुन्छ। ज्योतिष विज्ञान अर्थात् ज्योतिषीय सिद्धान्तका आधारमा रत्न मानिसको जन्ममिति, जन्म समूह, राशिफल चिह्न र लुनार क्यालेन्डरको आधारमा प्रयोग गरिएका हुन्छन्। ज्योतिष शास्त्रअनुसार पृथ्वीमा जन्मिने प्रत्येक मानिससँग उसको जन्म कुण्डलीको आधारमा राम्रो तथा नराम्रो दुवै ग्रह हुन्छ। कमजोर तर राम्रो ग्रहका लागि औषधिको रूपमा यदि रत्न प्रयोग गरियो भने त्यसले राम्रो जीवनशैलीका लागि ग्रहको आयु लम्ब्याउन मद्दत गर्छ। यहाँ केही फरक–फरक प्रकारका रत्नका बारेमा सामान्य प्रकाश पार्न खोजिएको छ, जसले जन्म कुण्डलीको आधारमा सकारात्मक प्रभाव पर्ने गर्छन्: १.मणिकः मणिक एक मूल्यवान पत्थर हो। जुन मेष लग्नका मानिसका लागि सकारात्मक मानिन्छ। यो रत्नको धारणले सन्तान प्राप्ति तथा बौद्धिक शक्ति बढ्ने सम्भावना निकै उच्च हुन्छ। यो सिंह लग्न भएका मानिसका लागि पनि निकै फलदायी मानिन्छ। यसले सिंह लग्न भएका मानिसलाई सामर्थ्य प्रदान गर्नुको साथै आयु बढाउँछ। यसले धनु लग्नका मानिसका लागि धनलाभ गराउँछ। पश्चिमा ज्योतिषीय सिद्धान्तका आधारमा मणिक जुलाईमा जन्मिएका मानिसका लागि अतिउत्तम मानिन्छ।सामान्यतया सिंह राशि र आइतबार जन्म भएकाहरूका लागि पनि मणिक धारण फलदायी मानिन्छ।
२. मोतीः कर्कट लग्न भएका मानिसका लागि मोती धेरै उत्तम मानिन्छ, जसले दीर्घायु तथा समृद्धि ल्याउनेछ। त्यसैगरी यसले वृश्चिक लग्न भएका मानिसलाई धन जोड्न सहयोग पुर्याउछ भने मकर लग्न भएका व्यक्तिलाई पारिवारिक सुख प्राप्त हुन्छ। यस्तै, मीन लग्न भएका मानिसमा ज्ञान वृद्धि गर्न र सन्तान प्राप्तिको सम्भावना उच्च पारिदिन्छ। पश्चिमा ज्योतिष मापदण्डका अनुसार मोती जुन महिनामा जन्मिएका मानिसका लागि धेरै उत्तम मानिन्छ। सामान्यतया कर्कट राशि र सोमबार जन्म भएकाहरूका लागि पनि मोती धारण फलदायी मानिन्छ।
३. मुगाः मेष र वृश्चिक लग्न भएका मानिसका लागि मुगालाई जन्म पत्थरको रूपमा लिइन्छ। सिंह र कर्कट लग्नका लागि पनि मुगा लाभदायक मानिन्छ। पश्चिमा ज्योतिषशास्त्रका अनुसार जनवरीमा जन्मिएकाहरूका लागि मुगा धारण उपयुक्त मानिन्छ। सामान्यतया मेष र वृश्चिक राशि र मंगलबार जन्म भएकाहरूका लागि पनि मुगा धारण फलदायी मानिन्छ।
४. पन्नाः पन्ना एउटा त्यस्तो रत्न हो, जसको धारणले वृष लग्नका मानिसका लागि धनलाभ एवं ज्ञान वृद्धिमा सहयोग पुग्छ। यो धनु लग्नका लागि पनि सामान्य लाभदायक भए पनि अन्त्यमा खर्च बढाउने सम्भावना उच्च रहन्छ तर सिंह लग्नका लागि भने राम्रो मानिन्छ। त्यसैगरी धनु र मेष लग्नका मानिसको पारिवारिक सुख एवं व्यापार व्यवसाय बढाउन पन्ना धारण उत्तम मानिन्छ। सामान्यतया मिथुन र कन्या राशि एवं बुधबार जन्म भएकाहरूका लागि पनि पन्ना धारण फलदायी मानिन्छ।
६. हीराः वृष र तुला लग्नमा जन्मिएका मानिसका लागि हीरालाई प्रमुख पत्थरको रूपमा लिइन्छ। यो रत्नको प्रयोगले पारिवारिक सुख बढाउनुका साथै सन्तान प्राप्ति हुने विश्वास छ। हीरा कन्या र कुम्भ लग्नका लागि धेरै मूल्यवान् मानिन्छ। यसले मकर लग्न भएकाहरूका लागि बौद्धिक शक्ति तथा सन्तान प्राप्तिमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास छ। सामान्यतया वृष एवं तुला राशि र शुक्रबार जन्म भएकाहरूका लागि पनि हीरा धारण फलदायी मानिन्छ।
७. नीलमः मकर र कुम्भ लग्न भएका मानिसका लागि नीलम बढी उपयुक्त पत्थर हो। यसले लामो आयु प्रदान गर्ने विश्वास गरिन्छ। यसको धारणले वृष र तुला लग्नका मानिसको भाग्यवृद्धि हुन्छ। सामान्यतया मकर एवं कुम्भ राशि र शनि बार जन्म भएकाहरूका लागि पनि नीलम धारण फलदायी मानिन्छ।
८. गोमेदः यस पत्थरले तत्काल कुनै पनि प्रकारका राम्रा वा नराम्रा नतीजा पैदा गर्ने क्षमता राख्छ। यो राहुको पत्थर भएकाले यसको असर प्रयोगकर्ताअनुसार तत्काल पर्ने हुन्छ। खास गरी सर्पयोग, नागदोष, राहुको महादशा, राशि वा लग्नबाट आठौँ राहु आदि स्थितिमा गोमेद धारण गर्नुपर्दछ।
९. वैदूर्यमणिः(लहसुनिया): अन्य पत्थरको तुलनामा यो एकदमै भिन्न प्रकारको पत्थर हो। यसको प्रयोग गर्नुअघि ज्योतिषशास्त्री र रत्नविज्ञहरूसँग सल्लाह लिनु ज्यादा फलदायी हुन्छ।
द्रष्टव्य
हिजोआज मानव जीवनमा आउने अनेक प्रकारका समस्याहरूको समाधान गर्ने क्षमता भएकै कारण संसारमा रत्नहरूको माग धेरै छ। औषधि निर्माण देखि लिएर ग्रह समस्या समाधानका लागि प्रयोग गरिने धेरै प्रकारका रत्नहरू बजारमा उपलब्ध छन्। नक्कली रत्नहरूको व्यापार पनि धेरै फष्टाएको छ। रत्नहरूको सही पहिचान गर्न नसक्नुका कारण धेरै रकम खर्च गर्दा पनि उपलब्धि प्राप्त नहुने अवस्था विद्यमान छ। अझ व्यापारीले सस्ता र सामान्य पत्थर नै रत्न हुन् भनी राशि-अनुसार सोझा ग्राहकलाई तालिका बनाएर देखाई बेच्ने गर्छन्। रत्न राशिबमोजिम धारण गर्ने होइन, यो त तपाईँको जन्मसमय, जन्मस्थान र जन्ममितिका आधारमा गणना गरी निर्धारण गरिने लग्नका आधारमा धारण गर्नुपर्छ। यदि तपाईँको चिना, जन्मपत्रिका वा टिपन बनाउनु भएको छ भने नजीकैको विज्ञ ज्योतिषीकहाँ सम्पर्क राखी आफूले धारण गर्ने रत्नका बारेमा पहिचान गर्न सक्नुहुन्छ। बिना अनुसन्धान र केवल राशिका आधारमा लगाएको रत्नले तपाईँलाई दुस्परिणाम पनि प्राप्त भैरहेको हुनसक्छ। होस् गर्नुहोस् केवल राशिका आधारमा पत्थर लगाउनु प्रत्युत्पादक हुन सक्छ।
भादगाउँ सिनुवारी
भादगाउँ सिनुवारी सुनसरी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
नोरिको तात्सुमी
नोरिको तात्सुमी (辰巳典子) १९६० को दशक तिरकी जापानी अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
पाण्डव सुनुवार
नेपाली आधुनिक गीतका सर्जक, गायक एवं प्रसिद्ध रेडियो उदधोषक|
अमरगढी किल्ला
ऐतिहासिक पृष्ठभुमि
अमरगढी किल्ला डडेल्धुरा जिल्ला सदरमुकामको उच्च टाकुरामा रहेको छ। यो किल्ला रहेको उचाई अन्दाज ६५०० फिट छ। यसको निर्माण राजा रणबहादुर शाहको शासन काल तथा राजकुमार बहादुर शाहको नायवीमा संचालित नेपाल एकिकरणको शिलसिलामा बिक्रम संम्बत १८४७ भाद्र १३ गते आइतबारको दिन सेती नदीको नारीदाङमा कप्तान रणविर खत्रीको नितृत्वमा आएका दश कम्पनिका गोरखाली सैनिक जवान र डोटेली सैनिक को विचमा घमसान युद्ध भयो। सो युद्धमा गोरखालि फौजिका सामुन्य डोटेली फौज पराजित भइसकेपछी डोटी राज्य पनि विशाल नेपाल अधिराज्यमा गाभिन पुग्यो र भु-भागको सुशानलाई सुदृढ र विस्तार गर्नको लागि अमरसिंह थापा यस क्षत्रको प्रथम प्रशासनको रूपमा नियुक्ति भएर आए । उनले यस क्षेत्रको संरक्षण तथा महाकाली पारी पनि विजय अभियानलाई जारी राख्न अमरगढी किल्लाको निर्माण गर्न लगाएको हुन्। यो किल्लाको निर्माण भइसकेपछी सरदार अमरसिंह थापा काजी जगतजित पाण्डे, कप्तान गोलैया कप्तान रणविर खत्री सुब्बा आदि सैनिक कमाण्डरहरूले यस अमरगढी किल्लालाई आधार किल्ला कायम गरी कालि कुमाउ सर गर्ने कार्य गर्दा विचबाटोमा घौलि थानेर रङगयौलीमा कुमाउको राजा मोहन चन्दको फौजले गोरखाली फौज माथि एक्कासी आक्रमण गरी दियो। यसवेला गोरखाली सैनिक सजक नभएको कारण फलत : गोरखाली फौजिको पराजय भयो। तर केहि समय पछि उ पुन: कालि कुमाउ तर्फ अगाडि सरो। गोर्खाली सैनिकको अपर्व प्रदशनले स्वयम अमरसिंहको रणकुसलताले गोर्खालि सौनिकको विजय भयो। विजय अभियानको समाप्ति पछि अमरगढी किल्लाको माताहातमा रहने गरी एउटा किल्ला (छाउनि) कुमाउमा राखिएको थियो। यो विशाल किल्लाकै कारण १८७३ को अङ्ग्रेज सितको लडाईमा महाकाली वरिको संरक्षण भयको थियो। यसरि ऐतिहासबाट के प्रष्ट हुन्छ भने १८७४ पछिको नेपाल को सार्वभौमिकतामा यस कोल्लाको सामरिक महत्त्व पनि धेरै छ। अमर सिंह थापाद्वारा निर्माण गरियको विशाल ढुङगे किल्लाको निर्माण कलात्मक तहेको र चारै तिर ढुङगाले बनाईएको उक्त किल्ला भित्र गुफाहरु बनाईएको छन। शत्रुलाई छल्ने अनेक युद्ध सफलताको सैनिक सस्रप्रयोग र शत्रुद्धारा आएका सस्रनिरोध गर्ने मार्गहरूको निर्माण गरएको छ।आज भोलि किल्ला माथि ठुलाठुला वृक्षहरूको उत्पतिले किल्लाको एतिहासिक गौरब अझै झल्किन्छ भने किल्लाको विचभगमा उग्रभैरवको मन्दिर प्रतिस्थापन भएबाट यसको धार्मिक र सामरिक महत्त्व झल्किन्छ।
पाण्डव सुनुवार
परिचय
रेडियो नेपालमा कार्यरत रहँदा मास्टर रत्नदास प्रकाश, शिवशङ्कर, नातिकाजी, तारादेवी, हिरण्य भोजपुरे आदिको सङ्गत र हौसलाले सङ्गीत क्षेत्रमा लागेका सुनुवारले नेपाली सङ्गीतलाई उत्कृष्ट लोकलयहरूको उपहार छाडेका छन्। २०३० सालतिर सपनाभरि हाँसिरहन्छु...बोलको गीत गाएर गायन क्षेत्रमा प्रवेश गरेका सुनुवार का " ऐंसेलुको पात..., सक्यो नानी सक्यो नानी..., शहरै जाउँला नि धन कमाइ ल्याउला... " जस्ता उनका दर्जनौ गीतहरू आज पनि जनजिब्रोमा झुण्डिएका छन्। एक समय सुनुवार र वासुदेव मुनालको जोडी नेपाली गायन क्षेत्रमा खुबै छाएको थियो। दुवैको संयुक्त स्वरमा पाँच दर्जन जति गीत रेकर्ड भएका छन्। उनको फ्याफुल्ला गीति अल्बम र रेडियो प्रसारणका आरोह अवरोह नामक पुस्तक समेत प्रकाशित छन्।
अमरगढी किल्ला
ऐतिहासिक पृष्ठभुमि
ऐतिहासिक किल्ला अमरगढी नेपाल एकीकरणका क्रममा अमर सिंह थापाले स्थापना गरेको प्रमुख प्रशासकीय किल्ला हो अमरगढी किल्ला । नेपाल एकीकरण अभियानका महत्त्वपूर्ण पात्र काजी अमरसिंह थापाको वीरताको गाथा बोकेको अमरगढी किल्ला डडेलधुरामा अवस्थित छ । काजी अमर सिंह थापाले उक्त किल्लालाई आधार शिविर बनाएर नेपाल एकीकरण अन्तर्गत पश्चिम नेपालको विजय अभियान सञ्चालन गरेका थिए । डडेलधुरा जिल्ला को सदरमुकामको सिरानमा अवस्थित अमरगढी किल्ला ऐतिहासिक, पुरातात्त्विक एवं सांस्कृतिक दृष्टिकोणले महत्त्वपूर्ण मानिन्छ । उक्त किल्ला कै नामबाट अमरगढी नगरपालिकाको नामकरण गरिएको छ । उक्त किल्ला ऐतिहासिक दृष्टिकोणले मात्र नभै राजनीतिक, सांस्कृतिक, धार्मिक, सामाजिक एवं पुरातात्त्विक दृष्टिकोणबाट पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ । किल्लाभित्र राखिएका सबै पुराना हातहतियारहरु सबै गाएब भएका छन् । अमरगढी किल्लाको नेपाली सेनाको टुकडीले सुरक्षा गर्दै आएको भए पनि यसको उचित मर्मत-सम्भारका लागि सम्बन्धित पक्षबाट ध्यान दिइएको पाइँदैन ।
पाण्डव सुनुवार
योगदान
रेडियो नेपालका फोन इन, चौतारी, झरना र झङ्कार, सुनगाभा, इन्द्रेणी जस्ता कार्यक्रममार्फत् रेडियो–श्रोतामाझ अत्यन्त प्रिय बनेका सुनुवारको आवाजमा एक खालको जादु नै थियो। कुनै बेला रेडियो नेपालको सर्वाधिक लोकप्रिय कार्यक्रम फोन इनको आरम्भ उनैले गरेका थिए। दुई दशकअघि कोरिया र हङकङका रेडियोको सिको गरेर उनले नेपालमा शुरु गरेको फोन इनको लोकप्रियताको फाइदा अहिलेका एफएम रेडियो र टेलिभिजनहरूले पनि लिइरहेका छन्। त्यस्तै, चौतारी मार्फत् उनले गाउँघरका प्रतिभाशाली कलाकारहरूको आवाजलाई रेडियोमा गुञ्जिने अवसर दिलाएका थिए।
प्रसिद्दि
पाण्डव सुनुवारले नेपाली साङ्गीतिक दुनियाँमा हत्तपत्त नमेटिने पहिचान मात्र बनाएका थिएनन्, मीठो आवाजको रेडियोकर्मी तथा संस्कृतिविद्का रूपमा श्रोतामाझ मजैले छाएका थिए उनी। पाण्डव सुनुवारको आवाजको लोकप्रियतालाई शारीरिक रूपसँग दाँजेर कलाकार मदनकृष्ण श्रेष्ठ र हरिवंश आचार्यले ठट्यौली कथन बनाएका थिए, “अनुहार न दनुवार पाण्डव सुनुवार।” आफ्ना बारेमा यसरी उखानै बनेको देख्दा उनलाई गर्वको अनुभूति हुन्थ्यो। रेडियोको आवाज, ठेट शब्दयुक्त लोकगीत र यस्तै उखानहरूमार्फत् सुनुवार कुनै न कुनै रूपमा सुनिन्थे, चर्चा–परिचर्चाको विषय बनिरहन्थे। उनका कमजोरी, आनीवानी र आलोचनाका कुरा यी विशेषताका अघि निष्प्राण देखिन्थे। “हेल्लो...कहाँबाटको बोल्दै हुनुहुन्छ? अनि, त्यहाँको मौसम कस्तो छ नि?...” जस्ता प्रश्नहरूबाट सुनिने रेडियो वार्ताहरूले सदैव उनलाई सम्झाइरहने छन्। कलेजोसम्बन्धी रोग सिरोशिषबाट पीडित सुनुवारको २१ असोजमा लण्डनस्थित किङ्गस कलेज हस्पिटलमा निधन भएको थियो|
वन्दना शिवा
वन्दना शिवा (जन्म. ५ नबेम्बर १९५२, देहरादुन, उत्तराखण्ड, भारत), एक दार्शनिक, पर्यावरण कार्यकर्ता, पर्यावरण सम्बन्धी नारी अधिकारवादी एवं धेरै पुस्तकहरूको लेखिका हुन्। वर्तमानमा दिल्लीमा स्थित, शिवा अग्रणी वैज्ञानिक र तकनीकी पत्रिकाहरूमा ३०० भन्दा धेरै लेखहरूको रचनाकार हुन् । उनले १९७८ मा डाक्टरी शोध निबंध: "हिडेन वैरिएबल्स एंड लोकैलिटी इन क्वान्टम थ्योरी" को सँग पश्चिमी ओन्टेरियो विश्वविद्यालय, क्यानाडाबाट आफ्नो पीएच.डी. को उपाधि प्राप्त गरेकी हुन् ।
शिवाले १९७० को दशकको दौरान अहिंसात्मक चिपको आन्दोलन मा भाग लिईन । यो आन्दोलनले, जसको केहि मुख्य प्रतिभागी महिलाहरू थिइन्, रुखलाई काटन रोक्नको लागि रुखको चारै तिर मानव चक्र तैयार गर्ने पद्धतिलाई अपनाईन। उनी वैश्वीकरणको सम्बन्धमा अन्तर्राष्ट्रीय फोरमको नेताहरूमा एक हुन् (जेरी मैंडर, एडवर्ड गोल्डस्मिथ, राल्फ नैडर, जेरेमी रिफकीन आदिको सँग) र उनी वैश्वीकरणमा परिवर्तन लाओ (अल्टर-ग्लोबलाइजेशन मूवमेन्ट) नामक वैश्विक एकजुटता आन्दोलनको एक विभूति हुन् । उनले धेरै पारम्परिक प्रथाहरूको ज्ञानको पक्षमा तर्क प्रस्तुत गरेकी छिन्, जुन कि वैदिक पर्यावरण (रैन्कर प्राइम द्वारा रचित) मा दिएको उनको साक्षात्कारबाट स्पष्ट जुन भारतको वैदिक विरासत तिर आकर्षित गर्छन ।
सेन्ट पिटर्सवर्ग
सेन्ट पिटर्सवर्ग, पहिले पेट्रोग्राद (१९१४-१९२४) र सेन्ट पिटर्सवर्ग (१९२४-१९९१) नामले परिचित ; see below), रुसको दोस्रो ठुलो सहर हो। यो बाल्टिक समुद्रको फिनल्याण्ड खाडीको नभा नदीको किनारामा अवस्थित छ । सन् २०२१ सम्ममा यस सहरको लगभग ५.६ मिलियन बासिन्दाहरूको जनसंख्या थियो। सेन्ट पिटर्सबर्ग युरोपको चौथो-सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर हो, बाल्टिक सागरमा रहेको सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर र १० लाखभन्दा बढी बासिन्दाहरूको विश्वको उत्तरी सहर हो।
मे १६, १७०३ मा तत्कालिन रुसी शासक (जार) पिटर पिटर महानले अहिले पिटर-पल फोट्रेस भनेर चिनिने स्तम्भको पहिलो ढुंगा बिछ्याएर सेन्ट पिटर्सवर्गको निर्माण शुभारम्भ गरेका यो शहर तत्कालिन जारको संरक्षक सेन्ट पिटरको नाउँबाट राखिएको थियो। फ्रान्सेली, जर्मन र इटालेली वास्तुकारहरूले दक्ष रूसी समकालीनहरूसित मिलेर निर्माण गरेको यस सहर लाई विश्वकै उत्कृष्ट शहर मानिन्छ।
सत्रौँ शताब्दीको अन्तसम्म रूसको समुद्रतिर जाने बाटो नभएकोले यसको विकासमा बाधा पुगेको थियो। रूसको जवान जार, पिटर द ग्रेट अर्थात्‌ महान्‌ पिटरको सपना समुद्रको बाटो खोलेर रूसको “युरोप हेर्ने झ्याल” स्थापना गर्ने थियो। दक्षिणमा ब्ल्याक सी जाने बाटोलाई ओटोमन साम्राज्यले रोकेको थियो। त्यसकारण पिटरले बाल्टिक समुद्रको सिमानामा स्विडेन अधीनस्थ उत्तरी इलाकातर्फ ध्यान दिन थाले।आफ्नो सपना साकार पार्न अगस्त १७०० मा पिटरले स्विडेन विरुद्ध युद्ध घोषणा गरे। तिनका सैन्य प्रयासहरूको सुरुमा प्रतिरोध गरिए तापनि तिनले हार खाएनन्‌। नोभेम्बर १७०२ सम्ममा पिटरले लेक लाडोगाबाट स्विडेनीहरूलाई फर्कन बाध्य बनाइसकेका थिए। यो युरोपको सबैभन्दा ठूलो ताल, नेभा नदीबाट ६० किलोमिटर पर बाल्टिक समुद्रमा जोडिएको छ।
नामाकरण
पछि, बाल्टिकमा नेभा नदी बग्ने ठाउँ नजिकैको निनशान्ट्स भनिने गढीमा स्विडेनीहरूले आफ्नो अडान लिए। मे १७०३ मा स्विडेनी फौजको पूरै पराजय भयो। यो विजयले गर्दा सम्पूर्ण नदीमुख-भूमि रूसीहरूको नियन्त्रणमा भयो। तुरुन्तै पिटरले नेभाको मुखमा सुरक्षा दिन नजिकैको जायाशी टापुमा गढी बनाउन थाले र यो सहर को निर्माण विधिवत रुप मा शुरु भयो।
सेन्ट पिटर्सवर्ग अरू थुप्रै राजधानी शहरहरूजस्तो नभई सुरुदेखि नै एउटा प्रभावकारी राजधानी बनाउन योजना मिलाईएको थियो। यो सुदूर उत्तर अर्थात्‌ हालको आंकोरेज, अलास्काको जस्तै अक्षांसमा अवस्थित भए तापनि पिटर निर्माणकार्यमा अघि बढे। लेक लाडोगा र नोभगोरोड इलाकाबाट काठ ल्याइयो। पिटरले निर्माणको लागि ढुंगा ल्याउन सकेको एउट कारण त, कोटा तोकिदिएर थियो। सेन्ट पिटर्सवर्गमा सामान ल्याउने प्रत्येक रूसीले ढुंगाहरूको एउटा परिमाण पनि ल्याउनुपर्थ्यो। साथै, पिटरले सर्वप्रथम मस्कोमा र पछि तिनको सम्पूर्ण साम्राज्यमा ढुंगे घर बनाउन निषेध गरे। फलस्वरूप, बेरोजगार डकर्मीहरू सेन्ट पिटर्सवर्गमा काम गर्न आए। यस शहरको निर्माणकार्य द ग्रेट सोभियत इन्साइक्लोपीडिया-ले बताएअनुसार “त्यतिबेलाको समयको लागि असामान्य गतिमा” अघि बढ्यो। ढल निकास, जगको खम्बा, सडक, भवन, चर्च, अस्पताल र सरकारी कार्यालयहरू चाँडै देखा पर्न थाले। यो शहर स्थापना भएको वर्ष, जहाज बनाउने ठाउँमा निर्माणकार्य सुरु भयो र यो पछि गएर रूसी सेनाको मुख्यालय भयो र नौसैनिक विभाग भनेर चिनियो।
कार्यालयहरूको निर्माण
सेन्ट पिटर्सवर्गको पहिलो दशकमा उल्लेखनीय वृद्धि भयो र १७१४ सम्म शहरभित्र मात्रै ३४,५०० जति घरहरू निर्माण भइसकेको रिपोर्ट गरियो। कुनै रोकटोक विना दरबार तथा विशाल भवनहरू निर्माण हुन थाले। सेन्ट पिटर्सवर्गका बाहिरी इलाकाहरूमा पनि निर्माणकार्य उल्लेखनीय थियो। पिटरको निवास, ग्रेट प्यालेसको निर्माणकार्य १७१४ मा पिटरहफमा सुरु भयो र यसलाई अहिले पेट्रोडभोरेट्स भनिन्छ। त्यतिन्जेल, सार्सकोइ सेला, हाल पुस्किन भनिने नजिकैको सहरमा पिटरकी श्रीमतीको लागि भव्य क्याथरिन प्यालेस अर्थात्‌ दरबार निर्माण गरियो। त्यही दशकको पछिल्लो भागमा दुइटा दक्षिणी इलाकाहरू, पाभ्लोस्क र गाचिनामा दुइटा भव्य दरबार निर्माण गरियो। यो नयाँ विकसित शहरको सौन्दर्यलाई यसका थुप्रै नदी र नहरहरूमाथि निर्माण गरिएका सयौं पुलहरूले अझ बढायो। तसर्थ, सेन्ट पिटर्सवर्गलाई अक्सर “उत्तरको भेनिस” भनेर बयान गरिएको छ।
सेन्ट पिटर्सवर्गमा आउने पर्यटकहरू हेर्ने कुरा थुप्रै भएकोले कहाँबाट सुरु गर्ने होला भनेर वाल्ल पर्छन्‌। हर्मिटाजमा पुग्दा त्यस्तो अलमल्ल हुन्छ। एउटा अनुमान अनुसार सयौं प्रदर्शन कक्षहरूमा राखिएका प्रत्येक वस्तुको लागि एक मिनेट मात्र बिताउने हो भने पनि यात्रा पूरा गर्न वर्षौं लाग्नेछ।अरू भने सेन्ट पिटर्सवर्गको सबैभन्दा ठूलो धन भनेको यसको बाले भन्छन्‌। उदाहरणका लागि प्रख्यात मारिनिस्की रंगमञ्चमा क्रिस्टलका फोहराहरू मुनि बसेर चारैतिर हेर्न सकिन्छ अनि भित्तामा झण्डै ४०० किलोग्राम सुनको लेप लगाइएको छ। यस्तो भूमिकामा संसारकै सबैभन्दा उत्कृष्ट बाले हेर्न सकिन्छ।
प्रसिद्ध मूल निवासीहरू
म्याक्सिम बार्स्की (जन्म १९७४), सिबन्ट्रेसाइटका पूर्व प्रमुख
दिमित्री डोभ (जन्म १९६६) भिआइएस समूह पूर्वाधार होल्डिंगका महानिर्देशक
दिमित्री पट्रुशेभ (जन्म १९७७), राजनीतिज्ञ, सरकारी कर्मचारी
अलेक्सी टेचर (जन्म १९७९), उद्यमी, वित्तिय
भगिनी सहरहरू
• Alexandroupoli, Greece (since 2015)
• Antwerp, बेल्जियम (since 1958)
• बैंकक, थाइल्याण्ड (since 1997)
• बार्सिलोना, स्पेन (since 1984)
• Bethlehem, प्यालेस्टाइन (since 2003)
• Bordeaux, फ्रान्स (since 1991)
• केप टाउन, दक्षिण अफ्रिका  (since 2001)
• Cebu, फिलिपिन्स (since 2010)
• कोलम्बो, श्रीलंका (since 1997)
• Chengdu, चीन (since 1998)
• Daegu, दक्षिण कोरिया  (since 1997)
• Dresden, जर्मनी  (since 1961)
• Edinburgh, बेलायत (since 1995)
• Graz, अस्ट्रिया (since 2001)
• Gothenburg, स्विडेन (since 1962)
• Hamburg, Germany (since 1957)
• हवाना, क्युवा (since 2000)
• हेलसिन्की, फिनल्याण्ड (since 1993)
• Ho Chi Minh City, भियतनाम (since 1977)
• Isfahan, इरान (since 1999)
• इस्तानबुल, टर्की (since 1990)
• Kota Kinabalu, मलेसिया (since 2017)
• Kotka, फिनल्यान्ड (since 1997)
• Le Havre, फ्रान्स (since 1965)
• लस एन्जलस, अमेरिका (since 1990)
• लियोन, फ्रान्स (since 1993)
• मेलबर्न, अष्ट्रेलिया (since 1989)
• Mikkeli, फिनल्याण्ड (since 1996)
• Montevideo, उरुग्वे (since 1998)
• मुम्बई, भारत (since 1963)
• नाइस, फ्रान्स (since 1997)
• ओसाका, जापान (since 1961)
• Piraeus, ग्रीस (since 1965)
• Plovdiv, बुल्गेरिया (since 2001)
• Prague, Czech Republic (since 1992)
• Québec City, क्यानाडा (since 2002)
• रियो दि जेनेरियो, ब्राजिल (since 1986)
• Rotterdam, नेदरल्यान्ड (since 1966)
• Santiago, Cuba
• सांघाई, China (since 1959)
• सोफिया, बुल्गेरिया
• St. Petersburg, Florida, अमेरिका
• स्टकहोल्म, स्विडेन (since 1992)
• Tampere, फिनल्याण्ड (since 1993)
• Turku, फिनल्याण्ड (since 1953)
• वार्सा, पोल्याण्ड (since 1997)
• Zagreb, क्रोएसिया (since 1968)
एमा म्याके
एमा मार्गरेट मेरी टेचर्ड-म्याके (जन्म ४ जनवरी १९९६) एक फ्रान्सेली-बेलायती अभिनेत्री हुन्। सन् २०१९ देखि, उनले नेटफ्लिक्स नाटक शृङ्खला 'सेक्स एजुकेसन'मा मेभ विलीको रूपमा अभिनय गरेकी छिन्।
करियर
म्याकेले नेटफ्लिक्स कमेडी-ड्रामा शृङ्खला 'सेक्स एजुकेसन'मा मेभ विलीको अभिनय गरेकी छिन्, एक द्रुत विवेकी, व्यवसाय जानकार "ब्याड गर्ल" जसले सँगी विद्यार्थी ओटिस मिलबर्न लाई उनीहरूको स्कूलमा भूमिगत सेक्स थेरेपी व्यवसाय सुरु गर्न मनाउँछिन्।  'सेक्स एजुकेसन' म्याकेको पहिलो प्रमुख टेलिभिजन शृङ्खला हो। उनको प्रदर्शन आलोचनात्मक रूपमा राम्रो स्वागत भएको छ। मे २०२० मा, म्याकेले बायोपिकमा एमिली ब्रोन्टे खेल्ने घोषणा गरिएको थियो जुन उनको प्रारम्भिक जीवनमा केन्द्रित हुनेछ। म्याके केनेथ ब्रानाघको आगामी रहस्य थ्रिलर चलचित्र 'डेथ अन द नाइल'मा अभिनय गर्ने छिन्। चलचित्र २३ अक्टोबर २०२० मा प्रदर्शन हुने कार्यक्रम छ।
तामाकी काटोरी
तामाकी काटोरी (香取環) (जन्म १९३८) १९६० को दशक तिरकी जापानी अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
सेढवा
सेढवा नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, नारायणी अञ्चलको पर्सा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
डिजीटल सिग्नेचर
डिजिटल सिग्नेचर (Digital Signature) डिजिटल सन्देश वा डकुमेन्टहरू सक्कलपन कायम राख्ने गणितीय तरिकाहरू हुन् ।
सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय (अफगानिस्तान)
सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय अफगानिस्तान सरकारको एक अङ्ग हो। हाल अफगानिस्तानका सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्री मोहम्मद फाहिम हाशिमी हुन्। सन् २०१९ मा मन्त्रालयमा एक आत्मघाती हमला गरिएको थियो।
अवलोकन
सञ्चार र सूचना प्रविधि मन्त्रालयले अफगानिस्तानको प्राविधिक क्षेत्रको प्रगतिबारे जनतालाई जानकारी दिन वार्षिक प्रतिवेदनको प्रस्तुत गर्दै आइरहेको छ। सन् २००१ को अन्त्यमा, सम्पूर्ण अफगानिस्तानमा २ करोड ७० लाख जनसङ्ख्याको सेवा गर्ने अनुमानित ३५००० फोनहरू सक्रिय थिए जुन विश्वको सबैभन्दा कम दूरसञ्चार घनत्व मध्ये एक हो।सम्पर्कहरू केवल उपग्रह सुविधाहरू मार्फत मात्र पूरा हुन्छ जुन अफगानिस्तानका छ वटा प्रमुख सहरी क्षेत्रहरूमा मात्र लागू छ। अन्तर्राष्ट्रिय परामर्श सहायताको साथ सञ्चार मन्त्रालयले अक्टोबर २००२ मा आधुनिक दूरसञ्चार तथा इण्टरनेट क्षेत्रमा एक नीतिको प्रकाशित गरेको थियो। उक्त नीति संरचना पारदर्शी र निजी क्षेत्रको नेतृत्वमा प्रतिस्पर्धाको लागि रूपरेखा राख्ने श्रेय पनि बनेको थियो। नोभेम्बर २००९ सम्ममा, अफगानिस्तान १ करोड ४० लाख भन्दा बढी मोबाइल ग्राहकहरू रहेका छन् जून अघिल्लो सात वर्षको तुलनामा ३०० गुणाले वृद्धि भएको मानिएको छ। यस क्षेत्रमा १.२ अर्ब अमेरिकी डलर भन्दा बढी लगानी भइसकेको छ।
सन् २००३ मा अन्तर्राष्ट्रिय तवरमा अनुदान प्राप्त सल्लाहकारहरूले नयाँ दूरसञ्चार कानूनको मस्यौदामा तयार पर्नमा मद्दत गरेका थिए। उक्त मस्यौदालाई डिसेम्बर २००५ मा राष्ट्रपतिद्वारा जारी गरिएको थियो। जुन २००६ मा मन्त्रालयले नयाँ दूरसञ्चार सेवाहरूको अनुमति पत्र वितरण गर्नका लागि प्रतिस्पर्धी टेण्डरको आह्वान गरेको थियो।
दूरसञ्चार क्षेत्रमा चार मोबाइल सेवा प्रदायकहरूले आर्थिक पुनर्निर्माणको नेतृत्व गर्दछन् जसले देशको ७५% भन्दा बढी क्षेत्रमा सेवा प्रदान गर्दछन्। इण्टरनेट सेवा प्रदायकहरूले २,४०० भन्दा बढी टावरहरू सहित २५० भन्दा बढी ठूला सहरी क्षेत्रहरूमा सेवा प्रदान गर्दछन्। ५०,००० प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष रोजगारी इण्टरनेट सेवा प्रदायकहरूद्वारा सृजना गरिएको छ।
त्यहाँका १५ प्रमुख इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरूलाई देशका २० प्रमुख सहरी क्षेत्रहरूमा सेवा सञ्चालन गर्नका लागि अनुमति पत्र प्रदान गरिएको छ। अफगान दूरसञ्चार, अफगानिस्तानको एक सरकारी दूरसञ्चार कम्पनी हो जसको स्थापना सन् २००६ मा गरिएको थियो। सन् २००८ यता कम्पनीको ८० सेयर निजीकरण भइसकेको छ। देशमा हाल, अनुमानित ४५,००० ल्याण्डलाइन र १,०४,००,००० मोबाइल ग्राहकहरू रहेका छन्।
अप्रिल २०१९ मा भएको आत्मघाती हमला
२० अप्रिल, २०१९ मा, मन्त्रालयमा एक आत्मघाती हमला गरिएको थियो जसमा सबै पाँच जना आक्रमणकारीहरूको मृत्यु भएको थियो जसमा चारजना नागरिक र तीन प्रहरी अधिकारीहरू पनि मारिएका थिए। आइएसआइएस-केले पछि उक्त आक्रमणको जिम्मेदारी लिएको थियो जसले गर्दा दुई सरकारी मन्त्रालयहरू रिक्त भएका थिए।
च्याङ काइ सेक
चियाङ काइसेकको (३१ अक्टोबर १८८७ - ५ अप्रिल १९७५), एक राजनीतिक र सैन्य नेता थिए जसले सन् १९२८ देखि सन् १९७५ सम्म चीन गणतन्त्रको नेताको रूपमा सेवा गरे।
चियांग कुओमिन्टङ (केएमटी), चिनियाँ राष्ट्रवादी पार्टी र सन यित सेनको नजिकको सहयोगीको प्रभावशाली सदस्य थियो। चियांगको कुओमिन्टङ्गको व्हाम्पोआ सैन्य एक्याडमीको कमान्डर भए र सन् १९२६ को सुरुमा क्यान्सर कप्तान पछि केएमटीको नेतृत्वको रूपमा सूर्यको स्थान लिए। पार्टीको बायाँ प्वाइन्टलाई बेवास्ता गरेपछि चिआंगले नेतृत्व गरेको सूर्यको लामो समयको अन्तर्राष्ट्रिय उत्तरी अभियानलाई चीनको साथ विजय प्राप्त गर्दै धेरै युद्धकर्मीहरू।
सन् १९२८ देखि सन् १९४८ सम्म, चियाङले राष्ट्रिय साम्राज्य परिषदको राष्ट्रिय अध्यक्ष गणतन्त्र चीन (आरओसी) को अध्यक्षको रूपमा कार्य गरे। चियाङ्ग सामाजिक जीवनशैली थियो, नयाँ जीवन आन्दोलनमा परम्परागत चिनियाँ संस्कृतिलाई बढावा दिन र पश्चिमी लोकतान्त्रिक र सूर्यको राष्ट्रवादी लोकतांत्रिक समाजवादलाई त्याग्ने एक औपचारिक सरकारको पक्षमा अस्वीकार गर्दै। [उद्धरण वांछित] कम्युनिस्टहरूसँग सुसमाचारको राम्रो सम्बन्ध स्थापित गर्न असमर्थ, चियांगले उनलाई शंघाईमा नरसंहार र क्वाङ्गटुङ्ग र अन्य ठाउँमा विद्रोहीहरूको दमन।
दोस्रो विश्व-जापानी युद्धको शुरुवातमा, जुन पछि द्वितीय विश्वयुद्धको चिनियाँ थियेटर भयो, झांग ज्युइलेगियाले चियांगलाई अपहरण गरे र उनीहरूलाई कम्युनिस्टहरूको साथ दोस्रो उपाध्यक्ष स्थापित गर्न बाध्य भए। जापानको परास्त पछि अमेरिकी प्रायोजित मार्शल मिशन, एक गठबन्धनको सरकारको वार्तालाप गर्न प्रयास गर्दा सन् १९४६ मा असफल भयो। चिनियाँ गृहयुद्धको सुरुवात, माओवादी कम्युनिष्ट पार्टी (सीसीपी) माओ जेडोंगले राष्ट्रवादीहरूलाई पराजित गर्दै घोषणा गरेका थिए। चीनको जनवादी गणतन्त्र १९४९ मा चियाङको सरकार र सेनाले ताइवानमा भर्ती गर्यो, जहाँ चियांग मार्शल कानुन लगाईयो र "व्हाइट आतंक" को रूपमा चिनिन्छ। ताइवानलाई हटाउन पछि, चियाङ सरकारले मुख्य भूमि चीन पुनः प्राप्त गर्न आफ्नो इरादा घोषणा गर्न जारी राख्यो। चियांगले सन् १९७५ मा उनको मृत्यु हुँदा चीन गणराज्य र कुओमिन्टङ्ग जनरलको रूपमा सुरक्षित रूपमा ताइवानलाई शासन गरे, माओको मृत्युको मात्र एक वर्ष मात्र।
भलुवा
भलुवा सुनसरी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
सल्यान जिल्ला
नामाकरण
यस जिल्लाको नाम कसरी सल्यान रहेको हो ठोस रूपले एकिन हुन सकिरहेको छैन। बुढापाकाहरूले यस जिल्लाको नामको बारे अनेक प्रसँग जॊडेको पाइन्छ। जसमध्ये तत्कालिन राजाले यहाँ राज्य गर्दा सल्ले भन्ने स्थानको व्यक्तिलाई आफ्नो सहयोगीका रूपमा राखेका र उसैको नामबाट सल्ले अपभ्रंश हुँदै गएको हो भन्ने प्रसँग प्रचलित रहेको छ। अर्को थरीहरू सल्लै सल्लाका सुन्दर पहाड र थम्काहरूले अत्यधिक मात्रामा ढाकिएको यसलाई सल्लाबाट सल्यान हुन गएको हो भन्ने पनि गर्दछन्।
इतिहास
बाईसे राज्यभित्र पर्ने सल्यान जिल्लाको इतिहास लामो छ। यो सैत्य परिवारले राज्य गरेको सोशान्त राज्य हो यसलाईअत्यन्त गरिव राज्य भनि प्रसिध्द इतिहासकार हे मिल्टन भन्दछन। तापनी नेपाल राष्ट्रको एकिकरण अभियानमा पृथ्वीनारायण शाहसँग यहाँको राजा कृष्ण शाहको घनिष्ट मित्रता थियो। वि.स १८२३ माघ २५ गते सल्यानी युवराज रणभिम शाहसँग पृथ्वीनारायण शाहले आफ्नी छोरी विलासकुमारीलाई प्रणयसुत्रमा वाँधिदिए। छिल्ली बिजौरीदेखि पश्चिम दाङ्ग क्षेत्र आफ्नी छोरीलाई कुशविर्ता दिए। पृथ्वीनारायण शाहले आफ्नो कब्जामा नआउदै कुशविर्ता दिएबाट के देखिन्छ भने सल्यान पृथ्वीनारायण शाहको नजरमा ज्यादै बलियो राज्य रहेछ।
पृथ्वीनारायण शाहको सल्यान प्रतिको नीति कायम राख्दै भीमसेन थापाले पाल्पा विजय गरेपछि सल्यानका विषयमा रुची बढेको थियो। फलतः वि.सं.१८६९ भदौ ३ गते मङ्गलबारका दिन सल्यान पनि नेपाल एकिकरण अभियान भित्र परेको सल्यान जिल्लाको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि महत्त्वपूर्ण छ। राणकालिन अबस्थामा सल्यान जिल्ला अन्तर्गत हालको रुकुम, रोल्पा र दाङ जिल्लाको अधिकतम भाग यस जिल्लामा नै थियो। यसको क्षेत्र पनि ठुलो थियो चौथो दर्जाको बडाहाकिमको दरवन्दी थियो। अघि भएका कुराको बयान नै ईतिहास हो ति पुराना दैविक शक्तिका घटनालाई पुराण र मानविय घटना प्रधानलाई ईतिहास छुट्टयाई ईतिहास पराणानी,पञ्चमो वेद उच्येतेः भनेर वेदलाई जसौ गरी इतिहासलाई हाम्रा पूर्वजहरूले आदर भावले हेथ्र्ये।
प्रशासनिक विभाजन
जिल्लामा १० स्थानीय तहहरू छन्, जसमध्ये ३ नगरपालिका र ७ गाउँपालिका छन्।
अल्पसङ्ख्यक
नेपाल सरकारले नेपालको संविधानको धारा ३०६ को उपधारा (१) को खण्ड (क) को अधिनमा रही स्थानीय तह निर्वाचन ऐन, २०७३ दफा (२) को खण्ड (ग) बमोजिम स्थानीय तह निर्वाचन प्रयोजनको लागि राष्ट्रिय जनगणना, २०६८ को जातीय विवरणमा उल्लेख भएका कुल जनसङ्ख्याको ०.५ प्रतिशत भन्दा कम जनसङ्ख्या रहेका देहाय बमोजिमका जातीय समूह (दलित बाहेक) लाई अल्पसंख्यकको रूपमा तोकेको छ । अर्थात् राष्ट्रिय जनगणना २०४८को आधारमा १ लाख ३२ हजार ४ सय ७३ भन्दा कम जनसङ्ख्या भएको समुदायलाई अल्पसंख्यकमा राखिएको हो । जसअनुसार नेपालका १ सय २५ मध्ये ९८ जाति अल्पसंख्यक सूचीमा परेका छन् । ९८ मध्ये करिब १५ जाति भने दलितअन्गर्तत नै पर्ने भएकाले उनीहरूले अल्पसंख्यकअन्तर्गत नभई दलितअन्तर्गत नै आरक्षणको सुविधा पाउनेछन् । गाउँ कार्यपालिका तथा नगर कार्यपालिकामा अल्पसंख्यकको उपस्थितिको प्रावधान अनिवार्य गरिएको छ ।
==अल्पसंख्यक जातिहरूको सूची ==
आहा! रारा गोल्डकप २०७३
'''आहा! सहारा गोल्डकप २०७३ (2017 Aaha! Rara Gold Cup)''' आहा! सहारा गोल्डकपको १५ औँ संस्करणको फुटबल प्रतियोगिता हो । यस फुटबल प्रतियोगितामा तीन विदेशीहरू सहित १२ टिमको सहभागिता रहेको थियो ।
सहारा क्लबको आयोजनामा माघ ४ गतेबाट १५ गतेसम्म पोखरा रंगशालामा संञ्चालन भएको प्रतियोगितामा अमेरीका, बङ्गलादेश र भारतका तीन टिमहरू र नेपालको ९ टिमहरूको सहभागिता रहेको थियो ।
माघ १४ गते शनिबार भएको प्रतिष्पर्धात्मक फाइनल खेलमा आयोजक सहारा क्लवलाई १/० ले पराजित गर्दै मनाङले पाचौँपटक आहा ! रारा गोल्डकपको उपाधि जितेको थियो । मनाङलाई उपाधि दिलाउन कमल श्रेष्ठ नायक बने । उनले फाइनल  खेलमा निर्णायक  गोल गर्दै मनाङलाई उपाधि दिलाए ।
अवार्डहरू
प्रतियोगितामा सर्वोत्कृष्ट खेलाडी सहाराका सुजित गुरुङ भएका थिए। उनले एक थान स्कुटर प्राप्त गरे । त्यस्तै फेयर प्लेमा झापा ११, उत्कृष्ट प्रशिक्षकमा सहाराका किरण श्रेष्ठ, उत्कृष्ट स्ट्राइकरमा सहाराका शिव सुवेदी, सर्बाधिक गोलकर्तामा झापा ११ का कर्ण लिम्बु, उत्कृष्ट मिडफिल्डरमा मनाङमस्र्याङ्दीका सुजल श्रेष्ठ, उत्कृट डिफेन्डरमा मनाङमस्र्याङदीका कमल श्रेष्ठ र उत्कृष्ट गोलकिपरमा सहाराका सुजित गुरुङ भएका थिए ।
स्रोत
श्रेणी :आहा! रारा गोल्डकप
सेती नदी
सेती नदी कर्णाली नदीको सहायक नदी हो। यो नदी सैपाल हिमालबाट उत्पत्ति भएको छ। जुन बझाङ जिल्लामा पर्दछ। सेती नदीलाई सिता नदिको नामले चिनिन्छ । तपोभुमिबाट उत्पति भइ बग्ने भारतको गंगा नदी भन्दा पबित्र भएको हुदा सम्पर्ण धार्मिक कार्य गर्दा मनोकामना पुरा हुने कुरा पुराणका उल्लेख गरेको पाइन्छ ।
जलविद्युत आयोजना
राष्ट्रिय गौरवको आयोजनाका रूपमा रहेको पश्चिम सेती जलविद्युत आयोजना सेती नदीमा निर्माण हुदैछ। जसको क्षमता ७५० मेघा वाट रहनेछ। जुन डोटी जिल्लामा सञ्चालन हुदैछ।
सन्दर्भ सामग्री
Seti River
लिबिया
लिबिया एक उत्तर अफ्रिकी देश हो। करीब १,८००,०० वर्ग किलोमिटर (६९४९८४ वर्ग माइल) को क्षेत्रफल मा रहेको यो देश, जसको ९० प्रतिशत मरुभुमी छ, अफ्रिका को चौथो र विश्वमा १७ औँ सबैभन्दा ठूलो देश हो। देश को ५७ लाख जनसङ्ख्या मध्ये १७ लाख राजधानी त्रिपोली मा बस्दछन् ।
धर्म
लीबिया में लगभग 97% आबादी मुसलमान हैं, जिनमें से अधिकतर सुन्नी शाखा से सम्बन्धित हैं। इबादी मुसलमानहरु र अहमदीयहरु को सानो संख्या देश मा छन्।
मार्सल आर्ट
मार्सल आर्ट (अङ्ग्रेजीमाः Martial Art) वा मार्सल  कला, लडाई अभ्यास को प्रणाली र आत्म-सुरक्षा को  लागि प्रशिक्षण गरिने परम्परा हुन ।  मार्सल  आर्ट को एउटै उद्देश्य रहेको छ : आफ्नो  अथवा अर्काको कुनै किसीमको शारीरिक खतराबाट रक्षा गर्नु ।  मार्सल  आर्ट लाई विज्ञान र कला को मिलन मानिन्छ। मार्सल  आर्टलाई  हिन्दू धर्म, बुद्ध धर्म र विभिन्न सामिदायिक आस्थासँग जोडिन्छ ।  यस्ता कलाहरूको प्रतिस्पर्धात्मक अभ्यास गरिनुका साथै लड़ाईका खेलहरूमा पय्रोग गरिन्छ, तर कहिलेकॉहि यो नृत्य को रूपमा पनि प्रशतूत गरिएको पाईन्छ ।
' मार्सल आर्ट्' शब्दको अर्थ "मार्श(मंगलग्रह - रोम मानिसको युद्ध को देवता) का कलाहरू" हो र यो लडाईको कलासंग सम्बन्धित १५ सताब्दिको युरोपेली शब्द हो  । मार्सल  आर्टको कलाकारलाई मार्सल  कलाकार(अङ्ग्रेजीमाः Martial Artist) भनिन्छ।
मूल रूपमा सन् १९२० को दशकमा रचना गरिएको "मार्सल  आर्ट" शब्द एसिया, खासगरी पूर्वी एसियाबाट जन्मिएका युद्धका तरिकाहरूलाई सन्दर्भमा राखेर सृजना गरिएको भएपनि यसको उत्पत्तिको ख्याल नगरी कुनैपनि युद्ध प्रणाली को शाब्दिक अर्थ र उपयोग को लागि यसलाई प्रयोग गर्न सकिन्छ ।
विविधता र विस्तार
'मार्सल आर्ट' लाई विभन्न विविधता हरूमा विभाजन गरिएको छ जस अंतर्गत निम्न कुराहरू जोडीएका छन् :
सीता
सीता अथवा वैदेही, जानकी रामायण र रामकथामा आधारित अन्य रामायणहरू जस्तै रामचरितमानस की मुख्य पात्र हुन। सीता मिथिलाको राजा जनकको सबैभन्दा जेठी छोरी थिइन् । उनको विवाह अयोध्याका राजा दशरथको ज्येष्ठ सुपुत्र राम सँग स्वयंवरमा शिवको धनुष भंग गरे पछि भयो।
नेपालको भौगर्भिक बनोट
नेपाल दक्षिण एसियाको मध्य हिमालयमा पर्ने देश हो। यो देशको भौगर्भिक बनावट अन्य सामान्य मुलुकहरूको भन्दा अलग किसिमको छ। नेपालको भौगर्भिक बनोट जान्नु अघि हिमालयको उत्पत्तिको बारेमा जान्नु आवश्यक हुन्छ। हिमालयको उत्पत्ति मोड अर्थात् Foldबाट भएको मानिन्छ। यो सिद्धान्त प्लेट टेक्टोनिक Plate Tectonic Theory सिद्धान्तमा आधारित भएको भूगर्भविदहरूले पुष्टि गरिसकेका छन्। नेपालको भौगर्भिक बनावट नेपालको भौगर्भिक बनोटबारे चर्चा गर्नुअघि सिङ्गो हिमालय क्षेत्रको भौगर्भिक बनोटको बारेमा वर्णन गर्न आवश्यक छ। किनभने हाम्रो देश नेपाल हिमालय क्षेत्रको एक अंश हो।
आजभन्दा करिब चार करोड पचास लाख वर्ष पहिले युरेशियन प्लेट र भारतीय प्लेट एक आपसमा ठक्कर खाई हिमालयको जन्म भएको थियो। यी दुवै प्लेटहरूबीच रहेको तेथीस महासागर हिमालय बन्ने क्रममा विलय भएको थियो। दक्षिणतिर अवस्थित भारतीय प्लेट उत्तरतिर गतिशील भई एशियन प्लेटसँग ठक्कर खाएपश्चात भारतीय प्लेट एशियन प्लेटभित्र घुस्न वा छिर्न शुरू भयो। यो काम आज पनि २ सेन्टिमीटर प्रतिवर्षको दरले उत्तरतिर सर्ने र छिर्ने प्रक्रिया यथावत छ। भारतीय प्लेट एशियन प्लेटभित्र छिर्न थालेपछि भारतीय प्लेटको भूपटल (Crust)मा ठूला–ठूला दरारहरू वा चिराहरू (Fault) जस्तै Main Frontal Thrust -MFT), Main Boundary Thrust (MBT), Main Central Thrust-MCT) र South Tibetan Detachment System (STDS)बनेका छन्। यी चिराहरूमध्ये सबैभन्दा कम उमेरको चिरा ज्ँत् हुन् जो सबैभन्दा दक्षिणमा पर्दछ। र यो चिरा दशलाख वर्ष पहिले मात्र बनेको थियो। यी चिराहरूले सिंगोहिमालयलाई क्रमशः दक्षिणबाट उत्तरतिर विभिन्न हिमालयहरूमा विभाजन गरेको छ। उदाहरण :
सीता
सीताको जन्म
आदर्श नारी सीताको जन्म तथा अन्त्य दुवै रोचक, मार्मिक तथा अर्थपूर्ण हुनाका साथै रहस्यमयी छन्। साँच्चै भन्ने हो भने सीताका आमा, बाबु दुवै अज्ञात छन्। हुन त सीता नामले उनका बारेमा जान्न चाहनेलाई केही रहस्य उद्घाटन भने गरेकै छ। विभिन्न शब्दकोश पल्टाउँदा सीता शब्दको अर्थ जोत्दा जमीनमा परेको हलोको डोब, जोतिएको जमीन, हलाको फालीबाट धर्तीमा निर्मित रेखा रहेका छन्। सीताको जन्म सन्दर्भमा यस्तै कथा पनि छ। यज्ञभूमि तयार पार्न राजषीॅ जनकले हलो चलाउँदा त्यही भूमिबाट सीता प्रकट भएको कथा पाइन्छ।
नेपालको भौगर्भिक बनोट
त्यसैगरी करिब २४०० कि.मी. लामो हिमालयलाई पश्चिमबाट पूर्वतिर क्रमशः पञ्जाब हिमालय, कुमाउ हिमालय, नेपाल हिमालय, सिक्किम-भुटान हिमालय र
नर्थ-इस्ट फ्रन्ट्रियर एजेन्सीमा विभाजन गरिएको छ। नेपाल हिमालयको लम्बाई ८०० कि.मी. छ। यी सबै हिमालयहरूको एकै किसिमको भौगर्भिक बनोट छ।
सीता
सीताको जन्म
सीताको जन्म सम्बन्धमा पुराणहरूमा एकरूपता पाइँदैन। वाल्मीकी रामायण, आनन्द रामायण, अद्भूत रामायण, अध्यात्म रामायण, कम्ब रामायण -तमिल रामायण), देवी भागवत आदि पुराणमा फरक कथा छन्।
नेपालको भौगर्भिक बनोट
नेपाल हिमालयमा दक्षिणबाट उत्तरतिर क्रमशः Terai, Siwaliks, Lesser Himalaya, Higher Himalayan Crystallines र Tibetan Tethys Himalayaछन्। नदीहरूले साना–साना सेडिमेन्टसलाई पहाडबाट बगाएर लगी तराई क्षेत्रमा थुपारेका छन्। केहीलाख वर्षपछि यी सेडिमेन्टसहरू पनि पत्रे चट्टानमा परिवर्त्तन हुनेछ। चुरिया मुख्यगरी पत्रे चट्टानहरूले बनेका छन्।shale, Sandstone, Conglomerateजस्ता पत्रे चट्टानहरूमा Gastropoda र पातका जीवाशेषहरू पनि पाइएका छन्, यी चट्टानहरू आजभन्दा १ करोड ८० लाख वर्षपहिलेदेखि बन्न शुरू गरेका हुन् र सबैभन्दा कम उमेरको चट्टानहरू १० लाख वर्षसम्मको पाइएको छ। Lesser Himalaya शुरू हुनासाथ तुरून्तै उचाइ बढेर गएको पाइन्छ। यो Lesserहिमालय पत्रे चट्टानहरू जस्तै : limestone, Dolomites र परिवर्त्तित चट्टानहरू जस्तैः Slate, Phyllite, Schist, Quartzite, Amphibolite, : Marble, Augen gneissले बनेका छन्। यी चट्टानहरू ४ अरबदेखि २ करोड ४० लाखवर्षसम्म उमेरको पाइएको छ। साथै एककरोड ७० लाखवर्ष पुरानो जीवाशेषहरू पनि पाइएको छ। परिवर्तित चट्टानहरू बन्ने क्रममा ५००देखि ८०० मेघा पास्कलसम्म दवाब र ४५०० से.देखि ५५०० से.सम्म तापक्रम भएको अनुसन्धानबाट थाहा भएको छ। त्यसैगरी Higher Himalayan Crystallines अन्य हिमालयहरू Lesser Himalaya र Tibetan - Tethys Himalaya भन्दा बढी दबाव -६५० देखि ८६५ मेघा पास्काल) र तापक्रम -५५ देखि देखि ६००० बाट) परिवर्त्तित चट्टानहरूले बनेका छन्। यी चट्टानहरूः Gneiss, Quartzite, Marble, Schist आदि हुन्। यी चट्टानहरू ४ अरबदेखि ५७ करोडवर्षसम्म उमेरका भएको अध्ययन-अनुसन्धानबाट पत्ता लागेको छ। Tibetan – Tethys Himalayaमा पत्रे र कम दवाब र तापक्रम भएको परिवर्त्तित चट्टानहरू पाइएका छन्। shale, limestone, Sandstone पत्रे चट्टानहरू हुन् भने Phyllite, metasandstone, schist परिवर्तित चट्टानहरू हुन्। यस हिमालयमा Brachiopods, Graptolites, Echinoderms, ammonites, Belemnites आदि विभिन्न जीवाशेष पाइन्छन्, किनकि यो हिमालय तेथिस महासागरको sedimentsबाट बनेको हुनाले महासागरमा भएको जीवित प्राणीहरू रहेको प्रमाण जीवाशेषले बताउँछ। यो चट्टानहरूको उमेर ५७ करोडवर्षदेखि
६ करोड ५० लाख वर्षसम्म भएको पाइएको छ। परिवर्तित चट्टानहरूमा दबाव ३०० मेघा पास्कलसम्म र तापक्रम ३७० देखि ५००० से.सम्म पाइएको छ। यी चट्टानहरूबाहेक आग्नेय चट्टान (ग्रेनाइट) पनि हिमालय क्षेत्रमा पाइन्छन्। तीन किसिमका उमेर भएका ग्रेनाइटहरू पाइएका छन्।
सीता
सीताको जन्म
सीताको जन्मसम्बन्धमा अनेक कथा रहेकाले यसै हो भन्न गाह्रो छ तर जनकपुरसँगको उनको सम्बन्ध भने अकाट्य छ। नेपालका राष्ट्रिय विभूतिमध्ये एक जनक हृस्वरोमाका पुत्र हुन् र जनकको पुराणप्रसिद्ध नाम शीरध्वज हो। राजा जनकको झण्डामा हलो चिहृन रहेकाले उनको नाम शीरध्वज हुनपुगेको हो। यज्ञका लागि जमीन जोत्दा फालीको टुप्पाका कारण सीता प्रकट भएकीले जनकको नाम शीरध्वज हुनपुगेको अड्कल काट्नसकिन्छ। जनककी छोरी भएकी नाताले सीताको अर्को नाम जानकी हो। वशिष्ठ ऋषिको श्रापले मरेका राजा निमिको शव मन्थन गर्दा 'मिथि' जन्मिएका र उनको राज्य मिथिला बनेको उल्लेख पाइन्छ। मिथिलालाई विदेह पनि भनिने भएकाले विदेहकी छोरीको अर्थमा सीताको नाम वैदेही पनि छ। रामायण र याज्ञवल्क्यस्मृतिमा राजा मिथि अनुसार मिथिला नगरीको उल्लेख पाइन्छ भने मत्स्यपुराणमा चाहिँ मिथिल नाम गरेका ऋषिको चर्चा पाइन्छ। राजाका नामबाट होस् अथवा ऋषिका नामबाट मिथिला नाम ज्यादै प्राचीन भएकोमा शङ्का रहँदैन।
वाल्यकाल र विवाह
जन्म नदिए पनि पालनपोषण गर्ने राजाजनक सीताका पिता र सुनैना माता हुन्।सीतामा सानैदेखि विलक्षण प्रतिभा थियो। शूरवीरले उचाल्न नसक्ने शिवधनु पूजाकोठाको सरसफाइका बेला उनी सजिलै वर, पर राख्ने गर्थिन्। यही शक्ति देखेर नै जनकले शिवधनुमा ताँदो चढाउन सक्नेलाई छोरी दिने वाचा गरेका हुन्। स्वयम्बरका बेलामा देशदेशावरबाट अनेक राजामहाराजा आए। रावण पनि आएको थियो तर शिवधनु हल्लाउन समेत सकेन। अयोध्याबाट आएका रामले उचाल्नासाथ भाँचिनपुग्यो र धुमधामसाथ विवाह भयो। यो बिहेको सम्झना अद्यापि गरिँदैछ। मार्गशुक्ल पञ्चमीका दिन राम-जानकी विवाह महान् अवसरका रूपमा मनाउने चलन छ। यसपालिको विवाह पञ्चमी यही मङ्सिर महिनाको २४ गते परेको छ। यसदिन नेपाल तथा भारतका श्रद्धालु भक्तजनको ठूलो मेला लाग्दछ।
नेपालको भौगर्भिक बनोट
१. करिब दुई अरब वर्ष पुरानो,
सीता
वाल्यकाल र विवाह
राजा जनकको पूजा कोठामा शिव धनुष राखिएको थियो। शिव धनुष विशाल भारी भएका कारण कोही पनि साधारण मानिसले उठाउन असम्भव थियो। सिताले संधै पूजा कोठाको सफाई गर्ने काम गर्थिन्। एक दिन राजा जनकले शिव धनुष राखेको ठाउँमा पोतेको देखेर अचम्म मान्दै सीतासँग शिव धनुषलाई कसरी सारेर पोत्यौ भनेर सोधे। सिताले पहिले धनुष उचालेर अर्को ठाउँमा राखेँ पोति सके पछि धनुष पहिले जस्तै गरी राखेको कुरा भनिन्। यो सुनेर राजा जनकले आजबाट सियाको नाम बदलेर सिता राख्नुका साथै जसले शिव धनुष उठाएर त्यसमा ताँदो चढाउन सक्छ त्यसै पुरुषसँग सिताको विवाह गरी दिने कुरा घोषणा गरे। एक दिन सिता बगैचामा एउटा रुखको छहारीमुनी बसिरहेको बेला रुखमा भएका सुवाको भाले पोथीहरू सिताको वर्णन गर्दै थिए। उनीहरू एक आपसमा सिता लक्ष्मीको अवतार भएको र यिनको विवाह भगवान विष्णुको मनुष्य अवतार अयोध्या पति दरशरथका पुत्र रामसँग हुने कुरा गर्दै थिए। यो सुनेर सिताले आफ्ना सखिहरू सँग ती पंक्षीहरूलाई समातेर ल्याउने आज्ञा दिईन्। यो सुनेर सबैले सुवाको जोडीलाई समात्ने कोसिस गर्न थाले। भाले सुवा उडेर गयो तर गर्भवती भएका कारण पोथी सुवा उड्न नसकेका कारण सिताको सखिहरूले समातेर ल्याए। त्यस पछि सिताले रिसाएर सुवा सँग "राम भनेकोको हो ? मेरा वुवाले मेरो विवाह शिव धनुष चलाउन सक्ने पुरुष सँग गरिदिने निश्चय गरेका छन् तिमीहरू जाबो पंक्षी भएर मेरो विवाह हुने पुरुषको तुलना गर्छौ" भनेर सोध्न लागिन् यो देखेर भाले सुवा आएर गर्भवती भएका कारण पोथी सुवालाई छोडि दिने बिन्ती गर्न थाल्यो। तर सिताले पोथि सुवालाई नछोडेकाले पोथी सुवाको मृत्यु भयो। त्यस पछि भाले सुवाले सितालाई गर्भवती अवस्थामा पति विछोडको श्राप दियो। त्यही सुवाको जोडीको पछि गएर अयोध्यामा धोबीको रूपमा पुनर्जन्म भयो। कालान्तरमा राजा जनकले सिताको सयम्वर गराए। अयोध्या राजकुमार रामले राजा जनकको प्रतिज्ञा पुरा गरेकाले सिताको विवाह रामसँग भयो|
नेपालको भौगर्भिक बनोट
२. करिब पचास करोड पुरानो र
३. करिब दुई करोड पचास लाख वर्ष पुरानो।
सीता
वाल्यकाल र विवाह
उर्मिला, माण्डवी र श्रुतकीर्ति सीताकी बहिनी हुन्। यिनको बिहे पनि क्रमशः लक्ष्मण, भरत र शत्रुघ्नसँग भएको हो। माइतीमा जस्तै घरमा पनि सीताले सबैको मन जितेकी थिइन्।
वनवास
रानी केकैको वचन हारेका राजा दशरथको आज्ञा अनुसार राम १४ वर्ष वन जाँदा जिद्दी गरेर सीता पनि सँगै गइन्। साथमा लक्ष्मण पनि गएका थिए। अत्रि ऋषिका आश्रममा हुँदा सीताले सती अनुसूयासँग पातिव्रत्यधर्मको उपदेश लिएकी थिइन्। लक्ष्मणले नाक काटिदिएपछि रावणकी पत्नी शूर्पणखाले राम, लक्ष्मणलाई मार्न खर, दूषण र त्रिशिराको १४ हजार सैनिक ल्याई तर रामका प्रतापका अगाडि ती टिक्नसकेनन्। शूर्पणखाले दाजु रावणलाई उचाल्नपुगी। एकदिन राम वनमा गएका बखत 'मारिच'ले छल गरी रामकै स्वरमा लक्ष्मणलाई पुकार्दा सीता विहृवलित भई लक्ष्मणलाई कर गरी त्यतै पठाउँछिन्। मौका ढुकिरहेको रावण जोगीको भेष गरी आएर लक्ष्मणले बनाएको रेखा पार गरेमात्र भिक्षा लिने बताउँछ। सीताले त्यसै गर्दा रावणको फन्दामा पर्छिन्। आकाशमार्ग हुँदै रावणले सीताहरण गर्दा अगाडि आएका जटायुलाई घाइते बनाई अशोक वाटिकामा पुर्‍याउँछ र अर्धाङ्गिनी बनाउन अनेक तिगडम चाल्नथाल्छ। सीताको सतीत्व डगमगाउन ऊ सफल हुँदैन। मन्दोदरी र त्रिजटाको कोमल वाणीले सीतालाई केही राहत पुग्छ।सीताको खोजीमा निस्किएका राम, लक्ष्मण सुग्रीवसँग मितेरी गाँसी वाँदर सेना तयार गर्छन्। रामद्वारा पठाइएका दूत हनुमानलाई देख्दा उनी दङ्ग पर्छिन्। सीता सतीसाध्वी भएकीले हनुमानको पीठमा बसेर पतिछेउ पुग्न अस्वीकार गर्छिन्। राक्षसद्वारा पुच्छरमा आगो लगाइएपछि हनुमानलाई लङ्कादहन गर्ने अवसर प्राप्त हुन्छ। रामको सेना समुद्र तरी लङ्कामा पुगेपछि भीषण युद्ध हुन्छ। मेघनाद, कुम्भकर्ण, रावण आदि सबै दुष्ट मारिन्छन्। सन्तस्वभावका विभीषणलाई लङ्काको राजा बनाइन्छ।
सीता रावणको कब्जामा रहेकीले रामले सहजै स्वीकार गर्दैनन्। अग्निपरीक्षामा सीता निष्कलङ्क ठहरिएपछि आफ्नो पतिका साथ पुष्पक विमानद्वारा अयोध्या पुग्छिन्। लोकापवादले त्यहाँ पनि उनलाई छाड्दैन। रामले सीतालाई पुनः वनबास पठाउँछन्। गर्भवती सीतालाई महषिर् वाल्मीकिको आश्रय प्राप्त हुन्छ। यहीँ उनले लव र कुश सन्तान जन्माउँछिन्। रामले अश्वमेध यज्ञ गर्दा घोडा समाउने बालक यिनै हुन्। सीताको आज्ञा पाएपछि मात्र घोडा छाड्छन्। दरबारमा यी बालकले रामायण सुनाउँदा राम विहृवल हुनपुग्छन्। आफ्नो छोरा भएको ज्ञान भएपछि सीताको खोजीमा दौडन्छन्।
अन्तर्ध्यान (स्वर्गारोहण)
रामले वाल्मीकिको आश्रममा पुगेर सीतालाई अयोध्या फर्कन भन्छन् तर त्यसपूर्व सतीत्वको किरिया खान आग्रह गरिएपछि सीता ज्यादै द्रवित हुन्छिन् र धर्तीमाता सामु आफ्नो सतीत्व र पतिव्रता साँचो भए आश्रय दिन पुकार्छिन्, धर्ती फाट्छ अनि सीता धर्तीमाताको शरणमा सधैँ सधैँका लागि विलीन हुन्छिन्। यसरी धर्तीबाट जीवन लीला थालेकी सीताको कथा धर्तीमा नै समाप्त हुन्छ।
धैर्य, संयम र विवेककी प्रतिमूर्ति सहनशीला सीताको यो आदर्शकथा संसारभरि प्रसिद्ध छ। पुराणको सन्दर्भमा हेर्ने हो भने उनी बराबरकी आदर्श नारी कोही देखिँदैन। सीताको त्याग, परिश्रम र सच्चरित्रताकै कारण हुनुपर्छ-उनलाई भगवतीको दर्जा प्राप्त छ। उनको नाम स्मरण गर्नु मात्रले पनि जीवन धन्य हुने, परलोक सप्रने जनविश्वास छ। जगज्जननीको श्रद्धा, विश्वास र भरोसा हासिल गर्न सफल नारीव्यक्तित्व सीता नेपाल भूमिकी पुत्री हुनु हामी सबैका लागि महागौरवको कुरा हो।
सम्बन्धित लेखहरू
विवाह पञ्चमी
पाकिस्तान अन्तर्राष्ट्रिय वायुसेवा एयरबस ए३२०-२१३ दुर्घटना
पाकिस्तान अन्तर्राष्ट्रिय वायुसेवा द्वारा सञ्चालित र युरोपेली कम्पनीद्वारा निर्मित एयरबस ए३२०-२१४, लाहोरको अल्लम इक्बाल अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल देखि कराचीको जिनाह अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सम्म उडान भर्ने क्रममा दुर्घटना ग्रस्त भएको थियो। उक्त दुर्घटना ९ जेठ २०७७ वा तदअनुसार २२ मे २०२० मा, कराचीको आवासीय क्षेत्रमा दुर्घटना ग्रस्त भएको थियो। विमानमा सवार भएकाहरूको सङ्ख्या सुरुमा अस्पष्ट थियो भने पछि यसमा ९१ जना सवार रहेको प्रतिवेदनहरूमा जनाइएको थियो।
विमान
यस विमानलाई युरोपेली कम्पनी एयरबसले निर्माण गरेको थियो जसलाई सन् २००४ मा, चीनमा निर्माण गरिएको थियो र यसलाई सन् २००४ देखि सन् २०१४ सम्म, चीनको एक वायुसेवा कम्पनीले,सञ्चालन गरेको थियो। पाकिस्तान अन्तर्राष्ट्रिय वायुसेवा निगमले यस विमानलाई पछि ३१ अक्टोबर २०१४ भाडामा लिएको थियो र एपि-बिएलडीको रूपमा दर्ता गरेको थियो। २२ मार्च देखि ७ मे २०२० सम्म, विश्वव्यापी कोरोना महामारीको बीचमा यसले उडान रद्दको गरेको थियो र यस विमान मैदानमै रहेको थियो। ७ मे देखि, विमानले छ उडानहरू सञ्चालन गरिसकेको थियो। नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले विमान नोभेम्बर ५ सम्म उडानको लागि उपयुक्त भएको घोषण गरेको थियो। विमान दुर्घटना हुनुभन्दा अघिल्लो दिन मस्कतबाट लाहोरको लागि उडान सञ्चालन गरेको थियो। एयरबसका अनुसार, विमानले, ४७,१२४ घण्टा हावामा रहेको बताएको थियो।
दुर्घटना
यस विमानका चालक कप्तान सजद गुल थिए। विमानले आफ्नो ९० मिनेटको यात्रा तय गर्नै लागेको थियो। यो पाकिस्तानी समय अनुसार, दिउँसोको २ बजेर ४५ मिनेट जाँदा उच्च जनघनत्व भएको कराची नजिक दुर्घटना ग्रस्त भएको थियो भने यो जिनाह अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट ३ किलोमिटर (१.९ माइल) टाढा दुर्घटना ग्रस्त भएको थियो। भवनमा टोकिएको दुर्घटना भए लगत्तै यसमा आगलागी भएको प्रतिवेदनहरूमा जनाइएको छ। भवनहरूमा ठूलो क्षति गर्नुका साथै भवनहरू आगोको चपेटामा परेका थिए। विमान चालकले हवाई ट्राफिक नियन्त्रकलाई एक संयन्त्र असफलता वा अवतरण गियरमा ठूलो समस्या आएको बताएका थिए र यसको लगत्तै उनीहरू बीच सम्पर्क टुटेको थियो। हवाई ट्राफिक नियन्त्रकले विमान चालकलाई उसको अगाडि दुईवटा मार्ग खुला रहेको जनाएको थियो। पाकिस्तान अन्तर्राष्ट्रिय वायुसेवा निगमका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत, अरशद मलिकका अनुसार विमान चालकले नियन्त्रण कक्षलाई एउटा प्राविधिक समस्या रहेको बताएका थिए र उनले दुई मार्ग अवतरणको लागि तयार भए पनि अवतरणको सट्टा यात्रा जारी राख्ने निर्णय गरेका थिए। विमान चालकले, "हामी फर्कदैछौँ, हामीले नियन्त्रण गुमाएका छौँ" भनेर बताएका थिए र त्यसको  बाह्र सेकेन्ड पछि उनले खतराको सूचना जारी गरेका थिए जुन विमानसँगको अन्तिम संवाद थियो।
यस क्षेत्रको साँघुरो सडक र गल्लीहरूले उद्धार सेवाहरूलाई अवरुद्ध गरेको जनाइएको छ। अन्तर सेवा सामाजिक सम्बन्ध नामक पाकिस्तानी सैन्य सञ्चार माध्यमले, पाकिस्तानी सेना र पाकिस्तानी वनरक्षकको विशेष सेनाद्वारा उक्त क्षेत्रमा घेरा स्थापित गरेको थियो। राष्ट्रिय दूरदर्शन जियोले दुर्घटना पश्चात् विभिन्न यस सम्बन्धित श्रव्य दृश्यहरू जारी गरेको थियो। आपतकालीन टोलीहरूले फोहोर, कालो धुवाँको बादल र पृष्ठभूमिमा बलिरहेको आगोको बीच खोजी कार्य जारी राखेका थिए।
दुर्घटना पीडित
पाकिस्तान अन्तर्राष्ट्रिय वायुसेवाले उक्त उडानको विवरण जारी गरेको थियो। विवरणका अनुसार दुई देशका ९१ जना यात्री यसमा समावेश थिए जसमा ५१ पुरुष, ३१ महिला र २ बालबालिकाहरू रहेका थिए। कराचीका बासिन्दाहरूको हताहतको भएको जनाइएको छ।
सहरका मेयर वसीम अख्तरले विमानमा बाँचेकाहरू कोही नरहेको तर एउटा यात्रु दुर्घटना पछि उसको परिवारको सम्पर्कमा आएको बताइएका थिए। अल जजिरका अनुसार अधिकारीहरूले पछि कम्तीमा पनि दुई जना बाँचेकाहरू भेटिएको जनाएको थियो। पञ्जाब बैङ्कका अध्यक्ष जफर मसुदलाई घटना स्थलबाट जिवितै उद्दार गरिएको थियो भने अर्का एक यात्रुलाई पनि जिवितै उद्दार गरी अस्पताल पुर्‍याइएको पाकिस्तानी सञ्चार माध्यम नव-ए-वक्तले जनाएको छ। सिन्घ स्वास्थ विभागका प्रवक्ता मिरन युसुफले दुर्घटनामा जमिनमा कम्तिमा ८ जना आगलागीबाट घाइते भएको जनाएका थिए। घाइते हुनेमा महिला र बालबालिका थिए। फैसल एद्हीले २५ देखि ३० जनालाई अस्पताल पुर्‍याइएको जनाएका थिए। दुर्घटनामा जमिनमा कसैको पनि मृत्यु नभएको बताइएको थियो।
दुर्घटना पश्चात्
विमान दुर्घटना पश्चात् पाकिस्तानका स्वास्थ्य मन्त्रीले कराची सहरमा स्थित अस्पतालहरूका लागि एक आपातकालीन स्थितिको घोषणा गरेका थिए, जबकि पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री इमरान खानले वायु सेवाका प्रमुख अधिकारीले झैँ दुर्घटना स्थलका लागि सबै उपलब्ध सामग्री तथा साधनहरू प्रयोगमा ल्याउन आदेश दिएका थिए भने उनले पछि के कारणले दुर्घटना हुन पुगेको हो भन्ने जानकारी प्राप्त गर्नका लागि जाँच गर्न आदेश दिएका थिए तर पाकिस्तान अन्तर्राष्ट्रिय वायुसेवा निगमले हाललाई आधिकारिक वेबसाइट बन्द भएको जानकारी गराएको थियो। पाकिस्तानका राष्ट्रपति आरिफ आलवीले मृतकहरूको परिवारप्रति शोक व्यक्त गरेमा थिए भने नेपालका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले पनि ट्विटर मार्फत मृतकहरू प्रति समवेदना प्रकट गरेका थिए।
पाकिस्तानले यस घटना हुन भन्दा ५ दिन अघि मे १६ का दिन उडानहरूलाई पुनः सञ्चालनमा ल्याएको थियो भने यस अघि कोभिड १९ महामारीका कारण अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरू बन्द गरिएको थियो। रमजानको अन्तिम दिन भएका कारण थुप्रै मानिसहरूले ईद उल फितर आफ्नो परिवारका सदस्यहरूका साथ मनाउने आशा गरेका थिए।
एयरबसले घटनाको अनुसन्धानमा सहयोग गर्ने घोषणा गरेको थियो। पाकिस्तानी सरकारले मृतकका परिवार प्रति श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दै प्रति परिवारका दरले १० लाख पाकिस्तान रूपैयाँ क्षतिपूर्ति दिने घोषण गरेका थिए भने जीवित दुई जनालाई पाँच लाख दिने बताएका थिए।
जानकी अम्माल
एडावलेठ कक्कट जानकी अम्माल (Edavaleth Kakkat Janaki Ammal) (१८९७-१९८४) भारत को एक महिला वैज्ञानिक थिइन् । अम्माल एक ख्यातिनाम वनस्पति र कोशिका वैज्ञानिक थिइन् जिनले आनुवांशिकी, उद्विकास, वानस्पतिक भूगोल र नृजातीय वानस्पतिकी को क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदान दिएकी छिन् । पद्म श्रीबाट सम्मानित जानकी अम्माल भारतीय विज्ञान अकादमी को संस्थापक फेलो पनि रहेकी छिन्र ।
प्रारम्भिक जीवनी
जानकी अम्मालको जन्म केरल को तेल्लीचेरी मा वर्ष १८९७ मा भएको थियो । एक सुसंस्कृत मध्यवर्गीय परिवारमा जन्मेकी अम्मालको पिता तत्कालीन मद्रास सूबेमा उप-न्यायाधीश थिए । अम्मालको छः भाइ र पाँच बहिनी थिए । तेल्लीचेरीमा आरम्भिक शिक्षा पछि उच्च शिक्षाको लागि अम्माल मद्रास गईन जहाँ उनले क्वींस मेरी'ज़ कॉलेजबाट स्नातक गरिन् र १९२१ मा प्रेसीडेन्सी कलेजबाट आनर्सको उपाधि अर्जित गरिन् ।