cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
मिन्द
भारतीय शास्त्रीय सङगितमा मिन्द (Hindi: मींड)ले एक सुर देखि आर्को सुर सम्म सहज फड्काईलाई बुझाउँछ । यो प्रस्तुतिको लागि अत्यावश्यक सीप हो र यसलाई गायन र वाद्यवादन दुबै बिधामा महत्त्वपूर्ण रूपमा लिइन्छ। बिणा, सितार, र अन्य तारमा हिर्काए बजाइने यन्त्रहरूमा तारलाई एक सुर क्षेत्र देखि अर्को सुर क्षेत्रसम्म नछोडिकन खिचेर तारको प्रभावित भागको लम्बाईमा र टेन्पसनमा परिवर्तन गर्दा मिन्द बन्न जान्छ। यसलाई एक प्रकारको अलङ्कार वा आभूषण मानिएको छ।
चिल्लागढ
महेन्द्र राजमार्ग स्थित नेपालको सबैभन्दा लामो कन्काई नदी माथि रहेको पक्की पुल दक्षिण पश्चिम करीब ३ किमी दुरीमा कनकाई माईको किनारामा अवस्थित सतासिधाम गाविस वडा नं. ७ मा पर्ने चिल्लागढ पोखरीको ऐतिहासिकता अझै प्रष्ट भएको छैन तर द्वापर युगमा विराट राजाको गाई वस्तुलाई पानी खुवाउन खनेको पोखरी नै चिल्लागढ पोखरी हो भन्ने भनाई पनि रहेको छ। यस ठाउँलाई किराँतहरूले आफ्नो पवित्र धार्मिकस्थल भनी पूजाआजा गर्ने गरेका छन्। यस चिल्लागढ पोखरीको नजिकमाई नदी रहेको कारण चैत्र बैशाख महिना तिर पोखरीको पानी घट्दै गएको छ। एक विगाहा क्षेत्रफल ओगटेको यो चारकुने पोखरीको वरिपरि चारकुना बराबरी मिलाएर ६/७ फिटको उचाईमा माटोको घेरा उठाएर किल्लाको स्वरूप दिइएको पाइन्छ। आजसम्म कहिल्यै नसुनेको भनि विश्वास गरिएको यो पोखरीमा कहिलेकाही बन्दुक पड्केको जस्तो आवाज आउने गर्दछ भन्ने भनाई रहेको समेत पाइन्छ। चिल्लागढ पोखरीमा सतासीधामको सिरान पहाडमा पाईएको विशाल शिवलिङ्ग समेत २०५८ सालमा स्थापित गरिएको छ । यस पोखरीको किनारमा मङ्सिर पूर्णिमाका दिन उधौली र बैशाख पूर्णिमाका दिन उभौली पर्व मनाइन्थ्यो ।
सुगौली पटेर्वा
सुगौली पटेर्वा नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, नारायणी अञ्चलको पर्सा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
हिन्दु धर्म
हिन्दु धर्म एक धर्म हो, जसलाई प्रायः धार्मिक परम्पराहरू र दार्शनिक विद्यालयहरूको सङ्ग्रहको रूपमा वर्णन गरिएको छ जुन भारतीय उपमहाद्वीपमा उत्पत्ति भएको हो। संस्कृतमा हिन्दु धर्मको ऐतिहासिक नाम सनातन धर्म हो जसको अर्थ "शाश्वत धर्म", "अनन्त मार्ग" वा "अनन्त कानून" हो।
हिन्दु धर्मको जरा वैदिक, सिन्धु घाटी र द्रविड सभ्यताहरूमा छ, त्यसैले हिन्दु धर्मलाई संसारको सबैभन्दा पुरानो धर्म भनिन्छ। धर्म, कर्म, संसार, माया, मोक्ष र योग जस्ता धार्मिक पदहरूले गर्दा हिन्दु धर्मलाई विशिष्ट मानिन्छ। हिन्दु धर्ममा ठुलो सङ्ख्यामा शास्त्रहरू छन्, जुन दुई मुख्य कोटीहरूमा पर्छन्: श्रुति र स्मृति। महत्वपूर्ण हिन्दु ग्रन्थहरू वेद, उपनिषद्, पुराण, रामायण, महाभारत, श्रीमद्भगवद गीता र आगमहरू हुन्।
हिन्दु धर्म १ अर्ब ५० करोड भन्दा बढी मानिसहरू द्वारा अभ्यास गरिएको छ - हिन्दु धर्म संसारमा तेस्रो ठुलो धर्म हो। भारत र नेपालको जनसङ्ख्याको अधिकांश हिस्सा हिन्दुहरू छन्। जस मध्ये ९६% दक्षिण एसियामा छन्। बङ्गलादेश, श्रीलङ्का, पाकिस्तान, इन्डोनेसिया, मलेसिया, सिङ्गापुर, मौरिसस, फिजी, सुरिनाम, गयाना, ट्रिनिडाड र टोबागो, संयुक्त अधिराज्य, क्यानडा र संयुक्त राज्य अमेरिका जस्ता देशहरूमा हिन्दु धर्मका अनुयायीहरूको उल्लेखनीय सङ्ख्या पाइन्छ।
परिभाषा
हिन्दु धर्म शब्दले ढाकेको परम्परा र विचारहरूको व्यापक दायराको कारण, एक व्यापक परिभाषामा पुग्न गाह्रो छ। हिन्दु धर्मले अध्यात्म र परम्पराहरूमा विचारहरूको विविधता समावेश गर्दछ, तर कुनै चर्चको आदेश छैन, कुनै निर्विवाद धार्मिक अधिकारीहरू छैनन्, कुनै शासक निकाय छैन, कुनै अगमवक्ता(हरू) वा कुनै एक पवित्र पुस्तकहरू छैनन्; हिन्दुहरूले बहुदेववादी, सर्वधर्मवादी, सर्वधर्मवादी, पाण्डेइस्टिक, हेनोथेस्टिक, एकेश्वरवादी, अद्वैतवादी, अज्ञेयवादी, नास्तिक वा मानवतावादी हुन रोज्न सक्छन्। हिन्दु धर्मलाई धर्म, धार्मिक परम्परा, धार्मिक विश्वासको एक सेट, र "जीवन पद्धति" को रूपमा विभिन्न रूपमा परिभाषित गरिएको छ।
सम्प्रदाय
हिन्दु धर्ममा कुनै पनि सामान्य, केन्द्रीय सिद्धान्त छैन जुन सबै हिन्दु परम्पराहरूको लागि आधिकारिक हो, र धेरै हिन्दुहरूले आफूलाई कुनै पनि विशेष परम्परासँग सम्बन्धित ठान्दैनन्। तथापि, विद्वानहरूले आधुनिक हिन्दु धर्ममा चार मुख्य दिशाहरू छुट्याएका छन्:
हिन्दु धर्मले असंख्य दिव्य प्राणीहरूलाई पनि स्वीकार गर्दछ, धेरै हिन्दुहरूले देवताहरूलाई एकल अवैयक्तिक निरपेक्ष वा परम वास्तविकता वा ईश्वरको रूप वा रूपहरू मान्छन, जबकि केही हिन्दुहरूले एक विशिष्ट देवताले सर्वोच्चलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ र विभिन्न देवताहरू यस सर्वोच्चको निम्न अभिव्यक्तिहरू हुन् भनी विश्वास गरिन्छ।
विश्वासहरू
हिन्दु विश्वासका प्रमुख विषयवस्तुहरूमा धर्म (नैतिकता/कर्तव्यहरू), संसार (आकांक्षाहरू र परिणामस्वरूप जन्म, जीवन, मृत्यु र पुनर्जन्म), कर्म (कार्य, अभिप्राय, र परिणामहरू) समावेश छन् (तर यसमा सीमित छैनन्), मोक्ष (लग्न र संसारबाट मुक्ति), र विभिन्न योगहरू (मार्ग वा अभ्यासहरू)।
योग
हिन्दुका लागि जीवनको अन्तिम लक्ष्य जेसुकै होस्, यो लक्ष्य प्राप्त गर्नका लागि ऋषिहरूले दिएका धेरै योग विधिहरू छन्। विभिन्न प्रकारका योगको वर्णन गर्ने आधारभूत ग्रन्थहरूमा श्रीमद्भगवद गीता, योग सूत्र, हठयोग प्रदीपिका र उपनिषदहरू समावेश छन्। योगका मुख्य प्रकारहरू, जसलाई अनुसरण गरेर उच्चतम आध्यात्मिक पूर्णता (मोक्ष वा समाधि) प्राप्त गर्न सम्भव छ:
ईश्वरको अवधारणा
धेरै हिन्दुहरूले ब्रह्माण्डको सृष्टि गर्ने, कायम राख्ने र नष्ट गर्ने ईश्वरीय वास्तविकतालाई स्वीकार गर्छन्, तर केही हिन्दु सम्प्रदायहरूले यो विचारलाई अस्वीकार गर्छन्। धेरैजसो हिन्दुहरू एक विश्वव्यापी ईश्वरमा विश्वास गर्छन् जो एकै साथ प्रत्येक जीवित प्राणी भित्र छ र जसलाई विभिन्न तरिकामा सम्पर्क गर्न सकिन्छ।
पुराण र हिन्दु महाकाव्यहरू "महाभारत" र "रामायण"ले समाजमा धर्मको पुनर्स्थापना गर्न र मानवतालाई मोक्ष (जन्म र मृत्युको चक्रबाट मुक्ति) तर्फ लैजानको लागि कसरी देवताहरू मानव रूपमा पृथ्वीमा अवतरण गर्छन् भन्ने बारे धेरै कथाहरू वर्णन गर्दछ। यस्ता देवताका अवतारहरूलाई "अवतार" भनिन्छ। विष्णुका सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण अवतारहरू (जसलाई वैष्णव अधिकांश अनुयायीहरूले ईश्वरको मूल रूप मान्छन्) कृष्ण र राम हुन्। हिन्दु धर्मको अधिकांश वैष्णव परम्पराहरूमा, कृष्णलाई विष्णुको सबैभन्दा पूर्ण अवतार मानिन्छ, जसमा व्यक्तिगत निरपेक्षताका सबै दिव्य गुणहरू प्रकट हुन्छन्। गौडिया वैष्णववाद, पुष्टिमार्ग र निम्बार्क सम्प्रदाय जस्ता वैष्णववादका प्रवाहहरूमा, कृष्णलाई स्वयं-भगवानको रूपमा पूजा गरिन्छ।
आध्यात्मिक साधनाको अन्तिम लक्ष्य
आध्यात्मिक साधनाको अन्तिम लक्ष्यलाई "मोक्ष", "निर्वाण" वा "समाधी" जस्ता शब्दहरूद्वारा जनाइएको छ, र हिन्दु धर्मका विभिन्न दिशाहरूलाई विभिन्न तरिकाले बुझिन्छ:
स्वर्ग र नरकको अवधारणा
हिन्दु धर्मको पुराण साहित्यमा नरक र स्वर्गको अवधारणा प्रस्तुत गरिएको छ। यसले अनगिन्ती स्वर्गीय र नरकीय लोकहरू (ग्रह वा अस्तित्वको विमानहरू) को वर्णन गर्दछ, जहाँ मृतकहरूलाई उनीहरूले गरेका राम्रो वा पापपूर्ण कामहरूको आधारमा पुरस्कृत वा सजाय दिइन्छ। आत्माको नरकीय सूक्ष्म क्षेत्रहरूमा झरेको आत्मालाई खाना र पानीको बलिदानद्वारा त्यहाँबाट उद्धार गर्न सकिन्छ, जुन अन्तिम अवतारमा यसका छोराछोरी र नातिनातिनाहरूले गर्नु पर्छ। स्वर्गीय वा नरकीय ग्रहहरूमा निश्चित समय बिताएपछि, आत्मा विभिन्न भौतिक तत्वहरू (पृथ्वी, जल, वायु, अग्नि, ईथर र अन्य सूक्ष्म तत्वहरू) मार्फत जान्छ र अन्तमा, ८,४००,००० प्रकारका शरीरहरू मध्ये एकमा पुनर्जन्म हुन्छ।
इतिहास
हिन्दु धर्मको इतिहास फलाम युग देखि भारतीय उपमहाद्वीपमा धर्मको विकाससँग मेल खान्छ, यसका केही परम्पराहरू कांस्य युग सिन्धु घाटीको सभ्यता जस्ता प्रागैतिहासिक धर्महरूमा फर्किएका छन्। यसरी यसलाई संसारको "सबैभन्दा पुरानो धर्म" भनिन्छ। यसमा एक अज्ञात मातृदेवीको मूर्ति, शिव पशुपति आदी जस्तो देवताहरूको मुद्राहरू, लिंग, पीपलको पूजा, इत्यादि प्रमुख छन्।विद्वानहरूले हिन्दु धर्मलाई विभिन्न भारतीय संस्कृति र परम्पराहरूको संश्लेषणको रूपमा मान्दछन्, जसमा विभिन्न जराहरू छन् र कुनै एकल संस्थापक छैन।
पवित्र ग्रन्थहरू
शताब्दीयौंदेखि, हिन्दु धर्मका पवित्र शास्त्रहरू पद्य रूपमा मौखिक रूपमा प्रसारित गरिएको थियो, जुन स्मरणको सुविधाको लागि प्रयोग गरिएको थियो। ऋषिहरूले शिक्षाहरूलाई सिद्ध गरेका छन् र धर्मशास्त्रको क्यानन विस्तार गरेका छन्। उत्तर-वैदिक र आधुनिक हिन्दु धर्मका केही परम्पराहरूमा, शास्त्रहरूलाई शाब्दिक रूपमा व्याख्या गरिएको छैन - तिनीहरूमा निहित नैतिक र रूपक अर्थलाई बढी महत्त्व दिइन्छ। अधिकांश पवित्र ग्रन्थहरू संस्कृतमा लेखिएका छन्। उनीहरूलाई श्रुति र स्मृति गरी दुई वर्गमा विभाजन गरिएको छ।
श्रुति
"श्रुति" चार वेदहरूको सम्बन्धमा प्रयोग गरिन्छ, जुन हिन्दु धर्मको सबैभन्दा पुरानो पवित्र ग्रन्थ मानिन्छ। धेरैजसो हिन्दुहरूले वेदहरूलाई मानिसद्वारा सृष्टि नगरिएको, अनन्त ईश्वरीय रूपमा प्रकट गरिएका शास्त्रहरू जुन पवित्र ऋषिहरूको मध्यस्थता मार्फत मानवजातिलाई दिइएको थियो भनेर सम्मान गर्छन्। धेरै हिन्दुहरूले विश्वास गर्छन् कि वेदहरूमा उल्लिखित आध्यात्मिक सत्यहरू अनन्त छन्, इतिहासभरि उनीहरूलाई नयाँ रूपहरूमा व्यक्त गरिएको छ र विभिन्न तरिकामा व्याख्या गरिएको छ। श्रुतिमा चार वेदहरू छन्: ऋग्वेद, सामवेद, यजुर्वेद, अथर्ववेद। प्रत्येक वेद चार भागमा विभाजित छ: संहिता, ब्राह्मणम्, आरण्यक र उपनिषद्।
स्मृति
स्मृतिहरूमध्ये सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण महाकाव्य महाभारत र रामायण हुन्। श्रीमद्भगवद गीता महाभारतको अंश हो र हिन्दु धर्मका सबै पवित्र ग्रन्थहरूमा सबैभन्दा व्यापक रूपमा ज्ञात र अध्ययन गरिएको मानिन्छ। यसमा कुरुक्षेत्रको महान युद्ध सुरु हुनु अघि योद्धा राजकुमार अर्जुनलाई कृष्णको दार्शनिक निर्देशनहरू छन्। दुबै हिन्दुहरू र धेरै पश्चिमी वैज्ञानिकहरू र दार्शनिकहरूले श्रीमद्भगवद गीतामा सबै वेदहरूको मुख्य सार समावेश गर्दछ भन्ने विश्वास गर्छन्।
स्मृति वर्गमा पुराणहरू पनि समावेश छन्, जसले हिन्दु विश्वास र दर्शनलाई सजिलो र पहुँचयोग्य रूपमा प्रस्तुत गर्दछ, र धेरै फरक कथाहरू समावेश गर्दछ। त्यहाँ छुट्टै शास्त्रहरू पनि छन् जुन हिन्दु धर्ममा केही निर्देशनहरू मात्र पछ्याइएको छ, जसमा देवीमाहात्म्य, तन्त्र, योग सूत्र, शिवसूत्रहरू र आगमहरू समावेश छन्। साथै एक महत्त्वपूर्ण पाठ मनुस्मृति हो, जसले वर्णाश्रमका कानून र सामाजिक मान्यताहरू वर्णन गर्दछ।
मन्दिर र मूर्ति
हिन्दु धर्ममा देवताहरूको मूर्तिद्वारा पूजा गरिन्छ। मूर्तिको मुख्य भूमिका देवतासँग गहिरो व्यक्तिगत सम्बन्ध बनाउनु हो। मूर्तिलाई देवताको रूप मानिन्छ, उहाँभन्दा भिन्न छैन। देवताको एक गुण सर्वव्यापी भएकोले मानिसलाई आफ्नो आराधना गर्न सजिलो होस् भनेर देवता पनि मूर्तिको माध्यमबाट प्रकट हुन्छन्। पद्म पुराणमा, विशेष गरी, यो भनिएको छ कि मूर्तिलाई साधारण ढुङ्गा वा काठको टुक्रा सम्झनु हुँदैन - मूर्ति भगवानको प्रत्यक्ष रूप हो।
हिमालय
हिमालय एसियाको एक हिमशृङ्खला हो, जसले भारतीय उपमहाद्वीपको मैदानलाई तिब्बती पठारबाट अलग गर्छ। यस हिमशृङ्खलामा पृथ्वीका केही अग्लो चुचुराहरू छन्, जसमा सबैभन्दा अग्लो, सगरमाथा पनि समावेश छ।7200 m भन्दा बढी उचाइमा १०० भन्दा बढी चुचुराहरू हिमालयमा अवस्थित छन्।
हिन्दु धर्म
शुभ प्रतिक
हिन्दु धर्ममा प्रत्येक प्रतीकको यसको पवित्र अर्थ हुन्छ। अक्षर "ૐ (ओम)" (जसले परब्रह्मको प्रतीक हो) र स्वस्तिकको चिह्न (कल्याणको प्रतिनिधित्व गर्ने) सबै हिन्दु धर्मको पवित्र प्रतीक मान्न सकिन्छ। जबकि, उदाहरणका लागि, तिलकका विभिन्न रूपहरूले विभिन्न हिन्दु सम्प्रदायका अनुयायीहरूलाई पहिचान गर्न मद्दत गर्दछ। त्यहाँ धेरै प्रतीकहरू छन् जुन निश्चित देवताहरूसँग चिनिन्छन्; यसमा कमल, चक्र र वीणा समावेश छन्।
हिमालय
भुटान, भारत, नेपाल, चीन र पाकिस्तान: हिमालयले पाँच देशहरू पार गरेको छ। कश्मीर क्षेत्रको दायराको सार्वभौमसत्तालाई लिएर भारत, पाकिस्तान र चीनबीच विवाद छ। हिमालय शृङ्खलाको उत्तरपश्चिममा काराकोरम र हिन्दुकुश पर्वतशृङ्खलाहरू, उत्तरमा तिब्बती पठार र दक्षिणमा सिन्धु-गङ्गा मैदानको समतल क्षेत्रहरू छन्। विश्वका केही प्रमुख नदीहरू, सिन्धु, गङ्गा, र ब्रह्मपुत्र नदी, हिमालयको छेउछाउमा बग्छन्, र तिनीहरूको संयुक्त जलाधार लगभग ६० करोड मानिसहरूको घर हो; हिमालयमा ५.३ करोड मानिस बस्छन्। हिमालयले दक्षिण एसिया र तिब्बतको संस्कृतिलाई गहिरो रूपमा आकार दिएको छ। हिन्दु, जैन र बौद्ध धर्ममा धेरै पवित्र हिमालय चुचुराहरू छन्। कञ्चनजङ्घा (भारत तर्फबाट), गङ्गखर पुएन्सम, माछापुच्छ्रे हिमाल, नन्दा देवी पर्वत, र तिब्बती पारहिमालयमा कैलाश पर्वत लगायत अन्य धेरै शिखरहरू पर्वतारोहीहरूका लागि बन्द छन्।
हिन्दु धर्म
चाडपर्वहरू
हिन्दु चाडपर्वहरू (संस्कृत: उत्सव) व्यक्तिगत र सामाजिक जीवनलाई धर्ममा जोड्ने समारोहहरू हुन्। केही प्रमुख क्षेत्रीय वा अखिल हिन्दु चाडपर्वहरू समावेश छन्:
हिमालय
यूरेसियन प्रस्तर अन्तर्गत भारतीय प्रस्तरको सबडक्सनद्वारा उठाइएको, हिमालय पर्वत शृङ्खला 2400 km लामो चापमा पश्चिम-उत्तरपश्चिमदेखि पूर्व-दक्षिणपूर्वसम्म दौडन्छ। यसको पश्चिमी लंगर, नङ्गा पर्वत, सिन्धु नदीको उत्तरी मोडको दक्षिणमा अवस्थित छ। यसको पूर्वी लंगर, नमचा बरवा, ब्रह्मपुत्र नदीको ठूलो मोड़को तुरुन्तै पश्चिममा अवस्थित छ। यो दायरा पश्चिममा 350 km देखि पूर्वमा 150 km चौडाइमा भिन्न हुन्छ।
हिन्दु धर्म
तीर्थयात्रा
तीर्थयात्रा हिन्दु धर्मको विशेषता मध्ये एक धार्मिक अभ्यास हो। तीर्थस्थललाई "तीर्थ" वा "धाम" भनिन्छ। हिन्दु धर्ममा सबैभन्दा लोकप्रिय तीर्थहरू इलाहाबाद, हरिद्वार र बनारस हुन्, र वैष्णव धर्ममा पनि वृन्दावन हुन्। अन्य महत्त्वपूर्ण तीर्थस्थलहरू तिनीहरूका प्राचीन मन्दिरहरूको लागि प्रसिद्ध:
आश्रमहरू
परम्परागत रूपमा हिन्दु धर्ममा, जीवनलाई चार आश्रम (अवधि वा चरणहरू) मा विभाजित गरिएको छ।
हिमालय
हिमाल
हिमालले नेपालीमा शिखर वा हिमशृङ्खलालाई जनाउँछ। नेपालका केही हिमशृङ्खलाहरू:
हिन्दु धर्म
भिक्षुवाद
केही हिन्दुहरूले मुक्ति वा आध्यात्मिक पूर्णताको कुनै अन्य रूप प्राप्त गर्नमा ध्यान केन्द्रित गर्ने लक्ष्यका साथ "संन्यास" को भिक्षु जीवन शैली रोज्छन्। भिक्षुहरूले आफूलाई सरल र तपस्वी जीवनमा समर्पित गर्छन्, ब्रह्मचर्यको व्रत लिन्छन् र सबै भौतिक गतिविधिहरू रोक्छन्, पूर्णतया आध्यात्मिक अभ्यासहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्छन्, जसको उद्देश्य ईश्वरको प्राप्ति हो।
वर्ण र जाति व्यवस्था
हिन्दु धर्ममा, समाजलाई परम्परागत रूपमा चार वर्गमा विभाजन गरिएको छ, जसलाई वर्ण भनिन्छ, जसको अर्थ संस्कृतमा "रङ, आकार, रूप" हो।
जनसङ्ख्या
नेपाल, भारत, र मौरिसस् का राज्यहरू लगायत इन्डोनेशियाको बाली टापुमा मुख्य जनसङ्ख्या हिन्दु छन्। केही मात्रामा यी देशहरूमा पनि हिन्दुहरू छन्:
सबैभन्दा धेरै हिन्दुहरूको अनुपात भएका देशहरू:
प्रबल हिन्दु समुदाय पूर्व-सोभियत सङ्घका राष्ट्रहरू, विषेशगरि रुस, र पोल्यान्डमा पनि छन्। इन्डोनेशियाका टापुहरू जाभा, सुलावेसी, सुमात्रा र बोर्निओमा पनि प्रसस्त रैथाने हिन्दुहरू छन्। हिन्दुत्व योगको रूपमा त झनै विश्वब्यापि रूपमा फैलिएको छ। संयुक्त राज्य अमेरिकामा मात्रै ३ करोड योगका अनुयायीहरू छन्।
सतावट
हिन्दुहरूले ऐतिहासिक धार्मिक सतावट, निरन्तर धार्मिक उत्पीडन र व्यवस्थित हिंसा दुवैको अनुभव गरेका छन्। यी जबरजस्ती धर्म परिवर्तन, दस्तावेजी नरसंहार, मन्दिर भत्काउने र अपवित्रको रूपमा हुन्छन्। हिन्दुहरूको ऐतिहासिक सतावट मुस्लिम शासकहरू र क्रिश्चियन मिसनरीहरूद्वारा पनि भयो। मुगल कालमा हिन्दुहरूलाई जिज्या तिर्न बाध्य पारिएको थियो। भारतको विभाजनको समयमा मुस्लिम र हिन्दुहरू सहित २००,००० देखि दस लाख मानिसहरू मारिएका थिए। आधुनिक समयमा, हिन्दुहरूले भेदभावको सामना गर्नुपरेको थियो। विश्वका धेरै भागहरूमा र धेरै देशहरूमा विशेष गरी पाकिस्तान, बङ्गलादेश, फिजी र अन्यमा उत्पीडन र जबरजस्ती धर्म परिवर्तनको सामना गर्नुपरेको छ।
प्रशीतन
प्रशीतन (Refrigeration) भनेको कुनै स्थान, वा पदार्थलाई, उसको वातावरणको तापक्रम भन्दा तल चिसो बनाउने प्रक्रिया हो। वितेको शताब्दीमा प्रशीतन विधिको विस्तार बरफ बनाउने देखी खाद्य एवं पेय पदार्थलाई शीतल राख्न र अधिक समय सम्म संरक्षित (preserve) राख्नको गरिन्छ र अहिले यसको प्रयोग निकै ठूलो व्यवसायिक रूपमा गरिन्छ।
रेफ्रिजेरेसन चक्रको सञ्चालन सिद्धान्त को गणीतीय व्याख्या सादी कार्नोटले १८२४ मा ताप इन्जिनको रुपमा गरेका थिए।
प्रशीतनको विधिहरु
प्रशीतन व्यवस्था निम्नलिखित उपायहरु द्वारा प्राप्त गर्न सकिन्छ:
स
स देवनागरी वर्णमालामा व्यञ्जनवर्णको ३२औँ अक्षर हो। आधुनिक भारतीय लिपि अन्तर्गत लेखिने 'स' अशोक ब्राह्मी अक्षर  र गुप्त लिपिको  अक्षर मिलेर व्युत्पन्न भएको हो।
=हेरौँ=
जरीना स्क्रूवाला
जरीना स्क्रूवाला (पूर्व नाम: जरीना मेहता, जन्म: १९६१) एक भारतीय महिला उद्यमी र परोपकारी हुन् । वर्तमानमा उनी फिल्म निर्माण देखि जुडेकी छिन् र स्वदेश फाउन्डेशनको प्रबन्ध न्यासी हुन् ।
प्रारम्भिक जीवन
जरीनाको जन्म १९६१ मा वाशिंगटन डी॰ सी॰, संयुक्त राज्य अमेरिका मा भयो, तर उनी आठ वर्षको उमेरमा आफ्नो परिवार सँग भारत आईन । उनी मुम्बईको जे बी पेटिट स्कूल फर गर्ल्सबाट विद्यालीय शिक्षा ग्रहण गरेपछि सेन्ट जेवीयर्स कलेज मुम्बईबाट अर्थशास्त्रमा स्नातक गरिन् । त्यसपछि उनी सेन्ट जेवियर्स इंस्टीट्यूटबाट विपणन र विज्ञापनमा स्नात्त्कोत्तरको शिक्षा प्राप्त गरिन् ।
सरदार गब्बर सिंह
सरदार गब्बर सिंह एक भारतीय तेलुगू चलचित्र हो, जसको निर्देशक के॰ एस॰ रवीन्द्र हुन् । यस चलचित्रमा पवन कल्याण तथा काजल अग्रवाल मुख्य किरदारमा छन् ।
अफ्रिकी फुटबल सङ्घ
अफ्रिकी फुटबल सङ्घ (Confédération Africaine de Football) अफ्रिकामा फुटबलको लागि प्रशासनिक र शासकीय निकाय हो।
ड
ड नेपाली बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको १३औं अक्षर (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “डाङडुङे ड”)
लरवान
लरवान नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा स्नो पार्ट्रिज (Snow Partridge) भनिन्छ ।
सुपौली
नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, नारायणी अञ्चलको पर्सा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
पुत्रदा एकादशी
हिन्दू धर्ममा एकादशीको व्रतले महत्त्वपूर्ण स्थान राख्दछ । प्रत्येक वर्ष चौबीस एकादशिहरू हुन्छन् । अधिकमास अथवा मलमास परेको वर्ष यो संख्या बढेर २६ हुन जान्छ । श्रावण शुक्ल एकादशीको नाम पुत्रदा एकादशी हो । यसको नाम सुन्दा मात्र वाजपेयी यज्ञको फल मिल्छ भन्ने पौराणिक कथा मा उल्लेख गरिएको छ । यसैले नेपाल तथा भारत लगायत सबै ठाउँमा बसोवास गर्ने हिन्दूहरूले पुत्रदा एकादशीलाई पर्वको रूपमा मनाउने गर्दछन् ।
कथा
एक पटक राजा युधिष्ठिर भगवान कृष्णसँग भन्न लागे हे भगवान! श्रावण शुक्ल एकादशीको नाम के हो ? व्रत लिने विधि तथा यसको माहात्म्य कृपा गरेर भन्नुहोस् । मधुसूदन भन्न लागे यस एकादशीको नाम पुत्रदा हो । अब तपाईँ शान्तिपूर्वक यसको कथा सुन्नुहोस् । यसलाई सुन्नाले मात्र वायपेयी यज्ञको फल मिल्दछ ।
द्वापर युगको आरम्भमा महिष्मति नामको एक नगर थियो, जसमा महीजित नामका राजा राज्य गर्दथे, तर पुत्रहीन हुनाको कारण राजालाई राज्य सुखदायक लाग्दैन थ्यो उनको भनाई थियो कि जसको सन्तान छैन, त्यसको लागि यो लोक परलोक दुबै दु:खदायक हुन्छन् । पुत्र सुखको प्राप्तिको लागि राजाले अनेक उपाय गरे तर राजालाई पुत्र प्राप्ति हुन सकेन ।
राजा महीजितको यस कुराको विचार गर्नको लागि मन्त्री तथा प्रजाका प्रतिनिधिहरू वनमा गए । त्यहाँ ठुला-ठुला ऋषिमुनिहरूको दर्शन गरे । राजाको उत्तम कामनाको पूर्तिको लागि कुनै श्रेष्ठ तपस्वी मुनिलाई खोज्दै-डुल्न थाले । एक आश्रममा उनले एक अत्यंत वयोवृद्ध धर्मका ज्ञाता, ठुला-ठुला तपस्वी, परमात्मामा मन लगाएर निराहार, जितेंद्रीय, जितात्मा, जितक्रोध, सनातन धर्मका गूढ तत्वहरूलाई जान्ने, समस्त शास्त्रहरूका ज्ञाता महात्मा लोमश मुनिलाई देखे, जसको कल्प व्यतीत भएर एक केश (रोम) झरेको थियो ।
सबै गएर ऋषिलाई प्रणाम गरे । उनीहरूलाई देखेर मुनिले सोधे कि तपाईँहरू कुन कारणले आउनुभयो ? नि:संदेह म तपाईँहरूको हित गर्नछु । मेरो जन्म केवल अर्काको उपकारको लागि भएको हो, यसमा संदेह नगर्नुहोस् ।
लोमश ऋषिका यस्ता वचन सुनेर सबै भन्न थाले- हे महर्षे! तपाईँ हाम्रो कुरा जान्नमा ब्रह्मा भन्दा पनि अधिक समर्थ हुनुहुन्छ । अत: तपाईँ हाम्रो यस संदेहलाई दूर गर्नुहोस् । महिष्मति पुरीको धर्मात्मा राजा महीजित प्रजालाई पुत्र समान पालन गर्दछन् तर उनी पुत्रहीन हुनुका कारण दु:खी छन् ।
उनिहरूले अगाडि भने हामीहरू उनैका प्रजा हौं । अत: उनका दु:खले हामी पनि दु:खी छौं । तपाईँको दर्शनले हामीलाई पूर्ण विश्वास छ कि हाम्रो यो संकट अवश्य दूर हुनेछ किनकी महान पुरुषहरूको दर्शन मात्रले अनेक कष्ट दूर हुन्छन् । अब तपाईँ कृपा गरेर राजाको पुत्र हुने उपाय बताउनुहोस् ।
यो वार्ता सुनेर ऋषिले केही समयको लागि नेत्र बन्द गरे र राजाको पूर्व जन्मको वृत्तान्त जानेर भन्न लागे यो राजा पूर्व जन्ममा एक निर्धन वैश्य थियो । निर्धन भएका कारण यसले धेरै नराम्रो कर्म गर्यो । यो एक गाउँबाट अर्को गाउमा व्यापार गर्न जाने गर्थ्यो । एक समय ज्येष्ठ मासको शुक्ल पक्षको द्वादशीको दिन मध्याह्नको समयमा दुई दिनदेखि भोको-प्यासो त्यो बनिया एक जलाशयमा पानी खान गयो । उसै स्थानमा एक तत्कालै ब्याएकी प्यासी गाई पानी खाइरहेकी थिइन् ।
राजाले त्यस प्यासी गाईलाई पानी खान नदिएर धपाई दिए र आफू पानी खान लागे, यसैले राजालाई यो दु:ख सहनु पर्यो । एकादशीको दिन भोको रहेकाले त्यो राजा भयो र प्यासी गाईलाई जल पिंदा धपाएका कारण पुत्र वियोगको दु:ख सहनु परेको छ । यो सुनेर सबै भन्न लागे हे ऋषि! शास्त्रहरूमा पापहरूको प्रायश्चित पनि लेखेको छ । अत: जुन प्रकार राजाको यो पाप नष्ट हुन्छ, तपाईँ यस्तो उपाय बताउनुहोस् ।
उद्देश्य
लोमश मुनि भन्न लागे श्रावण शुक्ल पक्षको एकादशीलाई पुत्रदा एकादशी भनिन्छ, तिमी सबैले व्रत गर र रात्रिमा जागरण गर यसले राजाको पूर्व जन्मको पाप अवश्य नष्ट हुनेछ, साथै राजालाई पुत्रको अवश्य प्राप्ति हुनेछ । लोमश ऋषिका यस्ता वचन सुनेर मन्त्रिहरू सहित सबै प्रजाहरू नगरमा फर्केर आए । जब श्रावण शुक्ल एकादशी आयो ऋषिको आज्ञानुसार सबैले पुत्रदा एकादशीको व्रत र जागरण गरे ।
यस पश्चात द्वादशीका दिन यसको पुण्यको फल राजालाई दिईयो । त्यस पुण्यका प्रभावले रानीले गर्भ धारण गरिन् र प्रसवकाल समाप्त भएपछी उनको एक बडो तेजस्वी पुत्र उत्पन्न भयो ।
महिमा
यसैले हे राजन! यस श्रावण शुक्ल एकादशीको नाम पुत्रदा पर्नगयो अत: सन्तान सुखको इच्छा हासिल गर्नेले यस व्रतलाई अवश्य गरौं यसको माहात्म्यलाई सुन्नाले मनुष्य सबै पापहरूबाट मुक्त हुन्छ र यस लोकमा सन्तान सुख भोगेर परलोकमा स्वर्गको सुख प्राप्त गर्दछ ।
पुत्रदा एकादशी पौष शुक्लमा पनि पर्दछ ।
सलिम मियाँ अन्सारी
डिसेम्बर २००२ मा, अन्सारीले नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी) छोडे। उहाँ त्यसबेला पार्टीको केन्द्रीय समिति सदस्य हुनुहुन्थ्यो। त्यसपछि उनले समाजवादी पार्टी नेपाल गठन गरे। जुलाई २०० 2005 मा अन्सारीलाई राजा ज्ञानेन्द्रले वन तथा मृदा संरक्षण मन्त्री नियुक्त गरे।
जनवरी ३० २००७ मा, अन्सारीलाई तराईमा दंगा गरे पछि पक्राउ गरिएको थियो। उनलाई फेब्रुअरी १८ २००७ मा रिहा गरिएको थियो १ । २०७१ चैत २८ गते अन्सारीको उपचारका क्रममा त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा निधन भयो ।
हाल्ली खेल
हाल्ली खेल सुनुवार जातिको मुख्य संस्कृतिको रूपमा रहेको हाल्ली हरेक वर्ष मंसिर महिना औंसीको रातमा खेलेर मनाइने खेल नेपालको पूर्वी पहाडी जिल्ला ओखलढुङ्गा जिल्लाको खिजी चण्डेश्वरी मा वसोवास गर्ने सुनुवार, किराँत समुदायले खेलिने बिश्वको एक मात्रै खेल हो जुन खेल परम्परा, पुर्खाको मौलिक मान्यता अनुसर खेल्दै आएको खेल हो जुन खेल खेलेको १५ दिन भित्र आउने पर्व लाई उधौलीपर्व भनेर मनाइन्छ । त्यस औशीको रातमा सुनुवार जातीहरूको मौलिक र मान्यता अनुसर वर्षकै बढी अन्धारो रात भएको हुनाले यस रातलाई अन्धारो हुनबाट जोगाउन र बढी अन्धारोमा मानव तथा पशु पन्छी लाई असर पर्न नदिनको लागि साथै सुनुवार युवकहरूको तागत, साहस, उत्साह र जाँगरलाई अटल राख्न प्रत्येक वर्ष मङ्सिर महिना औंसीको रात देखी पूर्णिमाको अघिलो रात सम्म खेलिने खेल लाई हाल्ली भनिन्छ र त्यस रात सके पछि उधौली पर्व मनाइन्छ । हाल+लि+आली = हाल्ली सुनुवार भाषा (कोइच)बाट उत्पन्न भएको मानिन्छ।
जरुरीसूचना: यो खेलको बारेमा खिजी चण्डेश्वरी का सुनुवारकोर्मोचा ब्यक्ती र बुद्धिजीबीहरूबाट मात्रै सत्य तत्य प्रमाणित हुन्छ कारण यो खेल बिश्वका कुनै पनि राष्ट्रले खेलेको छैन अझै सम्म यो खेल खिजी चण्डेश्वरी गा बि स का सुनुवार थर कोर्मोचाहरूले मात्रै खेल्दै आएको प्रमाणित छ, कारण सुनुवार हरूको पुर्खौली क्षेत्र मानिन्छ ।
अञ्चल (स्पष्टता)
अञ्चल कुनै राष्ट्रको एउटा भूभाग, क्षेत्र, प्रदेश हो। वि.सं. २०७२ सम्म नेपालमा १४ वटा अञ्चल रहेको थियो।
घोर्लिखर्क
घोर्लिखर्क नेपालको कोशी अञ्चलको धनकुटा जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।
सिँह बहादुर बस्न्यात
महारथी श्री सिँह बहादुर बस्न्यात (राजदूत डा. सिंंहबहादुर बस्न्यात अर्कै व्यक्ति हुन्) नेपाली सेनाका प्रधान सेनापति थिए। उनी खप्तडी/खबतरी बस्नेत हुन्।
जयललिता
जयललिता जयराम (तमिल भाषा: ஜெ. ஜெயலலிதா, कन्नड भाषा: ಜೆ. ಜಯಲಲಿತಾ, मलयालम भाषा: ജെ. ജയലളിത, जन्म - २४ फ़रवरी १९४८) ऑल इन्डिया अन्ना द्रविड़ मुनेत्र कड़गम (अन्ना द्रमुक) की वर्तमान महासचिव तथा तमिलनाडु की मुख्यमन्त्री हुन्। उनलाई तमिलनाडु राज्यको दोस्रो महिला मुख्यमन्त्री बन्ने सौभाग्य प्राप्त भयो। उनी साथी हुन् वीके शशिकला
मृत्यु
बि. स. २०७३ मंगसिर २० गते सोमबार स्थानीय समय अनुसार राति साढे ११ बजे मृत्य भएको भारतको चन्नाईस्थित अपोलो अस्पतालले जनाएको छ।
जय पृथ्वी क्याम्पस
जय पृथ्वी क्याम्पस बझाङ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
शान्ति आदर्श क्याम्पस
शान्ति आदर्श क्याम्पस बझाङ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
अधिवक्ता
अधिवक्ता वा वकिल एक त्यस्तो व्यक्ति हो जसले कानूनको अभ्यास गर्छ। एक वकील एक कानून मा डिग्री प्राप्त गरेको छ, र एक विशेष क्षेत्र मा कानून अभ्यास गर्न लाइसेन्स छ।
यदि व्यक्ति कानून सम्बन्धी कुनै समस्या छ भने, तिनीहरू सल्लाहका लागि वकिललाई सम्पर्क गर्न सक्दछन्। कानुनी समस्यालाई केसको रूपमा सन्दर्भित गरिन्छ। एक व्यक्ति वकिललाई अरु कसैको बिरुद्द मुद्दा चलाउन वा उनीहरू विरुद्ध शुरू भएको मुद्दामा सहयोग पुर्‍याउन सक्दछ। यदि मुद्दा अदालतमा जान्छ भने वकिलले उनीहरूको क्लाइन्टलाई अदालतमा प्रतिनिधित्व गर्दछ। वकिलले कानूनको आफ्नो ज्ञानको प्रयोग ग्राहकलाई तर्कको दायाँ पट्टि छ भनेर अदालतलाई विश्वस्त गराउन प्रयोग गर्दछ। वकिलहरूले पनि मानिसहरूलाई "अदालतबाट बाहिर बस्न" मद्दत गर्छन्, जसको अर्थ हो कि बहसका दुबै पक्षहरू अगाडि सजाय दिन सहमत हुन्छन् ताकि उनीहरू मुद्दा चलाउन नपरोस्।
मूल
संस्कृतबाट
नाम
अधिवक्ता
सम्बन्धित लेख
कानुन अदालत वकालत
मलेवा
मलेवा झट्ट हेर्दा परेवा जस्तै देखिने चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा रक पिजन (Rock Pigeon) अथवा रक डोभ (Rock Dove) भनिन्छ ।
ष
ष देवनागरी बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको ३१औं अक्षर हो। (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “पेट फार्‍यो ष”)
लिन्ड्से लोहन
लिन्ड्से लोहन जन्म २ जुलाई १९८६) एक अमेरिकी अभिनेत्री, रेकर्डिङ आर्टिस्ट तथा मोडल हुन । लोहनले शो बिजनेसको सुरुवात एउटा बाल फ्यासन मोडलको रूपमा गरिन् । ११ वर्षको उमेरमा उनले डिजनीद्वारा सन् १९९८ मा बनाइएको 'द प्यारेन्ट ट्रयाप' को रिमेकबाट आफ्नो फिल्मी जीवनको सुरुवात गरिन् ।
दोमुखा
सतासीधाम र सुरुङगा गाविसको बीचमा पर्ने एक पर्यटकीय स्थल हो । यस क्षेत्रबाट कन्काई नहर निकाली झापाको शिवगंज, सतासीधाम, पाँचगाछी गाविस क्षेत्रलाई छोएको छ । झापा जिल्लाको सतासीधाम गाविस वडा नं.–८ गैंडेमा अवस्थित माई दोमुखा खासगरी पिकनिक स्थलको रूपमा पूर्वाञ्चलमा नै प्रसिद्ध छ । पिकनिकको सिजनमा (आश्विनदेखि वैशाख सम्म) दैनिक दश हजारसम्म पिकनिक खाने मानिसहरू आउने गरेका छन् । यो स्थानम वैष्णव देवीको मन्दिर समेत छ । पूर्वपश्चिम राजमार्गबाट लगभग ३ कि.मी. उत्तरमा अवस्थित माई दोमुखाबाट मेची अञ्चल कै सबैभन्दा ठूलो सिंचाई योजना कन्काई सिंचाई प्रणालीको नहरको हेड निर्माण गरी नहर छुट्याएर लगिएको छ । सदरमुकाम चद्रगढी बजारबाट लगभग ४० कि.मि. पश्चिममा अवस्थित माई दोमुखा क्षेत्रमा पिकनिकको उद्धेश्य वाहेक धार्मिक कारणले जाने भक्तजनहरू भने खासगरी शनिवार र मंगलवार जाने गरेको पाईन्छ ।
विस १९९० अगाडि कन्काई माई चुरे पर्वतवाट तराई निस्कदा साँघुरो गल्छी भएको ठाउँमा सखुवाको रुख लडेर दुई मुख परेको अर्को सखुवाको रुखमा अड्किई फड्के पुलको आकार दियो। सो फड्केको उपयोग गरी मानिसहरू आगत जावत गर्दथे र त्यही दुई मुखे सखुवाको रुखबाट यो ठाउँको नाम दुई मुखे भन्दा भन्दै दोमुखा रहन गएको जनश्रुती छ। सतासिधाम गाविसको वजारबाट करीब ३ कि मि उत्तर पूर्वमा झापाको शिवगंज सतासीधाम पाँचगाछी महाभारा बैगुनधुरा र धरमपुर गाविस क्षँेत्रमा िसञ्चाईको सुविधा उपलब्ध गराउनका लागि निर्माण गरिएको नहरको मुहान यसै स्थानमा रहेकोले हाल यो स्थान पर्यटकीय स्थलको रूपमा पनि रूपान्तरित भएको छ। वाह्रै महिना जस्तो यहाँ दृश्यावलोकन गर्ने मानिसहरूको भीड लागि नै रहेको हुन्छ। विशेषतः वनभोज स्थलका रूपमा यसलाई प्रयोग गर्ने गरेको पाइन्छ।
हस्तमैथुन
हस्तमैथुन भन्नाले आफ्नो यौन अङ्गलाई आफैले चलाएर वा घर्षण गरेर यौन आनन्द लिने कार्यलाई जनाउँदछ। पुरुष तथा महिला दुवैले हस्तमैथुन गर्छन् तर पुरुषको तुलनामा महिलाहरूले केही कम गर्ने भए पनि उनीहरूको हस्तमैथुन गर्ने तरिकामा विविधता बढी हुन्छ। महिलाहरूले विभिन्न यौनअङ्गलाई प्रयोगमा ल्याई हस्तमैथुन गर्ने देखिएको छ। हस्तमैथुन गर्दा यौन परिकल्पना महत्त्वपूर्ण पक्ष हो। हस्तमैथुन गर्दा आफूले चाहेअनुरूप यौन क्रियाकलापमा संलग्न व्यक्ति, स्थान अनि आसनको कल्पना गर्न सकिन्छ र यसमा मानसिक पक्ष सबल रूपमा जोडिएर आनन्द थपिन्छ।
विधि
हस्तमैथुन विभिन्न तरिकामध्ये हात वा हातसँग अन्य सामान्य अथवा विद्युतीय साधन (डिल्डो), भाइब्रेटर, जी स्पट स्टिमुलेटर, थुक, जेलीको प्रयोगद्वारा यौनांगको घर्षण वा मर्दन सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने तरिका हुन्।
महिला हस्तमैथुन क्रिया
भङ्गाकुर चलाउनु वा यसको घर्षण नै महिला चरमसुखमा पुग्ने सायद सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण यौन क्रियाकलाप हो। यो यस्तै ९० प्रतिशत महिलामा यौन संवेदनशीलताको केन्द्रका रूपमा रहेको हुन्छ । आफूलाई सजिलो लाग्ने वा मन पर्ने कुराले यसलाई चलाउन सकिन्छ । आफूलाई मन पर्ने कुनै पनि तरिकाले यसलाई चलाउने सकिन्छ । चलाउने वा घर्षण गर्नेबाहेक दबाब दिने, विस्तार हल्लाउने वा जोडले हल्लाउने वा यसलाई कुनै वस्तुमाथि थिच्ने जस्ता अनेक उपाय गर्न सकिन्छ । पानीको हल्का फोहराको प्रयोगलाई पनि कतिपय महिला विशेष उत्तेजना प्रदान गर्ने कुराका रूपमा लिएका छन् । योनिमा केही पसाएर यौन आनन्द प्राप्त गर्नु अर्को प्रमुख विधि हो । यसो गर्दा योनिमा पर्याप्त मात्रामा रस आइसकेको हुनुर्पछ र यौन उत्तेजना हुँदा यो स्वाभाविक रूपमै हुन्छ । यस्तो नभएको स्थितिमा अन्य कुनै चिप्लो पदार्थको प्रयोग गर्न बिर्सनु हुँदैन । यस्तो पसाउने कुरा सफा भएको कुरा सुनिश्चित गर्नुपर्ने हुन्छ । औंला पसाउँदा आफूलाई आनन्द पाउने स्थान योनिमा खोज्न सकिन्छ, जुन सामान्यता योनिको अगाडितिरको भित्तामा केही भित्र जघनास्थी (pubic bone) र पाठेघरको मुखको बीचतिर हुन्छ । यसरी हस्तमैथुन गर्दा केही महिलाले थप यौन उत्तेजनाका लागि स्तनलाई पनि प्रयोग गर्ने देखाएका छन् । भगांकुर होस् वा योनि, हस्तमैथुनमा औंलाको प्रयोग नै महत्त्वपूर्ण हुन्छ । औंला बहुउपयोगी हुने भएकाले नै चाहेअनुरूप दबाब, गति, तरिकामा गर्न सकिन्छ जसले आनन्द थप्छ नै । यीबाहेक महिला शरीरका अन्य अङ्गहरूको स्पर्श, मर्दन वा सुम्सुम्याइ यौन आनन्द पाउने कुरामा सहायक नै हुन्छन्, तर अचेल यसरी यौन आनन्द लिने क्रममा महिलाहरूले यौन प्रसाधन वा वस्तुहरू पनि प्रयोग गर्न सक्छन् । कतिपयले पुरुषको लिङ्ग आकारको कृत्रिम वा प्राकृतिक वस्तु पनि प्रयोग गर्छन् । अङ्ग्रेजीमा vibrators (भाइब्रेटर) भनिने यौन प्रसाधन विभिन्न आकार तथा प्रकारमा पाइन्छन् । हस्तमैथुनले महिलालाई आफ्नो यौनव्यवहार तथा त्यसको प्रतिक्रियाका सम्बन्धमा सिक्ने अवसर प्रदान गर्छ । हस्तमैथुनका बेला हुने यौनिक स्रावले यौनांगहरूमा हुने रक्तसञ्चारलाई समेत सन्तुलित गर्छ ।
भ्रम र तत्थ
वैज्ञानिक खोज र अनुसन्धानले यथार्थलाई बाहिर नल्याएसम्म हस्तमैथुनलाई पनि रोग र असन्तुलित मानसिकताको उपज भनेर हेयदृष्टिले हेर्ने, व्यवहार गर्ने चलन थियो । तर, अहिले हस्तमैथुनसम्बन्धी विभिन्न भ्रम निवारण भइसकेका छन् । हस्तमैथुन बिल्कुल सामान्य शारीरिक प्रक्रिया हो । बिबाह हुनु अगाडिका यौन आकांक्षाहरु सरल रूपमा पुरा गर्ने मध्यम हो । यसर्थ हस्तमैथुन गरेकोमा आफुलाई बिग्रिएको सोच्नु, नराम्रो मान्नु, दोसी महसुस गर्नुमा कुनै तुक छैन ।
विर्य शरीरमा जम्मा गरेर राख्ने अनि पछि धेरै बनाएर प्रयोग गर्ने चिज होइन । यो आबस्यकता अनुसार नियमित रूपमा बनिरहन्छ । लगातार हस्तमैथुन गर्दा विर्यको मात्रामा केहि कमि आउनसक्छ, विर्य केहि पातलो लाग्न सक्छ तर यसले प्रजनन प्रकृयामा नुक्सान पुर्याउदैन । केहि दिन हस्तमैथुन नहुदा विर्यको मात्रा र गुण फेरी पहिलाकै अवस्थामा फर्कन्छ ।
उम्लिएको यौन चाहनालाई सुरक्षित तरिकाले व्यवस्थापन गर्ने भरपर्दो विधिमा पर्छ हस्तमैथुन । हस्तमैथुनले यौनातुर पुरुष र स्त्रीलाई आफूले राख्न नचाहेको वा सामाजिक नैतिक मान्यताबाहिर परेको यौनसम्बन्धबाट बचाउँछ । असुरक्षित यौन सम्पर्कबाट सर्न सक्ने विभिन्न यौन रोगबाट जोगाउँछ । हस्तमैथुन गर्ने अनि हस्तमैथुन गरेकामा अनावश्यक पछुतो मानेर आफ्नो मनमस्तिष्कलाई अनावश्यक दबाब पु¥याउने र हस्तमैथुनबाट दुब्लाइन्छ, विवाहपछि यौनजीवन बिग्रन्छ, यौनांग टेढो वा सानो हुन्छ भन्ने जस्ता भ्रम  पालेर आफूलाई अस्वस्थ मान्छे ठान्नु भ्रमबाहेक केही होइन ।
हस्तमैथुनकै कारण मानिस दुब्लाउँदैन । कति हस्तमैथुन गर्ने भन्ने विषय व्यक्तिको यौन चाहना भएका बेला यौनसाथीको अभावको परिस्थितिले निर्धारण गर्ने कुरा हो । हस्तमैथुन गरेको विषयलाई चिन्ताको रूपमा लिएपछि मात्रै कोही दुब्लाउन सक्छन् । अन्यथा हस्तमैथुन गरेकै भरमा मानिस दुब्लाउने कुरा वैज्ञानिक रूपमा प्रमाणित भएको छैन । तर, हस्तमैथुनलाई आवश्यकताभन्दा बढी लतका रूपमा प्रयोग गर्ने र यसलाई सम्भोगको स्थायी विकल्पका रूपमा प्रोत्साहन दिएर धेरै नै अग्रगामी बन्ने दुस्साहस कसैले गर्नु हुँदैन ।
झरुवारासी
झरुवाराशी नेपालको बागमती अञ्चलको ललितपुर जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
धापाखेल चापागाउ र गोदावरी को बिचमा रहको सुन्दर र डाढाले भरिएको हरियालि जङ्गल भएको झरुवारासी गाउँ हो।यस गाउँमा शन्तानेश्वर महादेवको मन्दिर रहेको छ।
अलीगढ
अलीगढ भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको एउटा सहर हो। यो अलिगढ जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय हो, र राज्यको राजधानी लखनउको उत्तरपश्चिममा ३४२ किलोमिटर (२१३ माइल) र राजधानी नयाँ दिल्लीको लगभग १३० किलोमिटर (८१ माइल) दक्षिणपूर्वमा अवस्थित छ। अलिगढसँग जोडिएका जिल्लाहरू गौतम बुद्ध नगर, बुलन्दशहर, सम्भल, बदाऊन, कासगंज, हाथरस, एटा र मथुरा हुन्।
इतिहास
सहरको लिखित सन्दर्भ १२औँ शताब्दीदेखि मात्र सुरु हुन्छ; यद्यपि, पुरातात्विक अभिलेखहरूले यो शहर जैनहरू बसोबास गरेको बताउँछन्। अलिगढको क्षेत्र घुरिदले विजय गर्नुअघि १२औँ शताब्दीमा दोर राजपूतहरूको अधीनमा थियो। अकबरको शासनकालमा, कोललाई सिरकार बनाइएको थियो र मराहरा, कोलबा हवेली, थाना फरीदा र अकबराबादका दस्तुरहरू समावेश गरिएको थियो। अकबर र जहाँगीर शिकार अभियानमा कोल गए। जहाँगीरले स्पष्ट रूपमा कोलको जङ्गलको उल्लेख गरे, जहाँ उनले ब्वाँसाहरू मारेका थिएँ।
जनसाङ्ख्यिकी
२०११ को जनगणना अनुसार, अलीगढको कुल जनसङ्ख्या ८७४,४०८ छ, जसमध्ये ४६१,७७२ पुरुष र ४१२,६३६ महिला छन्। ०-६ वर्ष उमेर दायरामा जनसङ्ख्या ११९,५४३ छ। साक्षरता दर ५९.१५% छ, जसमा पुरुष साक्षरता दर ६३.४२% र महिला साक्षरता दर ५४.३७% छ।
ताशा रेगन
ताशा रेगन (जन्म: १५ जनवरी १९८९, बाल्यकालको नाम :राचेल स्विमर ) एक अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री, निर्मात्री, स्ट्रिपर तथा नग्न मोडेल हुन ।
सुकुन्दा क्याम्पस
सुकुन्दा क्याम्पस बझाङ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
पातालगंगा
पातालगङ्गा झापा जिल्लाको मेचीनगर नगरपालिका वडा नम्बर १३ मा अवस्थित मन्दिर हो । मेचीनगर नगरपालिका क्षेत्रमा पर्ने पातालगंगा पवित्र धार्मिक, ऐतिहासिक र दर्शनीय स्थलको रूपमा लिइन्छ। झापा जिल्लाको पवित्र तीर्थस्थल अर्जुनधारासँग सम्बन्ध जोडिएको छ भन्ने धामिृक जनश्रुती पाइन्छ। १९९० सालको भूकम्प जाँदा हलको पातालगंगा रहेको स्थानमा एकाएक दुध जस्तो सतो फोहरा फुटेपछि स्थानीय मानिसहरूले गङ्गाजल प्रकट भएको विश्वास गरेका हुनाले यहाँ दर्शनार्थीहरू आउन थालेको हो। वि सं. २०४२ सालमा निजी सहयोगमा मन्दिर निर्माण भएको पाइन्छ। पातालगंगाको दर्शन गरेमा मनमा चिताएको कुरा पुग्छ भन्ने विश्वास रहेको समेत पाइन्छ। मेचीनगर नगरपालिकामा रहेको टोक्ला चिया बगानको उत्तरमा अवस्थित पातालगंगा वातावरीण दृष्टिकोणले समेत स्वच्छ र रमणीय छ। पातालगंगा जनिकै अर्को धार्मिक महत्त्वको नन्दनेश्वर मन्दिर पनि रहेको छ। २०१४ सालमा निर्मित यो मन्दिर १ विगाहा १२ कठ्ठा क्षेत्रमा पैmलिएको छ। शिवरात्री गढिको रूपमा अचल सम्पत्ती रहेको यस मन्दिर क्षेत्रमा प्रत्येक वर्ष शिवरात्रीको अवसरमा मेला लाग्ने गरेको पाइन्छ। यसवाहेक यस क्षेत्रमा अन्य स–साना मन्दिर र देवी देवतका मूर्ति र धामहरू समेत रहेको पाइन्छ।
अमरपट्टी, पर्सा
अमरपट्टी नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, नारायणी अञ्चलको पर्सा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
दक्षिण अमेरिकी फुटबल सङ्घ
दक्षिण अमेरिकी फुटबल सङ्घ (स्पेनी:CONfederación sudaMEricana de FútBOL) छोटकरीमा सिओएनएमइबिओएल (CONMEBOL) दक्षिण अमेरिकी फुटबल सङ्घको प्रशासनिक तथा नियन्त्रण राख्ने संस्था हो ।
कोनमेबोल (CONMEBOL) दक्षिण अमेरिका राष्ट्रिय फुटबल खेलहरूको प्रतिनिधित्व गर्दछ, यसले दक्षिण अमेरिका महादेशभित्र राष्ट्रिय फुटबल खेलको आयोजना गर्छ र सहभागीहरूको लागि पुरस्कार वितरण, रूपैयाँ, नियम अनि मिडिया अधिकारमाथि नियन्त्रण राख्छ। यसको मुख्यालय लुक्वे, पाराग्वेमा रहेको छ र हाल यस सङ्घको प्रधान अध्यक्ष अलेजान्द्रो डोमिनगुएज हुन् ।
यो सङ्घ फिफाको सबैभन्दा सानो सङ्घ हो । यस सङ्घमा १० वटा फुटबल सङ्घ सदस्यहरू छन् ।
अदालत
अदालत (प्रायः सरकारी) निकाय हो जसले कानुनको शासन अनुसार न्यायिक प्रशासनले नागरिक, आपराधिक र प्रशासकीय मामिलामा कार्य गर्दछ। अदालतको व्याख्या र लागू गर्ने अदालतहरूको प्रणालीलाई सामूहिक रूपमा न्यायपालिका भनिन्छ ।
सम्बन्धित लेख
कानुन न्याय वकालत
तान्या ट्याट
तान्या ट्याट बेलायती अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन । उनले २००९ मा ३० वर्षको उमेरमा बेलायती अश्लील चलचित्र क्षेत्रमा प्रबेश गरिन । हाल उनी आफ्नो समय लण्डन र लस एन्जलसमा बिताउँछिन ।
ढ
ढनेपाली बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको १४औं अक्षर (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “कुकुरपुछ्रे ढ”)
चानुवा
चानुवा नेपालको कोशी अञ्चलको धनकुटा जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार चनुवाको जनसङ्ख्या ४०२८ छ। यस मध्य पुरुष ४८%, र महिला ५२% छन्।
राना (स्पष्टता)
राना जाती या थर जनाउने शव्द हो यसले निम्न जनाउन सक्दछ :
श्लोक
श्लोक हिन्दु धर्मका पौराणिक पुस्तकमा लेखिएका लयबध्द हरफ हो।
उत्पत्ति
यकिन उत्पत्ति भन्न नसकिएपनि हिन्दु धर्मको ग्रन्थ लिपि तथा पान्डुलिपिदेखिनै लयबद्ध लेखमा रहेको पाईन्छ। हरेक पुस्तक ग्रन्थहरु श्लोकमा छन् तर कर्मकाण्ड भने श्लोकमा छैनन्।
थलारा बहुमुखी क्याम्पस
थलारा बहुमुखी क्याम्पस बझाङ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
लुतो
लुतो मानव शरीरको छालामा लाग्ने चर्मरोग हो। यो रोगमा छालामा साना साना फोका वा दागहरू देखिने र चिलाउने गर्छ।
बच्ने उपाय
लुतोबाट बच्ने उपायहरू यसप्रकार छन् । 1. दिनको १ पटक शरीर मिचेर नुहाउनु पर्छ । 2. डक्टरको सल्लाह बमोजिम औषधि खानु पर्छ । 3. परिवारमा सबैलाई लुतो आएको छ कि छैन चेक गर्नुपर्नेछ । यदि भएको छ भने सो व्यक्तिलाई पनि उपचार गर्नुपर्नेछ ।
==रोगको लक्षण==
सावधानी
==उपचार ==
भट्ट
भट्ट पुरातन बर्गिकरण अनुसार ब्राह्मण जातमा पर्ने थर हो। नेपाल तथा भारतको अधिकांश ठाउँमा भट्टहरूको बसोवास पाइन्छ। भट्टहरू नेपाल तथा भारतको विभिन्न भू-भागमा बसोवास गर्दछन् । भट्टहरू प्राय ब्राह्मण जातिका हुन्छन् । कतै कतै क्षेत्री भट्ट पनि भेटिएका छन् । भट्टहरूको अलग अलग गोत्र, अलग अलग शाखा, अलग अलग प्रवर हुन्छ । सबै भट्टहरू एकै वंशका तथा एकै गोत्रका हुँदैनन् । कोही भट्टहरू गौतम गोत्री छन् भने कुनै भट्ट आत्रय गोत्री छन् । त्यस्तै कुनै भट्टहरू कस्यप गोत्रका पनि छन् ।
गौत गोत्रीय भट्ट
कर्मेन्द्रियलाई वसमा राख्ने प्रजापालक शक्तिशाली गायत्री मन्त्रको जप गर्ने ऋषिका रूपमा चिनिने गौतम ऋषिका सन्तान एक जना मूल पूरूष पण्डित बालराज पाण्डे थिए । उनी भारतको ज्वालामुखी क्षेत्र काँगडाबाट चन्द वंशी राजा थोहर चन्दको समयमा राजा सोम चन्दसँग काली कुमाउँ आएका थिए । सोम चन्द राजा भएपछि पण्डित बालराज पाण्डेलाई देवल भन्ने स्थान वृताको रूपमा सुम्पेपछि उनका सन्तानहरूलाई देवलिया पाण्डे भन्ने गरियो । यि देवलिया पाण्डेहरू चतुर र बुद्धिमान थिए । मुसलमान आधिपत्यको सामु टिक्न कठिन भएकाले कालीकुमाउका विभिन्न ठाउँमा आई पुरोहितको काम गर्दै वृति बढाउँदै गए । राजा सोम चन्दले कालु तडागी फौजदारको सहयोगले चम्पावतका खस राजालाई हराएर आफ्नो अधिपत्य जमाए पछि झिंगाडका जोशी सुधानिधी चौवेलाई दिवान, सिमल्टिया पाण्डे कश्यप गोत्रीलाई राजगुरू, देवलिया पाण्डे गौतम गोत्रीलाई राज पुरोहित, मण्डिया पाण्डेलाई कारवारी र विष्टहरूलाई कारदारको पदवी दिई कार्यक्रम चलाउन्थे ।
नेपाल प्रवेस
राज्य विस्तारको क्रममा र बसाई सराईको क्रममा बालराजका पाण्डेका सन्तान जयन्त पाण्डे डोटी राज्यमा गई बसोवास गर्न थाले । बाँकी सन्तान कल्याण, रुद्र, नरेन्द्र, लक्ष्मण, इन्द्र, भूमी, मनोरथ र भगिरथ पाण्डेहरूले कुमाउ क्षेत्रमा नै बसोवास गरेका थिए । ती मध्य केही हालको नेपालको उत्तरी क्षेत्रमा बसोवास गर्न गएका थिए । पाण्डेहरू साधनामा बस्न सक्ने साधक थिए । चार वेदको पुरा अध्यायन गरेका साथै ज्योतिष विद्यामा पनि पारंगत थिए भन्ने कुरा कुमाउका प्रसिद्ध इतिहासकार अटकिन्सनको अन्वेषण गजेटियरमा उल्लेख गरेको पाइन्छ । उक्त गजेटियरमा प्रजापालक ओलीहरू विभिन्न दैविक प्रकोपहरूबेट रक्षा गर्दथे । यिनीहरू विभिन्न गाउँहरूबाट मंसिर महिनामा आफ्नो ओल्को (कर) लिन्थे भनिएको छ । साथै आफ्नो योग र बलबाट प्रकृतिमा पर्नजाने विपत्तीहरूलाई रोक्न छेक्न सक्ने क्षमता थियो । खेती पातीको बेला ओला (असिना) ले नोक्सान हुने भएकोले उक्त असिनालाई रोकी, खेती पातीको रक्षा गरी, आफ्नो क्षेत्र भित्रका किसानको रक्षा गर्दथे । उनिहरू प्रजापालक थिए तन्त्र मन्त्रकै सहायताले चाहेपछि ओला हान्न पनि सक्ने भएकाले ओलाको अपभ्रंस शब्द ओली भनेर चिनिन थाले । राहुल सांस्कृत्यायनद्वारा लिखित कुमाउँको इतिहासमा पनि उल्लेख भएको पाइन्छ कि यहाँ २५० प्रकारका ब्राह्मणहरू छन् । यसको सूची पनि तयार गरेका छन् जसमा प्रथम आस्पदमा पाण्डे र द्वितिय आसपदमा ओली भनि जनाएको छ । कुमाउँ र डोटी क्षेत्रमा धेरैजसो ब्राह्मणहरूले आफ्नो आसपद तथा आफ्नो पैत्रिक परिचय दिन सकेका थिएनन् ति मध्य केही खस ब्राह्मण पनि थिए । आज भोली पनि काली कुमाउका विभिन्न गाउँहरूमा देवलिया पाण्डेका वंशजहरू बसी आएका छन् । काली कुमाउँ, चम्पावत निवासी पाण्डेहरू ओली कै वंशज हुन् ।
उपाध्यायबाट जैसी भएको
डोटी प्रदेश आएका जयन्तदेवका छोरा सुना पाण्डे र त्यसपछि बलिभोज पाण्डे हुन् । सुना पाण्डे बैतडी तिर गए भने बलिभोज रिंगडा गाउँमा बसे । बैतडी जिल्लाका बादीहरू विभिन्न चाडपर्वहरूमा यस भेगका विभिन्न खानदानीहरूको विरगाथा वर्णन गर्दछन् जसलाई "बर्मो" भनिन्छ । ओलीहरूको बर्मो गर्दा पण्डित बडा भोजका नाति प्रजापालकका नाति आकाशका गोला पतालका गडमोरा १६ कला ३६ को निधानी डोटी कुमाउको लगनाखाम दयामाछौ भनि उनले गरेका विरगाथाहरू वर्णन गर्दछन् । सुना पाण्डे ओलीलाई ज्ञानी पनि भनिन्थ्यो । उनी पनि तान्त्रिक भएकाले गाउँमा ओल्को (कर) उठाउन हिड्न कठिन भएकाले नाङ्लोको पखेटा लगाई उड्ने र विभिन्न गाउँबाट ओल्को उठाउने गर्दथे । आकाश मार्गबाट यात्रा गर्दा देवताहरू रिशाउछन् भनेर उनी प्रत्यक देवताहरूको पूजा आजा गर्दथे । सुना पाण्डेका छोरा ध्यानी पाण्डे ओली भए । बरबुल्ले जोशीकी पाँच वर्षकी छोरी देवमती ध्यानी पाण्डेकी बाल सखी थिइन् । सँगै खाने, सँगै सुत्ने र सँगै खेल्ने भएकाले देवमतीका पिताले आफ्नो छोरीको विवाह ध्यानी पाण्डेसँग गरिदिने निर्णय गरेका रहेछन् । यसका साथै ध्यानी पाण्डेले पनि खेल्ने बेलामा देवमतीको औंलामा मालुको लहरामा बनेको गोलो मुन्द्री जस्तो फेराको अंगुठी लगाई दिएका थिए । तर पछि गएर अंगुठी लगाएको र विवाह गरौंला भनेको कुरा सबैले विर्सेर गए । त्यो बेला ९ वर्षकी कन्याको विवाह गर्ने चलन थियो । देवमती ९ वर्षकी भएपछि पाटन बस्ने एक जना धनिसैनी पंत नाम गरेका मान्छेले   आफ्नो छोराको लागि देवमतीको मगनी गरेछन् । त्यतिबेला ९ वर्षकी कन्यालाई केटाको घरमा लगी राख्ने पछाडी उमेर पुगेपछि विधीपूर्वक विवाह गर्ने  चलन थियो अर्थात पहिला सरौलो गर्ने दुई चार जना मान्छे आई केटीलाई केटाको घरमा लग्ने चलन थियो ।ध्यानी पाण्डे ओलीले वरमुनडी (औंठी) हालेकी कन्या धनीसैनी पन्तले लग्न थालेछ । त्यो देखेर ध्यानी पाण्डेका यजमान रिख्ले कार्कीर बिष्ठलाई रिस उठेछ । आफ्नो गुरूले वरण गरेकी कन्या लग्न दिन्नौं भनी सबै गाउँले एक जुट भई आफ्नो डोली बोक्ने लोहारलाई समेत साथमा लगेर सरौलो गर्न लागेकी देवमतीलाई बाटैबाट फर्काएर ध्यानी पाण्डेको घरमा राखेका थिए । यजमानहरूले ध्यानी पाण्डेसँग देवमतीबाट जन्मिएक सन्तानलाई खड्केलो अथवा जैसी नमान्ने, जसरी जसरी पुरोहित मानेकछौं त्यसरी नै मान्नेछौं भन्ने वाचा गरेका थिए । त्यो वाचा पछि ध्यानी पाण्डे ओलीले ती ९ वर्षिय देवमतीसँग विवाह गरेका थिए । त्यस पछि समय बित्दै गयो समयले कोल्टो फेर्यो भित्री मनबाट अर्काले विवाह गर्न लागेकी कन्यालाई बिचैबाट ल्याई विवाह गरी जन्मेका बच्चाहरूमा सामाजिक परिवेशले नैरास्यता ल्यायो । पाण्डेहरू ब्राह्मणको कार्यलाई स्थगित गरी खेतीपातीलाई आफ्नो व्यवसाय बनाउन थाले । यो कुरा लगभग वि.सं. १६३० देखि १६३५ सम्मको थियो ।
पाण्डेबाट भट्ट भएको
ध्यानी पाण्डेका मामा पाडी गाउँमा बस्ने तिवारी ब्राह्मण थिए । उनी पछनाली गाउँका पुरोहित बाहुन थिए । तिवारी ब्राह्मण आफू तिर्थ जाने भएकाले घरको र गाईगोरूको हेरचाहका लागि आफ्ना भान्जा ध्यानी पाण्डेलाई राखेर गए । ध्यानी पाण्डे गाईगोरू चराउन गोठाला जान थाले । एक दूधालु गाई वनबाट फर्केर आएपछि गोठको कुनामा आफै दूध दुहुने गर्ने रहेछ । माइजुले दूध दुहुन जाँदा गाईले दूध नदिने भएकाले उनी भान्जा ध्यानीले कतिबेला दूध निकालेर खाने रहेछन् भन्ने संका गरेर चेवा गर्न थालिन् । एक दिन ध्यानीलाई घरको काममा लगाएर माईजु आफै गोठालो गइन् । बेलुका घर फर्के पछि दूधालु गाईले गोठमा पसेर आफै दूध निकाल्न लागेको देखेर आश्चर्य मानिन् । माइजुले दूध खाने त यहाँ रहेछ भन्दै कोदालीले त्यस ठाउँमा खन्न थालिन् । त्यो ठाउँमा कोदालोले खन्दा रगत बग्न थाल्यो । यो देखेर डरले कोदालो त्यहीं छोडी भागिन् । ध्यानी पाण्डे तुरुन्तै गोठमा पसेर बग्न लागेको रगतलाई आफुले लगाएको लुगा निकालेर छोपे । साथै ध्यानीले आफुसँग भएको हँसियाले त्यो लुगालाई दबाएर राखेपछि रगत बग्न बन्ध भयो । दैविक चमत्कारले गर्दा लुगा देवताले ओढ्ने आकर्षक लुगा (पटेलो) भयो भने हँसिया पनि कटारो भयो भनिन्छ । भूमीबाट उत्पन्न शिव रुप हुनाले ध्यानी पाण्डे भूमीराज देवताका प्रिय भएका हुन् । २२ वटा सम्म गल्ति गरे पनि देवताले माफ गर्ने उक्ति छ । यसरी ध्यानी पाण्डेका सन्ततीहरू अघाडी बढ्दै गए । ध्यानी पाण्डे ओलीका कान्छा नाति उत्तम पाण्डे ओली भाईहरूसँग जग्गाको बारेमे खिचलो भएका कारण गाउँबाट टाढा दोगडा पातलमा गएर होम कुण्ड थापी होम गर्न थाले । सातौँ दिन पूर्ण आहुतीका बेला ताकला निरास जन भयै फलौलो, फूलौलो जहाँ रात त्यहाँ थात गरौंलो भन्ने आकाश वाणी भयो । त्यो होम कुण्डबाट प्रसादको रूपमा खीर आयो । ध्यानी पाण्डे ओलीले त्यो खिर खाएकोले यस ठाउँलाई अहिले पनि खिरखेत भनिन्छ । त्यसैले उत्तम पाण्डे ओलीको वंश बढी ज्यादा जनसङ्ख्या छ । अहिले ध्यानी पाण्डे ओलीका सन्तानहरू चार समूहमा विभाजित छन् :- निर्णय सिन्धुका अनुसार छ पिण्डको हात छुटेपछि जुठो नलाग्ने भएको र धेरै टाढा बसोवास गर्ने भएकोले अन्य राठहरू भएको पनि पाइन्छ । वि. सं. १९८० मा पाण्डे ओलीहरू जैसी भाट भए भने त्यस पछि भट्टको पदवी पाएकोले भट्ट जात लेख्ने गरेको पाइन्छ ।
जनसङ्ख्या तथा वासस्थान
गौतम गोत्रिय भट्टहरू नेपालमा बैतडी, दार्चुला, डोटी, डडेलधुरा,बझाङ्ग, कैलाली, कञ्चनपुर आदीमा बसोवास गर्दछन् भने भारतमा पिथौरागढ, बरेली, हल्द्वानी, टनकपुर आदी स्थानमा बसोवास गर्दछन् ।
टोपबहादुर रायमाझी
टोपबहादुर रायमाझी नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। नेकपा माओवादीबाट राजनीतिमा आएका उनी हाल नेकपा एमालेमा छन्। प्रतिनिधि सभा निर्वाचन २०७९ मा उनी अर्घाखाँची जिल्लाबाट निर्वाचित भएका छन्।
यसअघि अर्घाखाँची-१ बाट नै माओवादीको तर्फबाट सांसद निर्वाचित भएका थिए । त्यतिखेर माओवादी सचिवालय सदस्य एवं मधेस इन्चार्ज थिए । वि. सं. २०३६ देखि राजनीतिमा लागेका उनी २०४६ मा अनेरास्ववियु छैटौंको अध्यक्ष, वाईसीएलको संस्थापक संयोजकसमेत भएका थिए। २०४७ मा बाबुराम भट्टराईसहित पार्टी एकता गर्दा उनी पनि माओवादीमा मिसिन पुगेका थिए । २०५४ माओवादीको पोलिटब्युरो सदस्य र दुईचोट प्रवास इन्चार्ज भए । संकटकालमा पश्चिमाञ्चल इन्चार्ज थिए।
प्रतिनिधि सभा २०७९
प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९मा नेपाल नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले) का उम्मेदवार टोपबहादुर रायमाझी अर्घाखाँची जिल्ला प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन क्षेत्र नं १ बाट ४२,६७५ मत प्राप्त गरि प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी भएका छन्। उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी नेपाली कांग्रेस) उम्मेदवार पुष्पा भुसाल (गौतम)ले ४०,९४५ मत प्राप्त गरेका थिए।
विवाद
नक्कली भुटानी शरणार्थी बनाएर ठगी गरेको भनिएको नेपालको एक चर्चित संगठित अपराधको अभियोगमा रायमाझी विवादित भएका छन् । नेपाल प्रहरीले उनलाई २०८० वैशाख ३१ गते पक्राउ गरी उनीमाथि अनुसन्धान अघि बढाएको थियो । २०८० असार १ गते काठमाडौं जिल्ला अदालतले उनलाई यसै प्रकरणमा पुर्पक्षका लागि थुनामा पठाउने आदेश गरेपछि उनी थुनामै रहेका छन् । यस प्रकरणमा पक्राउ पर्ने रायमाझी नै सर्वाधिक उच्च पदस्थ अर्थात् पूर्वउपप्रधानमन्त्री हुन् । उनका छोरा सन्दीप रायमाझी पनि पक्राउ परी थुनामा रहेका छन् । उनीहरुमाथि ठगी, लिखत किर्ते, राज्यविरुद्धको कसुर र संगठित अपराधको अभियोगमा मुद्दा चलाइएको छ । यस प्रकरणमा पूर्वगृहमन्त्री बालकृष्ण खाणसहित ३० जनालाई प्रतिवादी बनाइएको छ ।
खटिरा
खटिरा मानव शरीरको छालामा लाग्ने रोग हो।
तेज बहादुर मिजार
एकीकृत नेकपा माओवादीको तर्फबाट काभ्रे- ४बाट प्रत्यक्ष तर्फ विजयी संविधान सभा सदस्य तेजबहादुर मिजार दलित मुक्ति मोर्चाका केन्द्रीय उपाध्यक्ष पनि हुन्। पार्टीको सही राजनीतिक धार र जनताले पार्टी प्रति गरेको विश्वास नै आफ्नो विजयको कारण भएको मिजारको भनाई छ।
लामो समयसम्म कीटनाशक औषधीको व्यापार गरेका मिजारले नुवाकोटको रसुवा भन्ने ठाउँमा तीन वर्ष शिक्षण पेशा पनि अपनाए। २०३६ साल देखि विद्यार्थी राजनीतिबाट राजनीतिमा पाइला सुरू गरेका मिजार २०४५ साल पछि नेकपा मशालमा सक्रिय थिए। २०५६ सालमा एकीकृत नेकपा माओवादीमा आबद्ध भएमा मिजार त्यसपछि भूमिगत भएका थिए। पार्टी भित्र विकास उपनामले चिनिने मिजार हाल नेवा राज्य समितिको सदस्य पनि छन्।
२०१८ साल बैशाखमा काभ्रेको पाँचखाल -७, दुलालथोकमा जन्मेका मिजारले माध्यमिक तहसम्मको अध्ययन गरेका छन्। गरीब दलित परिवारमा जन्मेका मिजारले पार्टी घोषणा पत्र अनुसार गरीब वर्गको उत्थान हुने संविधान लेख्नमा आफू केन्द्रित हुने बताए।
कुलुङ
किरात कुलुङ किराती वंशहरू मध्यको एक आदिवासी रैथाने समुदाय हो। कुलुङहरू नेपालको उतरपूर्वी भेगमा मुख्यतया सोलुखुम्बुको महाकुलुङ क्षेत्रमा बसोबास गर्दछन्। नेपाल बाहेक भारतको उत्तरपूर्वी सिक्किम र दार्जिलिङ क्षेत्रमा यिनीहरूको बसोबास रहेको छ। नेपालको वि.सं. २०६८ को जनगणनामा अनुसार कुलुङ जातिको जनसङ्ख्या २८,६१३ रहेको छ भने कुलुङ भाषीको सङ्ख्या ३३,१७० रहेको छ।
उत्पति
कुलुङ बंशवली र मिथक अनुसार खारकी श्रीमती दुम्दिलिम गल्काम्माले मिनापोङ्खो हाल्कुम्बुमा खोक्चीलिप जन्माइन् । खोक्चीलिपले नागी वंशका पाछोक्सी येरुकाकी छोरी वेइलिम्मासित विवाह गरे । खोक्चिलिपले वेइलिमसँग विवाह गरेपछि उनीहरूले मिनापोङ्खो हाल्कुम्बू(मानव उत्पत्तिस्थल–ब्रह्मपुत्रको मैदान)मा पहिलो मानव बस्ती बसाएर सभ्यताको सुरुवात गरे । खोक्चिलिप र वेइलिमको सन्तानका रूपमा रोदु वा किराँतको जन्म भयो । तिनै किरातका सन्तानहरु फैलिँदै जाँदा ब्रह्मपुत्र किनारबाट गङ्गाको उत्तरी मैदान र सिन्धू घाँटीसम्म पुगे । अधिकांश इतिहासकारले लेखेका छन् – कामरुप(आसाम) पनि भनिने मिनापोङ्खो–हाल्कुम्बूबाटै किरात सभ्यताको विकास भएको हो । ब्रह्मपुत्र वरिपरिबाट किरातीहरु समग्र उत्तरी गङ्गाको मैदानी भागमा विफैलिएका थिए । किरात सभ्यता सिन्दूघाँटीसम्म विकसित भएको थियो । किरातहरूले एक समय ब्रह्मपुत्रदेखि गङ्गाको मैदान हुँदै सिन्दू घाँटीसम्म एकछत्र किरात आवाद चलेको थियो । हड्प्पा र महनजोड्डोको सभ्यता किरातहरुकै थियो भनेर इतिहासकार दुर्गाहाङ याक्खाले दाबी गरेका छन् । खेतीपातीमा रमाएर बसेका किरातहरूको ककेसियाबाट युरोप, मध्यपूर्व हुँदै भारतीय उप–महादिप आइपुगेका आर्यहरूसँग भेट भयो । करिब ५ हजार वर्षपहिले दुई समूहबीच युद्ध हुँदा किरातीहरु हारे । आर्यहरूबाट युद्धमा हारेपछि उनीहरू क्रमशः गङ्गाको मैदानबाट उत्तरी हिमालय पर्वततिर लागे ।
हिमालय पर्वततिर लागेका किरात समूहको एउटा गण नायक एलम्बरले करिब ३८ सय वर्ष पहिले काठमाण्डौं उपत्यकामा अधिपत्य जमाए । एलम्बरले स्थापना गरेको राज्य एलाखोममा ३२ पुस्तासम्म किरात किरात शासन चलेको इतिहास छ । जसलाई किरात काल भनेर इतिहासमा पढिँदै आएको छ । जब लिच्छवीहरूले एलाखोम (एलम्बरको भूमि)बाट किरातहरु विस्थापित गराए, त्यसपछि उनीहरू साँखु, बनेपा हुँदै सुनकोशी जलाधार क्षेत्रमा आइपुगे र नदी किनार हुँदै पूर्वतिर लागे । उपत्यकाबाट विस्थापित भएर आएका किरात समूहहरु वर्तमान खोटाङ, ओखलढुङ्गा र सोलुखम्बूका केही ठाउँमा बस्न थाले । वास्तवमा काठमाण्डौ उपत्येकाबाट विस्थापित भएर पूर्वतिर लागेको एक किरात समूहको सन्तान नै अहिलेको कुलुङहरु हुन् । कुलुङ मिथक(लोककथा)ले खोटाङको रावा उपत्यकासँग महाकुलुङ सम्बन्ध रहेको देखाउँछ । यसबाट के भन्न सकिन्छ भने कुलुङका पूर्खाहरु महाकुलुङमा आउनुअघि त्यता बसोबास गर्दथे । किरात मुलका अन्य जातिको इतिहास पढ्दा कुलुङ लगायत सबै एलाखोम उपत्येकाबाट पूर्व लागेका किरात सन्तान नै उनीहरू भएको बताउँछ ।
श
श देवनागरी बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको ३०औं अक्षर हो। (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “मोटो श”) =हेरौँ=
कुलुङ
उत्पति
कुलुङ मिथक अनुसार किरातका सन्तानहरु खम्बुहो, नेवाहाङ, मेत्नाहाङ, मेरात्ती आदि थिए । उनीहरूले अलग अलग ठाउँमा आफ्नो सभ्यता विकास गरेर । उनीहरू अनेकौँ उप समूहमा बाँडिए । यसमा विभिन्न नदीको जलाधार क्षेत्रलाई आधार बनाएर कुलुङ मिथकले वर्णनन् गरेको देखिन्छ । लिखु– सुनुवार, सुनकोशी–दूधकोशी– खम्बू, अरुण– मेवाहाङ र तमोर– याक्थुम्बा(लम्बू) भनिएको छ । बसोबासका दृष्टिले यो कुरामा केही मेल खाएको जस्तो देखिन्छ । तर इतिहास मिथक जसरी नबगेका कारण ऐतिहासिक कसीबाट हेर्दा यो भनाइलाई केही संशोधन गर्नु पर्ने देखिन्छ । सुनकोशी र दूधकोशी जलाधार क्षेत्रमा फरक पहिचान भएका दर्जन किरात जातिहरूले सभ्यता विकास गरेको देखिन्छ ।
रैथाने आदिवासी
कुलुङ समुदायले विगत लामो समयदेखि आफूलाई अलग आदिवासी जातिका रूपमा दावी गर्दै आएको छ । कुलुङ समुदायकै अगुवाइमा आदिवासी सूचिकरण अभियानले एउटा उचाइ पायो । आदिवासी जनजाति सूचि परिमार्र्जन उच्चस्तरीय कार्यदल बनाउन सरकार गठन गर्न बाध्य भयो । कार्यदलले आफ्नो प्रतिवेदनमा पहिलेको सूचिलाई केही परिमार्जन गर्दै कुलुङसहित थप नयाँ आदिवासी जातिको सिफारिससमेत गरी सकेको छ । कुलुङ आदिवासी जातिमा सूचिकरणका लागि सिफारिस भएपछि दाबी सही भएको पुष्टि भइसकेको छ । संसारमा आदिवासी जाति बन्नका लागि केही निश्चित आधारहरु हुन्छन् । समाजशास्त्री÷मानवशास्त्री र भाषाशास्त्रीहरु तथा अन्तराष्ट्रिय महासन्धि र घोषणा–पत्रले आदिवासी जाति हुने आधारका रूपमा छुट्टै भाषा, छुट्टै सँस्कृति, लिखित वा अलिखित इतिहास, छुट्टै आदिभूमि, हामी भन्ने भावनालाई मानेका छन् । कुलुङ समुदायसँग उल्लेखित सम्पूर्ण आधार र प्रमाणहरु रहेको छन् । छेम्सी, ताम्सी, पिल्मो, सोत्तो र नाम्लुको साझा भाषा कुलुङ, सँस्कृति कुलुङ, मौखिक इतिहास, महाकुलुङ भुमि र हामी भन्ने भावना रहेको छ ।