cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
खानी तथा भूगर्भ विभाग (नेपाल)
उद्देश्य
३. भूकम्पीय अध्ययन तथा अनुसन्धान गर्ने ।
सम्पर्क ठेगाना
खानी तथा भूगर्भ विभाग लैनचौर, काठमाण्डौ, नेपाल टेलिफोन: ९७७-१-४४१४७४० फ्याक्स: ९७७-१-४४१६८०६ ईमेल: dmgdgo@hotmail.com
आधिकारीक वेबसाईट
www.dmgnepal.gov.np खानी तथा भूगर्भ विभाग
शन्दर्भहरू
{{{{ढाँचा:नेपालका मन्त्रालय तथा विभागहरू}}
देवीपुर, सिराहा
देवीपुर नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, सगरमाथा अञ्चलको सिराहा जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार देवीपुरको ७६१ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या ३,९८१ रहेको छ।
सामरी
सामरी नुवाकोट जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।
शंकरपुर, कञ्चनपुर
शंकरपुर नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको महाकाली अञ्चल, कञ्चनपुर जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
पूर्वी गारो हिल्स जिल्ला
पूर्वी गारो हिल्स जिल्ला भारतीय राज्य मेघालयको एउटा जिल्ला हो।
इस्लाम धर्म
इस्लाम धर्म (الإسلام) अनुयायीको संख्याको आधारमा ईसाई धर्म पश्चात् विश्वको दोस्रो सबैभन्दा ठूलो धर्म हो । इस्लाम शब्द अरबी भाषाको शब्द हो । यसको मूल शब्द सलम हो र यसका दुईवटा परिभाषा छन् ।
(१) शान्ति
(२) आत्मसमर्पण।
एक इश्वरवाद अर्थात एक अल्लाहको भक्ति गर्नु इस्लाम धर्मको विशेषता हो । यसका अनुयायीहरूको प्रमुख विश्वास छ कि ईश्वर केवल एउटा छन् र पूरै सृष्टिमा केवल उनी नै महिमा (इबादत) को योग्य छन, र सृष्टिमा हरेक वस्तु, जीवित र अजीवित, दृश्य र अदृश्य उनको इच्छाको अगाडि आत्मसमर्पित र शान्त छ । इस्लाम धर्मको पवित्र पुस्तकको नाम कुरआन हो जसको नेपाली मा अर्थ बारम्बार पढिने पुस्तक हुन्छ । यसको अनुयायिहरू लाई अरबीमा मुस्लिम भनिन्छ, जसको बहुवचन मुसलमान हुन्छ ।
ईस्लाम को परिचय
इस्लाम (अरबी: الإسلام) एउटा एकेश्वरवादी धर्म हो, जो त्यसका अनुयायी अनुसार, अल्लाहका अन्तिम रसूल र नबी, मुहम्मद सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम द्वारा मनुष्य सम्म पुर्याइएको अन्तिम ईश्वरीय पुस्तक कुरआनको शिक्षामा आधारित छ । अर्थात पृथ्वीको प्रारम्भ देखि इस्लाम यस धर्तीमा रहेको मानिन्छ यस धर्तीमा सबैभन्दा पहिलो व्यक्ति जसले यहाँ पाइला टेकेका थिए उनी आदम अलैहिस्सलाम रहेका थिए उनको धर्म पनि इस्लाम रहेको थियो अर्थात् उनी पनि मुस्लिम नै थिए । तर मुहम्मद सल्लालल्लाहु अलैहि वसल्लम धर्तीका अन्तिम सन्देष्टा मानिन्छन्, उनी पश्चात अब कुनै सन्देष्टा आउनेवाला छैनन् (कुरआन ३३:४०) अब मुहम्मद सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम पश्चात् मुसलमानहरूलाई कुरआनको शिक्षा र उनले (मुहम्मद सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम ले) दिएका शिक्षा हदीसको रूपमा आधारित रहेर आफ्नो जीवन व्यतीत गर्न अनिवार्य मानिन्छ । कुरआन अरबी भाषामा अवतरित भएको हो र यसै भाषा मा विश्वको कुल जनसङ्ख्याको २४% भाग्, यानी लगभग १.६ देखि १.८ अरब मानव, द्वारा पढिन्छ र पढाइन्छ । जस मध्ये (स्रोत अनुसार) लगभग २० देखि ३० करोड मानिसको यो मातृभाषा हो । सत्य इश्वर अल्लाहले आफ्नो अन्तिम ग्रन्थ कुरआन मार्फत सत्य मार्ग को बारेमा यसरी चर्चा गर्नुभएको छ । १ इस्लाम को अर्थ के हो ? इस्लाम को अर्थ हो शान्ती, आत्म समर्पण। इस्लाम कुनै मानव कृत जीवन पद्धति होइन् । इस्लाम कुनै ब्यक्ति, समुदाय, वा स्थानसँग जोडिएको धर्म होइन । इस्लाम कुनै वेयक्ती विशेष , समुदाय, जाती वा समय सापेक्ष धर्म पनि होइन । इस्लाम सम्पुर्ण मानव सृष्टिकर्ता को तर्फबाट मानव सृष्टि को सुरुआत देखि सन्सार रहुन्जेल सम्म समस्त मानव को लागि पुर्ण जीवन् पद्धति हो । २ इस्लाम को सन्देश के हो ? इस्लाम मा मानव निर्मित वस्तुको उपासना होइन बरु वास्तविक ईश्वरको को उपास्ना को सन्देश दिन्छ। हे मानव ! आफ्ना त्यस रब को दासत्व स्वीकार गर जसले तिमीहरूलाइ र तिमीहरु भन्दा अघिका मानिसहरूको सृष्टि गरे छ किनकि तिमीहरु नरकबाट वचन सक्नेछोै ।उनैले तिम्रा लागि धर्ती लाई बिछ्यौना र आकश लाई छाना बनाए र आकाशबाट पानी बर्साए अनि त्यसबाट तिमिहरु को भरण पोषणका लागि फलफूलहरू उत्पन्न गरे । अतः जानी जानी कसै लाई अल्लाह सङ साझेदार  नबनाउ । (सुरह अल बक्रह :२१-२२) फेरि अर्को ठाउँ मा कुरआनमा उल्लेख छ मैले जिन्न तथा मानव लाई मात्र आफ्नो उपास्ना को निम्ति सृष्टि गरेको हुँ ।म तिनी हरूबाट कुनै जिविका चाहदिन ,न तिनीहरु ले मलाई खुवाउन भन्ने चाहन्छु । (सुरह अज-जारियात ५६-५७) ३ मानव बारे इस्लाम के सन्देश दिन्छ ? इस्लाम मानव एक्ता को सन्देश दिन्छ ,र समस्त मानव को स्रोत एउटै बताउँछ । हे मानवहरु हो ! आफ्ना पालन्कर्तासँग डराउ जसले तिमिहरुलाइ एउटै ज्यानबाट सृष्टि गरे र त्यसै ज्यानबाट उस्को जोडि बनाए अनि ती पुरुष तथा महिलाबाट धैरे पुरुष तथा महिलाहरू बिस्तार गरे । (सुरह अन निसा :१)
इस्लाम धर्म का प्रमुख आस्थाहरु यी हुन्:
१- ईश्वर को एकता मुसलमानहरूमात्र एक ईश्वर (अल्लाह्) (फारसी: खुदा) प्रती बिस्वास राख्छन्। एकेश्वरवाद लाई अरबी मा तौहीद भनिन्छ, जो शब्द वाहिद देखि आउछ जसको अर्थ हो एक। इस्लाम मा अल्लाह्लाई मानव की समझ देखि परे मानिन्छ।मुसलमानहरूलाई इश्वर को कल्पना गर्नु भन्दा उसको प्रार्थना र जय-जयकार गर्न भनिएको छ। मुसलमान अनुसार ईश्वर अद्वितीय छ - उ जस्तो अरु कोही छैन। इस्लाम मा ईश्वर को एक विलक्षण अवधारणा पर्ती बल दिइएको छ र यो पनि मानिन्छ कि उसको सम्पूर्ण विवरण गर्नु मनुष्य देखि परे छ। भन: अल्लाह एक र अनुपम। न उ कसैको सन्तान न उस्को कोही सन्तान अल्लाह सनातन, सदा देखि सदा सम्मा रह्ने वला हो। (कुरआन, सूरत ११२, आयत १ - ४)}}
२- नबी (दूत) र रसूल
इस्लाम धर्म अनुसार ईश्वर ले धरती मा मनुष्य को मार्गदर्शन को लागि समय समय मा कुनै न कुनै व्यक्ति लाई आफ्नो दूत बनायो। इ दूतहरु पनि मनुष्य जाति नै हुन्थे र ईश्वर ओर मानिस्लाई बोलाउथे। ईश्वर इनि दूतहरु सग विभिन्न रूप्ले समपर्क राख्थे। यिनीहरूलाई इस्लाम मा नबी भनिन्छ। जुन्न नबिहरूलाई अल्लाह्ले स्वयं शास्त्र वा धर्म पुस्तक प्रदान गर्‍यो उनिहरूलाई रसूल भनिन्छ। मुहम्मद पनि एसै कडी का भाग थिए। उनलाई जो धार्मिक पुस्तक प्रदान गरियो उसको नाम कुरान हो। कुरान मा अल्लाह को २५ अन्य नबिहरु को वर्णन छ। स्वयं कुरान अनुसार ईश्वरले इ नबिहरु बाहेक धरती मा अरु पनि क्एउ नबी पठाए जसको वर्णन कुरान मा छैन। सम्पुर्णमुसलमानहरूईश्वर द्वारा औतरित गरिएको सबै नबिहरु को वैधता स्वीकार गर्छन रमुसलमानहरूमुहम्मद लाई ईशवर का अन्तिम नबी मान्छन।
३-धार्मिक पुस्तकहरु
मुसलमाहरु को लागि अल्लाह द्वारा रसूलहरु लाई प्रदान गरिएको सबै धार्मिक पुस्तकहरू वैध हुन्। मुसलिम अनुसार कुरान ईश्वर द्वारा मनुष्य लाई प्रदान गरिएको अन्तिम धार्मिक पुस्तक हो जो कि अन्तिम नबी मुहम्मद सल्लल्लाहो अलईहिस्सलाम लाई प्रदान गरिएको थियो। कुरान मा चार अरु पुस्तकहरू को चर्चा छ:
४-देवदूतहररू
मुसलमानदेवदूतहरू(अरबी मा मलाइका) को अस्तित्व लाई मानछन्। उनिहरूको अनुसार देवदूत स्वयं कोही विवेक राख्दैनन र ईश्वर को आज्ञा को यथारूप पालन नै गर्छन्। तिँ केवल रोशनी(ज्योति) ले बनेका अमूर्त र निर्दोष आकृति हुन जो कि न पुरुष हुन न स्त्री, बल्कि मनुष्य देखि हरेक दृष्टि ले भिन्न छन्। तापनि देवदूत अगणनीय छन्, तर चार देवदूत कुरान मा प्रभाव राख्दछन्।
५-प्रलय (कयामत)
मध्य एसिया का अन्य धर्महरु(ईसाई र यहूदी) समान इस्लाम मा पनि ब्रमाण्ड को अन्त प्रलय को दिन द्वारा हुनेछ भन्ने मनिन्छ। यसको अर्थ हो ईश्वर ले एक दिन संसार लाई समाप्त गर्ने छ। यो दिन कहिले काइम हुनेछ इसको सही जानकारी केवल ईश्वरलाई नै छ। इस्लाम अनुसार सम्पुर्ण मृत मानिसहरू को तेसदिन पुनर्जीवित गरिनेछन र अल्लाह को आदेश अनुसार आफ्नो जीवन व्यतीत गर्ने वालाहरू लाई स्वर्ग पठाइने छ र उसको आदेश न मन्ने वालाहरु लाई नर्क मा हलिने छ।
६-भाग्य मुसलमानहरूभाग्य प्रतीविश्वास राख्दछन्। भाग्य को अर्थ उनिहरु को लागि यो हो कि ईश्वर गएको समय, वर्तमान र भविष्य को बारे मा सबै जानदछ। कुनै पनि घटना उसको अनुमति बिना घट्न सक्दैन। मनुष्य लाई आफ्नो इच्छा अनुसार जीउने स्वतन्त्रता त छ तर तेस्को अनुमति पनि ईश्वर द्वारा नै उसलाई दीइएको हो। इस्लाम अनुसार मनुष्य आफ्नो कुकर्म को लागि स्वयं उत्तरदाई किन हुन्छ भने तेस्लाई गर्न वा न गर्नको निर्णय ईश्वर मनुष्य लाई स्वयं लिना दिन्छ। उसको कुकर्मको पनि पूर्व ज्ञान ईश्वर लाई हुन्छ।
मुस्लिमहरूको कर्तव्य र शरीयत
इस्लामका ५ स्तम्भहरू
१-साक्षी हुनु (शहादह)- यसको शाब्दिक अर्थ हुन्छ गवाही दिनु। इस्लाम मा यसको अर्थ यस् घोषणा देखि छ। अरबी:لا اله الا الله محمد رسول الله उच्चारण्:लाईलाह् इल्लल्लाह् मुहम्मदुर्‍रसुलुल्लाह्। नेपालि: अल्लाह् बाहेक् अरु कोहि पुज्य छैन र मुहम्मद अल्लाह का रसूल हुन्। यो घोषणा ले हरेक् मुसलमान ईश्वर को एकेश्वरवादिता र मुहम्मद को रसूल हुनु को आफ्नो विश्वास को गवाही दिन्छ। यो इस्लाम को सबैभन्दा प्रमुख सिद्धान्त हो। प्रतेक् मुसलमान को लागि अनिवार्य छ कि उ यसलाई स्वीकारोस्। एक गैर-मुस्लिम लाई धर्म-परिवर्तन गरी इस्लाम स्वीकार गर्न को लागि एक इस्लामी धार्मिक न्यायाधीश सम्मुख यसलाई स्वीकार गर्नु पर्याप्त हुन्छ।
२-प्रार्थना (सलात)-यस्लाई फारसी मा नमाज भनिन्छ। यो एक प्रकार को प्रार्थना हो जो अरबी भाषा मा विशेष नियमले पढीन्छ। इस्लाम अनुसार नमाज ले ईश्वर प्रति मनुष्य को कृतज्ञता दर्शाउँछ। यो मक्का तिर फर्केर पधिन्छ। हरेक् मुसलमान को लागि यक्दिनमा ५ पटक् नमाज पढ्नु अनिवार्य हुन्छ। विवशता र बीमारी को हालत मा पनि यसलाई छोड्न सकिदैन।
३-दान (जकात)- यो एक वार्षिक दान हो जो कि प्रतेक् आर्थिकरूप ले सक्षम मुसलमान ले निर्धन मुसल्मान् हरूलाई दिनु अनिवार्य हुन्छ। अधिकतर मुसलमान आफ्नो वार्षिक आय को २।५% दान मा दिन्छन्। यो एक धार्मिक कर्तव्य हो किनकि इस्लाम अनुसार मनुष्य को पून्जी वास्तव मा ईश्वर को देन हो। र दान् दिनुले जान र माल को सुरक्षा हुन्छ।
४-व्रत (सौम)- इस्लामी कैलेण्डर के नऔँ महीना मा सम्पुर्ण सक्षममुसलमानहरूको लागि (फ।जर्) सूर्योदय देखि (म।गरिब) सूर्यास्त सम्म व्रत रख्नु अनिवार्य हुन्छ। यस् व्रत लाई रोजा पनि भनिन्छ। रोजा मा हरेक् प्रकार को खान-पीन वर्जित छ। अन्य व्यर्थ कर्म देखि पनि आफुलाई टढ राख्नु पर्छ। यौन गतिविधि पनि वर्जित छ। विवशता मा रोजा राख्नु आवश्यक त छैन तर रख्नु बेस् भनिन्छ। र विवशता को बेल छुटेका दिन्लाई आर्को दिन् पुर्ण् गर्नु अनिवार्य् छ। रोजा राख्न को कय्एउँ उद्देश्यहरू छन् जस्मध्य्ए २ प्रमुख उद्देश्य इ हुन् कि दुनिया का बाकी आकर्षण देखि ध्यान हटाएर ईश्वर सङ निकटता अनुभव गरियोस् र अर्को यो हो कि निर्धन, भिखारि र भूखाहरू को समस्या र परेशानि को ज्ञान होस्।
५-तीर्थ यात्रा (हज)- हज तेस् धार्मिक तीर्थ यात्रा को नाम हो जो इस्लामी कैलेण्डर को १२ओँ महीनामा मक्का (साउदि अरेबिया)मा गएर गरिन्छ। हरेक् समर्पित मुसलमान (जो हज को खर्च‍ उठाउन सकोस् र विवश न होस्) को लागि जीवन भर् मा एक पटक् गर्नु अनिवार्य छ।
द्वितीय चीन-जापान युद्ध
द्वितीय चीन-जापान युद्ध चीन तथा जापानका बीच १९३७-४५का बीच लडिएको थियो । १९४५मा अमेरिका द्वारा जापानमा परमाणु बम खसाए पछि जापानले समर्पण गरे र युद्धको समाप्ति भयो । यसका परिणामस्वरूप मंचूरिया तथा ताईवान चीनलाई फिर्ता सुम्पिए जसलाई जापानले प्रथम चीन-जापान युद्धमा त्यससित लिएको थियो ।
१९४१सम्म चीन यसमा एक्लो रहयो । १९४१मा जापान द्वारा पर्ल हार्बरमा आक्रमण गरे पछि यो द्वितीय विश्व युद्धको अङ्ग बन्यो ।
खगौल
खगौल भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
मिक्स्ड ब्लेसिङ्ग
मिक्स्ड ब्लेसिङ्ग अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
हरियो स्याउ
हरियो स्याउ पाइरस वर्गमा पर्ने एक प्रकारको वनस्पति हो।
बेलवारी नगरपालिका
बेलवारी नगरपालिका नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत कोशी अञ्चलमा पर्ने मोरङ जिल्लामा अवस्थित एक नगरपालिका हो। साविक बेलवारी बजार रहेको ठाँउलाई नगरपालिकाको केन्द्र बनाइएको छ। यो नगरपालिका २०६८ साउन १ देखि लागू हुने गरी बनाइएको हो तर कार्यन्वयनमा हाल २०७१ जेष्ठ ४ देखि आएको हो। बेलवारी नगरपालिका घोषणा गर्दा बेलवारी र कसेनी गाउँ विकास समितिहरू समावेश गरिएका हुन्। आर्थिक वर्ष २०६८/६९को बजेटमार्फत् मुलुकमा ४१ नयाँ नगरपालिका थपिंदा बेलवारी पनि नगरपालिका बनेको हो। महानगरपालिका, उपमहानगरपालिका र नगरपालिका गरी अब मुलुकमा कूल १३० भएका छन् भने गाविसको संख्या ३ हजार ९ सय १५बाट घटेर ३ हजार ६ सय ३३ भएका छन।
जनसङ्ख्या
यो नगरपालिका बेलवारी र कसेनी मिलेर बनेको हो। त्यसैले राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार दुई ठाउँको जनसङ्ख्यालाई जोडेर ३१,६४७ रहेको छ।
पोते
पोते विभिन्न रङका काँचका स-साना दानालाई धागोमा उनेर बनाइएको माला हो । यो हिन्दूमान्ने सधवा स्त्रीले घाँटीमा लाउने सौभाग्यसूचक हो ।
मोटोठुँडे पुष्पकोकिल
मोटोठुँडे पुष्पकोकिल नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा थिक-बिल्ड फ्लावरपिकर (Thick-billed Flowerpecker) भनिन्छ ।
बैजनाथपुर
बैजनाथपुर मोरङ जिल्लामा पर्ने एक गाविस हो।
दोधारा चाँदनी पुल
दोधारा चाँदनी झोलुङ्गे पुल नेपालको सबैभन्दा लामो झोलुङ्गे पुल हो।जुन कञ्चनपूर जिल्ला स्थित महाकाली नदीमा रहेको छ। यो पुलले कञ्चनपुर जिल्लाको दोधारा चाॅदनी र  भीमदत्त नगरपालिका नगरपालिका लाई जोडेको छ । दक्षिण एसियाकै द्रोसो लामो पुलको रुपमा चिनिने यस पुलले महाकाली पारी रहेको नगरपालिका लाई जोडने काम गर्नुका साथै यस क्षेत्रको सौन्दर्य बढाएको छ ।
पर्यटकीय गन्तव्य
वर्षेनी हजारौ आन्तरिक तथा बाहय पर्यटकहरु दोधारा चाँदनी पुलको अवलोकन गर्न आउने गरेका छन । यो जिल्ला भरिमै आकर्षणको केन्द्रका रुपमा रहदै आएको छ । पर्यटकको आगमन दिनप्रति दिन बढ्दो छ। यसले कञ्चनपुर जिल्लाकै महिमा बढाएको छ। कोही पर्यटकहरु पुलको अवलोकन गर्दै फोटोहरू लिदै रमाई रहेका देख्नन सकिन्छ भने कोही पर्यटकहरु नदी किनारामा पौडी खेल्दै आनन्द लिईहेका हुन्छन।
यी पनि हेर्नुहोस्
■ शुक्लाफाँटा वन्यजन्तु आरक्ष
■ खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज
■ रामारोशन, अछाम
■ बडिमालिका, बाजुरा
आल्प्स
आल्प्स (जर्मनमा: Alpen; फ्रान्सेलीमा: Alpes; इटालियनमा: Alpi; स्लोभेनियनमा: Alpe) मध्य युरोपमा रहेको हिम शृङ्खला हो । आल्प्स पूर्वमा अस्ट्रिया र स्लोभेनिया देखि इटाली, स्विजरल्याण्ड, लिश्टेनस्टाईन र जर्मनी हुँदै पश्चिममा फ्रान्स सम्म फैलिएको छ ।
आल्प्स शब्द फ्रान्सेली भाषा हुँदै ल्याटिनको alpes (आल्पहरू)बाट आएको हो जुन ल्याटिन भाषाका अन्य शब्दहरू जस्तै altus (अग्लो), अथवा albus (सेतो)बाट बनेको हुन सक्तछ ।
आल्प्सको सबैभन्दा अग्लो पहाड मोन्ट ब्लाङ्क हो, जुन ४,८०८ मिटर अग्लो छ । पश्चिम युरोपको सबैभन्दा अग्लो यो पहाड फ्रान्स र इटालीको सिमानामा पर्दछ ।
पुरातनवाद
पुरातनवाद सामाजिक विज्ञानको यस्तो विचारधारा हो जुन पारम्पारिक मान्यताहरूको अनुकरण कुनै तर्क वा वैज्ञानिक कारण भन्दा पनि केवल आस्था तथा प्रागनुभवको आधारमा गरिन्छ। यो सामाजिक, राजनीतिक र नैतिक मान्यताहरूको समूह हो जुन चिरकाल देखि प्रचलित मूल्य ,मान्यता र व्यवस्था प्रति सम्मान लाई महत्त्व दिन्छ। यो विचारधारा नयाँ र प्रयोगमा नआएका विचार र संस्थाहरूलाई नअपनाई पुरानो विचार र संस्थाहरूलाई कायम राख्न जोड दिन्छ। डेभिड ह्यूम र एडमन्ड बर्क पुरातनवादको प्रमुख विचारक मानिन्छन्। समकालीन विचारकहरूमा माइकल ओकसटलाई पुरातनवादका प्रमुख सिद्धान्तकार मानिन्छ।
उदार पुरातनवाद
उदार पुरातनवादले शास्त्रीय उदारवादी अर्थतन्त्रमा सरकारको कम भन्दा कम हस्तक्षेप रहनुपर्ने कुरालाई जोड दिन्छ। व्यक्तिहरू सरकारी हस्तक्षेप बिना बजारमा सहभागी हुन र धन कमाउन स्वतन्त्र हुन पर्छ। यद्यपि, कोही पनि व्यक्तिले अरुको जीवनमा निर्भर रहन पाउदैन। त्यसकारण उदार पुरातनवादीहरू कानुन तथा सुव्यवस्था कायम गर्न एक बलियो राज्यको र राष्ट्रको दायित्व बहन गर्न सामाजिक संस्था आवश्यक पर्ने बिश्वास राख्छन्। उदार पुरातनवाद उदार उद्देश्यले प्रभावित पुरातनवादको प्रकार हो।
वित्तीय पुरातनवाद
वित्तीय पुरातनवाद सरकारी खर्च तथा ऋणमा सावधानी अपनाउनु पर्ने आर्थिक दर्शन हो।
धार्मिक पुरातनवाद
धार्मिक पुरातनवाद भनेको कुनै एक धर्म (पन्थ) को विचार राजनीतिमा प्दयोग गर्नु हो। In most democracies, political conservatism seeks to uphold traditional family structures and social values. धार्मिक पुरातनवादले, विशेषतः गर्भपतन, समलिङ्गी पहिचान, औषध प्रयोगको र विवाह बाहेकको यौन गतिविधिको विरोध गर्छ। कुनै कुनै घटनामा, पुरातनवादीहरू सार्वजनिक जीवनमा धर्मको भुमिकालाई बढोत्तरी दिने प्रयास गर्छन्।
पेड्कु
पेड्कु नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, बागमती अञ्चलको सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। पेड्कु गाविस क्षेत्रफलको दृष्टिले जिल्लाकै सबै भन्दा सानो गाविस हो। यस गाविस सदरमुकाबाट ६ कोष दुरी टाढा पर्दछ। यस गाविसको कुल क्षेत्रफल ५.३२ वर्ग किलोमिटर छ। पेड्कुको पूर्वी सिमानामा तौथली गाविस तथा जेठल गाविस, पश्चिममा पांग्रेटार तथा ठूलोपाखर गाविस, उत्तरमा तौथली गाविस र दक्षिणमा जेठल गाविस पर्दछन। तौथली थुम अन्तर्गत पर्ने यस गाविसाम औसत हावापानी पाइन्छ। यस गाविसमा क्षेत्री र तामाङ जातिहरूको बाक्लो बसोबास छ। गाविसका अधिकांश जनताहरू कृषिमा नै निर्भर हुने गर्दछन। पेड्कुको प्रमुख कृषिबाली, धान, गहुँ र मकै हो। निर्वाचन क्षेत्र नम्बर १ अन्तर्गत पर्ने विसं २०५८ सालमा यस गाविसको साक्षरता दर ४७ थियो। सोही सालमा पेड्कुमा कुल घरपरिवार ४०७ मध्ये कुल जनसङ्ख्या १९२७ थियो।
लक्ष्मीपुर, कञ्चनपुर
लक्ष्मीपुर नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको महाकाली अञ्चल, कञ्चनपुर जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो । हाल यो गाविसलाई बेलौरी नगरपालिकामा जोडिएको छ ।
गान्धी टोपी
गान्धी टोपी (गाँधी टोपी) एक सेतो टोपी हो।यसको नाम भारतीय नेता महात्मा गान्धीको नामबाट लिइन्छ, जसले यसलाई सिर्जना गरेका थिएँ र भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्रामको समयमा यसको प्रयोगलाई पहिलो पटक लोकप्रिय बनेको थियो।
सामान्यतया भारतीय स्वतन्त्रता कार्यकर्ताहरूले लगाउने, यो स्वतन्त्र भारतमा राजनीतिज्ञ र राजनीतिक कार्यकर्ताहरूका लागि लगाउने प्रतीकात्मक परम्परा बनेको थियो।
स्वतन्त्रता पछि
स्वतन्त्रता पछिका भारतीय राजनीतिज्ञहरूको पहिलो पुस्ता लगभग सार्वभौमिक रूपमा स्वतन्त्रता सङ्ग्रामका सदस्य थिएँ। यो टोपी नियमित रूपमा भारतीय नेताहरू जस्तै जवाहरलाल नेहरू, भारतका प्रथम प्रधानमन्त्री र त्यसपछिका प्रधानमन्त्रीहरू जस्तै लालबहादुर शास्त्री र मोरारजी देसाईले लगाउने चलन सुरुवात गरेका थिएँ। भारतीय संसदका अधिकांश सदस्यहरूखादीको लुगा र गान्धी टोपी लगाएका थिएँ। १५ अगस्टमा भारतको स्वतन्त्रता वा जनवरी २६ मा गणतन्त्रको घोषणा गर्दा ठुलो सङ्ख्यामा मानिसहरूले टोपी लगाएका थिएँ।
टोपी महाराष्ट्रको ग्रामीण भागहरूमा पुरुषहरूले लगाउने सबैभन्दा लोकप्रिय दैनिक टोपी बनेको छ।
पुन: उदय
२०११ मा, महाराष्ट्रका प्रख्यात गान्धीवादी अन्ना हजारेले भारतमा भ्रष्टाचार विरोधी आन्दोलन सुरु गरेपछि गान्धी टोपी फेरि भारतमा लोकप्रिय भयो। यो आन्दोलनको केन्द्रविन्दु दिल्ली थियो। २०११ मा, गान्धी टोपी लगाएका हजारौं मानिसहरू दिल्लीको रामलीला मैदानमा अन्ना हजारेलाई उनको आमरण अनशनमा समर्थन गर्न जम्मा भए। यो आन्दोलन देशका अन्य धेरै भागहरूमा फैलियो र स्टेडियमहरू, सामुदायिक केन्द्रहरू र मैदानहरू समान प्रकृतिको आत्मसातको लागि बुक गरियो। जनआन्दोलनमा सबै उमेर समूह, धर्म र सामाजिक स्तरका मानिसहरू (मुख्यतया मध्यम वर्ग ) सहभागी थिएँ, तिनीहरूमध्ये धेरैले नारा लगाएका थिएँ र गान्धी टोपी लगाएका थिएँ।
अस्सर (गायक)
अस्सर एक अमेरिकी गायक, गीतकार, नर्तकि तथा अभिनेता हुन् । उनको जन्म स.न् १९७८ को अक्टोबर १४ मा अमेरिकाको टेक्सस सहरमा भएको थियो ।
त्रिपाठी
त्रिपाठी नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बी विशेषतया ब्राह्मण जातिय थर हो । प्राचिन कालमा वैदिक अनुष्ठान गर्दा तीन वेदको पाठ गर्न सक्ने ब्राह्मणहरूलाई त्रिपाठीको उपाधी दिइयो र त्यो उपाधी नै उनिहरूको थर भयो । यसैले त्रिपाठीहरूको गोत्र, शाखा, प्रवर र शुत्र फरक फरक हुन्छ ।
गुजरातबाट कुमाउ प्रवेस
गुजरात पुगेका तिनै सामवेदी ब्राह्मणका सन्तान श्रीचन्द त्रिपाठी गुजरातबाट अल्मोडा आएका थिए । यसको पूर्ण जानकारीका लागि गुजरातको प्राचिन इतिहास पढ्नु आवस्यक छ । महर्षि गौतमका सन्तान हुँदा गौतम गोत्र ऋग, यजुर र साम तीनै वेदका ज्ञाता हुँदा यहाँ आउने आद्य पूर्खा शिवदेव त्रिपाठीभन्दा धेरै पहिलेका पूर्खा सैचन त्रिपाठी गढ कुमाउ स्थित गोमति नदीको तटमा कुटी तयार गरेर तपस्या गरिरहेका थिए । कुनै बखत अल्मोडा नगरका राजा आफ्ना भाइ भारदार र फौंजका साथ वनमा सिकार गर्न गए । शिकार गर्दागर्दै भोक प्यास र थकाइले असह्य हुँदा राजा सहित फौंज गोमती नदीको किनारमा पुगे । राजाको नजर ती त्रिपाठी ब्राह्मणको कुटिमा पर्यो । राजाले आफ्ना फौंजका सेनापतिलाई त्यहाँ को रहेछ ? हेर भनि आदेश गरे । गएर हेर्दा एक वृद्ध ब्राह्मण तपस्या गरिरहेका देखे । सेनापतिेले राजालाई सबै कुरा भने । त्यसपछि राजा आफै ति तपस्वीको कुटीमा गए ती अद्वितिय तपस्वीलाई देख्दा राजालाई हर्षको अनुभुती भयो । राजाले ति तपस्वीलाई तपाईँ को हो भनेर सोधे । राजाको प्रश्नमा ति तपस्वीले "म संसारको गतिविधीलाई बुझेर प्रमार्थको चिन्तनमा रहेको केवल आत्मा वा ब्रह्मको भरोसा राख्ने त्रिपाठी ब्राह्मण हुँ भनेर जवाफ दिए । त्यसपछि राजाले आफू र आफ्नो फौंज भोकै हुँदा सतम् बिहाय भोगतव्य -अर्थात सयौं कुरालाई छोडेर खानु पर्दछ भन्ने नैतिक पक्ष विचार गरेर राजाले सारा फौज भोकै छ, अब ब्राह्मणसँग आफ्नो वेदना पोख्नु पर्यॅ भनेर आफुलाई परेको आपत्तिको पोको फुकाउन सुरू गर्दै भने - "हे ! ऋषि सारा फौंज दिनभरी भोकै छ, तपाईँबाट हाम्रो पिडा हटाउने केही उपाय छ भने हामी भोकै छौं, हाम्रो उद्धार गर्नुहोस्" । राजाको कुरा सुनेर ति तपस्वी ब्राह्मण त्रिपाठीले आफ्नो झोलाबाट एक माना पाक्ने तामाको ताउली र एक मुठी शालीधानको चामल निकालेर दिए ।ताउली यस्तो महत्त्वपूर्ण थियो कि त्यसमा एक दाना चामल राखेर पनि हाली पकायो भने ताउली भरी भात हुने थियो । ब्राह्मणले भनेजस्तै गरेर पकाउँदै खाँदै गर्दा राजासहित सम्पूर्ण फौज तृप्त भए । त्यो देखेर राजाले ती तपस्वीको प्रसंसा गर्दै भने - "हे ऋषि तपाईँ तपोरुपि योगबलले परिपूर्ण हुनोहँदो रहेछ जो कि हाम्रो आपत्ति टार्नुभयो साथै मेरो इज्जत पनि राखिदिनुभो, ऋषि म तपाईँलाई केही धनराशी अथवा जग्गा दिन चाहन्छु इच्छा भएको कुरा लिनुहोस् ।" ब्राह्मणले कुनै चिजको इच्छा नगर्दा पनि राजाको आग्रहले लिन बाध्य हुनुपर्यो । अन्त्यमा ब्राह्मणले भने- "यदी मैले लिनै पर्छ भने महाराज मलाई एक लौकीको बेलाले जति जमिन ओगट्छ त्यती जमिन बक्सियोस् ।" यो सुनेर राजाले पनि भने जस्तै गरी एक बोट लौकाले जति जमिन ओगट्छ त्यती जग्गा तपस्वी त्रिपाठीलाई भदाले बिर्ता नामाकरण गरी ताम्रपत्र समेत गरिदिए ।विर्ता पाएपछि त्यो जग्गा नदीको बगर हुँदा तपस्वी सैचन त्रिपाठीले लौकाको बोट लगाए । त्यो लौकाको लहराले बगरपाखा, भित्ता र अल्मोडाको आधा मुलुक ढाक्यो । लौकाको लहराले ढाके जति जग्गा सैचन त्रिपाठीको भदाले विर्ता भयो । यिनै सैचनका धेरैजना सन्तान मध्य हरिशर्मा त्रिपाठी नामका एक जना त्यहाँको अंशबण्डा न लिइ कुमाउगढ तर्फ आए । त्यहाँ रहँदाबस्दा चौपाखा भन्ने जग्गा राजाबाट विर्ता पाए । हरिशर्म त्रिपाठीका पनि धेरै सन्तान भए । तिमध्य एक नातिको नाम चतुर्भुज थियो । चतुर्भुज त्रिपाठीका ३ छोरा महादेव त्रिपाठी, शिवदेव त्रिपाठी र हरिदेव त्रिपाठी मध्य शिवदेव अंश नलिएर पृथक बसे ।
वेदका प्रकार
हिन्दू धर्मको पवित्र ग्रन्थ मानिएको वेद ब्रह्माजीको वाक्य भनिएको छ । यसलाई द्वापर युगमा व्यास ऋषिले चार भागमा विभाजन गरेका थिए । चार वेदहरू यस प्रकार रहेका छन् ।
ऋग्वेद
ऋग्वेद ज्ञानकुण्ड हो । ऋग्वेदमा दश हजार पाँच सय बाउन्न ( १०५५२) मन्त्रहरू छन् । वैदिक इतिहास अनुसार ऋग्वेदको ज्ञान अग्नि देवताको मुखबाट उत्पन्न भ्एको हो । ऋग्वेदमा खास गरी औषधीको वर्णन गरिएको हुनाले यसलाई आयुर्वेद पनि भनिएको छ । यस वेदको रचना सिन्धु पूर्व नर्ध सिन्धू पश्चिम दजला र फुराल नदीका पश्चिम उपत्यकामा भएको मानिन्छ । अतः ऋग्वेद सम्पूर्ण ज्ञान विज्ञानको आदिम स्रोत, ज्ञानसत्तालाभ, विचार, अर्थवोधक, ग्रन्थमा लिइन्छ । वेदहरूमा सर्वश्रेष्ठ ऋचाहरूको संगालो नै ऋग्वेद हो ।
यजुर्वेद
यजुर्वेद कर्म प्रधान छ । यसमा कर्मको वर्णन गरिएको छ । यसबा सृष्टीको रचनाको काम आरम्भ हुन्छ । यो वेद कर्मकाण्ड हो । वैदिक इतिहास अनुसार यजुर्वेदको ज्ञान वायु देवताका हृदयबाट उत्पन्न भएको मानिन्छ । यजुर्वेदको उपवेद धनुर्वेद हो । धनुर्वेदको मनसाय केवल धनुष विद्या मात्र नभएर विभिन्न किसिमका अस्त्र शस्त्रको विद्या हो । यस वेदका मन्त्रहरूको सङ्ख्या १९७५ रहेको छ । यस वेदका मन्त्रहरू अधिकांश गद्यमा रहेका छन् ।
अथर्ववेद
अथर्ववेदलाई विज्ञान काण्ड भनिन्छ । विज्ञान अथवा विशेष ज्ञान मानिएको अथर्ववेदमा शरिर विज्ञान, आत्म विज्ञान, ब्रह्म विज्ञान, भू-विज्ञान, समावेस भएको छ । विशेषत विज्ञानकै कारणबाट यसलाई विज्ञान काण्ड भनिएको हो । वैदिक इतिहास गाथा अनुसार अथर्ववेदको ज्ञान अङ्गीरश ऋषिका हृदयबाट उत्पन्न भएको मानिन्छ । समृद्धी एवं अर्थको वर्ण गरिने भएको हुँदा यस वेदलाई अर्थवेद पनि भनिन्छ । अथर्ववेदमा जम्मा पाँच हजार नौ सय सतासी (५९८७) वटा मन्त्रहरू छन् ।
सामवेद
सामवेदमा विभिन्न कलाको विवेचना गरिएको छ । ज्ञान, कर्म, कला र वैभवले सबै प्राणीमा चेतना जागृत गराउँदछ । यि चारबाट धर्म, मोक्ष, काम र अर्थको सिद्धि हुन्छ । वैदिक इतिहासका गाथा अनुसार सामवेद आदित्य ऋषिका हृदयबाट उत्पन्न भएकच मानिन्छ । सामवेदलाई उपासना काण्ड पनि भनिन्छ । यस वेदमा ईश्वरको महिमा, सामर्थ्य एवं कृपा दयाको बारेमा विशेष वर्णन गरिएको छ । सामवेदका उपवेदलाई गन्धर्व वेद भनिन्छ जसमा छन्द एवं स्वर तथा गायनका लागि विशेष प्रशिद्ध छ । सा रे ग म प ध आदि गन्धर्ववेद प्रादुर्भाव स्वर गायनको विद्या हो । सामवेदमा लघु तथा मन्द गतिबाट पढ्न सकिने १८७५ मन्त्र छन् । धेरैजसो मन्त्र प्रभु प्रती ओत प्रोत छन् । सामगान एवं सामवेदको अध्यायनले जीवनमा भक्तिरसको सदार तथा मुक्तिमार्ग प्राप्त गर्न मद्दत पुर्याउँदछ । सामवेदका अधिकांश मन्त्रहरू ऋग्वेदबाट नै लिएका छन् । ऋग्वेदमा नभएका केही मन्त्रमात्र यसमा थप भएका छन् । पूर्वार्चिक र उत्तरार्चिक गरी सामवेद दुई भागमा रहेको छ । काथनिय, राणयाणीय र जैमिनिय गरी सामवेदमा तीन शाखा रहेको बताइन्छ । सामवेदमा नै ऋषिहरूले वेय, आरण्य, उह र ऊहय यि चार प्रकारका गान मन्त्रहरू बनाएका छन् भन्ने बताइएको छ । सामवेद नै गीत संगितको आधार हो भन्ने कुरा वेदको ज्ञान भएका विद्वानहरूमा प्रचलित छ । यसो हुनाले पूर्वी संगित परम्पराको आधार नै सामवेद हो भन्न सजिलै सकिन्छ । गीत संगितमा देखिने प्रथम, द्वुतिय, तृतिय, चतुर्थ, पञ्चम, षष्ठ र सप्तम नामका सात स्वर, सा रे ग म प ध नि यि सात वणु, ग्रिम, मुछना, तान, स्थायी, अन्तरा आदि सबैको उद्गम सामवेद नै हो भन्न सकिन्छ । वेद ज्ञान हो, साम गान हो । वेदका पद्दनात्मक मन्त्रलाई गीतको कौशलमा प्रयोग गरिए पछि सामवेद बन्यो । गीत संगितले मानविय संवेदनालाई झंकृत गराउँछ यो अनुभुतिहरूको संगालो हो । शब्दले नत वेदको नै व्यक्त हुन सम्भव छ, न कुनै मानव नै वेदको गहिराइमा पुग्न सक्छ । अभेद्य रूपमा रहेको वेदको मर्म व्यक्त गर्ने उद्देश्यले प्राचिन ऋषिहरूले भाव सम्प्रेषणका सरल उपायको अन्वेषण गरी गीत संगितको विकास गरेका हुन् । सामवेदलाई गित हो भनेर चर्चा गरेको पनि पाइन्छ । सामवेद मधुर रसको भण्डार हो । विधि पूर्वक सामगान गाउने व्याक्ति ब्रह्मको सामिप्यमा पुग्न सक्दछ । सामवेदका १८७५ मन्त्र मध्य ८५ मन्त्र मात्र सामवेदका मन्त्र हुन् भने बाँकी सबै मन्त्रहरू ऋग्वेदबाट लिएका हुन् । वास्तवमा साम त्यो विद्या हो जसमा संगित छ । विश्वको समन्वय कर्ता नै सामवेद हो, अथवा जीव प्रकृतिको खेल र परमात्मा वीचको समन्वय नै सामवेद हो । केही विद्वानको विचारमा सामवेदको सबैभन्दा पहिले आदित्य ऋषिले साक्षात्कार गरेका थिए । सामवेदमा वेद ऋषिको प्रमुख स्थानमा रहेको छ । सामवेदका १८७५ मन्त्रबाट २७२२ गाना बनाईएका छन् । तिनीहरूलाई गीत संगितको रूपमा गाइन्छ । गानालाई चार भागमा विभाजन गरिएको छ । ति हुन् वेय, आरण्य, उह र उहय । २७२२ गाना मध्य वेयमा ११९७, आरण्यमा १९४, उहमा १०२६ र उहयमा २०५ पर्दछन् । सामवेदका मन्त्रबाट गानाको सृजना जुन ऋषिबाट भएको थिए तिनै ऋषिको नाम रहन गएको हो भन्ने बुझिन्छ । गोतमा र कश्यप ऋषिको नामबापै गाना रचना भएको अनुमान छ । गौतम ऋषि गोतमा ऋषिका छोरा या शिष्य हुन जसले गाना गाउने कार्य गरी आफ्ना संततीलाई समेत अभ्यास गराउदै आएको भन्ने बुझिन्छ ।
साम मन्त्रका स्वरहरू
साम मन्त्रका गायनमा उतार चढावका ध्यान स्वरका माध्यमबाट गरिन्छ । ती हुन् :- जुन स्वरमा नाभीबाट उडी वायु उर, हृदय कण्ठ र शिर्षबाट ठोकिएर ध्वनीको रूपमा उत्पन्न हुन्छ, त्यसैलाई मध्यम स्वर भनिन्छ । जुन स्वरमा नाभीबाट उठी वायु कण्ठ र शिर्षबाट ठोकिई नासीकामा पवित्र गन्ध ल्याउँछ, त्यसैलाई गान्धार स्वर भनिन्छ । जुन स्वरमा नाभीबाट उठ्ने वायु कण्ठ शिर्षबाट ठोकिइ फैलेजस्तो हुन्छ, त्यसैलाई ऋषभ स्वर भनिन्छ । जुन स्वर नासिका, कण्ठ, उर, तालु, जिब्रो तथा दन्त यी छ स्थानबाट उत्पन्न हुन्छ, त्यसैलाई षडज स्वर भनिन्छ । पूर्वमा उठेका स्वर अति सन्धान हुन्छ त्यसलाई, धैवत स्वर भनिन्छ । जुन कारण सबै स्वर बस्छ वा दबेर धुमिल हुन्छ, त्यसलाई निषद स्वर भनिन्छ । जसको उच्चारणमा प्राण, अपान, व्यान, उदान तथा समान गरी पाँच वायुको उपयोग हुन्छ, त्यसलाई पञ्चम स्वर भनिन्छ ।
गौतम गोत्रिय त्रिपाठीहरूको जनै लगाउने विधि
वेदको विभाजन हुनुभन्दा पहिला चारै वेदको नित्य पाठ सबै ऋषिहरूबाट हुँदै आएको थियो । यसरी सबै वेद पाठ गर्न कठिनाइ हुँदै आएको महसुस गरी अलग अलग वेद छुट्टा छुट्टै ऋषिहरूबाट पाठ गर्ने रहेको बुझिन्छ । आदि मनु स्वयम्भुवका पालामा सप्तर्षि मध्यका अङ्गिरा ऋषिका वंशका गोतम रहुगण ऋषिका सन्तति नै गौतम गोत्री मानिन्छ । त्यसैले सामवेदी गौतम गोत्रीका एक प्रवर अङ्गिरा पनि हुन् । यी अङ्गिरा र अर्का भृगु ऋषि मिली अथर्ववेदलाई अघि बढाए । वेदव्यासले वेदको विभाजन गर्नु भन्दा पहिले सबै ऋषिले सबै वेदहरू पढ्दथे । पछि ऋग, यजुर र सामवेदलाई त्रयवेद पनि भन्न थालियो । वेदका ऋचाहरूलाई गायनको कौशलमा विणा, सारङ्गी, आदि वाद्य धुन सहित ढाल्ने कार्य धेरै ऋषिहरूबाट भएको अनुमान गरिन्छ । ती मध्य अङ्गिरश गौतम ऋषि पनि पर्दछन् । यिनै गौतम ऋषिका ब्राह्मणगणका संतती मध्य गौतम गोत्रिय त्रिपाठीहरू भएको हुँदा उनिहरू सामवेदी गौतम गोत्रिय त्रिपाठी हुन गएको बुझिन्छ । हिन्दु परम्परा अनुसार ब्राह्मण जातिले जनै लगाउने क्रम धेरै पहिले देखि चल्दै आएको देखिन्छ । ब्राह्मणहरूको पहिचान नै जनै लगाउने र शिरमा लामो टुपी राख्ने हो । त्यसैले नेपालमा खस समाजमा जनै लगाउने र फेर्ने चलन रही आएको छ । सामवेदी त्रिपाठीहरूको जनै लगाउने र फेर्ने चलन अरु जातिको भन्दा केही भिन्न रहेको छ । सामवेद खुला स्थानमा गीत संगितको लयमा पाठ गरिने र पाठ गर्ने समय भदौ महिनामा शुरू भै पौष / माघमा सम्पन्न गरिने हुँदा वेदको पाठ भाद्र महिनाको हस्ता नक्षत्रका दिन खोलाखाल्सीबाट पानी जम्मा बनाई गौतम सर (तलाउ) बनाएर उक्त तलाउमा व्रतबन्ध गरेको सबै भन्दा कान्छो वन्धले बाटेर तयार पारेको जनै तलाउमा राख्ने गरिन्छ र अरु पाका बन्धुहरूले सामवेदको पाठ गरी जनैको जप गरिन्छ । पाठ पुरा भएपछि त्यहाँ उपस्थित सबै जनाले जनै धारण गर्ने र घरमा लगेर इष्टमित्र र परिवारजनलाई जनै लगाई दिने गरेको पाइन्छ । तनहुँका त्रिपाठीहरूले जनै पूर्णिमाको दिन जनै नफेरी भदौमा हस्ता नक्षत्र परेको दिनमा जनै फेर्ने गर्छन् ।
तिवारीबाट त्रिपाठी भएको
नेपालमा बसोवास गर्ने गौतम गोत्रिय त्रिपाठीका पूर्वजहरू कान्यकुब्जको उत्तरी पहाडी क्षेत्र गौतम सर (तलाउ) हालको भारतको अल्मोडामा आइ धेरै लामो समयसम्म बसोवास गरे । केही समय पछि पूर्वतर्फ पहाडै पहाड हुँदै कर्णाली प्रदेशको सिंजा आई बसोवास गर्न थाले । करिब १५० वर्ष सिंजामा नै बसोवास गरेको अनुमान गरिन्छ । वि.सं. १४५० मा खस राज्यको पतन भएपछि उनीहरू अझ पूर्वतर्फ आउने क्रममा पाल्पा आइ बसेको विभिन्न विद्वानहरूको मत पाइन्छ । पाल्पामा रहँदा सेन राज्यको उदय भएको थियो । सेन राजाका अत्यन्त प्रिय रहेको कारण उनीहरूले राज्यको दिवान तथा पूरोहितको कार्य गर्दै रहेको पाईन्छ । जय कृष्ण तिवारीलाई कास्कीका राजा कुलमण्डलन शाहले वि.सं. १५७६ मा लालमोहर गरी अर्घौं कालिकास्थान र अर्घौं पैतेको जग्गा विर्ता दिएका थिए । उक्त लालमोहर आगोले डढी नष्ट भएकाले जयकृष्णका नाति जागेश्वर तिवारीले थमौती गरी ल्याएका थिए । थमौती गरी जागेश्वरलाई दिएको लालमोहरमा जागेश्वर त्रिपाठी भनेर सम्बोधन गरिएको छ । सम्भवत जागेश्वरको पुस्ताबाटै तेवारीबाट त्रिपाठी भएको बुझिन्छ । जागेश्वरलाई प्राप्त भएको लालमोहर देहाय बमोजिम रहेको छ ।
नेपालमा गौतम गोत्रिय त्रिपाठीका मुल स्थानहरू
नेपालका गौतम गोत्रिय त्रिपाठीहरूको मूल आगमन थलो कुमाउ क्षेत्र नै हो भन्ने कुरा माथि नै उल्लेख भैसकेको छ । यस प्रकार नेपाल प्रवेस गरी बसीवास गरीरहेका गौतम गोत्रिय त्रिपाठीहरू मुलतः नेपालका काभ्रे, तनहुँको रम्घा, कास्की, दोलखा, चितवन, पर्वत, धादिङ, रुपन्देही, स्यांजा, भोजपुर, मोरङ, काठमाडौँ, भक्तपुर, ललितपुर लगायतका जिल्लाहरूमा गौतम गोत्रिय त्रिपाठीहरूको बसोवास रहेको छ ।
यती (किम्बदन्ति )
यस क्षेत्रका स्थानीयहरूका अनुसार दक्षिण एसियाको उच्च हिमाली क्षेत्रमा यो बस्दछ । नेपाली शेर्पा र तिव्वतीहरूका अनुसार यती विभिन्न प्रकारका हुन्छन् । ठूलो जातको यती मानिस र लामो पुच्छर भएको बाँदरको वर्णसंका जस्तो हुन्छ । यो राम्रोसँग उभिन सक्दछ । यो दुइ मिटरभन्दा अग्लो हुन्छ र यसको गाढा-खैरो, कालो रौँ हुन्छ । त्यस्तै अर्को प्रकारको यती औसत मानिसभन्दा सानो हुन्छ र रातो-खैरो छाला हुन्छ । यी यतीहरूमा दुई कुरामा समानता पाइन्छ । त्यो के भने यिनीहरू राम्रो सँग दुई खुट्टामा उभिन सक्छन् र यिनीहरू सबै रहस्यमय छन् ।
सन् १८३२मा बेलायती नागरिक बी.एज. हडसनले नेपालमा शरीरभरि रौं नै रौं भएको जीवले आफ्नो नोकरमाथि आक्रमण गरेको भनी उल्लेख गरेका थिए । स्थानीय मानिसहरूले यसलाई राक्षस भन्थे । यो नै पश्चिमीहरूले सम्भावित यतीको बारेमा तयार पारेको पहिलो प्रतिवेदन थियो । सन् १८८९मा ब्रिटिश आर्मीका मेजर एल.ए. वाडेलले सिक्किमको उच्च चुचुरोमा ठूला पैतालाको छाप भेटेको र उनका भरियाहरूले त्यस ठाउँलाई यतीको बाटो भएको र त्यसले मानिसलाई आक्र्रमण गरी खान लिएर भाग्छ भनी उल्लेख गरेको पाइन्छ ।
त्यस्तै सन् १९१३मा केही चिनिया शिकारीहरूले शरीरभरि रंौ नै रांै भएको मानव जस्तो जीवलाई घाइते बनाई पक्रेर पटाङ्ग सिङ्गीयाङ क्षेत्रमा थुनेर राखे । तत् पश्चात पँाच महिनापछि यसको मृत्यु भयो । यो कालो बाँदरको जस्तो अनुहार, ठूलो शरीर, चम्किलो पहंेलो केही इञ्च लामा रौँ शरीरभरि भएको, हात खुट्टा मानिसको जस्तो भएको र अत्यधिक बलियो थियो भन्ने उल्लेख भएको पाइन्छ ।
सन् १९२१मा कर्णेल होवार्ड बुरीद्वारा नेतृत्व गरिएको ब्रिटिश एक्पीडिसन टिमले सगरमाथामा करिव १७,५०० फिटको उचाईमा हिउँमा कालो आकृति घुमिरहेको दृश्य देखेका र उक्त स्थानमा गई हेर्दा कुनै जीव नभेटिएको तर मानवका जस्तो ठूलो पाइताला छाप भेटिएको भन्ने उल्लेख भएको पाइन्छ । सन् १९२३मा सगरमाथा आरोहण दलका मेजर एलन क्यामेरोनले कालो र ठूलो आकृतिको अवलोकन गरे । उक्त ठाउँ उनी रहेको ठाउँवाट २ दिनमा पुग्न सकिन्थ्यो भन्ने उल्लेख भएके पाइन्छ । सन् १९२५मा ग्रीक फोटोग्राफर तथा र्‍वायल जियोग्राफिकल सोसाइटीका सदस्य एल.ए. तोम्बाजीले झल्याक्क एउटा आकृति देखेको र उनका अनुसार त्यो जीव मानव जस्तो थियो। माथितर्फ हिँडिरहेको थियो, रोकिँदै लालीगुँरासको फुलको कोपीलाहरू चुँड्दै गर्दथ्यो । तोम्बाजी त्यतिखेर हिमालमा १५,००० फिटको उचाइमा थिए । उनी सो दृश्यहरू देखेको ठाउँमा पुग्दा अचम्मका पाइलाहरू थिए भनी उल्लेख गरेको पाइन्छ ।सन् १९४२मा स्ल्याभोमिर र्‍याविकजको द लङ्ग वाक नामक पुस्तकमा उनले उल्लेख गरे अनुसार उनी र उनका अन्य ६ जना साथिहरू साइवेरिया युद्धवाट भाग्ने क्रममा भुटान र सिक्कीमको बीचमा हिमालय पार गर्दा उनी र उनका साथीहरूले दुई घण्टासम्म १०० कदम परबाट झण्डै आठ मिटर अग्ला, ठूला जीवहरू देखेको उल्लेख गरेका छन् । सन् १९४८मा नर्वेका जान प|mोसटिसलाई सिक्किममा दुई यतीहरूले आक्रमण गरेका र उनको पाखुरामा ठूलो घाउ लागेको र उपचारपछि निको भएको भनि दाबी गरिएको पाइन्छ । त्यसैगरी सन् १९४९मा तेन्जिङ्ग नोर्गे शेर्पाले गुम्बाको नजीकै हिउँमा यतीहरू खेलिरहेको देखेको दाबी गरेका भनी उल्लेख गरेको पाइन्छ ।
नेशनल जोग्राफीमा सन् १९६२मा प्रकाशित लेख 'विन्टरिङ अन द रुफ अफ द वल्र्ड'मा उल्लेख भए अनुसार २९ मे, सन् १९५३मा सर एडमण्ड हिलारीले तेन्जिङ्ग नोर्गे शेर्पाका साथ सगरमाथा आरोहणको क्रममा यतीको बारे खोजी गरी यती वास्तविक कुनै प्राणी नभएको र यो कथा मात्र भएको निष्कर्ष निकाले । सन् १९५८मा नेपालमै काम गर्ने अमेरिकी वैज्ञानिक डा. नर्भनले गुफाहरू पहिल्याएको र त्यहाँ भेटिएका रांैका नमुनाहरू, पैतालाका छापहरू र फालिएका खानाका टुक्राहरू समेतको अध्ययन गर्दा त्यहाँ केही समय सम्म धेरै तल्लो स्तरको मानिस वा मानव जस्तै जीव बसेको भन्ने निष्कर्ष निकालिएको भन्ने उल्लेख छ । सन्् १९९८मा अमेरिकी आरोही क्रेग क्यालोनिकाले सगरमाथा आरोहणको क्रममा चिनिया साइडवाट तल झर्दै गर्दा एक जोडी यती देखेको र तिनीहरू मोटा, चम्किला -काला रौहरू भएका र तिनीहरू माथितिर हिडिरहेका थिए भन्ने उल्लेख भएको पाइन्छ । सन् २००७को डिसेम्बरको प्रारम्भतिर अमेरिकी टेलिभिजन प्रस्तोता जोसुआ गेट्स र उनको समूह डेस्टिनेशन टु्रथले आफुहरूले नेपालको हिमाली क्षेत्रमा अनौठा पैतालाछाप देखेको रिपोर्ट गरेको उल्लेख छ ।
जापानी पर्वतारोही पाइताला पाइताला छाप ताकाहासी र उनको समूहले नेपालको धवलागिरी हिमालमा यतीको बारेमा अनुसन्धान गरेका थिए । सन् १९७१मा धवलागिरी क्षेत्रको यात्राको क्रममा उनले रहस्यमय जीव देखे जसले गर्दा उनले यतीको विषयमा बढी रुचि राख्न थाले । तत्पश्चात् उनका साथीले एउटा रहस्यमय जीव देखे । त्यो करिव १५० सेन्टिमिटर -५ फिट) अग्लो थियो र दुई खट्टाले उभिएरै हिँडिरहेको थियो । ताकाहासी सन् १९९४मा यती पहिल्याउन भनि धवलागिरी क्षेत्रमा पुनः फर्के । त्यसबेला उनले पहाडका गुफामा मानिसको जस्तो पैतालाको छाप देखे जहाँ जनावरको जस्तो कडा गन्ध आएको थियो । सन् २००३ माता ताकाहासी र उनको टोलीले रहस्यमय धेरै पाइताला छाप फेला पारे र उनीहरूले त्यस ठाउँको वरपर अवलोकन गरे ।द यति प्रोजेक्ट जापान २००८ वेवसाइटको लेखमा ताकाहासीले लेखेका छन् कीसन् २००३ सेप्टेम्बर २७को १२ः२५ बजेमा गुर्जा हिमालमा तीनवटा काला आकारका आकृति देखिएका र तिनीहरू मानव जस्तै थिए । तिनीहरू दुई खुट्टाले उभिएर हिँडिरहेका थिए । उक्त समूहले यतीलाई राम्रोसँग हेर्न चाहन्थे तर केही क्षणमै ती आकृति नजरबाट टाढा हँुदै ओझेल परे । उनका अनुसार यो भालु पनि होइन र बाँदर पनि होइन तर यो पक्कै पनि दुई खुट्टाले हिँड्ने रहस्यमय जीव हो । दुर्भाग्यवश नै भन्नु पर्दछ उक्त टिम वैज्ञानिक प्रमाणका लागि यतीको दृश्य लिने आफनो लक्ष्यमा सफल हुन भने सकेन । यतीको बारेमा स्थानीय मानिसहरू, विभिन्न पर्वतारोहीहरू र अनुसन्धानकर्ताहरूले यतीको अस्तित्वको बारेमा उल्लेख गर्ने गरे तापनि यसको बारेमा कुनै वैज्ञानिक प्रमाणले यसलाई आजसम्म पुष्टि गर्न सकेको छैन । यद्यपि यती पाइने भनिएको क्षेत्र वरपरका स्थानीय मानिस, विभिन्न समयमा पर्वतारोहण गर्ने पर्वतारोहीहरू र अनुसन्धानकर्ताका उपर्युक्त बमोजिमका भनाइहरूबाट कुनै अनौठो जीव हिमालय क्षेत्रमा रहन सक्ने र भौगोलिक विकटता लगायतका विविध कारणहरूले त्यसको वैज्ञानिक अनुसन्धान हुन नसकेको हो की भन्ने अनुमान गर्न गाह्रो पर्दैन ।
ठाकुरगञ्ज
ठाकुरगंज भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
भाथिगछ
भाथिगछ मोरङ जिल्लामा पर्ने एक गाविस हो।
नो ग्रेटर लभ (उपन्यास)
नोग्रेटर लभ अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
पूर्वी खासी हिल्स जिल्ला
पूर्वी खासी हिल्स जिल्ला भारतीय राज्य मेघालयको एउटा जिल्ला हो।
दुर्लभकुमार थापा
दुर्लभ कुमार थापा नेपाल प्रहरी नेपाल प्रहरीका अवकाश प्राप्त महानिरीक्षक हुन् । २०३५ सालमा उनले प्रहरी महानिरीक्षकको कार्यभार सम्हालेपछि उनकै अग्रसरतामा निर्मित आईजीपी निवास, कमाण्डो तालिमको सुरूवात, पर्यटक प्रहरी र प्रहरी पहरा गण आदिको स्थापना उल्लेखनीय छन् । सन् २०१३ मा पूर्व प्रहरी महानिरीक्षक दुर्लभ कुमार थापा राष्ट्रिय प्रहरी प्रशिक्षण प्रतिष्ठान (महाराजगञ्ज)बाट लाइफ टाइम अचिभमेन्ट अवार्डबाट सम्मानित भएका थिए ।
आई.पी.एस. (ईन्डियन पुलिस सर्भिस) तालिम
सन् १९५६/५७ मा तत्कालीन प्रहरी निरीक्षक दुर्लभ कुमार थापाले भारतको माउन्ट आबु स्थित ‘सेन्ट्रल पुलिस ट्रेनिङ्ग कलेज’ मा आई.पी.एस. (ईन्डियन पुलिस सर्भिस) तालिम गरेका थिए ।
नेपाल प्रहरीले ईन्टरपोल सदस्यता
वि सं २०२४ सालमा तत्कालीन आईजीपी रोम बहादुर थापाको कार्यकालमा नेपाल प्रहरीले जापानको क्योटोस्थित ईन्टरपोलको ३६ औँ महासभामा सहभागी भई नेपालले १०० औँ राष्ट्रको रूपमा सदस्यता पाएको थियो । सो क्रममा दुर्लभ कुमार थापाले नै प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) का हैसियतले नेपाल प्रहरीको तत्कालीन प्रतिनिधि टोलीको नेतृत्व गरेका थिए ।
सदर प्रहरी तालीम केन्द्र (राष्ट्रिय प्रहरी प्रशिक्षण प्रतिष्ठान) को समादेशक (कमान्डेन्ट)
तत्कालीन प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) दुर्लभ कुमार थापाले २०२४ चैत्र देखि २०२८ को फाल्गुण सम्म सदर प्रहरी तालिम केन्द्र (हाल राष्ट्रिय प्रहरी प्रशिक्षण प्रतिष्ठान) को समादेशक (कमान्डेन्ट) जिम्मेवारी वहन गरेका थिए ।
पूर्व क्षेत्र प्रहरी नायव महानिरीक्षकको कार्यालय, विराटनगरको प्रमुख
तत्कालीन प्रहरी नायव महानिरीक्षक (डिआईजी) दुर्लभ कुमार थापाले २०२९ जेठ देखि २०३३ सालको जेठ सम्म पूर्वक्षेत्र प्रहरी नायव महानिरीक्षकको कार्यालय, विराटनगरको प्रमुखको जिम्मेवारी वहन गरेका थिए ।
पश्चिम क्षेत्र प्रहरी नायव महानिरीक्षकको कार्यालय, नेपालगन्जको प्रमुख
तत्कालीन प्रहरी नायव महानिरीक्षक (डिआईजी) दुर्लभ कुमार थापाले २०३३ बैशाख २१ देखि २०३५ सालको बैशाख ०५ सम्म पश्चिम क्षेत्र प्रहरी नायव महानिरीक्षकको कार्यालय, नेपालगन्जको प्रमुखको जिम्मेवारी वहन गरेका थिए ।
प्रहरी महानिरीक्षक
खड्गजित बरालले वि.सं. २०३५ जेठ मा प्रहरी सेवाबाट अवकाश पाएपछि तत्कालीन प्रहरी नायव महानिरीक्षक दुर्लभकुमार थापालाई नेपालको तत्कालीन सरकारबाट प्रहरी महानिरीक्षक (आइजीपी) मा नियुक्त गरियो । दुर्लभकुमार थापाले वि.सं. २०३५ साउन देखि २०३९ ज्येष्ठ सम्म प्रहरी महानिरीक्षकको कार्यभार सम्हाले । थापाको अवकाश पछि दिलबहादुर लामा (डि.बि. लामा) नेपाल प्रहरीको आइजीपी भए ।
जयन्तिया हिल्स जिल्ला
जयन्तिया हिल्स जिल्ला भारतीय राज्य मेघालयको एउटा जिल्ला हो।
समस्तीपुर
समस्तीपुर भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
नाउ एन्ड फरइभर (उपन्यास)
नाउ एन्ड फरइभर (उपन्यास) अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
खुर्सानी (स्पष्टता)
खुर्सानी वा खोर्सानी एकै चीज हून कहीं खुर्सानी भनिन्छ भने कहीं खोर्सानी लेखापढीमा खुर्सानी लेखिन्छ भने पूर्व तिर बोलीचालीमा खोर्सानी भनिन्छ।
कैलाश बहुमुखी क्याम्पस
कैलाश बहुमुखी क्याम्पस अछाम जिल्लाको कालागाउँ गाउँ विकास समितिमा अवस्थित एउटा क्याम्पस हो । जसको स्थापना वि.स.२०६६ सालमा भएको हो । स्थानीय गाविस एवं जनताहरूको संयुक्त पहलमा यसको स्थापना गरिएको हो ।
मोन्ट ब्लाङ्क
मोन्ट ब्लाङ्क आल्प्स हिमशृङ्खलामा रहेको सबै भन्दा अग्लो हिमाल हो। इटालियनमा यसलाई मोन्ते बियाङ्को (Monte Bianco) भनिन्छ, जसको अर्थ हुन्छ सेतो हिमाल। यसको उचाई ४,८०८.७५ मिटर छ। यो युरोपको दोस्रो अग्लो हिमाल हो। यो हिमाल इटाली र फ्रान्सको सिमानामा पर्दछ।
जुंगे भारद्वाज
जुंगे भारद्वाज (Eremophila alpestris) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा हर्न्ड लार्क (Horned Lark) भनिन्छ ।
री भोई जिल्ला
री भोई जिल्ला भारतीय राज्य मेघालयको एउटा जिल्ला हो।
फिक्कल गाउँपालिका
फिक्कल बागमती प्रदेशको सिन्धुली जिल्लामा पर्ने एक गाउँपालिका हो। यसको क्षेत्रफल 186.06 km2 रहेको छ भने एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार,यहाँको जनसङ्ख्या १६,९६८ रहेको छ।
वन डे अयाट अ टाइम
वन डे अयाट अ टाइम अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
शिखरबेसी
शिखरबेसी नुवाकोट जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।
दक्षिण गारो हिल्स जिल्ला
दक्षिण गारो हिल्स जिल्ला भारतीय राज्य मेघालयको एउटा जिल्ला हो।
मछलीपट्टनम
मछलीपट्टनम भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
बनारसी सारी
बनारसी सारी एक प्राचीन शहर वाराणसीमा बनाइएको सारी हो। सारीहरू भारतका उत्कृष्ट सारीहरू मध्येका हुन् र तिनीहरूको सुन र चाँदीको ब्रोकेड वा जरी, राम्रो रेशम र भव्य कढ़ाईका लागि परिचित छन्। सारीहरू राम्ररी बुनेको रेशमबाट बनेका हुन्छन् र जटिल डिजाइनले सजाइएका हुन्छन्, र यी नक्काशीका कारण तुलनात्मक रूपमा भारी हुन्छन्।
तिनीहरूको विशेष विशेषताहरू जटिल फूल र पातहरू आकृतिहरू, कलगा र बेल, बाहिरी किनारमा झल्लर भनिने ठाडो पातहरूको तार यी सारीहरूको विशेषता हो। अन्य विशेषताहरू सुनको काम, कम्प्याक्ट बुनाई, साना विवरणहरू सहितका आंकडाहरू, धातु दृश्य प्रभावहरू, पल्लस, जाल (ढाँचा जस्तो नेट), र मीना वर्क हुन्।
सारीहरू प्रायः भारतीय दुलहीको दाइजोको अंश हुन्।
इतिहास
गोरखपुर, चन्दौली, भदोही, जौनपुर र आजमगढ जिल्लाहरू समेटेर वाराणसी वरपरको क्षेत्रको हातेकरघा रेशम उद्योगसँग प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा सम्बद्ध करिब १२ लाख मानिसहरूको लागि परम्परागत बनारसी सारी घरेलु उद्योगसँग गरिन्छ।
वर्षौंदेखि, बनारसी रेशम ह्यान्डलूम उद्योगले द्रुत दर र सस्तो मूल्यमा वाराणसी रेशम सारीहरू उत्पादन गर्ने यान्त्रिक इकाईहरूबाट प्रतिस्पर्धाको कारण ठुलो घाटा बेहोर्दै आएको छ, प्रतिस्पर्धाको अर्को स्रोत रेशमको सस्तो सिंथेटिक विकल्पहरूबाट बनेको सारी हो।
चौकोट
चौकोट नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, बागमती अञ्चलको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित रमणीय, प्राचिन, ऐतिहासिक नगर हो।
बेन थापा
बेन विशाल थापा (जन्म २ मार्च १९८२) एक अंग्रेजी ओपेरा गायक हुन्, जो जी-४ ब्यान्डमा लो टेनर गायकका रूपमा चिनिएका छन् ।
अ पर्फेक्ट स्ट्रेन्जर
अ पर्फेक्ट स्ट्रेन्जर अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
ब्राह्मीचटी
ब्राह्मीचटी नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा ओरिएन्टल स्काइलार्क (Oriental Skylark) भनिन्छ ।
दुर्गापुर, सिराहा
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार दुर्गापुरको ८७९ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या ४,३७४ रहेको छ।
पश्चिम गारो हिल्स जिल्ला
पश्चिम गारो हिल्स जिल्ला भारतीय राज्य मेघालयको एउटा जिल्ला हो।
गोरखापत्र संस्थान
गोरखापत्र संस्थान नेपालको सरकारी सञ्चार गृह हो। गोरखापत्र संस्थान ऐन, २०१९ अनुसार वि.सं. २०२० साल असार २५ गते यस संस्थानको स्थापना भएको हो। सरकारी मूखपत्रको रूपमा प्रकाशन आरम्भ भएको गोरखापत्र सूरूमा साप्ताहिक, त्यसपछि अर्धसाप्ताहिक, सातामा तीन दिन हूदै राष्ट्रिय दैनिक रूपमा प्रकाशित भइरहेको छ। "सर्वे भवन्तू सूखिन, सर्वे सन्तू निरामय" को आदर्श वाक्य बोकेको राष्ट्रको जेठो पत्रिकाको रूपमा परिचित गोरखापत्र कै नामबाट गोरखापत्र संस्थानको जन्म भएको हो।
सर्वसाधारणको प्रत्यक्ष संलग्नतामा प्रकाशनको स्तर उठाएर समयानूकुल लोकप्रिय र प्रभावकारी वनाउन गोरखापत्र संस्थानको स्थापना भएको हो। हाल यो संस्थानबाट गोरखापत्र दैनिक लगायतका अन्य प्रकाशनहरू प्रकाशित भैरहेका छन्।
उद्देश्य
राष्ट्रिय दृष्टिकोण राखी पुर्णस्वस्थ, उत्तरदायी तथा मनोरञ्जन सामग्रीले यूक्त पत्रपत्रिकाको प्रकाशन एवं वितरणद्वारा स्वदेशी, विदेशी समाचार तथा अन्य उपयोगी विषयहरूमा सर्वसाधारणलाई अधिराज्यभर सरल, सुलभ, एवं सुपथ किसिमले उपलव्ध गराउनु संस्थानको मूख्य उद्देश्य रहेको छ।
मुहूर्त
हिन्दू धर्ममा मुहूर्त एक समय मापन एकाई हो। वर्तमान नेपाली भाषामा यस शब्दलाई कुनै कार्यलाई आरम्भ गर्ने शुभ साईतलाई भनिने गरिएको छ ।
गोरखापत्र संस्थान
कार्यहरू
राष्ट्रियता र प्रजातान्त्रिक भावनालाई विकसित गर्दै लैजाने किसिमका राष्ट्रिय दृष्टिकोण तथा व्यापकताले पुर्ण स्वस्थ, उत्तरदायी तथा मनोरञ्जनात्मक सामग्रीयूक्त पत्रपत्रिकाको प्रकाशन र वितरण गर्ने।
प्रकाशनहरू
यस संस्थानअन्तर्गत निम्न प्रकाशन छन्ः
मुहूर्त
अमृत/जीव महूर्त र ब्रह्म मुहूर्त धेरै श्रेष्ठ हुन्छ ; ब्रह्म मुहूर्त सूर्योदयदेखि पच्चीस नाडीहरू पूर्व, अर्थात लगभग दुइ घण्टा पूर्व हुदछ। यो समय योग साधना र ध्यान लगाउनको लागि सर्वोत्तम भनिएको छ।
मुहुर्तहरूका नाम
सीरियाका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
सन् २०१४ सम्ममा सीरियाका ६ वटा सम्पदालाई संयुक्त राष्ट्र शैक्षिक, वैज्ञानिक एवं सांस्कृतिक सङ्गठन (युनेस्को)द्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्रमा मान्यता प्रदान गरिएको छ ।
विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
{{Legend|#FFE6BD|† खतरापूर्ण सम्पदा|outline=silver}}
पश्चिम खासी हिल्स जिल्ला
पश्चिम खासी हिल्स जिल्ला भारतीय राज्य मेघालयको एउटा जिल्ला हो।
जायेद खान
जायेद खान (जन्म ५ जुलाई १९८० ) भारतीय चलचित्र क्षेत्रका एक अभिनेता तथा  चलचित्र निर्माता हुन्।
नेपालको लोकतन्त्र दिवस
नेपालमा लोकतन्त्र दिवस जनआन्दोलन २०६२-६३ सफल भएर राजाको प्रत्यक्ष शासन अन्त्य भई लोकतन्त्रको पुनर्स्थापना भएको सम्झनामा हरेक बैशाख ११ गते मनाइन्छ। लोकतान्त्रिक पद्धतिको खासै साब्धिक अर्थ छैन
गोलसिमल
सिमलचरी अथवा गोलसिमल नेपाली लोकविश्वासमा बाँचेको अनौठो काल्पनिक चरो हो। यसप्रतिको नेपाली लोकविश्वास आफ्नै परम्परागत आधार तथा पत्यारमा जुगौँदेखि अडेको पाइन्छ। सिमलचरीलाई उसका स्वरको आधारमा 'गोलसिमल' भनिएको बुझिन्छ। जेहोस्, यसलाई नेपाली परम्परामा धान -अन्न) बालीको कुनियुँमा बास गर्ने धान्यलक्ष्मी अर्थात् धानको देवी भनी मानिन्छ |
भनिन्छ ऊ दिनमा होइन रात-विरात विरहको घडीमा हिउँदको महिना पारी विजन वनबाट कारुणिक लयमा - 'गोलसिमल-गोलसिमल' अलाप्त छ। यही स्वरको आधारमा यहाँ कतिले यसलाई 'गोलसिमल' चरो भनेको पनि पाइन्छ। जे होस्, यसको गाउँघर प्रसिद्ध नाम हो- 'सिमल चरी'। यस चराको घटनालाई आधार बनाई हाम्रा कतिपय कविहरूले आफ्नो सिर्जनामा यस चरालाई समेटेको पाइन्छ। राष्ट्रकवि माधव घिमिरेले आफ्नो काव्य 'राजेश्वरी' -२०१७ : हाल-२०)मा यसको सङ्केत गरेका छन् र अर्को कविताको शीर्षक नै 'गोलसिमल' -२०४९) दिई चर्चा गरेका छन्। त्यस्तै जनकवि केशरी धर्मराज थापाको एउटा खण्डकाव्यको नाम नै 'गोलसिमल' रहेको पाइन्छ। यसरी गोलसिमल चराले कविहृदय तानेको यथार्थ स्पष्ट छ।
प्रजातन्त्र दिवस
नेपालमा प्रजातन्त्र दिवस २००७ सालको क्रान्ति सफल भएर १०४ वर्षे लामो निरङ्कुश जहानीया राणा शासन अन्त्य भएको सम्झनामा हरेक फागुन ७ गते मनाइन्छ ।
त्यही कारण हामी यो दिनलाई ‘राष्ट्रिय प्रजातन्त्र दिवस’ मान्ने गर्छौ । राणाहरूको वंशीय तन्त्र होइन कि ‘प्रजा’हरकै ‘तन्त्र’मा शासन चल्छ भन्ने उद्घोषसहित आजकै दिन मुलुकमा ‘प्रजातन्त्र’ छाएको थियो ।
विगतमा यो दिनको बेग्लै महत्त्व थियो । २०६३ वैशाखमा लोकतन्त्र स्थापनासँगै यो दिन ओझेलमा परेको हो । अब ‘प्रजातन्त्र’को ठाउँमा ‘लोकतन्त्र’ले ठाउँ थियो । बिस्तारै बोलीचालीमा ‘प्रजातन्त्र’ शब्द हराउँदै गएको छ र त्यो ‘लोकतन्त्र’ले लिएको हो । शब्द फेरिए पनि शासकीय वृत्त अझै लोकतन्त्रसँग अभ्यस्त छैन, तिनका क्रियाकलापमा राणा शाहीकै धङधङी नियमित छ ।
तर, यो दिन नेपालको राजनीतिक र शासकीय इतिहासमा प्रजातन्त्रको बेग्लै महत्त्व छ । २००७ मा नेपाली काँग्रेसको नेतृत्वमा भएको सशस्त्र क्रान्तिलाई राजा त्रिभुवनले साथ दिएपछि मुलुकमा प्रजातान्त्रिक शासन व्यवस्था स्थापना गर्न सजिलो भएको थियो । यदि राजाले साथ नदिएको भए प्रजातन्त्र स्थापना अझै समय कुर्नुपर्थ्यो होला ।
रामपुर (चितवन)
रामपुर चितवन जिल्लाको भरतपुरबाट करिब १० किलोमीटरको दूरिमा पर्ने बजार हो। यो ठाउँ कृषि तथा पशु विज्ञान अध्ययन संस्थान रहेको कारणले चिनिन्छ। यसका साथै सोहि स्थानमा नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद् अन्तर्गत मकै तथा कोशेबाली अनुसन्धानको कार्यक्रम समेत संचालित छ।
रेडियो प्रसार सेवा विकास समिति
रेडियो प्रसार सेवा विकास समितिको केन्द्रिय कार्यलाय काठमाण्डौंस्थित सिंहदरवारमा रहेको छ ।
रेडियो नेपाल नेपाल सरकार मातहत रहेको नेपाल को एकमात्र राष्ट्रिय रेडियो हो। रेडियो नेपालको देश भरमा ५ प्रसारण केन्द्र रहेकोमा हाल ७ वटै प्रदेशमा प्रसारण केन्द्र बिस्तार गर्ने कार्य जारी छ। रेडियो नेपाल विभिन्न ५ वटा मिडियम वेबका फ्रिक्वेन्शी ब्यान्डमा र ३ वटा एफ एम फ्रिक्वेन्शी ब्यान्ड (९८, १००, १०३ मेगाहर्माज) मा देशै भर सुन्न सकिन्छ।
१९३४ फिफा विश्वकप
१९३४ फिफा विश्वकप फिफा फुटबल विश्वकप प्रतियोगिताको दोश्रो संस्करण रहेको थियो । यो इटालीमा सन् १९३४ मे २७ देखि जुन १० सम्म चलेको थियो । फाइनलमा इटालीले चेकोस्लोभाकियालाई २-१ ले हराउदै दोश्रो विश्वकप पहिलो पटक आफ्नो झोलामा हालेको थियो ।
नेली
नेली एक अमेरिकी गायक, ¥यापर तथा अभिनेता हुन् । उनको जन्म स.न् १९७४ को नोबेम्बर २ मा अमेरिकाको टेक्सस सहरमा भएको थियो ।
धनगढी, सिराहा
धनगढी नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, सगरमाथा अञ्चलको सिराहा जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
भोगटेनी
भोगटेनी मोरङ जिल्लामा पर्ने एक गाविस हो।
सन्धिखर्क नगरपालिका
सन्धिखर्क नगरपालिका अर्घाखाँची जिल्लाको सदरमुकाम हो। स्थानीय विकास मन्त्रालयले २०७१ बैशाख २५ गते देशमा विभिन्न २ सय ८३ गाविसलाई गाभेर ७२ वटा नयाँ नगरपालिका घोषणा गर्दा अर्घाखाँचीमा साविक सन्धिखर्क, नरपानी, खाँचाीकोट, किमडाँडा, अर्घा, डिभर्ना र वाङ्ला गाउँ विकास समितिहरू समावेस गरी सन्धिखर्कलाई नगरपालिका घोषणा गरिएको हो ।
वि.सं. २०३२ सालमा नरपानीबाट जिल्लाको सदरमुकाम सन्धिखर्कमा सारिएको हो। अर्घा र खान्चीका चौबिसे राज्यभुरे राजाले यसै स्थानमा सन्धि गरेको कारण यस नाम सन्धिखर्क रहन गएको भनाइ प्रचलित छ।
जनसङ्ख्या
सन्धिखर्क, नरपानी, खाँचाीकोट, किमडाँडा, अर्घा, डिभर्ना र वाङ्ला गाविसहरूलाई मिलाएर सन्धिखर्क नगरपालिका बनाइएको हो । त्यसैले राष्ट्रिय जनगणना २०६८को जनगणना अनुसार यी ठाउँहरूको जनसङ्ख्यालाई जोडेर ४०,४२२ रहेको छ।
भौगोलिक अवस्थिति
चारैतर्फ पहाडी तथा बिचबट लमतन्न परेर बहेकि बागि खोला एबम् खोला वारिपारि बसेको बाक्लो बस्ती तथा रमणीय फाटहरूले यस सौन्दर्य निकै बढाएको छ। पाणीनि बहुमुखी क्याम्पस, जनज्योति मा.बि., भगवती मा.वि., युवावर्ष जनता रवीचित्र मा.वि., एबम् केही निजी विद्यालयह्‍रु यहा सञ्चालित छन्। यसलाई पक्की सडकले जोडिएको पनि थुप्रै वर्ष भैसकेको छ। यस क्षेत्रको यो एउटा मुख्य ब्यापारिक क्षेत्र मानिन्छ। शिक्षा तथा स्वास्थ्यको राम्रो विकास भएको छ। यसको पुर्बमा वान्ला, पश्चिममा कुर गउ, उत्तरमा ब्यारे बजार, दक्षिणमा गच्छे बजार रहेको छ। यहा अत्यन्तै उर्बर् भूमिसमेत छ। नयाँ एफ.एम. ८७ दशमलव ६ मेगाहर्ज सहित यहाँ धेरै संचारमाध्यमहरु रहेका छन् ।
रोग (उपन्यास)
रोग (उपन्यास) अमेरिकाली उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो । यो पुस्तक र्यान्डम हाउसले जुन २००८ प्रकाशित गरेको हो।स्टिलको यो पचहत्तरऔँ बढि बिक्री भएको पुस्तक हो ।
सतना
सतना भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो ।
पर्यटन स्थलहरू
منطقة ساتنا Satna district સતના જિલ્લો सतना जिला Distretto di Satna Satna (district) ସତନା ଜିଲ୍ଲା
पिस्कर
पिस्कर नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, बागमती अञ्चलको सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। पिस्कर सिन्धुपाल्चोकमा मात्र नभएर देशभरी नै एक परिचित गाविस हो। राजनीतिक दृष्टिमा ठूलो घटनाको रूपमा पिस्कर हत्याकाण्डले पनि यस गाविसलाई परिचित गराएको छ। दोलखा जिल्ला, चोकटी, धुस्कुन, र टेकनपुर गाविससँग सिमाना जोडिएको यस गाविसमा थामी, नेवार, क्षेत्री र ब्राम्हणको मिश्रित बसोबास रहेको छ।
जावलाखेल
जावलाखेल ललितपुर जिल्लामा पर्ने एक ठाउँ हो ।
यो ठाउँ सदर चिडियाखाना जावलाखेल दरबार, सेन्ट जेभियर कलेज लगायतले चर्चित छ। भोटोजात्रामा जावलाखेलमा नै राष्ट्रप्रमुखलाई भोटो देखाउने प्रचलन रहेको छ।
जुरे भारद्वाज
जुरे भारद्वाज नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा क्रेस्टेड लार्क (Crested Lark) भनिन्छ ।
प्रतिभा सामुदायिक पुस्तकालय
प्रतिभा सामुदायिक पुस्तकालय कैलाली जिल्लाको गोदावरी नगरपालिका वार्ड नं १ अत्तरियामा अवस्थित सामुदायिक पुस्तकालय हो । यो पुस्तकालयले आफ्ना सबै सेवाहरू नि:शुल्क प्रदान गर्दछ ।