cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
लिभ मोर्गेन
एकल प्रतिस्पर्धा (सन् २०१९–हाल)
अप्रिल १६, २०१९ मा डब्ल्युडब्ल्युईले सञ्चालन गर्ने वार्षिक समारोह डब्ल्युडब्ल्युई सुपरस्टार सेक-अपको आयोजना गरेको थियो जसमा उनी रबाट स्म्याकडाउनमा स्थानान्तरण भएकी थिइन् जसले गर्दा उनी राएट स्क्वाडको सदस्यको रूपमा थप सक्रिय रहिनन्। १६ जुलाईको स्म्याकडाउन लाइभको एक श्रृङ्खलामा, मोर्गनले सार्लेट फ्लेयरको सामना गरेकी थिइन् र यसले गर्दा दुबै बिचको खेल भएको थियो जसमा मोर्गनले आत्मसमर्पणबाट हार बेहोर्नु परेको थियो। अप्रिलमा भएको रेसलमेनिया ३५ पछिको यो उनको पहिलो खेल थियो।
उनी डिसेम्बर ३० मा बबी लास्ली र लानाको विवाहको बेलामा रको उक्त श्रृङ्खलामा फर्किँदै लानालाई आक्रमण गरेकी थिइन् जसमा उनलाई रुसेभले साथ दिएका थिए।
अन्य सञ्चार माध्यममा
मोर्गेन डब्ल्युडब्ल्युई श्रव्य दृश्य खेल, टुके नाइन्टिनमा खेल्न मिल्ने चरित्रको रूपमा प्रदापण गरेकी थिइन् र पछि डब्ल्यूडब्ल्यू टुकेट्वान्टिमा पनि देखा परेकी थिइन्।
जाबालदर्शनोपनिषद
जाबालदर्शनोपनिषद सामवेदिय शाखा को अन्तर्गत एक उपनिषद हो। यो उपनिषद संस्कृत भाषामा लिखित छ। येसको रचियता वैदिक काल को ऋषिहरु हुन् भन्ने मानिन्छ तर मुख्यत वेद व्यासलाई उपनिषदहरूको लेखक मानिन्छ।
चेतन कार्की
चेतन कार्की (वि.सं. १९९५ कात्तिक २२- २०७८ जेठ २) एक नेपाली चलचित्रका सफल निर्देशक, लेखक, कवि, गीतकार तथा साहित्यकार हुन्। उनको जन्म स्याङ्जाको बहाँटारी, थुमआरुखर्कमा भएको थियो। उनी दाइलाई बोलाउँ भने लेक स्वर पुग्दैन, तीजको रहर, माया पिरतीको चोखो कथा, छोरीको जन्म हारेको कर्म, बैनीको दया छ भने जस्ता चर्चित गीतका रचनाकार हुन्। उनका शब्दमा नेपालका स्थापित गायक गायिकाहरु नारायणगोपाल, तारा देवी, अरुणा लामा, किरण प्रधान, प्रकाश श्रेष्ठ लगायतले स्वर दिएका छन्।
जेष्ठ २, २०७८ मा उनको काठमाडौंको आर्मी अस्पतालमा ८३ वर्षिय कार्कीको कोभिडका कारण निधन भयो।
रूट्युब
रूट्युब एक रूसी श्रव्य दृश्य साझेदारी सेवा र श्रव्य दृश्यका सामग्री एकत्रित गर्ने एक वेब सेवा हो जुन गाजप्रोम-मिडियाको स्वामित्वमा रहेको छ भने यसलाई रूफर्मले व्यवस्था गरेको छ। अप्रिल २०१२ सम्म, प्रति महिना १ करोड ४५ लाख अन्य प्रयोगकर्ताहरूले मात्र हेरेका श्रव्य दृश्यहरू रूट्युबमा (१२ देखि ५४ वर्षको उमेरमा रूसी प्रयोगकर्ताहरूको उप-समूह मार्फत) साझेदारी गरिएको हुन्छ। सन् २०१२ का अनुसार, रूट्युबका ३ करोड नमूना प्रयोगकर्ताहरू रहेका छन् जसले १६ करोड ८० लाख श्रव्य दृश्यहरू हेरिसकेका छन्। ओलेग भोलोब्युभ र इगलका संस्थापक मिखाली पलकिनले यस सेवालाई संयुक्त रूपमा सुरुवात गरेका थिए जसले पहिला लोकप्रिय ब्राउजरमा आधारित अनलाइन बहुखेलाडी खेल दोजोरीको स्थापना गरेका थिए।
सेवाको नमूना
सेवा आइओएस र एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली) लागि वेब संस्करण र अनुप्रयोगद्वारा प्रतिनिधित्व गरिएको छ। रूट्युबका सामग्रीहरू अनुकूलन श्रव्य दृश्य, दूरदर्शन च्यानलका सामग्री, खेलकुद श्रृङ्खलाको सङ्गालो, र सङ्गीत श्रव्य दृश्यहरूमा आधारित छ। यस श्रव्य दृश्य साझेदारी सेवाले विभिन्न रूसी दूरदर्शनहरूको सामग्रीहरू पनि प्रस्तुत गर्दछ। रूट्युबले श्रव्य दृश्य अगाडि, बीचमा र श्रव्य दृश्य पछाडि विभिन्न प्रकारका विज्ञापनहरू प्रस्तुत गरेर राजस्व सङ्कलन गर्ने गर्दछ। प्रदानकर्ताहरूले यस वेबसाइटमा विज्ञापन गर्नको लागि पहिला गाजप्रोम-मिडियासँग सम्झौताहरू गर्दछन्। श्रव्य दृश्य आयोजना गर्न लाग्ने सामर्थ्यले विज्ञापन निशेध र अन्य विज्ञापनलाई अबरुद्ध पार्ने उपकरण चलाउने प्रयोगकर्ताहरूका लागि श्रव्य दृश्यको गुणस्तर कम गर्दछ।
प्रारम्भिक रूपमा परीक्षण प्रयोगकर्ताले-उर्ध्वभरण गरेका श्रव्य दृश्यहरूमा सुरुमा अश्लील सामग्री, प्रतिलिपि अधिकार उल्लङ्घन, लागूपदार्थको प्रचार, हिंसा, अपमान र अन्य गैरकानुनी सामग्रीहरूको जाँच गर्दछ। त्यसपछि, प्रतिलिपि अधिकार उल्लङ्घन पत्ता लगाउनका लागि एक इजाजतपत्र प्रणाली विकसित गरिएको छ, जसले यसको भण्डारमा प्रतिलिपी उल्लङ्घन गरेका सामग्रीहरूको डाउनलोडमा जाँच गर्दछ।
कम्पनीको आफ्नै एक आँकडा अनुसार, डिसेम्बर २०१४ मा आयोजित एक प्रेस सम्मेलनमा, यसका ३१% श्रव्य दृश्यहरू भिकन्तेक्त मार्फत हेरिने गरिएको कुरा सार्वजनिक गरिएको थियो। मात्रै १४% यसको आफ्नै वेबसाइट रूट्युब डटरू मार्फत हेरिने गरिएको छ भने लगभग २०% जति टिएनटि अनलाइन डटरू र डोम२ डटरू मार्फत हेरिएको छ र बाँकी अवलोकनहरू यान्दिक्स श्रव्य दृश्य, रूसी सामाजिक सञ्जाल ओद्नोकलासनिकी र पोर्टल सिजनभार डटरू र अन्य वेबसाइट मार्फत हेरिएको छ।
रूट्युबका अनुसार, सेप्टेम्बर २०१५ सम्म, सेवाका ग्राहकहरूले प्रति महिना आैसत ३० करोड भन्दा बढी श्रव्य दृश्यहरू हेरिरहेका छन्।
सेवाको निर्माण तथा लगानीकर्ताहरूको खोज, सन् २००६—२००७
रूट्युबलाई ओरेलका तथा लोकप्रिय अनलाइनमा आधारित बहु-खेलाडी खेलका दोजरका सह मालिक ओलेग भोलोबुभ र मिखाली पलकिनले निर्माण गरेका थिए। स्थानीय दूरदर्शन र एक पत्रिकासँगको अन्तर्वार्तामा संस्थापकले यस सेवालाई सन् २००४ देखि सन् २००५ सम्मको अन्तरालमा निर्माण गरेको बताएका थिए।  उनको अनुसार, प्रयोगकर्ता आधारको वृद्धिलाई मालवेयर फैल्ने जोखिमले बाधा पुर्‍याएको थियो र टोलीले सेवालाई फ्ल्यास श्रव्य दृश्य प्रविधिमा बदलेको थियो। त्यतिबेलासम्म, अमेरिकी श्रव्य दृश्य साझेदारी सेवा युट्युबले लोकप्रियता लिइरहेकको थियो, र रूसी विकासकर्ताहरूले "रुसी युट्युब" लाई आफ्नो सेवाको चरित्रकरण गरेका थिए। श्रव्य दृश्य आयोजाक ढाँचामा, रुत्युबले सन् २००६ मा सञ्चालन सुरु गरेको थियो।
सन् २००७ मा, यस श्रव्य दृश्य साझेदारी सेवाले आस्कर तुगानबेभलाई कम्पनीमा आबद्ध गरेको थियो। राजधानीमा रहँदा उनले विभिन्न साझेदारहरूसँग सम्बन्ध कायम गरेका थिए र उनले लगानीकर्ताहरूको खोजी गरेका थिए। पछि, सेवाले गाजप्रोम मिडिया, माङ्ग्रुभ र विभिन्न कम्पनीहरूबाट कोष प्राप्त गरेको थियो। सेवाले कोमरसान्त ५० देखि १.५ करोड रूबल प्राप्त गरेको थियो र लगत्तै सेवाको सम्पत्ति १० लाख अमेरिकी डलर पुगेको थियो।  सन् २००८ को ग्रीष्ममा कोमरसान्तले रूट्युबमा १ करोड ५० लाख अमेरिकी डलरका लागि सेवाको अधिग्रहण गरेको र सेयरधनी र संस्थापकहरूका माझ केही रकम बाँडेको थियो।
गाजप्रोम मिडियाको सहायकको रूपमा सन् २००९–२०१२
सम्झौताको संरचनाको प्रक्रियामा, तुगानबेभको वार्षिक सम्झौताको समयावधि सकिएको थियो र उनले कम्पनी छाडेका थिए। विकासकर्ता र प्रणाली प्रशासकहरूलाई छुट्टै कम्पनीमा सरुवा गरिएको थियो जसमा नियन्त्रक प्रविधिको विकास र श्रव्य दृश्य आयोजनाका लागि समर्थन गरिएको थियो र पछि तिएनति च्यानल स्टेसन प्रबन्धन विभागका पूर्व प्रमुख, मिखाइल इलइचेभले निर्देशकको पद ग्रहण गरेका थिए।
अक्टोबर २०१० मा, रूट्युब प्रवाहकलाई भिकन्तेक्तसँग एकीकृत गरिएको थियो। त्यसपछि अप्रिलमा, श्रव्य दृश्य साझेदारी सामग्रीको एक भाग ओद्नोकलासनिकी नामक सामाजिक सञ्जालमा देखा परेको थियो, र सेप्टेम्बरमा श्रव्य दृश्य विज्ञापनको बिक्री सुरु भएको थियो। यसको अतिरिक्त, सेप्टेम्बर २०११ मा, पहिलो पटक रुत्युबले रूसी प्रिमियर लिगको प्रत्यक्ष प्रसारण गरेको थियो। अक्टोबरमा, प्रयोगकर्ता अनुवाद सेवाले काम गर्न छोडेको थियो जुन श्रव्य दृश्य साझेदारीको सुरूवात पछि सञ्चालनमा रहेको थियो।
मार्च २०११ मा, रुटुब व्यवस्थापन र यसको प्राविधिक नेतृत्वमा, नाउ डटरू नामक अनलाइन चलचित्र प्रदायक सुरूवात गरिएको थियो जसले निकलोडियन, सोनी पिक्चर्स, द वाल्ट डिज्नी कम्पनी, वार्नर ब्रदर्स, प्लेब्वय, लायन्सगेट, बिबिसीबाट अनुमति प्राप्त सामग्रीहरूको समावेश गरिएको थियो।
पुनर्वनोट र थप विकास, सन् २०१२—२०१५
सन् २०१२ मा, ग्राजप्रोमले यसको बनोट, विकास रणनीति र व्यवस्थापन संयन्त्रहरूमा विशेष रूपले परिवर्तन गरेको थियो। नयाँ संस्करणको रूट्युबले भिके र फेसबुक र ओद्नोकलासनिकीबाट सामग्रीहरू एकीकृत गरेको थियो जसले उल्लेखित मञ्चहरूमा उर्ध्वभरण भएका श्रव्य दृश्यहरूलाई यसैबाट सञ्चालन गर्न अनुमति दिएको थियो। यसले युट्युब र भिमिओसँग पनि साझेदारी गरेको थियो। नाउ डटरूकी निर्देशक येलिना साखारोभाले यसको निर्देशकको रूपमा रहेका मिखाइल इलइचेभको पदोन्नति गरेकी थिइन्। अगस्टमा रूट्युबले फ्रान्सेली चलचित्रहरूको प्रसारण गरेको थियो।
सन् २०१४ मा, कम्पनीले सेयरधनी र संरचना परिवर्तन गर्ने निर्णय गरेको थियो जसमा यसले रोसतिलिकोमसँग सम्झौता गरेको थियो। यसले पछि, जोमबय डटरूको अधिग्रहण गरेको थियो। फेब्रुअरी २०१५ मा, रूट्युब बालबालिकाहरूको गोपनियतामा ध्यान केन्द्रित गर्दै स्पुतनिकसँग सहकार्य गरेको थियो।
प्लादफर्मसँग समायोजन, सन् २०१६—२०१८
३ फेब्रुअरी २०१६ मा, रूट्युब श्रव्य दृश्य साझेदारी सेवा रूसी इन्टरनेट कम्पनी तथा कानुनी सामग्रीहरूको सबैभन्दा ठूलो वितरण सञ्जाल प्लादफर्मसँग समायोजन भएको खुलासा भएको थियो जसको माध्यमबाट श्रव्य दृश्य भिकन्तेक्त सामाजिक सञ्जाल सहित रूसी अनलाइन मञ्चहरूमा सार्वजनिक गर्न मद्दत मिलेको थियो। उक्त वर्षको मे महिनामा, कम्पनीहरूले समायोजन पूरा गरेको थियो। गाजप्रोम मिडियाले रूट्युब ब्रान्ड र रूट्युब डटरू वेबसाइटलाई नयाँ र सवल कम्पनीको रूपमा स्थानान्तरण गरेको थियो। कम्पनीको गाजप्रोम मिडियाको नयाँ संरचनामा ३३.३३% को स्वामित्व रहेको छ भने बाँकी स्वामित्व अघिल्लो प्लादफर्मका सेयरधनीहरूसँग रहेको छ जसमा अर्मान गुलिनिन, इभान ताभरिन लगायतका सेयरधनीहरू सामेल छन्। प्लादफर्मका संस्थापक तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत अर्मान गुलिनिन रूफर्मका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत बनेका थिए र गाजप्रोम मिडियाका मिडिया अङ्कीय उपक्षेत्रका प्रमुख, भादिम फेदोतोभ, निर्देशक समितिको अध्यक्ष बनेका थिए। श्रव्य दृश्य अवलोकनको लागि सामूहिक बजारमा, हाल कम्पनीले रूट्युब ब्रान्ड अन्तर्गत काम गरिरहेको छ, जबकि प्लादफर्म ब्रान्ड अनलाइन मञ्चहरू र प्रतिलिपि अधिकार धारकहरूको लागि सुरक्षित गरिएको छ।
सन् २०१९—हाल, लिस्त मञ्च अन्तर्गत सेवा सञ्चालन
सन् २०१९ को अन्त्यसँगै, वेबसाइटले लिस्त मञ्च अन्तर्गत काम गरिरहेको छ जसले अनधिकृत प्रयोगकर्ताहरूलाई श्रव्य दृश्य हेर्नबाट रोकेको छ र अवलोकन गर्नका लागि दर्ता अनिवार्य गरेको छ।
नैरोबी
नैरोबी केन्याको राजधानी र सबैभन्दा ठूलो सहर हो। युक्त नाम मासाई वाक्यांश एनकेयर नैरोबीबाट उत्पत्ति भएको थियो, जसको अनुवाद "चिसो पानी" हुन आउँदछ। २००९ को जनगणनामा शहरको जनसङ्ख्या ३,१३८,३६९ थियो, जबकी महानगरीय क्षेत्रको जनसङ्ख्या ६,५७५,५४७ थियो।
ब्लेक लाइभ्ली
ब्लेक एलेन्डर लाइभ्ली (जन्म उपनाम ब्राउन; जन्म अगस्ट २५, १९८७ ) एक अमेरिकी अभिनेत्री हुन्।
मैत्रेय्युग्पनिषद
मैत्रेय्युग्पनिषद सामवेदिय शाखा को अन्तर्गत एक उपनिषद हो। यो उपनिषद संस्कृत भाषामा लिखित छ। येसको रचियता वैदिक काल को ऋषिहरु हुन् भन्ने मानिन्छ तर मुख्यत वेद व्यासलाई उपनिषदहरूको लेखक मानिन्छ।
एमा स्टोन
एमिली जीन स्टोन  (जन्म: नोभेम्बर ६, १९८८) एक अमेरिकी अभिनेत्री हुन्।
वैश्य
वैश्य हिन्दु [[वर्ण व्यवस्था]]भित्र पर्ने व्यापारीहरूको वर्ण हो । सुरूवाती रूपमा वैश्यभित्र खेतीपाती तथा वस्तुभाउ पाल्ने किसानहरू पर्दथे तर कालान्तरमा उनीहरू जमिनदार, साहुकार तथा व्यापारी भए ।
प्लेटोले कल्पना गरेको आदर्श समाजको विवरणमा समाजको तीन प्रकारको विभाजन पाइन्छ– उच्च वर्ग, मध्यम वर्ग र निम्न वर्ग । उच्च वर्गमा राजा, दार्शनिक र उच्च प्रशासक वर्ग पर्दथे । दार्शनिकलाई वैदिक दृष्टिकोणले ब्राह्मण भन्न सकिन्छ । जसको काम निरन्तर अध्ययन अध्यापन हो । मध्यम वर्गमा सैनिक, रक्षक र सहायक वर्ग पर्दथे भने निम्न वर्गमा कृषक, कारीगर र सेवक वर्ग पर्दछन् । यो विवरण वर्ण व्यवस्थासंग मिल्छ भन्न सकिन्छ ।
मालती बेडेकर
जीवनी
उनी अन्नतराव र इन्दिराबाई खरेकी छोरी थिइन्। उनको १९३८मा विश्राम बेडेकरसँग भेट भयो र विवाह पनि भयो, त्यसपछि उनीले आफ्नु नाम मालती विश्राम बेडेकर राखेकी थिइन्।
आगराको किल्ला
आगराको किल्ला (Agra Fort, ) एक युनेस्को घोषित विश्व सम्पदा क्षेत्र हो, जुन भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको आगरा शहरमा स्थित छ। यसलाई लाल किला पनि भन्ने गरिन्छ । यसको लगभग २.५ किमी. उत्तर-पश्चिममा विश्व प्रसिद्ध स्मारक ताज महल स्थित छ । सन् १५७३ मा यसको निर्माण पुरा भएको थियो ।
इतिहास
आगरा को लाल किला यमुना को किनारमा सम्राट अकबर (1556-1605) द्वारा 1565 मा स्थापित एक शक्तिशाली किल्ला हो ।
चित्रदीर्घा
आगराको किल्लाको केही चित्रहरु :-
सन्दर्भ सामग्रीहरू
http://whc.unesco.org/en/list/251
बुटवल लुम्बिनी फुटबल क्लब
बुटवल लुम्बिनी फुटबल क्लब(Butwal Lumbini F.C.) एक नेपाली व्यवसायीक नेपाल सुपर लिग खेल्ने फुटबल क्लब हो ।
खाडी
खाडी भनेको समुद्र, ताल, वा अर्को खाडी जस्ता पानीको ठुलो मुख्य शरीरमा सीधा जडान हुने पानीको तटीय निकाय हो। खाडी वरपरको जमिनले अक्सर हावाको बल कम गर्छ र छालहरूलाई रोक्छ। खाडीहरूमा अन्य तटरेखाहरू जस्तै विभिन्न प्रकारका तटीय विशेषताहरू हुन सक्छन्। केही अवस्थामा, खाडीहरूमा समुद्र तटहरू हुन्छन्, जसलाई "सामान्यतया फराकिलो, समतल फ्रन्टिङ टेरेसको साथ ठाडो माथिल्लो किनारा द्वारा विशेषता गरिन्छ"।
गठन
खाडीहरू बनाउन सक्ने विभिन्न तरिकाहरू छन्। खाडीहरू नदीहरू र हिमनदीहरूद्वारा तटीय कटावबाट पनि बन्छन्। नरम चट्टानहरूको निक्षेपहरू अधिक द्रुत रूपमा क्षयित हुन्छन्, खाडीहरू बनाउँछन्, जबकि कडा चट्टानहरू कम चाँडै क्षीण हुन्छन्, हेडल्यान्डहरू छोड्छन्।
द गडफादर भाग २
'द गडफादर ट्रिलोगी'को दोस्रो संस्करण सन् १९७४ मा प्रदर्शनमा आएको थियो। यस चलचित्रमा भिटो कोर्लियोनको १९२० को दशकमा न्युयोर्क शहरका बिच कटेको प्रारम्भिक जीवन र जीवनचर्या चित्रण गरिएको छ भने भिटोको छोरो माइकलले आफ्नो पैतृक अपराधिक व्यवसायलाइ अझै दरिलो ढङ्गबाट अगाडि बढाउँदै लगेको देख्न सकिन्छ।
योगचूडाण्युपनिषद
योगचूडाण्युपनिषद सामवेदिय शाखा को अन्तर्गत एक उपनिषद हो। यो उपनिषद संस्कृत भाषामा लिखित छ। येसको रचियता वैदिक काल को ऋषिहरु हुन् भन्ने मानिन्छ तर मुख्यत वेद व्यासलाई उपनिषदहरूको लेखक मानिन्छ।
वेन्ना ताल
वेन्ना ताल भारतको महाराष्ट्रमा अवस्थित ताल हो । यस तालको निर्माण राजा अप्पासाहेबले १८४२ तिर गरेका थिए ।
हरारे
हरारे (आधिकारिक रूपमा १९८२ सम्म सेलिसबरी) जिम्बाब्वेको राजधानी र सबै भन्दा लोकप्रिय शहर हो । शहरमा वास्तविक क्षेत्रफल ९६०.६ वर्ग किलोमिटर (३७१) ​​र २००९ मा एसको जनसङ्ख्या १६०६,००० रहेको छ । हारारे एक महानगरीय प्रांत हो, जुन चितितगुवाई र एपिवर्थका नगरपालिकाहरू पनि समावेश गर्दछ। शहर समुद्र स्तर भन्दा माथि १,४८३ मिटर (४,८६५ फिट) माथि रहेको छ उप-उष्णकटिबंधीय उच्चस्थानको श्रेणीमा पर्दछ ।
लामो पुच्छ्रे कोइली
लामो पुच्छ्रे कोइली कोइली प्रजातिको पन्छी हो जसले ग्रीष्म र वर्षा ऋतु न्यूजील्याण्डको बिताउँछ। यस प्रजातिको पन्छीहरू घना जङ्गमा बसोबास गर्ने हुनाले यिनलाई नजिकबाट निहाल्न कठिन हुन्। उड्ने क्रममा यी पन्छीहरूले यसको लामो पुच्छर फिँजाउने गर्दछ भने यसले ज‍डीलाई बोलाउनका लागि ठूलो स्वर निकाल्ने गर्दछ। यी पन्छीहरूले न्युजील्याण्डमा मात्र प्रजनन गर्ने गर्दछन्। यो पन्छीको मुख्य आहारा भनेको अन्य चराको अण्डा र किराहरू हुन्। यस पन्छीले अन्य चराको गुँडमा गई अण्डा पार्ने गर्दछ।
पहिचान
लामो पच्छ्रे कोइली न्युजिल्याण्डमा पाइने दुई ठूला साधारण कोइली प्रजाति मध्ये एक हो। एक वयस्क पहेँलो पुच्छ्रे कोइलीको लम्बाई ४० सेण्टिमिटर हुन्छ भने यसको अौषत तौल १२५ ग्राम हुन्छ। यस पन्छीको शरीरको माथिल्लो भाग छिर्केमिर्के खैरो र फितलो पहेँलो हुन्छ भने यसको शरीरको पुरै भागमा धब्बाहरू देख्न सकिन्छ। वयस्कहरूको पछाडीको भाग र काँधमा गाढा खैरो रङका हुन्छन् भने यसको शरीरमा रातो-खैरो र छिर्केमिर्के धर्साहरू परेका हुन्छन्। यस पन्छीको चल्लाहरूको भने पछाडि भाग गाढा खैरो रङको हुन्छ र शरीरमा असाङ्ख्य ठूला गोलाकार सेता रङका दागहरू हुन्छन्। वयस्कहरूको शरीरको तल्लो र पेटको भागमा गाढा खैरो अनुदैर्ध्य रेखाको साथ सेतो रङको हुन्छ। यस प्रजातिका पन्छीको चल्लाहरूको तल्लो भाग फिक्का खैरो रङ र गाढा खैरो अनुदैर्ध्य रेखाहरू सामान्यतया वयस्कहरूको भन्दा फितलो हुन्छन्। यस पन्छीको भाले र पोथी जाति लगभग एकै दिखिन्छन्। यी पन्छीहरूले दुवै रात र दिनको समयमा आवाज निकाल्ने गर्दछन्। उड्दा खेरी यी पन्छीहरू बाज जस्तै देखिन्छन्। न्युजिल्याण्डमा पाइने बाजको यी पन्छीहरूको पुच्छर भन्दा तुलनात्मक रूपमा छोटो पुच्छर हुन्छ (शरीरको लम्बाई भन्दा कम)। बाजको बलियो र घुम्रिएको पहिलो ठुँड हुन्छ। युवा बाजको गाढा खैरो प्वाँख हुन्छन् र युवा बाज लामो पुच्छ्रे कोइलीको साथ भ्रमित हुन सक्ने सम्भावना छैन।
बासस्थान र वितरण
लामो पुच्छ्रे कोइली अन्य क्षेत्रबाट न्युजिल्याण्डका लगभग सबै क्षेत्रहरूमा बसाइँसराइ गर्ने गर्छन्। यी पन्छीहरू बसन्त, शरद र ग्रीष्म ऋतुमा प्रजनन क्षेत्रमा वरपरका क्षेत्रहरूमा फेला पर्दछन्। यी पन्छीहरू सामान्यतया खेतीको लागि प्रयोग गरिएको जमिन र सहरमा क्षेत्रहरूमा उपलब्ध हुन्छन्। यी पन्छीहरू नियमित रूपमा राउल टापु (केर्माडेक टापु) मा देखा पर्दछन् र कहिलेकाँही चाटम टापुमा पनि देखा पर्छन्। हिउँद ऋतुमा यी पन्छी प्रशान्त टापुको चापमा पश्चिममा पलाउ (माइक्रोनेसिया) देखि पूर्वमा हेण्डरसन टापु सम्म ११,००० किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको बसेका हुन्छन्। यी पन्छीहरूलाई अस्ट्रेलिया वा न्यु गिनी मुख्य टापुमा भने फेला पारिएको छैन।
आहारा
लामो पुच्छ्रे कोइलीले मुख्यतया सिकाडास, वेटा र किराहरूको साथै ठूलो प्रजातिको हाड नभएको प्राणीको सिकार गर्ने गर्छन्। यी पन्छीहरूले अन्य पन्छीको अण्डा चोरी गरी खाने गर्छन्।
शूद्र
शूद्र वा शूद हिन्दु [[वर्ण व्यवस्था]]भित्रको अन्तिम वर्ण हो । यसभित्र धातुकर्मी, सहयोगी कर्मचारी, सेवक, किसान तथा मजदुरहरू पर्ने गर्थे । प्लेटोले कल्पना गरेको आदर्श समाजको विवरणमा समाजको तीन प्रकारको विभाजन पाइन्छ– उच्च वर्ग, मध्यम वर्ग र निम्न वर्ग । उच्च वर्गमा राजा, दार्शनिक र उच्च प्रशासक वर्ग पर्दथे । दार्शनिकलाई वैदिक दृष्टिकोणले ब्राह्मण भन्न सकिन्छ । जसको काम निरन्तर अध्ययन अध्यापन हो । मध्यम वर्गमा सैनिक, रक्षक र सहायक वर्ग पर्दथे भने निम्न वर्गमा कृषक, कारीगर र सेवक वर्ग पर्दछन् । यो विवरण वर्ण व्यवस्थासंग मिल्छ भन्न सकिन्छ ।
जेरेमी रेनर
जेरेमी ली रेनर  (जन्म: जनवरी ७, १९७१)  एक बहुचर्चित अमेरिकी अभिनेता, गायक र चलचित्र निर्माता हुन् । उनको पुरा नाम विलियम ब्राडली पिट हो । पिट हालसम्म दुई एकेडेमी पुरस्कार र एउटा ग्लोब अवार्ड मनोनयनमा परेका छन्। रेनरले द हर्ट लकर  चलचित्रबाट चर्चा पाएका हुन्।
मतवाली
मतवाली वा मतवाला रक्सी तथा मदिरा सेवन गर्ने व्यक्तिको विशेषण हो । विशेषतयः मतवाली विशेषण जातिसूचकको रूपमा प्रयोग गरिन्छ । मदिरा सेवन प्रति आकर्षित मानिएका भोट-बर्मेली भाषा परिवारका जातिहरूको सूचक मानिएको छ । भारोपेली गुटका खस समाजमा रहेका पावै खसहरू पनि मदिरा सेवन गर्ने र हिन्दु परम्परागत जनै धारण नगर्ने हुँदा उनीहरूलाई पनि मतवाला विशेषण दिइएको थियो । यस शब्दको नामाकरण मद(मदिरा)-वालाबाट भएको हो । भारतमा उक्त किसिमले मदिरा सेवन गर्ने पिन्डारी जाति छ जो मतवालाको समकक्षी हो ।
उपवन ताल
उपवन ताल भारतको महाराष्ट्रमा अवस्थित ताल हो ।
जमाई राजा
जमाई राजा भारतीय हिन्दी धारावाहिक हो।
रूद्राक्षजाबालोपनिषद
रूद्राक्षजाबालोपनिषद सामवेदिय शाखा को अन्तर्गत एक उपनिषद हो। यो उपनिषद संस्कृत भाषामा लिखित छ। येसको रचियता वैदिक काल को ऋषिहरु हुन् भन्ने मानिन्छ तर मुख्यत वेद व्यासलाई उपनिषदहरूको लेखक मानिन्छ।
जाबिद
जाबिद यमनको विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन १९९३ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
पुँवर
पुँवर, पँवार भारतीय पारमार वंशबाट अप्रभंश भएको नाम हो । पुँवर राजपुत जाति तथा क्षेत्री जातिमा पाइने थर वा कुलघरान हो । पँवार मराठा जातिमा पाइने थर हो । क्षेत्रीहरूमा पुँवर कुलघरानका थापा, खड्का, विष्ट, आदि हुन्छन् ।
क्षेत्रीहरूको सूची
यस पृष्ठमा केवल उल्लेखनीय क्षेत्रीहरूको नाम सूचीकृत छ जसको नेपाली वीकिपीडियामा आफ्नै पृष्ठ छ ।
पवई ताल
पवई ताल भारतको मुम्बईमा स्थित पवई उपत्यका अवस्थित मानव निर्मित ताल हो । यस तालको किनारमा रहेको पवई सहरको नामबाट नै यसको नामकरण बनेको हो । यो तालको गहिराई ३ मिटर देखि अधिकतम १२ मिटर सम्म रहेको छ ।
वज्रसूचिकोपनिषद
वज्रसूचिकोपनिषद सामवेदिय शाखा को अन्तर्गत एक उपनिषद हो। यो उपनिषद संस्कृत भाषामा लिखित छ। येसको रचियता वैदिक काल को ऋषिहरु हुन् भन्ने मानिन्छ तर मुख्यत वेद व्यासलाई उपनिषदहरूको लेखक मानिन्छ।
जी टिभी
जी टिभी भारतको एस्सेल समूहको स्वामित्व रहेको हिन्दी भाषाको एक सामान्य मनोरञ्जनात्मक टिभी च्यानल हो। यो अन्य थुप्रै भातृ च्यानलहरूसँग जोडिएको छ, जसले हिन्दी, अङ्ग्रेजी र भारतका कतिपय क्षेत्रीय भाषाहरूमा सेवा प्रदान गर्दछन्। सन् १९९२ मा, एस्सेल समूहको एम्पायर होल्डिङ कम्पनी लिमिटेडलाई जन सञ्चार र मनोरञ्जनको क्षेत्रमा एस्सेल ग्रुप भेञ्चरको उद्यमको रूपमा जी टेलिफिल्म्समा परिवर्तन गरियो (पछि यसलाई जी इन्टरटेनमेन्ट इन्टरप्राइजेजमा नामकरण गरियो)। यस समूहका अध्यक्ष सुभास चन्द्र हुन्, जो भारतको राज्य सभामा भारतीय जनता पार्टी समर्थित सदस्य हुन्। जी टिभीको आरम्भ २ अक्टोबर १९९२ मा कम्पनीको प्रमुख च्यानलको रूपमा गरिएको थियो। यो च्यानल भारतको पहिलो हिन्दी भाषा सदस्यता च्यानल थियो।
इतिहास
सन् १९९२ मा एस्सेल समूहको एम्पायर होल्डिङलाई जी टेलिफिल्म्स लिमिटेडमा परिवर्तन गरियो। जी टिभी च्यानललाई कम्पनीको प्रमुख च्यानलको रूपमा शुरू गरियो। यस च्यानलको प्रसारण पहिलो पटक १ अक्टोबर १९९२ गरिएको थियो। त्यस पश्चात् सन् १९९३बाट यसले २४/७ च्यानलको रूपमा आफ्नो प्रसारण शुरू गरेको थियो। सन २०१३ मा जी टिभी र यसका भातृ च्यानलहरूमा बाण्डलाई नै सुधार तथा परिवर्तन गरिएको थियो।
सामग्री
यस च्यानलले परिवार र नयाँ पुस्ताका मानिसहरूको लागि हास्यव्यङ्ग्य तथा ड्रामा सामग्रीहरू प्रायः जसो प्रसारण गर्दछ। यसले विभिन्न वास्तविक कार्यक्रमहरू (रियालिटी शो) पनि प्रसारण गरेको छ, ती मध्ये केही शाबाश इण्डिया, सा रे ग म ग प, आई क्यान डु द्याट, इण्डियाज बेस्ट सिनेस्टार्स की खोज, र डान्स इण्डिया डान्स हुन्।
कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)
कञ्चनपुर १ नेपालको कञ्चनपुर जिल्लाका तीन संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरूमध्ये एक हो। २०७४ भदौ १५, मा निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोगले नेपाल सरकारलाई प्रतिवेदन बुझाएपछि यो निर्वाचन क्षेत्र अस्तित्वमा आएको थियो।
प्रदेश सभा खण्डहरू
सुदूरपश्चिम प्रदेश प्रदेश सभा क्षेत्रलाई निम्नलिखित खण्डहरूमा विभाजन गरिएको छ:
पर्वतश्रेणी
पर्वतश्रेणी भनेको लामो, साँघुरो, माथिल्लो भूमि स्वरूप, संरचनात्मक विशेषता, वा ठाडो पक्षहरूले वरपरको भू-भागबाट अलग गरिएको दुवैको संयोजन हो। पर्वतश्रेणीको आयामहरूमा सीमितताहरू अभाव छन्। वरपरको भूभाग माथि यसको उचाइ एक मिटर भन्दा कम सय मिटर सम्म फरक हुन सक्छ। एउटा पर्वतश्रेणी या त पृथक, स्वतन्त्र विशेषता वा ठुलो संरचनात्मक विशेषताको अंशको रूपमा हुन सक्छ। बारम्बार, पर्वतश्रेणीलाई थप साना संरचनात्मक तत्वहरूमा विभाजन गर्न सकिन्छ।
आदमदिघी उपजिल्ला
आदमदिघी बङ्गलादेशको उत्तर भागमा पर्ने जिल्ला बगुडा जिल्लाको एक उपजिल्ला हो। यो उपजिल्ला राजशाही विभागमा अन्तर्गत पर्दछ। सन् १९८१ मा आदमदिघी थानाको स्थापना भएको थियो भने यसलाई सन् १९८३ मा उपजिल्लामन परिणत गरिएको थियो। यस उपजिल्लाको नाम यहाँ रहेको प्रशासकीय केन्द्र आदमदिघीबाट राखिएको हो। यस क्षेत्रको नाम यहाँ बसोबास गर्ने ईस्लाम धर्मका प्रसारक बाबा आदमको नामबाट राखिएको थियो।
भूगोल
आदमदिघी सदर उपजिल्ला बङ्गलादेशको उत्तर भागमा पर्छ भने यो उपजिल्ला २४°४३' देखि २४°५२' उत्तर अक्षांश र ८८°५८' देखि ८९°१०' पूर्वी देशान्तरणमा अवस्थित छ। आदमदिघी सदर उपजिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये १६८.८४ वर्ग किलोमिटर ओगटेको। यस उपजिल्लालाई आक्केलपुर र दुपचाँचिया उपजिल्लाले उत्तर, रानीनगर उपजिल्लाले दक्षिण, काहालु र नन्दिग्राम उपजिल्लाले पूर्व र नउगाँ उपजिल्ला पश्चिमबाट घेरेको छ। इरामती, नगर आदि यस उपजिल्लाको प्रमुख नदिहरू हुन्।
जनशाङ्खिकि
उपजिल्ला विभाग प्रतिवेदनका अनुसार यस उपजिल्लाको कुल जनसङ्ख्या १८७०१२ रहेको छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या ९४९९७ छ भने महिलाको जनसङ्ख्या ९२०१५ रहेको छ। धर्मका आधारमा यस जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १७०३८० छ भने हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १६५२६ छ। त्यस्तै गरी बुद्ध धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ३८ र अन्य धर्मका मानिसहरूको जनसङ्ख्या ६८ रहेको छ। यस उपजिल्लामा पहान जनजातिका मानिसहरू बसोबास गर्ने गर्छन्। यस उपजिल्लामा ३१२ मस्जिद, २१ मन्दिर, २ गिर्जाघर र २ चिहानहरू रहेका छन्। यहाँका केही प्रख्यात धार्मिक स्थलहरू यस प्रकार छन्; शाही मस्जिद, तारापुर मस्जिद, स्टेसन जामे मस्जिद आदि।
अर्थतन्त्र
यस उपजिल्लामा ६१.३३% कृषि योग्य जमिन रहेको छ। यस उपजिल्लामा आलु, मौसमी तरकारी, गेडागुडी, धान आदि अन्न बालीहरू उत्पादन गरिन्छ भने यस क्षेत्रबाट लोपहुन लागेको विषेश प्रकारको धानको पनि निम्न मात्रमा उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा आँप, रुख कटर, भुइँकटर, खरबुजा, लिची, मेवा आदि फलफूलको उत्पादन हुँदै आएको छ। यस उपजिल्लामा ३२ माछा पालन केन्द्र, ७५ दुग्ध सङ्कलन केन्द्र, ३३ कुखुरा पालन केन्द्र आदि रहेका छन्। यस उपजिल्लामा बरफ उद्योग, गहुँ पिसानी केन्द्र, प्रिन्टिङ प्रेस, वेल्डिङ उद्योग र खैनी कारखाना, साबुन कारखानाहरू पनि सञ्चालनमा रहेका छन्। यस उपजिल्लाले आलु र जुट तथा अन्य फलफूलहरू निर्यात गर्दै आएको छ। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख ठेला तथा गोरू गाडाहरू सामान ओसारपसार तथा यातायातका साधन बन्द‌ै आएका छन्।
यस उपजिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भनेको निर्माण कार्य हो जसमा जिल्लाकै ५१.९६% मानिसहरू संलग्न छन्। यस उपजिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै ०.८६% मजदुरी, कृषि १५.२६%, व्यापार र उद्योगमा ०.०८%, वाणिज्यमा १.२९%, सञ्चार र यातायातमा ०.४२%, रेमिटेन्समा २.७८%, सुविधा १३.११%, धार्मिक सेवा ०.४३% र अन्य १३.८१% रहेका छन्।
प्रशासन
प्रशासकीय आदमदिघी थानाको स्थापना सन् १८२१ मा भएको थियो भने सन् १९८४ सेप्टेम्बर १४ का दिन यसलाई उपजिल्लामा परिणत गरिएको थियोे।
क्याट दूरसञ्चार
क्याट दूरसञ्चार सार्वजनिक कम्पनी लिमिटेड एक राज्यको स्वामित्वमा रहेको कम्पनी हो जसले अन्तर्राष्ट्रिय मुख्य द्वारहरू, उपग्रह, र पानी मुनि केबल सञ्जालको जडान सहित थाइल्याण्डमा अन्तरराष्ट्रिय दूरसञ्चार पूर्वाधार सञ्चालन गर्दछ ।
सेवा
हालैमा, क्याट दूरसञ्चारले अन्तर्राष्ट्रिय टेलिफन सेवा र सीडीएमए मोबाइल टेलिफोन सेवामा एकाधिकार लिएको थियोे । क्याट दूरसञ्चारले, थाइल्यान्ड टेलिफोन सङ्घ सँग साझेदार गरेर जिएसएम मोबाइल सेवा थाई मोबाइल प्रदान गरेको छ । हङकङको हचिसन एसिया दूरसञ्चार समूह सँगको साझेदारीमा, यसले थाइल्यान्डको २५ वटा मध्य क्षेत्रहरूमा CDMA2000 1x सेवा प्रदान गरेको छ र थाइल्यान्डका ५१ वटा प्रदेशहहरूमा यसले CDMA2000 1xEV-DO सेवाहरू सञ्चालन गरेको छ ।
क्याट दूरसञ्चारले डाटा सञ्चार र अनुप्रयोग सेवाहरू प्रदान गर्दछ जसमा लिस्सड लाइन, फाइबर-टू-प्रिमिसिस, गिगाबाइट इथरनेट, एक्सडीडीएल, प्रत्यक्ष टिभि प्रसारण, ई-बाणिज्य, ई-लीलामी र ई-सुरक्षा जस्ता महत्त्वपूर्ण सेवाहरू यसले प्रदान गर्दछ ।
इतिहास
अघिल्ला थाई प्रधानमन्त्री थक्सिन शिनावात्राको सरकारले क्याट दूरसञ्चार र थाइल्याण्ड सञ्चार प्राधिकरणलाई १४ अगस्ट २००३ मा स्थापना गरेको थियोे । योजनाबद्ध रूपमा थाइल्यान्डको स्टक एक्सचेञ्जमा, प्रारम्भिक सार्वजनिक पेशकशको माध्यमद्वारा राज्य उद्धमको रूपमा रहेको यस दूरसञ्चार एक भाग निजीकरण गर्ने योजना रहेता पनि १९ सेप्टेम्बर २००६ मा सत्तारूढ थाकसिनको सरकारलाई सत्ताबाट निकालिए पछि यो योजना रद्द भएको थियोे । आघात भए लगत्तै, राष्ट्रिय सुरक्षा परिषदका जनरल सुरायुद चुलानोन्टले, क्याट दूरसञ्चारलाई सरकारी स्वामित्वमै रहेको प्रतिद्वन्द्वी थाइल्यान्ड दूरसञ्चार सङ्घ सँग समायोजन गरिने घोषण गरेको थिए ।
उनले, जनरल साप्राङ कलायनमित्रलाई दुबै थाइल्यान्ड टेलिफोन सङ्घ र क्याट दूरसञ्चारकम निर्देशन बिभागका अध्यक्षको रूपमा नियुक्त गरेका थिए । बैङ्कक देखि हङकङसम्म स्याटेलाइटको मार्फतबाट इन्टरनेट लिङ्क प्रदान गर्न क्याटले अस्विकार गरेकोमा, पिपुल्स टेलिभिजन (एक नयाँ स्याटेलाइट टेलिभिजन)का संस्थापकले साप्राङलाई आरोप लगाएका थिए । पिपुल्स टेलिभिजन वा पिटिभिलाई थाई राक थाई दलका केहि अघिल्ला कार्यकारीहरु द्वारा स्थापित गरिएको थियो । तथापि, इन्टरनेट पहुँचको लागि कुनै पनि आवेदन प्राप्त नगरेको क्याट दूरसञ्चारले दावी गरेको थियोे ।
राष्ट्रिय सुरक्षा परिषदका जनरलले थाकसिन सरकारको दूरसञ्चार उत्पादन कर नीति रद्द गरेको थियो । थाकसिनको सरकारले निजी निश्चित र सेलुलर सेवाहरूमा उत्पादन कर लगाएको थियो, र त्यसपछि टेलिकम कम्पनीहरूले पहिला तिरेका शुल्कहरू, थाइल्यान्ड दूरसञ्चार कम्पनी र क्याट दूरसञ्चारमा उत्पादन शुल्कमा तिर्नु पर्ने रकमको कटौती गर्न अनुमति दिएको थियोे ।
३० नोभेम्बर २०१३ मा, बैङ्ककमा सामूहिक प्रदर्शनको क्रममा, अज्ञात प्रदर्शनकारीहरूको समूहले यसको मुख्यालयमा घुसपिट गरे, जसले यसको डाटा केन्द्रको बिजुली काटियो । यसले कम्पनीको लगभग ९२,००० ग्राहकलाई असर गर्यो र परिणामस्वरूप ३०० मिलियनबाट (१० करोड डलर) गुमायो । प्रणाली बन्द भएपछि, इन्टरनेट सेवा पहुँचयोग्य थिएन, फोन लाइनहरू काटिएका थिए, र एटिएमको सेवा पनि अबरुद्ध भएको थियोे ।
सहायक कम्पनी
यसका निम्न सहायक कम्पनीहरू रहेका छन् :
सेवा क्षेत्र
क्याट दूरसञ्चारको नियन्त्रणमा रहेको माइ बाइ क्याट सेवा यसका २६ वटा प्रदेशहरूमा उपलब्ध रहेको छ ।
पठार
पठार भनेको कम्तिमा एक छेउमा वरपरको क्षेत्रभन्दा एकदमै माथि उठेको समतल भू-भाग भएको उच्च भूमिको क्षेत्र हो। प्रायः एक वा धेरै पक्षहरूमा गहिरो पहाडहरू वा ढलानहरू हुन्छन्। पठारहरूलाई तिनीहरूको वरपरको वातावरण अनुसार इन्टरमोन्टेन, पिडमोन्ट वा महाद्वीपीय रूपमा वर्गीकृत गरिन्छ। केही पठारहरूमा सानो समतल शीर्ष हुन सक्छ जबकि अरूमा फराकिलो हुन सक्छ।
संसारको सबैभन्दा ठुलो र उच्चतम पठार तिब्बती पठार हो, कहिलेकाहीँ "विश्वको छत" को रूपमा वर्णन गरिएको छ।
गठन
पठारहरू हिमालको शृङ्खलाहरूका बीचमा बसेर हिमनदीहरूको क्षरण प्रक्रियाबाट पनि बन्न सक्छन्। पानीले पहाडहरू र अन्य भू-रूपहरूलाई तल पठारहरूमा पनि नष्ट गर्न सक्छ। ज्वालामुखी पठारहरू ज्वालामुखी गतिविधि द्वारा उत्पादन गरिन्छ। उत्तर-पश्चिमी संयुक्त राज्य अमेरिकाको कोलम्बिया पठार एउटा उदाहरण हो। तिनीहरू ज्वालामुखी म्याग्माको उत्थान वा लाभा बाहिर निकालेर बन्न सक्छन्।
नेपालको पहिलो सङ्घीय संसद
नेपालको संविधानले सङ्घीय संसदका रूपमा दुई सदनात्मक व्यवस्थापिकाको व्यवस्था गरेको छ। संविधानको धारा ८३ ले सङ्घीय संसदको तल्लो सदनलाई प्रतिनिधि सभा र माथिल्लो सदनलाई राष्ट्रिय सभाको नाम दिएको छ। प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभा सम्मिलित नेपालको पहिलो सङ्घीय संसदको स्थापना, वि.सं २०७४ सालमा प्रतिनिधि सभा, प्रदेश सभा र स्थानीय तह निर्वाचनबाट भएको थियो।
पाँच वर्षको कार्यकालका लागि २७५ सदस्यीय प्रतिनिधि सभा गठन गर्न १६५ सदस्यहरू पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली र समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणालीद्वारा ११० जना निर्वाचित भएका थिए। २०७४ माघ २४ मा, प्रदेश सभा निर्वाचनमा निर्वाचित प्रदेश सभा सदस्यहरू र स्थानीय तह निर्वाचनमा निर्वाचित स्थानीय प्रशासनिक एकाइहरूका अध्यक्ष र उपाध्यक्षहरू मिलेर बनेको प्रादेशिक निर्वाचक मण्डलले कुल ५६ जना निर्वाचित सदस्यहरूका लागि आठ-आठ जना सदस्यहरू निर्वाचित गरेका थिए र सरकारद्वारा मनोनीत र राष्ट्रपतिद्वारा थप तीन जना गरी ५९ सदस्यीय राष्ट्रिय सभा गठन गरिएको थियो।
२०७६ माघ ९ मा, राष्ट्रिय सभा निर्वाचक मण्डलले प्रथम तह का १९ मध्ये १८ सदस्यहरूको चयन गर्न दोस्रो पटक बैठक बसेको थियो। २०७८ माघ १२ मा दोस्रो तहका २० सदस्यहरूको चयन गर्न पुनः निर्वाचक मण्डलको बैठक बसेको थियो।
तात्कालिक प्रधानमन्त्री खड्गप्रसाद ओली नेतृत्वको मन्त्रिपरिषद्को आग्रहमा राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले २०७७ पुष ५ गते प्रतिनिधि सभा विघटन गरेकी थिइन्।  नेपालको सर्वोच्च अदालतको एक निर्णयपछि २०७७ फागुन १२ मा प्रतिनिधि सभा पुनःस्थापना गरिएको थियो। राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीद्वारा २०७८ जेठ ८ मा प्रतिनिधि सभा पुनः विघटन गरिएको थियो र २०७८ असार २८ मा सर्वोच्च अदालतले पुनःस्थापित गरेको थियो। पाँच वर्षे कार्यकाल पूरा गरेपछि २०७९ असोज २ मा संसद् विघटन गरिएको थियो।
परिवर्तन
रिक्त भएका सिटका लागि उपनिर्वाचन गरिन्छ वा समानुपातिक प्रतिनिधित्वबाट निर्वाचित सदस्यहरूलाई पार्टी सूचीबाट प्रतिस्थापित गरिन्छ।
नेपाल सुपर लिग २०७८
नेपाल सुपर लिग २०७८ नेपाल सुपर लिगको पहिलो संस्करण थियो। यो नेपालको शीर्ष स्तरीय क्लब फुटबल लिग प्रतियोगिता समेत हो। ११ वैशाख २०७८ देखि सुरु भएको नेपाल सुपर लिगको पहिलो संस्करणका सम्पूर्ण खेल दशरथ रङ्गशालामा खेलाइएको थियो। यसमा सात टोलीहरूले भाग लिएका थिए। १ जेठ २०७८ मा भएको फाइनल खेलमा, मा धनगढी फुटबल क्लबलाई हराउँदै काठमाडौँ रेजर्सले उपाधि जितेको थियो।
स्थान
सबै खेलहरू काठमाडौँ स्थित दशरथ रङ्गशालामा खेलाइएको थियो।
शिबम
शिबम यमनको विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन १९८२ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
संन्यासोपनिषद
संन्यासोपनिषद सामवेदिय शाखा को अन्तर्गत एक उपनिषद हो। यो उपनिषद संस्कृत भाषामा लिखित छ। येसको रचियता वैदिक काल को ऋषिहरु हुन् भन्ने मानिन्छ तर मुख्यत वेद व्यासलाई उपनिषदहरूको लेखक मानिन्छ।
भोज ताल
भोज ताल भारतको भोपालमा अवस्थित ताल हो । यसको क्षेत्रफल ३१ वर्ग किलोमिटर छ । यो ताल सहरको प्रमूख पानीको श्रोत पनि हो ।
इतिहास
किम्बदन्ती अनुसार राजा भोजले भोपाल (उनकै नामबाट नामांकृत भोजपालबाट अपभ्रंश भई बनेको ) सहरको स्थापना संगै तालको पनि निर्माण गराएका थिए । उनैको नामबाट यस तालको नाम भोज ताल राखियो ।
नक्सा
नक्सा भनेको वस्तु, क्षेत्र वा विषयवस्तु जस्ता केही ठाउँका तत्वहरू बीचको सम्बन्धलाई जोड दिने प्रतीकात्मक चित्रण हो। धेरै नक्साहरू स्थिर छन्, कागज वा केही अन्य टिकाऊ माध्यममा स्थिर छन्, जबकि अन्य गतिशील वा अन्तरक्रियात्मक छन्। यद्यपि प्रायः भूगोल चित्रण गर्न प्रयोग गरिन्छ, नक्साले कुनै पनि ठाउँ, वास्तविक वा काल्पनिक, सन्दर्भ वा स्केललाई ध्यान नदिई प्रतिनिधित्व गर्न सक्छ।
श्रीधर खत्री
प्राध्यापक श्रीधर खत्री अमेरिकाको लागि नेपाली राजदुत हुन्। उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालयका राजनीतिशास्त्रका प्राध्यापक हुन्। उनलाई २०७८ फागुन १५ मा अमेरिकाको लागि नेपाली राजदुत नियुक्त गरिएको थियो। उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा २७ वर्ष विभिन्न तहमा काम गरे।
र्‍यामब्लर्
सन् २०१९ मा, रूसको सबैभन्दा ठूलो ऋणदाता, साबरबैङ्कले र्‍यामब्लर् ग्रूपको ४६.५% भागको अधिग्रहण गरेको थियो जसको उदेश्य भनेको रूसी मिडिया र मनोरञ्जन बजारलाई नेतृत्व गर्ने हो।
इतिहास
र्‍यामब्लर् सन् १९९६ देखी इण्टरनेटमा सक्रिय छ। सन् २००५ मा र्‍यामब्लर् मिडिया ग्रुप सार्वजनिक गरिएको थियो भने सन् २००५ मा र प्रुफ-मिडियाले यसको अधिग्रहण गरेको थियो। १८ जुलाई २००८ मा, गुगलले र्‍यामब्लर् मिडियाको स्वामित्वमा रहेको बेगुनको अधिग्रहण गर्ने घोषण गरिएको थियो। बेगुन सबैभन्दा ठूलो रूसी प्रासङ्गिक विज्ञापन सेवाहरू मध्ये एक हो जसलाई गुगलले १४० मिलियन अमेरिकी डलरमा अधिग्रहण गर्ने भनिएको थियो तथापि रूसको सङ्घीय एकाधिकार विरुद्धको सेवाले यसलाई प्रतिबन्ध गरेको थियो। रूसमा यस खोज इञ्जिनको मुख्य प्रतिस्पर्धी भनेको यान्दिक्स र मेल डटरू हुन्। जुलाई २०१३ सम्म, र्‍यामब्लर् रूसमा ११अौँ सबैभन्दा बढी लोकप्रिय वेबसाइट हो। यो साइटलाई फेब्रुअरी २०१२ मा विच्छेद भएको भनेर सूचित गरिएको थियो।
सेवाहरू
र्‍यामब्लर्ले वेब खोजी, इमेल, समाचार समुच्चयन, ई-वाणिज्य लगायताका विभिन्न इण्टरनेट सम्बन्धित सेवाहरू प्रदान गर्दछ र रूसी मातृभाषा हुनेहरूका लागि विश्वव्यापी रूपमा अन्य सेवाहरू पनि प्रदान गर्दछ।
र्‍यामब्लर् मिडिया ग्रूपले निम्नलिखित वेब सम्पत्तिहरूको नियन्त्रण गर्दछ।
१) लेण्टा डटरू: अनलाइन रूसी पत्रिका २) डक्टर डटरू: स्वास्थ तथा चिकित्सकिय सुझावहरू
३) मामा डटरू: अभिभावक सुझावहरू
लोकप्रियता
जुलाई २०१३ मा, र्‍यामब्लर् सबैभन्दा लोकप्रिय रूसी वेबसाइटहरू मध्ये ११अौँ स्थानमा आउन सफल भएको थियो। सन् २०१५ मा र्‍यामब्लर्का २ करोड ६ लाख ग्राहकहरू रहेका थिए। र्‍यामब्लर्ले ४ पटक रूनेट पुरस्कार पनि जितेको छ। सिमिलर वेबको हालैको तथ्याङ्क अनुसार हो सबैभन्दा लोकप्रिय वेबसाइटहरू मध्ये १९५ अौँ स्थानमा रहेको छ जसको उछाल दर ४१.०९% रहेको छ र अलेक्सा इन्टरनेटको तथ्याङ्क हेर्ने हो भने यसको विश्वव्यापी क्रम २२१ रहेको छ।
बाह्य कडीहरू
आधिकारिक वेबसाइट
म्याप्स डटमी
म्याप्स डटमी (पूर्व म्याप्स विथमी) एन्ड्रोइड, आइओएस र ब्ल्याकबेरीको लागि मोबाइल अनुप्रयोग हो जसले ओपन ष्ट्रिट म्यापको आँकडा प्रयोग गरी अफलाइन नक्सा प्रदान गर्ने गर्दछ। नोभेम्बर २०१४ मा, यसलाई बहुप्रतिष्ठित रूसी कम्पनी मेल डटरू समूहले अधिग्रहण गरेको थियो  र यो माई डटकम ब्राण्डको एक भाग बनेको थियो। सेप्टेम्बर २०१५ मा, यस अनुप्रयोगलाई स्वतन्त्र स्रोत बनाइएको थियो। सुरुमा, सम्पूर्ण टोलीले यस अनुप्रयोगलाई बेलारुस र स्वीट्जरल्याण्डमा विकास गरेका थिए। म्याप्स डटमी युरी मिल्नीचेक, अलेक्जेण्डर बोरसुक, भिक्टोर गोभाको र सियारहेई र्‍याटिट्सकीद्वारा स्थापना गरिएको थियो। अलेक्जेण्डरको नेतृत्वमा म्याप्स डटमीले पहिलो पटक बीस लाख पचास हजार प्रयोगकर्ता हासिल गरेको थियो। नोभेम्बर २०१३ देखि अप्रिल २०१६ सम्म युरी मिल्नीचेकले यस परियोजनाको नेतृत्व गरेका थिए र त्यस पछि, एभजेनी लिसोभोस्की उनको पद सम्हालेका थिए। सन् २०१७ को सुरुमा यस अनुप्रयोगको दर्शन परिवर्तन गरिएको थियो।
विशेषता
१) अफलाइन नक्सा आँकडा (अनुकूलन सङ्कुचित ढाँचा) जुन प्रति महिना लगभग १-२ पटक अद्यावधिक गरिन्छ।
भूरिश्रवा
भूरिश्रवा महाभारत कुरुक्षेत्रको युद्धमा कौरवहरूको पक्षबाट लडेका थिए । भूरिश्रवाको हजुरबुबाको नाम बाल्हिक तथा बाबुको नाम सोमदत्त थियो । भूरिश्रवाका हजुरबुबा बाल्हिक हस्तिनापुरका महाराज शान्तनुका दाजु  थिए । यस हिसाबले भूरिश्रवा कुरुवंशी थिए भने उनी नाताले दुर्योधनका काका पर्दथे । सोमदत्तको छोरो भएको हुनाले भूरिश्रवालाई सौमदत्ती पनि भनिन्थ्यो । उनी बाल्हिक राज्यस्थित एक सानो क्षेत्रका राजकुमार थिए । कृष्णकी माता देवकीको स्वयंवरमा सोमदत्त राजकुमार सिनीसँग लडेका थिए । सिनीले  मित्र वसुदेवको पक्षबाट लडेर देवकीलाई वसुदेवका लागि जितेका थिए । कतैकतै अपहरण गरेका थिए समेत भनिन्छ तर यो किंवदन्ती मात्र मानिन्छ । यो घटनाले गर्दा दुई राजवंशका बीचमा शत्रुताले जन्म लिएको थियो ।
म्याप्स डटमी
विशेषता
२) विश्वव्यापी स्थान-निर्धारण प्रणालीको समर्थन
भूरिश्रवा
महाभारत युद्ध
महाभारत युद्धमा भूरिश्रवाले भाइ शलसँग मिलेर थुप्रै योद्धाका साथ युद्ध गरेका थिए । शललाई सहदेवका पुत्र श्रुतकर्माले वध गरेका थिए । महाभारत युद्धमा उनले  हजुरबुबा तथा बुबाका साथमा लागेर भाग लिएका थिए । भूरिश्रवा कौरव सेनाका एघार सेनापतिमध्येका एक थिए । भूरिश्रवाको रथमा यूप  (यज्ञको पशु बाँध्ने खम्बा) को चिहृन हुन्थ्यो । उक्त रथको ध्वजा सूर्यसमान प्रकाशित हुन्थ्यो भने त्यसमा चन्द्रमाको चिहृनसमेत दृष्टिगोचर हुन्थ्यो ।
म्याप्स डटमी
विशेषता
३) अफलाइन खोजी (नाम, स्थान, श्रेणी र निर्देशाङ्कका आधारमा)
भूरिश्रवा
महाभारत युद्ध
महाभारत युद्धमा सम्भवतः १३औँ र १४औँ दिन सात्यकिले कौरव पक्षका अनेक उच्च कोटिका योद्धाहरूलाई मारेका थिए जसमा जलसन्धि, त्रिगर्तहरूको गजसेना, सुदर्शन, म्लेच्छहरूको सेना, कर्णपुत्र प्रसेन आदि थिए । यो देखेर भूरिश्रवाले सात्यकिमाथि आक्रमण गरे । सात्यिकी शिनीका नाति थिए भने भूरिश्रवा सोमदत्तका पुत्र थिए ।
भूरिश्रवाले यसअघि सात्यकिका १० जना छोराहरूलाई मारेका थिए । यसपछि सात्यकि र भूरिश्रवाका बीच घोर द्वन्द्व युद्ध हुन थाल्यो । सुरुमा धनुर्युद्ध, फेरि गदा युद्ध अनि अन्तमा तरवार युद्ध भयो । लड्ने क्रममा अचानक सात्यकिको हातबाट तरवार फुस्केर खस्यो ।
म्याप्स डटमी
विशेषता
५) नक्सा सम्पादन
भूरिश्रवा
महाभारत युद्ध
भूरिश्रवाले सात्यकिलाई तरवार उठाउनेसम्म पनि मौका नदिई टाउकाको कपालमा समातेर गर्दन छप्काउनका लागि तरवार के उजाएका थिए, उक्त दृश्य देखिरहेका अर्जुनले कृष्णको प्रेरणामा वाण प्रहार गरेर भूरिश्रवाको तरवारसहितको हात कुहिनामुनि काटिदिए । त्यस दिन कृष्णले सुर्यास्त अगाडि नै जयद्रथको बध गर्ने प्रतिज्ञा गरेका थिए ।
यसरी सात्यकिको ज्यान त जोगियो तर यसो गर्नु युद्धको नियम विपरीत थियो । भूरिश्रवा अर्जुनको यस प्रकारको हस्तक्षेपबाट औधि रिसाए ।
म्याप्स डटमी
विशेषता
६) बुकमार्कहरू
भूरिश्रवा
महाभारत युद्ध
युद्धको नियमअनुसार जब दुई समान बलका योद्धा आपसमा लडिरहेका हुन्छन् त्यतिबेला तेस्रो योद्धाले बीचमा हस्तक्षेप गर्नु हुँदैनथ्यो । यस घटनाबाट दुःखी भूरिश्रवा युद्ध क्षेत्रमै आमरण अनशन बसे । तर सात्यकिले अचानक तरवार उठाएर निहत्था जमिनमा बसिरहेका घाइते भूरिश्रवाको टाउको छिनालिदिए ।
म्याप्स डटमी
विशेषता
७) स्वत-पछ्याउने शैली
भूरिश्रवा
महाभारत युद्ध
सात्यकिलाई श्रेष्ठ योद्धा मानिन्थ्यो । तर उनले क्रोधवश युद्धक्षेत्रमा यस प्रकारको अत्यन्त अनुचित कार्य गरे । सात्यकिले यस्ता प्रकारले भूरिश्रवालाई मारका हुँदा सैनिकहरूले उनको अभिनन्दन गरेनन् ।
मौसुल पर्व
मौसुल पर्वको घटनाको प्रसङ्गमा, कृतवर्माले सात्यकीको यस कृत्यको निन्दा गरेका थिए। त्यसबाट यादव-यादव बीच आपसमा मारकाट सुरु भयो। सात्यकीले कृतवर्मालाई तरबार प्रहार गरि हत्या गरे।
म्याप्स डटमी
विशेषता
८) स्थान तथा बुकमार्क साझेदारी
यो अनुप्रयोग सुरुवातमा स्वीट्जरल्याण्डको जुरिचमा आधारित म्याप्स विथमीले विकास गरिएको थियो र यसको विकास कार्यालय बेलारूसको राजधानी मिनस्कमा पनि रहेको थियो।
मेल डटरूद्वारा अधिग्रहण
सन् २०१२ मा, म्याप्स विथमी लिथुआनियाको राजधानी भिल्नियसमा आयोजित स्टार्टअप मासिक प्रतियोगितामा प्रथम भएको थियो। टोलीले सिलिकन उपत्यमा नौ-हप्ता प्रशिक्षण पुरस्कारको रूपमा जितेका थिए।
नोभेम्बर २०१४ मा, म्याप्स डटमीलाई रूसी कम्पनी मेल डटरूले अधिग्रहण गरी माई डटकमसँग एकीकृत गरेको थियो र अनुप्रयोगलाई नि:शुल्क बनाइएको थियो। यस परियोजनामा काम गरिरहनका लागि प्राविधिक टोली मस्कोमा रहेको मेल डटरूको कार्यालयमा पुन स्थानान्तरण गरिएको थियो।
आँकडा स्रोत र प्रविधिहरू
म्याप्स डटमीका सबै आँकडाहरू संसारको नि: शुल्क सम्पादन योग्य नक्सा सृजना गर्न एक सहयोगी परियोजना ओपन ष्ट्रिट म्यापद्वारा साभार गरिएको छ।
यसको अतिरिक्त, बुकिङ डटकमको साथ साझेदारीमा यसले होटेलहरूको पनि प्रस्तावि गर्दछ।
अनुप्रयोगमा प्रयोग भएका प्रविधिहरू
सी++ अब्जेक्टिभ-सी जाभा एन्ड्रोइड एनडिके क्युट ओपन जिएल इएस
एपीआई
म्याप्स डटमीले नि:शुल्क रूपमा दुबै व्यवसायीक र व्यक्तिगत प्रयोगको लागि एपिआई प्रदान गर्दछ।
बार्हस्पत्य अर्थशास्त्र
देवगुरु बृहस्पति
बृहस्पतिको पद भनेको देवगुरु हो । ऋग्वेदमा बृहस्पतिलाई सुन्दर तथा सुविधा सम्पन्न सुनको महलमा निवास गर्ने भनिएको छ । उनको क्षेत्रलाई प्रभास भनिन्छ । महाभारतमा बृहस्पतिलाई महर्षि अंगिराका पुत्र भनिएको छ । गुरु बृहस्पतिको रचनालाई बार्हस्पत्य अर्थशास्त्र भनिन्छ । काणेले बार्हस्पत्य अर्थशास्त्रको रचना काल वि.पू. ३०० देखि ५०० वि.पू.अनुमान गरेका छन् । तर हाल यो ग्रन्थ प्राप्त छैन बृहस्पति अर्थसूत्र नामको एक सानो सङ्कलन पाइन्छ । यसका सम्पादक र संकलक एफ डब्लु थोमसले छैठौं वा सातौँ शताब्दीको ग्रन्थ हुनपर्ने सम्भावना व्यक्त गरेका छन् । पं. जयदेवले बृहस्पति सूत्रको रचना कालिदासभन्दा पूर्व हुनुपर्ने तर्क सारेका छन् । पं. भागवतदत्तले यी सूत्रहरूको सम्बन्ध प्राचीन बार्हस्पत्य अर्थशास्त्रसंग भएकोले यसको अनुमान गर्न नसकिने भनेका छन् । बृहस्पतिलाई भोजको युक्तिकल्पतरु, सोमदत्तको नीतिवाक्यामृत, अश्वघोषको बुद्धचरित र भाषको प्रतिमा नाटकमा ससम्मान उल्लेख गरिएको छ । वात्स्यायनको कामसूत्रमा यस प्रकार लेखिएको छ– बृहस्पतिरर्थाधिकारिकम् ।।कामसूत्र ७।। कामन्दकीय नीतिशास्त्र, नीतिवाक्यामृत, र निर्णयसागर ग्रन्थहरूमा बृहस्पति सूत्रसग जस्ताको तस्तै मिल्ने वाक्यांशहरूको प्रयोगले बृहस्पति सूत्रको महत्त्व र प्रभावका साथै प्राचीनतालाई व्यक्त गर्छ । बार्हस्पत्य सूत्र वा बृहस्पति अर्थशास्त्रको एक सानो संकलित पुस्तिका पाइन्छ । यसको रचना शैलीका आधारमा विद्वान्हरूले यसलाई प्राचीनतम रचना मान्दछन् । तर मूल बार्हस्पत्य अर्थशास्त्रको यो एक ज्यादै सानो भाग मात्र हुनसक्छ ।
बृहस्पति अर्थसूत्र संक्षेपमा
उपलब्ध बृहस्पति सूत्रमा प्रारम्भमा नै स्पष्ट रूपमा के लेखिएको छ– बृहस्पतिरथाचार्य इन्द्राय नीतिसर्वस्वमुपदिशति ।। यसबाट बार्हस्पत्य अर्थशास्त्रको नीति इन्द्रका लागि रचना गरिएको भने स्पष्ट हुन्छ । तर यो अत्यन्त संक्षिप्त छ । अहिले उपलब्ध बृहस्पति अर्थसूत्रमा छवटा अध्याय र ४४५ सूत्रहरु छन् । प्रत्येक अध्यायको विषय र सूत्रको संख्या निम्नलिखित छ–
समानान्तर सूत्र
बृहस्पति सूत्रसंग मिल्दा जुल्दा सूत्र विविध ग्रन्थमा पाइन्छन् । तल कोष्ठमा बृहस्पति अर्थसूत्र र संगै त्यसको समानान्तर सूत्रहरु प्रस्तुत गरिएको छ–
(आत्मवान् राजा ।।१.१।।) आत्मवान् नृप : ।। कामन्दकी नीतिसार ।।२.३६।।
(अर्थमर्थेन।२.४६।।	) अर्थेनार्थोपार्जनम् ।।नीतिवाक्यामृत पृ. ११६।।
(धनमूलं जगत् ।६.१०।।) धनमार्जय काकुत्स्थ धन मूलं जगत्।। नीतिशतक ।।३१।।
जीवनको व्यावहारिक नियम
लोक व्यवहारका लागि बृहस्पतिले अनेक नियमहरु बनाएका छन् । उदाहरणका लागि उनले भनेका छन्– विनम्र व्यवहार प्रिय व्यवहारको आधार हो । जो व्यक्ति अरुको प्रिय हुन चाहन्छ, उसले अरुलाई प्रसन्नतापूर्वक भेटोस् र उसले सोध्नु अघि नै उसको कुशल क्षेमका कुराकानी गरोस् । बृहस्पतिको सर्वाधिक प्रसिद्ध व्यवहार नियम निम्नलिखित छ –
जुन कुरा आफुलाई मन पर्दैन, त्यो अरुका प्रति पनि गर्नु हुंदैन । यो नै धर्मको संक्षिप्त लक्षण बताए । यस बाहेकका अन्य व्यवहार कामनामूलक हुन्छन् ।
ठीक यस्तै विचार विदुरले पनि व्यक्त गरेका छन्– सबै प्राणीसँग त्यो व्यवहार गर्नु पर्छ जुन तिमीले आफू प्रति गर्छौ ।।महा. शा.प.१६७.९।।
बाइबिल ओल्ड टेस्टामेन्ट र न्यू टेस्टामेन्ट यी विचारहरूलाई गोल्डेन रुल अफ् लाइफ् भन्ने गरिन्छ । यस उपदेशलाई सकारात्मक र नकारात्मक दुवै तरीकाले व्यक्त गर्ने एक जना मात्र विचारक मानिन्छन्– कन्फ्युसियस । उनले यस नियमलाई निम्नलिखित प्रकारले व्यक्त गरेका छन्–
राज्य र अर्थव्यवस्था
(आर्थिक उन्नतिका तीन आधार छन्– कृषि, गाईपालन, र वाणिज्य ।)
भौतिक सुखको प्राप्ति
भौतिक सुखसर्वथा लौकायतिकमेव शासत्रमर्थसाधनकाले ।।२.५।।
(भौतिक सुख प्राप्त गर्नु छ भने लोकायत शास्त्रका नियमहरु उपयोगी हुन्छन् ।)
उद्यमशीलता र आर्थिक चिन्तन
कुनै व्यक्तिको अनुशासन, संयम र उद्यमका लागि चाहिने प्राथमिक कुरालई बृहस्पति सूत्रमा यस प्रकार बताइएको छ– ब्राह्मे मुहुर्त उत्थानम् ।।४.१।। धर्ममर्थञ्च चिन्तयेत् ।।४.२।।
प्रातः कालमा उठ्नु पर्छ । धर्म र अर्थको चिन्तन गर्नु पर्छ ।
बृहस्पति अर्थसूत्रमा नेपाल सम्बन्धी विवरण
बृहस्पति अर्थसूत्र अध्याय तीनमा नेपाल सम्बन्धी विवरण यस प्रकार दिइएको छ–
तत्रोत्तरे हिमवान् ।।३.७०।। नेपालचतुःशतम् ।।३.८७।।
किरातसौवीरचोलपण्ड्या उत्तरे दक्षिणे स्थिताः शतात् परं षष्टिमात्रा ।।३.१०४।। बदरिका शालग्राम पुरुषोत्तम द्वारका बिल्वाचल अनन्तसिंह श्रीरंगा ।।३.१२०।।
अविमुक्त गङ्गाद्वार शिवक्षेत्र रामेयमुना शिवसरस्वती माया शार्दुल गजक्षेत्र ।।३.१२३।।
वसुधारा
वसुधारा (संस्कृतमा रत्नको धारा) धन, समृद्धि र प्रशस्तताका बौद्ध बोधिसत्त्व हुन् । उनी कयौँ बौद्ध देशहरूमा प्रख्यात छिन् र बौद्ध कथा तथा कलामा पनि वसुधाराको चित्रण गरिएको पाइन्छ । भारतीय बोधिसत्त्वको रूपमा पूजिने वसुधाराको ख्याती अन्य दक्षिण बौद्ध राष्ट्रहरूसम्म फैलिएको छ । उनको प्रसिद्धि, यद्यपि, काठमाडौँ उपत्यकाका बौद्धमार्गी नेवार समुदायमा बडी फैलिएको पाइन्छ । उनलाई नेवार बौद्धवादको प्रमुख देवी मानिन्छ । लाहौल र स्पीतीमा उनलाई शिष्कर आपा भनेर चिनिन्छ । उनी हिन्दु धर्मकी महान् देवी लक्ष्मीकी नातेदार हुन् ।
उनको छोटो मन्त्र ॐ वासुधरे स्वाहा हो ।
मन्त्र
वसुधाराको मन्त्र ॐ श्री वसुधारा रत्न निधन कशेत्री स्वाहा हो । वसुधाराको भक्ति गर्ने व्यक्तिले पहिलो दिनमा ८०० चोटी मन्त्र जप्नुपर्छ । दोस्रो दिन देखि बिहान, दिउँसो र राति सुत्नु अघि १००/१०० चोटी मन्त्र जाप गर्नुपर्छ । यसो गर्नाले धन, गुण, सन्तान, दीर्घायु, सुख, प्रशंसा र बुद्धि गरी ७ प्रकारको समृद्धि हासिल गर्न सकिने मान्यता छ । यस अभ्यासले ज्ञान प्राप्त गर्न सकिने मान्यता पनि छ ।
सुचन्द्रको प्रश्न
"सुचन्द्रको प्रश्न" ले शाक्यमुनिको धनसम्पत्ति र सांसारिक सुखभोगको त्यागलाई खण्डन गरेजसो सुनिन्छ तर शाक्यमुनिले ती भिक्षुलाई धन कमाउने तरिकाको लागि त्यो ज्ञान बाँड्नु भन्दा पनि जनहितको लागि अरूहरूलाई वसुधारा धरणीको ज्ञान गराउन लगाउँछन् । तसर्थ उक्त मन्त्रले भौतिक धनसम्पत्ति कमाउन सहयोग गर्नुका साथै आध्यात्मिक सुख र शान्ति प्राप्त गर्न पनि सहयोग गर्छ ।
तारानाथका पौराणिक कथा
प्रख्यात तिब्बती भिक्षु र विद्वान तारानाथका लेखहरूमा वसुधाराको उदारताका कयौँ उदाहरण पाइन्छ । उनले लेखेको इतिहास अनुसार बोधिसत्त्व वसुन्धाराले भिक्षु बुद्धज्ञानलाई प्रतिदिन ३०० मोतीको माला दिन्थिन् र ती मालाहरू किन्ने टन्नै उपभोगीहरू प्रदान गर्थिन् । यो सफलताबाट भिक्षुले आफ्ना मित्र भिक्षु तथा विद्यार्थीका लागि मठमा लगानी गरे । व्यक्तिगत लाभका लागि धन प्रयोग नगरेका बुद्धज्ञानलाई वसुधाराले आजीवन धनसम्पत्तिको वर्ष गराइराखिन् । तारानाथको अर्को कथाले "सुचान्द्रको प्रश्न" सँग मेल खान्छ । त्यो कथा अनुसार एक गरिब दार्शनिक आफ्नो परिवारलाई पाल्न नसक्ने स्थितिमा हुन्छन् । उनले एक भिक्षुलाई भेट्छन् जसले उनलाई वसुधाराको मन्त्र जाप र पूजा गर्ने तरिका बताउँछन् । उनले पूजा गर्न थालेपछि उनी पनि छिटै समृद्ध हुन्छन् र उनलाई परेको बेला सहयोग पर्ने भिक्षुले जस्तै अरूहरूलाई पनि वसुधाराको मन्त्र जाप गर्ने र पूजा गर्ने तरिका सिकाउन थाले ।
"सुचन्द्रको प्रश्न" जस्तै यी पौराणिक कथा र किम्बदन्तीहरू पनि महत्त्वपूर्ण छन् किनभने यिनीहरूले वसुन्धाराको मन्त्र जाप र पूजा गर्ने तरिका सिकाउँछ । यसका साथै यी किम्बदन्तीहरूले भौतिक सम्पत्ति आफैसँग राख्नुको साटो अरूहरूमा बाँड्नुपर्छ भन्ने कुरा पनि सिकाउँछ ।
बौद्ध कलाकृतिमा चित्रण
बौद्ध कलाकृतिमा वसुधाराको अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण स्थान रहेको छ । उनको विशेष मुकुट र गरगहना हेरेर नै उनलाई बोधिसत्त्वको रूपमा चिनिन सकिन्छ । चित्रहरूमा उनको छालाको रङ्ग सुनौलो देखाइन्छ । यो रङ्ग अमूल्य धातुहरू सम्बन्धित छ र बौद्ध कलाकृतिमा यसले ऐश्वर्य, उर्वरता र उदारतालाई जनाउँछ । सामान्यतया वसुधारा कमलको फूलमाथि एउटा खुट्टा आफूतिर र अर्को खुट्टा खजानाको भाँडोमा विश्राम गरी ललितासनमा बसेको देखिन्छ । उनलाई, यद्यपि, उभिएको रूपमा नि चित्रण गर्न सकिन्छ, जसमा उनको खुट्टाको तल प्रशस्तता जनाउने भारी कलशहरू राखिएको पाइन्छ ।
वसुधाराको बौद्ध कलाकृतिमा लगातार चित्रण गरिएपनि उनको हातको संख्या चित्र अनुसार फरक हुन्छ । कलाकृतिमा वसुधाराको दुई देखि छ हात भएको देखिएको पाइन्छ । तिब्बती र भारतीय कलाकृतिमा दुई हात देखाइन्छ भने छ हात देखाइने चलन नेपाली कलाकृतिमा मात्रै देखिन्छ । छ हाते वसुधाराको चित्रण भारतबाट सुरु भएपनि यसका नमुनाहरू कमै भेटिन्छ ।
नेवार समुदायका धनका देवता जम्भालाकी पत्नी वसुधारा प्रजनन र समृद्धिकी देवी हुन् । उनी कमलको फूलमाथि एउटा खुट्टा आफूतिर र अर्को खुट्टा खजानाको भाँडोमा विश्राम गरी ललितासनमा बस्छिन् । यस आसनले उनी धर्तीमा भक्तहरूको सहयोग गर्न आउँछिन् भन्ने जनाउँछ । उनले एक हातमा सेतो शंख बोक्छिन्, जसले बोलीमा नियन्त्रण जनाउँछ र अर्को हातमा धनकलश बोक्छिन्, जसले धनसम्पत्ति र समृद्धि जनाउँछ । उनी जवान युवतीझैँ आकर्षक छन् र उनको शरीरबाट विशेष आभा निस्कन्छ । उनी त्रिमुखी हुन् र प्रत्येक मुखलाई भिन्न रङ्गले प्रतिनिधित्व गर्छ । दाहिने मुखलाई नियन्त्रण गर्ने शक्ति भएको जनाउन रातो रङ्ग लगाइन्छ । बिचको मुखमा सुनौलो रङ्ग लगाइन्छ, जसले सम्वृद्धि जनाउँछ । देब्रे मुखमा पनि रातो रङ्ग लगाइन्छ, जसले उनको अनुकम्पा, बुद्धि, समझ र अन्तर्दृष्टिको सङ्केत गर्छ । उनमा ५ दिव्य कौशल छन् र उनी ८ गहनले शृङ्गारित छन् । छ हाते वसुधाराको प्रथम दाहिने हातमा उदारताको मुद्रा देखिन्छ भने अन्य दुई दाहिने हातमा बुद्ध, धर्म र संघका संगम देखिन्छ । उनका देब्रे हातमा समृद्धि जनाउने धनकलश र ज्ञान जनाउने पवित्र पद देखिन्छ । वसुधाराका हातमा उनीसँग सम्बन्धित विशेषताहरूको भान हुन्छ । धेरैजसो कलाकृतिमा उनको देब्रे हातमा प्रशस्त फसल जनाउने मकैको बिटा बोकेको देखिन्छ । वसुधारा कयौँ कलाकृतिको प्रमुख पात्रको रूपमा देखिएपनि उनी कहिलेकाहीँ आफ्ना पति, बौद्ध धर्ममा धनका देवता, वैश्रावन (जम्भाला) सँग पनि देखिन्छन् । उनको प्रतिष्ठाबावजुद वसुधारा उनीभन्दा बडी प्रख्यात छिन् ।
नेपाली बौद्धवादमा वसुधारा
वसुधारा काठमाडौँ उपत्यकाका बौद्धमार्गी नेवार समुदायमा प्रसिद्ध छिन् । उनी यस क्षेत्रमा घरेलु देवी भैसकेकी छन् । घरघरमा पाइने उनका कयौँ १८ सेमि वा सानो चरेसका मूर्तिहरूले यस बयानको समर्थन गर्छ । यी मूर्तिहरूको सानो आकारले गर्दा यिनीहरूलाई वसुधाराको घरमा पूजाको लागि राखिन्छ । यसका साथै वसुधारालाई पूजा गर्ने बौद्धमार्गी नेवारहरूको गुट नै छ । यस गुटका अनुयायीले वसुधाराको पूजाले धन र स्थिरता कमाउने मान्यता राख्छन् । बौद्धमार्गी नेवार समुदायमा यो गुट प्रचलित भएपनि आजकल गिरावटमा छ ।
काठमाडौँ उपत्यकामा खेतीपाती र व्यापारलाई आयको स्रोत मानिने हुनाले यस क्षेत्रमा वसुधाराको ख्याती फैलिएको पाइन्छ । उनको सम्मान गरेमा सौभाग्य प्राप्त हुने नेवार समुदायको मान्यता रहेको छ ।
मण्डला
नेपालमा वसुधाराको प्रथम चित्रण सन् १०१५ को पौभाचित्रमा देखिन्छ । उक्त पौभालाई वसुधाराको मण्डला पनि भनिन्छ । शिक्षाप्रदको उद्देश्यले बनाइएको यस चित्रमा समर्पण, अनुष्ठान दीक्षा, उत्सव सङ्गीत र उनको पूजासँग सम्बन्धित नृत्यको चित्रण गरिएको छ । यस मण्डलाले अविश्वासी व्यक्तिबाट विश्वासी भक्त भएको व्यक्तिको दृष्टिकोण देखाउँछ ।
तिब्बती बौद्धवादमा वसुधारा
वसुधारा नेपालमा मात्रै ख्यातिप्राप्त छैनन्, उनी तिब्बती बौद्धवादको पनि धनकी देवीको रूपमा पूजिन्छन् । तिब्बतमा प्रख्यात भएता पनि उनी तिब्बती बौद्धवादमा प्रमुख देवी मानिँदैनन् । तिब्बतमा वसुधाराको पूजा भिक्षुभन्दा पनि आम जनताले गरेको पाइन्छ । यसको प्रमुख कारण भनेको भिक्षुहरूले वसुधारालाई आम जनताकी देवी मान्छन् । त्यसैले उनीहरू तारा देवीको पूजा गर्छन् । यसको अर्थ, यद्यपि, मठमा वसुधाराको पूजा नै नगरिने त होइन । सामान्यतया, मठको संरक्षकको अनुरोधमा उनको पूजा सञ्चालन गरिन्छ । उनलाई २१ तारामध्ये सुनौलो तारा मानिन्छ र तिब्बतमा डोल्मा सेर्मो वा नोर्ग्युंमाको रूपमा पूजा गरिन्छ ।
कलाकृतिमा भिन्नता
सामान्यतया तिब्बती कलाकृतिमा वसुधाराको दुइटा बाहु देखाइन्छ । नेपाली कलाकृतिबाट प्रभावित छ हात भएको वसुधाराको चित्रण गरिएको कमै पाइन्छ । नेपाली कलाकृतिको विपरीत तिब्बती कलाकृतिमा वसुधारालाई जम्भाला वा अन्य देवीदेवतासँग चित्रण गरिन्छ । यस्ता सानातिना भिन्नता भएपनि उनको चित्रणमा धेरै भिन्नता भने देखिँदैन । दुबै नेपाली र तिब्बती कलाकृति हेरेर उनलाई छिन्न सकिन्छ ।