cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
महात्मा गान्धी
पैतृक सम्पति
महात्मा गान्धी सन् १९३७ देखि सन् १९४८ को बीचमा पाँच पटक शान्तिको नोबेल पुरस्कारको लागि मनोनित भए जसमा अमेरिकन फ्रेन्ड्स सर्भिस समितिद्वारा दिइएको नामाङ्कन पनि सामेल छ। तर यो पुरस्कार गान्धीलाई कहिल्यै पनि प्राप्त भएन। दशकौँ पश्चात् नोबेल समितिले आफ्नो यस भूल प्रति खेद भएको सार्वजानिक रूपमा घोषित गरेको थियो र उनीहरूले यो पनि स्वीकार गरे कि पुरस्कार नदिनुको कारण विभाजित राष्ट्रिय विचार रहेको थियो। महात्मा गान्धीलाई यो पुरस्कार सन् १९४८ मा दिन लागिएको थियो तर उनको हत्याको कारण यसलाई रोकियो । त्यस वर्ष दुई नयाँ राष्ट्र भारत र पाकिस्तानबीचमा युद्ध आरम्भ हुनु पनि एउटा जटिल कारण थियो। गान्धीको मृत्यु वर्ष सन् १९४८ मा पुरस्कार यस कारणबाट दिइएन किन भने त्यस समय कोई जीवित योग्य उम्मेदवार थिएनन् । जब सन् १९८९ मा दलाई लामालाई यस पुरस्कारले पुरष्कृत गरियो त्यस समय यस समितिका अध्यक्षले भने यो महात्मा गान्धीको यादमा श्रद्धाञ्जलीको नै एउटा हिस्सा हो । भारत सरकारले सन् १९७१ मा बिरला भवन (वा बिरला हाउस),नयाँ दिल्ली अधिग्रहण गर्‍यो जहाँ सन् १९४८ जनवरी ३० मा गान्धीको हत्या गरिएको थियो र यो सन् १९७३ मा गान्धी स्मृतिको रूपमा जनताको लागि खोलिएको थियो। यो स्मृतिले त्यस कोठालाई संरक्षण गरेको छ जहाँ गान्धीले आफ्नो अन्तिम समयको चार महिना बिताएका थिए र त्यो मैदान पनि जहाँ राती हिडडुलका लागि गएकै बेला उनको हत्या गरिएको थियो। यहाँ रहेको एउटा शहीद स्तम्भले त्यस स्थानलाई अङ्कित गर्दछ जहाँ उनको हत्या गरिएको थियो।
प्रति वर्ष ३० जनवरीको दिन महात्मा गान्धीको पुण्यतिथिमा कतिपय देशको स्कूलहरूमा अहिंसा र शान्तिको दिन मनाइन्छ जसको स्थापना सन् १९६४ स्पेनमा भएको थियो। दक्षिणी गोलार्द्धको पात्रो प्रयोग हुने ठाउँमा ३० मार्चमा यो दिवस मनाइन्छ।
विभाजनको सङ्कल्पना
नियमको रूपमा गान्धी विभाजनको अवधारणाको बिरूद्ध थिए किन भने यो उनको धार्मिक एकताको दृष्टिकोणको प्रतिकूल थियो। सन् १९४६ अक्टोबर ६ मा भारतको विभाजनमा हरिजन) पत्रिकामा उनले ६ अक्टोबरको अंकमा भारतको विभाजन पाकिस्तान बनाउनको लागि भन्ने बारेमा लेखेका थिए।
"(पाकिस्तानको माग) मुस्लीम लीगद्वारा प्रस्तुत गरिएको गैर-इस्लामी हो र म यसलाई पापयुक्त भन्न हिच्किचाउँदिन इस्लाम मानव जातिको भाइचारा र एकताको लागि हो न कि मानव परिवारको एकतालाई अवरोध गर्नको लागि । यस कारण भारत युद्धको दुई समुहमा विभाजित होस् भन्ने चाहनेहरू भारत र इस्लाम दुबैका शत्रु हुन् । उनीरू मलाई टुक्रैटुक्रा पारेर काट्न सक्दछन् तर मलाई त्यस चीजको लागि मन्जुर गर्न सक्दैनन् जसलाई म गलत सम्झन्छु। हामीले आस छोडनु हुँदैन, यसको बावजूद पनि सपनाका कुरा भइहेको छ कि मुसलमानहरूलाई आफ्नो प्रेमको कैदमा अबलाम्बित गर्नुपर्दछ।"
ज्याक होमर गान्धीको जिन्नासँग पाकिस्तानको विषयलाई लिएर भएको एउटा लामो पत्राचारमा ध्यान दिँदै भन्दछन् - हुन त गान्धी वैयक्तिक रूपमा विभाजनको बिरूद्ध थिए, उनले सहमतिको सुझाव दिए जसको अनुसार काङ्ग्रेस र मुस्लिम लीग अस्थायी सरकारले निम्न सम्झौता गर्दागर्दै आफ्नो स्वतन्त्रता प्राप्त गरे जसको पछि विभाजनको प्रश्नको फैसला ती जिल्लाहरूको जनमतद्वारा हुनेछ जहाँ मुसलमानहरूको सङ्ख्या बढी छ ।.
भारतको विभाजनको विषयलाई लिएर गान्धीले दोहोरो स्थिति राख्नुलाई यसबाट हिन्दुहरू र मुसलमानहरू दुबै तर्फबाट आलोचनाको बाटो खोलिदिए। मुहम्मद अली जिन्ना तथा समकालीन पाकिस्तानीहरूले गान्धीको मुसलमान राजनीतिक हकलाई कम मानेको भनी आलोचना गरेका थिए। विनायक दामोदर सावरकर र उनका सहयोगीहरूले गान्धीको आलोचना गरे र आरोप लगाए कि उनी राजनीतिक रूपमा मुसलमानहरूलाई मनाउने तर्फ लागे र हिन्दुहरू माथि भइरहेको अत्याचार प्रति उनी लापरवाह बन्दै पाकिस्तान निर्माणको लागि स्वीकृति दिए (गान्धीले सार्वजानिक रूपमा यो घोषणा गरेका थिए कि विभाजन भन्दा पहिले मेरो शरीरलाई दुई भागमामा काटि दिनू । यो आज पनि राजनीतिक रूपबाट बिबादास्पद छ। पाकिस्तानी-अमेरिकी इतिहासकार आयशा जलाल यो तर्क दिन्छिन् कि विभाजनको कारण गान्धी र काङ्ग्रेस मुस्लिम लीगसँग सत्ता बाँड्न इच्छुक थिएनन्, अरू मुसलमान हिन्दू राष्ट्रवादी राजनेता प्रविण तोगडिया पनि गान्धीको यस विषयलाई लिएर नेतृत्वको आलोचना गर्दछन्। र यो पनि इसारा गर्दछन् कि उनको अत्याधिक कमजोरीको कारणले नै भारतको विभाजन भएको थियो।
गान्धीले सन् १९३० को अन्त्य-अन्त्यमा विभाजनको लिएर इजरायलको निर्माणको लागि प्यालेस्टाइननको विभाजन प्रति पनि आफ्नो अभिरुचि जनाएका थिए सन् १९३८ अक्टोबर २६ मा उनले हरिजन पत्रिकामा भनेका थिए।:
हिंसक प्रतिरोधको अस्वीकृति
जो मानिसहरू हिंसाको माध्यमले स्वतन्त्रता हासिल गर्न चाहन्थे गान्धी तिनको आलोचनाको कारण पनि धेर थोर राजनीतिक आगोको चपेटमा परे भगत सिंह, सुखदेव, उधम सिंह, राजगुरुलाई सुनाइएको विचारको बिरोध केही दलहरूमा उनको आलोचनाको कारण बन्यो । यस आलोचनाको लागि गान्धीले भने, एउटा यस्तो समय थियो जब मानिसहरू मलाई सुन्ने गर्थे कि अङ्ग्रेजहरूसँग बिना हतियार कसरी लड्न सकिन्छ किन भने त्यतिबेला हतियार थिएनन्। तर अहिले आएर मलाई ज्ञात हुन्छ कि मेरो अहिंसा कुनै कामको छैन किन भने यसबाट हिन्दू-मुसलमानहरूको भिडन्त रोक्न सकिन्न यसकारण आत्मरक्षाको लागि सशस्त्र हुन पर्दछ।
उनले आफ्नो बहस कतिपय लेखहरूमा गरे, जसमध्ये होमर ज्याक्सको द गान्धी रीडर: एक श्रोत उनको लेखन र जीवन को पनि एक रहेको छ। सन् १९३८ मा जब पहिलो पटक यहूदीवाद र सेमेटीसम विरोधी लेखियो, गान्धीले सन् १९३० मा भएको जर्मनीमा यहूदिहरू माथि भएको उत्पीडनको सत्याग्रहको समय बताए कि उनले जर्मनीमा यहूदिहरूद्वारा सहनुपरेका कठिनाइहरूको लागि अहिंसाको तरिकाको प्रयोग गर्नको भनेका थिए। "यदि म एक यहुदी हुन्थेँ र जर्मनीमा जन्मेको हुन्थें र आफ्नो जीविकोपार्जन त्यहींबाट गरिरहेको हुन्थें भने जर्मनीलाई नै आफ्नो घर मान्ने थिएँ । यसको वावजूद कि कोइ सभ्य जर्मन मलाई धम्क्याउँछ वा उसले मलाई गोली हान्छ वा कुनै अँध्यारो कारागारमा फ्याँकिदिन्छ। म निकाला र मतभेदी आचरणको अधीनमा हुनबाट अस्विकार गर्नेछु र यसको लागि म यहुदी भाइहरूको प्रतीक्षा गर्दिनँ। उनीहरू आउन् र मेरो वैधानिक प्रतिरोधमा म सँग जोडियुन्, बरू मलाई आत्मविश्वास होला कि अन्तिममा सबै मेरा उदाहरण मान्नको लागि बाध्य हुनेछन् । यहाँ जुन सुझाव दिइएको छ यदि एउटा पनि यहूदी स्वीकार गर्छन् भने उनको स्थिति जुन अहिलेको समयमा छ त्यसभन्दा खराब हुने छैन । र यदि दिइएको पीडा उनी स्वेच्छापूर्वक सहन सक्छन भने त्यसले उनीहरूलाई भित्री शक्ति र आनन्द प्रदान गर्नेछ र हिटलरको सुविचारित हिंसा पनि यहूदिहरूको एउटा साधारण नरसंहारको रूपमा निष्कर्षित हो तथा यो त्यसका अत्याचारहरूको घोषणाको विरुद्ध पहिलो जवाफ हुनेछ । यदि यहूदिहरूको मन मस्तिष्क स्वेच्छापूर्वक पीडा सहनको लागि तयार छ भने मेरो कल्पना बिनासको दिन पनि धन्यवाद ज्ञापन र आनन्दको दिनमा बदलिनेछ।"
गान्धीको यी वक्तव्यहरूको कारण प्रसस्त आलोचना भयो जसको जवाफ उनले यहुदीहरू माथि प्रश्न लेखमा दिए साथमा उनका मित्रहरूले यहूदिहरूलाई गरिएको मेरो अपीलको आलोचनामा समाचार पत्रका दुई कटिङ पठाएका थिए। आलोचनाहरूले यो सङ्केत गर्छ जसले यहूदिहरूको बिरूद्ध भएको अन्यायको उपाय भनियो त्यो बिल्कुलै नयाँ थिएन। उनले आलोचनाहरूको उत्तर यहुदी मित्रहरूलाई जवाफ र यहुदी र प्यालेस्टाइन मा दिएका थिए। यहूदिहरूलाई आसन्न आहुतिलाई लिएर गान्धीको बयानले कतिपय आलोचकहरूको आलोचना आकर्षित गरेका थिए। मार्टिन बबर जो स्वयं यहुदी राज्यको एउटा विरोधी थिए उनले गान्धीलाई सन् १९३९ फेब्रुअरी २४ मा एउटा कटु आलोचनात्मक पत्र लेखे। बबरले दृढतासँग भने कि अङ्ग्रेजद्वारा भारतीय मानिसहरूसँग जुन व्यवहार गरिएको थियो त्यही नाजिहरूद्वारा यहूदिहरूसँग गरिएको व्यवहार भन्दा भिन्न छ, यसको अलावा जब भारतीय उत्पीडनको शिकार थिए। त्यस समय गान्धीले केही अवसरमा बलको प्रयोगको समर्थन गरेका थिए। गान्धीले सन् १९३० मा जर्मनीमा यहूदिहरूको उत्पीडनलाई सत्याग्रह भित्र नै सन्दर्भित हो भनी भनेका थिए । सन् १९३८ नोभेम्बरमा उपरावित यहूदिहरूको नाजी उत्पीडनको लागि उनले अहिंसाको उपाय देखाए :
"मलाई यस्तो महसुस भयो कि यहूदिहरूको जर्मन उत्पीडन इतिहासमा कुनै सामानान्तर होइन। पुरानो जमानाको तानाशाह कहिल्यै यति पागल थिएनन् जति हिटलर भए र यसलाई उनी धार्मिक उत्साहसँग गर्दछन् कि उनी एक यस्ता अनन्य धर्म र जंगी राष्ट्रको प्रस्तुत गरिरहेका छन् जसको नाममा कोई पनि अमानवीयता मानवीयताको नियम बन्दछ जसलाई अहिले र भविष्यमा पुरस्कृत गरिनेछ । ज्ञात रहोस कि एउटा पागल तर निडर युवाद्वारा गरिएको अपराध सम्पूर्ण जाति माथि अविश्वसनीय उग्रताका साथ छाप छोड्नेछ। यदि कहिल्यै कोई न्यायसंगत युद्ध मानवताको नाममा एउटा पुरा कामको प्रति जर्मनीको बर्बर उत्पीडनको बिरूद्ध युद्धलाई पूर्णरूपबाट उचित भन्न सकिँदो हो । तर म कुनै युद्धमा विश्वास राख्दिनँ। यसलाई युद्धको नाफा-नोक्सानको बारेमा चर्चा मेरो अधिकार क्षेत्रमा छैन । तर जर्मनीद्वारा यहूदिहरू माथि गरिएको यस किसिमको अपराध बिरूद्ध युद्ध गर्न सकिन्न र जर्मनीसँग गठबन्धन पनि गर्न सकिन्न। यो कसरी हुनसक्छ कि एउटा यस्तो देशको बीच गठबन्धन होस् जसबाट न्याय र प्रजातन्त्रको आश गरिन्छ र दोस्रो जसलाई दुबैको शत्रु घोषित गरिएको छ?"
दक्षिण अफ्रिकाको प्रारम्भिक लेख
गान्धीको दक्षिण अफ्रिकालाई लिएर सुरुवाती लेख निकै बिबादास्पद छ सन् १९०८ मार्च ७ मा, गान्धीले इन्डियन ओपिनियन पत्रिकामा दक्षिण अफ्रिकामा उनको कारागार जीवनको बारेमा लेखे काफिर शासन नै असभ्य हो - कैदीको रूपमा उनीहरू कष्टदायक, फोहोरी र लगभग पशुहरूको समान समय व्यतित गर्छन्। सन् १९०३ मा आप्रवासको विषयलाई लिएर गान्धीले टिप्पणी गरे कि म मान्दछु कि जति उनी आफ्नो जातिको शुद्धता माथि विश्वास गर्दछन् उति हामी पनि मानौं कि दक्षिण अफ्रिकामा रहेको गोरो जाति छ उनी नै श्रेष्ठ जाति हुनु पर्दछ। दक्षिण अफ्रिकामा बसोबासको क्रममा गान्धीले पटक-पटक भारतीयहरूलाई अश्वेतसँग समाजिक वर्गीकरणलाई लिएर विरोध गरेका थिए। जसको बारेमा उनी वर्णन गर्दछन् कि निसंदेह पूर्णरूपबाट काफिरबाट श्रेष्ठ हुनुहोस्। यो ध्यान दिन योग्य छ कि गान्धीको समयमा काफिरलाई वर्तमानमा प्रयोग भइरहेको अर्थ भन्दा एउटा भिन्न अर्थ थियो। गान्धीका यी कथनले उनलाई केही मानिसहरूद्वारा जातिवादी भएको आरोपको लगाउने मौका दिएको थियो।
मलाया दुम्सी
मलाया दुम्सी नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।
महात्मा गान्धी
दक्षिण अफ्रिकाको प्रारम्भिक लेख
दक्षिण अफ्रिकाको पूर्व राष्ट्रपति नेल्सन मन्डेला गान्धीका अनुयायी हुन्। सन् २००३ मा गान्धीका आलोचकहरूद्वारा प्रतिमाको अनावरण रोक्ने कोशिशको बावजूद उनले उनलाई जोहानेसवर्गमा अनावृत गरे। भाना र वाहेदले अनावरण कार्यक्रमको छेउछेउ भएका घटनाहरू माथि द मेकिङ अफ अ पोलिटिकल रिफोर्मार: गान्धी इन साऊथ अफ्रिका, सन् १९१३-१९१४ मा टिप्पणी गरेका थिए उनले यस किताबको अनुभाग दक्षिण अफ्रिकाको लागि गान्धीको विरासतमा लेखेका थिए गान्धीले दक्षिण अफ्रिकाको सक्रिय कार्यकर्ताहरूलाई आगामी पुस्ताहरूमा श्वेत अधिपत्य समाप्त गर्नको लागि प्रेरित गरे। यो विरासत उनलाई नेल्सन मन्डेलासँग जोड्दछ। जुन काम गान्धीले शुरू गरेका थिए उनलाई मण्डेलाले पूरा गरे। उनी भन्छन् ती विवादको हवाला दिँदै जसले गान्धीको प्रतिमाको अनावरणको क्रममा उठेका थिए । गान्धी प्रति यी दुई दृष्टिकोणको प्रतिक्रिया स्वरूप भाना र वाहेद तर्क दिन्छन् : उनी मानिसहरूलाई दक्षिण अफ्रिकामा रङ्गभेद पश्चात आफ्नो राजनीतिक उद्देश्यको लागि गान्धीलाई सही ठहर्यानउन चाहन्छन्।
राज्य विरोधी
गान्धी त्यस राज विरोधीको रूपमा थिए जहाँ उनको दृष्टिकोणले त्यस भारतको हो जुन कुनै सरकारको अधीन नहोस् । उनको विचार थियो कि एउटा देशमा इमान्दार स्वशासनको अर्थ हुन्छ कि प्रत्येक व्यक्ति आफैं माथि शासन गरोस् तथा कुनै यस्तो राज्य नहोस जसले मानिसहरू माथि कानुन लागु गर्न सकोस् । केही मौकामा उनले स्वयंलाई एउटा दार्शनिक अराजकतावादी भनेका छन् । उनको अर्थमा एउटा स्वतन्त्र भारतको अस्तित्व ती हजारौं साना साना आत्मनिर्भर समुदायहरूबाट बन्छ (सम्भवतः लेभ टालस्टोयको विचार) जो अरूको बाटोको अडचन नबनी आफैं माथि राज्य गर्दछन्। यसको यो मतलब थिएन कि बेलायतीद्वारा स्थापित प्रशासनिक ढाँचाको भारतीहरूलाई स्थानान्तरित गरिदिन जसको लागि उनले भने कि हिन्दूस्तानलाई इङ्लिस्तान बनाउनु रहेको छ। बेलायती ढाँचाको संसदीय तन्त्र माथि कुनै विश्वास नहुनाको कारण उनी भारतमा स्वतन्त्रता पश्चात् काङ्ग्रेस पार्टीलाई भङ्ग गरेर प्रत्यक्ष लोकतन्त्र प्रणालीको स्थापित गर्न चाहन्थे ।
यौनकर्मी
यौन वा शारिरीक संसर्गलाई पेशाको रूपमा अपनाउने व्यक्तिलाईयौनकर्मी' भनिन्छ।
गढवाल
गढवाल भारतको उत्तराखण्ड राज्यको पश्चिम क्षेत्रमा स्थित एक मण्डल हो । यो मण्डल पहिले एक स्वतन्त्र राज्य थियो, जुन भारतको स्वतन्त्रता पछि १९४९ मा भारतमा गाभिएको हो । गढवाल अधिराज्यमाथि राजपुत (पनवार) वंशको शासन थियो । यस अधिराज्यको स्थापना ८८८ ए०डी०मा भयेको थियो र यो राज्य गोर्खाली (नेपाली)ले यस अधिराज्यलाई नेपाल एकिकरण अभियानमा सामिल गरुन्जेलसम्म रहेको थियो । यस राज्यलाई गोर्खालीहरू द्वारा सन् १८०३ मा नेपाल अधिराज्यमा गाभेका थिए । पछि यो अधिराज्य सुगौली सन्धि अन्तरगत नेपालले अंग्रेजलाई दिनु पर्यो र अंग्रेजहरूले एउटा सानो हिस्सा गढवालको राजालाई फर्काइदिए जुन टिहरी गढवालको नामबाट पुनः स्थापित गरियो। पछि अंग्रेजले यस अधिराज्यलाई ब्रिटिश भारतको पञ्जाब पहाडी क्षेत्र (पञ्जाब हिल स्टेट एजेन्सी)मा सामिल गरी दिए, गढवाल अधिराज्यमा आजको टिहरी जिल्ला र उत्तरकाशी जिल्लाको क्षेत्र सामेल थिए । सन् १९४९ मा गढवाल अधिराज्य भारत गणराज्यमा सामेल गरियो ।
टिहरी गढवाल अधिराज्यको स्थापना
सन् १८१४मा ब्रिटिशहरूले नेपालमाथि आक्रमण गरे र नेपाल-अङ्रेज युद्ध भयो, नेपाल – अङ्रेज युद्ध पाँच ठाँउबाट लडियो जसमा तीन ठाँउमा नेपालको जीत भयो र दुई ठाँउमा नेपालको हार भयो । त्यही हार स्वरूप नेपाल सुगौली सन्धिमाथि हस्ताक्षर गर्न विवश भयो र काली नदी भन्दा पश्चिमको सबै भू-भाग ब्रिटिश भारतमा विलय भयो मात्र गढवालको पश्चिमको हिस्सा शुदर्शन शाहलाई फर्काईयो र पश्चिम गढवालको नाम टिहरी राख्यो जुन पछि गयेर टिहरी गढवालको नामले प्रसिद्ध भयो ।
स्पुतनिक (खोज संयन्त्र)
स्पुतनिक सरकारी स्वामित्वमा रहेको दूरसञ्चार कम्पनी रोसतिलिकोमद्वारा विकसित एक रूसी राष्ट्रिय खोज संयन्त्र तथा इन्टरनेट पोर्टल हो।  यो परीक्षण संस्करणमा २२ मे, २०१३ मा सेण्ट पिटर्सबर्ग अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक मञ्चको रूपरेखामा प्रस्तुतीकरणको साथ सार्वजनिक गरिएको थियो
सृजनाको इतिहास
सन् २०१० को अन्त्यमा, रूसी सरकारले सामान्य उद्देश्यका लागि राष्ट्रिय खोज प्रणाली बनाउने परियोजनाका लागि रकम विनियोजन गर्न चाहेको घोषण गरेको थियो।
सन् २०११ को सुरुवातमा डिमित्री मेदभेदेभ, जो त्यस समय रूसी राष्ट्रपति थिए, उनले रूसमा आफ्नै खोज संयन्त्रको सृजना विचारलाई समर्थन गरेका थिए। त्यस समयमा, सार्वजनिक खोज इञ्जिन सङ्घीय कार्यक्रम "इलेक्ट्रोनिक सरकार" अन्तर्गत सृजना गर्ने योजना बनाइएको थियो। उक्त खोज संयन्त्र सन् २०११ मा सुरुवात गर्ने योजना बनाइएको थियो।
"स्पुतनिक" नामको खोज संयन्त्र सृजना गर्ने बारेमा सन् २०१३ को अन्त्यमा घोषणा गरिएको थियो, र यसको प्रक्षेपण सन् २०१४ को पहिलो महिना तिरनै गर्ने योजना गरिएको थियो। यो खोज संयन्त्र उदयको सर्तहरू मध्ये एक गैर-राज्य खोज संयन्त्र नियन्त्रण गर्न असमर्थ रहने (खासगरी तिनहरूको समाचारहरू) बताइएको थियो।
२२ मे २०१४ परियोजना "स्पुतनिक" सेण्ट पिटर्सबर्ग अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक मञ्चमा अलेक्सी बसोभद्वारा रूपरेखामा प्रस्तुत गरिएको थियो। सोही दिन खोजी संयन्त्र "स्पुतनिक" लाई खुल्ला परीक्षण संस्करणको रूपमा सुरूवात गरिएको थियो स्पुतनिकका खुला परीक्षण संस्करण, परीक्षण निर्देशकले मञ्चमा थप विकास वास्तविक व्यक्तिहरूसँगको कुराकानी बिना असम्भव रहने र परीक्षण संस्करणको परीक्षण अन्त्यको बारेमा प्रतिवेदन तयार नगरिने बताएका थिए। सेण्ट पिटर्सबर्ग अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक मञ्चमा टम बासले आफ्नो भाषणमा खोज संयन्त्र बढ्नको लागि व्यापक क्षेत्र भएको र रूसका ४०% जनसङ्ख्या, इण्टरनेट प्रयोग गर्दैनन् वा यसलाई विरलै प्रयोग गर्दछन् र समाजमा इण्टरनेटको बढ्दो एकीकरणको साथ, सामाजिक सेवाहरूको माग पनि बढ्ने कुरा उनले व्यक्त गरेका थिए।
पहिलो दिनमै स्पुतनिकको गृहपृष्ठ पाँच लाख भन्दा बढी मानिसहरूले अवलोकन गरेका थिए र पहिलो हप्तामै वेबसाइटले करिब २० लाख मानिसहरूको अवलोकन प्राप्त गरेको थियोे।
विकास
सन् २००६ देखि "केएम मिडिया" कम्पनीका कर्मचारीहरूबाट जानकारी पुनः प्राप्तिका लागि समर्पित टोलीहरूले आफ्नै खोज संयन्त्र विकसित गरेको जानकारी दिएका थिए। सन् २०१२ मा यसलाई रोसटेलकमद्वारा खरीद गरिएको थियो जसले सहायक आरटिकमको प्रयोग गरेको थियो। अक्टोबर २०१३ सम्ममा इण्टरनेट रूसको आधा भागमा अनुक्रमित गरिएको थियो, र सन् २०१४ सम्ममा अनुक्रमणिकाको काम पूरा गरिने अनुमानि गरिएको थियो।
परियोजनाको व्यवस्थापक "रोसटेलिकम" का उपाध्यक्ष एलेक्सी बसोभ नियुक्त भएका थिए। उनी निर्देशक विभाग "स्पुतनिक"का अध्यक्ष बनेका थिए र उनले सेण्ट पिटर्सबर्ग अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक मञ्चमा खोज संयन्त्रलाई प्रस्तुत गरेका थिए।
सेवा स्थिति
कम्पनी "रोसटेलिकम" एक सहायक कम्पनी वा जसले खोज संयन्त्र हो जसले प्रयोगकर्ताहरूलाई सामाजिक सेवाहरू प्रदान गर्न, राज्यका अधिकारीहरूसँग अन्तर्क्रिया गर्नेमा केन्द्रित छ।
खोज नतिजाहरूको छनौट
रोसटेलिकमका प्रतिनिधि अधिकारीहरूको विवेक अनुसार खोज परिणामहरूको छनोट प्रदान नगरिने घोषण गरेका थिए।
व्यक्तिगत खाता
यसले प्रयोगकर्ताहरूका लागि व्यक्तिगत खाता सृजना गर्ने सम्भावनालाई घोषणा गरेको थियो जसलाई "क्रिसमसको रूख" भनिएको थियो। कार्यालयमा प्रमाणहरूको पहिचान, प्रमाणीकरण एकल प्रणाली मार्फत हुनेछ जहाँ प्रयोगकर्ताहरूले सार्वजनिक सेवाहरूको मज्जा लिन सक्नेछन्।
मोबाइल अनुप्रयोगहरू
स्पुतनिकको मोबाइल अनुपयोगहरू नि:शुल्क रूपमा एन्ड्रोइड तथा आइओएसमा उपलब्ध छन्।
पदोन्नति उपकरणहरू
यो खोजी संयन्त्र सबै सरकारी आयोग र कम्पनीहरूको लागि मानकको रूपमा प्रयोग हुने योजना बनाइएको थियो। तथापि दिमित्री मेदभेदेभको प्रेस सेवा प्रमुख - नताल्या तिमाकोभाले सन् २०१३ मा पूर्वनिर्धारित रूपमा त्यस्तो प्रणाली स्थापना केवल स्वैच्छिक आधारमा हुने बताएका थिए। रोसटेलिकमका प्रतिनिधिहरूले यसकअ बजार विधिहरू मार्फत केवल खोज इञ्जिनलाई प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्य राखि यसलाई प्रतिध्वनि गर्दछन् जसमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रवेश गर्ने सम्भावना समावेश गरिएको छैन।
स्पुतनिकका उत्पादनहरू
खोजी कार्यको अतिरिक्त, प्रणालीले तीन क्षेत्रहरूमा सेवाहरू प्रदान गर्दछ जसमा सूचना वातावरण" (समाचार दूरदर्शन च्यानलहरूको इण्टरनेट प्रसारण, मौसम पूर्वानुमान आदि समावेश छन्।
दैनिक कार्यहरूमा यसले जागिरको खोजी, औषधि र विशेष अौषधि पसलहरूमा उनीहरूको मूल्य, विशिष्ट ष्टेसनहरूमा तेलहरूको मूल्य तथा सार्वजनिक सेवा तथा सम्बन्धित सेवाहरू यसले नजिकैको सामाजिक सेवाहरूको खोजी र सार्वजनिक सेवाहरूको पहुँच गराउन विशेष मद्दत गर्दछ। सूचना सेवा तथा पृष्ठभूमि, सामग्रीहरूको रूपमा उपलब्ध छन्।
२) दूरदर्शन कार्यक्रम: "यस खण्डमा दूरदर्शन कार्यक्रमहरू, चलचित्र घोषणा तथा दूर्दशन कार्यक्रमहरूको तालिका समावेश छ। सेवाले केही दूर्दशन च्यानलहरूको निःशुल्क रूपमा प्रसारण हेर्नको लागि क्षमता प्रदान गर्दछ। ३) नक्सा: सेवाले ठेगाना डाटाबेस र सङ्गठनहरूको निर्देशिकामा खोजी विकल्पको साथ विस्तृत विश्व नक्शा प्रस्तुत गर्दछ जसमा सडक कार्य पनि समावेश छ। नक्सा सम्बन्धित परियोजनाको आँकडा ओपन ष्ट्रिट म्याप तथा नेचुरल अर्थबाट आउँदछ। सङ्गठनहरूको निर्देशिका २जिआइएस नामक कम्पनीद्वारा प्रदान गरिएको छ।
५) मेरो घर बालबालिकाहरूका लागि कार्यक्रम: भविष्यमा यसले थप सेवाहरूको सूची विस्तार गर्ने, नयाँ खण्डहरूको उद्घाटन गर्ने घोषण गरेको थियो। यसले परियोजनाको रूपरेखामा एक भुक्तानी प्रणालीको विकास गर्ने घोषणा गरेको थियो।
स्पुतनिक ब्राउजर
रोसटेलिममका टोलीले नयाँ उत्पादको सार्वजनिक ३० सेप्टेम्बर २०१५ मा गरेका थिए। स्पुतनिक ब्राउजर क्रोमियम कोरमा चल्दछ। ब्राउजरमा एक विशेष मोड्युल "पुन: प्राप्ति"को स्थापना गरिएको छ, जसले प्रयोगकर्तालाई साइटहरूबाट विज्ञापन हटाउन मद्दत गर्दछ। वेब स्टुडियो रिभल्भवेब डटरूको परीक्षणका अनुसार, मोड्युलले यसको कार्यको साथ प्रतिलिपि गर्दछ, तर केहि स्थानहरूमा अझै सुधारको आवश्यक छ। खोजीको रूपमा यसले सोही नामको खोजी इञ्जिनको प्रयोग गर्दछ, जुन परीक्षण संस्करणमा रहेको छ र जसमा साइटहरूको डाटाबेस एकदम कमजोर छ। यसको फाइदाहरूमा, पर्दामा प्रदर्शन हुने सुविधाजनक मात्रा माकप, विज्ञापनको रहित, अश्लील साइटहरूको अनुपस्थिति र बालबालिकाहरूका लागि सुरक्षा लगायतका सामग्रीहरू समावेश छन्। जब बालबालिका शैलौ सक्रिय हुन्छ, ब्राउजरमा एक्कासि ताला लाग्छ र अर्को विशेष ट्याबमा वेबसाइटहरू खुल्छ जबकि सेटिङको सूची मुख्य पृष्ठबाट गायब हुन्छ र पासवर्ड बिना (जुन अभिभावकले अगाडि राख्नुपर्नेछ) खुल्दैन। अनुमतिपत्रले व्यक्तिगत आवश्यकताको लागि पूर्ण रूपमा ब्राउजरको प्रयोगलाई अनुमति दिन्छ जून व्यापारसँग सम्बन्धित छैन। सहयोगी प्रयोगकर्ताहरूको लागि, यसमा तीन महिनाको परीक्षण अवधिको साथ ब्राउजरको विशेष संस्करण उपलब्ध रहेको छ। ब्राउजर आइओएस, एन्ड्रोइड, विन्डोज र लिनक्सको लागि उपलब्ध छ (एष्ट्र र अल्ट, ब्राउजरको केवल जिओएसटि संस्करणहरूमा)। सार्वजनिकको केहि दिन पछि, संस्करणहरू एप्पल र गुगलका सञ्चालन प्रणालीहरूमा देखा परेको थियो।
परियोजनाका लागि कोष
सूचना पुनः प्राप्ति प्रणालीको विकासलाई रूसद्वारा रोसटेलिकमलाई हस्तान्तरण गरिएको थियो। रोसटेलिकम राज्यको ५३% स्वामित्वकोमा रहेको छ, तथापि विकासमा खर्च भएको रकमको खुलासा गरिएको थिएन।
कर्मचारी
यसको सुरुवात २२ मे २०१४ मा परीक्षण संस्करण वन बिटाबाट गरिएको थियो। सुरुवातमा यसले १७० जना मानिसहरूलाई जागिर प्रदान गरेको थियो। सन् २०१३ मा, कम्पनीले मेल डटरू, यान्दिक्स, गुगल आदि लगायतका परियोजना विकास विज्ञ कम्पनीहरूलाई आकर्षित गरेको थियो।
सिमिलर वेब
नोभेम्बर २०१९ सम्म, सिमिलर वेबको तथ्याङ्कका अनुसार, यो विश्वव्यापी सर्वाधिक लोकप्रिय वेबसाइटहरूको सूचीमा ७१,२९७ अौँ स्थानमा रहेको छ भने रूसमा यसको क्रम ३,९९३ रहेको छ।
अलेक्सा इन्टरनेट
नोभेम्बर २०१९ सम्म, अलेक्सा इन्टरनेटको तथ्याङ्कका अनुसार, यो विश्वव्यापी सर्वाधिक लोकप्रिय वेबसाइटहरूको सूचीमा ७७,९४५ अौँ स्थानमा रहेको छ भने रूसमा यसको क्रम ४,६६५ रहेको छ।
बाह्य कडीहरू
(ब्राउजरमा)
एनसेल
एनसेल नेपालको पहिलो निजी मोबाइल दूरसञ्चार कम्पनी हो। नेपालमा स्थापना भएको यो पहिलो दूरसञ्चार कम्पनी हो जसले सार्वजनिक जिएसएम सेवाको थालनी गरेको थियो। स्थापनाकालमा यस कम्पनीको नाम मेरो मोबाइल रहेको थियो जसको स्वामित्व स्पाइस नेपाल प्राइभेट लिमिटेडसँग थियो। अक्टोबर २००८ मा स्पाइस नेपालले युरोपको प्रसिद्ध मोबाइल कम्पनी टेलिया सोनेरासँग अनुबन्ध गरेको थियो। यस मोबाइल सेवालाई नेपालकै नम्बर एक मोबाइल सेवा बनाउने दिशामा यसले पुरानो नाम मेरो मोबाइललाई परिवर्तन गरेर एनसेल राखेको हो । एनसेलले नेपालमा नेपाल सेल्युलर लाई प्रदर्शित गर्दछ।
सन् २०१६ अप्रिल १२ मा एनसेल आधिकारिक रूपमा मलेसियाको दूरसञ्चार समूह आजीयाटा ग्रुप बेरहाडको भाग बनेको हो। यसले पहिला राज्यको स्वामित्वमा रहेको र हाल सार्वजनिक दूरसञ्चार कम्पनी नेपाल टेलिकमको एकाधिकार तोडेको थियो। १२ अप्रिल २०१६ मा, एनसेलले आधिकारिक रूपमा मलेसियाको दूरसञ्चार समूह आजीयाटा ग्रुप बेरहाडको एक अङ्श बनेको थियो।
सेवा तथा सञ्चालन
कम्पनिले आफ्नो सुरुवाती अवस्थामा आधारभूत सुबिधाहरु जस्तै फोन गर्ने तथा मेसेज मात्र प्रदान गरेको थियो । पछि यसलाई बढाउंदै कम्पनीले एक एक गर्दै ब्ल्याक्बेरी फोन,एनसेल कनेक्ट (इन्टरनेट चलाउने डाटा कार्ड) त्यस्तै एज/जिपिआरएस,भोइस मेल जस्तै अन्य सुबिधाहरु थप गरेका छन् । नेपालको सन्दर्भमा दुरसंचार कम्पनीहरूको सुचिमा एनसेल पहिलो स्थानमा रहेको छ यसको ग्राहक संख्या लगभग १ करोड पुगिसकेको छ । एनसेलले हालसम्म १२५ देशका ४२५ दुरसंचार कम्पनीसँग सहकार्य गरी रोमिंग सेवा उपलब्ध गराएको छ ।
भाउजू
आफ्नो दाजुको श्रीमतिलाई भाउजू भनिन्छ ।
ललितपुर फाइनान्स लिमिटेड
ललितपुर फाइनान्स लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "ग वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो वित्त कम्पनी हो।
आधिकारीक वेबसाईट
www.lalitpurfinance.com.np
आन्तोन चेखब
आन्तोन प्याभलोविच चेखब, (२९ जनवरी १८६० - १५ जुलाई १९०४) एक रूसी नाटककार र लघुकथाकार थिए, उनलाई इतिहासका सबभन्दा साना लेखकमध्ये एक मानिन्छ। एक नाटककारका रूपमा उनले आफ्नो करियरमा चार क्लासिक्सको निर्माण गरे र उनको सर्वश्रेष्ठ लघुकथा लेखकहरू र आलोचकहरूद्वारा उच्च सम्मानमा आयोजित गरिएको थियो। हेनरिक इबसेन र अगस्त स्ट्राइन्डबर्गका साथ, चेखबलाई प्रायः थिएटरमा प्रारम्भिक आधुनिकतावादको जन्ममा तीन सेमिनल आंकडामध्ये एकको रूपमा चिनिने गरिन्छ। चेखवले आफ्नो अधिकांश साहित्यिक जीवनमा चिकित्सकका रूपमा अभ्यास गरे: "चिकित्सा मेरो वैध पत्नी हो", उनले एकपटक भनेका थिए, र "साहित्य मेरो रखैल हो।"
सन् १८९६ मा द सीगल का स्वागतपछि चेखबले थिएटरलाई त्यागिदिएका थिए, तर सन् १८९८ मा कोन्स्टेन्टिन स्टेनिस्लावस्कीका मस्को आर्ट थिएटरद्वारा यस नाटकलाई पुनः प्राप्त गर्नका लागि पुनर्जीवित गरे, जसले पछि चेखबका चाचा अनन्यालाई पनि निर्माण गरे र उनको अन्तिम दुई नाटक, थ्री सिस्टर्स र द चेरी अर्चर्डको प्रीमियर गरे। यी चार काम अभिनय कलाकारहरुका टुकडीका साथ-साथ दर्शकहरुका लागि पनि चुनौती पेश गरेका थिए, किनकि पारम्परिक कारबाहीको स्थानमा चेखब एक "थिएटर अफ मूड" र "पाठमा एउटा डूबेका जीवन" प्रदान गरेका थिए।
चेखबका नजिक पैसा कमाउनका लागि पहिलो लिखित कथा थियो, तर जसरी-जसरी उनको कलात्मक महत्वाकांक्षा बढे, उनले औपचारिक नव आचार गरे, जसले आधुनिक लघुकथाका विकासलाई प्रभावित गरे। उनले पाठकहरूका अगाडि आउने कठिनाईका लागि कुनै माफी मागेन, जसमा जोर दिँदै उनले भने कि एक कलाकारको भूमिका प्रश्न सोध्नु थिएन, न कि उनको जवाफ दिनलाई नै।
मृत्यु
मई १९०४ सम्म, चेखब क्षयरोगबाट ग्रसित थिए। मिखाइल चेखबले याद गरे कि "हरेक, जसले उनलाई गुप्त रूपले देखेका थिए भन्ने गर्थे कि अन्त टाढा छैन, तर उनी जति निकट थिए, त्यति नै कम उनी यस कुरालाई महसूस पनि गरिरहेकी थिइन्।" ३ जून तिर, उनले ब्ल्याक फोरेस्टको जर्मन स्पा शहर बेडनवेइलरको लागि ओल्गाका साथ सेट गरे, जहाँबाट उनले आफ्नी बहिनी माशालाई बाहिरी रूपले जोली लेटर लेखे, जसमा भोजन र परिवेशको वर्णन गरे, र उनलाई र उनकी आमालाई आश्वासन दिए कि उनी निको हुँदै छन् भनेर। । आफ्नो अन्तिम पत्रमा, उनले जर्मन महिलाहरुका कपडा लगाउने तरिकाका बारेमा शिकायत गरे।
वाल्ट ह्वाइटम्यान
वाल्टर "वाल्ट" ह्वाइटम्यान (अङ्ग्रेजी: Walter "Walt" Whitman; जन्म: मे ३१, १८१९ – मार्च २६, १८९२) अमेरिकाली कवि, निबन्धकार र पत्रकार थिए । उनको कविता संङ्ग्रह लिब्स अफ ग्रास उनकै समयकालमा विवादित र लैँगिक विषयहरुका बारे भएकाले अभद्र मान्निथ्यो । अमेरिकी साहित्यमा ह्वाइटम्यान आज पनि प्रभावशाली कवि मान्निन्छन्; उनलाई फादर अफ फ्रि भर्स भनेर पनि चिनिन्छ ।
हट लागुन
हट लागुन पश्चिम अस्ट्रेलियाको मध्यपश्चिममा हट नदीको मुहान नजिक अवस्थित नुनिलो पानिको ताल हो ।
खुर्सानी फूल
खुर्सानी फूल (वैज्ञानिक नाम: 'पाइरोस्टेजिया भेनुस्टा') एउटा फूलको प्रजाति हो। पूर्ण रूपमा नफक्रिएको अवस्थामा यो लहराको फूल दुई देखि तीन इन्च लामो, सानो रातो खुर्सानी जस्तै आकारको देखिन्छ। यो फूललाई काठमाडौँमा ‘स्वस्थानी फूल’ समेत भन्ने गरिएको छ। यो फूल दक्षिण अमेरिकी देश ब्राजिल, अर्जेन्टिना र पाराग्वेको रैथाने फूल हो।
जिल्ला सभा
जिल्ला भित्रका विकास तथा निर्माण सम्बन्धि कार्यमा सन्तुलन कायम गर्ने, सो को अनुगमन गर्ने तथा जिल्लामा रहने सङ्घीय र प्रदेशिक सरकारी कार्यालय र गाउँपालिका र नगरपालिकाबीच समन्वयन गर्नको लागि एक जिल्ला समन्वयन समिति हुन्छ । सम्बन्धित जिल्ला भित्रका गाउँँपालिकाका अध्यक्ष तथा उपाध्यक्ष र नगरपालिकाका प्रमुख तथा उपप्रमुखहरू सदस्य रहेको जिल्ला सभा बन्छ । जिल्ला सभाले जिल्ला भित्रका गाउँँपालिका र नगरपालिकाको समन्वय गर्ने कार्य गर्दछ ।
जिल्ला सभाले एक जना प्रमुख, एक जना उपप्रमुख, कम्तिमा ३ जना महिला र एक जना दलित वा अल्पसंख्यक सहित बढीमा ९ जना सदस्य निर्वािचत गरी जिल्ला समन्वय समिति बनाउँछ । जसमा जिल्ला सभाका सदस्यहरू साथै जिल्ला भित्रका गाउँसभा र नगरसभाका सदस्यहरूले समेत उम्मेदवारी दिन पाउने ब्यवस्था गरेको छ । जिल्ला समन्वय समितिले जिल्ला सभाले गर्नु पर्ने सम्पूर्ण कार्य सम्पादन गर्दछ ।
घाँजरीपिपल
घाँजरीपिपल नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकासक्षेत्रको राप्ती अञ्चलको सल्यान जिल्लामा पर्ने एक गाँउ विकास समिति हो।
बघचौडा
बघचौडा नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको जनकपुर अञ्चल, धनुषा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति थियो। वि.सं .२०७३ सालमा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले ७४४ स्थानीय तह लागू गर्दा गाविस विघटन गरिएको थियो।
दुर्गालाल श्रेष्ठ
दुर्गालाल श्रेष्ठ (जन्म जुलाई १९३५) नेपाल भाषा र नेपाली भाषाका एक लोकप्रिय कवि हुन्। उनलाई नेपाल भाषा परिषदले सन् २००३ मा जनकवि उपाधिबाट सम्मान गरेको थियो। उनलाई प्रगतिशील साहित्यकार मानिन्छ। "विगत छ दशकदेखि आफ्नो मातृभाषा (नेपाल भाषा) र नेपाली भाषामा धेरै सुमधुर गीत, कविता, कविता र बालसाहित्य लेखेर नेपाली साहित्यलाई समृद्ध बनाएको" मा उनलाई २०१० मा जगदम्बा श्री पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो।
जीवनी
श्रेष्ठको जन्म एक निम्न-मध्यमवर्गीय नेवार परिवारमा सन् १९३५ (१९९२) मा नेपालको राजधानी काठमाडौंमा आमा आशामोती श्रेष्ठ र बुबा गणेशलाल श्रेष्ठको घरमा भएको थियो। उनले पद्मोदय माध्यमिक विद्यालयबाट विद्यालय तहको शिक्षा हासिल गरेका थिए।
उहाँसँग नरोत्तमदास-इन्दिरा पुरस्कार, अभियान पुरस्कार, नूर-गंगा पुरस्कार, राष्ट्रिय बालसाहित्य पुरस्कार, जेएए सर्वश्रेष्ठ नाटककार पदक (1991), हरिहर शास्त्री-सावित्री देवी साहित्य पुरस्कार (2006) आदि जस्ता धेरै पुरस्कारहरू छन्। उनी सन् १९९५ मा नेपाल प्रज्ञा-प्रतिष्ठानको मानार्थ सदस्यमा पनि नियुक्त भएका थिए।
उनको वि.सं. २०१३ सालमा पूर्णदेवी श्रेष्ठसँग विवाह भएको थियो।
उल्लेखनीय कार्यहरू
उनका प्रसिद्ध प्रकाशित कृतिहरू हुन्:
बरुण उपत्यका
बरुण उपत्यका नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको कोशी अञ्चल, संखुवासभा जिल्लामा अवस्थित हिमाली उपत्यका हो ।
सोफिया रोसी
सोफिया रोसी (जन्म २२ सेप्तेम्बर १९७७) अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री, मोडल तथा नर्तकी हुन ।
नेपालको पञ्चवर्षीय योजना
नेपालमा राजा महेन्द्रको समयमा वि.सं. २०१३ सालदेखि योजनाबद्ध विकासको सुरुवात भएको हो। १० अक्टोबर सन् १९५५ को शाही घोषणा अनुसार प्रथम पञ्चवर्षीय योजनाको तर्जुमा गर्न सुरु भएको हो। सन् १९५६ मा प्रथम पञ्च वर्षीय योजनाको दोश्रो स्वीकृत मस्यौदा प्रकाशित भयो।
यसभन्दा अघि मोहन शमशेरले पञ्चवर्षीय योजनाको सुरुवात गरेका भएपनि निरन्तरता पाएको थिएन।
योजनाहरू
नेपालमा हालसम्म लागू भएका पञ्चवर्षीय योजनाहरू:
प्रथम पञ्चवर्षीय योजना (२०१३-१८)
यस योजना अवधिमा ३३ करोड खर्च गर्ने लक्ष्य राखिए तापनी २१ करोड ४४ लाख मात्र (कुल रकमको ६५%) खर्च हुन सकेको देखिन्छ। यस योजनाले भावी योजना तयार गर्न नेपाललाई अनुभव दियो।
दोश्रो त्रिवर्षीय योजना २०१९-२०२२
प्रथम पञ्च वर्षीय योजना २०१८ श्रावणमै समाप्त भएपनि योजनाको समीक्षा र भावी योजना तर्जुमा गर्दा गर्दै वि.सं. २०१८ साल योजनाबिहीन वर्षको रूपमा बित्यो।
यस योजनावधिमा ६० करोड खर्च गर्ने लक्ष्य राखिएकोमा ५९ करोड ६८ लाख (झण्डै ९९ प्रतिशत ) खर्च हुन गएको थियो।
जङ्गली गोलभेडा
जङ्गली गोलभेडा (Physalis, उच्चारण: वा ) नाइटसेड परिवारमा पर्ने वनस्पति हो।
नगर कार्यपालिका
नगर कार्यपालिकामा एकजना प्रमुख, एकजना उपप्रमुख, नगरपालिकाका प्रत्येक वडाका वडाध्यक्षहरु, नगरसभाले आफुमध्येबाट निर्वाचित गरेको ५ जना महिला सदस्यहरु र दलित वा अल्पसंख्यक समुदायबाट नगरसभामा निर्वाचित गरेको ३ जना सदस्यहरु मिलेर नगर कार्यपालिका बन्छ ।
गुलाबी ताल
गुलाबी ताल क्यानडाको क्युबेकमा अवस्थित गाटिनेउ पार्कमा रहेको ताल हो ।
नगर कार्यपालिका
यसरी गाउँसभा र नगरसभाको कार्यकाल ५ वर्षको हुन्छ । गाउँँसभा र नगरसभाको कार्यकाल समाप्त हुनु भन्दा २ महिना अगाडि सदस्यको निर्वाचन हुनु पर्ने संविधानमा प्रावधान रहेको छ ।
त्रियुगा नदी
त्रियुगा नदी कोशी नदीको एक सहायक नदी हो, यो नदी उदयपुर जिल्लाको सदरमुकाम गाईघाट शहरको मध्यबाट बग्दै पुर्वमा गएर बरुआ नदीसंग मिल्छ र अंतमा गएर कोशिमा मिल्छ।
यस नदिमा चन्द्र नहर निर्माण गरिएको छ।
केर्खा खोला
केर्खा खोला तोपगाछी गाविसको वड न:७ मा रहेको एक सानो खोला हो । यसको छेउमै रहेको पुरानो बजार केर्खा बजार कै नाममा यस खोलाको नाम 'केर्खा खोला' रहेको हो ।
अन्य
यो इलामको चुरे क्षेत्रबाट सङ्कलित पानिको बहाव रहेको एक खहरे खोला हो । यो खोला महेन्द्र राजमार्ग कटेपछि लगभग ६०० मिटर दक्षिणमा कमल खोलामा मिसीन्छ ।
बाबरी
बाबरी एउटा औषधीय गुण भएको वनस्पति हो। यो फूल फुल्ने वनस्पति पोथ्रा वर्गमा पर्दछ । यसमा मगमग बासना चल्ने र गुलियो रस हुने भएकाले मौरीले असाध्यै मन पराउँछ । यो वनस्पतिको फूल, पात र बीउ औषधिको रूपमा पनि प्रयोग हुन्छ ।
नेपालको ग्रामिण क्षेत्रमा वावरी लाई सुगन्धित् फूलको रूपमा घरआँगनमा वा खेतवारी कतै पनि लगाईने गरिन्छ । मीठो राम्रो वासना संग तुलना गरिन्छ मगमग वसाउने वावरीलाई । वावरीलाई घरेलु अौषधिको रूपमा पर्योग गरिन्छ । यो गर्मीको, ग्याष्ट्रिकको र पायल्स् को समस्यामा सतप्रतिशत लाभदायक हुन्छ । वावरीको पाकेको वीजलाई वेलुका सफा मिस्रिपानिमा पकाएर राख्ने र विहान उठ्ने बित्तिकै सो चिसो काडापनी पिउने । एकैदिनमा सकारात्मक परिवर्तन अाँउछ ।
हलेशी महादेव (दोलखा)
हलेशी महादेव दोलखा जिल्लाको माली गाविस स्थित वडा नं ६ लामा गाउँमा रहेको छ । यस हलेशी महादेवमा साउन महिनाको जनै पुर्णीमा ठुलो मेला लाग्छ । यस ठाउँमा जानको लागि यातायातको राम्रो सुबिधा रहेको छ । यस ठाउँबाट चेर्दुङ डाँडा,ठोसो खोला,तामेडाँडा लगयतका रमाईलो ठाउँको अवलोकन गर्न सकिन्छ ।
कलम
कलम, लेखनी वा पेन यस्तो वस्तु हो, जसबाट कागजमा मसी द्वारा लेखिन्छ । कलमको प्रयोग अन्य चीजहरूमा पनि लेखनको लागि गरिन्छ । प्राचिन काल देखि आजसम्म अनेक प्रकारले लेखन प्रयोजनको लागि प्रयोग गरिएका छन् जस्तै नरकटको कलम, प्वांखबाट बनेका कलम, फाउंटेन पेन, बाल-पोइंट पेन (बाल-मुखी कलम) आदि ।
जौनपुरी (राग)
राग जौनपुरी भारतीय शास्त्रीय सङ्गीतको एक राग हो। यो राग आसावरी ठाट अन्तर्गत पर्दछ। ओम्कारनाथ ठाकुर जस्ता केही सङ्गीतकारहरू यस रागलाई शुद्ध ऋषभ आसावरीसँग अविनाशी ठान्दछन्। राग जौनपुरीको आकर्षक स्वरको कारण यसलाई कर्नाटक क्षेत्रमा एक लोकप्रिय रागको रूपमा मान्ने गरिन्छ। दक्षिण भारतीय सङ्गीतको धेरै रचनाहरूमा जौनपुरी राग राख्ने गरिएको छ।
यो रागको नामबाट सम्भवतः गुजरातको सौराष्ट्र नजिकैको जवनपुर सहर र उत्तर प्रदेशको जौनपुर सहरको नाम राखिएको छ। यस रागमा 'ग, ध, नी' स्वर कोमल लाग्ने गर्दछ। आरोहमा 'ग' (गन्धार) निषेधित हुन्छ अर्थात गाउने बजाउने बेला आरोहमा 'ग' स्वरलाई छोड्नु पर्छ। अवरोहणको समयमा सातवटै स्वर प्रयोग गर्ने गरिन्छ। जौनपुरी रागको वादी स्वर 'ध' (धैवत) र संवादी स्वर 'ग' (गन्धार) हो।
इतिहास
विद्वानहरूका अनुसार जौनपुरको सुल्तान हुसैन सार्कीद्वारा यो रागको रचना भएकोले वहाँकै राज्य गरेको स्थानको नाउँमा यो रागको नाम 'जौनपुरी' राखिएको हो। भारतका सङ्गीतकरहरूले यो तथ्यलाई पूर्ण रूपमा स्वीकार नगरे पनि सङ्गीतकारहरू यो रागको प्रसार प्रचारमा जौनपुरको सुल्तानको योगदान प्रति एक मत राखेका छन्। यो राग आसावरी ठाटबाट उत्पन्न भएको मानिछ। राग जौनपुरीमा गन्धार, धैवत र निषाद स्वर कोमल प्रयोग गरिन्छ। केही गायकहरू आरोहमा शुद्ध 'नि' को प्रयोग गर्ने गर्छन तर प्रचलित भने कोमल निषाद नै हो। यो उत्तराङ्गवादी राग हो। यसको गायन-वादनको समय दिनको दोस्रो प्रहर मानिन्छ। जौनपुरीको समप्रकृति राग आसावरी हो।
क्षेत्र
क्षेत्र भन्नाले कुनै पनि सेरोफेरोलाई जनाउँछ छ । जस्तै बाग्मती क्षेत्र, पहाडी क्षेत्र , मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र आदि ।
क्षेत्र भन्नाले कुनै पनि रूपमा निम्न प्रकारका सेरोफेरो जनाउन सक्छ ।
युनाइटेड फाइनान्स लिमिटेड
युनाइटेड फाइनान्स लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "ग वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो वित्त कम्पनी हो।
आधिकारीक वेबसाईट
www.ufl.com.np
इन्द्रकमल
इन्द्रकमल (वैज्ञानिक नाम:Gardenia jasminoides) एउटा फूलको प्रजाति हो। यो फूलको विरूवा सानो रूखको आकारमा हुन्छ र यसमा सेतो रङको फूल फूल्दछ। यसको फूल अत्यन्तै बासनादार हुन्छ।
सुगा मधुकरही
सुगा मधुकरही नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको जनकपुर अञ्चल, धनुषा जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
कुकको मुसो
कुकको मुसो नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।
शङ्कर लामिछाने
शङ्कर लामिछाने (वि.सं. १९८४ चैत ५ - वि.सं. २०३२ माघ १०) चर्चित नेपाली निबन्धकार थिए। उनलाई साहित्यका विशिष्ट साधको रूपमा लिइन्छ। उनका गौंथलीको गुँड (२०२५), बिम्ब प्रतिबिम्ब (२०२८), गोधूली संसार(२०२७), एब्स्ट्रयाक्ट चिन्तन प्याज र शङ्कर लामिछाने (२०३०) लगायतका निबन्ध सङ्ग्रहहरू प्रकाशित छन्। उनले निबन्ध सङ्ग्रह एब्स्ट्रयाक्ट चिन्तन: प्याजका लागि मदन पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए।
प्रारम्भिक जीवन
हरिप्रसाद लामिछाने र राजकुमारीका जेठा छोराका रूपमा शङ्करको जन्म वि.सं. १९८४ साल चैत ५ गते काठमाडौँको जैसीदेवलमा भएको थियो। लामिछानेले काठमाडौँमा विज्ञान विषयमा १२ कक्षा सम्मको अध्ययन पुरा गरेका थिए। उनी जागिरमा लागेका थिए। राणाकालीन युगको समाप्तिको पूर्वसन्ध्यामा उनले गुठी अड्डामा खरदारको पदमा जागिर खाएका थिए। त्यसपछि उनी नेपाल-भारत सांस्कृतिक केन्द्रको पुस्तकालयको अध्यक्ष भएका थिए।
स्वभाव र लेखन
लामिछाने खुबै मिलनसार थिए। उनी महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाका पनि अति नजिक थिए। त्यस बेला यी दुवैजना आर्थिक हाहाकारमा भास्सिएका थिए। किनभने उनीहरूको कमाइ खाने भाँडो ठूलो थिएन। त्यसैले एक पटक लामिछानेकै पारामा लागेर देवकोटा पनि लामिछाने झैं विदेशी पर्यटकलाई घुमाउने पेशामा आबद्ध भए। त्यस बेला गाइडको काम गरेका लामिछानेले देवकोटालाई यो पनि एउटा जीविकाको काम हो भनेर त्यतै मोडेका थिए। देवकोटा पनि अबोध बालक जस्तै थिए। त्यसैले जसले जे भन्यो उनी त्यही मानिदिन्थे। अनि फेरि तुरुन्तै अर्को कुनै मान्छेले भड्काएपछि देवकोटा उसैका कुरा पत्याइदिन्थे। तर लामिछानेले चाहिँ देवकोटालाई आर्थिक रूपमा पनि उकास्ने प्रयत्न गरेका थिए।
चेतनप्रवाह शैलीलाई नेपाली निबन्धमा भित्र्याउने श्रेय उनैलाई दिइन्छ। लामिछानेका प्रयोगशील निबन्धमा बौद्धिकताको प्रखर चेत पाइन्छ। उनले आफ्नो समयमा व्यवसायीका रूपमा समेत काम गरे। उनले लेखनीमा शब्द, शैली र प्रस्तुतिमा नयाँ प्रयोग गरिरहे। उनले आफू पन्ध्र वर्ष पुग्दानपुग्दै आफ्नो लेख साहित्यस्रोत पत्रिकामा छपाए। त्यसपछि उनी क्रमशः चर्चा-परिचर्चामा आइरहे। किनभने उनले घनत्व भएका कृतिको मात्र निर्माण गरे। उनको निबन्धसङ्ग्रह 'एब्स्ट्रयाक्ट चिन्तन: प्याज'ले वि.सं. २०२४ सालको मदन पुरस्कार प्राप्त गरेको थियो। उनका फुटकर रूपमा थुप्रै कविता छापिएका थिए भने कथासङ्ग्रहका रूपमा 'गौंथलीको गुँड' (वि.सं. २०२५) प्रकाशित भएको थियो। साथै उनको व्यक्तिकेन्द्रित निबन्धसङ्ग्रह 'बिम्ब प्रतिबिम्ब' (वि.सं. २०२८) प्रकाशित भएको थियो। 'गोधूलि संसार' (वि.सं. २०२७) र 'शङ्कर लामिछाने' (वि.सं. २०३२) नामक उनका थप निबन्धका कृति प्रकाशित भएका थिए।
पारिवारिक अवस्था
शङ्कर लामिछाने साहित्यिक कृति जति अब्बल दर्जाका छन्, व्यतिगत जीवनमा उनी त्यतिनै अव्यस्थित र विवादित रहे। दार्जीलिङनिवासी रत्ना राईसँग प्रेमविवाह गरेका उनले पछि काठमाडौँकी सुवर्ण श्रेष्ठसँग पनि अर्को बिहे गरे। रत्नातर्फबाट उनको दीप र शिखा जन्मे भने सुवर्णबाट प्रकाश र प्रभास। यसैबाट उनी बहुविवाहको झमेलामा परे। भन्नेहरू भन्छन्, उनले थुप्रैसँग प्रीति गाँसे। त्यही क्रम तानिएर उनी पारिजातको सम्पर्कमा पनि पुगे। पारिजातसँगको उनको सम्पर्कलाई धेरैले प्रेमको संज्ञा दिए, तर उनले बाँचुन्जेल पारिजातलाई बहिनी भनिरहे। साहित्यजगतमा चर्चा थियो, "पारिजातको 'शिरीषको फूल'को भूमिका लामिछाने र पारिजातबीचको प्रेमको सेतु थियो।" भनिन्थ्यो, "शङ्कर लामिछाने र पारिजात एकअर्कालाई प्रेम गर्थे। दैनिक दस-बाह्र पल्टसम्म पनि लामिछानेको पारिजातसँग भेट हुन्थ्यो।" तर यथार्थमा चिन्नेहरूले प्रेम नै थियो भने पनि 'अलौकिक' थियो भन्छन्।
हाकाहाकी मैले चोरेको (कृति नक्कल गरेको) हो भनेर सार्वजनिक रूपमा उदघोष गर्न सक्ने लामिछाने साहित्यमा एक निष्ठ भएर लेखिरहे। लेख्तालेख्तै उनी नेपाली भाषासाहित्यका महारथीका रूपमा स्थापित पनि भए।
निधन
उनको ४८ वर्षको अल्पायुमा वि.सं. २०३२ माघमा नै ब्रेन ट्युमर रोगबाट निधन भयो।
व्यावसायिक जीवन
उनी जनसेवा सिनेमा भवनका व्यवस्थापक, घरेलु शिल्पकला बिक्री भण्डार लिमिटेडको व्यवस्थापन प्रमुख, शङ्कर ट्राभल एण्ड टुर्स तथा होटल शङ्करका प्रशासक भएका थिए।
२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप
बाह्य कडीहरू
श्रेणी :साफ महिला च्याम्पियनसिप
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी) वा छोट्करीमा नेकपा एमाले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी) र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी) बीच एकीकरण भई २०४७ पुस २२ गते स्थापना भएको नेपालको सबैभन्दा ठूलो विपक्षी राजनीतिक दल हो।
नेपालको सङ्घीय संसदमा यो प्रमुख प्रतिपक्षी दल हो। झण्डै ६,००,००० सदस्य रहेको यो नेपालको दोस्रो ठूलो दल हो। यो नेपाली काङ्ग्रेस लगायतका दुई मुख्य दलहरूमध्ये एक रहेको छ।
नेकपा (एमाले)ले पाँच वटा सरकारको नेतृत्व गरेको छ जसमा मनमोहन अधिकारीले एकपटक, केपी शर्मा ओली दुई पटक, माधवकुमार नेपालले एकपटक र झलनाथ खनालले एकपटक नेतृत्व गरेका थिए। २०७८ भदौमा, पूर्वप्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालको अध्यक्षतामा केन्द्रीय समिति सदस्य र झलानाथ खनाल लगायत सांसद्ले, नेकपा (एकीकृत समाजवादी) नामक नयाँ दल गठन गरेसँगै दल विभाजित बन्न पुगेको थियो।
यो पार्टीलाई बृद्ध भत्ता लगायत सामाजिक सुरक्षा भत्ता जस्ता लोकरिझाई कार्यक्रम सुरुवात गर्ने श्रेय/ आरोप दिइन्छ।
यद्यपि, संसद तथा सडकमा अवरोध गर्ने, सडकमा रेलिङ भाच्ने तथा टायर बाल्ने संसदीय विकृतिको सुरुवात गरेको दोष पनि यो पार्टीलाई जान्छ। यो पार्टीले लगातार ५७ दिन सम्म संसद अवरुद्ध गरेर रेकर्ड कायम गरेको थियो। त्यो ५७ दिनको आफ्नै रेकर्ड रेकर्ड नौ महिना संसद अबरुद्ध गरेर २०७८ -२०७९ सालमा भंग गरेको थियो।
स्थापनाकाल, २०४८–२०५०
पञ्चायती व्यवस्थाको विरोध गर्न र बहुदलीय प्रजातन्त्रको पुनर्स्थापना गर्न २०४६ मा संयुक्त वाम मोर्चा गठन भएको थियो। उनीहरूले नेपाली काङ्ग्रेससँग संयुक्त आन्दोलनको आयोजना गरेका थिए। फलस्वरूप नेपालको जनआन्दोलन २०४६ सफल भएसँगै पञ्चायती व्यवस्था उन्मुलन भएको थियो। संयुक्त वाम मोर्चाका दुई घटक नेकपा (मार्क्सवादी) र नेकपा (मार्क्सवादी-लेनिनवादी) मिलेर २०४७ पुष २२ मा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी) गठन गरेका थिए। आम निर्वाचन २०४८ अघि नै संयुक्त वाम मोर्चा निष्क्रिय भएको थियो।
आम निर्वाचन २०४८मा पार्टीले २०५ मध्ये ६९ सिट जितेको थियो र यो प्रतिनिधि सभाको दोस्रो ठूलो दल बनेको थियो। मनमोहन अधिकारी संसदीय दलको प्रमुखमा निर्वाचित भएका थिए र पछि प्रतिपक्ष दलको नेता बनेका थिए। २०४८ असार १४, मा नेकपा (एकीकृत) बाट अलग भएपछि आफूलाई पुनर्गठन गरेको नेकपा (बर्मा) पार्टीमा विलय भएको थियो। पाँचौँ पार्टीको महाधिवेशन सन् १९९३ जनवरीमा काठमाडौँमा सम्पन्न भएको थियो र जनवादी बहुदलीय जनवादलाई यसको मुख्य विचारधाराको रूपमा स्वीकार गरिएको थियो। मदन भण्डारीद्वारा प्रतिपादित जनताको बहुदलीय जनवादको एउटै विचारधाराले यसले आउँदो वर्षहरूमा सबैभन्दा प्रमुख राजनीतिक दलहरू मध्ये एक बनाएको थियो। दलको पाँचौँ महाधिवेशनमा आधिकारीलाई अध्यक्षमा निर्वाचित गरिएको थियो भने महासचिवमा मदन भण्डारी निर्वाचित भएका थिए। भण्डारीको त्यस वर्षको उत्तरार्धमा चितवनमा भएको सवारी दुर्घटनामा परी मृत्यु भएको थियो भने माधवकुमार नेपाल पार्टीका महासचिव बनेका थिए। २०४९ मा, तुलसीलाल अमात्य नेतृत्वको नेकपा (अमात्य) नेकपा (एकीकृत)बाट टुक्रिएर एमालेसँग गाभिएको थियो।
प्रथम सरकार र विभाजन, २०५१–२०५४
२०५१ को मध्यावधि निर्वाचनपछि पार्टीले २०५ मध्ये ८८ सिट जितेको थियो र मनमोहन अधिकारीको नेतृत्वमा अल्पमतको सरकार गठन गरेको थियो। भारतसँग पानी बाँड्ने सम्झौताबारे मतभेद भएपछि २०५४ मा पार्टीले पहिलो पटक विभाजनको सामना गर्नुपरेको थियो। वामदेव गौतमको नेतृत्वमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी) का रूपमा मातृदलबाट ४६ जना सदस्य सहित नयाँ दल गठन भएको थियो।
रुवाई
रुबाईको सामान्य चिनारी
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)
राजा ज्ञानेन्द्रको प्रत्यक्ष शासन, २०६१-२०६३
राजा ज्ञानेन्द्रले संसद् विघटन गरेर २०६० सालमा नेपाली काङ्ग्रेसका प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवालाई अपदस्थ गरेका थिए। अन्य पाँच दलले उनको निर्णयको विरोध गरेका थिए। तर, देउवालाई बहालमा लिएपछि नेकपा (एमाले)ले अस्थायी सरकारमा सहभागी भएर भरतमोहन अधिकारीलाई उपप्रधानमन्त्री बनाएका थिए। यस सरकारलाई राजाले २०६१ माघ १९ मा भङ्ग गरेका थिए। उनको निर्णयको विरोध गर्न सात दलीय गठबन्धन गठन गरिएको थियो र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)सँग भएको सहमतिपछि राजाको प्रत्यक्ष शासनविरुद्ध संयुक्त सङ्घर्ष सुरु भएको थियो। २०६३ को जनआन्दोलन सफल भएपश्चात्, राजतन्त्रको अन्त्य भएको थियो र नेपाली काङ्ग्रेसका नेता गिरिजाप्रसाद कोइराला नेपालको प्रधानमन्त्री बनेका थिए।
रुवाई
जसरी गजल अरबी साहित्यको उब्जनि हो अरबबाटनै यसको मुख्य विकास भयो। त्यसै गरी रुबाई पनि अरब मुलुककै फरसी भाषामा हो भन्ने इतिहास बिस्व साहित्यमा निहित छ। गजललाई नेपालमा भित्र्याउने श्रेय मोतिराम भट्टलाई जान्छ तर रुबाईको दरिलो प्रमाण भेटिएको छैन तर यसको रचना गरी पुस्तकको रूपमा प्रकाशन गर्ने श्रेय भने साहित्यकार प्रकास आङ्गदाग्बेलाई जान्छ। उनको ग्याँसको च्याम्बरमा बुद्ध रुवाई सङ्ग्रह प्रकाशनमा ल्याएको पाईन्छ।रुबाई नेपालमा धेरै लामो समयबाट लेखिदै आए पनि यसलाई असर भने मुक्तक र टुक्राले गर्‍यो   यसको अर्थ यो हौनकि मुक्तर टुक्रानै रुवाई हुन्। विश्व साहित्यको इतिहासले बताउँछ कि यो बिधा हजारै वर्ष अगाडि देखि लेखिदै आए पनि यसलाई एघारौँ शताब्दीमा जन्मिएका फारसी आदि स्रष्टा अमर खैय्यामले रुवाईको नामकरण गरी पुर्नजन्म दिए। यस अर्थमा अमर खैय्यामलाई गजलका पिता भन्दा फरक नपर्ला तर नेपालमा भने कसलाई श्रेय जान्छ प्रकाशनको हिसाबमा प्रकास आङ्गदाग्बे पर्छन्। जसरी गजल बिदामा मोतिराम भट्टलाई सम्झिन्छै त्यसरीनै रुवाई बिदामा प्रकास आङ्गदाग्बेलाई सम्झदा फरक नपर्नु पर्ने हो। इतिहास साँचो छ एघारै शताब्दिमानै खैय्याम द्धरा हजारै रुवाईहरू लेखिए खैय्यामले लेखोको करिब हजार वर्ष पछि मात्र यसले बिस्व साहित्यमा हाँगिने अवसर प्राप्त गर्‍यो। रुवाई बिदा जिवनर जगतमा अतिनै नजिकभएर लेखितापनि खैय्यामको समयमा स्रोत,सामाग्रि, छापा र साञ्चारको विकास नभएको कारण उनको निधनपछि खैय्यामका रचना ब्यवस्थित हुन सकेन्न्। उनका परिवारर अनुरागिहरूले प्रयास नगरेको भने हैन तर लामो समय टिकाउन सकेन्न। अन्त्यमा उनका रचना वेवारिसे लथा लिङ्गभयो। रदि कागजको खातमा उनका रचना पुग्यो। यसै प्रसङ्गमा एकदिन अंङ्गग्रेजि साहित्यकार फिट्ज्जेरल्डले पसलमा सामान किन्दा सामानसगै पसलेले पोको पारेर दियो र उनले त्यस काजमा लेखिएको कुरा कुनै महत्त्वपुर्ण हुनुपर्छ भनि ठानि उनले फारसि भाषाको अध्यान गरे उनलाई फारसि भाषा अध्यानगर्नकै लागि ८,९ वर्ष लागेको इतिहासमा हेर्न सकिन्छ। त्यस पश्चात उनले फारसि भाषामा लेखिएको रुवाई बिधा अंङ्गग्रेजि भाषामा रूपान्तरण गरेपछि यस बिदाले दिन दुईगुना र रात चैगुनाका दरले बिस्वमा फिजियो। यसरि अंङ्गग्रेजि भाषामा रूपान्तरण भएपछि यस बिधालाई अन्यभासमा रूपान्तरण गरे यसै क्रममा हिन्दि भाषामा रूपान्तरण भयो। हिन्दिभाषामा ल्याउने श्रेयभने हरिवंश राय वच्चनलाई जान्नछ। हरिवंश राय  वच्चन भारतिय अभिनेता अमितावच्चनका पिताहुन्। नेपालमा ल्याउनेको हो भनि ठोस प्रमाण भेटिएको छैन तर पुस्तकको हिसाबमा प्रकास आङ्गदाग्बे लाईनै जान्छ। चाहे जेहोस रुवाई बिधाले जोको हिको मनमा सुटुक्क अटाउछ। अवधिको खाडि बोलिमा रुबाईलाई रोलाई भनिन्छ। रुबाईको उत्पति हेर्ने हो भने करुण रशबाट आवाज वा शब्द निस्कन्छ। यहिनै रुवाईको पृष्ठ भुमि हो।अहिले नेपाली साहित्यमा पनि रुवाई बिधा अगाडिनै बढेको पाईन्छ। अब यस बिदाका केही नियमको चर्चा गरै। १.दुइशेरमा पुर्ण हुन्छ,शेरहरू अलग अलग हुनुहुदैन। २.एउटै भावमा केन्द्रित हुन्छ। ३.यसमा रदिफ आवस्यक छैन हुदा सुनमा सुग्ध हुन्छ। ४.यसलाई अनिवार्य चार हरफमा समेट्नु पर्छ। अन्यथा अरुनै बिदा हुन् जान्छ। क) पहिलो हरफ : विषय वस्तुको उठान ख) दोस्रो हरफ : विषय बस्तुमाथि ब्याख्या ग) तेस्रो हरफ : विषय बस्तुमा जिज्ञासा वा कौतुहलता घ) चौथो हरफ : एक मुस्ट भावगत प्रहार ५.रुबाईमा करुण रशको आवश्यक पर्दछ। अन्त्यमा रुबाई एक साहित्य बगैचाको फुल हो यसलाई रोप्ने काम गरे खैय्यामले गोडमेल फिटजजेरल्ड र हिन्दिमा हरिवश राय बच्चनले भने नेपाली साहित्यको बगैचामा एकमुस्ट बिरुवा लगाए प्रकास आङ्गदाग्बेले अत : यसको गोडमेलर रोपनिको जिम्मा हामि सबैले लियै।
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)
संविधान सभा, २०६४-२०६८
संविधान सभा निर्वाचन, २०६४ पार्टीले ६०५ मध्ये १०८ सिट जितेर तेस्रो स्थान हात पारेको थियो। पछि, माधवकुमार नेपालले महासचिव पदबाट राजीनामा दिएका थिए। उनको ठाउँमा झलनाथ खनालले पद बहाली गरेका थिए। पार्टीले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)का उम्मेदवार पुष्पकमल दाहाललाई समर्थन गरेर उनको सरकारमा सहभागी भएको थियो। आठौँ महाधिवेशनमा पार्टी अध्यक्षमा झलनाथ खनाल र महासचिवमा ईश्वर पोखरेल निर्वाचित भएका थिए।
२०६५ मा, पुष्पकमल दाहाल नेतृत्वको माओवादी सरकारले सेना प्रमुख रुक्माङगद कटवाललाई निष्कासन गरेपछि नेकपा (एमाले) गठबन्धन सरकार छाड्न बाध्य भएको थियो। सरकारबाट हटेपछि, पार्टी माधवकुमार नेपाल नेतृत्वको सरकारमा नेपाली काङ्ग्रेस र मधेशी जनअधिकार फोरमसँग नयाँ गठबन्धन सरकार बनाएको थियो।  नयाँ संविधानको मस्यौदा तयार गर्न नसकेपछि २०६६ मा, माधवकुमार नेपालले राजिनामा दिएको थिए। सात महिनाभन्दा बढी राजनीतिक गतिरोधपछि खनाल २०६७ माघ २३ गते, एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)को समर्थनमा नेपालको प्रधानमन्त्री निर्वाचित भएका थिए। नयाँ संविधान र शान्ति प्रक्रियाको मस्यौदा तयार गर्ने विषयमा अन्य दलहरुसँग सहमति जुट्न नसकेपछि उनले असोज मै राजीनामा दिएका थिए। २०६८ भदौ ११ गते बाबुराम भट्टराई नेतृत्वको सरकारमा दल सहभागी भएको थियो।
दोस्रो संविधान सभा, २०७०-२०७२
तोकिएको समयभन्दा अघि नै नयाँ संविधानको मस्यौदा तयार गर्न नसक्दा संविधान सभा विघटन पछि २०७० को निर्वाचनमा ५७५ मध्ये १७५ जना निर्वाचित सिटमा विजयी भएपछि दोस्रो ठूलो दल बनेको थियो। पार्टीले सुशील कोइरालाको नेतृत्वमा सत्तारुढ नेपाली काङ्ग्रेस र राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीसँग गठबन्धन सरकारमा सहभागी भएको थियो।  पार्टीको नवौँ महाधिवेशनमा माधवकुमार नेपाललाई पराजित गरेपछि २०७१ मा, खड्गप्रसाद ओली पार्टी अध्यक्ष बनेका थिए।  यो सरकारले ३ असोज २०७२ मा नयाँ संविधान दिएको थियो।
सङ्घीय नेपाल
नयाँ संविधानको मस्यौदा तयार भएपछि सुशील कोइरालाले राजीनामा दिएर खड्गप्रसाद ओली एकीकृत नेकपा (माओवादी), राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी र अन्य दलको समर्थनमा प्रधानमन्त्री निर्वाचित भए। नेपाली काङ्ग्रेस र नेकपा (माओवादी केन्द्र)ले समर्थन गरेको अविश्वासको प्रस्ताव अघि ओलीले २०७३ साउन २० गते राजीनामा दिएका थिए।
स्थानीय तह निर्वाचन, २०७४मा, पार्टीले १४,०९९ सिट (२९४ मेयर वा अध्यक्ष पद सहित) जितेको थियो र सबैभन्दा ठूलो स्थानीय-सरकार पार्टी बनेको थियो। पार्टीले काठमाडौँ र पोखरा  लगायतका प्रमुख सहरमा मेयरमा विजयी हासिल गरेको थियो। प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४ र प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४ अघि दलले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)सँग गठबन्धनको घोषणा गरेको थियो। पार्टीले प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४मा, १२१ सिट जित्दै प्रतिनिधि सभामा सबैभन्दा ठूलो पार्टी बनेको थियो र नेपालका सात प्रदेशमध्ये ६ वटा प्रदेशमा सबैभन्दा ठूलो पार्टी बन्न पुगेको थियो। निर्वाचनपछि पार्टीले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)सँग आफ्नो गठबन्धन कायम गरेको थियो र नेपालको केन्द्र र सात प्रदेशमध्ये ६ वटामा गठबन्धन सरकार गठन गरेको थियो । सत्ता बाँडफाँड सम्झौता अनुसार नेकपा (एमाले)ले प्रदेश नं १, बागमती प्रदेश, गण्डकी प्रदेश र लुम्बिनी प्रदेशमा सरकारको नेतृत्व गरेको थियो।
२०७४ माघ २३ मा भएको राष्ट्रिय सभा निर्वाचनमा नेकपा (एमाले) ले ५६ मध्ये २७ सिटमा जित हासिल गरी फेरि देशकै सबैभन्दा ठूलो दल बनेको थियो। पार्टी अध्यक्ष ओली प्रतिनिधि सभामा दलको संसदीय दलको नेता निर्वाचित भएका थिए र २०७४ फागुन ३ गते प्रधानमन्त्री नियुक्त भएका थिए।  विद्यादेवी भण्डारी फागुन २९ गते पुनः राष्ट्रपतिमा निर्वाचित भएकी थिइन्।
विघटन र पुनर्सथापना, २०७५-२०७७
आठ महिनाको योजनापछि नेपालका दुई प्रमुख वामपन्थी दललाई गाभ्ने योजनालाई अन्तिम रुप दिन एकीकरण संयोजन समितिको भेला बसेको थियो। २०७५ जेठ ३ मा, नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी लेनिनवादी) बीच एकीकरण भएको थियो र यो दल लगभग दुई तिहाइ बहुमत सहित नेपालको सबैभन्दा ठूलो दल बन्न पुगेको थियो।
२०७७ फागुन २४ गते, सर्वोच्च अदालतले नेकपा (एमाले) र नेकपा (माओवादी केन्द्र)को विलयबाट बनेको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको आधिकारिकता वा आधिकारिक नाम ऋषि कट्टेलले यस भन्दा अगाडि नै निर्वाचन आयोगमा दर्ता गरेको भन्दै पूर्ववर्ती दलहरूलाई छुट्टाभिन्न गर्ने गरि आदेश जारी गरेको थियो। विघटन पश्चात्, विभिन्न प्रदेश तथा सङ्घीय सरकारबाट यो सत्ताबाट बाहिरिएको थियो।
प्रथम सरकार र विभाजन, २०५१–२०५४
२०५१ को मध्यावधि निर्वाचनपछि पार्टीले २०५ मध्ये ८८ सिट जितेको थियो र मनमोहन अधिकारीको नेतृत्वमा अल्पमतको सरकार गठन गरेको थियो। २०५४ अविश्वासको प्रस्ताव गुमाउँदा आधिकारी राजीनामा दिन बाध्य भएपछि सरकार नौ महिनासम्म चलेको थियो। सूर्यबहादुर थापा नेतृत्वको राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी सरकारलाई समर्थन गरेपछि सन् २०५४ दल पुनः सरकारमा फर्किएको थियो। राप्रपामा भएको मतभेदपछि लोकेन्द्रबहादुर चन्दले राजीनामा दिएका थिए र नेकपा (एमाले) फेरि विपक्षमा पुगेको थियो।
भारतसँग पानी बाँड्ने सम्झौताबारे मतभेद भएपछि २०५४ मा पार्टीले पहिलो पटक विभाजनको सामना गर्नुपरेको थियो। वामदेव गौतमको नेतृत्वमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी) का रूपमा मातृदलबाट ४६ जना सदस्य सहित नयाँ दल गठन भएको हो। गिरिजाप्रसाद कोइराला नेतृत्वको नेपाली काङ्ग्रेस–नेपाल सद्भावना पार्टीको गठबन्धन सरकारलाई समर्थन गर्दै २०५५ मा, पुन: पार्टी सरकारमा सहभागी भएको थियो। आम निर्वाचन २०५६ पार्टीले २०५ मध्ये ७० सिट जितेको थियो र यो प्रतिनिधि सभाको दोस्रो ठूलो दल बनेको थियो।