cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
जलगैँडा
जलगैँडा यसको नाल-आकारको धड, भुत्ला रहित शरीर, डरलाग्दा मुख तथा दाँत, छोटा तथा ठुते खुट्टा र भयङ्कर आकारले चिनिन्छ। जलगैँडा (१.५ टन), हात्तीका तिन प्रजाति (३ देखि ९ टन) र सेतो गैँडा ( १.५ टन) भन्दा पछि तेस्रो वजनदार जनावर हो। यसका छोटा तथा ठुटे खुट्टाका बावजुद यो मानिस भन्दा छिटो दौडन सक्छ। जलगैंडा छोटो दुरीमा ३० किलोमिटर प्रतिघण्टाको दरले दौडन सक्दछ। जलगैंडा बिश्चमा भएका रिसाहा जनावरहरू मध्यमा पर्दछ, साथै यसलाई अफ्रिकामा पनि खतरनाक जनावरको रूपमा चिनिन्छ। जाम्बिया (४०,००)तथा तान्जनिया (२०,००० - ३०,०००) गरी अफ्रिकाको उप साहारन क्षेत्रमा १२५,०० देखि १५०,००को सङ्ख्यामा जलगैँडाहरू रहेको अनुमान गरिएको छ। तापनि वासस्थानको अभाव र मासु तथा बहुमुल्य दाँतको लागि जलगैँडाको शिकारका कारण यिनीहरू खतरामा परेका छन्।
शारीरिक विवरण
जमिनमा बसोबास गर्ने सबैभन्दा ठूला जन्तुहरूमध्ये जलगैँडा पनि एक हो भने यो हात्ती र कुनै-कुनै गैँडाहरूभन्दा सानो हुन्छ। लोप हुँदै गएको अफ्रिकी महाप्राणीहरू मध्ये र दुई अफ्रिकी हात्तीका प्रजाति पनि जलगैँडाहरू सेतो गैँडाभन्दा औसत साना हुन्छन् भने कालो गैँडा र जिराफको तुलनामा तिनीहरू शरीरको पिण्डले ठूलो हुन्छ। जलगैँडाको नाप २.९० देखि ५.०५ मिटर (९.५ देखि १६.६ फिट) हुन्छ भने यसको पुच्छरको लम्बाइ लगभग ३५ देखि ५६ सेन्टिमिटर (१.१५ देखि १.८४ फिट) हुन्छ। एक औसत भाले वयस्क तौल लगभग १,५०० किलोग्राम (३,३१० पाउन्ड) हुन्छ भने एक वयस्क पोथीको तौल १,३०० किलो (२,८७० पाउन्ड) हुन्छ। धेरै ठूला भालेहरू २,००० किलोग्राम ४,४१० सम्म पुग्न सक्छन् भने केही अधिक ठूला भालेहरूको तौल २,६६० किलोग्राम (५,८६० पाउन्ड) सम्म हुने गरेको छ। एक प्रतिवेदनले देखाएअनुसार विशाल वयस्क भालेको तौल ३,२०० किलोग्राम (७,०५० पाउन्ड) देखि ४,५०० किलोग्राम (९,९२० पाउन्न) सम्म पनि पुगेको थियो। भाले जलगैँडाहरूको जीवनभरिनै बढ्दै गएको देखिन्छ भने पोथीहरूको तौल २५ वर्षको उमेर सम्ममा अधिक हुने गरेको छ।
द लर्ड अफ द रिङ्ग्स
द लर्ड अफ द रिङ्ग्स (en:The Lord of the Rings, मतलब औंठिहरूको मालिक ) अङ्ग्रेजीमा रचित एक उपन्यास हो जसको (ब्रिटिश) लेखक जे. आर. आर. टोल्किन हुन। यो उपन्यास खासमा तीन किताबहरूको सिलसिला हो, जुन स्वयंको टोल्किनको एक पछिल्लो कार्य द हबिटको एक कडी जस्त‍ै छ। यि उपन्यासहरूको २००१, २००२ र २००३मा तीन हलिवुड फिल्महरूमा फिल्मांकन भएको थियो, जसको निर्देशक पीटर ज्याक्सन हुन। तीनौं फिलिमहरू हलिवुडमा धूम-धामसँग हिट भए र यिनले धेरै ओस्कार पुरस्कार पनि जिते। यस उपन्यासको कथा काल्पनिक छ।
मध्य धर्ती
मध्य धर्ती (en:Middle Earth) यस उपन्यासमा जताइएको एक काल्पनिक महाद्वीप हो जुन चारै तिरबाट समुद्रले घेरिएको हुन्छ। यसको पश्चिममा एउटा अर्को महाद्वीप छ, जसको नाम वालिनोर (en:valinor) हो। वालिनोर देवताहरूको भूमि हो जहाँ मान्छे जान सक्दैनन्।
कथा शुरू हुन्छ मध्य धर्तीमा तर शैतान कालो राक्षस बाट, जसको नाम थियो सौरन (en:Sauron) र जुन कालो जादूमा माहिर थियो। प्रथम युगको अन्तमा सौरन आफ्नो शैतानी मालिक मोर्गथ मेल्करको देवताहरू द्वारा हारबाट बचेर निस्किन्छ। दोस्रो युगमा सौरन संसारको बादशाह बन्ने सपना बुन्न लाग्छ। यसको लागि उ तोहफाहरूको मालिक अन्नतर को सुन्दर भेस बनाएर गन्धर्भहरू (elves) कहाँ गयो र उनको लोहारहरूको मुखिया केलेब्रिम्बोर (en:Celebrimbor) र दोस्रो लोहारहरूलाई धोका गरेर फुसलाएर उसबाट धेरै जादुई औंठिहरू बनाउन लगायो। तर रहस्यमयी र गुप्त तरिकाले उसले सुनको एक अर्को औंठी स्वयं बनायो : त्यो एक औंठी  (The One Ring)। यसमा उसले संसारको सारा शैतानियत र जादुई तागत भरिदियो। त्यो एक औंठी  बाकी सबै औंठिहरूको स्वामिनी थिइ, र त्यसलाई लगाउने वाला बकी सबै औंठी लगाउने वालाहरूलाई आफ्नो नोकर बनाउन सक्थयो। यो योजना नाकामयाब हुन्छ जब गन्धर्भहरूलेलाई यस धोकाको बारेमा थाहा पाउँछन् र तिनिहरू आफ्नो लागि बनाइएको तीन औंठिहरू खोल्छन्। सौरन गन्धर्भहरूले यो युद्ध गरेर बाकी सारा औंठिहरू फिर्ता लिन्छन्। सात औंठिहरू सौरनले फुच्चेहरूको नाइकेहरू लाई दिन्छन्, र नौवटा मान्छेकाको नाइके लाई। गन्धर्भहरूले आफ्ना तीन औंठिहरू बचाएर लुकाउँछन्। फुच्चेहरू आफ्नो आन्तरिक जादूको कारणले औंठिहरू सँग खास प्रभावित भएनन्, तर मान्छेहरू प्रभावित भए। औंठी लगाउने नौ मान्छेहरू केही नै वर्षहरूमा शैतानी प्रेत (en:Nazgul) बने, र अन्त सम्म सौरनको वफादार नौकर बनि रहे।
नूमेनोर (en:Numenor) द्वीपको राजा (मान्छे) आर-फराजौन (en:Ar-Pharazôn) मध्य धर्तीमा कब्जा गर्न आउछ र सौरोनलाई बन्दी बनाएर नूमेनोर लैजान्छ। उल्टै वहाँ सौरन राजालाई फुसलाएर उसलाई दुष्टताको बाटोमा लैजान्छ र नूमेनोर द्वीप र लगभग सबै नूमेनोरवासिहरूको सर्वनाश गर्दिन्छ। केही राम्रा नूमेनोरी मान्छेहरू मध्य भूमिमा बचेर पुग्छन् र त्यहाँ एक नयाँ सभ्यता बसाउँछन : गन्दोर (en:Gondor)को राज्य। यता अमर सौरन एक दोस्रो रूप लिएर पुन मध्य भूमिमा पुग्छ, बाकी नूमेनोरिहरूलाई मार्न। यस समय गन्धर्व र मान्छेहरू एक मैत्री सङ्गठन बनाउँछन र मिलेर सौरन र उसको दैत्यहरू (orcs)को सेनालाई हराइदिन्छन्। नूमेनोरिहरूको युवराज इसील्दूर एलेन्दिल (Isildur Elendil) आफ्नो मृत पिताको भाँचिएको तरवार नार्सिलले सौरनको औला काटेर उससंगबाट त्यो एक औंठी खोसेर लिन्छ र सौरनको शारीरिक शक्ति खतम हुन्छ। सौरनको प्रेतात्मा कहीं अन्तै भाग्छ। यस तरिकाले तेस्रो युगको शुरुवात हुन्छ।
अब नूमेनोरोको नयाँ राजा इसील्दूरको कर्त्तव्य बन्थयो कि त्यो एक औंठीलाई विनाशको पर्वत (en:Mount Doom or Orodruin), जुन एक ज्वालामुखी थियो,मा जलिरहेको आगोको ज्वालामा हालिदिनु, किन भनें त्यस दुष्ट औंठी र यसका स्वामीको सर्वनाशको कुनै अर्को तरीका थिएन। तर उसलाई आफ्नो एक जादुई चाहतको लागि एउटा औंठी राख्न मन लाग्छ, कुनै तरिकाबाट आफ्नो स्वामी सौरनको नजीकै फिर्ता जाने लाई। त्यो जादुई औंठीको प्रभाव देखेर पनि इसील्दूरले उसलाई नष्ट गरेन तर आफ्नो नजीकै राख्यो। त्यस पछि केही दैत्यहरूले उसलाई मारे र उनको शव नदीमा फालिदिए। यस तरिकाले त्यो शैतानी औंठी पानीमा हरायो, एक पुरा युगको लागि। यो सारा कथा ज्यादातर द सिल्मैरिल्यन उपन्यासमा उल्लेख छ।
द हबिट उपन्यासमा एक मान्छे-जस्तो नस्लको वर्णन छ, जुन हबिट (en:Hobbit) भनिन्थ्यो। हबिट शान्तिप्रिय साना मान्छे हुन्थे, लगभग फुच्चेहरूको उचाइ जति। गोल्लुम (en:Gollum, जन्म : स्मीगोल Smeagol ) नामको एक बहिष्कृत हबिटको हातमा एक पल्ट त्यो एक औंठी पर्छ। गोल्लुमलाई त्यो शैतानी औंठीले एक पागल, भद्दा, र दुष्ट जनावर-नुमा जीवमा परिवर्तन गर्दिन्छ। एक हबिट बिल्बो बैगिन्स (en:Bilbo Baggins)को आफ्नो रोमांचक यात्राको समयमा कुनै तरिकाबाट (धोखा गरेर) गोल्लुम देखि त्यो शैतानी औंठी उसलाई मिल्छ। बिल्बोको बुढेसकाल देखि द लर्ड अफ द रिङ्ग्स उपन्यासको कथा शुरू हुन्छ।
शैतानी औंठी
त्यो औंठी शुद्ध सुनले बनेको थियो, र त्यसमा कुनै रत्न जोडिएको थिएन। त्यसको भित्रको विलयमा मर्डोरको शैतानी भाषामा लेखिएको थियो :
पहिलो कडी : द लर्ड अफ द रिङ्ग्स--द फेलोशिप अफ द रिंग
द लर्ड अफ द रिङ्ग्स--द फेलोशिप अफ द रिंग (The Lord of the Rings—The Fellowship of the Ring, यानि, औंठिहरूको मालिक--औंठीको मैत्री ) यस सिलसि लि गर्‍यो पहिलो कडी थियो। यस पूरै शृंखलाको नायक हो शायर नामको एक साना गाँउको एक हबिट फ्रोडो बैगिन्स (en:Frodo Baggins)। फ्रोडो बिल्बो बैगिन्सको भतीजा थियो।
नोट गर्नुहोस कि आफ्नो जीनियसको परिचय दिदै टोल्किनले न केवल एक पूरै पौराणिक गाथाको रचना गरे, बल्कि उनमा कम से कम दुई नयाँ क्रित्रिम भाषाहरू पनि बनाए : खास तरिकामा गन्धर्भहरूको शास्त्रीय भाषा क्वेन्या (en:Quenya) र उनको लोकभाषा सिन्दारिन (en:Sindarin)। दुवै भाषाहरूको धेरै शब्द र वाक्य पुरा उपन्यासमा अङ्ग्रेजीको बीच छितरिएको छ।
१. पहिलो अध्याय
जब बिल्बोले आफ्नो १११औं वर्षगाँठमा सन्यास लिने बारे सोंच्यो, त त्यो एक औंठी उनले फ्रोडोलाई बाकी सम्पति संगै पुर्ख्योलि सम्पतिको रूपमा दियो। त्यो समय धेरै जादूगरहरू (Wizards or Maiar) मध्ये एक वृद्ध जादूगर गैंडैल्फ (en:Gandalf, बिल्बोको साथि)लाई शंका भयो कि त्यो सुनको औंठी कहीं त्यो हराएको शैतानी औंठी त हैन। गैंडैल्फको शंका सही निस्कियो। त्यसै समय गोल्लुमबाट सौरनलाई खबर लाग्यो कि औंठी शायरमा छ। सौरनले तुरन्त नौ भयानक नाज्गुललाई शायर तिर रवाना गर्‍यो। यता गैंडैल्फले फ्रोडो र उसको साथी स्याम गैम्जी (en:Samwise Gamgee)लाई शायर देखि औंठी निकालेर रिवेन्डेल (en:Rivendell) पुर्यानको जिम्मेदारीमा दियो, जहाँ गन्धर्भहरूको एक कौमको राजा एलरन्ड (en:Elrond) रहन्थ्यो। बाटोमा फ्रोडो र स्यामलाई उनको नातेदार मेरियाडक ब्रैन्डीबक (en:Meriadoc Brandybuck, मेरी) र पेरेग्रिन टुक (en:Peregrin Took, पिप्पिन) पनि उनिसंगै हिडे। गैन्डैल्फ उनलाई नजीकैको शहरमा भेटेन, जस्तो कि उसले भनेको थियो। तर त्यहाँ फ्रोडोको बचे-खुचेका नूमेनोरिहरूको नाइके आरागर्न (en:Aragorn) भने भेटियो, जसले उसको धेरै मदद गर्‍यो। रिवेन्डेलको बाटोमा वेदरटप पहाडमा नाज्गुलले फ्रोडोमा हमला गरे र औंठी नदिए पछि नाज्गुल नाइके अङ्ग्मारको डायनराज (en:Witch-king of Angmar)ले फ्रोडोलाई एक विषालु जादुई तरवारले घाइते पार्‍यो। एक अन्य गन्धर्वको मददले फ्रोडो रिवेन्देल पुगयो जहाँ उनको उपचार भयो।
२. दोस्रो अध्याय
उता गैन्डैल्फ जादूगरहरूको सरदार सारुमान द ह्वाइट (en:Saruman the White) सँग औंठीको बारेमा सल्लाह लिन यसोनगार्डमा र्थैंक (en:Orthanc)को मीनारमा गयो। उसले आफ्नो भोलेपनमा सारुमानलाई सबै साँचो साँचो बताइदिए। तर सारुमानको मनमा शैतानियत अझ रातोच भर चुगरेको थियो। उनले गैन्डैफलाई मीनार माथि कैद गर्‍यो र दैत्योको एक आफ्नो सेना बनाउन लागयो -- उरुक हाइ, जसमा दिनको उज्यालोले पनि कुप्रभाव पर्थेन। गैन्डैफ र्थैंक देखि भागेर निस्कियो र रिवेन्डेल पुग्यो।
मैत्रीले कराध्रास (en:Caradhras) पर्वत शिखरको टाढा देखि मर्डोर तिर निस्किने कोशिश गरे, तर चनाखा कराध्रासले उनलाई बाटो दिएनन् (फिल्ममा यो हिस्सा सारुमानको काले जादूको कारण देखिएको थियो, जहाँ सारुमानले कराध्रासको जगाएको थियो)। मैत्रीको नजीकै र कुनै बाटो नभएको कारण उनलाई रास्ता बदलेर मोरियाको खानी (the mines of en:Moria) देखि जान पर्‍यो। त्यहाँ एक कालो अग्निदानव बालरोग (en:Balrog) सँग लड्दा गैन्डैफ खानको गहाराइमा खस्यो। त्यहाँ देखि यि मैत्री गए गन्धर्भहरूको एक दोस्रो शहरमा : लोथलोरियन (en:Lothlorien), जहाँ फ्रोडोले गन्धर्वरानी गालाद्रियल (en:Galadriel)को एनामा आफ्नो कठिन भविष्यको केही झलकहरू देख्यो। त्यसपछि महानदी अन्दुइनमा नाउहरूको माध्यमले यो मान्छे गोन्डोरको सीमामा चले गये। त्यहाँ सारुमानको उरुक-हाइयहरू सँग उनको एक भयानक युद्ध भयो जसमा बोरोमीर मारियो। फ्रोडोले आफै यो निर्णय गर्‍यो कि अब ऊ नै यस औंठीलाई मर्डोर सम्म लैजान सक्छ, र उसलाई यो बाटो एक्लै नै जान पर्नेछ। तर स्यामको मन्नतमा फ्रोडो र स्याम दुवै नै मर्डोर तिर हिंडे।
दोस्रो कडी : द लर्ड अफ द रिङ्ग्स--द टू टावर्स
१. पहिलो अध्याय : ईसेनगार्डको गद्दारी
द लर्ड अफ द रिङ्ग्स--द टू टावर्स (The Lord of the Rings—The Two Towers, यानि, औंठिहरूको मालिक--दो मीनरें ) यस सिलसि लि गर्‍यो दोस्रो कडी छ। सिलसि लि गर्‍यो मध्य कडी भएको कारण देखि यसको कथा एकाएक नै शुरु हुन्छ, बिना कुनै चीजको जान-चिन्हारी दिये, अझ एकाएक नै खत्म पनि हुन्छ। यसको कथा सौरनको काली मीनार बाराद-दूर र सारूमान गर्‍यो काली मीनार और्थैंकको बीचको मैत्रीको ईद-गिर्द घूमती छ।
और्थैंक को, मीनारको छोड, तबतक एन्टोंले आफ्नो कब्जेमाले लिएको थियो र पारको नदीको बान्ध तोडएर उसलाई जलमग्न गर्‍यो थियो। सारुमान गर्‍यो दुष्टता बरकरार रहनको कारण देखि गैन्डैल्फले उनको जादुई छडी तोड दी र उसलाई जादूगर श्रेणी देखि निकाल दिए। सारुमानले गलती देखि उन मान्छेको तरफ एक पालान्तीर दे मारा, जसलाई पिप्पिनले पकडा। जिज्ञासु हबिट पिप्पिनले जादुई पालान्तीरको उपयोग गर्दै उनमा चुपके देखि नजर गडाई। वहाँ उसलाई सौरन र उनको अगली चालको भनक मिली। इसपछि गैन्डैल्फ र पिप्पिन गोन्डोरको सल्तनत तिर रवाना हो गये।
२. दोस्रो अध्याय : मोर्डोर सम्मको सफर
फ्रोडो र स्याम मोर्डोरको बाटो कुहिरोको कारणले खोज्न सक्दैनन्। बाटोमा उनले गोल्लुम भेटछन्, जुन सारा बाटोमा उनिहरूको पीछ गरिरहेको थियो। औंठीको पछि पागल गोल्लुम उनीहरू सँग औंठी खोस्ने कोशिश गर्दछ, तर फ्रोडो र स्याम उसलाई पकडमा लिन्छन्। स्याम उसलाई मार्न थाल्छ, तर फ्रोडोले त्यस प्रति दया देखाएर उसलाई आफ्नो मार्गदर्शक बनाइदिन्छ, यस शर्तमा कि गोल्लुम उनलाई मोर्डोरको द्वार सम्म लैजाओस र औंठी खोस्ने कोशिश गर्नेछैन। केही समय सम्म यस्तो प्रतीत हुन्छ कि गोल्लुम साँच्चै नै उनको सच्चा साथी बन्यो। उता फ्रोडोको मन मस्तिष्कमा औंठी र त्यसलाई लगाउनेको चाहना भयानक रूपले भारी बढ्दै गइरहेको थियो। त्यो ति मान्छेको मोर्डोरको मुख्य फाटक (मोरान्नोनको काली घाटी) सम्म लिछ, तर उनको पहरेको पार गर्न सक्नु असम्भव जस्तै थियो। गोल्लुम फ्रोडोलाई भनन्छ कि त्यो उसलाई एक दोस्रो गुप्त बाटोबाट मोर्डोर भित्र लैजान सक्छ। यसमा त्यो तिनै किरीथ उंगोल को सीढिहरूको लागि मीनास मोर्गुल (अङ्ग्मारको डायनराजको किल्ला)को तर्फ हिड्छन्। इथीलियनमा उनलाई बोरोमीरको सानो भाइ फारामीरले समात्छ, तर फ्रोडोको उद्देश्य थाहा पाए पछि उसलाई छोडिदिन्छ। तर किरीथ उंगोल पुगेर गोल्लुम आफ्नो असलि शैतानियत देखाउँछ र उसले फ्रोडोलाई त्यहाँ गुफामा रहने वाला एक दानवाकार विशाल माकुरो शेलोब को जिम्मा लगाउँछ (औंठी चोर्न लाई)। शेलोबले फ्रोडोलाई आफ्नो विषले डँस्छ। स्यामले फ्रोडोलाई मरेको भन्ने ठानेर उसले औंठी लिन्छ र फ्रोडोको काम आफुले लिन्छ। त्यहाँ आएका केही दैत्यहरूले फ्रोडोको शरीर आफ्नो कब्जामा लिन्छन्, र त्यसै समय उनको कुराकानीबाट स्यामलाई थाहा हुन्छ कि फ्रोडो अझै जिउँदै छ।
तेस्रो कडी : द लर्ड अफ द रिङ्ग्स--द रिटर्न अफ द किंग
१. पहिलो अध्याय : औंठीको लडाइ
गैन्डैल्फ र पिप्पिन पुगछन गोन्डोरको शासनाध्यक्ष डेनेथोरको दरबार मा, जहाँ गैन्डैल्फ डेनेथोरको सम्झिइन्छ कि सौरन उनपर तुरन्त युद्ध छेडने वाला छन्। गोन्डोरले रोहानसँग मदद पहिले देखि नै मांगी सकेको थियो। पिप्पिन डेनेथोरको चाकडिमा लाग्छ। रोहानमा आरागर्नको भाँचिएको नूमेनोरी तरवार नार्सिल गन्धर्भहरू द्वारा पुनर्निर्मित मिल जान्छ। आरागर्न, गिम्ली र लेगोलास एक पुराना अभिशापको आफ्नो पालोमा गर्नको लागि मृतकहरूको बाटोमा चले जान्छन्। वहाँ नूमेनोरियहरूको राजा-समान आरागर्न मृतक प्रेतात्माहरू देखि युद्धमा आफ्नो तर्फबाट लडनलाई भरोसा लिन्छ। सौरन, जस्तो कि अनुमान थियो, दैत्य सेना द्वारा गोन्डोरको राजधानी मीनास तिरिथमा चढाई गर्छ। डेनेथोर पागल हुन्छ र आत्महत्या गर्न थाल्छ। पेलेन्नोरको मैदानहरूमा गोन्डोर र रोहानको सेनाहरू र मोर्डोरको दैत्यहरूको बीच भयानक लडाइ हुन्छ। थेओडनको भांजी एओवेन (जो भेस बदलेर लडिरहेको थिइ) र पिप्पिनको हातबाट मोर्डोरको सिपहसलार अङ्ग्मारको डायनराजको स्वाहा हुन्छ। यसले र प्रेतात्माहरूलाई सेना आउने जाने देखि मीनास तिरिथ बच्छ। आरागर्नले एक योजना बनाउँछ कि यदि उनको बचेको सेना मोर्डोर गएर युद्ध करे, त शायद फ्रोडोलाई औंठी नष्ट गर्नलाई समय मिल्न सक्छ। आरागर्न आफ्नो सेना लिएर मोर्डोरमा मोरन्नोनको द्वार सम्म पुग्छ।
२. दोस्रो अध्याय : तेस्रो युगको अन्त
फ्रोडोलाई नाङ्गो गराएर र बाँधेर दैत्य कैद गराउँछन्, तर जाहिर छ कि उनलाई औंठी मिल्दैन। स्याम केही समय सम्म औंठी वाहक बनेर त्यो कैदखानामा पुग्छ, जहाँ उसको चलाखि देखि र दैत्यहरूको आफ्नो झगडालू प्रवृत्तिको कारणले लगभग सबै दैत्य आपसमा नै लडेर मर्छन। फ्रोडो औंठी फिर्ता लिएर स्यामसँग विनाशको ज्वालामुखी तिर निस्किन्छ। औंठीको शैतानी जादूले अबसम्म फ्रोडो र स्यामलाई लगभग बेहोश र अधमरा गर्‍यो थियो। उधर मोरान्नोनमा मानव र दैत्यहरूको बीच भीषण लडाइ चलि रहेको थियो। फ्रोडो जब कुनै तरिकाले लावा निस्किरहेको ज्वालामुखीको गुफामा पुगछन्, त औंठीको जादू उसपर हावी हुन्छ र फ्रोडो औंठी पहल लिइन्छ। यसले सौरनको तुरन्त औंठीको ठेगाना लागछ। तर त्यसै समय गोल्लुम गुफामा पुग्छ र औंठी खोस्नलाई फ्रोडोको पूरै औला नै दाँतले टोक्छ। औंठी पाएर गोल्लुम खुशी भएर उफ्रिन्छ र झुक्किएर तल आगोको लाभामा औंठी लिएर खस्छ। यस तरिकाले गोल्लुम र शैतानी औंठी दुवै नै लाभामा स्वाहा हुन्छन् र सौरनको बाँकी रहेका प्रेतात्मा समेत खत्म हुन्छन्। उसको दैत्य सेना पनि नष्ट हुन्छन्। फ्रोडो र स्यामलाई भीषण रूपले आगो निस्किरहेको ज्वालामुखीबाट विशाल गरुंड बचाएर ल्याउँछ।
गोन्डोरमा नयाँ राजा आरागर्नको ताजपोशी हुन्छ र चाँडैनै उनको प्रेमिका आर्वेनसँग विवाह पनि। तेस्रो युगको अन्त हुन्छ र मध्य धर्तीमा शान्ति र खुसियालि हुन्छ। होबिटहरू फर्किएर शायर आउँछन्, जहाँ उनलाई थाहा हुन्छ कि कुनै दुष्ट शार्की (जो खासगरि सारुमान हुन्छ) हबिटनमा कब्जा जमाएको हुन्छ। पिप्पिन र मेरीको नेतृत्वमा सारुमान र ग्रीमाको अन्त हुन्छ। शायरमा खुसियालि छाउँछ। तर फ्रोडोलाई अङ्ग्मारको डायनराज द्वारा दिइएको पुरानो जादुई घाउले वर्षौं सम्म तडपाइरहन्छ। यसैले फ्रोडो केही समय पछि बिल्बो, एल्रोन्ड, र गैन्डैल्फसँग समन्दर पार देवताहरूको भूमि वालिनोर चलाउछ।
३. परिशिष्ट
परिशिष्टहरूमा धेरै नै राम्रो तरिका सँग धेरै चीजहरू दिइएका छन्, जस्तै :
आन्ना कोर्निकोभा
आन्ना सर्जेयेव्ना कोर्निकोवा (जन्म: ७ जुन १९८१) एक रूसी व्यावसायिक टेनिस खेलाडी तथा मोडल हुन् ।
खास्टो
खास्टो हिडडुल गर्दा शरिरको माथिल्लो भाग छोप्न प्रयोग गरिने हल्का कपडा हो। आजकल जसलाई सल वा च्यादर भनिन्छ
क्यारिबियनका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
क्यारिबियनका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची निम्न रहेका छन् :-
सिमतारा
सिमतारा नेपाल, भारत तथा पाकिस्तानका पहाडी भूभागमा पाइने वनस्पति हो । यसको काठ अत्यन्तै टिकाउ तथा धमिरा नलाग्ने हुने हुनाले काठका सामग्री निर्माणका लागि यसको माग हुने गर्दछ ।
चुवा (वनस्पति)
चुवा एक वासनादार फूल फुल्ने बहुवर्षीय बुट्यान वर्गको वनस्पति हो ।
नायरा बनर्जी
मधुरिमा बनर्जी (जन्म: १४ मे १९८७), उनको मञ्च नाम नायरा बनर्जीले पनि परिचित, एक भारतीय अभिनेत्री हुन् जो मुख्य रूपमा तेलुगु, हिन्दी र कन्नड भाषाका चलचित्रहरूमा देखिन्छिन्। उनले बलिउड चलचित्र वन नाइट स्ट्यान्ड मा अभिनय गरेकी छिन्। उनले टोनी डिसुजाको चलचित्र अजहर मा सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरेकी थिइन्।
प्रारम्भिक जीवन
मधुरिमा बनर्जीको जन्म मुम्बई, महाराष्ट्रमा भएको थियो।
स्विडेनको सामाजिक-जनवादी मजदुर पार्टी
स्विडेनको सामाजिक-जनवादी मजदुर पार्टी (Sveriges Socialdemokratiska Arbetarparti) स्विडेनको एउटा सामाजिक-जनवादी राजनीतिक दल हो |दल सन् १८८९मा स्थापना गरिएको थियो |
मोना सलिन यो दलको अध्यक्ष हो |
दलले 'अक्टुएल्ट इ पोलिटिकेन' प्रकाशन गर्छ | स्विडेनको सामाजिक-जनवादी युवा सङ्घ यो दलको युवा सङ्गठन हो |
सन् २००६को संसदीय निर्वाचनमा यो दलले १९४२६२५ मतहरू (३४.९९%, १३० क्षेत्रहरू) पायो |
युरोपेली संसदमा यो दलको ५ सदस्य छन्।
गोठ
गोठवस्तुभाउ राख्नका लागि तयार पारिएको एक किसिमको घर(गोठ) हो।विशेष गरी गाई,भैसी राख्नका लागि ढुङ्गाको गारो लगाएर अथाव काठको फल्याक प्रयोग गरेर छानोको रूपमा जास्ता,फल्यक,चित्रा प्रयोग गरिएको हुन्छ । यो गोठ हिमाली भेग र पहाडी भेगमा वस्तुभाउलाई चिसोबाट बचाउनका लागि बनएको विशेष भवन हो।
बान्दा जिल्ला
बांदा जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो चित्रकूट मण्डलको ४ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
पहेंलोखुट्टे गंगाचील
पहेंलोखुट्टे गङ्गाचील नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा येल्लो-लेग्ड गल (Yellow-legged Gull) भनिन्छ ।
केई मिजुतानी
केई मिजुतानी (水谷 ケイ) (जन्म: ७ मे १९७४) एक जापानी अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
भोटेताल्चा
भोटेताल्चा प्राचिन समयमा नेपालमा प्रचलित ताल्चा हो ।
पाटन, बैतडी
पाटन,बैतडी नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको महाकाली अञ्चल, बैतडी जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
पाटनको नामाकण
पाटन गा. वि. स. एउटा सम्म परेको उपत्यका हो । पाटन भन्नाले सम्म परेको भू भागलाई जनाउँदछ । त्यसकारण यस गा. वि. स. मा पर्ने एक गाउँको नाम पाटन रहन गयो, पछि आएर त्यस नामबाट यस गा. वि. स. को नाम पाटन रहन गएको हो ।
यातायात
महाकाली राजमार्ग र पञ्चेश्वर सडक पाटन बजार भएर जान्छन् ।
गाविसको प्रमुख धार्मिक स्थलहरु
पाटन गाउँ विकास समितीमा दुईवटा प्रमुख धार्मिक स्थलहरु रहेका छन् ।
विद्दुत
पाटनमा सुर्नया नदीबाट २०० कि.वा क्षमता भएको पावर हाउस सञ्चालनमा रहेको छ । नेपाल विद्युत प्राधिकरणको राष्टिय प्रसारण लाईन र स्थानीय पावर हाउसबाट पाटनका सबै गाउँका घर घरमा विद्युतको सुबिधा रहेको छ ।
चित्रकूट जिल्ला
चित्रकूट जिल्ला बुन्देलखण्ड क्षेत्रको भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको एउटा जिल्ला हो र चित्रकूट सहर जिल्लाको सदरमुकाम हो। चित्रकूट जिल्ला चित्रकूट डिभिजनको एक हिस्सा हो। जिल्लाले ३,२१६ वर्ग किलोमिटर क्षेत्र ओगटेको छ। जिल्लाको जनसंख्या ९९१,७३० (२०११ को जनगणना) छ। 2011 को अनुसार यो महोबा पछि उत्तर प्रदेशको दोस्रो कम जनसंख्या भएको जिल्ला (75 मध्ये) हो।
अर्थतन्त्र
2006 मा पञ्चायती राज मन्त्रालयले चित्रकूटलाई देशको 250 सबैभन्दा पिछडिएको जिल्ला (कुल 640 मध्ये) नाम गरेको थियो। यो उत्तर प्रदेशका ३४ जिल्लाहरू मध्ये एक हो जसले हाल पिछडिएको क्षेत्र अनुदान कोष कार्यक्रम (BRGF) बाट रकम प्राप्त गर्दछ। पछिल्ला सरकारहरूले जिल्लाको विकासलाई बारम्बार बेवास्ता गरेका छन् र यसैले यो भारतको सबैभन्दा दुर्गम र कट-अफ जिल्लाहरू मध्ये एक भएको छ।
यातायात
चित्रकूटको सबैभन्दा नजिकको एयरपोर्ट इलाहाबादमा छ जुन १०६ किलोमिटर (६५.८ माइल) टाढा छ र दिल्ली, बेंगलुरु, मुम्बई, कोलकाता आदि जस्ता प्रमुख गन्तव्यहरूमा उडानहरू छन्।
माणिकपुर जंक्शन रेलवे स्टेशन, मानिकपुर सरहाटमा अवस्थित चित्रकूट जिल्लाको एक प्रमुख रेलवे स्टेशन हो, जसले मुम्बई, कोलकाता, पटना, नयाँ दिल्ली, आदिलाई रेल जडान प्रदान गर्दछ।
जनसाङ्ख्यिकी
२०११ को जनगणना अनुसार चित्रकूट जिल्लाको जनसंख्या ९९१,७३० छ, लगभग फिजी राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य मोन्टाना बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा 448 औं स्थान दिन्छ (कुल 640 मध्ये)। जिल्लामा प्रति वर्ग किलोमिटर (८२०/वर्ग माइल) ३१५ बासिन्दाको जनसंख्या घनत्व छ। सन् २००१-२०११ को दशकमा यसको जनसंख्या वृद्धि दर २९.२९% थियो। चित्रकूटमा प्रत्येक १००० पुरुषको लागि ८७९ महिलाको लिङ्ग अनुपात छ, र ६६.५२% साक्षरता दर छ।
भारतको 2011 जनगणनाको समयमा, जिल्लामा 99.87% जनसंख्याले आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा हिन्दी बोल्थे।
बेथु
बेथु अथवा बेथे (वैज्ञानिक नाम: Chenopodium album) कलिलो हुँदा सागको रूपमा प्रयोग गरिने वनस्पति।
क्लारा मोर्गान
🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 क्लारा मोर्गन ( जन्म २५ जनवरी १९८१) पूर्व फ्रेन्च अश्लील चलचित्र अभिनेत्री, गायिका, मेडिया व्यक्तित्व तथा टिभी प्रश्तोता हुन ।
चनिरा बज्राचार्य
चनिरा बज्राचार्य ललितपुर पाटनकी पूर्व कुमारी हुन् । बिबिसीले गरेको सन् २०१६ को सय महिलाको सूचीमा उनी पनि परेकी छिन् ।
जीवनी
१० वर्ष कुमारी बसेर सन् २०१० मा निस्किएपछि शिक्षाको महत्त्वका बारे बोल्दै आएकी छिन् । २१ वर्षीय बज्राचार्य सन् २००० देखि २०१० सम्म कुमारीघरमा बसेकी थिइन् ।
हमीरपुर जिल्ला (उत्तर प्रदेश)
हमीरपुर जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो चित्रकूट मण्डलको ४ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
युवराज खड्का
ब्वाइज युनियन क्लब
ब्वाइज युनियन क्लबले २०७४ सालमा पहिलोपटक घरेलु फुटबल प्रतियोगिताको रूपमा दूधे गोल्डकप जित्दा युवराज खड्काले सर्वाधिक ३ गोल गर्न सफल भएका थिए।
पञ्चेश्वर गाउँपालिका
पञ्चेश्वर गाउँपालिका नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेशको बैतडी जिल्लामा पर्ने एक गाउँपालिका हो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या १८,७६६ रहेको छ भने यो १२०.४१ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको छ।
बिनय कुमार झा
साथै नेपालका ठूला-ठूला घरेलु क्रिकेट प्रतियोगिताहरूमा समेत झा प्रमुख अम्पायरका रूपमा उपस्थित हुने गर्द छन्।
बाह्य लिङ्क
श्रेणी :नेपालका क्रिकेट अम्पायरहरू श्रेणी :नेपाली क्रिकेट श्रेणी :क्रिकेट
केशा केन
केशा केन (जन्म: ९ नोबेम्बर १९८८) एक इंग्लिश अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
महोबा जिल्ला
महोबा जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो चित्रकूट मण्डलको ४ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
नेपाली साहित्यिक आन्दोलनहरू
नेपाली साहित्यिक आन्दोलन नेपाली भाषा र साहित्यका क्षेत्रमा वा इतिहासमा भएका आन्दोलन, काण्ड, पर्व र अभियान हुन् । तिनको खोज अनुसन्धान गर्ने, ठीक बेठीक छुट्याउने-ठीकलाई अँगाल्ने र बेठीकलाई मिल्काउने-काम भने अहिलेसम्म नभएको बताइन्छ । नेपाली साहित्यमा देखापरेका धेरैजसो बादहरू गुट-उपगुट र राजनीतिक विचारसँग मुछिएका हुँदा ती त्यसको अस्तित्व र प्रभावसँगै विलिन भएर गएको देखिन्छ । त्यस्ता प्रयोग र वादहरूले राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान दिन नसकेको र गुट उपगुटको विलयसँगै प्रयोजिक वाद, समर्थक र प्रणेता बिलाएर गएको बताइन्छ ।
१. साहित्यिक अभियान
क) मोतीमण्डली -वि.सं. १९३८)- मोतीराम भट्ट ख) रसिक समाज -वि.सं. १९६२)- देवीदत्त पराजुली, दधिराम मरासिनी, सोमनाथ सिग्द्याल, चक्रपाणि चालिसे, दुर्गाप्रसाद घिमिरे, दामोदर प्याकुरेल, अग्निधर अधिकारी, कालिदास पराजुली, शिखरनाथ सुवेदी आदि ।
ग) जोग मण्डली -वि.सं.१९६७)- जोगविरसिंह उदास ।
घ) हलो क्रान्ति -वि.सं. २००६)- शेषकान्त अधिकारी, पं. तोयनाथ अधिकारी ।
ङ) व्याकरण-संशोधन अभियान(वि.सं.२०१२)-भोलानाथ पौडेल ।
च) सजिलो लेखन अभियान (वि.सं.२०१६)- रामराज पन्त ।
छ) लेकाली सांस्कृतिक अभियान (वि.सं. २०२४)- हिरण्य भोजपुरे, गणेश रसिक, उर्मिला श्रेष्ठ, निरा श्रेष्ठ, निर्मला श्रेष्ठ, शशी भण्डारी, तीर्थ शेरचन, न्हुछे डङ्गोल, नवलकिशोर राई ।
ज) अस्वीकृत जमात -वि.सं. २०२६)- कविताराम श्रेष्ठ, शैलेन्द्र साकार, पुष्कर लोहनी, भाउपन्थी, अन्जिर प्रधान, प्रकाश प्रेमि, प्रेम नारायन प्रेमी, इन्द्र राजभन्डारी, नेपाल भूषण न्यौपाने ।
ञ) बुटपालिस अभियान -वि.सं. २०३१)- कविताराम श्रेष्ठ, मोहन घिमिरे, ध्रुव सापकोटा, भाउपन्थी, शैलेन्द्र साकार, सन्तोष भट्टराई, नारायण ढकाल, तेज खरेल, काशीनाथ तमोट, आनन्द जङ्गली, हरि न्यौपाने, विनोद रिमाल, बदि्र घिमिरे, विश्वनाथ न्यौपाने, भवानी घिमिरे, प्रेम कैदी ।
ट) संयुक्त उपन्यास लेखन अभियान -वि.सं. २०३२)- पदमराज मिश्र, टुकराज मिश्र ।
ठ) हवाई पत्रिका साहित्यिक अभियान -वि.सं. २०३४)-'चौतारो' (२०३४) प्रथम हवाइ पत्रिका ।
ड) ह्रस्वलेखन अभियान -वि.सं. २०३४)-बालमुकुन्ददेव पाण्डे, जोसबहादुर आदि ।
ढ) टिकटमा मुक्तक अभियान -वि.सं. २०३५)-पोखरेली युवा सांस्कृतिक परिवार ।
ण) सडक कविता क्रान्ति अभियान -वि.सं. २०३६)-भवानी घिमिरे, मोहन कोइराला, हरिभक्त कटुवाल ।
त) आरोहणः रङ्गमञ्चीय अभियान -वि.सं. २०३८)- बद्री अधिकारी, सुनिल पोखरेल, निशा शर्मा, सूर्यमाला शर्मा, अनिल पाण्डे, सुरेन्द्र नकर्मी, सोमनाथ भट्टराई, नवराज श्रेष्ठ, नवराज खनाल, विधान आचार्य, राजेन्द्र सलभ ।
थ) सर्वनाम सडकनाटक अभियान -वि.सं. २०३८)- अशेष मल्ल, किशोर पहाडी, रमण घिमिरे, दीपक पौडेल आदि ।
द) कथाकोण लेखन अभियान -वि.सं. २०४३)- अशेष मल्ल, किशोर पहाडी ।
न) प्रमाणवाद -वि.सं. २०४६)-अच्युतशरण अर्याल ।
फ) सङ्क्रमण कविता अभियान -वि.सं. २०५०)-काशी हिन्दु विश्वविद्यालयका विद्यार्थी ।
ब) खेत कविता अभियान -वि.संं २०५१)- एम.एम.गुरुङ ।
भ) साहित्य चौतारी अभियान -वि.सं.२०५२)-जगदीश शमशेर राणा ।
म) छन्द बचाउँ अभियान -वि.सं. २०५३)-यसका संचालक माधव वियोगी हुन्।यो घोषणापत्रसहित संचालित छ।छन्दलाई एकादेशको कथा हुन नदिने,काव्यसंस्कृतिको रक्षा गर्ने,छन्द प्रशिक्षण दिने,गद्यलाई कविता मान्न्ने प्रचलनको अन्त्य गर्ने,छन्ददिवस मनाउने आदि यसका उद्देश्य हुन् । यो आन्दोलन शुरु भएको दिन वैशाख ८ गतेलाई नेपाल सरकार पन्चाङ्ग निर्णायक समितिले छन्ददिवसको मान्यता दिएको छ ।
य) सिर्जना चैत्र-३ अभियान -वि.सं. २०५४)- खगेन्द्र संग्रौला, रामेश, राजकुमार के.सी., नारायण ढकाल, विमल निभा, खगेन्द्र अधिकारी, राजेन्द्र महर्जन, सुरेश किरण, स्नेह सायमी, हरिगोविन्द लुइटेल ।
र) चौथो आयाम -वि.सं. २०५६)-दुबसु क्षेत्री ।
ल) नारीलेखन अभियान -वि.सं. २०५६)- गीता कार्की, सन्ध्या पहाडी, उपमा आचार्य, बुनु लामिछाने, ओमी शर्मा, अरूणा वैद्य, उमा आचार्य, सीता भट्टराई, बाबा बस्नेत, शर्मिला पोखरेल ।
व) भावक अभियान -वि.सं. २०५६)- प्रकाश सायमी ।
श) छन्द जागरण अभियान -वि.सं. २०५९)-बालकृष्ण लामिछाने, रमेश शुभेच्छुक लुइटेल । ष) महा काव्यलेखन अभियान- २०६०-यसलाई छन्द बचाऊँ अभियान-२०५३ को सहयोगी अभियान पनि भनिन्छ।२०६० वैशाख १ गते घोषणापत्र सहित यो अभियान शुरु भएको हो।यसका संचालक माधव वियोगी हुन् ।महाकाव्य लेख्न प्रशिक्षण दिने,महाकाव्यलेखनमा आएको शिथिलताको अन्त्य गरी गतिशीलता ल्याउने,वर्तमान युगलाई महाकाव्यको युग बनाउने,महाकाव्यलेखनका सीमा निर्धारण गर्ने,महाकाव्य दिवस मनाउने,महाकाव्यका लेखक र पाठकको संख्या बढाउनेआदि यसका उद्देश्य हुन् । ष) मुक्त अभियान -वि.सं. २०६०)-टंक आचार्य, धनकुटे कान्छा, प्रकाश आङ्देम्बे
स) चक्रव्यूह संचेतना साहित्यिक अभियान -वि.सं. २०६०)- सुरेश हाचेकाली, दुर्गाप्रसाद भण्डारी, एच.बी.भण्डारी ।
ह) बससाहित्य अभियान -वि.सं. २०६१)-कपिलदेव खनाल, सुवास आगमन । यो अभियानमा सवारी साधनमा लेखिएका साहित्यिक महत्त्व बोकेका छोटा र चोटीला लेख रचनाको सङ्कलन र प्रचार गर्ने गरिएको छ । साहित्यिक कार्यक्रमहरू सवारी साधन भित्र सञ्चालन गर्ने, सवारी साधनमा साहित्यिक महत्त्वका छोटा सृजना लेखाउने आदि काम रहेको छ । जीवनजीवनलाई प्रतिविम्वित गर्ने लोक साहित्यका रूपमा बस साहित्यलाई अगाडि बढाइएको छ । अभियन्ता नुवाकोटका २० वर्षिया कपिलदेव खनाल र रसुवाका सुवास आमगमले बस साहित्य नामक पाक्षिक पत्रिका समेत केही समय प्रकाशन गरेका थिए । बस साहित्य नामक त्रैमासिक पत्रिका जिल्ला प्रशासन कार्यालय नुवाकोटमा दर्ता भएको भए पनि प्रकाशन भएको पाइएको छैन । बस साहित्य अभियानका लागेर जिल्ला गाउँ ठाउँ दौडने क्रममा कपिलदेव खनाल नुवाकोट पुगेकोमा उतै पत्रकारिता गरेर बस्दै आएका छन् । सुवास आगम काठमाडौंमा छन् ।
क्ष) विशेष रङ्गवाद अभियान -वि.सं. २०६१)-धर्मेन्द्रविक्रम नेम्वाङ ।
त्र) साहित्यिक योगाभ्यास नेपाल साहित्यिक अभियान (वि.सं. २०६२)- पुष्कर रिजाल । ज्ञ) अक्षरयात्रा (२०६२)- पोखराबाट सन्चालित साहित्यिक अभियान । हरेक महिनाको तेस्रो शनिबार विभिन्न ठाउँमा गएर साहित्य सिर्जना गरिने कार्यक्रम । आयोजक : गजल सन्ध्या, पोखरा र नवनीत साहित्य सागर, पोखरा । केही अभियन्ताहरु- प्रकट पगेनी `शिव´, दीपक समीप, लक्ष्मण थापा, कृष्ण उदासी, रुपिन्द्र प्रभावी, ईश्वरमणि अधिकारी, सुरज उपाध्याय, अल्पज्ञानी, दिलिप दोषी, बिर्सना बस्नेत आदि ।
ज्ञ) फाँचल विधा अभियान -वि.सं. २०६५ ) - जितेन्द्र रसिक, यदुनाथ वसन्तपुरे,दिपेन्द्र श्रेष्ठ, बद्रि तामाङ,थरेन्द्र मिश्र, दिपेस एकल, फइन्द्र तामाङ । सिन्धुपाल्चोकबाट सुरु भएको फाँचल विधाको प्रवर्तन जितेन्द्र रसिकले गरेका थिए भने फाँचलमण्डलीका सदस्यहरु यो अभियानमा सरिक भएका थिए । 'तारापुञ्ज' नेपाली साहित्यिक विधा फँचल विधा बारे सिद्धान्त र अभियन्ताहरूको संयुक्त्त कृति प्रकाशित छन् ।
२. साहित्यिक आन्दोलन, वाद र प्रयोग
क) हलन्तबहिष्कार आन्दोलन -वि.सं. १९६५)- राममणि आ.दी.
ख) जयतु संस्कृतम् आन्दोलन -वि.सं. २००४)- पूर्णप्रसाद ब्राहृमण, श्रीभद्र शर्मा, राजेश्वर देवकोटा, कमलराज रेग्मी, काशीनाथ गौतम ।
ग) प्रगतिवादी साहितियक आन्दोलन -वि.सं. २००८)-श्यामप्रसाद शर्मा, गोविन्दप्रसाद लोहनी, कृष्णचन्द्रसिंह प्रधान, गोकुल जोशी, देवीप्रसाद किसान, भूपी शेरचन, भवानी घिमिरे ।
घ) झर्रोवादी आन्दोलन -वि.सं. २०१३)-पुष्करशमशेर, बालकृष्ण सम, महानन्द सापकोटा, बालकृष्ण पोखरेल, तारानाथ शर्मा, बल्लभमणि दाहाल, चूडामणि रेग्मी, कोशराज रेग्मी आदि ।
ङ) आयामेली आन्दोलन -वि.सं. २०२०/२१)-इन्द्रबहादुर राई, बैरागी काइँला, ईश्वरबल्लभ ।
च) राल्फा आन्दोलन -वि.संं. २०२४)-रामेश, रायन, मञ्जुल, पारिजात, निनु, विमल, नोरेम, अरिम आदि ।
छ) अस्वीकृत जमात -वि.सं. २०२६)- कविताराम, शैलेन्द्र साकार, पुष्कर लोहनी, भाउपन्थी, अन्जिर प्रधान, प्रकाश प्रेमि, प्रेम नारायन प्रेमी, इन्द्र राजभन्डारी ।
ज) अमलेख साहित्य आन्दोलन -वि.सं. २०२६)- द्वारिका श्रेष्ठ, कृष्णभक्त श्रेष्ठ, भूपि शेरचन, मोहन कोइराला, मदन रेग्मी, ध्रुवचन्द्र गौतम, रत्नशमशेर थापा, भुवन ढुङ्गाना आदि ।
झ) लीलालेखन -वि.सं. २०३४)- इन्द्रबहादुर राई- कृष्ण धरावासी, रत्नमणि नेपाल आदि ।
ञ) थाहा आन्दोलन -वि.सं. २०३८)- रूपचन्द्र विष्ट
ट) भोक कविता आन्दोलन -वि.सं. २०३९)- भवानी घिमिरे, कृष्ण धरावासी, प्रकाश बुढाथोकी आदि ।
ठ) शून्यवाद -वि.सं. २०४०)-सरुभक्त श्रेष्ठ ।
ड) तरलबाद -वि.सं. २०४०)-फणिन्द्र नेपाल, विनय रावल, तीर्थ श्रेष्ठ ।
ण) जनआन्दोलन कविता -वि.सं. २०४६)- युद्धप्रसाद मिश्र लगायत २०० जना लेखक, कवि र कलाकार । त)छन्द बचाऊँ अभियान-२०५३- यो घोषणापत्र सहितको राष्ट्रव्यापी आन्दोलन हो। यसका सन्चालक माधव वियोगी हुन्।छन्दलाई एकादेशको कथा हुन नदिने,गद्यलाई कविता मान्ने प्रचलनको अन्त्य गर्ने,काव्यसंस्कृतिको रक्षा गर्ने,छन्द प्रशिक्षण दिने,छन्ददिवस मनाउनेआदि यसका उद्देश्य हुन।नेपाल सरकार,पन्चनङ्ग निर्णायक समितिले यो आन्दोलन शुरू भएको दिन वैशाख ८ गतेलाई छन्ददिवसको मान्यता दिएको छ । त) संरक्षण कविता आन्दोलन -वि.सं. २०५३)-सरुभक्त, रमेश श्रेष्ठ, सुकुम शर्मा, दीपक समीप, दीपक कथित आदि ।
थ) बादरहित साहित्यिक आन्दोलन -वि.सं. २०५५) -देवी पन्थी ।
द) सृजनशील अराजकता -वि.सं. २०५६)- राजन मुकारुङ, हाङयुग अज्ञात, उपेन्द्र सुब्बा ।
ध) लोकतान्त्रिक गणतन्त्रवादी साहित्यिक आन्दोलन -वि.सं. २०५८)-डिजन भट्टराई, भावना पौडेल, मधुसूदन पन्थी । न)महाकाव्यलेखन अभियान- २०६०- महाकाव्यलेखनमा आएको शिथिलता अन्त्य गर्ने,महाकाव्यलेखनमा गतिशीलता ल्याउने,वर्तमान युगलाई महाकाव्यको युग बनाउने,महाकाव्यका पाठ छैनन् भन्ने भ्रमकोअन्त्य गर्ने,महाकाव्य लेख्न प्रशिक्षण दिने,वैशाख १ गते महाकाव्य दिवस मनाउने आदि यसका उद्देश्य हुन्। यसका सन्चालक माधव वियोगी हुन् ।यो घोषणापत्रसहित सन्चालित अभियान हो । यसलाई छन्द बचाऊँ अभियान - २०५३ को सहयोगी आन्दोलन पनि भनिन्छ।  न) गणतान्त्रिक कविता आन्दोलन -वि.सं. २०६१)-खगेन्द्र सङ्ग्रौला, विमल निभा, विक्रम सुब्बा, श्यामल, हरिगोविन्द लुइँटेल, मातृका पोखरेल । प) विलयन लेखन -वि.सं. २०६२)- चेतनाथ धमला, मनोज न्यौपाने, कृसु क्षेत्री ।
फ) नेपाली भाषा बचाउँ आन्दोलन -वि.सं. २०६२)- ठाकुर पराजुली ।
भ) रहस्यमय काव्यिक खोज आन्दोलन -वि.सं.२०६३)-गोविन्दप्रसाद आचार्य ।
म) फाँसीवादविरुद्ध साहित्यिक आन्दोलन -वि.सं. २०६३)-माधवप्रसाद सापकोटा, जीतबहादुर गिरी, एम.बी.'पथिक' ।
य) गणतान्त्रिक सांस्कृतिक आन्दोलन -वि.सं. २०६३)- गणतान्त्रिक शक्ति -नेकपा माओवादी)
३. नेपाली साहित्यका पर्व, काण्ड र घटना
क) सूक्तिसिन्धुपर्व - वि.सं. १९७४)- २४ जना कविहरूका कविता सङ्कलन-'सुक्तिसिन्धु'
ख) मकै पर्व -वि.सं. १९७७)- मकैको खेती- सुब्बा कृष्णलाल अधिकारी ।
ग) प्रभातवर्णन काण्ड -वि.सं.१९७७)- गोरखा शिक्षा-लेखनाथ पौडेल र राममणि ।
घ) पुस्तकालय पर्व -वि.सं. १९८७)- कृष्णप्रसाद कोइराला, धर्मराज थपलिया, जोगवीर सिंह, चित्तधर हृदय, हर्षदास तुलाधर ।
च) अमरकथा पर्व -वि.सं. २०१५)- युद्धप्रसाद मिश्र ।
छ) अनेकोट काण्ड -वि.सं. २०५५)- मस्तबहादुर विष्ट, अन्जान विरही, च्याङ्वा लामा, निर्मला देवकोटा, सुभद्रा अधिकारी, डम्बर श्रेष्ठ, मन्जु कुँवर, चिनीमाया लामा, गुम्वासिंह तामाङ, कृष्णसेन 'इच्छुक' आदि ।
हिउग्लिन गंगाचील
हिउग्लिन गङ्गाचील नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा हिउग्लिनस गल (Heuglin’s Gull) भनिन्छ ।
थेरवाद
थेरवाद अथवा हीनयान बौद्ध धर्मको एक प्राचीन सम्प्रदाय हो। स्थवीर अथवा महास्थवीर शब्दको अपभ्रंस भै थेरवाद भएको विश्वास गरिन्छ।
बुद्दको जीवन काल देखि नै बौद्ध धर्मावलम्बीहरूले गौतम बुद्धका सुरुका उपदेशहरूलाई यथावत संरक्षण एवं अनुशरण गरे र त्यहि नै थेरवाद बुद्धधर्मको रूपमा विकसित हुन गयो। यिनीहरूले पाली भाषामा नै उनका सन्देशहरू संरक्षण गरे। जसलाई थेरवाद वा हीनयानको रूपमा मानियो। यसलाई स्थविरवादको रूपमा पनि नामाकरण गरियो। यी थेरवाद बौद्धहरूले हेतुवादी र आश्रमिक स्वरूपलाई नबदली बुद्धका ज्ञानहरू अगाडि बढाए।
भगवान् बुद्धको जन्म ई.पू. ५६३मा नेपालको लुम्बिनी अञ्चलको कपिलवस्तु जिल्लाको शालोद्यानमा भएको थियो। बुद्धले ६ वर्षको कठिन तपस्याले बुद्धत्व प्राप्त गरी सम्यक सम्बुद्ध हुनु भएको थियो। बुद्धका ज्ञानहरू प्रारम्भमा थेरवाद बुद्धधर्मको रूपमा विकसित हुन गयो। बुद्धको जन्मस्थान लुम्बिनी कपिलवस्तुको आसपासका राज्य कोलीय रामग्राम र अन्य राज्यका शाक्य र ब्राहृमण जातिहरू थेरवाद परम्परामा बौद्ध भिक्षु भएका थिए।
बुद्धको निर्वाणपछि सयौं वर्षको अन्तरालमा दोस्रो सांघायनमा महायानको उत्पत्ति भएपछि बौद्ध धर्म दुई सम्प्रदायमा विभाजन हुन पुग्यो। एकथरि बौद्ध धर्मावलम्बीहरूले गौतमबुद्धका सुरुका उपदेशहरूलाई यथावत संरक्षण गरी तिनको अनुशरण गरे। यिनीहरूले पाली भाषामा नै उनका सन्देशहरू संरक्षण गरे। जसलाई थेरवाद वा हीनयानको रूपमा मानियो। यसलाई स्थविरवादको रूपमा पनि नामाकरण गरियो। यी थेरवाद बौद्धहरूले हेतुवादी र आश्रमिक स्वरूपलाई नबदली बुद्धका ज्ञानहरू अगाडि बढाए।
यस्तै अर्को महायान समुदायहरू बुद्धका शरीर रूपको कल्पना गरी पूजापाठमा विश्वास राखी अगाडि बढाए। यसको सम्पूर्ण व्याख्या संस्कृत भाषामा लेखिन पुग्यो। जसले पारमितालाई पूरा गर्दछ, त्यसले बोधिसत्व बनी अर्हत पद प्राप्त गरी बुद्ध बन्न सक्नेछ भन्ने भावनालाई अङ्गिकार गरे।
पापमोचिनी एकादशी
पापमोचिनी एकादशी व्रत कथा
चैत्ररथ नामक सुन्दर वनमा च्यवन ऋषिका पुत्र मेधावी ऋषि तपस्यामा लीन थिए । एक दिन मंजुघोषा नामकी अप्सराको दृष्टि ऋषिप्रति आकर्षित हुन पुग्यो र तीमाथि अप्सरा मोहित भइन् अनि ऋषिलाई आफूतर्फ आकर्षित गर्ने प्रयत्न गर्न थालिन । कामदेव पनि त्यति बेला त्यही बाटो कतै जाँदै थिए, कामदेवको नजर अप्सरामा पर्‍यो र उनको मनोभावनालाई बुझ्दै कामदेव अप्सराको सहायता गर्न थाले । अप्सरा आफ्नो प्रयासमा सफल भईन् र ऋषि कामपीडित हुन पुगे । कामपीडित भएर ऋषिले भगवान शिवको तपस्या बिर्सिए र अप्सरासँग रमण गर्न थाले । धेरै वर्षपछि जब उनको चेतना जाग्यो अनि उनलाई अनुभव भयो कि उनी शिवको तपस्याबाट विमुख भई सकेका छन् । त्यस पछि उनलाई ती अप्सरासित साह्रै रिस उठ्यो र तपस्या भंग गर्ने दोषी मानेर ऋषिले अप्सरालाई श्राप दिए-'तिमी पिशाचिनी बन'। श्रापबाट दु:खी भएर ती अप्सरा ऋषिका गोडामा शरणमा परिन् र श्रापबाट मुक्ति पाउन अनुनय गर्न थालिन् । मेधावी ऋषिले अप्सरालाई विधिपूर्वक चैत्र कृष्ण एकादशीको व्रतको पालना गर्न भने । भोगमा निमग्न भएका कारण ऋषिको तेज पनि लोप भएको थियो अत: ऋषिले पनि यस एकादशीको व्रत गरे जसबाट उनको पाप नष्ट भयो । उता अप्सरा पनि यस व्रतका प्रभावले पिशाच योनिबाट मुक्त भइन् र उनलाई सुन्दर रूप प्राप्त भयो । त्यसपछि अप्सरा स्वर्गतर्फ लाग्दी भइन् ।
व्रत विधान
यस व्रतका विषयमा भविष्योत्तर पुराणमा विस्तारपूर्वक वर्णन गरिएको छ । यस व्रतमा भगवान विष्णुको चतुर्भुज रूपको पूजा गरिन्छ । व्रत लिनेले दशमी तिथिका दिन एक पटक मात्र सात्विक भोजन गर्नुपर्छ र मनबाट भोगविलासको भावनालाई त्यागेर हरिमा मन लगाउनु पर्छ । एकादशीका दिन सूर्योदय कालमा स्नान गरेर व्रतको संकल्प गर्नुपर्छ । संकल्प-उपरान्त षोडशोपचार विधि सहित श्री विष्णुको पूजा गर्नुपर्छ । पूजा-पश्चात भगवानको प्रतिमा वा चित्रका सामुन्ने बसेर भगवत् कथाको पाठ अथवा श्रवण गर्नुपर्छ । एकादशी तिथिका दिन जागरण गर्नाले धेरै गुणा पुण्य प्राप्त हुन्छ, अत: रात्रिमा पनि निराहार रहेर भजन कीर्तन गर्दै जागरण गर्नुपर्छ । द्वादशीका दिन प्रात: स्नान गरी विष्णु भगवानको पूजा गर्नुपर्छ त्यसपछि ब्राह्मणलाई भोजन गराएर दक्षिणा सहित विदा गर्नुपर्छ र आफूले पनि भोजनादि गर्नुपर्छ ।
मोइसेस हेनरिक्स
मोइसेस हेनरिक्स अस्ट्रेलिया का क्रिकेट खेलाडी हुन।
सुशील कडेल
सुशील कडेल(Sushil Kandel) (जन्म ८ अप्रिल १९९७) हाल नेपालका घरेलु क्रिकेट प्रतियोगितामा उत्कृष्ट लयमा रहेका क्रिकेट खेलाडी हुन्।उनी हाल राष्ट्रिय टिममा नपरेता पनि पहिले यु-१९ टिमा भने परेका थिए। उनी २०१६ नेपाल प्रिमियर लिग र २०१७ धनगढी प्रिमियर लिगका सर्वाधिक विकेट लिने खेलाडी समेत हुन्,उनले दुवै प्रतियोगितामा कुल १७-१७ विकेट लिएका थिए।
गोलरक्षक (फुटबल)
गोलरक्षक फुटबल खेलमा रक्षापंक्ति पछाडी रहेको गोलपोष्टमा रहने खेलाडी हो, जसको प्रमूख कार्य विपक्षीले प्रहार गरेको फुटबललाई गोलपोष्टमा गोल हुनबाट रोक्क्नु हो। गोलरक्षक एक मात्र खेलाडी हो जसलाई खेल क्रममा (आफ्नो पेनाल्टी क्षेत्रमा मात्र) हात वा पाखुराले बललाई छूने अनुमति दिएको हुन्छ। खेलको क्रममा मैदानमा प्रत्येक टीममा एक जना गोलरक्षक हुनु आवश्यकता हुन्छ। यदि गोलरक्षकले चोटको कारणले मैदान छोड्नु परेमा वा बाहिर पठाईयो भने उक्त टीममा बैकल्पिक खेलाडी नभए पनि वा आफुले बदल्न पाउने बैकल्पिक खेलाडीको कोटा सकिएता पनि एक अन्य खेलाडी उक्त स्थानमा बस्नु पर्ने हुन्छ।
गोलरक्षकलाई अक्सर लाईनअप कार्ड, म्याच रिपोर्ट, र टिभी क्याप्शनमा अङ्ग्रेजीको संक्षिप्त रूप जिके भनिन्छ। शब्दहरू रक्षक र गोलकीपर पनि सामान्यतया प्रयोग गरिन्छ। यस स्थानलाई बोलिचालीको भाषामा 'संरक्षक'या 'पोस्टको बीचको मानिस' (वा 'लाठी') भनिन्छ।
कृष्णप्रकाश श्रेष्ठ
कृष्णप्रकाश श्रेष्ठ नेपाली साहित्यिक श्रस्टा हुन् ।
शिक्षा
बैतडी पाठशाला (वि.सं. २००० - २००४), श्री सरस्वती देवसिंह हाईस्कूल, पिथौरागढ, भारत (सन् २००५–२००८), शान्ति विद्या गृह, काठमाडौं (वि.सं. २००९–२०१०), विश्व निकेतन, काठमाडौं (वि.सं. २०११), प्रवेशिका परीक्षा (काठमाडौं, सन् १९५५), बी.ए. (पटना विश्वविद्यालय, भारत, सन् १९५९), एम.ए. (पत्रकारिता, मास्को राजकीय विश्व विद्यालय, रुस, सन् १९६६), नेपाली साहित्यालोचनात्मक चिन्तनको विषयमा विद्यावारिधिको लागि अनुसंधान कार्य (सोभियत विज्ञान एकेडेमीअन्तर्गत  प्राच्यविद्या संस्थान, मास्को, रुस), नेपाली साहित्य र संस्कृतिको अनुसंधानमा संलग्न (भारतवर्ष अनुसन्धान केन्द्र, प्राच्यविद्या संस्थान, रूस विज्ञान प्रज्ञाप्रतिष्ठान, मास्को) ।
प्रथम कृति
उषा–अनिरुद्ध मिलन (नाटक), मञ्चन (वि.सं. २०१३), नेवारीमा अनुवाद प्रकाशन (सन् २०१७)।
पेशा
पत्रकार, अनुवादक, लेखक, शोधकर्ता ।
संप्रति
रेडियो मास्कोको नेपाली सेवाको संचालक, उद्घोषक र अनुवादक (सन् १९६३ अक्टोवरदेखि सन् २००६ अक्टोबरसम्म), मास्कोका प्रगति प्रकाशन र रादुगा प्रकाशनबाट नेपालीमा प्रकाशित कृतिहरुको अनुवादक (सन् १९८०—१९९०), नेपाली छात्रसंघ सोभियत संघको मुखपत्र ‘किरण’ पत्रिकाको संस्थापक–सम्पादक (सन् १९६१), रुस सीआईएस नेपाल उद्योगवाणिज्य संघको मुखपत्र ‘सार्थवाह’ को सम्पादक (ई.सं. १९९९), नेपाली नारी निकुञ्ज, रूसको मुखपत्र ‘नारीदृष्टि’ को सम्पादक (सन् २००३), हिमाल प्रकाशन गुठीको संस्थापक,  रूस नेपालविद्या केन्द्रको संयोजक, रसियाली विज्ञान प्रज्ञाप्रतिष्ठानको मातहतमा रहेको  प्राच्यविद्या  संस्थानअन्तर्गत भारतवर्ष अध्ययन केन्द्रमा वैज्ञानिक कार्यकर्ता (सन् १९९९ जूनदेखि) ।
अन्य गतिविधि
भविष्यसेवा मिडिल स्कूल, थानकोटमा अवैतनिक प्रधानाध्यापक (वि.सं. २०११—२०१३), रुस– नेपाल मैत्री एवं सहयोग समाजको उपाध्यक्ष (ई.सं. १९९९–२००१), प्रकाशन–प्रमुख (सन् २००१ देखि), रुस लेखक संघको सदस्य (सन् १९९९ देखि), गैरआवासीय नेपाली संघ रूसको सदस्य (सन् २००३ देखि), अन्तरराष्ट्रिय समन्वय परिषद्को सल्लाहकार (सन्  २००९–२०११), संस्कृति सम्पदा उपसमितिको सल्लाहकार (सन् २०१९—२०२१) ।
लेखन जीवन
नेपाली र रूसी भाषामा कृष्णप्रकाश श्रेष्ठका मौलिक र अनूदित ग्रन्थहरू
नेपाली भाषामा प्रकाशित कृतिहरू
१. रूसमा नेपालको अध्ययन. नेपाल–सोभियत साँस्कृतिक संघ. काठमाडौं, सन् १९८० ।
२. स्थाननामकोश. नेपाल राजकीय प्रज्ञा–प्रतिष्ठान, काठमाडौं. वि.सं. २०४४ (प्रथम संस्करण), हिमाल किताब, काठमाडौं. वि.सं. २०६७ (दोस्रो संस्करण) ।
३. नेपालभाषा साहित्य. हिमाल प्रकाशन गुठी, मास्को–काठमाडौं. वि.सं. २०५४ (सन् १९९७) ।
४. रूसमा नेपालको छवि. हिमाल प्रकाशन गुठी, काठमाडौं. वि.सं. २०५६ ।
५. नेपाली समालोचक र समालोचना. तन्नेरी प्रकाशन, काठमाडौं. वि.सं. २०५७ (प्रथम संस्करण), साझा प्रकाशन, काठमाडौं. वि.सं. २०६४ (द्वितीय संस्करण) ।
६.नेपाली किम्बदन्तीमाला (छन्दोबद्ध). तन्नेरी प्रकाशन, काठमाडौं. वि.सं. २०६३ ।
७. चुनिखेलदेखि धुलिखेलसम्म (यात्रा–संस्मरण). जनमत प्रकाशन, बनेपा, वि.सं. २०७० (सन् २०१३) ।
८. हिन्दु अधिराज्यबाट धर्मनिरपेक्ष गणतन्त्रतिर (लेखसङ्ग्रह). आदिकवि भानुभक्त आचार्य द्विशतवार्षिक समारोह समिति, रूस महासंघ, मास्को, वि.सं. २०७१ (सन् २०१५) । ९. सृष्टिवर्णन (नेपालका किम्बदन्ती, छन्दोबद्ध), आदिकवि भानुभक्त आचार्य द्विशतवार्षिक समारोह समिति, रूस महासंघ, मास्को, वि.सं. २०७३ (सन् २०१६) ।
१०. उषा–अनिरुद्ध मिलन (नाटक). रचना र थानकोटमा मञ्चन, वि.सं. २०१३, नेवारीमा अनुवादः रिजु श्रेष्ठ, हलिं नेवाः गुथि, काठमाडौँ, ने.सं. ११३७ (सन् २०१७) । ११. मिनाएभको नेपाल यात्रा, वि.स. २०७८, काठमाडौं
अन्य उल्लेखनीय केही कृति
१. रसियामा नेपाली भाषासाहित्य: हिजो, आज र भोलि ।।नेपाली भाषासाहित्यको अन्तर्राष्ट्रिय विस्तार. त्रिमूर्ति निकेतन, काठमाडौं. वि.सं. २०६७। २. रूसमा नेपाली वाङ्मयको विकास र महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको देन | अनेक डायस्पोरामा देवकोटा (समीक्षा संग्रह). अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज, वाशिंगटन डि.सी., वि.सं. २०६९ (ई.सं. २०१३) ।
उल्लेख्य अनूदित प्रतिवेदन
लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा. नेपाली साहित्य (अफ्रो–एशियाली लेखक सम्मेलन, ताशकन्द, १९५८ मा प्रस्तुत प्रतिवदन) ।।रूपरेखा, पूर्णाङ्क २३४. ई.सं. १९८० ।
संस्कृतबाट अनूदित पुस्तक
कृष्णगीता (भागवद् गीता). नेपालभाषा अकादेमी, कान्तिपुर. ने.सं. ११२८ (वि.सं. २०६४) । (नेवारीमा)
नेपालीमा अनूदित रूसी साहित्यिक कृतिहरू
१. अलेक्सान्द्र पुश्किन. जिप्सी (काव्य). तेजकुमारी श्रेष्ठ, शेणितपुर, काठमाडौं. ई.सं. १९६८ ।
२. इभान तुर्गेनेभ. गद्यमा कविता (लघुकथासङ्ग्रह). तेजकुमारी श्रेष्ठ, शोणितपुर, काठमाडौं. ई.सं. १९७० ।
३. क्यालेण्डरको पाना (सोभियत कथासङ्ग्रह). मित्रकुञ्ज, काठमाडौं. ई.सं. १९७० ।
४. मिखाइल शोलोखोभ. मान्छेको भाग्य (लघुउपन्यास). ‘प्रगति’ प्रकाशन, मास्को. ई.सं. १९८२ । मान्छेको भाग्य र दोनका कथाहरू.‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को. ई.सं. १९८८ ।
५. मिखाइल लेमोन्तोभ. हाम्रो जमानाको चरित्रनायक (उपन्यास). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को. ई.सं. १९८३ । ६. लेभ तोल्स्तोइ. कथाकहानी (लघुउपन्यास सङ्ग्रह). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को. ई.सं. १९८४ (प्रथम) । लेभ तोल्स्तोइका विश्वप्रसिद्ध उत्कृष्ट कथाहरू. दीपक प्रकाशन, काठमाडौं. वि.सं. ?. (दोस्रो)
७. अलेक्सान्द्र ग्रीन. राता पालहरू (लघुउपन्यास). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को. ई.सं. १९८५ ।
८. अलेक्सान्द्र पुश्किन. दुब्रोभ्स्की (लघुउपन्यास). रादुगा प्रकाशन, मास्को. ई.सं. १९८७ ।
९. रूसी चरित्र (सोभियत कथासङ्ग्रह). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को. ई.सं. १९८७ ।
१०. मिखाइल शेलोखोभ. मान्छेको भाग्य (लघुउपन्यास). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को. ई.सं. १९८८ । ११. लेनिन–गाथा (कविासङ्ग्रह). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को. ई.सं. १९८८।
१२. माक्सिम गोर्की. मेरा विश्वविद्यालयहरू (आत्मकथात्मक उपन्यास). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को. ई.सं. १९८९। १३. अलेक्सान्द्र पुश्किन. बेल्किनका कथाकहानी (लघुउपन्यास). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को. ई.सं. १९८९ । १४. इभान तुर्गेनेभ. पिता र पुत्र (उपन्यास). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को. ई.सं. १९९० ।
१६. एम. इल्यिन, ए. सेगाल. मान्छेको पराक्रम. ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को. ई.सं. १९९० ।
१७. रासुल हाम्जातोभ. जीवित देवी (काव्य). नेपाल राजकीय प्रज्ञाप्रतिष्ठान, काठमाडौँ, वि.सं. २०५३ (सन् १९९६) । १८. सुनौला सिउर (रूसी दन्त्यकथासङ्ग्रह). हिमाल प्रकाशन गुठी, मास्को—काठमाडौँ, वि.सं. २०५४ (सन् १९९७)।
२०. कविताञ्जलि (रूसी कवितासङ्ग्रह). मित्रकुञ्ज, काठमाडौं, सन् २००४ । २१. भ्लादिमिर सिल्किन. कामवाण (द्विभाषिक कवितासङ्ग्रह). ‘स्तार्त’ प्रकाशनर्गह, रियाजान, सन् २०१० । २२. ल्युदमिला अलेक्सान्द्रोभ्ना आगानिना. नेपालका महाकविको कथा (लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको व्यक्तित्व र कृतित्व). त्रिमूर्ति निकेतन, काठमाडौं, वि.सं. २०६८ (सन् २०११) ।
२३. इगोर एलिसेएभ. स्वर्गद्वारीको पुल (द्विभाषिक कवितासंग्रह). ‘बुलात’ प्रकाशनगृह, दोनवर्ती रोस्तोभ, सन् २०१५ । २४. रासुल हाम्जातोभ. दुई देवताप्रति (सचित्र त्रिभाषिक काव्यसङ्ग्रह). (जीवनचक्र र जीवित देवी कुमारी). इन्भेस्तिओन्नी सोयुज, मास्को, सन् २०१३ (वि.सं. २०७०) । २५. अलेक्सान्द्र पुश्किन. रुसाल्का (लघुत्रासदीत्रय र केही कविता). आदिकवि भानुभक्त आचार्य द्विशतवार्षिक समारोह समिति, रूस महासंघ. मास्को, वि.सं. २०७३ (सन् २०१६) ।
२६. रूसी काव्यपल्लव (द्विभषिक कविता सङ्कलन). विश्व नेपाली साहित्य महासंघ, विश्व केन्द्रीय समिति. काठमाडौँ, वि.सं. २०७५ (सन् २०१८) ।
रूसी बालसाहित्यका पुस्तकहरू
१. ग.लेबेदेभा. माशाको पिराहा तकिया (कथा). प्रगति प्रकाशन, मास्को, सन् १९७५ ।
२. र.आ.कुदाशेभा. बच्चो कुरो (कविता). प्रगति प्रकाशन, मास्को, सन् १९७५ ।
३. यु.द्रुनिना. आलिस्का (बालउपन्यास). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को, सन् १९८९ ।
४. स.मिखाल्कोभ. बग्गीदेहि राकेटसम्म (कविता). प्रगति प्रकाशन, मास्को, सन् १९७५ ।
५. ए.सेरोभा. दुम्सीको पन्जा (कविता). प्रगति प्रकाशन, मास्को, सन् १९७५ ।
६. कुकुर, ढाडे, बिरालो र कुखुरा (लोकगीत). प्रगति प्रकाशन, मास्को, सन् १९७५ ।
७. भ्लादिमिर मायाकोभ्स्की. खराब के हो, के हो बेस? (कविता). प्रगति प्रकाशन, मास्को, सन् १९७६ ।
८. पनेरोमा गैगयो मूसा (लोकगीत). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को, सन् १९७६ ।
१०. आ.मित्याएभ. ग्रिश्का र अन्तरिक्षयात्री (कथा). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को, सन् १९८४ ।
११. स.साखार्नोभ. जहाज चल्छन् समुद्रहरूमा (कविता). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को, सन् १९८४ ।