cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
खस जाति
आजको समयमा खस
आजको समयमा पनि केही खस संस्कारहरू जीवितै छन्। पूर्ण रूपले हिन्दुकृत भएका खसहरूले हिन्दु धर्मसँगै खस संस्कारहरू पालना गर्छन्। खसको मूलभूत चिह्नहरूमध्ये मष्टो पुजा वा देवाली एक हो। आज पनि ठकुरि र क्षेत्री समुदायहरू १२ मष्टो देवताका पुजा गर्छन्। अन्य हिन्दु जातिहरूसँग भिन्न रहने मष्टो पुजा प्राचीन खस संस्कार हो। पर्वते हिन्दु समुदायको अर्को चिनारी खस भाषा (नेपाली भाषा) हो। यो एक इन्डो-आर्यन भाषा परिवारको सदस्य हो जो भारोपेली भाषा परिवार को एक शाखा हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
साभार : (शशिधर भण्डारी) हाक साप्ताहिक
नीलमणि अर्जुनक
नीलमणि अर्जुनक नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
सिद्धपोखरी
यो नेपालको कोशी अञ्चलको सङ्खुवासभा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या
सोरेङ जिल्ला
सोरेङ जिल्ला भारतको सिक्किम राज्यको सोरेङबाट प्रशासित जिल्ला हो। सोरेङ जिल्ला आधिकारिक रूपमा पश्चिम सिक्किम (अहिले ग्यालसिङ जिल्ला) बाट डिसेम्बर २०२१ मा सिर्जना गरिएको थियो। यसको पश्चिममा नेपाल, उत्तरमा ग्याल्सिङ जिल्ला, पूर्वमा नाम्ची जिल्ला र दक्षिणमा पश्चिम बङ्गालको दार्जिलिङ जिल्लाको सिमाना जोडिएको छ।
राभाङ्गला
राभाङ्गला भारतीय राज्य सिक्किमको पश्चिमी जिल्ला अन्तर्गतको एउटा उपविभाग हो, यस भित्र राभाङ्गला बजार र धेरै गाउँहरू पर्छन्।
अखिल अक्किनेनी
अखिल अक्किनेनी (जन्म ८ अप्रिल १९९४) एक भारतीय अभिनेता हुन् जो तेलुगु सिनेमामा काम गर्छन् ।
बाल्यकाल
अखिल अक्किनेनी अभिनेता अक्किनेनी नागार्जुन र अमला (अभिनेत्री)का छोरा, अभिनेता अक्किनेनी नागेश्वर राव का नाति, र नागा चैतन्य का सौतेनी भाइ हुन्। उनकि भूतपूर्व भाउजु सामन्था अक्किनेनी पनि एक अभिनेता हुन्। अक्किनेनीले ली स्ट्र्रासबर्ग थिएटर र फिल्म संस्थान मा अभिनय गरे जुन २०१४ मा मनममा एक क्यामिको माध्यमबाट फिल्महरूमा आफ्नो डेब्यू गर्न अघि। उनको मुख्य भूमिकामा पहिलो फिल्म  अखिल (फिल्म)  (२०१५) मा आएको थियो। २०१६ मा, अक्किनेनी श्रीया भूपलसँग एङ्गेजमेन्ट भएकी थिइन् उनी व्यापारिक टाइकुन जि.वि. कृष्ण रेड्डी।  तिनीहरूको विवाह २०१७ मा योजना बनाइएको थियो तर पछि उनीहरुलाई बोलाइयो।
क्यारियर
शिशुको रूपमा, अक्केनेनीले आफ्नो बुबाको निर्माण, शिव नागेश्वर रावको कमेडी सिसिद्री (१९९५), बेबी डे आउट (१९९४) को भारतीय रूपान्तरणमा डेब्यू गरे। पछि किशोरावस्थामा, उनले क्रिकेटको खोजी गरे र २०१० मा सेलिब्रिटी टॉलिवुड ट्रफीमा, जुन फिल्म आर्टिस्ट एसोसिएशनका लागि कोषकर्ता थिए, आफ्नो बुबाको किंग्स टीममा सदस्य भए। भेन्कटेश डग्गुबातीका योद्धाको बिरूद्ध फाइनलमा उनको खेल जित्ने अर्धशतकले उनलाई म्यान अफ द म्याच र म्यान अफ द सीरीज पुरस्कारहरू सुरक्षित देखेको थियो।  उनको प्रदर्शनले उनलाई २०११ मा उद्घाटन सेलेब्रिटी क्रिकेट लीग (सीसीएल) मा तेलुगु वारियर्सको लागि खेल्न बोलाएको थियो। त्यसबेलादेखि उनले नियमित रूपमा सीसीएल टूर्नामेन्टमा भाग लिएको छ, २०१६ को संस्करणमा उनको टीमको कप्तानको रूपमा जितेको।
काभ्रे नित्यचण्डेश्वरी
काभ्रे नित्यचण्डेश्वरी नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला धुलिखेल नगरपालिकामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
इसेन्सियल वर्डस्
इसेन्सियल वर्डस् पाउलो कोहेल्होद्धारा लिखित चर्चित उपन्यास हो।
जयन्ती
दुर्गा सप्तसतीमा देहायको श्लोकले दुर्गाको बन्दना गरिएको छ |
दुर्गाक्षमा शिवा धात्री स्वहा स्वधा नमस्तुतेः
रम्फू
रम्फू भारतीय राज्य सिक्किमको पूर्वी जिल्ला अन्तर्गतको एउटा बजार हो। जो सिक्किमको मूलद्वार हो र पहाडी इलाका भए पनि यहाँसम्म रेलद्वारा यातायातको व्यवस्था हुँदैछ।
उदिपुर
उदिपुर (Udipur) नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र गण्डकी अञ्चलको लमजुङ जिल्ला बेसीशहर नगरपालिकाको एक बजार र व्यापारिक केन्द्र हो । कालिकाको मन्दिर र मध्य मर्स्याङ्दी जलविद्युतको ड्याम यहाँका पर्यटकीय क्षेत्रहरू हुन्। विसं २०७१ जेष्ठ १ मा बेसीशहर,उदिपुर,गाउँशहर र चण्डीस्थान गाउँ विकास समितिहरू मिलाएर बेसीशहर नगरपालिका बनाइएको हो । यस ठाउँमा विभिन्न जात जतिको बसोबास रहेको छ ।
जनसङ्ख्या
जनगणना २०६८ अनुसार यस ठाउँको जनसङ्ख्या २,६९२(१,४८२ महिला र १,२१० पुरुष)रहेको छ र यहाँ ६९८ घरधुरी रहेका छन् ।
द फिफ्थ् माउन्टेन
द फिफ्थ् माउन्टेन पाउलो कोहेल्होद्धारा लिखित चर्चित उपन्यास हो।
पाउलो कोहेल्हो
पाउलो कोहेल्हो (ब्राजीलका चर्चित गीतकार तथा उपन्यासकार हुन।उनको जन्म अगस्ट २४,१९४७मा भएको थियो।
जीवनी
पाउलो कोहेल्होको जन्म ब्राजिलको रियोदी जेनेरियोमा भएको थियो।उनले जेसुइट स्कुल पढेका थिए।किसोर अबस्थामा पाउलो लेखक बन्न चाहान्थे तर जब उनले यो कुरा आफ्नी आमालाई सुनाए तब उनकी आमाले भनिन-"प्यारो छोरा,तिम्रो बुबा इन्जिनियर हुनुहुन्छ।उहाँ तर्कपुर्ण ,युक्तिसंगत तथा स्पष्ट विचार भएको हुनुहुन्छ।उहाँलाई यो संसारको बारेमा प्रष्टरूपमा थाहा छ।तर के तिमीलाई वास्तबमै थाहा छ लेखक भनेको के हो?"। त्यसपछि पाउलोले लेखकहरूको बारेमा खोजिनिति गर्ने आटे "लेखकहरू भनेका ठुलो चश्मा लगाउने,आफ्नो कपाल पनि कहिल्यै नकोर्ने र कर्तब्य र दायित्वको कहिल्यै बोध नगर्ने" खालका हुन्छन भन्ने निष्कर्ष निकाले।१६ वर्षको उमेरमा जब उनिले आफुलाई अन्तरमुखिकरण गरे तथा परमपरागत रितिरिवाजहरूको बिपरित ढङगले काम गर्ने थालेपछि उनलाई उनला बाबु आमाले मानसिक अस्पतालमा भर्ना गरेका थिए।जहाँबाट उनी ३पटक भाग्ने प्रयत्न गरे।पछि २० वर्षको उमेरमा उनिलाई रिहा गरियो। पछि कोहेल्होले भने "उहाँहरूले मलाई दु:ख दिन त्यस्तो गर्नु भएको होइन तर उहाँहरूलाई थहा थिएन कि के गर्ने....उहाँहरूले मलाई समाप्त पार्न नभइ बचाउनको निम्ति गर्नुभएको हो" ।
लेखकिय जीवन
सन १९८२मा कोहेल्होले आफ्नो पहिलो पुस्तक हेल अर्चिभ प्रकाशित गरेका थिए तर यसले खासै कुनै प्रभाव भने जमाउन सकेन।१९८६मा उनले प्राक्टिकल म्यानुवल अफ भेम्पायर्समा योगदान दिएका थिए तर पछि फिर्ता लिने प्रयास पनि गरे गुणस्तरको नभएको भन्ने लागी।स्यान्टियागो डि कम्पोस्टेलाको तिर्थयात्रा १९८६मा गरेपछि उनले द पिल्ग्रिमेज नामक उपन्यास लेख र त्यसैको अर्को वर्ष द अल्केमिष्टl लेखि ब्राजिककै सानो प्रकासकबाट प्रकाशित गरे जसले ९०० प्रति प्रिन्ट गरी पुन:प्रिन्ट नगर्ने निर्णय गरेको थियो।तर लगत्तै उनले ठुलो प्रकाशक पाए, उनको नयाँ पुस्तक ब्रिडा प्रकाशित भएपछि द अल्केमिष्ट पुस्तक ब्राजिकै सर्वाधिक बिक्रि हुने पुस्तक हुन पुग्यो।पछि द अल्केमिष्ट ६ करोण ५० लाख प्रति बिक्रिभइ इतिहासकै सर्वाधिक बिक्रि हुने पुस्तक भयो। द अल्केमिष्ट ७१ भन्दा बढि भाषाहरूमा अनुवाद भइसकेको छ भने उनले जीवित लेखकहरू मध्ये सर्वाधिक अनुवाद हुने पुस्तकको विश्व किर्तिमान पनि राखे।
दिप्रुङ चुइचुम्मा गाउँपालिका
दिप्रुङ गाउपालिकाको हालको नाम दिप्रुङ चुइचुम्मा गाउपालिका रहेको छ भने पहिले कायम भएको केन्द्र साविक स. छितापोखरी गा.वि.स. केन्द्रबाट परिवर्तन भएर याङसोलाटार रहेको छ । यस गाउपालिकाको जनसङ्ख्या  २०,१७५  रहेको छ  भने क्षेत्रफल १३६.५९ वर्ग कि.मि. छ । मिश्रित जातजातीहरूको बसोबास रहेको यस गाउपालिकामा खोटाङ जिल्लाको पुरानो र अग्रणी शैक्षिक संस्था महेन्द्रोदय उच्च माध्यमिक विद्यालय रहेको छ  जुन  दिप्रुङ चुइचुम्मा गाउपालिका वडा नं. २ (साविक डाँडागाउ गा.वि.स. वडा नं. ४)  मा रहेको छ । साविकका  छितापोखरी, डाँडागाउ, टेम्मा, बतासे, याम्खा, छोरम्बु र सप्तेश्वर छितापोखरी गा.वि.स. का सम्पूर्ण वडाहरू मिलाएर कायम गरिएको उक्त गाउपालिकामा हाल ७ वटा वडाहरू छन ।
पाउलो कोहेल्हो
लेखकिय जीवन
द अल्केमिष्टको प्रकाशित पछि कोहेल्होले दुई वर्षको एक उपन्यास लेख्ने गरेका छन।
दिप्रुङ चुइचुम्मा गाउँपालिका
दिप्रुङ चुइचुम्मा गाउपालिकाको सिमाना निम्नानुसार रहेको छ :-
पाउलो कोहेल्हो
ब्यक्तिगत जीवन
कोहेल्हो र उनकि श्रीमती क्रिटिना ओटिसिकाले समय युरोप र रियो दि जेनेरियो,ब्राजिकको लागि मिलाएर बस्छन।कोहेल्यो रोमन क्याथोलिक हुन।
सन्१९९६मा कोहेल्होले पाउलो कोहेल्हो संस्थाको स्थापना गरे जसले बच्चा तथा बृद्धहरूलाई आर्थिक साहयता गर्ने गर्दछ।सन् २००७मा कोहेल्योलाई संयुक्त राष्ट्रसंघको Messenger of Peace घोषणा गरिएको थियो
दिप्रुङ चुइचुम्मा गाउँपालिका
पश्चिम :- हलेसी तुवाचुङ न.पा. र उदयपुर जिल्ला
उतर :- रूपाकोट मझुवागढी न.पा. र साकेला गा.पा.
दक्षिण :- खोटेहाङ गा.पा.
रिचार्ड बेडफोर्ड बेनेट
रिचार्ड बेडफोर्ड बेनेट क्यानडाका राजनितिज्ञ तथा  प्रधानमन्त्री थिए। उनको जन्म स.न् १८७०को जुलाई ३ मा न्यू ब्रुन्सविकको एक सहरमा भएको थियो।
टिकटिके अर्जुनक
टिकटिके अर्जुनक नेपाल लगायतका दक्षिणपूर्वी एसियाका भूभागमा पाइने एक प्रकारको चराको प्रजाति हो ।
उषा खड्गी
उषा खड्गी सातौँ मिस नेपाल हुन्। सन् २००० मा आयोजना भएको मिस नेपाल नामक प्रतियोगिता जितेकी थिइन्। उषा सन् १९९९ मा मिस पोखराको पहिलो उप विजेता थिइन् र पछि उनले सन् २००० मा मिस बीरगञ्ज भाग लिँदै पहिलो उप विजेता भएकी थिइन्। उनको विवाह नेपाल टेलिभिजनको पूर्व कार्यक्रम प्रस्तोता जिपि तिमिल्सिनासँग भएको थियो भने उनीबाट मानसिक यातना दिएको भन्दै उनले सम्बन्ध बिच्छेद गरेकी थिइन्।
जीवनी
वीरगञ्ज निवासी उत्तमबहादुर खड्गी र उर्मिला खड्गीकी सुपुत्री उषाले सन् १९९९मा पोखरा सुन्दरी प्रतियोगितामा भाग लिई प्रथम उप-विजेताको उपाधी हासिल गरेकी थिइन्। तीन दिदी-बहिनी र एक भाइहरूमध्ये जेठी उषाले प्रवेशिका परीक्षा वीरगञ्ज कन्या माध्यमिक विद्यालयबाट उत्तीर्ण गरेकी थिइन्। हरिखेतान महिला बहुमुखी क्याम्पस, वीरगञ्जबाट आई.ए. उत्तीर्ण भएकी उषा मिस नेपाल हुँदा सोही क्याम्पसमा बी.ए. (प्रथम वर्ष)मा अध्ययनरत थिइन्।
मिस नेपाल प्रतियोगिता - २०००
वीरगञ्जबाट उनले प्रतिनिधित्व गरेको मिस नेपाल प्रतियोगिता - २०००, काठमाडौंं जेसिज र हिडन ट्रेजरले आयोजना गरेको थियो । उनीपछि प्रथम रनर-अप र द्वितीय रनर-अप क्रमशः बिव रन्जीत र जस्मिन श्रेष्ठ भएका थिए ।
श्वेता सिंह
श्वेता सिंह छैटौँ मिस नेपाल हुन्। सन् १९९९मा भएको मिस नेपाल प्रतियोगिता उनले जितेकी हुन्।
मिस नेपाल प्रतियोगिता - १९९९
काठमाडौँबाट उनले प्रतिनिधित्व गरेको मिस नेपाल प्रतियोगिता - १९९९ काठमाडौँ जेसिज र हिडन ट्रेजरले आयोजना गरेको थियो। उनलाई नगद १ लाख रूपैयाँसहित अन्य पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो। उनीपछि प्रथम रनर-अप र द्वितीय रनर-अप क्रमशः निकिता भण्डारी र कृपा श्रेष्ठ भएका थिए।
अली खामेनी
आयतोल्लाह सय्यद अली होसैन खामेनी(फारसी: آیت‌الله سید علی حسینی خامنه‌ای; फारसी उच्चारण: /ɒːjætollɒːh sejjed ʔæˈliː hosejˈniː xɒːmeneˈʔiː/) (जन्म १७ जुलई १९३९, मशहद, ईरान) उनी ईरानका सर्बोच्च नेता हुन् । सन् १९८१ देखि १९८९ सम्म यिनी ईरानका राष्ट्रपति थिए।
प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा
वरिष्ठ नेता आयतोल्लाह सय्यद अली होसैन खामेनीको जन्म सन् १९३९ मा ईरानको पबित्र नगर मशहदको एक धार्मिक परिवारमा भएको थियो । उनका बुवा हाज सैयद जवाद खामेनेइ मशहदका वरिष्ठ धर्म गुरु मध्येमा एक थिए भने उनकी आमा एक प्रसिद्ध धर्म गुरु हुज्जतुलइस्लाम सैयद हाशिम नजफाबादी कि सुपुत्री थिइन् ।
साहित्यिक छात्रवृत्ति
खामेनी आफ्ना मातृ भाषा फारसी र अजरबैजान बाहेक अरबी भाषामा पनि पोख्त थिए । उनले धेरै पुस्तकहरु अरबी भाषाबाट फारसीमा अनुबाद गरेका छन् जसमा मिश्रका प्रख्यात विचारक सय्यिद क्युटबका कार्यहरुपनि पर्दछन् । उनी अजरबैजानी बोल्छन जो उनको बुवाको मातृ भाषा हो ।
राजनीतिक जीवन र राष्ट्रपतिको पद
अली खामेनी इरानमा इरानी क्रान्तिमा एक प्रमुख पात्र हुन् र रुहोल्लाह खामेनेइ को नजिकको बिस्वाश पात्र पनि थिए | सन १९७९ मा तेहरानमा गरेको शुक्रवार प्रार्थना इमाम को पोस्ट गर्न खामेनेइ नियुक्त गरेपछि उक्त पोस्टबाट हुसैन-अलि मोन्टजेरी राजीनामा दिन बाध्य भए। सन १९८१ मा, मोहम्मद-अली रजाई को हत्या पछि खामेनेइ इरानको राष्ट्रपति चुनिए जसमा उनले ९७% हासिल गरे भने चार उम्मेदवार अभिभाबकहरूको परिषद द्वारा अनुमोदित थिए। जुन अक्टोबर १९८१ मा निर्वाचन भएको थियो । खामेनेइ कार्यालय सेवा गर्न पहिलो पादरी भए । रूहोल्लाह खोमेनि यसलाई मूल राष्ट्रपति पदको बाहिर राख्न चाहन्थे तर पछि उनको विचार परवर्तन भयो । अली खामेनेइ आफ्नो राष्ट्रपति पद भार ग्रहण समारोहमा बाचा गरेका थिए "विचलन, औदार्य र अमेरिकी-प्रभावित दक्षिणपन्थी" हटाउने ।
माथिल्लो दिबाङ घाटी जिल्ला
माथिल्लो दिबांग घाटी जिल्ला भारतीय राज्य अरुणाचल प्रदेशको एउटा जिल्ला हो ।
अली खामेनी
सर्वोच्च नेता
अली खामेनी, रुहोल्लाह खोमेइनी मृत्यु पछि इरानी क्रान्ति को नेता हुन् सफल र ४ जुन, १९८९ मा विशेषज्ञ को विधानसभा द्वारा नयाँ सर्वोच्च नेताको रूपमा निर्वाचित भए । सुरुमा तीन सदस्य अली मेश्किनी, मौसावी अर्देबिली र खामेनेइ एक परिषद, नेतृत्व लागि प्रस्तावित थियो। विधानसभा एक नेतृत्व परिषद को विचार अस्वीकार गरेपछि (खामेनेइ र राफसन्जनी दुवै एक परिषद समर्थन थिए) र महान आयातोल्लाह मोहम्मद-रेजा गोंल्पायगानीको ७४ सदस्य उपस्थित थिए र ६० सदस्यहरूले खामेनेइ निर्वाचित नेता थिए भने बाहिर १४ भोट मात्रै गएका थिए ।
मोडर्नकन्या बहुमुखी कलेज
मोडर्नकन्या बहुमुखी कलेज काठमाडौँ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
मंगला
दुर्गासप्तशती(देवीमहात्म्य/चण्डी पाठ)मा दुर्गा लाई देहाय का ११ नामले बन्दना गरिएको छ |
जयन्ती मङ्गला काली भद्रकाली कपालिनी
दुर्गाक्षमा शिवा धात्री स्वहा स्वधा नमस्तुतेः
रयाले बिहावर
रयाले बिहावर नेपालको बागमती प्रदेशको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित साविकको एक गाउँ विकास समिति थियो तर हाल यो पनौती नगरपालिका वडा नं १ मा समेटिएको छ ।
बरहथवा
बरहथवा नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत जनकपुर अञ्चलमा पर्ने सर्लाही जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
बुढानिलकण्ठ क्याम्पस
बुढानिलकण्ठ क्याम्पस काठमाडौँ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
बिपिन कार्की
बिपिन कार्की (Bipin Karki; जन्म २१ अगस्ट १९८२) ) एक नेपाली अभिनेता, चलचित्र लेखक, थिएटर कलाकार र लेखक हुन्। कार्की नेपाली चलचित्रका एक अग्रणी कलाकार हुन्, जो आफ्नो बहुमुखी प्रतिभाको लागि प्रख्यात छन्।
हनुभैरव
हनुमानलाई विभिन्न ग्रन्थमा रुद्रावता भनेर उल्लेख भएबाट भैरवको रूप मान्नु ज्यादा अनौठो देखिँदैन। पाटनको सङ्ग्रहालयमा राखिएको दुईवटा ढलौटको मूर्ति र अर्को प्रस्तर मूर्तिले पनि एउटा दुर्लभ हनुभैरवको मूर्तिको प्रतिनिधित्व गर्दछ। वैष्णव धर्मसँग सम्बन्धित हनुमान र भैरवलाई संयुक्तरूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। यस मूर्तिमा अरू पाइएका मूर्तिहरू जस्तै हनुमानको मूर्ति र मुखले महत्त्वपूर्ण स्थान ओगटेको छ। मुख्य शिर वा मुख हनुमानको छ र अन्य चार जनावरको टाउको देखाइएको छ। यो धेरैले थाहा नपाएको हनुमानको मूर्ति हो। हनुमान विष्णु अवतार रामका भक्त हुन्। भैरव भगवान् शिवको महत्त्वपूर्ण रूप हो। यहाँ हनुमान र भैरवलाई एउटै मूर्तिमा देखाइएको छ यस्तो किसिमको मूर्तिलाई हनुभैरवको मूर्ति भन्ने गरिन्छ।
हनुमानसम्बन्धी धारणा यस्ता किसिमका मूर्तिहरूमा महìवपूर्ण रहेको देखिन्छ। शरीर देवताको र मुख भने बाँदरको हुन्छ। हनुभैरवको मूर्तिहरूमा अन्य चारवटा टाउका हुन्छन्। जसमध्ये सुङ्गुरको, गरुडको, सिंहको र कहिलेकाहीँ स्यालको पनि हुन्छ र सबभन्दा माथिल्लो टाउको घोडाको हुन्छ। यसमा भएका धेरै हात, धेरै टाउका र हातले समातेका विविध डरलाग्दा आयुधहरूले गर्दा यो मूर्ति डरलाग्दो मूर्तिसँग सम्बन्धित रहेको पाइन्छ। मूर्तिले समातेको सबभन्दा माथिल्लो भागको आयुध जडीबुटीले युक्त गन्धमान पर्वतलाई बुझाउँछ, जुन हनुमानलाई चिन्ने एउटा महत्त्वपूर्ण चिहृन हो। रामायणका प्रमुख पात्र लक्ष्मण र उनका सेनाहरूलाई बचाउनको लागि हनुमानले गन्धमान पर्वतमा भएको बुटीहरू ल्याएका थिए।
यस्ता किसिमका केही मूर्तिहरू भारतमा पर्वतीय स्कुलको चित्रकलामा देख्न सकिन्छ। सम्भवतः यो विभिन्न धर्मसँग सम्बन्धित देवतालाई एउटैमा देखाउने नेपाली परम्परा भएको अनुमान गर्न सकिन्छ। राम र शिवसम्बन्धी धारणालाई एउटै मिलाएर देखाउने प्रचलन नेपालीहरूको आˆनै मौलिक देन हो। यो धारणा १७ औँ-१८ औँ शताब्दीदेखि सुरु भएको देखिन्छ। हनुमान र भैरव जसलाई हनुभैरव भनिन्छ। यसका पाँचवटा जनावरका टाउका छन् र दसवटा हात छन् र यो मूर्ति वि.सं. १८११मा पाटन दरबारको छानामाथि संरक्षक देवताको रूपमा स्थापना गरिएको थियो।
यो पनि हेर्नुहोस
सन्दर्भ ग्रन्थ १. धनशमशेर. ज.ब.रा., बृहत् पुरश्वर्यार्णव, प्रथम भाग, काठमाडौँ : म.वी.वी.शाह, वि.सं. २०२५, द्वि.ख. पृष्ठाङ्का - ४८२ -४८३ २.टी. ए. गोपीनाथ राव, इलिमेन्ट अफ हिन्दू आइकोनोग्राफी, भाग १, न्यूयोर्कः प्यारागन बुक हाउस, १९६८,पृष्ठ १९० ३.चित्रलेखा सिंह र प्रेमनाथ, 'हनुमान', प्रथम संस्करण, दिल्ली : क्रिट पब्लिकेशन बुक हाउस, ई.सं.२००२, पृष्ठ ४७ ४. लैनसिह बाङ्गदेल - प्राचीन नेपाली मूर्तिकलाको इतिहास, काठमाडौँ : रोयल नेपाल एकेडेमी, वि.सं. २०३९, पृष्ठ १२६ पूर्ववत् ५. नयराज पन्त, 'हनुमानको स्थापन्ना गर्नुमा हेतु' पूणिर्मा, वि.सं. २०२१ वैशाख, १ वर्ष, १ अङ्क पृष्ठ ३० ६. गौत्तमवज्र बज्राचार्य, हनुमानढोका राजदरबार, काठमाडौँ, नेपाल एसियाली अध्ययन संस्थान, वि.सं. २०३३, पृष्ठ १५ ७. तुलसीराम वैद्य, भक्तपुर राजदरबार, काठमाडौँ, नेपाल एसियाली अध्ययन संस्थान, पृष्ठ ५४ r
हात्ती
हात्ती विशाल शरीर भएको स्तनधारी जनावर हो। हाल विश्वमा अफ्रिकी झाडीमा पाइने हात्ती, अफ्रिकी जङ्गलमा पाइने हात्ती र एसियाली हात्ती (भारतीय हात्ती, श्रीलङ्काली हात्ती) गरी तीन प्रकारका हात्तीहरू अस्तित्वमा रहेका छन्। हात्तीका यी तीन प्रजातिहरू बाहेक अरु सबै प्रजाति तथा वर्गहरू पृथ्वीबाट लोप भइसकेका छन्। प्राचिन कालमा हिउपर्ने क्षेत्रहरूमा पाइने विशाल हिम हात्तीहरू हिम युगको अन्त्यसगै लोप भएका थिए। तर यीनीहरू जस्तै देखिने साना हिम हात्तीहरू सन् २००० बीसीको अन्त्य सम्मपनि अस्तित्वमा रहेको अध्ययनहरूले पुष्टी गरेको छ। हाल अस्तित्वमा रहेका जमीनमा पाइने जनावरहरू मध्ये हात्ती सबैभन्दा ठूलो जनावर हो। हात्तीहरूको गर्भधारण अवधि २२ महिनाको हुन्छ, यो अवधि जमीनमा पाइने अन्य सबै जनावरको भन्दा धेरै हो। साधारणतया एउटा हात्तीको छावा जन्मदाकै अवस्थामा १२० किलोग्राम (२६० पाउन्ड) तौल भएको हुन्छ। हत्तीहरूको औशत आयू ५० देखि ७० वर्षको हुन्छ, तर अहिलेसम्मको अभिलेख अनुसार हात्ती ८२ वर्षसम्म पनि बचेको पाइएको छ। त्यस्तै अहिलेसम्म पाइएको मध्ये सबैभन्दा ठूलो हात्ती सन् १९५६मा अंगोलामा मारिएको थियो। अन्य अफ्रिकन हात्तीहरू भन्दा करिब १ मिटर अग्लो उक्त भाले हात्तीको तौल २४,००० पाउन्ड (११००० किलोग्राम), उचाइ ३.९६ मिटर (१३ फिट) थियो। यीनीहरू स्मरणशक्ति र बुद्धिका लागि प्रसिद्ध छन्, हात्तीहरूको बुद्धि प्रागऐतिहासिक मानव, ह्वेल र डल्फिन बराबर भएको विश्वास गरिन्छ। यतिञ्जेल सम्मका अध्ययनहरू अनुसार, स्वस्थ वयस्क हात्तीको कुनै प्राकृतिक शिकारिहरू छैनन् तर सिंहले हात्तीका छावाहरू र कमजोर हात्तीहरूलाई शिकार गर्न सक्छ। यसका अलावा मानव घुसपैठ र अवैध शिकारले यिनीहरूलाई सङ्कटमा पारेको छ।
नीलश्वेत अर्जुनक
नीलश्वेत अर्जुनक (Ficedula superciliaris) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
सिसुवाखोला
यो नेपालको कोशी अञ्चलको सङ्खुवासभा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या
भोर्ज्याङ
भोर्ज्याङ काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको मेच्छे गाउँ विकास समितिमा अवस्थित एक गाउँ हो।
काली
काली हिन्दु देवी पार्वतीको भयंकर रूप हो । दुर्गासप्तशती(देवीमहात्म्य/चण्डी पाठ)मा दुर्गा लाई देहाय का ११ नामले बन्दना गरिएको छ |
जयन्ती मङ्गला काली भद्रकाली कपालिनी दुर्गाक्षमा शिवा धात्री स्वहा स्वधा नमस्तुतेः
इन्द्रावती नदी, नेपाल
इन्द्रावती नदी नेपालको सुनकोशी नदीको सहायक नदी, सप्तकोशी नदी प्रणालीको सहायक नदी र नेपालको एक प्रमुख नदी हो। १९औँ शताब्दीसम्म यसलाई 'मेलम्ची' वा 'मेलम्चु' भन्ने गरिएको थियो। मेलम्ची नदीको पानी धमिलो हुन्छ भने इन्द्रावती नदी सङ्ग्लो गरि बग्छ। इन्द्रावती नदीको मुहान सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको भोटाङ्ग भन्ने गाउँ माथि पर्ने लेक पाँचपोखरीमा रहेको छ। यसै नदीको नाउँमा नेपालको इन्द्रावती गाउँपालिकाको नामकरण गरिएको छ।
नदी
इन्द्रावती नदीको स्रोत हिमालयको दक्षिणी भीरमा अवस्थित छ। यसको माथिल्लो जलमार्ग ठाडो ढलान,  नदी उपत्यकामा विशाल ढुङ्गाहरू र चट्टानहरूसँगै तीव्र पानीको धारा यस नदीको प्रमुख विशेषता हो। यो अल्पाइन, उप-अल्पाइन र समशीतोष्ण जङ्गलहरू भएर प्रवाहित हुने गर्छ। मानव बस्तीहरूलाई यो नदीको तल्लो जलमार्गले भेट्छ। इन्द्रावती नदीको जलग्रहण क्षेत्रमा काठमाडौँ घाटीको पूर्वी ढलान सम्मिलित छ र इन्द्रावती- सुनकोशी नदीसम्म फैलिएर रहेको छ।
इन्द्रावती नदी, नेपालको राजधानी काठमाडौँलाई नेपाल-तिब्बत सीमालाई जोड्ने अरनिको राजमार्गमा अवस्थित दोलालघाटमा सुनकोशी नदीमा मिसिन्छ।
कोशी नदी प्रणाली
कोशी नदी पूर्वी नेपालमा बग्ने गर्दछ। नदीको स्वरूप विकास गर्नको लागि पूर्व-मध्य नेपालमा सम्मिलित हुने सात नदीहरूको कारण यसलाई सप्तकोसी नदी समेत भन्ने गरिएको छ। कोशी नदी प्रणाली बनाउने प्रमुख नदीहरू सुन कोशी, इन्द्रावती, ताम्मा कोशी (वा तामा कोशी), भोटे कोशी, दुध कोसी, अरुण र तमोर नदीहरू रहेका छन्। सप्तकोशी नदी चतरा खोल्सा हुँदै उत्तरी बिहारमा एक समान दिशामा बग्ने गर्दछ र अन्त्यमा गङ्गा नदीमा मिसिने गर्दछ।
यातायात व्यवस्था विभाग
यातायात व्यवस्था विभाग श्रम तथा यातायात मन्त्रालय अन्तरगतको विभाग हो। यसले देशभरको यातायात, स्थलमार्गको सवारीसाधन आदि विषयको नियमन, व्यवस्थापन तथा अनुगमनको व्यवस्था गर्दछ।
भ्रूण
भ्रूण एक विकासशील स्तनधारी वा अन्य बच्चा जन्माउने प्राणीको गर्भधान पश्चात र बच्चा जन्मनु पूर्वको अवस्था हो । मानिसमा भ्रूणको विकास गर्भधान पश्चात ११औं हप्ताको शुरुवातमा शुरु हुने गर्छ ।
भक्ति काव्य
भारतीय सामाजिक सांस्कृतिक र साहित्यिक इतिहासको मध्यकालको सबै भन्दा महत्त्वपूर्ण विशेषताको भक्ति आंदोलनको रूपमा जकन सकिन्छ। साहित्यको क्षेत्रमा यो भक्ति काव्यको विराट रस श्रोतको रूपमा प्रकट भएको हो।
भक्ति काव्यको स्वरूप
भक्ति काव्यको स्वरूप अखिल भारतीय थियो। दक्षिण भारतमा दार्शनिक सिद्धांतहरूका ठोस आधारले समृद्ध भएर भक्ति उत्तर भारतमा एक आंदोलनको रूपमा फैलियो। यसको प्रभाव कला, लोक व्यवहार आदि जीवनको समस्त क्षेत्रहरूमा पर्‍यो। कबीर, जायसी, मीरा, सूर, तुलसी आदि कवियों सँग रामानन्द, चैतन्य महाप्रभु, वल्लभाचार्य आदि आचार्यहरूको सिद्धांतहरूमा भक्तिको त्यहि स्वरूपको दर्शन हुन्छ।
भक्ति काव्यको भेद
भक्ति काव्यका प्रधानतः दुई भेद छन् निर्गुण र सगुण भक्ति काव्य। निर्गुण भक्ति काव्यका दुई शाखाहरू छन् ज्ञानमार्गी जसको प्रतिनिधि कवि कबीर हुन् र प्रेम मार्गी जसको प्रतिनिधि कवि मलिक मुहम्मद जायसी हुन्। सगुण भक्ति काव्यका पनि दुई शाखाहरू छन्। कृष्ण भक्ति शाखा र राम भक्ति शाखा। यिनका प्रतिनिधि कवि क्रमशः सूर र तुलसी दास हुन्। यसको अतिरिक्त शैव, शाक्त, सिद्ध, नाथ जैन आदि कवि पनि यस कालमा रचना रत थिए।
नेशनल मोडेल कलेज फर एडभान्स लर्निङ्ग
नेशनल मोडेल कलेज फर एडभान्स लर्निङ्ग काठमाडौँ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो। यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
दुर्गा सप्तशती
१३ अध्यायमा ७०० श्लोकबाट बन्दना गरिएको चण्डी पाठ मार्कण्डेय पूराणको दुर्गाबाट भएको महिषाशुर बधको साराशं हो | शाक्त संप्रदायमा यसको बिषेश स्थान छ | दुर्गासप्तशतीमा दुर्गालाई देहाय का ११ नामले बन्दना गरिएको छ |
जयन्ती मङ्गला काली भद्रकाली कपालिनी
दुर्गाक्षमा शिवा धात्री स्वहा स्वधा नमस्तुतेः
अर्थात् जयन्ती, मङ्गला, काली, भद्रकाली, कपालिनी, दुर्गा ,क्षमा, शिवा,धात्री, स्वहा, स्वधा नामले प्रशिद्ध तपाईँलाई नमस्कार छ। उपर्युक्त श्लोक आद्यशक्ति महामाया भगवतीको स्तुतिका क्रममा वाचन गरिन्छ। साथै विजयादशमीका दिन टीका लगाई आशीर्वाद दिँदा पनि उक्त श्लोकको उच्चारण गर्दै शक्ति स्वरूपिणी भगवती दुर्गाको स्मरण गर्ने परम्परा छ। श्लोकमा उल्लेखित देवीका ११ नामको अर्थ पनि बेग्लाबेग्लै छन्। यी नामहरूका सन्दर्भमा धार्मिक विश्वास र आस्थाअनुरूपको किंवदन्तीहरू प्रचलित छन्।
दुर्गासप्तशतीको पारम्भमा ऋग्वेदीय देवीसूक्त रहेको छ। यसमा देवीको महìव दर्शाइएको छ। देवीको महत्ता, नीतिसँग सम्बन्धित कुरा, राष्ट्रियता, साम्राज्यवादी असुरहरूको विरोधको कुरा यस कृतिमा दर्शाएको छ। दुर्गा सप्तशतीमा आर्य जातिको सङ्गठन शक्तिको विधान बन्न सक्ने गरी प्रस्तुत छ। यसमा सङ्गठित शक्तिको विशेष वर्णन छ। भनिन्छ-यसमा राजनीतिको मुख्य सिद्धान्त शक्ति विज्ञान छ र् प्रत्येक व्यक्तिलाई संसारमा कुशलतापूर्वक सभ्य जीवन बिताउन सक्ने राजनीतिक विज्ञानको ज्ञान यसबाट उपलब्ध हुन्छ |
पुराणमा देवीको आराधना गरेर ऐश्वर्यकामी राजा सुरथले अखण्ड साम्राज्य पाएको बताएको छ। यस्तै, वैश्यले वैराग्यबाट दुर्लभ ज्ञान पाइ मोक्ष प्राप्ति गरेको कथन छ। दुर्गा सप्तशतीमा भगवती दुर्गालाई सर्वमान्य माताका रूपमा विशेष प्रेमपूर्वक श्रद्धा अर्पण गरिन्छ। श्रद्धाभक्तिका साथ जगदम्बा दुर्गाको आराधना गर्नु बडादसैँको एक महìवपूर्ण पक्ष हो।
दुर्गा सप्तशतीको प्रथम अध्यायमा मेघाऋषिले राजा सुरथ र समाधिको प्रसङ्गमा भगवतीको महिमा बताइ मधु-कैटभ दानवको बध गरेको सुनाइएको प्रसङ्ग छ। दोस्रो अध्यायमा देवताहरूको तेजसमेतले देवीको प्रादुर्भाव र महिषासुरका सेनाका बधको कुरा उल्लेख छ। अध्याय तीनमा देवीबाट महिषासुर सेनापति र स्वयं महिषासुरको बधको सविस्तार वर्णन छ। अध्याय चारमा इन्द्र आदि देवताहरूद्वारा देवीको स्तुति गरिएको छ। अध्याय पाँचमा देवताहरूद्वारा चामुण्डाद्वारा देवी अम्बिकाको रूपको प्रशंसा सुनेर बिहेको प्रस्ताव साथ दूत पठाएको प्रसङ्ग छ। अध्याय छैठौँमा देवीद्वारा धुम्रलोचन बधको उल्लेख्य छ। अध्याय सातौँमा चण्ड र मुण्डको बध र अध्याय आठौँमा रक्तबीजको बध र सविस्तार उल्लेख छ। अध्याय नवौँमा निशुम्भको बध अध्याय दशौँमा शुम्भ बधको कुरा वणिर्त छ। एघारौँ अध्यायमा देवताहरूद्वारा देवीको स्तुति र देवीद्वारा देवताहरूलाई वरदान दिएको कुरा उल्लिखित छ। अध्याय बाह्रमा देवी चरित्रको पाठ -स्तुति) महात्म्य, अध्याय तेह्रमा राजा सुरथ र व्यापारी वैश्यलाई देवीबाट प्राप्त बरदानका बारेमा उल्लेख गरिएको छ।
दुर्गा सप्तशतीमा पहिलो अध्यायमा १०७, दोस्रो ६९, तेस्रोमा ४४, चौथोमा ४२, पाँचौँमा १२९, छैठौँमा २४, सातौँमा २७, आठौँमा ६२, नवौँमा ५६, दशौँमा ३२, एघारौँमा ५५, बाह्रौँँमा ७२, तेह्रांँमा २८ श्लोक रहेका छन्। यी श्लोकमध्ये मार्कण्डेयऋषिले भने, वैश्यले भने, राजाले भने ब्रहृमाले भने, भगवान्ले भने, देवीले भनिन्, देवताले भने, दूतले भन्यो ५४ श्लोकका विभिन्न अध्यायमा छन्। अर्द्धश्लोक विभिन्न अध्यायमा ४२ रहेका छन्।
दुर्गा सप्तशती उवाच-६, अर्द्धश्लोक-११, श्लोक-१२, एवं २९, श्लोक ५३२ अवरानादि ६६ गरी ७०१ श्लोक रहेका छन्। यसमा १ हरफे श्लोक पनि रहेका छन्।
विजया दशमीमा दुर्गा सप्तशतीको पाठलाई अत्यन्त महìवपूर्ण पक्ष मानिन्छ। माता पार्वती देवी महात्म्यमा श्लोक, अर्धश्लोक, उवाच, गरी सम्पूर्ण सात सय मन्त्र रहेका छन्। यी मन्त्रहरूबाट जगदम्बाले अर्थ, धर्म, काम, मोक्ष गरी चार पुरुषार्थ प्रदान गर्ने कार्य हुन्छ भन्ने विश्वास रहेको छ। महाकाली दशभुजा, महालक्ष्मी अष्टादश भुजा, महासरस्वती, अष्टभुजा रहेको प्रचलित धारणा छ।
जनै
हिन्दूहरूले बायाँ काँधबाट छड्के पारी दायाँ हातमुनी खोकिलासम्म पहिरिने सेतो सुतीको धागोबाट बनेको पवित्र धार्मिक डोरीलाई जनै वा यज्ञोपवित भनिन्छ। खासगरी हिन्दूका सोह्र संस्कार मध्ये एक उपनयन वा ब्रतवन्ध गर्दा बैदिक मन्त्रका साथ गुरूले जनै पहिराइदिने प्रचलन रहेको छ।
जनै लगाउँदा निम्न मन्त्र पढ्दै लगाइन्छ,
येन बद्धो बलिराजा दानवेन्द्रो महाबलः।
तेन त्वां प्रतिबध्नामी रक्षेमा चलमा चल।।
-अर्थात् भगवान् वामन अवताररूपी विष्णुले दानवराज बलिराजालाई उनको सुरक्षाको लागि जुन बन्धनले बाँधेका थिए, त्यही बन्धनले तपाईँको हातमा पनि बाँधिदिएको छु, तपाईँको रक्षा होस्। एक जनैमा ९६ सुत प्रयोग भएका हुन्छन्। नौ गुना र तीन डोरा अनि पाँच ग्रन्थी गरी यसलाई तयार गरिन्छ। सामान्यतया मनुष्यको आयु सय वर्षको मानिएको छ। चार वर्ष पूरा गरी पाँच वर्षमा प्रवेश पछि उपनयन गरी धारणा गरिने जनैका जम्मा ९६ डोराले अब बाँकी जीवन अवधि ९६ वर्ष रहेको कुरा जनाउँछ। यसपछि जनैमा प्रयोग गरिने जुन नौ गुना छ त्यसले शरीरमा विद्यमान नौ द्वारको सङ्केत गरेको छ। जनै बनाउँदा पाँच ग्रन्थी अर्थात् पाँच गाँठा पारिन्छन्। यी पाँच गाँठा पञ्चमहायज्ञका प्रतीक हुन्। त्यस्तै गरी यस दिन बाँधिने रक्षाबन्धन पनि रक्षाकै खातिर बाँधिने अभिमन्त्रित डोरो हो। हिन्दु दर्शनअनुसार जनैलाई ब्रह्मासूत्र अर्थात ज्ञानको धागो पनि भनिन्छ। जनैका दुई शिखामध्ये एउटा शिखामा रहेका तीन डोरालाई ब्रह्मा, विष्णु र महेश्वर तथा अर्को शिखाको डोरालाई कर्म, उपासना र ज्ञानका तीन योग मानिन्छ। जनै शब्दको अर्थ जनाउनु अथवा जानकारी दिनु हुन जान्छ। अत: जनै धारण गर्ने व्यक्तीकोलागी अन्य व्याक्तीलाई जनैले धेरै कुराहरूको जानकारी दिई रहेको हुन्छ। जस्तै:- जनै धारण गरेको व्याक्ती हिन्दू हो भन्ने जनाउने गर्छ, दिशा पिसाब गरेर हात मुख न धोउन्जेल सम्म जनै कानमा राख्ने गरिन्छ यदि कसैको कानमा जनै झुन्डाएको देखिएमा यो व्याक्ति हात मुख धोएर शुद्ध भएको छैन भन्ने जानकारी जनैले दिन्छ, जनैमा गाँठो लगाउँदा छुट्टा छुट्टै गोत्र र पर्वर अनुसारको गाँठो दिईन्छ यसरी जनैको गाँठो देखेर जनै धारकको गोत्र र पर्वरको जानकारी जनैले दिन्छ। यस्तै धेरै कुराको जानकारी गराउने जनै पौराणीक कालमा सुनको बनाउने गरिन्थ्यो कालांतरमा चाँदीको र अहिले आएर धागोको बनाउन थालिएको भन्ने भनाई रहेको छ। जनै धारण गर्दा नाभी भन्दा माथी अथवा तल हुन हुदैन ठिक्क नाभी सम्म मात्र हुनु पर्छ भन्ने शास्त्रहरूको मान्यता रहेको छ। शुद्ध जमिनमा उम्रेको कपासलाई सधवा ब्राह्मणी (ब्राह्मणको पत्नी)ले कातेको धागोको जनै बनाएर जनै पुर्णिमाको दिन वैदिक मन्त्र द्वारा पूजा गरिएको जनै धारण गर्नु पर्ने कुरा शास्त्रहरूमा उल्लेख गरिएको छ।
जनै र व्रतबन्ध
हिन्दु परम्परामा व्रतबन्ध गर्ने विधान छ । धार्मिक शास्त्रअनुसार, मनमस्तिष्क र चित्त शुद्धिका लागि व्रतबन्ध गरिन्छ । शरीरमा रहेका सूक्ष्म बिन्दुहरूमा स्पर्श गर्दै नाभीसम्म जाने कपासको सूत्र धारण गर्न हवन, यज्ञ, मन्त्रपाठ आदि गरी ब्राह्मणले जनै लगाइदिन्छन् । यो डोरीले शरीरमा रहेका रोमकुप, मुटुको बाहिरी बिन्दु, फोक्सोको बाहिरी बिन्दु र नाभीको बाहिरी भागलाई स्पर्श गर्छ ।
शरीरलाई ऊर्जाशक्ति र रक्तसञ्चारलाई निरन्तरता दिन व्रतबन्धका दिन जनै लगाउन थालिएको हो । शास्त्रअनुसार, जनै लगाउँदा आयु, तेज र बल प्राप्त हुने मान्यता छ । यसको अर्को काम मुटु, कलेजो, फोक्सो र शरीरका सूक्ष्म अंगलाई क्रियाशील बनाउने पनि रहेको छ । नकारात्मक भावना र ऊर्जालाई निस्तेज बनाउने जनै प्रयोग गर्दा मन, बुद्धि, चित्त स्वस्थ रहने विश्वास गरिन्छ । यज्ञोपवीतं परमं पवित्रं प्रजापतेर्यत्सहजं पुरस्तात्। आयुष्यमग्रयं प्रति मुञ्च शुभ्रं यज्ञोपवीतं बलमस्तु तेज:।। जय हिन्दु जय शिव ।
हिउँ नृत्य
बर्फ नृत्य शारीरिक स्केटिंग (बर्फको सतहमा स्केट लगाएर चिप्लन) को एक रूप हो, जुन बलरूम नृत्यबाट आएको हो । पहिलो पल्ट १९५२ मा वर्ल्ड फिगर स्केटिंग च्याम्पियनशिपमा यसको प्रतियोगिता भए, मा १९७६ सम्म यो शीतकालीन ओलिंपिक खेलहरु मा पदकवाला खेल बन्यो।.
श्यामश्वेत अर्जुनक
श्यामश्वेत अर्जुनक नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७३ मा भारोत्तोलन
सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७३ अन्तर्गत भारोत्तोलन खेलमा नेपाली सेनाले प्रथम स्थान हासिल गर्न सफल भएको थियो ।भने पहिलोपटक सहभागीता जनाएको एपीएफ पदक बिहिन भएको थियो ।
रेकर्डहरू
सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७३ को भारोत्तोलन खेलमा १४ वटा नयाँ राष्ट्रिय किर्तिमानहरू बनेको थियो ।
स्रोत
श्रेणी :सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७३
माथिल्लो सियाङ जिल्ला
माथिल्लो सियांग जिल्ला भारतीय राज्य अरुणाचल प्रदेशको एउटा जिल्ला हो।
न्युटन इन्टरनेशनल कलेज
न्युटन इन्टरनेशनल कलेज काठमाडौँ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
भद्रकाली
भद्रकाली- जो आफ्नो भक्तलाई दिनका लागि भद्र, सुख वा मङ्गल स्वीकार गर्दछिन्, उनै 'भद्रकाली' हुन्।
दुर्गासप्तशती (देवीमहात्म्य/चण्डी पाठ)मा दुर्गा लाई देहाय का ११ नामले बन्दना गरिएको छ |
दुर्गाक्षमा शिवा धात्री स्वहा स्वधा नमस्तुतेः
केरखा
केर्खा झापा जिल्लाको तोपगाछी गा.वि.स.को एक प्रमुख बजार हो| दमकबाट ६ कि.मी पुर्वमा पर्ने यो बजार महेन्द्र राजमार्गसग तोपगाछी गा वि सलाई जोड्ने प्रमुख केन्द्र हो। केर्खामा शनिवारको दिन बजार लाग्छ भने आइतवार चाहि बजार बन्द हुन्छ।
विलियम ल्योन म्याकेन्जी किङ
विलियम ल्योन मेकेन्जी किङ क्यानडाका राजनितिज्ञ तथा    प्रधानमन्त्री थिए। उनको जन्म स.न् १८७४को डिसेम्बर १७ मा ओन्टारियोको  बर्लिन सहरमा भएको थियो।
खच्चड
खच्चड एउटा भाले घोडा र पोथि गधाको वर्णशंकर गरी निकालीएको वंशज हो, जुन घरपालुवा जनावरको रूपमा पालिने गर्छ। खच्चड भारी बोक्न को लागि प्रयोग गर्ने गरिन्छ। यसको मुल्य लगभग १ लाख देखि बढी पर्दछ।
कुड्डलोर जिल्ला
कुड्डलोर जिल्ला भारतीय राज्य तमिलनाडुको एउटा जिल्ला हो।
बर्कीमार
विभिन्न अर्ती-उपदेश र सन्देशहरू भएको बर्किमारलाई थारू जातिले दसैँमा महतवाबाट टीका थाप्दा र धान बाली भित्र्याउँदा लय हालेर गाउने चलन छ। १२ अध्यायमा गाइने बर्कीमारमा कर्तव्यच्यूत भएर बाँच्न नहुने, चुनौती सामना गर्न सधैँ तयार हुनुपर्ने, अन्याय सहेर बस्न नहुने, महिलाले अस्तित्व रक्षाका लागि गर्नुपर्ने संघर्षजस्ता विषय समेटिएका हुन्छन्।
गीताञ्जली कलेज
गीताञ्जली कलेज काठमाडौँ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
उत्तरकन्या
उत्तरकन्या नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र गण्डकी अञ्चलको लमजुङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति थियो। लमजुङ जिल्लाको उत्तरपश्चिमा पर्ने यस गाउँ विकास समितिमा रहेको घलेगाउँ दक्षिण एसियाकै नमुना गाउँको रूपमा समेत परिचित छ। यो गाउँ समुन्द्री सतहदेखि २ हजार एक सय मिटर उचाइमा रहेको छ। अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रमा पर्ने घलेगाउँ करिब छ सय वर्ष पुरानो मानव वस्ती हो। परम्परागत गुरुङ सस्कृती, घाँटु, सोरठी, सेर्गा नाच, नमुना चिया वगान, प्रांगारिक खेती, परम्परागत गुरुङ सङ्ग्रहालय, हिमाली दृष्यावलोकन, सुधारिएको घरबास आदिका लागि यस गाउँ परिचित छ। गुरुङ संस्कृतिको ज्वलन्त चित्रण सङ्ग्राहलयलाई राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले २०७३ माघ २२ गते उद्घाटन गरेकी थिइन्।
कीन्सीय अर्थशास्त्र
यस्तो समयमा केन्सले एक नयां सिद्धान्त प्रस्तुत गर्दै पूर्तिले आफ्नो माग सिर्जना गर्दैन बरु मागले पूर्ति सिर्जना गर्छ भन्ने सिद्धान्त प्रतिपादन गरे । उनले बजारमा कम मूल्यमा पनि सामान किन बिकेन भन्ने कुराका लागि उनले समर्थ मागको सिद्धान्त प्रसतुत गरे ।
उनले कुल आय र कुल व्यय बराबर हुन सक्दैनन् किनभने मानिसहरूले केही बचत गर्छन् भन्ने सिद्धान्त प्रतिपादन गर्दै बचतले समर्थ मागमा कम िल्याउने हुंदा सरकारले हस्तक्षेप गरेर लगानी खर्च र बचत आपसमा बराबर बनाउने प्रयास गर्नु पर्दछ भन्दै लासेज फेयर अहस्तक्षेप नीतिभन्दा फरक विचार प्रस्तुत गरे । यी सबै विचारलाई केन्सीयन अर्थशास्त्र भनिन्छ । यसलाइृ पछि म्याक्रो अर्थशास्त्र, समष्टि अर्थशास्त्र वा वृहद् अर्थशास्त्र भनिन्छ ।
म्याक्रो अर्थशास्त्र
केन्सीयन अर्थशास्त्रलाई म्याक्रो अर्थशास्त्र, समष्टि अर्थशास्त्र वा वृहद अर्थशास्त्र भनिन्छ । समष्टिको अर्थ हुन्छ व्यष्टि संरचनाहरूको योगको रूपमा निर्मित एक वृहद संरचना । त्यसर्थ म्याक्रो अर्थशास्त्रमा समष्टि चलराशिहरु तथा तिनीहरुका व्यवहारको अध्ययन गरिन्छ । समष्टि चलराशिमा अर्थव्यवस्थाको कुल माग, कुल पूर्ति, कुल उपभोग, कुल लगानी, सरकारी खर्च, आयात र निर्यातसंग सम्बन्धित विषयहरु पर्दछन् । समष्टि अर्थशास्त्रमा मुख्यतः कुनै देशको आय, उतपदन वा रोजगारको निर्धारणको बारेमा अध्ययन गरिने भएकोल यसलाई आय सिद्धान्त वा रोजगार सिद्धान्त पनि भनिन्छ । म्याक्रो अर्थशास्त्रको विषय वस्तु
२. मूल्य स्तरको सिद्धान्त
३. आर्थिक वृद्धिको सिद्धान्त
कपालिनी
कपालिनी- हातमा कपाल तथा गलामा मुण्डमाला धारण गर्ने।
दुर्गासप्तशती(देवीमहात्म्य/चण्डी पाठ)मा दुर्गा लाई देहाय का ११ नामले बन्दना गरिएको छ |
जयन्ती मङ्गला काली भद्रकाली कपालिनी
दुर्गाक्षमा शिवा धात्री स्वहा स्वधा नमस्तुतेः
कान्चीपुरम जिल्ला
कांचीपुरम् जिल्ला भारतीय राज्य तमिलनाडुको एउटा जिल्ला हो।
सेतोआँखीभौं अर्जुनक
सेतोआँखीभौं अर्जुनक नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा स्नोइ-ब्रोड फ्लाइक्याचर (Snowy-browed flycatcher) भनिन्छ।
विश्व व्यापार केन्द्र
वर्ल्ड ट्रेड सेन्टर न्यु योर्क सहरको मैनछटनमा बनेका दुई टावर रूपी भवनहरूको जोडी थियो, जसलाई आतंकवादी सङ्गठन अल कायदासंग सम्बन्धित आतंकवादिहरूले ११ सितंबर, २००१मा नष्ट गरिदिएका थिए।
मूल वर्ल्ड ट्रेड सेन्टर तल्लो मैनहट्टन, न्यु योर्क सिटी, संयुक्त राज्य अमेरिकामा मीलको  पत्थर जुडुवा टावरहरूको विशेषता सात भवनहरुका साथ एक जटिल थियो। जटिल ४ अप्रिल, १९७३लाई खोला, र ११ सेप्टेम्बरका हमलाको समयमा २००१मा  नष्ट गरेको थियो। पांच नयाँ गगनचुंबी इमारतहरु र हमलहरुका हताहतहरूको संख्याका लागि एक स्मारकका साथ साइट पुनर्निर्माण गरिंदैछ। सेप्टेम्बर २०११ का रूप मा, केवल एक गगनचुंबी भवन चारबाट अधिक २०२०बाट पहिला पूरा हुने आशाका साथ पूरा हो चुका छ. एक छैटौँ टवर अहिले पनि पुष्टिको प्रतिक्षा गर्दैछ बनाए जा. उनका पूरा हुनेका समय, मूल १ र २का वर्ल्ड ट्रेड सेन्टर संसारको सबैभन्दा लामा भवनहरु थिए, एम्पायर स्टेट बिल्डिंग, म्यानहट्टनमा पनि श्रेष्ठ छ।
सन्दर्भ
World Trade Centre
गमगढी
मुगु जिल्लाको सदरमुकाम गमगढी बजार प्रसिद्ध रारातालको उत्तर पूर्वपट्टी तथा प्रसिद्ध मुगु कर्णलीको किनारमा रहेको छ। यो श्रीनगर गा.वि.स.मा अवस्थित छ। यसको उचाई समुद्री सतह देखि २२६६ मी. छ।
सुङ चिङ लिङ
सुङ चिङ लिङ एक चिनिया महिला नेतृ हुन्।जसको जन्म सन् १८९३ जनवरी २७ मा भएको थियो भने मृत्यु सन् १९८२ मे २९ मा भएको थियो ।उनी सन् १९१९ मा मे चार आन्दोलनमा बेइजिङ आन्दोलनमा गिरफ्तार परेका विद्यार्थीहरूलाई छुटाउनका निम्ति विशेष भुमिका निर्वाह गर्ने महिला थिइन्।
सोंग मेई-लिङ्ग
स्रोत
श्रेणी :जीवनी श्रेणी :विकी विमिन एडिटाथन २०१७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
अन्तरिक्षीय अभियान्त्रिकी
अन्तरिक्षीय अभियान्त्रिकी वा अन्तरिक्षीय प्राविधिक (Astronautical engineering or Space technology) बाहिरी अन्तरिक्षस्त जोडिएका तमाम प्रविधीयहरूको समूह हो, जसमा अन्तरिक्ष यात्रा, अन्तरिक्ष यान र उनको बनावट र चाल, वगैरह शामिल छन् । यो वैमानिक र अन्तरिक्षीय अभियान्त्रिकी (Aerospace engineeringका दुइ ठूला भागहरुमध्ये हो ।
चेन्नई जिल्ला
चेन्नई जिल्ला भारतीय राज्य तमिलनाडुको एउटा जिल्ला हो।
२०१५ कोपा अमेरिका
२०१५ कोपा अमेरिका कोपा अमेरिका कपको ४४ औँ संस्करण हो ।
टिमहरू
मे २०१४ मा जमैका फुटबल संघले यो प्रतियोगितामा सहभागि हुन गरिएको निम्तो स्विकार गरेको थियो ।
खेल हुने स्थानहरू
यस प्रतियोगिताका लागि ९ विभिन्न रङ्गशालाको व्यवस्था गरिएको छ ।
समुह चरण
समुह बिजेता तथा उप-बिजेता अन्तिम ८ को लागि छनौट हुन्छन् भने तेस्रो हुने तीन मध्ये दुइ टोली पनि क्वाटर फाइनलका लागि छनौट हुन्छन् ।
अङ्क समान भएको अवस्थामा
समुहमा भएका सबै टिमको अङ्क यस अनुसार बाँडफाँड गरिन्छ :-
सेतोकण्ठे अर्जुनक
सेतोकण्ठे अर्जुनक नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा ह्वाइट-गर्ज्ड फ्लाइक्याचर (White-gorgeted Flycatcher) भनिन्छ।
२०१५ कोपा अमेरिका
समुह चरण
सबै समय चिली को प्रामाणिक समय अनुसार, (युटीसी−०३:००).
दुर्गाक्षमा
दुर्गासप्तशती(देवीमहात्म्य/चण्डी पाठ)मा दुर्गा लाई देहाय का ११ नामले बन्दना गरिएको छ |
२०१५ कोपा अमेरिका
क्वार्टर-फाइनल
ढढ
दुर्गाक्षमा
जयन्ती मङ्गला काली भद्रकाली कपालिनी
दुर्गाक्षमा शिवा धात्री स्वहा स्वधा नमस्तुतेः
२०१५ कोपा अमेरिका
गोलकर्ता
स्रोत: CONMEBOL.com
स्याबुन
यो नेपालको कोशी अञ्चलको सङ्खुवासभा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या ५,६०३ रहेको छ ।
काठमाडौं हायर एडुकेसन कलेज
काठमाडौँ हायर एडुकेसन कलेज काठमाडौँ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
शीवपुरी कलेज
शीवपुरी कलेज काठमाडौँ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
देस्पासितो
देस्पासितो पोर्तोरिकी गायक तथा गीतकार लुइस फोन्सी र र्‍यापर ड्याडी यङ्कीको गीत हो जुन फोन्सीको सन् २०१९ मा सार्वजनिक गरिएको बिदा नामक साङ्गीतिक सङ्गालोका लागि जारी गरिएको थियो। सन् २०१७ जनवरी १२ मा दिन युनिभर्सल सङ्गीत लातिनले यस गीतलाई तथा यसको श्रव्य दृश्य सार्वजनिक गरेको थियो भने यस गीतको आधिकनरिक श्रव्य दृश्यमा फोन्सी र याङ्कीलाई पोर्तोरिकोको ओल्ड सान जुआनको ला पेर्ला क्षेत्रमा र स्थानीय लन फेक्तोरियोमा गीतको प्रदर्शन गर्दै गरेको देख्न सकिन्छ। यस गीतलाई गायक फोन्सीले एरिकन एन्दर र ड्याडी यङ्कीको सहायतामा रचेका थिए भने यस गीतलाई आन्द्रेस तोरेसले निर्माण गरेका थिए। सन् २०१७ अप्रिल १७ मा दिन यस गीतको समायोजन संस्करण सार्वजनिक गरिएको थियो जसमा क्यानडेली गायक जस्टिन बिबरले स्वर दिएका थिए भने उक्त संस्करणको सार्वजनिकसँगै यस गीत विभिन्न देशका सङ्गीत तालिकाहरूमा शीर्ष स्थानमा आउन सफल भएको थियो। सन् २०१७ पछि विश्वव्यापी रूपमा यस गीतले ख्याति कमाएपछि लातिन पप सङ्गीतको मागमा पनि वृद्धि भएको थियो।
यो गीत लातिन पप सङ्गीतमा आधारित छ।व्यावसायिक रूपमा यो गीत ४७ देशका सङ्गीत तालिकाको शीर्ष स्थानमा पर्न सफल भएको थियो भने अन्य दश देशमा यो गीत शीर्ष दश भित्र पर्न सफल भएको थियो जसकारण यो गीत फोन्सी र यङ्कीको सबैभन्दा लोकप्रिय तथा ख्यातिप्राप्त गीत बन्न सफल भएको थियो। एक स्पेनी गीतको रूपमा यो गीत संयुक्त राज्य अमेरिकाको बिलबोर्ड हट १०० मा सन् १९९६ देखि पहिलोपटक शीर्ष स्थानमा पर्न सफल भएको थियो भने यस अधि एक स्पेनी गीतको रूपमा सन् १९९६ मा माकारिना नामक गीत शीर्ष स्थानमा आएको थियो। यो गीत लगातार १६ हप्तासम्म बिलबोर्ड हट १०० सङ्गीत तालिकाको शीर्ष स्थानमा सहन सफल भएको थियो भने यो गीत हट लातिन सङ्गीत तालिकाको लगातार ५६ हप्तासम्म शीर्ष स्थानमा रहन सफल भएको थियो। यो गीत एक स्पेनी गीतको रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको डायमन्ड प्रमाणपत्र प्राप्त गर्ने पहिलो गीत बन्न सफल भएको थियो भने यसले अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा स्विट्जरल्यान्ड र जर्मनीको सङ्गीत तालिकामा सबैभन्दा लामो समयसम्म शीर्ष स्थानमा रहँदै एक कीर्तिमान कायम गरेको थियो। सन् २०१७ अगष्ट पछि यो गीतको साङ्गीतिक श्रव्य दृश्य युट्युबमा सबैभन्दा अधिक पटक हेरिएको श्रव्य दृश्य बन्न सफल भएको थियो भने तात्कालिक समयमा यसले सर्वाधिक हेरिएको गीत सि यु अगेनलाई पछि पार्दै सर्वाधिक हेरिएको गीत बन्न सफल भएको थियो भने त्यस समयमा यस श्रव्य दृश्यलाई तीन अर्ब पटक हेरिएको थियो। अतिरिक्त रूपमा युट्युबमा यस गीतले तीन, चार, पाँच र छ अर्ब अवलोकन प्राप्त गर्ने पहिलो श्रव्य दृश्य बन्न सफल भएको थियो।
देस्पासितो गीतले सङ्गीत विश्लेषकहरूद्वारा अनुकूल समिक्षा तथा प्रतिक्रियाहरू प्राप्त गरेको थियो भने विश्लेषकहरूले यस गीतलाई लातिन र विशिष्ट सङ्गीतको समायोजनको रूपमा लिँदै यस गीतको प्रशंसा गरेका थिए। यस गीतले १८औँ लातिन ग्रामी पुरस्कार समारोहमा वर्ष उत्कृष्ट रेकर्ड तथा वर्ष सङ्गीत विधामा ग्रामी पुरस्कार प्राप्त गरेको थियो। यस गीतको समायोजन संस्करणले ६०औँ ग्रामी पुरस्कार समार‍ोहमा वर्ष रेकर्ड, वर्ष गीत र उत्कृष्ट पप सामूहिक प्रस्तुति विधामा ग्रामी मनोनयन प्राप्त गरेको थियो। देस्पासितोलाई विभिन्न पत्रिका तथा सञ्चार माध्यमहरूले सन् २०१७ को उत्कृष्ट गीतको रूपमा प्रशंसा दिएका थिए भने यस गीतलाई हालसम्मकै उत्कृष्ट लातिन सङ्गीतको रूपमा संज्ञा दिइएको छ।
क्षमा
क्षमा- सम्पूर्ण जगत्की जननी भएर अत्यन्त करुणामय स्वभाव हुनका कारण जो भक्तको सारा अपराध क्षमा गर्दछिन्, उनको नाम 'क्षमा' हो।
दुर्गासप्तशती(देवीमहात्म्य/चण्डी पाठ)मा दुर्गा लाई देहाय का ११ नामले बन्दना गरिएको छ |
जयन्ती मङ्गला काली भद्रकाली कपालिनी
ह्युगो चाभेज
उगो रफाएल चाभेस फ्रिआस (२८ जुलाई १९५४ – ५ मार्च २०१३) सन् १९९९ देखि ५ मार्च २०१३ सम्म दक्षिण अमेरिकी देश भेनेजुएलाका राष्ट्रपति थिए। उनी सन् १९९७ मा स्थापना भएको पाँचौँ गणतान्त्रिक आन्दोलन नामक राजनीतिक पार्टीको स्थापनाकालदेखि सन् २००७ सम्म अध्यक्षको रूपमा रहेका थिए। सन् २००७ उनको पार्टी अन्य धेरै पार्टीहरूसँग मिलेर भेनेजुएलाको एकीकृत समाजवादी पार्टी गठन भएको थियो जसको नेतृत्व पनि चाभेसले आफ्नो जीवनको अन्तिम अवस्थासम्म गरेका थिए।
क्षमा
दुर्गाक्षमा शिवा धात्री स्वहा स्वधा नमस्तुतेः
ह्युगो चाभेज
चाभेस आफैँले प्रतिपादन गरेका बोलिभारवाद तथा २१औँ शताब्दीको समाजवादको सिद्धान्त पालना गर्दै, समाजवादी सुधारलाई व्यवहारमा उतार्नका लागि बोलिभारियन क्रान्ति नामक सामाजिक परियोजना सञ्चालन गरेका थिए। जसको फलस्वरूप भेनेजुएलामा सन् १९९९मा नयाँ सम्विधान लागू भएको थियो। त्यस्तै सहभागितामुलक प्रजातान्त्रिक मञ्चहरूको गठन, देशका प्रमुख उद्योगहरूको राष्ट्रियकरण, शिक्षा तथा स्वास्थ्यमा सरकारी अनुदान वृद्धि तथा उल्लेख्य मात्रामा गरीवी घटाउन पनि बोलिभारियन क्रान्ति सफल भएको मानिन्छ। संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय सूचकाङ्कले पनि चाभेसको शासनकालमा भेनेजुएलाका जनताको जीवनस्तरमा सुधार आएको देखाएको। दक्षिण अमेरिकाका लागि संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय आयोगका अनुसार भेनेजुएलाको गरीवीदर सन् २००२ मा ४८.६% रहेकोमा सन् २०११ मा घटेर २९.५% पुगेको थियो ।
भेनेजुएलाको सबानेता भन्ने स्थानमा एक गरीखाने वर्गको परिवारमा जन्मिएका चाभेस एक सैनिक अधिकृतको रूपमा सेवा क्षेत्रमा प्रवेश गरेका थिए। उनले तत्कालिन भेनेजुएलाको राजनीतिदेखि असन्तुष्ट भएर यसलाई पल्टाउनका लागि सन् १९८० तीर क्रान्तिकारी बोलिभारियन आन्दोलन - २०० नामक भूमिगत सङ्गठन खोलेका थिए। चाभेस नेतृत्वको उक्त सङ्गठनले सन् १९९२ मा तत्कालिन प्रजातान्त्रिक सरकारको नेतृत्व गरिरहेका राष्ट्रपति कार्लोस आन्द्रेस पेरेजको विरूद्ध कु गर्ने असफल प्रयास गरेका थिए। उनको कु असफल भएपछि उनी पक्राउ परे र चाभेज दुई वर्ष कारावासको सजाय भोग्नुपर्यो। कारावास मुक्त भएपछि चाभेसले पाँचौँ गणतान्त्रिक आन्दोलन नामक प्रजातान्त्रिक समाजवादी राजनीतिक पार्टीको स्थापना गरेका थिए। यही पार्टीको नेतृत्व गर्दै सन् १९९८ मा प्रथम पटक उनी भेनेजुएलाको राष्ट्रपतिको रूपमा निर्वाचित भएका थिए।
भेनेजुएलाको राष्ट्रपतिको रूपमा निर्वाचित भएलगत्तै उनले देशमा नयाँ सम्विधान लागू गरे जसले सिमान्तकृत वर्गका जनताहरूलाई अधिकार प्रदान गरेको थियो। सन् २००० मा भएको निर्वाचनमा पनि चाभेसनै निर्वाचित भएका थिग। राष्ट्रपतिको दोस्रो कार्यकालमा बोलिभारियन मिसन, कम्युनल काउन्सिल तथा कामदारद्वारा व्यवस्थापन गरिने सहकारी संस्थाहरूको व्यवस्था गरेका थिए। त्यस्तै उनले भूमिसुधार कार्यक्रम लागू गर्ने र देशका प्रमुख उद्योगहरूको राष्ट्रियकरण गर्ने काम पनि गरेका थिए। उनले लागू गरेका विभिन्न सुधार योजनाहरूले सफलता पाएपछि उनी एक लोकप्रिय नेताको रूपमा देश विदेशमा चिनिन थालेका थिए। फलस्वरूप चाभेस सन् २००६ मा भएको निर्वाचनमा पनि ६०% भन्दाबढी मत ल्याएर तेस्रो कार्यकालका लागि निर्वाचित भएका थिए। सन् २०१२ अक्टोबर ७ मा भएको राष्ट्रपतिय निर्वाचनमा पनि प्रतिद्वन्दी हेनरिक काप्रिलेसलाई पराजित गर्दै उनी चौँथो पटक छ वर्षीय कार्यकालका लागि निर्वाचित भएका थिए।
चाभेसको राष्ट्रपतिय सरकार क्युबाका फिदेल कास्त्रो तथा राउल कास्त्रोका कम्युनिस्ट सरकार, बोलिभियाको एभो मोरालेस, इक्वेडरको रफाएल करिया तथा निकारागुवाको दानियल अर्टेगा शासित समाजवादी सरकारहरूसँग सहकार्यमा दक्षिण अमेरिकामा समाजवादी आन्दोलन पिंक टाइडको रूप लिन पुगेको थियो। यी देशका सरकारहरूका साथमा चाभेजले आफ्नो नीतिलाई साम्राज्यवाद विरोधी नीतिको रूपमा व्याख्या गरेका थिए। संयुक्त राज्य अमेरिकाको विदेशनीतिको कट्टर विरोधी चाभेस अमेरिकाको समर्थन प्राप्त नवउदारवादी तथा अहस्तक्षेपकारी पूँजिवादको कडा आलोचक थिए। उनले ल्याटिन अमेरिका र क्याराबियन मुलुकहरूबिचको सहकार्यमा सहयोग पुर्‍याएका थिए। त्यस्तै दक्षिण अमेरिकी देशहरूको सङ्गठन युनियन अफ साउथ अमेरिकन नेसन्स, बोलिभारियन अलाईन्स फर द अमेरिकाज, ब्याङ्क अफ द साउथ तथा टेलिसर नामक क्षेत्रीय टेलिभिजन सञ्जाल स्थापना गर्न अहम भुमिका निर्वाह गरेका थिए। यद्यपी चाभेसको कोलम्बियासँगको नीति अत्याधिक विवादमा पर्ने गरेको छ। उनले कोलम्बिया तथा इक्वेडरका क्रान्तिकारीहरूलाई सहयोग गरेकै कारण सन् २००८मा ती मुलुकहरूसँगको कुटनीतिक सम्बन्धविच्छेद भएर सेना परिचालन गर्ने स्थिति आएको थियो। विपक्षी तथा विदेशी नेताहरूलाई गाली बेइजती गर्न पनि पछि नपर्ने चाभेस देशभित्र र बाहिर अत्यन्तै विवादित तथा आलोचित रहने गर्दथे। उनले तत्कालिन अमेरिकी राष्ट्रपति जर्ज डब्लु बुसलाई गधासँग तुलना गरेका थिए र उनलाई राक्षस भनेका थिए । अमेरिकी समाचार माध्यामहरूले मुर्खको संज्ञा दिएपनि, अन्यले अमेरिकाले भेनेजुएलामा रहेको चाभेसको सरकारलाई परास्त गर्न तथा अवैधानिक सावितगर्न खोजेको भन्दै उनलाई एक प्रगतिशील प्रजातन्त्रवादी नेताकोरूपमा लिने गर्दछन्। सन् २०११ जुन ३०मा चाभेजले एक सम्वोधनमार्फत आफ्नो शरीरबाट क्यान्सरग्रस्त कोषहरूसहितको ट्युमर निकालिएको र स्वास्थ्य स्थिति सुधारोन्मुख रहेको जानकारी दिएका थिए। सन् २०१२ को डिसेम्बरमा उनको दोस्रोपटक शल्यक्रिया गरिएको थियो। क्युबामा भएको तेस्रो उपचार यात्रा पश्चात सन् २०१३ जनावरी १० मा उनको घोषणाको तयारी गरिएको भएपनि भेनेजुएलाको राष्ट्रिय सभाले चाभेजलाई तन्दुरूस्तहुन समय लाग्ने भन्दै उक्त समारोहलाई स्थगित गरेको थियो। अन्तत २०१३ मार्च ५ तारिखका दिन ५८ वर्षको उमेरमा राजधानी काराकसमा क्यान्सरकै कारणले उनको मृत्यु भएको थियो।
बाल्यकाल
उगो चाभेजको जन्म सन् १९५४ जुलाई २८ तारिखमा भेनेजुएलाको बारिनास राज्यमा रहेको दुर्गम गाउँ सबानेतामा भएको थियो। उनको परिवार अमेरिकी आदिवासी, अफ्रिकी तथा स्पेनी मिश्रित पुर्खाका सन्तान हुन्। उनका बाबु उगो दे लास रेयेस चाभेस र आमा एलेना फ्राइअस दे चाभेस दुबै शिक्षण पेशामा लागेका थिए। निम्नमध्यम वर्गका उनीहरू लस रास्त्रोसस नामक गाउँमा बस्दथे। उगो उनका बाबुआमाका सात सन्तानहरू मध्ये दोस्रो सन्तानको रूपमा जन्मिएका थिए। उनका जेठा दाजुको नाम आदान चाभेस हो। चाभेसका बाबुआमाले गरीवीकै कारण जेठा आदान चाभेस र माहिला उगो चाभेजलाई सबानेतामा हजुरआमा रोसा इनेज चाभेस कहाँ पठाउन बाध्य भएका थिए। हजुरआमाबाट धेरै माया पाएका ह्युगोले उनलाई एक पवित्र माया तथा दया गर्ने पवित्र मानवको रूपमा उल्लेख गरेकाछन् । " उनकी हजुरआमा एक कट्टर रोमन क्याथोलिक थिइन्।  स्थानीय हुलियान पिनो इलिमान्तेरी विद्यालयमा भर्ना भएपछि चित्रकला, बेसबल र ऐतिहासिक अध्ययनमा चाभेसको रुची बढ्न थालेको थियो। इतिहासमा पनि विशेष गरी १९सौँ शताब्दीका दक्षिण अमेरिकी सङ्घीयतावादी जनरल एजेक्विल जमोराको अध्ययनमा उनको चासो बढेको थियो। सन् १९६० को मध्यतिर उगो, उनका दाजु र हजुरआमा उनीहरूको उच्च शिक्षाको लागि बारिनास सहरमा बसाईं सरेका थिए।
सैन्य सेवाको सुरूवात १९७६-१९८१
अध्ययन सकिनासाथ चाभेस बारिनास सहरमा रहेको काउन्टर इन्सर्जेन्सी युनिटमा सञ्चार अधिकृतको रूपमा नियुक्त भएका थिए। त्यतिबेला मार्क्सवादी-लेलिनवादीहरूको सरकारविरोधी कृयाकलापहरूलाई सेनाले निर्मूल पारीसकेको हुनाले त्यस युनिटमा फुर्सदको समय धेरै थियो। फुर्सदको समयमा चाभेजले स्थानीय क्लबमा बेसबल खेले, स्थानीय पत्रिकामा लेखहरू लेखे, बिङ्गो खेल आयोजना गरे र केही सुन्दरी प्रतियोगितामा निर्णायकको भुमिका पनि निर्वाह गरेका थिए। एकपटक उनले गोलीले छियाछिया पारिएको बेवारिसे कारमा गोप्यरूपमा राखिएको मार्क्सवादी साहित्यका केही पुस्तकहरू फेला पारेका थिए। ती पुस्तकहरू सरकारविरोधी गतिविधीमा सम्लग्न मार्क्सवादी-लेलिनवादीहरूको थियो। महान दार्शनिकहरू कार्ल मार्क्स, भ्लादिमिर लेनिन र माओत्से तुङद्वारा लेखिएका उनले ती सबै पुस्तकहरू अध्ययन गरेका थिए। तर उनको मनपर्ने पुस्तक चाहिँ उनले बाल्यकालदेखि मानेको १९औँ शताब्दीका सङ्घीयतावादी जनरल एजिक्वेल जमोराको बारेमा लेखिएको पुस्तक द टाइम्स अफ एजिक्वेल जमोरा थियो। यी सबै पुस्तकहरूको अध्ययनले चाभेसलाई भेनेजुएलामा पनि वामपन्थी सरकारको आवश्यकता महशुस गराएको थियो। एकपटक चाभेजले त्यो समयको बारेमा यसो भनेका थिए: " म २१ वा २२ वर्षको हुँदा नै मैले आफूलाई वामपन्थी बनाएँ ।"
सन् १९७७ मा चाभेसको युनिट एन्जोअटेगी भन्ने स्थानमा सरूवा भएको थियो। त्यहाँ उनको युनिट सरकारविरोधि गतिविधिमा सम्लग्न मार्क्सवादी विचारधारा बोकेको रेड फ्ल्याग पार्टीलाई दबाउने काममा सहभागी भएको थियो। । त्यहीबेलादेखि चाभेजलाई सेना र सेनाले प्रयोग गरेको यातनाप्रति दुविधा उत्पन्न भयो । त्यतिबेलादेखि नै उनी बिस्तारै सेनाभित्र तथा सरकारमा भएको भ्रष्टाचारकोविरूद्ध बोल्ने गर्दथे । देशमा भएका तेल भण्डारबाट निकालिएको तेलबाट राम्रो आम्दानी भएपनि त्यो आम्दानीको हिस्सा भेनेजुएलाका गरीव जनतासम्म नपुगेको उनले महशुस गरेका थिए । जुन उनको विचारमा अप्रजातान्त्रिक थियो । यिनै विभिन्न कारणले चाभेज रेड फ्ल्याग पार्टी र उनीहरूले सञ्चालन गरेको सरकारिवरोधि गतिविधिप्रति सहानुभुति राख्न थाले । तर उनी रेड फ्ल्याग पार्टीले रोजेको हिंसात्मक बाटो चाहिं मन पराउँदैनथे ।
सन् १९७७ मा चाभेसले कुनै दिन भेनेजुएलामा पनि वामपन्थी सरकार गठन गर्ने उद्देश्य राखेर सशस्त्र समूहभित्रै एक कान्तिकारी सङ्गठन स्थापना गरेका थिए। भेनेजुएली जनमुक्तिसेना नाम दिइएको उक्त गोप्य सङ्गठनमा चाभेस र उनका केही सहकर्मी सैनिकहरू सहभागी थिए। इएलपिभीका तत्कालिन कुनै कार्ययोजना नभएपनि उनीहरू रेड फ्ल्याग पार्टीको उग्रवामपन्थीबाटो र सरकारको पूँजिवादी नीतिको बिचको बाटो खोज्ने चाहना राख्दथे। त्यतिबेला अस्तित्वमा रहेका अन्य वामपन्थी पार्टीहरूसँग सहकार्य  गर्ने चाहनाले चाभेसले थुप्रै ख्यातिप्राप्त मार्क्सवादी नेताहरूसँग गोप्य बैठक गरेका थिए। राजनीतिक रूपमा फरक सोच राख्ने भएपनि उनले रेडिकल कजका संस्थापक नेता आल्फ्रेदो मानिरो र डग्लस ब्राभोसँग गोप्य छलफल गरेका थिए।  सन् १९७७ को अन्त्यतिर चाभेसले नान्सी कल्मेनारेस नामकी एक गरिखानेवर्गकी युवतीसँग विवाह गरेका थिए। उनको र नान्सीका रोजा भर्जिनिया (सन् १९७८ सेप्टेम्बर), मारिया गाब्रिएला (सन् १९८० मार्च) र उगो रफायल (सन् १९८३ अक्टोबर) गरी जम्मा तीन सन्तान जन्मिएका थिए।
सैन्य जीवनको उत्तरार्ध र बोलिभारवादी कान्तिकारी सेना–२००: १९८२–१९९१
इएलपिभीको स्थापनाको पाँच वर्षपछि चाभेसले सेनाभित्रै बोलिभारवादी कान्तिकारी सेना–२०० नामक अर्को गोप्य सङ्गठनको स्थापना गरेका थिए। पछि त्यसैलाई कान्तिकारी बोलिभारवादी आन्दोलन–२०० नाम राखिएको थियो। चाभेसको जीवनमा अत्यन्तै ठूलो प्रेरणा प्रदानगर्ने भेनेजुएयाली तीन नेता एजिक्वेल जमोरा (सन् १८१७–१८८०), सिमोन बोलिभार (सन् १७८३–१८३०) र  सिमोन रोद्रिगेस (सन् १७६९–१८५४)बाट प्रभावित हुँदै उनीहरूलाई एमबिआर–२००को जराकोरूपमा लिइन्थ्यो।  पछि त्यस समूहको स्थापनाकोबारेमा चाभेजले यसो भनेका थिएः..." बोलिभारवादी आन्दोलनले स्थापनाकालमा कुनै राजनीतिक उद्देश्य राखेको थिएन... यसका लक्ष्यहरू नितान्त आन्तरिक थिए। यसको सम्पूर्ण क्रियाकलापहरू भेनेजुएलाको सैन्य इतिहासको अध्ययनमा केन्द्रित थियो, हामी इतिहासमा एउटा सैन्य आदर्शवादको स्रोत थियौँ जुन त्यतिबेला अस्तित्वमा थिएन" यद्यपी उनले सधैँ आफूले सुरूवात गरेको बोलिभारवादी आन्दोलन कुनै समय राजनीतिक रूपमा सबलाई परास्तगर्न सफल हुनेछ भन्ने आश राखेका थिए। त्यतिबेला उनको राजनीतिक धारणा यस्तो थियो... यो रूख (जमोरा, बोलिभार तथा रोड्रिगेज)लाई एउटा परिधि मानिनुपर्छ, जसले सबैखालका राजनीतिक विचारधारालाई स्वीकार गरोस, दक्षिणपन्थीहरूबाट, वामपन्थीहरूबाट, पूँजीवादीहरू तथा मार्क्सवादीप्रणालीहरूको बचेखुचेको सिध्दान्तसमेत यसैमा समाबेस गर्न सकियोस " आयरल्यान्डका राजनीतिक विश्लेषक ब्यारी क्याननले सुरूवातको समयमा बोलिभारवाद स्पष्ट रूपमा पूँजीवाद थियो भनेर टिप्पणी गरेका छन्। उनका अनुसार बोलिभारवाद विभिन्न सिध्दान्तहरूको जगमा निर्माण गरिएको थियो। उनले यसलाई विश्वव्यापी विचारधाराहरू, पूँजीवाद, मार्क्सवाद लगायत धेरै सिध्दान्तहरूको बहुगुणी मिश्रणको संज्ञा दिएका थिए। तर बोलिभारवादले हाल ल्याटीन अमेरिकामा लागू गरिएको नवउदारवाद अस्विकार गर्दै समाजवाद र पुरानो सोभियत ब्लकको साम्यवाद अवास्तविक सावित गरेको क्याननको दावी छ। "