cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
निलो
डेनिम नीलो
यो रङ डेनिम नामक कपडे को रङ हो।
इजिप्शियन नीलो
मिस्री नीलो रङ को रासायनिक नाम हो क्याल्सियम कपर सिलिकेट (CaCuSi४O१० या CaO.CuO.४SiO२). यो वर्णक मिश्र को मान्छे द्वारा सहस्रों वर्ष ले प्रयोग गरेजा रहेको छ। यसलाई प्रथम कृत्रिम वर्णक (रङ द्रव्य) मानिन्छ। यसलाई रोमन मान्छे द्वारा सेरुलियम भन्यो जान्थ्यो।
नीलम
यो रङ नीलम नामक रत्न को रङ जस्तो हुन्छ, अतः त्यसै को नाम मा राखएको हो।
युवराज्ञी डायना
युवराज्ञी डायना (१९६१-१९९७) बेलायतकी युवराज्ञी थिइन्।
भिम अस्पताल भैरहवा
राणा प्रधानमन्त्री भिम सम्शेरले उनकै सासनकालमा उनकै नाममा बनाउन लगाएको भिम अस्पताल भैरहवामा २५ सैयामा संचालित छ। यो अस्पताल रूपन्देही जिल्ला अस्पताल पनि हो।
मदन रेग्मीका कविता
मदन रेग्मीका कविता मदन रेग्मीद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
डोल्पो जाति
बहुपती प्रथा प्रचलित जाती डोल्पो हो ।मानिस मरेपछी लास काटेर गिद्धलाइ खुवाउने जाती डोल्पो हो ।
डोल्पो जातिले धमङे, ङहा, भुक्स्याल, सेङगेन, राक्तुङ, टिङस्याग, ध्यालिङ, दारू, डिल्बू, धाउङ, हाडेमुरली बाजाको प्रयोग गर्दछन्। ।
मनसा
मनसा पोषण पाण्डेद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
पर्दा
पर्दा सामान्यतया उज्यालो तथा धुलोलाई छेक्ने उदेश्यले झ्याल तथा ढोकामा लगाइने तथा स्नानघरमा पानी छेक्ने उदेश्यले लगाइने कपडाको टुक्रा हो। साथै पर्दाको प्रयोग कुनै मञ्चमा पृष्ठभूमीलाई दर्शकदिर्घाबाट नदेख्नको लागि पनि गरिन्छ।
कुमाल जाति
= कुमाल Kumal =
परिचयः
नेपाल अधिराज्यमा आदिमकालदेखि बसोवास गर्दै आएका ५९ वटा आदिबासी जनजातिहरू मध्ये कुमाल जाति पनि एक हो । यो जाति खास गरेर पहाडी प्रदेशको खोला नदीको किनारमा पर्ने बेशी, टार र फांटहरूमा बसोबास गरेको पाईन्छ । पूर्व मेची देखि पश्चिम महाकालीसम्मको विभिन्न जिल्लाको तराई र भित्री मधेशमा पनि यो जातिको बसोबास छ । हिमाली क्षेत्रमा भने यस जातिको बसोबास भएको पाईदैन ।
वि.सं.२०६८ को जनगणना अनुसार नेपाल अधिराज्यमा कुमाल जातिको जनसंख्या १,२१,१९६ रहेकोमा जसमध्ये पूरुषतर्फ ५७,५२६ र महिलातर्फ ६३,६७० रहेकोछ । त्यस्तै गरी शहरी क्षेत्रमा बसोबास गर्र्ने कुमालहरूको संख्या १८,३५५ छ भने ग्रामिण क्षेत्रमा बसोबास गर्ने जनसंख्या १,०२,८४१ रहेकोछ । उच्च पहाडी क्षेत्रमा कुल जनसंख्याको २,३६८ जना मध्यपहाडी क्षेत्रमा ६१,०५२ र तराई क्षेत्रमा ५७,७७६ जनसंख्याले बसोबास गर्दछन् । शारिरीक रूपमा सुसंगठित, बलिया पाखुरा, विशेषतः कालो बर्ण, थेप्चो नाक, होचो कद यस जातिको झिनो परिचय मान्न सकिन्छ । शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रबाट पछाडि परेका र आर्थिक विपन्नतामा रुमालिएका यस आदिवासी जातिले राष्ट्रिय विकासको मूलधारमा समान अवसरको अनुभूति गर्न सकेका छैनन् ।
कुमाल जाति भित्रका थर
हाम्रो जातीय प्रशासनीक संरचना तथा पदहरु ।।
हामी कुमालहरूको आफ्नै प्रकारको परम्परागत नियम कानुन छ नियम कानुन हेर्ने जिम्मा मिजार, मुखिया, बढ्यौंलि ,गौरुङग जस्तो पद दिएर समाजमा विभिन्न प्रशासनिक कार्यगर्ने परम्परा थियो हाल यो परम्परा सबै ठाउँमा लोप भैसकेको छ ।
भाषाः
नेपालमा आर्यहरूको प्रवेश संगै भारोपेली परिवारको विभिन्न भाषाहरु पनि भित्रिएका थिए, त्यसै अनुरुप कुमाल जातिको पनि छुट्टै भाषा छ । तर लिखित रूपमा लिपि नभएको र अत्याधिक मात्रामा नेपाली भाषाले यस भाषालाई विस्थापित गरेकाले कुमाल भाषा लोपन्मुख अवस्थामा रहेकोछ । जनगणना २०६८ अनुसार हाल कुमाल भाषा जम्मा जनसंख्याको १२,२२२ (११%) जनाले मात्र बोल्ने गर्दछन् । खाशगरी यो भाषा लमजुङ्ग, कास्की, तनहु‘, गोरखा, पाल्पा, नवलपरासी, गुल्मी, अर्घखॉची, स्याङ्जा, धादिङ्ग, नुवाकोट..........आदि जिल्लाहरूमा मात्र बोल्ने गरेको पाईन्छ । नेपालमा अल्पसंख्यक जातिहरूको भाषा क्रमशः लोपोन्मुख अवस्थामा रहेकोेले कुमाल भाषा पनि अल्पसंख्यक जातिकै भाषा भएकोले आधुनिक शिक्षा र पुराना व्यक्तिहरूको मृ्त्युसंगै यो भाषा लोपोन्मुख अवस्थामा छ ।
कुमाल भाषाको केहि उदाहरण निम्नानुसार छ ;
पेशाः
कुमाल जातिको मुख्य पेशा माटाको भॉडा बनाई बिक्रिगर्ने हो । यसको अलवा खोला, नदी, तलाउबाट माछामार्ने, खेतीपाती, पशुपालन गर्ने तर्फ पनि आर्कषित भएको पाईन्छ । जंगलबाट पाईने दाउराको समस्या, भॉडा बनाउने कालिमाटीको अभाव, प्लाष्टिक र आलमुनियमका भॉडाले गरिदिएको विस्थापन, पुराना पुस्ताका कालीगढहरूको क्रमशः अवसान र नयॉ पुस्ताले यस पेशा प्रति खासै चासो नदिएका कारणले यिनीहरूको भॉडा बनाउने पेशा संकटमा परेको छ ।
उपर्यूक्त समस्याहरूको कारणले कुमालहरु आफ्नो मुख्य पेशालाई छाडी अन्य पेशा तर्फ आर्कषित हुन बाध्य छन् । हाल आएर कुनैले चोयाको डोको, नाम्लो, मान्द्रो,स्याखु, टोप, छत्री आदी बुनेर कोही डकर्मी र सिकर्मीको काम गरेर त कोही भारी बोक्ने, माछा मार्ने र ईट्टा बनाएर आफ्नो जिवनयापन गर्दछन् । कुनै कुनै जिल्लाका कुमालहरूले हाल आएर परम्परागत खेती प्रणालीलाई कम गरी तरकारी तथा फलफूल खेती र व्यवसायिक कुखुरा तथा बंगुर र माछा पालनतर्फ आर्कषित भएको देखिन्छन् ।
सामाजिक चालचलनः
बच्चा जन्मेको ६–११ दिन सम्म सुतक बारी न्वारन गर्ने, छोरी भए ५ महिना र छोरो भए ६ महिनामा अन्न प्राशन गराउने गर्छन् । कुनै कुनै जिल्लाहरूमा त ब्रतबन्ध गराउने चलन पनि छ । उमेर पुगेपछि मागी बिवाह गर्ने, कतै कतै केटाले मन परेको केटीलाई सुटुक्क भगाई विवाह गर्ने र पछि माईती मान्ने चलन पनि छ । चोरी विवाहमा केटाकेटी दुबै तर्फको सहमति भएता पनि आर्थिक संकटले पछि विवाह सम्पन्न गर्ने गरी केटीलाई केटाको घरमा भित्राईन्छ र पछि आर्थिक जोहो गरी आफन्तहरूलाई निमन्त्रणा गरी नव दम्पत्तीलाई टिकालगाई उपहार दिने र विवाह भोज गर्ने र नॉचगान गरी रमाईलो गरिन्छ ।
विभिन्न हिन्दु देवीदेवताको पूजा गर्ने, सोह्रश्राद्धको अन्तिम दिन पितृ पूजागर्ने चलन छ । मानिसको मृत्यु पछि नदी किनारमा लगि जलाउने र जुठो ९ देखि १२ दिन सम्म बार्ने र १३औ दिनमा शुद्ध हुने चलन छ ।
चाडपर्व ÷ रितिरिवाजः
== खाश गरी कुमाल जाति प्रकृति पुजक भएपनि हिन्दु धर्म मान्ने भएकाले अन्य हिन्दु धर्मालम्वीहरूले जस्तै दशै, तिहार, ठूलो एकादशी, तिज, श्रीपञ्चमी, माघे सक्राति, शिवरात्री, फागुपूर्णिमा, चैते दशैं, चण्डी पूर्णिमा, आदी पर्व मनाउने गर्दछन् । साथै यस जातिले समयानुकुल कुल, देवी, वायु, भु‘गेर, वीर, झॉक्रीको पुजा गर्दछन् । यस साथै वर्ष को फागु पुर्णिमा को बेला मा दिवाली पुजा वा पंच बलि पुजा पनि गर्ने चलन छ यस पुजा गर्दा कुल देउ पित्री लाई तिन दिन सम्म देउ थान मा दिपावली गरी बोका ,कुमारी पाठी, भेडी. कुखुराको भाले र माछा  पाँच वटा  जीव को बलि दिने चलन  छ यो पुजा को पुजारी लाई गुराउ भनिन्छ विशेष गारेर  पालै पालो  एक घर को जेठो वा कान्छो छोरा नाम मा पन्च  बलि पूजा दिने गरिन्छ .यो पूजा दिए पछि गुराउ ले काम्दै देउ प्रिती लाई झिकाउ छन् र वायु रुपी देउ पितृ गुराउ को  शारीर मा चढेर बक्दै  भविश्यमा  सह काल ,अनिकाल, खडेरी वर्षात् रोग  व्याधी माहामारी आउने नाउने कुराको भविष्य वाणी समेत  गर्दछन्      र ठूला पर्वहरूमा हि‘उदमा पाउदुरे र सोरठी जस्ता लोपन्मुख नॉच नॉच्दछन भने वर्षा याममा चुड्का, झ्याउरे, ठाडो भाखा र दोहोरी गितमा रम्ने गर्दछन् । == माघे सक्राति प्रकृति पूजक कुमाल जातिले राष्ट्रिय पर्वको  माघे सक्राति मनाउनुको आफ्नै विशेषता र प्राकृतिक महत्त्व छ । खेतीबाली भित्रयाएपछि पुसमा पकाएर, माघमा खाने चलनको रूपमा प्रचलित छ । सूर्यनारायण पुस–माघदेखि उत्तरायण हुने कारणले प्रकृति पूजक जातिले नयाँ वर्ष शुरुवातको रूपमा मान्ने गर्दछन् ।
कुमाल जातीमा माघे सक्राति मौलिक संस्कृतिले भरिएको सबैभन्दा ठूलो पर्वको रूपमा लिइन्छ । यो कुमालहरूको राष्ट्रिय पर्वको रूपमा घोषणा भइसकेको छ। यो पर्व ठुलो सक्राति पर्वका रूपमा बडो उत्साहका साथ मनाइन्छ । यस समुदायमा मासको दाल, चामल, बेसार, घिउ मिसाइएको खिचडी खाने चलन छ। माघे सक्रातिको दिन घर–घरमा कुखुरा, सुँगुर काट्ने चलन छ । माघे सक्रातिलाइ कुमाल समुदायले कुलायन देवतालाई सम्झेर पितृ पुज्ने, छोरी कुटुम्बलाई घरमा बोलाएर पुज्ने प्रचलन छ। सक्रातिको बिहानै घरको मुलि खोलामा गएर नुहाउने र घरमा आइ पितृको नाममा पानी दिने र कुखुरा काटेर चामल र रगतमा मुछेको टीका लगाइदिने परम्परा छ। सुँगुरको मासु, माछा, सेल रोटी, फुलौरा, भाते जाँड, साथमा अन्य मिठामिठा परिकार, प्राकृतिक फल/कन्दमुल तरुल, पिडालु, सखरखण्ड लगायतका खानेकुराहरु खाने चलन छ। माघे सक्रातिमा हेम्फाइ नाच नाच्ने चलन पनि रहेको छ । कुमाल समुदायले माघे सक्रातिलाइ नयाँ वर्ष सुरुवातको रूपमा मनाउने गर्दछन् ।
भेषभूषाः
कुमाल जातिको भेषभूषा खाश किटान नभए पनि पुराना पुस्ताको लोग्ने मानिसले लगाउने घरबुनाका सेतोे भोटो, घरबुनाकै कछाड्, कालो ईष्टकोट र टोपी, टोपीमाथि सेतो फेता अनि आईमाईहरूले लगाउने कालो चोलो, कालो गुन्यु, पहेलो वा अरु रंगको पटुकी, रातो घलेक र बुट्टे मुजेत्रो, कानमा चेप्टे सुन, ढुङ्ग्र्री, हातमा राता चुरा, गलामा पहेलो पोते, मुगाको रातो माला, जन्तर र चॉदीका ठिमुरेमाला, हातको औंलाका छापे औंठी, कपालमा रातो डोरी धागो, नाकमा छाते फूली र निदारमा ईच्छानुसारको रातो टिका लगाउने चलन छ । तर यस पुराना भेषभूषाहरूलाई कोट, सर्ट, पाईण्ट, साडी, चोलो, व्लाउज, कुर्ता सलवार, आदी आधुनिक पोशाकले विस्थापित गर्दैछ ।
खानपानः
खाश गरेर कुमाल जातिको बसोबास बेशी, टार, फॉटमा भएकाले यिनीहरूले आफ्नो आर्थिक हैसियत र अवस्था अनुसार चामलको भात, दाल, तरकारी र माछा आदी खान्छन् । आर्थिक बिपन्नताको कारणले यिनीहरूले ढिंडो, कोदोको रोटी, मकैको भात, गुन्द्रुक, पिंडालु, तरुल, र घु‘गी, ग‘गटो, झिं‘ङ्गे माछा, र बाम जस्ता जलचरहरु पनि खान्छन् । जॉड रक्सीको सेवन यिनीहरूको पुरानो संस्कार हो । अझ पुरानो जमनामा त गिठा, भ्याकुर, जंगली च्याउ, गुर्वा, बॉकु, मैनकॉडा जस्ता कन्दमूल पनि खाने चलन थियो । मासुमा कुखुरा, हॉस, सुंगुर बंगुर, आदि खान्छन भने खरायो, कालीज, बनकुखुरा र अन्य पंक्षीहरु पनि शिकार गरी खाने गर्दछन् ।
नाच र बाजा
पाउदुरे, मारूनि, सोरोठी, चुड्का, हेम्फाइ, सालैजो आदि मुख्य नाच हुन। कुमाल जातिले बजाउने बाजाहरू माटेमुरली, मादल, खैँजडी, माटेढुकुर आदि छन्।
बसाई सराईः
कुमाल जातिहरूले आदिमकालदेखि खोला नदिको किनारमा अवस्थित टार, फॉट र बेशीमा औलो ज्वरो र बिफर जस्ता घातक रोगहरूसँग लड्दै तराई र भित्रि मधेशमा करेंत र गोमन जस्ता खतरनाक सर्पहरु हात्ती गैंडा र अर्ना जस्ता जंगली जनावरहरूसँग लड्दै आफ्ना पूर्वजहरु गुमाउ‘दै खेती तथा बस्ती योग्य ठॉउहरु बनाए । तर त्यस ठॉउमा जब विकासका पूर्वधारहरु बाटो, अस्पताल, विद्यालयहरु, पानी, बिजुली बत्ति र कलकारखनाहरु खुले, शहरीकरण र औद्योगिकरण भए तब कुमाल समुदाय आफ्ना जमिन अन्य जातिहरूलाई बिक्रि गर्दै आफ्नो वस्ती अन्यत्र सार्दै गरेको पाईन्छ । कतै कतै त आफुले विक्रि गरेको जग्गामा अन्यले बनाई बसेको घरमा दैनिक कामकाज गरी जिवनयापन गरेको दयनिय अवस्था पनि देखिन्छ । यस्तो तितो यथार्थ, कुमाल समुदायमा विद्यमान छ ।
उपसंहारः
आजको विश्वले २१ औ सताव्दीमा पाईला टेकि सकेको भएपनि आदिबासी कुमाल जाति शिक्षा, स्वास्थ्य र राजनिति क्षेत्रबाट निकै पछाडि परेका छन् । कुमाल समुदायमा जम्मा जनसंख्याको झण्डै ४६ प्रतिशत जनसंख्या साक्षर भए पनि उच्चशिक्षा हासिल गर्नेहरूको संख्या २ प्रतिशत भित्र सिमित छ । यसरी यस जातिले शैक्षिक, आर्थिक, सामाजिक र राजनैतिक पछौटेपनले गर्दा राष्ट्रिय विकासको मूलधारमा समान अवसरको अनुभूति गर्न सकेका छैनन् ।
अतः यिनै पछौटेपनबाट क्रमशः अघि बढ्दै कुमाल समुदायले एकातिर आफ्नो लोपोन्मुख भाषा, धर्म, संस्कृति र भेषभूषालाई संरक्षण गर्दै जानु परेकोछ भने अर्कोतर्फ समाबेसी लोकतान्त्रीक गणतन्त्रमा सक्रिय सहभागिताको लागि राज्यलाई आफ्नो पहिचान दिदै जानु परेकोछ ।
मुख्य बसोबास पहाडि क्षत्र, तराई क्षेत्रमा रहेको छ।पर्मा प्रथा लोकिप्रय भएको यो जाति माटाका भाँडाकुडा बनाउने काममा प्रख्यात छन्। बच्चा जन्मिँदा ठुलो उत्सव मानाउने प्रचलन छ। कुमालको भाषा अलि फरक छ । पाल्पा गुल्मि अर्घाखाँची तनहु पर्वत चितवन नवलपरासी अन्य धेरै जिल्लामा कुमाल को वसोवास छ कुमाल मेहनति व परिश्रम धेरै गर्छन । माछा मार्नमा कुमाल धेरै माहिर हुन्छन
नविन मुखिया कुमाल
यो पनि हेर्नुहोस
https://kumalcommunity.blogspot.com/2018/08/brief-introduction-of-kumal.html
https://kumalcommunity.blogspot.com/2018/08/blog-post.html
सुभद्रा
सुभद्रा महाभारतकी एक पात्र, कृष्णकी बहिनी, अर्जुनकी पत्नी तथा अभिमन्युकी आमा पनि हुन् । अर्जुनले सुभद्रालाई मन पराए पनि कृष्णको दाजु बलरामले अर्जुनलाई विवाहको स्वीकृति न दिने भएकोले अर्जुनले सुभद्रालाई कृष्णको सुजाब अनुसार भगाएर विवाह गरेका थिए ।
खिजी चन्डेश्वरी
खिजी नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, ओखलढुङ्गा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो। जिल्ला ओखलढुङ्गा र सगरमाथा अञ्चल पर्दछ । गाविस ३५ वर्ग किलोमिटरले ओगटेको छ आसपास ४,०४४ गाउँलेहरूबसोबस् गरेको पाईन्छ । यस गाँउमा एक माध्यमिक बिद्यालय छ।
भाषा
सुनुवार भाषा (कोइच लो)
हाल्ली खेल
सुनुवार जातिको मुख्य संस्कृतिको रूपमा रहेको हाल्ली हरेक वर्ष मंसिर महिना औशीको रातमा खेलेर मनाइने खेल नेपालको पूर्वी पहाड खिजी चण्डेश्वरी मा वसोवास गर्ने सुनुवार किराँत समुदायले खेलिने बिश्वको एक मात्रै खेल हो जुन खेल परम्परा, पुर्खाको मौलिके र मान्नेता अनुसर खेल्दै आएको खेल हो जुन खेल खेलेको १५ दिन भित्र आउने पर्व लाई उधौली पर्व भनिन्छ वा मनाइन्छ । त्यस औशीको रातमा सुनुवार जातीहरूको मौलिके र मान्नेता आनुसर वर्षकै बढी आधेरो रात भएकोहुनाले यस रातलाई अधेरो हुनबाट जोगाउन र बढी अधेरोमा मनब पशु पन्छी लाई असर पर्न नदिनको लागि साथै सुनुवार युब को तागत्, साहस्, उत्सह र जगर लाई अटल राख्न प्रतेक वर्षा मङ्सिर महिना औशिको रात देखी पूर्णिमाको अघिलो रात सम्मा खेलिने खेल लाई हाल्ली भनिन्छ र त्यस रात सके पछि उधौली पर्व मनाइन्छ । हाल+लि+आली = हाल्ली (सुनुवार कोइच भाषा) नेपाली पात्रो मिती:-मङ्सिर देखी (मङ्सिर भरी पनि खेल्न सकिन्छ)
ऋखी तरपानी
जनैपूर्णीमा
हेल्थपोस्ट
१ हेअल्थ्पोस्ट (खिजी हेअल्थ्पोस्ट)
बिद्यालय
१ बिद्यालय, श्री चन्डेश्वरी मा. बि. खिजी ओखलढुङ्गा खिजी चन्डेश्वरी कोशपाला, ओखलढुङ्गा
खिजी पबित्त्रा युबा क्लब
खिजी पबित्त्रा युबा क्लब २०६० साल मा स्थापना भाएको हो । तर फूटबल खेल खिजी चन्डेश्वरी मा २०२७ देखिनै खेलिदै आइरहेको हो । कारण सुनुवार बिर्टिश गोर्खा भुतपुर्व सैनिक/आर्मी हरूले सुरुवत गरेका हुन्, गाउँ का युबा हरूलाई खेल को नियम्, कलहरु सबै सुनुवार बिर्टिश गोर्खा भुतपुर्व सैनिकहरूले दिदै आएक थियो । त्यसपछी युबा समुह्, सुनुवार बिर्टिश गोर्खा भुतपुर्व सैनिक समुह र स्कुल समुह गरी ३ समुह मा फूटबल प्रतियोगिता गर्ने गरिन्थियो । त्यसपछी २०४९ साल मा ए ग्रोउप बि ग्रोउप सि ग्रोउप र डि ग्रोउप गरी ४ समुह मा खेल्दै आएको थियो । र २०६० मा मात्रै खिजी पबित्त्रा युबा क्लब अर्थत पबित्त्रा युबा क्लब को स्थापान भएको हो ।
खिजी दोबस एअरपोर्ट
खिजी दोबस एअरपोर्ट २००७ देखी बन्दै छ
बाह्रबिस
बाह्रबिस बाजुरा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति थियो । हाल यो बुढीगंगा नगरपालिकाअन्तर्गत पर्छ ।
बाह्य कडीहरू
थन्क् औउ भेरि मच् फोर् द् इन्फोर्मसन्
चम्चाठुँडे साँवरी
चम्चाठुँडे साँवरी (वैज्ञानिक नाम: Platalea leucorodia)  नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
देवनागरी सङ्ख्या पद्धति
संख्या पद्धति
सङ्ख्याहरूलाई देवनागरी लिपि मा लेख्ने पद्धति नै देवनागरी सङ्ख्या पद्धति हो।
देवनागरी अंकहरू
देवनागरी अंकहरू र हिन्दु अरेबिक अङ्क सहितको तालिका
संख्या पद्धति
देवनागरी संख्या गणना तालिका
रण अम्वीका आँखा अस्पताल भैरहवा
समाजसेवी रण वहादुर शाहले ठूलो सहयोग गरी बनाइएको यो अस्पतालको नाम पनि उनी रणबाहादुर र उनकी धर्मपत्नीको नाममा राखीएको हो। पश्चिम नेपालको तराइ क्षेत्रमा आँखाको उपचारमा रण अम्वीका आँखा अस्पताल भैरहवाको ठूलो योगदान रहेको छ।
बिरुवा अर्चले
बिरुवा अर्चले नेपालको गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ६५८ वटा घर छन्।
धर्मेन्द्र
धरवेन्द्र भारतीय चलचित्र क्षेत्रका बहुप्रसिद्ध अभिनेता तथा राजनीतिज्ञ हुन्। उनी हाल राजनीतिमा सक्रिय छन्। उनी भारतीय जनता पार्टीबाट लोकसभामा सांसद छन्।
तीनगाउँले जाति
तीनगाउँले थकाली जातिलाई सुविधा बञ्चित समूह अन्तर्गत राखिएको पाइन्छ। यसजातिका बाजाहरू धाक्तुङ, भछेल, ढोङरी, पुली, घिलिङ र ध्योक्प्या-ठोक्प्या वा तोप्केगोलाले ढम्ङे, हृयाजिङ, लिङबू, काङकाङ, ङा, रादुङ, बुक्च्याल आदि प्रयोग गरेको पाइएको छ।
जिरेल जाति
जिरेल जाति नेपाललको आदिवासीहरु मध्येको किरात समुदायमा पर्ने  एक जाति हो। यस जातिका अधिकांश मानिसहरू अहिले जिरी,जुगु,क्षत्रापा,कर्थली,चोकाटी, गोर्थली, भक्तपुर, काठमाडौं लगायतका क्षेत्रमा बसोबास गर्ने गर्छन्। जिरेल जातिको आफ्नै भाषा छ जसलाई जिरेल भाषा भनिन्छ। जिरेल भाषा नेपालमा बोलिने एक जातीय भाषा हो। यो भाषा प्राय दोलखाको जिरी, जुगु, क्षत्रापा, सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको चोकाटी, गोर्थली, कर्थलीमा बस्ने जिरेल जातिले बोल्ने गर्दछन्। जसलाई जिरेल भाषा भनिन्छ। यो Sino-Tibetan भाषा समुहको भाषा हो।बहुसंख्यक जिरेल जाति बुद्ध धर्म मान्दछन्। केही जिरेलहरू हिन्दू तथा ईसाइ धर्म मान्छन। जिरेल जातिमा १२ थर र दर्जनौ भन्दा बढी उपथरहरु छन्। ति थरहरू यस प्रकार छन् –
मूल थरहरू:
१. ठुङ्ग्बा	२. देवलिङा ३. थाबो ४ देप्पा ५. सेर्बा ६. पाल्पाली ७. थुर्बिदो ८. गरा साम्बा ९. च्याबा १०. मेयोक्पा ११. जुपुले १२. छ्युङपाते
उपथरहरु: १. चावे ठुङ्बा २ चावे सेर्बा ३. जुपुदे (चावे जुपुले) ४. थुर्बिदो ५. उर्बिदो (चावे थुर्बिदो) ६. क्याम्बोले ७. तुम्पुले ८. फल्बो (नेवारले) ९.र्गाचिगा (गर्जङा) १०.रारेङ्गे ११. जैसी १२. खुलाल १३. चावे थाबो १४. मुख्य १५. थापा १६. राय १७. घर्ती ।
कुन्दे अस्पताल
प्रथम सगरमाथा आरोही एडमन्ड हिलारीकको सहयोगमा बनेको कुन्दे अस्पतालले पर्यटक तथा खुम्वु क्षेत्रका स्थानीय बासीको उपचारमा ठूलो योगदान दिइ रहेको छ। यो अस्पताल स्वंसवाबाट संचालित छ।
जिरेल जाति
जिरेल जातिले बिनायो, डम्फू, खैँजडी, टुंग्ना, ढ्याङग्रो आदि लोक बाजाहरू प्रयोग गर्छन्।
'''जिरेल जातिको बसोबास क्षेत्र जिरी क्षत्रापा जुँगु लागयतका भूभागहरु हुन् । जिरेलहरूले बोल्ने भाषा जिरेल हो । यो भाषा चिनियाँ तिब्बती भाषा परिवार भित्र पर्दछ।
कर्रा साँवरी
कर्रा साँवरी (वैज्ञानिक नाम: Pseudibis papillosa)  नेपाल, भारत लगायतका दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरूमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
वीरवागुथी
वीरवागुथी नेपालको नारायणी अञ्चलको पर्सा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा १८१७ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार वीरवागुथीको जनसङ्ख्या ११,०३० छ। यस मध्य पुरुष ५१%, र महिला ४९% छन्।
बिच्छया
बिच्छया बाजुरा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
गोरखा अस्पताल
गोरखा जिल्लाको सदरमुकाम पृथ्वीनारायण नगरपालिका स्थीत गोरखा बजारमा रहेको गोरखा अस्पताल यो क्षेत्रको मुख्य अस्पताल हो।
क्यामुना
क्यामुना नेपालको पहाडी भेकमा पाइने एक प्रकारको रूख हो। यसमा हरियो रङको फल फल्छ जुन पाकेपछि गुलाबी तथा रातो हुँदै कलेजी रंगको हुन्छ । यो फल खान योग्य हुन्छ । यसको दिउल द्विदलीय र अखाद्य हुन्छ।
सात्यकि
सात्यकि महाभारतमा एक वीर हुन्। सात्यकि यादवहरूको सेनापति थिए।
मृत्यु
सात्यकी सहित सम्पुर्ण यादवगणको मृत्यु मौसुल पर्वमा भयो। कुरुक्षेत्रको युद्ध पछि गान्धारीले कृष्णलाई "जसरी तिमीले कुरु वंशलाई एक आपसमा लडाएर अन्त्य गर्यौ। त्यसरी नै तिम्रो कुल पनि ३६ वर्षपछि आपसमा लडेर नष्ट हुनेछन् ।" भनेर श्राप दिइन्न। ३६ औं वर्षमा यादव कुल प्रवासबाट फर्कीरहेका थिए। बाटोमा उनीहरू विश्राम गर्न रोकिए। रमाइलो गर्न उनीहरू मदिरा पिउन थाले। नशामा सात्यिकीले कृतवर्मालाई कुरुक्षेत्रको युद्धको १८औं दिनको घटनाको कृत्यलाई लिएर होच्याए। यसपछि यादव कुल विच लडाइँ सुरु भयो।
गोरखा आँखा अस्पताल
गोरखा सदरमुकाममा निर्माणधिन यो आँखा अस्पतालको निर्माणका लागि लगाइएको माहायज्ञमा थुप्रै स्थानीय बासीले खुलेर दान गरेका थिए
सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल
सङ्घीय समाजबादी फोरम, नेपाल Federal Socialist Forum, Nepal नेपालको एक राजनीतिक दल हो। व्यक्तिका आधारभूत आवश्यकता पुरा गर्ने, लैगिक समानता कायम गर्ने, स्वतन्त्रता, राष्ट्रियता र सामाजिक न्याय प्राप्त गर्ने मधेसी जनअधिकार फोरम नेपालका मुख्य उद्देश्य हुन्  । यो पार्टी को अध्यक्ष उपेन्द्र यादव हुन्।
इतिहास
मधेसी जनअधिकार फोरमको जन्म गैरसरकारी संस्थाका रूपमा २०५४ सालमा भएको हो । २०५४ सालमा उपेन्द्र यादवको नेत्तृवमा विराटनगरमा भएको विभिन्न क्षेत्रका व्यक्तिहरूको भेलाले नेपालमा सामाजिक, आर्थिक र राजनीतिक समस्या मुख्य समस्याको रहेको भन्दै सचेतनामुलक कार्यक्रम गर्नुपर्ने निष्कर्ष निकाल्यो । यही भेलाले उपेन्द्र यादवको नेतृत्वमा मधेसी जनअधिकार फोरम नेपालको जन्म दियो ।
फोरमको २०६० सालमा विराटनगरमा भएको पहिलो महाधिवेशनले नेपालमा राजतन्त्रको विरोधमा आन्दोलन गर्ने निर्णय गर्यो अनि २०६२ साल चैतमा शुरु भएको आन्दोलनको सफलतापछि २०६३ साल माघ २ गते मधेश आन्दोलनको शुरुवात गर्यो । आन्दोलनले उठाएका ८ वटा माग मध्ये मधेश स्वायत्व राज्यको माग सहित तत्कालिन प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइराला नेतृत्वको सरकारसँग ०६४ साल फागुन १६ गते ८ बुँदे सहमति भयो । मधेस आन्दोलनको मुख्य उपलब्धि भनेकै अन्तरिम संविधानमा सङ्घीयता भन्ने शब्दले प्रवेश पाउनु हो । त्यसको मुख्य जस मधेसी जनअधिकार फोरम नेपालका अध्यक्ष उपेन्द्र यादवलाई जान्छ ।
फोरमको २०६० सालमा विराटनगरमा भएको पहिलो महाधिवेशनले नेपालमा राजतन्त्रको विरोधमा आन्दोलन गर्ने निर्णय गर्यो अनि २०६२ साल चैतमा शुरु भएको आन्दोलनको सफलतापछि २०६३ साल माघ २ गते मधेश आन्दोलनको शुरुवात गर्यो । आन्दोलनले उठाएका ८ वटा माग मध्ये मधेश स्वायत्व राज्यको माग सहित तत्कालिन प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइराला नेतृत्वको सरकारसँग ०६४ साल फागुन १६ गते ८ बुँदे सहमति भयो । मधेस आन्दोलनको मुख्य उपलब्धि भनेकै अन्तरिम संविधानमा सङ्घीयता भन्ने शब्दले प्रवेश पाउनु हो । त्यसको मुख्य जस मधेसी जनअधिकार फोरम नेपालका अध्यक्ष उपेन्द्र यादवलाई जान्छ । २०६४ सालको संविधानसभा चुनाव अघि फोरम एउटा राजनीतिक दलका रूपमा निर्वाचन आयोग, नेपाल मा दर्ता भयो ।   त्यस चुनाव मा  प्रत्यक्ष तर्फ ३० र समानुपातिक तर्फ २२ गरी जम्मा ५२ सिट जितेर संविधानसभाको चौथो ठूलो दल बन्यो । उसले समानुपातिक तर्फ ६ लाख ७८ हजार ३ सय २७ मत प्राप्त गरेको थियो । यो जम्मा खसेको मतको ६ दशमलव ३२ प्रतिशत हो । तर यो पार्टी लामो समयसम्म चौथो ठूलो शक्तिको रूपमा टिक्न सकेन । २०६६ सालमा पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड नेतृत्वको सरकारमा सहभागि हुने कि नहुने भन्ने विषयमा विवाद चर्किदै जाँदा पार्टी फुटेर फोरमका अर्का नेता विजय कुमार गच्छदारको नेतृत्वमा मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल (लोकतान्त्रिक) पार्टी बन्यो ।
यो पार्टी पुनः टूक्रिदै मधेशी जान अधिकार फोरम, नेपाल (गणतान्त्रिक) र मधेशी जान अधिकार फोरम मधेश बनेको छ, फलस्वरूप २०७० साल को सम्भिधन सभा निर्वाचन मा यो पार्टी खुम्चेर सातौ पार्टी बन्न पुग्यो त्यसमा २ ओटा सिट प्रत्यक्ष र ८ ओटा सिट समानुपातिक मा मात्रै जित्न सकेको छ।यो पार्टीले संविधान सभा निर्वाचन २०७०मा प्रत्यक्ष तर्फ कुल २०६,११० मत प्राप्त गरेको थियो भने समानुपातिक तर्फ २१४,३१९ मत प्राप्त गरेको थियो।
इग्वासु झरना
इग्वासु झरना (Cataratas do Iguaçu ; Cataratas del Iguazú ; Chororo Yguasu ) अर्जेन्टिनाको मिसिवन्स प्रान्त र ब्राजिलको पाराना राज्यको सिमानामा अवस्थित छ। यो झरना ब्राजिलबाट अर्जेन्टिना तर्फ बगेको इग्वासु नदीमा रहेको छ।
सातखीरा सदर उपजिल्ला
सातखीरा सदर बङ्गलादेशको सातखीरा जिल्लाको एक उपजिल्ला हो। यो उपजिल्ला सिलेट विभाग अन्तर्गत पर्दछ।
मलाई तिमी आफूजस्तै बनाऊ
मलाई तिमी आफूजस्तै बनाऊ विनय रावलद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
सातखीरा सदर उपजिल्ला
भूगोल
सातखीरा सदर उपजिल्ला बङ्गलादेशको दक्षिण पूर्व भागमा पर्छ भने यो उपजिल्ला २२°३७' देखि २२°५०' उत्तर अक्षांश र ८८°५५' देखि ८९°१०' पूर्वी देशान्तरणमा अवस्थित छ। सातखीरा सदर उपजिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये ४००.८२ वर्ग किलोमिटर ओगटेको छ। यस उपजिल्लालाई काहारोल उपजिल्लाले दक्षिण, देवहाटा र आशाशुनी उपजिल्लाले दक्षिण, ताला उपजिल्लाले पूर्व र भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यले उपजिल्लाले पश्चिमबाट घेरेको छ। बेतना, इछामति, खोलपेटुया, नाओखाली खाल, लावण्यबती आदि यस उपजिल्लाका नदी तथा नहरहरू हुन्।
इतिहास
बङ्गलादेश मुक्ति अभियान सन् १९७१ अप्रिल ४ का दिनबाट देश व्यापी रूपमा शुरू भएको थियो भने २६ मार्च १९७१ का दिन स्वाधीन बाङ्ला छात्र सङ्ग्राम परिषद्ले पाकिस्तानी सेना विरुद्ध आवाज उठाउन शुरू गरेको थियो। १८ अप्रिका दिन बङ्गलादेशक‍ मुक्तिका लागि लडिरहेका लडाकुले पाकिस्तानी बैङ्क चोरी गर्दा बङ्गलादेश सरकारको लागि रिजर्भ बैङ्क अफ इण्डियामा जम्मा गरेका थिए। २० अप्रिलमा पाकिस्तानी सेनाले झउडाङ्गा देखि सातखीरा प्रवेश गर्दै सर्वसाधारणहरूको सामूहिक हत्या गरेका थिए। २१ अप्रिलमा पाकिस्तानी सेनाले सातखीरा सरकारी उच्च विद्यालयको आप्रवासको किल्ला र वरपरका क्षेत्रहरूका लगभग २०० भन्दा बढी सर्वसाधारणहरूको हत्या गरेका थिए। २९ अप्रिल १९७१ का दिन पाकिस्तानी सेना र बङ्गलादेशको मुक्तिका लागि लडिरहेका लडाकु बीच भोमराय भन्ने ठाउँमा प्रत्यक्ष गोली हानाहान भएको थियो जहाँ चार बङ्गलादेशी लडाकु सहित दर्जनौँ पाकिस्तानी सेनाको मृत्यु भएको थियो। १७ जुलाईमा बङ्गलादेशी लडाकुले बैकारीमा रहेको एक पाकिस्तानी सेनाक‍ किल्लामा आक्रमण गरी ७ पाकिस्तानी सेनाको हत्या गरेका थिए।
जनशाङ्खिकि
जिल्ला विभाग प्रतिवेदनका अनुसार यस जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या ४१०३५५ रहेको छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या २११९८६ छ भने महिलाको जनसङ्ख्या १९८३६९ रहेको छ। धर्मका आधारमा यस जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ३५१३०३ छ भने हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ५७३४०, बौद्ध धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ८५४, इसाई धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ३९ र अन्य धर्मका मानिसहरूको जनसङ्ख्या ८१९ रहेको छ। यस उपजिल्लामा ३९६ मस्जिद, १७ मन्दिर, २ गिर्जाघर र ३ चिहानहरू रहेका छन्। सुल्तानपुर शाही मस्जिद, माइचाम्पाको चिहान, प्राचीन सातखीरा काली मन्दिर, ब्रह्म राजपुरमा रहेको काल भैरव मन्दिर यस उपजिल्लाका केही लोकप्रिय धार्मिक स्थलहरू हुन्। यस उपजिल्लाका ८८.३५% जनसङ्ख्याले शुद्ध पिउने पानीका लागि पानी तान्ने मोटर र धारोको प्रयोग गर्दै आएका छन् भने ०.२६% ले पोखरी, ८.४४% ले टुटी र २.९५% ले अन्य माध्यमबाट पानीको प्रयोग गर्दै आएका छन्। यस उपजिल्लाको कुल घरहरू मध्ये २३.११% घरहरूमा अझै पनि सुविधा सम्पन्न अर्थात पक्की सौचालय सुविधा रहेको छैन। यस उपजिल्लामा २ उपजिल्ला स्वस्थ्य संस्था, १४ परिवार नियोजन केन्द्र, १ मातृ तथा शिशु हेरचाह केन्द्र र  २५ स्थानीय स्वस्थ्य संस्थाहरू रहेका छन्।
अर्थतन्त्र
यस उपजिल्लाको अर्थतन्त्र मुख्यतया कृषिमा आधारित छ। यस उपजिल्लाका अधिकांश मानिसहरू किसान हुन्। यस उपजिल्लामा मुख्यतया आलु, धान, उखु, तोरी, गहुँ लगायत अन्य अन्न बालीहरू उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा मुख्यतया आँप, कटहर, भुइँकटर, नरिवल, अम्बा, केरा, स्याउ, कागती, आलुबखडा, खरबुजा आदि उत्पादन हुँदै आएको छ। यस उपजिल्लामा धान कुटानी केन्द्र, गहुँ पिसानी केन्द्र, काष्ठ सामग्री उत्पादन केन्द्र, बरफ उद्योग, बिस्कुट उद्योग, कपास तथा कपडा उद्योग तथा प्लाष्टिक सामग्री उत्पादन कारखाना रहेका छन्। यस उपजिल्लाले मुख्यतया धान, चामल, झिङे माछा, आलुबखडा लगायत मौसमी तरकारी र अन्य फलफूलहरू निर्यात गर्दै आएको छ। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख रहेको बोरो धान र अस धान पनि निम्न मात्रमा उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा ७२ हाटबजार तथा मेलाहरू सञ्चालन रहेका छन्। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख ठेला, गोरू गाडा र रथहरू सामान ओसारपसार तथा यातायातका साधन बन्द‌ै आएका छन्। यस उपजिल्लामा २० दुग्ध सङ्कलन केन्द्र, १५० कुखुरापालन केन्द्र र १०६८ माछापालन केन्द्रहरू रहेका छन्।
यस जिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती हो जसमा जिल्लाकै ५६.८९% मानिसहरू संलग्न छन्। यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै मजदुरीमा ३.५५%, वाणिज्यमा १५.५७%, सञ्चार र यातायातमा ४.५६%, उद्योगमा १.०८% निर्माण क्षेत्रमा १.३९%, सुविधामा ७.८५%, धार्मिक सेवामा ०.२२%, वैदेशिक रोजगारी तथा भाडामा ०.४६% र अन्यमा ८.४३% रहेका छन्।
प्रशासन
प्रशासकीय सातखीरा थानाको सन् १९८४ मा उपजिल्लामा परिणत भएको थियो भने सातखीरा नगरपालिकाको स्थापना सन् १८६९ मा गरिएको थियो। यस उपजिल्लाको प्रमुख व्यवसायीक केन्द्र सुल्तानपुर बाजार हो। हाल यस उपजिल्लामा १४ सङ्घ परिषद्, १५५ मौजा/महल्ला र २३५ गाउँहरू रहेका छन्। यस उपजिल्लाका सङ्घ परिषद्हरू प्रकार छन्; बाशदाह सङ्घ परिषद्, कुशखाली सङ्घ परिषद्, बैकारी सङ्घ परिषद्, घोना सङ्घ परिषद्, शिवपुर सङ्घ परिषद्, भोसरा सङ्घ परिषद्, आलीपुर सङ्घ परिषद्, धुलिहर सङ्घ परिषद्, ब्राह्मबाजार सङ्घ परिषद्, आगडदाडी सङ्घ परिषद्, झउडाङ्गा सङ्घ परिषद्, बल्ली सङ्घ परिषद्, लाबसा सङ्घ परिषद् र फिङ्डी सङ्घ परिषद्।
अरुणा शाही
अरूणा शाही एक नेपाली महिला भलिबल खेलाडी हुन्।२०७४ पोखरा स्पोर्ट्स अवार्डका वर्ष उत्कृष्ट महिला खेलाडी अरुणा शाही प्रथम स्पोर्टस् अवार्डमा समेत मनोनयनमा परेकी थिईन्।
खेल जीवन
भलिबलकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी अरुणाले २०७३ मा फाईभ वुमन वर्ल्ड च्याम्पियनशीप छनौट प्रतियोगितामा एशियन सेन्ट्रल जोनबाट फर्स्ट रनरअप, आरबीबी एनभीए वुमन क्लब लिग भलिबलमा बेस्ट सर्भर जस्ता उपाधि जितेका थिए।
स्रोत
श्रेणी :नेपाली महिला खेलाडीहरू
गुगल भिडियो
गुगल भिडियो इन्टरनेट मा गुगल समूह द्वारा संचालित एक भिडियो अपलोड एवं सङ्ग्रह स्थल हो। यो इन्टरनेटमा आफ्नो किसिमको सबभन्दा व्यापक स्थल हो। यसमा लाखौ भिडियो उपलब्ध छ। यहाँ प्रसिद्ध टी.वी. कार्यक्रम, चलचित्रको अंश (मूवी क्लिप्स), संगीत भिडियो, वृत्तचित्र, व्यक्तिगत प्रस्तुति आदि उपलब्ध हुदछ। यि सबैको भण्डारबाट आफुलाई मनपरेको भिडियो छान्न सकिन्छ।
पृथ्वीचन्द्र अस्पताल परासी
राणा प्रधानम्त्री चन्द्र सम्शेरको पालमामा उनको र राजा पृथ्वी विर विक्रमको नाम राखेर खोलेको यो अस्पताल नवलपरासी जिल्ला अस्पतालको रूपमा नवलपरासी सदरमुकाम परासीमा संचालित छ।
मुद्रास्फिति
मुद्रास्फिति कुनैपनि देशको पैसाको मूल्य घटेको अवस्था हो। यसले देशमा महँगी बढाउने र कृत्रिम अभाव जस्ता समस्याहरू पैदा गर्दछ। देशमा विदेशी मुद्राको सञ्चिति बढेको वा क्रयशक्ति घटेको अवस्थामा मूल्यस्फिति गरिन्छ।
काठे स्वयम्भु
काठे स्वयम्भु श्री घ: चैत्य स्वयम्भूनाथमा रहेको एक लघु प्रतिकृति हो। सन् १६५० मा निर्माण गरिएको यो चैत्य नेपालको राजधानी काठमाडौँमा रहेको लोकप्रिय तिब्बती तीर्थस्थल मध्ये एक हो। यो चैत्यलाई 'श्री घ:शान्ति घट वज्रधातु महाचैत्य', 'काठेशम्भु स्तूप' वा 'काशी स्वयम्भू' पनि भनिन्छ।
मुद्रास्फिति
मुद्रास्फीति एक समय मा एक अर्थव्यवस्था मा वस्तुहरु र सेवाहरू को सामान्य मूल्य स्तर मा एक निरंतर वृद्धि हो। जब सामान्य मूल्यको स्तर बढ्यो, मुद्राको प्रत्येक एकाइले कम सामान र सेवाहरू खरीद गर्छ; फलस्वरूप, मुद्रास्फीति मुद्रा को क्रय शक्ति प्रति एकाइ मा कमी को प्रतिबिंबित गर्दछ - विनिमय दर र अर्थव्यवस्था भित्र खाता को एकाइ मा वास्तविक मूल्य को एक हानि। मुद्रास्फीति को मुद्रा मुद्रास्फीति दर, वार्षिक सामान्य मूल्य सूचकांकमा प्रतिशत परिवर्तन, सामान्यतया उपभोक्ता मूल्य सूचकांक, समयको साथमा मापन गरिन्छ। मुद्रास्फीतिको विपरीत भ्रामक हो।
काठे स्वयम्भु
मुख्य स्तूप तिब्बती मठझै समान सानो चैत्य शिलालेखहरू, मूर्ति र प्राचीन मठले घेरिएको छ। अवलोकितेश्वरको एउटा मूर्ति स्तूपको ठीक अगाडि रहेको छ। यहाँ दर्शन गर्न आएका श्रद्धालु भक्तजनहरूले स्वयम्भूनाथ मन्दिरको दर्शन गर्न नपाए यस चैत्यको दर्शन गरेर उतिकै लाभ लिन सक्छन्। स्तूपमा चढ्नको लागि बनाइएको १३ खुड्किलाहरूले निर्वाण पुग्नको लागि आवश्यक १३ चरणहरूको सङ्केत गर्दछ।
मुद्रास्फिति
मुद्रास्फीति विभिन्न सकारात्मक र नकारात्मक तरिकामा अर्थव्यवस्थालाई असर गर्छ। मुद्रास्फीतिको नकारात्मक प्रभाव पनि पैसा पकड्ने अवसर लागतमा वृद्धि, भविष्यमा मुद्रास्फीतिमा अनिश्चितता जो लगानी र बचतलाई हतोत्साहित गर्न सक्छ, र यदि मुद्रास्फीति पर्याप्त भएमा उपभोक्ताको कमीले चिन्ता बढेको छ कि मूल्यहरु मा वृद्धि हुनेछ भविष्य। सकारात्मक प्रभाव को नाममात्र वेतन कठोरता को कारण बेरोजगारी को कम गर्न शामिल छ, केन्द्रीय बैङ्क को अधिक नीति को मुद्रा नीति को लागि अधिक लेवे को अनुमति दि्छ, ऋण र निवेश को धन को बदलन को बजाय प्रोत्साहित गर्न को लागी, र अपरेशनसँग सम्बन्धित अक्षमता देखि बचने।
काठे स्वयम्भु
इतिहास
यो स्तूपको निर्माण सन् १५५२, (नेपाल सम्वत् ७६२) मा गरिएको एउटा शिलालेखमा उल्लेख छ। शिलालेख अनुसार यो चैत्यको सुनौलो शिखर मेघराजले उनको मृतक छोराको सम्झनामा दान गरेका थिए। उनले वार्षिक स्मरणार्थ एउटा गुठीको समेत स्थापना गरेका थिए। यो गुठी क्वा-बहाका पुजारीहरूसँग सम्बन्धित छ। राजा प्रताप मल्ल (सन् १६२४–७४) को शासनकालमा यो स्तूपको मर्मत कार्य गरिएको थियो। सन् १६४७ मा चैत्यलाई अपवित्र बनाइएको भएपनि सन् १६५३ मा पुन: यसलाई वज्राचार्यहरूले स्थापित गरेर पवित्र बनाएका थिए।
मुद्रास्फिति
आज, अधिकतर अर्थशास्त्रीहरूले मुद्रास्फीतिको कम र स्थिर दरलाई समर्थन गर्छन्। न्यून (शून्य वा नकारात्मकको विरोधको रूपमा) मुद्रास्फीतिले आर्थिक बजारको गम्भीरता घटाउँछ, श्रम बजार सक्षम पार्छ र तीव्र गतिमा समायोजन गर्न सक्छ, र यसले अर्थव्यवस्थाको स्थिरताबाट लचीलापन तिरिएको नीतिलाई रोक्दछ। मुद्रास्फीति कम र स्थिरको दरलाई सामान्यतया मौद्रिक अधिकारहरूलाई दिइन्छ। सामान्यतया, यी मौद्रिक प्राधिकरणले ब्याज दर, खुला बजार सञ्चालन र बैङ्किंग रिजर्व आवश्यकताहरु को माध्यम ले स्थापित गरेर को माध्यम ले केंद्रीय बैङ्कगत नियन्त्रण मौद्रिक नीति हो।[श्रेणी:अर्थतन्त्रहरू]]
काठे स्वयम्भु
महोत्सव
असोजको पूर्णिमामा (सेप्टेम्बर-अक्टोबर) मुख्यतया स्तूप नजिक असनमा बसोबास गर्ने शाक्य समुदायद्वारा एउटा विशेष उत्सव आयोजना गर्ने गरिन्छ।
अकलकरा
अकलकरा पोथ्रा वर्गमा पर्ने औषधीय गुण भएको वनस्पति हो। यो बहुवर्षीय पोथ्रा वर्गमा पर्ने वनस्पति हो। करिब एक फिट अग्लो बोट हुने यो वनस्पतिको ५-७ इन्च लामो जरा हुन्छ। अकलकरामा पहेंलो रंगको गन्धयुक्त फूल फुल्छ।
औषधीय गुण
अकलकराको जरा बलप्रदायक हुन्छ। यसबाट उड्डयनशील तेल तथा पाइरेथ्रिन पाइन्छ। आयुर्वेदमा यसलाई उत्तेजक, वेदनास्थापना, शोथहर, कृमिघ्न, बल्य, बाजीकरण तथा शुक्र स्तम्भकको रूपमा वर्णन गरिएको पाइन्छ। उपचारको लागि १-२ ग्राम दिनमा दुई-तीन पटक सेवन गर्न सकिन्छ। यसले हृदयगति तीब्र पार्छ र रक्तसञ्चार सहज बनाउँछ।
परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)
परराष्ट्र मन्त्रालय नेपालको अन्य राज्यहरू संगका मामिलाहरू हेर्ने सबैभन्दा उच्च सरकारी निकाय हो। नेपाल सरकारले कुनै पनि राज्यसँग गर्ने कुटनैतिक तथा औपचारिक संबन्धहरू यही मन्त्रालय मार्फत गर्दछ। यस मन्त्रालय अर्न्तर्गत विदेशमा २४ वटा कुटनैतिक नियोगहरू स्थापित छन् र कुटनैतिक तालीम सम्बन्धी कार्यमा काठमाडौ त्रिपुरेश्वरस्थित परराष्ट्र मामिला अध्ययन प्रतिष्ठान कार्यरत छ। हाल केन्द्रीय निकायको रूपमा यस मन्त्रालय र यस अर्न्तगत अतिथि सत्कार विभाग रहेको छ भने जिल्ला स्थित सर्म्पर्क कार्यालय वीरगञ्जमा छ।
कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी
नेपाल सरकार (कार्य विभाजन) नियमावली अनुसार परराष्ट्र मन्त्रालयको कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी निम्नानुसार रहेको छ :
नेपालका राजदूतावासहरू भएका स्थानहरू
अबुधावी, बैङ्कक, बेइजिङ्ग, बर्लिन, ब्रसेल्स, कायरो, कोलम्बो,कोपनहेगन, ढाका,दोहा, इस्लामावाद, लण्डन, मस्को, नयाँ दिल्ली, पेरिस, रियाद, टोकियो, वासिङ्टन डि.सी., याङगुन,बहराइन, सउल, क्यानवेरा र क्वालालम्पुरमा नेपाली राजदूतावास
नेपाली महावाणिज्य दूतावास भएका स्थानहरू
जेदा, न्यु योर्क, हङकङ, ल्हासा र कोलकाता दिल्ली
तिनकन्या
तिनकन्या नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको सिन्धुली जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति थियो। वि.सं .२०७३ सालमा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले ७४४ स्थानीय तह लागू गर्दा गाविसका प्रबन्ध विघटन गरेको थियो।
नामहनसानसेओङ
नामहनसानसेओङ एक युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा जोडिएको छ।
ब्रह्मतोला
ब्रह्रमतोला बाजुरा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
नेहा धूपिया
नेहा धूपिया भारतीय चलचित्र उद्योग (बलिवुड)की एक अभिनेत्री हुन् । उनले थुप्रै बलिवुड चलचित्रमा काम गरेकी छिन् । उनी सन् २००२ को फेमिना मिस इन्डियाकी बिजेता पनि हुन् ।
व्यक्तिगत जीवन
धूपियाको जन्म एउटा पञ्जाबी सिख परिवारमा भारतको केरल राज्यको कोचीमा भएको थियो । उनको बुबा कमाण्डर प्रदीप सिंह धूपिया भारतीय नौसेनामा थिए र आमा एउटा गृहिणीको रूपमा थिइन् । उनले आफ्नो सुरुवाती पढाइ नभल पब्लिक स्कुलमा गरिन् त्यसपछि उनी नयाँ दिल्लीको सेना सार्वजनिक स्कूलमा अगाडिको पढाइ गरिन् ।  उनले स्नातकको पढाई दिल्ली विश्वविद्यालयबाट आबद्ध रहेको जेसस तथा मेरी कलेजबाट इतिहास विषय राखेर गरिन् ।
चलचित्र करियर
घूपियाले आफ्नो अभिनय करियरको सुरुवार सन् २००३ मा बलिवुड चलचित्र कयामत (२००३)बाट गरिन् । त्यो चलचित्रले बक्स अफिसमा औषत कारोबार गरेको थियो ।
तीन तिब्बती धर्मराजा
तीन तिब्बती धर्मराजा तिब्बतमा बौद्ध धर्म फैलाउने कार्यमा विशेष भूमिका राख्नु भएको तीनजना तिब्बती सम्राट हुन्। यसलाई तिब्बती इतिहासमा छोस्ग्यल मेस्-वोन नम्सुम भनि उल्लेख गरिएको छन्।
गुगल अर्थ
गुगल अर्थ (अनुवाद:गुगल पृथ्वी) एक कम्प्युटर प्रोग्राम हो जसले मुख्यतया उपग्रह तस्वीरको आधारमा पृथ्वीको थ्रीडी प्रतिनिधित्व प्रदान गर्दछ। यस प्रोगामले उपग्रह तस्वीर, हवाई फोटोग्राफी, र भौगोलिक निर्देशाङ्क प्रणालीको आँकडालाई थ्रीडी ग्लोबमा अध्यारोपण गरेर पृथ्वीको मानचित्र बनाउँदछ, जसले प्रयोगकर्ताहरूलाई विभिन्न कोणबाट सहर र परिदृश्यहरू हेर्न अनुमति दिन्छ। प्रयोगकर्ताहरूले ठेगाना र निर्देशाङ्कहरू प्रविष्ट गर्दै कुञ्जीपाटी (किबोर्ड) वा माउस प्रयोग गरेर विश्वव्यापी अन्वेषण गर्न सक्दछन्। यो सेवा स्मार्टफोन वा ट्याब्लेटमा पनि डाउनलोड गर्न सकिन्छ, टच स्क्रीन वा कमलको प्रयोग गरेर अन्वेषण गर्न सकिन्छ। प्रयोगकर्ताहरूले किहोल मार्कअप भाषा प्रयोग गरेर आफ्नै डेटा थप्न र सेवा प्रयोग गर्न सक्दछन् र तिनीहरूलाई विभिन्न स्रोतहरू, जस्तै फोरम वा ब्लगहरू मार्फत अपलोड गर्न सक्दछन्। गुगल अर्थ पृथ्वीको सतहमा रहेका विभिन्न प्रकारका छविहरू देखाउन सक्षम रहेको छ भने यो एक वेब मानचित्र सेवा पनि हो। सन् २०१९ मा गुगल अर्थले विश्वको ९७ प्रतिशतभन्दा बढी भाग ओगटेको र एक करोड माइलको मार्ग दृश्य प्रतिमा कब्जा गरेको खुलासा गरेको थियो।
पृथ्वी पथप्रदर्शनको अतिरिक्त, गुगल अर्थले डेस्कटप अनुप्रयोग मार्फत अन्य उपकरणहरूको एक शृङ्खला प्रदान गर्दछ, जसमा मापन दूरी उपकरण पनि समावेश छ। चन्द्रमा र मङ्गल ग्रहको लागि अतिरिक्त ग्लोबहरू उपलब्ध छन्, साथै रातको आकाश हेर्नको लागि एक उपकरण पनि उपलब्ध रहेको छन्। एक उडान अनुकारी खेल पनि समावेश गरिएको छ। अन्य सुविधाहरूले प्रयोगकर्ताहरूलाई प्यानोरमियोमा अपलोड गरिएका विभिन्न स्थानहरूबाट लिएका चित्रहरूलाई केही स्थानहरूमा विकिपिडियाद्वारा प्रदान गरिएको जानकारी दिइन्छ जसले मर्ग दृश्य प्रतिमा हेर्न अनुमति दिन्छ। गुगल अर्थको वेबमा आधारित संस्करणमा भोयेजर पनि समावेश छ।
गुगल अर्थलाई केहीले गोपनीयता र राष्ट्रिय सुरक्षाको लागि खतराको रूपमा हेरेका छन्, जसका कारण यो सेवा धेरै देशहरूमा प्रतिबन्धित भएको छ। केही देशहरूले गुगलको उपग्रह छविहरूमा केही क्षेत्रहरू अस्पष्ट पार्न अनुरोध गरेका छन्, सामान्यतया सैन्य सुविधाहरू भएका क्षेत्रहरू यस्तो प्रयास गरिएको पाइन्छ।
लिनक्स लाइट
लिनक्स लाइट डेबियन र उबुन्टुमा आधारित एक लिनक्स वितरण हो जुन जेरी बेजेनकोनको नेतृत्वमा प्रोग्रामरहरूको एक टोलीले सिर्जना गरेको थियो। सन् २०१२ मा सिर्जना गरिएको यसले यसको डेस्कटप वातावरणको रूपमा एक्सएफसीई(XFCE)को अनुकूलित कार्यान्वयन प्रयोग गर्दछ, र मुख्य लिनक्स कर्नेलमा चल्छ।
इतिहास
लिनक्स लाइट सन् २०१३ मा उबुन्टुमा आधारित लिनक्स लाइट १.०.०, कोड-नाम "एमिथिस्ट" को रिलीजको साथ सुरु भएको थियो। एक "सरल र सहज" डेस्कटप अनुभव सिर्जना गर्ने विचार यसको विकासको सुरुवातदेखि नै उपस्थित भएको छ जुन वितरणले आफैलाई स्थापित गरेको विचार थियो। त्यसपछि यो डिस्ट्रोको मूल तत्व बनेको छ।
मानव तस्करी
मानव बेचबिखन यौन व्यापार, मानव अङ्ग प्रत्यारोपण, भाडामा सन्तानोत्पादन तथा जबर्जस्ती श्रमका लागि हुने मानिसको अवैध व्यापार हो । यो एक सामाजिक अपराध हो । मानव बेचबिखन अहिले विश्वका सामाजिक अपराध मध्ये जल्दोबल्दो अपराधको रूपमा मैलाएको छ। चेलीबेटी बेचबिखनको मुख्य कारण गरीबी,सामाजिक बिभेद,अशिक्षा, अज्ञानता आदि हुन।
चेलीबेटी बेचबिखन
महिला तथा केटीहरूको अशिक्षा, गरिबी, झुटो सपना, बेराजगारी कारणले बेचिने कार्य नै चेलीबेटी बेचबिखन हो । यो एक जटिल सामाजिक समस्याको रुपमा पाइन्छ हामी समाज मा रहेका नागरिक ले चेतना फैलाउने ।
नेपालमा मानव बेचबिखन अवस्था
विभिन्न कारणले हुने मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार एक सामाजिक अपराध भएकोले यसलाई नियत्रण गर्न मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार (नियन्त्रण) नियमावली, २०६५ दुवारा नियत्रणको प्रयास भएको छ ।
विसल्ला
बिसल्ला नेपालको भेरी अञ्चलको दैलेख जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ९४२ वटा घर छन्।
थामी जाति
थामी नेपालमा बसोबास गर्ने एक किरात जाति हो। थामी समुदायका मानिसहरूले आफूलाई "थाङ्‍मी" भन्न रुचाउँछन् । यो जातिका मानिसहरूले प्राकृत धर्म अङ्गालेको पाइन्छ जसलाई उनीहरू वोन या किराँत भन्ने गर्छन्। थामी समुदायका मानिसहरू आफ्नै भाषा थाङ्‍मी खाम बोल्ने गर्दछन् । यो भोटबर्मेली परिवारमा पर्दछ ।
विसल्ला
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार बिसल्लाको जनसङ्ख्या ५२९५ छ। यस मध्य पुरुष ५०%, र महिला ५०% छन्। दैलेख जिल्लाको सबै भन्दा ठुलो ताल बीशाला गा. बि. स.मा पर्दछ। जसको नाम मदानताल हो।
पेटमा जुका पर्नु
पेटमा जुका पर्नु (अङ्ग्रेजीमा एस्कारियासिस) एउटा रोग हो जुन परजीवी गोलो जुकाको (वैज्ञानिक नाम: एस्कारिस लुम्ब्रिकोइडेस) कारणले हुने गर्दछ। यदि जुकाहरूको संख्या कम मात्रामा छ भने ८५% भन्दा बढी घटनाहरूमा संक्रमणका कुनै लक्षणहरू देखिँदैनन्। लक्षणहरू जुकाहरूको संख्यासँगै बढ्दै जान्छन् र सास फेर्न कठिनाई हुने र रोगको सुरूवाती अवस्थामा ज्वरो आउने जस्ता लक्षणहरू देखा पर्न सक्छन्। यी लक्षणहरू पछि पेट सुन्निने, पेट दुख्ने र  झाडापाखाला लाग्ने जस्ता लक्षणहरू देखा पर्न सक्छन्। यो रोगबाट प्राय: गरेर बालबालिकाहरू प्रभावित हुने गर्दछन्, र यो उमेर समूहमा संक्रमणले गर्दा कम मात्रामा तौल बढ्ने, कुपोषण हुने र सिकाईमा समस्याहरू उत्पन्न हुने हुनसक्छ।
थामी जाति
सिन्धुपाल्चोकमा चोकटी, घोर्थली , धुस्कुन , पिस्कर, तौथली , राम्चे , कर्थली , गाउँ विकाश समितिहरूमा आत्यधिक बसोबास रहेको पाइन्छ। सिन्धुपाल्चोकमा रहने थामीहरूको रहनसहन परम्परा रितिरिवाज थर, गोत्र र केही भाषाका लवज दोलखका भन्दा केही फरक रहेको पाइन्छ।
पेटमा जुका पर्नु
यो संक्रमण दिसामा पाइने जुकाका अण्डाहरू मिसिएको दुषित खाना खानाले तथा पानी पिउनाले हुने गर्दछ। अण्डाहरू ठूलो आन्द्रामा गएर कोरलिन्छन्, तिनीहरूले आन्द्राको भित्तामा प्वाल बनाउँछन्, र रगतको माध्यमबाट फोक्सोसम्म फैलिने गर्दछन्। त्यहाँ तिनीहरू वायुकोष्ठिका मा छिर्छन र  श्वासनलीसम्म पुग्दछन्, जहाँ तिनीहरू खकार वा थुकको माध्यमबाट बाहिर निस्कन्छन् तथा तिनीहरूलाई निल्न पुगिन्छ। त्यसपछि लार्भाहरू पेटहुँदै दोस्रो पटक ठूलो आन्द्रासम्म पुग्दछन् जहाँ तिनीहरू वयस्क जुका बन्न पुग्दछन्।
थामी जाति
रामेछापका डढुवा, बेताली, प्रिती आदि गाविस र इलाम जिल्लाका गोरखे, नयाँवजार र जोगमाइ गाविसमा पनि थोरै सङ्ख्यामा थामीहरूको बसोबास रहेको छ।
अरु जातिको तुलनामा थामी जातिको संस्कृति परम्परा धेरै भिन्न छ। जस्तो बाबुको विवाह नभैकन अथवा भागी विवाहबाट सन्तान भएमा सन्तानको विवाहको आघिल्लो दिन बाबुको विवाह गर्नुपर्ने। विवाह नभै मृत्यु भएमा किरिया (घेवा ) गर्दा पञ्चेबजा लगाएर विवाह फुकाउनु पर्ने। यस्ता लाखौं बाहिर नआएका संस्कारहरू छन् थामी जाति भित्र। तर पनि आजसम्म न सरकारले यसलाई संरक्षण गर्ने गमर्को गर्‍यो। न त हामी आफैँले प्रयास गर्न सकियो। आज रोजिरोटीको लागि सबै युवा शहरमा छन्। गाउँघर प्राय शुन्य छ। आफ्नो भाषा बोल्ने क्रम घट्दैछ।
पेटमा जुका पर्नु
उचित सरसफाईको माध्यमबाट रोकथाम गर्न सकिन्छ, जसमा शौचालयमा पहुँच र दिसाको उचित व्यवस्थापनमा सुधार ल्याउनुपर्ने जस्ता कुराहरू पर्दछन्। साबुन-पानीले हात धुने गर्नाले पनि यसको रोकथाममा सहयोग पुग्दछ। 20% भन्दा बढी जनसङ्ख्या प्रभावित भएका क्षेत्रहरूमा, हरेक व्यक्तिको नियमित रूपमा उपार गर्न सिफारिस गरिन्छ। संक्रमण दोहोरिनु सामान्य कुरा हो। यसको अहिलेसम्म कुनैपनि खोपबनेको छैन। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन द्वारा सिफारिस गरिएका उपचारहरूमा एल्बेन्डाजोल, मेबेन्डाजोल, लेभामिसोल वा पिरान्टेल पोमाओट औषधिहरूको सेवन पर्दछ। अन्य प्रभावकारी औषधिहरू ट्रिबेन्डिमिडाइन र निटाजोक्सानाइडहुन्।
थामी जाति
अति सीमान्तकृत थामी जातिका थुप्रै बाजाहरूमध्ये मेर्कोङ-बाघको हाड बारादेवा पूजाका बेला बजाइने सुरबाजा हो। यसबाहेक पिचालिङ, टाके, थात्रा, ठेङका, बाखाराटाके, डम्फू, मुरली, मुर्चुङगा, बिनायो आदि हुन्।
यो पनि हेर्नुहोस
थामी
पेटमा जुका पर्नु
विश्वभरि करीब असी करोड देखि एक अर्ब बीस करोड मानिसहरू एस्कारियासिसबाट पिडित छन्, यसबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित मानिसहरू उप-साहारा अफ्रिका, ल्याटिन अमेरिका, र एसियामा छन्। यस एस्कारियासिसलाई माटोबाट-प्रसारित हुने हेल्मिन्थियासिसको सबैभन्दा सामान्य स्वरूप भन्न सकिन्छ। यसबाट मृत्यू हुनेहरूको संख्या 1990 मा 3400 जनाबाट 2010 सम्म करीब 2,700 जनामा झरेको छ। अर्को प्रकारको जुका ले सुँगुरहरूलाई संक्रिमित गर्दछ।
हलुवावेद
Ebony wood परिवार (Ebenaceae)को Diospyros  वर्गमा पर्ने यो वनस्पतीको हलुवावेद पाकेपछि हल्का टर्रो र ज्यादा गुलियो स्वादको हुन्छ । प्राचिन ग्रिक मा Diospyros भन्नाले "भगवानहरूको फल (the fruit of the gods)" भन्ने बुझिन्छ । यो वनस्पति पतझर वनस्पति अन्तर्गत पर्दछ । यसको फलको रङ्ग हल्का सुन्तला पहेंलो, गाढा सुन्तला रातो तथा प्रजाती अनुसार फरक हुने गर्छ, जुन १.५ देखि ९ से.मी.( ०.५ देखि ४ इन्च) व्यास भएको गोलाकार वा फर्सी आकारको हुन्छ । हलुवावेदको फल खानको लागि टिप्ने बेलासम्म पनि यसको पत्रदल फलसंग टासिएको हुन्छ तर फल पाकेपछि उक्त पत्रदल सजिलै निकाल्न सकिन्छ । हलुवावेदको फलहरूमा प्रशस्तमात्रामा ग्लूकोज पाइन्छ, ग्लूकोजका अलावा यसमा सन्तुलितमात्रामा प्रोटिन पनि पाइन्छ । यी फलहरू रासायनिक र औषधिय गुणकाकारण पनि अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण छन् ।
हलुवावेद एक समशितोष्ण किसिमको फलफूल हो । तर फल फल्ने समयमा चाहि तापक्रम पुगेन भने टर्रोपना आउन सक्छ । त्यसैले गर्दा फल लाग्ने समयमा घाम लाग्ने मोहडा भएको जग्गा छनौट गर्नुपर्छ । सुन्तला जातको फलफूल खेती गर्न सकिने स्थानमा हलुवावेदको खेती गर्न सकिन्छ ।
सन्तोष यादव
सन्तोष यादव (Santosh Yadav) एक भारतीय महिला पर्वतारोही हुन् । उनी दुई पटक सगरमाथाको सफल आरोहण गर्ने विश्वकै पहिलो महिला पर्वतारोही हुन् । साथै कुङ्गसुङ मोहडाबाट सगरमाथाको सफल आरोहण गर्ने उनी पहिलो महिला हुन् । उनले पहिलो पटक सन् १९९२ तथा दोस्रो पटक सन् १९९३ मा सागरमाथा शिखरको सफल आरोहण गरेकी हुन् । उनी भारतको हरियाणा राज्यको रेवाडी जिल्लामा पर्ने सानो गाउँ एडीग्रेगमा जन्मेकी हुन् । उनी पहिलो पटक सगरमाथाको आरोहण गर्ने समयमा आफ्नो समकक्षी मोहन सिंहलाई आफ्नो अक्सिजन सिलिन्डर साझा गरेर उनको ज्यान जोगाएकी थिइन् ।
प्रारम्भिक जीवनी र शिक्षा
भारतको हरियाणा राज्यको रेवाडी जिल्लामा पर्ने सानो गाउँ एडीग्रेगमा जन्मेकी हुन् र उनको परिवारमा पाँच दाजुभाई छन् । उनले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा समाप्त गरेर थप उच्च अध्ययन गर्नको लागि जयपुरको महारानी कलेजमा अध्ययन गर्नका लागि भर्ना भइन् जहाँ उनले आफ्नो कोठाबाट पर्वतारोहीहरूलाई हेर्ने मौका पाइन् । जसबाट सन्तोष प्रभावित भएर जयपुर स्थित नहेरू पर्वतारोही संस्थानमा प्रवेश गरीन् साथै उनले आफ्नो भारतीय प्रशासनिक सेवाको अध्ययन पनि जारी राखिन् । उनको अध्ययनको लागि एउटा कोठाको जिम्मा तथा प्रबन्धन भारतीय पर्वतारोही सङ्घ, दिल्लीले गरेको थियो ।
सन् १९९२ मा २० वर्षकै उमेरमा सागरमाथाको सफल आरोहण गरेर उनले विश्वमा सबैभन्दा कान्छो उमेरमा सगरमाथा आरोहण गर्ने महिलोको कीर्तिमान कायम गरिन् । १२ महिनाको छोटो समयमा उनी भारत-नेपाल महिला आरोही दलकी सदस्य बनिन् र दोस्रो पटक सगरमाथा शिखरको सफल आरोहण गरिन् । यादवलाई सन् २००० मा भारत सरकारले उनको अभूतपूर्व कार्यको लागि भारतको सम्मानित पदवी पद्म श्री पुरस्कारले सम्मानित गरेको थियो ।
प्रहरी सेवा
पर्वतारोही अभियानी सन्तोष यादव हरियानाको एक सानो गाउँबाट थिइन् तर पनि उनले आफ्नो पढाईलाई यसको बाधक बन्न दिइनन् । भारतीय प्रशासनिक सेवाको अध्ययन गरेकी सन्तोष वर्तमान समयमा भारतीय प्रहरी सेवा अन्तर्गतको भारतीय-तिब्बती सीमानाको प्रहरी चौकीकी कर्मचारी हुन् ।
आरोहण अभियान
सन् १९९९ मा सन्तोष यादवले भारतीय पर्वतारोही दलको १२ पर्वतारोहीको नेतृत्व गर्दै सगरमाथा अन्तर्गतको काङ्गसाङ मोहडाको पर्वतारोहण अभियान गराएकी थिइन् भने त्यसको दुई वर्षपछि सन् २००१ मा भारतीय दलकै पर्वतारोहीहरूलाई सगरमाथाको पूर्वी मोहडको आरोहण अभियान गराएकी थिइन् ।
सम्मान
सन् २००० मा भारत सरकारद्वारा पद्म श्री पुरस्कार प्रदान ।
पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज
पर्सा वन्यजन्तु आरक्ष नारायणी अञ्चलको चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जसँग जोडिएको वन्यजन्तु आरक्षण क्षेत्र हो, जुन चितवन जिल्लाको पूर्वी भाग, मकवानपुर जिल्लाको दक्षिणी भाग, अनि पर्सा र बारा जिल्लाका उत्तरी भागहरूमा फैलिएको छ। यस आरक्षको क्षेत्रफल ४९९ बर्ग कि.मी. छ। वि.सं. १९८४ मा जंगली हात्तीको बासस्थान संरक्षण गर्ने हेतुले यस आरक्षको स्थापना गरिएको हो। यसले ७५० मिटर देखि ९५० मिटर सम्मको चुरे पहाड क्षेत्र ओगटेको छ। यसको हावापानी उष्ण प्रदेशीय प्रकारको छ ।
वनस्पति तथा वन्यजन्तुहरू
यहाँ चुरे पहाडको माथिल्लो भागमा सल्लो र होंचो भागमा खयर, सिसौ, सालका जंगलहरू छन्। चुरे पहाडको दक्षिणपट्टिको भेकमा घाँसे मैदान छ। यहाँ हात्ती, बाघ, चितुवा, भालु, गौर, निलगाई, चित्तल, मृग, लंगुर बाँदर, हुँडार, बन बिरालो आदि जंगली जनावरहरू पाइन्छन्। त्यसका साथै यहाँ करीब ३०० प्रजातिका चराहरू पाइन्छन्। ती मध्ये मयुर, धनेश, मैना आदि पर्दछन्। विभिन्न घस्रने जनावरहरू जस्तै कोब्रा, करेत, अजिंगर आदि पनि पाइन्छन्।
बाह्य कडीहरू
http://www.geocities.com/holcomnp/AboutHetauda/Tourist/WildLife.htm पर्सा वन्यजन्तु आरक्ष नेपाल सरकार वन तथा भु-संरक्षण मन्त्रालय, राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग
महाकवि देवकोटाका कविता
महाकवि देवकोटाका कविता डा. कुमारबहादुर जोशीद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
ब्रह्माण्ड पुराण
ब्रह्माण्डको वर्णन गर्ने वायुले व्यास जीलाई दिएका यस बारह हजार श्लोकहरूको पुराणमा विश्वको पौराणिक भूगोल, विश्व खगोल, अध्यात्मरामायण आदि विषय छन्। हिंदू संस्कृतिको स्वाभाविक अनि स्पष्ट रूपरेखा वैदिक साहित्यमा सर्वाधिक पुराणहरूबाट नैं पाइन्छ, यद्यपि यो श्रेय वेदहरूलाई दिइन्छ। भनिन्छ कि वास्तवमा वेद पनि आफ्नो विषय व्याख्याकालागि पुराणहरूमाथि नैं आश्रित छन्।
विस्तार
यो पुराण भविष्य कल्पहरू्ले युक्त र बारह हजार श्लोकहरूले युक्त छ, यसका चार पद छन्, पहिलो प्रक्रियापाद दोस्रो अनुषपाद तेस्रो उपोदघात र चौथो उपसंहारपाद हुन्। पहिलेका दुइ पादहरूलाई पूर्व भाग भनिन्छ, तृतीय पाद नैं मध्यम भाग हो, र चतुर्थ पादलाई उत्तम भाग भनिन्छ। पुराणहरूका विविध पाँच लक्षण 'ब्रह्माण्ड पुराण'मा उपलब्ध छन्। यस पुराणको प्रतिपाद्य विषय प्राचीन भारतीय ऋषि जावा द्वीप वर्तमानमा इन्डोनेसिया लिएर गएकाथिए। यस पुराणको अनुवाद वहांका प्राचीन कवि-भाषामा गरिएको थियो जो आज पनि उपलब्ध छ।
फर्सी
फर्सी तरकारीको एक प्रकार जो लहरामा फल्छ, प्रायः सबै ठाउँमा योतरकारीको उत्पादन हुन्छ। फर्सी धेरै थरीका हुन्छन्।
नेपालमा मानव तस्करी
मानव तस्करी नेपालको ठूलो सामाजिक समस्या हो। मानव तस्करी यौन व्यापार, मानव अङ्ग प्रत्यारोपण, भाडामा सन्तानोत्पादन तथा जबर्जस्ती श्रम आदि कार्यकाका लागि हुने मानिसको अवैध व्यापार हो। यो एक सामाजिक अपराध हो।
माधुरी मोहन
माधुरी मोहन जितबहादुर भक्तद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
अकर
अकरलाई सानो मरहठी तथा सुक्ष्मगोरखमुण्डी भनेर पनि चिनिन्छ। पोथ्रा वर्गमा पर्ने यो वनस्पति १५-२५ सेन्टिमिटर अग्लो हुने गर्दछ। अकर औषधीय गुण भएको वनस्पति हो। आमने-सामने पात मिलेको बोटहुने यो वनस्पतिको गोलाकार पहेंलोबीचमा रातो रंगको फूल लाग्ने गर्दछ। यसको स्वाद पर्पर्याउने खालको हुन्छ।
औषधीय गुण
अकरले फोक्सोलाई शक्ति प्रदान गर्ने, खानामा रुची बढाउने गर्दछ। शरीर दुखेको, खोकी र पिनासमासमेत अकर लाभदायक मानिन्छ। उपचारका लागि यसको बोटको धुलो तथा लेदो १-२ ग्राम दिनमा ३-५ पटकसम्म खान सकिन्छ।
ठूलो घाउँके हावासील
ठूलो घाउँके हावासील नेपाल लगायत दक्षिणपूर्वी युरोप, एसिया तथा अफ्रिकाका सिमसार क्षेत्र तथा ताल तलैया वरपर पाइने हावासील प्रजातिको चरा हो। यो चरा दक्षिणपुर्वी युरोप देखि एसिया र अफ्रिकाका नदी र तालहरूमा प्रजनन गर्ने गर्छ। यो चरा विश्वभरी छरिएर बस्ने र धेरै मात्रामा पाइने भएकाले यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घद्वारा कम चासोका प्रजातिको रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ र यसलाई आइयुसिएनको रातो सूचीमा पनि सूचीकृत गरिएको छ। यस चरालाई युरोपेली सङ्घ पंक्षी संरक्षण संस्थाद्वारा १०८ संरक्षण क्षेत्रहरूमा पनि राखिएको छ। युरोपमा बसोबास गर्ने यस चराको प्रजातिलाई ४३ महत्त्वपूर्ण पंक्षीको रूपमा लिइन्छ। यस चरालाई अफ्रिकी युरेसिया बसाइसराई गर्ने पंक्षीको रूपमा पनि लिइन्छ।
जेजु प्रान्त
🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿
ठूलो घाउँके हावासील
विवरण
ठूलो घाउँके हावासील हावमसील प्रजातिका चराहरूमा सबैभन्दा ठूलो चरा हो । हवासील प्रजातिका चराहरूमा सानो घाउँके हावासील बाहेक अन्य सबै प्रजातिहरूको आकार ठूलो हुन्छ। यस प्रजातिको एक वयस्क चराको लम्बाई 140 to 180 cm हुन्छ भने यसको चुच्चो पहेँलो हुन्छ र लामो हुन्छ जसको लम्बाई 28.9 to 47.1 cm हुन्छ। यस चराको एक पखेटा देखि अर्को पखेटाको लम्बाई 226 to 360 cm जुन उड्न सक्ने चराहरू भन्दा लामो हुन्छ। यस पंक्षीको एक वयस्कको लम्बाई 175 cm हुन्छ भने यसको तौल 9 to 15 kg हुन्छ। एक वयस्कको चुच्चोको लम्बाई 34.7 to 47.1 cm हुन्छ। यस प्रजातिको वयस्क पोथीको लम्बाई भालेको भन्दा थोरै कम हुन्छ तर यसको तौल 5.4 to 9 kg र यसको चुच्चोको लम्बाई २८.९ देखि ४०.० सेमी (११.४ देखि १५.७ इन्च) हुन्छ। युगाण्डाको एडवर्ड तालमा गरेको ५२ भाले ठूलो घाउँके हावासीलको सर्वेक्षणमा अौसत तौल 11.45 kg पाइयो भने पोथीको औसत तौल 6.9 kg प्राप्त गरियो। दक्षिण अफ्रिकामा गरिएको गरेको ठूलो घाउँके हावासीलको सर्वेक्षणमा भालेको औसत तौल 9.6 kg पाइयो भने पोथीको औसत तौल 6.9 kg पाप्त गरियो। त्यस‌ैले यस चराको भालेको तौल र आकार पोथीको भन्दा ३०% ले धेरै हुन्छ। यस चराको पुच्छर १६ देखि २१ सेमी (६.३ देखि ८.३ इन्च) हुन्छ।
जेजु प्रान्त
जेजु प्रान्त (जेजु टापु) दक्षिण कोरियाको एक प्रान्त हो। यहाँको प्रशासनिक केन्द्र तथा ठूलो सहर जेजु हो। यहाँको प्राकृतिक सौन्दर्याताको कारण यो टापु युनेस्कोको विश्व सम्पदा सूचीमा परेको छ।
ठूलो घाउँके हावासील
विवरण
यस प्रजातिका पंक्षीको भालेको घाँटी हल्का तलतिर निहुरिएको हुन्छ भने पोथी जातिको घाँटी भालेको भन्दा सानो हुन्छ। पोथिको भालेको भन्दा छोटो र सिधा चुच्चो हुन्छ। यस चराको प्वाँख र शरीरका भुत्लाहरू सेता हुन्छ भने पखेटाको माथिल्लो भागमा यो खैरो रङ्गको धेरै धर्सा र धेरै जसो ठाउँमा कालो पनि देखिन्छ। यस पंक्षीको टाउकोमा हल्का प्याजी रङ्ग देखिन्छ भने यसको आँखा गाढा खैरो हुन्छ र आँखाको वरिपरि फिका रातो रङ्गले घेरेको हुन्छ। यसको लामो र पहेँलो खुट्टाहरू हुन्छन्। प्रजनन मौसमका बेलामा भाले जातिको माथिल्लो भाग प्याजी हुन्छ भने पोथीको सुन्तला रङ्गको देखिन्छ। यस चराको चुच्चो मुख्यतया फिका निलो र खैरो हुन्छ भने चुच्चोको टुप्पो भने रातो हुन्छ। यस चराको चुच्चोको तल्लो भाग पहेँलो हुन्छ। यो चरा युवाबाट वयस्क हुँदा यसको छातीको रङ्ग प्याजीबाट फेरिएर हल्का पहेँलो हुन जान्छ। यस प्रजातिको भाले जाति पोथी भन्दा ठूलो हुन्छ भने प्रजनन मौसममा पोथीको टाउकोको भागमा सुन्तला रङ्गमा परिणत हुन्छ।