cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
गोपाल पाण्डे
वि.सं. १९०४ तिर जन्मेका पाण्डेले हिन्दी भाषामा इहलौकिक र परलौकिक बिषयमा विभिन्न मत-मतान्तरको चर्चा गर्दै 'लोकानुस्मृति' नामक पुस्तिका पनि प्रकाशित गरेका थिए। उनी परलोक र इहलोकबारे वैज्ञानिक विचार राख्दथे। उनले 'भूभ्रमण विचार' नामक पुस्तिका लेखी 'पृथ्वी घुम्छ' भन्ने कुरालाई पुष्टि गरेका थिए। सूर्यले पृथ्वीलाई चक्कर काट्छ भन्ने धार्मिकहरूको विचारलाई खण्डन गर्दै उनले यो पुस्तिका लेखेको देखिन्छ। शिल्पकला र ज्योतिषशास्त्रका सिद्धहस्त व्यक्ति पाण्डेले स्थापित (इन्जिनियर) भएर राणाशासक रणोद्वीपको पालामा महाकालदेखि उत्तरतिरको खेतलाई पुरेर टुँडिखेल बनाएका थिए।
यसरी गणितको क्षेत्रमा अविस्मणीय योगदान दिएर पाण्डेको वि.सं. १९८७को माघ शुक्ल पक्षको एकादशीका दिन काशीमा मृत्यु भएको थियो।
रतनचुरा
रतनचुरा नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको सिन्धुली जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
जाना जोर्डन
जाना जोर्डन (जन्म ९ मार्च १९८६) एक अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
सात्तला
सात्तला दैलेख जिल्लाको एक गाविस हो। हाल यो गाविस लगायत आसपासका गाविसहरूलाई जोडेर दैलेख जिल्लाको आठबीस नगरपालिका बनाइएको छ ।
खानीछाप
खानीछाप पाल्पा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
जनसङ्ख्या
यो गाविस को जनसङ्ख्या बि.स.२०६८ को जनगणना अनुसार २,०९४ रहेको छ ।
जी-स्पट
ग्र्याफेनबर्ग स्पट,जसलाई जी-स्पट पनि भनिन्छ, सिमि आकारको योनिको क्षेत्र हो । केही महिलाहरूका अनुसार यो एक कामोद्दिपक क्षेत्र हो, जुन उत्तेजित भएपछि अत्यधिक कामोत्तेजना, शक्तिशाली अर्गाज्म (orgasms) र महिला स्खलनलाई निम्तयाउँछ । जी-स्पट सामान्यतया योनीद्वारको एक देखि तीन इन्च (२.५-७.६ सेमी) भित्र मूत्रमार्गको तल योनीमार्गको भित्तामा रहेको हुन्छ । र महिला प्रोस्टेट अन्तर्गतको एक संवेदनशील क्षेत्र हो ।
भदौरे तमागी
भदौरे तमागी नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, कास्की जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो। यस गाविसमा क्युलुवराह स्थान, देवीस्थान मन्दिर, सिद्ध बराह, माझथुम आदि ऐतिहासिक तथा धार्मिक पर्यटकीय स्थलहरू रहेकाछन भने पञ्चासे, पञ्चधाम आदि यहाँका प्राकृतिक पर्यटकीय स्थलहरू हुन।
बुंगादोभान
बुंगादोभान नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र धवलागिरी अञ्चलको बागलुङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। यो ठाउँमा १११६ वटा घर छन।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार बुंगादोभानको जनसङ्ख्या ५४६७ छ। यस मध्य पुरुष ४६%, र महिला ५४% छन्।
धानुक जाति
धानुक जाति हिन्दू धर्म मान्छन । यस जातिले ढोल, बोसली, झाइल, पिपिही, डम्फा, मृदङ, खोजरी, बेन्जो, हरमुनियाँ आदि बाजाहरू प्रयोग गर्छन् । धानुक जाती विशेष गरी नेपालको साबिक पुर्वाञ्चल बिकास क्षेत्र र हालको कोशी प्रदेश,झापा, सुनसरी, मोरङ, ईटहरी, सुदुर पश्चिम क्षेत्रको डोटी,बैतडी तथा दार्चुला मा बसोबास गर्दछन तर हालको दिनमा यिनीहरु तराईका जिल्लाहरु कैलाली र कञ्चनपुर ,सप्तरी तथा अन्य ठाउँमा पनि बसोबास गर्ने गर्छन ।
सन्दर्भ सामग्री
elibrary.tucl.edu.np https://elibrary.tucl.edu.np › ...PDF
आसकोटे बकुल्ला
आसकोटे बकुल्ला, बकुल्लो प्रजातिको एक सानो चरा हो। यस सुन्दर चराको प्वाँख सेतो र माटो रङ्गको हुन्छ र यसको ढाडको पछाडिपट्टि खैरो धर्सा हुन्छ भने यसको चुच्चो पहेँलो हुन्छ र चुच्चोको सबैभन्दा तल्लो भाग कालो रङ्गको हुन्छ। यो चरा पुर्व जगत (पहिलाको अफ्रिका, युरोप र एसिया)बाट उत्पत्ति भएको थियो जहाँ यसले दक्षिणमा इरान देखि पुर्वमा पाकिस्तान, भारत, बर्मा, बङ्गलादेश, र श्रीलङ्कामा प्रजनन गर्दथ्यो। यसको अर्को महत्त्वपूर्ण तथ्य के हो भने, प्रजनन ऋतुमा वा मार्च देखि सेप्टेम्बर महिना सम्ममा यसको खुट्टाको रङ्ग हरियोबाट परिवर्तन भई पहेँलो हुने गर्दछ। केही चराहरूको भने रातो खुट्टा हुने गर्दछ, दक्षिणी र पश्चिमी भारतका ठाउँहरूमा यस्ता रङ्ग भएका चराहरू २ प्रतिशत मात्रै पाइएको तथ्याङ्क रहेको छ। अधिकाङ्श समयमा यो शान्त बस्दछ तर यसले भ्यागुताले ट्यार ट्यार गरेर कराएको जस्तो आवाज पनि निकाल्ने गर्दछ। यो सानो हुने भएकाले टाढाको दूरीमा रहेको यस पंक्षीलाई आँखाले ठम्याउन गार्‍हो पर्दछ। यसको शत्रुलाई छक्काउने वा भ्रममा पार्ने शैली उत्कृष्ट रहेको छ। यस चराको हामी नजिकै गएमा मात्रै उड्ने गर्दछ। उक्त व्यावहारले गर्दा यो पंक्षीले आँखा कम देख्ने वा अन्घो रहेको विश्वास गरिएको छ।
विवरण
यस पंक्षी हेर्दा खेरी पुड्को देखिन्छ। यसको रानो घाँटीको साथै यसको चुच्चो बाक्लो हुन्छ भने यसको पछाडिको भाग भने खैरो रङ्गको हुन्छ। गृष्म ऋतुमा वयस्कहरूको घाँटीको प्वाँख लामो हुन्छ। यसले उडान भरेको बेलामा पखेटाको सेतो भाग देखा पर्छ त्यसैले यसको खैरो रङ्ग बदलिँन्छ र हेर्दा खेरी फरक किसिमको देखिन्छ।
प्रजनन मौसमको बेलामा, राता खुट्टा भएका आसकोटे बकुल्ला पनि पाइएका छन्। राता खुट्टा भएका चराहरूको सङ्ख्याले यो सुझाव दिँदैनन् कि यो प्रजननको समयमा वयस्कहरूको लागि एक सामान्य परिवर्तन हो।
पाइने दायरा
यो चरा एक धेरै ठूलो दायरामा पाइन्छ। यो बङ्गलादेश, भारत, भूटान, श्रीलङ्का, पाकिस्तान, म्यानमार र नेपाल सहित धेरै भारतीय उपमहाद्वीपका क्षेत्रहरूमा भेटिन्छ। यो इरान, ओमान, संयुक्त अरब इमिरेट्स र पश्चिममा माल्दिभ्स, पूर्वी क्षेत्रमा थाइल्याण्ड र भियतनाममा पनि पाइन्छन्। यो कहिलेकाहीँ सेसेल्समा पनि देखा परेको थियो तर कुवेतबाट भने लोप भएको थियो।
व्यवहार र जैविक विद्या
यो चरा भारतमा प्रसस्त मात्रामा पाइन्छ। यस पंक्षी प्राय: एकान्तमा आहारा खाने गर्दछ तर सुक्खा मौसममा यसको समूह कहिलेकाहीँ एकैठाउँमा आहारा खाने गर्दछन्।
सानो भिजेको वा ओसिलो (हिले) ठाउँमा सिकार प्रसस्त मात्रा भएमा यस चराहरूले सानो समूहको निर्माण गर्दछन्। यस समूहले खानेकुराहरू थुपार्ने काम पनि गर्दछन्। सुख्खा मौसममा, यिनिहरूले कहिलेकाहीँ पानी भएको ठाउँ वा घाँसेमैदानहरूमा पनि खाने कुरा थुपार्ने गर्दछन्। थुपार्ने क्रममा चराहरूले सानो दूरी मात्रै तय गर्दछन्। यिनिहरू कहिलेकाहीँ समूहमै, रूख वा व्यस्त सहरी क्षेत्रहरूमा पनि बास बस्ने गर्दछन्।
आहारा र खानेकुरा
आसकोटे बकुल्लाको प्रमुख खाने ठाउँ भनेको हिले ठाउँनै हो। यसले प्रायः पोखरीको किनारामा भोजन गर्ने गरेता पनि यसले तैरिएका फुलहरूको जस्तै जलकुम्भी पनि प्रयोग गर्ने गरेको छ। त्यसो गर्नाले यसले आफ्नो शरिरमा प्रसस्त मात्रामा पानी पुर्‍याउने गर्दछ। यो कहिलेकाहीँ पानीमा तैरने, पानी मुनि पनि जाने र माछा पकड्ने गर्दछ भने यसले हावामा उफ्रिएका माछाहरू पनि समात्ने गर्दछ। यसले उड्दै र पानीमा फड्को मार्दै माछा समातेको पनि अवलोकन गर्न सकिन्छ। कहिलेकाहीँ यो तल्लो भागबाटै उड्दै माछा र भ्यागुताहरू किनारमा तान्ने गर्दछ। यस चराले केही रोटीका टुक्राहरू पानीमा खसाल्दै माछाहरूलाई लोभ्याउने गर्दछ।
यसको प्राथमिक भोजन भनेको पानीमा बस्ने किरा, माछा, चेपाकाँडा, र कहिलेकाहीँ जुका पनि हो। हिले क्षेत्रबाट बाहिर यसको खाना फटयाङ्ग्रा, गाइँनेकिरो, किरा, उभयचर, मौरी आदि पर्दछन्।
वासस्थान
यो चरा बिस्तारित दायरामा पाइन्छ। यो नदी, खोला, हिले ठाउँ, दलदल, भरनाका क्षेत्र र धानको बारीमा पनि पाइन्छ। यो विकसित सहरी क्षेत्र र जनसङ्ख्या धेरै भएको ठाउँहरूमा पनि भेटिन्छन् उदाहरणका लागि आसकोटे बकुल्ला सहर र नगरहरूमा पाइन्छन्। यो तल्लो भागमा रहन रूचाउँछ तर यो उच्च क्षेत्रहरूमा पनि पाइन्छ जस्तै भारतको निलगिरी पहाडमा जुन चाहीँ समुन्द्री सतहबाट २,१५० मिटरमा अवस्थित छ।
प्रजनन
यसको प्रजनन वर्षा ऋतुसँगै सुरु हुन्छ। यसले अरू हिलोमा हिड्न सक्ने चराहरूसँग सानो समूहमा गुँड लगाउने गर्दछ। यसले प्रायः रूख र झाडिहरूमा गुँड लगाउँछ। यसले ९ देखि १० मिटर सम्म पातहरूको प्रयोग गरी गुँड लगाउँछ। यसलाई चाहिने सामग्रीहरू भालेले खोज्दछ भने गुँड चाहिँ पोथीले लगाउने गर्दछ। यसले ३ देखि ५ वटा सम्म अण्डा पार्दछ। अण्डाहरूबाट चल्ला १८ देखि २४ दिनमा निस्कन्छन्। भाले र पोथी दुबैले बच्चाहरूलाई खुवाउने गर्दछन्। यसको प्रमुख खाना माछा हो। वितरित नभएका क्षेत्रहरू अर्को वर्ष प्रयोगमा आउन सक्छन्।
अब्जाद
एक अब्जाद एक लेखन प्रणाली हो जसमा केवल व्यञ्जनहरू प्रतिनिधित्व गरिन्छ, स्वर ध्वनिहरू पाठक द्वारा अनुमानित गर्न छोडिन्छ। यो अन्य वर्णमालाहरूसँग विपरित छ, जसले व्यञ्जन र स्वर दुवैका लागि ग्राफिमहरू प्रदान गर्दछ। अशुद्ध अब्जादहरूले स्वरहरूलाई या त वैकल्पिक डायक्रिटिक्स, सीमित सङ्ख्यामा भिन्न स्वर ग्लिफहरू वा दुवैलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।
उत्पत्ति
व्यापक प्रयोग प्राप्त गर्ने पहिलो अब्जाड फोनिशियन अब्जाद थियो। अन्य समकालीन लिपिहरू जस्तै, क्यूनिफार्म र इजिप्शियन हाइरोग्लिफहरू, फोनिशियन लिपिमा केही दर्जन प्रतीकहरू मात्र समावेश थिए। यसले लिपिलाई सिक्न सजिलो बनायो, र समुद्री यात्रा गर्ने फोनिशियन व्यापारीहरूले लिपिलाई तत्कालीन ज्ञात संसारमा लिएर गए।
फोनिशियनले व्यापक रूपमा प्रयोग हुने अरामाइक अब्जाद र ग्रीक वर्णमाला सहित धेरै नयाँ लेखन प्रणालीहरू जन्मायो। ग्रीक वर्णमाला, ल्याटिन र सिरिलिक जस्ता आधुनिक पश्चिमी वर्णमालाहरूमा विकसित भयो, जबकि अरामाइक एसियाका धेरै आधुनिक अब्जादहरू र अक्षरात्मक लिपिहरूको पूर्वज बने।
गेहेन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा
जनरल श्री श्री श्री महाराजकुमार गेहेन्द्र शमशेर राणा प्रधानमन्त्री वीर शमशेरका जेठा छोरा हुन्। उनले विज्ञान र प्रविधिको क्षेत्रमा निकै ठूलो योगदान दिएका थिए। गेहेन्द्र शमशेरलाई नेपाल को पहिलो वैज्ञानिक मानिए पनि उनी केवल प्राविधिक मात्र थिए।
प्रारम्भिक जीवन
वीर शमशेरको विवाह श्री ५ माहिला साहेब ज्यू उपेन्द्रकी छोरीसँग भएको थियो। र गेहेन्द्रशमशेर, धर्मशमशेरको जन्म भयो। उनको जन्म कलकत्तामा वि.सं. १९२८ मा भएको थियो जहाँ उनका पिता वीर शमशेर नेपालको वकिल (Diplomatic Envoy) थिए। वीर शमशेरले जेठी पत्नीलाई माया नगर्ने हुँदा नजरबन्दमा राखेका थिए। गेहेन्द्र शमशेरले वैज्ञानिक तरक्की गरेर बाबुलाई खुसी पारे। त्यहीँ खुसीयालीमा "के माग्छस् दिन्छु" भन्दा गेहेन्द्रले "मेरी मामुलाई नजरबन्दबाट मुक्त गरिपाऊँ" भनी मुक्त गराए।
श्री ३ वीरले आफ्ना छोरा गेहेन्द्रशमशेरको नेतृत्वमा जङ्ग नरसिंह, देवनरसिंह, दीपनरसिंह राणा, भक्तबहादुर बस्न्यात, बालनरसिंह रायमाझी, हेमबहादुर राजभण्डारीहरूलाई जापान र भारतको रुड्कीमा पढ्न पठाए।
श्री ३ देवले गुप्तचर विभागको प्रमुखमा वीरका जेठा छोरा गेहेन्द्रशमशेरलाई नियुक्त गरेका थिए।
निर्माण
उनले वि.सं. १९५६ मा फोर्ड मोटर कम्पनीबाट उनले मोटर कार आयात गरी त्यसलाई खोलखाल गरी नयाँ गाडी बनाउने प्रयास गरे।
मृत्यु
वि.सं. १९६४ भदौ सुदि ४ मा द.क.ज. गेहेन्द्रशमशेर राणालाई मदिरामा विष मिसाई पिउन दिने षड्यन्त्र गरी मृत्यु गराइएको थियो। ३६ वर्षको युवा उमेरमै गेहेन्द्र शमशेरको असामयिक र दुःखद् मृत्यु भयो।
आफ्नै काका तथा तानाशाह चन्द्र शमशेरको शासनकालमा ठूलो दमन र प्रहार सहँदै नेपालको वैज्ञानिक विकासमा लागिपरेका गेहेन्द्र शमशेरको मृत्युपछि चन्द्र शमशेरको दमन अभियान निकै चर्कियो। यसैको मारमा परेर गेहेन्द्र शमशेरका सहयोगी वैज्ञानिक प्रतिभा कोही जेलमा सडे, कोही देश निकालामा परे। मूसे थापा र टेकबहादुरलाई चन्द्र शमशेरले देश निकाला गर्‍यो भने कालू नामक मिस्त्री आयल इन्जिनको लोतामा परेर मर्‍यो। कतिले जेलको सजाय भोग्नुपर्‍यो। विज्ञान र प्रविधिमाथि शासकको यो प्रहारमा नेपालमा सर्वप्रथम हवाईजहाज र रेल बनाउने विमान पण्डितजस्ता गेहेन्द्र शमशेरका समकालीन वैज्ञानिकमाथि पनि परेको थियो।
त्यसबेला गेहेन्द्र शमशरेरजस्तै विज्ञान र प्रविधि क्षेत्रमा कार्यरत विमान पण्डित, प्रसिद्ध गणितज्ञ गोपाल पाण्डे र धातु विशेषज्ञ देवराज शाक्य एवम् नरबहादुर भारती जस्ता ग्रामोफोन रेकर्डका निर्माता वैज्ञानिक प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा शासकको प्रहारको शिकार भएका देखिन्छन्।
अनुयोग
अनुयोग (तिब्बती:, वयली: rjes su rnal 'byor, संस्कृत: अनुयोग) वज्रयान अन्तर्गतको एक तान्त्रिक सम्प्रदायमा मानिन्छ। यो सम्प्रदाय ञिङमा सम्प्रदायको नौ यान मध्ये आठौँ यान हो।
जुन
जुलाई जुली र ग्रेगोरी पात्रोमा वर्षको छैटौँ महिना हो। लम्बाई ३० दिन हुने चार महिनाहरू मध्ये दोस्रो महिना हो हुन्छ, र ३१ दिन भन्दा कम लम्बाइ हुने पाँच महिनाहरू मध्ये तेस्रो महिना हो। यस महिनाले उत्तरी गोलार्धमा ग्रीष्मकालीन सङ्क्रान्ति, सबैभन्दा बढी दिनको उज्यालो समय भएको दिन, र दक्षिणी गोलार्धमा शीतकालीन सङ्क्रान्ति, सबैभन्दा कम दिनको उज्यालो घण्टा (दुवै अवस्थामा ध्रुवीय क्षेत्रहरू बाहेक)को साथ दिन समावेश गर्दछ। उत्तरी गोलार्धमा जुन दक्षिणी गोलार्धमा डिसेम्बरको बराबर मौसमी रहेको हुन्छ। उत्तरी गोलार्धमा, परम्परागत खगोलीय ग्रीष्मऋतुको सुरुवात २१ जुन (मौसमी ग्रीष्मऋतु १ जुनमा सुरु हुन्छ) हो। दक्षिणी गोलार्धमा मौसमसम्बन्धी जाडो १ जुनदेखि सुरु हुन्छ।
रतनावती
रतनावती नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको सिन्धुली जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
नरबहादुर भारती
औपचारिक शिक्षा-दीक्षाको अभावमा पति लगनशील मेहनती र साहसी व्यक्तिहरूले महत्त्वपूर्ण वैज्ञानिक देन दिन सक्दोरहेछन् भन्ने कुराको ज्वलन्त उदाहरण दिन लायक विलक्षण वैज्ञानिक प्रतिभायुक्त व्यक्तिको नाम हो- वैज्ञानिक नरबहादुर भारती। वैज्ञानिक गेहेन्द्र शमशेरले धेरै धन, परिश्रम र बुद्धि लगाएर बनाउन नसकेको ग्रामोफोन रेकर्ड सफलतापूर्वक बनाउने श्रेय उनकै समकालीन वैज्ञानिक नरबहादुर भारतीयलाई जान्छ।
राणा शासकहरूबाट कुनै पनि प्रकारको प्रोत्साहनबिना नै आफ्नै स्वाध्यायन र आफ्नै खर्चमा विज्ञानको नयाँ-नयाँ प्रयोगमा निरन्तर लागिपरेका नरबहादुर भारतीको स्वभाव अत्यन्त सरल थियो, तर उनी कसैबाट नडग्ने खालका थिए। युवालाई सामाजिक कार्यमा लागि पर्न प्रोत्साहित गरिरहने वैज्ञानिक नरबहादुर भारतीले नरिबलको तेलमा लुगा धुने सोडाको उचित मात्रा मिलाएर त्यसलाई पकाउँदा बन्ने पदार्थबाट ग्रामोफोन रेकर्ड बनाएका थिए। यसबाहेक उनले अत्यन्त राम्रो नेपाली पालिस, नेपाली बेढ्ला (भ्वाइलिन) इनलेडको राइटिङ केस, विशेष प्रकारको लठ्ठी र १ हजार वर्षसम्म टिक्ने रसायन औषधि बनाएर नेपालको विज्ञान र प्रविधिको विकासमा ठूलो योगदान दिएका थिए। उनले पारोलाई भस्म गर्ने विधि निकाल्ने, विभिन्न धातुको मिश्रण तयार गर्ने, बेलायती गिन्नीमा भएको सुन र तामाको मिश्रणको रहस्य पत्ता लगाउने, तोरीको तेलमा गन्धक मिसाएर पकाई कृत्रिम रबर बनाइकन रबरको जुत्तासमेत बनाउने कार्य गरेका थिए। गीत-संगीत र साहित्यमा समेत सिद्धहस्त भारतीले आफ्नो जीवनकाल सरकारी नोकरी नै नगरीकन खोपासीमा मठ चलाई विज्ञान क्षेत्रमा निकै उल्लेखनीय योगदान गर्दै बिताए।
अन्त्यमा २०३३ साल माघ १० गते ८७ वर्षको उमेरमा उनको मृत्यु भयो। उनलाई २०१६ सालमा तत्कालिन त्रिभुवन पुरस्कार (पछि त्रिभुवन प्रज्ञा पुरस्कार भनिन्थ्यो)बाट सम्मानित गरियो।
सेरी
सेरी दैलेख जिल्लाको एक गाविस हो ।
अगस्ट
जुली र ग्रेगोरी पात्रोमा वर्षको आठौँ महिना हो र लम्बाई ३१ दिन हुने सात महिनामध्ये पाँचौँ महिना हो।
नेल्सन मन्डेला
नेल्सन मण्डेला (१८ जुलाई १९१८-५ डिसेम्बर २०१३) दक्षिण अफ्रिकाका प्रथम राष्ट्रपति हुन् । मण्डेला सन् १९९४ देखि १९९९ सम्म दक्षिण अफ्रिकाका राष्ट्रपति थिए र पहिलो दक्षिण अफ्रिकी राष्ट्रपति हुन् जो बहुसम्मिलित चुनावमा सबैबाट चुनिएका थिए । राष्ट्रपति हुनु अघि उनी काला जातीका तर्फका कुशल कार्यकर्ता थिए र उम्खोन्तो वे सिज्वे का नेता थिए । जुन अफ्रिकन राष्ट्रिय कांग्रेसको भ्रातृसङ्गठन थियो । मण्डेलाले सन् १९९३ को नोबेल शान्ति पुरस्कार सहित चार दशकभन्दा बढी समयमा २५० भन्दा बढी सम्मानहरु पाइसकेका छन् ।
महायोग
महायोग वा (तिब्बती:, नाल्ज्योर छेन्पो, संस्कृत: महायोग) वज्रयान अन्तर्गतको एक तान्त्रिक सम्प्रदायमा मानिन्छ। यो सम्प्रदाय ञिङमा सम्प्रदायको नौ यान मध्ये सातौँ यान हो।
भरतपोखरी
भरतपोखरी नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, कास्की जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो। यस गाविसमा कालिका मन्दिर, सिद्ध मन्दिर आदि ऐतिहासिक तथा धार्मिक पर्यटकीय स्थलहरू रहेकाछन भने पाण्डेथुम डाँडा, सिद्धेश्वर गुफा आदि यहाँका प्राकृतिक पर्यटकीय स्थलहरू हुन।
रेडियो मिर्ची
रेडियो मिर्ची (रेडियो मिर्ची, ৰেডিঅ' মিৰ্চি, রেডিও মির্চি, रेडियो मिर्ची, ਰੇਡੀਓ ਮਿਰਚੀ, ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ, రేడియో మిర్చి, ரேடியோ மிர்ச்சி, റേഡിയോ മിർച്ചി, રેડિયો મિર્ચી) भारतको एक लोकप्रिय गैर सरकारी एफ. एम. रेडियो च्यानल हो । यो च्यानल एन्टरटेनमेन्ट नेटवर्क इन्डिया लिमिटेड (ENIL) द्वारा संचालित गरिन्छ जुन टाईम्स ग्रूपको एक सहायक संस्था हो । यसको प्रसारण ९८.3 मेगाहर्ट्ज एफएम ब्रान्डमा हुन्छ ।
इतिहास
रडियो मिर्ची, टाईम्स एफ. एम. को एक रूप हो । यो रेडियो च्यानल सन् १९९३ देखि भारतमा लागु भएको थियो । पहिले भारतमा एकमात्र रडियो च्यानल प्रसारित हुन्थ्यो जुन शासकीय हो र हामी यसलाई आकाशवाणी वा अल इन्डिया रडियो वा विविध भारतीको नामले धेरै जान्दछौं । सन् १९९३ पछि भारत सरकारले रडियो प्रसारण क्षेत्रको निजीकरण गर्नेको फैसला लियो । यसपछि नै रडियो मिर्चीको उदभव र विकास भएको हो ।
निष्ठानन्द बज्राचार्य
निष्ठानन्द बज्राचार्य नेपालभाषा पुनर्जागरण कालका प्रमुख लेखक मध्ये एक हुन्। उनीलाई नेपालभाषा वाङ्मयमा गद्यगुरु र पुनर्जागरणकालका चार खम्ब (प्यम्ह थां) मध्ये एकका रूपमा लिइने गरिन्छ। खानी विशेषज्ञ देवराज शाक्यको संगत भएका शिक्षित वैज्ञानिक एवं प्राविधिज्ञमा काठमाडौंका पण्डित निष्ठानन्द बज्राचार्य पनि थिए। निष्ठानन्द बज्राचार्यले नेपालमा पहिलोपटक हातेप्रेस अर्थात् लिथो मेसिन निर्माण गरेका थिए। उनले वि.सं. १९६७-६८ तिर निर्माण गरेको उक्त लिथो मेसिन कन्तुर आकारको थियो। त्यसमा कम्पोज गरिएको अक्षर राखी रोलरले मसी दली त्यसमाथि कागज राखेर छापिन्थ्यो। नेपाल भाषामा लिखित आफ्नो गद्यग्रन्थ 'ललित विस्तार' मुद्रण गर्ने इच्छाअनुसार कलकत्ता गएर अक्षर छाप्ने टाइप किनेर उनले यो मेसिन आप्नै बुद्धिवर्कत लगाएर बनाएका थिए।
सुनुवार जाति
सुनुवार जाति किराँत समूह अन्तर्गत नै लिने गरिन्छ। गुँइदुवा-ढोल, बुक्थेल-झ्याम्टा, खर्ङा, टोहुङ, न्योहू, बि्रप्चरङ्गी, पुडिपु आदि सुनुवार जातिका बाजा हुन्। भाषा: सुनुवार(कोईचँ लो:), बाहिङ लगायत अन्य किराँत भाषा, खसनेपाली। लिपि: कोईचँ ब्लेअसो (जेतिचा ब्लेअसो, टिकामुलि लिपि)
इन्टरनेट सेवा प्रदायक
इन्टरनेट सेवा प्रदायक एउटा सङ्गठन हो जसले प्रयोगकर्तालाई इन्टरनेट प्रयोग गर्न, त्यसको सेवा सुबिधा लिन तथा त्यसमा भाग लिन सुबिधा प्रदान गर्दछ । इन्टरनेट सेवा प्रदायक एउटा व्यावसायिक, सामुदायिक स्वामित्व, फायदारहित वा अन्य निजी विभिन्न प्रकारको संगठित रुप हुन सक्छ ।
सुनुवार जाति
सुनुवार (कोइँच)
रोलवालिङ हिमश्रृंखल मूल बनाएर दक्षिण बग्ने पूर्वी नेपालको पहाडी नदी सुनकोशी, तामाकोशी, लिखु लगायत सहायक नदी खिम्ती, येलुङ (मोलुङ), सोलुङ वरपरका भूभागमा छरिएर बसोबास गर्दै आएका नेपाल सरकारद्वारा सूचीकृत ५९ आदिवासी जनजाति मध्येका एक आदिवासी जनजाति हुन् 'सुनुवार' (कोइँच) । नेपाली भाषामा सुनुवार, मुखिया भनिने यी जाति आफुलाई सुनुवार भन्नमा गर्व गर्दछन् । ७० भन्दा बढी विभिन्न उपजाति भएका आदिवासी सुनुवारहरूको आफ्नो भाषालाई 'कोइँच लोः' भनिन्छ भने आफूहरुका वीचका बोलचालमा सुनुवारलाई कोईच भन्ने गर्दछन् । पछिल्लो जनगणना अनुसार नेपालमा रहेका सुनुवारहरूको कुल जनसंख्या ५५,७१२ रहेको छ । यस जातिको परम्परागत धर्मदर्शनलाई 'मुकदुम' भन्दछन् ।
सुनुवार (कोइँच)को मुक्दुममा उत्पत्ति सम्बन्धी किम्बदन्ती
उहिले उहिले यो सन्सार थिएन रे । न त यो सुर्य थियो न त धर्ती नै थियो । पूरै खेसुमुसु/सिअसिताअता अन्धकार थियो रे । निराकार, निरङकार, निर्विकार, नित्य, अनन्त त्यस खेसुमुसु/सिअÞसिताअÞतामा र्सवशक्तिमान इँगि मात्र हुनुहुन्थ्यो रे । धेरैपछि मात्र इँगिले ख्लिखिर सहित सोत्लुइत्लुको जन्म भयो । यसै सोत्लुइत्लुको उत्पत्तिपछि मुकासुखिकासु र मुइँलिलिँखिको उत्पत्ति भयो र ओ हो हो साङ सो हो हो भन्ने आवाज उत्पन्न भयो । अनि मात्र इँगिले सोत्लुइत्लुमा खोरमुदितमु भरेर तातो महासागरको उत्पत्ति गर्नु भयो । त्यस महासागरमा ठूलो आवाजसहित बुबोरपेबोर उत्पन्न भयो । अनि आकाशको उत्पत्ति भयो । राँकोच (र्सूय)को उत्पत्ति भयो । पसिनै परिनामा न्रि्रुक्क भिजेर सुबु/खादिमुदि उत्पत्ति भयो । यसरी पृथ्वी (सुबु/खादिमुदि)को उत्पत्तिसँगै दिन र रातको पनि शुरु भयो । पृथ्वीको उद्धार गर्न आएका साया/तायाले हिमाल, पहाड, तर्राईको उत्पन्न गर्नु भयो । बनस्पति, जीवहरूको उत्पत्ति गर्नु भयो । अनि मानिस नभएको पृथ्वी त्यति शोभयमान लागेन इँगि होपोलाई । त्यसैले प्राण, चेतना, मन, बुद्धि र विवेबले युक्त मानवको उत्पत्ति गर्न साया/तायालाई भन्नुभयो । यसैले साया/तायाले खारानि र सुलिलाई रुखको टोड्कोमा जामेको पानीमा मुछेर पहिलो बुद्धिमान मानव कालिपिपि र कालिकिकिको सृष्टी गर्नु भयो । उनैका सन्तान हामी हौं रे । खरानी र सुलिबाट मानिसको सृष्टी भएको हुँदा मानिसको जिउ कनाउँदा अझै खरानी निस्कने र सुलीको गन्दा आउँछ रे ।
सुनुवार जातिको उत्पत्ति सम्बन्धि किम्बदन्ती
धेरै पहिलोको कुरा हो धेरै ठूलो मैदानी फाँट तिमरिजोेङमा मानिसहरूको बस्ती थियो रे । त्यस तिमरिजोङ भन्ने पहाडबाट मानिसको एक समुह पाइतिप भन्ने पहाडमा आएर बसे । त्यस पहाडबाट छुट्टएिर फेरि जाउजिल भन्ने हिमाल पारिको पहाडमा बस्ती बसाले । त्यस जाउजिलबाट पनि मानिसहरू खायारपास भन्ने ठाउँमा आइ पुगे । बस्दाजाँदा फेरि सो स्थानबाट थारमालु थारसिलु भन्ने ठाउँमा आइपुगे । त्यस थारमालु-थारसिलु भन्ने ठाउँबाट पनि एक समुह यारमालु (सिमाङगदा) भन्ने मैदानी फाँटको जंगलमा बस्ती बसाल्न आइपुगे । यस मैदानी फाँटमा धेरै समय बस्ती बसलेपछि बाह्र गढी बनाएर राजकाज चलाएका हुन् रे । सो बस्तीका मानिसहरूले ढोल झयाम्टा बजाएर आफ्नो इष्टादेवी र कुलपितृको आराधाना गर्न थाले । त्यसरी आराधना गर्दा इष्टादेवी प्रकृति अर्थात शाँदार देयिले सुनको ढुँकुर दिनु भयो । पछि भाइहरू मिलेर धुमधामसँग प्रत्येक वर्षयसरी नै ढोल झयाम्टा बजाएर शाँदार देयि मान्न थाले । एक दिन उक्त भूमिमा ठूलो महामारी र आगलागीको भयो उक्त बाह्र गढीमा मानिसहरू बाँच्न मुस्किल पर्‍यो । त्यसैले एक समूहका मानिसहरू पर्ूवतिर लागे र सिलुखुलु, हालकाबु/फालेखाममा -हालको वराहक्षेत्र, त्रिवेणी)मा आइँ बसे । धेरै पछि त्यस क्षेत्रमा जुमु नामका एक प्रतापी राजा निस्के । उनका दस जना छोरा मापे, सोकरे, तोने, हिना, बिमा, रुङ, चामले, खिँचि, पाइ, दुङले र एक छोरी सायामा भए । जस मध्ये जेठो माप्य होपो चाहिँ सुनकोशी तीर हुँदै भोट पस्यो रे । माइलाको सन्तान पर्ूव लागेर लिम्बु भएको रे । खिँचि, पाइ र दुङले चाहिँ सँग सँगै सुनकोशीको तिरैतिर पस्चिमोत्तर लागे । यसरी आउँनेमा खिँचि चाहिँ अहिलेको लिखु नदीको किनार खिँचिमा बस्ती बसालेर बस्यो । हुँदाखाँदा बस्दै जाँदा पछिबाट खिँचि होपोको सन्तानलाई नै कोइँच -सुनुवार) भनिएको रे । अझै पनि ओखलढुंगा जिल्लामा (खिजी),खिँजीबाट अपभ्रंश) भन्ने ठाउँ छँदै छ । पाइ भने चेनाम, राँग्ादिप, माम्खा, रुमजाटार, ओखलढुँगामा बसेर पाइहाङ हुँदै बाहिङ र्राई बन्यो । र, जेठाको कान्छा सन्तान चाहिँ हायु भएको रे भनिन्छ ।
सुनुवार जातिका थर/उपथरहरु
परिवारिका नाम: सुनुवार | मुखिया  | कोइच |
सुनुवार (कोइँच) अन्तरगतका विभिन्न थर/उपथरहरु:
१) तुनिच, २) कोर्मोचा, ३) क्युतिचा, ४) वाच्पुचा ५) गौरचा, ६) ङावाच, ७) ख्योँङपतिच ८) जिजिच, ९) जेस्पुच, १०) जेंतिच, १२) जान्चा, १३) तोङ्कुच, १४) तुर्सुच, १५) तुर्कुच, १६) मुलिच, १७) शुशुच १८) सोकुच, १९) सोङनाच २०) सुचिज २१) सप्प्रचा, २२) भुजिचा (बुजिचा) २३) प्रेत्तिचा, २४) रापच, २५) रुपाच, २६) रवाच, २७) लस्पाच, २८) याता , २९) दुर्बिच, ३०) देब्बाच, ३१) फतिच, ३२) ङावाचा, ३३) शोचुल, ३४) नोम्लिच, ३५) लिनु, ३६) दिगर्च, ३८)बिग्याच, ३९)ठंग्राच, ४०) दसुच, ४१) ब्रम्लिच, ४२) लोकुच, ४३) जेस्पोच, ४४) ब्रलाच, ४५) बिनिच, ४६) यलुंगच, ४७) थुँगुचा, ४८) थोलोच, ४९) नोम्लिच, ५०) पर्गाच, ५१) रूजिच, ५२) लुखिच, ५३) लिलुच, ५४) लोपाच, (लोप्चा) ५५) क्याबा(५६)कातिचा..57 बगाले सोङ्नचो ,58 दलमुखी सोङ्नचो ,59 कलाङ ,60 याताचो, 61 लोपचो खिजीका कोर्मोचाहरूलाई खिजवार वा खिजवारे भनिन्छ।
भुजिका भुजिचाहरूलाई भुजवार वा भुजवारे भनिन्छ।
लिलामी पनि हुन्छ रे त सुनुवारको थर
चण्डी नाच
चण्डी नाच (चानदी) नेपालका पुर्वी पहाडको वल्लो किराँत, माझ किराँत र पल्लो किराँतका सुनुवार जातिका विभिन्न चाड पर्व मध्य प्रमुख रूपमा मानिने चाड हो, जसलाई सुनुवार बोलिमा चण्डी सिल वा सूरो-गाशो घर-घरमा पुराउने चलनलाई चण्डी नाच (चण्डी पूजा) भनिन्छ । जसमा मूल नासो वा बालि नासो अर्थात् अन्न-बाली नाशो जसले अन्नपात खेतीबालीहरु राम्रो होस भनि सोरो दिइन्छ वा ल्याइन्छ यसमा ढोल झ्याम्टा बजाउँ जातिय भेष भुषाका हातमा झुम्के रुमाल, फुलपाती, सेउली लिई बाल, युवा, युबती, वृद्धहरु सबै नाचिन्छ । प्रतेक गा. बि. स. मा एउटा-एउटा चण्डीथान हुन्छ, सुनुवारहरु चण्डीथानमा गएर नाच-नाचिने हुनाले यसलाई सुनुवारहरूले चण्डी नाच भन्ने गरिन्छ तर यसमा प्राय सुनुवार थरहरूको बर्गिकरण अनुसार चण्डीथानको नामकरण गरिएको हुन्छ र भाले र पोथी छुटाईएको हुन्छ जस्तै: कोर्माचालाई भाले र मुलिचालाई पोथी भन्ने गरिन्छ कारण मुलिचा र कोर्मोचा एउटै गा. बि. स. मा बस्दै आएकोले यो भने चलन छ। कोर्मोचा ले कोर्मोचा का घर मा सुरो दिने र मुलिचाले मुलिचाको घर मा सुरे दिने चलन छ यादि कोर्मोचा का क्षेत्र मा अरु थरहरु बसो बास गरेमा उसको घर मा पनि सुरो दिन परम्परा छ साथै कुटुम्ब नासो पनि बनाइन्छ, नासोले सेतो फेटा बढेको हुन्छ अर्को नाम पुजारी पनि भनिन्छ।
चा+न+दी =चा (चा का सन्तान) नसो (पुजारी) दीच/ दी तल्ल  (लिनाजनु)
मेक्सिकोको खाडी
मेक्सिकोको खाडी (स्पेनी: Golfo de México, गोल्फ़ो दे मेहिको) पश्चिमी आन्ध्र महासागरको एक समुन्द्र हो। यसलाई उत्तर अमेरिका र क्यूबाले घेरेको छ र क्यारिबियन सागरको पश्चिममा अवस्थित रहेको छ। यसको क्षेत्रफल लगभग १६ लाख वर्ग किमी छ र यसको सबसे गहिरो स्थान सतहबाट  १४,३८३ फ़ुट (४,३८४ मीटर)को गहराईमा स्थित छ। मानिन्माछ कि यस सागरको द्रोणीको निर्माण आजभन्दा लगभग ३० करोड वर्ष पूर्व यसको फ़र्श के तल धसिएकाले बन्यो। त्सयभन्दा पहिले यो एक जमीनी क्षेत्र थियो।
यस समुद्रमा विलय हुने ठूलो नदि मिसिसिपी नदी हो। यसको पश्चिमोत्तर तटमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको फ्लोरिडा राज्य र उत्तरमा अमेरिका को नै अलाबामा, मिसिसिपी, लुइजियाना र टेक्सस राज्य छन्। दक्षिण र दक्षिण-पश्चिममा मेक्सिकोको तामाउलिपास, वेराक्रूस, ताबास्को, काम्पेचे, यूकातान र किन्ताना रू राज्य छन्। यसको दक्षिण-पूर्वमा क्यूबा स्पथित छ । यस समुद्रमा माछा, झींगे माछा र अन्य समुद्री जीवको भरमार छ र अमेरिका, मेक्सिको र क्यूबाका माझी /माछा उद्योग यहाँ बहुत बनेका छन्।
एथेन्स
एथेन्स (, Athína,, Katharevousa: Ἀθῆναι, Athine, प्राचिन ग्रिक: Ἀθῆναι, Athēnai) ग्रीसको राजधानी र सबैभन्दा ठूलो शहर हो। यो विश्वका सबैभन्दा पुराना शहरहरू मध्यमा पर्छ, यो शहर लगभग ३४०० वर्ष पहिला स्थापित शहर हो।
तास (खेल)
तास कागज अथवा प्लाष्टिकले बनेको खेल्ने चक्की हो। तासका हुकुम, पान, चिडी र इँट्टा गरेर चारवटा रङ हुन्छन्। प्रत्येक रङहरूमा एक्कादेखि तेह्र पत्ती हुन्छन् तथा गुलाम, मिसी, बादशाह आदिका चित्रसमेत हुन्छन्। खास गरेर विभिन्न खेल खेलिने कागतका बाउन्नवटा पत्ती वा चक्कीलाई तास भनिन्छ। खेल्न सजिलो होस् भनेर तासको आकार हत्केला जत्रो बनाइएको हुन्छ। तासलाई विभिन्न प्रयोगमा ल्याएको देखिन्छ। कसैले त तासबाट ज्योतिषी गरेको देखिन्छ। यसलाई जुआडीहरूले जुआ खेल्नको लागि प्रयोग गरेको पनि देखिन्छ। कतिपय जादुगरहरूले जादुको खेल देखाउनको लागि पनि तासको प्रयोग गर्दछन्। तासको प्रत्यक पत्तिको बाहिर पट्टीको भाग उस्तै उस्तै हुन्छ। खेलाडीहरूले फूल अथवा बुट्टा भएको भाग आफुले मात्र देख्ने गरेर समातेका हुन्छन्।
इतिहास
शुरुको ९औं सताब्धीमा तांग राजवंश (६१८-९०७)को पालामा चिनमा तासको खेल खेलेको प्रमाण पाइएको छ। जब एक राजकुमारीको आफन्त एक "लीफ गेम" (पत्तीको खेल) खेल्ने गर्दथे।  तांग लेखक सु ई (८८५मा जिन्शी उपाधि प्राप्त)ले भनेका छन् कि तांगका सम्राट यीजोंग(८६०-८७४)की छोरी राजकुमारी तोंगचांग समय काट्नको लागि वेई कुलका सदस्यहरूसँग लीफ गेम खेल्ने गर्थिन्। तांग राजवंश (९६०-१२७९)का विद्वान ओउयांग क्सिऊ (१००७-१०७२)का अनुसार तासको खेल मध्य तांग राजवंशको समय देखी अस्तित्वमा छ र आफ्नो यो आविष्कारको साथै उनले कागजको रोलको स्थानमा पृष्ठहरूको उपयोगको समकालिक विकासलाई पनि जोड दिए।  येजी गेक्सी नामक पूस्तक कथित तौरमा एक तांग युगकी महिला द्वारा लेखिएको हो, र पछाडीका राजवंशहरूका लेखकहरू द्वारा त्यसमा टिप्पणी गरिएको छ।
प्राचीन चिनीयाँ "मनी कार्ड्स" (money cards)मा चार "सुट्स" (suits) हुन्छन्। सिक्का (या नकद), सिक्काको तार (अपरिष्कृत चित्रका कारण जसलाई छडीको रूपमा गलत अर्थ निकाल्न सकिन्छ ), मिरिअड अर्थात दस सहस्र (सिक्काहरू या तारको) र लाख सहस्र (एक मिरिअड दस सहस्रको हुन्छन्)। चित्रलिपिको माध्यमले इनको प्रतिनिधित्व हुने गर्थ्यो, प्रथम तीन सुट्समा २-९ का अंक हुन्थे र "लाख सहस्र"मा १-९ का अंक हुन्थे। विल्किंसनको भनाइ छ कि पहिले तास वास्तविक कागज अथवा नोट भएको हुन सक्छ जो खेल र त्यसमा लागेको दाउ दुबैको उपकरण रहन्थे होलान्। जस्तै व्यापारिक कार्ड खेलमा हुन्छ। आधुनिक माहजोंग टाइल्सको डिजाइन आरंभिक तास पत्तिहरूबाट विकसित गरिएको हुन सक्छ। तासको गड्डी जब पनि मुद्रित भयो होला त्यो एक चिनीयाँ डोमिनो गड्डी रहेको हुन सक्छ। जसलाई पत्तिमा पासाहरूको एक जोडीका सबै २१ संयोजनहरूलाई देख्न सकिन्छ। ११औं सताब्दीमा संशोधित चिनीयाँ मूलग्रन्थ कुएई-तिएन-लूमा हामी भेटाउन सक्छौ कि तांग राजवंशको पालामा डोमिनो कार्ड मुद्रित भए, जो पुस्तकको प्रथम मुद्रणको समकालीन हो। चिनीयाँ शब्द पाई (牌) को प्रयोग पेपर कार्ड र गेमिंग टाइल्सको वर्णनको लागि गरिन्छ। यी सबै कुराहरूबाट थाह हुन्छ कि सर्व प्रथम तासको उत्पत्ति चिनमा भएको हो पछि गएर यो खेल संसारभर लोकप्रिय भयो।
तासका विभिन्न खेलहरू
फ्लास, कल्बिरेक ,जुट , 10 पत्ती ,काट , इत्यादी,,,,,
सन्दर्भ सामग्रीहरू
इट्टा पान चिडी हुकुम गरी एस्लाइ चार  भागमा १३/१३ पत्ती हुन्छ प्रतेक १३×४=५२हुन्छ यो हप्ता हो र १३पत्तिको जोड योग ९१हुन्छ ९१×४=३६४ हुन्छ यो १वर्ष को दिन हो ।यानिकी तासको खेलले चार रितु १२महिना ४ दिन ५२हप्ता  को ३६४ दिनभन्ने जनाउछ।
बौनिया
बौनिया नेपालको सेती अञ्चलको कैलाली जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा १८०० वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार बौनियाको जनसङ्ख्या १३,२६५ छ। यस मध्य पुरुष ५०%, र महिला ५०% छन्।
जर्सी
जर्सी , आधिकारीक: जर्सी क्षेत्र, फ्रेन्च: Bailliage de Jersey (, ; Jèrriais: Jèrri) फ्रान्सको नजिकै अवस्थित बेलायतको स्वशासित राष्ट्र हो ।
सन्दर्भ सूची
🇪🇺
खालीवन
खालीवन पाल्पा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। पाल्पा जिल्लाको एक रमरणीय गाउँ खालीवन गा.वि.स. यो पाल्पाको सदर मुकाम तानसेनदेखी झन्डै ४० किलोमीटर पूर्व दिशामा पर्छ । र अनि यो गाविस सगं जोडीएका अन्य गा.वि.स.हरू पूर्वमा रामपुर, पश्चिममा गेझा, उत्तरमा स्याङ्जा जिल्ला र दक्षिणमा ???? गाविस पर्छ ।
सेप्टेम्बर
सेप्टेम्बर जुली र ग्रेगोरी सम्वत् पात्रोमा वर्षको नवौँ महिना हो। यो चार महिनामध्ये तेस्रो महिना हो जसको लम्बाई ३० दिनको रहेको हुन्छ, र पाँच महिनामध्ये चौथो महिना हो जसको लम्बाइ ३१ दिन भन्दा कम हुन्छ। उत्तरी गोलार्धमा सेप्टेम्बर र दक्षिणी गोलार्धमा मार्च मौसमी रूपमा बराबर हुन्छ।
नीर कुमार राई
नीर कुमार राई नेपाल प्रहरी क्लबबाट फुटबल खेल्ने फुटबल खेलाडी हुन् ।
जोउद राष्ट्रिय चरा विहार
जोउद राष्ट्रिय चरा विहार सेनेगल को विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन १९८१ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
बाँझ (गाविस)
बाँझ बझाङ जिल्लाको एक गाविस हो।
क्यारिबियन सागर
क्यारिबियन सागर (अंग्रेजी: Caribbean Sea) आन्ध्र महासागरको मध्य-पश्चिमी भागसंगजोडिएको एक समुद्र हो। यो उष्ण कटिबंधीय क्षेत्रमा पश्चिमी गोलार्धमा पर्दछ । यसको पश्चिम र दक्षिण-पश्चिममा मेक्सिको र मध्य अमेरिका छ, उत्तरमा ऐंटिलीस द्वीप छ भने पूर्वमा सानो ऐंटिलीस द्वीप छ । यस सागरको कुल क्षेत्रफल २७,५४,००० वर्ग किमी छ। यसको सबैभन्इदा गहिरो बिन्दू केमन खाई (Cayman Trough) मा पर्दछ र सतहबाट ७,६८६ मीटर तल छ ।
भलाम
भलाम नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, कास्की जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो। हरिहर गुफा यहाँको प्राकृतिक पर्यटकीय स्थल हो।
रानिबास
रानिबास नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको सिन्धुली जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
सासा कोहेन
अलेक्जेन्डर पौलिन कोहेन (जन्म: अक्टुबर २६, १९८४) एक अमेरिकी स्क्याटर हुन् । सन् २००६ को ओलम्पिक खेलमा कास्य पदक जितेकी थिइन् । सन् २००३ मा तीन-समय विश्व च्याम्पियनशिप र सन् २००६ मा यू एस च्याम्पियनशिप रहेकी थिइन् ।
व्यक्तिगत जीवन
सासा कोहेनको जन्म वेस्टवुड, क्यालिफोर्निया, लस एन्जलसको छिमेकिमा भएको थियो । उनको पुरा नाम अलेक्जेन्डर पौलिन कोहेन हो । उनको उपनाम "साशा" एक रूसी नाम "अलेक्जेन्डर"बाट राखिएको हो । उनकी आमा युक्रेनबाट आएकी एक यहुदी आप्रबाशी थिइन् भने बुवा  एक पूर्व ब्यालेट नर्तकी थिए ।
टेलिभिजन
कोहेनले सिटिजन घडीको लागि व्यावसायिक बिज्ञापन गरेकी थिइन् । लस भेगासमा एनबीसी नाटक एपिसोडमा ५ मे, २००६ मा अतिथि अभिनय बिस्तृत रूपमा शुरु गरेकी थिइन्।
आगम बौद्ध
आगम ग्रन्थ धेरै प्राचीन हुन्, तथा जो स्थान वैदिक साहित्य क्षेत्रमा वेद र बौद्ध साहित्यमा त्रिपिटकको छ, त्यहि स्थान जैन साहित्यमा आगमहरूको छ।
जैन आगम
जैन-साहित्यको प्राचीनतम भाग ‘आगम’को नामले जानिन्छ। यी आगम ४६ वटा छन्- १२ अङ्ग : आयारंग, सूयगडं, ठाणांग, समवायांग, भगवती, नायाधम्मकहा, उवासगदसा, अंतगडदसा, अनुत्तरोववाइयदसा, पण्हवागरण, विवागसुय, दिठ्ठवाय। १२ उपांग : ओवाइय, रायपसेणिय, जीवाभिगम, पन्नवणा, सूरियपन्नति, जम्बुद्दीवपन्नति, निरयावलि, कप्पवडंसिया, पुप्फिया, पुप्फचूलिया, वण्हिदसा। १० पइन्ना : चउसरण, आउरपचक्खाण, भत्तपरिन्ना, संथर, तंदुलवेयालिय, चंदविज्झय, देविंदत्थव, गणिविज्जा, महापंचक्खाण, वोरत्थव। ६ छेदसूत्र : निसीह, महानिसीह, ववहार, आचारदसा, कप्प (बृहत्कल्प), पंचकप्प। ४ मूलसूत्र : उत्तरज्झयण, आवस्सय, दसवेयालिय, पिंडनिज्जुति। नंदि र अनुयोग
गोरीको टापु
गोरीको टापु डकार सेनेगल को विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन १९७८ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
महालेखा नियन्त्रक कार्यालय
नेपाल सरकारको आर्थिक प्रशासनका विविध पक्षहरू जस्तै बजेट कार्यान्वयन तथा नियन्त्रण, कोष व्यवस्थापन, नेपाल सरकारले लिएका ऋण र लगानीको व्यवस्थापन, लेखा प्रणालीमा परिमार्जन तथा सुधार, आन्तरिक लेखापरीक्षण र लेखा समूहका कर्मचारीहरूको प्रशासन सम्बन्धी कार्यहरू गर्ने आधिकारीक निकाय महालेखा नियन्त्रक कार्यालय हो।
आर्थिक प्रशासन सम्बन्धी कामकाज गर्न २००८ सालमा महालेखापालको कार्यालय स्थापना भई पहिलो पटक वजेट तयारी र कार्यान्वयन सम्वन्धी कामको थालनी भएको थियो। पछि २०३२ सालदेखि यस कार्यालयलाई विधिवत रूपमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा परिणत गरियो।
कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी
आर्थिक कार्यविधि ऐन, २०५५ र आर्थिक प्रशासन सम्बन्धी नियमाली, २०६४ बमोजिम यस कार्यालयले सम्पादन गर्ने कार्यहरू निम्नलिखित छन्।
दिनेश गुरूङ
दिनेश गुरूङ नेपाल प्रहरी क्लबबाट फुटबल खेल्ने फुटबल खेलाडी हुन् ।
१९७५ क्रिकेट विश्वकप
क्रिकेट विश्वकप १९७५ (आधिकारिक रूपमा प्रुडेन्सियल कप) क्रिकेट विश्वकप प्रतियोगिताको पहिलो क्रिकेट विश्वकप थियो । यो प्रतियोगिता ७ जुन देखि २१ जुन सम्म इङ्ल्यान्डमा भएको थियो । यो टुर्नामेन्ट प्रुडेन्सियल एसुरेन्स कम्पनीद्वारा प्रायोजित रहेको थियो । यस टुर्नामेन्टमा ८ वटा टिमले भाग लिएको थियो । जसमा ६ वटा टेस्ट खेल्ने राष्ट्र तथा २ वटा गैह्र टेस्ट खेल्ने राष्ट्र रहेको थियो ।
बराहा नगरपालिका
बराहक्षेत्र, महेन्द्रनगर, भरौल, प्रकाशपुर र मधुवन गरी ५ गाबिस गाभेर बराहक्षेत्र नगरपालिका बनाइएको हो । यो सुनसरी जिल्लाको पाँचौ नगरपालिका हो ।
१९७५ क्रिकेट विश्वकप
म्याच ६० ओभरको खेलाईएको थियो भने खेलाडीले सेतो जर्सी तथा रातो क्रिकेट बलले खेल्ने नियम रहेको थियो । म्याच दिनमा हुने भएकोले खेल छिट्टै सुरु गर्ने गरिन्थ्यो ।
स्वरूप
टुर्नामेन्टमा २ समुहमा टिमलाई छुट्याएको थियो जसमा प्रत्येक टिमले अर्को टिम सँग खेल्नु पर्ने थियो । दुइ उत्कृष्ट टिम सेमीफाइनलको लागि प्रत्येक समुहबाट अगाडि बढ्ने नियम थियो । सेमीफाइनलको बिजेताले फाइनल खेल्न पाउने नियम बनाइएको थियो ।
पहिलो विश्वकप इङ्ल्यान्डको ७ छुट्टा-छुट्टै स्थानमा खेलाईएको थियो । प्रतियोगितामा जम्मा १५ खेल भएको थियो जसमा २ सेमीफाइनल तथा १ फाइनल रहेको थियो ।
सहभागी राष्ट्र
यस प्रतियोगिताको आयोजक इङ्ल्यान्ड रहेको थियो । आइसीसीले पहिलो आयोजन इङ्ल्यान्डलेनै गर्ने भनी निर्णय गरेको थियो किन भने इङ्ल्यान्ड सँग सो समयमा पर्याप्त संसाधन रहेको थियो जसले एउटा सफल आयोजन गर्न सक्थ्यो । भारतले तेश्रो विश्वकप आफुले आयोजन गर्ने भनी दावी पेश गरेको थियो तर आइसीसी द्वारा इङ्ल्यान्डलेनै आयोजना गर्ने भनी निर्णय गरेको थियो । आइसीसीको अनुसार दिन-रातको म्याच गर्न नसकिने भएकोले इङ्ल्यान्डमा जुनको महिनामा दिन लामो हुने भएकोले सोको आयोजन इङ्ल्यान्डलाई दिइएको थियो । म्याच दिनमै सम्पाप्त हुन सक्ने सम्भावना बढी थियो ।
८ राष्ट्र यस टुर्नामेन्टको लागि सहभागी भएका थिए । श्रीलङ्का तथा पूर्वी अफ्रिका मात्र यस्तो टिम थियो जसले टेस्ट खेल्ने मान्यता पाएको थिएन ।
सेमीफाइनल
१९७५ क्रिकेट विश्वकपको पहिलो सेमीफाइनल खेल इङ्ल्यान्ड तथा अस्ट्रेलिया बीच खेलिएको थियो भने अर्को सेमीफाइनल खेल न्युजिल्यान्ड तथा वेस्ट इन्डिज बीच खेलिएको थियो । पहिलो सेमीफाइनल खेलमा अस्ट्रेलियाले इङ्ल्यान्डलाई ४ विकेटले हराएको थियो भने बेस्ट इन्डिजले न्युजिल्यान्डलाई ५ विकेटले हराउदै फाइनलको यात्रा तय गरेको थियो ।
फाइनल
फाइनलमा वेस्ट इन्डिजले अस्ट्रेलियालाई १७ रनले हराएको थियो । वेस्ट इन्डिजको तर्फबाट कप्तान क्ल्याब लोयडले तुफानी १०२ रन (८५ बल) बनाएका थिए । अस्ट्रेलियाका अग्रपंक्तिका खेलाडीहरु रन आउट भएकोले अस्ट्रेलियाले राम्रो मौका गुमाएको थियो । सन् १९७५ को क्रिकेट विश्वकपमा म्यान अफ द सिरिजको ब्यबस्था थिएन ।
उपयोगिता
उपयोगिता अर्थशास्त्रको एक विशिष्ट शब्द हो । यस अवधारणाको विकास गर्नमा फ्रेन्च अर्थशास्त्री जेभन्सको ठूलो योगदान छ । कुनै वस्तुको उपभोग गरिसकेपछि सन्तुष्टि प्राप्त हुन्छ तर उपभोग नगर्दै त्यसमा उपयोगिता रहेको हुन्छ । त्यसैले यो वस्तुको सन्तुष्टि दिने गुण हो । बोलचालको भाषामा हामीले लाभदायकलाई उपयोगी भन्छौं हानिकारक लाई उपयोगी भन्दैनौं तर अर्थशास्त्र हरेक त्यस वस्तुमा उपयोगिता भएको मानिन्छ जसको माग हुन्छ । उदाहरणका लागि चुरोट स्वास्थ्यका लागि हानिकारक छ र फलफूल लाभदायक । तर अर्थशास्त्रमा दुवैमा उपयोगिता भएको भनिन्छ । त्यसै गुणले गर्दा बजारमा दुवै वस्तुको माग हुन्छ । त्यसैले उपयोगितामा निम्न लिखित गुण हुन्छन् उपयोगिता तीन प्रकारका हुन्छन्
कुल, औसत र सीमान्त उपयोगिता
मानौं, कुनै उपभोक्ताले पहिलो रोटीबाट १००, दोस्रोबाट ८० र तेस्रोबाट ६० एकाईको सन्तुष्टि प्राप्त गर्छ । भने पहिलो रोटीको सीमान्त उपयोगिता १००, दोस्रोको ८० र तेस्रोको ६० भनिन्छ ।
अब कुल उपयोगिता पहिलोबाट १००, दुइवटाबाट १८० र तीनवटाबाट २४० हुन्छ ।
औसत उपयोगिता यस प्रकार प्राप्त गरिन्छ । पहिलोबाट १०० हुन्छ । दुइवटाको कुल उपयोगिता १८० भएकोले औसत उपयोगिता ९० हुन्छ । र तीनवटाको कुल उपयोगिता २४० भएकोले औसत ८० उपयोगिता प्राप्त हुन्छ ।
परिवर्तनको दर
सीमान्त उपयोगिता माग सिद्धान्तको एक महत्त्वपूर्ण अवधारणा हो । यसलाई रेखाचित्र तथा गणितीय विधिबाट समेत स्पष्ट गर्ने प्रचलनमा वृद्धि भएको छ । सुरुमा केवल अन्तिम एकाईबाट प्राप्त सन्तुष्टिलाई सीमान्त उपयोगिता भनिन्थ्यो । अवधारणा विकसित हुंदै गई प्रत्येक थप एकाईबाट प्राप्त सन्तुष्टिलाई सीमान्त उपयोगिता भन्न थालिएको छ । अचेल यसलाई कुल उपयोगितामा परिवर्तनको दरको रूपमा परिभाषित गर्न प्रचलन भएकोले यसलाई  अवकलज (डेरिवेटिभ) को रूपमा प्रस्तुत गर्न थालिएको छ ।
अनलचरी
अनलचरी पद्मप्रसाद देवकोटाद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको बाल साहित्य कृति हो।
पाशुपत योग
पाशुपत योग महान विराट हो। जुन स्वयम भगवान पशुपति नाथ द्दारा प्रदान गरिएको हो।
साझा सवाल
साझा सवाल रेडियो र टेलिभिजनको माध्यमबाट प्रसारण भइरहेको बीबीसी मिडिया एक्सन ले उत्पादन गर्ने साप्ताहिक बहसको कार्यक्रम हो। साझा सवाल मार्फत जनताले नेता, नीति निर्माता र विश्लेषकहरूलाई सोझै प्रश्न गर्न सक्छन्। यसअगाडि नेपालमा प्रधानमन्त्रीसहित नेताहरू, नीति निर्माताहरूलाई जनताले सिधै प्रश्न सोध्ने चलन नेपाली सञ्चार माध्यममा थिएन। यो कार्यक्रम मंसिर २०६४मा शुरू भएको हो। साझा सवालको पहिलो भागमा तत्कालीन प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइराला अतिथि हुनुहुन्थ्यो। त्यो कार्यक्रम बीबीसी नेपाली सेवासँगै कान्तिपुर टेलिभिजनबाट पनि प्रसारण भएको थियो। टेलिभिजनमा नियमित रूपमा भने फागुन २०६४बाट मात्र प्रसारण भएको हो। साझा सवाल हरेक आइतबार राति ९ बजे बीबीसी नेपाली सेवा, कान्तिपुर टेलिभिजन र देशभरका २५० भन्दा बढी एफएम स्टेशनबाट एकसाथ प्रसारण हुन्छ। नेपालको विविधतालाई समेट्नका लागि साझा सवाल टिमले देशका विभिन्न स्थानहरूमा पुगी कार्यक्रम रेकर्ड गर्दछ। *</http://bbcsajhasawal.com/>
साझा सवालका कार्यक्रमहरू https://www.youtube.com/c/sajhasawalbbcsajhasawal यहाँ हेर्न सकिन्छ ।
https://twitter.com/bbcsajhasawal
https://www.facebook.com/bbcsajhasawal
https://www.instagram.com/bbcsajhasawal/
मणिग्राम
मणिग्राम तिलोत्तमा नगरपालिका भित्र पर्ने एक नयाँ बस्ती हो । यसको स्थापना राममणि आ.दी.ले गरेका हुन् । वि.सं. २००७ साल अघि भैरहवा र बुटवलको बीचमा बाक्लो जंगल थियो । यस जंगललाई रखौना बिर्ता वा कुमारीको जंगल भनिन्थ्यो । चन्द्रशमशेर नेपालका प्रधान मन्त्री भएको समयमा सरदार राममणि आ.दी.लाई केही जंगल पुरस्कारको रूपमा प्रदान गरिएको थियो । चन्द्रशम्शेरको विश्वासपात्र भएकोले पछिका राणा शासकले उनीमाथि विश्वास गरेनन् र पुरस्कार दिएको जमीन फिर्ता लिए । धेरै समय पछि जुद्ध शम्शेरको समयमा बसोबास र कृषि उत्पादनका उद्देश्यका साथ राममणिलाई त्यो जग्गा फिर्ता दिइयो ।
माझखण्डमा वनफंडानी (नवकट्टी)
राममणिले वनफंडानीका लागि भारतबाट एक जना रेंजरको नियुक्ति गरे । जसले वि.सं. १९९७ मा वनलाई १२ वटा प्लटमा सीमांकन गरेर प्रत्येक प्लटमा जाने सडक निर्माण गरे । त्यस पछि रुखहरूको वैज्ञानिक गणनाको काम सुरु गर्यो । प्रत्येक प्लटमा कति र कुन प्रकारका रुखहरू थिए सो गणना गरी वन कटानी सुरु भयो । त्यसैले यस स्थानको नाम नौकट्टी (नवकट्टी– नया कटान) हुन गयो । खस्यौली र भैरहवाको बीचमा पर्ने भएकोले यसको एउटा नाम माझखण्ड पनि थियो । बस्ती बसाल्ने प्रेरणा मणि खलकले गराएको हुनाले मणिग्राम भन्ने नाम अनौपचारिक रूपमा प्रचलित हुन थाल्यो । त्यस बस्तीको मुख्य उद्देश्य वनफंडानी गर्नु थियो । जो मानिस काम गर्न त्यहां आएर बसे तिनीहरूलाई करिया भनिन्थ्यो । तिनीहरू बसेको बस्तीको नाम पछि करहिया हुन गयो ।
वर्तमान प्लट अवस्थिति
हालको नौकट्टीको वर्तमान गाविस अवस्थिति यस प्रकार छ
तालिका. प्लट नम्बर, जंगलको नाम र गाविस अवस्थिति
वि.सं. २००७ को दशकमा बसाईं सरी आएका पाल्पा, गुल्मी, अर्घाखाँची, स्याङजा जिल्लाका आन्तरिक प्रवासीहरूको यहाँ बहुमत छ । जातजातिमा बाहुन, क्षत्री, मगर, दलित, नेवार, थारु, अहिर, मुस्लिम आदि विभिन्न जातजाति बसोबास गर्दछन् । कुनै नयाँ बस्तीको आर्थिक विकासमा नव आगन्तुकहरूको विशेष योगदान हुने समाजशास्त्रीय सिद्धान्त छ । यस क्षेत्रमा त्यही भएको हो । तिनाउ पानीको उपयोगको सम्बन्धमा थारू बासिन्दाहरूले सुरु गरेको परम्परालाई पहाडी बासिन्दाहरूले अझ परिमार्जन गर्दै संस्थागत बनाए । उनीहरूले यसलाई समुदायको सम्पत्तिको रूपमा विकसित गर्ने प्रविधिहरू विकास गरे । वि.सं.२०३० को दशकमा बसाईं सराई अझ तीव्र भयो र पहाडी क्षेत्रका बासिन्दाहरू मणिग्राम र यस वरपरका क्षेत्रमा बसाईं सरे । सामान्यतः भैरहवा र बुटवलको मध्यको क्षेत्रफल भन्नासाथ मानिसहरूले सामान्यतः बुझ्ने क्षेत्र नै मणिग्राम हो । पहाडी भेगबाट बसाईं सरेका मेहनती कृषकहरूले तिनाउको पानीका साथै उर्वर भूमिको अधिकतम सदुपयोग गर्ने प्रविधिहरू विकसित गर्दै लगे । सिंचाई प्रणालीलाई जनसहभागितामूलक बनाउने, नियम कानुन निर्माण गर्ने विधिहरू वैज्ञानिक र सर्वमान्य हुँदै गए । पानीको उचित वितरणले उत्पादनमा वृद्धि भए पछि रुपन्देही धान उत्पादनमा चर्चित हुन गयो । पशुपालनको विकास पछि यो जिल्ला पशुपालनमा पनि उत्कृष्ट ठहरिएको छ । रुपन्देही जिल्लाको उत्तरी क्षेत्र विशेष गरेर शंकरनगर, आनन्दवन, करहिया, मक्रहर, गंगौलिया, टिकुलिगढ गा.वि.स.हरू विकसित क्षेत्र मानिन्छ । आज यो क्षेत्र नै भोषित तिनपा हो । यस भित्र तिलोत्तमा नदी अर्थात तिनाउ नदीको पानीले विकसित बनेका गाउ“हरु तथा तिनीहरूको सम्बन्धित गाविसको नाम यस प्रकार छ
मुख्य गाउं भित्र पुराना र ऐतिहासिक टोलहरु पनि छन् । यी सबै इतिहास, परम्परा, संस्कृति यस क्षेत्रको भौगोलिक अवस्था भित्रको ठूलो सम्पत्ति हो ।
मणिग्राम र यस वपिरिका क्षेत्र मिलाएर वि.सं. २०७१ मा एक नगरपालिका निर्माण भएको छ जसलाई तिलोत्तमा नगरपालिका नामकरण गरिएको छ ।
बोरिया
बोरिया नेपालको सगरमाथा अञ्चलको सप्तरी जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ८१५ वटा घर छन्।
बौद्धिक सम्पत्ति
कुनै व्यक्ति वा संस्थाद्वारा मानिसको बौद्धिकता (ज्ञान, सीप, श्रम आदि) प्रयोग गरी आफ्नो स्वामित्वमा गरिएको सृजना लाई बौद्धिक सम्पत्ति (Intellectual property) भनिन्छ।
संगीत, साहित्यिक कृति, वास्तुकला, चित्रकला, अन्य कला, खोजी, प्रतीक, नाम, चलचित्र, डिजाइन आदि जुनसुकै सृजना बौद्धिक सम्पत्तिमा पर्दछन्।
बौद्धिक सम्पत्तिलाई प्रतिलिपी अधिकार (कपीराइट), ट्रेडमार्क, पेटेण्ट आदि द्वारा सरक्षित गरिएको हुन्छ। जसरी कुनै कुनै भौतिक सम्पत्तिको स्वामित्व हुन्छ, त्यसैगरी कुनै बौद्धिक सम्पत्तिको पनि स्वामित्त्व हुन्छ। यसलाई बौद्धिक सम्पत्ति अधिकार भनिन्छ। हरेक व्यक्ति वा संस्थाले आफ्नो बौद्धिक सम्पत्तिको उपयोगको नियन्त्रण गर्न सक्छन्। त्यसको उपयोग गरेर पैसा कमाउन सक्छन्। यस प्रकार बौद्धिक सम्पदा को अधिकार को कारण त्यस सम्पत्तिको सुरक्षा हुन्छ। जसका कारण मानिसहरू नयाँ खोज र आविष्कार गर्न उत्साहित भै लागि पर्छन्।
बौद्धिक सम्पत्ति कानूनले नै सुरक्षित गरेको हुन्छ। नेपालमा  'पेटेण्ट, डिजाइन र ट्रेडमार्क ऐन २०२२'  तथा  'प्रतिलिपी अधिकार ऐन २०५९' ले यसलाई नियमन गरेका छन्। नेपालमा सर्वप्रथम वि.सं. १९९३ मा प्रधामनमन्त्री जुद्ध सम्शेरले 'नेपाल पेटेण्ट डिजायन् र ट्रेडमार्क कानून १९९३' नामको कानून बनाई लागू गरेका थिए।
प्रतिलिपी अधिकार ऐन २०५९ अनुसार साहित्य, कला, ज्ञान–विज्ञान र अन्य क्षेत्रमा मौलिक एवं बौद्धिक रूपले प्रस्तुत गरिएका रचना जस्तै किताब, पर्चा, लेख, शोधपत्र; नाटक, नाट्य–संगीत, मुक चित्र र यस्तै किसिमले मञ्चनका लागि तयार गरिएका रचना; शब्द सहित वा शब्द रहित सांगीतिक रचना;  श्रव्य दृश्य रचना; आर्किटेक्चरल डिजाइन;  चित्रकला, पेन्टिङ्ग, मूर्तिकला, काष्ठकला, लिथोग्राफी र आर्किटेक्चर सम्बन्धी अन्य रचना; फोटोजन्य रचना; प्रयोगात्मक कला सम्बन्धी रचना; उद्धरण, मानचित्र, योजना, भूगोल सम्बन्धी त्रि–आयामिक रचना, टोपोग्राफी र वैज्ञानिक लेख रचना;  कम्प्युटर प्रोग्राम; लगायतका रचनालाई बौद्धिक सम्पत्ति भनिएको छ।
नेपाल सरकारले २०७३ फागुनमा बौद्धिक सम्पत्तिमा ७ वटा क्षेत्र थपेको छ। जस अनुसार भौगोलिक सङ्केत, वनस्पति प्रजाति संरक्षण, व्यापारिक गोपनीयता, एकीकृत सर्किटको लेआउट डिजाइन, परम्परागत तथा मौलिक ज्ञान, परम्परागत सांस्कृतिक अभिव्यक्ति तथा अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदा, जैविक विविधता र अनुवांशिक स्रोत थप भएका छन्। यस अघि प्रतिलिपि, ट्रेडमार्क, डिजाइन र पेटेन्ट गरी ४ क्षेत्र मात्र समेटिएका थिए।
नेपाल विश्व बौद्धिक सम्पत्ति सङ्गठन (WIPO) को सदस्य राष्ट्र हो। नेपालमा यो मामिला हेर्ने निकाय नेपाल प्रतिलिपि अधिकार रजिष्ट्रारको कार्यालय हो जुन संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय अन्तरगत रहेको छ।
सेन्ट-लोइस, सेनेगल
सेन्ट-लोइसको टापु सेनेगल को विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन २००० मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
नवीन भट्टराई
'''नवीन के. भट्टराई''' (जन्म:March 14, 1974 ,दिल्लीबजार काठमांडौ नेपाल) नेपाली पप गायनमा ख्याति कमाएका गायक हुन । उनी कल्याण भट्टराई र आमा निर्मला भट्टराईका जेठो छोरो हुन ।
चगास रोग
चगास रोग, वा अमेरिकन ट्राइपानोसोमिआसिस(American trypanosomiasis), भनेको ट्रोपिकल परजीवी रोग हो जुन प्रोटोजोआn ट्राइपानोसामा क्रुजी (Trypanosoma cruzi)को कारणले हुन्छ। यो प्राय: किसिङ बग्सनामले परिचित कीराहरूको माध्यबाट फैलिन्छ। संक्रमणको क्रमसँगै लक्ष्णहरू फैलिन्छन्। प्रारम्भिक चरणमा, लक्षणहरू औसतन देखिदैनन् वा मध्यम हुन्छन् र निम्न शामिल हुन सक्छन्: ज्वरो, सुन्निएको लसीका ग्रन्थी (lymph nodes), टाउको दुख्ने, वा टोकेको ठाँउमा सुनिनु। ८–१२ हप्तापछि, व्यक्तिहरू रोगको दीर्घकालीन स्थितिमा पुग्छन् र ६०–७०% मा यसले थप लक्षणहरू देखाँउदैन।  अन्य 30 देखि 40% मानिसहरूमा प्रारम्भिक संक्रमण भएको १० देखि ३० वर्षपछि थप लक्षणहरू विकास हुन्छन्। यसमा  हृदयको भेन्ट्रिकलहरू  २०% देखि ३०% सम्म ठूलो हुन्छ र हृदयको गति रूक्छ। १०%  मानिसहरूमा भोजन नली ठूलो हुनसक्छ वा मलाशय ठूलो हुनसक्छ।
''टि. क्रुजी सामान्यतया रगत-चुस्ने "किसिङ बग्स", ट्रिआटोमिनाइ (Triatominae)को उपपरिवारद्वारा मानव र अन्य स्तनधारी जनावरहरूमा फैलिन्छ। यी कीराहरूलाई धेरै सङ्ख्याका स्थानीय नामहरूले चिनिन्छ साथै: अर्जेन्टिना, बोलिभिया, चिली र पाराग्वेमा भिन्चुका, ब्राजिलमा बार्बेइरो ( बार्बर), कोलम्बियामा पिटो, सेन्ट्रल अमेरिकामा चिन्चे , र भेनेजुएलामा चिपो । यो रोग रगत दिँदा, अंग प्रत्यारोपण गर्दा, परजीवी भएका खाना खाँदा, and आमाबाट गर्भको बच्चामाफैलिन सक्छ। माइक्रोस्कोप प्रयोग गरी रगतमा भएका पारासाइट फेला पारेर प्रारम्भिक रोगको निदान गरिन्छ। दीर्घकालीन रोगलाई रगतमा रोग-प्रतिकारक टि. क्रुजी'' फेला पारेर निदान गरिन्छ।
निवारणमा प्राय: किसिङ बग्सलाई मार्ने र उनीहरूको टोकाइबाट बच्नु शामिल छन्। अन्य निवारक प्रयासहरूमा ट्रान्सफ्युजनको लागि प्रयोग गरिने रगतको जाँच शामिल छ। 2013 सम्ममा खोपको विकास भएको छैन। प्रारम्भिक संक्रमणलाई बेन्सनिडाजोल (benznidazole) वा निफर्टिमक्स (nifurtimox)औषधिद्वारा उपचार गर्न सकिन्छ। यदि पहिले नै दिएमा तिनीहरू निको हुन सक्छन् तर धेरै समयदेखि चगास रोग लागेको व्यक्तिमा कम प्रभावकारी हुन्छ। दीर्घकालीन रोगमा प्रयोग गरेमा तिनीहरूले समाप्ति चरणको लक्षणहरूको विकासलाई ढिलो वा रोकथाम गर्न सक्छन्। बेन्सनिडाजोल र निफर्टिमक्सले ४०% मानिसहरूमा अस्थायी दुष्प्रभाव साथै छाला विकारहरू, दिमागमा विषाक्तता र पाचन प्रणालीमा पोलेको अनुभव हुनसक्छ।
अहिले धेरै मेक्सिको, मध्य अमेरिका र दक्षिण अमेरिका मा ७ देखि ८ लाख मानिसहरूलाई चगास रोग लागेको भनी अनुमान गरिएको छ। २००६ देखि प्रति वर्ष १२,५०० मृत्यु हुन्छ। यो रोग लागेका धेरै मानिसहरू गरिब छन् र रोग लागेका धेरै मानिसहरू आफूलाई रोग लागेको अनुभव गर्दैन। ठूलो-परिमाणमा जनसङ्ख्या स्थानान्तरण हुनाले चगास रोगका मामिलाहरू फेला पर्ने क्षेत्रहरू वृद्धि भएका छन् यसमा हाल युरोपेली राष्ट्रहरू र संयुक्त राज्य अमेरिका समावेश छन्। यी क्षेत्रहरूमा २०१४ देखि वृदधि भएको देखिन्छ। यो रोगलाई १९०९ मा कार्लोस चगास (Carlos Chagas)  द्वारा वर्णन गरिएको थियो र यो रोगलाई उहाँको नाम दिइएको थियो। यसले १५० अन्य जनावरहरूभन्दा धेरैलाई प्रभाव पार्दछ।
अतियोग
अतियोग (तिब्बती:, वयली: rdzogs pa chen po, shin tu rnal 'byor, संस्कृत: अतियोग एवं महासन्ति) वज्रयान अन्तर्गतको सबै भन्दा सर्वोच्च तान्त्रिक सम्प्रदायमा मानिन्छ। यो सम्प्रदाय ञिङमा सम्प्रदायको नौ यान मध्ये नवौँ यान हो। ञिङमा परम्परा अनुसार, बुद्ध समन्तभद्र द्वारा वज्रसत्त्वलाई महासन्तिको शिक्षा दिनुभएको र वज्रसत्त्वबाट आचार्य सुरतिवज्र वा प्रहेवज्रलाई प्रदान गर्नुभएको थियो। आठौँ शताब्दीको अन्तिम देखि नवौँ शताब्दीको आरम्भकाल सम्ममा भारतीय बौद्ध विद्वान आचार्य पद्मसम्भव, पण्डित विमलमित्र र तिब्बती महान् अनुवादक पगोर वैरोचनले महासन्ति शिक्षालाई तिब्बतमा ल्याई तिब्बती भाषामा लोचावाहरूले अनुवाद गर्नु भएको थियो।
गौतम बुद्धको महापरिनिर्वाण पछि आचार्य सुरतिवज्रको जन्म
तथागत गौतम बुद्धको महापरिनिर्वाणको तीन सय साठी वर्ष पछि पश्चिम भारत ओडियनको धनकोष द्वीपमा एउटा शंकरकूट नामक मन्दिर थियो जहाँ राजा उपराज तथा महारानी आलोकाभासवती रहन्थ्यो। उनको एउटा मात्र छोरीको नाम राजकुमारी सुधर्मा थियो जुन बौद्ध भिक्षुणी बने। उनी आफ्नो सेविकाको साथ एउटा द्वीपमा साधना गरिरहेको एक रात उनको सपनामा यस प्रकार देखेको थियो– एकजना सेतो व्यक्तिले पाँच अक्षर अर्थात् ॐ आः हूं स्वा हाले अलंकृत एउटा स्फटिक कुम्भलाई उनिको शिरमा तीन चोटि राखे, ति कुम्भबाट प्रकाश फैलिएर त्यस प्रकाश द्वारा उनीले तीन लोकधातुका साक्षात्कार गरे। अनन्तर देवलोकमा अनुत्तर महासन्ति तन्त्रको प्रवर्तक वज्रसत्त्वको अवतार देवपुत्र अधिचित्तको प्रभाव द्वारा उस भिक्षुणीको गर्भबाट एउटा पुत्रको जन्म भए। भिक्षुणीलाई एकदमै लाजको अनुभूति भईन र बालकको जन्मलाई सर्वथा अनुचित थाहाँ पाएर विलाप गर्न थालिन्। उनको सेविकाले यो बुद्धको पुत्र हो। यसकारण विलाप गर्नु उचित होइन भनेर सम्झाएको थियो। तर सेविकाको कुरामा केहि वास्ता नगरी भिक्षुणीले बालकलाई एउटा खाल्टोमा फालिदिए, परन्तु अकस्मात् उसको शरीरबाट शब्द र प्रकाश आदि निस्किन्नु थाले। तीन दिन बिते पछि हेर्दा पनि शिशुलाई कुनै हानी नभई स्वस्थ र सुरक्षित थियो। त्यसै कारण उनीले यो अवश्यनै अवतारी हो भनेर स्वीकार गरिन्। बालकलाई खाल्टोबाट बाहिर निकालेर ल्याउदा लौकिक देवताहरू एकत्रित भएर श्रद्धापूर्वक बालकको वन्दना र स्तुति गरे। सात सालको बाल्यकाल उमेर मै ति बालकले महाराज उपराजको पाँच सय विद्वानहरूसँग धार्मिक परिसम्वाद एवं वादविवाद गरी उनका मानमर्दन गरे। निकै आदर सत्कार सहित उनको नाम प्रज्ञाभव राखियो। राजा स्वयम् पनि एकदम प्रसन्न हुनुभए र उहाँले बालकलाई महान् आचार्यको उपाधि दिएर उनको नाम सुरतिवज्र राखे। सुरतिवज्रलाई महासन्तिको चौसठी लाख तन्त्र कण्ठस्थ थियो। अतः वज्रसत्त्वले स्वयम् प्रकट भएर विद्या कलशाभिषेक दिई उनले अशैक्षमार्गीय ज्ञानको अभिभुखी गर्नु सक्ने बताए।
मञ्जुश्रिमित्रलाई पचहत्तर वर्षसम्मको धर्मदेशना पछि सुरतिवज्रको महापरिनिर्वाण
जुनबेला उहाँ शीतवन महाश्माशनमा डाकिनी सूर्यकिरण सहित अपरिमित शिष्यहरूको धर्म देशना गरिरहेको थियो, त्यसैबेला आर्यमञ्जुश्रितीक्ष्ण द्वारा व्याकरण गरिरहेको बेला आचार्य मञ्जुश्रिमित्र शीतवनमा पुगे र उनले आचार्य सुरतिवज्रबाट पचहत्तर वर्षसम्म श्रवण गरे। सम्पूर्ण अववादहरू ममञ्जुश्रिमित्रलाई प्रदान गर्नुभई आचार्य सुरतिवज्र दन्तिका नामक नदीको किनारमा अनास्रवधातुलोकमा महापरिनिर्वाण प्राप्त गर्नुभए।
उदित नारायण झा
उदित नारायण (जन्म १ डिसेम्बर १९५५ एक प्रसिद्ध नेपाली पार्श्व गायक हुन। उनले नेपाली, हिन्दी, मैथिली, नेपाल भाषा, उर्दू, तमिल, तेलगु, मलयालम, कन्नड, उडिया, आसामी र सिन्धी भाषाहरूको चलचित्रमा पार्श्व गायकको रूपमा गीत गाएका छन । उनले हालसम्म करीब ३२ भाषाहरूमा २५,००० भन्दा बढी गीत गाएका छन, जसमा २६० चलचित्रहरू हिन्दी भाषाका छन। उनले पद्म श्री पुरस्कार पनि जितेका छन। उनले सन् २००१ मा प्रबल गोर्खा दक्षिण बाहु नेपालको तत्कालिन राजा श्री ५ बिरेन्द्र बिर बिक्रम शाह देवबाट प्राप्त गर्नुका साथै सन्  २००९ मा भारतको उच्च सम्मान पदक पद्म श्री पुरस्कारबाट सम्मानित भएका थिए।
भैरवनाथ
भैरवनाथ बझाङ जिल्लाको एक गाविस हो।
लदाभिर
लदाभिर नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको सिन्धुली जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
माझठाना
माझठाना नेपालको गण्डकी प्रदेश अन्तर्गत पोखरा महानगरपालिका वडा नं २८ मा अवस्थित छ। बि. सं. २०७२ सालमा नेपालको संविधान जारी भए पश्चात साविकको माझठाना गाविसका वडा नं २ र ३ मादी गाउँपालिका अन्तर्गत रहे भने बाँकी वडाहररू तथा साविकको कालिका गाविसका केही वडाहररू मिलाएर पोखरा महानगरपालिकाको वडा नं २८ कायम गरिएको छ।