cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
अछाम जिल्ला
अछाम नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेशमा पर्ने एक पहाडी जिल्ला हो। १६८० वर्ग किलोमिटरसम्म फैलिएको अछाम, नेपालका दुर्गम जिल्लाहरू मध्ये एक हो। नयाँ नेपालको पुनसंरचना अनुसार यो जिल्ला नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेशमा पर्दछ। अछाम जिल्लाको सदरमुकाम मङ्गलसेन हो। हाल सेवामा नरहेको साँफेबगर विमानस्थल, सदरमुकाम मङ्गलसेनबाट आठ घण्टा पैदल दुरीमा पर्दछ। भौगोलिक हिसाबले विकट रहेको अछाम जिल्ला पर्यटकीय स्थल र प्राकृतिक सम्पदाहरूले भरिपूर्ण छ। रामारोशन क्षेत्र, खप्तड क्षेत्र, बरदा देवि मन्दिर, वैजनाथ मन्दिर, दर्ना दरवार, मङ्गलसेन दरबार, विनायकका पञ्च देवलहरू, दर्नाका देवलहरू, बान्नीगढी, जैगढ, बयलपाटा आदि यस जिल्लाका धार्मिक तथा पर्यटकीय महत्त्व बोकेका स्थानहरू हुन्। नेपालको संविधान २०७२ अनुसार नेपालको पुनसंरचना गर्ने क्रममा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयको निर्णयानुसार यस जिल्लालाई ४ नगरपालिका, ६ वटा गाउँपालिका तथा २ संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरूमा विभाजन गरिएको छ। रत्यौली, भुवा, न्याउले, पुतला, देउडा गीत, हुड्केली आदि यहाँका मुख्य सांस्कृतिक परम्पराहरू हुन्। आफ्नै रितिरिवाज र चालचलनमा रमाउने अछामका जनताहरू अछामी भाषाको प्रयोग गर्दछन्। यस क्षेत्रका वासिन्दाहरूको मुख्य व्यवसाय कृषि तथा पशुपालन हो भने वैदेशिक रोजगारको लागि छिमेकी मुलुक भारत तथा अन्य मुलुकमा पनि जाने गर्दछन्। अछाम जिल्ला कतिपय जात जातिको उद्गम स्थल पनि रहेको छ। जस्तै:- चाल्साबाट चालिसे, ढाँकुबाट ढकाल, टिमिलसैनबाट तिम्सिना अथवा तिमल्सेना घोडासैनबाट घोडासैनी, पुरासैनबाट पुडासैनी, धमालीबाट धमाला, रिमाबाट रिमाल, बारलाबाट बराल, कुइकाबाट कुईकेल, बजगाउँबाट बजगाईं आदि जात जातिहरूको उद्गम स्थलको रूपमा समेत परिचित अछाम जिल्लाको ऐतिहासिक महत्त्व पनि निकै बलियो रहेको छ।
जिल्लाको नामाकरण
अछाम नामाकरण सम्वन्धमा विभिन्न आधारहरू पाइन्छन्। यी मध्ये केही आधारहरू निम्न अनुसार छन।
जिल्लाका प्रमुख क्षेत्रहरू
अछाम जिल्ला खस राज्यकालमा विभिन्न राज्यहरूमा कहिले फुट्ने र कहिले जुट्ने हुँदै विभिन्न राजाहरूले राज्य गरेको स्थान भएकाले यहाँ थुप्रै पुरातात्विक सम्पदाको धनि रहेको छ। यसका साथै यो जिल्ला जल सम्पदा र वन सम्पदाको पनि निकै धनि रहेको छ। यो जिल्लाका प्रमूख सम्पदाहरू यस प्रकार रहेका छन्। :-
जल सम्पदाहरू
कर्णाली, सेती, बृद्धगङ्गा, कैलाश खोला, भानाकोट गाड, रामारोशन ताल, चाईरहोगाड, कुईका गाड, विनायकगाड, कुवालीगाड, लुंग्रेली गाड, सोकट गाड, जिज्यारी गाड, पायली गाड, छिपेखोला, चिसि खोला, तालागाड खोला, चिल्ताडागाड खोला आदि।
प्रमुख पर्यटकिय स्थलहरू तथा पुरात्वातिक समपदाहरू
धार्मीक तथा पर्यटनको दृष्ठीकोणमा छुट्टै भूमिका बोकेको अछाम जिल्लामा विभिन्न पर्यटकिय स्थलहरू र प्राकृतिक तथा पुरात्वातिक सम्पदाहरू रहेका छन्। जस मध्य केही स्थानहरू यस प्रकार रहेको छन्।
दर्नाका पञ्चदेवल
दर्नाका राजाको दरबारको पश्चिमपट्टि लामो गरामा ढुङ्गै ढुङ्गाले बनेका पञ्चदेवलहरू रहेका छन्। पञ्चदेवल नजीकै एउटा शिलालेख भेटिएको छ। तर उक्त शिलालेखमा ग्वाला गोठालाहरूले आँसी (हँसिया) उदाउने गरेकाले घिसाएर नबुझिने बनाइदिएका छन् ? तर पनि साहित्यको इतिहास लेखनमा यस शिलालेखले सहयोग नै गरेको पाइन्छ।
विनायकका पञ्चदेवल
विनायक गा.वि.स अछामका प्रमुख स्थलमध्ये एक हो। यो धार्मिक ऐतहासिक, सामाजिक र सांस्कृतिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण मानिएको छ। यस ठाउँमा रहेका पञ्चदेवल कुनै राजा महाराजाले बनाएको नभएर राजकुमार अक्षम मल्लले शाके १२०२ सम्वत् १३३७ मा बनाएका हुन् भन्ने कुरा प्रष्ट हुन आएको छ। तेस्रो केवलका प्रवेशद्धारको तोरणशीलामा उत्कीर्ण गरिएको अभिलेखमा निम्न कुराहरू उद्घृत गरिएको छ।
कुच्चीकोटमा रहेको अभिलेख
अछाम जिल्लाको कालिकास्थान गा.वि.स वडा नं. ८ मा रहेको नाउलो (पानी भर्ने कुवा)को भित्रपट्टी तेस्रो पारिएर राखिएको ढुङ्गामा पनि निम्नानुसारको अभिलेख पाइएको छ।
घोडासैनको शिलालेख
अछाम जिल्लाको घोडा सैन स्थित ॐ मणिपद्मे हुँ लेखिएको शिलालेखले पनि अछामको साहित्यिक लेखन तथा इतिहाँसलाई झल्काउने कार्य गरेको छ। यसरी अछाम जिल्लाको साहित्य लेखनको पृष्ठभूमि दुइको अभिलेखहरू द्वारा भएको पाइन्छ। तत्कालीन शिल्पको प्रदर्शन पनि यिनमा पाइन्छ। कतै कतै भूमिदान सम्बन्धि तामपत्र पनि पाइएको छ तर आज ती सबै सुरक्षित छैनन्। जो छन् तिनीहरूकैमाध्यमले नेपाली भाषा र साहित्यकोमात्र होइन नेपाली सांस्कृतिक र ऐतिहासिक सम्पदाको परिचय पाउन सकिन्छ। नेपाली भाषालाई वर्तमान रूपमा पुर्याउने काम गर्न यी अभिलेखहरूले सघाएका छन्।
अन्य पर्यटकिय स्थानहरू
अछाम जिल्ला माथि उल्लेखित स्थलहरूका साथै थुप्रै प्राकृतिक सम्पदाले भरिपूर्ण छ। जस्तै:- रामारोशन ताल, नेपालका चारधामहरूमा एक धाम मनिएको बैधनाथ क्षेत्र (बैजनाथ, कालिमाटि), तितौडाको लेख, साँफे बगर आदी स्थानहरूको साथै सुदूर पश्चिमको चर्चित मानिने नौ मुठे गाई पनि यसै जिल्लामा देख्न सकिन्छ।
अछाममा भेटिएका ताम्रपत्र अभिलेखहरू
अछाम र त्यसको आसपासको क्षेत्रमा प्राप्त ताम्रपत्रहरूको सूची निम्नानुसार रहेको छ :-
संस्कृती
सुदूर पश्चिमकै चर्चित मानिने अछाम जिल्लाको आफ्नै किसिमको संस्कृति रहेको छ। यस जिल्लाका धेरै गाविसहरूलाई छाउपडी मुक्त गाविस भनेर घोषणा गरिएको छ। यहाँको आफ्नै लोक संस्कृती छ। जस मध्य यहाँको विशेष संस्कृतीलाई यसरी लिन सकिन्छ।
लोकगीत
लोकगीत लोकसाहित्यको अत्यन्तै निकट रहेको जनप्रिय विधा हो। यसलाई लोक साहित्यको पुरानो विधा मानिन्छ। लोक गीतले अरु विधा भन्दा धेरै क्षेत्र ओगटेको छ। लोकगीत जन जीवनको हाँसो, आँशु, भोगाइ, रहन सहन, संस्कृति, धर्म, परम्परा आदिले सिर्जित हुन्छ। “लोक भन्नाले ती सम्पूर्ण जनताहरू हुन् जो नगर र गाउँमा फैलिएर बसेका छन् र जसको व्यावहारिक ज्ञानको आधार किताब होइन।” पाश्चातय धारणा अनुसार लोक शब्दलाई असंस्कृत जनसामान्यको आधारमा प्रयोग गरिएको छ। लोक शब्दको उत्पती यहाँबाट भएको हो। यो एग्लो सेक्शन शब्द हो जसलाई जर्मन भाषामा ख्यपि भनिन्छ अङ्ग्रेजी प्रयोगका दृष्टिमा हेर्दा फोक असंस्कृत र मुढ समाज जातिको द्योतक हो। तर विवेचनात्मक रूपमा हेर्ने हो भने यसलाई साह्रै संकुचित र एकपक्षीय दृष्टिकोण व्यक्त गर्ने शब्द भनिन्छ। अङ्ग्रजी विश्वकोषमा फोक शब्दबारे यसरी भनिएको छ – “आदिम ति सबै व्यत्तिः जसको मेलबाट यो समाज बनेको छ लोक हो।” योगी नरहरिनाथका अनुसार “लोक साहित्यले इतिहासको कटुसत्यको यथार्थ प्रतिबिम्ब प्रस्तुत गरेको हुन्छ।” अछाममा पनि लोकगीतहरू धेरै पुरानो समयदेखि गाइँदै आएका छन् भन्दा पनि परापूर्वकालदेखि नै चल्दै र एक पिढीबाट अर्को पिँढीमा हस्तान्तरित हुँदै आएको हो। मान्छेलाई बाँच्न हावापानी चाहिए जस्तै मानवताको विकासका लागि पनि सामाजिकता र संवेदनशीलता चाहिन्छ। यसै कुरालाई लिएर डोटेली लोकसाहित्यका अध्येता जयराज पन्तले मानवजातिले नाकको एउटा प्वालबाट ग्रहण गर्न श्वासप्रश्वासलाई संवेदनशीलता भनेका छन्। त्यसै गरी लोकगीत भनेको त्यो सङ्गीत वा गीत हो जुनमानव समाजमा मातृभाषाका नाताले मानिसहरूमा नैसर्गिक रूपले सुखदुखको अनुभवमा दयामाया, प्रेमभाव अभिव्यक्त हुँदा स्वयमभेव उद्गारका रूपमा निस्केर लयदार तरजमा काव्यमयी शैलीमै सिर्जना हुन्छ। अछाम जिल्ला पनि लोकगीतका लागि प्रसिद्ध जिल्ला हो। जहाँको चिनारी नै हरेक ठाउँमा लोकगीतका माध्यमबाट दिने गरिन्छ। जसका केही उदाहरणहरू यहाँ उल्लेख गर्न सान्दर्भिक देखिन्छ। यसरी अछाम जिल्लाको चिनारी त्यहाँको लोकगीत र लोकभाकाले र लोकगीतको चिनारी अछाम जिल्लाले दिएर अछामको साहित्यकोमात्रै हैन नेपाली साहित्यको पनि सेवा गर्न भ्याएको छ।
लोककथा
लोककथा लोकसाहित्यको प्रमुख विधा हो। गाउँघरमा फुर्सदका समयमा मेलापात, जुनेलीरातमा र अन्य समयमा समय काट्न हाँसो वा मनोरञ्जन गर्न होस् अनेक कथा हाल्ने चलन हाल मुद्रणयुग आइसकेपछि पनि विद्यमान रहेकै छ। लोककथा लोकले भन्दै सुनाइ आएका केही तथ्य र केही काल्पनिक घटनावलीको सयुक्त सिलसिला बुद्धपर्ने लोककथा हो लोककथा, नैतिक शिक्षा उपदेशत्मक शिक्षा दिने खालका हुन्छन्। समालोचक रत्नध्वज जोशी लोककथाका प्रचलनबारे यस्तो भन्दछन्। “कथासित कुनै शिक्षा सन्देशआदिको सम्बन्ध राख्ने प्रथा पछिबाट मात्र आएको हुनु पर्छ यो भन्दा पहिले कुनै वक्ता अथवा वीरको सफलता विजयको उल्लास आदि व्यक्त गर्नको लागि कथा भन्ने चलन आएको होला।” यी लोककथाहरूलाई केही समयपूर्व दन्त्यकथा भनिन्थ्यो। यस सन्दर्भमा तुलसी दिवस भन्दछन् – “लोककथा भन्ने हाम्रो परम्परा अत्यन्त प्राचीन हो। त्यसैले यसको प्रारम्भिक मानव सभ्यता तथा बोलिने भाषासँग घनिष्ट सम्बन्ध हुन्छ। मौखिक परम्परामा जीवित भएकाले केही काल अघिसम्म नेपाली समाज लोककथालाई दन्त्यकथाका रूपमा बढी चिन्दथ्यो।” कुनै चाडपर्वमा भेला भएका बेला होस् या कृषिकार्यहरू सकेर सबै जना सँगै बसेका बेला होस् केटाकेटीलाई झुलाउने बेलामा होस् या यहाँका स्थानीय पर्वमा जमघट भएका बेला होस थकाइमार्ने बेला होस् लोककथा भनिने गरिन्छ। यसको उठान एकादेशबाट गरिन्छ र सुन्नेलाई सुनकोमाला, भन्नेलाई फूलकोमाला यो कथा बैकुण्ठ जाला, फेरी फेरी फर्की आउला भनेर टुङ्ग्याइन्छ। अछाममा पनि यस्ता थुप्रै लोक कथा छन् जसमा कोही नितान्त काल्पनिक छन् भने कोही सत्य भनाइमा आधारित पनि छन्। यहाँ प्रचलनमा आएको केही लोककथाहरू निम्नानुसार छन्
लोकगाथा
लोकगाथा लोकसाहित्यको अर्को महत्पूर्ण विधा हो। लोकका परम्परागत मूल्य र मान्यतालाई वा घटना परिघटनाहरूलाई गीतमा उनेर साहसी वीर पुरुषहरूका रोचक घटनाहरूलाई मौफीक रूपमा गाउँदै आएको पाइन्छ। लोकले परम्परादेखि मौखिक रूपमा गाउँदै भट्याउँदै आएका गीति कथालाई लोकगाथाका रूपमा चिन्न सकिन्छ। लोकगाथामा गित र कथा दुवै रहेका हुन्छन्। लोकगाथाहरू वीरगाथा, भक्तिगाथा, देशभक्ति गाथा, नैतिक शिक्षासम्बन्धी र धार्मिक, आर्थिक र सामाजिक विकृति र विसङ्गति सम्बन्धी गाथाहरूलाई गीतमा उनेर गाउने परम्परा छ। यस्तो चलन ग्रामीण समाजमै जीउँदो भेटाउन सकिन्छ। हुड्को बजाएर गाइने गाथा भएकाले यसलाई कतै हुड्केली र कतै भारत पनि भन्ने गरिन्छ। भारतको परिचय दिंदै डोटेली लोकसाहित्यका अन्वेषक जयराजपन्त भन्दछन –“खास वाद्यशैलीमा हुड्को बजाउँदै एक जना प्रमुख गायकको नेतृत्वमा थप चार वा पाँच जना सहायक गायकाको सामूहिक स्वरलहरी बीच–बीचमा निश्चित अंशको गायनमा घन्काएर पर्याप्त अभिनय, नृत्य र कथावाचनका साथ प्रस्तुत गरिने आफ्नै किसिमको लोकरचनालाई भारत भनिन्छ।”
लोकनाटक
लोक साहित्यका विभिन्न विधाहरू मध्ये लोकनाटक पनि महत्त्वपूर्ण विधा हो। लोकले विभिन्न चाडपर्व र अवसरहरूमा संस्कृतिको अनुकरण गर्नै सम्वादका माध्यमबाट प्रस्तुत गर्ने विधा लोकनाटक हो। लोकनाटकमा लोकका विभिन्न अनभुवनहरूको प्रतिविम्ब झल्किएको हुन्छ। मुखयतया नेपालका लोकगित र लोकनृत्यका माध्यमबाट लोकनाटकको जन्म भएको प्रतीत हुन्छ। भदौमा देखाइने गाइजात्रे नाच, इन्द्रजात्रामा देखाइने दसावतार, लाखेझ्याली नाच, मारुनी नाच–सोरठी नाच लोकनाटकका उदाहरण हुन्। कृष्णलीला, हरिशचन्द्र, रामलीलाजस्ता नाटकहरू पनि लोकनाटकका नमूना हुन्।
गाउँखाने कथा
गाउँ खाने कथा पनि लोकसाहित्यको त्यक्तिकै महत्त्वपूर्ण विधा हो। गाउँखाने कथा लोकजीवनको मौखिक रूपले प्रश्नोत्तरात्मक कूट अभिव्यक्तिका रूपमा प्रचलनमा ल्याएको महत्त्वपूर्ण लोकोक्ति हो। यसले नेपाली लोकजीवनलाई प्रसस्त अनुप्राणीत पारेको छ। गाउँखाने कथाहरू प्रायः सबै ठाउँमा एउटै प्रकारका हुन्छनः गोठाला जाँदै, घाँस दाउरा गर्दा तथा मेलापात गर्दा वा गाउँघरमा साँझ सबै बसेका बेलामा गाउँखाने कथाको बीउ छर्ने काम हुन्छ। गाउँखाने कथाहरू विभिन्न प्रकृतिका हुन्छन्। सामाजिक, धार्मिक, आर्थिक, राजनीतिक, सांसकृतिक र नीति चेतना सम्बन्धी गाउँखाने कथाहरूको प्रचलन जताततै पाइन्छ। गाउँखाने कथामा ससाना रोचक प्रश्न वक्ताले गर्छ भने स्रोताले सटीक जवाफ दिनपर्छ। उत्तर नजानेमा कुनै गाउँ दिनुपर्छ अनिमात्र प्रश्नकर्ताले यसको जवाफ दिनुपर्छ। स्रोताले उत्तर दिदा दिमाग खियाउनु पर्छ।
लोसाहित्यको अर्को महत्त्वपूर्ण विधा लोकोक्ति हो। लोकोक्ति अन्तर्गत उखान र टुक्का पर्दछन्। हुन त उखान र टुक्कालाई अलग अलग विधा भनेर उल्लेख गरिएको पनि पाइन्छ, तर उखान र टुक्का दुवै लोकोक्तिकै उपज हुन्। उखान लोकसाहित्यको लोकोक्तिका क्रममा आउने महत्त्वपूर्ण उपविधा हो। उखानमा लोकजीवनका खारिएका अनुभवहरू पूर्ण उक्तिका रूपमा समेटिएर आएका हुन्छन्। नीति उपदेश, ज्ञान र अनुभवका कुराहरू यसमा समेटिएका हुन्छन्। उखान लोकले युगौंदेखि सँगालेका ज्ञानका भण्डार हुन्।
चाडपर्वहरू
अछाम जिल्लामा थरी थरीका जात जातीका मान्छेहरूको बसोवास रहेका करणले यहाँको संस्कृतीमा धेरै भिन्नता पाइन्छ। अलग अलग जात जातीका मान्छेहरू सबैले आफ्नो आफ्नो रिती रिवाज अनुसार आफ्नो आफ्नो परम्पराले मनाउदै आएका चाड पर्वहरू मनाउने गर्दछन्। यो जिल्लामा मनाइने प्रमुख चाडपर्वहरूमा देउडा नाच, मारूनी नाच पैंसेरी नाच, हुड्के नाच, फुर्का नाच, पुतला नाच, रत्यौली आदी परमपरागत नृत्यहरूको सुन्दर झलक देख्न पाइन्छ। यो जिल्लामा मनाइने प्रमुख चाडपर्वहरू यस प्रकार रहेका छन्। माथि उल्लेखित प्रमुख चाडपर्वहरूका साथै विभिन्न जनजातीहरूले अन्य थुप्रै आफ्नो आफ्नो परम्परा अनुसारका चाडपर्व तथा उत्सवहरू मनाउछन्। यस्ता चाडपर्वमा यहाँ खानपान नाचगानका साथै फुटबल, भलिबल, बुद्धी चाल, दौड प्रतुयोगीता जस्ता खेल तथा अन्य कार्यक्रमहरूको आयोजना पनि गरिन्छ। तिहारको बेला यहाँ तास खेल्ने चलन पनि रहेको छ।
अछाम जिल्लाको प्रसाशनिक विभाजन
अछाम जिल्लालाई दुई वटा सांसदीय क्षेत्रमा विभाजन गरिएको छ। हाल सरकारले गत आर्थिक वर्ष २०६७/६८मा मङ्गलसेन र साँफेबगर दुई वटा नगरपालिका घोषणा गरेको छ।
पोखरीया नगरपालिका
पोखरीया नगरपालिका नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत नारायणी अञ्चलमा पर्ने पर्सा जिल्लामा अवस्थित एक नगरपालिका हो। स्थानीय विकास मन्त्रालयले थप ६१ वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा पर्सा जिल्लामा पोखरीया, बसन्तपुर, सिर्सिया खलवाटोला, सिवर्वा र गोविन्दपुर ५ गाउँ विकास समितिहरू लाई समेटेर पोखरीया नगरपालिका घोषणा गरिएको हो। पोखरीया नगरपालिकाको केन्द्रभने साविकको पोखरीया बजार रहको छ। नगरपालिकाको घोषणा र क्षेत्रविस्तारसँगै मुलुकमा १ महानगरपालिका, ११ उपमहानगरपालिका, १ सय ७९ नगरपालिका र ३ हजार २ सय ७८ गाविस कायम भएका छन्। नयाँ नगरपालिका थपिएपछि नेपालको सहरी जनसङ्ख्याको प्रतिशत ३६ दशमलव ८ पुगेको मन्त्रालयले जनाएको छ।
जनसङ्ख्या
पोखरीया नगरपालिका साविकका पोखरीया, बसन्तपुर, सिर्सिया खलवाटोला, सिवर्वा र गोविन्दपुर गाविसहरू मिलेर बनेको हो। त्यसैले राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार यी ५ गाविसहरूको जनसङ्ख्यालाई जोड्दा पोखरीया नगरपालिकाको कूल जनसङ्ख्या २७,६७२ हुन्छ।
राम प्रताप राम प्रसाद तामाङ्ग जनता बहुमुखी
राम प्रताप राम प्रसाद तामाङ्ग जनता बहुमुखी सिराहा जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो। यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
पानामा नहर
पानामा नहर (Canal de Panamá) एट्लान्टिक महासागरलाई (क्यारेबियन सागर हुंदै) प्रशान्त महासागरसँग जोड्ने ४८ माइल (७७.१ किमी) लामो मानव निर्मित जहाजी नहर हो ।
अमेरिकाको पूर्वी र पश्चिमी तटको बीचको दूरी यस नहरबाट जाँदा करिब ८००० मिल (१२,८७५ कि.मी .) कम हुन गयो । पनामा नहर पार गर्न जहाजलाई ८ घण्टाको समय लाग्छ।
यस नहरको निर्माण १४ अगस्ट १९१४ मा पुरा भएको थियो र १५ अगस्ट १९१४ मा जहाजको आवागमनको लागि खोलियो । १४ अगस्अट २०१४ मा पानामा नहरको निर्माणको १०० औं वार्षिकोत्सव मनाइएको थियो । जब यो नहरको निर्माण भयो लगभग प्रति बर्ष १००० जलपोत पार हुन्छन् र १०० बर्ष पछि पनि प्रति दिन लगभग ४२ जहार पार हुन्छन् ।
पनामा नहरलाई अमेरिकन सोसायटी अफ सिभील इंजीनियर्स ले आधुनिक इन्जिनियरिङको सात आश्चर्यमा स्थान दिएको थियो ।
प्रारम्भिक प्रयास
पनामा नहरको निर्माणको सबै भन्दा पहिलो योजना स्पेनका राजा राजा र पवित्र रोमन साम्राज्यका सम्राट चार्ल्स पाँचौ ले सन् १५३४ पास गरे र यसको हेतु सर्वेक्षण गर्नको लागि निर्देश जारी गरे ताकि स्पेनी व्यापारि र सेनालाई पोर्चुगिजहरूको भन्दा राम्रो जलमार्ग मिलोस् र यसको लाभ उठाउन सकियोस्। स्त्रतेजिक र व्यापारिक हितको महत्व र खोजिएका दुवै महाद्वीप को मध्य स्थित पनामा जलसन्धि को कम चौडाईको बाबजुद यहाँ व्यापारिक मार्ग बनाउने पहिलो प्रयास १६५८ मा स्कटल्यान्ड राज्य द्वारा भयो जुन एक स्थल मार्ग थियो र खराब पर्यावरणीय परिस्थिति र उच्चावच को विषम अवस्थाको कारण यो योजना १७०० मा रद्द गरियो।
फ्रेन्च प्रयास
फ्रान्सद्वारा द्वारा यहाँ नहर बनाउने कार्य १ जनवरी १८८१ मा फर्डिनेंड डी लेसपको नेतृत्वमा शुरू भयो जो स्वेज नहर का निर्माणकर्ता थिए ।
भूगर्भिक र जलवैज्ञानिक अध्ययनको बिना आरम्भ गरिएको यास कार्यमा अन्य  कयौं बाधाहरू थिए, जसमा यहाँ की असह्य जलवायवीय परिस्थिति र लामखुट्टे को प्रकोप को कारण महामारी तथा अन्य दुर्घटनामा करिब २२,००० जनाको ज्यान गयो।
अंततः १८८९ मा यो निर्माता कंपनी टाट पल्टियो र फर्डिनेंड डी लेसपका छोरा चार्ल्स डी लेसपलाई वित्तीय अनियमितताको आरोपमा (जिसलाई पनामा स्क्यान्डल भानिन्छ) पाँच वर्षको  कैद सजाय भयो। कंपनी दामासाहीमा परेपछी काम रोकियो। १८९४ मा दोस्रो एक कम्पनी कुम्पनी नौवेल्ले दू क्यानल डे पनामा (Compagnie Nouvelle du Canal de Panama) बन्यो तर यसको  प्रयास पनि सफल हुन सकेन ।
अमेरिकी निर्माण
पछी अमेरिकी सरकारले कोलंबिया सरकारको साथ सन्धि गरेर यस क्षेत्रको अधिग्रहण (तब यह कोलंबिया देश के अंतर्गत था) गर्यो र १९०४ मा अमेरिकी इन्जिनियरले काम सुरु गरे जसमा यस नहरलाई तीन लक् को साथ साथ बनाउने कामको शुरूआत भयो ।
अमेरिकिहरू को धेरै आध्ययन र लागानी पछी १९१४ मा यसको निर्माण पुरा भयो । एक नजरबात हेर्दा वास्को डी बिल्बोया द्वारा पनामा जाला डमरु पार गर्न सुरु गरेको लगभग 400 वर्षको उपरान्त यस नहरको निर्माण भयो । यस प्रोजेक्टमा अमेरिकी सरकार ले लगभग $३७५ मिलियन (वर्तमान सम्तुल्य्क $8,600,000,000) खर्च गर्यो
सारा परिवर्तन, विवाद र अंतर्राष्ट्रीय व्यापारमा यसको निष्पक्ष स्थिति कायम गरिराख्ने उद्देश्यले लगभग ८० किलोमीटर लामो यस नहरको  प्रशासन ३१ डिसेम्बर १९९९ मा पनामा लाई सुम्पिइयो।
संचालन
संचालनको मामिलामा यो नहर अद्वितीय छ किनकी यो नहर दुनिया एक मात्र यस्तो जलमार्ग हो जहां कुनै पनि जहाजको क्याप्टेन आफ्नो जहाजको पुरै नियन्त्रण पानामाको स्थानीय विशेषज्ञ क्याप्टेनलाई हस्तानतरण गर्छ । प्रसान्त र आन्ध्र महासागरको बेच्छ बनेको यो नहर पार गर्नको लागि हजारों टन भारी जहाजलाई लक् प्रणालीमा पानी भरेर ८५ फुट माथि उठाइन्छ ।
यहाँ यातायात प्रबंधनको लागि पूर्णतया कम्प्यूटरीकृत सिस्टम लगाइएको हुन्छ जसबाट यस नहरबात पार हुने जलपोतको संचालन सुविधाजनक ढंगबात गर्न सकिन्छ ।
प्रतिस्पर्धा
चीनको सहायताबात निकारागुआ मा पनि नहर बनाउने योजना हुँदै छ । यद्यपि यो नहर बनाउने प्रोजेक्टको पर्यावरणविद समुदायबाट निकै बिरोध भैरहेको छ र यो पनि अनुमान गरिएको छ कि यसमा खर्च निकै धेरै र आम्दानी कम हुन्छ ।
विन्दा पाण्डे
विन्दा पाण्डे (जन्म: सन् १९६६ डिसेम्बर ३०) एक नेपाली महिला राजनीतिज्ञ हुन्। उनी नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)को प्रतिनिधित्व गर्दै नेपालको पहिलो संविधान सभा तथा नेपालको पहिलो सङ्घीय संसदको सदस्य थिइन्। उनी सन् २००४ देखि सन् २००८ मा नेपाल ट्रेड युनियन महासङ्घको उपमहासचिव थिइन्।
प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा
पाण्डेको जन्म नुवाकोट जिल्लाको रावलस्वारा, खानीगाउँमा भएको थियो। उनी १२ जना भाइबहिनीहरू मध्ये दोस्रो कान्छी थिइन्। उनका आमाबाबुले उनका भाइहरूलाई परम्परागत हिन्दू धार्मिक विद्यालय, गुरुकुलमा पठाएका थिए।
उनीसँग लैङ्गिक र विकास अध्ययन र वनस्पति विज्ञानमा गरी दुई स्नातकोत्तर डिग्री छ, साथै शिक्षा र कानूनमा दुई स्नातक डिग्री छ। उनले सन् २०१७ मा काठमाडौं विश्वविद्यालयबाट विद्यावारिधि पूरा गरेकी छिन्।
हतियार (चलचित्र)
हतियार  चर्चित नायिका झरना बज्राचार्यले अभिनय गरेको एउटा नेपाली चलचित्र हो।
राईपुर
राईपुर नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत गण्डकी अञ्चलमा पर्ने तनहुँ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
जनसङ्ख्या
बि.स.२०६८ को जनगणना अनुसार राईपुर गाविस को जनसङ्ख्या ३,९६३ रहेको छ । यो गाविसमा ९७० वटा घर छन ।
श्रीमान् गम्भीर
श्रीमान् गम्भिर नेपाली नेपालको पुरानो राष्ट्रिय गान हो। राष्ट्रगानको रूपमा वि.सं २०१८ देखि अपनाइएको यो गीत तत्कालिन नेपालको राजा र राष्ट्रको निम्ति समर्पित थियो।
श्रीमान् गम्भीर नेपालीको शब्द रचना चक्रपाणि चालिसेले सन् १९२४ मा गरेका थिए। तर यो एक सैनिक परेडको सङ्गीतको रूपमा तत्कालिन  'शाही नेपाली सेना' ले पहिले देखि नै प्रयोग गरेको धुन थियो। यसको सङ्गीतको रचना वि.सं १९५५ मा सेनाको साङ्गीतिक समूहका बखतबहादुर बुढापिर्थीले गरेका थिए। वि.सं २०६५ सालमा नेपाल गणतन्त्र घोषणा भएपछि यो राष्ट्रगान निलम्बित गरिएको थियो।
पूरा पाठ
यस गीतमा पहिले कायम भएका २ वटा परिच्छेद मध्ये पछिल्लो परिच्छेद हटाइएको थियो। जुन यस प्रकार थियो।
पिडारीगुठी
पिडारीगुठी नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, नारायणी अञ्चलको पर्सा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
राष्ट्रिय धान दिवस
किसानको मनोबल उच्च राखी उनीहरूको श्रमको सम्मान गर्ने उद्देश्यले कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयले मुलुकभरि असार महिनाको १५ गतेलाई राष्ट्रिय धान दिवसको रूपमा मनाउने परम्परा बसालेको छ । वर्ष २०६६ को नारा कृषि भूमिको संरक्षण गरौं, धानको उत्पादन बढाऔं राष्ट्रिय धान दिवस यस दिन कृषि क्षेत्रसँग सम्वन्धित सङ्घ संस्थाले विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाउदछन् । यस दिनलाई रोपाई महोत्सवका रूपमा समेत मनाउने गरिन्छ । मानो रोपेर मुरी फलाउने दिनका रूपमा रूपमा यस दिन अधिकांस स्थानमा रोपाई गरी धान दिवस मनाउने गरिन्छ । कृषि मन्त्रालयलसहित विभिन्न कृषि क्षेत्रमा काम गर्ने संघसंस्थाले धान रोपाई गरी यो दिवस मनाउने गर्दछन् । खेतमा रोपाई गरी दही  चिउरा खाने भएकाले यस दिनलाई दही चिउरा खाने दिनका रूपमा समेत लिने गरिन्छ । वर्षामा हिलाम्य भएको शरीरमा उर्जा दिने भएकाले दही च्युरा खाने चलन रहेको विज्ञहरू बताउँछन् । कृषि प्रधान हाम्रो मुलुकमा खाद्य सुरक्षाको प्रमुख आधारको रूपमा रहेको धानको उत्पादनलाई महत्त्व दिंदै सरकारले असार १५ लाई राष्ट्रिय धान दिवसका रूपमा मनाउने गरेको हो । यस दिन राजधानीको खुमलटारमा विशेष कार्यक्रमको आयोजना गरिन्छ भने पोखरामा समेत विदेशी पर्यटनहरूको उपस्थितिमा विशेष रोपाई गरिन्छ । यसवर्ष मनसुन शुरु भइसकेकाले मुलुकका अधिकांस स्थानमा रोपाई शुरु गर्ने तयारी छ । सरकारी तथ्याङ्क अनुसार मुलुकको झण्डै १४ लाख हेक्टर जमिनमा धानखेती हुदै आएको छ । सरकारले आजका दिनलाई दिवसका रूपमा मनाउदै आएपनि आधुनिक प्रविधिको आम किसानमाझ पुग्न नसकेका कारण खेतीयोग्य जमिन भएर पनि धान उत्पादनमा वृद्वि हुन नसकेको कृषि बिज्ञहरूको भनाई छ ।
राष्ट्रिय धान दिवसको सुरुवात
नेपालले वि. सं २०६१ साल देखि असार १५ लाई धान दिवसका रूपामा मनाउँदै आएको छ । कृषिमा परनिर्भरता बढ्दै गएका कारण उत्पादकत्व बढाउने उद्देश्यले नेपालमा धान दिवस मनाउन थालिएको हो ।
असार १५
राष्ट्रको कुल गार्हस्थ उत्पादनमा ३८ देखि ४० प्रतिशतसम्म योगदान रहेको कृषि क्षेत्रमा असारको रोपाईंले ठूलो राख्छ । कृषि प्रधान देश नेपालमा प्रमुख खाद्यान्न धान बालीको उत्पादनमा हुने घटबढले अर्थतन्त्रमा समेत त्यसै अनुसार प्रभाव पार्ने भएकाले रोपाईंको ठूलो महत्त्व छ । सामान्यतया नेपालमा जुन १० अर्थात् जेठको अन्तिम सातादेखि मनसुन सुरू हुन्छ । देशमा कुल धान खेतीको करिब २१ प्रतिशत क्षेत्रफलमा मात्र सिंचाई सुविधा उपलब्ध भएकाले बाँकी क्षेत्र मनसुन मै भर पर्नुपर्ने स्थिति छ । त्यसैले मानो रोपेर मुरी फलाउने यो समयमा कृषकहरू आफ्ना अन्य काम छाडेर भएपनि असारे भेल छोपी धानबाली लगाउन व्यस्त हुन्छन् । असार महिनाभित्रै रोपाईं गर्न नपाइएमा धान पाक्ने सम्भावना कम हुनाले पनि रोपाईंमा व्यस्त हुनुपरेको हो । साता पन्ध्र दिन काम गरेर वर्षभर खाने बाली लगाउन कामको मिचो भएकाले वास्तवमा सबै कृषकका लागि असारको पन्ध्र महत्त्वको हुन्छ ।
नेपालमा ८५ प्रतिशत मनसुन जुनदेखि सेप्टेम्बरसम्ममा र १० प्रतिशत हिउँदमा हुने गरेको छ। नेपालमा समुद्री सतह भन्दा ७० मीटर उचाईमा रहेको झापाको केचनादेखि २ हजार ७८० मीटर उचाइमा रहेको जुम्लाको छुमचौरसम्म धानखेती गरिंदै आएको छ । जुम्लामा लगाइने धानखेतीलाई विश्वकै सबैभन्दा उच्च स्थानमा धानखेती भएको मानिन्छ । पहिला पहिला मार्सी, तौली, थापचिनिया, वासमती खट्टेखानी आदि जातका धानखेती गरिन्थ्यो भने हाल ताईचुङ्ग, विन्देश्वरी, खुमल, मन्सुली, राधा चार आदि विकासे जातका धान लगाइन थालेको छ । एक आँकडा अनुसार धान खेतीको ७९ प्रतिशत क्षेत्रफल विकासे जातका धानखेतीले ओगटेको बताइन्छ । धान रोपाईं गर्ने बेलामा बेर्ना नडुब्ने गरी खेतमा दुई/तीन से.मी. पानी जम्ने गरी तयार गरिए पनि बेर्ना बढ्दै गएपछि नपसाउन्जेलसम्म पाँचदेखि १० से.मी. पानी हुनु उपयुक्त हुन्छ ।
मनाउने तरिका
धान दिवस विभिन्न प्रकारले मनाउने गरिन्छ । सरकारले सरकारी तवरबाट यो दिवसलाई मनाउ छ भने ग्रामिण भेकमा किसानहरूले आफ्नै तवरले मनाउ छन् । असार १५ का दिन एक फेर हिलो टेक्नु भन्ने मान्यता छ । यस दिन रोपाइलाई पर्वको रूपमा मनाइने हुँदा खेतको हिलामा पसेर असारे गीत गाउँदै धान रोप्ने गरिन्छ । हलगोरुले हिल्याएको हिलोमा छुपुछुपु धान रोपेर आपसमा रमाउँदै रोपाहार र बाउसेहरु एकापसमा हिलो छ्यापाछ्याप गरी हिलो खेलेर अन्न दिने माटोलाई माया गर्छन् र गीतका भाकामार्फत् आपसमा माया पिरती समेत साट्ने गर्छन । रोपाइ गरेर थाकेको अवस्थामा पोषिलो र शीतलता प्रदान गर्ने खाद्य परिकार दही चिउरा र अचारको खाजा खाने गरिन्छ। नेपाली समाजमा पूर्वीय परिकार दही चिउरा असारमा र साउनमा खीर भन्ने गरिन्छ । असार १५ वर्षकै सबैभन्दा लामो दिन मानिने हुँदा हिलोमा गाइने असारे गीतले नेपाली समाजमा आजदेखि दिन छोटा र रात लामा हुने हुँदा हिउँदको शुरुवात भयो भन्ने गरिन्छ ।
समस्याहरु
धानको उत्पादनमा निम्न कुराहरूले असर परेको छ:
चौधौँ राष्ट्रिय धान दिवस(२०७४)
‘दुई बाली धान खेतीको विस्तार, आर्थिक समृद्धिको आधार’ मूल नाराका साथ यस वर्षको राष्ट्रिय धान दिवस तथा रोपाइँ महोत्सव, २०७४ मनाइँदैछ ।
किम्वदन्ती
कपिलवस्तु जिल्लाको ऐतिहासिक ठाउँ तिलौराकोट राज्यमा राजा शुद्धोधनले सुनको हलोले खेत जोतेर धान रोप्ने प्रचलन चलाएको किम्वदन्ती छ ।
गौरा पर्व
गौरा सुदूर पश्चिम क्षेत्रको महत्त्वपूर्ण धार्मिक एवं साँस्कृतिक पर्व हो। गौरा पर्व विशेष गरेर डोटी र कुमाउँमा परापूर्व कालदेखि नै मनाउँदै आएको पर्व हो। गौरा पर्व भाद्र कृष्णको षष्ठीदेखि अष्टमीसम्म विभिन्न कार्यक्रमहरूको आयोजना गरेर मनाइन्छ। गौरा पर्वको पहिलो दिन गौरापर्व मनाउने समुदायका महिलाहरूले निराहार रही आ-आफ्नो घरमा तामा वा पित्तलको भाँडोमा 'बिरुडा' अर्थात् पाँचथरीका गेडागुडी भिजाउने गर्छन्। गौरापर्वमा व्रतालु तथा तथा श्रद्धालु महिलाहरूद्वारा गौराघरमा गई गरिने शिव र गौरीको पूजाअर्चनामा बिरुडालाई अक्षता र प्रसादका रूपमा प्रयोग गर्ने गरिन्छ। बिरुडा भिजाएको केही दिनपछि महिलाहरूले सामूहिकरूपमा धान, साउँ, तिल, अपामार्ग आदि बिरुवाका बोटबाट गौराको प्रतिमा (मूर्ति) बनाई गौराघरमा भित्र्याउँछन्। धार्मिक अनुष्ठान एवं पूजाआजाका साथै गौरालाई गौराघरमा भित्र्याइसकेपछि श्रद्धालु महिलाद्वारा शिव र गौरी (गौरा)को पूजाआजा गर्ने गरिन्छ। गौरा भित्र्याइसकेपछि विसर्जन नगरिएसम्म गौराघरमा पुरुष तथा महिलाहरू छुट्टाछुट्टै रूपमा गोलबद्ध भई स्थानीय लोक भाषामा देउडा, चैत, धमारी आदि खेल खेलेर आनन्द लिन्छन्। अनुकूल तिथि हेरी विसर्जन गरिने गौरापर्वले मानिसमा धार्मिक, आस्था, आपसी सद्भाव बढाउन मद्दत पुर्‍याउने मात्र नभई यस वर्षमा व्रत बसी शिव र गौरीको पूजाआजा गर्नाले सुखशान्ति प्राप्त हुने, ईष्ट र कुलदेवता प्रसन्न हुने जनविश्वास छ। सुदूपश्चिमेलीहरूले धुमधामका साथ मनाइने गौरापर्व भाद्र कृष्ण पञ्चमीदेखि सुरु हुने गर्दछ। गौरा पर्वको पहिलो दिन घर–घरमा महिलाले तामाका भाडामा पाँच प्रकारका अन्न भिजाएर पर्वको थालनी गरिन्छ। यो पर्व सुदूरपश्चिममा एक ठूलो पर्वको रूपमा मनाइन्छ । साथै यस पर्वमा सरकारले देशभर गौरा पर्व मनाउने समुदायलाई सार्वजनिक विदा दिने गर्दछ।
मनाउने तरिका
गौरा पर्वमा गहुँ, केराउ, गहत, मास र गुराँस मिसाएर तामाका भाँडामा भिजाइने अन्नको समिश्रणलाई बिरुडा भन्ने गरिन्छ। महिलाहरूले गौरा पर्व सुरु भएको दोस्रो दिन भोलि पानीका मुहान र पँधेरामा शुभ मुर्हतमा सामुहिक रूपमा बिरुडा धोएर गौरा देवीको प्रतिस्थापन गर्ने चलन छ। पार्वतीले कठोर तपस्याद्वारा शिवलाई पतिका रूपमा प्राप्त गरेको पौराणिक कथन अनुसार यस पर्वमा विशेषगरी गौरी अथार्त पार्वतीको पूजाअर्चना गरिन्छ । सप्तमीका दिन गौरा देवीलाई नजिकको मठ–मन्दिरमा भित्र्याएर पुजा–अर्चना गरी महिलाहरूले दुबधागो चढाउने गर्छन्। अष्टमीका दिन त्यही दुबधागो अभिषेक गरेर घाँटीमा लगाएर देवीको पुजा गर्ने परम्परा रहेको छ। सुदूरपश्चिममा महिलाले लगाउने दुबधागोको र पुरुषले लगाउने जनैको जस्तै महत्त्व रहेको छ।
प्राचीन कथा
प्राचीन हैह्यवंशी राजामध्येका सहस्त्रार्जुनले भृगुवंशी ब्राह्मणँहरूबाट आफ्नो धन फिर्ता माग्ने क्रममा ब्रह्मणलाई मारिदिएपछि विधवा भएकी ब्राह्मणीहरूले आफ्नो सतित्व रक्षार्थ निराहार रही गरेका उपासनाको फलस्वरुप एक ब्राह्मणीले तेजिलो पुत्र लाभ गरिन् र सोही पुत्रको तेजले अन्धा हुन पुगेका सहस्त्रार्जुन नाम गरेका ती राजाले माफी माग्नु परेकाले गौरीलाई सर्वशक्तिमान सम्झी उनकै सम्झनामा गौरा पर्व मनाउन थालिएको हो। यो पर्वमा देउडा र धमारी खेल्ने गरिन्छ। गौरा पर्वमा देउडा गीतका माध्यमबाट एक अर्काका दुःख, सुख बाँड्नुका साथै माया, प्रेम बाँड्ने गरिन्छ।
आयरन म्यान ३
आयरन म्यान ३ (Iron Man 3) २०१३ मा बनेको एक सुपर हीरो चलचित्र हो ।
भान्टा
भान्टा अथवा भेन्टा सोलानासिया परिवार अन्तर्गत पर्ने फूल फुल्ने वनस्पति हो। अङ्ग्रेजीमा एग प्लान्ट (eggplant) अथवा ओबेर्जीन (aubergine) भनेर चिनिने यो वनस्पतिको फल सब्जीको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
रुही सिंह
रुही सिंह एक भारतीय अभिनेत्री, मोडल र पूर्व मिस इन्डिया हुन् । रुहीले आफ्नो बलिउड चलचित्रको यात्रा मधुर भण्डारकरको निर्देशनमा बनेको क्यालेन्डर गर्ल्स नामको चलचित्रबाट गरिन् ।
जीवनी
रुही सिंहको जन्म भारतको राजस्थानको जयपुर सहरमा भएको हो । उनको प्राथमिक शिक्षा पनि जयपुरमा भएको हो ।
करियर
सिंहको प्रारम्भिक चाहना गायिका बन्ने थियो ।
सिरानचोक गाउँपालिका
सिरानचोक गाउँपालिका गोरखा जिल्लामा अवस्थित छ । विसं २०७३ सालमा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले ७४४ स्थानीय तह लागू गर्दा गोरखा जिल्लामा साविकका केराबारी, थालाजुङ, हर्भी, छोप्राक, गखु, श्रीनाथकोट र जौबारी गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर सिरानचोक गाउँपालिका घोषणा गरिएको हो ।
भौगोलिक अवस्थिति
सिरानचोक गाउँपालिकाको क्षेत्रफल १२१.६६ वर्गकिलोमिटर रहेको छ । यो गाउँपालिका ८ वडाहरूमा विभाजन गरिएको छ । यस गाउँपालिकको कूल जनसङ्ख्या २३,६२८ रहेको छ । यसको सीमाना पूर्वमा सुलीकोट गाउँपालिका, पश्चिममा पालुङटार नगरपालिका र लमजुङ जिल्ला, उत्तरमा अजिरकोट गाउँपालिका र लमजुङ जिल्ला तथा दक्षिणमा गोरखा नगरपालिकासँग जोडिएको छ ।
दुधराक्ष
दुधराक्ष नेपालको रूपन्देही जिल्लाको सैनामैना नगरपालिकामा अवस्थित एक ठाउँ हो। पहिलाका दुईवटा गाउँ विकास समितिहरू, पर्रोहा र दुधराक्ष, १८ मे २०१४ मा समायोजन भइ एक नयाँ नगरपालिका बनेका थिए। नवौँ राष्ट्रिय जनगणना २०४८का अनुसार, यस ठाउँमा १९५२ वटा घरहरू रहेका थिए भने यहाँको जनसङ्ख्या १०,६८४ रहेको थियो।
फाप्लु
सोलुखुम्बु जिल्लाको सदरमुकाम | ३० मिनेटको दुरीमा रहेका फाप्लु र सल्लेरी जुम्ल्याहा वजार हुन |
फाप्लुमा काठमाडौंबाट दैनिक चार वटा उडान हुन्छन्। हवाईजहाजले आधा घण्टामै पुर्‍याउने फाप्लु, जिरीसम्म एक दिनको बसयात्रा र त्यहाँबाट दुई दिनको पैदल यात्रामा पनि पुग्न सकिन्छ। कच्ची सडक अलि परैसम्म गए पनि नियमित यातायात नचलेकाले ट्रेकिङ रुचाउनेहरूका लागि रमाइलै लाग्छ जिरी-फाप्लु पदयात्रा। पैदल गएर हवाईजहाजमा फर्कन पनि सकिन्छ। बाटोमा खाने-बस्ने सामान्य सुविधा पाइन्छ।
तीनतिरबाट पहाडले छेकेको खोँचमा बसेको फाप्लु विमानस्थलदेखि नै नुम्बुर (६९५९ मि.) र कार्यालुङ (६५११ मि.) हिमालले स्वागत गर्छन्। सगरमाथा हेर्न चाहिँ फाप्लुबाट तीन घण्टाको बाटो रत्नागे वा ६ घण्टाको जूनबेसी पुग्नुपर्छ। फाप्लुबाट तीन घण्टा परको फुर्तेनबाट पनि सगरमाथाको राम्रो दृश्यावलोकन गर्न सकिन्छ। चार सय वर्ष पुराना बौद्ध गुम्बा भएको जूनबेसी पाँच सय जति भिक्षु, आनी र ननहरूको बासस्थान पनि हो। यहाँ थुप्तेन, छोलिङलगायत गुम्बाका बौद्धमार्गीहरूको आत्मीयता पाइन्छ। रत्नागे र जूनबेसीमा एक-दुई रात बस्ने गरी गयो भने झ्नै रमाइलो हुन्छ। अलिपरका पिके डाँडा, तामाखानीसम्म पुग्ने हो भने तीनदेखि सात दिन हिँड्नुपर्छ। फाप्लुबाट हिँडेरै दुई दिनमा लुक्ला र तीन दिनमा नाम्चेबजार पुग्न पनि सकिन्छ।
फाप्लु र सल्लेरी वरपरका एक दर्जन गुम्बा तथा पुराना शेर्पा घरहरूको आकर्षण बेग्लै छ। उत्तरतिरको अग्लो डाँडामाथिको चेवाङ गुम्बाबाट फाप्लु र सल्लेरीलाई हेर्दा हवाईजहाजबाट तल हेरे जस्तै लाग्छ। यो गुम्बा फाप्लुका नामी शेर्पा, साङ्गे लामाको परिवारले बनाएको हो। फाप्लुमा साङ्गे र उनको परिवारका धेरै किस्सा र कामहरू सुन्न-देख्न पाइन्छ। राणा प्रधानमन्त्री चन्द्रशम्शेरका मीत साङ्गेले १४० वर्षअघि बनाएको भव्य घरसहितको गुम्बाले अझ्ै पनि आगन्तुकहरूको ध्यान तानिरहेको छ। उनका छोरा-नातिले बनाएका ठूला घरहरू पनि फाप्लुको आकर्षण नै छन्। फाप्लुबाट दक्षिणतिर चेल्सामा ४० वर्षअघि बसेको तिब्बती शरणार्थी बस्ती छ, जहाँ करिब सय जना शरणार्थी भेटिन्छन्। यहाँको ज्वालामाई मन्दिर पनि प्रसिद्ध छ।
फाप्लु र सल्लेरीमा साङ्ग्रिला गेष्टहाउस, नुम्बुर लज, एभरेष्ट गेष्टहाउस, होटल डेल शेर्पालगायत एक दर्जन जति राम्रा होटल तथा गेष्टहाउस छन् भने घरैपिच्छे जस्तो देखिने साना होटल, रेस्टुरेन्ट पनि पाहुनको स्वागत-सत्कार गर्न तम्तयार भेटिन्छन्। एक दिन खान र बस्न १०० अमेरिकी डलर लिएर प्रायः विदेशी पर्यटकहरूलाई राख्ने विदेशीकै व्यवस्थापनमा चलेको होटल डेल शेर्पाबाहेक अन्य होटल, गेष्टहाउसमा रु.३०० सम्ममा कोठा पाइन्छन्। सादा खानाको लागि रु.१५० र मासुभातको लागि रु.२०० खर्च हुन्छ। कति दालभात मात्रै खाने? आलुको रोटी, सेक्पा, फाल्की जस्ता शेर्पा खानाको स्वाद लिन नचुक्नोस्, खुबै मीठो लाग्नेछ।
डाँडाको भिरालो भागमा लमतन्न परेर बसेको सल्लेरी बजार त्यसै घुम्न पनि आनन्दै लाग्छ। बीचमा गाडी गुड्न सक्ने कच्ची सडक छ र सडकको दुवैपट्टि लस्करै घर, पसल, होटल रेस्टुरेन्ट, सरकारी-गैरसरकारी संस्थाका कार्यालय, शैक्षिक केन्द्रहरू तलदेखि माथिसम्मै छन्। एम्बुलेन्स, ट्याक्टर र मोटरसाइकल जस्ता बोकेर पुर्‍याइएका केही यातायातका साधनहरू पनि आक्कलझ्ुक्कल दौडिरहेका हुन्छन्। साताको एकदिन ठूलै हाट लाग्ने नयाँबजार र दोर्पु बजार सल्लेरीमै छन्। २० वर्ष पुरानो हुन लागिसक्दा पनि नयाँ बजार नयाँ नै छ। शेर्पा, राई र क्षेत्रीहरूको मुख्य बसोबास रहेको सोलुखुम्बुको सदरमुकाम सल्लेरीमा नेवार, बाहुनलगायत अन्य जातजाति पनि राम्रै सङ्ख्यामा देखिन्छन्।
कम्तीमा पनि तीनदेखि पाँच दिनको समय निकालेर फाप्लु-सल्लेरी जाने हो भने घुमघामको आनन्द मज्जैले लिन सकिन्छ। यस्तै आनन्दमा रमाएर होला गायिका पार्वती राईले टीका चाम्लिङको शब्दमा गाएकी छन्।
कल कल गर्दै बगिरहन्छ खोला कल्लेरी
आउनुस् हजुर हिमाल हेर्न सोलु-सल्लेरी
{stub}
प्रियङ्का कार्की
प्रियङ्का कार्की (Priyanka Karki) एक नेपाली मोडल तथा अभिनेत्री हुन्। थ्री लभर्सबाट उनले नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा कदम राखेकी हुन्।
प्रारम्भिक जीवन
प्रियंकाको जन्म नेपालको राजधानी सहर काठमाडौँमा भएको हो। उनका बुवा भुपेन्द्र कार्की हुन् भने आमा रक्षा मल्होत्रा हुन्। उनका एक भाइ प्रणित कार्की छन् जो अमेरिकाको न्यु योर्कमा बस्छन्।
सन् २००५ मा मिस टिन नेपालको उपाधि जितेपछि कार्की आफ्नो पढाइलाई निरन्तरता दिन अमेरिका गएकी थिइन्। उत्तरी अलाबामा विश्वविद्यालयमा, उनले थिएटरमा नाबालिगको साथ फिल्म र डिजिटल मिडिया उत्पादनमा मेजर गरे र सुम्मा कम लाउडमा स्नातक गरेकी थिइन्।
अभिनय जीवन
कार्की अमेरिकाको सानो चलचित्र ‘भुल्ने पो हो की’ मा देखिएकी थिइन् । पछि उनले दयाहाङ राईको विपरित झोलेमा वेश्याको भूमिका निर्वाह गरिन् । झोलेले बक्स अफिसमा १० मिलियन भन्दा बढी कमायो। सन् २०१५ मा, उनले सौरम राज तुलाधर र सौगात मल्ल संग गैंगस्टर थ्रिलेड सदंगा मा अभिनय गरिन्, जसलाई दर्शकहरु द्वारा सकारात्मक रूप प्राप्त भयो। उनको अर्को ठूलो रिलीज सुरज सिंह ठकुरीको विपरित नाइ नभन्नु ल २ थियो, जसले चार मिलियन रू कमाएको थियो। उनी किशोर शिवाकोटी र आशा भोस्लेको गीत 'गुराँस फुल्यो बनै भरी' सहित धेरै म्युजिक भिडियोहरूमा पनि देखा परिन्।
उनको अर्को रिलिज आवरनले बक्स अफिसमा अघिल्ला चलचित्रहरू जस्तै राम्रो प्रदर्शन गर्न सकेन। व्यापारिक सफलता नभए पनि यसले कार्कीलाई नेपाली संगीत उद्योगमा गायिकाको रूपमा लन्च गर्यो र उनले यम बुद्धसँग मिलेर आवरनको मौलिक साउन्डट्र्याक गाउन गइन्।
कार्कीले अमेरिकामा भुल्ने पो हो कि भन्ने छोटो फिल्म परियोजना भूमिका निभाएकी थिइन् र दोस्रो फिल्म झोले मा उनले वेश्याको चरित्रमा भूमिका निभाएकी थिइन्, जुन दयाह्यांग राइले निर्देशन गरेका हुन्।
व्यक्तिगत जीवन
प्रियङ्का कार्कीले २२ वर्षको उमेरमा न्यूयोर्कको ट्रॉयमा बस्ने रोचक मैनालीसँग विवाह गरेकी थिइन् भने दुई वर्षपछि उनीहरुको सम्बन्धविच्छेद भएको थियो। वर्षौंको अनुमान पछि, कार्कीले फेब्रुअरी २०२० मा आफ्नो लामो समयको प्रेमी तथा नेपाली चलचित्रका अभिनेता आयुष्मान डीएस जोशीसँग विवाह गरेकी थिइन्। सेप्टेम्बर २०२१ मा उनले आफ्नो पहिलो बच्चा, एउटी छोरीलाई जन्म दिएकी थिइन्।
यो पनि हेर्नुहोस्
■ नम्रता श्रेष्ठ
■ ऋचा शर्मा
■ निशा अधिकारी
लहान इन्टरनेशनल कलेज
लहान इन्टरनेशनल कलेज सिराहा जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
साल
Shorea robusta, also known as śāl, sakhua or shala tree, is a species of tree belonging to the Dipterocarpaceae family.
कोलोम्बिया राष्ट्रिय फुटबल टोली
कोलम्बिया राष्ट्रिय फुटबल टीमले अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिताहरूमा कोलम्बियाको प्रतिनिधित्व गर्ने गर्छ ।
खनार
खनार सुनसरी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
हिमाल दर्शन क्याम्पस
हिमाल दर्शन क्याम्पस सोलुखुम्बु जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
मत्स्यकन्या
मत्स्यकन्या (Mermaid) एक दन्त्यकथामा आधारित जलजीव हो जसको टाउको एवं शरीर आइमाइको हुन्छ र तल्लो भागमा खुट्टाहरूको स्थानमा माछाको पुच्छर हुन्छ। जलपरिहरू धेरैजसो कहानी तथा दन्त्य कथाहरूमा सुन्न पाइन्छन्।
संक्षेप
"मत्स्यकन्या"को अङ्ग्रेजी नाम मर्मेड फ्रेंच शब्द मर याने "सागर" र मेड याने स्त्री या युवा केटीले बनेको छ । केही सिनेमाहरूमा यिनीहरूलाई पुरुष रूप जलमानव पनि देखाइएको छ परन्तू सबै दंत कथाहरूको अनुसार यो केवल स्त्रिहरू नै हुन्छ।
कथाहरूको अनुसार जलपरिहरु मधुर धुनमा गाना गा गरेर मान्छेहरू या देवताहरूको आफ्नो ओर आकर्षित गर्छ जसबाट उनको ध्यान भटक जान्छ। उनको यस बरतावको कारण धेरैं मान्छे जहाज देखि समुंदरमा कुद जान्छन् याह पुरा जहाज नैले डुबते छ। केही कहानियहरूमा जलपरियां डुबते भएका मान्छेहरूको मदद गर्नको प्रयासमा उनको जान पनिले लिन्छ। यो पनि भने जान्छको उनी मान्छेहरू लाई आफ्नो जलमग्न विश्वमा लिएर जान्छ। हांस क्रिश्चनको द लिटल मर्मेडमा यो भने गएको छको जलपरियां यो भुल जान्छको मान्छे पानीको भितर सांस हैनले सकते, केही कहानियोंको अनुसार उनी मान्छेहरू लाई जानबुझ गरेर डुबो देती छ। जलपरियहरूको गाना उनको लागि श्राप मानिन्छ।
आधुनिक युगमा जलपरियां समुंदर र लुटेरोंको कहानियहरूमा पाइन्छ र धेरैं पल्ट इन्हे जलगाई, जसलाई मलेटी भन्छन्,को रूपमा देखिन्छ। नाभिक यिनी जिवहरूलाई दुर देखि देखेर उन्हे जलपरी समझ बस्छन।
सांस्कृतिक तरिकामा जलपरियां बिना कपडोंको बताएएको छमा सेंसरशिपको चलते, जुन अधिकतर फिलिमहरूमा विवादको विषय हुन्छ, यो प्रयास गरिन्छको जलपरियोंको लामो बाल उनको स्तनहरूलाई ढक लें। जहां सेंसरशिपको कडी शर्तें लागू हुन्छ वहां जलपरियां विभिन्न प्रकारको जल सामग्री, जस्तैं सिप्पियां या बिरुवाहरू, देखि बने कपडा पहनी भयो दिखाई जाति हो।
प्राचिन पुर्व मा
जलपरियोंको सबै भन्दा पहिलो कहानियां असायरियामा १००० इसा पुर्व पाउईएको छ। देवी अटार्गेटिस, जुन असायरियन र रानी सेमिरमिसको आमा थियो, एक चरवाहे भन्दा एकदम प्यार गर्दथ्योमा ना चाहते भएका पनि उसलाई मारना पर्यो। यस कुराले शर्मिंदा भएर उनले तलाबमा छलांग लाग्यो दी बढी एक माछाको रूपले लिया, परन्तू पानी पनि उनको सुंदरताको छिपा न सका। यस कारण उनले एक जलपरीको रूपले लिया। ग्रीक कहानियहरूमा अटार्गेटिसको डेरकेटो मानिन्छ।
एक लोकप्रिय ग्रीक कहानीको अनुसार महान अलेक्सैंडरको बहिनी थेसालयनिक मरन पछि एक मत्स्यकन्या बनिन। जलपरीको रूपमा त्यो जिउँदो रही र हरेक जब उनले एक जहाजको देख्यो त उनले उनको नाभिकहरू भन्दा एक नै प्रश्न पुछा: "क्या महान अलेक्सैंडर जिवित है" ("Ζει ο Βασιλιάς Αλέξανδρος;"), जसको सही जवाब था: "त्यो जिवित छ र विश्वमा राज गर्दछ" (Greek: "Ζει και βασιλεύει και τον κόσμο κυριεύει")। यस जवाब देखि त्यो एकदम खुशी भयो र उनले पानीको शान्त गरेर जहाजको जाने दिए। यदी दुसरा कुनै जवाब मिलता त त्यो गुस्सेमा आएर समुंदरमा तुफान तथा बवंडर ला गरेर जहाजको डुबो देती।
अरेबियन नाइट्स
वन थाउसंड ऐंड वन नाइट्समा यस्तो धेरैं कहानियां छ जसमा जलमानवोंको कहानियहरूको जिक्र छ। अन्य कहानियोंको विपरित यो मान्छेहरू देखि मिलते जुलते छ लिकिन पानीमा रहन र सांस लिनको काबिलियत राखछन। उनी मान्छेहरू सँग संभोग पनि गर्छन र यस्तो मिलन देखि जन्महरू बच्चाहरू पनि पानीमा रहन काबिलियत सँग पैदा हुन्छन्।
एक अन्य अरेबियन नाइट्सको कहानी "अबदुल्ला द फिशरमैन ऐंड अबदुल्ला द मर्मैन"मा मुख्य किरदार अबदुल्लाको पानीमा सांस लिनको काबिलियत मिल जान्छ र त्यो तैर गरेर जलमग्न विश्वमा प्रवेश गर्दछ जहां पैसा र कपडा कुनै मायने हैन रखते। अन्य अरेबियन नाइट्सको कहानियहरूमा यस्तो धेरैं सभ्यताहरूको जिक्र छ जुन तकनिकी रूप देखि धेरैं ज्यादा उन्नत थियो परन्तू आफ्नो मतभेदोंको चलते ध्वस्त भयो।
चीन
पुरानी चीनी कहानियहरूमा जलपरियां एक खास जिव थियो जसको आंसू मोतियहरूमा बदल जान्थे। यिनी करणोंको चलते माझिहरू उन्हे पकडनेको निरंतर प्रयास गर्थे परन्तू जलपरियां आफ्नो गानों देखि उन्हे पानीको गहराइयहरूमा खिंच लेती थियो।
रामायण
भारतीय रामायणको थाई तथा कम्बोडियाई संस्करणहरूमा रावनको छोरी सुवर्णमछा (सोनेको जल परी)को उल्लेख गरिएको छ। त्यो हनुमानको लंका सम्म सागर सेतू बनाउन प्रयास विफल गर्ने कोशिश गर्छमा अंततः उससे प्यार गर्न लाग्छ। भारतीय दंत कथाहरूमा भगवान विष्णुको मत्स्यावतारको उल्लेख छ जसको शरीरको उपरी भाग मानवको तथा निछला भाग माछाको छ।
दिखनेको घटनाएं
जलपरियोंको देखे जानेको दावें धेरैं पल्ट गरियो छ जुन जावा देखि लिएर ब्रिटिश कोलंबिया सम्म शामिल छ। दुइ कनेडियाई घटनाहरू जुन वैकुवर र विक्टोरियाको नजदिकी इलाकहरूमा भएको थियो।
सैजन
सैजन, सहिजन अथवा सजिवन तराई प्रदेशमा हुने अग्ला रूखमा लामा लामा बोडीका आकारका तरकारी खानहुने कोसा फल्ने एक रूख हो । यसको कोसा छिप्पिएपछि चपाएर पानी खाँदा गुलियो हुने भएकोले यसलाई कवाफचिनी अथवा शीतलचिनी पनि भनिन्छ । नेपाली भाषामा कतै कतै शीतल चिनी पनि भनेर चिनिने यो वनस्पतिलाई संस्कृतमा सोभञ्जन, शिग्रु र तीक्ष्णगन्धा आदि नामले सम्बोधन गरिन्छ। अङ्ग्रेजीमा ड्रमस्टिक (DRUMSTICK) भनिने यसको बोटानिकल नाम मोरिङ्गा ओलिफेरा (Moringa oleifera) हो। यो गुणकारी वृक्ष ईशाको पहिलो शताब्तीतिर आयुर्वेदीय औषधी प्रयोगका रूपमा पत्ता लागेको हो। आयुर्वेदमा यसका बारेमा धेरै व्याख्या गरिएको छ। यसको उद्गम स्थल भारतवर्षको उत्तरी क्षेत्र अर्थात् हिमाली क्षेत्रसँग जोडिएको नेपाल र भारतको महाभारत पर्वत शृङ्खला तथा समथर मैदान हो भन्ने वनस्पति शास्त्रीहरूको ठम्याइ छ। आयुर्वेदमा व्याख्या गरिएअनुसार यो वृक्ष १२ प्रजातिको हुन्छ। यो वृक्ष वर्णको हिसाबले सेतो र रातो गरी दुई प्रकारको हुन्छ भने स्वादको हिसावले तीतो र मिठो गरी दुई प्रकारको हुन्छ। विशेषगरी यो वनस्पतिको बियाँ मुखमा हालेर पानी खाएपछि पानी सबै गुलियो र शीतल हुने भएकाले नै यसलाई शीतल चिनी भन्ने गरिएको हुनुपर्छ।
गुगल विद्वान
Google Scholar एक स्वतन्त्र रूपमा पहुँचयोग्य वेब खोज इन्जिन हो जसले प्रकाशन ढाँचा र अनुशासनहरूको एर्रेमा विद्वान साहित्यको पूर्ण पाठ वा मेटाडेटालाई अनुक्रमणिका गर्दछ। नोभेम्बर 2004 मा बिटामा जारी गरिएको, गुगल स्कॉलर अनुक्रमणिकाले सहकर्मी-समीक्षा गरिएका अनलाइन शैक्षिक जर्नलहरू र पुस्तकहरू, सम्मेलनका कागजातहरू, शोध प्रबंधहरू, प्रिप्रिन्टहरू, सारहरू, प्राविधिक प्रतिवेदनहरू, र अदालतको राय र पेटेन्टहरू सहित अन्य विद्वान साहित्यहरू समावेश गर्दछ।
सैजन
केही विशेषज्ञले यसलाई दुनियामा सबैभन्दा बढी उपयोगी बिरुवाका रूपमा मान्ने गरेका छन्। विशेषज्ञका अनुसार एउटा शीतल चिनीको बोटबाट ३०० किसिमका रोगको उपचार गर्न सकिन्छ। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले ४२ वर्षदेखि यसको अनुसन्धान गरिरहेको छ। स्वस्थ शरीर र राम्रो स्वास्थ्य राख्नका निम्ति मानिसको शरीरलाई पर्याप्त मात्रामा भिटामिन, खनिज तत्व, प्रोटिन, कार्बोहाइडे्रटलगायत् पदार्थ आवश्यक हुन्छ। प्रोटिनलाई शरीर निर्माणको आधारमध्ये एक मानिन्छ। मानिसको शरीरलाई २१ किसिमका एमिनो एसिड चाहिन्छ। यी सबै पाउन मासु र दूधलाई सर्वोत्तम स्रोत मानिँदै आएको छ तर आश्चर्यलाग्दो तथ्य के छ भने मासु, दूध र अण्डामा जस्तै सबै किसिमका एमिनो एसिड शीतल चिनीमा पाइएको छ। त्यसैगरी शीतल चिनीमा सुन्तलामा भन्दा ७ गुणा बढी भिटामिन “सी”, गाजरमा भन्दा ४ गुणा बढी भिटामिन “ए”, दूधमा भन्दा ४ गुणा बढी क्याल्सियम, केरामा भन्दा ३ गुणा बढी पोटासियम, दहीमा भन्दा २ गुणा बढी प्रोटिन पाइन्छ।
गुगल विद्वान
Google Scholar ले खोज परिणामहरूमा समावेश गर्नका लागि फाइलहरू पहिचान गर्न वेब क्रलर वा वेब रोबोट प्रयोग गर्दछ। Google Scholar मा अनुक्रमणिकाको लागि सामग्रीको लागि, यो निश्चित निर्दिष्ट मापदण्डहरू पूरा गर्नुपर्छ। मार्क र रिक्याप्चर विधि प्रयोग गरेर PLOS One मा प्रकाशित पहिलेको सांख्यिकीय अनुमानले 100 मिलियनको अनुमानित अंग्रेजीमा प्रकाशित सबै लेखहरूको लगभग 79-90% कभरेज अनुमान गरेको छ। यो अनुमानले इन्टरनेटमा कतिवटा कागजातहरू सित्तैमा उपलब्ध थिए भनेर पनि निर्धारण गर्छ। गुगल स्कलरलाई पत्रिकाहरूको जाँच नगरेको र यसको अनुक्रमणिकामा शिकारी पत्रिकाहरू समावेश गरेकोमा आलोचना गरिएको छ।
सैजन
शीतल चिनीको १०० ग्राम पातमा १३.४, कोसामा ३.७ र सुकाएको पातको धुलोमा ३८.२ ग्राम कार्बोहाइड्रेट पाइन्छ। १०० ग्राम शीतल चिनीको कोसामा ०.१ र सुकेको पातको धुलोमा २.३ ग्राम फ्याट पाइन्छ। १०० ग्राम शीतल चिनीको सुकेको पातको धुलोमा २०५ क्यालोरी र कोसामा २६ क्यालोरी पाइन्छ। शीतल चिनीको कोसा र पातको प्रयोगले पाचन क्रियालाई बलियो पार्छ। मधुमेह र उच्च रक्तचापको समस्या भएका व्यक्तिका लागि यो अति नै उपयोगी मानिन्छ। एकदेखि ३ वर्षका साना नानी, बच्चालाई दूध खुवाउँदै गरेका आमा र रोग लागेर तङ्रिदै गरेका मानिसका निम्ति शीतलचिनीबाट पाइने पोषणतत्व अत्यन्त लाभकारी ठहर भएको छ। पुग्ने जति पोषिलो खानेकुरा खान नपुग्ने कम आम्दानी हुनेहरुका निम्ति शीतल चिनी एउटा अत्यन्त उत्तम विकल्प ठान्ने गरिएको छ।
गुगल विद्वान
युनिभर्सिटी अफ मिशिगन पुस्तकालय र अन्य पुस्तकालयहरू जसका संग्रहहरू गुगलले गुगल बुक्स र गुगल स्कॉलरका लागि स्क्यान गरेका थिए स्क्यानका प्रतिलिपिहरू राखेका छन् र तिनीहरूलाई HathiTrust डिजिटल लाइब्रेरी सिर्जना गर्न प्रयोग गरेका छन्।
इतिहास
गुगल स्कॉलर एलेक्स वर्स्टाक र अनुराग आचार्य बीचको छलफलबाट उत्पन्न भयो, जुन दुबैले गुगलको मुख्य वेब सूचकांक निर्माणमा काम गरिरहेका थिए। तिनीहरूको लक्ष्य "विश्वका समस्या समाधानकर्ताहरूलाई 10% अधिक कुशल बनाउन" वैज्ञानिक ज्ञानमा सजिलो र अधिक सटीक पहुँचको अनुमति दिएर थियो। यो लक्ष्य गुगल स्कॉलरको विज्ञापन नारा " दिग्गजहरूको काँधमा खडा हुनुहोस् " मा प्रतिबिम्बित छ, जुन आइज्याक न्यूटनले उद्धृत गरेको बर्नार्ड अफ चार्टर्सलाई दिइएको एउटा विचारबाट लिइएको थियो, र आफ्नो क्षेत्रमा योगदान पुर्‍याउने विद्वानहरूको लागि एउटा सहमति हो। शताब्दीयौं, नयाँ बौद्धिक उपलब्धिहरूको लागि आधार प्रदान गर्दै। गुगल स्कॉलरमा पाठहरूको लागि मूल स्रोतहरू मध्ये एक मिशिगन विश्वविद्यालयको मुद्रण संग्रह हो।
विद्वानले समयको साथमा सुविधाहरूको दायरा प्राप्त गरेको छ। 2006 मा, RefWorks, RefMan, EndNote, र BibTeX जस्ता ग्रन्थसूची प्रबन्धकहरूलाई समर्थन गर्दै उद्धरण आयात गर्ने सुविधा लागू गरिएको थियो। 2007 मा, आचार्यले घोषणा गरे कि Google Scholar ले आफ्ना प्रकाशकहरूसँग सम्झौता गरी जर्नल लेखहरू डिजिटलाइज गर्ने र होस्ट गर्ने कार्यक्रम सुरु गरेको थियो, Google Books बाट अलग एउटा प्रयास, जसको पुरानो जर्नलहरूको स्क्यानले विशेष मुद्दाहरूमा विशिष्ट लेखहरू पहिचान गर्न आवश्यक मेटाडेटा समावेश गर्दैन। 2011 मा, Google ले स्कॉलरलाई यसको खोज पृष्ठहरूमा उपकरणपट्टीहरूबाट हटायो, यसलाई कम सजिलैसँग पहुँचयोग्य र यसको अस्तित्वको बारेमा पहिले नै थाहा नभएका प्रयोगकर्ताहरूका लागि कम पत्ता लगाउन सकिने बनाउँदै। यस अवधिको वरिपरि, CiteSeer, Scirus, र Microsoft Windows Live Academic खोज जस्ता समान सुविधाहरू भएका साइटहरू विकसित भएका थिए। यी मध्ये केही अब निष्क्रिय छन्; 2016 मा, माइक्रोसफ्टले एक नयाँ प्रतिस्पर्धी, माइक्रोसफ्ट एकेडेमिक सुरु गर्यो।
व्यक्तिगत विद्वानहरूको लागि व्यक्तिगत "विद्वान उद्धरण प्रोफाइलहरू" सिर्जना गर्ने सम्भावनाको साथ, 2012 मा एक प्रमुख वृद्धि रोल आउट गरिएको थियो। नोभेम्बर 2013 मा प्रस्तुत गरिएको सुविधाले लग-इन गरिएका प्रयोगकर्ताहरूलाई खोज परिणामहरू "Google विद्वान पुस्तकालय" मा बचत गर्न अनुमति दिन्छ, एक व्यक्तिगत संग्रह जुन प्रयोगकर्ताले छुट्टै खोजी गर्न र ट्यागहरूद्वारा व्यवस्थित गर्न सक्छ। "मेट्रिक्स" बटन मार्फत, यसले रुचिको क्षेत्रमा शीर्ष जर्नलहरू प्रकट गर्दछ, र यी जर्नलको प्रभाव उत्पन्न गर्ने लेखहरू पनि पहुँच गर्न सकिन्छ। मेट्रिक्स सुविधाले अब विज्ञानका सम्पूर्ण क्षेत्रहरू, साथै शैक्षिक पत्रिकाहरूको प्रभाव हेर्न समर्थन गर्दछ।
सुविधाहरू र विशिष्टताहरू
Google Scholar ले प्रयोगकर्ताहरूलाई लेखहरूको डिजिटल वा भौतिक प्रतिलिपिहरू खोज्न अनुमति दिन्छ, चाहे अनलाइन वा पुस्तकालयहरूमा। यसले "विद्वानको रूपमा मानिने चयन गरिएका वेब पृष्ठहरू सहित पूर्ण-पाठ जर्नल लेखहरू, प्राविधिक, प्रिप्रिन्टहरू, थेसिसहरू, पुस्तकहरू, र अन्य कागजातहरू" अनुक्रमणिका गर्दछ। गुगल स्कॉलरका धेरै खोज परिणामहरू व्यावसायिक जर्नल लेखहरूमा लिङ्क भएकाले, धेरैजसो व्यक्तिहरूले एउटा लेखको सार र उद्धरण विवरणहरू मात्र पहुँच गर्न सक्षम हुनेछन्, र सम्पूर्ण लेखमा पहुँच गर्न शुल्क तिर्नुपर्छ। खोजी गरिएका कुञ्जी शव्दहरूका लागि सबैभन्दा सान्दर्भिक नतिजाहरू पहिले सूचीबद्ध गरिनेछन्, लेखकको श्रेणीको क्रममा, यससँग लिङ्क गरिएका सन्दर्भहरूको सङ्ख्या र अन्य विद्वान साहित्यहरूमा तिनीहरूको सान्दर्भिकता, र पत्रिकामा देखा पर्ने प्रकाशनको श्रेणीकरण
समूह र साहित्यमा पहुँच
यसको "समूहको" सुविधा प्रयोग गरेर, यसले जर्नल लेखहरूमा उपलब्ध लिङ्कहरू देखाउँछ। 2005 संस्करणमा, यो सुविधाले एउटा लेखको सदस्यता-पहुँच संस्करणहरू र लेखहरूको पूर्ण-पाठ संस्करणहरू मुक्त गर्न लिंक प्रदान गर्‍यो; धेरै जसो 2006 को लागि, यसले केवल प्रकाशकहरूको संस्करणहरूमा लिङ्कहरू प्रदान गर्यो। डिसेम्बर 2006 देखि, यसले दुबै प्रकाशित संस्करणहरू र प्रमुख खुला पहुँच भण्डारहरूमा लिङ्कहरू प्रदान गरेको छ, जसमा व्यक्तिगत संकाय वेब पृष्ठहरूमा पोस्ट गरिएका सबै र समानताद्वारा पहिचान गरिएका अन्य असंरचित स्रोतहरू समावेश छन्। अर्कोतर्फ, गुगल स्कॉलरले टोल पहुँच र खुला पहुँच स्रोतहरू बीच स्पष्ट रूपमा फिल्टर गर्न अनुमति दिँदैन, अनपेवालले प्रस्ताव गरेको एक सुविधा र यसको डाटा इम्बेड गर्ने उपकरणहरू, जस्तै वेब अफ साइन्स, स्कोपस र अनपेवाल जर्नलहरू, पुस्तकालयहरू द्वारा गणना गर्न प्रयोग गरिन्छ। वास्तविक लागत र तिनीहरूको संग्रहको मूल्य।
उद्धरण विश्लेषण र उपकरणहरू
यसको "उद्धृत द्वारा" सुविधा मार्फत, गुगल स्कॉलरले लेखहरूको सारमा पहुँच प्रदान गर्दछ जुन लेखलाई हेरिएको छ। यो विशेष गरी यो सुविधा हो जसले पहिले मात्र CiteSeer, Scopus, र Web of Science मा पाइने उद्धरण अनुक्रमणिका प्रदान गर्दछ। Google Scholar ले लिङ्कहरू पनि प्रदान गर्दछ ताकि उद्धरणहरू विभिन्न ढाँचाहरूमा प्रतिलिपि गर्न सकिन्छ वा प्रयोगकर्ता-चयनित सन्दर्भ प्रबन्धकहरू जस्तै Zotero मा आयात गर्न सकिन्छ।
सम्बन्धित लेखहरू
यसको "सम्बन्धित लेखहरू" सुविधा मार्फत, गुगल विद्वानले निकटसँग सम्बन्धित लेखहरूको सूची प्रस्तुत गर्दछ, मुख्य रूपमा यी लेखहरू मूल परिणामसँग कत्तिको मिल्दोजुल्दो छन्, तर प्रत्येक कागजको सान्दर्भिकतालाई पनि ध्यानमा राखेर क्रमबद्ध गरिएको छ।
अमेरिकी कानूनी मामला डाटाबेस
गुगल स्कलरको अमेरिकी केसहरूको कानूनी डाटाबेस व्यापक छ। प्रयोगकर्ताहरूले 1950 देखि अमेरिकी राज्य पुनरावेदन र सर्वोच्च अदालतका मुद्दाहरू, 1923 देखि अमेरिकी संघीय जिल्ला, पुनरावेदन, कर, र दिवालियापन अदालतहरू र 1791 देखि अमेरिकी सर्वोच्च अदालतका मुद्दाहरूका प्रकाशित रायहरू खोज्न र पढ्न सक्छन् गुगल स्कॉलरले केस भित्र क्लिक गर्न मिल्ने उद्धरण लिङ्कहरू इम्बेड गर्दछ र कसरी उद्धृत ट्याबले वकिलहरूलाई अदालतको निर्णयमा अघिल्लो मुद्दा कानून र त्यसपछिका उद्धरणहरू अनुसन्धान गर्न अनुमति दिन्छ।
सीमितता र आलोचना
केही खोजकर्ताहरूले गुगल स्कॉलरलाई सदस्यता-आधारित डाटाबेसहरूमा तुलनात्मक गुणस्तर र उपयोगिता भएको भेट्टाए जब केही विशिष्ट जर्नलहरूमा लेखहरूको उद्धरणहरू हेर्दा। समीक्षाहरूले मान्यता दिन्छ कि यसको "उद्धृत द्वारा" विशेषताले विशेष रूपमा स्कोपस र वेब अफ साइन्ससँग गम्भीर प्रतिस्पर्धा खडा गर्छ। बायोमेडिकल फिल्डमा हेरेर गरिएको एक अध्ययनले गुगल स्कलरमा उद्धरण जानकारी "कहिलेकाहीँ अपर्याप्त, र कम पटक अद्यावधिक" भएको फेला पारेको छ। गुगल स्कॉलरको कभरेज अन्य सामान्य डाटाबेसहरूको तुलनामा अनुशासन अनुसार फरक हुन सक्छ। गुगल स्कॉलरले सकेसम्म धेरै जर्नलहरू समावेश गर्ने प्रयास गर्दछ, सिकारी जर्नलहरू सहित, जसमा शैक्षिक कठोरताको कमी हुन सक्छ। शिकारी जर्नलहरूमा विशेषज्ञहरू भन्छन् कि यस प्रकारका जर्नलहरूले "छद्म-विज्ञानको साथ विश्वव्यापी वैज्ञानिक रेकर्डलाई प्रदूषित गरेको छ" र "गुगल स्कलरले कर्तव्यपूर्वक र सायद अन्धाधुन्ध रूपमा यसको केन्द्रीय सूचकांकमा समावेश गर्दछ।"
गुगल स्कॉलरले क्रल गरिएका वा प्रकाशकहरू समावेश गरिएका जर्नलहरूको सूची प्रकाशित गर्दैन, र यसको अद्यावधिकहरूको आवृत्ति अनिश्चित छ। बिब्लियोमेट्रिक प्रमाणले गुगल स्कलरको विज्ञान र सामाजिक विज्ञानको कभरेज अन्य शैक्षिक डाटाबेसहरूसँग प्रतिस्पर्धात्मक छ भनी सुझाव दिन्छ। 2017 को रूपमा, विद्वानको कला र मानविकीहरूको कभरेज अनुभवात्मक रूपमा अनुसन्धान गरिएको छैन र यी क्षेत्रहरूमा अनुशासनहरूको लागि विद्वानको उपयोगिता अस्पष्ट छ। विशेष गरी प्रारम्भमा, केही प्रकाशकहरूले विद्वानलाई आफ्नो पत्रिकाहरू क्रल गर्न अनुमति दिएनन्। Elsevier पत्रिकाहरू मध्य 2007 देखि समावेश गरिएको छ, जब Elsevier ले यसको अधिकांश ScienceDirect सामग्री Google Scholar र Google को वेब खोजमा उपलब्ध गराउन थाल्यो। यद्यपि, २०१४ को अध्ययन ले अनुमान गरेको छ कि गुगल स्कलरले अङ्ग्रेजीमा लेखिएका सबै विद्वान कागजातहरूमध्ये लगभग ९०% (लगभग १०० मिलियन) भेट्टाउन सक्छ। ठूला स्तरीय अनुदैर्ध्य अध्ययनहरूले 40 र 60 प्रतिशत वैज्ञानिक लेखहरू Google Scholar लिङ्कहरू मार्फत पूर्ण पाठमा उपलब्ध छन्।