cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
नेपाली काव्य र कवि
नेपाली काव्य र कवि राममणि रिसालद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको समालोचना हो।
तनहुँ राज्य
तनहुँ प्राचिन नेपालको गण्डकी प्रदेशमा पर्ने एक राज्य थियो । यो राज्य चौबीसी राज्य समूहमा पर्ने एक राज्य हो । हाल यस राज्यको केही भूभागलाई तनहुँ जिल्ला बनाइएको छ । तनहुँ जिल्ला गण्डकी अञ्चलमा पर्ने एउटा पहाडी जिल्ला हो । यो राज्य  गोरखा राज्य लगायत अन्य चौबिसी राज्य भन्दा निकै शक्तिशाली राज्यको रुपमा चिनिन्थ्यो. तर पनि यहाँको अव्यवस्थित शासन प्रणालीले गर्दा तनहूँको स्वतन्त्र अस्तित्व लोप हुन पुगेको थियो. सन् १५७५ मा मुकुन्द सेनाको साहिंला छोरा भृङ्गी सेनद्वारा स्थापित तनहुँमा सेनावंशीय राजाहरूले सन् १६८३ सम्म लगभग २०७ बर्ष राज्य संचालन गरेका थिए.
नामाकरण
तनहुँको नाम रहनाको कारण विभिन्न विद्वानहरूले फरक-फरक पशे गरेका छन् यसको नामाकरण बारे सत्यतथ्य प्रमाण प्राप्त गर्न नसकिए पनि प्राप्त जानकारी अनुसार तनहुँको राजधानी तनहुँसुर वरपरका ३ वटा चुचुराहरू जहाबाट तनहुँ राज्यको सुरक्षा व्यवस्था हेरिन्थ्यो सोहि ३ चुचुरालाई आधार मानेर भएर कालान्तरमा तनङ्गु र पछि तनहु हनु गएको हो ।
स्थापना
पाल्पाली राजा मुकुन्द सेनको मृत्यु पछी उनले संगठित बनाएर राखेको पाल्पा राज्य टुक्रन गएको थियो। र तनहुँ भृङ्गी सेन नाम गरेका उनका छोराको भागमा परेको थियो। मुकुन्द सेन एक धार्मिक प्रवृतिका राजा थिए र यिनले आफ्नो अन्तिम समयमा राजनीति बाट अलग भएर देवघाटामा धार्मिक जीएवन बिताएका थिए. आफू द्वारा विजित पाल्पा राज्य अन्तर्गतका क्षेत्रहरूमा उनले आफ्ना छोराहरूलाई प्रशासक बनाएर पठाएका थिए र उनको मृत्यु भएपछि उनका छोराहरूले नै आफू प्रशासक भएको क्षेत्रलाई छुट्टै राज्यको रुपमा स्थापना गरी आफूलाई राजा बनाए र विशाल पाल्पा राज्य टुक्रिन पुगेको थियो। यसरी पाल्पा राज्य टुक्रेर निर्माण भएको एक राज्य तनहुँ राज्य थियो र ई.सं १५७५ देखि भ्रिंगी सेनले शासन चलाउन सुरु गरे। यसरी बनेको तनहूँ राज्यको क्षेत्र बर्तमान तनहूँ, कास्की, स्याङ्जा र चितवन जिल्लाका केही भागसम्म फैलिएको थियो. यसबाहेक भारतको विहार स्थित राम नगर राज्य पनि तनहूँ कै अधिनामा रहेको थियो।
तनहँ राज्यको इतिहास हेर्दा यो राज्य केवल एउटा राज्यको नाम मात्र रहको पाइदैन। नेपाल एकीकरण हुनु पुर्व चौविसे राज्यहरु मध्ये जमिन, धन र जनशक्तिमा सम्पन्न तनहुँ राज्य वर्तमान तनहुँ र चितवन जिल्लाका अतिरिक्त भारतको विहार राज्यको पश्चिमी चम्पारन जिल्ला अन्तर्गत रामनगर तथा वेतियाको भू-भागसम्म फैलिएको थियो।
बिलय
वि.स १६१० देखि १८३९ सम्मको २३० वर्षे अवधिसम्म पृथक अस्तित्वमा रही पाल्पाली राजा मणिमुकुन्दसेनका वंशज ९ जना सेनवंशी राजाहरु द्वारा शासित तनहुँ श्री ५ रणबहादुर शाह र राजमाता राजेन्द्रलक्ष्मीको शासनकालको एकीकरण अभियानमा नेपाल अधिराज्यमा गाभिन गयो।
भृङ्गी सेन
चौबीसे राज्य तनहूँको प्रथम राजाको रूपमा भृङ्गी सेन देखापर्दछन् । स्वतन्त्र राज्यको रूपमा तनहूँ-लाई स्थापित गरेर तनहँसूरलाई आफ्नो राजधानी बनाई यिनले राज्य सञ्चालन गरेका थिए । नयाँ स्थापित राज्य तनहूँको शासन सञ्चालन कुशलतापूर्वक गरी सङ्गठित बनाउने प्रयास पनि यिनले गरेका थिए । यिनको समयमा ढोर नामक सानो राज्यलाई तनहूँमा गाभ्ने काम भएको थियो भने मकवानपुर र तनहूँबीच सीमा विवाद उत्पन्न हुँदा नारायणी नदीको पूर्वी भाग लोहाङ्ग सेनको र पश्चिमी भाग भृङ्गी सेनको अधीनमा रहने गरी समस्या समाधान गरिएको थियो ।
हंवीर सेन
भृङ्गी सेनपछि तनहूँको राजगद्दीमा उनका छोरा हंबीर सेन बसे यिनकै समयमा रिसिङलाई तनहूँमा गाभ्ने काम भएको थियो किनभने रिसिङ राजा राम सेन निःसन्तान परलोक भएका थिए । यसै गरी गोर्खासंग पनि वैवाहिक सम्बन्ध कायम हुन गएको थियो । गोर्खाका राजा राम शाहले तनहूँका राजा हंवीर सेनकी छोरीसंग विवाह गरेका थिए । यसले गर्दा गोर्खा र तनहुँको सम्बन्ध मजबूत बन्न गएको थियो भन्न सकिन्छ ।
त्रिविक्रम सेन प्रथम
हंवीर सेनपछि त्रिविक्रम सेन राजा भएका थिए यीनलाई तुला सेनको नामबाट पनि चिनिन्छ । यिनी पछि अर्का त्रिविक्रम सेन पनि राजा भएका हुनाले यिनलाई त्रिविक्रम सेन प्रथम र पछि राजा हुनेलाई त्रिविक्रम सेन द्वितीयको रूपमा मान्नुपर्ने देखिन्छ । यी राजा वीर,शूरा एवं महत्त्वाकांक्षी थिए । राजा भएपछि आफ्नो राज्यविस्तार गर्ने क्रममा यिनले गोर्खामाथि आक्रमण गरेका थिए ।  यस समय गोर्खामा राम शाहले राज्य गरिरहेका थिए र तनहूँको आक्रमणलाई उनले असफल पारिदिएका थिए | यस प्रकार राज्य विस्तार गर्ने विविक्रम सेनको इच्छामा कुठाराघात पर्न गएको थियो ।
दामोदर सेन
दामोदर सेन वि. सं. १७१० मा तनहूँको राजा भए यिनकै समयमा राजपुरका राजा निःसन्तान भै मरेकाले उक्त राज्यलाई पनि तनहूँमा गाभ्ने काम भएको थियो जसले गर्दा तराईको समथर भूभाग पनि तनहुँको अधीनमा आएको थियो । यस प्रकार तराईको समथर भूभाग मिसाएर सम्पन्न बनाउने प्रयास गरिएको तापनि उनका भाइहरूबीच एकता कायम हुन नसकेकाले दामोदर सेनको समयमा तनहुँ राज्य टुक्रिने सम्भावना देखा परेको थियो । तर पछि दिग्विजय सेनले तनहूँलाई टुक्रिनबाट बचाएका थिए । दामोदर सेनको समयमा लेखिएको एक पत्रमा 'म श्राग्दी वेनी' को उल्लेख गरिएकोर वेनी तत्कालीन पर्वत राज्यको राजधानी भएकाले दामोदर सेन र पर्वतका तत्कालीन राजा मलेवमबीच राजनीतिक साँठगाँठ थियो भन्ने अनुमान गर्न सकिन्छ|
दिग्विजय सेन
दामोदर सेनपछि राजा भएका दिग्विजय सेनले गृह कलहलाई साम्य पारी विभाजित हुनबाट रोकेका थिए । यी राजाको समयमा मुगल वादशाह औरगंजेबको ध्यान पहाडी भागतर्फ आकर्षित भएको थियो| यस प्रकारले मुगल वादशाहको आकर्षणबाट अन्य राज्यहरू सतर्क भएका थिए । तर पनि तनहूँलाई आफ्नो कूटनीतिक चालबाजीमा फँसाउन मुगल बादशाह सफल भए । तनहुँका दिग्विजय सेनलाई 'राजा' को उपाधि प्रदान गर्नुका साथै मुगलको जागिरदारकै रूपमा राख्न औरगंजेव सफल भएका थिए 127 यस प्रकार उपाधि दिनुका साथै तनहुँको दक्षिणी भूभागमाथि मुगलहरूले अधिकार जमाइसकेका थिए । तनहूँको मुगल बादशाहसंगको यस प्रकारको साँठगाँठले गर्दा अरू राज्यहरू डराएका थिए । किनभने मित्रता गाँस्ने निहूँमा मुगल बादशाहले सम्पूर्ण पहाडी क्षेत्रलाई लिन सक्दथे । यस्तो स्थितिमा तनहूँका अरु छिमेकी राज्यहरूसंग सम्बन्ध बिग्रने सम्भावना देखियो । यस समयमा गोर्खामा पृथ्वीपति शाह र लमजुङ्गमा केहरीनारायण शाहले राज्य गरिरहेका थिए ।अतः तनहुँका राजा दिग्विजय सेनले गोर्खा र लमजुङ्गसंग वैवाहिक सम्बन्ध कायम गरेर मित्रता दरिलो बनाउनेप्रयास गरेका थिए जस अनुसार आफ्ना दुई बहिनीहरूको विवाह गोर्खाका राजकुमार वीरभद्र शाहसंग गरिदिएका थिए भने आफ्नो छोराको विवाह लमजुङ्गका राजाको छोरीसंग गरिदिएका थिए । यस प्रकार लमजुङ्ग र गोर्खाका अतिरिक्त वरपरका अन्य छिमेकी राज्यहरूसंग मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध कायम राख्न पनि दिग्विजय सेन सफल भएका थिए ।
कामराज दत्त सेन
दिग्विजय सेनपछि राजा भएका कामराज दत्तसेनको समयमा गोर्खा, लमजुङ्ग र कान्तिपुरसंग पनि तनहूँको सम्बन्ध स्थापित हुन पुगेको थियो | वि. सं.१७८२-८३ तिर ललितपुर र भक्तपुरबीच भएको झगडामा गोर्खाले झैं न तनहुँले पनि भादगाउँलाई नै सहयोग गरेको थियो र ललितपुरको लामीडाँडा नामक संयुक्त रूपबाट दुवैले प्राप्त गरेका थिए । तर तनहुँले पछि लामिडाँडामाथि एकाधिकार जमाएकाले तनहूँ र गोर्खाको सम्बन्धमा केही धमिलोपन देखिन पुगेको थियो । मल्लिका आफ्नो माइत तनहूँमा आएकै समयमा रानीवतीले गोर्खाली युवराज नरभूपाल शाहको जन्म दिएकीथिइन् र तनहुँले केही समय दुवै आमा छोरालाई गोर्खा पठाउन इन्कार गरेको थियो । 31 यसले गर्दा पनि दुवै राज्यका बीच सम्बन्ध बिग्रन गएको थियो । तर पछि यो समस्याको समाधान गुरु गौरेश्वरको सहायताबाट गरिएको थियो र बिग्रने आँटेको सम्बन्धमा सुधार ल्याउने काम भएको थियो । यिनै राजाको समयमा रामनगर तल-हट्टीको जमिन्दारी तनहुँले प्राप्त गरेको थियो । यसरी तनहुँले आर्जन गरेको प्रतिष्ठाबाट प्रभावित भएर गोर्खा -गोर्खाले तनहूँसँग मित्रता बढाउन पुगेको थियो भनेआड पाएर तनहुँले ललितपुरसंग ललितपुरसंग जोगीमाराको माग गरेको थियो र नदिएमा बल प्रयोग गरेर लिने धम्की समेत दिएको थियो र तनहूँसँग शत्रुता बढाउनु उपयुक्त नदेखी ललितपुरका राजा विष्णु मल्लले उक्त ठाउँ तनहूँ-लाई दिएका थिए ।
त्रिविक्रम सेन द्वितीय
कामराज दत्त सेनपछि राजा हुन पुगेका त्रिविक्रमसेन द्वितीय को शासनकालमा अनेकौं घटनाहरूले भरि भराउ हुन पुगेको छ । गोर्खाका राजा पृथ्वीनारायण शाह समकालीन भएका त्रिविक्रम सेनले आफ्नो कालमा एउटा वंशावली पनि लेख्न लगाएकाथिए । लानीडाँडामाथि तनहुँको एकाधिकारलाई स्वीकार्ने पक्षमा गोर्खा थिएन । अत: श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहले उक्त क्षेत्रको माग गरे तर पनि तनहुँले लामीडाँडा गोर्खालाई दिन मञ्जुर गरेन । त्यसैले श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहले कूटनीति प्रयोग गरेर तनहूँबाट लामीडाँडा लिने विचार गरे । नरभूपाल शाह र त्रिविक्रम सेनका गुरु एउटै व्यक्ति थिए । गौरेश्वर नाम गरेका यी राजगुरु काशीमा गएर बसेका थिए । श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहले यिनै राज-गुरुको माध्यमबाट आफ्नो उद्देश्य पूरा गर्ने विचार गरी काशीबाट सरसामान झिकाएर तनहँसँग मित्रता कायम गराइदिन विनम्र अनुरोध गरे । गोर्खाको प्रस्ताव प्रति शङ्का लागे तापनि गुरुको विशेष आग्रहले गर्दा त्रिविक्रम सेन पनि मञ्जुर भए । यसै अनुरूप ज्यामिरघाटमा दुवै राजाहरूबीच विना हातहतियार भेटघाट हुने कार्यक्रम निश्चित गरियो । श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहले निश्चितदिनभन्दा अगाडि नै भेटघाट गर्ने स्थानको नदी किनारको बालुवामा हातहतियार लुकाउन लगाएका थिए । तोकिएकोदिन दुवै राजाहरू उक्त स्थानमा गए र वार्ता शुरू गरे । यसै समयमा श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहको इशारा पाउना साथ उनका अङ्गरक्षकहरूले बालुवा मुनि लुकाइ-राखेको हातहतियार झिकी एकाएक त्रिविक्रम सेन उपर जाइलागे र नुवाकोटमा बन्दी बनाए । साथै लामीडाँडा-माथि पनि अधिकार जमाए | केही समयपछि वन्धन मुक्त गरिएको भए तापनि तनहुँका राजा त्रिविक्रम सेनको गोर्खाप्रति सधैं नराम्रो धारणा मात्रै रहन गयो ।
यसै गरी अर्को तर्क अनुसार विदेशी केपुचीन पादरीहरूसंग त्रिविक्रम सेनको सम्पर्क थियो र ट्रनकीलो नामक पादरीले १७५६ ई. मा तनहूँ गँ धर्मसम्बन्धी पुस्तकहरू दिएका थिए । यस ।प्रकार धर्म प्रचार गर्ने छूट दिएपछि त्यसको प्रभावगोर्खामा पनि पर्न सक्थ्यो र राजनीतिक अस्तित्वलाई नै खत्तम गरिदिन सक्थे । त्यसैले श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहलेधारणा अनुसार सजायँ दिएका थिए । यसै गरी अर्को आफू विजय अभियानको सिलसिलामा चौबीसे राज्यहरूबाट कुनै आक्रमण नहोस् भन्ने श्री ५ पृथ्वीनारायण शाह चाहन्थे । अतः तनहुँलाई सजायँ दिएर अन्य चौबीसे शक्तिलाई पनि पाठ पढाउन यस प्रकारको सजायँ दिएका थिए । सिन्हान चोकको युद्धमा चौबीसे राज्यहरू संयुक्त भै ई. १७५५ मा गोर्खाली विरुद्धलडेका थिए । त्यसैले चौबीसेहरूलाई सङ्गठित हुन नदिन -श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहले यस प्रकारको कूटनीति खेलेका थिए । लामीडाँडामाथि पनि गोर्खाली अधिकार राख्न चाहने श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहले तनहूँको गोर्खा विरोधी प्रवृत्तिलाई रोक्न नै यस प्रकारको पाठ पढाएका थिए जसले गर्दा सम्पूर्ण चौबीसेहरूलाई पनि गोर्खादेखि सतर्क रहने चेतावनी मिलेको थियो । श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहले अपनाएको नीतिको शिकार बनेका त्रिविक्रम सेनले गोर्खासंग बदला लिने कार्यमा सधैं आफू-लाई सक्रिय बनाइराखे तापनि उनको प्रयास सफल हुन सकेन । यीनै राजाको समयमा नारायण पण्डित नामक ब्राह्मणलाई चुदी खोलाको वाङ्गीरह वरिपरिको जग्गा विर्ता दिइएको वि. सं. १८०९ को स्याहामोहर पनि पुगेका थिए र पछि पाल्पा र पर्वतको सहायताबाट आफ्नोप्राप्त भएको छ । 40 यो अभिलेख हाल धरमपानीका कृष्ण गुमेको राज्य फिर्ता ल्याएका थिए । गोर्खामा।भएकोराज पाण्डेसंग सुरक्षित रहेको छ ।
कामारीदत्त सेन
वि. सं. १८२५ मा बाबुको मृत्युपछि यिनी राजा भएका थिए । यस समयमा गोर्खाका राजा पृथ्वीनारायण शाहको नेतृत्वमा जोडतोडका साथ एकीकरण अभियान सञ्चालित थियो र उपत्यकामाथि विजय गर्दै थिए । श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहका भाइ शुरप्रताप शाह भादगाउँ विजयपछि दाजुसंग खटपट गरीतनहूँमा गएर बसेका थिए । यस प्रकार आफ्नो भाइ शत्रु राज्यमा शरणार्थी भएर बसेको कुरा श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहलाई मन नपर्नु स्वाभाविकै थियो । अतः सन् १७७१ मा तनहूँमाथि आक्रमण गरी छाङ्ग, मनपाङ्ग, दुरुङचुङ आदि ठाउँहरूमाथि विजय प्राप्त गरेर राजधानी सुरलाई पनि 42 घेरा दिएका थिए । यस प्रकार गोर्खाली प्राक्रमण भएकाले तनहुँका राजा डराएर ग्रात्महत्या गर्न पुगेका थिए 143 यसपछि तनहूँका राजाका भाइ हरकुमार दत्त सेनले गोर्खासंग मित्रता गाँसेर आफैँले शासन सञ्चालन गर्न थालेका थिए ।
हरकुमार दत्त सेन
चौबीसे राज्य तनहूँका अन्तिम राजाको रूपमा हरकुमार दत्त सेन देखिन्छन् । 14 वि. सं. १८३५ मा यिन राजाको पालामा तनहूँमाथि गोर्खाली प्राक्रमण यस आक्रमणबाट हार खाई उनी पाल्पामा शरण लिन पुगेका थिए र पछि पाल्पा र पर्वतको सहायताबाट आफ्नो गुमेको राज्य फिर्ता ल्याएका थिए. गोरखामा भएको गृह कलहबाट फाइदा उठाएर चौबीसे राज्यहरू सङ्गठित भै गोर्खालाई कमजोर बनाउने प्रयासमा लागेका थिए । तर पनि राजेन्द्रलक्ष्मीले धैर्यतापूर्वक चौबीसे राज्यहरू-को शक्तिलाई असफल पारिदिएकी थिइन् । तनहूँबाट बढी खतरा हुने देखी सबैभन्दा पहिले तनहुँलाई कमजोर बनाउने विचार गरिन् र फौज पठाएर श्राक्रमण गर्ने आदेश दिइन् 146 यसरी गोर्खाली आक्रमण भएपछि तनहूँका राजा हरकुमार दत्त सेन डराएर भागी लमजुङ्ग पुगे र तनहुँलाई सदाको लागि नेपालमा गाभियो । केही समयपछि लमजुङ्गमा पनि गोर्खाली प्राक्रमण भएकाले लमजुङ्ग तनहुँका दुवै राजाहरू भागेर रामनगर पुगेका थिए । 17यसरी तनहुँ वि. सं. १८४० मा आफ्नो स्वतन्त्र अस्तित्व-लाई गुमाउन बाध्य भएको थियो ।राजासंगरामनगरको राजपरिवार र नेपालको राजपरिवार-बीच पछि गएर वैवाहिक सम्बन्ध कायम भएको पाइन्छ । 48नेपालका राजा रणबहादुर शाहकी छोरी लक्ष्मी देवीको विवाह तेज प्रताप सेन नामक रामनगरका भएको थियो र दाइजो स्वरूप प्रशस्त जमीन पनि दिइ-एको थियो । 49 तनहुँको निष्कासित राजपरिवारकी रानीलक्ष्मीकुमारी देवीको एउटा आज्ञापत्र प्राप्त भएकी हुनाले ०० लक्ष्मीदेवी र लक्ष्मीकुमारी देवी एउटै व्यक्ति तनहुँका दुवै राजाहरू भागेर रामनगर पुगेका थिए । 17यसरी तनहुँ वि. सं. १८४० मा आफ्नो स्वतन्त्र अस्तित्व-लाई गुमाउन बाध्य भएको थियो । राजासंग रामनगरको राजपरिवार र नेपालको राजपरिवार-बीच पछि गएर वैवाहिक सम्बन्ध कायम भएको पाइन्छ । 48नेपालका राजा रणबहादुर शाहकी छोरी लक्ष्मी देवीको विवाह तेज प्रताप सेन नामक रामनगरका भएको थियो र दाइजो स्वरूप प्रशस्त जमीन पनि दिइएको थियो । 49 तनहुँको निष्कासित राजपरिवारकी रानीलक्ष्मीकुमारी देवीको एउटा आज्ञापत्र प्राप्त भएकी हुनाले ०० लक्ष्मीदेवी र लक्ष्मीकुमारी देवी एउटै व्यक्ति नै थिइन् भन्ने अनुमान गरिन्छ.
बाह्य सम्बन्ध
चौबिसी राज्य तनहूँ नेपालमा विलय हुनु अगाडी सम्म एक शक्तिशाली राज्यको रुपमा रहेको थियो। उपत्यकाका मल्ल राजा हरू देखि लिएर भारतका मुगल बादशाह हरू र केपुचीं पादरी संग समेत सम्बन्ध कायम गरेको थियो।
धातु
यो पृष्ठ सम्पादन कार्य भैरहेको छ।
रसायनशास्त्रको अनुसार धातु त्यो तत्व हो जुन सरलता पूर्वक इलेक्ट्रोन त्याग गरेर धनायन बनाउन सक्तछ र परमाणु सँग धात्विक बन्ध बनाउँछ।
सामान्यतः धातु चम्किलो, प्रत्यास्थ, आघातवर्धनीय र साह्रो हुन्छ। धातु ताप र विद्युतको सुचालक हुन्छ जवकी अधातु सामान्यतः खस्रो, चमकहीन र विद्युत तथा तापको कुचालक हुन्छ।
सुन, चाँदी, फलाम, तामा, पित्तल, टीन, निकल, प्लाटिनम, यूरेनियम, आदि दैनिक जीवनमा प्रयोग हुने धातुहरू हुन्।
रासायनिक गुण
सङ्क्रमण धातुको का अक्सिकरण अपेक्षाकृत ढीलो हुन्छ। धात्विक अक्साईडले धातुमा एक तह पैदा गर्दछ - जस्तो कि फलाममा खिया लाग्नु। धात्विक अक्साईड क्षारीय हुन्छ जबकि अधात्विक अक्साईड मुख्यतया अम्लीय हुन्छ।
अधिक क्रियाशील धातु पानीसँग प्रतिक्रिया गरेर क्षार बनाउँछन्। र हाइड्रोजन ग्यास मुक्त गर्छन्।
अम्ल सँग प्रतिक्रिया गरेर धातुले लवण बनाउँछ र हाईड्रोजन ग्यास मुक्त गर्दछ। -
भौतिक गुण
धातु आघातवर्धनीय हुन्छ- यसलाई घनले पीटेर लामो वा चेप्टो बनाउन सकिन्छ। यसलाई तन्काएर तार बनाउन पनि सकिन्छ। अधातुमा यो गुण हुँदैन। उदाहरणार्थ फस्फोरसलाई जतिसुकै तन्काएपनि तारको रूपमा ढाल्न सकिँदैन। धातुको घनत्त्व पनि धेरै हुन्छ र यसमा एक प्रकारको चमक हुन्छ त्यसलाई धातुजन्य चमक भनिन्छ।
नेपाल सद्भावना पार्टी (गजेन्द्रवादी)
नेपाल सद्भावना पार्टी (गजेन्द्रवादी) नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यो पार्टीका वर्तमान अध्यक्ष विकाशकुमार तिवारी हुन्। नेपाल सद्भावना पार्टी (गजेन्द्रवादी)को केन्द्रीय कार्यालय काठमाडौंको अनामनगरमा छ। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा भाग लिएको थियो। उक्त निर्वाचनमा यो दलको चुनाव चिन्ह डुङ्गा थियो। नेपाल सद्भावना पार्टी (गजेन्द्रवादी)ले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा प्रत्यक्ष तर्फ कुल १,६७९ मत प्राप्त गरेको थियो भने समानुपातिक तर्फ ४,८२४ मत प्राप्त गरेको थियो।
शिला बगेडी
शिला बगेडी नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा रक बन्टिङ (Rock Bunting) भनिन्छ ।
निकोलाइ रुसानोभ
निकोलाई सेर्गीएभिच रुसानोभ (जन्म सन् १८५९) - रुसी एसेर सामाजिक-क्रान्तिकारी) पार्टीको कतिपय अखवारहरूका सम्पादक ।
अलेक्सा इन्टरनेट
अलेक्स इन्टरनेट, निगम एक अमेरिकी कम्पनी हो जसको प्रधान कार्यालय क्यालिफोर्नियामा रहेको छ। यसले व्यावसायिक वेब ट्राफिक आँकडा र वेब विश्लेषण सेवा प्रदान गर्दछ। यो अमेजनको एक सहायक कम्पनी हो।
अलेक्सालाई सन् १९९६ मा एक स्वतन्त्र कम्पनीको रूपमा स्थापना गरिएको थियो र अमेजनले सन् १९९९ मा यसको सम्पत्ति २५ करोड अमेरिकी डलरमा खरिद गरेको थियो। यसको उपकरणपट्टीले इन्टरनेट ब्राउजिङ व्यवहारमा आँकडाहरू सङ्कलन गर्दछ र तिनीहरूलाई अलेक्सा वेबसाइटमा प्रसारण गर्दछ, जहाँ उक्त आँकडा वा तथ्याङ्कहरूलाई भण्डारण तथा विश्लेषण गरिन्छ। यो अलेक्सा वरियता सहित कम्पनीको वेब ट्राफिक प्रतिवेदन लागि आधार पनि हो। यसको वेबसाइटका अनुसार, अलेक्साले वेब ट्राफिक आँकडा, विश्वव्यापी क्रम, र ३० करोड वेबसाइटहरूको अन्य जानकारी प्रदान गर्दछ। सन् २०१८ सम्म, यसको वेबसाइटलाई प्रत्येक महिना ३० लाख भन्दा बढी मानिसहरूले भ्रमण गर्दछन् वा यसको मासिक सक्रिय प्रयोगकर्ताहरू ३० लाख भन्दा बढी रहेको छ।
अलेक्सा ट्राफिक क्रम
अलेक्सा इन्टरनेटबाट प्रदान गरिएको विश्लेषण सेवालाई अलेक्सा क्रम वा अलेक्सा वरियता भनिन्छ। अलेक्साद्वारा प्रदान गरिएको विश्वव्यापी क्रमाङ्कन सेवाले वेबसाइटको लोकप्रियताको अनुमानका गर्दछ जसको व्यापक रूपमा प्रयोग हुने गरेको थियो। मे २०१८ सम्ममा, विश्वव्यापी वरियताको लागि अलेक्सा इन्टरनेटले प्रत्येक महिनाको अवधिमा दैनिक आगन्तुक र वेबसाइटको दृश्य पृष्ठको संयोजनको आधारमा गणना गर्दछ।
अलेक्सा ट्राफिक क्रम वेबसाइटको लोकप्रियताको निगरानी गर्न र विभिन्न वेबसाइटहरूको लोकप्रियता तुलना गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ।
ली कुआन यु
{{Wikify|date=जुन २०११ सन् १९२३ सेप्टेम्बरको १६ तारिखका दिन सिङ्गापुरको धनी परिवारमा जन्मेका हुन्। प्रारम्भिक शिक्षादिक्षा सिङ्गापुरकै स्कूलमा सम्पन्न गरेका उनले उच्चशिक्षा बेलायतबाट हासिल गरे। स्टामफोर्ड र्‍याफल सिङ्गापुरका जन्मदाता हुन् भने आधुनिक सिङ्गापुरका जन्मदाता ली कुआन यु हुन्।उनकै गतिशील नेतृत्वका कारण सिङ्गापुरको विकासमा तीव्र रूपान्तरण भएको हो भन्ने कुरामा त्यस क्षेत्रका मात्र हैन पश्चिमा मुलुक तथा विश्व नै विश्वस्त छ।
पूर्व, पश्चिम तथा दक्षिणतिर अवस्थित विशाल निकटतम छिमेकी राष्ट्र इन्डोनेसिया र उत्तर पश्चिमपट्टकिो अर्को निकटतम विशाल छिमेकी राष्ट्र मलेसियाको बीचमा रहेको यो सानो मुलुकको अवस्थिति हेर्दा पूर्व, पश्चिम र दक्षिणतिरको विशाल छिमेकी राष्ट्र भारत र उत्तरतिर अवस्थित नेपालको अवस्थितिसाग लगभग मिल्दोजुल्दो छ। काठमाडौा र ललितपुर जिल्लाको क्षेत्रफल जोड्दा हुने क्षेत्रफलभन्दा सानो अर्थात् ५७० वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल भएको यो सानो राष्ट्र जुन विश्वका कतिपय मुलुकका राजधानी सहरभन्दा सानो छ त्यसको प्रतिव्यक्ति आय एसियामा जापानपछि पहिलो छ।वैदेशिक परिवत्र्य मुद्रामा समेत आफ्नो मुद्रा पुर्‍याउन सफल सिङ्गापुर तुलनात्मक रूपमा अत्यधिक साधनस्रोत भएका आˆनै दुई छिमेकी राष्ट्र मलेसिया र इन्डोनेसियालाई समेत विकासका धेरै कुरामा उछिन्न सफल भएको छ।
पढाइमा सधौ उम्दा रहेका ली कानुनको अध्ययन समाप्त गरी स्वदेश फर्किएर वकालत गर्न थाले। यही समयमा उनी मजदूर युनियनका कानुनी सल्लाहकार पनि भए। सन् १९५४मा उनकै पहलमा पिपुल्स एक्सन पार्टी नामक राजनीतिक सङ्गठन खडा भयो। उनी त्यसका महासचिव चुनिए र सन् १९९२ सम्म महासचिव पदमा कायम रहे। सन् १९५५मा उनी सिङ्गापुर विधानसभाको सदस्यमा चुनिए। सन् १९५९मा स्वशासित सरकारका प्रधानमन्त्री बनेका ली सन् १९६३को सेप्टेम्बरदेखि मलेसियाको एउटा प्रदेशको रूपमा सिङ्गापुर रहादा पनि सिङ्गापुरको प्रधानमन्त्री थिए र सन् १९९० सम्म अर्थात् ३१ वर्षसम्म उनी लगातार प्रधानमन्त्री पदमा रहे। सन् १९६५मा सिङ्गापुर स्वतन्त्र सार्वभौम राष्ट्रको रूपमा स्थापित भयो।
पार्टी बनाउने र बढाउने कुरामा उनी भन्छन् 'पार्टीको भित्री तहमा मन परेका व्यक्तिलाई मात्र स्थान दिने हो भने पार्टी विस्तार गर्न सकिन्न। जति बढी निस्वार्थी नेता हुन्छ त्यति बढी जनसमूहलाई आकर्षण गर्न सक्छ भाषणले मात्र जनसमूह आकषिर्त हुादैन- उनी स्पष्ट पार्न चाहन्छन्। पूरै गाउालेले सुन्ने गरी कराउने एउटा कुखुरीले एउटा अण्डा दिन्छ तर सय अण्डा दिने कछुवाको आवाज नै सुनिादैन भन्दै नारा र योजना फलाक्नु भन्नु परिणाममुखी नेता उत्तम हुन्छ भन्ने कुरा उनी बुझाउाछन्।
सन् १९६५मा मलेसियाले मलेसियन फेडरेसनबाट अलग पारी सिङ्गापुर स्वतन्त्र राष्ट्र घोषित हुादा टेलिभिजन प्रेस कन्फरेन्समा बेल्दाबोल्दै उनी रोएका थिए तर सक्षम, इमानदार र लगनशील सहयोगीहरूको साथ पाएर उनले छिटै सिङ्गापुरलाई उन्नत बनाउन सके। ३५ वर्षको उमेरमै प्रधानमन्त्रीको पद सम्हाल्दा उनलाई अप्ठेरो महसुस नभएको हैन। त्यतिखेर उनलाई प्रशासनको कुनै अनुभव थिएन। उनले सरकारको संरचनासाग परिचित हुने र मन्त्रीहरूका कार्य क्षेत्र विषयमा जानकारी राख्ने अठोट गरे। आफ्नो देशको राजनीतिक, आर्थिक तथा सामाजिक समस्या समाधान गर्न आफूसाग वरिष्ठ अधिकारी सहयोगी भएको अनुभव गर्न र तिनका कार्य पद्धति, प्रवृत्ति र कार्यशैलीबारे जानकारी राखेर तिनमा कत्तिको परिवर्तन ल्याउन जरुरी छ थाहा पाउन उनले प्रयास गरे। त्यसैगरी हरेक मन्त्रालयको स्रोत आकलन गर्न र महत्त्वपूर्ण स्रोतको पुनर्परिचालन कसरी गर्न सकिन्छ भन्ने विषयमा उनले चिन्तन गरे।
त्यसैगरी सन् १९६०मा प्रतिव्यक्ति आय अमेरिकी मुद्रामा ४४३ डलर रहेकोमा सन् १९८०को मध्यतिर त्यो १५ गुणाले बढेर ६६३४ डलर पुग्यो। यसै अवधिमा पूर्ण रोजगारका कारणले बेरोजगारी त्यहाको समस्या रहेन। सार्वजनिक बसोबासको वृद्धि ९ प्रतिशतबाट ९ गुना बढेर ८१ प्रतिशत पुग्यो। यसै अवधिदेखि भ्रष्टाचार त्यहाको जीवन पद्धतिबाट हरायो।
लीका यस्ता अनेकन कार्यक्रमले गर्दा सिङ्गापुरेहरू सुशिक्षित तथा सुसूचित मात्र भएनन् उनीहरूले उच्च जीवनस्तर, उच्च स्वास्थ्य हेरचाह, बसोबास तथा लामो जीवन पाएर सन् १९८० सम्म आइपुग्दा उनीहरूले गुणस्तरीय जीवन जीउन पाए त्यतिमात्र हैन उनले महिला मुक्तिका लागि पनि अनेक सुधार गरे। श्रम स्थिरता कायम गर्नुका साथै तिनका जीवनस्तर उठाइदिएर उनको पथ प्रदर्शनमा प्रचुर प्राकृतिक स्रोतको कमीका बाबजुद सिङ्गापुर आर्थिक तथा औद्योगिक शक्तिगृह भएको छ।
देश विकासको पहिलो पक्ष त अधिकारवाला नै हो- तिनले कस्तो र कसरी निर्णय गर्छन्, दोस्रो जनता हुन् अधिकारवालाका निर्णयलाई तिनले कसरी बुझ्छन् र लिन्छन्, तेस्रो छिमेकी मित्र हुन्- तिनका प्रवृत्ति कस्ता छन् भन्ने बुझेका लीले त्यस्ता नोकर शाह चाहन्थे जसले जनताप्रतिको सरकारको प्रतिबद्धता पूरा गर्न सहयोग गरोस्। अनावश्यकरूपमा नोकरशाहलाई चोट पुर्‍याउने र दोषारोपण गर्ने कार्य गर्नु हुादैन। सक्षम, इमानदार र लगनशीललाई प्रोत्साहन र पुरस्कार दिने गर्नुपर्दछ भन्ने दृष्टिकोण भएकाले लीलाई तिनका विश्वास प्राप्त भयो अनि देश र जनताका भलाइका काम गर्न कठिन भएन। त्यसैगरी छिमेकीसागको सम्बन्ध सुमधुर बनाउन पनि सिङ्गापुरलाई गाहारो परेन। लीको कुशल नेतृत्वकै कारण उपस्थिति हाकको सामना गर्न र तिनका प्रवृत्ति र नीतिमा आधारभूत परिवर्तन गर्न त्यो देश सफल भयो। फलस्वरूप बजेट सन्तुलनमा राख्न गाहारो भएन र बजेट घाटा व्यहोर्नु परेन।
मन्त्री, सचिव तथा आˆना सभासद्हरूलाई शक्तिको उन्मादमा नपर्न र शक्तिको दुरूपयोग नगर्न उनी कडा चेतावनी दिन्थे। त्यसैगरी सामाजिक समारोहमा मन्त्रीहरू उपस्थित नहुने कडा निर्णय थियो। सहरको सरसफाइ गर्न जनता तथा मन्त्रीसमेतलाई परिचालित गर्ने मात्र हैन उनी आफौ पनि सागै कुचो लिएर बढार्ने गर्थे। जनसेवाको लागि कडा परिश्रम गर्न र आफ्नो सुकिलोपनको प्रभावमा नपर्न उनी कडा चेतावनी दिन्थे। जनचेतना विस्तार गर्न, सरसफाइ कायम गर्न तथा सार्वजनिक सम्पत्तिको संरक्षण गर्न जन उत्साह र संलग्नताका लागि उनी जनतालाई प्रोत्साहित गर्थे। वक्र्स बि्रगेड स्थापना गरेर बेरोजगार युवाहरूलाई अर्धसैनिक पोसाकमा छाउनीमा राखेर खेती सडक निर्माण, ईटा बनाउने तथा निर्माण कार्यको तालीम दिन लगाएका थिए। यसले गर्दा तिनमा अनुशासनमा रहने, मेहनत गर्ने बानी मात्र बसेन, सडकमा टल्लिएर हिाड्ने तिनका बानी समेत हरायो। उनकै नेतृत्व तथा दृष्टिकोण क्षमताले जुवा खेल्ने, लागू पदार्थ सेवन गर्ने, अश्लील सिनेमा हेर्नर्, बहुपत्नी राख्ने, वेश्यालयमा छोरी पठाउने, भ्रष्टाचार गर्ने एवं नातावादमा रुमल्लिने बानीजस्ता गलत क्रियाकलाप सिङ्गापुर भूमिबाट हट्यो।
भनाइ छ उनको कार्यकालमा भएको सिङ्गापुरको राजनीतिक स्थिरता, द्रुततर आर्थिक वृद्धि र त्यस वृद्धिले निम्त्याएको सम्पन्नता संयोग थिएन बरु उनको सक्षम तथा गतिशील नेतृत्व र आर्थिक नैतिका कारण थियो। उनका स्पष्ट दृष्टिकोण, सक्षम नेतृत्व, कार्यकुशलता, लगनशीलता, इमानदारी आदिका कारण उनी दक्षिणपूर्ण एसीयामा मात्र हैन सुदूर पूर्व तथा यूरोपमा समेत सम्मानित रूपमा हेरिन्छन्। भाषिक तथा जातीय विविधतायुक्त गरी देश सिङ्गापुरलाई सुखमय, शान्तिमय र समृद्धियुक्त बनाउने श्रेय ली कुआन युलाई जान्छ।
सिङ्गापुर भ्रमणका बेला विभिन्न ठाउामा विभिन्न वर्गका मानिससाग यो लेखकको कुराकानी भयो। कुराकानीका क्रममा उनको विषयमा सोद्धा प्रत्येकको एउटै जवाफ थियो- ली आधुनिक सिङ्गापुरका जन्मदाता मात्र हैनन्, सारा सिङ्गापुरेका पिता हुन्। यसै सन्दर्भमा उल्लेख नगरी नहुने अर्को चाख लाग्दो कुरा छ। सन् १९९१मा भियतनामी प्रधानमन्त्री भो भान किएटले सिङ्गापुर भ्रमणको क्रममा उनलाई भियतानामको आर्थिक सल्लाहकार बनिदिन प्रस्ताव गरेछन्। यद्यपि उनी त्यतिखेर प्रधानमन्त्री पदबाट हटिसकेका थिए उनले त्यो प्रस्ताव स्वीकार गरेनछन् बरु आफूले सक्दो सहयोग गर्ने बचन दिएछन्। उनकै सल्लाहअनुसार गरेको हुनाले भनिन्छ दस वर्ष भित्रमा भियतनाम आफ्नो अर्थतन्त्रमा निकै ठूलो फड्को मार्न सफल भयो।
उनले स्वेच्छाले प्रधानमन्त्री पद त्याग गरे पनि उनलाई मन्त्रिमण्डलबाट पृथक् बस्न दिइएन। तसर्थ उनी अहिले पनि मिनिष्टर मेन्टर।को पदमा आसिन छन् र उनको सल्लाह, निर्देशन तथा मार्ग दर्शन त्यहा आवश्यक ठानिएको छ। सिङ्गापुरको विकासले यति फड्को मारिरहेको छ कि आाकडाअनुसार २००७को प्रतिव्यक्ति आय अमेरिकी मुद्रामा ४८,९०० डलर पुगेको छ।
Legacy
१९५९ देखि १९९० सम्म प्रधानमन्त्रीको रूपमा, लीले सिंगापुरको धेरै प्रगतिहरूको अध्यक्षता गरे। उनले उच्च निरक्षरता दर र प्राकृतिक स्रोतहरू नभएको टापु राष्ट्रबाट सिंगापुरलाई एक पुस्ताभित्रै उच्च आय भएको अर्थतन्त्र भएको विकसित देशमा रूपान्तरण गरेको देखे, जसलाई सामान्यतया (उनको आत्मकथाबाट) 'तेस्रो विश्वबाट पहिलोमा' भनिन्छ।
सिंगापुरको प्रतिव्यक्ति कुल राष्ट्रिय उत्पादन (GNP) सन् १९५९ मा १,२४० डलरबाट बढेर १९९० मा $१८,४३७ पुगेको थियो। सिंगापुरमा बेरोजगारी दर १३.५% बाट १.७% मा झरेको थियो। वैदेशिक व्यापार ७ अर्ब बाट २०५ अर्ब डलर पुगेको थियो। अन्य क्षेत्रहरूमा, सिंगापुरमा सार्वजनिक फ्ल्याटहरूको संख्या २२ हजार बाट ६ लाख + पुग्यो । साक्षरता दर ५२% बाट ९०% पुग्यो। प्रति १०० सिंगापुरीहरु लाई टेलिफोन लाइनहरु ३ बाट  ३८ पुग्यो। पर्यटक सन्ख्या १ लाख बाट  ५३ लाख पुग्यो।
लीले र्निर्यात-उन्मुख औद्योगीकरण को लागि तयार वस्तुहरूको जम्पस्टार्ट निर्माण गर्न उपायहरू प्रस्तुत गरे र विदेशी प्रत्यक्ष लगानी आकर्षित गर्न राष्ट्रमा व्यापार वातावरण सिर्जना गर्न खोजे।
लीले नेशनल ट्रेड युनियन कांग्रेससँग पीपुल्स एक्शन पार्टी बीच एक सहजीवी र पारस्परिक रूपमा निर्भर सम्बन्ध पनि बनाए, जसमा शासक राजनीतिक दलले मजदुर तल्लो तहबाट निश्चित जानकारी प्राप्त गर्यो, जबकि राष्ट्रिय ट्रेड युनियन केन्द्रको नेतृत्व प्रमुख पीएपी पार्टीका राजनीतिज्ञहरूले गर्छन्। सरकार भित्रका मन्त्रीहरु, ट्रेड युनियन गतिविधिहरू र औद्योगिक सम्बन्धहरूमा सरकारको कडा नियन्त्रणले लगभग पूर्ण औद्योगिक शान्ति सुनिश्चित गर्‍यो, जुन द्रुत आर्थिक विकासको लागि पूर्व शर्त मानिएको थियो।
ली आर्थिक वैश्वीकरणका एक कट्टर प्रवर्तक र संरक्षणवादका विरोधी थे।
लीले भने कि सिंगापुरको एक मात्र प्राकृतिक स्रोतहरू भनेको यसको मानिसहरू र तिनीहरूको काम नै हो।
साथै, ली शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा र सरसफाइका स्तरहरू सुधार गर्ने जस्ता सामाजिक नीतिहरूमा केन्द्रित थिए।
विभिन्न विश्व नेताहरूले पनि लीको प्रशंसा गरेका थिए। पूर्व बेलायती प्रधानमन्त्री मार्गरेट थ्याचरले "कुप्रचारको कुहिरो छिचोलेर हाम्रो समयका मुद्दाहरू र तिनीहरूलाई समाधान गर्ने तरिकालाई अनौठो स्पष्टताका साथ व्यक्त गर्ने उनको तरिका" को प्रशंसा गरिन्। पूर्व अमेरिकी विदेश सचिव हेनरी किसिङ्गरले एक पटक लीको बारेमा लेखेका थिए: "इतिहासको विषमतामध्ये एक भनेको केही नेताहरूको क्षमता अनुसारको देशको शक्ति नहुनु हो।"
२२ हजार भन्दा बढी चिनियाँ अधिकारीहरूलाई यसको विधिहरू अध्ययन गर्न सिंगापुर पठाइएको थियो।
उनले हालैका वर्षहरूमा रूसको सोचमा पनि ठूलो प्रभाव पारेको छ।
अर्कोतर्फ, उदारवादी प्रजातन्त्रका समर्थकहरूले विशेष गरी पश्चिममा लीको शासनलाई तानाशाही र असहिष्णु असहिष्णुको रूपमा आलोचना गरे, राजनीतिक विपक्षीहरू र लीको प्रतिकूल विचारहरू व्यक्त गर्ने अखबारहरूमाथि मुद्दा हाल्ने धेरै प्रयासहरू उद्धृत गर्दै।
रिपोर्टर्स विदाउट बोर्डर्स, एक अन्तर्राष्ट्रिय मिडिया एड्भोकेसी समूहले ली र सिंगापुरका अन्य वरिष्ठ अधिकारीहरूलाई पत्रकारहरू विरुद्ध मानहानि मुद्दाहरू लिन बन्द गर्न अनुरोध गर्‍यो।
ली "एशियन मूल्यहरू" को सह आविष्कारक थिए।
प्येर रेनोडेल
प्येर रेनोडेल (सन् १८७९-१९३५) - फ्रान्सेली समाजवादी पार्टीका एक जना सुधारवादी नेता ।
नेपाली नाटक र नाटककार
नेपाली नाटक र नाटककार डा. केशवप्रसाद उपाध्यायद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको समालोचना हो।
मोजिला फायरफक्स
मोजिला फायरफक्स अथवा फायरफक्स एउटा खुला स्रोत वेब ब्राउजर हो । यसलाई मोजिला फाउन्डेसनले पहिले ग्राफिकल वेब ब्राउजर नेटस्केप नेवीगेटरको श्रोतबाट बनाएको हो, जसलाई उसको निर्माणकर्ताहरूले मोजिला फाउन्डेसनलाई प्रदान गरेको थियो । हाल बर्तमानमा फायरफक्सको नयाँ संस्करण २९.० हो ।
अर्लाङकोट
अर्लाङकोट गुल्मी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
पाछावाङ
पाछावाङ रोल्पा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
नेपाली समालोचना (पुस्तक)
नेपाली समालोचना घनश्याम कँडेलद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको समालोचना हो।
किराञ्चोक
नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, धादिङ जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
काली नदी (कर्नाटक)
अन्य उपयोग हेतू हेर्नुहोस् - काली नदी
काली नदी वा कालीनदी भारतका कर्णाटक राज्यमा बहने एक नदी छ। बिजुली उत्पादनका लागि यस नदीमा धेरै बाँध बनेका छन्। यस नदीको उद्गम स्थल पश्चिमी घाटमा छ र यो पश्चिमतर्फ बहती भएको गरवर नामक कस्बेका निकट अरब सागरमा मिल्न जान्छ। नदी मुख्यतः उत्तरी कनार जिल्लाहरूदेखि भएर बहन्छ। यस नदीको सहायक नदीहरू छन्, माथि कनेरी र तत्थीहल्ला।
यो नदी उत्तरी कनार जिल्लाहरूमा ४ लाख मानिसेको जीवनरेखा छ र धेरै हजार अन्य मानिसहरू, जसमा गरवर तटका मछुआरे पनि छन्,का लागि यो नदी जीविकाको साधन छ।
औद्योगिक इकाइहरू द्वारा अनुपचारित निस्सारा नदीमा छोडने, अवैध बालू खनन जो सूपा क्षेत्रमा अंधाधुन्ध जारी छ कि कारण नदी पारिस्थितिकीलाई ठूलो क्षति पुगेको छ। यसका अतिरिक्त नदी मुहानमा धेरै रासायनिक कंपनिहरू छन् जहाँदेखि दशकहरूदेखि विषाक्त अपशिष्ट नदीका जलमा रिस रहेकोछ।
बाह्य कडीहरू
Kali Nadi Occidental
अन्टार्क्टिका
अन्टार्क्टिका पृथ्वीको सबैभन्दा दक्षिणमा अवस्थित एक महादेश हो। भौगोलिक दक्षिण ध्रुव यस महादेशको अन्तर्गत पर्दछ। कुमरु वृत्तको दक्षिणमा पर्ने दक्षिणी गोलार्द्धको अन्टार्क्टिक क्षेत्रमा लगभग पूर्णरूपमा अवस्थित यस महादेशलाई दक्षिणी महासागरले घेरेको छ। १,४२,००,००० वर्ग किलोमिटर (५,५००,००० वर्ग माइल) क्षेत्रफल भएको अन्टार्क्टिका पृथ्वीको पाँचौँ सबैभन्दा ठूलो महादेेश हो र यो अस्ट्रेलिया महादेश भन्दा दुई गुणा ठूलो छ। अन्टार्क्टिका संसारमा सबैभन्दा कम जनसङ्ख्या भएको महादेेश हो। यस महादेशको जनसङ्ख्या घनत्व ०.००००८ प्रति वर्ग किलोमिटर रहेको छ। अन्टार्क्टिकाको ९८% भूभाग औसत १.९ किलोमिटर (१.२ मि. ६,२०० फिट) हिउँले ढाकिएको छ।
स्थिति
अन्टार्क्टिका महाद्विप दक्षिण ध्रुवको केन्द्रमा स्थित छ।
परिचय
अन्टार्क्टिका एउटा ठूलो महादेश (एउटा भूमिको ठूलो भाग) हो I यो महादेश विश्वको दक्षिणमा स्थित छ। यो युरोपभन्दा पनि ठूलो छ। यहाँको मौसम अत्तिनै चिसो छ। लगभग अन्टार्क्टिकाको ९८% भाग बरफले ढाकिएको छ। पानी पनि निकै चिसो र कडा (Solid) छ, मतलब यहाँ चारै तिर अधिकतर सेतै-सेतो देखिन्छ। यहाँ मैक मुरडो र पाल्मेर (समुद्र किनारा नजीक) शहरमा मात्र केही मान्छे बसो बास गर्छन अन्यथा एकदमै कम मान्छे बसो बास गर्छन। यहाँ एक विज्ञान स्टेशन छ (एक शहर विज्ञानको) दक्षिण ध्रुव नजीकै जहाँ विज्ञान परीक्षण (experiments) भइ रहन्छ। यहाँ अत्यन्तै बढी चिसो हुनाले कर्मचारी र बैज्ञानिकहरु गर्मि महिनामा मात्र काम गर्छन् I यहाँ विभिन्न प्रकारको परीक्षण गर्ने कोशिश हुन्छ। यो परीक्षणहरू पृथ्विको मौसम र हाम्रो उपग्रह सँग सम्बन्धित हुन्छन्।
कसरी जाने?
जो व्यक्ति त्याहाँ जान चाहन्छ ऊ हवाईजहाज र पानीजहाज दुबैबाट जान सक्छ। यदि पानीको जहाजबाट जान खोज्नुहुदैँछ भने तपाई अस्ट्रेलियाबाट आफ्नो यात्रा शुरु गर्न सक्नुहुने छ। तपाईँ कंगारुज, न्युजील्यान्ड, अर्जेन्टिनाबाट पनि आफ्नो यात्रा शुरु गर्न सक्नु हुनेछ।
जन्तु र वनस्पति
अंटार्कटिमा एकदमै कम वनस्पति छ; ठूलो मात्रामा सास लिने जन्तुहरूमा मात्र पेँग्युईनहरू (एक प्रकारको पंक्षि जुन उडनसक्दैनन) र सिल, व्हेल (मम्लस)हरू छन। यहाँ एउटा पनि ध्रुविय भालू (Polar bear) छैनन | (सेतो भालू (white bears) जुनकि उत्तरी ध्रुवमा पाइन्छन् पाइन्छन) यहाँ निवास गर्छन।
मौसम र वातावरण
अन्टार्क्टिकापेसिफिक महासागर, एटलान्टिक महासागर, र हिन्दमहासागरले घेरियेको छ तर समुद्रहरू यसको दाहिनामा चारै तर्फ छ जसलाई दक्षिणी सागर भनिन्छ। त्यहाँबाट नजीकको महादेश दक्षिणी अमेरिका हो।
अन्टार्क्टिकामा, अँधेरो हुन्छ (प्रकाश हुन्न) जाडोको मौसममा, तर गर्मीको मौसममा सूर्यले यहाँ २४औँ घण्टा प्रकाश दिन्छ। (two times the number ten, plus four more) hours a day.
एउटा भोल्केनो (आगोको चुचुरो) अन्टार्क्टिकामा छ। यसलाई माउण्ट ईरेबस नाम दिइयेको छ। माउण्ट ईरेबस धेरै उच्च छ र एक समयमा धेरै तातो थियो।
मीडिया:उदाहरण.ogg
नीता कदम
नीता कदम (Neeta Kadam) एक पूर्व भारतीय महिला क्रिकेट खेलाडी हुन् जो भारतीय महिला क्रिकेट टिमको लागि १९८० को दशकमा टेस्ट र एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट म्याच खेल्ने गर्थिन् । उनले आफ्नो क्रिकेट करियरमा कुल एक टेस्ट र दुई वनडे म्याच खेलेकी थिइन् ।
सल्ले बगेडी
सल्ले बगेडी नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा पाइन बन्टिङ (Pine Bunting) भनिन्छ ।
नेपाल (थर)
नेपाल वा नैपाल (Naipaul) नेपालका खस बाहुन तथा क्षेत्रीहरूको थर हो ।येस थर अंतर्गत कामि छेत्री जैसी र उपाध्यय जती पर्छन।
महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)
महोत्तरी २ नेपालको महोत्तरी जिल्लाको चार मध्येको एक निर्वाचन क्षेत्र हो। वि.सं. २०७४ भदौ १५ मा निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोगले नेपाल सरकारलाई प्रतिवेदन बुझाएपछि यो निर्वाचन क्षेत्र अस्तित्वमा आएको थियो।
सम्मिलित क्षेत्रहरू
महोत्तरी २ निर्वाचन क्षेत्रभित्र महोत्तरी गाउँपालिका, लोहारपट्टी नगरपालिका, बलवा नगरपालिका, भङ्गाहा नगरपालिकाको वडा नं. १, २ र ६–८, पिपरा गाउँपालिकाको वडा नं. ६ र एकडारा गाउँपालिकाको वडा नं. ६ समेटिएको छ।
प्रदेश सभा खण्डहरू
मधेश प्रदेश सभा क्षेत्रलाई निम्नलिखित खण्डहरूमा विभाजन गरिएको छ:
राष्ट्रिय नागरिक पार्टी
राष्ट्रिय नागरिक पार्टी नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यस पार्टीका वर्तमान अध्यक्ष शुक्र बहादुर गुरुङ हुन्। राष्ट्रिय नागरिक पार्टीको केन्द्रीय कार्यालय काठमाडौंको कलंकीमा छ। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा भाग लिएको थियो। उक्त निर्वाचनमा यो दलको चुनाव चिन्ह फूलसहितको गमला थियो। अहिले चंगा रहेको छ । यस राष्ट्रिय नागरिक पार्टीले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा प्रत्यक्ष तर्फ कुल २९० मत प्राप्त गरेको थियो भने समानुपातिक तर्फ ४,६६८ मत प्राप्त गरेको थियो।
कावेरी नदी
कावेरी कर्नाटक तथा उत्तरी तमिलनाडुमा बग्ने एक सदानीरा नदी छ। यसलाई दक्षिणको गंगा पनि भनिन्छ। यो पश्चिमी घाटका पर्वत ब्रह्मगिरीदेखि निस्केको छ। यसको लम्बाई प्रायः ८०५ किलोमीटर छ। दक्षिण पूर्वमा प्रवाहित भएर कावेरी नदी बङ्गालको खाडीमा मिलेको छ। सिमसा, हिमावती,भवानी यसको उपनदीहरू छ। कावेरी नदीका किनार बसा भयो सहर तिरूचिरापल्ली हिन्दुहरूको प्रसिद्ध तीर्थ स्थान छ। कावेरी नदीका डेल्टामा राम्रो खेती हुन्छ। यसका पानीलोई लिएर दोनो राज्यहरूमा विवाद छ। यस विवादलाई मानिस कावेरी जल विवाद भन्दछन्।
नेपाली साहित्यका केही पृष्ठ
नेपाली साहित्यका केही पृष्ठ डा. दयाराम श्रेष्ठद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको समालोचना हो।
समाजपरक समालोचना प्रणाली
सामाजिक दृष्टिबाट साहित्यिक कृति र कृतिकारको अध्ययन, विश्लेषण र मूल्याङ्कन गर्ने पद्धतिलाई समाजपरक समालोचना प्रणाली भनिन्छ ।
परचिय
अङ्ग्रेजी social criticism को नेपाली रूपान्तर समाजफरक समालोचना हो । यो अत्यन्त बहुमुखी एवं उपलब्धिपूर्ण प्रणाली हो । यसले साहित्यकारको सामाजिक सन्दर्भका आधारमा कृतित्वको विश्लेषण गर्छ । साहित्यकारले समाजलाई के कति दिन सक्यो भन्ने कुराको विश्लेषण गर्नु पनि यसको उद्देश्य रहेको पाइन्छ ।
विकासक्रम
समाजपरक समालोचना प्रणालीको जन्म अठारौँ शताब्दीमा विकोद्वारा गरिएको होमरका कृतिहरूको समाज सापेक्ष विवेचनाबाट भएको देखिन्छ । टेन यसको प्रथम उल्लेख्य प्रयोग कर्ता हुन् । समालोचनालाई समाजपरकतातिर ढल्काउनेमध्ये टेन अग्रणी मानिन्छन् । यस प्रणालीको विकासका क्रममा इसाको बिसौं शताब्दीको तेस्रो दशकमा समाजपरक समालोचनाको मार्क्सवादी धाराको विकास भएको हो । यसलाई विकसित तुल्याउने व्यक्तिहरूमा कार्ल माक्र्स, एङ्गेल्स, प्लेखानोभ, लेनिन, म्याक्सिम गोर्की जस्ता व्यक्तिहरू अग्रपङ्क्तिमा रहेका छन् ।
लिजा स्पार्क्स
लिजा स्पार्क्स (जन्म: ६ अक्टुबर १९७७) एक अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
=सन्दर्भ सूची==
सुन बगेडी
सुन बगेडी नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा येल्लोह्यामर (Yellowhammer) भनिन्छ ।
फेर्डिनाण्ड लासाल
फेर्डिनाण्ड लासाल (सन् १८२५-१८६४) - जर्मन निम्न-पुँजीजीवी समाजवादी, जर्मन मजदुर आन्दोलनमा एक अवसरवादी धारा - लासालवादका प्रवर्तक । अखिल जर्मन मजदुर सङ्घको स्थापनामा लासालको ठूलो योगदान रहेको थियो, तर उनले त्यसलाई अवसरवादी बाटोतर्फ डोर्‍याए ।
१९९४ फिफा विश्वकप
१९९४ फिफा विश्वकप १५ औँ फीफा विश्व कप थियो। संयुक्त राज्य भरीको ९ शहरहरूमा १७ जून देखि १७ जुलाई १९९४ सम्म आयोजित गरियो। संयुक्त राज्य अमेरिकालाई ४ जुलाई १९८८ मा फिफाले आयोजकको रूपमा चुनेको थियो। आयोजक राष्ट्रको कमीको बावजूद राष्ट्रिय उच्च स्तरीय फुटबल लेग टूर्नामेंट टूर्नामेंटको इतिहासमा सबै भन्दा बढी आर्थिक रूपमा सफल भएको थियो। यो विश्व कप औसत उपस्थिति रेकर्ड प्रति खेल लगभग ६९,००० दर्शकहरुसाथ भंग गर्यो, एक निशान जो अझै पनि खडा छ। अन्तिम विश्वकपको लागि लगभग ३.६ मिलियनको कुल उपस्थितिले १९९८ विश्वकपमा २४ देखि ३२ टोली (५२ देखि ६४ खेलहरूमा) प्रतिस्पर्धाको बावजूद विश्वकपको इतिहासमा उच्चतम रहेको छ।
नेपाली साहित्यको संक्षिप्त इतिहास
नेपाली साहित्यको संक्षिप्त इतिहास डा. दयाराम 'सम्भव' र मोहनराज शर्माद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको समालोचना हो।
क्षिप्रा नदी
क्षिप्रा, मध्यप्रदेशमा बग्ने एक प्रसिद्ध र ऐतिहासिक नदी हो। यो भारतका पवित्र नदीहरूमा  एक हो। उज्जैनमा  कुम्भको  मेला यसै नदीका किनार लाग्दछ। द्वादश ज्योतिर्लिङ्गहरू मध्येको एक ज्योतिर्लिङ्ग महाकालेश्वरम् पनि यहाँ छ।
लीलाध्वज थापा
लीलाध्वज थापा (वि.सं. १९७८-२०४१) नेपाली उपन्यासकार हुन्। उनले वि.सं. २०१४मा मदन पुरस्कार पाएका थिए।
जीवनी
लीलाध्वजको जन्म कमलपोखरी, काठमाडौंमा वि. सं. १९७८ साल असारमा भएको थियो। उनले मन नामक उपन्यासका लागि २०१४ सालमा मदन पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए। उनका अन्य कृतिहरूः शान्ति, पूर्वस्मृति आदि हुन्। उनको निधन वि.सं. २०४१ सालमा भयो।
केई निशिकोरी
केई निशिकोरी (錦織 圭) एक व्यवसायिक जापानी टेनिस खेलाडी हुन् । उनी वर्तमान समयमा (२०१६ नोभेम्बर २१ सम्म) टेनिस सङ्घद्वारा जारी एकल पुरुष टेनिस खेलाडीहरूको क्रमाङ्कमा पाँचौ क्रममा रहेका छन् । उनी एक मात्र जापानी एकल पुरुष टेनिस खेलाडी हुन् जो एटिपी क्रमाङ्क सूचीमा १० स्थान भित्र अटाएका छन् ।
उनी ११ एकल उपाधि जितेका छन् र सन् २०१४ को युएस ओपनको पुरुष विधामा उनी उप-विजेता भएका थिए । युएस ओपनको फाइनलसम्मको यात्रा तय गर्ने उनी एक मात्र एसियाली पुरुष टेनिस खेलाडी हुन् । उनी सन् २०१६ को युएस ओपनको सेमीफाइनलसम्मको यात्रा तय गरेका थिए । उनी एसियाका एकमात्र पुरुष टेनिस खेलाडी हुन् जसले एटिपी वर्ल्ड टुर टेनिस प्रतियोगितामा छनौट गर्न सफल भएका थिए र सन् २०१४ र सन् २०१६ को प्रतियोगिताको सेमिफाइनल चरण सम्म पुगेका थिए । उनी सन् २०१५ मार्चमा आफ्नो करियरको उत्कृष्ट क्रम सङ्ख्या चौथौ स्थानमा पुगेका थिए ।
जीवनी
निशिकोरीको जन्म जापानको शिमाने पर्फेक्चर अन्तर्गत मात्सुनेमा भएको हो । उनको बुवा कियोशी एक इन्जिनियर हुन् र आमा एरी एक पियानो शिक्षिका हुन् । उनको परिवारमा यस वाहेक एक दिदी छिन् जसको नाम रिना हो, उनी टोक्योबाट स्नातक उतिर्ण गरेर त्यहाँ काम गर्दै छिन् । निशिकोरीले पाँच वर्षको उमेरदेखि नै टेनिस खेल्न आरम्भ गरेका थिए । उनले सन् २००१ मा बाल विधामा अखिल जापान टेनिस प्रतियोगिता जितेका थिए । उनले आओमोरी-यामादा उच्च विद्यालयबाट स्नातक उतिर्ण गरेका थिए । सन् २००४ मा १४ वर्षको उमेरमा निशिकोरी संयुक्त राज्य अमेरिकाको फ्लोरिडा राज्यमा अवस्थित आइएमजी एकेडमीमा प्रवेशको लागि त्यस तर्फ लागे । टेनिस वाहेक उनी फुटबल, गोल्फ, अध्ययन गर्ने र सङ्गीत सुन्ने गरेका छन् ।
सन् २०१० को डिसेम्बरमा २०११ टेनिस सिजनको लागि ब्र्याड गिल्बर्ट र आइएमजी एकेडमीका दाँते बोत्तिनीद्वारा प्रशिक्षण गराइने घोषणा गरियो । गिल्बर्टले यसभन्दा पहिले एन्डी मरे र भूतपूर्व विश्व क्रम १ का आन्द्रे अगासी र एन्डी रोडिकलाई प्रशिक्षण गराइसकेका छन् । सन् २०१४ को जनवरी सम्म निशिकोरीलाई भूतपूर्व विश्व क्रम २ का माइकल च्याङले प्रशिक्षण गराएका थिए ।
केन नदी
केन यमुनाको एक उपनदी वा सहायक नदी छ जो बुन्देलखंड क्षेत्रदेखि गुजर्दछ। विशेषतया मन्दाकिनी तथा केन यमुनाको अन्तिम उपनदीहरू छन् किनभनें यसका पछि यमुना गंगासित गएर मिल्दछ। केन नदी जबलपुर, मध्यप्रदेशबाट प्रारम्भ हुन्छ, पृष्ठमा यसबाट धेरै धाराहरू आएर जोडिन्छन् र फेरि बाँदा, उत्तरप्रदेशमा  यसको  यमुनासित संगम हुन्छ।
यस नदीको "शजर" ढुङ्गा प्रसिद्ध छ।
नदीको लम्बाई (किलोमीटरमा)
२५०० km
जिग्मे नामग्याल वाङचुक
जिग्मे नामग्याल वाङचुक भुटानका राजा जिग्मे खेसर नामग्याल वाङचुक र उनकी पत्नी रानी जेत्सुन पेमाको पहिलो सन्तान हुन्। उनी सन् २०१६ मा जन्मिएदेखि नै भुटानका युवराज हुन्। उनको नाम १६ अप्रिल २०१६ मा घोषणा गरिएको थियो।
फलाम
फलाम एक रसायनिक तत्व हो।अङ्रेजीमा यसलाई आइरन भनि्छ। सङ्क्रमणात्मक तत्व हो। यसको परमाणु सङ्ख्या २६ र  पेरियोडिक तलिकको डि (d) ब्लक अन्तर्गत समूह ८ (VIII) मा पर्दछ। यो एक प्रकारको धातु हो । यो तत्व पृथ्वीको बाहिर सतह तथा भित्रि भागमा पाइन्छ ।  यो पृथ्वीमा चौथो धरै पाइने धातु हो। यसको संयुज्यता २ र ३ हुन्छ।
उत्पादन
फलामको उत्पादन दुई मुख्य चरणमा हुन्छ। पहिलो चरणमा, फलामको धातुलाई ब्लास्ट फर्नेसमा कोकको (कोईला) साथ पगालिन्छ, र पग्लिएको धातुलाई सिलिकेट खनिज जस्ता दोषबाट अलग गरिन्छ। यस चरणले उत्पादनलाई पिग फलाम भनिन्छ किनाकि यसमा ठूलो मात्रामा कार्बन हुन्छ। दोस्रो चरणमा, फलाममा कार्बनको मात्रा घटाइन्छ।
ब्लास्ट फर्नेसमा उत्पादन
ब्लास्ट फर्नेस भनेको फलाम पगाल्ने भट्टी हो। यसमा हेमाटाइट (फलामको खनिज), कोक (कोईला) र तातो हावा (९०० डिग्रि )को प्रयोग गरि कार्बन मोनोअक्साइड निर्माण गरिन्छ। २००० डिग्रिमा कार्बन मोनोअक्साइडले फलामको खनिजलाई फलाममा परिणत गर्छ
संरचना निर्माण
विश्वव्यापी धातु उत्पादनको ९०% जति फलामले ओग्ट्छ। यसको कम लागत र उच्च शक्तिका कारणले शक्तिहरूको सामना गर्न यसको प्रयोग गरिन्छ, जस्तै मेसिनरी र मेशिन उपकरणहरू, रेलहरू, अटोमोबाइल्स, जहाज ढलान, र भवनहरू। शुद्ध फलाम एकदम नरम भएकोले यसको शक्ति बढाउन प्राय: अरु तत्त्वहरू मिसाइन्छ।
पोषण
फलाम शरिरलाई चाहिने एक मुख्य खनिज हो। रातो मासु, दाल, सिमी, कुखुरा, माछा, पात तरकारी, टोफु आदि यसका सोर्त हुन्। फलामको पर्याप्त मात्रा नपुगेमा एनीमिया रक्तअल्पता हुन्छ।
खडकई नदी
खडकई नदी झारखंडका दक्षिण पश्चिम भागहरूमा बग्ने एक पहाडी नदी हो।
स्टिफन हकिङ
स्टिफन विलियम हकिङ (Stephen William Hawking) (जन्म ८ जनवरी, १९४२, वेलायत - १४ मार्च २०१८), विश्व प्रसिद्ध अङ्ग्रेजी भौतिक शास्त्री, लेखक र क्यामब्रिज विश्वविद् हुन् । उनले भौतिक विज्ञान र ब्रह्मण्डविज्ञानमा उल्लेखनीय काम गरेका छन् । उनका पुस्तकहरू सबैका लागि विज्ञान बुझ्न मद्दत गर्दछ ।
संक्षिप्त जीवनी
स्टिफनको आमाबाबुको (फ्रान्क र इसोबेल ) घर उत्तरी बेलायत थियो, तर दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा अक्स्फोर्ड सुरक्षित स्थान मानिएकोले बच्चाहरूसँग त्यहाँ गए । उनी आठ वर्ष हुँदा उनको परिवार लन्डनमा २० किलोमिटर उत्तरमा रहेको शहर अल्बान्टमा गए। एघार वर्षको उमेरमा सेन्ट अल्बान स्कूल गए । उनको बुबाको पुरानो कलेज, अक्स्फोर्डमा  स्टिफन गणित अध्ययन गर्न चाहन्थे, यद्यपि उनको बुबाले उनलाई चिकित्सा शास्त्र पढाउन  चाहन्थे । अक्स्फोर्ड विश्वविद्यालयमा  गणित  उपलब्ध थिएन, त्यसैले यसको सट्टा भौतिक विज्ञान अध्ययन गर्न तिर लागे । तीन वर्षपछि उनलाई प्राकृतिक विज्ञानमा पहिलो कक्षाको सम्मान डिग्री प्रदान गरिएको थियो ।  उनले सन् १९६५ मा जेन वाइल्डसंग विवाह गरे, र सन् १९९१ मा उनको छोडपत्र पछि एलेन मेसनसँग सन् १९९५ मा विवाह गरेका थिए । तिनका तीन जना बच्चाहरू रबर्ट, लुसी र तिमोथी नाउँ गरे ।उनीसंग फिलिप्पा र मरियम नामक दुई जना बहिनीहरू छन् र एडवर्ड नामको एक स्वीकार गरिएको भाइ छन् ।
स्टिफन कोस्मोलोजीको अनुसन्धानका लागि क्याम्ब्रिज पुगे किनकि ओक्स्फार्डमा त्यस समय कोही पनि काम गरिरहेका थिएनन । उनको पर्यवेक्षक डेनिस सियामा थियो, यद्यपि उनले क्याम्ब्रिजक फ्रेड होयसँग काम गर्ने आशा राखेका थिए । आफ्नो पी.एच.डी. प्राप्त गरेपछि उनी पहिलो अनुसन्धान फेलो र पछि गनभिले र क्याईस कलेजमा एक प्रोफेसरियल फेलोमा हुनुभयो । सन् १९७३ मा खगोल विज्ञानको संस्थान छोडेर,स् टेफनले विभागको एप्लाइड गणित र सैद्धांतिक भौतिक विज्ञानमा आए र १९७१ देखि २००९ सम्म गणितको लुकासियन प्रोफेसरको पदमा राखे । कुर्सीको स्थापना १६६३ मा भएको थियो । रेवरेन्ड हेनरी लुकास जसले विश्वविद्यालयका लागि संसदका सदस्य थिए ।
अध्ययन
यो पहिलो योहाक बारोद्वारा र त्यसपछि १६६९ मा इसहाक न्यूटन द्वारा आयोजित गरिएको थियो । एप्लाइड गणित र सैद्धांतिक भौतिकी विभाग । उनको शीर्षक अब एप्लाइड गणित र सैद्धान्तिक भौतिक विज्ञान विभागमा डेनिस स्टान्टन एवरी र साली तईई वोङ्ग-एवरी निदेशक रहेको छ । उनले ब्रह्माण्डको आधारभूत नियमहरूमा काम गरेको छ । आइन्स्टीनको जनरल थ्योरी अफ रिलेटिभिटीको अनुसार स्पेस र टाइम बिग ब्याङ्मा सुरु हुने र ब्ल्याक होलहरूमा अन्त्य हुनेछ भन्ने रोजर पेनरोससँग उनले थाहा पाए। यी नतिजाहरूले सङ्केत गरे अनुसार क्वान्टम थ्योरीको साथ सामान्य रिलेतिभिटीलाई एकताबद्ध गर्न आवश्यक थियो जुन २०औँ शताब्दीको पहिलो भागको अर्को महानवैज्ञानिक विकासको कुरा देखाउँछ । उनीहरूले पत्ता लगाएका एकीकरणको एक परिणाम यो थियो कि ब्ल्याक होलहरू पूर्ण रूपमा कालो हुनैपर्छ, तर विकिरण कम गर्न र अन्ततः भत्काउन र गायब हुनुपर्छ। अर्को अनुमान यो हो कि ब्रह्मांडले कुनै काल्पनिक समयमा कुनै किनारा वा सीमा छैन । यसले ब्रह्माण्डलाई पूर्ण रूपमा विज्ञानको नियमद्वारा निर्धारण गरेको तरिकाले बुझाउँछ ।
प्रोफेसर हकिङगसँग बाह्र औपचारिक डिग्रीहरू छन् । उनलाई १९८१ मा सिबिइ प्रदान गरियो र १९८९ मा क्यम्पिओन अफ अनरले सम्मानित गरिएको थियो । उनी धेरै पुरस्कारहरू, पदकहरू र पुरस्कार प्राप्तकर्ता हुन्, र रोयल सोसाइटीको फेलो र अमेरिकाको नेसनल अकाडमी अफ साइन्सका सदस्य पनि हुन् ।
छत्रेदेउराली
नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, धादिङ जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
वैबाहिक स्थिति
वैबाहिक स्थिति (Marital status) मानिसको वैबाहिक सम्बन्ध छ वा छैन वा कुन प्रकारको छ भनि देखाउने तत्व हो। वैबाहिक स्थिति एउटा यस्तो जनसाङ्खिक (demographic) तत्व हो जसले जैविक, सामाजिक, आर्थिक, कानुनी तथा कतिपय सन्दर्भमा धार्मिक पक्षलाई समेत समाबेस गरिको हुन्छ।
नेपाली साहित्य विभिन्न आयाम
नेपाली साहित्य विभिन्न आयाम डा. रामदयाल राकेशद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको समालोचना हो।
तामा
तामा एक धतु हो र यस धातुको रसायनिक सङ्केत Cu (ल्याटिनमा कपरम) हो र यसको आणविक संख्या २९ हो।
रसायनिक गुणहरू
4Cu + O2 →2Cu2O(रातो) 2Cu + O2 → 2CuO(कालो) Cu + Cl2 → CuCl2 2Cu + S →Cu2 S
एन्डोरा
एण्डोरा, आधिकारिक नाम Principality of Andorra (Principat d'Andorra) एउटा सानो युरोपेली राष्ट्र हो। यो यूरोपको सबैभन्दा सानु राष्ट्र हो।
जनसङ्ख्या
२०११को जनगदना अनुसार यो देशको जनसङ्ख्या २५,०८२ थियो।
चुरेभावर राष्ट्रिय पार्टी
चुरेभावर राष्ट्रिय पार्टी नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यो पार्टीका वर्तमान अध्यक्ष केशबप्रसाद मैनाली हुन्। चुरेभावर राष्ट्रिय पार्टीको केन्द्रीय कार्यालय काठमाडौंको मालीगाउँमा छ। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा भाग लिएको थियो। उक्त निर्वाचनमा यो दलको चुनाव चिन्ह बिजुलीको चिम थियो। चुरेभावर राष्ट्रिय पार्टीले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा प्रत्यक्ष तर्फ कुल ५७७ मत प्राप्त गरेको थियो भने समानुपातिक तर्फ ४,६५० मत प्राप्त गरेको थियो।
अन्तिम संस्कार
अन्तिम संस्कार मानिसको मृत्यु पश्चात् गरिने संस्कार हो। यो विभिन्न धर्म र संस्कृति अनुसार फरक फरक हुन्छ। जस्तै .....ऋग्वेदी ,यजुर्वेदी, सामवेदी । त्यस्तै प्रत्येक वेदका अलग् अलग् शाखाहरू हुन्छन् । प्रत्येक वेदशाखाका संस्कारहरू हुन्छन् ।नेपालमा अधिक नागरिकहरू माध्यन्दिनीय शाखाका शुक्लयजुर्वेदी छन। केही नागरिकहरू सामवेदीहरू छन् भने केही यजुर्वेदी भएर पनि अश्वलायन शाखाका ऋग्वेदी विद्वान कमलाकर भट्टका अनुयायी देखिन्छन् । उनीहरू माध्यन्दिनीय वाजसनेय शुक्लयजुर्वेदका श्रौतसूत्र, गृह्यसूत्र, श्राद्धकल्पसूत्र, त्रिकण्डिक स्नानसूत्र, जस्ता अतिप्रामाणिक वैदिक ग्रन्थहरू हेर्न छाडी निर्णयसिन्धु नामक एउटा सामान्य निबन्धग्रन्थका आधारमा सारा संस्कारहरू सम्पन्न गर्न पुग्दछन् । यसमा संशोधन गरेर शुक्लयजुर्वेदको पारस्करगृह्यसूत्र अनुसारको अन्त्यकर्म पद्धति बनाउने काम पनि नेपालमा भएको छ (वाचस्पति डा. शिवराज आचार्य कौण्डिन्न्यायन, अन्त्यकर्म पद्धति - काठमाडौँ : रत्नपुस्तक भण्डार, वि.सं.२०६५)। नेपालमा विभिन्न धर्म मान्ने मानिसहरूले गर्ने संस्कार फरक हुने गरेको छ।
हिन्दु परम्परा
हिन्दु परम्परामा मृतकको लासलाई नदी किनारमा जलाउने परम्परा छ।
हिन्दूहरूका निमित्त जीवनको अन्तिम संस्कार अन्त्येष्टि संस्कार हो। मृतकका नातेदारहरूले मृत्युपछिको जीवनमा मृतकलाई सुख र कल्याण होस् भन्ने भावनाले यो संस्कार सम्पन्न गर्दछन्। अन्य संस्कार जस्तै पछिका युगहरूमा यसका अनेक विधि-उपविधिहरू थपिँदै गए र यो एक स्वतन्त्र र महत्त्वपूर्ण संस्कार हुनपुग्यो। हिन्दूहरूका निमित्त यस लोकको जीवनभन्दा परलोकको जीवन ज्यादै महत्त्वपूर्ण भएकाले अन्त्येष्टि संस्कार अनिवार्य र धेरै सावधानीपूर्वक गर्ने गरिन्छ। हिन्दू धारणामा आत्मा र शरीर अलग हुनु नै भौतिक अर्थमा मृत्यु हो। प्रत्येक मृतकको आत्मा पारिवारिक सन्तति र नातेदारहरूको मायाको कारणले आफ्नो गन्तव्य स्थानतिर नगएर घरको वरपर नै बसिरहन सक्ने र हानि पुर्‍याउन सक्ने हुनाले यस्तो स्थानसम्म पुगोस् भनेर अन्त्येष्टि संस्कार गरिन्छ। अग्निद्वारा दाहसंस्कार गरेर मृतक आत्मालाई पवित्र बनाउनुको साथै पितृलोकतिर बिदा गरिन्छ। पितृलोकतिर प्रस्थान गर्दा कुनै पनि कुराको अभाव नहोस् भनेर खाद्यान्नहरू, कपडाहरू र मार्गदर्शनका निमित्त गाईदान गर्दछन्। प्रारम्भमा शरीरलाई जमीनमा गाड्ने वा जलाउने चलन नभएको बुझिन्छ। वैदिककालदेखि मात्र यस्तो चलन लोकप्रिय हुन थाल्यो। बालकको मृत्यु भएमा वा सन्तहरूलाई अग्निमा नराख्ने पुरानो चलन हिन्दू समाजमा अहिले पनि छ। दाहसंस्कार गरेपछि बाँकी रहेको अस्थि अवशेषलाई पुनः कुनै पात्रमा राखेर भूमिमा गाड्ने प्रलचन माध्यन्दिनीय शतपथ ब्राह्मण, श्रौतसूत्र तथा गृह्यसूत्रहरूमा उल्लेख गरेको पाइन्छ।
मुसलमान परम्परा
मुसलमान समाजमा दाहसंस्कारको अनौठो परम्परा रहेको पाइन्छ। उनीहरू लासलाई तीन पटक नुहाइदिन्छन् र कपडाले लासलाई बेर्दछन्।यसका लागि सामान्यतया धेरै कपडा प्रयोग गरिन्छ। मुसलमान समाजमा लासलाई गाड्ने चलन छ। उता क्रिश्चियन परम्परामा मृतकको लासलाई कफनमा राखिन्छ।लासमा सुगन्धित अत्तर छर्केर प्रार्थना गरी चिहानमा गाडिन्छ। फारसी सम्प्रदायका मानिसहरू लासलाई एक अग्लो स्थानमा राख्छन्। पक्षीहरूले लासलाई खाइसकेपछि मात्र मृतकको अस्थिपञ्जरलाई विसर्जन गर्ने गरिन्छ। नेपाल लगायत विश्वका थुप्रै देशमा गरिने विविध किसिमका अन्त्येष्टिहरूको एउटै उद्देश्य मृतात्माको शान्तिको कामना गर्नु नै हो।
बौद्ध धर्ममा
बौद्धायन र गृहसूत्रले मृत्युको निश्चय हुनासाथ त्यस्ता व्यक्तिहरूलाई भूमिमा राख्ने अर्थि तैयार पार्ने र मृत्यु हुनुअगावै यसरी तैयार पारिएको अर्थिमा दक्षिण सिरान पारेर सुताउने र मृतकका कानमा धार्मिक मन्त्रहरू सुनाउने विधि उल्लेख गरेको पाइन्छ। शरीरबाट प्राण निस्कन लागेपछि केही अन्तिम दानहरू गरिन्छ र प्राण गइसकेपछि मृतकको मुखमा पवित्र गङ्गाजल र तुलसीजल आदि राखिन्छ। वर्तमान समयमा लास बोक्नको लागि अर्थि बनाउँदा प्रायःजसो बाँस प्रयोग गरेको पाइन्छ। यस्तो अर्थिमाथि लाश दक्षिण सिरान पारेर उत्तानो पारेर राखिन्छ। लाशलाई आफ्ना नातासम्बन्धी वा समान वर्णका बाहेक अरूले छुनु हुँदैन भन्ने स्मृतिग्रन्थहरूमा उल्लेख गरेको छ। दाहसंस्कार गरिने ठाउँमा लगिने काममा मृतकको छोरा र भाइहरूको मुख्य भूमिका हुन्छ। शवयात्रामा पनि अगुल्टोमा चिलिम राखेर आगो बालेर जेठो छोरो अघि लाग्नुपर्ने एवं मलामी जानेहरूमा मृतक सपिण्डीहरू, नाताहरू र मित्रहरू हुनुपर्ने विवरण गृहसूत्रमा उल्लेख गरेको पाइन्छ (डा. गणेशप्रसाद क्षेत्री र सोमप्रसाद खतिवडा हिन्दू समाज र धर्म, विराटनगर शिवा प्रकाशन वि.सं. २०५४, पृ. २६५) पुराण कालदेखि लोग्ने मानिस मरेमा मृतककी विधुवाले स्वेच्छाले पतिका साथ चिता बसेर जल्न पाउने नियम बन्यो र कुनै कुनै महिलाले त्यसको अनुसरण गरे। राजपूत जातिमा यो परम्परा बढी देखियो। एक-आध प्रतिशत ब्राह्मण जातिमा पनि चलेको इतिहास छ। गुरुङ जातिकी एक रानी सती गएको घाट मर्स्याङ्दी नदीको तीरमा सतीघाटका नामले प्रसिद्ध छ। यस बाहेक अन्य जातिमा भने सती प्रथाको उदाहरण कमै पाइन्छ। नेपाली र भारतीय हिन्दू समाजमा बीसौँ र उन्नाइसौँ शताब्दीमा यस प्रथामा कानुनी प्रतिबन्ध लगाइयो।