cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
बाला गुरु षडानन्द
गुठी व्यवस्था
कुनै संस्थालाई दिगो रूपमा सञ्चालन गर्न दिगो आर्थिक स्रोतको आवश्यकता हुन्छ। त्यसका लागि जग्गा गुठी राख्ने व्यवस्था षडानन्दले गरे। उपलब्ध सामग्रीहरूका आधारमा जग्गा प्राप्तिका स्रोतहरु अनेक छन् : सबै दाताहरूले षडानन्द गुरुले स्थापना गरेको मन्दिर र पाठशालाको सञ्चालनका लागि भनेर जग्गा दिएका छन्, कुनै जग्गा पुराणमा दानको रूपमा ; कुनै दाताको जन्मोत्सवका उपलक्ष्यमा ; कुनै जग्गा आफ्ना स्वर्गीय जनको उद्‍धार खातिर प्राप्त भएका छन्। कुनै दाताले नगदै दान दिएको पनि देखिन्छ। विभिन्न स्रोतबाट उपलब्ध नगदबाट पनि जग्गा नै किनेर गुठी ठुलो बनाउने कोसिस भएको देखिन्छ।
षडानन्दले पाठशाला र मन्दिरको वार्षिक खर्च र विशेष पर्व सञ्चालनको वार्षिक खर्च यति यति गर्नु र यसरी यसरी यो संस्था सञ्चालन गर्नु भनेर स्थानीय भद्रभलाद्‍मीहरुका रोहबरमा गुठी सञ्चालानको विधि प्रक्रिया शिलालेख, ताम्रपत्र र धर्म पत्रिका आदिमा उल्लेख गराएका छन्। साथै प्रत्येक साल त्यस अनुसार चले नचलेको सरकारले जाँच गर्नै व्यवस्था मिलाएर उनी दिङ्लाबाट विदा भएका देखिन्छन्। त्यही विधि प्रक्रियाबाट षडानन्द सीताराम गुठी २०५१ सालसम्म चलि रहेको थियो। २०५१ सालमा गुठीको नयाँ विधान जिल्ला प्रशासन कार्यालय भोजपुरबाट स्वीकृत भए पनि त्यस विधान अनुसार समिति बन्न नसकी पुरानै व्यवस्था अनुसार गुठी सञ्चालन भइ रहेको थियो । २०५२ सालमा सुरु भएको माओवादी जनयुद्‍धका कारणले उक्त गुठी केही वर्ष अस्तव्यस्त रह्यो। विक्रम सम्वत २०६८(६९ ?) सालदेखि २०५१ सालको विधान अनुसार समिति बनेर गुठी व्यवस्थित गर्ने प्रयास हुँदै गरेको कुरा बुझिएको छ।
आबाल ब्रह्मचारी षडानन्द कति दूरदर्शी र व्यवस्थापकीय दृष्टि भएका व्यक्तित्व थिए भन्ने कुरा आजसम्म सो व्यवस्था जीवन्त रहनुले पनि बुझ्न सकिन्छ। अहिलेसम्म पनि उनले गरेको व्यवस्था अनुसार त्यहाँको विद्यालय सञ्चालन, पूजाआजा र पुराण प्रवचन भइरहेको छ। यहाँ सम्म कि उनले भगवान्‌लाई पहिर्‍याउने लुगाको विषय समेत लेखाएका छन्।
विद्यालय स्थानान्तरण
विद्यार्थी सङ्ख्यामा प्रशस्त वृद्‍धि हुन थालेपछि विक्रम सम्वत १९५५ मा विद्यालयलाई कैलास डाँडाबाट भन्ज्याङको समतल र केही फराकिलो ठाउँमा स्थानान्तरण गरियो। त्यसपछि सोही विद्यालय परिसरमा उत्तरतर्फको चोकमा गुम्बज शैलीका कलात्मक दुई गुम्बज जोडिएका युग्म मन्दिरमा पूर्वपट्‍टि शिव पाञ्चायनका रूपमा षडेश्वर र पश्चिमपट्‍टि राम मन्दिर निर्माण गरी तिनमा शिवलिङ्ग तथा राम, सीता र लक्ष्मणका मूर्तिहरु स्थापना गरिए। यी मूर्तिहरु षडानन्द आफैले भारतको हरिहर क्षेत्र तथा उज्जैनबाट ल्याएका हुन् भन्ने बुढापाकाहरूको भनाइ छ। उक्त मन्दिर परिसरमा नन्दी र हनुमानका ठुला प्रस्तर मूर्तिहरुका साथै कीर्तिमुख भैरवको समेत स्थापना गरेका थिए।
विद्यालय र मन्दिर एउटै परिसरमा एकीकृत रूपमा रहेका थिए। उक्त परिसरलाई तिन ओटा चोकमा विभाजन गरी निर्माण गरिएको देखिन्छ। सबभन्दा पछाडि उत्तरतिरको पहिलो चोकमा राम मन्दिर र शिव मन्दिर थिए भने त्यसको उत्तर र पूर्वमा झिँगटीले छाएका तिनतले छात्रावास भवन थिए। बीचको चोकको माझमा मण्डप र त्यसको पूर्व र पश्चिम लङमा पनि झिँगटीकै छानो भएका तिनतले छात्रावास भवन थिए। यही चोकको उत्तर र मन्दिर चोकको दक्षिणतिरको तिनतले भवनको भुइँतलामा वेदाध्यायीहरुका लागि फलेक छापिएको खुला कक्ष थियो। यसको माथिल्लो तलामा भने भण्डार थियो। यस घरलाई जगेडा घर पनि भनिन्थ्यो। यस घरको भुइँतलाको पूर्वपट्‍टि नगरा राखिएको थियो।
त्यस चोकभन्दा बाहिर दक्षिणपट्‍टि अर्को ठुलो चोक थियो। जसलाई पूर्व पश्चिम लमाइको झिँगटीको छानो भएको एकतले पुराणशालाले छुट्याएको थियो। यस बाहिरी चोकको पश्चिमपट्‍टि दुईतले भवन बनाएर दुबै तलामा कक्षा सञ्चालनको व्यवस्था गरिएको थियो। यस चोकको पूर्वपट्‍टि राधाकृष्ण मन्दिर तथा अन्य स-साना मन्दिरका साथै शिवलिङ्गहरु पनि स्थापना गरिएका थिए। राधाकृष्ण मन्दिरभन्दा दक्षिण पूर्वपट्‍टि मूल प्रवेशद्वार नजिकै झिँगटीले छाएको तिनतले कलात्मक एउटा धर्मशाला (पाहुना घर) थियो। यस चोकको बीचको भाग चाहिँ अलिक खुला र फराकिलो थियो, जसलाई धान्यपर्व, तोलादान, यज्ञयागादि कर्मका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । विद्यालय परिसरको आसपास र भन्ज्याङ बजारको छेउमा गुम्बज शैलीमा सरस्वती मन्दिर,गणेश मन्दिर तथा लक्ष्मी मन्दिर समेत बनाइएका थिए।
यस किसिमको योजनाबद्‍ध ढङ्गले निर्माण गरिएको वृहत्तर संरचनालाई अहिले पनि भत्के बिग्रेको अवस्थामा देख्न सकिन्छ। विक्रम सम्वत २०१६ सालमा विद्यालय प्रधान पाठशालामा परिणत भएपछि विद्यार्थी सङ्ख्या अत्याधिक रूपमा वृद्‍धि भयो र २०२१ सालदेखि विद्यालय पूर्वतर्फको डाँडामा नव निर्मित तिनतले भवनमा सारियो। २०२२ सालदेखि केही वर्ष महाविद्यालयका रूपमा उत्तर मध्यमा तहको पठन पाठन पनि भएको थियो। उक्त भवनमा षडानन्द संस्कृत माध्यमिक विद्यालयको पठन पाठन अद्यापि भइ रहेको छ।
विद्यालयको स्थान र नाम
विक्रम सम्वत १९३२ मा गडीगाउँको कैलासमा स्थापित विद्यालय १९५५ सालामा भन्ज्याङमा सारियो। विद्यार्थी सङ्ख्या अत्याधिक रूपमा बढेर मन्दिर परिसरमा पठन पाठन सञ्चालन गर्न कठिनाइ भएपछि २०२१\२२ ? सालमा मन्दिर परिसरदेखि पूर्वतिरको डाँडामा नयाँ भवन निर्माण गरी प्रधान पाठशाला सारियो। उक्त विद्यालय हाल पनि त्यही भवनमा सञ्चालन भइ रहेको छ।
सहर (माछा)
सहर बग्ने पानीमा बस्न रुचाउने माछाको एक प्रजाति हो, जुन तीव्र गतिमा बगेको पानीको धारमा अत्यधिक रमाउँछ। यो फिरन्ता स्वभावको माछा हो, एकै ठाउँमा बसिरहँदैन। अन्य माछाका तुलनामा ठूलो टाउको हुने भएकाले यसको नाम महाशीर भएको हो तर पश्चिम नेपालमा यो महाशेर भनेरै चिनिन्छ। यसको 'टर पटिटोरा' र 'टरटर' गरी महाशेरका दुई प्रजाति छन्। टर पटिटोरा पहेँलो रङ्गको हुन्छ, जसलाई सुनौलो महाशेर पनि भनिन्छ। टरटर प्रजाति सेतो रङ्गको हुन्छ, जो सहर वा मन्सारका नामले चिनिन्छ। महाकाली, कर्णाली र बबई लगायतका पश्चिम नेपालका ठूला नदीमा सुनौला महाशेर धेरै पाइन्छन्। पूर्वी नेपालमा धेरै पाइनेचाहिँ सेतो कत्ला भएको महाशेर वा सहर माछा हो।
मादरा चेन्नैया
मादरा चेन्नैया (ಮಾದರ ಚೆನ್ನಯ್ಯ) एघारौँ शताब्दीका कन्नड वचन कवि र सन्त थिए जो पेसाले सार्की थिए । प्रतीच्य चालुक्य निवासी मादरा चेन्नैयालाई भारतको प्रथम वचनकारको दर्जा दिइन्छ ।
बाला गुरु षडानन्द
विद्यालयको स्थान र नाम
पाठ्यक्रम : प्रारम्भमा चण्डी, रुद्री, वेद, लघु कौमुदी, अमर कोश, ज्योतिष आदिको पठन पाठन हुने गरेको थियो। पछि .......सालमा तह छुट्‍याएर पढाउन आफ्नै पाठ्यक्रम बनाइएको र सो अनुसार परीक्षा लिने व्यवस्था भएको देखिन्छ। ‘जो विद्याको पढनाको इच्छा हुन्छ, सो सुबिस्तासाथ पढून्....’ भन्ने धर्म पत्रिकाको कथन अनुसार संस्कृतका अतिरिक्त व्यावहारिक जीवनका लागि आवश्यक स्रेस्ता, गणित आदि विषयको पनि पठन पाठन हुने गर्थ्यो भन्ने कुरा अनुसन्धानबाट पुष्टि भएको छ ।
सहर (माछा)
महाशेरले बाढीमा अन्डा फालिदिन्छ, जसलाई स्थानीयहरू महाशेरको अन्डा फाल्ने समय भन्छन्। यस्तो समय असार पहिलो सातादेखि सुरु हुन्छ। अङ्ग्रेजी महिनाको सेप्टेम्बर र अक्टोबर महाशेरको प्रजननको मुख्य समय मानिन्छ। बग्दै गएर फुल फुट्दै भुरा निस्किँदै जान्छन्। नेपालको सन्दर्भमा कर्णाली नदीमा भेरी र कर्णाली तथा सेती र कर्णालीको सङ्गम क्षेत्र महाशेरको प्रजनन क्षेत्र हो। त्यहाँका भुरा कर्णाली नदी र भारततर्फको घाघरा नदीसम्म पुग्छन्। खासगरी यो प्रजातिका माछाले पानीको बहाव राम्रो भएका ठूला नदीमा गएर प्रजनन गर्छन्। त्रिशूलीको सहायक तादी नदी महाशेरले अन्डा पार्ने एक विन्दु हो, त्यहाँबाट भुरा त्रिशूली नारायणी नदीमा हुर्किन्छन्। यस्तै, पूर्वी नेपालका सुनकोसी र अरूण नदीको सङ्गम, तमोर र अरुण नदीको सङ्गम तथा अरूण नदीका सहायक नदीहरू सभा र पिलुवा लगायतका नदीनालामा पुगेर प्रजनन गर्छन्।
नेपालमा ८२ किलो तौलसम्मका महाशेरको रेकर्ड छ। अरुण, तमोर, सुनकोसी, सप्तकोसी, सप्तगण्डकी, नारायणी, बबई, कर्णाली, महाकालीलगायतका नदीमा यस जातका माछा पाइन्छन्। यसबाहेक पोखरा आसपासका विभिन्न तालमा समेत भेटिन्छन्।
बाला गुरु षडानन्द
बगैंचा निर्माण
बगैंचा संरक्षणका लागि काठमाडौँ तथा भक्तपुरबाट प्राविधिक झिकाई तेलिया इँट र सुर्कीको विशाल पर्खाल बनाएर घेरिएको थियो। भित्री बगैंचाको दक्षिण पश्चिम र बजारको उत्तर पूर्वमा बाहिरी बगैंचा बनाइएको थियो, जुन अवशेषका रूपमा आज पनि देख्न पाइन्छ।
पाटी, धारा, कुण्ड, पोखरी र बाटो निर्माण
षडानन्दले भन्ज्याङ बजार परिसरको बाहिरी बगैंचामा सुन्दर पार्वती(?) कुण्ड (ठुलो पोखरी) निर्माण गराए। त्यस कुण्डमा विभिन्न जातका माछाहरु पालिएका थिए। साथै बाहिरी र भित्री बगैंचामा सीता कुण्ड, गौरी कुण्ड, हनुमान कुण्ड आदि कुण्डहरूको निर्माण गराएका थिए। विद्यालय र मन्दिर परिसरको पूर्वमा रहेको नारायण चोकको नजिकमा नारायण धारो तथा भन्ज्याङबाट फालीकोटतिर जाने बाटामा राम धारो र लक्ष्मण धारो जस्ता धाराहरु पनि बनाइएका थिए। उनले सामूहिक, समाजिक तथा सांस्कृतिक गतिविधि सञ्चालन गर्न चौरहरु र गौचरनहरूको पनि व्यवस्था गरेका थिए। तीमध्ये नारायण चौर र गौचरन अझै पनि छँदै छन्।
षडानन्दले विद्यालय र मन्दिर परिसरतिर आउजाउ गर्नका लागि आसपासमा बाटो निर्माण गराए। मन्दिर परिसरदेखि भन्ज्याङ बजारसम्म ढुङ्गा छापेर मोटर दौडन सक्ने खालको फराकिलो बाटो बन्यो। नारायण धारो, राम धारो जाने आउने बाटो र गडीगाउँदेखि टुँडीखेलको नजिकबाट भन्ज्याङ आउने चौडा बाटो समेत यिनकै निर्देशनमा बनेका थिए।
टुँडीखेल निर्माण
बस्ती विस्तार भएपछि तथा शैक्षिक एवम् समाजिक गतिविधि बढेपछि सुरक्षाको पनि विशेष आवश्यकता पर्छ। तसर्थ यिनले तत्कालीन शासकहरूसँग हारगुहार गरेर छोटी जङ्गी अड्डा स्थापना गराए र सिपाहीहरूलाई परेड खेल्न गडीगाउँको डाँडामा टुँडीखेल बनाउन लगाए। त्यो टुँडीखेल अहिले पनि यथावत् छ।
सामुदायिक वनको व्यवस्था
षडानन्दले एउटा विशाल वनको स्थापना गराएका थिए। जसमा स्थानीय रूपमा पाइने जामुन, गोगन, काफल, किम्बु, कटुस, ऐँसेलु, चिउरी, चिलाउने, पात्ले, ढाल्ने, झिँगनी, ओखर, भोर्लो, चाँप, समी, लप्सी, बडहर, कटहर, खनिउँ, भलायो, गायो, थल कमल, कोइरालो, काब्रो, चुवा, चमेली आदि र अन्य विभिन्न रुखहरु थिए। साथै यहाँ रुद्राक्षको वन सघन रूपमा हुर्काइएको थियो। यी बोट बिरुवा धार्मिक तथा समाजिक रूपमा दैनिक आवश्यकतासँग आबद्ध थिए।
पछि आएर यो वन रुद्राक्ष वनका रूपमा चर्चित हुन पुग्यो। यसलाई ‘जगेडा वन’ पनि भनिन्छ। यसलाई सामुदायिक धारणा अनुरूप संरक्षित ‘नेपालको पहिलो सामुदायिक वन’ मानिन्छ।
मेला व्यापार
बालागुरु षडानन्दले दिङ्ला भन्ज्याङमा बजार बसाई साप्ताहिक हाट बजार र वार्षिक रूपमा मेला लाग्ने थिती बसाए। सो भन्ज्याङमा बाला चतुर्दशी (मार्ग कृष्ण चतुर्दशी)का दिन सद्‍मी मेला लाग्ने गर्छ। सो दिन मृत व्यक्तिहरूका आत्माको शान्तिका लागि रथयात्रा सहित शतबीज छर्ने चलन छ। त्यस्तै चैत्र शुक्ल नवमीका दिन राम नवमी मेला लाग्छ। प्रत्येक शनिबार हाट लाग्ने व्यवस्था समेत छ। अहिले पनि पर्व पर्वमा ती मेला र साप्ताहिक हाट लाग्ने गर्दछन्।
बाला गुरुले मार्ग कृष्ण चतुर्दशीमा पशुपतिमा शतबीज छरे जस्तै दिङ्लामा पनि शतबीज छर्ने चलन चलाए। उनले त्यो चलन चलाएका हुनाले उक्त चतुर्दशीको नाम बाला चतुर्दशी रहन गएको कुरा इतिहासविद्हरु बताउँछन्।
शनिबारको हाट तथा मेलामा गृहस्थी जीवनसँग सम्बन्धित स्थानीय उत्पादन चामल, दाल, चिउरा, सागसब्जी, घिउ, कुराउनी, सक्खर तथा फलफुलहरु किनबेच हुने गर्दछन्। त्यस्तै स्थानीय सिपबाट उत्पादित डोका, डाला, थुन्से, डेली, ठेकी, गुप्ते, दुधेरो, भुने, भकारी, मान्द्रो, नाङ्लो, ढकी, महला, घुम, नाम्लो, खकन, दाम्लो, फिपी, पिचा, मुर्चुङ्गा, मादल, बिनायो, राडी, पाखी, लुकुनी, खुकुरी, कर्द,चकमक, कोदालो, कोदाली, फाली, करुवा आदि र यस्तै अरू स्थानीय भाँडाकुँडाको समेत प्रशस्त किनबेच हुन्छ। यसरी नै मेलामा बालन, भजन, सँगिनी आदि गाएर रातभर जाग्राम बस्ने चलन पनि छ।
समाज सुधार तथा सबै जातजातिसँगको सहयात्रा
बालागुरु षडानन्दले समाज सुधारको क्षेत्रमा उल्लेख्य योगदान पुर्‍याएका छन्। उनले दिङ्ला र त्यसको आसपासका क्षेत्रमा विक्रम सम्वत१९४० सालतिरै सती प्रथा उन्मूलन गराएका थिए। त्यस्तै छुवाछुत प्रथा गलत हो भन्ने सन्देश पनि प्रसार गरेका थिए। राज्यबाट सती प्रथा र दास प्रथा उन्मूलन गर्ने प्रेरणा चन्द्र शमशेरले यिनैबाट पाएका थिए, भनिन्छ ।
पानी चल्ने र नचल्ने भनी छुवाछुत भएको समाजमा स्थानीय मेलामा सबै जातजातिका मानिसहरूको सहयात्राको सुरुआत पनि यिनले गरे। संस्कृत भाषा बाहुनले मात्र पढ्ने भाषा नभएर सबै जातजातिले पढ्ने व्यवस्था समेत भयो।
फजुल खर्च नियन्त्रण र सदाचार शिक्षा
समाजमा हुने फजुल खर्च नियन्त्रण गर्न १०८ बटुकहरूको सामूहिक व्रतबन्ध स्थानीय नारायण चौरमा गराई सामूहिक कार्य गर्ने व्यवस्था समेत गरे।
विद्यालयबाट शिक्षा हासिल गर्नु त छँदै छ, त्यसका अतिरिक्त आध्यात्मिक एवम् नैतिक ज्ञान समेत प्रदान गरी समाजमा सदाचार फैलाउने उद्‍देश्यले चौमासा पुराण र पर्व पर्वमा नैतिक प्रवचन दिने व्यवस्था समेत भएको थियो।
सिद्‍धिप्राप्ति र श्री १०८ को उपाधि
आबाल ब्रह्मचारी षडानन्दले राजयोग, हठयोग आदि अष्टाङ्ग योग साधनाका साथै चौबिसपल्ट गायत्री पुरश्चरण (विधिपूर्वक चौबिस लाख पटक गरिएको गायत्री मन्त्रको जपलाई एक पुरश्चरण भनिन्छ) गरी अष्टसिद्धि तथा गायत्री साधना समेत गरेका थिए।
षडानन्द उच्च तहसम्मको विद्याध्ययन, अष्टाङ्ग योग साधना र गायत्री उपासनाबाट प्राप्त सिद्‍धि र क्षमताबाट भारतीय विद्वद् समाजमा भलीभाँती परिचित थिए। उनको योग्यताको कदर गर्न वाराणसीको विद्वद् गणले उनलाई श्री १०८ उपाधिले सम्मानित गरेको थियो। यिनका विषयमा अनेकन् किंवदन्तीहरु छन्। यिनी आज काठमाडौँमा थिए भने भोलिपल्ट दिङ्लामा हुन्थे, भनिन्छ। त्यस्तै अरुण नदीमा रुमाल बिछ्याएर नदी पार गर्थे पनि भनिन्छ।
कतिपय त यिनको गायत्री जप गर्ने कोठामा गायत्री मातासँग साक्षात् वार्ता भएको हामीले पनि सुनेका थियौं भन्ने पनि थिए रे ! त्यस्तै यिनले जीवनको उत्तरार्धमा साधना गरेको र देहावसान भएको काठमाडौँ, टेकुको पचली घाटमा बर्खे भेल आएको वाग्मती नदीमा खराउ लगाएर पानीमाथि हिँड्दै वारपार गर्थे भन्ने पनि विश्वास गरिन्छ।
यिनी योग साधनारत रहेरै दिवङ्गत हुनु, त्यतिखेरको समयमा राष्ट्रले पनि गर्न नसक्ने समाज सुधार तथा शिक्षा केन्द्र स्थापनाका लागि विशाल निर्माण कार्य गरिनुले उनमा विशिष्ट सिद्धि थियो भन्नुमा दुई मत रहँदैन।
यिनको ख्याति तथा सिद्धिबाट तत्कालीन शासकहरु पनि भलिभाँती परिचित थिए । तत्कालिक शासकहरु पनि सिद्ध पुरुष षडानन्दका भक्त थिए । त्यसैले षडानन्दले भने गरेका समाजिक कार्यमा तत्कालीन शासकबाट लाल मोहर गरी दिएको देखिन्छ। उनले आफूले स्थापना गरेको गुठीको लाल मोहर विक्रम सम्वत १९३५ सालमा नै गराएका थिए।
यति मात्र होइन, राणा शासकहरु आबाल ब्रह्मचारी षडानन्दको अनुसरण गर्नु आफ्नो धर्म ठान्दथे। त्यसैले विक्रम सम्वत १९३४ सालमा दिङ्लाकै जस्तो संस्कृत पाठशाला काठमाडौँमा खुल्यो। यसरी नै राज्यबाट सती प्रथा र दास प्रथा उन्मूलन गर्ने सरकारी घोषणा पनि भयो। आबाल ब्रह्मचारी षडानन्दले वाराणसीको मुमुक्षु भवनमा गुरु ........सँग विशेष शिक्षा एवं दीक्षा लिएका थिए। वाराणसीमा उनको ठुलो प्रभाव थियो। त्यसैले त्यहाँको तत्कालीन विद्वद् समाजले सिद्‍ध जोगीहरूलाई सम्मान गर्ने परम्परा अनुसार षडानन्दलाई श्री १०८ को उपाधिले सम्मान गरेको थियो,भनिन्छ।
देहावसान
विक्रम सम्वत १९६६ सालमा धर्म पत्रिका मार्फत आफ्नो सिर्जना प्रकाशित गरी विद्यालयको सञ्चालन, व्यवस्थापन तथा मन्दिरको पूजापाठ, मेलापर्व आदि सञ्चालनको सम्पूर्ण व्यवस्था मिलाएपछि उनी काठाडौं, टेकुको पचली घाटमा अवस्थित आश्रममा फर्किए र विक्रम सम्वत १९७३ सालको जेष्ठ शुक्ल त्रयोदशीका दिन योग साधनामा रहँदा रहँदै ब्रह्मलीन भए। साभार प्रा. लालानाथ सुवेदी ।
तुलसी बर्वा
नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, नारायणी अञ्चलको पर्सा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
अस्ट्रेलिया राष्ट्रिय फुटबल टोली
अस्ट्रेलिया राष्ट्रिय फुटबल टिम अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगितामा अस्ट्रेलियाको प्रतिनिधित्व गर्ने पुरुष फुटबल टिम हो । यो अस्ट्रेलिया फुटबल संघको नियन्त्रणमा रहेकोे छ ।
सडक र प्रतिभा
सडक र प्रतिभा पारिजातद्वारा रचना गरिएको कथासङ्ग्रह हो। यो पुस्तक साझा प्रकाशनद्वारा बिसं २०३२ सालमा प्रकाशित गरिएको थियो।
नेपाली सेनाका गणहरु
नेपालको इतिहासलाई केलाउदा बाइसे,चौबिसे लगायत स-साना राज्य मा टुक्रिएका राज्यका शासकहरूले समेत आप्नो स्वाधीनताको रक्षार्थ विभिन्न किसिमको सुरक्षा फौजहरूको ब्यबस्था गरेको पाइन्छ । अहिले नेपाली सेनाका गणहरु निम्न रहेका छन् :
पाषाणभेद
पाषाणभेद औषधीय गुण भएको वनस्पति हो। गाउँघरमा यसलाई पाखनभेद, ठूलो ओखत, जन्ती फूल, सेलपारू, सिम्पाटी पनि भनिने गरिन्छ। पाषाणभेदको नामबाटै यसले चट्टान फोरेर आफ्नो वासस्थान बनाउँछ भन्ने बुझिन्छ। नेपालमा तीन प्रकारका पाषाणभेद पाइन्छन्। सबैभन्दा उच्च क्षेत्रमा (३६०० मिटरभन्दा माथि) पाइने यो पाषाणभेदको वैज्ञानिक नाम 'बर्जिनिया पर्पुरासेन्स' हो। पाषाणभेदको जरा चट्टानका कापमा फैलिएर ढुंगा फोर्ने काम गर्दछ। पाखनभेदका जरा खोकी, ज्वरो, पखाला आदि रोगमा प्रयोग हुने नामी जडीबुटी हो। सुत्केरी महिलालाई तन्दुरुस्तीमा ल्याउन यसको अधिक प्रयोग गरिन्छ।
पाखनवेदको औषधीय गुणहरू
पिसाव नली वा मृगौलामा पथ्थरी, मूत्ररोग, प्रमेहरोग, योनीरोग, जीउ दुख्ने, ज्वरो, पखाला, आउँ परेको, पेटमा जुका परेको, पोलेको ठाउँमा, यौनशक्ति बढाउन, रगत बगेको रोक्न, पिसाव लगाउन, खानेकुरा पचाउन, मांशपेसी दरिलो पार्नको लागि यसको काण्ड (गानो) उपयोगी छ ।
चुलेसी
चुलेसी भान्साघरमा तरकारीहरू काट्न प्रयोग गरिने धारिलो औजार हो। यसको काट्ने धारिलो भाग ठाडो र टेकाउने भुँइतिर दुईवटा खुट्टा आकारको भाग हुन्छ। यसको पछाडिको भाग मानिसको गोडाले थिचेर अड्याउने पुच्छर जस्तो हुन्छ।
साग, सब्जी, तरकारी, फलमूल, ताछन वा काटन प्रयोग हुने परम्परागत यो हतियारका दुइटा खुट्टा र एउटा पुच्छर हुन्छ। जसले गर्दा यो सजिलोसंग उभिरहन्छ र काटन सजिलो हुन्छ ।
पोखरभिण्डी
पोखरभिण्डी नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, रूपन्देही जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो ।
शहरे
शहरे दोलखा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
पुल्चोक क्याम्पस
पुल्चोक क्याम्पस त्रिभुवन विश्वविद्यालय, इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान अन्तर्गतको आङ्गिक क्याम्पस हो। हाल यस क्याम्पसमा स्नातक (बी. ई.), स्नातकोत्तर (एम. एस्सी.) तथा पी. एच. डी. तह सम्मका विभिन्न कार्यक्रमहरू सञ्चालित छन्। यस क्याम्पस अन्तर्गतका विभिन्न विभागहरू मार्फत यी कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिन्छ।
सुरु देखि २०२९ सम्म
वि.सं. १९८७ साल फाल्गुन १९ गते उद्घाटन भएर काठमाडौंको वसन्तपुर (हाल नवआदर्श माध्यमिक विद्यालय रहेको ठाउँ) मा एउटा टेक्निकल स्कूल संचालनमा थियो ।सो स्कूलमा प्रारम्भमा टेक्सटायल सम्बन्धि प्रशिक्षण प्रदान गर्न शुरु गरियो। वि.सं. १९९९ चैत्र १२ गते देखि एस.एल.सी. उत्तीर्ण विद्यार्थीहरूलाई भर्ना गरी २ वर्षे सिभिल इन्जिनियरिङ सब–ओभरसियरको प्रशिक्षण दिने काम प्रारम्भ भयो।  उक्त  स्कूललाई वि.सं. २००२ सालमा त्रि–चन्द्र  क्याम्पस हातामा सारिएको थियो।  वि.सं. २००७ सालमा  उक्त  टेक्निकल स्कूललाई इन्जिनियरिङ स्कूलमा परिणत गरियो। सो स्कूलमा वि.सं. २०११ सालदेखि सिभिल इन्जिनियरिङ कार्यक्रममा २ वर्षे ओभरसियर कार्यक्रम सुरु भयो। सो कार्यक्रम अन्तर्गत एक वर्ष मात्र प्रशिक्षण लिएको खण्डमा सब–ओभरसियर हुने प्रावधान थियो। तर, दुईवर्षे ओभरसियर कार्यक्रमको प्रशिक्षण पहिलो वर्ष सकिए पछि दोस्रो वर्ष सुरु नहुदै बन्द भयो ।
यसरी बन्द भएको कार्यक्रम वि.सं. २०१५ सालदेखि नियमित भर्ना गरी पूनः संचालनमा ल्याइयो। यो  कार्यक्रममा  वि.सं. २०११ सालमा कार्यक्रम बन्द भई एक वर्षको प्रशिक्षण मात्र पूरा गरी बसेका विद्यार्थीहरूलाई समेत दोस्रो वर्ष देखिको पाठ्यांशमा भर्ना लिएर वि.सं. २०१६ सालमा सिभिल ओभरसियरको पहिलो  समूहको  उत्पादन भयो। त्यसको एक वर्षपछि  यस  स्कूललाई  जावलाखेल, ललितपुर (हाल  प्रशासनिक प्रशिक्षण प्रतिष्ठान रहेको ठाउँ) मा सारियो । वि.सं. २०२३ सालमा इन्जिनियरिङ स्कूलको नामाकरण नेपाल इन्जिनियरिङ इन्स्टिच्यूट भयो। यसै  साल  उक्त संस्था जावलाखेलबाट पुल्चोकस्थित आनन्द  निकेतनको हातामा  सारियो र २ वर्षको  ओभरसियरको  अध्ययन अवधिलाई ३ वर्ष गरियो। वि.सं. २०२८ साल देखि सिभिल इन्जिनियरिङ कार्यक्रमका अतिरिक्त विद्युतीय इन्जिनियरिङ कार्यक्रम सुरु गरियो भने ३ वर्षे कार्यक्रमको अवधिलाई पुनः २ वर्षे गरियो ।
यस क्याम्पस अन्तर्गत वि.सं. २०२८ देखि वि.सं. २०३२ साल सम्म इलेक्ट्रिकल, ब्रिकलेइङ, कार्पेन्ट्री र प्लम्बिङ विषयमा क्रमशः ९ महिना, १२ महिना र १५ महिना अवधिका कालिगढ तालिमहरू पनि सञ्चालन गरिएका थिए ।
इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थानको गठन
नयाँ शिक्षा  योजना  सुरु  भएपछि नेपाल  इन्जिनियरिङ  इन्स्टिच्यूट तथा  थापाथलीमा  बि.स. २०१९ सालमा  स्थापित  टेक्निकल  ट्रेनिङ इन्स्टिच्यूटलाई एकिकृत गरी वि.सं. २०२९ सालमा त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्गत इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थानको गठन भयो । यस अध्ययन  संस्थान  अन्तरगत नेपाल  इन्जिनियरिङ  इन्स्टिच्यूट को  स्थापना भएको पुल्चोक स्थित आनन्द निकेतनको हातामा पुल्चोक क्याम्पस पुल्चोक रहेको छ ।
सहयोग
यस शिक्षण संस्थाको भौतिक र प्राविधिक विकासमा विभिन्न चरणमा विभिन्न  मित्र राष्ट्रहरू भारत, संयुक्त अधिराज्य, नर्वे, लगायत विभिन्न  अन्तर्राष्ट्रिय  सङ्घ  संस्थाहरू  जस्तैः  विश्व  बैङ्क,  अन्तर्राष्ट्रिय  श्रम  सङ्गठन (ILO),  तथा  संयुक्त  राष्ट्र  सङ्घीय  विकास  कार्यक्रम आदिको सहयोग प्राप्त भएको छ । विश्व बैङ्कको ऋण–सहयोग, स्विस महासङ्घ र क्यानाडाली सरकारको अनुदान सहयोगमा स्नातक तथा स्नातकोत्तर कार्यक्रमहरू शुरु गर्न सहयोग पुगेको हो ।
डिप्लोमा  तहका  कार्यक्रमहरू
पुल्चोक  क्याम्पसमा  स्नातक (बी.ई÷बी.आर्क.)  र  सोभन्दा  माथिल्ला  तहका कार्यक्रमहरू  मात्र  सञ्चालन  गर्ने  उद्देश्यले त्यहां संचालित पुल्चोक क्याम्पस पुल्चोकमा  रहेका  डिप्लोमा  तहका  कार्यक्रमहरू  चरणबद्धरूपमा  इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थानका  अन्य आंगिक क्याम्पसहरूमा स्थानान्तरण गर्दै लैजाने क्रममा वि.सं. २०५२ सालदेखि रेफ्रिजेरेशन एन्ड एयर कन्डिशनिङ कार्यक्रम पूर्वाञ्चल क्याम्पस  धरानमा,  वि.सं. २०५३  सालदेखि  इलेक्ट्रिकल  र  इलेक्ट्रोनिक्स  कार्यक्रम  पश्चिमाञ्चल  क्याम्पस  पोखरामा,  वि.सं. २०५४ सालदेखि  आर्किटेक्चर  कार्यक्रम  थापाथली क्याम्पस,  काठमाडौंमा  र  वि.सं. २०५५  सालदेखि  सिभिल  कार्यक्रमलाई  पनि  थापाथली क्याम्पस, काठमाडौंमा स्थानान्तरण गरिएको थियो।
सिभिल इन्जिनियरिङ विभाग
यस विभागले सञ्चालन गर्ने कार्यक्रमहरू यस प्रकार छन:
मेकानिकल इन्जिनियरिङ विभाग
यस विभागले सञ्चालन गर्ने कार्यक्रमहरू यस प्रकार छन:
इलेक्ट्रिकल इन्जिनियरिङ विभाग
यस विभागले सञ्चालन गर्ने कार्यक्रमहरू यस प्रकार छन:
इलेक्ट्रोनिक्स तथा कम्प्यूटर इन्जिनियरिङ विभाग
यस विभागले सञ्चालन गर्ने कार्यक्रमहरू यस प्रकार छन:
बाह्य सूत्र
औपचारिक वेवसाइट
अन्तर्राष्ट्रिय मित्रता दिवस
अन्तर्राष्ट्रिय मित्रता दिवश मित्रताको लागि मनाइने दिवश हो । १९५८मा पहिलो पटक प्रस्ताव राखेर मनाउन थलिएको यो दिवश फरक-फरक देशहरूमा फरक-फरक ( जस्तै दक्षिण अमेरिकी राष्ट्रहरूमा अलग तथा पारग्वेमा मात्रै अलग) समयमा मनाइन्छ ।
सन्दर्भ सूची
Schmidt, E.L. (१९९१). The Commercialisation of the Calendar: American Holidays and the Culture of Consumption, १८७०-१९३०. The Journal of American History, Vol ७८, No. ३. pp. ८८७–९१६. [ UN Resolution A/६५/L.७२]
अन्तर्मुखी
अन्तर्मुखी साहित्यकार पारिजातद्वारा रचना गरिएको उपन्यास हो। यो उपन्यास तत्कालिन नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठानले २०३५ सालमा प्रकाशन गरेको थियो।
धारी
धारी नेपालको महाकाली अञ्चलको दार्चुला जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ६७१ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार धारीको जनसङ्ख्या ३८९९ छ। यस मध्य पुरुष ४९%, र महिला ५१% छन्।
शंकरनगर
शंकरनगर नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, रूपन्देही जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो ।
मुग्धा गोडसे
मुग्धा गोडसे (जन्म २६ जुलाई १९८६) एक भारतीय अभिनेत्री हुन् ।उनी बलिउड चलचित्रहरूमा अभिनय गर्छिन ।
जीवनी
मुग्धा गोडसेको जन्म पुणे, महाराष्ट्रको एक सानो मध्यमवर्गीय परिवारमा भयो । आफ्नो शुरुवात दिनहरूमा मुग्धा तेल विक्रयको कार्य गर्थिन र ₹ १०० प्रतिदिन आर्जित गर्ने गर्थिन ।
बसन्तपुर, तनहुँ
बसन्तपुर नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत गण्डकी अञ्चलमा पर्ने तनहुँ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
जनसङ्ख्या
बि.स.२०६८ को जनगणना अनुसार बसन्तपुर गाविस को जनसङ्ख्या ३,४१५ रहेको छ । यो गाविसमा ८६८ वटा घर छन ।
गोपाल योञ्जन
गोपाल योन्जन नेपाली गायक तथा संगीतकार थिए।
देशले रगत मागे मलाई बली चढाउनू, बनेको छ पहराले यो छाती मेरो, नेपाली नेपालको माया छ कि छैन  जस्ता गीत उनले युवा अवस्थामै बनाएका थिए। वि. सं. २००० सालमा दार्जिलिङ जन्मेका उनी १२/१३ वर्षको उमेरमै बाँसुरीमा प्रख्यात थिए।
फिल्मोग्राफी
गोपाल योञ्जनले नेपाली चलचित्र छेत्रको विभिन्न चलचित्रमा काम गरेका थिए ।
चेरेसोलको लडाई
एङ्घिएन  र द'अवलोस दुई समानान्तर रिद्गेस साथ आफ्नो सेनाले प्रबन्ध थियो; किनभने युद्धभूमिमा को स्थान वर्णन को, युद्धमा को व्यक्तिगत कार्यहरू धेरै नक्सा बिना थिए। युद्धमा सैनिकको विरोध बैंड र एक क्षमता अभाव तोप विनिमय, द'अवलोस एक सामान्य अग्रिम अर्डर जो पछि बीच संलग्न को धेरै घन्टासँग खुलेको छ। केन्द्र मा, इम्पेरियल सैनिक दुवै पक्ष प्रचण्ड हताहत पीडित संग, फ्रान्सेली र स्विस पैदलसँग मिलन। को युद्धभूमिमा को दक्षिणी भाग मा, इम्पेरियल सेवा इटालियन पैदल फ्रान्सेली घोडा मा लड्ने आक्रमण गरेर तनावपूर्ण र केन्द्र को शाही सेना पराजित भएको थियो कि सिक्ने पछि हटाउनुभएपछि थिए। उत्तरी मा, बीच, फ्रान्सेली पैदल लाइन अलग गिर र एङ्घिएन उत्तरार्द्ध केन्द्र देखि विजयी स्विस र फ्रान्सेली पैदल को आगमन द्वारा आत्मसमर्पण गर्न बाध्य भए अघि स्पेनिश र जर्मन पैदल विरुद्ध इनेफ़्फ़ेच्तुअल र महंगा घोडा मा लड्ने रकमको एक शृङ्खला नेतृत्व।
विकिसिया
शब्द "सिया" को अर्थ "अनुयायी" वा "समूह" हो। अबि तालिब, जसलाई सियाले धार्मिक नेतृत्व र खिलाफतमा पैगम्बरको उत्तराधिकारी भएको विश्वास गर्दछ। विकीसियाले आगन्तुक र पाठकहरूलाई सियाका बाह्र इमाम र उनीहरूका परिवारका साथै उनीहरूको जीवनको राजनीतिक, सामाजिक र सांस्कृतिक पक्षहरूको बारेमा जानकारी प्रदान गर्दछ। यसको उद्देश्य, पृष्ठको बारेमा वर्णन गरिए अनुसार, द्वादर्श सिया जान्ने सम्बन्धी सबै अवधारणा र समस्याहरूको विवरण बुझाउनु हो जसमा इतिहास, भूगोल, फिक्ह , फिक्हका सिद्धान्त, अवधारणा, विश्वास, नाम, आदि समावेश छन्। विकिसिया कोम ,इरानमा विद्वानहरूको एक समूह द्वारा प्रबन्धित छ।
इतिहास
२२ मे २०१३ मा, विकीसियाकम लेखकहरूको सहकार्यको लागि पहिलो सत्र आयोजना गरिएको थियो। शिक्षाको केही सत्र पछि, जुन १७ मा, विकीसियाको पहिलो प्रविष्टि वेबमा प्रकाशित भएको थियो। जुलाई २०१३ मा, प्रयोगकर्ता नाम बिना वेबसाइट ब्राउजिङ विकल्प सबै इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरूका माझ उपलब्ध गराइएको थियो। २२ जुन २०१४ मा तेहरानको सिब्त अल नबी (क) को अन्तर्राष्ट्रिय काङ्ग्रेसमा विकीसिया आधिकारिक रूपमा इस्लामी गणतन्त्र इरानका राष्ट्रपति हसन रोहानीले सुरु गरेका थिए।
सामग्री
अक्टोबर २०१५ को अन्त्य सम्म, विकीसियामा प्रविष्टिहरूको संख्या ९२३१ पुगेको थियो र यो सङ्ख्या प्रतिदिन बढ्दो क्रममा रहेको छ। यसको फारसी १२०४ भन्दा बढी प्रविष्टिहरू छन्। विकिसियाको सामग्री कोमा धेरै विद्वानहरूद्वारा पर्यवेक्षण गरिन्छ। हाल, विकीसिया खुला विकी होईन, त्यसैले प्रबन्धकहरूको अनुमतिमा मात्र यसलाई सम्पादन गर्न सम्भव छ। यसमा करीव १०० प्रयोगकर्ताहरू रहेका छन् जुन सबै अहल अल-बायत विश्व सभाद्वारा प्रमाणित छन्, तर विकीसियाको "बारेमा पृष्ठ" मा भनिएको छ कि यसलाई खुला विकीमा परिवर्तन गरिनेछ ताकि सबैले खाता खोलेर योगदान दिन सक्दछन्।
सिया र अहुल बायतको अवधारणामा तटस्थता नीति विकीसियामा अवलोकन गर्न सकिन्छ, तर यस विकीका योगदानकर्ताहरूले आफूलाई सियाको प्रचार गरिरहेको ठान्छन् त्यसैले उनीहरूको शिक्षालाई व्याख्या गर्न र रक्षा गर्न प्रविष्टिहरू लेखिएका छन्। यद्यपि विद्वान् र ऐतिहासिक असहमतिहरूको बारेमा फैसला पाठकहरूको लागि छोडिएको छ।
गहबामाई मन्दिर
गहवामाई मन्दिर बीरगञ्जको एक प्रसिद्ध मन्दिर हो । यो गहवामाई भगवतीको मन्दिर हो ।
इतिहास
हाल गहवामाईको मान्दिर रहेको ठाउँमा एउटा ठुलो अजङ्गको  पिपलको रुख थियो ।  त्यस पिपलको रुख मुनि  एउटा सानो  मन्दिर बनाई गहवामीको स्थापना कार्य भयो । कालान्तरमा पछि उक्त पिपलको रुख काटी सानो मन्दिरको ठाउँमा अलि ठुलो मन्दिरको परिसरहरूको बेला बेलामा मर्मत सम्हार तथा निर्माण कार्य गरी हालको अवस्थामा गहवामाई मन्दिरको स्वरूप खडा भएको छ । यो मन्दिरको सञ्चालनार्थ एउटा कमिटी अन्तरगत यस मन्दिरको कार्य सम्पादन गरिन्छ ।
मन्दिरको बनावट
यस मन्दिरको क्षेत्रफल करिब ७२२५ वर्ग फीट छ । मन्दिरको तीनवटा ढोकाहरू छन् । मूल ढोका पश्चिमपट्टि छ । मन्दिरको खोलिने समय ग्रिष्म ऋतुमा बिहान ४ बजेदेखि दिउसो १२ बजेसम्म र शरद ऋतुमा बिहान ५ बजेदेखि १२ बजेसम्म र साझ ४ बजेदेखि राति ८.३० बजेसम्म बाह्रै महिना खुल्दछ । मन्दिरको अनेकौ देवी देउताहरूको मुर्तिहरू छन् । तर सक्ति एवं बलदागी दुर्गा भवानीको सूर्यको निमित्त यो मन्दिरको लोकप्रिय छ । यो बीरगंजको सबैभन्दा प्रमुख र मानिसहरूको निकै चहल -पहल हुने क्षेत्र हो ।
दसैको बेलामा
प्रतेक वर्ष दशैंको बेलामा घटस्थापनादेखि पुर्णिमाको दिनसम्म स्रादालु भक्तजनहरूको घुइचो लागिरहन्छ। नवरात्री बेलामा बिहान ४ बजे देखि घुइचो लागिसक्छ । अष्टमीको दिन देवीलाई पसुबली पनि चढाइन्छ । पसुबली धेरै जसो बोका भाले काटीन्छ ।
विगु
विगु दोलखा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
मधेशमा विबाह पद्दति
मधेश विवाह
देखौका :
हरेक जातजातिहरूको आफ्नो -आफ्नै विवाहको चलन हुन्छ ।  मधेशमा  सर्वप्रथम केटाको परिवारका मानिसहरू गएर केटी हेर्ने र केही प्रश्नहरु सोध्ने गर्छन । केटी मनपरेपछि केटीको  परिवार   दिन तोकेर केटा हेर्न जान्छन् केटा मनपरेपछि दहेज (दाईजो ) तोक्ने गर्दछन । दहेजमा कुरा मिलेपछि छेका पुजा (इङ्गेजमेन्ट )को दिन तय हुन्छ ।
छेका/ पुजाई :
पहिला केटीको घरबाट छेका जान्छन् र छेकामा केटा र केटाको परिवारका सदस्यलाई लुगा ,कपडा लैजानु पर्ने हुन्छ । केटाको लागि २ जोर लैजानु पर्ने हुन्छ । त्यसमा १ जोर सर्ट ,पाइन्ट ,१ जोर लुंगी र गन्जी लिएर केटीका परिवार केटाको घरमा गएर केटाको घरको आगनमा राखेर पूजा गरिन्छ । पूजा भएपछि केटाको घरका ५ जना विवाहित  आइमाईहरूले केटालाई चुमाउने(केटाको हातमा चामल हुन्छ र चामल घुडामा हुने कुइनामा छुने र टाउको माथिबाट चामल फाल्ने जसलाई चुमाउने भानिन्छ)  गर्छन्  त्यसपछि केटीको बुबा र एक जना अरु कोही मान्छे केटीको तर्फबाट केटाको परिवारलाई यती गते आउनु भनेर तोकिन्छ र त्यो दिन केटाको ५ जना केटीको घर केटीको लागि पहेलो सारी लिएर त्यहाँ पुग्छन् । पहिले झै केटीलाई  केटीका घरका ५ जना विवाहित आइमाईले चुमाउने गर्छन । त्यो दिनमा केटीको तर्फबाट दहेज को ५०% जति त्यहि दिनमा केटाको परिवारको मूल मान्छेलाई दिइन्छ र आको मान्छेहरूलाई सुरक्षित रूपमा खान दिएर सुताइन्छ ।  भोलिपल्ट  जति केटाको मान्छेहरू छन्  ती सबैलाई  केटीको बुबाले लुगा दिएर बिहेको दिन तय गरिन्छ ।
विवाहिक् कार्यक्रम हरू
विवाहको परम्परा अनुसार १५ दिन पहिला केटा र केटीको आमा गाउँमा गएर छिमेकीलाई लोहोरो लिएर आउनु भन्दै बोलाउने चलन छ । राती छिमेकीहरू लोहोरो लिएर आउछन र हलेदी कुटछन् हलेदी कुटेपछि खान खाएर जान्छन । विवाहको ५ दिन अगाडि सम्म केटाको र केटीको आमा छिमेकीको घर मा गएर गाना गाउन आउनु भन्दै गाउँ घुम्ने छिमेकिहरु आएर गाना गएर फर्कन्छन ।
देउखाना
देउखाना नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, नारायणी अञ्चलको पर्सा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
मधेशमा विबाह पद्दति
सगुन:
विवाह भन्दा ५ दिन अगाडि केटाको र केटीको  घरमा मान्छेहरू जम्मा भएर सबै ५  जना  आइमाईहरू जम्मा भएर  टोकरी लिएर माटो लिन नदीतिर जाने गर्छन् र माटो  तोपारीमा उठाएर गाना गाउदै केटाको घर र केटीको घरतिर जाने गर्छन् । ति ५ जना आईमाईले  त्यहि दिन त्यो माटोले चुलो बनाउने गर्छन् र चुलो बनाइएर  आगनमा  ठुलो तन्ना ओछाएर हजामिले चामलले चौका बनाउने गर्छन् त्यहाँ केटाले छेकामा आएको लुंगी लगाएर बस्छ अनि आइमाई र फुपूले केटालाई तेल लगाउने गर्छन् । र ई सब कर्यक्रम्हरू केटी को घर मा पनि हुने गर्छ । केटा को घर मा यो कार्यक्रमहरू सिढी सकेह पछि केटा को घरबाट २ जना व्याक्ति हरूले माछ, गहु, र एउटा पहेलो सरि केटिको घर मा सगुन को रुप मा लैजाने गर्छन र त्यो सरि नै केटिले विवाह को दिन सम्म लागे राख्नु पर्छ । र कोबाट आए को त्यो मच नै त्यो  दिन घर मा पक्छ र सब  हरूलाई त्यो माछा खानु पर्दछ, त्यसपछि  २ जना केटा र केटि लै बेसर को लेप लगाउने गरिन्छ त्यो लेप लाई हल्दी भनिन्छ ।
कथा एवम मट्कोर:
कथा एवम मटकोरको दिन केटा र केटि दुवै जनाको घरमा एउटै तरिकाले कथा एवंम माट्कोर मनाईन्छ दुवैको घरमा दिउसो तिर चना किनिन्छ अनि चनालाई  पानीमा भिजाईन साँझ  तिर पण्डितले कथा भन्नुहुन्छ र पुजा गर्नु हुन्छ पुञ्ज सकेपछि केहि आईमाईहरूले केटा र केटिको आमा अनि फुपूले एउटा कोदालो ,चना अनि पुजाको सामग्री लिएर गाना गाउँदै र बाजा बजाउदै मन्दिर नजिकै जान्छन र मन्दिर नजिकै पुगेपछि सबै जना कल नीर तथा  भगवानको मुर्ति निर जम्मा हुन्छन जम्मा भईसकेपछि सबै जनाले बिबाहको गानाहरू गाउँछन्  गाना गाउँदै केटा र केटिको फुपूले कोदालोले माटो खन्छन र त्यो माटो कोडे लाई नै माट्कोर भनिन्छ त्यो माट्कोर कोडीसकेपछि  केटा र केटीको आमाले त्यहाँ  सबै जनालाई चना बाँड्छिन अनि घरमा पनि त्यहि चनाको तरकारी पाक्छ यसरि हुन्छ कथा एवंम माट्कोर को बिधिहरु |
धर्म नगर
धर्म नगर नेपालको नारायणी अञ्चलको बारा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ६६६ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार धर्म नगरको जनसङ्ख्या ४४६० छ। यस मध्य पुरुष ५३%, र महिला ४७% छन्।
आमोदवर्धन कौण्डिन्‍न्‍यायन
आमोदवर्धन कौण्डिन्‍न्‍यायन (आमोद आचार्य ) (अङ्ग्रेजी: Amodavardhana Kaundinnyayana/Amod Acharya जन्म - वि.सं २०२४ कात्तिक २७) नेपालका एक विशिष्ट संस्कृत विद्वान्, भाषा, धर्म संस्कृतिविद् तथा  लेखक हुन् । उनका नेपाली र संस्कृत भाषामा वेद, धर्म, संस्कृति सम्बन्धि एक दर्जन भन्दा बढी कृतिहरू नेपाल र भारतबाट प्रकाशित छन् भने अनेक लेखहरू नेपालका प्रमुख पत्रिकाहरूबाट प्रकाशित छन् ।
प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा
उनको जन्म पश्चिम नेपालको तनहुँ जिल्लामा संस्कृतका विशिष्ट विद्वान् शिवराज आचार्य कौण्डिन्न्यायन तथा नारायणीदेवीका जेष्ठ पुत्रको रूपमा भएको थियो । प्रारम्भिक अध्ययन आफ्नै पितासँग घरैमा गरेका उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट प्रवीणता प्रमाणपत्र तथा नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयबाट शुक्लयजुर्वेदमा स्नातक तथा स्नातकोत्तर गरेका छन् भने पछि भारत वाराणसी को सम्पूर्णानन्द संस्कृत विश्वविद्यालयबाट विद्यावारिधि उपाधि प्राप्त गरेका छन् । उनले यसबाहेक वेद, स्मृति, पुराण, रामायण, महाभारत आदि अनेक वैदिक ग्रन्थको उनले गुरुमुख गरेर र स्वाध्ययन गरेका छन् ।
योगदान
उनी दुइदशकभन्दा बढी समयदेखि नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयमा शुक्लयजुर्वेदविषय प्राध्यापनरत छन् । आफ्नो तीनदशकभन्दा लामो लेखनजीवनमा उनले नेपाली भाषा, व्याकरण, संस्कृतशिक्षा, धर्म, संस्कृति तथा अनेक वैदिक शास्त्रीय विषयमा कलम चलाएकाछन् । ग्रन्थाकार कृतिका अतिरिक्त उनका भाषा, धर्म र संस्कृति विषयक लेखहरू नेपालका प्रमुख पत्रिकाहरू गोरखापत्र, कान्तिपुर, राजधानी, अन्नपूर्ण पोष्ट, मधुपर्क, गरिमा, हिमाल आदिमा प्रकाशित छन् । मृत्युसंस्कार वा काजकिरियाको दिन घटाउने मतका विपक्षमा उनको शास्त्रीय व्याख्या पत्रपत्रिकामा चर्चित बनेको थियो।
कृतिहरू
उनीद्वारा लिखित तथा सम्पादित एक दर्जन भन्दा बढी प्रकाशित पुस्तकहरूमा प्रमुख पुस्तकहरूको सूची यसप्रकार छ ।
हर्कुलस
हर्कुलस ग्रिक देवता जिउज (रोमनमा बृहस्पति का समकक्षी)का छोरा को रोमन नाम हो। पौराणिक कथाहरूमा उनी उनको शक्ति तथा असंख्य रोमान्चक घटनाहरूका लागि प्रसिद्ध छन।
गङ्गोलिया
गंगोलिया नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, रूपन्देही जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो ।
२०१२ दिल्ली सामुहिक बलात्कारको घटना
२०१२ दिल्ली सामुहिक बलात्कारको घटना १६ डिसेम्बर २०१२को दिन भारतको दिल्लीमा ज्योती सिंह पाण्डे नामकी एक युवतीलाई एक बसमा बसका कर्मचारी द्वारा सामुहिक बलात्कार गरिएको घटना हो, जुन मिडियाको हस्तछेपका कारण चर्चामा आएको हो । यो घटना सामुहिक बलात्कारको शिकार भएकी युवतीको घटना भएको १३ दिन पछि २९ डिसेम्बर २०१२मा सिंगापुरमा उपचारको क्रममा मृत्यु भयो ।
सुपादेउराली मन्दिर
सुपा देउराली झण्डै ४,५०० फिटको उचाइमा अवस्थित अर्घाखाँची जिल्लाको मध्यभागमा अवस्थित देवीस्थल हो। त्यस मार्गमा आवतजावत गर्ने धर्मात्माहरूको इच्छा पूरा गराइदिने सुपादेवी स्थानीय क्षेत्रमा आस्थाकी प्रतीक मानिन्छिन्। सन्धिखर्क गोरुसिङ्गे राजमार्गस्थित सुपाखोलाको पश्चिम पाउमा अवस्थित छ यो देवी मन्दिर। नरपानी र फलामे दुवै अग्ला महाभारतको बीच अधिक उचाइको भञ्ज्याङमा अवस्थित सुपा मन्दिर कहालीलाग्दो भीमकाय खोंचमा रहेको छ। सयौं फिटमाथिबाट मन्दिरको पूर्वमा खस्ने सुपा खोलाको आकर्षक प्राकृतिक छाँगोले प्रत्येक यात्रुको मन लोभ्याउँछ। तराइको सिरसिरे हावा यही सुपाको छेंडो भएर निरन्तर हिमालतर्फ बतासिने भएकोले सुपा देउराली सदावहार उच्च शिखर मानिन्छ। दुईटा फूल र ढुङ्गो चढाएर देउरालीप्रतिको सद्भाव दर्शाउने बटुवाहरूको सनातन परम्परा अक्षरस छ। सुपा देउरालीपारिको राष्ट्रिय योजनामा सूचीकृत सिमेण्ट उद्योगको घाउले सुपाको महिमा जिल्ला, अञ्चल, केन्द्र हुँदै भारतसम्म उजागर छ।
भौगोलिक अवस्था
पश्चिम नेपालको लुम्बिनी अञ्चलमा पर्ने अर्घाखाँची जिल्लाको गोरुसिङ्गे - सन्धिखर्क मार्गको ४७ किलोमिटरको दुरीमा महाभारत पर्वत श्रृङ्खलाका ठुला ठुला पहाडहरूको खोचमा सुपा देउराली मन्दिर अवस्थित छ । प्राचिन प्यागोडा शैलिबाट निर्मित यो मन्दिर धार्मिक तिर्थ स्थलको रूपमा चिनिन्छ । प्राकृतिक एवं रमणयिय स्थानमा अवस्थित यो मन्दिरको दर्शन गर्नाले मनोकाँक्षा पुरा हुने विश्वास गरिन्छ । भाकल अनुसार पूजा गरेमा मनको इच्छा पुरा हुने हुनाले यस मन्दिरको महत्त्व दिन प्रतिदिन बढ्दै गएको कुरा यहाँ आउने श्रद्धालु भक्तजनहरूको भिंडले थाह हुन्छ ।
स्थापना
यस प्रसिद्ध धार्मिक मन्दिरको स्थापना कहिले र कसरी भयो भन्ने सान्दर्भमा विभिन्न किम्वदन्तिहरूका आधार र पहरामा लाहुरे टाँसिएको, भगवान रामकी पत्नि सीताले बनाएको चुलो, जाँतो आदीका शिलाहरूबाट त्रेता युग देखि नै यहाँ शक्ति थियो भन्न सकिन्छ । पछि आएर बाइसे चौबिसे राज्यका पालामा खाँचिकोट राज्यका राजकुमार र भारतको बलरामपुरकी राजकुमारी बीच विवाह गरी घर तर्फ ल्याउँदा बाटोमा केही कुरा झुटो बोलेर अथवा ढाँट छल गरेर विवाह गरेको हल्ला दुलहीले सुनिन् । डोलिमा बोकेर ल्याएकी दुलही हाल सुपा देउराली मन्दिर रहेको स्थान भन्दा करिब पचास मिटर दक्षिणमा पुग्दा डोलिबाट रगतको थोपा झरेछ । यो रगतको थोपा देखेर हाल मन्दिर रहेको स्थानमा आएर डोलिमा हेर्दा दुलही मृत अवस्थामा थिइन् । त्यसपछि खाँचिकोट राज्यमा विभिन्न रोग व्याधी र महामारी फैलिएर विभिन्न विध्न वाधाहरू उत्पन्न हुन थाले । एक जना खनाल थरका ज्योतिषलाई बोलाएर धामी (झाँक्री) हेराउँदा त्यस ठाँमा दैविक शक्ति उत्पन्न भएको र कोलो पाठी बलि दिनु पर्छ भनेकाले त्यसै समय देखि खाँचिकोट राज्यका राजा ठकुरी राजाका रजौटा खड्का, कब्दार र नेवार थरका समुदायले कुल पूजा गर्दै हालसम्म आएको इतिहास पाइन्छ । त्यही समय देखि यस मन्दिरमा आफ्नो मनोकामना पुर्ण होस् भनेर भाकल गर्ने विभिन्न जिन्सी सुन, धजा, वस्त्र, रातो फूल, माला चढाएर पाठा पाठीको बलिपूजा गर्ने र परेवा उडाउने व्यापक प्रचलन रहेको छ ।
पूजा अर्चना
दैनिक गोरुसिङ्गे पत्थरकोट गर्ने पचासौँ सवारी साधनका यात्रुहरू सुपा देउरालीमा दान, भेटी चढाएर यात्रा गन्तव्य गर्नु नैसर्गिक धर्म ठान्दछन्। परापूर्वकालदेखि बटुवा, लाहुरे विद्यार्थीको चाहना पूरा गर्दै आएकी यी देवीको व्यवस्थित मन्दिर २०४२ सालमा मात्र निर्माण भएको थियो। मन्दिरमा खस्ने धारोको पानी अचाएर घण्ट बजाउँदै मन्दिर परिक्रमा गर्दा शरीरमा उच्छवास सञ्चार हुने सुपा देउराली देवीको अपार दैवी शक्ति रहेको मानिन्छ। मन्दिर प्राङ्गणका विश्रामस्थल देवी देउरालीका भगिनी शृङ्गार रहेका छन्। पक्की बाटोको दुर्लभ निम्सरो डिलमा अवस्थित मन्दिर प्राङ्गणमा पहिलो पदार्पण गर्ने जुनसुकै यात्रु मन्दिरको दुर्लभ चुनौती देखेर सहजरूपमा आश्चर्य प्रकट गर्छन्। हप्ताको प्रत्येक शनिवार भाकल गरिएका बलि चढ्ने सुपा देउराली मन्दिर एकादशी, औंसी र पूर्णिमा बाहेक अरू सबै समयमा पनि भाकल चढाउन खुला रहन्छ। त्यही भाकल, भेटी सङ्कल्पलाई आयस्रोतको आधार मानिन्छ मन्दिरको लागि। मन्दिरकै आयस्रोतको आधारमा नित्य साँझ-बिहान पाठ-पूजा गर्न ब्राह्मणको व्यवस्थासमेत गरिएको सुपा देउराली मन्दिर एक मात्र जिल्लाको सदावहार मन्दिर हो। पिउने पानी, यात्रु आश्रयको लागि विश्रामको व्यवस्था भएको सुपा देउराली मन्दिर अर्घाखाँचीको सम्पदा धरोहर धार्मिक शृङ्गार हो। चाहनाअनुसार प्रत्येक यात्रुहरूको इच्छाशक्ति पूरा गराइदिने दैवी शक्तिको केन्द्र पनि हो सुपाको देवी देउराली मन्दिर।
फूलकोबी
काउली एक लोकप्रिय तरकारी हो । यसको उत्त्पति स्थान साइप्रस वा इटलीको भूमध्यसागरीय क्षेत्र मान्ने गरिन्छ ।  नेपालमा पनि यो लोकप्रिय रहेको छ ।
नेपालको तराई क्षेत्रमा यसको व्यापक खेति गर्ने गरिन्छ ।
आनन्दवन
आनन्दवन नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, रूपन्देही जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो ।
ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की
ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की नेपाली काङ्ग्रेसका नेता हुन्। उनी २०७४ मा शेरबहादुर देउवाको सरकारका अर्थमन्त्री हुन्।
पात्लेखेत, म्याग्दी
पात्लेखेत नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र धवलागिरी अञ्चलको म्याग्दी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। यो सदरमुकाम बेनी देखि उत्तर ७ किलोमिटर टाढा पर्छ। नेपालको जनगणना २०५८ अनुसार यहाँ करीब १६९७ बसोवास गर्दछन। ३४५ घरधुरी बसोबास गर्दछन। दक्षिणमा घतान गाबिस, उत्तरमा घतान गाबिससँग सिमान जोडिन्छ भने, पूर्वमा राहुघाट नदी र पश्चिममा कुँहु गाबिसको पूर्णगाउँ सम्म सिमान जोडिन्छ। पारि पट्टी दग्नाम गाबिस र राखुका गाऊँहरू देखिन्छ। धवलागिरी र माछापुछ्रे हिमालको सुन्दर दृस्य यहाँबाट देख्न सकिन्छ
बैदी
बैदी नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत गण्डकी अञ्चलमा पर्ने तनहुँ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
जनसङ्ख्या
बि.स.२०६८ को जनगणना अनुसार बैदी गाविस को जनसङ्ख्या ४,५५१ रहेको छ । यो गाविसमा ८४४ वटा घर छन ।
लामिडाँडा, दोलखा
लामिडाँडा, दोलखा दोलखा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
अनुकृति गोसाई
अनुकृति गोसाई (जन्म: २५ मार्च, १९९४) एक मोडल र टेलिभिजन प्रस्तुतिकर्ता हुन् । सन् २०१३ मा फेमिना मिस इन्डिया प्रतियोगितामा सुन्दरी प्रतियोगिता (मिस प्रकाश उत्पन्न) जितेकी थिइन् । उनी वर्तमान समयमा मोडलिङ गर्दै छिन् । २०१५ मा प्रकाशित ("टाइम्स ५० सबैभन्दा राम्री महिला २०१४") सूचीमा उनी ४९ नम्बरमा थिइन् ।
जीवन
अनुकृति गोसाईको जन्म उत्तराखण्ड राज्यको गढवाल प्रान्तमा भएको हो । अनुकृतिको बुवाको नाम उत्तम गोसाई हो र आमाको नाम नर्वदा गोसाई हो, जो कि एक शिक्षिका हुन् ।
देवदुत
देवदुत(Angel) विभिन्न धर्मग्रन्थहरूमा उल्लेखित एक आध्यात्मिक प्राणी हो ।
२०१३ मा प्रदान गरिएका नोबेल पुरस्कार
भौतिकशास्त्र
ब्रम्हाण्डमा रहेको पिण्ड सम्बन्धि एउटा सिद्धान्तमा काम गरेका दुई वैज्ञानिकहरूलाई दिइएको छ।संयुक्त अधिराज्य( बेलायत)का पिटर हिग्स र बेल्जियमका फ्राँस्वाँ एङ्ग्लर्टलाई सो पुरस्कार संयुक्त रूपमा दिइएको छ।ब्रम्हाण्डको आधारभूत बनावटमा पिण्ड किन रहेको हुन्छ भन्ने कुरा बुझाउन सन् १९६० को दशकमा एउटा संयन्त्र प्रस्ताव गर्ने थुप्रै भौतिक शास्त्रीहरू मध्ये ती दुई पनि थिए। "अणु भन्दा पनि स्यान कणहरू मिलेर बन्ने पिण्डबारे बुझ्न सैद्धान्तिक विधि पत्ता लगाए वापत यो पुरस्कार दिइएको छ, र त्यो कुरा हालै सर्नस्थित लार्ज ह्याड्रन कोलाईडरले पुष्टी गरेको थियो।“|'गड पार्टिकल'समेत भनिने हिग्स बोसोन कणले पदार्थलाई वजनयुक्त बनाउने गर्छ। वैज्ञानिकले हिग्स बोसोन कणका कारण नै पदार्थका अणुले वजनदार बनाउने भएकाले ग्रह, तारा र ब्रह्माण्ड निर्माण हुने बताउँछन्।
चिकित्साशास्त्र
जीवकोषभित्र हुने प्रोटिन ओसारपसार प्रणालीसम्बन्धी अनुसन्धान गरेबापत अमेरिकाका ६२ वर्षे जेम्स रोथमयान, ६४ वर्षीय र्‍यान्डी सेकम्यान तथा जर्मनीमा जन्मिएर अमेरिकामा बस्दै आएका ५८ वर्षीय थोमस सुडहफलाई प्रदान गरियो। नोबेल पुरस्कार समितिले उनीहरूको अध्ययनले मधुमेहलगायत रोग प्रतिरोधात्मक प्रणालीमा देखिने खराबीबारे जानकारी पाउन र उपचारमा सहयोग पुग्ने उल्लेख गरेको छ।ती वैज्ञानिकद्वारा एउटा जीवकोषमा परमकोष(मोलेक्युल)ले कसरी काम गर्छ र आन्तरिक यातायात प्रणालीमा भेसिकल्स भनिने साना फोकाका आधारमा कसरी चारैतिर घुम्छ भेसिकल्स कसरी ठिक समयमा ठिक ठाउँमा पुग्छन् भन्ने पत्ता लगाएक थिए |
तीनै जना वैज्ञानिक अमेरिकाका विश्वविद्यालयमा प्राध्यापक छन्। उनीहरूले भेसिकल प्रणालीबारे स्वतन्त्र रूपमा विभिन्न अध्ययन गरेका छन्। ६४ वर्षे सेकम्यान बर्कलेस्थित क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालयका मोलेक्युलर जीवशास्त्रका प्राध्यापक हुन्। ६२ वर्षे रोथम्यान येल विश्वविद्यालयमा जीवशास्त्र विभाग अध्यक्ष हुन्। ५८ वर्षे सुडहफ स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालयका मोलेक्युलर जीवशास्त्रका प्राध्यापक हुन्। सेकम्यानले सन् १९७० मा अनुसन्धान थालेका थिए। त्यस बेला उनी जीवकोषको आनुवांशिक अध्ययनमा रुचि राख्थे। उनले आफ्नो अनुसन्धान इस्ट(मर्चा)मा केन्द्रित गरेका थिए। सन् १९८० र ९० को दशकमा रोथम्यानले स्तनधारीको कोषमा भेसिकल्स यातायात प्रणालीबारे अध्ययन गरेका थिए। सुडहफले स्नायु कोषहरू मस्तिष्कमा एकआपसमा कसरी सञ्चार गर्छन् अध्ययन गरेका थिए।
रसायन शास्त्र
तीन जना अमेरिकी वैज्ञानिकहरूले औषधि निर्माण र डिजाइनमा काम लाग्ने 'सिमुलेट' भनिने कम्प्युटरको सफ्टवेयर बनाएबापत प्राप्त गरे। पुरस्कार पाउनेमा अमेरिकी-अस्टि्रयाली नागरिक मार्टिन कारप्लस, अमेरिकी-बेलायती नागरिक माइकल लेभिट तथा अमेरिकी-इजरायली नागरिक आरिए वार्सेल थिए।
शान्ति पुरस्कार
विश्वभर रासायनिक हतियारहरू नष्ट गर्न र त्यसको रोकथाममा क्रियाशील रहेको 'अर्गाइजेसन फर प्रोहिबिसन अफ केमिकल वेपन्स (ओपीसीडब्ल्यू)' नामक संस्थालाई यो वर्षको नोबेल शान्ति पुरस्कार प्रदान गरियो।
अर्थशास्त्र
हाउजिङ व्यवसाय, सम्पत्तिको मूल्यको व्यावहारिक मूल्यांकन र पुँजीबजारमा त्यसको दीर्घकालीन असरसम्बन्धी सिद्धान्तका लागि तीन जना अमेरिकी नागरिक  ईयुजिन फामा ७४, लर्स पिटर हानसन ६० तथा रोबर्ट सिलिएर ६७ लाई प्रदान गरियो।हुन्।
साहित्य
क्यानाडाकी ८२ वर्षीया वृद्ध लेखिका एलिस मुनरोलाई बुढेसकालमा हुने मानवीय कमजोरीमा आधारित लघुकथाहरूका लागि साहित्य तर्फ को पुरस्कार प्रदान गरियो।
पिटरर फ्राँस्वालाई भौतिकशास्त्रमा नोबेल
चिकित्सातर्फ नोबेल पुरस्कार घोषणा
गुणसूत्र
गुणसूत्र डि.एन.ए. र प्रोटिनको संयुक्त संरचना हो, जुन प्राणी कोषमा पाइन्छ । मानव कोषमा २३ जोडामा ४६ वटाको संख्यामा क्रोमोसोमहरू रहेका हुन्छन्।
माघी
माघी नेपालमा बसोबास गर्ने थारू समुदायले मनाउने प्रमुख चाड हो। माघीलाई थारूहरूको मौलिक संस्कृतिले भरिएको सबैभन्दा ठूलो पर्वको रूपमा लिइन्छ।
खान पिन
माघे सङ्क्रान्तिको अघिल्लो दिन अर्थात् पुसको अन्तिम दिन घर घरमा सुँगुर काट्ने चलन छ, जसलाई 'जिता मरना दिन' भनिन्छ। पुस मसान्तमा घरघरमा सुँगुरको मासु, ढिकरी (पिठोको एक परिकार), माछा लगायतको परिकार बनाएर जाँड-रक्सीको साथ खानपिन गरेर रातभर नाचगानका साथ रमाइलो गर्ने प्रचलन छ। यतिबेला 'सखियै हो, माघीक पिली गुरी जाँर' भन्ने गीत सबैको मुखमा झुण्डिएको हुन्छ। माघीमा गाइने गीतलाई 'धमार' भनिन्छ। माघीमा नाचिने विशेष मघौटा नाच अघिपछि पनि लोकप्रिय छ। माघे सङ्क्रान्तिको दिन बिहान सबै जना नजीकैको खोलानालामा नुहाउन जाने चलन छ। यसलाई 'माघ लहान' भन्ने गरिन्छ। नुहाइसकेपछि घरमा आई दाल, चामल, नून छोएर आफूभन्दा ठूलालाई ढोग गरी आशीर्वाद लिइन्छ। माघको दोस्रो दिन खिचडी बनाई खाने चलन रहेको छ। यो दिनलाई 'खिचरहवा' भनिन्छ।
छोरीचेलीलाई उपहार
माघीमा आफ्नो चेलीबेटीहरूलाई उपहार दिने चलन छ। यसलाई थारू भाषामा 'निसराउ' भनिन्छ। माघीको दिन नुहाएर आइसकेपछि छोएको चामल, दाल, पैसा र यसमा केही थप गरेर निसराउस्वरूप चेलीबेटीहरूलाई उपहार दिइन्छ। माघी मनाउन माइती आएका छोरीचेलीहरू घर फर्किनेबेला निसराउ लिएर जान्छन्।
धार्मिक विश्वास
माघीको दिन स्नान गरी तिलको आगो ताप्नाले वर्ष भरिको पाप पखालिन्छ भन्ने मान्यता थारू समुदायमा छ। दाङ-देउखुरीमा पर्ने धार्मिकस्थल रिहार थारू समुदायको परम्परागत देवथानको रूपमा रहेको छ, त्यहाँको तातो कुण्डमा स्नान गर्न माघीको दिन भक्तजनहरूको ठूलो घुइँचो लाग्दछ। त्यहाँ भारतबाट समेत ठूलो संख्यामा तीर्थालुहरू आउँछन्। त्यहाँ स्नान गरेमा मनोकामना पूरा हुने, निःसन्तानले सन्तान पाउने भन्ने धार्मिक विश्वास छ। यसैगरी दाङ-देउखुरीकै गोबरडिहाको जङ्गलवा कुट्टीमा पनि माघे सङ्क्रान्तिमा मानिसहरू रातभरि जाग्रम गरी पूजाआजा गर्छन्। यसलाई बाघनाथ बाबा कुट्टी भनिन्छ। त्यस्तै, गढवा गाउँपालिका वडा नम्बर १ दाङ-देउखुरीको कुलपानी कुण्डमा स्नान गरी पूजा गर्नाले लुतो लगायतका रोग निको हुन्छ भन्ने जनविश्वास रहेको छ। यो ठाउँ स्थानीय थारू भाषामा खौराबाबाको नामले प्रख्यात छ। खौराबाबालाई शिवजीको अर्को रूप मानिन्छ।
सम्बन्ध प्रगाढ बनाउने दिन
माघीको दिन नुहाएर दाल, चामल छोइसकेपछि मान्यजनहरूसँग ढोगभेट गरी आशीर्वाद लिने प्रचलन छ । यसलाई सेवाढोग वा सेवा सलाम लग्ना भनिन्छ। यो प्रक्रिया घरबाट सुरू भई गाउँभरि नै गएर सेवा सलाम लिने दिने र खानपिन गर्ने प्रचलन छ । जति ठूलो गाउँ भए पनि सबै घरमा सेवासलामको लागि पस्नुपर्ने हुन्छ। मन मिल्नेहरू समूहमा आबद्ध भई सेवासलाम लाग्ने गर्दछन् । यसले समुदायमा एकता, मित्रता, आपसी सहयोग, सद्भाव आदान प्रदान गर्ने कार्यमा सहयोगी भूमिका खेल्छ। कसैसँग रिसइबी छ भने माघी नुहाएर, एकआपसमा अङ्कमाल गरी मेलमिलाप गरिन्छ । त्यसैले माघीलाई सम्बन्ध प्रगाढ बनाउने दिनको रूपमा पनि लिइन्छ ।
नयाँ आर्थिक वर्ष
माघी पर्वलाई नयाँ वर्षको रूपमा पनि लिने गरिन्छ । पुस मसान्तमा आ-आफ्नो लेनदेन, हरहिसाब चुक्ता गर्ने र माघ १ गतेदेखि नयाँ हिसाबकिताब सुरू गर्ने प्रचलन छ । माघीमा नै घरपरिवारभित्र होस् या गाउँ समुदायमा आगामी वर्षको लागि खेतीपातीलगायत यावत् अन्य व्यवहारहरूको नवीकरण गरिन्छ ।
घरसल्लाह गर्ने पर्व
माघीमा नै थारू समुदायका मानिसहरू आफ्नो घर सल्लाह गर्ने प्रचलन रहेको छ। माघीमा भाइभाइ एक ठाउँमा बसेर खानपिन गर्दै घर सल्लाह गर्ने गरिन्छ। घर सल्लाहमा कसलाई के जिम्मेवारी दिने, घरको मूलीको बन्ने जस्ता कुराको छलफल हुन्छ। घरपरिवार भित्र जिम्मेवारी पाएका सदस्यले माघीमा स्वतन्त्र भएर हेरफेर गर्न सक्दछन्। जस्तै गरढु्रै (घरमुली बन्ने) गर्ने, 'बहरिया' (घर बाहिरको कामको जिम्मेवारी) आदि कामको जिम्मेवारी परिवर्तन माघीमा नै गर्ने गरिन्छ। यही बेला घरमा मिलेर बस्ने या छुट्टनिे कुराको समेत सल्लाह हुन्छ। भाइभाइमा मन नमिले माघीमा नै अशंबण्डा गरिन्छ । यसलाई घर फुटाइ पनि भनिन्छ। अंशबण्डामा कुनै भाइलाई मर्का नपरोस् भन्ने उद्देश्यले गाउँका पञ्च भलाद्मी, महटाँवा, बरघरहरूलाई मध्यस्थकर्ताको रूपमा बोलाईएको हुन्छ।
अगुवा चुन्ने काम
गाउँको विकास कसरी गर्ने भन्ने सवालमा माघको पहिलो हप्ताभित्रै बैठक बसेर सामूहिकरूपमा गत वर्षको कामकारबाहीबारे छलफल गरिन्छ । वर्षको एकपटक बस्ने गाउँको सो भेलालाई 'भुरा खेल-ख्याला)' भनिन्छ । बैठक गाउँको अगुवाको घरमा बस्छ । अगुवालाई ठाउँ विशेष अनुसार बरघर, ककनदार, भल्मन्सा, महटाँवा पनि भनिन्छ । बैठकमा गत वर्षमा भए गरिएका कुलापानी, धार्मिक पूजापाठ लगायत विकासको कामको समीक्षा हुन्छ । आगामी वर्षको लागि उही बरघरलाई निरन्तरता दिने या नयाँ चुन्ने विषयमा छलफल हुन्छ । सोही बैठकले सहायक बरघर, अघारी, सघारी, कुलापानी चौधरी, गाउँको चौकीदारदेखि फलामको काम गर्ने व्यक्तिसम्मको छनोट गर्छ । यही बैठकले गाउँलाई अनुशासित बनाउन नयाँ नियम कानुन पनि बनाउँछ । नियम उल्लङ्घन गर्नेलाई बरघरको अध्यक्षतामा बसेको बैठकले जरिवाना तोक्छ । बरघरको महादेवलाई दृष्टिगत गर्दै विगत केही वर्षयता जिल्ला बरघर समिति पनि गठन हुन थालेको छ । यसरी लोकतान्त्रिक ढङ्गले थारू समुदायमा अगुवा चुन्ने काम माघीमा नै गरिन्छ ।
अभिशाप जस्तै विगत
विगतमा माघी थारूका लागि अभिशाप नै सावित हुन्थ्यो। जमीन्दारको घरमा कमैया र कम्लहरी राख्ने प्रचलन माघीबाटै शुरू गरिन्थ्यो। एउटा कमैयालाई छारागर्ने र अर्कोलाई पशु किने जस्तै उनीहरूलाई खरीद गरी दास जीवन जिउन बाध्य पारिन्थ्यो। वि.सं. २०५७ साल साउन २ गते तत्कालिन सरकारले कमैयालाई मुक्त घोषणा गरेपछि कमैया प्रथाको अन्त्य भए पनि कमलहरी प्रथा अझै कायमै छ। कमलहरी प्रथा हटाउन थारू बडघरहरू स्वयम् र विभिन्न संघसंस्थाहरू पहल गरे पनि सरकारले हालसम्म कम्लहरी मुक्तीको घोषणा गर्न सकेको छैन। अरूको घरमा सानैदेखि निकै कम ज्यालामा काम गर्ने प्र केटीलाई कम्लहरी भनिन्छ। यिनीहरूलाई दासदासीको रूपमा काम लगाइने गरिन्छ। कैयौँको यौन शोषण पनि गरेको घटना देखिन्छ।
महोत्सवको लहर
माघी पर्व पहिले खासगरी पश्चिम भेगको थारू गाउँघरमा मात्र सीमित थियो । राजधानीमा बसोबास गर्ने थारूहरूले विगत सात वर्षदेखि माघी महोत्सवको आयोजना गर्न थालेका हुन् । विशेष गरी २०५९ सालमा सरकारले माघीमा सार्वजनिक बिदाको व्यवस्था गरेपछि थरूहट सबै क्षेत्रमा महोत्सवको रूपमा मनाउन थालिएको हो । माघी महोत्सवमा थारू संस्कृति झल्किने परम्परागत हस्तकला प्रदर्शनी, पहिरन, भेषभूषा, थारूहरूको मौलिक खानाको परिकार घोंघी, ढिक्रीलगायत फुड फेस्टिबल एवं सांस्कृतिक झाँकी, नाचगानजस्ता कार्यक्रम प्रस्तुत गर्ने गरिन्छ ।
मण्डी
मण्डी सुत्दा न्यानोपनको लागि ओड्न प्रयोग गरिने कपडाको ठुलो अकारको टुक्रा हो ।
राज कुमार राई
राज कुमार राई नेकपा-एमालेका सभासद हुन् । उनको घर धनकुटा, चुङमाङमा रहेको छ। उनले विक्रम सम्वत २०५६ को संसदीय निर्वाचनमा धनकुटा क्षेत्र नं.२ बाट मालेका उम्मेदवार रहेका राइले विद्यार्थी राजनीति मार्फत विक्रम सम्वत  २०३४ सालमा राजनीतिक जीवन शुरुवात गरेका थिए। त्यसपछि शिक्षक आन्दोलनमा सक्रिय हुँदै पार्टी राजनीतिमा संलग्न भएका राईले विक्रम सम्वत २०४२ सालमा पाँच वामपन्थीको संयुक्त आन्दोलनमा पाँच महिना नख्खु जेलमा बिताएका थिए। हाल उनी नेकपा‍-एमालेका धनकुटा जिल्ला कमिटी उपसचिव, नेपाल लोकतान्त्रिक किरात राई संघका केन्द्रीय अध्यक्ष र नेपाल लोकतान्त्रिक आदिवासी जनजाति महासंघका केन्द्रीय महासचिव छन्। साहित्य र संगीतमा रुचि भएका सभासद राईका फुटकर कविताहरू प्रकाशित हुँदै आएका छन्। एक छोरी र दुई छोराका पिता राजकुमार राई त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट समाजशास्त्रमा स्नातकोत्तर गरेका छन्।
पडसरी
पडसरी नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, रूपन्देही जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो ।
धर्मस्थली
धर्मस्थली नेपालको बागमती अञ्चलको येँ जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ९२७ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार धर्मस्थलीको जनसङ्ख्या ४६८८ छ। यस मध्य पुरुष ५०%, र महिला ५०% छन्।
धूपी, सल्ला र लालीगुराँसको फेदमा
धूपी, सल्ला र लालीगुराँसको फेदमा साहित्यकार पारिजातद्वारा रचना गरिएको संस्मरण हो। बिसं २०४३ सालमा प्रथम प्रकाशन गरिएको यो पुस्तकलाई साहित्य संध्या परिवारले बिसं २०४९मा दोश्रो पटक प्रकाशन गरेको थियो ।