cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
खाद्य जनित रोग
Incubation period
During the incubation period, microbes pass through the stomach into the intestine, attach to the cells lining the intestinal walls, and begin to multiply there. Some types of microbes stay in the intestine, some produce a toxin that is absorbed into the bloodstream, and some can directly invade the deeper body tissues. The symptoms produced depend on the type of microbe.
Infectious dose
The infectious dose is the amount of agent that must be consumed to give rise to symptoms of foodborne illness, and varies according to the agent and the consumer's age and overall health. In the case of Salmonella a relatively large inoculum of १ million to १ billion organisms is necessary to produce symptoms in healthy human volunteers, as Salmonellae are very sensitive to acid. An unusually high stomach pH level (low acidity) greatly reduces the number of bacteria required to cause symptoms by a factor of between १० and १००.
Epidemiology
Every year there are an estimated ७६ million foodborne illnesses in the United States (२६,००० cases for १००,००० inhabitants), २ million in the United Kingdom (३,४०० cases for १००,००० inhabitants) and ७५०,००० in France (१,२२० cases for १००,००० inhabitants).
United States
In the United States, using FoodNet data from १९९६–१९९८, the CDCP estimated there were ७६ million foodborne illnesses (२६,००० cases for १००,००० inhabitants):
France
In France, for ७५०,००० cases(१,२१० per १००,००० inhabitants):
Australia
In Australia, there are an estimated ५.४ million cases of food-borne illness every year, causing:
Outbreaks
The vast majority of reported cases of foodborne illness occur as individual or sporadic cases. The origin of most sporadic cases is undetermined. In the United States, where people eat outside the home frequently, most outbreaks (५८%) originate from commercial food facilities (२००४ FoodNet data). An outbreak is defined as occurring when two or more people experience similar illness after consuming food from a common source.
Often, a combination of events contributes to an outbreak, for example, food might be left at room temperature for many hours, allowing bacteria to multiply which is compounded by inadequate cooking which results in a failure to kill the dangerously elevated bacterial levels.
Outbreaks are usually identified when those affected know each other. However, more and more, outbreaks are identified by public health staff from unexpected increases in laboratory results for certain strains of bacteria. Outbreak detection and investigation in the United States is primarily handled by local health jurisdictions and is inconsistent from district to district. It is estimated that १–२% of outbreaks are detected.
Global impact
In modern times, rapid globalization of food production and trade has increased the potential likelihood of food contamination. Many outbreaks of foodborne diseases that were once contained within a small community may now take place on global dimensions. Food safety authorities all over the world have acknowledged that ensuring food safety must not only be tackled at the national level but also through closer linkages among food safety authorities at the international level. This is important for exchanging routine information on food safety issues and to have rapid access to information in case of food safety emergencies."
It is difficult to estimate the global incidence of foodborne disease, but it has been reported that in the year २००० about २.१ million people died from diarrhoeal diseases. Many of these cases have been attributed to contamination of food and drinking water. Additionally, diarrhoea is a major cause of malnutrition in infants and young children.
Even in industrialized countries, up to ३०% of the population of people have been reported to suffer from foodborne diseases every year. In the U.S, around ७६ million cases of foodborne diseases, which resulted in ३२५,००० hospitalizations and ५,००० deaths, are estimated to occur each year. Developing countries in particular, are worst affected by foodborne illnesses due to the presence of a wide range of diseases, including those caused by parasites. Foodborne illnesses can and did inflict serious and extensive harm on society. In १९९४, an outbreak of salmonellosis due to contaminated ice cream occurred in the USA, affecting an estimated २२४,००० persons. In १९८८, an outbreak of hepatitis A, resulting from the consumption of contaminated clams, affected some ३००,००० individuals in China.
Food contamination creates an enormous social and economic strain on societies. In the U.S., diseases caused by the major pathogens alone are estimated to cost up to US $३५ billion annually (१९९७) in medical costs and lost productivity. The re-emergence of cholera in Peru in १९९१ resulted in the loss of US $५०० million in fish and fishery product exports that year.
United Kingdom
In postwar Aberdeen (१९६४) a large scale (>४०० cases) outbreak of Typhoid occurred, this was caused by contaminated corned beef which had been imported from Argentina The corned beef was placed in cans and because the cooling plant had failed, cold river water from the Plate estuary was used to cool the cans. One of the cans had a defect and the meat inside was contaminated. This meat was then sliced using a meat slicer in a shop in Aberdeen, and a lack of cleaning the machinery lead to spreading the contamination to other meats cut in the slicer. These meats were then eaten by the people of Aberdeen who then became ill.
In the UK serious outbreaks of food-borne illness since the १९७०s prompted key changes in UK food safety law. These included the death of १९ patients in the Stanley Royd Hospital outbreak and the bovine spongiform encephalopathy (BSE, mad cow disease) outbreak identified in the १९८०s. The death of १७ people in the १९९६ Wishaw outbreak of E. coli O१५७ was a precursor to the establishment of the Food Standards Agency which, according to Tony Blair in the १९९८ white paper  A Force for Change Cm ३८३० "would be powerful, open and dedicated to the interests of consumers".
United States
In १९९९ an estimated ५,००० deaths, ३२५,००० hospitalizations and ७६ million illnesses were foodborne in the US.
In २००१, the Center for Science in the Public Interest petitioned the United States Department of Agriculture to require meat packers to remove spinal cords before processing cattle carcasses for human consumption, a measure designed to lessen the risk of infection by variant Creutzfeldt-Jakob disease. The petition was supported by the American Public Health Association, the Consumer Federation of America, the Government Accountability Project, the National Consumers League, and Safe Tables Our Priority. This was opposed by the National Cattlemen's Beef Association, the National Renderers Association, the National Meat Association, the Pork Producers Council, sheep raisers, milk producers, the Turkey Federation, and eight other organizations from the animal-derived food industry. This was part of a larger controversy regarding the United States' violation of World Health Organization proscriptions to lessen the risk of infection by variant Creutzfeldt-Jakob disease.
None of the US Department of Health and Human Services targets regarding incidence of foodborne infections were reached in २००७.
कीर्तिखम्बा
कीर्तिखम्बा (अन्य नाम: किर्तिस्तम्भ, पृथ्वी मल्लको स्तम्भ, कीर्तिखम्ब) शाके सम्वत १२७९ तत्कालिन खस राजा पृथ्वी मल्लले निर्माण गर्न लगाएको स्तम्भ हो। त्यसैले यसलाई पृथ्वी मल्लको स्तम्भ पनि भनिन्छ भने स्थानीय भाषामा यसलाई किर्तिखम्ब वा कीर्तिखम्म भनिन्छ। खस राजाहरूको वंशावलीका साथै अन्य महत्त्वपूर्ण कुराहरू लेखिएको यो शिलालेख दैलेख जिल्लाको दुल्लुमा अवस्थित छ।
कीर्तिस्तम्भ
योगी नरहरिनाथले गरेको अनुसन्धान र खोजअनुसार यो स्तम्भमा सिंजाराज्यका खस राजाहरूको वंसावली कुँदिएको छ। यसका साथै यस स्तम्भमा सिंजा राज्यमा रहने सबै भिक्षु, ब्राह्मण, धर्म उपदेशक र शिल्पीहरूका लागि सम्पूर्ण कर मिनाहा गरेको व्यहोरा उल्लेख गरिएको छ। यसका साथै यो स्तम्भ तयार गर्ने कालिगढहरूको नाम र ठडाएको मितिसहित उल्लेख गरिएको छ। यो स्तम्भमा दुवैतर्फको सम्पूर्ण अभिलेखमा जम्मा २४ वटा श्लोकहरू २ वटा स्वस्ती र श्रीशाके गरी जम्मा ७८० वटा अक्षरहरू रहेका छन्।
योगी नरहरिनाथ पछि धेरै स्वदेशी तथा विदेशी विद्वानहरूले कीर्तिस्तम्भको अभिलेखलाई अनुसन्धान गरेर पढ्ने र बुझ्ने कोशिस गरेका छन्। सबै विद्वानहरूले यसमा भएको अभिलेखलाई आफ्नो आफ्नो ढंगबाट अध्यायन अनुसन्धान गरेकाले अभिलेखमा एक रुपता पाइदैन। यसै सन्दर्भमा होरिटेज नेपालको पहलमा सबै विद्वानहरूको अभिलेख उतार तथा पुरातत्व विभाग (नेपाल)सँग रहेको रबिङ्स (Rubbings) का आधारमा अभिलेखको शुद्वपाठ तयार गर्ने प्रयोजनकालागी प्रा. डा. टेक बहादुर श्रेष्ठ, प्रा. डा. डिल्लीराज खनाल, प्रा. दिनेशराज पंत र पुरातत्वविद् श्याम सुन्दर राजवंशी लाई गरेर पाँच सदस्यीय समिती गठन गरेको थियो। यस समितिले स्तम्भको अभिलेखलाई शुद्धीकरण गरी तयार गरेको शुद्ध तथा एकिकृत अभिलेखलाई नेपाल सरकार, सङ्घीय मामिला, संसदीय व्यवस्था तथा संस्कृति मन्त्रालय, पुरातत्व विभाग (नेपाल)को मिति २०६८/१२/१२, प.सं. स्मा/४/१२८/०६८/६९, च.नं. १२३५ को स्वीकृती पत्र बमोजिम मिति २०६८/१२/१९ का दिन संस्कृति मन्त्रालयका प्रतिनिधी जयराम श्रेष्ठ र पुरातत्व विभाग (नेपाल)का प्रतिनिधी प्रकाश दर्नालको उपस्थितिमा होर्डिङ्गबोर्ड तयार गरेर सर्वसाधारणको जानकारीका लागि दुल्लु स्थित कृतिस्तम्भ भएकै स्थानमा स्थापना गरेर प्राध्यापक दिनेशराज पंतद्वारा लोकार्पण गरिएको थियो।
महत्त्व
तत्कालिन सिंजा साम्राज्यका शासक पृथ्वी मल्लले शाके १२७९ जेष्ठ कृष्ण एकादशी आइतवारका दिन स्थापना गरिएको कीर्तिस्तम्भ खसमल्ल शासनकालका नायकहरूको नामनामेसी र वंशावली रहेको एक मात्र प्रमाण मानिन्छ। कीर्तिस्तम्भको अभावमा पश्चिम नेपालको इतिहासको प्रमाणीकता पुष्ट्यउन सम्भव छैन। यस स्तम्भले बोधगयादेखी गढवालको बाराहाट र तिब्बतको गुंगे प्रान्तदेखी दक्षिणको समथर भु-भागसम्म फैलिएको सांस्कृतिक सभ्यतालाई समन्वय गरेको छ। हुनत तत्कालिक समयमा पश्चिम नेपालको बौद्विक, सांस्कृतिक, धार्मिक तथा सामरिक सभ्यतालाई चित्रण गर्ने प्रसस्त प्रस्तर, अभिलेख, तामापत्र, कनकपत्र, आदेशपत्र, वीरखम्ब, वंशावलीहरू, तथा लोकगाथाहरू पनि नभएका होइनन्, तर यही परिवेशमा सवालाख पर्वतमालाहरूसम्म फैलिएर रहेको सिंजा साम्राज्यको राजधानी जुम्लाको लामाथाडालाई मानिए तापनि सम्राट पृथ्वी मल्लको सक्रिय राज्यकालको लगभग अन्त्यतिर दुल्लुमा स्थापना कीर्तिस्तम्भ स्थापना गरिनुले दुल्लु वा दैलेखलाई उच्च ऐतिहासिक महत्त्व प्रदान गरेको छ। सोझो अर्थमा भन्नु पर्दा सपादलक्ष शिखरी प्रदेशको अध्यायन अनुसन्धान वा खसप्रदेशको अवलोकन तथा कर्णाली प्रदेशको तिर्थयात्रामा रमाउन चाहने अनुसन्धाता तथा विजीगीषुहरूका लागि एक चोटी नपुगी नहुने स्थान हो दुल्लुको कीर्तिखम्ब।
बृहत् पश्चिम नेपालको अध्यायन अवलोकनका दृष्टीकोणले दुल्लुको कीर्तिखम्ब नपुगी तयार गरेका दस्तावेजहरू कुनै हालतमा पनि पूर्ण हुन सक्ने छैनन्। सम्राट पृथ्वी मल्लको व्याक्तिगत लहडबाजीले मात्रै कीर्तिस्तम्भ तयार भयो होला भनेर मान्न सकिदैन। यस कार्यमा तात्कालिक समाजका सयौं प्रतिभाहरूको पनि योगदानलाई अनुभव गर्न सकिन्छ। यसै गरी अन्यत्र कुनै पनि ठाउँमा उल्लेख नभएको तथ्यहरू जस्तै:- नागराजपछीका उत्तराधिकारीहरू चाप, चापिल्ल, क्राशिचल्ल र क्राधिचल्ल सम्बन्धमा तथा नैगराजको वंशपछी गेलावंशी पालहरू सिंजा साम्राज्यको राजगद्दीमा अभिषिक्त गरिएको तथ्यलाई पनि स्पष्ट गरिएको छ। क्राचल्लपछीका प्रमाणहरू त तामापत्र, कनकपत्र, आदेशपत्र, वा अन्य माध्यमबाट भेटिएका छन्।
इतिहास
कीर्तिस्तम्भमा उल्लेख भए अनुसार यो स्तम्भ श्रीशाके १२७९ मा अभिविजयसिंह र शिवराज नाम गरेका दुईजना कालिगढले तयार गरेर श्रीशाके १२७९ जेष्ठ कृष्ण एकादशी आइतवारका दिन ठडाईएको हो। करिब १५० वर्ष पहिले कसैले यो स्थानमा गाडधन छ भन्ने ठानेर धन खोज्ने लालचमा यो स्तम्भलाइ उखेलेर जमिनमा लडाएर छोडेछ। यो अवस्थामा रहेको कीर्तिस्तम्भमा गोठालाहरूले हँसिया र बन्चरो उदाउने गर्दा र केटाकेटीहरूले चिप्लेटी खेल्ने गर्दा यसमा भएको अक्षरहरू मेटिदै गए। धेरै समय पछि कसैले यसलाई फेरी ठडाइदिंदा अलि बाङ्गो रहन गएकोले वि.सं. २०१२ मंसिर २५ गतेका दिन योगी नहरीनाथको सक्रियतामा बाटोमा हिड्ने हटारू र स्थानिय जनताको सहयोगमा बाङ्गो रहन गएको स्तम्भलाइ हालको अबस्थामा सोझाएर राखेको कुरा नरहरी नाथको इतिहास प्रकाश दोश्रो अंक पहिलो भाग पृष्ठ ६६ मा वर्णन गरिएको छ।
हालको अवस्था
कीर्तिस्तम्भ अहिले दुल्लु निवासी प्रेम बहादुर शाहको घरको आगनमा पर्न गएको छ। यसलाई चारैतिरबाट फलामे ग्रिलबार लगाएर शुरक्षित गर्ने प्रयास गरिएको छ। स्तम्भमा पर्ने घामपानी र तातोचिसोको कारणले ठाउँ ठाउँमा चिरा पर्दै र प्रस्तरस्तम्भको पाप्रा उप्कँदै गइरहेका छन्। स्तम्भमा उत्कृण गरिएका अधिकांश अक्षरहरू वातावरणिय प्रभावका कारण मेटिदै जाने क्रममा रहेका छन्।
स्तम्भलाइ सिमेन्टको चौतारा बनाएर राखिएको छ। चौताराको वरीपरी प्रस्तर अभिलेख सहितको ठुला ठुला ढुंगाहरू मिलाएर राखिएका छन्। यी ढुंगाहरूमा भएको अभिलेख र कीर्तिस्तम्भ अभिलेखको भाषा, छन्द, लिपी, प्रसंग र तिथीसमेत मेल खाँदैन।
नेपाल सरकार, पुरातत्व विभाग (नेपाल), राष्ट्रिय अभिलेखालयसँग रहेको कीर्तिस्तम्भ अभिलेखको उतारमा पनि यी दुवै अभिलेखलाई किर्तिखम्ब अभिलेख नै भनेर रेकर्ड गरेको छ। यसले गर्दा कीर्तिस्तम्भ अभिलेखको ऐतिहासिक महत्त्वमाथी गम्भीर भ्रम उत्पन्न हुने सम्भावना देखिन्छ। कीर्तिस्तम्भको चौतारामा रहेका यी अभिलेखका टुक्राहरूलाई विभिन्न स्थानहरूबाट बटुलेर वि.सं.२०१२ भाद्र ३ गते बीहीवारका दिन योगी नरहरिनाथले सबैको सहयोगमा चौतरिया प्रेमजंग शाहको घर अघाडी रहेको स्थानमा जम्मा गर्नु भएको थियो। यी प्रस्तर अभिलेखका टुक्राहरू पाथरनाउली भन्दा करिब २०० मिटर पूर्वमा रहेको मुढेदेवलस्थित उपरीचैत्य धारामा रहेको अभिलेख थियो। अहिले शुरक्षाकोलागी कीर्तिस्तम्भ वरीपरी राखिएका हुन्।
पादुकास्थान
पादुकास्थान पञ्चकोशी क्षेत्रमा पर्ने पाँच स्थान मध्यको एक स्थान हो। पौराणीक कथा अनुसार महादेव पत्नी सतिदेवीको पाउ पतन भएकाले पादुका नाम रहन गएको भनिने यो स्थल दैलेख जिल्लाको पादुका गा. वि. स.मा पर्दछ। यो स्थानमा भगवान विष्णुका पद चिन्हको छाप भएको शिला प्राप्त भएकोले यो स्थानलाई विष्णु पादुकाको नामले पनि चिनिन्छ। पहिले यहाँ शिरस्थान र नाभिस्थान जस्तै पानी माथी ज्वाला बलेको देखिन्थ्यो त्यसैले यहाँ एक ज्वालाघर रहेको छ। तर वि. सं. २०२८ मा पादुका खोलामा आएको बाढीले ज्वाला पुरेकाले अब ज्वाला देखिदैन। पादुका खोलाको किनारामा भएको मन्दिर सहित उक्त बाढीले बगाएर लगेकोले खोलै भरी शिलालेख, मुर्ती, खम्बा, देवलका भग्नावशेष आदी पुरातात्विक वस्तुहरू यत्र तत्र छरिएका छन्। कसै कसैले यस खोलाबाट मटितेल निकालेको पनि सुन्न पाईन्छ। योगी नरहरिनाथले आफ्नो अध्यायन पश्चात प्रकाशित गरेको इतिहास प्रकाशका अनुसार यहाँ १०८ भन्दा बढी देवलहरू रहेका थिए भन्ने अनुमान गरिएको छ।
मन्दिर क्षेत्र
यहाँको मन्दिर क्षेत्रमा शिव, भैरव, गोरखनाथ, बुद्ध, जैन, लक्ष्मीनारायण, गणेश, मच्छेन्द्रनाथ, शिवलिंग अस्तव्यस्त अवस्थामा रहेको छन्। ज्वालाघरको गर्भगृहमा अग्नीकुंड रहेको छ। मन्दिर परिसरमा एक धर्मशाला रहेको छ। धर्मशाला पनि जिर्ण अवस्थामा रहेको छ। धर्मशाला नजिकैको रुखमुनी अनगिन्ती कलात्मक प्रस्तरहरू यत्रतत्र छरिएर रहेका छन्। अत्यन्त कलाकौशलका साथ कुंदिएका प्रस्तरहरू छरपट्ट अवस्थामा रहेका छन्। मन्दिर परिसरमा विश्वकै दुर्लभ भनेर चिनिने रुद्राक्षको रुख रहेका छन्। "पादुकास्थान खस साम्राज्यकालको प्रारम्भिक अध्यायनको लागि खुला सङ्ग्रहालय हो। यहाँ शाके संवत ११३६, ११६२ को अभिलेख र खस राजा अशोकचल्लकालिक सउन कार्की साउका कार्क्यानीले राखेको देवल स्तम्भ रहेको छ। "
मुख्य पूजा
पादुकास्थान मन्दिरमा नाथ सम्प्रादयका महन्तहरूले नित्य पूजाआजा गर्ने प्रचलन रहेको छ। जेठ महिनाको पहिलो मंगलबार र बडादशैंको समयमा भैरव मन्दिरमा जिवबली दिएर पूजा आजा गर्ने प्रचलन रहेको छ। श्रावण महिनाको पुर्णिमाको दिनमा शिवजीलाई खिर चढाएर पूजा गरिन्छ। बडादशैंको घटस्थापनादेखी विजया दशमी सम्म अखण्ड धुनि जलाउने गरिन्छ। माघ महिनाको पुर्णिमाको दिनमा मन्दिरको अगाडि गाडेको पुरानो टाँगोलाई हटाएर नयाँ टाँगो फेर्ने चलन रहेको छ। शिवरात्रीको दिनमा यो मन्दिरमा विशेष पूजाआजा गर्ने प्रचलन रहेको छ। यहाँ रहेको पुरानो मन्दिर भत्केकोले त्यै ठाउँमा नयाँ मन्दिर बनाइएको थियो। वि. सं. २०४३ सालमा त्यो मन्दिर फेरी भत्केकोले २०४५ सालमा मन्दिरको पुन निर्माण गरिएको थियो। त्यो मन्दिर छाने शैलीमा बनेको थियो। त्यै मन्दिरलाई जिल्ला विकास समिति दैलेखको सहयोगमा २०६३ पुन मर्मत गर्ने कार्य भएको थियो। पादुका मन्दिर र गाधीघर बाहेक यहाँ रहेका शिलास्तम्भको बुद्ध, गोरखनाथ, भैरव, आदी महत्त्वपुर्ण रहेका छन्।
महत्त्व
प्रस्तर, मुर्तिकला र वास्तुकलाका दृष्टीकोणले पादुकास्थानको स्थान महत्त्वपुर्ण रहेको छ। यस स्थानमा अझै पनि एक कलात्मक नाउली र धर्मशाला रहेको छ। मन्दिर परिसर ठुला ठुला पाषाणस्थम्भ, आमलक सहितका चक्र र घण्टाकार कुम्भहरूले भरिएको छ। यस स्थानमा एक जैन तिर्थंकार महावीरको शाके ११३६ को अभिलेख सहितको मुर्तिको विशेष महत्त्व रहेको छ। यस मुर्तिको उचाइँ ४ फीट ६ इन्च र चौडाइ २२ इन्च रहेको छ। प्रसन्न मुद्रामा रहेको जैनमुर्ती कार्योत्सर्ग भावमा कुँदिएको छ। मध्यकालको प्रारम्भदेखी नै पश्चिमी तिब्बतको गुंगे प्रान्त र कैलाश मानसरोवरबाट जुम्ला, दुल्लु र सुर्खेत हुँदै दक्षिण तर्फको व्यापारिक तथा तिर्थयात्रा मार्ग खुलेको थियो। यसै मार्गका कारण सार्थवाह, बौद्धभिक्षुहरू र तिब्बतीहरूका बीच सम्पर्क हुन थाले पछि ज्ञानप्रभको विशेष आग्रहमा विक्रमशिला महावीरका आचार्य दिपंकर श्रीज्ञान यही बाटो भएर तिब्बत पुगेका थिए। त्यस समयदेखी यस मार्गको महत्त्व अझ बढी भएको थियो। बाटोमा बौद्ध गुम्बा, वापी, विहारहरू निर्माण हुने क्रममा सार्थवाह र जैनहरूले पनि महत्त्वपूर्ण स्थानहरूमा तीर्थंकर मुर्तीहरू राख्ने क्रममा उत्क जैन मुर्ती स्थापना गरिएको थियो।
पादुकास्थानमा रहेका शिलालेखहरू
पादुका स्थान मन्दिर परिसरको विभिन्न ठाउँमा गरेर १२ वटा अभिलेख तथा शिलालेखहरू भेटिएका छन्। शिलालेखमा भएका अक्षरहरू जो कसैले पढ्न र बुझ्न कठिन छ। ति यस प्रकार रहेका छन्:- माथी उल्लेखित शिलालेख तथा अभिलेखहरूमा सबै अभिलेखहरू तोकिएको मिति हेर्दा विक्रमको १६औं शताब्दी भन्दा पहिले लेखिएका छन्।
ओयाक्जुङ
ओयाक्जुङ नेपालको कोशी अञ्चलको तेह्रथुम जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
समाजवाद
हाल विश्वमा समाजवादी ब्यबस्था भएका देशहरू
यी राष्ट्रहरूलाई कम्युनिस्ट राज्यहरू पनि भनिन्छ जहाँ कम्युनिस्ट पार्टीहरूको एकदलीय शासन छ। उनिहरूले मार्क्सवाद-लेनिनवाद मान्छन र आफैलाई समाजवादी घोषणा गरेका छन्। चिन पुंजीबादमा फर्केकोछ । अहिले ठ्यक्कै समाजबादी मुलुक भन्न गाह्रो छ ।
समाजवाद एउटा विचारधारा हो र यो व्यक्तिवादको विरुद्धमा उभिएको छ । व्यक्तिवाद राज्यको कार्य क्षेत्रलाई एकदम सीमित पार्न चाहन्छ भने समाजवाद व्यापक पार्न चाहन्छ ।
सुदर्शन चक्र
सुदर्शन चक्र हिन्दू धर्मग्रन्थहरूमा वर्णित भगवान विष्णुको अश्त्र हो।
राजेश खन्ना
राजेश खन्नाको जन्म सन् १९४२ डिसेम्बर २९ मा भारतको पञ्जाब राज्यको अमृतसर गाउँमा भएको थियो । खन्नाको ६९ वर्षको उमेरमा सन् २०१२ जुलाई १८ मा भारत महाराष्ट्र राज्यको मुम्बईस्थित आफ्नै निवासमा निधन भएको हो । खन्नाको वास्तविक नाम जतिन खन्ना हो भने उनी काका, आरके लगायत नामले समेत चिनिन्थे । खन्ना बलिउडका पहिलो सुपरस्टार भनेर समेत चिनिन्छन् । उनको श्रीमतीको नाम डिम्पल कपाडिया हो भने ट्विंकल खन्ना र रिंकी खन्ना उनका छोरीहरूको नाम हो । ट्विंकल खन्नाका श्रीमान बलिउडका प्रसिद्ध अभिनेता अक्षय कुमार हुन् । विभिन्न हिन्दी सिनेमाहरूमा अभिनय गरेका खन्ना प्रसिद्ध बलिउड अभिनेताका अतिरिक्त हिन्दी फिल्म निर्माता समेत हुन् भने उनी एक राजनीतिज्ञ पनि थिए । सन् १९६५ मा युनाइटेड प्रोड्युसर्स र फिल्म फेयरद्वारा सञ्चालित एक ट्यालेन्ट हन्टमा १० हजार प्रतिस्पर्धीलाई उछिनेपछि उनको बलिउड चलचित्र उद्योगमा प्रवेश भएको हो । उनी सन् १९६६ देखि २०१२ सम्म फिल्म कलाकारका रूपमा सक्रिय रहे । सन् १९६९ देखि १९७५ को समयमा उनले धेरै हिट चलचित्र दिए । उनी यति प्रसिद्ध थिए कि त्यसबेला जन्मेका धेरै बालकहरूको नाम समेत राजेश राखिन्थ्यो । उनले सन् १९९१ देखि १९९६ सम्म राजनीति समेत गरेका थिए । उनी सन् १९७१ देखि १९९५ सम्म फिल्म निर्माताका रूपमा समेत सक्रिय रहे । उनको पहिलो अनुबन्धित चलचित्र जीपी सिप्पीको राज हो भने पहिलो प्रदर्शन भएको चलचित्र सन् १९६७ मा आएको आखिरी खत हो । आफ्ना संघर्ष दिनहरूमा समेत निर्माता तथा निर्देशक कहां काम माग्न जांदा पनि उनी त्यस बेलाका चल्तीका कलाकारहरूसंग नभएका महंगा गाडीहरू चढ्दथे । युवतीमाझ राजेश अत्यन्तै लोकप्रिय थिए । उनलाई युवतीहरूद्वारा रगतले लेखिएका चिठी पठाइन्थ्यो भने कतिपयले उनको तस्विरसंग विवाह गर्थे साथै उनले चढ्ने कारहरू पनि लिपिस्टिकले पोतिन्थे । उनले १६३ वटा भन्दा बढी हिन्दी फिल्महरूमा अभिनय गरेका थिए।
दुलालथोक
दुलालथोक नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, बागमती अञ्चल, काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको पाँचखाल नगरपालिका वडा नम्बर ४ मा अवस्थित गाउँ हो । मुख्यतया बाहुन, क्षेत्री, दमाई, कामी र सार्की जातिको बसोबास रहेको यो गाउँ दुईतिरबाट सामुदायिक वनले घेरिएको छ । दुलालको वासस्थानको रूपमा दुलालथोक नामाकरण गरिएको भएपनि अहिले सापकोटा, हुमागाईँ, चौलागाईं, गुरागाईं, गौतम, मिजार, तिमल्सेना, बानियाँ, आचार्य, घिमिरे आदि थरका मानिसहरू पनि यो गाउँमा बसेको पाइन्छ ।
नामाकरण
पृथ्वीनारायण शाहको एकीकरण पूर्व नेपालमा बाइसे चौबिसे राज्य रहेको समयमा यस स्थानलाई भमरकोट भनेर चिनिन्थ्यो । बिसौं सताब्दिको अन्त्यसम्म पनि यस क्षेत्रलाई भमरकोट नै भनिन्थ्यो । पछि यो स्थानमा दुलालहरू आएर बसेको पाइन्छ । दुलालहरू बस्ने भएकोले नै यस ठाउँलाई दुलालथोक भनिएको हो ।
इतिहास
किम्बदन्ती अनुसार दुलालका एक पुर्खा हिरामुनि, यस स्थानमा आइपुग्दा उनको दाम्ला बाट्ने सीपबाट प्रभावित भएर यहाँका लुईंटेल थरका एक जैसी बाहुनले झुक्याएर आफ्नी छोरी विवाह गरिदिएका थिए । त्यस समयमा उपाध्याय बाहुनलाई झुक्याएर जैसी विवाह गरिदिएको अपराध मानिने भएकोले उनले आफू राजा कहाँ गएर न्याय माग्ने धम्कि दिएछन् । उनलाई खुशी पार्न त्यस गाउँका मानिसहरूले दिनभरि हिँडेर जति ठाउँमा पुग्छ त्यति जग्गा दिने सल्लाह गरेछन् । त्यही शर्त अनुसार जग्गा बिर्ता स्वरुप पाइ त्यहीँ बसोबास सुरु गरेछन् । अहिलेको दुलालथोक उनैका सन्तानबाट सृजना भएको विश्वास गरिन्छ । पहिले पहिले बेसीमा औलो लाग्ने भएकोले बेसीमा अहिलेको जस्तो वस्तीहरू थिएनन् । अहिलेको दुलालथोक औलो उन्मुलनपश्चात मात्र विस्तार भएको हो ।
भौगोलिक अवस्थिति
जिल्ला सदरमुकाम धुलिखेलबाट ४.८ किलोमिटर हवाइ दुरी तथा ६ किलोमिटर (माथिल्लो क्षेत्र) सडक दुरीमा रहेको दुलालथोक उत्तर-पूर्व फर्किएको उर्वर जमिन भएको गाउँ हो । दुलालथोक २७ डिग्री ३८ मिनेट उत्तरी अक्षांस र ८५ डिग्री ३६ मिनेट पूर्वी देशान्तरमा अवस्थित छ । दुलालथोकको बेसी समुन्द्र सतहबाट करिब ८७० मिटर र माथिल्लो भेग ११०० मिटर उचाइमा रहेको छ । पलाञ्चोक भगवती मन्दिर यस गाउँको पूर्वी डाँडामा अवस्थित छ । दुलालथोकको पूर्वतिर झिगु खोलाको उर्वर फाँट तथा बख्रेलडिही रहेका छन् भने पश्चिममा केराघारी, दक्षिणमा नयाँ गाउँ तथा भष्मेपाखा सामुदायिक वन र उत्तरमा काफ्लेडिही तथा ठूली सामुदायिक वन रहेको छ ।
धेरै वनजङ्गल भएको हुनाले पाँचखाल उपत्यकाको यो भाग अत्यन्तै रसिलो भएकोले यो क्षेत्रमा धेरैवटा पानीका मूलहरू छन् । यो क्षेत्रबाट पाँचखाल उपत्यकाको एक चौथाइ जति वसोवास क्षेत्रलाई पानी उपलब्ध भएको छ । खानेपानी तथा सिंचाईका लागि पाइप लगाएर पानी लगेकै कारण यस गाउँमा रहेको साउँकामुख खोलामा पानी बग्न छोडिसकेको छ । दुलालथोकमा कुल चार वटा खहरे खोला छन् । यी खोलाहरूमा वर्षाको समयमा सिंचाईमा उपयोग गर्न मिल्नेगरी पानी बग्दछ ।
हावापानी
दुलालथोकको माथिल्लो भेग ११०० मिटर उचाइमा रहेको हुनाले यो क्षेत्रमा त्यति गर्मी हुँदैन तर तल्लो क्षेत्र ८७० मिटर उचाइ तथा उपत्यकाको बेसीमा पर्ने हुनाले गर्मी मौसममा यहाँको तापक्रम अलि धेरै हुने गर्दछ ।
समाज
दुलालथोकमा दलानडिही, बेलथुम्की, जोगीडाँडा, आँपेटार, दुर्गेटार, अमलटार, तिनघरे जस्ता टोलहरू रहेकाछन् । दुलालथोकलाई अन्तर्राष्ट्रिय वातावरण दिवस २००८ का दिन खुला दिशा मुक्त गाउँको रूपमा घोषणा गरिएको थियो । अन्तरजातीय विवाहबाट सुरु भएको यो वस्तिको विस्तारसँगै यहाँका मानिसको चेतनास्तर पनि विस्तार हुँदै गएको पाइन्छ । यो गाउँमा अहिले धेरै अन्तरजातीय विवाह भैसकेका छन् । तर अहिले पनि केही मानिसहरूमा जातपातको भेदभाव विद्यमान छ । अधिकांश मानिस हिन्दू धर्म मान्ने भएपनि यहाँका दलित वस्तिहरूमा क्रिस्चियन धर्मको प्रभाव देखिएको छ । यस गाउँमा एउटा चर्च, एउटा देवीथान र एउटा महादेव मन्दिर रहेको छ । यहाँका मानिसहरूले सिमखेतलाई नाग देवताको वासस्थान मानेर नागपञ्चमीमा पूजा गर्ने गरेको पाइन्छ ।
यहाँका अधिकांश घरहरू जस्ता पाताले छाएका छन् भने केही घरहरू टायल तथा झिँगटीले छाएका छन् । घरहरूमा पहेँलो माटोले लिउन लगाउने अथवा माथि कमेरो र तल रातो माटोले पोत्ने गरेको पाइन्छ । अहिले केही सिमेन्ट प्रयोग गरेर पक्की घरहरू पनि बनाइएको पाइन्छ । यहाँका मानिसहरू घरअगाडि तुलसीको मठ बनाउने गर्दछन् ।
पर्वहरू
नयाँवर्ष, अक्षय त्रितीया, मातृ औँशी, असार पन्ध्र, साउने सक्रान्ति, साउन पन्ध्र, जनै पूर्णीमा, कुशे औँशी, तीज, कृष्णअष्टमी, दशैं, तिहार, ठूलो एकादशी, माघे सक्रान्ति, सरस्वती पूजा, फागुपूर्णीमा, शिवरात्रि, चैतेदशैं आदि यस गाउँका मुख्य पर्वहरू हुन् । नयाँ पुस्ताहरूले ग्रेगोरियन नयाँवर्ष, भ्यालेन्टाइन डे तथा क्रिसमस पनि मनाउने गरेको पाइन्छ । नयाँवर्षको दिन खुशी भए वर्षैभरि खुशी रहन सकिने विश्वासका साथ शुभकामना साटेर दुलालथोकमा नयाँवर्ष मनाइन्छ भने अक्षय त्रितीयाका दिन जौको सर्वत र पानी खाने तथा खुवाउने चलन छ । असार पन्ध्र र साउन पन्ध्रमा क्रमश दही चिउरा र खिर खाने चलन छ भने यी दुवै दिनमा हाँगाबाट सर्ने बोटबिरुवा तथा अन्य बोटबिरुवा सार्ने चलन छ । साउने सक्रान्तिमा विभिन्न सामग्री जम्मा गरेर लुतो फाल्ने चलन छ । लुतो फाल्दा यहाँका मानिसहरू ''शिखरपुरे मण्डने लुतो लैजा है. . .'' भन्दै सल्किएको दाउराको मुठा फाल्ने गर्दछन् । यसको भोलि पल्टलाई राँके भन्छन् । यसदिन सबै जम्मा भएर आँप खाने चलन छ । पहिला-पहिला यो दिन खेतबारीमा काम गर्न हुँदैन यसो गरेमा लुतो सर्छ भन्ने विश्वास गर्ने गरेको भएपनि अहिले त्यो विश्वास हराउँदै गएको पाइन्छ ।
प्रमुख परिकारहरू
साधारणतया यहाँका मानिसहरूको प्रमुख खाना दाल, भात, तरकारी, अचार, दही, मोही, दूध नै हो । बारीमा मकै प्रशस्त उत्पादन हुने भएकोले ढिँडो र मकैको पोलेको रोटी पनि यहाँको भान्सामा पाक्ने गर्दछ ।
इन्धन
प्रशस्त वनपैदावार भएको स्थान भएकोले प्राय सबैको घरमा अगेनामा दाउरा बालेर खाना पकाउने गरेको पाइन्छ । आजभोलि केही घरमा गोबर ग्यास तथा एलपी ग्यास पनि प्रयोग गरेको पाइन्छ । त्यस्तै विद्युतीय हिटर तथा राइसकुकरको पनि प्रयोग बढ्दै गएको पाइन्छ । खेतबारीमा कम रूख बिरुवा लगाउनेहरूले गाई तथा भैंसीको गोबरबाटा गुइठा बनाएर प्रयोग गरेको पनि पाइन्छ । यसका लागि गोबरलाई घरका भित्तामा बाटुलो रोटी जस्तो पारेर टाँसेर सुकाउने गर्दछन् ।
पेशा तथा व्यावसाय
यहाँका अधिकांश मानिसहरू कृषि पेशामा लागेका छन् । दुलालथोक मौसमी तथा बेमौसमी तरकारी खेतिका लागि उपयुक्त गाउँ हो । यहाँ दुईवटा पेट्रोल पम्प पनि सन्चालनमा रहेको छ । यहाँको जमिन कफि खेतिको लागि पनि उपयुक्त मानिन्छ । यहाँका किसानहरूको अर्को मुख्य व्यवसाय दूध व्यवसाय पनि हो । यहाँ दुईवटा दुग्ध सङ्कलन केन्द्र सञ्चालनमा रहेका छन् । पहिला-पहिला यहाँका मानिसहरू दुधको लागि भैंसी पाल्ने गर्दथे तर आज भोलि सानो परिवार हुने हुनाले गाई पालन तर्फ उन्मुख भएको पाइएको छ । दुलालथोकका धेरै युवाहरू वैदेशिक रोजगारीमा गएका छन् । यहाँबाट सुरुमा रोजगारीको लागि कलकत्ता जानेगरेको पाइन्छ । तर अहिले भने दुबई, साउदी अरब, कतार, अमेरिका, अस्ट्रेलिया, जर्मनी, बहराइन, कुवेत, दक्षिण कोरिया जाने गरेका छन् ।
कृषि
यहाँका मानिसले काठका बिँड भएका चाँदे, कोदालो, कोदाली, हलो, कुटो, हँसिया, खुर्पा, बन्चरो जस्ता परम्परागत कृषि औजारहरू प्रयोग गर्ने गरेको पाइन्छ । आधुनिक कृषिमा निकैअगाडि बढिसकेका यहाँका किसानहरू अहिले खेतबारी जोत्न हाते ट्याक्टरको प्रयोग गर्न थालिसकेका छन् ।
वनस्पति तथा जीवजन्तुहरू
यहाँको बेसी क्षेत्रमा आँप, लिची, मेवा, रूखकटहर जस्ता गर्मीमा पाइने फलफुलहरू पाइन्छ भने माथिल्लो भेगमा केही मात्रामा सुन्तलाका बोटहरू पनि लगाउने गरेको पाइन्छ । त्यस्तै अम्बा, आरु, आरुबखडा, नास्पाती, हलुवाबेद, केरा यस गाउँका मुख्य फलफूलहरू हुन् । त्यस्तै जङ्गली रूपमा पाइने ऐँसेलु, खनायो, अमला, डुम्री, चिउरी, अर्चल, पिठौली, क्यामुना, जामुन, फडिम, तिमिलो, भक्मिलो आदि प्रशस्तै पाइन्छ ।
इपिल, बकाइनो, कुटमिरो, खनायो, काभ्रो, गायो, नारायणपाती, खस्रु यहाँका किसानहरूका लागि पहिलो छनौटका डालेघाँसहरू हुन् । फलाँट, मौवा, साल, सल्ला, साझ, पैयुँ, सिमतारा यहाँका मुख्य काठजन्य वनस्पतिहरू हुन् । दुलालथोकको माथिल्लो भेगमा प्रशस्त मात्रामा सिमलका रूखहरू पनि पाइन्छ । तल्लो भेगमा प्रशस्तै उतिसका रूखहरू पाइन्छन् । बर, पिपलका रूखहरू केही मात्रामा पाइन्छ ।
सारौं, ढुकुर, भँगेरा, काग, जुरेली, कालिज, लाम्पुच्छ्रे, कुथुर्के यहाँका मुख्य चराहरू हुन् भने ढाडे बिरालो, मलसाँप्रो, स्याल, चितुवा, न्याउरीमुसा, लोखर्के यहाँका प्रमुख वन्यजन्तुहरू हुन् ।
यातायात
नेपालकै प्रमुख राजमार्ग अरनिको राजमार्गले दुलालथोकलाई दुईतिरबाट घेरेको छ । राजमार्गले दुलालथोककोमाथि करिब ३०० मिटर र तल करिब ९५० मिटर पक्कि सडकले छोएको छ । यसले गर्दा यहाँ यातायातको राम्रो सुविधा पुगेको छ । बाह्रबिसे, जिरी, बोहोरेदोभान, मेलम्ची, देउपुर, पलाञ्चोक भगवती मन्दिर यही बाटो हुँदै जानुपर्ने भएकोले कुनैपनि समयमा यातायातका साधनहरू उपल्ब्ध हुन्छन् । त्यस्तै स्थानीय जनताको पहलमा निर्माण भएका दुईवटा ग्रामिण सडकहरूले थप मद्दत पुगेको छ । <Gallery> Dulalthok Village 03.jpg|अरनिको राजमार्ग Road in Dulalthok 02.jpg|ग्रामिण सडक Road in Dulalthok 01.jpg|ग्रामिण सडक Araniko highway 01.jpg|(डुमकाटे) अरनिको राजमार्ग </Gallery>
कोमोई राष्ट्रिय निकुञ्ज
कोमोई राष्ट्रिय निकुञ्ज आइभोरी कोस्टमा अवस्थित राष्ट्रिय निकुञ्ज हो । यसको क्षेत्रफल ११,४९३ वर्ग किलोमिटर रहेको छ । यो राष्ट्रिय निकुञ्ज सन् १९८३ मा युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रको सूचीमा परेको थियो । कोमोई राष्ट्रिय निकुञ्ज अफ्रिकाको उत्तर-पश्चिममा पर्दछ । यो राष्ट्रिय निकुञ्ज सन् २००३ मा खतरामा परेका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूचीमा परेको थियो ।
रसायनिक तत्व
झन सानो रसायनिक पदार्थमा विभाजित हुन नसक्ने रसायनिक पदार्थलाई रसायनिक तत्व भन्छन्। त्यस्ता पदार्थको सबभन्दा सानो कणलाई परमाणु भन्छन्। परमाणु प्रोटोन, न्युट्रन, र विद्युत्कण (इलेक्ट्रन)बाट बन्छ।
शुद्ध तत्त्वमा एक किसिमको परमाणु मात्रै पाइन्छ। तत्त्वको एक परमाणुभित्र कति प्रोटोन पाइन्छ भने, त्यही सङ्ख्यलाई तत्त्वको परमाणविक सङ्ख्या भनिन्छ। उदाहरणको लागि, ७९वटा प्रोटोन भएको सबै परमाणु, सुन तत्वका हुन्। ५३ वटा प्रोटोन भएको परमाणु आयोडिनका हुन्।
पूर्वी रेनल
पूर्वी रेनल सोलोमन द्वीपमा अवस्थित विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो सन् १९९८ मा युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रको सूचीमा परेको थियो र सन् २०१३ मा खतरामा परेका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूचीमा परेको थियो ।
गणतन्त्र आयरल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली
गणतन्त्र आयरल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टिम अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा गणतन्त्र आयरल्यान्डको प्रतिनिधित्व गर्ने पुरुष फुटबल टिम हो । यो गणतन्त्र आयरल्यान्डमा फुटबलको लागि शासकीय निकाय आयरल्यान्ड फुटबल संघको नियन्त्रणमा रहेकोे छ ।
चुहानडाँडा
चुहानडाँडा नेपालको कोशी अञ्चलको तेह्रथुम जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ७३५ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार चुहान्डांडाको जनसङ्ख्या ४१६० छ। यस मध्य पुरुष ४८%, र महिला ५२% छन्।
च्याम्पटी
लप्सीको गेडा
आगो बाल्न तथा खेल्न प्रयोग गरिन्छ |
च्याम्पटी जुधाउने खेल
च्याम्पटीलाई घुमाएर खेल्न केही प्रविधि, सीप र चतुर्‍याइँको पनि जरुरी पर्दछ। त्यसैले गतिलो, पोसिलो र बान्की मिलेको गेडा छानेर त्यसको फेदको भागलाई ढुङ्गामा चारैतिरबाट घोट्दै बीचमा चोसो वा टुप्पो निकालिन्छ। त्यसले सानो लट्टुको आकार लिन्छ। अनि त्यसलाई दुई औँलाले च्यापेर घुमाइन्छ। घोटेको सन्तुलन मिलेन भने त्यो च्याम्पटी जँड्याहा मान्छे दौडेजस्तै रिँगाई, रिँगाई घुम्छ। छोडेको ठाउँमा बस्दैन। त्यस्तो च्याम्पटीलाई याना च्याम्पटी भनिन्छ र त्यसले प्रतियोगितामा भाग लिन पाउँदैन। सन्तुलित घुमाइ, धेरैबेर घुमिरहन सक्ने र अरूलाई ठक्कर दिएर रिंग बाहिर फ्याँक्न सक्नेले खेल जित्दछ। यो ढेँ ढेंँ बल्ला खेल बक्सिङ जस्तै रोमाञ्चक हुन्छ।
च्याम्पटीको प्रत्येक गेडामा पाँच वटा आँखा हुन्छन्। पाँचमुखे रुद्राक्ष झैँ प्रत्येक आँखाले एक भ्रूणलाई प्रतिनिधित्व गरेको हुन्छ। असामान्य च्याम्पटी चारआँखे वा तीनआँखे पनि हुन्छ तर एकआँखे भएको भने थाहा छैन। लप्सीको गेडा अङ्कुराउँदा तिनै आँखा अनुसार नवजात लप्सीको जन्म हुन्छ।
आफ्नो च्याम्पटीलाई च्याम्पियन बनाउनु छ भने एक विशेष प्रविधिको आवश्यकता पर्दछ। त्यसका लागि फोनोग्राममा रिकार्ड बजाउँदा प्रयोग हुने सियो चाहिन्छ। सियोको टुप्पोलाई च्याम्पटीको टुप्पोमा मिलाएर ट्वाक्क ठोकिदिए सियोको टुप्पो भाँचिन्छ र भित्रै बस्छ। काँडा बिझेजस्तै सियो बिझेको च्याम्पटी गेडालाई बिस्तारै घोट्दै जाँदा सियोले टुप्पोमा स्थान पाउँछ। त्यो सियोटुप्पे च्याम्पटी धेरै बेर घुम्न सक्छ। त्यो घुमाइ आकर्षक पनि हुन्छ। स्लेट पाटी, सिंहमरमर, ऐना जस्ता राम्रा चिप्ला ठाउँ वा चिल्लो कागजमा त्यसलाई जोडसँग घुमाएर छोड्ने हो भने एकठाउँमा टक्क अडेर घुम्छ। यसरी घुम्नेलाई सेरा च्याम्पटी भनिन्छ। यस्तो गेडालाई रातो, नीलो रङ्गले सिँगारेर अझ बढी मोहक बनाउन पनि सकिन्छ।
दुईवटा घुमेको वस्तु आपसमा भेट्दा त्यो भेटले ठक्करको रूप लिन्छ। त्यस अवस्थामा गह्रौँ वस्तुले हलुङ्गो वस्तुलाई टाढा फ्याँकिदिन्छ। त्यसैले च्याम्पटी जुधाउँदा ठूलो कदको ढाडे अर्थात् ढंपु च्याम्पटीले फुच्चे अर्थात् चिंपुलाई टाढा फ्याँकिदिन्छ तर निश्चित घेरा (रिङ) बाहिर पुर्‍याउन सकेन भने चिंपुको जीत हुने सम्भावना धेरै हुन्छ। किनभने, चिंपु घुमिरहँदा ढंपु मरिसकेको हुन्छ। पृथ्वीको गुरूत्वले गह्रौँलाई धेरैबेर घुम्न दिँदैन।
च्याम्पटी घुमाउने सीप हासिल गर्न मेहनत र नियमित अभ्यास आवश्यक पर्दछ। बूढीऔँला र माझीऔँलाले गेडालाई च्यापेर चुट्की बजाउँदा बल प्रयोग गरे झैँ औँला फट्कारेमा च्याम्पटी घुमाउन सजिलो हुन्छ। बूढीऔँला र चोरऔँलाले अझ बढी जोडसँग घुमाउन सकिन्छ। सिकारुहरूले भने चोरऔँला र माझीऔँला बटारेर च्याम्पटी घुमाउन मन पराउँदछन्। यस तरिकाबाट धेरै जोडले च्याम्पटी घुम्दैन। आफ्नो नियन्त्रणमा घुमाउने खेलौना भएकाले सामान्य बोलिचालीमा पनि च्याम्पटी घुमाएजस्तै घुमाइदियो भन्ने वाक्यांश प्रचलित बन्न पुगेको हो। आजभोलि च्याम्पटीको खेल प्रायः लोप भइसकेको छ
च्याम्पटीलाई गह्रौँ बनाउन त्यसभित्र सीसाधातु भर्ने चलन छ। यो धातु गह्रुँगो तर छिटै पग्लने र छिटै जम्ने हुन्छ। पहिले लप्सीको गेडा भित्रको गुदीलाई पाँचवटै आँखाभित्र सुइरो घुसाई घुसाई बाहिर निकालिन्छ। त्यसपछि थोरै थोरै सीसा आगोमा पगालेर आँखाको प्वालबाट भित्र पठाइन्छ। ज्यादै सफा हात, धैर्य र सीपले यो काम सम्पन्न हुन्छ। पाँचै वटा आँखाबाट बराबर सीसा भित्र पठाउन सकिएन भने च्याम्पटी याना हुन्छ। सन्तुलित मात्रामा सीसाभित्र परेमा त्यो गहुँ्रगो च्याम्पटीले अरू सामान्य च्याम्पटीलाई छुनासाथ सीमापारि (रिंगबाहिर) फ्याँकिदिन्छ। तर, यस्तो च्याम्पटी अरूको दाँजोमा धेरै बेर घुम्न सक्तैन तसर्थ हार्ने जोखिम रहन्छ। सामान्यतया यस्तो च्याम्पटीसँग अरू च्याम्पटी जुधाउन सबै तयार हुँदैनन्।
नया उपयोग
च्याम्पटीलाई आजभोलि चुल्होमा बालिन्छ, खेलिँदैन। यतिको साह्रो, दह्रो र खप्ने काठ पदार्थबाट कुनै कलात्मक वस्तु बनाउन सकेका छैनौँ।
डुङ्गेश्वर मन्दिर
डुङ्गेश्वर मन्दिर दैलेख जिल्लाको एक धार्मिक पिठ हो । यो स्थान दैलेख जिल्लाको सबै भन्दा होचो स्थान तल्लो डुङ्गेश्वरमा अवस्थित छ । लोहोरे खोला र कर्णाली नदीको संगममा अवस्थित यस ठाउँको उचाईं समुद्र सतह देखि ५४४ मिटर रहेको छ। प्राचिन कालमा यहाँ दधिची मुनीको आश्रम रहेको विश्वास गरिन्छ। डुङ्गेश्वरमा शिद्धेश्वर महादेवको र डुङ्गेल मन्दिर गरेर दुईवटा मन्दिरहरू रहेका छन्। कसै कसैले यस यस क्षेत्रलाई दैलेख जिल्लामा पर्ने प्रख्यात पाँच थान पंचकोशी मध्यको एक स्थान हो कोटिलास्थान पञ्चकोशी भित्र पर्दैन भनेर पनि भन्दछन् । यि विविध कारणहरूले गर्दा यसलाई एक पिठ मानिएको छ। यो पिठ हाल दुल्लु नगरपालिकामा जोडिएको नाउलेकटुवाल गाउँमा अवस्थित छ। कर्णाली नदि र लोहरेखोलाको दोभानमा अवस्थित यो शिवालय कर्णाली राजमार्गको छेउमा छ। यो पिठको प्राचिनताको सम्बन्धमा रोचक ऐतिहासिक प्रसंग प्रचलित रहेको छ। दैलेखमा तल्लो डुङ्गेश्वर र माथिल्लो डुङ्गेश्वर नामका दुईवटा स्थानहरू छन् । माथिल्लो डुङ्गेश्वर लगायत मन्दिर नजिकैको पुल पारीको क्षेत्र डुङ्गेश्वर गाउँपालिकामा पर्दछ भने मन्दिर भएको क्षेत्र दुल्लु नगरपालिका भित्र पर्दछ ।
मन्दिरको स्थापना
कुनै समयमा छिउडिपुशाकोटको रिजु पोखराबाट दुध पोखरेल थर भएका ज्योतीखर उपाध्याय नाम गरेको एक जना ब्राह्मण दैनिक रूपमा घरबाट बिहानै हिंडेर तल्लो डुङ्गेश्वरस्थित कर्णाली र लोहरेको संगममा पुगी पञ्चक्रिया तथा स्नानादी सम्पन्न गरेर त्यही नजिकैको गुफा भित्र पस्ने गर्दा रहेछन्। त्यस गुफा भित्र रहेको शिवको प्रतिकमा पूजाआजा तथा ध्यान, जप, तप, सम्पन्न गरेर पुनः आफ्नै घरमा गएर शद्ध भोजन गर्ने ति ब्राह्मणको हातमा एक्कासी अपाङ्गता देखिएछ। आफ्नो शारिरिक अवस्था कमजोर भए पनि पूजापाठमा निरन्तरता दिएका ति ब्राह्मणको करिब वि.सं. १९३५ मा कर्णाली नदिको किनारामा सागर गिरी नाम गरेको एकजना साधुसँग भेट भएछ। ती ब्राह्मणले सागर गिरीसँग आफ्नो अपांगताको कारणले गर्दा शिवपूजा नियमीत गर्न सम्भव नभएकाले यस पूजालाई निरन्तर गरिदिन भनी अनुरोध गरेछन्। ती साधुले आफू मतवाली भए पनि ती ब्राह्मणको अनुरोधलाई स्वीकार गरेपछि गिरी थरका कुमार युवकले पूजा परम्परा चलाउने र दुध पोखरेल थरका ब्राह्मणहरूले मन्दिरको होम पाठादी कार्यहरू गर्ने शर्तमा गुफाभित्र रहेको शिवलिंग ल्याएर त्यस स्थानमा स्थापना गरे र आफुमा भएको दैवी शक्ति पनि सागर गिरीलाई हस्तान्त्रण गरे। त्यसपछी भक्तजन तथा राजाप्रजा मिलेर मन्दिरको संरक्षण सम्भर्द्धन हुँदै गयो। मन्दिरमा पूजा किर्तनकालागी दमाहा, नगारा तथा निसानहरू बनाइए। मन्दिरको ख्याती पनि बढ्दै गयो।
पूजा परम्परा
यस मन्दिरको धुनिघरमा नाभिस्थानको ज्वालाबाट अग्नी ल्याएर धुनि प्रज्ज्वलित गर्ने र यो धुनी कुनै कारणवस निभ्न गएमा यस क्षेत्रमा अनिष्ठ हुने, खडेरी पर्ने, अनिकाल र भोकमारी सम्म हुन्छ भन्ने जनविश्वास रहेको छ। सिद्धेश्वर महादेवको मन्दिर विजयादशमीको दिनमा मात्र खोल्ने प्रचलन रहेको छ। बडादशैंको घटस्थापनाको दिनदेखि बाजागाजाका साथ विधिविधान पूर्वक दियो बाल्ने र विजयादशमीको दिनमा नवरात्र विसर्जन गरी दियोलाई गादीघरमा भित्र्याउने गरिन्छ। यस मन्दिरमा रहेको आशा गुर्जा जसमा "श्री ५ पृथ्वीवीरविक्रम शाहदेव विक्रम संवत १९६०" लेखिएको छ, मन्दिरमा रहेका घण्टहरू मध्य एकमा "वि.सं. १९८१" र एकमा "वि. सं. १९८९" लेखिएको छ। मन्दिर भित्र तामाको शिवलिंग रहेको छ। त्यसै गरी मन्दिरमा रहेको त्रिशुल, खुँडा र तरबारलाई भगवतीको प्रतिक मानेर पूजा गरिन्छ।
रात्रीगाउन
रात्रीगाउन विशेषत महिलाले लगाउने खुकुलो खालको रात्रीपहिरन हो । यो सामान्यतया कटन, रेशम, सुती तथा नाइलनको कपडाले छाति र बाहुलाको भागमा विभिन्न बुट्टा तथा लेसले सजाएर बनाइएको हुन्छ ।
खम्लालुङ
खम्लालुङ नेपालको कोशी अञ्चलको तेह्रथुम जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
नेपाल राष्ट्रिय फुटसल टोली
नेपाल राष्ट्रिय फुटसल टोली एक नेपाल र नेपालीको प्रतिनिधित्व गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको फुटसल खेल तथा प्रतियोगितामा सहभागीता जनाउने फुटसल पुरूष टोली हो ।
यो पनि हेर्नुहोस्
ठ
वाल्मिकि विद्यापीठ
वाल्मिकि विद्यापीठ              नेपालको राजधानी काठमाण्डौंमा अवस्थित एक संस्कृत क्याम्पस हो । यस क्याम्पस नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय अन्तर्गत सन्चालित छ। यस क्याम्पसमा ११ अर्थात् उत्तरमध्यमा देखी डिग्री अर्थात् आचार्य सम्म पढाई हुन्छ।
गोविन्द टण्डन
'''डा. गोविन्द टण्डन''' नेपालका संस्कृतिविद् तथा शाकाहार प्रवर्द्धक हुन्। उनले पशुपतिनाथ मन्दिरको सांस्कृतिक महत्त्व विषयमा विद्यावारिधि गरेका छन्। उनी हाल पशुपति क्षेत्र विकास कोषका सदस्य सचिव र मानवसेवा आश्रम का प्रमुख संरक्षक हुन् ।  उनले पशुपतिनाथ सम्बन्धि अध्ययन अनुसन्धान गरी पुस्तकहरू पनि लेखेका छन्। टण्डनलाई संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्ययान मन्त्रालयले २०७० असार २४ गते ४ वर्षका लागि सदस्य सचिवमा नियुक्त गरेको हो। उनले २०४४ देखि २०४९ सम्म कोषको कोषाध्यक्ष र २०४९ देखि २०५० सम्म सदस्य सचिवको रूपमा काम गरेका थिए।
बेहुला
बेहुला, वर वा दुलाहा विवाह गर्न लागेको केटा हो । नेपालमा बेहुलालाई श्रीमान र पति पनि भन्ने गरेको पाइन्छ ।
एम्बुलेन्स
एम्बुलेन्स बिरामी वा घाइते मान्छेलाई रोग वा चोट लागि उपचार गर्नको लागि अस्पताल सम्म पुर्याउन प्रयोग हुने सवारी साधन हो।
विकिपिडिया
विकिपिडिया एक बहुभाषी नि:शुल्क अनलाइन विश्वकोश हो जुन खुला सहयोग र विकिमा आधारित सम्पादन प्रणालीको माध्यमबाट स्वयंसेवकहरूको समुदायद्वारा लेखिएको हुन्छ। यसका सम्पादकहरूलाई विकिपिडियन वा विकिपिडिया सम्पादक भनिन्छ। विकिपिडिया इतिहासको सबैभन्दा ठूलो र सबैभन्दा धेरै पढिने सन्दर्भ कृति हो। यो लगातार १० सबैभन्दा लोकप्रिय वेबसाइटहरू मध्ये एक हो जुन सिमिलर वेब र विगतमा अलेक्साद्वारा क्रमबद्ध गरिएको छ। सन् २०२२ सम्म, विकिपिडियालाई सातौँ सबैभन्दा लोकप्रिय वेबसाइटको रूपमा स्थान दिइएको थियो। यो विकिमिडिया फाउन्डेसनद्वारा सञ्चालन गरिएको छ, जुन एक अमेरिकी गैर-लाभकारी संस्था हो जसले मुख्यतया दान वा चन्दाको माध्यमबाट वित्त पोषित गर्दछ।
१५ जनवरी २००१ मा जिम्मी वेल्स र ल्यारी स्याङ्गरले विकिपिडियाको सुरुवात गरेका थिए। स्याङ्गरले यसको नाम "विकि" र "इन्साइक्लोपिडिया" (नेपालीमा विश्वकोश)को मिश्रणको रूपमा राखेका थिए। वेल्स अस्ट्रियाली अर्थशास्त्री तथा मिसेस इन्स्टिच्युटका वरिष्ठ साथी मार्क थोर्नटन यी विचारहरूको सम्पर्कमा आए पश्चात् फ्रेडरिक हायेक र अस्ट्रियाली अर्थशास्त्र विद्यालयसँग सम्बन्धित "स्वतःस्फूर्त क्रम" विचारहरूबाट प्रभावित थिए। विकिपिडिया सुरुमा अङ्ग्रेजी भाषामामा मात्र उपलब्ध थियो। अन्य भाषाहरूमा संस्करणहरू चाँडै विकसित भएका थिए। यसको संयुक्त संस्करणहरूमा ५.९ करोड भन्दा बढी लेखहरू समावेश गरेको छ जसले नोभेम्बर २०२० सम्ममा प्रति महिना लगभग २ अर्ब पटक अवलोकन गरिन्छ। यसमा प्रति महिना १.७ करोड भन्दा बढी सम्पादनहरू (प्रति सेकेन्ड १.९ सम्पादनहरू) हुने गर्दछ। सन् २००६ मा, टाइम (पत्रिका)ले कसैलाई पनि सम्पादन गर्न दिने नीतिले विकिपिडियालाई "विश्वको सबैभन्दा ठूलो र (सम्भवतः उत्तम) विश्वकोश" बनाएको उल्लेख थियो।
विकिपिडियाले ज्ञानको लोकतान्त्रिकरण, समावेशकताको दायरा, अद्वितीय संरचना, संस्कृति, र व्यावसायिक पूर्वाग्रहको विनाको सक्षमताको लागि प्रशंसा प्राप्त गरेको छ। यसले प्रणालीगत पूर्वाग्रह, विशेष गरी महिलाहरू विरुद्ध लैङ्गिक पूर्वाग्रह र कथित वैचारिक पूर्वाग्रह प्रदर्शनको लागि आलोचना खेपेको छ। विकिपिडियाको विश्वसनीयतालाई सन् २००० को दशकमा बारम्बार आलोचना गरिएको थियो तर समयको साथ यसमा सुधार आएको छ। किनकि विकिपिडियालाई सामान्यतया २०१० को दशकको अन्त्य र २०२० को दशकको सुरुमा प्रशंसा गरिएको थियो।  अमेरिकी राजनीति र कोभिड-१९ महामारी र युक्रेनमा रूसी आक्रमण जस्ता प्रमुख घटनाहरू जस्ता विवादास्पद विषयहरूमा वेबसाइटको सम्प्रचारले सञ्चार माध्यमहरूको पर्याप्त ध्यान आकर्षित गरेको थियो। यसलाई विश्वका विभिन्न देशहरूले प्रतिबन्ध समेत लगाएका छन्। अप्रिल २०१८ मा, फेसबुक र युट्युबले  उनीहरूले प्रयोगकर्ताहरूलाई सम्बन्धित विकिपिडिया लेखहरूको तथ्य-जाँच कडीहरू सुझाएर नक्कली समाचारहरू पत्ता लगाउन मद्दत गर्ने घोषणा गरेका थिए। ताजा समाचारहरूसँग सम्बन्धित लेखहरू प्रायः ती घटनाहरूको बारेमा बारम्बार अद्यावधिक गरिएको जानकारीको स्रोतको रूपमा पहुँच गरिन्छ।
नुपिडिया
विकिपिडिया सुरु हुनुभन्दा पहिले विभिन्न सहयोगी अनलाइन विश्वकोशहरूको प्रयास गरिएको थियो, तर सीमित सफलताहरू हात परेका थिए। विकिपिडिया नुपिडियाको पूरक परियोजनाको रूपमा सुरु भएको थियो, जुन एक नि: शुल्क अनलाइन अङ्ग्रेजी भाषाको विश्वकोश परियोजना हो जसको लेखहरू विशेषज्ञहरूद्वारा लेखिएका थिए र औपचारिक प्रक्रिया अन्तर्गत समीक्षा गरिएको थियो। यसको स्थापना ९ मार्च २००० मा एक वेब पोर्टल कम्पनी बोमिसको स्वामित्वमा भएको थियो। यसको मुख्य व्यक्तित्वहरू बोमिसका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत जिमी वेल्स र ल्यारी स्याङ्गर थिए, जुन नुपीडिया र पछि विकिपिडियाका लागि प्रधान सम्पादक थिए।  नुपिडियालाई सुरुमा आफ्नै नुपिडिया खुला सामग्री अनुमतिपत्र अन्तर्गत इजाजतपत्र प्रदान गरिएको थियो, तर विकिपिडियाको स्थापना हुनुभन्दा पहिले, नुपिडियाले रिचर्ड स्टालम्यानको आग्रहमा जिएनयू नि:शुल्क दस्तावेज अनुमतिपत्रमा परिवर्तन गरेको थियो।  वेल्सलाई सार्वजनिक रूपमा सम्पादन योग्य विश्वकोश बनाउने लक्ष्यलाई परिभाषित गर्ने श्रेय दिइन्छ, जबकि स्याङ्गरलाई उक्त लक्ष्यमा पुग्न विकिको प्रयोग गर्ने रणनीतिको श्रेय दिइन्छ।  १० जनवरी २००१ मा, स्याङ्गरले नुपिडिया मेलिङ सूचीमा नुपिडियाको लागि "फिडर" परियोजनाको रूपमा विकि सिर्जना गर्न प्रस्ताव गरेका थिए।
सुरुवात र वृद्धि
डोमेनहरू विकिपिडिया डटकम (पछि विकिपिडिया डटओर्ग पुनर्निर्देशन गरिएको) र विकिपिडिया डटओर्गमा क्रमशः १२ जनवरी २००१ र १३ जनवरी २००१ मा दर्ता गरिएको थियो र विकिपिडियालाई १५ जनवरी २००१ मा सुरु गरिएको थियो।  डब्ल्युडब्ल्युडब्ल्युडट विकिपिडिया डटकम एकल अङ्ग्रेजी भाषा संस्करणको रूपमा सुरु गरिएको थियो र यसलाई स्याङ्गरद्वारा नुपिडिया मेलिङ सूचीमा घोषणा गरिएको थियो। "तटस्थ दृष्टिकोण" को अभिन्न नीतिको रूपमा यसको पहिलो केही महिनाहरूमा संहिताबद्ध गरिएको थियो। अन्यथा, त्यहाँ सुरुमा अपेक्षाकृत कम नियमहरू थिए र यो नुपिडियाबाट स्वतन्त्र रूपमा सञ्चालित थियो। बोमिसले सुरुमा यसलाई नाफाको व्यवसायको रूपमा राखेको थियो।
विकिपिडियाले न्युपिडिया, स्ल्यासडट पोस्टिङ र वेब खोज संयन्त्र अनुक्रमणिकाबाट प्रारम्भिक योगदानकर्ताहरू प्राप्त गरेको थियो। भाषा संस्करणहरू मार्च २००१ मा सिर्जना गरिएको थियो र सन् २००४ को अन्त्यसम्ममा कुल १६१ वटा प्रयोगमा आएका थिए। सन् २००३ मा न्युपिडिया र विकिपिडियाको सर्भर स्थायी रूपमा हटाइँदासम्म र यसको पाठ विकिपिडियामा समावेश नगरेसम्म सह अस्तित्वमा रहेका थिए। अङ्ग्रेजी विकिपिडियाले सेप्टेम्बर ९, २००७ मा २० लाख लेखहरूको पार गरेको थियो र यसलाई अहिलेसम्मको सबैभन्दा ठूलो विश्वकोश बनाएको छ जसले सन् १४०८ मा मिङ राजवंशको समयमा बनेको योङ्गल विश्वकोशलाई उछिनेको थियो, जसले लगभग ६०० वर्षसम्म कीर्तिमान राखेको थियो।
नेपालमा विकिपिडिया
नेपालमा सन् २००२ मा विकिपिडियाको नेपाली संस्करण सुरू गरिएको हो। हाल नेपाली भाषामा वटा साना-ठूला लेखहरू छन्। यसमा भएका जम्मा नेपाली लेखहरूको सङ्ख्या भने ३१ हजार भन्दा बढी छन्। नेपाली विकिमा हालसम्ममा  प्रयोगकर्ताहरू दर्ता भएका छन् जसमध्ये सक्रिय प्रयोगकर्ताहरू सरदर ११० जना सक्रिय रहन्छन्। अहिले नेपाली विकिपिडियामा ३ जना प्रबन्धकहरू विकिपिडियामा नेपाली बाहेक नेपाल भित्र बोलिने अरू भाषाहरूमा पनि पृष्ठहरू उपलब्ध छन्। जस्तै नेपाल भाषा, भोजपुरी भाषा, मैथली भाषा पाली भाषा, डोटेली भाषा।
सुबिसु केबलनेट
'''सुविसु केबलनेट प्रा. लिमिटेड ''' ट्रेडिंग, केबल टिभी र केबल इंटरनेट सेवा को क्षेत्रमा एक प्रशिद्ध नाम हो।  सुविसुको स्थापना सन् १९९४ मा भएको हो। यसको कार्यालय काठमाडौँको बालुवाटारमा अवस्थित छ। सुविसु आइ एस ओ ९००१:२००८ (ISO 9001:2008)को प्रमाणपत्र हासिल गरी  नेपालमा नै पहिलो पटक केबल इंटरनेट र केबल अपरेटर प्रविधि भित्राउने कम्पनी पनि हो।
विकिपिडिया
नेपालमा विकिपिडिया
विकिपिडिया लगायत विभिन्न विकी परियोजनाहरूलाई प्रवर्द्धन गर्न तथा तिनलाई सहयोग गर्नका साथै अन्य स्रोत सामग्रीहरूको व्यवस्था गर्नका लागि विकिमिडिया फाउन्डेसन नामको संस्था कार्यरत रहेको छ। त्यसको नेपाली संस्करणको रूपमा विकिमिडिया नेपाल नामक संस्था स्थापनाको लागि प्रस्ताव गरी प्रक्रिया अघि बढाइएको थियो। यसले नेपालमा बोलिने प्रमुख भाषाका विकिहरूको प्रवर्द्धन तथा विकासका लागि सहयोग गर्दछ। यस संस्थाले कुनैपनि लेखमा नेपाल सम्बन्धित विवाद आइपरेमा त्यसको निवारण गर्ने कार्य समेत गर्दछ।
विकिपिडिया जिरो
यो विकिपिडिया फाउन्डेसन र मोबाइल सेवा प्रदायकबीच सम्झैता भै इन्टरनेट उपभोक्तालाई नि:शुल्क रूपमा विकिपिडिया पहुँच गर्न दिने परियोजना थियो। विकिमिडिया फाउन्डेसनसँगको सहकार्यमा एनसेलले विकिपिडिया जिरो सञ्चालन गरेको थियो।
योल्मो जाति
योल्मो जाति (योल्मो भाषा:, वयली: yol mo'i mi rigs), नेपालको हिमाली क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक जातिगत समूह हुन्। यिनीहरू को मातृभाषा योल्मो भाषा हो।
नेपाल फुटसल संघ
नेपाली फुटसल सम्बन्धि गतिविधि अवलोकन गर्ने संस्थाको नाम नेपाल फुटसल सङ्घ हो।
इतिहास
नेपाल फुटसल सङ्घको इतिहास भने त्यति लामो भने रहेको छैन ।
साफ च्याम्पियनसिप
साफ च्याम्पियनसिप एक दक्षिण एसियाली मुलुकहरू बिच हुने एक पुरूष फुटबल प्रतियोगिता हो। जुन प्राय २-२ वर्षको अन्तरालमा सार्क राष्ट्रहरूले पालैपालो आयोजना गर्ने गर्दछन्।
सन्दर्भ सामाग्री
श्रेणी :दक्षिण एसिया श्रेणी :फुटबल प्रतियोगिताहरू
इन्दिरा राना मगर
समाज सेवा
सन् २०१७ का लागि छानिएका प्रेरणादायी बीबीसीको १०० प्रेरणादायी महिलामा सूचिमा नेपालकी इन्दिरा राना मगर पनि परेकी हुन्। उनी बन्दी सहायता नेपाल की संस्थापक अध्यक्ष हुन।
लप्सी
लप्सी (वैज्ञानिक नामः Choerospondias axillaris) नेपालको मध्य पहाडी क्ष्रेत्रमा पाईने फल र त्यसको रुख हो । लप्सीको बोट २०/३० मिटरसम्म अग्लो हुन सक्छ। हाम्रो देशमा प्राकृत रूपमा लप्सीको आफ्नै वन छैन। यो वृक्ष सामान्यतया चिलौने र कटुसको वनको आसपासमा फाट्टफुट्ट भेटिन्छ।
विकि
विकि एक प्रकारको वेब साईट हो जसले उक्त वेबसाईटका प्रयोगकर्ताहरूलाई सामग्रीहरू थप्न, हटाउन तथा सम्पादन गर्न दिन्छ। विकिमा जति संख्यामा पनि सामग्रीहरू हाईपलिंकबाट सजिलैसँग जोड्न सकिन्छ। विकिमा विभिन्न किसिमका सामग्रीहरू राख्न सकिन्छ जस्तै लेख, तस्वीर, श्रब्य सामग्री, भिडियो, एनिमेसन ईत्यादि। यसमा सहकार्य गरी लेख हरू प्रकाशन गर्न सजिलो हुन्छ। उदाहरणको लागि, तपाईँले पढिरहनुभएको यो विकिपिडिया पनि एक विकि हो।
विकि शब्द एक इन्टर्नेट अपभाषा (स्ल्याङ्) हो जुन विकिविकिवेब शब्दको छोटकरी रूप हो। विकिविकि हवाईयन भाषाबाट आएको शब्द हो र उक्त भषामा यसको अर्थ हुन्छ "छिटो" वा "रफ्तार"।
लप्सी
वानस्पतिक स्वभाव
लप्सीको वानस्पतिक स्वभाव पनि उत्तिकै रोचक छ। चाँप, गुराँस, सुन्तला वा अनारजस्ता फूल फुल्ने बिरुवामा पृथक् रूपमा भाले बोट र पोथी बोट भन्ने हुँदैन। फूल फुल्दा प्रत्येक फूलमा पुंकेशर र स्त्रीकेशर साथसाथै हुन्छ र हरेक रूखमा फल लाग्छ तर लप्सीमा त्यस्तो हुँदैन। भाले फूल फुल्ने वृक्षमा पोथी फूल फुल्दैन। त्यसैले रोपिएका बिरुवामध्ये फल लाग्ने र नलाग्ने वृक्ष बराबरी हुन्छन्। फूल नफुलेसम्म भाले र पोथी छुट्याउन सकिन्न। तसर्थ पोथी बिरुवा कलमी गरेका बेर्नाहरूले वृक्षरोपणमा प्राथमिकता पाउने गर्दछन् तर साँढे छाडा छोडेझैँ केही भाले वृक्ष पनि त्यहाँ नभई हुँदैन।
विकि
विकिमा, धेरै प्रयोगकर्ताहरूले एकै सामग्रीहरू सामुहिक रूपमा लेख्न तथा योगदान दिन सक्दछन्। यदि एक जनाले गल्ती लेखेमा अर्कोले सच्च्याउन सक्दछ। त्यस्तै अर्को ब्यक्तिले त्यस पृष्ठमा केही नयाँ कुरा थप्न पनि सक्दछ। यसले गर्दा हरेक पटकको परिवर्तन सँगै विकि सामग्रीहरू परिमार्जित हुँदै जान्छन्।
लप्सी
इतिहास
परापूर्वकालदेखि वाल्मीकि रामायणमा समेत नेपालको श्लेषमान्तक वन (लप्सीको रूखले भरिएको)को उल्लेख छ। पश्चिमा वनस्पतिशास्त्रले भने लप्सी पत्ता लगाउने श्रेय कलकत्ता वनस्पति उद्यानका तत्कालीन सुपरिटेन्डेन्ट विलियम रोक्सवर्घलाई दिएको छ। जुनबेला नेपाली र अङ्ग्रेजी कम्पनी सरकार आपसमा युद्ध गर्दै थिए ,त्यही बेला सन् १८१४मा रोक्सवर्घ लप्सीको चित्राङ्कन गरिरहेका थिए। उनले नेपाली लप्सीलाई स्पोण्डियास एक्जिलारिस (spondium axillaries) भन्ने नाम सुझाए। नामकरण शुद्धाशुद्धि गर्ने सिलसिलामा आजभोलि ल्याटिन भाषाका आधारमा हाम्रो लप्सीलाई पूरै जिब्रो बटारिने गरी कोइरो स्पोण्डियास एक्जिलारिस (choerospondium axillaries)भन्नुपर्ने हुन्छ। नत्र अरू संसारले बुझ्दैन। लप्सीलाई बाह्य संसारसँग परिचित गराउन नेपाली हुलाक टिकटमालामा पनि यसलाई समावेश गरिएको छ।
विकि
विकि सामग्रीमा योगदान दिने व्यक्तिहरू साधारण स्वयंसेवकहरू हुँदछन्। योगदानकर्ताहरू विकिमा भएका सामग्रीहरूका बारेमा छलफल पनि गर्न सक्तछन्। छलफलले प्रयोगकर्ता तथा योगदानकर्ताहरू एक अर्काको विचार बुझ्ने तथा बिषयबस्तुको बुझाई परिमार्जित बनाउने गर्दछ। यस विकिपिडियामा भएको वार्तालाप पृष्ठ त्यही प्रयोजनको लागि हो। तर कुनै कुनै विकिमा लेख तथा छलफल एउटै पृष्ठमा हुने गर्दछ।
वार्ड कनिङह्याम (Ward Cunningham)ले मार्च १९९५मा सबैभन्दा पहिले विकिको शुरूवात गरे। धेरै मानिसहरूले उक्त विकि मनपराए र त्यहाँ थुप्रै लेख तथा सामग्रीहरू तयार पारे।
विकिमा पेज सम्पादन कसरी गर्ने?
लेखहरू सम्पादन गर्ने विभिन्न तरीकाहरू छन्। सामान्यतया विकि पानाहरू "wikitext" भनिने साधारण मार्क-अप ल्याङवेजका माध्यमबासम्पादन गरिन्छ। उदाहरणका लागि तारा ("*") चिह्न लेखेर सुरू गरेमा बुलेट फर्म्याट गर्न सकिन्छ। विकिटेक्स्ट का style र syntax हरू विकि implementations हरूका आधारमा फरक फरक हुन सक्छन्। कुनै कुनैले त एचटीएमएल HTML ट्याग पनि प्रयोग गर्न दिएका हुन्छन्। तर सबै विकि युजरले यो एचटीएमएल प्रयोग गर्न नजान्ने हुनाले यो जटील हुनसक्छ त्यसैले विकिहरू सादा टेक्स्ट सम्पादन रूचाउँछन् जुन बनोट र शैलीमा एचटीएमएल भन्दा अलिकति सरल छ। यसबाट स्टाइलसीट, जाभा स्क्रीप्ट आदिको झन्झट नहुने र पाठ्यांशमा पनि एकरूपता हुने हुन्छ जसका कारण साधारण प्रयोगकर्ताले पनि सजिलोसित चलाउन सक्ने हुन्छ।
देवलोक
स्वर्ग लोक अथवा देवलोक हिन्दू मान्यताका अनुसार ब्रह्माण्डको त्यो स्थानलाई भनिन्छ जहाँ हिन्दू देवी-देवताहरूको वास हुन्छ।
हिन्दू धर्ममा विष्णु पुराणका अनुसार, त्रैलोक्य -- भूः, भुवः र स्वः – यी तीन लोक मिलेर त्रैलोक्य भनिन्छ। सूर्य र ध्रुवको बीचमा जो १४ लाख योजनको अन्तर छ, उसलाई स्वर्लोक भन्दछन्।