cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
फ्रान्सेली राज्यक्रान्ति
क्रान्तिको विभिन्न चरणहरू
फ्रान्सेली राज्यक्रान्ति विभिन्न चरण हुदै गयो । अध्ययनको सुविधाको दृष्टिले क्रान्तिलाई निम्नलिखित चार चरणमा विभाजन गरेर हेर्न सकिन्छ।
मानवाधिकारको सीमा
संविधान सभाले आफ्नो आदर्श तथा उद्देश्यको रूपमा मानवाधिकारको घोषणा गर्‍यो। यस घोषणामा समानताको सिद्धान्तलाई बल दिइयो "सबै मनुष्य समान रूपमा पैदा हुन्छन्, अतः सबैलाई समान अधिकार मिल्नुपर्छ।" भन्ने उल्लेख थियो। यी अधिकारहरूमा स्वतन्त्रता, सम्पत्ति सुरक्षा तथा अत्याचारको विरोध गर्ने अधिकार आदि थिए। यस प्रकार संविधान सभाले आधारभूत सिद्धान्त, स्वतन्त्रता, समानता र जनताको प्रभुत्वको घोषणा गर्‍यो। सम्पत्ति अधिकारलाई घोषणा पत्रमा पटकपटक दोहोर्याइयो। यस अधिकारबाट कसैलाई बञ्चित गर्न सकिदैन थियो।
चर्चमाथि नियन्त्रण
राष्ट्रिय संविधान सभाले चर्चको सम्पत्ति जफत गर्‍यो र जनतामाथी चर्चको नियन्त्रण कम गर्ने प्रयास गर्‍यो । यस सन्दर्भमा चर्चलाई राज्यको अधीनमा ल्याइयो र चर्चलाई रोमको पोपको प्रभावबाट मुक्त गरी राष्ट्रिय चर्चको रूपमा स्थापित गरियो ।
राज्य प्रति पादरिको वफादारी सुरक्षित गर्नको लागि "सिभिल कन्स्टिच्युसन अफ क्लर्जी" बनाइयो। जसअनुसार पादरिहरूले राज्य प्रति निष्ठाको शपथ ग्रहण गर्नु पर्थ्यो र जनताद्वारा चुनिन पर्थ्यो। पोप र केहि पादरिहरूले यस कदमको  विरोध गरे । जुन पादरिहरूले राज्य प्रति निष्ठाको शपथ ग्रहण गरे उनीहरूलाई “ज्यूरर” भनिन्थ्यो भने शपथ नलिनेलाई “नन- ज्यूरर” भनिन्थ्यो । यस कानुनबाट क्रान्तिको विरूद्धमा एक माहोल सिर्जना हुन थल्यो किनभने अहिलेसम्म साना पादरिहरूले क्रान्तिको समर्थन गरेका थिए । अब उनीहरू यसबाट अलग भए र केहि पादरी देश छोडेर विदेश गए र त्यहाँ युरोपमा क्रान्तिको विरूद्ध प्रचार-प्रसार गर्न थाले ।
संविधान निर्माण
राष्ट्रिय संविधान सभाले फ्रान्सको लागि लिखित संविधान बनायो र यस संविधानलाई  १७९१मा  लुई सोह्रौले आफ्नो स्वीकृति दिए । संविधानमा दुई वटा कुराहरु महत्त्वका साथ लेखिएको थियो
यद्यपि शासन प्रणाली राजतन्त्रात्मक नै रह्यो तथापी राजाको अधिकारहरु सीमित गरिएका थिए। अब राजा कानुन निर्माता रहेनन् । राजालाई कुनै देशसँग  युद्ध वा सन्धि गर्ने अधिकार थिएन । कानून बनाउने अधिकार एक व्यवस्थापिका सभालाई दिइयो र उक्त सभाको सदस्य संख्या ७४५ थियो। व्यवस्थापिका सदस्य निर्वाचनको लागि नागरिकहरूलाई सक्रिय र निष्क्रय दुइ भागमा विभाजन गरियो र मताधिकार केवल सक्रिय नागरिकलाई दिइयो। सक्रिय नागरिक २५ वर्ष भन्दा अधिक आयुको नागरिक थिए जो राज्यलाई तीन दिनको आय बराबरको प्रत्यक्ष कर तिर्थे जबकि निष्क्रिय नागरिकमा गरिबहरु थिए ।
राष्ट्रिय सभाले फ्रान्सको प्रशासनिक संरचनामा व्यापक परिवर्तन गर्‍यो । प्राचीन प्रान्तलाई हटाएर सम्पूर्ण देशलाई ८३ डिपार्टमेन्ट (Departmants) मा विभक्ति गरियो । यी डिपार्टमेन्टहरूलाई Cantan र Commune मा विभाजन गरियो । प्रत्येक ईकाईको शासनको लागि निर्वाचन परिषद् हुन्थ्यो जसको चुनाव सक्रिय नागरिक गर्थे । यस प्रकार स्थानीय स्तर देखी केन्द्रीय स्तर सम्म पुरै राज्य व्यवस्था बुर्जआ वर्गमा आयो ।
द्वितीय चरण
राष्ट्रिय सभा भंग भए पश्चात् सन् १७९१ मा ७४५ सदस्यीय व्यवस्थापिका सभा (Legislative Assembly) अस्तित्वमा आयो । यस व्यवस्थापिका सभामा सभामुख /अध्यक्षको दाहिने हात तिर बस्नेलाई 'दक्षिणपन्थी' भनियो । उनीहरू अनुदार एवं राजतन्त्रको समर्थक थिए जबकि वायाँ तिर बस्नेलाई  'वामपन्थी' भनियो र यस समुह मूल परिवर्तनवादिहरु (Redicals) थियो जो उग्र र क्रान्तिकारी थिए । रेडिकल्स पनि दुई वर्गमा विभाजित थिए - जिरोन्दिस्ट र ज्याकोबियन।
यसैबीच फ्रान्सको क्रान्तिको भय युरोपका अन्य देशहरूमा समेत फैलन लाग्यो। जो पादरी एवं कुलीन वर्ग फ्रान्सबाट भागेर युरोपका अन्य क्षेत्रहरूमा पुगेका थिए उनिहरूले क्रान्तिको विरूद्ध भावना फैलाए। अर्को तर्फ फ्रान्सका क्रान्तिकारी अन्य देशमा पनि क्रान्तिकारी सिद्धान्तको प्रचार-प्रसार गर्न चाहन्थे। फलतः युरोपका अन्य राजा सशंकित भए। परिणामस्वरूप क्रान्तिकारी फ्रान्स र युरोपका अन्य देशहरू सङ्ग आपसी सम्बन्ध चिसो भयो । आस्ट्रियाले क्रान्तिकारीहरूले आग्रह गर्दा गर्दै पनि फ्रान्सको राजतन्त्र समर्थक शरणार्थीहरूलाई शरण दियो । अतः व्यवस्थापिका सभाले अप्रिल १७९२ ई मा अस्ट्रिया विरूद्ध युद्धको घोषणा गर्‍यो, किन्तु फ्रान्सको सेना नराम्रो सँग पराजित भयो । यस पराजयले  फ्रान्सको जनतालाई विश्वास भयो कि राजाले अष्ट्रियालाई फ्रान्सको सैन्य शक्ति र सुरक्षाको सबै भेद बताइदिए । अतः राजा प्रति जनताको रवैया उग्र भयो। यो स्थितिमा फ्रान्सेली राजतन्त्रको समर्थनमा प्रसा र आस्ट्रियाले चेतावनी  दिदै घोषणा गरे कि "फ्रान्सको जनता राजाको आज्ञा पालन गरुन् अन्यथा हामी उनीहरू विरूद्ध कारवाही गर्छौ।" यस प्रकार फ्रान्सको क्रान्तिले युरोपमा युद्धको स्थिति उत्पन्न गर्‍यो ।
यस घोषणाबाट फ्रान्सका जनता झनै उग्र भए र जनाताले राजालाई घेरे। राजा भागेर व्यवस्थापिका सभाको शरणमा पुगे। अब व्यवस्थापिका सभा भंग गर्ने ; पुनः चुनाव गर्ने, नयाँ व्यवस्थापिका सभा बनाउने र राजतन्त्रको भविष्यमाथि आफ्नो  निर्णय दिने बहस चल्न थाल्यो। यसैको साथ व्यवस्थापिका सभा समाप्त गरियो र वयस्क मताधिकारको आधार परमा राष्ट्रिय कन्भेन्सनको गठन भयो ।
नेशनल कन्भेन्सन
२१ सेप्टेम्बर १७९२ मा नेशनल कन्भेन्सनको प्रथम अधिवेशन भयो। यसमा ज्याकोबियन एवं जिरोन्दिस्त दल प्रमुख थिए। ज्याकोबियन अनुशासित र संगठित थिए। पेरिसको भीडमाथी यिनको प्रभाव थिए। यसमा प्रमुख नेता - दांते, रबस्पियर, हीटर आदि थिए। अर्को तर्फ जिरोन्दिस्त थिए - उनीहरू शिक्षित र सुसंस्कृत थिए। उनीहरूमा किताबी ज्ञान अधिक थियो। फलतः उनीहरू  व्यावहारिक राजनीतिज्ञ बन्न सकेनन्। प्रमुख नेताहरूमा - इस्नार, म्याडम रोलां, ब्रिसो आदि थिए। यो दुबै समुह गणतन्त्रको हिमायती थिए, विदेशी शक्तिहरु विरूद्ध युद्धको समर्थन गर्थे। अन्तर केवल पर्टिको स्वरूपको थियो। वस्तुतः जिरोन्दिस्तहरूले फ्रान्समा उदारवादी स्थान ग्रहण गरे। उनीहरू "क्रान्ति निकै अगडी गैसक्यो र यसको अन्त हुनुपर्छ।" भन्ने मान्थे। उनीहरू र अधिक सामाजिक समानताको विरूद्ध थिए। उनीहरू समानाताअको साटो स्वतन्त्रतामा अधिक जोड दिन्थे। उता ज्याकोबियनहरु समानता माथि अधिक जोड दिन्थे तथा निम्न वर्गप्रति सद्भावपूर्ण व्यबहार गर्थे।
नेशनल कन्भेन्सनको कठिनाइ
नेशनल कन्भेन्सनको सामु तीन प्रमुख समस्याहरु थिए- विदेशी आक्रमण, राजाको उपस्थिती र गृहयुद्ध। सेप्टेम्बर १७९२ मा फ्रान्स्सेली सेनाले बेल्जियममाथी अधिकार कायम गर्‍यो र दक्षिणमा निस र सेवय पनि फ्रान्सको अधिकारमा आयो । यी विजयबाट हल्याण्ड, अस्ट्रिया, प्रशा र इंग्ल्याण्ड डराए । क्रान्तिकारिहरूले १७९२ मा घोषणा गर्‍यो कि " फ्रान्सको गणतन्त्र स्वतन्त्रता, समानता र बन्धुत्वको भावनामा आधारित छ र यी भावनाहरूको प्रचार- प्रसार गर्नु उनीहरू आफ्नो कर्तव्य सम्झन्छन्। फ्रान्स जुन जुन क्षेत्रमा आधिपत्य कायम गरे त्यहाँ क्रान्तिकारी सिद्धान्त लागू गर्नेछ र पादरी र कुलीनहरूको  सम्पत्ति जफत गरिनेछ र जो सुकैले विरोध गर्छ उसलाई क्रान्तिको शत्रु मानिनेछ ।"
यस घोषणाबाट युरोपको निरंकुश राजतन्त्री देशहरू भयभीत भए र अब फ्रान्सको क्रान्ति फ्रान्सको नभएर पुरै युरोपको भयो। अतः युरोपीय देश क्रान्तिको प्रचार-प्रसार रोक्न एकजूट भए र इंल्यान्ड, हल्याण्ड, अस्ट्रिया, प्रशाको एक गुट फ्रान्सको विरूद्ध निर्माण भयो। यस गुटले कयौँ युद्धक्षेत्रमा फ्रान्सलाई पराजित गर्‍यो। फलतः विदेशी युद्धमा फ्रान्सको पराजय नेशनल कन्भेन्सन समक्ष एक मुख्य समस्या बन्यो।
नेशनल कन्भेन्सनले एक प्रस्ताव पारित गरेर राजतन्त्र समाप्त गर्‍यो र गणतन्त्र स्थापना गर्‍यो। राजामाथी देशद्रोहको मुद्धा चलाइयो र मृत्युदण्डको सजाय दिइयो। राजाको मृत्युदण्डको सवालामा जिरोन्दिस्तहरूको नीति स्पष्ट थिएन। उनीहरू राजतन्त्रको विरोधी त थिए तर मृत्युदण्डको सवालामा जनमत सङ्ग्रहको कुरा गरिरहेका थिए। यस विपरीत ज्याकोबियन्सको यो मत थियो कि "राजाको देशद्रोह सिद्ध भैसक्यो। अतः उनलाई मृत्युदण्ड तत्काल दिनुपर्छ ।" अन्ततः २१ जनवरी १७९३ मा लुई १६औँ लाई फाँसी दिइयो ।
आतंकको राज्य
नेशनल कन्भेन्सनको सामु ज्याकोबियन र जिरोन्दिस्तहरूको बीच सङ्घर्षको समस्या पनि देखा पर्‍यो। वस्तुतः युद्धको कारण फ्रान्स आर्थिक संकटबाट गुज्रिनु पर्‍यो, मुल्यवृद्धी बढ्यो जसबाट कन्भेन्सनले राहत दिनको लागि विधान बनायो, धनीसंग कर उठाउने नियम बनाइयो । यी कदमहरु जिरोन्दिस्तहरूले विरोध गरे। जब ज्याकोबियनाहरूले पेरिसको भीड र कम्यूनको सहायताले कन्भेन्सनमाथी आक्रमण गरी सत्ता कब्जा गरे र जिरोन्दिस्तहरूलाई गिरफ्तार गरी आतंकको राज्य (la Terreur / reign of terror) को स्थापना भयो।
अभिलेख दस्तावेज अनुसार, सेप्टेम्बर १७९३ देखि जुलाई १७९४ मा, करिब १६,६०० व्यक्तिलाई क्रान्ति विरोधी गतिबिधी गरेको आरोपमा मृत्युदण्ड दिइयो; ४०,००० लाई बिना कुनै पुर्पक्ष वा सुनुवाई मृत्युदण्ड दिइयो।
१७९३ मा एउटा प्रस्ताव पास गरेर जेकोबिनद्वारा जिरोन्दिस्टका नेतालाई कन्भेन्सनबाट निकालिएको थियो जसको दक्षिण फ्रान्समा भयङ्कर विरोध भयो तर त्यसलाई क्रुरतापुर्वक दवाइयो। यस्तै लिऔं  शहरका बासिन्दाले विद्रोह गर्दा कन्भेन्सनले यसको पनि कठोरतापूर्वक दमन गर्‍यो। यो दमनमा विशाल सैनिक शक्तिको प्रयोग गरियो । सामन्तका घरहरु नष्ट गरिए । ३,५०० भन्दा बढी समाइए र लगभग २,००० जनालाई मारियो ।
बेन्दी जिरोन्दिस्ट दल तथा राजतन्त्रवादीहरूको आँखाडा थियो। यो शहरका बासिन्दाले गणतन्त्रविरुद्ध विद्रोह गरे। यहाँ कन्भेन्सनले केरियार नामक व्यक्तीलाई दमनको लागि पठायो । यिनले क्रुरताको परिचय दिए। मानिसलाई लाईनमा राखेर गोली ठोकियो र आइमाई, केटाकेटीलाई नदिमा बगाइयो।
२६ जुलाईमा कन्भेन्सनमा गरेको एक भाषणमा, रबिस्पियरले केही सदस्यहरूले गणतन्त्र र क्रान्तिको विरुद्ध षड्यन्त्र गरिरहेको दाबी गरे र पुष्टि भएमा मृत्युदण्ड निश्चित भएको कुरा बताए। तर उनले ती सदस्यको नाम दिएनन् र कन्भेन्सनको सत्र अन्योलता सँगै अन्त्य भयो। त्यो साँझ, उनले ज्याकोबिन्स क्लबमा पनि त्यही भाषण गरे। भीडले ठूलो उत्साहले उनको भनाइको स्वागत गर्‍यो र 'गद्दार'हरूलाई मृत्युदण्डको माग गर्‍यो। अब यो स्पस्ट थियो कि विपक्षीहरूले कुनै कदम नचाले रबिस्पियरले चाल्नेछन्। अर्को दिन कन्भेन्सनमा, रबिस्पियर र उनका साथीहरूलाई ती सदस्यको नाम सोधियो। रबिस्पियरको बोली बन्द भयो।
कन्भेन्सनले माक्सिमिलियेँ रबस्पियरको गिरफ्तारीलाई अनुमति दिएपछि उनले उनका समर्थकहरूले होटल डे भिल्लीमा शरण लिए। त्यहाँ नेसनल गार्डको एक टुकुडीले प्रतिरक्षा गरेको थियो। साँझ कन्भेन्सन प्रति वफादार अर्को टुकुडीले भवनमा हमला गर्‍यो र रविस्पियरलाई हिरासतमा राख्यो। आत्महत्या गर्ने प्रयासमा आफूले आफैंलाई चोट पुर्याएकाले उनी गम्भीर घाइते भएका थिए। २८ जुलाईमा उनलाई उनका १९ जना साथीहरू सहित मृत्युदण्ड दिइयो। २२ प्राइरियालको कानुन खारेज गरियो, जीवित जिरोन्दिस्त डेपुटी बने, र ज्याकोबिन्स क्लबलाई बन्द गरियो अनि प्रतिबन्ध लगाइयो।
आतंकी राज्य पछि 'थर्मिदोरियनको प्रतिक्रिया' (Thermidorian reaction) भयो। उदारवादी थर्मिदोरियन नेताहरूले देशको सत्ता सम्हाले र आंतक राज्यको व्यवस्थाहरूलाई भंग गरियो, ज्याकोबियन्सलाई अवैध घोषित गरियो। आंतकी शासनको दौरान लगाइएको मूल्य तथा पारिश्रमिक माथिको नियन्त्रण उठाइयो। यसबाट मूल्य फेरि बढ्न थाल्यो, सट्टेबाजहरूको प्रभाव बढ्यो र प्रतिक्रिया स्वरूप विद्रोह हुन लाग्यो तर यी विद्रोहहरूलाई दबाइयो।
तृतीय चरण /“डाइरेक्टरी” शासन (१७९५-१७९९)
२२ अगस्ट १७९५ मा कनभेन्सनले नयाँ संबिधान पारित गर्‍यो । फ्रेन्च जनमत सङ्ग्रहले यो दस्तावेजलाई अनुमोदन गर्‍यो । यसको पक्षमा करिव १०,५७,००० मत आएको थियो भने विपक्षमा ४९,००० मत परेको थियो। मतदानको नतिजाको घोषणा २३ सेप्टेम्बर १७९५ मा भयो, नयाँ संबिधान २७ सेप्टेम्बर १७९५ देखि लागु हुने भयो । नयाँ संविधान ले द्वि-सदनात्मक व्यवस्थापिका सहितको डाइरेक्टरी (Directoire) (Directory) को सिर्जना गर्‍यो।
“डाइरेक्टरी” शासन वस्तुतः नेशनल कन्भेन्सनले एक संविधान निर्माण गरी कार्यपालिकाको उत्तरदायित्व ५ सदस्यीय निर्देशनालय “निर्देशक मण्डल” लाई सुम्पिइयो। निर्देशनालयको सबै  सदस्यहरूको अधिकार बराबर थियो। प्रत्येक सदस्य पटक -पटक गरी तीन महिनाको लागि अध्यक्ष हुन्थे। प्रत्येक वर्ष एक सदस्य कार्यकाल समाप्त हुन्थ्यो र उनको साटो दोश्रो सदस्यको नियुक्ति हुने गर्थ्यो। यस प्रकार नेशनल कन्भेन्सन पछि फ्रान्समा डाइरेक्टरी शासन शुरू भयो जुन १७९५ देखी १७९९ सम्म चल्यो। अन्तमा नेपोलियनले डाइरेक्टरी शासनको अन्त गरे। डाइरेक्टरीको यो शासन अव्यवस्थित, दुःखमय रह्यो। सञ्चालक मण्डललाई सशस्त्र सेनाको नियन्त्रण एवं सेनाध्यक्ष र जनरलको नियुक्ति, फ्रान्सको तर्फबाट सन्धि तथा युद्धको घोषणा गर्ने अधिकार थियो। संचालक मण्डलको सामु प्रमुख समस्या युद्धको समस्या थियो, अर्को तर्फ डाइरेक्टरी सदस्यहरु अनुभवहीन, अयोग्य तथा भ्रष्ट थिए। अतः डाइरेक्टरीको शासन कालमा प्रकारको गडबडी फैलियो, व्यापार ठप्प भयो र विदेश नीति पनि कमजोर रह्यो। यस्तो स्थितिमा फ्रान्सको जनता एक यस्तो शासक (नेतृत्व)को आवश्यकता महसुस गएइरहेका थिए जो देशको आन्तरिक र बाह्य शान्ति र सन्तुलन मिलाउन सकोस् तथा विदेशी शक्तिलाई परास्त गर्न सकोस्।
यस कालमा नेपोलियनले सैन्य विजयद्वारा फ्रान्सको सम्मान प्रतिष्ठा स्थापित गरे र अन्ततः डाइरेक्टरी शासनको अन्त गरेर सत्तामा आफ्नो नियन्त्रण स्थापित गरे।
चतुर्थ चरण
१७९९ मा नेपोलियनले डाइरेक्टरी (निर्देशनात्मक ) शासन अन्त गरे र फ्रान्सका प्रथम (सल्लाहकार ) काउन्सल बने र १८०४ ई. मा उनले आफैलाई सम्राट घोषित गरे र यस प्रकार नेपोलियनको तानाशाही साम्राज्यवादी शासनको शुरूवात भयो ।
फ्रान्सेली क्रान्तिकारी युद्ध
क्रान्तिबाट द्वन्दको एक शृंखला सुरु भयो। यसको सुरुवात १७९२ मा भयो र १८१५ मा नेपोलियनको पराजय भएपछी मात्र अन्त्य भयो।
१७९२ अप्रिल मा, फ्रेन्च सेनाले अष्ट्रियाको नेदरल्यान्डमा आक्रमण गर्‍यो तर सेप्टेम्बरमा हार व्यहोर्नु पर्यो। नोवेम्बर ६ मा अष्ट्रियाको सेनालाई पराजित गरेर राइनल्यान्ड, नाइस र सेभोई कब्जा गर्‍यो। यी सफलताको उत्साहबाट, १७९३ फेब्रुअरीमा, फ्रान्सले डच रिपब्लिक, स्पेन र ब्रिटेन माथि युद्धको घोषणा गर्‍यो। यसबाट पहिलो गठबन्धनको सुरु भयो । १७९४ मे सम्ममा, फ्रेन्च सेनामा ७,५०,००० देखि ८,००,००० जवान थिए। सेनामा उच्च परित्यागको वावजुद, उनीहरूसँग आन्तरिक र बाह्य चुनौतीको सामना गर्न पर्याप्त सेना थियो। १७९५ फेब्रुअरीमा, फ्रान्सले अष्ट्रियाको नेदरल्यान्डलाई विलय गरायो।
फ्रान्सेली क्रान्तिको प्रकृति
फ्रान्सेली क्रान्तिको प्रकृति लाई क्रान्तिको आर्दर्श, क्रान्तिको नेतृत्व, क्रान्तिको प्रगती, क्रान्तिको दौरान ल्याइएका परिवर्तन र विश्वमा परेको प्रभावको प्रकाशमा बुझ्न जरुरी छ। यस दृष्टिले क्रान्ति एक यस्तो क्रान्ति थियो जसको प्रारम्भ त कुलीन वर्ग ले गरे, फेरि यसको नेतृत्व मध्यमवर्गको हातमा आयो। केही समयको लागि यो क्रान्तिकारी तत्त्वको प्रभावमा रह्यो र अन्तमा एक सैनिक तानाशाहको साथ खत्तम भयो। यस प्रकार फ्रान्सेली क्रान्ति विशाल नदीजस्तै उच्च पर्वत शिखरबाट प्रारम्भ भइ मार्गमा अनेक पहाड पर्वत हुँदै कहिले तिव्र गति त कहिले मन्द गति सँगै प्रवाहित भइरह्यो।
क्रान्तिको मध्यवर्गीय स्वरूप
मानवाधिकारको घोषणामा मध्यवर्गीय प्रभाव देख्न सकिन्छ। सम्पत्तिको अधिकारलाई मनुष्यको नैसर्गिक अधिकारहरूको श्रेणीमा राखियो जुन बुर्जुआ हितको संरक्षणसंग सम्बन्धित छ। यस प्रकार प्रकार वयस्क मताधिकारको कुरा त गरियो तर संविधानमा “नागरिक” शब्दको अत्यन्त संकुचित अर्थमा प्रयोग गरिएको थियो। नागरिकलाई सक्रिय वा निष्क्रिय नागरिकमा विभाजित गरिएको थियो। सक्रिय नागरिक जो आफ्नो कम से कम तीन दिनको आयको रकम प्रत्यक्ष करको रुपमा बुझाउथे र मात्र उनीहरूलाई मात्र मत दिन पाउने अधिकार थियो। प्रतिनिधि हुनको लागि पनि सम्पत्तिको योग्यतालाई आधार बनाइएको थियो र यो धनी मानिसहरू नै राजनीतिक क्रियाकलापमा सहभागी हुन सक्थे र यसको मतलब यो थियो कि धनी मानिस मध्यवर्गसंग सम्बन्धित थिए। यस प्रकार फ्रान्सेली क्रान्तिले जन्ममा आधारित भेदभावलाई अन्त्य गर्‍यो तर त्यस प्राचीन सामन्तवादको स्थानमा धनमा आधारित नयाँ सामन्तवादको प्रभुत्व सुरु भयो।
क्रान्तिको दौरान क्रान्तिकारिहरूले निरंकुश सरकारद्वारा लिइएको ऋणको कुरा त उठाए तर उक्त ऋण माफ गर्ने कुरा कसैले गरेनन्। यसको कारण थियो कि यो ऋण सरकारलाई बुर्जुआ वर्गले दिएको थियो। यस प्रकार सरकारलले चर्चको सम्पत्तिलाई जफत गरियो तर उक्त सम्पत्तिलाई भूमिहीनलाई वितरण गरिएन। जमिन सर्वाधिक उच्च मुल्यमा बेचियो र त्यस जमीनलाई किन्ने क्षमता मध्यवर्गसँग थियो।
नेशनल एसेम्बलीमा बुर्जुआको प्रधानता थियो र त्यसमा जिरोन्दिस्त र ज्याकोबियन पनि बुर्जुआ वर्ग संग सम्बन्धित थिए । यद्यपि ज्याकोबियन सर्वहारा वर्गको हितको कुरा गर्थे तर आतंकी राज्यको स्थापनामा बुर्जुआ हितलाई माथि राखिएको थियो र श्रमिक प्रतिक्रिया दबाउन सेनाको सहायता लिइयो।
डायरेक्टरीको शासनमा पनि मध्यवर्गीय हितलाई प्रमुखता दिइयो । संचालक मंडलले जुन द्विसदनात्नीमक विधायिकाको निर्माण गरेका थिए, त्यसका सबै सदस्य मध्यवर्गीय बुद्धिजीवी थिए।
नेपोलियनको सुधारहरूमा पनि बुर्जुआ प्रभाव देख्न सकिन्छ। उनले बुर्जुआ हितलाई संरक्षित राखेर आफ्नो विधि संहितामा सम्पत्तिको अधिकारलाई सुरक्षित राखियो, कुलीनलाई अपेक्षाकृत व्यापक अधिकार दिए तथा उनको व्यापारिक र वाणिज्यिक सुधारको फाइदा मध्यवर्गलाई नै मिल्यो। यस प्रकार क्रान्तिको स्वरूपमा मध्यवर्गीय तत्व देखिन्छ। तर पुरै क्रान्ति र उसको प्रभावको विश्लेषणबाट यो स्पष्ट हुन्छ कि कि क्रान्तिमा मध्यवर्गीय तत्वको साथ कृषक, मजदूर, महिलाको सहमागिता थियो। यस तरिकाले यो मात्र मध्यवर्गीय क्रान्ति थिएन तर एक लोकप्रिय क्रान्तिको रुपमा यसलाई देख्न सकिन्छ।
विश्वव्यापी स्वरूप
फ्रांन्सेली राज्य क्रान्ति एक विश्वव्यापी चरित्रको लागि भएको थियो। क्रान्तिकारीहरूले १७८९ मा मनुष्य तथा नागरिक अधिकारको घोषणा गरे, जस अनुसार "जन्म बाट समान पैदा भएको कारण सबै मानवलाई समान अधिकार हुनुपर्छ। र यो सबै देशको लागि, सबै मानवको लागी र सबै विश्वको लागि हो।, सबै समयको लागि, मिलना चाहिए और यह सभी देशों के लिए यो घोषणा फ्रान्सको लागि मात्र नभएर स्वतन्त्र हुन चाहने र राजतन्त्र र सामन्ती विशेषाधिकारको बोझबाट मुक्त हुन चाहनेहरूको लागि थियो। नेसनल एसेम्बली(राष्ट्रिय सभा)द्वारा १७९२ मा कामपेने नामक एक इंलिस नायकलाई फ्रान्सेली नागरिकको उपाधी दिइयो र उनलाई फ्रान्सेली नेसनल कन्भेन्सनको प्रतिनिधि चुनियो। यस प्रकार "क्रान्तिको दौरान क्रान्तिलाई स्थायी र सुदृढ राख्नको लागी क्रान्तिलाई युरोपको अन्य देशमा पनि विस्तार गरिनु पर्छ" भन्ने विचारको विकास भयो। यसमा एउटा यस्तो युद्धको कल्पना गरियो जसमा फ्रान्सेली सेना छिमेकी देशमा प्रवेश गरेर त्यहाँका स्थानीय क्रान्तिकारीहरूसँग मिलेर राजतन्त्रलाई अपदस्त गरि गणतन्त्र स्थापना गर्नेछ।
फ्रान्सको क्रान्ति एक राष्ट्रिय घटना मात्र थिएन। यो त -स्वतन्त्रता, समानता र बन्धुत्वको नारा सम्पूर्ण युरोपमा गुञ्जेको घटना थियो। क्रान्तिको प्रभाव यति दूरगामी रह्यो कि समस्त यूरोप यसमा आच्छादित भयो। यसै सन्दर्भमा "यदि फ्रान्स बिरामी भयो भने सम्स्त युरोपलाई हाच्छ्यु आउँछ।" भनिन्थ्यो।
अधिनायकवादी स्वरूप
फ्रान्सेली क्रान्तिमा सर्वसाधारणको सहभागिता थियो तर उनीहरूको हितलाई नजरअन्दाज गरेर क्रान्तिले अधिनायकवादको रुप धारण गर्‍यो जसमा कुनै एक व्यक्तिको सिद्धान्त र इच्छाको विशेष स्थान थियो। वस्तुतः क्रान्तिको समय रबिस्पियरको नेतृत्वमा एक तानाशाही सरकार वा अधिनायकतन्त्रको स्थापना भएको थियो र पछी गएर नेपालियनले पनि अधिनायकवादको स्थापना गरे।
प्रगतिशील क्रान्तिको रूपमा
फ्रान्सको क्रान्ती त्यहाँको पुरातन व्यवस्थामा व्याप्त तमाम विकृति, विसंगति तथा आधारभूत दोषको बिरुद्ध एक शसक्त प्रतिकृया थियो। क्रान्तिले निरंकुश राजतन्त्र, असमानतामा आधारित फ्रान्सेली समाज, विलासितापूर्ण पादरी वर्ग तथा आर्थिक अव्यवस्थाको सङ्कट सँग जुधिरहेको कुशासनको अन्त गरि फ्रान्समा प्रजातान्त्रिक शासन प्रणालीको मार्ग प्रशस्त गर्‍यो। यस दृष्टिबाट यसलाई प्रगतिशील क्रान्तिको रुपमा देख्न सकिन्छ।
साथै मानवाधिकार को घोषणा, स्वतन्त्रता, समानता र बन्धुत्वको नारा तथा राष्ट्रियताको विचारधाराबाट समस्त विश्वलाई जागरुक गरायो। परिणामस्वरूप विश्वको कयौं देशमा राजनैतिक अधिकारको माग लाई लिएर आन्दोलन सुरु भयो। इटली एवं जर्मनीको एकीकरणको भावनालाई प्रोत्साहन मिल्यो। धर्म र राजनीतिको पृथक्करणको मुद्दा पहिलो पटक यस क्रान्तिको दौरान उठ्यो।
ला मार्सेलाइज
"ला मार्सेलाइज" फ्रान्सको राष्ट्रिय गान बन्यो। यो गीत "क्लाउड जोसेफ रूजेट डी लिस्ले" ले १७९२ मा रचना गरेका हुन् । फ्रान्सको राष्ट्रिय सभाले यसलाई १७९५ मा राष्ट्रिय गानको रूपमा स्वीकार गर्‍यो ।
गिलेटिन
गिलेटिन फ्रेच क्रान्तिको आतंकको मुख्य प्रतिकको रूपमा उभिएको छ।
दीर्घकालीन प्रभाव
युरोपेली र पश्चिमी इतिहासमा फ्रेन्च क्रान्तिको ठूलो प्रभाव छ। यसले सामन्तवादको अन्त्य गर्‍यो र भविष्यमा व्यक्तिगत स्वतन्त्रताको परिभाषाको मार्ग प्रशस्त गर्‍यो। यसको फ्रेन्च राष्ट्रवादमा परेको ओरभाव गहन छ र युरोप भरी नै राष्ट्रवादी आन्दोलनको लागि उत्साह मिल्यो। आधुनिक इतिहासकारहरू राष्ट्र राज्यको अवधारणा क्रान्तिको प्रत्यक्ष परिणाम भएको कुरामा सहमत छन्।
फ्रान्स
क्रान्ति फ्रान्सको समाजमा कयौं परिवर्तन ल्यायो,। ती मध्ये केही सर्वस्वीकार्य छन् भने केहीमा अझै बहस जारी छन्। लुइस चौधौको पालामा, राजनैतिक शक्ति भर्सेलिजमा केन्द्रित थियो र राजाको नियन्त्रणमा थियो। राजाको शक्ति अथाह व्यक्तिगत धन, सेना माथिको नियन्त्रण र क्लर्जी, प्रादेशिक गभर्नर, वकिल तथा न्यायाधीशको नियुक्तिबाट मिलेको थियो। एक वर्ष भन्दा कम समयमा, राजालाई नाम मात्रको बनाइयो, कुलीनहरूलाई सम्पत्ति र उपाधीबाट, चर्च र यसका सम्पत्तिबाट बञ्चित गरियो। क्लर्जी, न्यायाधीश र मेजिस्ट्रेटको नियन्त्रण राज्यबाट गरिने भयो र सेनाको साथ साथ क्रान्तिकारी नेसनल गार्डको व्यवस्था गरियो। १७८९ को केन्द्रिय तत्त्व "स्वतन्त्रता, समानता र बन्धुत्व"को नारा थियो। र "मानव तथा नागतिकको अधिकारको घओषणा"लाई नै पूर्ण रुपमा क्रान्तिको रुप मानियो। "
क्याथोलिक चर्चको स्थिति
क्रान्तिताका क्याथोलिक चर्चको स्थिती एक सबैभन्दा तातो विवाद थियो। १७८८ मा, यसले समाजमा प्रभुत्व कायम गरेको थियो; फ्रेन्च नै क्याथोलिक र क्याथोलिक नै फ्रेन्च भन्ने मान्यता थियो। १७९९ सम्ममा, चर्चको अधिकांश सम्पत्ति जफत गरियो र यसमा प्रमुख नेताहरू कि त मारिए वा निर्वासित थिए। यसको सांस्कृतिक प्रभाव माथि हमला गरियो र आइतबार, पवित्र दिन, प्राथना, संस्कार र पर्वहरू हटाउने प्रयास गरियो। अन्ततः यी प्रयासहरू विफल भए बरु धर्म माने सन्तहरू बाट आक्रोशित प्रतिकृया सामना गर्नु पर्यो। यी परिवर्तनहरूको विरोध नै वेन्दीको विद्रोहको मुख्य कारण थियो।
शताब्दियौं देखि, परोपकारी संस्थाहरूले अस्पताल, गरिबलाई राहत दिन, स्कुललाई पैसा दिने गर्थ्यो। जब यसका सम्पत्ति जफत गरियो र बेचियो पैसा आउन बन्द भयो र समाजमा अव्यवस्था भयो।
अर्थतन्त्र
दुई तिहाई भन्दा धेरै फ्रान्सेली हरू कृषिमा काम गर्थे, जुनलाई क्रान्तिले परिवर्तन गर्‍यो। चर्च र कुलीनवर्गले नियन्त्रण गर्ने ठूलो जमिन जफत भएपछि फ्रान्समा धेरै सङ्ख्यामा साना स्वतन्त्र फार्मको विकास भयो। बाली फसल कटाइमा कर अन्त्य गरियो। परिवारमा पितृसत्ता कमजोर हुँदै गयो। परिवारका सबै सन्तानसँग पैतृक सम्पत्तिको हक हुने भएपछि जन्मदरमा कमी आयो।
सहरमा, साना स्तरको उद्यम विस्तार भयो। एकाधिकार, प्राथमिकता, बाधा, नियम, कर उदार भएकाले त्यस्तो भएको थियो। यद्यपि बेलायती नाकाबन्दीको कारणले समुद्रपार र उपनीवेशको व्यापार लगभग अन्त्य भएको थियो। त्यसले उनीहरूको आपूर्ति चक्र बिथोलिएको थियो। समग्रमा, क्रान्तिले फ्रान्सको व्यापार क्षेत्रमा ठूलो परिवर्तन भएन। एक सामान्य व्यापारीको स्वामित्वमा एक सानो स्टोर, मिल वा पसल हुन्थ्यो, परिवारको सहयोग वा केही कर्मचारीहरू को साथ चलाउथ्यो। ठूला उद्योगहरू अन्य औद्योगिकशील राष्ट्रभन्दा कम थियो।
संविधानवाद
क्रान्तिको मुख्य उद्देश्य राजाको स्वेच्छाचारी शासनको अन्त्य थियो। क्रान्तिको समयमा संवैधानिक व्यवस्था सहितको विधिको शासनको वाचा गरिएको थियो। नेपोलियनले सम्राटको रुपमा संवैधानिक प्रणालीको स्थापना गरेका थिए (यद्यपि उनको हातमा नै सम्पूर्ण नियन्त्रण थियो), र पुर्नार्स्थापित बुर्बोन राजवंश पनि संवैधानिक मार्गमा नै हिड्न बाध्य भयो। १८७१ मा नेपोलियन तृतीयको बहिर्गमन पछी, राजतन्त्रवादीहरूस संग बहुमत थियो, तर उनीहरू यति विभाजित थिए कि को राजा भन्नेमा उनीहरू सहमत हुन सकेनन्। र क्रान्तिको विचारप्रति अझै बढी प्रतिबद्ध तेस्रो फ्रान्सेली गणतन्त्रको स्थापना भयो।  क्रान्तिको पुरातनवादी क्याथोलिक दुश्मन भिची फ्रान्स (१९४०-४४)मा सत्तामा आयो। भिचीले समानताको सिद्धान्तलाई अस्वीकार गर्‍यो र क्रान्तिको क्रान्तिमा प्रयोग गरिएको नारा ‘भातृत्व, समानता र स्वतन्त्रता’ ९(Liberty, Equality, Fraternity)को स्थानमा "काम, परिवार र मातृभूमी" ले प्रतिस्थापन गर्ने प्रयास गरेको थियो। यद्यपि बुर्बोन, भिची वा कसैले पनि १७८९ अगाडी कुलीन वर्गले प्रयोग गर्ने विशेषाधिकार पुनर्स्थापना गर्ने प्रयास गरेनन्। फ्रान्स स्थायी रुपमा कानुनीको नजरमा सबै बराबर रहेको समाज बन्यो ।
गेडही गुठी
गेडही गुठी रौतहट जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति हो।
पाटे घिरौँला
पाटे घिरौँला कुकुरबिटासी(Cucurbitaceae) वर्गमा पर्ने अलिक कडा बोक्रा भएको फल लाग्ने वनस्पति हो । यसको फल तरकारीको रूपमा प्रयोग गरिन्छ ।
औँला (हात)
औंला मानिस लगाततका अन्य केही स्तनधारी प्राणीको हातमा हुने अङ्ग हो ।
औंलाहरू
भारतिय संस्कृतिमा कान्छीलाई(५) जल, साहिली(४) औँलालाई पृथ्वी, माईली(३) लाई आकाश, चोर(२) औंला लाई वायु र बुढीलाई(१) अग्निका रूपमा चित्रित गरिन्छ| यहि पद्धतिमा आधारित चिकित्सा प्रणाली लाई मुद्रा चिकित्सा मनिन्छ ।
जङ्गेज खाँ
जंगेज खाँ or,  ; अगस्ट ११६२–अगस्ट १२२७) मंगोलियाका शासक थिए। मंगोल साम्राज्य पूर्वमा जापान नजिकसम्म, पश्चिममा पूर्वी युरोपसम्म, उत्तरमा साइबेरियासम्म अनि दक्षिणमा हिमालय सिमा र इरान अफगानिस्तानसम्म फैलिएको मानिन्छ। अरनिको बेइजिङका शासक कुब्लाइ खाँ (जो चेगेंजको वशंज थिए) को निमन्त्रणामा चैत्य-गुम्बा बनाउन चीन पुगेको मानिन्छ।
मिथिला लघु वित्त विकास बैंक लिमिटेड
मिथिला लघु वित्त विकास बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "घ वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो लघु वित्त कम्पनी हो।
अभय सुब्बा
अभय सुब्बा नेपाली गायिका, गीतकार तथा संगीतकार हुन्। उनी Abhaya & the Steam Injuns नामक ब्याण्डबाट परिचित छिन्। उनले टाइम्स एफ एम र हिट्स एफ एम मा कार्यक्रम प्रस्तोताको रूपमा काम गरेकी छन्।
मिस्टर बिन
मिस्टर बिन (English: Mr.Bean; अर्थ: महाशय बिन) बेलायती हाँस्य टेलिभिजन कार्यक्रम मिस्टर बिनका केन्द्रिय काल्पनिक पात्र हुन् । यस पात्रको रचना तथा निर्वाह रोवन अटकिनसनले गरेका हुन् । १ जनवरी १९९० मा प्रथम पटक यस पात्रको हाँस्य टेलिभिजन कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको थियो । यो एक विश्व प्रख्यात हाँस्य चरित्र हो ।
परवीन बबी
परवीन बबी (जन्म: ४ अप्रिल, १९५४; निधन: २० जनवरी, २००५) हिन्दी चलचित्रकी एक अभिनेत्री हुन्, उनी १९७०'s को शीर्ष नायकहरूको साथमा चलचित्रमा आफ्नु सुन्दर भूमिका निभाउनको लागि याद गरिने गर्छिन्। उनीले १९७०'s र १९८०'sको ब्लोकबस्टर चलचित्रहरूमा पनि काम गरेकी छिन्, जस्तै दीवार, नमक हलाल, अमर अकबर एन्थोनी र शान। उनी धेरैजसो भारतीय सिनेमाको सबसे सुन्दरी अभिनेत्रिहरूमा एक मानिने गर्छिन्।
व्यक्तिगत जीवन
परवीनको जुनागध, गुजुरातको एक मुसलमान परिवारमा जन्म भएको थियो। उनको आरंभिक शिक्षा माउंट कार्मेल हाई स्कूल, अहमदाबादबाट भयो र पछि उनी सेंट जेवियर्स कलेज, अहमदाबादमा अंग्रेजी साहित्यमा कलाको एक मास्टरको रूपको प्रसंसा प्राप्ती भयो। उनको पिता वलि मोहम्मद बबी, जूनागढ र जमाल बख्ते बबीको नवाबको साथ एक सिस्टम प्रशासक थिए।
औँला (खुट्टा)
औंला मानिस लगायतका अन्य केही स्तनधारी प्राणीको हात तथा खुट्टामा हुने अङ्ग हो ।
मिथ्या धर्मनिरपेक्ष
मिथ्या धर्मनिरपेक्ष पुर्ण गैर-धर्मनिरपेक्ष झुकाव अबस्था हो, त्यो पनि प्रतिज्ञा गरिएको धर्मनिरपेक्ष सामुन्ने। यो शब्द ति समुहद्वारा भएको थियो, जसले साँस्कृतिक विविधता समुह तर्फ स्थापित धर्मनिरपेक्ष सरकारी नितिमा प्रदर्शित दोहोरो मापदण्ड देखेका वा भोगे थिए।
यसको सर्वप्रथम दर्ज उपयोग एंथोनी एल्न्जि मिटनले आफ्नो पुस्तक Philosophy and Action of the R. S. S. for the Hind Swaraj मा गरेका थिए। उनको पुस्तकमा, एल्न्जि मिटनले धर्मनिरपेक्षता समर्थन गरेको स्वाँङ्ग पारेको भनी भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेसका नेताहरूलाई अभियोग लगाएका छन।
ओजोन तह
अक्सिजनको ३ अणु (O३) तीन परमाणुहरू सँग मिलेर बनेको एक ग्याँस हो। जुन वायुमण्डलमा धेरै कम मात्रा (०.०२%)मा पाइन्छ भने यो तीखो गन्ध भएको अत्यन्त विषालु ग्याँस हो। यो पृथ्वीको वायुमण्डलको ३० हजार फिट माथि स्थाइ रूपमा तह बनेर बसेको हुन्छ। यसलाई ओजोन तह भनिन्छ। पृथ्वीमा कलकारखाना र सवारी साधनमा प्रयोग हुने इन्धन तथा रसायनबाट निस्केको ओजोन वायुमण्डलमा गएर एकत्रित हुने गर्दछ। यसले सूर्यबाट आउनेमध्ये हानिकारक परावैजनी किरणहरूलाई पृथ्वीसम्म आइपुग्नबाट रोक्ने गर्छ। जहाँ यसको निर्माण अक्सीजनबाट पराबैजनी किरणहरूको प्रभावस्वरूप हुन्छ। ओजोन अक्सीजनको एक माथिल्लो रुप हो।
इतिहास
वन म्यारमले सन् १७८५ मा विद्युत विसर्जन यन्त्रहरूको नजीकै एक विशेष प्रकारको गन्धको अनुभव गरे जसको उल्लेख उनले आफ्नो लेखहरूमा पनि गरे। सन् १८०१ मा क्रिक शैंकको पनि औक्सीजनमा विद्युत विसर्जन गर्दा खेरी यही अनुभव भयो। सन् १८४० मा शानबाइन ले यस गन्धको कारण एक नयाँ ग्याँस बताए र उनले यसलाई ओजोन नाम दिए जुन यूनानी शब्द ओजो यानि म सूँघछुमा आधारित थियो। सन् १८६५ मा सोरेटले यो सिद्ध गरे कि यो ग्याँस औक्सीजनको एक अपररूप हो र यसको अणुसूत्र O३ छ।
ओजन तह निर्माण
वायुमण्डललमा भएको अक्सिजन(O२ ग्यासलाई सुर्यको विकिरणद्वारा विच्चेदन गराई अक्सिजन परमाणुमा(O) परिवर्तन हुन्छ उक्त अक्सिजन परमाणु फेरि अक्सिजन(O२) सँग मिलि ओजन तह(O३)  निर्माण हुन्छ।
गौँथली
गौँथली एक सानो चराको नाम हो।यो चरा आकाशमा धेरै बेर सम्म उडिरहन्छ। नेपाली कवि, साहित्यकार तथा कलाकारहरूले गौँथलीमाथी धेरै रचनाहरू बनाएका छन। यो चराको आकार लगभगभँगेरा जत्रै हुन्छ। रङ्ग जिउको खैरो र कालो हुन्छ भने पेट तिरको रङ्ग सेतो हुन्छ। गौँथलीको गुँड बनाउने तरिका अरु चराहरू भन्दा बेग्लै छ। अरु चराहरूले सुकेका साना तिना त्यान्द्रा रुखका पात आदीको प्रयोग गरेर रुखको हाँगामाथी अथवा माटोको दुलो भित्र आफ्नो गुँड बनाउछन् भने गौँथलीले भिजेको लेसिलो माटोको प्रयोग गरेर आफ्नो गुँड घरको छत, दलिन तथा ओढारको ढुङ्गामा झुण्डाउछ।
उत्तराखण्डका जिल्लाहरू
उत्तराखण्ड राज्यको जिल्ला एक प्रशासनिक भौगोलिक एकाइ हो, जसको नेतृत्व एक जिल्ला मजिस्ट्रेट (पहिले जिल्ला कलेक्टर भनिन्छ), भारतीय प्रशासनिक सेवासँग सम्बन्धित अधिकारी। जिल्ला मजिस्ट्रेटहरूलाई धेरै अधिकारीहरू (जस्तै डेपुटी कलेक्टर, सहायक कलेक्टर, अतिरिक्त जिल्ला मजिस्ट्रेट, सब-डिभिजनल मजिस्ट्रेट, तहसीलदार, उत्तराखण्ड सिविल सेवा र अन्य उत्तराखण्ड राज्य सेवाहरूसँग सम्बन्धित नायब तहसीलदारहरू) द्वारा सहयोग गरिन्छ।
जटहारा
जटहारा रौतहट जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति हो।
ममता शर्मा
ममता शर्मा एक भारतीय गायिका हुन्।
विरुवा अर्चले
विरुवा अर्चले नेपालको गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो ।
साउथह्याम्प्टन फुटबल क्लब
साउथह्याम्प्टन फुटबल क्लब एक प्रसिद्ध अङ्ग्रेजी फुटबल क्लब हो जुन इङ्गल्याण्डको साउथह्याम्प्टन नगरको ह्याम्पशिरमा स्थित छ । यो क्लबको घरेलु मैदान सेन्ट मेरिज स्टेडियम हो । यो क्लब वर्तमानमा इङ्गलिस प्रिमियर लिग खेल्ने गर्छ ।
पिडौँला
पिडौँला खुट्टाको तल्लो स्थानको पछाडीको भाग हो ।
समिट माइक्रो फाइनान्स डेभलपमेण्ट बैंक लिमिटेड
समिट माइक्रो फाइनान्स डेभलपमेण्ट बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "घ वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो लघु वित्त कम्पनी हो।
वहुअर्वा
बहुअर्वा नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको जनकपुर अञ्चल, धनुषा जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
कर्नाटकका जिल्लाहरू
यो सूची कर्नाटकका जिल्लाहरूको हो
यान्त्रिक शक्ति
कुनैपनि वस्तुको गति या स्थितिको कारणले उत्पन्न हुने शक्तिलाई यान्त्रिक शक्ति भनिन्छ। जस्तै पानी उम्लिरहेको बेलामा यसको पानी उम्लिरहेको भाडोको ढक्कन यान्त्रिक शक्तिकाकारणले खुल्न पुग्दछ। यसै सिद्धान्तमा आधार लिएर बेलायतका वैज्ञानिक जेम्स वाटले वास्प इन्जिनको आविश्कार गरेका थिए। यसै वास्प इन्जिनले नै पछि रेल गाडिको निर्माण गरायो।
कुनै पनि वस्तु उचा स्थानबाट निम्न स्थानमा खस्दा यसमा सञ्चित स्थिति शक्ति गति शक्तिमा परिवर्ति‍त हुन पुग्दछ र यसै गति शक्तिको उपयोग गरेर धेरै प्रकारका कार्यहरू यान्त्रिकरूपमा गराउन सकिन्छ जस्तै :
मिनेन्द्रप्रसाद रिजाल
मिनेन्द्र प्रसाद रिजाल नेपाली काँग्रेसका सांसद हुन्। उनी संविधानसभामा सभासद पनि थिए। उनलाई नेपाली राजनीतिक क्षेत्रमै विद्वान नेताका रूपमा चिनिन्छ ।
मिनेन्द्र रिजाल माधव कुमार नेपालको मन्त्रीमण्डलमा संस्कृति मन्त्री समेत र सुशील कोइरालाको मन्त्रीपरिषद् मा सूचना तथा सञ्चारमन्त्री थिए।
उनी श्रीप्रसाद रिजाल र पुण्य कुमारी रिजालका पुत्र हुन्। उनले अमेरिकाको न्यु योर्क विश्वविद्यालयबाट व्यवस्थापन विषयमा विद्याबारिधी गरेका थिए। उनले अमेरिकाको न्यु योर्क विश्वविद्यालयमा तीन वर्ष पढाएका पनि थिए ।
विज्ञान
<section begin=अंश />विज्ञान त्यो व्यवस्थित ज्ञान अथवा विद्या हो जो विचार, अवलोकन, अध्ययन, र प्रयोगले प्राप्त गर्न सकिन्छ, जो कि कुनै अध्ययनको विषयको प्रकृति वा सिद्धान्तहरू जान्नका लागि अध्ययन गरिन्छ। विज्ञान शब्दको प्रयोग ज्ञानको यस्तो शाखाको निम्ति पनि गरिन्छ, जो तथ्य, सिद्धान्त र तरीकाहरूलाई प्रयोग र परिकल्पनाद्वारा स्थापित अनि व्यवस्थित गरिन्छ। यस प्रकार ब्कह्हान्न सकिन्छ कि कुनै पनि विषयको क्रमबद्ध ज्ञानलाई विज्ञान भनिन्छ । यस्तो पनि भनिन्छ कि विज्ञानको 'ज्ञान-भण्डार'को अतिरिक्त वैज्ञानिक विधि विज्ञानको असली कसौटी हो । कुनै विषय वा वस्तु को प्रयोग र अवलोकनमा आधारित क्रमिक अध्ययन ज्ञानलाई नै विज्ञान भनिन्छ। <section end=अंश />
विज्ञान को अर्थ
विज्ञान भनेको विशेष ज्ञान हो। मानिसले आफ्नो आवश्यकताको लागि गरेका सबै नयाँ आविष्कारहरू विज्ञानको परिणाम हुन्। आजको युग विज्ञानको युग हो । विज्ञानका अनगिन्ती आविष्कारका कारण मानव जीवन पहिलेभन्दा सहज भएको छ । विज्ञानले मात्रै विश्वको विकास भएको हो ।
फेसबुक, ट्विटर मार्फत मोबाइल, इन्टरनेट, इमेल, मोबाइलमा थ्रीजी र इन्टरनेटले मानिसको जीवनमा साँच्चै परिवर्तन ल्याएको छ । उसले सोच्ने बित्तिकै, उसले जुन व्यक्तिलाई सन्देश पठाउन चाहेको व्यक्तिसँग लगभग एकै समयमा कुरा गर्न सक्छ। संसारको जुनसुकै कुनामा किन नहोस् ।
आज यातायातका साधनले यात्रा गर्न सहज भएको छ । आज महिनाको यात्रा दिनमा र दिनको यात्रा केही घण्टामा पूरा हुन्छ। यस्ता तीब्र गतिका रेल, हवाइजहाजलाई यातायातका रूपमा प्रयोग गरिन्छ। तिनीहरूको गति र उपलब्धता दिन प्रति दिन सुधार हुँदैछ।
चिकित्साको क्षेत्रमा पनि विज्ञानले हाम्रा लागि धेरै सुविधाहरु जुटाएको छ । आज धेरै निको नहुने रोगको उपचार स-साना चक्कीबाट गर्न सकिन्छ। क्यान्सर र एड्स जस्ता रोगका लागि चिकित्सक र चिकित्सा विशेषज्ञहरू निरन्तर प्रयासरत छन्। नयाँ कोशिकाहरूको उत्पादन
प्राकृतिक विज्ञान
प्राकृतिक विज्ञान प्रकृति र भौतिक संसारको व्यवस्थित ज्ञान हुन्छ, अथवा यसको अध्ययन गर्ने यसको कुनै शाखा। वास्तवामा विज्ञान शब्दको उपयोग प्रायः सधैं प्राकृतिक विज्ञानहरूको निम्ति गरिन्छ। यसका तीन मुख्य शाखाहरू छन्: भौतिक शास्त्र, रसायन शास्त्र र जीव विज्ञान।
सामाजिक विज्ञान
सामाजिक विज्ञान मानव समाजको बनावट र यसका सदस्यहरूका क्रियाकलापहरूसित सम्बन्धित अध्ययन हो। यसमा इतिहास, अर्थशास्त्र, समाजशास्त्र, आदि शामेल छन्।
निगमनात्मक प्रणाली
प्रायः सामाजिक विज्ञान र निगमनात्मक प्रणालीहरूलाई विज्ञान मानिंदैन।
विल्याब
इतिहास
सन् २०१३ मा, विल्याबले विलेण्डको सुरुवात गरेको थियो जुन हङकङको पहिलो अग्रणी उधारो मञ्च पनि हो जसले विल्याबको पहिलो उत्पादन प्रक्षेपणको प्रतिनिधित्व गर्दछ र भविष्यमा भौगोलिक विस्तारको लागि मार्गको निर्माण गर्दछ।
सन् २०१४ मा, विल्याबले वलैदाईलाई मुख्यभूमि चीनमा विस्तार गरेको थियो, जुन हाल चीनको सबैभन्दा ठूलो मोबाइल उधारो मञ्च मध्ये एक हो।
सन् २०१८ मा, विल्याबले इन्डोनेसियाको सबैभन्दा ठूलो विविध नियन्त्रक कम्पनी पर्सिरोन टर्बटास एष्ट्रा अन्तर्राष्ट्रिय टिबीके ("एष्ट्र") सँग साझेदारी गरेर इन्डोनेसियामा सेवा विस्तार गरेको थियो। दुई कम्पनीहरूको संयुक्त लगानी कम्पनीमा एडब्ल्यूडिएको सुरुवात भएको थियो।
अप्रिल २०१९ मा, विल्याबलाई हङकङको चौथो शाखा बिहिन बेङ्क अनुमतिपत्र प्रदान गरिएको थियो।
कोष सङ्कलनको पहिलो चरण
जनवरी २०१५ मा, विल्याबले आफ्नो पहिलो चरणको कोष सङ्कलनमा २ करोड अमेरिकी डलर जुटाएको थियो। मुख्य लगानीकर्ताहरूमा सिके हचिसनको टम समूह; सिलिन भ्याली उद्यम पूँजी कम्पनीको सेक्युवा क्यापिटल; डिटिएस ग्लोबलका संस्थापक यूरी मिलनर; आइसिओएनआईक्यु क्यापिटल; एक संयुक्त चिनियाँ पत्रिका वा चीनको सरकारी डाँक सेवा र टम समूह बिचको उद्यम, उले डटकम समावेश थिए।
कोष सङ्कलनको दोस्रो चरण
जनवरी २०१६ मा, विल्याबले आफ्नो दोस्रो चरणको कोष सङ्कलनमा १६० मिलियन अमेरिकी डलर जम्मा गरेको थियो जुन खजान नसनल बेर्हाडको नेतृत्वमा रहेको अन्तर्राष्ट्रिय र घरेलु चिनियाँ लगानीकर्ताहरूको मार्फत रहेको थियो।
अन्य लगानीकर्ताहरूमा आइएनजी बेङ्क र सरकारी स्वामित्वको ग्वानडोङ प्रविधि वित्तीय समूहको पनि सहभागीता रहेको थियो। वित्तले पहिलो पटक कुनै चिनियाँ वित्तीय प्रविधि कम्पनीले र अन्तर्राष्ट्रिय बेङ्क तथा सरकारी लगानीकर्ताहरूबाट आएको कोष सङ्कलनको प्रतिनिधित्व गर्दछ।
रणनीतिक वित्तीकरण
नोभेम्बर २०१७ मा, विल्याबले अलिबाबा उद्यमी कोष र विश्वव्यापी वित्तीय संस्था चीन निर्माण बेङ्क (अन्तर्राष्ट्रिय), क्रेडिट सुइस र अन्तर्राष्ट्रिय वित्त निगमबाट आफ्नो नयाँ कोषमा २२० मिलियन अमेरिकी डलर जुटाएको थियो।
मान्यता
१) विल्यावले सन् २०१८ मा प्राप्त गरेको मान्यता“一带一路”金融科技创新案例
२) विल्याबका संस्थापक तथा कार्यकारीले प्राप्त गरेको पुरस्कार "世界傑出華人青年企業家獎
३) सन् २०१५ मा विलैदाईले जितेको पुरस्कार 互联网金融大奖
४) विलैदाईले जितेको पुरस्कार
बाह्य कडीहरू
आधिकारिक वेबसाइट
भौतिक
कुनै पनि वस्तुको स्थिति या चालको कारण पैदा हुने वस्तुलाई भौतिक भनिन्छ।भौतिक भन्नाले वाह्य या आखाले देख्न सक्ने भन्ने अर्थलाग्छ। भौतिक भन्नाले कहिले काही लौकिक या नाशवान भन्ने अर्थ पनि लाग्दछ। भौतिक निम्न वस्तुहरूसँग सम्बन्धिन हुन्छ :
भौतिक शव्दको निर्माण संस्कृतमा यसप्रकार हुन्छ :
याने कि जसको भूत छ, भूत भन्नाले अस्थित्व या नाश दुबै बुझन सकिन्छ। सरल रूपमा बुझ्दा भौतिक शव्दको अर्थ यावत वस्तुहरू जुन लौकिक अस्थित्वमा रहेका छन् उनीहरूलाई बुझ्न सकिन्छ।यसै गरी यसप्रकास सम्पूर्ण लौकिक वस्तुहरूको अध्यन गर्ने विज्ञानलाई भौतिक विज्ञान भनियो।
जयनगर, रौतहट
जयनगर रौतहट जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति हो।
बाह्रविसे नगरपालिका
नेपालको बागमती प्रदेश अन्तर्गत पर्ने सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित एक नगरपालिका हो । यसको क्षेत्रफल ९६.७३ वर्ग किलोमिटर रहेको छ । विसं २०७३ सालमा नेपालको नयाँ प्रादेशिक संरचना कायम गर्दा सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका घोर्थली, कर्थली, बाह्रबिसे, गाती, घुमथाङ, मानेश्वाँरा र राम्चे गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर घोषणा गरिएको हो । बाह्रविसे सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका तीन र मुलुकका २७६ मध्य एक नगरपालिका हो । सिन्धुपाल्चोकमा मात्रै १२ स्थानिय तह छन् । पूर्वमा दोलखा जिल्ला पश्चिममा सिन्धुपाल्चोककै जुगल गाउँपालिका सँग सीमा जोडीएको यस नगरको उत्तरमा भोटेकोशी गाउँपालिका र दक्षिणमा त्रिपुरासुन्दरी तथा बलेफी गाउँपालिका पर्दछन् । अनेकौ थली थुम्की पहाड र चुचुराहरू रहेको यो नगर हिमाली नगरपालिकाको मपदण्ड अनुसार नगरपालिका भएको हो । नेपाल चीन स्थलगत मार्ग जोडिने अरनिको राजमार्ग र दुवै तर्फ फैलिएको वडाहरूको फेदिमा रहेको भोटेकोशी नदी यसको प्रकृातिक पहिचान हो । तिब्बत नेपालका विभिन्न कालखण्डका सम्वन्धहरू सँग यसको अनेकौ एतिहासिकता जोडिएको छ । समुन्द्र सतहदेखी ५०० मिटर देखी ४००० मिटर सम्मको उचाई भएको भु-वनोट रहेको यस नगरपालिकाको जनसंख्या २६५३५ र क्षेत्रफल १३४.८ वर्ग कि.मि रहेको छ । नगरपालिकाको भवन रहेको केन्द्रिय क्षेत्र बाह्रबिसे बजारको रुपमा परिचित छ भने यस बजारमा पूर्ख्यौलि नेवार जातीको बाहुल्यता रहेको छ । तर समग्र नगरपालिकाको जनसंख्यामा भने तामाङ जातीको जनसंख्या अघि देखिन्छ । ब्राम्हण, क्षेत्री, तामाङ, शेर्पा, गुरूङ लगाएत अनेकौ जातजाती र भाषाभाषिहरू यहाँ रहेका छन् भने थामी समुदाय यस नगरको आदिवाशी लोपोन्मुख जनजाती अन्तर्गत पपर्दछन ।
ऊषा उत्थुप
ऊषा उत्थुप एक भारतीय गायिका हुन्।
कालिज
कालिज अथवा कालिच (वैज्ञानिक नाम: Lophura leucomelanos)   नेपालमा पाइने एक जंगली चरा हो। यो चरा कुखुरा जस्तै हुने भएकाले कतै कतै यसलाई "वन कुखुरा" अथवा "वन मुर्गी" पनि भनेको सुनिन्छ । कालिजहरू प्राय: पहाडी क्षेत्रको जंगलमा पाइन्छन् । सिकारीहरूले कालिजको सिकार धेरै गर्ने भएकाले अब यसको लोपहुने सम्भावना बढेको छ। कालिजहरूका पनि कुखुरा जस्तै ठूलो समुहमा चल्लाहरू हुन्छन्। बैसाख र जेठमा बढी जसो कालिजहरूले चल्ला निकाल्छन्। मंसिर, पुससम्म चल्लाहरू एक समुहमा बस्ने गर्छन् भने फागुन लागे पछि कालिजहरू भाले पोथिको अलग अलग जोडी बनाएर छुट्टीन्छन्।
व्यास नदी
नामकरण
भारतीय महाकाव्य महाभारतका लेखक वेद व्यास, ब्यास नदीको उपनाम हो; उनले यसलाई यसको स्रोत ताल ब्यास कुण्डबाट बनाएको भनिन्छ। ऋग्वेदले विपाश नदीलाई भनिन्छ, जसको अर्थ निरंकुश हुन्छ, पछि संस्कृत ग्रन्थहरूमा यसलाई विपाशा भनिएको छ, यास्कले यसलाई अर्ग्रीकियासँग पहिचान गर्दछ।
मार्ग
नदी कुल्लूको रोहताङ पासको दक्षिणी भागमा समुद्री सतहबाट ४,३६१ मिटर (१४,३०८ फिट) उचाइमा छ। यसले मण्डी जिल्ला पार गर्छ र काँगडा जिल्लामा सन्ढोलमा प्रवेश गर्छ, समुद्र सतह माथि ५९० मिटर (१,९४० फिट)। होशियारपुरमा शिवालिक पहाडहरू भेट्दा, नदीले तीव्र रूपमा उत्तरतिर बग्छ, काँगडा जिल्लाको सिमाना बनाउँछ।
प्राची देसाई
प्राची देसाई September 12, 1988 एक भारतीय टेलिभिजन अभिनेत्री हुन्। उनीले रक अन!!, वन्स अपन ए टाईम इन मुम्बई, बोल बच्चन, आय मी और मैं जस्ता चलचित्रहरूमा काम गरिन्, जहाँ उनीलाई राम्रो समालोचना एवं वाणिज्यिक सराहना मिल्यो। उनीले आफ्नु काम बनी वालियाको इन्डियन सोप अपेरा "कसम से"बाट आरम्भ गरिन् र यसबाट प्रसिद्धि पाइन्। उनी गोआ पर्यटनको पनि ब्रान्ड एम्बेसडर हुन्।
जीवनी
उनको जन्म १२ सेप्टेम्बर १९८८मा सूरत, गुजरात, भारतमा भएको थियो।
नागरिक उन्मुक्ति पार्टी
नागरिक उन्मुक्ति पार्टी नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यो दलको मुख्य प्रभाव कैलाली जिल्लाको थरुहट क्षेत्रमा रहेको छ। यस राजनीतिक दलको वर्तमान अध्यक्ष रञ्जिता श्रेष्ठ हुन्।
स्थापना र दर्ता
प्रतिनिधि सभा सदस्य रेशमलाल चौधरीको संयोजकत्वमा यो पार्टी गठन भएको थियो। केही कानुनका कारण उनले पार्टीको अध्यक्षता गर्न सकेनन्, त्यसैले उनकी पत्नीलाई अध्यक्षको रूपमा चयन गरिएको थियो। नेताले भोट बैंकको रुपमा मात्र प्रयोग गर्ने नागरिकले दिएको जनादेशलाई बिर्सेर सत्ताकेन्द्रित भएको दाबी गर्दै उनले आफ्नो पूर्वपार्टी जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल परित्याग गरि नयाँ दलको स्थापना गरेका थिए।
दलको विस्तार र प्रथम निर्वाचन
थरुहट क्षेत्रमा केही महिनामै पार्टी तीव्र गतिमा विस्तार भएको थियो। स्थानीय तह निर्वाचन, २०७९मा दुई नगरपालिका र दुई गाउँपालिका गरी चार स्थानीय तहमा विजय हासिल गर्दै यो राजनीतिक दल कैलालीको सबैभन्दा ठूलो दल बनेको थियो। यस पार्टीले थरुहट क्षेत्रबाट लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल र जनता समाजवादी पार्टी, नेपाललाई आफ्नो परम्परागत मत अवरोध कायम राख्दै पराजित गरेको थियो।
रोपाईं
धान रोप्ने कामलाई सामान्य बोलचालको भाषामा रोपाईं भनिन्छ।
रोपाईं सामान्यतया असार र साउन महिनामा हुने गर्दछ। खेतमा पर्याप्त पानी लगाएर माटोलाई हिलो बनाएर धानको बिरूवा रोपिने भएकोले रोपाइँमा वर्षाको महत्त्व धेरै छ।
मुख्य बाली धान रोप्ने बेलामा किसानलाई निकै चटारो पर्ने भए तापनि नेपाली किसानहरू रोपाइँ गर्दा साथसाथै मनोविनोद पनि गर्ने गर्दछन्।
खेतमा पञ्चैबाजा बजाएर नाचगानका साथ रोपाईं गर्ने प्रचलन पनि देख्न सकिन्छ। रोपाईँमा युवा युवतीहरू एक आपसमा हिलो छ्यापाछ्याप गरेर रमाइलो गर्ने गर्दछन्।
रोपाईंमा असारे गीत गाउने प्रचलन रहेको छ।
उषा रजक
उषा रजक (जन्म १९८५) नेपाली मोडल तथा नायिका हुन्।
सौन्दर्य प्रतियोगिताहरू
लक्स ब्युटि स्टार २००४ मा सनस्लिक मिस ब्युटिफुल हेयर उनले जितेको पहिलो उपाधि हो । त्यसपछि उनले सन् २००६ मा दक्षिण कोरियामा भएको वल्र्ड मिस युनिभर्सिटीको उपाधि पनि जित्न सफल भइन् ।
चलचित्रहरू
उषाले आफ्नो चलचित्र जगतको सुरुवात चर्चित निर्देशक राम प्रसाद रिजालको चलचित्र वान डेबाट गरेकी थिइन् । त्यसपछि उनलङ कुसुमे रुमाल २ र ईकु जस्ता सफल चलचित्रमा मुख्य भुमिकामा अभिनय गरिन् ।
सुली प्रुधोमे
साहित्य क्षेत्रमा सर्वप्रथम नोबेल पुरस्कार विजेता
उनको पूरा नाम रेनी फ्रान्सिस अर्मा सुली प्रुधोमे(René François Armand (Sully) Prudhomme) |१६ मार्च १८३९मा पेरिसमा जन्मिएका प्रुधोमेको उपनाम 'सुली हो|उनी ६ ,सेप्टेम्वर १९०७मा दिवंगत भए।
सुली प्रुधम परिवारका एक्लो सन्तान थिए।उनी मूलतः दार्शनिक कवि थिए।उनले पेरिसस्थित 'इकोल पोलिटेकनिक' नामक विद्यालयबाट आफ्नो शिक्षाको थालनी गरेका थिए।गणित विज्ञानमा उनको बढी रुचि थियो, जसअनुसार उनले त्यस विषयमा दक्षता हासिल गर्दै गए।उनको अध्ययनको क्रममा पेरिस सहरमा आँखाको रोग नराम्रोसँग फैलियो। यसको असर उनलाई पनि पर्‍यो र उनले एकाग्रतापूर्वक त्यस विषयमा अध्ययन गर्न सकेनन्।विस्तारै, उनले दार्शनिक ढङ्गका कविताहरू रच्न लागे।२६ वर्षको उमेरमा उनको पहिलो कवितासङ्ग्रह प्रकाशित भयो, जसको नाम थियो 'स्टेजेज एट पोयम्स'।
'स्टेजेज एट पोयम्स' भित्रै उनको विश्वप्रसिद्ध कविता 'ली वेस व्राइस' सङ्ग्रहीत छ।अर्को वर्ष उनले 'ले ऐ पि्रवेस' नामक काव्यग्रन्थ प्रकाशित गरे।'ले एक पि्रवेश' लाई अङ्ग्रेजी भाषामा 'दि स्टेट' नाम दिएर अनुवाद गरिएको छ।सन् १८७५मा उनका अन्य दुई पुस्तक 'ले सालीच्युड' र 'ले वेरेई ट्रेन्डेसेज' पनि प्रकाशित भए।केही वर्षपछि फेरि दुई पुस्तक 'ला जास्टिज' र 'ले वानुहुर' उनले प्रकाशित गरे।'ला जस्टिज'मा न्यायको खोज गरिएको छ भने 'ल वानुहुर'मा चरम आनन्दमा पुग्ने मार्ग पहिल्याइएको छ।
सन् १८८१मा उनी फ्रेन्च एकेडेमीका सदस्य चुनिए। त्यसबखत उनलाई भिक्टर हृयुगोको समानान्तर कवि मानिन्थ्यो।आफ्नो जीवनको अन्तिम क्षणमा उनी 'पक्षघात'बाट पीडित थिए।त्यही समयबीच उनले ललितकला, छन्द शास्त्र र काव्य सिद्धान्तमाथि केही निबन्धहरू पनि लेखेका थिए।सबैभन्दा पछि, आफ्नो ६३ वर्षको उमेरमा उनले 'ला बे्रइ रेलिजन सेंलो पास्कल' नामक पुस्तक लेखे, जसमा साहित्यसँग आधात्मिकताको महत्त्वलाई प्रकाश पारिएको छ।र, ६८ वर्षको उमेरमा निधन भएका सुली लाई Père-Lachaiseमा समाधिस्त गरिएको छ।
सन् २०११–१२ युइएफए च्याम्पियन्स लिग
सेमि फाईनल
लियोनल मेसीले पेनाल्टी चुकाउँदा साविक विजेता बार्सिलोना च्याम्पियन्स लिग फुटबलको सेमिफाइनलबाट बाहिरियो। नोउ क्याम्पमा मंगलबार २-२को बराबरी खेलेको चेल्सीले ३-२को अग्रतामा फाइनलमा स्थान पक्का गरेको हो।सर्जियो बुस्केटले ३४औं मिनेटमा बार्सिलोनाको लागि पहिलो गोल गरेका थिए। त्यसको दुई मिनेटपछि नै बलबिना रहेका सान्चेजलाई प्रहार गरेपछि चेल्सी कप्तान टेरीले रातो कार्ड पाई खेल मैदान वाट वाहिरिन पर्यो।वार्सिलोना का आन्द्रेज इनिस्टाले ४३औं मिनेटमा दोस्रो गोल गरे। तर काउन्टर एट्याकमा रामिरेजले चिपबाट सुन्दर गोल गरेपछि चेल्सी खेलमा फर्कियो।चेल्सी का वैकल्पिक खेलाडीका रूपमा मैदानमा प्रवेश गरेका फर्नान्डो टोरेजले खेलको अन्तिम समयमा अर्को गोल थपेपछि चेल्सीको पुनरागमन नाटकीय बन्यो।
सन् २००८ पछि चेल्सी पहिलोपटक च्याम्पियन्स लिगको फाइनल पुगेको हो।सन २००८मा जोन टेरीले पेनाल्टी सुटआउटमा पेनाल्टी चुकाउँदा चेल्सीले फाइनलमा म्यानचेस्टर युनाइटेडलाई उपाधि सुम्पेको थियो। सेमि फाईनलमा बार्सिलोनाका स्ट्राइकर एलेक्सी सान्चेजलाई सिधा हानेबापत रातो कार्ड पाएका चेल्सी कप्तान जोन टेरीले फाइनल खेल्न पाउने छैनन|मंगलबारको खेलमा पहेँलो कार्ड पाई प्रतियागितामा दोस्रो कार्ड खेपेका रामिरेज, ब्रानिस्लाभ इभानोभिज र राउल मेरिलेजले प्रतिबन्धका कारण फाइनल खेल्न पाउने छैनन्।
फाइनल
एलिएन्ज एरिना म्युनिखमा १९ मे २०१२मा चेल्सी र बायर्न म्युनिख का बीच भएको फाईनल खेलमा चेल्सीले च्याम्पियन्स लिग उपाधि जितेको छ। शनिबार राति भएको खेलमा चेल्सीले वायर्न म्युनिखलाई पेनल्टि सुट आउटमा ४-३ गोल अन्तरले हराउदै ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल गरेको हो। चेल्सीले आफ्नो १ सय ७ वर्षको इतिहासमा पहिलो पटक च्याम्पियन्स ट्रफी उपाधि जितेको हो।उता चार पटक युपियन च्याम्पियनस लिग जितेको वायर्न म्युनिखले यो स्पर्धा आफ्नै मैदानमा हारेको छ।
जिंगडवा
जिंगडवा रौतहट जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति हो।
विर्घा अर्चले
विर्घा अर्चले नेपालको गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो ।
शाल्मली खोलगडे
शाल्मली खोलगडे एक भारतीय गायिका हुन्।
मिर्मिरे माइक्रोफाइनान्स डेभलपमेण्ट बैंक लिमिटेड
मिर्मिरे माइक्रोफाइनान्स डेभलपमेण्ट बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "घ वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो लघु वित्त कम्पनी हो।
सन् २०११–१२ युइएफए च्याम्पियन्स लिग
फाइनल
निर्धारित समयसम्म खेल एक एक गोलको बराबरीमा रहेपछि परिणामका लागि पेनाल्टि सुटआउट गरिएको थियो। त्यसमा चेल्सी एक गोलले अगाडि बढेको हो।खेलको धेरै जसो समय आफ्नो प्रभुत्व कायम राख्नुकासाथै गोलको सुरुवात गरे पनि म्युनिखले जित हासिल गर्न सकेन। खेलको ८३ औँ मिनटमा वायर्न म्युनिखका लागि थोमस म्युलरले हेड गर्दै आफनो टिमलाई अग्रता दिलाएका थिए।तर खेलको अन्तिम क्षणमा डिडिए ड्रोग्बाले चेल्सीका लागि गोल गरेपछि खेल बराबरीमा आएको थियो।त्यसपछि खेलको परिणामका लागि पेनाल्टि सुट आउटको सहारा लिनु परेको थियो। चेल्सीका लागि डेविड लुइस, फ्रेन्क ल्याम्पार्ड, एस्ले कोल र डिडिए ड्रोग्बाले गोल गरे भने ह्वान माटाको पहिलो प्रहार नै खेर गएको थियो।
म्युनिखको तर्फबाट फिलिप लाम, मारियो गोमेज र म्यानुएल न्युअरले गोल गरे भने ड्रविसा ओलिच र स्वाइनस्टाइगरले आआफ्नो प्रहारलाई गोलमा परिणत गर्न सकेका थिएनन्।
हली
हली नेपाली भाषामा हल (हल्) शब्दले युगल अथवा जोडी भन्ने अर्थ दिन्छ । विशेष गरी कृषि कार्यमा प्रयोग हुने जोडी पशुलाई यसले जनाउँ छ; जस्तै एक हल गोरु, एक हल राँगा आदि । हल नामिक पद हो । यसमा ओ प्रत्यय लाग्दा हलो हुन्छ भने र्इ प्रत्यय लाग्दा हली हुन्छ । हलो जोत्ने व्यक्तिलाई हली भनिन्छ ।
झोझीकटैया
झोझीकटैया नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको जनकपुर अञ्चल, धनुषा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
शारदा शर्मा
शारदा शर्मा (अङ्ग्रेजी: Sharada Sharma जन्म सन् १९५८, अक्टोबर १९ विक्रम सम्बत्: २०१५, कार्तिक ०४) नेपाली भाषाकी साहित्यकार हुन् । उनी नेपाली साहित्यका कविता, कथा, उपन्यास, समालोचना, निबन्ध र यात्रा संस्मरण विधामा कलम चलाउने स्रष्टा हुन् ।
शिक्षा
शारदा शर्माले १३ वर्षको उमेरमा कान्ति ईश्वरी राज्यलक्ष्मी हाइस्कुल, प्याफलबाट एसएलसी उत्तीर्ण गरिन् । उनले विज्ञान विषय अन्तर्गत प्राणीशास्त्रमा स्नातक र नेपाली भाषा र साहित्यमा स्नातकोत्तरको अध्ययन गरेकी छन् ।
कार्य जीवन
शारदा शर्माले नेपाल परिवार नियोजन सङ्घमा आबद्ध भई कार्य गरिन् । उनले परिवार कल्याण सम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय संस्था आईपीपीएफको दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय कार्यालय भारतको नयाँ दिल्लीमा कार्यक्रम अधिकारीका रूपमा पनि कार्यरत भई सेवा गरिन् । जागिरबाटनै यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्यका बारेमा फराकिलो दृष्टिकोण बनाउनुका साथै घर चलाउन सजिलो भएको उनको अनुभव छ ।
साहित्यिक यात्रा
शारदा शर्माले आठ वर्षका उमेरदेखि लेख्न थालिन् । उनी सानैदेखि संवेदनशील, भावुक र बौद्धिक थिइन् । स्वाभिमान उनको शिरको ताज थियो, सङ्कोचीपन शारदा शर्माको जीवनसँगै टाँसिएको मौलिक गुण थियो । त्यसैले शारदा शर्मा जति बौद्धिक छिन् त्यति नै अन्तर्मुखी छिन् । उनका जीवनका यिनै आधारशिलाबाट उनले राम्रा शब्द कुँद्न सकेकी हुन् । उनका सृजनाका प्रत्येक शब्दमा विम्ब लहसिएको हुन्छ । सृजनाको इतिहासमा शारदा शर्मा कविताबाटै झुल्केकी थिइन् । उनको पहिलो प्रकाशित रचना पनि कविता नै थियो । २०३९ सालमा बी.पी. विशेषाङ्कका रूपमा प्रस्तुत ‘पूजा’ पत्रिकामा शारदा शर्माको ‘नहार्ने योद्धालाई मेरो बधाई’ शीर्षकको कविता प्रकाशित भएको थियो । साथै उनको प्रथम कृति ‘सीमान्त अनुभूति’ (२०४४) पनि कवितासङ्ग्रह नै थियो र यस कृतिबाट उनी झनै चर्चित बनिन् । यस सङ्ग्रहलाई प्रा.यदुनाथ खनालले आफ्ना न्यायोचित तराजुले जोख्ता शारदाको कवितात्मक मूल्यको गरिमा अझै बढेको देखियो ।
लेखनशैली
कवयित्रीका रूपमा प्रसिद्धि बटुल्ने शारदा शर्मा गीत पनि त्यत्तिकै ज्वलन्त लेख्छिन् । त्यसैले उनी नेपाली साहित्याकाशमा चर्चित छिन् । नेपाली भाषामा कविता, कथा र निबन्ध लेखेर ख्याति कमाउने स्रष्टामध्ये शारदा शर्मा पनि एक हुन् । शारदा शर्माका लेखनमा भावना र बौद्धिकताको बराबरी आत्मीयता जोडिएको हुन्छ । केही समालोचकहरूले शारदा शर्मालाई मुटु र विवेकको दोभान मानेका छन् । विभिन्न समालोचकहरूका भनाइअनुसार, शारदा शर्माका कलममा स्रष्टा, सृष्टि र दृष्टिको त्रिवेणी भेटिन्छ । उनका कवितामा जीवनको भोगाइ हुन्छ, मान्छेको रोजाइ हुन्छ र अदृश्य सोचाइ हुन्छ । उनी जसरी कथामा आफ्नो शिखर भावना प्रस्तुत गर्छिन्, त्यसै गरी कवितामा पनि जीवनको मोह अर्पित गरिरहन्छिन् । उनका कविताका दुःखात्मक कथा र निराशाका अभिव्यक्तिहरू जति जीवन्त छन् त्यहाँ त्यति नै आशाका ज्योतिहरू चम्किरहने गर्छन् । नेपाली साहित्यमा आफ्नो शब्दरचनाले उनी नेपाली पाखा, बेंसी र तराईका फाँटहरूमा चिनिएकी छिन् । उनी उत्कृष्ट बौद्धिकताका कुरा लेख्छिन्, लुकेका कुरा लेख्छिन्, दुःखेका कुरा लेख्छिन्, भावनाका कुरा लेख्छिन्, खुसी लेख्छिन् र चोट लेख्छिन् । अथवा उनी जे देख्छिन् त्यो लेख्छिन् । उनको लेखनको आफ्नै विशिष्ट शैली छ । छोटकरीमा भन्ने हो भने शारदा शर्मा नेपाली साहित्यकी एउटी सशक्त संवाहक हुन्, सृजनाकी मुहान हुन् र साहित्यिक धाराकी प्रवाह हुन् ।
आख्यानको स्पर्शसहित यथार्थको रोचक प्रस्तुति रहेका उनका निबन्धहरूमा परम्परागत सामाजिक संरचनाले मानसिकतामा पारेको प्रभावको सूक्ष्म विश्लेषण गरिएको पाइन्छ । नारी, पुरुष, धर्म, कविता, अध्यात्म आदिप्रतिको आफ्नो धारणालाई जीवनका अति सामान्य लाग्ने घटना र प्रसङ्गसित जोडेर व्यावहारिक तथा तर्कपूर्ण ढङ्गले पुष्टि गरी गम्भीर चिन्तन प्रस्तुत गर्नु उनका निबन्धको सामथ्र्य हो । उनी तार्किक र सूक्तिमय भाषाका माध्यमबाट निबन्धमा पनि कवितात्मक अनुभूति प्रकट गर्दै पाठकमा विषयवस्तुप्रतिको स्पष्ट विचार प्रवाह गराउन सक्षम निबन्धकार हुन् ।