cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
विक्रम सम्वत्
अभिलेख
विक्रम सम्बत भारतको उज्जयनीबाटै उठान भएको भनेका छन् । यदि त्यसो हुँदो हो त त्यस्ता पराक्रमी राजाका बारेमा केही न केही प्रमाण त्यहाँ भेटिन्थे तर छैनन् । विक्रम सम्बत यस क्षेत्रको प्रचलित सम्बत भएको कुरो राष्ट्रनिर्माता पृथ्वीनारायण शाहले उपत्यका एकीकरण गरेपछि विक्रम सम्बत १८२५ को वसन्तपुर दरबारमा लेखेका अभिलेखबाटै प्रमाणित हुन्छ । इतिहासकार दिनेशराज पन्तले 'राजीवलोचन जोशीका बराज्यू' नामक पुस्तकमा विक्रम सम्बत १७२१ मा लमजुङमा वीरमर्दन शाह राजा थिए र विक्रम सम्बत १७४१ मा लमजुङमा केहरिनारायण शाह राजा थिए । केहरिनारायणका नाति वीरमर्दन शाह हुन् । विक्रम सम्बत १७९६ मा पृथ्वीनारायण शाहसँग चेपेघाटमा सन्धि गर्ने लमजुङे राजा रिपुमर्दन शाह हुन् भनी (पूर्णिमा १० पूणराङ्क ३९) उल्लेख गर्दै विक्रम सम्बत १७२१ मा वीरमर्दन शाहका दरबारमा जोतिषी काम गरी रागिनासमा विर्ता पाईर् बस्याका सदानन जोशी हुन् भनेर त्यतिबेला विक्रम सम्बत चलनचल्तीमा लोकपि्रय भएको कुरा उल्लेख गर्नुभएको छ । इतिहासकार ज्ञानमणि नेपाल लेख्छन्- 'विक्रम सम्बतको प्रचलन मध्यकालमा बाइसी, चौबीसी, सेन, मल्ल, शाह राजाहरूले चलाउँदै आएका थिए । केन्द्रका तीन सहरका मल्लराज्यहरूमा पनि पूर्व मल्लकालदेखि नै अभिलेख, हस्तलिखित, पाण्डुलिपिका वाक्यहरूमा विक्रम सम्बतको प्रयोग हुँदैआएको थियो । भक्तपुरमा नववर्ष प्रारम्भ हुँदा धूमधामसाथ बिस्केट जात्रा मनाइन्छ । तराईमा थारूहरू वैशाख सुरू हुने दिनदेखि नै सिरुवाजात्रा मनाउँछन् ।' त्यस्तै अरुणकुमार पाण्डे लेख्छन्- 'सृष्टिको आरम्भमा सूर्य लगायतका ग्रह नक्षत्र शून्य अवस्थामा रहेको र त्यही शून्यमा विक्रम सम्बतको गणना पद्धति सुरू हुन्छ । विक्रम सम्बत विश्व ब्रहृमाण्डका ग्रहगति र प्रकृतिसँग सापेक्ष छ । नेपालमा विक्रम सम्बतले सबै जाति, भाषा, धर्म, संस्कृति र विविधतालाई समिटेको छ । '
ईस्वीपूर्व ३०० तिरका चन्द्रगुप्त मौर्यको विषयमा कौटिल्य जस्ता विद्वान र मेगस्थनीज तथा फाहियानको यात्रा वर्णनमा उल्लेख भएको पाइन्छ भने सन् ४०० तिर चन्द्रगुप्त राजाको विषयमा कालीदास जस्ता विद्वानहरूले आफ्ना कृतिहरूमा उल्लेख गरेका छन् । समुन्द्रगुप्तको विषयमा प्रयागको शिलालेख प्रसिद्ध छ, शक सम्बत उठान गर्ने कनिष्कको बारेमा पनि धेरै प्रमाण पाइन्छन् भने त्यहाँ विक्रमादित्य राजाको पनि अस्तित्व भएको भए कुनै न कुनै शिलालेख वा त्यसबेलाका कविहरूले लेखेका केही न केही प्रमाणहरू भेटिन्थे होलान् तर त्यस्ता प्रमाणहरू केही पाइँदैन । चौथो शताब्दितिर उज्जयनीको राजा भई सन् ४०० तिर चन्द्रगुप्त द्वितीयले अयोध्यालाई आफ्नो कब्जामा लिई राजधानी बनाएपछि तामाका सिक्कामा चन्द्रगुप्त द्वितीयले आफूलाई 'विक्रमादित्य' अंकित गराएका थिए । त्यत्तिकै आधारमा उनी नै विक्रम सम्बतका प्रणेता थिए भन्न मिल्दैन ।
निर्वाचन प्रणाली
सर्वाधिक मत प्राप्त व्यक्तिको विजय (फर्स्ट पास्ट द पोस्ट)
यो प्रणाली सामान्यत: एक सदस्यीय निर्वाचन क्षेत्र प्रणालीदेखि सम्बद्ध हुन्छ। यस प्रणालीको आलोचनामा तीन कुराहरू कही जान्छन्। पहिलो यो कि यसका अन्तर्गत सर्वाधिक मत प्राप्त कर्ता आशावार निर्वाचित हुन जान्छ, चाहे निर्वाचक मण्डलका पर्याप्त ठूला समुदायले त्यसको विरुद्ध मत दिए छन्। अल्पसंख्यक समुदाय द्वारा निर्वाचित भएमा पनि त्यो विरुद्ध मत राख्ने भएका बहुसंख्यक समुदायको पनि प्रतिनिधि बन्न जान्छ। भारतका १९५२का प्रथम निर्वाचनमा अनेक विजयी आशावारहरूका मामलेमा यही भएको थियो। अर्को कुरा यो छ कि यो प्रणाली ब्रिटेनका समान द्विदलीय परम्पराका नैं अनुकूल हुन्छ परन्तु त्यो भन्दा दुर्बल र अल्पसंख्यक दलहरूको सफाया हुन जान्छन्। त्यसमा विभिन्न प्रकारका अल्पसंख्यक समुदाहरूलाई पर्याप्त प्रतिनिधित्व नैं छैन मिल पाता। तेस्रो कुरा यो छ कि यो प्रणाली प्राय: मतदाताहरूका यस्ता समुदाहरूलाई जसलाई थोरै नैं अधिक बहुमत प्राप्त छ, सदनमा धेरै बढा चढाएर देखिानमा सहायक बन्न जान्छ। संपूर्ण मतदानका अनुपातमा कुनै दललाई पाइने कुल मतहरू द्वारा त्यस दलका जितने सदस्य न्यायत: चुनिनु पर्छ त्यो भन्दा कहीं अधिकचुन्नलागि जा सक्छौं। १९५२का भारतका प्रथम सामान्य चुनावमा यही भएको थियो।
केही राजनीतिक विचारकहरू एवं राजनेताहरूले यो सुझाव दिएका छन् कि जस दलको संमतिदेखि सरकार चलने छ भनें्यसलाई कमभन्दा कम कुल मतदाताहरूको बहुसङ्ख्याको समर्थन त प्राप्त हुनु नैं चाहिन्छ। यसै लक्ष्यलाई ध्यानमा राखेर निर्वाचन प्रणालीमा केही सुधार सुझाये गए छ। पुनरावर्तित गुप्त मतदान-प्रणाली यी सुधारहरू मध्येको एक छ। सबैभन्दा सरल तरीका त्यो छ जसको प्रयोग विधान सभाहरू द्वारा गरिने चुनावमा उदाहरणार्थ, अमेरिकाका दलीय सम्मेलन द्वारा राष्ट्रपति एवं माथिाष्ट्रपति पदका लागि खडा हुने आशावारहरूका चुनावमा, गरिन्छ। शलाका पद्धति द्वारा गुप्त मतदानहरूको शृङ्खला तबसम्म चलती रहन्छ जबसम्म कुनै आशावार पडे भए समस्त मतहरू मध्येको एकान्तत: सर्वाधिक मत प्राप्त छैन गर्न लेता।
द्वितीय गुप्त मतदान
यस अन्तर्गत प्रथम गुप्त मतदानमा कुनै आशावार तब चुना जा सक्छ जब त्यो पडे भए समस्त मतहरू मेदेखि एकान्तता सर्वाधिक मत प्राप्त गर्न ले। यस्तो सम्भव न भएमा नामवापसीका लागि केही समय दिइन्छ। फ्रांसमा यसका लागि एक सप्ताह वा पन्ध्र दिनको समय दिइन्थ्यो। यसका पछि अर्को गुप्त मतदान हुन्छ। यस मतदानमा जस आशावारलाई सर्वाधिक मत प्राप्त हुन्छन् त्यो विजयी हुन जान्छ। यस प्रकार चुनावको परिणाम अतंत: सर्वाधक मत प्राप्त व्यक्तिको विजयको पद्धति (फर्स्ट नजीक्ट द पोस्ट सिस्टम), (अर्थात् द्वितीय मतदान स संपुष्ट प्रथम परिणामको पद्धति)देखि नैं निश्चित हुन्छ। फ्रांसका तृतीय गणतन्त्रका समय यही प्रणाली व्यवहृत हुन्थ्यो। स्पष्टत: भारतमा विधान सभाका निर्वाचन जस्तै ठूला पैमानामा हुने चुनावहरूमा यस प्रणालीको प्रयोग गर्न सकिंदैन।
वैकल्पिक मत
प्रत्येक निर्वाचक आशावारहरूका नामहरूका सामुन्ने मतपत्रमा १, २, ३, आदि अंक लेखेर आफ्नो वरीयताका क्रमको सङ्केत गर्न दिन्छ। प्रथम वरीयताहरूको गणना पहल्लाएर लिए जान्छ। यदि यस गणनामा दुइभन्दा अधिक आशावार आये त जस आशावारलाई प्रथम वरीयताका मत न्यूनतम मिले हुन्छन् त्यसका नाम चुनाव प्रतियोगितादेखि हटा दिइन्छ। यसका पछि मतदाताहरूको द्वितीय वरीयताहरूलाई बचे भए उपयुक्त आशावार वा आशावारहरूमा बाँट दिइन्छ। यस प्रकार निरसन र क्रमिक वरीयताहरूका अन्तरणको प्रक्रिया तबसम्म चलती रहन्छ जबसम्म कुनै आशावार पडे भए कुल मतहरूमा देखि सर्वाधिक मत प्राप्त छैन गर्न लेता।
परन्तु जस्तो कि पुनरावर्तित गुप्त मतदान वा द्वितीय गुप्त मतदान प्रणालीमा हुन्छ उत्पन्न हुने प्रत्येक नयाँ स्थितिका सम्बन्धमा विचार विमर्शका लागि समय ले्दै बार-बार वोट दिनु एक कुरा छ र एक यस्ता चयन परिणामका सम्बन्धमा जसलाई पहिलादेखि ठीकठीक छैन जाना जा सकता मतपत्रमा अंक लेखेर एक काल्पनिक निर्णय व्यक्त गर्न दिनु बिलकुल अर्को कुरा छ। यसमा पूरा संदेह बनाएको रहन्छ कि कुनै मतदाता अन्तिम प्रतियोगितामा प्रत्यक्ष चयनको स्थिति आउनमा पनि यसै प्रकार "क"का मुकाबलेमा "ख"लाई नैं वरीयता देता।
इस प्रणालीलाई बरीयतामूलक मत प्रणाली पनि भन्दछन्। यसलाई सम्भवत: सर्वप्रथम १७७०मा चेवलियर दिए बोर्दाले प्रस्तावित गरेको थियो। १९३०मा लिवरल पार्टिला ब्रिटेनमा यसलाई सर्वाधिक रूपमा स्वीकार गर्न लिने आग्रह गरेको थियो। आस्ट्रेलियामा पनि केही सङ्घीय एवं राज्यीय चुनावहरूमा यसको प्रयोग गरिन्छ।
कमीहरू एवं उनको टाडा गर्नका उपाय
"सर्वाधिक मतप्राप्त व्यक्तिको विजयको प्रणाली" प्राय: सदैव नैं सबैभन्दा ठूला दलहरूका नैं अनुकूल र दुर्बल एवं अल्पसंख्यक दलहरूका प्रतिकूल हुन्छ। आनुयातिक प्रतिनिधित्वको सहारा लागि बिना नैं यस प्रवृत्तिलाई टाडा गर्नका लागि केही भनें रीके सुझाए गए छन् परन्तु यी सारा प्रणालिहरूका प्रयोगका लागि बहुसदस्यीय निर्वाचक क्षेत्र अपेक्षित हुन्छन्।"
एकल अहस्तान्तरणीय मत
इस सूत्रको आविष्कार डÜपले गरेको थियो यस कारण यसलाई डÜप कोटा भन्दछन्। व्यवहारमा स्थिति यो छ कि डÜपकोटादेखि कम मत प्राप्त कर्ता आशावार पनिचुन्नलिया जा सक्छ।
आम्स्टर्डम
नेदरल्याण्ड्सको राजधानी सहर।
निर्वाचन प्रणाली
एकल अहस्तान्तरणीय मत
जापानमा यो प्रणाली १९०० देखि नैं प्रयोगमा आ रहेका छन्।
सीमित मतदान
इसे १८३१मा प्रेडले प्रस्तावित गरेको थियो। ब्रिटेनमा १८६७मा सुधार अधिनियम (रिफार्म ऐक्ट)का बन्नका पछि केही समयसम्म यसको प्रयोग भएको थियो, तब उक्त अधिनियम द्वारा ठूला नगरहरूमा धेरै त्रिसदस्यीय निर्वाचक क्षेत्र बनाएको दिये गए थिए। प्रत्येक मतदातालाई तीन जग्गाहरूका लागि केवल दुइ वोट दिये गए थिए। यस प्रणालीको व्यावहारिक प्रभाव यो पडा थियो कि प्रतिनिधित्वलाई विभाजित गरी दिओस्नका लागि पार्टिहरूमा सौदेबजी हुने लगी र यस्ता आशावार छटने लागोस्, जसको विजयको कुनै सम्भावना थिएन।
संभूत मतदान (क्यूमूलेटिव वोट)
यो प्रणाली १९५३मा प्रकाशमा आयी। यसमा मतदातालाई चुनाव क्षेत्रमा जति जग्गाहरू हुन्छन् त्यति वोट दे दिइन्छ र त्यसलाई यसको स्वतन्त्रता हुन्छ कि त्यो चाहे त आफ्नो सारे वोटहरूलाई कुनै एक आशावारका पक्षमा डाल दे अथवा आफ्नो इच्छानुसार अन्य आशावारहरूलाई बाँट दे। यस प्रणालीमा मतदाताहरूलाई अधिक महत्त्व प्राप्त हुन जान्छ।
कहिले कहिले अल्पसंख्यकहरूको प्रतिनिधित्व पृथक निर्वाचन प्रणाली द्वारा प्राप्त गरिन्छ। अङ्ग्रेजी शासनकालमा भारतमा यही गरिएको थियो। मुसलमान मानिस हिन्दुहरूदेखि अलग आफ्नो प्रतिनिधि चुनन्थे। यो पनि हुन सक्छ। कि अल्पसंख्यकहरूका लागि केही जग्गाहरू सुरक्षित गर्न दिए जाऐं जस्तो कि भारतमा परिगणित जातिहरू एवं कबीलोका लागि गरिएको छ।
समानुपातिक प्रतिनिधित्व
सर्वाधिक मत प्राप्त व्यक्तिको विजय प्रणालीको अनुसरण सामान्यत: एक सदस्यीय निर्वाचन क्षेत्रमा नैं हुन्छ जब कि आनुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणालीका लागि बहु सदस्यीय निर्वाचन क्षेत्र अपेक्षित हुन्छन्। एक नैं जग्गा आनुपातिक रूपमा विभाजित छैनको जा सकती। कुनै निर्वाचनक्षेत्रमा प्रत्येक आशावारका लागि अथवा आशावारहरूलाई खडा गर्न पार्टीका लागि पडे वोटका अनुपातमा नैं जग्गाहरू निर्धारित गरिन्छन्।
आनुपातक प्रतिनिधित्व मुख्यत: दुइ प्रकारका हुन्छन् : (१) एकल हस्तान्तरणीय वोट र (२) सूची प्रणाली। यी दुइटै प्रकारका पनि अनेक रूप हुन्छन्। यी एक अर्कासित पनि मिल्यो दिए जा सक्छ अथवा "फस्र्ट नजीक्ट द पोस्ट प्रणालीमा पनि यिनको मिश्रण गर्न सकिन्छ।"
विक्रम सम्वत्
अभिलेख
नेपालका लिच्छवि राजाहरूसँग मगदका गुप्त राजाहरू अत्यन्तै प्रभावित भएकाले चन्द्रगुप्त प्रथमले नेपालका लिच्छवि राजाकी कन्यासँग वैवाहिक सम्बन्ध जोडेका हुनाले सन् ३३० तिर आफ्नो मुद्रामा 'लिच्छवयः' र 'लिच्छवि दौहित्री' अंकित गरेको कुराले नेपालका लिच्छवि राजाहरूको पराक्रमको प्रभावले चन्द्रगुप्त द्वितीयले 'विक्रमादित्य'को उपाधि पनि अवलम्बन् गरिएको हुनसक्ने अनुमान लगाउन सकिन्छ तर चन्द्रगुप्त द्वितीयले चौथो शताब्दिमा आफूलाई विक्रमादित्य उपाधिबाट विभूषित गर्दैमा विक्रम सम्बत भारतबाटै उठान भएको थियो भन्न सकिँदैन । इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्यले लेख्नु भएको छ- 'जुन समय ई.पू. ५८ वर्षमा यो सम्बत उठान भएको थियो उस समयमा भारतको उज्जयनीमा राजा विक्रमादित्यको अस्तित्व देखिँदैन । उज्जयनीका खण्डहरूको उत्खनन् हुँदा पनि त्यस समयमा विक्रमादित्य भएको चिन्ह भेटिएको छैन । ' फलतः विक्रम सम्बत हिमवत्खण्ड नेपालको आदि र मौलिक सम्बत भएकाले यसले युगौदेखि कुनै पनि प्रकारको औपनिवेसिक प्रभावमा पर्न परेको छैन । त्यसैले विक्रम सम्बत नेपालको गौरवमय पहिचान हो ।
रवीना टन्डन
रवीना टन्डन एक भारतीय अभिनेत्री, निर्मात्री र पूर्व मोडल हुन । उनी प्रारम्भमा बलिउड चलचित्रमा काम गरिन र पछिल्लो समयमाँ आएर तेलुगु चलचित्र उद्योग र तमिल चलचित्र उद्योगमाँ समेत अभिनय गरिन । टन्डनले सन १९९१ मा बलिउड चलचित्र पत्थर के फुलबाट आफ्नो अभिनय करियरको सुरुवात गरिन र लक्स न्यू फेस अफ द एअर फिल्मफेयर पुरस्कार पाऊं सफल भइन ।
विक्रम सम्वत्
सौर्यमानक
सन् १९०३ अप्रिल १३ तारिखका दिन राणा प्रधानमन्त्री चन्द्र शमसेरले विक्रम सम्वत् १९६० बैशाख कृष्ण द्वितिया तिथिका दिन बैशाख १ गते सौर्यमानक पात्रो सुरु गरे । नेपालको औपचारिक कामकाजमा प्रयोग हुने सौर्यमानक विक्रम संवत् हो । यो संक्रान्तिमा आधारित छ ।
चन्द्रमानक
परम्परागत प्रचलनमा विक्रम संवत् चन्द्रमानक संवत् हो । विसं १९६० अघि विक्रम संवत् चन्द्रमानक मात्र थियो । यद्यपि अहिले पनि चाड पर्व, संस्कृति, संस्कार, रीतिथिति लगायतका धार्मिक एवं सांस्कृतिक गतिविधिका लागि चन्द्रमानक पात्रोकै प्रयोग गरिन्छ । भारतमा विक्रम संवत् नव वर्ष चैत्र शुक्ल प्रतिपदा तिथिका दिन मनाइने गरिन्छ ।
वर्ष
हाल विक्रम संवत्‌मा एक्काइसौँ शताब्दी चल्दैछ र एक्काइसौँ शतब्दीका वर्षहरू देहायका छन् ।
मसुरिया
मसुरिया नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको सेती अञ्चल, कैलाली जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिती हो।
मस्को
मस्को(Москва́ रूसको राजधानी शहर हो र सबैभन्दा धेरै जनसङ्ख्या भएको शहर हो । यसको शहरी सीमा भित्र १३.२ मिलियन र शहरी क्षेत्र भित्र १७ मिलियन मानिसहरु बसोबासको गर्छन् । मस्को रूसको दुई सङ्घीय शहरहरु मध्ये एक हो । जब जारतन्त्र रूसी साम्राज्यमा परिणत भयो, तब राजधानी मस्कोबाट सेन्ट पिटर्सबर्ग सारिएको थियो। त्यसले गर्दा यो सहरको प्रभावमा ह्रास आएको थियो। रुसी क्रान्ति पछि यो सहरलाई पुनः सोभियत सङ्घको राजनैतिक केन्द्रको रूपमा स्थापित गरियो। जब सोभियत संघको विघटन भयो मस्को नव-निर्मित रुसी महासङ्घको राजधानी कायम रह्यो।
बिजनेश डेभलपमेन्ट बैंक
बिजनेश डेभलपमेन्ट बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "ख वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो विकास बैँक हो।
निर्वाचन प्रणाली
एकल हस्तान्तरणीय वोट
इस प्रणालीको आविष्कार यूरोपमा आधुनिक दलीय संघटनका विकासका पूर्व नैं भइसकेको थियो। १९ौं शताब्दीका उत्तरार्धमा नैं सार्वभौम मताधिकारको मांग जोरहरूदेखि हुने लगी थियो। यस मांगको प्रतिरोध गरेनन् सकिन्थ्यो। परन्तु राजनेता "बहुसंख्यकहरूका अत्याचार"का प्रति संशक थिए। ती अल्पसंख्यकहरूको तथा तिनको हितहरूको रक्षा गर्नु चाहन्थे। यसै उद्देश्यदेखि १८५७मा उदारदलीय डेनिश राजनीतिज्ञ सी. जी. आंड्रास र लण्डनका बैरिस्टर टामस हेरले यस प्रणालीको आविष्कार गरे। यस प्रणालीलाई ख्याति मिली किनभनें ब्रिटिश उदारतावादका बौद्धिक नेता जन स्टुअर्ट मिलले यस प्रणालीलाई स्वीकार गर्न लिया र १८६१मा प्रकाशित आफ्नो प्रसिद्ध ग्रन्थ "रिप्रेजहरूटेटिव गवर्नमाट" (प्रातिनिधिक शासन)मा यसमाथि विचार गरे।
इस प्रणालीका अन्तर्गत चाहे जति पनि सीटहरू हो मतदातालाई केवल एक नैं वोट प्राप्त हुन्छ। त्यो आशावारका नामका अघि १, २, ३, ४ आदि अंक लेखेर विभिन्न आशावारहरूका प्रति आफ्नो वरीयताको सङ्केत गर्दो आफ्नो वोट दिन सक्छ। यसलाई एक उदाहरणदेखि स्पष्ट गर्न दिनु ठीक हुनेछ। मान लीजिए कि एक चार सदस्यहरू वाला निर्वाचनक्षेत्र छ। यसमा कुल १२ हजार वोट पडे। डÜप कोटाका अनुसार जसलाई कमभन्दा कम २४०१ प्रथम वरीयताहरूका वोट प्राप्त हो जाऐं त्यसका निर्वाचित हो जाना निश्चित छ। अब मान लीजिए कि मैदानमा ९ आशावार छन् र यीबाट केवल दुइलाई नैं डÜप कोटा भन्दा अधिक मत मिल्दछन्- एकलाई २४५१ र अर्कालोई २४८१; बचे भए वोट शेष आशावारहरूमा बँट जान्छन्। प्रथम गणनामा उक्त दुइटै आशावार निर्वाचित घोषित गरिदिए जान्छन्। यसका पछि अर्को गणना हुनेछ। द्वितीय गणनामा न्यूनतम वोट प्राप्त गर्ने आशावारलाई मैदानदेखि हटा दिए जा सक्छ र निरस्त प्रत्याशीको द्वितीय वरीयताहरू तथा दुइटै विजयी प्रत्याशिहरूका अतिरिक्त मतपत्र शेष आशावारहरूलाई हस्तान्तंरित गर्न सकिन्छ। अर्को तरीका यो छ कि तिनको सबै मतदाताहरूको द्वितीय वरीयताहरू देख लिए जाऐं, शेष आशावारहरूमा देखि प्रत्येकलाई प्राप्त कुल वोट गिन लागि जाऐं र प्रत्येकलाई मिले कुल वोटको भाग दे दिए जाए। (अतिरिक्त वोट श्र् विजयी आशावारलाई मिले कुल वोट) यस प्रकार दुइटै आशावारहरूमा देखि जसलाई पनि डÜप कोटा मिल जाए त्यसलाई निर्वाचित घोषित गरिदिए जाए। वोटहरूको गणना यसै प्रकार तबसम्म चलती जाएगी जबसम्म सबै सीटहरूका लागि डÜप कोटा प्राप्त गर्ने आशावार न मिल जाऐं।
इसका उद्देश्य प्रत्येक वोटलाई एक मूल्य प्रदान गर्नु छ।
आयरल्यान्ड र टसमानियाका गणतन्त्रहरूमा मुख्य प्रातिनिधिक सभाका चुनावहरूका लागि यसै प्रणालीको उपयोग गरेरिएको छ। आस्ट्रेलिया र न्यू साउथवेल्सका द्वितीय सदनहरू (सेकंड चैंबर्स)का चुनावमा पनि यसको उपयोग हुन्छ। भारतमा पनि विधान परिषदहरू (उच्च सदनों)का सदस्यहरूका चुनावमा यही प्रणाली अपनायी जान्छ।
सूची प्रणाली
आनुपार्तिक प्रतिनिधित्वको यो अर्को प्रकार छ। यसका अन्तर्गत प्रत्येक मतदातादेखि भनिन्छ कि त्यो व्यक्तिगत आशावारहरूमा चुनाव न गरेर आशावारहरूको ती सूचिहरूमा चुनाव गरे जो विभिन्न दलहरू वा संघटनहरू द्वारा प्रस्तुत गरिएका हुन्।
बेलिजयममा १८९९मा यही तरीका अपनाइएको थियो। हाल्याण्ड डेन्मार्क, नार्वहरू, स्वीडन, फिनल्यान्ड, फ्रांस, पश्चिमी जर्मनी र इटलीमा पनि यही तरीका प्रचलित छ।
सीटहरूको बटवारा एक-एक गरेर हुन्छ। यदि कुनै आशावारलाई सम्बन्धित सीट मिल गयी त प्रत्येक सीटका लागि प्राप्त सर्वाधिक औसत मतपत्र पानेवाला प्रत्येक आशावार सूचीमा स्थान पिन्छ। यस परिणामलाई प्राप्त गर्ने सूत्र यो छ कि प्रत्येक विनिधानका अवसरमा प्रत्येक सूचीका कुल आरम्भिक वोट तबसम्म प्राप्त सीटहरूको सङ्ख्यादेखि एक अधिक द्वारा विभक्त गरिदिए जान्छन्। प्रथम विनिधान (बंटवारा)का समय प्रत्येक सूचीका लागि विभाजक, हुन्छ। र यसै कारण सूचिहरूका आरम्भिक वोट नैं औसत हुन्छन्। द्वितीय विनिधानका समय विजयी सूचीको विभाजक २ हुनेछ जब कि शेषको विभाजक १ नैं रहन्छ। यसै प्रकार तेस्रो र चौथो विनिधानका समय पनि सीटहरूको बँटवारा गरिन्छ।
अर्को विधि "महत्तम शेष" द्वारा आनुपातिक प्रतिनिधित्व भन्दछन्। यसमा निर्वाचनलब्धिको हिसाब पडे भए कुल वोटहरूको सङ्ख्यालाई नियत सीटहरूको सङ्ख्यादेखि विभाजित गरेर लागेको लिइन्छ। फेरि प्रत्येक सूचीलाई त्यति नैं स्थान दे दिए जान्छन् जति बार उक्त लब्ध सङ्ख्या प्रत्येक सूचीमा आयी हुन्छ। यदि यसका पछि पनि केही सीटहरू बच जाती होउन् त तिनको विनिधान प्रत्येक सूचीका आंरभिक वोटहरूदेखि ती वोटहरू को, जसको लब्धि द्वारा कुनै एक वा अनेक सीटहरूलाई प्राप्त गर्नमा त्यो उपयोग गर्न चुकी छ, निकालेर बचे भए वोटहरूको सङ्ख्याका विस्तारका अनुसार आनुक्रमिक गतिदेखि गर्न दिइन्छ।
पश्चिमाञ्चल फुटबल टिम
पश्चिमाञ्चल फुटबल टिम एक पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको प्रतिनिधित्व गर्ने पुरूष फुटबल टिम हो । जुन टिमले प्राय राष्ट्रिय खेलकुद जस्तो महत्त्वपूर्ण प्रतियोगिताहरूमा सहभागी गर्ने गर्दथ्यो ।
शौचालय
शौचालय एउटा यस्तो सुविधा हो जो मानवका मल एवं मूत्रका समुचित व्यवस्थाका लागि प्रयोग गरिन्छ। शौचालय शब्दको प्रयोग त्यस कक्षका लागि गर्न सकिन्छ जसमा मल-मूत्र विसर्जन गराउने युक्ति लागेको हुन्छ; वा यो त्यस युक्तिका लागि पनि प्रयुक्त हुन्छ।
वर्गीकरण
शौचालय मूलतः दुइ प्रकारका हुन्छन्: शुष्क (जल सहित) शौचालय वा नम ( जलरहित) शौचालय
नेपाली समाजमा
सन् २०१७ सम्म नेपाललाई खुला दिसामुक्त क्षत्र बनाउने नेपाल सरकारको योजना रहेको छ जसमा एक घर एक शौचालय अभियालाई विशेष जोड दिइएको छ । नेपालमा पनि विभिन्न सङ्घ संस्थाले विश्व शौचालय दिवस मनाउँदै आएका छन् ।
फेटावाल लङ्गुर
फेटावाल लङ्गुर नेपालमा पाइने लङ्गुरको एक प्रजाति हो। यो अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घको सूचीमा सङ्कटापन्न अवस्थाको प्रजातिमा सूचिकृत छ।
वासस्थान तथा बितरण
फेटावाल लङ्गुर नेपाल, भुटान र भारतको उत्तरी भूभागको रैथाने प्रजाति हो। यो 150 to 1600 m उचाइका उष्ण जङ्गलहरूमा पाइने गर्छन्।
भारतीय निर्वाचन आयोग
भारत निर्वाचन आयोग (Election Commission of India) एक स्वायत्त एवं अर्ध-न्यायिक संस्थान छ जसको गठन भारतमा स्वतन्त्र एवं निष्पक्ष रूपले विभिन्नदेखि भारतका प्रातिनिधिक संस्थानहरूमा प्रतिनिधि छान्नको लागि गया थियो। भारतीय निर्वाचन आयोगको स्थापना 25 जनवरी 1950मा गरिएको थियो।
संरचना
आयोगमा वर्तमानमा एक मुख्य निर्वाचन आयुक्त र दुइ निर्वाचन आयुक्त हुन्छन्। जब यो पहिला पटक १९५०मा गठित भयो तबदेखि र १५ अक्तूबर, १९८९सम्म केवल मुख्य निर्वाचन आयुक्त सहित यो एक एकल-सदस्यीय निकाय थियो। १६ अक्तूबर, 1989देखि 1 जनवरी, 1990सम्म यो आर. वी. एस. शास्त्री (मु.नि.आ.) र निर्वाचन आयुक्तका रूपमा एस.एस. धनोवा र वी.एस. सहगल सहित तीन-सदस्यीय निकाय बन्यो। 2 जनवरी, 1990देखि 30 सितम्बर, 1993सम्म यो एक एकल-सदस्यीय निकाय बन्यो र फेरि 1 अक्तूबर, 1993देखि यो तीन-सदस्यीय निकाय बन्यो। वर्तमानमा मुख्य निर्वाचन आयुक्त एन. गोपालस्वामी र अन्य निर्वाचन आयुक्त नवीन चावला र एस. वाय. कुरैशी छन्।
निर्वाचन आयुक्तहरूको नियुक्ति एवं कार्यावधि
मुख्य निर्वाचन आयुक्त र अन्य निर्वाचन आयुक्तहरूको नियुक्ति भारतको राष्ट्रपतिले गर्दछन। मुख्य निर्वाचन आयुक्तको कार्यकाल ६ वर्ष वा ६५ साल, जो पहिला हो,को हुन्छ जबकि अन्य निर्वाचन आयुक्तहरूको कार्यकाल ६ वर्ष वा ६२ साल, जो पहिला हो,को हुन्छन्। निर्वाचन आयुक्तको सम्मान र वेतन भारतका सर्वोच्च न्यायलयका न्यायधीशका सामान हुन्छ। मुख्य निर्वाचन आयुक्तलाई संसद द्वारा महाभियोगको प्रक्रियाबाट नैं हटाउन सकिन्छन्।
महेन्द्र आर्दश
महेन्द्र आर्दश बारा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
नागरिक दैनिक
नागरिक दैनिक नेपाल रिपब्लिक मेडिया प्राइभेट लिमिटेडद्वारा प्रकाशनमा ल्याइएको नेपाली दैनिक पत्रिका हो । यो पत्रिका एकैसाथ काठमाडौँ, विराटनगर र नेपालगञ्जबाट प्रकाशित हुने गरेको छ। यसको अङ्ग्रेजी भातृ प्रकाशन माइ रिपब्लिका पनि लोकप्रिय रहेको छ।
सम्पर्क ठेगाना
नेपाल रिपब्लिक मेडिया (प्रा.) लि. जेडिए कम्प्लेक्स, बाग दरबार, काठमाडौँ, नेपाल टेलिफोन नं : ९७७ ०१-४२६५१००, ४२६१८०८ फ्याक्स : ९७७ ०१-४२५५२५७ पिओ बक्स :१९३०० इमेल:
क्लिन इनर्जी डेभलपमेन्ट बैंक लिमिटेड
क्लिन इनर्जी डेभलपमेन्ट बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "ख वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो विकास बैँक हो।
आधिकारीक वेबसाईट
www.cedbl.com
निस्कोट
नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र धवलागिरी अञ्चलको म्याग्दी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
सहिद गङ्गालाल राष्ट्रिय ह्रदयरोग केन्द्र
सहिद गङ्गालाल राष्ट्रिय हृदयरोग केन्द्र नेपालको एकमात्र सरकारी मुटुरोग अस्पताल हो। यसले छोटै अवधीमा प्रशिद्धी कमाएको छ। बाँसवारी छाला जुत्ता कारखाना रहेको स्थानमा सो कारखानाको निजीकरण पछि गङ्गालाल राष्ट्रिय हृदय रोग केन्द्र बनाइएको थियो यो अस्पताल सस्तो उपचारका लागि चर्चित हुनुका साथै नेपालका साथै थोरै स्वनिर्भर सरकारी अस्पताल मध्य एक भएको छ। यसको नाम नेपालका सहिद गङ्गालाल श्रेष्ठको नामबाट राखिएको थियो।
नयाँ वर्ष
नयाँ वर्ष प्रचलनमा रहेको पात्रोको प्रथम दिन तथा वर्ष वा सालको आरम्भ लाई भनिन्छ । नेपाल लगायतका विक्रम सम्बत मान्ने स्थानहरूमा बैशाख १ गतेका दिन भने इस्वी सम्बत मान्ने स्थानहरूमा जनवरी १ तारीखका दिन नयाँ वर्ष मनाइन्छ । सो दिनमा प्रचलित परम्परा अनुसार विभिन्न कार्यक्रमहरू आयोजन गरिन्छ । यस अवसरमा आपसमा सद्भावको आदान प्रदान गर्ने शुभकामना लिने दिने, साथीभाइ इष्टमित्र भेटघाट गर्ने, वनभोज कार्यक्रमको आयोजना गर्ने, मठ मन्दिरमा गई पूजाआजा गर्ने, मीठामीठा परिकार खाएर हर्षोल्लासका साथ मनाउने गरिन्छ । यस दिन सार्वजनिक बिदा पनि हुन्छ । विगतका नराम्रा क्रियाकलापलाई सच्याएर नयाँ जोश र जाँगरका साथ आफ्नो कर्मक्षेत्रमा लागेर आर्थिक सामाजिक र सांस्कृतिक विकास गर्ने प्रेरणा मिलोस् भनेर कामना गरिन्छ ।
विक्रम सम्वत्
विक्रम सम्वत् पात्रो अनुसार सौर्यमानक हिसाबले बैशाख १ गते नयाँ वर्ष मनाइन्छ भने चन्द्रमानक हिसाबले चैत्र शुक्ल प्रतिपदा तिथिका दिन नयाँ वर्ष मनाइन्छ ।
विक्रम सम्बत हिन्दू पञ्चाङ्गमा आधारित भएर निर्माण गरिएको पात्रो हो। यो पात्रो नेपाल, भारत जस्ता देशहरूमा चलनचल्तीमा रहेको छ। यो नेपालमा औपचारिक कामकाजको पात्रो हो । यो प्राचीन हिन्दु परम्परा र वैदिक समयाङ्कनमा आधारित सौर्य पात्रो हो । यो ग्रेगोरियन पात्रो (अङ्ग्रेजी पात्रो) भन्दा ५७ वर्ष ८ महिना १५ दिन अगाडि छ । यस पात्रो अनुसार वर्षको आरम्भ नेपालमा बैशाख महिनाको पहिलो दिनबाट हुन्छ भने भारतमा चैत्र महिनाको पहिलो दिन । विक्रम सम्वत् सूर्यसँग सम्बन्धित भएकाले विक्रम सम्वत् लाई सौर्य पात्रोमा आधारित पात्रो भनिएको हो । यस सम्वत् सूर्य सँग सम्बन्धित भएकाले यस पात्रोमा सूर्य ग्रह नक्षत्रका नाम पनि महिनाहरूसँग सम्बन्धित छन् । राजा विक्रमादित्यले आरम्भ गरेको विक्रम सम्वत्को नेपालमा आधिकारिक रूपमा चन्द्र शमशेरको कार्यकाल देखि प्रचलनमा आएको हो ।
नेपाल सम्वत्
नेपाल सम्बतको आरम्भ शंखधर साख्वाले गरेका थिए । नेपाल सम्बत विस‌ं ९३६ र ईसं २० अक्टोबर ८७९का दिन भक्तपुरका राजा राघब देवको आज्ञामा नेपालको कार्यालहरूमा चलाईएको थियो । नेपालमा औपचारिक रूपले यो सम्बत चन्द्रसम्शेर राणाको कार्यकालसम्म प्रचलनमा रह्यो । यो सम्बतको चन्द्रमासमा आधारित पात्र अनुसार पहिलो दिन म्ह पूजा कार्तिक शुक्ल पक्ष प्रतिपदा (कछलाथ्व पारु)को दिनमा हुन्छ भने सौर्यमासमा आधारित पात्र अनुसार पहिलो दिन कछला १ (अक्टोबर २०)को दिनमा हुन्छ । यस दिन विशेषत: नेवार समुदायले न्हुदँ अर्थात नयाँ वर्षको रूपमा मनाउने गर्दछन् ।
ल्होसार
ल्होसार तामाङ, शेर्पा, गुरुङ, थकाली आदि जातीले नयाँ वर्षको आरम्भको रूपमा मनाउने पर्व हो । 'ल्होछार' शब्दमा 'ल्हो' को अर्थ वर्ष वा साल हुन्छ भने 'छार' वा 'सार'को अर्थ नयाँ भन्ने हुन्छ । यसैले ल्होसारको अर्थ 'नयाँ वर्ष वा नयाँ साल भन्ने बुझिन्छ । ल्होसार मनाउने समुदायले यस्ता 'ल्हो' अर्थात वर्ष बाह्रवटा भएको विश्वास गर्छन् । बाह्र वर्षको नाम पशुपंछी र जीवजन्तुका नामबाट राखिएको हुन्छ । जस्तो : मुसा, गाई, बाघ, बिरालो, गरुड, सर्प, घोडा, भेडा, बाँदर, चरा, कुकुर, सुँगुर वर्ष । बाह्र वर्ष समाप्त भए पछि फेरि उही नाम दोहोर्याएर वर्ष गनिन्छ । यसरी यस समुदायले बाह्र वर्षो एक युगको परिकल्पना गरेको हुनसक्छ ।
येले सम्वत्
येले सम्वत् अनुसार माघे संक्रान्तिका दिन नयाँ वर्ष मनाइने गरिन्छ ।
इस्वी सम्वत्
इस्वी सम्वत् ग्रेगोरियन क्यालेन्डर वा क्रिश्चियन क्यालेन्डरमा आधारित साल हो । यसमा जनवरी १ तारिखको दिनमा नयाँ वर्षको आरम्भ हुन्छ । यो दिन विशेष ईसाई धर्मालम्बीहरूले नयाँ वर्षको रूपमा मनाउने भए तापनि हिजोआज विश्वका प्राय सबै देशहरूमा नयाँ वर्ष मनाउने गरिन्छ ।
अन्य देशहरूमा नयाँ वर्ष
विभिन्न देशमा नयाँ वर्ष मनाउने तरिका आ-आफ्नै रहेका छन् । केही देशमा नयाँ वर्ष कसरी मनाइन्छ भन्ने कुराको जानकारी निम्न छन् ।
रसायन शास्त्र
रसायनशास्त्रको अध्ययनको क्षेत्र
रसायनशास्त्रको अध्ययनको क्षेत्र व्यापक छ, तल दिइएका चित्र सँग यसका कुनै अनुमान हुन सक्छ :
रसायन विज्ञानको क्षेत्र अरु विज्ञानहरूको समन्वयको कारण प्रति दिन विस्तृत हुदै गइरहेको छ। फलत: आज हामी भौतिक एवं रसायनभौतिकी, जीव रसायन, शरीर-क्रिया-रसायन, समान्य रसायन, कृषि रसायन, आदि अनेक नवीन खोज तथा कार्यहरु पर्दछन् ।
रामवरण यादव
'''डा. रामवरण यादव''' (जन्म २००४ साल माघ २२ गते) नेपालको प्रथम तथा भूतपूर्व राष्ट्रपति हुन। उनी २०६५ साउनमा निर्वाचित भएका नेपालका प्रथम राष्ट्रपति हुन । उनले यस अघि स्वास्थ्य मन्त्रीको रूपमा र नेपाली काँग्रेस पार्टीको महासचिवको रूपमा सेवा गरे ।
यादव बिसं २०४७ देखि २०५० सम्म नेपाली कांग्रेसको सरकारमा स्वास्थ्य राज्यमन्त्री थिए । उनी बिसं २०५६ मा निर्वाचनमा नेपाली कांग्रेसको उम्मेद्वारको रूपमा प्रतिनिधि सभाको लागि निर्वाचित भएका थिए। उक्त निर्वाचन पछि उनी स्वास्थ्यमन्त्री भए । वि.सं. २०६४ बैशाखमा, यादवको जनकपुर स्थित निवासमा जनतान्त्रिक तराई मुक्ति मोर्चाका लडाकुहरूले आक्रमण गरे। उनीहरूले घरमा कब्जा गरेको एउटा सूचना दिए, यसमा आफ्नो झन्डा फहराए र एउटा बम राखे । बि.सं २०६४ चैत्रको संविधान सभा निर्वाचनमा यादवले धनुषा ५ संसदीय क्षेत्रमा प्रतिस्प्रधा गरे । १०,३९२ मत प्राप्त गरेर त्यो स्थान जिते । पहिलो चरणमा भएको निर्वाचन स्तगित भएपछि, २०६५ साउन ६ मा पुन दोस्रो चरणको निर्वाचन गराईयो । यस दोस्रो चरणको निर्वाचनमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)का उमेद्वार राम राजा प्रसाद सिंहलाई २८२ हराउदै उनी नेपालका प्रथम राष्ट्रपतिको रूपमा निर्वाचित भए । उनले संविधान सभा खसेको ५९० मत मध्ये ३०८ मत पाएका थिए । उनले बि.सं २०६५ साउन ८ गते नेपालको प्रथम राष्ट्रपतिको रूपमा शपथ ग्रहण गरे । प्रधान न्यायाधीश केदारप्रसाद गिरीले उनलाई राष्ट्रपति भवन शितल निवासमा पद र गोपनीयताको शपथ दिलाए । शपथ ग्रहण समारोहमा तत्कालिन प्रधानमन्त्री गिरिजा प्रसाद कोइराला लगायत अन्य महानुभवहरू उपस्थित थिए। उनले पनि उपराष्ट्रपति परमानन्द झालाई शपथ गराए ।
व्यक्तिगत जीवन
रामबरण यादवकाको जन्म २००३ माघ २२ गते थानी यादव र राम रति यादवको सन्तानको रूपमा भएको थियो । उनको विवाह जुलेखा यादव सँग भएको थियो। यादवको श्रीमती १९८३ मा मृत्यु भएको थियो । उनका सन्तानहरूमा दुई छोरा (डा. चन्द्रमोहन यादव र ई.चन्द्रशेखर यादव) र एउटी छोरी (अनीता यादव) हुन । यादव अहिले शीतल निवासमा छोरा (चन्द्रमोहन यादव) र छोरी (अनीता यादव)को साथ बस्छन्। उनका कान्छा छोरा (चन्द्रशेखर यादव) संयुक्त राज्य अमेरिकामा छन ।
राजनीतिक जीवन
रामवरण यादव बिद्यार्थी हुँदा देखि नै उनको राजनीतिक जीवनको शुरुवात भयो । उनी भारतको कलकत्तामा चिकित्साशास्त्रको बिद्यार्थी हुँदा त्यस समयमा भारतमा स्व-निर्वासनमा रहेका विश्वेश्वर प्रसाद कोइराला, गणेशमान सिंह, सुवर्ण शम्सेर राणा, पुष्पलाल श्रेष्ठ र सरोज कोइराला जस्ता नेपाली राजनीतिज्ञहरूसँग उनको भेट भयो । यिनै नेताहरूबाट प्रभावित भएर यादव राजनीतिक क्षेत्रमा प्रवेश गरे । उनी वि.सं. २०३७ मा नेपालमा बहुदलीय प्रजातन्त्रको लागि भएको आन्दोलनमा सक्रिय रूपमा लागि परे। चिकित्सकको रूपमा अभ्यासरत रहँदा उनीले आफुलाई नेपाली काँग्रेसको सक्रिय कार्यकर्ताको रूपमा राजनीतिमा स्थापित गराए । बि.सं. २०३७ देखि २०३९ सम्म उनले तत्कालीन प्रधानमन्त्री विश्वेश्वर प्रसाद कोइरालाको निजी चिकित्सकको रूपमा काम गरे ।
रामवरण यादव बि.सं २०४७ साल अघि भएका प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा सक्रिय रूपमा लागि परिरहे । त्यस आन्दोलन क्रममा उनले नौ महिना सम्म जेलमा बिताए। बि.सं २०४७ सालमा बहुदलीय प्रजातन्त्र घोषणा भएपछि भएको प्रतिनिधि सभाको चुनावमा उनी धनुषा जिल्लाको क्षेत्र नं. ५ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा उठे र विजयि पनि भए । उनी बि.सं २०४८ देखि २०५१ सम्म नेपालका स्वास्थ्य राज्यमन्त्री भए । उनले पुन: बिसं २०५६ देखि २०५८ सम्म नेपालका स्वास्थ्य मन्त्रीको कार्यभार सम्हाले । रामवरण यादवले नेपाली काँग्रेस पार्टीमा धेरै जिम्बेवारीपूर्ण पदहरू निर्बाह गरिसकेका छन । उनी १५ वर्ष केन्द्रीय कार्यसमितिको सदस्यको रूपमा साथै संसदीय बोर्डका सदस्य र पार्टीको अनुशासन समितिका सदस्य थिए । राष्ट्रपति हुनु पूर्व उनी नेपाली काँग्रेस पार्टीका महासचिव थिए ।
बौदीकाली गाउँपालिका
बौदीकाली गाउँपालिका नवलपुुर जिल्लामा अवस्थित छ । विसं २०७३ सालमा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले ७४४ स्थानीय तह लागू गर्दा नवलपरासी जिल्लामा साविकका जौवारीको (१-३) वडाहरू, मिथुकरम, डेढगाँउ, रकुवा, रुचाङ र नरम  गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर बौदीकाली गाउँपालिका घोषणा गरिएको हो । बौदीकाली गाउँपालिकको कूल जनसङ्ख्या १५,७३४ रहेको छ ।
भौगोलिक अवस्थिति
बौदीकाली गाउँपालिकाको क्षेत्रफल ९१.८७ वर्गकिलोमिटर रहेको छ । यो गाउँपालिका ६ वडामा विभाजन गरिएको छ । यसको सीमाना पूर्वमा बुलिङटार गाउँपालिका पश्चिममा पाल्पा जिल्ला उत्तरमा तनहुँ जिल्ला तथा दक्षिणमा हुप्सेकोट गाउँपालिका रहेका छन् ।
आदितमारी उपजिल्ला
आदितमारी बङ्गलादेशको लालमनिरहाट जिल्लाको एक उपजिल्ला हो। यो उपजिल्ला रङ्पुर विभाग अन्तर्गत पर्दछ।
भूगोल
आदितमारी उपजिल्ला बङ्गलादेशको पूर्वी मध्ये भागमा पर्छ भने यो उपजिल्ला २५°५१' देखि २६°०३' उत्तर अक्षांश र ८९°१७' देखि ९९°२८' पूर्वी देशान्तरणमा अवस्थित छ। आदितमारी उपजिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये १९५.०३ वर्ग किलोमिटर ओगटेको छ। यस उपजिल्लालाई भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यले उत्तर, गङ्गाछाडा र लालमनिरहाट सदर उपजिल्लाले दक्षिण, लालमनिरहाट सदरउपजिल्लाले पूर्व र कालीगञ्ज उपजिल्लाले पश्चिमबाट घेरेको छ। धरला र टिस्टा यस जिल्लाका प्रमुख नदीहरू हुन्।
इतिहास
बङ्गलादेश मुक्ति अभियान सन् १९७१ अप्रिल ४ का दिनबाट देश व्यापी रूपमा शुरू भएको थियो भने तात्कालिक समयमा यस उपजिल्ला क्षेत्र ६ मा अवस्थित थियो। ४ अप्रिल १९७१ का दिन पाकिस्तानी सेनाले यस उपजिल्लामा अचानक आक्रमण गरी थुप्रै घरटहराहरूमा पूर्णतया आगजनी गरेका थिए जसका कारण थुप्रै मात्रामा क्षति पुगेको थियो। पाकिस्तानी सेनाले पछि आदितमारि रेलवे स्टेसनको पूर्वी छेउमा रहेको लालपुरका थुप्रै सर्वसाधारणहरूको सामूहिक हत्या गरेका थिए। आदितमारि उपजिल्ला ६ डिसेम्बर १९७१ का दिन स्वतन्त्र भएको थियो।
जनशाङ्खिकि
जिल्ला विभाग प्रतिवेदनका अनुसार यस जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या २०३७४२ रहेको छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या १०३३१६ छ भने महिलाको जनसङ्ख्या १००४२६ रहेको छ। धर्मका आधारमा यस जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १६७६०७  छ भने हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ३५९७३ छ। त्यस्तै गरी बुद्ध धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ३७ र अन्य धर्मका मानिसहरूको जनसङ्ख्या १३५ रहेको छ। यस जिल्लामा ५२५ मस्जिद, ८० हिन्दु मन्दिर र १ चिहान रहेका छन्। खेतु महम्मद सरकार जामे मस्जिद, शेर महमुद जामे मस्जिद, शरानामती शिवआश्रम आदि यस उपजिल्लाका लोकप्रिय धार्मिक स्थलहरू हुन्। यस उपजिल्लाका ८९.७४% जनसङ्ख्याले शुद्ध पिउने पानीका लागि पानी तान्ने मोटर र धारोको प्रयोग गर्दै आएका छन् भने ०.१६% ले पोखरी, ०.३७% ले टुटी र ९.७३% ले अन्य माध्यमबाट पानीको प्रयोग गर्दै आएका छन्। यस उपजिल्लाका धाराका पानीहरूमा आर्सनिकको कमी रहेको पाइएको थियो। यस उपजिल्लाको कुल घरहरू मध्ये ४२.६९% घरहरूमा अझै पनि सुविधा सम्पन्न अर्थात पक्की सौचालय सुविधा रहेको छैन।
अर्थतन्त्र
यस जिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती हो जसमा जिल्लाकै ७७.३२% मानिसहरू संलग्न छन्। यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै २.४०% मजदुरीमा, उद्योग तथा व्यापारमा ०.३६% वाणिज्यमा ९.५५%, सञ्चार र यातायातमा २.३१%, निर्माण क्षेत्रमा ०.४८%, सुविधामा ३.२६%, धार्मिक सेवामा ०.२३%, वैदेशिक रोजगारी तथा भाडामा ०.२८% र अन्यमा ३.८१% रहेका छन्।
प्रशासन
प्रशासन रङ्पुर सङ्घको सन् १७६९ मा इष्ट इण्डिया कम्पनीको प्रशासनलाई सजिलो बनाउन स्थापना भएको थियो। यस सङ्घ अन्तर्गत फुरुनबाडी थानको गठन भएको थियो जुन सन् १८७२ मा कालीगञ्जमा सारिएको थियो। आदितमारी थानाको स्थापना सन् १९८० मा कालीगञ्ज थानको केही अंश समावेश गरी भएको थियो भने सन् १९८३ नोभेम्बर ७ का दिन यसलाई उपजिल्लामा परिणत गरिएको थियो।
शिक्षा
यस जिल्लाको कुल साक्षरता दर ३९.८% रहेको छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता ४५.७% छ भने महिलाको साक्षरता दर ३३.८% रहेको छ। यस उपजिल्लामा ३ क्याम्पस, ३८ माध्यमिक विद्यालय, १०७ प्राथमिक विद्यालय र ३८ मदरसाहरू रहेका छन्। यस जिल्लाका केही उत्कृष्ट शिक्षण संस्थाहरू यस प्रकार छन्; आदितमारि डिग्री क्याम्पस (सन् १९९१), सापटीबाडी डिग्री क्याम्पस (सन् १९९२), आदितमारि कान्तेश्वरी बरमान कन्या माध्यमिक विद्यालय तथा क्याम्पस (सन् १९८६), महेशकोछा इएम विद्यालय (सन् १९३१), आभदाई गिरिजा शङ्कर उच्च विद्यालय (सन् १९४२), आदितमारी गिरिजा शङ्कर उच्च विद्यालय (सन् १९४२), कुमडीरहाट एससी बहुभाषिक उच्च विद्यालय (सन् १९४९), सापटीबाडी उच्च विद्यालय (सन् १९५६), भेलाबाडी उच्च विद्यालय (सन् १९६०), उत्तर गोभदा दाखिला मदरसा (सन् १९८६) आदि।
भोको पुस्ता
भूखा पीढी ( Hungryalism ) बांग्ला भाषा का एउटा साहित्य आन्दोलन होळ् १९६१मा मलय रायचौधुरी आन्दोलनका श्रीगणेश गरे।
नेपाली लङ्गुर
नेपाली लङ्गुर नेपालमा पाइने लङ्गुरको एक प्रजाति हो ।
अङ्ग (जीव विज्ञान)
जीवविज्ञानमा, अङ्ग भनेको जीवको शरीरमा रहेका तन्तुहरूको योगबाट बनेको संरचनात्मक एकाई हो।
इन्डिया समर
इण्डिया समर (जन्म २५ अप्रिल १९७५) एक अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन् ।
मुनुवा
मुनुवा नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको सेती अञ्चल, कैलाली जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिती हो।
कोन्कणा सेन शर्मा
कोंकणा सेन शर्मा (কঙ্কনা সেন শর্মা कोंग्कोना शेन शोर्मा, हिन्दी: कोंकणा सेन शर्मा), को जन्म ३ डिसेम्बर १९७९ मा भएको थियो, उनी एक भारतीय अभिनेत्री हुन् । उनी फिल्म निर्माता र अभिनेत्री अपर्णा सेनकी छोरी हुन् । शर्मा मुख्यतया भारतीय कलागृह र स्वतन्त्र चलचित्रहरूमा देखिने गरेकी छिन् । आफ्नो अभिनय क्षेत्रमा उनको उपलब्धिहरूले उनलाई समकालिन समानान्तर भारतीय चलचित्रको एक उत्कृष्ट अभिनेत्रीको रूपमा स्थापित गरेको छ ।
मितेरी डेभलपमेण्ट बैंक
मितेरी डेभलपमेण्ट बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "ख वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो विकास बैँक हो।
स्वधर्म
सम्पुन सस्त्र र गिताको सारलाई सबै ले बुझने गरी श्री शिवपुरीबाबाबात सरलिकरन् गरी आफ्न सिस्यहरूलाई दिनुभएको शिक्षा हो स्वधर्म विस्तृत व्याख्या - ३ अनुशासनहरू शारिरिक वा पहिलो अनुशासन अनुसार त्यस व्यक्तिले आफ्ना कर्तव्यहरू (कर्म) मात्र गर्दछ। अर्थहिन वा बिनासितैका कर्महरू (अकर्म) गर्दैन र हानि हूने कर्महरू (विकर्म) छुदैछूदैन। अर्थात गर्न नहुने काम गर्दैन र गर्नुपर्ने काम अवश्य गर्छ।
अटिज्म
चिकित्सकीय भाषामा मस्तिष्कको विकासका बेला हुने विकारको कारण सामाजिक संबन्ध तथा सञ्चार (कुराकानी र व्यवहार)मा देखिने सुस्तता लाई अटिज्म स्प्रेक्टम डिजअर्डर (एएसडी) भनिन्छ । अटिज्म रोग नभएर एउटा अवस्था हो ।
स्वभावजन्य असामान्यता, सामाजिक अन्तरक्रियामा कमी र सञ्चार/सम्वादमा अभाव अटिज्मका तीन प्रमुख पहिचान हुन् । बच्चामा यस्ता तीनवटै स्वभाव देखिए अटिज्म वा अटिज्म स्प्रेक्टम डिजअर्डर भनिन्छ ।विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्लुएचओ) का अनुसार प्रत्येक दस हजार बालबालिकामध्ये २१ जना सम्ममा अटिज्म देखिन्छ । अमेरिका स्थित सेन्टर फर डिजिज कन्ट्रोल एन्ड पि्रभेन्सन (सिडिसी) का अनुसार ८८ मध्ये एकजना अटिज्म स्प्रेक्टम डिजअर्डर (एएसडी)बाट पीडित हुन्छ । यो आकलन सन् नब्बेको दशकमा गरिएको भन्दा बढी हो । अटिज्मग्रस्त बालबालिकालाई दिनचर्यामा अभिभावकको सहयोग आवश्यकता पर्छ ।जीवनभरि कायम रहने यस्तो विकारलाई निको पार्ने कुनै ठोस उपचार छैन | जटिल स्नायुको विकाससँग सम्बन्धित विकलांगता अर्थात् अटिज्मले मस्तिष्क कर्ममा प्रभावित गर्छ । दुईजना अटिज्म प्रभावित बालबालिकामा उस्ता उस्तै लक्षण भने देखिँदैन ।
एक वर्षको हुँदा पनि तोतेबोली बोल्दैन
एक वर्षको भए पनि कुनै शव्द बोल्ने प्रयास गर्दैन
एक वर्षमा समेत कुनै हाउभाउ प्रकट नगरे
१६ महिनाको भए पनि शब्द छुटयाएर बोल्न नसके
दुई वर्षको हुँदा समेत दुई शब्दको वाक्य बोल्न नसके
ट्रिग्भे ली
ट्रिग्भे ली  संयुक्त राष्ट्र सङ्घका पहिलो महासचिव हुन्। उनी नर्वेका नागरिक थिए। २ फेब्रुअरी १९४६ देखि १० नोभेम्बर १९५२ सम्म संयुक्त राष्ट्र सङ्घका महासचिव थिए। स्केन्डिनेभियाबाट पहिलो महासचिव थिए। उनले यस पदबाट राजिनामा दिए।
एकोद्दिष्ट श्राद्ध
पितृको मृत्यु भएको तिथिमा गरिने श्राद्धलाई एकोद्दिष्ट श्राद्ध | यस श्राद्धमा जसको तिथि हो उसलाई मात्र आधार वनाएर श्राद्ध गरिन्छ, उसलाई मात्र पिण्ड दिइन्छ| यस बिपरित पार्वण श्राद्ध आफ्ना पितातर्फका तीनपुस्ता र मावलीतर्फका तीनपुस्तालाई पिण्ड दिइन्छ। विभिन्न जाति सम्प्रदायमा तीन पुस्ताभित्रका जेष्ठ मध्यम, कनिष्ठ पितामह, काका, मामालगायतलाई पिण्ड दिइने गरेको पाइन्छ।
पश्चिमा लङ्गुर
पश्चिमा लंगुर नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।
हाट
निश्चित समयको अन्तरालमा कुनै ठाउँमा हुने व्यापारिक जमघटलाई हाट भनिन्छ। हाट नेपालका पूर्वी पहाडी जिल्लामा बढी प्रचलनमा रहेको छ। यहाँका बजारहरूमा हरेक हप्ता अथवा हरेक पन्ध्र दिनमा हाट लाग्ने व्यवस्था मिलाईएको हुन्छ।
महेशपुर, बारा
महेशपुर, बारा बारा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
अमरापुरी
अमरापुरी गा.बि.स नवलपरासी जिल्लामा अवस्थित छ। यहा ९ ओटा वाड हरू छन् यहाको सबै भन्दा ठूलो वाड ५ नम्बर् हो । लक्ष्मी उच्च मा.बि यहाको सबै भन्दा ठूलो स्कूल् हो ‌।
तिनाउ मिसन डेभलपमेन्ट बैंक
तिनाउ विकास बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "ख वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो विकास बैँक हो।
हिमाली मुसा
हिमाली मुसा नेपालमा मात्र पाइने मुसाको एक प्रजाति हो ।
दामुपालको शिलालेख
दामुपालको शिलालेख दैलेख जिल्लाको दुल्लु नगरपालिकामा पर्ने कृतिखम्ब बजारमा कीर्तिस्तम्भको साथमा राखिएको छ। यो शिलालेखस्तम्भ पश्चिम नेपालको इतिहासमा सर्वाधिक विवादित रहेको स्तम्भ हो। यो स्तम्भ एक अभिलेखस्तम्भ नभएर वीरस्तम्भ हो। यो स्तम्भलाई विक्रम सम्वत  २०१२ सालमा दुल्लु बाहुनगाउँका गणेशबहादुर शाहको घरपछाडिबाट शरणसिंह सार्की, चुसो सार्की र वीरसिंह सार्कीको सहयोगमा हालको स्थानमा राखिएको विवरण योगी नरहरिनाथको इतिहास प्रकाश दोस्रो अङ्क पहिलो भाग २०१३ पृष्ठ २२४ मा उल्लेख गरिएको छ। त्यही पुस्तकमा यसमा उत्कृण गरिएको अभिलेख समेत पहिलो पटक प्रकाशित गरिएको छ। नेपाली भाषामा उत्कृण गरिएको ६ पंक्तीको अभिलेखमा यसको तिथिमिति अझैँ पनि एकीन हुन सकेको छैन।
स्तम्भमा उत्कृण गरिएका शब्दहरू
यस स्तम्भमा उत्कृण गरिएको अभिलेखलाई तल लेखिएबमोजिम पढिएको छ। --(योगी नरहरिनाथको इतिहास प्रकाश दोस्रो अङ्क पहिलो भाग, २०१३, पृष्ठ २२४) --(डिल्लीराज शर्मा, पश्चिम नेपालको मुर्ति तथा वास्तुकला, २०५८ पृष्ठ १०६) --मोहन प्रसाद खनाल, नेपाली भाषाको हजार वर्ष, २०६८ पृष्ठ ७६ (अ.सं. १८) सरसर्ति हेर्दा यस स्तम्भमा तिथिमिति लेखिएको देखिदैन र अन्य विद्वानहरूले पनि यस कुराको पुष्ट्याई गर्नुभएको छैन। पूर्णप्रकाश नेपाल 'यात्री' ले राजा गगनिराजको यात्रा नामक किताबमा यस अभिलेखमा "ओं (मणि) पद्मे हुं।..... दामुपाल भुपाल रेख भई। किष्णु अडैको भाइ सउंपाल अडै सा (के) ९०३ पढेको आधारमा नेपाली भाषामा लेखिएको पहिलो अभिलेखस्तम्भको रूपमा व्याख्या गरिदिएकाले यसको प्राचीनतामा विवाद उत्पन्न हुन गएको छ।
वास्तविकता
यस स्तम्भमा उत्कृण गरिएको र त्यसको भाषा लिपि विशुद्ध रूपमा पूर्व-मध्यकालिन नेपाली भाषा मानिन्छ। अहिले स्तम्भमा उत्कृण गरिएको अभिलेखको माथिल्लो भाग समाप्त भइसकेको छ भने तल्लो भागमा उत्कृण गरिएका र बाँकी रहेका केही हरफहरू मात्र देख्न र पढ्न सकिन्छ। विभिन्न विद्वानहरूले विभिन्न समयमा गरेको अध्यायन अनुसान्धान यस स्तम्भको तिथिमितिमा एकरूपता नभए तापनि यो स्तम्भमा उल्लेख गरिएको पाल शब्दका सम्बन्धमा भने सबैको एक मत रहेको छ। यस स्तम्भमा योगी नरहरिनाथले सुपाल र राजपालको नाम पढेका छन्। पूर्णप्रकाश नेपाल "यात्री" ले दामुपाल, भुपाल, र साउँपालको नाम पढेका छन्। यसैगरी इतिहास तथा संस्कृति प्राध्यापक डा. डिल्लीराज खनालले यसमा दासुपाल र साउँपालको नाम पढेका छन्।
महत्त्व
तिथिमितिका सम्बन्धमा विद्वानहरूका बीच मत भिन्नता देखिए पनि स्तम्भमा उत्कृण गरिएको पाल शब्दले यसको निर्माणकाल पहिल्याउने प्रसस्त आधारहरू अझैँ जीवित रहेका छन्। उक्त शब्दले यो स्तम्भ खस मल्लकाल अघि नै निर्माण भएको हो की भन्ने बोध गराउँछ। यो अवस्थामा यस स्तम्भको स्थापना शाके ९०३ मा भएको हो अथवा अघि पछि भएको हो भन्ने निचोड निकाल्नु जरुरी छ। यदी यो स्तम्भलाई शाके ९०३ कै मान्ने हो भने नेपाली भाषाको विकास कत्युरी शाषणकालमा नै भइ सकेको थियो भन्ने सङ्केत मिल्छ। कर्णाली प्रदेशमा खस मल्लहरूले जग बसाल्नु पूर्व नेपालको पश्चिमी भु-भाग लगायत भारतको कुमाउँ र गढवाल समेतका क्षेत्रहरू कत्यूरीहरूको अधिनमा रहेको थियो। राज्यको शाषण केन्द्र भारतको उत्तराखण्डमा पर्ने कात्तिकेयपुर अथवा जोशीमठमा रहेको थियो। कत्यूरी वंशका पहिला राजा भनेर ललितसुरलाई मानिएको भएपनि कत्यूरी वंशावलीले ललितसुर भन्दा पहिले वसन्तनको नाम उल्लेख गरेको छ। कत्यूरी राजा ललितसुरले सन् ९४५ देखी सन् ९६० (विक्रम सम्वत १००२ देखी विक्रम सम्वत  १०१७) सम्म यस क्षेत्रमा शासन गरेका थिए। कत्यूरी वंशलाई हिमालय क्षेत्रमा राज्य गर्ने प्रथम राजवंश समेत भनिएको छ। तिब्बतका शासक श्रोङचोङ गम्पोको शासनकालपछिको राजनीतिक विखण्डनका कारण तिब्बत क्षेत्र कमजोर भएको कारण कत्यूरीहरूले आफ्नो अधिकार हिमालय क्षेत्रमा विस्तार गर्ने मौका पाएको थिए। यो कत्यूरी राजाहरूको समय विक्रम सम्वत  ११०७ सम्म मात्र कायम रह्यो। लगभग यसै समयमा तराइ प्रदेशमा पाल राजाहरूको शासन कायम रहेको थियो। यी पाल राजाहरू मध्य भोजपाल प्रथम (विक्रम सम्वत ८९३-९४९), महेन्द्रपाल (विक्रम सम्वत ९४९-९७१) र मोहनपाल (विक्रम सम्वत  ९७१-१००२) सम्मले शक्तिशाली राजाको रूपमा शासन गरेका थिए। कत्यूरी राजा बसन्तनले राज्य विस्तारको क्रममा यिनै पाल राजाहरूको सहायता लिएर तिब्बतीहरूमाथि विजय प्राप्त गरेका थिए। डोटीको वंशावलीमा कत्यूरी वंशका ३९ पुस्ताले यो क्षेत्रमा शासन गरेका थिए भन्ने देखिएको छ भने कुमाउमा पर्ने अस्कोटको वंशावलीमा ५१ पुस्ताको नाम उल्लेख गरिएको छ। डोटीको वंशावलीका अनुसार पालवंशी राजाका ३६औँ पुस्ताका राजा त्रिलोक पालका दुईवटा छोराहरू भएका थिए। तिनमा जेठा निरन्जन देव डोटीमै बसे भने कान्छा अभयपाल अस्कोटमा बसे। यसै वंशवालीका शक्तिशाली राजा अजयपालले डोटी प्रदेशको राजधानी डडेलधुरा जिल्लाको अजयमेरु गा.वि.स अन्तर्गत पर्ने अजयमेरु कोटको इतिहास अझैँ पनि भग्नावस्थामा यत्रतत्र छरिएर रहेको पाइन्छ। विक्रम सम्वत १३०८ मा मात्र अशोक चल्लले कत्यूरीहरूको भूमीमाथि विजय पाएका थिए। यो स्तम्भ यिनै पाल राजाहरूमध्य कसैले स्थापना गरेको हुनुपर्छ भन्ने मान्ने आधार देखिएको छ। यो स्तम्भमा उत्कृण भएका पंक्तीहरूलाई विद्वानहरूले आफ्नो आफ्नो अध्यायनमा ५ वटा नामहरू पढेका छन्। ति नामहरू सुपाल, राजपाल, भुपाल, दामुपाल र साउँपाल तथा भाइ ३ पनि पढेका छन्। कर्णाली प्रदेशको उत्तर तर्फका गेंलावंशी आदिपाल देखी जीवपाल सम्मका १६ वटा राजाहरूलाई आदित्यवंशी पाल भनिएको छ। सिंजाका राजा पृथ्वी मल्लको दुल्लुस्थित कीर्तिस्तम्भमा एक तर्फको पाटोमा आदीपाल देखीका राजाहरूको नाम उल्लेख गरिएको छ भने अर्को पाटोमा नागराजको वंशवृक्ष उल्लेख गरिएको छ।  यसरी उल्लेख गरिएका पाल राजाहरूकै क्रममा नवौँ पुस्तामा रहेका सोमपालको नाम यो स्तम्भमा उतकृण गरिएको साउँपालसँग मेल खाने भएकाले यो स्तम्भको ऐतिहासिक पक्ष अझैँ उजागर हुन सकेको छैन। गहन अध्यायन र अनुसन्धानको अभावमा यो स्तम्भको वास्तविकता अझैँ अनउत्तरीत रहेको छ। तै पनि हाल सम्म यो स्तम्भलाई नेपाली भाषाको पहिलो शिलालेख भनेर भनिएको छ।
हालको अवस्था
अहिले दैलेख जिल्लाको भौतिक विकासका क्रममा दुल्लु-साहुबाडा सडक निर्माण भएको छ। यो स्तम्भ त्यस सडकको किनारामा पर्न गएको छ भने ढल निर्माण गर्दा यो स्तम्भ रहेको ठाउँमा नै ढल बनाउनु पर्ने छ। सडक निर्माणकै क्रममा गह्रौं वस्तुहरू अस्तम्भमा पर्न गएर भाँचिने र बाँँकी रहेका अभिलेखहरू पनि मेटिने सम्भावना रहेको छ। सडक कालो पत्र गर्दा स्तम्भमाथि कालो पत्रको झोल खस्न सक्ने र सार्वजनिक सवारी साधनहरू चल्दा धुवाँले स्तम्भको अभिलेखमाथि असर पर्ने प्रवल सम्भावना छ। यसै सन्दर्भमा होरिटेज नेपालले यसको संरक्षण सम्वर्द्धनका निम्ती राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय जनमत सृजना गर्नकालागि इन्टरनेट मार्फत प्रचार प्रसार गरिनुका साथै विक्रम सम्वत. २०६८ साउन २४ गते काठमाडौँको धुम्बराहीमा दैलेखी जनताहरूका बीच बृहत अन्तरक्रिया कार्यक्रमको आयोजना गरेका थियो। त्यस कार्यक्रममा पूर्णप्रकाश नेपाल "यात्री", प्रा. दिनेशराज पन्त, प्रा. डा. टेकबहादुर श्रेष्ठ, डा. जयराज पन्त, नेपाल सरकारको पुरातत्व विभाग (नेपाल)का पुरातत्त्वविद् प्रकाश दर्नाल र रामबहादुर कुँवर लगायत दैलेख जिल्लाका सबै राजनीति पार्टीहरूको अग्रज समेतको उपस्थिती रहेका थियो। कार्यक्रमको समाप्ती पश्चात पुरातत्त्व विभागले दैलेख जिल्ला विकास समितिलाई अनुरोध गरी यस स्तम्भको क्षेत्र भित्र पर्ने दुल्लु-साहुबाडा सडक निर्माण कार्य रोकिएको थियो। तर अहिले रोड निर्माण भैसकेको छ। स्तम्भलाई फलामे ग्रिलबारले घेरेर राखेको छ। सडकको ढल निर्माण भएको छैन यदी ढल निर्माण भएमा यो स्तम्भ उक्किने सम्भावना रहेको छ।
पिँडालु
पिंडालु (वैज्ञानिक नाम:Colocasia ; अन्य नाम: कर्कलो, पाप्रो, पंड्यालु, गडरी, अरबी) तरकारीको लागि खेती गरिने वनस्पती हो । यसको डाँठ, पात तथा जरा सबै तरकारीको रूपमा उपयोग गर्न सकिन्छ। यसको बिउ आलु जस्तै माटो मुनी फल्दछ।
वर्गीकरण
यो अङ्ग्रेजी Araceae परिवारमा पर्छ ।
राखुभगवती
नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र धवलागिरी अञ्चलको म्याग्दी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
आभ्युदयिक श्राद्ध
Pitri Paksha
मोहन्याल गाउँपालिका
मोहन्याल गाउँपालिका नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेशको कैलाली जिल्लामा पर्ने एक गाउँपालिका हो।दशौँ राष्ट्रिय जनगणना २०५८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३९१७ रहेको थियो भने यस गाविसमा ६१४ घरधुरी रहेका थिए।
राइजिङ्ग डेभलपमेण्ट बैंक
राइजिङ्ग डेभलपमेण्ट बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "ख वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो विकास बैँक हो।
अरून क्ल्यानसे
अरून क्ल्यानसे ( जन्म १२ फेब्रुअरी १९८६) न्युजिल्याण्डको राष्ट्रिय महिला फुटबल टिम तथा लिभरपुल लेडिज फुटबल क्लबकी गोलरक्षक हुन ।
शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरूवा रोग अस्पताल
शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरूवा रोग अस्पताल काठमाडौँमा अवस्थित एक अस्पताल हो। यस अस्पतालमा हाल रूघाखोकी, पखाला, हैजा देखि रेबिज सम्मका विभिन्न सरुवा रोगको उपचार हुने गर्दछ।
यस अस्पतालमा जनरल मेडिसिन, रेबिज क्लिनिक, आर्ट क्लिनिक, प्याथोलोजी ल्याब, क्षयरोग तथा डट्स क्लिनिक, महामारी सेवा, टीकाकरण, इपीएस र अन्य सेवाहरू समेत उपलब्ध छन्।
शुक्रराज अस्पतालको स्थापना कोलेरा अस्पतालको नाममा वि सं १९९० सालमा भएको थियो। यसैलाई विक्रम सम्वत् २०३४ सालमा सरुवा रोग अस्पताल नामाकरण गरियो। त्यसपछि विक्रम सम्वत् २०५३ जेठमा टेकु अस्पताल र विक्रम सम्वत् २०५३ माघदेखि शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पताल नामाकरण भएको हो ।
परमानन्द झा
परमानन्द झा (जन्म: सन् १९४४) नेपालको पहिलो उपराष्ट्रपति र सर्वोच्च अदालतको भुतपूर्व न्यायाधीश हुन । उनी दरभंगा, बिहार, भारतमा जन्मिएर उहि हुर्किएका हुन। उनीलाई लागु औषधको मुद्दामा घुस खाएको आरोप लागेको थियो । त्यसकारण न्याय परिषदले स्थायी न्यायाधीशको पदमा उनलाई अनुमोदन गरेन । अन्तमा उनले डिसेम्बर २००७मा न्यायाधीशको पदबाट राजिनामा दिए । पछि, उनी राजनीतिक क्रियाकलापमा शामिल भए र मधेसी जनाधिकार फोरमको सदस्य बने । श्रावण ४ मा, उनी संविधान सभा द्वारा नेपालको उपराष्ट्रपतिमा निर्वाचित भए । उनलाई मधेसी जनाधिकार फोरमले उम्मेद्वारको रूपमा खडा गरेको थियो ।
न्यायाधीश
उनीलाई लागु औषधको मुद्दामा घुस खाएको आरोप लागेको थियो। त्यसकारण न्याय परिषदले स्थायी न्यायाधीशको पदमा उनलाई अनुमोदन गरेन। झालाई सर्वोच्च अदालतमा स्थायी न्यायाधीश नबनाइएपछि उनी साविककै उच्च अदालतको मुख्य न्यायाधीश पद सम्हाल्न गएका तर कानुन व्यवसायीले इजलासमा अस्वीकार गर्दा मुख्य न्यायाधीशको पद पनि उनले सम्हाल्न सकेनन्। चरेश काण्डका अभियुक्तलाई सफाइ दिएर बदनामी कमाएका उनी तत्कालीन नेपाली फोहोरी राजनीतिको गठजोडका कारण उपराष्ट्रपति बनेका थिए।
उपराष्ट्रपति
उनले श्रवण ८ गतेका दिन सितल निवासमा राष्ट्रपति रामवरण यादवबाट तत्कालिन प्रधानमन्त्री गिरिजा प्रसाद कोइरालाको उपस्थितिमा उपराष्ट्रपति पदको शपथ ग्रहण गरी उनले कार्यकाल शुरु गरे ।
हिन्दीमा शपथ ग्रहण र बिवाद
परमानन्द झा हिन्दी भाषामा पद एवं गोपनीयताको शपथ ग्रहण गरेपछि विवादमा तानिए, हिन्दी नेपालको जनसङ्ख्याको १% भन्दा कमको मातृभाषा हो, तर दोस्रो वा तेश्रो बहुमतमा बोलिने भाषाको रूपमा लिइन्छ । यसले देश भरी व्यापक आन्दोलन नेतृत्व गर्‍यो । सञ्चार माध्यमहरू‎ले यसलाई राम्रो स्थान दिए । थुप्रै समाचार साइट र ब्लगहरूले अचानक यो विषयको टिप्पणीहरूले भरीन थाले । साइटमा व्यक्त विचार मिश्रित थिए । धेरै मानिसहरूले शपथ ग्रहण असंवैधानिक भएको धारणा व्यक्त गरे, तर उनको पार्टीका नेताहरूले हिन्दी भाषामा लिइएको शपथको समर्थन गरे ।
झाको बिरुद्द रिट निवेदन
अन्तरिम संविधानद्वारा मान्यता प्राप्त नभएको भाषामा शपथ ग्रहण गरियो तसर्थ यो शपथ ग्रहण असंवैधानिक भयो भनि दाबी गर्दै बालकृष्ण नेउपानेले उच्च अदालतमा रिट निवेदन दर्ता गरे । यसको उत्तरमा, २०६५ श्रावण १३ गतेका दिन सर्वोच्च अदालत सरकार र उपराष्ट्रपति परमान्द झालाई हिन्दीमा शपथ ग्रहण गरेको सन्दर्भमा लिखित विवरण उपलब्ध गराउन आदेश दियो ।
पुन: शपथ ग्रहण गर्न अदालतको आदेश
७ दिनको समय सीमा पछि पनि उनले लिखित स्पष्टीकरण दिनु भन्ने अदालतको आदेशलाई नदेखेको जस्तो गरे गरिदिए, तर उनले हिंदी भाषा शपथ लिएको नेपाली भावनामा चोट पुर्‍याउनको लागि थिएन भनी उनले एक पटक लिखीत वक्तब्यमा प्रष्टीकरण दिदै दुख व्यक्त गरे । एक वर्षको लामो अदालती प्रक्रिया पछि, दोस्रो पटक पद एवं गोपनीयताको शपथ लिन सर्वोच्च अदालतले उपराष्ट्रपति परमान्द झालाई आदेश जारी गर्‍यो । हिन्दी भाषामा शपथ लिनु नेपालको मौजूदा कानुन अनुसार संवैधानिक होईन भन्ने निष्कर्षमा पुगेपछि २०६६ श्रावण ९ गते अदालतले फैसला दियो ।
तत्कालिन मन्त्रिपरिषदल्र् उनीसँग सर्वोच्च अदालतको आदेश अनुसार पद र गोपनियताको शपथ गर्न आग्रह गर्‍यो । उपराष्ट्रपति परमान्द झाले कहा भने की उनी केवल त्यसबेला मात्रै फेरी शपथ ग्रहण गर्न विचार गर्न सक्छन जब सब नेपालमा बोलिने सबै भाषालाई उचित सम्मान दिईन्छ । पुन: शपथ ग्रहणको लागि सर्वोच्च अदालतको फैसलाको समय सीमा २०६६ साल भाद्र १४ गते समाप्त भयो ।
उपराष्ट्रपति पद निस्क्रिय भयो
नेपालीमा शपथ लिन इन्कार गर्न साथ, २०६६ साल भाद्र १५ गते देखि उपराष्ट्रपतिको रूपमा परमानन्द झा की स्थिति निस्क्रिय भयो। सर्वोच्च अदालतको फैसला अनुसार, उनले उपराष्ट्रपतिको रूपमा कुनै काम गर्न सक्ने छैनन, एवं उपराष्ट्रपतिको रूपमा उनलाई दिएको विशेष सुरक्षा र विशेषाधिकार हकदार होईनन। झा यस्तो स्थितिमा छन, जहाँ उनी संसदले उपराष्ट्रपतिको रूपमा निर्वाचित गरेको छ, तर शपथ ग्रहण गरेका छैनन। उसले शपथ ग्रहण नगरुञेल सार्वजनिक पदमा निर्वाचित व्यक्तिलाई आफ्नो निवास र वाहनमा राष्ट्रिय झण्डा प्रयोग गर्ने अनुमति छैन र उ अती बिशिष्ट ब्यक्तिले पाउने सुरक्षाको हकदार हुदैन।
उपराष्ट्रपति पद पुन: सक्रिय
छ महीना काममा नरहे पछि, उपराष्ट्रपति पद २०६६ साल माघ २४ गतेबाट पुन: सक्रिय भयो, जब उनले पद र गोपनीयताको ताजा शपथ ग्रहण गरे। नेपाली र उनको मातृभाषा मैथली दुबैमा शपथ लिएको बेला उनी बिरुद्द कुनै बिरोध प्रदर्शन हुने छैन भनी अनुमान लगाईएको थियो। राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरूलाई उनीहरूको सम्बन्धीत मातृ भाषामा पद एवं गोपनीयताको शपथ लिन छुट दिदै मौजूदा संविधानमा हालै भएको संशोधन पछि नेपालीको बाहेक अन्य भाषामा शपथ लिनु अनुमति प्राप्त छ।
टेलकमसेल
पर्सिरोन टर्बटास टेलिकोमुनिकासी सेलुलर, वा व्यापारीरीक नाम टेलकमसेल, एक इन्डोनेसियाली ताररहित सञ्जाल प्रदायक हो जसको स्थापना सन् १९९५ मा भएको थियो र यो टेलकम इन्डोनेसियाको सहायक कम्पनी हो। यसको प्रधान कार्यालय दक्षिण जाकार्तामा अवस्थित छ।
इतिहास
टेलकमसेल २६ मे १९९५ मा इन्डोनेसियाको राजधानी जाकार्तामा स्थापना भएको थियो। यसमा टेलकम इन्डोनेसियाको ६५% शेयर रहेको छ भने सिङ्गापुर दूरसञ्चार कम्पनी लिमिटेडको ३५% सेयर रहेको छ। नोभेम्बर १९९७ मा, टेलकमसेल रिचार्ज गर्न मिल्ने विश्वव्यापी मोबाइल सञ्चार प्रणालीमा आधारित अग्रिम भुक्तानी सेवा सञ्चालन गर्ने एसियाकै पहिलो दूरसञ्चार कम्पनी बनेको थियो। सेप्टेम्बर २००६ मा, टेलकमसेल देशव्यापी रूपमा तेस्रो पुस्ता सञ्जाल सेवा सञ्चालन गर्ने पहिलो दूरसञ्चार कम्पनी पनि बनेको थियो।
अप्रिल २०१७ मा, कम्पनीको वेबसाइट ह्याक गरिएको थियो जसमा ह्याकरले उच्च शुल्क र अनावश्यक अतिरिक्त सेवाहरूको बारेमा एक सन्देश सार्वजनिक गर्दै टेलकमसेलको विरोध गरेका थिए/ गरेकी थिइन्। सामाजिक सञ्जालहरू मार्फत ह्याकरलाई व्यापक समर्थन मिलेको थियो।
नाराहरू
टेलकमसेल, धेरै नजिक, धेरै यथार्थ (बहासा इन्डोनेसिया: बेगितु डिकात, बेगितु न्यात, सन् १९९५–२००५)
सेवामा अग्रणी (सन् २००८, १३अौँ वार्षिकोत्सब)
विस्तारित सञ्जाल, उत्कृष्ट गुणस्तर (बहासा इन्डोनेसिया: जाङकाउन लुवास, क्वालिटस टर्बैक, सन् २००८–हाल)
टेलकमसेल पालिङ इन्डोनेसिया (सन् २०१०–हाल)
जाङकाउन टर्लुवास टर्सेपाट (सन् २०१५–हाल)
ताहुन टेलकमसेल उण्टुक इन्डोनेसिया (सन् २००९, १४अौँ वार्षिकोत्सब,)
१५) टाहुन टेलकमसेल इनोभाषी उण्टुक निजेरी (सन् २०१०, १५अौँ वार्षिकोत्सब: नेपाली - राष्ट्रका लागि नवीनता)