cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
पूर्णप्रकाश नेपाल 'यात्री'
जीवनी
पूर्णप्रकाशको जन्म वि.सं. १९९१ साल साउन ४ गते भोजपुरको कटुञ्जे गाउँ (हाल धोल्ले खानी)मा भएको थियो। पिता डिट्ठा कृष्णप्रसाद नेपालका सत्रौँ सन्तति र आमा हरिप्रिया नेपालका तर्फबाट तेस्रो सन्तानका रूपमा जन्मिएका 'यात्री' पाँचवटी आमामध्ये कान्छीपट्टीको छोरो थिए। बाह्रजना दिदीबहिनीमा एउटी बहिनी र सातजना दाजुभाइमा एकजना भाइ भएका ठूलो पारिवारिक बिन्द्रयालोमा 'यात्री' आफ्नो बुबा ८१ वर्षको हुँदा जन्मेका हुन्। उनका बुबा ज्योतिषीशास्त्रमा आचार्य थिए।
उनले नेपालका सबैजसो जिल्ला भ्रमण गरे। भारत, फिलिपिन्स जस्ता देशको पनि भ्रमण गरे।
उनले माध्यमिक विद्यालयको प्रधानाध्यापकलगायत त्रिभुवन विश्वविद्यालयको प्राध्यापक भएर पनि लगभग ४७ वर्षसम्मको शिक्षण सेवा प्रदान गरे।
कृतिहरू
उनका करिब ६ दर्जनभन्दा बढी कृति प्रकाशित छन्। तीमध्ये केही यी हुन्ः
पुरस्कार
नेपालले साझा पुरस्कार, लोकसाहित्य पुरस्कार, विराटनगरमा नागरिक अभिनन्दन (२०४२), सम्मानित प्रतिभा चतराबाट नागरिक अभिनन्दन (२०३८) आदि पुरस्कार, सम्मान पाए।
निधन
उनको वि.सं. २०६९ पुसमा निधन भयो।
सीतापुर जिल्ला
सितापुर जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्येको एक हो। यो लखनऊ मण्डलको ६ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
हुवासक्यारण राष्ट्रिय निकुञ्ज
हुवासक्यारण राष्ट्रिय निकुञ्ज  पेरुका विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन १९८५ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
जनवादी क्रान्तिकारी पार्टी
जनवादी क्रान्तिकारी पार्टी (Partido Revolucionario Democrático) पानामाको एउटा राजनीतिक दल हो | दल १९७९मा स्थापना गरिएको थियो | हुगो गिरौद यो दलको अध्यक्ष हो | २००४को सभापतिको निर्वाचनमा दलको उम्मेदवार मर्टिन टोरिजोसले ६४१८८२ मतहरू (४७.४%) ल्याएर विजयी हुनुभयो।
यो दल समाजवादी इन्टरनेसनलसँग आबद्ध छ।
एमाइल वाटर्स
एमाइल वाटर्स (जन्म २५ अप्रिल १९८६) एक मुख्य खेलकुद पत्रकार/सम्पादक, रेडियो व्यक्तित्व, उत्सुक चित्रकार, स्वतन्त्र चलचित्र अभिनेत्री तथा पूर्व अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
लन्डन
लन्डन सहर बेलायत र संयुक्त अधिराज्यको राजधानी हो। यो सहर बेलायतको दक्षिण-पूर्वमा छ र थेम्स नदी यसको बिचबाट बग्दछ। यहाँ मानिसहरू बसोबास गर्दै आएको २ हजार वर्ष भन्दा बढी भई सकेको छ। यहाँको जनसङ्ख्या करिब ७५ लाख छ, जुन युरोपेली संघका सबै सहरहरू मध्ये सबैभन्दा धेरै हो। महानगरिय क्षेत्रमा करिब १ करोड ४० लाख मानिसहरू बसोबास गर्दछन। व्यापार, अर्थतन्त्र र संस्कृतिको हिसाबले यो विश्वकै एक महत्त्वपूर्ण सहर हो। राजनीति, शिक्षा, मनोरञ्जन, सञ्चार माध्यम, फेशन र कलामा लन्डनले ठूलो प्रभाव पार्दछ। यहाँ ब्रिटिश सङ्ग्रहालय, नेशनल ग्यालरी, प्राकृतिक इतिहास सङ्ग्रहालय, टेट मोडर्न, ब्रिटिश लाइब्रेरी र वेस्ट एन्ड थिएटर सहित कई धेरै महत्त्वपूर्ण सङ्ग्रहालय, गिर्जाघर र अन्य राम्रा पर्यटकिय ठाउँहरू छन्।
इतिहास
रोमनहरूले इश्वि सन ४३मा थेम्स नदी किनारमा लोन्दिनियम नामको एक सहर निर्माण गरे, जसको नाम पछि लन्डन भयो। यस सहरलाई सन ६१मा रानी बौदिकाका सैनिकहरूले ध्वस्त पारे। रोमनहरूले समातेपछि बौदिकाले आत्महत्या गरिन। रोमनहरूले लन्डनको पुनर्निर्माण गरे। लन्डन एक महत्त्वपूर्ण ब्यापारिक सहर हुनपुग्यो। रोमनहरूले ब्रिटेन छाडेपछि धेरै समयसम्म सहरमा कोही पनि बसेनन् किन भनें एङ्गलो-सेक्सनहरू गाँउमा बस्न रुचाँउदथे। नवौँ सताब्दीमा मानिसहरू त्यहाँ फेरी बस्न थाले। यो बेलायतको सबै भन्दा ठूलो सहर त बन्यो तर १२वौं सताब्दीमा आएर मात्र यो बेलायतको राजधानी बन्यो।
दलमचौर
दलमचौर नेपालको लुम्बिनी अञ्चलको गुल्मी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ६३५ वटा घर छन्।
लन्डन
इतिहास
त्यस पश्चात, लन्डन धेरै ठूलो बन्न पुग्यो। बृहत लन्डनमा ३३ लन्डन बोर्‌होहरू र एक मेयर छन्। लन्डनको पुरानो सहर केबल एक बर्गमिल मात्र छ, तर यसको आफ्नै लर्डमेयर छ।
दलमचौर
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार दलमचौरको जनसङ्ख्या ३०४४ छ। यस मध्य पुरुष ४५%, र महिला ५५% छन्।
उन्नाव जिल्ला
उन्नाव जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो लखनऊ मण्डलको ६ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
लन्डन
इतिहास
बृहत लन्डनको अर्को प्रशिद्ध भाग वेस्टमिन्सटर हो, जुन सँधै लन्डन भन्दा बेग्लै सहर थियो। वेस्टमिन्सटरमा वेस्टमिन्सटर एब्बे (एक गिर्जाघर), वेस्टमिन्सटर दरबार (संसद भवन, बिग बेन - ठूलो घण्टा भएको) र १० डाउनिङमार्ग (प्रधानमन्त्री निवास) छन्।
दक्षिण अफ्रिका
दक्षिण अफ्रिका, आधिकारिक रूपमा दक्षिण अफ्रिका गणतन्त्र (आरएसए), अफ्रिका महादेशको दक्षिणी भागमा अवस्थित एक देश हो। दक्षिण अफ्रिकाको सीमा उत्तरमा नामिबिया, बोत्सवाना र जिम्बाब्वे तथा उत्तर-पूर्वमा मोजाम्बिक र स्वाजिल्यान्डसँग जोडिएको छ। हुन त लेसोथो एउटा स्वतन्त्र देश हो र यो पूर्ण रूपले दक्षिण अफ्रिकाबाट घेरिएको छ। दक्षिणमा यो 2,798 km लामो समुद्र तटीय सीमाले घेरिएको छ।  नेल्सन मन्डेलाको देशको रूपमा पनि चिनिने यो देशको राजधानी प्रिटोरिया हो भने प्रमुख सहरहरू केपटाउन, जोहेनेसबर्ग, डरबन र इस्टलन्डन हो।
जनसङ्ख्या
पछिल्लो ४० वर्षमा अफ्रिकाको जनसङ्ख्यामा धेरै नै वृद्धि भएको छ, जसकारण जनसङ्ख्याको ठुलो प्रतिशत २५ वर्ष भन्दा कम उमेरका छन्। अफ्रिकामा सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या नाइल नदीको उपत्यका, भूमध्यसागरीय तट, केन्या र अबिसिनियाको पठार, पश्चिमी सुडान, गिनी तटमा तथा सुदूर दक्षिणमा दक्षिणी अफ्रिका सङ्घको पूर्वी र दक्षिणी पूर्व तटीय भागमा रहेको छ। सबैभन्दा बढी घनत्व नाइलको तल्लो उपत्यका र डेल्टा र दक्षिणी नाइजेरियामा ५०० व्यक्ति प्रति वर्ग किलोमिटरभन्दा बढि रहेको छ। बाँकी प्रदेशको घनत्व ५० देखि १५० व्यक्ति प्रति वर्ग किलोमिटरको बीचमा रहेको पाइन्छ।
करिना कोलिन्स
करिना कोलिन्स एक अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री तथा निर्देशक हुन ।
कुमारी फुटसल
सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी :नेपाली फुटसल टिमहरू
स्वस्थानी व्रत
श्री स्वस्थानी व्रत नेपाली महिलाहरूले गर्ने कठीन व्रतको पर्व हो । यो पर्व पुष शुक्ल पूर्णिमादेखि माघ शुक्ल पूर्णिमा सम्म एक महिना चल्दछ । यो व्रतमा भगवान शिवको पूजा आराधना गरिन्छ । सत्य युगमा भगवान विष्णुको सल्लाह अनुसार हिमालयकी पुत्री पार्वतीले महादेव पति पाउन श्री स्वस्थानी व्रत बसेको र चिताएको पुरा भएको विश्वासमा श्री स्वस्थानी व्रतकथा र माघ स्नानको प्रचलन रहेको विश्वास गरिन्छ ।
विशेष गरी महिलाहरू मात्र व्रतालु हुने यो व्रत बस्नाले ब्रताकथामा बर्णन गरिए जस्तै सुख, शान्ति, समृद्धि मिल्नुका साथै रोगब्याध पनि नष्ट हुने विश्वास गरिन्छ । व्रतका प्रभावले शिव पार्वतीको विवाह भएको कुरा पौराणिक धर्म ग्रन्थहरूमा पनि चर्चा भएका कारण परम्परागत रूपमा उक्त व्रतकथा प्रचलित हुँदै आएको भनाइ छ ।
धार्मिक विश्वास
स्वस्थानी व्रतकथामा उल्लेख भएअनुसार महादेवकी पत्नी सतीदेवीले आफ्ना पतिलाई बाबुले गरेको अपमान सहन नसकी यज्ञकुण्डमा प्राण त्यागेपछि हिमालय र मेनकाकी छोरी पार्वतीका रूपमा उनको जन्म भएको हो । पार्वती सानै उमेरदेखि नै महादेव पति पाउने कामना गरिरहन्थिन् । विवाहयोग्य भएपछि पिता हिमालयले भगवान् विष्णुलाई कन्यादान गरिदिने कुरा थाहा पाएपछि पार्वती भागेर अनकन्टार वनमा गई महादेवको ध्यान गर्न लागिन् ।
यसबाट खुसी भएर महादेवले आफूलाई पतिका रूपमा पाउन विष्णुले भने अनुसार गर्न सल्लाह दिए । विष्णुले महादेव पति पाउन स्वस्थानी व्रत गर्ने सल्लाह दिएपछि पार्वतीले विधिपूर्वक एक महिनासम्म स्वस्थानीको व्रत गरेकामा उनले महादेव पति पाएको विश्वास विश्वास गरिन्छ । व्रतका प्रभावले शिव पार्वतीको विवाह भएको कुरा पौराणिक धर्म ग्रन्थहरूमा पनि चर्चा भएका कारण परम्परागत रूपमा उक्त व्रतकथा प्रचलित हुँदै आएको भनाइ छ ।
व्रतको नियम
पौष शुक्ल चतुर्दशीको दिन हात गोडाका नङ काटी स्नान गरी शुद्ध बस्त्र पहिरिएर यसको शुरुवात् हुन्छ । बिहान माघ स्नान गरी नित्य मध्याह्नकालमा महादेवको पूजा गरिन्छ । बेलुकी स्कन्द पुराणको केदार खण्डअन्तर्गत माघ माहात्म्यको कुमार अगस्त्यबीच संवाद भएको स्वस्थानी व्रत कथा सुन्ने सुनाउने परम्परा छ । काठमाडौंको साँखुस्थित शाली नदी, पशुपति, गौरीघाट, गुहेश्वरी, सतिदेवीका अङ्ग पतन भएका विभिन्न धार्मिकस्थल तथा महादेव मन्दिरमा श्रद्धालुहरूको घुइँचो लाग्ने गर्दछ । ती स्थानहरूमा व्रतको अबधिभर मेला पनि लाग्ने गर्दछ । नेपालमा  धेरै श्रद्घा र विश्वासका साथ विशेषतः महिलाहरूले गर्ने व्रत मध्येको एक श्री स्वस्थानी माताको व्रत हो । यो व्रतको भारत लगायत अन्य हिन्दु बहुल राष्ट्रमा त्यत्यी धैरै लोकप्रिय नभए पनि नेपालमा भने धेरै लोकप्रिय छ । तराईको छट पूजा र पहाडको श्री स्वस्थानी व्रत नेपालको संस्कृतिको एक अङ्ग हो । श्री स्वस्थानी माताको व्रतकथामा उल्लेख गरिएकी साली नदी र श्लेशमान्तक वन हाम्रै देश नैपालको काठमाण्डौमा छन्  । यो व्रतकथामा उल्लेखित विषय बस्तु र घटना पनि नैपाल कै सेरोफेरोमा घटेको थियो भनी स्कन्द पुराणमा उल्लेख छ । सत्य युगमा यो व्रत सर्व प्रथम हिमालय पुत्रि पार्वतीले श्री महादेव लाई पति पाँऊ भनि गर्नु भएको थियो ।
प्रतेक वर्ष पौषशुक्ल पूर्णिमाका दिन देखी यस व्रतको सुरुवात हुन्छ । पूर्णिमाको अघिल्लो दिन अर्थात चतुर्दशीको दिन देखी नै दुबै हात खुट्टाका नङ्हरू काटी, पवित्र भएर हविष्य ( दुध दहि, जौं, गौं चामल, तिल घ्यू, सख्खर इत्यादी सात्वीक पदार्थहरू ) भोजन ग्रहण गरी श्री स्वस्थानी माताको स्थापना–पूजा गर्ने ठाउँ को सरसफाई लिपपोत इत्यादी गर्नु पर्दछ । व्रत गर्नेले त्यसै दिन देखी व्रत नसकिदा सम्म पलङ् र खाटको पनि त्याग गरी भूमिमा शयन गर्नु पर्दछ । एकछाक मात्र सात्विक भोजन ग्रहण गर्नु पर्दछ । व्रत नसकिदा सम्म ब्रतालु पुरुष भए रौं काट्न पनि हुदैन । त्यसै दिन देखी एक महिना सम्म कसैसँग झगडा नगर्नु, दुर्वचन नबोल्नु, झुटो नबोल्नु क्रोध नगर्नु, कसै प्रति दुर्भाव नराख्नु, चोरी नगर्नु, ब्रह्मचर्य को पालन गर्नु, शुद्घ धोएका बस्त्रहरू मात्रै लगाउनु, शौच गए पछि जलको प्रयोगले सफाई गर्नु, सात्विक भाव मात्र हृदयमा राख्नु व्रतका अनिबार्य नियमहरू हुन् ।
पूर्णीमाका दिन बिहानै उठी नदिमा स्नान (नदि नभए घरैमा) गरी शुद्घ वस्त्र पहिरिएर पाएसम्म कुशको आसन नपाएमा ऊनको त्यो पनि नपाए कम्मलको आसनमा बसेर नित्य कर्म  गरिसके पछि पूजा गर्ने स्थानमा तामाको लोटामा पञ्चगब्य (गोबर, गोमुत्र, दुध, दहि र घ्यू) का साथै तिल, सर्सी र जौ हाली वेद मन्त्रले अभिमन्त्रित गरी अभिशेक बनाई अपवित्रः पवित्रो वा  भन्ने मन्त्रले सम्पूर्ण पूजा सामग्री र आफूमाथि  छर्कनु पर्दछ । त्यसपछी त्यसै अभिशेकबाट ‘ मैले आज सम्म मन, वचन र कर्मले जानेर वा नजानेर गरेका सम्पूर्ण पाप नाश भई मलाई यस लोकमा  सुख–सम्पत्ती र अर्को लोकमा शिव लोक प्राप्ति होस् भन्ने कामना सहित एक महिना सम्म श्रीस्वस्थानी माताको नियम अनुसार व्रत बस्नेछु ’ भनी संकल्प गरी व्रतको सुरुवात गर्नु पर्दछ । त्यसपछी आफूले विगतमा खाएका हुन सक्ने अभक्ष पदार्थको प्रायश्चित स्वरुप गोदान, (गाई) असम्भव भए गोबरमा यथासक्य भेटी वा सुवर्ण राखी गोदान गर्नु पर्दछ । गोदान कृत्य पछि मात्रै दिप गणेश र कलशको पूजा आरम्भ गर्नु पर्दछ ।
दिप गणेश र कलशको पूजा सम्पन्न भैसके पछि एउटा तामाको थालीमा रक्त चन्दनले अष्टदल कमल बनाई कमलको बिचमा श्री स्वस्थानी माताको सुनको प्रतिमा स्थापना गर्नु पर्दछ । सुन नभए यथासक्य भेटी राखी श्री स्वस्थानी माताको स्थापना गर्नु पर्दछ । श्री स्वस्थानी माता आफ्ना चार हातमा क्रमैसँग त्रिशुल, तरवार, चक्र र कमल धारण गरेकी हुन्छन् । यिन्को पग्लिएको सुनको जस्तै पहेलो वर्ण छ । विविध आभूषण हरूले सोभायमान श्री स्वस्थानी माता सिंहासनमा आरुढ भएकी हुन्छन् । यिनी आदिशक्ती स्वरुपा भएकीले आफ्ना भक्तजनहरूलाई मनले चिताएको फल तुरन्तै दिने गर्दछिन् । अष्टदल कमलको वरिपरि क्रमशः वैष्णवी, ब्राह्मी, माहेश्वरी, कौमारी, बाराही, इन्द्राणी, चामुण्डा र महाकालीको स्थापना र पूजा गर्नु पर्दछ । प्रतेक दिन बिहान दिप गणेश र कलश को पूजा गर्नुका साथै माथी उल्लेख गरिएका अष्टमात्रिका र श्री स्वस्थानी माताको पूजा आचमन, पाद्य, पंचामृत, चन्दन, धूप, बाटेको धूप, दिप, नैबेद्य, बस्त्र, भेटी, सुपारी, सिन्दुर, अबिर, सौभाग्यद्रब्य, सेलरोटी, हलुवा इत्यादीले गर्नु पर्दछ । पूजा पछि दुबै हातमा फूललिई हात जोडी श्री स्वस्थानीमाताको निम्न मन्त्रले ध्यान गरी साष्टाङ्ग दण्डवत् गर्नु पर्दछ:–
अर्थात :- सुनको जस्तै दिब्य पित वर्ण भएकी, तीन नेत्र भएकी, कमल पुष्पझैं प्रसन्न मुख मण्डल भएकी, विविध आभुषण हरूले शोभायमान भई सिंहासनमा विराजमान भएकी, खड् ,चर्म र नीलोत्पल धारण गरेकी, चारबाहु भएकी,यस्ती श्री स्वस्थानी माताको हृदयमा ध्यान गर्दछु ।
मध्यान्न कालमा भगवान श्री महादेवको श्री स्वस्थानी माता संगै पूजा अर्चना गर्नू पर्दछ । पूजा पछि आफुले जुन कामना चिताएको हो त्यो कामना पूर्णहोस् भनी श्री स्वस्थानी माता लाई अघ्र्य दिनु पर्दछ । साँझको पूजा पछि श्री स्वस्थानी माताको कथा बाचन गर्नु पर्दछ । कथा सुन्ने श्रोता नभए पनि आफै कथा वाचन गर्ने र आफै सुन्ने गर्नु पर्दछ । कथावाचन आफुले गर्न नसके कुनै ब्राह्मण द्वारा वाचन गर्न लगाउने अथवा परिवारका अन्य कसैले वाचन गर्दा पनि हुन्छ । वाचन गर्नेले कुनै अभक्ष पदार्थ खाएको हुनु हुदैन । कथा सुन्न आफ्ना सबै छिमेकी, ईष्ट–मित्र, र बन्धु बान्धव लाई पनि डाक्नु पर्दछ । कथा आरम्भ गर्नु भन्दा पहिले र कथा भनिसके पछि  धूप, दिप, फूल, चन्दन, अक्षता र भेटी चढाई पुस्तकको पनि पूजा गर्नु पर्दछ । कथा पछि आरती गर्नु पर्दछ । आरती पछि कथा सुन्ने जति सबैलाई प्रसाद दिई आफूले पनि ग्रहण गर्नुपर्दछ । यो प्रतिदिन को पूजाकार्य भयो ।
यस क्रमले जब माघ शुक्ल पूर्णिमाको दिन आउछ, तब नित्य भनिने कथा समाप्त गरी विशेष पूजाको लागि तामाको थालीमा ॐकार लेखी त्यसमा पवित्र बालुवाको शिवलिंङ्ग बनाई त्यही थालीको मध्यमा स्थापना गर्नु र श्री स्वस्थानी माता संगै मेरो पनि पूजा गर्नु भनि श्री महादेवबाट आज्ञा भएको छ । यो पूजामा सेलरोटी १०८, सुपारी कुड्का १०८, बेलीको फुल १०८, पान १०८, जनै १०८ अक्षता, १०८ आरतीका बत्तीहरू,१०८ भेटी, जौं, तिल इत्यादी सबै पदार्थ १०८ चढाउनु पर्दछ । अन्य अप्राप्य फलफूल र नैबैद्यहरू यथाशक्ति चढाउन सकिन्छ । पूजा पछि १०८ परिक्रमा गरी दण्डवत् ढोग गर्नु पर्दछ । ब्रतप्रतिष्ठा पछि हे स्वस्थानी माता हजुरका कृपाले मेरो व्रत पूरा भयो भनि अघ्र्य दिई माथिका सबै १०८ प्रसादहरू मध्येबाट ८/८ वटा प्रसाद झिक्नु अथवा (आठ रोटी, आठ अक्षता आठ पान, आठ कुड्का सुपारी र सगुन सहित) आफ्ना श्रीमान लाई दिनु, श्रीमान नभए आफ्ना छोरालाई दिनु, छोरा पनि नभए मित छोरालाई दिनु , मितछोरा पनि नभए मेरो अमुक कार्य पुरा होस् भनि नदिमा बगाई दिनु र सयरोटी आफुले फलाहार गरी  प्रतिष्ठाको रात्रीमा जाग्रम बस्नु भन्ने कुरा श्री स्वस्थानी व्रतकथामा उल्लेख गरिएको छ । यतिगरी सके पछि श्री स्वस्थानी माताको प्रसादले व्रतकर्ताको समस्त दुःख नासिई मनोकामना पूर्णहुनेछ भन्ने कुरा श्री स्वस्थानी व्रतकथामा उल्लेख गरीएको छ ।
आजको युगमा हाम्रो समाज घोर भौतिकता तर्फ अग्रसर भइरहेको छ । हाम्रा संस्कृति, रीति रिवाज र परम्परा सबै नासिदै गएका छन् । जताततै पाश्चात्य संस्कृतिको ब्यापक प्रभाव परेको छ । भीषण सांस्कृतिक हमला जस्तो भईरहेको छ । यस्तो अवस्थामा हामी सवै धर्मप्रेमी महानुभावहरूले आफ्नो संस्कृति जोगाइ राख्ने प्रयास गर्नु पर्दछ । आफ्ना संतति हरूलाई हाम्रा रीति–स्थिति पर्व, परम्परा, अनुशासन, र कर्तव्यको बोध गराउनु पर्दछ । यो श्री स्वस्थानी माताको व्रत कुनै अन्धविश्वासी कर्मकाण्ड होइन । यो प्रत्यक्ष वैज्ञानिक पनि हो । यसले प्रत्येक स्त्री–पुरुषलाई भित्रै देखि इमानदार, कर्तव्यनिष्ठ, निरपराधी र अनुशासित बनाउनमा प्रत्यक्ष फाइदा पुर्याएकै हुन्छ । १ महिना सम्म १ छाक मात्रै भोजन ग्रहण गर्नाले पेट भित्रका विभिन्न पुराना रोगहरू स्वतः ठिक हुन्छन् । यो बेला भोजन पचाउन प्रयोग हुने ऊर्जालाई फुर्सद मिल्नाले पेटभित्रका विभिन्न अवशिष्ट पदार्थलाई निस्कासित गर्ने र रोगग्रस्त अङ्गहरू लाई मर्मत गर्ने अवसर मिलेको हुन्छ भनी वैज्ञानिकहरूले स्वीकार गरेका छन् । उपवासको अवधिमा पेटभित्र वर्षौ देखि संचित भएको मल निस्काशन हुने हुँदा पानी भने प्रसस्तै पिउनु पर्दछ भन्ने वैज्ञानिकहरूको धारणा छ । बढी पानी नपिए शरीरलाई हानी हुन सक्ने कुरा वैज्ञानिकहरू बताउछन् । ईश्वर र धर्म प्रति खासै आस्था नराख्ने हाम्रो अहिलेको नयाँ पुस्ता घोर नास्तिक र अश्लील बन्दै गएको छ । संसारमा जति पाश्चात्य संस्कृतिको अनुकरण र नास्तिकता हिन्दु धर्ममा मौलाएको छ, त्यति अन्य धर्ममा नभएको एक सर्वेक्षणले देखाएको छ । यस्तो अवस्थामा हामी सवै संस्कृति पे्रमी, धर्म प्रेमी र देश प्रेमी जनताहरूले आफ्नो धर्म र संस्कृति जोगाई राख्न आ–आफ्नो तर्फबाट समुचित कदम चालिएन भने निकट भविष्यमा हाम्रो संस्कृति र धर्म इतिहासमा मात्रै सीमित नरहला भनेर भन्न सकिन्न ।
स्वस्थानीको शाब्दिक अर्थ
स्वस्थानीको शाब्दिक अर्थ आफू बसेको स्थानको देवी भन्ने बुझिन्छ । आफू बसेकी स्थानकी देवीको पूजा गर्नु नै स्वस्थानी पूजा हो । उत्तरायण पछिको समय ध्यान योग साधनाका लागि उपयुक्त भएकाले स्वस्थान अर्थात् आफ्नो आत्मामा सम्पर्कको अभ्यास गर्नुलाई स्वस्थानी भनिएको विश्वास पनि छ । यसका लागि पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि माघ शुक्ल पूर्णिमासम्मको समय राम्रो मानिन्छ ।
सुमात्रानी वनमान्छे
सुमात्रानी वन मान्छे अपुच्छ प्रजातिको बाँदरको तीन प्रजाति मध्ये एक हो। यस प्रजातिको वन मान्छे इण्डोनेसियाको उत्तरी क्षेत्रमा पर्ने सुमात्रा टापुमा मात्र पाइन्छन्। यस प्रजातिको वन मान्छे बोर्निओसी वन मान्छे भदा कम मात्रामा भेटिन्छन् भने हालसालै पत्ता लागेको तपानुली वन मान्छे भन्दा धेरै मात्रामा पाइन्छ भने यी तीनै प्रजातिहरूको बासस्थान दायरा एकै छ। यस प्रजातिको नाम ओरङ्गुटन शब्द मलय भाषाबाट साभार गरिएको हो जसको अर्थ वन मान्छे हुन्छ। (ओरङ को अर्थ "मान्छे" तथा गुटनको अर्थ "वन" हुन्छ)।
शारीरिक विवरण
एक वयस्क भाले वन मान्छे १.७ मिटर (५.६ फिट) सम्म बढ्न सक्दछ भने यसको कुल तौल ९० किग्रा (२०० पाउण्ड) हुने गर्दछ। यस प्रजातिको वन मान्छेको भाले भन्दा पोथी जाति सानो हुनछ जसको कुल शरीरको लम्बाइ ९० सेमी (३.० फिट) हुन्छ भने यसको तरूल ४५ किग्रा (९९ पाउण्ड) हुने गर्दछ। बोर्नियाली वन मान्छेको तुलनामा सुमात्राली वन मान्छेको शरीर हल्का पातलो हुन्छ भने यसको लाम्चो अनुहार हुन्छ। यस प्रजातिको वन मान्छेको शरीरको भुत्लाहरू रातो तथा रातो र पहेँलो मिसिएको रङ्ग जस्तो देखिन्छ।
संरक्षण स्थिति
सुमात्राली वन मान्छे इण्डोनेसियाको‍ सुमात्रा स्थित आचे प्रदेशमा मात्र जीवित रहन सक्छद जुन दक्षिणी भागमा अवस्थित छ। १९अौँ शताब्दीमा यस प्रजातिको वन मान्छे यसको बासस्थान दायरा तथा दक्षिणी भूभागमा प्रशस्तै मात्रामा भेटिन्थे जहाँ यी प्रजातिहरू जाम्बी र पाडङ जस्ता ठाउँहरूमा पनि बसोबास गर्ने गरेका थिएँ। आचे प्रदेशको सिमानामा सुमात्राको दक्षिणी भूभागमा यस प्रजातिका केही जनावरी रहेका छन् जहाँ यी प्रजातिहरू टोबा जङ्गल क्षेत्र वरपर बसोबास गर्छन्। टोबा ताल वरपरको क्षेत्रमा गरिएको अनुसन्धानले यो निष्कर्ष निकाल्यो कि यस्ता प्राणीहरू यस क्षेत्रको दुई छुट्टाछुट्टै भागमा बसोबास गर्छन् जसमा बुकित लावङ बन्यजन्तु आरक्ष र गुनुङ लुसर राष्ट्रिय निकुञ्ज समावेश छन्। यस प्रजातिका वन मान्छेलाई विश्वकै २५ सङ्कटापन्न बन्यजन्तु रूपमा गरिएको छ। संरक्षणको प्रयासले यसको सङ्ख्याको गिरावट हुनबाट रोकथाम गरिरहेको छ गर्न मद्दत गरिरहेको छ। सन् २००० देखि सन् २००८ सम्म यस प्रजातिको वन मान्छेलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घ द्वारा सङ्कटापन्न बन्यजन्तुको रूपमा सूचीकृत गरिएको छ भने यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घको रातो सूचीमा पनि सूचीकृत गरिएको छ। सुमात्राली वन मान्छेको एक प्रतिवेदन सन् २०१६ मा सार्वजनिक गरिएको थियो जसमा यस प्रजातिको वन मान्छेको सङ्ख्या १४,६१३ रहेको छ भन्ने तथ्याङ्क प्राप्त गरिएको थियो। सन् २००४ मा सार्वजनिक गरिएको प्रतिवेदनमा भने यस प्रजातिको बन मान्छे तात्कालिक समयमा लगभग ७३०० को हाराहारीमा जङ्गलमा बसोबास गर्छन् भन्ने जानकारी दिएको थियो। यस प्रजातिका वन मान्छेलाई गुनुङ राष्ट्रिय निकुञ्जको ५ वटा क्षेत्रमा संरक्षण गरिएको छ जसमा; आचे, पश्चिम बातङ, तोरु नदी, पूर्व सरूला र सिदाङ्गकट समावेश छन्। इण्डोनेसियाको जाम्बी तथा रियु प्रदेशका केही स्थानहरूमा यस प्रजातिको वन मान्छेको केही प्रजनन स्थलहरू खोलिएको थियो जसले यसको सङ्ख्या वृद्धि गर्नका लागि केही हद सम्म सहयोग गरेको थियो। वनस्पति घ्यू उत्पादन गर्ने कम्पनीहरूले यस प्रजातिको वन मान्छेको बासस्थान दायरामा पर्ने जङ्गल फडानी गर्दै खेती गरेका कारण यी प्रजातिहरूको बासस्थान दायरा सीमित बन्न पुगेको हो।
सानो खैरो गिद्ध
सानो खैरो गिद्ध नेपाल लगायत दक्षिणपूर्वी एसियाको भूभागमा पाइने गिद्धको प्रजाति हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा स्लेन्डर-बिल्ड भल्चर (Slender-billed Vulture) भनिन्छ ।
विबरण
वयस्क सानो खैरो गिद्धको फिक्का बलौटेखैरो शरीर र माथिल्लो पङ्खढकनी, टाउको र घाँटी कालो, सेतो भुवादार प्वाँखका झुप्पा, पातलो कालो कालो ठोँड र गुलाफीगुलाफी ठोँढधुरी भएको नासिकाझिलली र तल्लो भागमा फिक्का ठाडा धर्काहरू नभएको हुन्छ। यसको उडानमा खैरो गिद्धाको जस्तो पखेटाको तल्लो भागको मध्यढकनी वारपार चेडा सेतो सेतो पेटी नभएको र नितम्ब तथा ढाड सेतो हुन्छ। यो गिद्ध हिमाली गिद्धभन्दा धेरै सानो कम गठिलो हुन्छ। बच्चा सानो खैरो गिद्धको घाँटीको फेदमा मैलो भुवादर प्वाँखगुच्छा भएको, बच्चा खैरो गिद्धको भन्दा बढी कालो टाउको तथा घाँटी, गाढा खैरो माथिल्लो भाग जसमा प्रष्ट चिनिने फिक्का ठाडा धर्काहरू तथा फिक्का र केही कैलाकैला तल्ला भागहरू साथै सपष्ट फिक्का ठाडा धर्काहरू जसमा फिकका देखिने ठाडा धर्काहरू हुन्छन्।
वितरण तथा वासस्थान
सानो खैरो गिद्ध नेपाल लगायत भारतको हिमाचल प्रदेश, उत्तरी उडिसा तथा पूर्वमा आसाम उत्तरी तथा मध्य बङ्गलादेश, बर्मा तथा कम्बोडियामा पाइने गर्छ। यो प्रजाति सामन्यतया ३५० मिटर तल तथा गृष्म मौसममा १५२५ मिटर सम्मको उचाईमा पाइने गर्छ। यो चरा मानवबस्ती वरपर बसोबास गर्ने गर्छ।
अमर न्यौपाने
अमर न्यौपाने एक प्रख्यात नेपाली साहित्यकार हुन्। आख्यानकार न्यौपानेले वि.सं. २०६८ सालको मदन पुरस्कार पाएका हुन्। उनको पहिलो कृति पानीको घाम वि.सं. २०६६ मा प्रकाशित भएको थियो जुन कृतिले उनले पद्मश्री पुरस्कार प्राप्त गर्न सफल भएका थिए। उनको वि.सं. २०६८ मा प्रकाशित सेतो धरती उपन्यासले वि.सं. २०६८ को मदन पुरस्कार प्राप्त गर्न सफल भएको थियो। उनले वि.सं. २०७२ मा शिक्षासम्बन्धी उपन्यास करोडौँ कस्तुरी प्रकाशनमा ल्याएका थिए। उनले आफ्नो पछिल्लो कृति गुलाबी उमेर वि.सं. २०७६ मा प्रकाशित गरेका थिए। उनको यो उपन्यास किशोरीको मनोविज्ञानमा आधारित कृति हो। कसरी किशोरीहरूको शारीरिक तथा मानसिक विकास हुन्छ र कसरी उनीहरूको शरीर र व्यवहारमा परिवर्तन हुँदै जान्छ भन्ने कुरा उनले यस पुस्तकमा लेखेका छन्। उनले यस उमेर समूहलाई गुलाबी उमेर भनेर नामाङ्कन समेत गरेका छन्।
जीवनी
नेपाली भाषाका साहित्यकार अमर न्यौपानेको जन्म वि.सं. २०३४ सालमा चितवन जिल्लाको रंगीला भन्ने स्थानमा पिता एकनाथ न्यौपाने र माता हरिमाया न्यौपानेका दोस्रो सन्तानका रूपमा भएको थियो। उनको पहिलो कृति पानीको घाम नामक उपन्यास वि.सं. २०६६ मा प्रकाशित भएको थियो। यस कृतिले २०६६ सालको पद्मश्री साहित्य सम्मान प्राप्त गरेपछि उनी नेपाली साहित्य जगतमा चिनिएका हुन्। उनको अर्को उपन्यास सेतो धरतीले वि.सं. २०६८ सालको मदन पुरस्कार प्राप्त गरेपछि उनको चर्चा एकाएक चुलियो। न्यौपाने चितवनका स्थायी बासिन्दा हुन्।
‍‍
सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)
सर्लाही ३ नेपालको सर्लाही जिल्लाको चार मध्येको एक निर्वाचन क्षेत्र हो। वि.सं. २०७४ भदौ १५ मा निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोगले नेपाल सरकारलाई प्रतिवेदन बुझाएपछि यो निर्वाचन क्षेत्र अस्तित्वमा आएको थियो।
विधानसभा खण्डहरू
मधेश प्रदेश सभा क्षेत्रलाई निम्नलिखित खण्डहरूमा विभाजन गरिएको छ:
पाथरनाउली
पाथरनाउली दैलेख जिल्लाको दुल्लु नगरपालिका स्थित एक पुरानो नाउली अथवा कुवा हो। पाथर नाउली कीर्तिखम्बदेखी करिब एक किलोमिटर दुरीमा दुल्लु सुर्खेत सडको किनारामा रहेको छ। पाथर नाउलीको अवस्थितिले यो मार्ग सिंजा साम्राज्यकालदेखी नै मुख्य मार्गको रूपमा रहेको देखिन्छ। समतल छानोमाथि पाँचवटा चैत्यहरूलाई थाम्न सक्ने गरी विशाल ढुङ्गाहरूद्वारा निर्माण गरिएको यो नाउली खस साम्राज्यकालिक शिल्पकलाको एउटा अनुपम उदाहरण हो। जमिनको सतहबाट करिब तिन मिटर अग्लो यस नाउलीको कुल परिधी ६ मिटर रहेको छ। नाउलीको प्रवेशद्वार १.३४ मिटर रहेको छ। प्रवेशद्वारको ठिक माथि सात पंक्तीको अभिलेख उत्कृण गरिएको छ। नाउलीको जलासयमा दशवटा तह गरी प्रस्तर पट्टहरू मिलाएर राखिएका छन्। नाउलीको सिलिङ्ग पनि कुशल कारिगरीद्वारा कुँदिएको छ। नाउलीको भित्र पट्टी तिनवटा खोपा रहेका छन्। नाउली छानामाथि बनाएको ५ वटा चैत्यहरूमध्य अहिले मध्य भागको चैत्य मात्र बाँँकी रहेको छ। नाउलीको प्रवेशद्वार १.३४ मिटर रहेको छ। प्रवेशद्वारको ठिक माथि सात पंक्तीको अभिलेख उत्कृण गरिएको छ। नाउलीको जलासयमा दशवटा तह गरी प्रस्तर पट्टहरू मिलाएर राखिएका छन्। नाउलीको सिलिङ्ग पनि कुशल कारिगरीद्वारा कुँदिएको छ। नाउलीको भित्र पट्टी तिनवटा खोपा रहेका छन्। नाउली छानामाथि बनाएको ५ वटा चैत्यहरूमध्य अहिले मध्य भागको चैत्य मात्र बाँँकी रहेको छ। यस नाउलीमा माटो, बालुवा र ढुङ्गाहरू भरिएर नाउली पुरिएपछि विक्रम सम्वत  २०१२ जेष्ठ महिनामा दुल्लु निवासी केशव बहादुर शाह (माहिला राजा)को सक्रियतामा र स्थानियको सहयोगमा सफा गरिएको थियो। त्यसपछि  पुनः विक्रम सम्वत  २०१२ मङ्सिर १० गते योगी नरहरिनाथको अगुवाइमा राम्रोसँग सफाइ गरिएपछि  नाउलीमा रहेका पाँचवटा मुलहरूबाट पानी    निस्केको छ। नाउलीमा रहेको अभिलेखबमोजिम यो नाउली विक्रम सम्वत  १४११ पौष २ गते शुक्रवारका दिन खस राजा पृथ्वी मल्लको शासनकालमा देव वर्मा छन्त्यालले निर्माण गराएको देखिन्छ।
पशुपतिनाथ मन्दिर
पशुपतिनाथको मन्दिर काठमाडौँ जिल्लामा रहेको ऐतिहासिक, धार्मिक एवं पर्यटकीय दृष्टिले महत्त्वपूर्ण स्थल हो। यो मन्दिर काठमाडौँ महानगरपालिका वडा नम्बर ८ मा बागमती नदीको किनारमा रहेको छ। यो मन्दिर २४० हेक्टर जग्गामा फैलिएको छ। पशुपतिनाथको मन्दिर सांस्कृतिक सम्पदाअन्तर्गत युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्र मा पर्दछ। सन् १९७९मा युनेस्कोले पशुपतिनाथको मन्दिरलाई विश्व सम्पदा क्षेत्रमा सूचीकृत गरेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाकै प्राचीनतम धार्मिकस्थल प्रमाणित भएकोले र अति प्राचीन पूजास्थल, मठ मन्दिर र मूर्तिहरू तथा प्राचीन अभिलेखहरूको अवस्थित हुनाले पशुपतिनाथको मन्दिर क्षेत्र खुला सङ्ग्रहालय जस्तै देखिन्छ । शैव, शाक्त, वैष्णव, बौद्ध, जैन सौर, गाणपत, नाथ सिख आदि प्रमुख सम्प्रदायका भक्तजनहरूका लागि पशुपति क्षेत्र सदैव समान आस्था एवं श्रद्धाको केन्द्र बनेको छ। पशुपति क्षेत्रमा  विभिन्न सम्प्रदायका विभिन्न स्मारक एवं पुजास्थल अखाडा पनि रहेका छन्। पशुपतिनाथको मन्दिर एक जीवन्त सम्पदाको रूपमा रहेको छ। जन्म देखि मृत्यु सम्मका संस्कार सम्पन्न गरिने यस पावन स्थलमा वागमती नदीले यसको महिमा अझै बढाएको छ ।
यो मन्दिर यस संसारमा रहेका २७५ पादल पेत्र स्थलम (शिवको पवित्र स्थान) मध्ये एक हो । पशुपतिनाथमा मुख्य रूपमा शिवजीको पूजा हुने भएकाले शिवरात्रि पर्व विशेष महत्त्वका साथ मनाइन्छ। शिवरात्रि नेपालभरि धुमधामसँग मनाइने राष्ट्रिय पर्व हो । प्रत्येक वर्ष फागुन कृष्णपक्ष चतुर्दशीका दिनमा शिवरात्रि पर्व मनाइन्छ । पशुपतिनाथ मन्दिरसहित देशभरका शिव मन्दिरमा बिहानैदेखि भक्तजनको घुँइचो लाग्ने गरेको छ । यस दिन आरध्यदेव पशुपति अर्थात् शिवजीको आरधना गर्दै नेपाल तथा छिमेकी मुलुक भारतका हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको ठूलो संख्याले पशुपतिको दर्शन गर्ने गर्दछन्। शिवरात्रि एक अत्यन्त महत्त्वपूर्ण आध्यात्मिक वृत्तान्तको स्मरणोत्सव हो। सृष्टिका समस्त मनुष्यात्माका पारलौकिक परमपिता परमात्मा शिवको दिव्य जन्म वा अवतरणको महान् दिन हो शिवरात्रि। श्रद्धालु भक्तजन पशुपतिनाथको दर्शन अन्य सबै पर्वहरू मनुष्य वा देवताको जन्मदिनको स्मरणको रूपमा मनाइन्छ भने शिवरात्रि मनुष्यबाट देवता बनाउने देवका पनि देव महादेव, र्सवका सद्गति दाता परमप्रिय परमात्माको आफ्नै दिव्य र शुभजन्मको स्मरणोत्सव हो। शिवरात्रि तेत्तीस कोटी देवी-देवता लगायत ब्रह्मा, विष्णु, शंकरका समेत रचयिता, सबै धर्म मान्ने वा नमान्ने सम्पूर्ण आत्माका आफ्नै आत्मिक पारलौकिक परमपिताको जन्मदिन हो। शिवलाई महादेव, इशान, महेश, हर शंकर, रुद्र, गिरीश जस्ता नामले पनि पुकार्ने गरिन्छ ।
श्लेमान्तक वन, पशुपति का. म. पा. ८ तीनथाना गा. वि. स. वडा नं. १मा रहेको विष्णु देवी क्षेत्र यस गाविसको मात्र महत्त्वपूर्ण स्थल नभै यस भेगकै ऐतिहासिक थलो हो। धार्मिक हिसाबले सातौ पिठको रूपमा गनिने विष्णु देवी, सरस्वती तथा ईच्छावृषेश्वर महादेव (गोलोकेश्वर) १७ औ शताब्दितिर स्थापना भएको मानिन्छ। ०३८/३९ सालतिर महादेवस्थानको दक्षिणतिर रहेको दुवै हात र स्तनसमेत काटिएको सरस्वतीको पूर्णकदको मूर्ति चोरी हुँदा मूर्ति पछाडि रहेको शिलालेखमा उक्त मिति उल्लेख गरिएको भन्ने भनाई छ। चोरी भएको सरस्वतीको मूर्तिको दुई पाऊ अद्यावधि नै छ, जहाँ २०४१ सालमा पूर्ण बहादुर महर्जनले अर्को सरस्वतीको मूर्ति बनाई स्थापना गरेको पाइन्छ। विष्णु देवीको द्वारपालको रूपमा रहेका सिंह सिंहिनीको स्थापना रिजाल भन्ने थरका ब्यक्तिले वि.सं. १९०९ सालमा स्थापना गरेको शिलालेखमा पाइन्छ। सोही मन्दिरको पश्चिमतिर रहेको ढुंगाको खम्वामाथी प्राथना गरिरहेको मूर्ति सहितको खम्बा संवत १९१०मा स्थापना गरेको देखिन्छ। पाप धर्मको परीक्षण गर्ने वागद्वार पनि महादेवस्थानको उत्तरतर्फ रहेको छ। यस विष्णु देवी क्षेत्र पुरातात्विक महत्त्वको क्षेत्रभित्र समेत पर्ने भएको हुनाले यसको यथार्थ खोजविन हुन आवश्यक देखिन्छ।
मन्दिरको गर्भमा रहेको शिव लिङ्ग मा पाच मुख रहेको छ
मन्दिर वास्तुकला
यो मन्दिर नेपाली प्यागोडा शैलीमा निर्माण गरिएको छ । यहाँको सबै विशेषताहरू प्यागोडा शैलीमा रहेको पाइन्छ जुन अति सुन्दर खुदी काठको छन् । यस मन्दिरको दुई स्तर छाना सुन पहिरन सँगै तामाको रहेको छ । यस मन्दिरमा रहेको चार मुख्य ढोकाहरू चाँदीको रहेको छ । यस मन्दिरमा रहेको सुनको गजुरले यहाँको धार्मिक विचारको प्रतीकलाई दर्साउँछ । यस मन्दिरको पश्चिमी ढोकामा रहेको ठूलो गोरु वा नन्दीको मुर्ति कास्यको रहेको छ । यहाँ रहेको लिङ्ग देवत्व कालो पत्थरको रहेको छ, जुन ६ फिट अग्लो छ र त्यसको परिधि पनि उस्तै छ । पशुपतिनाथको पूर्वमा वासुकीनाथ रहेको छ ।
सिन्धु–सभ्यताका पशुपतिनाथ शिव
रुद्र वा शिवका अनेकौँ नाउँमध्ये “पशुपति” शिवको प्रमुख नाउँ हो । ऋग्वेद संहितामा रुद्रको पशुपति नाउँ त पांइदैन, तर रुद्र सम्बन्धि बशिष्टको सुक्त (७।४६।।१–४) मा धनुर्धरी अजेय, तीक्ष्ण आयुध धारण गर्ने रुद्रले हाम्रो प्रार्थना सुनुन् आफ्नो तेजोमय वाण अन्तरिक्षस्थ विद्युत्, जो पृथ्वीमा घुम्दछ, हामीलाई नष्ट नगरोस् । हामीलाई रोग–व्याधिले ग्रस्त नपार, हजारौ औषधीका ज्ञाता हे रुद्र १ हाम्रा पुत्र–पौतादिलाई नष्ट नगर, हाम्रो हिंसा नगर, तिम्रो क्रोधका भागी हामी नबनौ हाम्रो रक्षा गर, इत्यादि । यस्तै ऋक् (१।११४) सूक्तमा कुत्सआङ्गिरस ऋषि रुद्रको स्तुति गर्दै भन्दछन्– महान् वीरका स्वामी जटा मुकुटधारी रुद्रको स्तुति गर्छौ । यस गाउँका सबै प्राणीहरू निरोगिताका साथ पुष्ट रहुन्, दोपाया चौपाया सुखी रहुन् । हे रुद्र । दया गर, सुखी बनाऊ ।
हिन्दू धर्मका सबै धार्मिक ग्रन्थहरूमा भगवान शिवलाई पशुपतिनाथ भनिएको छ । महाभारतमा भगवान शिवको अस्त्रलाई पाशुपतास्त्र भनेर बर्णन गरिएको छ । महाभारतका पात्र अर्जुनले हिमालय पर्वतमा किराँतरुपी शिवलाई युद्ध गरेर खुसी बनाएकाले पाशुपतास्त्र दिएका थिए ।
पौराणिक कथानुशार महाभारतको युद्वपछी पाण्डवहरूले भगवान कृष्ण र भिष्मसँग युद्वमा आफन्तहरू मृत्य गरेकाले गोत्रहत्याको पापबाट मुक्त हुनको लागि के उपाय गर्नु पर्ला भनेर सोधेका थिए । भगवान शिवको दर्शन गरेपछी गोत्रहत्याको पापबाट मुक्त हुन्छ भन्ने कुरा थाह पाएपछी पाण्डवहरू शिवजीको दर्शन गर्ने हिमालयमा गए । पाण्डवहरू आएको देखेर भगवान शिव भैंसीको रुप लगेर भैंसीको बथानमा लुकेका थिए । पाण्डवहरूले भैंसीरुपी भगवान शिवलाई चिनेर दर्शन गर्न नजिकै जाँदा भैंसीरुपी शिव जमिन भित्र धासिएका थिए । यसरी शिवजी जमिनमा धासिएपछी भैंसीरुपी शिवको पुछर पाण्डवले स्पर्श गर्दा केदारनाथमा केदारनाथ भगवान प्रकट भए भने भैंसीरुपी शिवको शिर नेपालमा पशुपतिनाथ भगवान प्रकट भएका थिए । यसरी पाण्डवहरूले पशुरुरी शिवको पुछर स्पर्श गरेर गोत्रहत्यको पापबाट मुक्त भएका थिए । यसरी पशुको रुप लिएर प्रकट भएको हुनाले भगवान शिवलाई पशुपतिनाथ भनिन थालियो
एक अर्को कथाका अनुसार भगवान शिवले मृगको रुप लगेर श्लेष्मान्तक वनमा पार्वतीको साथमा विहार गरेका थिए । यसैले भगवान शिवलाई पशुपतिनाथ भनियो
लिङ्ग पूजासम्बन्धी विद्वान्हरूको धारणा
आर्य पराम्पराको विकासक्रमलाई नै ध्यानमा राखेर प्रस्तुत गरिने यस ग्रन्थको विषय अन्य सभ्यतामा प्रचलित प्रजनन शक्तिको रूपमा उपासना गरिने लिङ्गको परिचर्चा त्यति आवश्यक थिएन तर मुर्तिपूजासम्बन्धी परिपाटी विदेशी प्रभाव हो भनेर मन्तव्य प्रकट गर्ने विद्धानहरूको पनि तर्क सुत्र र विवेचना गर्नु पनि आवश्यक हुन्छ । किनभने हिन्दु विद्धानलाई पनि विदेशीहरूको उक्त तर्कले निकै प्रभाव पारेको छ र तुलनात्मक रूपमा सिन्धुसभ्यता तथा वेविलोन सभ्यताको अनुदान नै लिङ्गपूजा हो भन्ने कुरा प्रस्तुत गरिएको पाइन्छ ।
पशुपतिनाथ मन्दिरको व्यवस्थापन
पशुपतिनाथ मन्दिरको व्यवस्थापन हाल सबै पशुपति विकास कोषको मातहतमा रहेको छ ।
सन् २००९को घटना
पशुपतिनाथको पुजारीहरूलाई भट्ट भनिन्छ र मूल पुजारीलाई मूल भट्ट वा रावल भनिन्छ । केही नेपालीहरूले मन्दिर भित्र घुस भएको आरोप लगाएका थिए । जनवरी २००९ मा माओवादीको सरकारले मुल भट्टहरूलाई राजीनामा दिन लगायो र नेपाली पुजारीहरूलाई मन्दिर चलाउन दिइयो । यो चलिआएको मान्यता(प्रक्रिया) विपरित रहेको तर नेपाली पुजारीहरूलाई स्थान दिइएकोमा आफ्नो विरोध नरहेको भनी मन्दिरका भण्डारीहरूले विरोध गरे । यो विषय सर्वोच्च अदालतसम्म पुग्यो तर सरकारकै आदेशलाई सहि ठहरायो । यसको विरोधमा आन्दोलनहरू भए र आन्दोलनको प्रति विरोध वाइसीएलहरूले गरे जसका कारण दर्जनौं विरोधिहरू घाइते पनि भए ।
देश बाहिर र भित्रका हिन्दुहरूद्वारा तत्कालीन नेपाल सरकारको चर्को विरोध गरियो र आफ्नो फैसला फिर्ता लिई सर्वोच्च अदालतले पुरानै भट्टहरूलाई पशुपतिनाथको पुजारी बन्ने जिम्मा लगायो ।
पशुपतिनाथ भ्रमण
भारतका प्रख्यात अभिनेता, गायक, अभिनेत्री र थुप्रै व्यक्तित्वहरूको भ्रमणले पशुपतिनाथको चर्चा बढाउने गरेको छ । जुलाई २०१४ मा भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले पनि नेपाल भ्रमण गर्दा पशुपतिनाथको दर्शन गरेका थिए ।
महाभूकम्प २०७२
विक्रम संवत २०७२ वैशाख १२ गते गोरखा जिल्लाको वारपाकलाई केन्द्रविन्दु बनाई गएको ७.८ रेक्टर स्केलको महाभूकम्पमा पनि मूल मन्दिर दैविक-वैदिक-वास्तु शक्ति (शिव-कथित भूतत्त्व-विग्यान)को कारण सुरक्षित रहेको देखियो । यस्तै २ वर्ष अगाडि महाप्रलयमा श्रीकेदारनाथ मन्दिर पनि सुरक्षित रहेको थियो ।
आरती
पशुपतिनाथको नित्य आरती
जय शिव शंकर शम्भो जय गिरिजाधीश । शिव जय गिरिजाधीश ।।
जय जय करुणासागर २ पशुपति जगदीश । ॐ हर हर हर महादेव ।।
गिरि कैलाश निवास छ गण छन् सहचारी । शिव गण छन् सहचारी ।।
मुण्ड माला छ गलामा २ रुप छ भयहारी । ॐ हर हर हर महादेव ।।
डमरु त्रिशुल सुसोभित प्रभुका दुइ करमा । शिव प्रभुका दुइ करमा ।।
राष्ट्रिय उदारवादी पार्टी (पानामा)
राष्ट्रिय उदारवादी पार्टी (Partido Liberal Nacional) पानामाको एउटा उदार राजनीतिक दल थियो | अनिबल गालिन्दो यो दलको अध्यक्ष थियो |
पशुपतिनाथ मन्दिर
आरती
भूषण नाग विराजित २ बाघाम्बर तनमा । ॐ हर हर हर महादेव ।।
तीन नयनमा थरीथरी ज्योति छ दिव्य सदा । शिव ज्योति छ दिव्य सदा ।।
वाहन वृषभ मनोहर २ सँगमा छन् गिरिजा । ॐ हर हर हर महादेव ।।
भष्म विलेपन सुन्दर शिरमा चन्द्रकला । शिव शिरमा चन्द्रकला ।
कलकल बग्छिन हरदम २ गंगा पुण्यजला । ॐ हर हर हर महादेव ।।
ब्रह्मा विष्णु महेश्वर प्रभुका रुप सबै । शिव प्रभुका रुप सबै ।।
सृष्टि–स्थिति लय सबहुन् २ शुभ लिला प्रभुकै । ॐ हर हर हर महादेव ।।
वेद पुराण थकित छन् प्रभुको वर्णनमा । शिव प्रभुको वर्णनमा ।।
कण कण व्यापक प्रभुको २ महिमा त्रिभुवनमा । ॐ हर हर हर महादेव ।।
सुर नर मुनि सब प्रभुकै निसदिन ध्यान गरी । शिव प्रभुकै ध्यान गरी ।।
परमानन्द मगन भै २ जान्छन् पार तरी । ॐ हर हर हर महादेव ।।
सच्चिदानन्द परात्पर सज्जन हितकारी । शिव सज्जन हितकारी ।।
जय जय साम्बसदाशिव २ जय जय त्रिपुरारी । ॐ हर हर हर महादेव ।।
बाह्य कडीहरू
पशुपतिनाथको आरती युटुबमा
अ वक टु रेमेम्बर्
अ वक टु रेमेम्बर् निकोलस स्पार्कद्धारा रचित चर्चित उपन्यास हो।
यासिर शाह
यासिर शाह पाकिस्तान का क्रिकेट खेलाडी हुन।
हिमाली गिद्ध
हिमाली गिद्ध नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा हिमालयन भल्चर (Himalyan Vulture) भनिन्छ ।
मेरठ जिल्ला
मेरठ जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो मेरठ मण्डलको ५ जिल्लाहरू मध्य एक हो। यो जिल्ला मेरठ मण्डलको सदरमुकाम पनि हो।
ओमान राष्ट्रिय फुटबल टिम
ओमान राष्ट्रिय फुटबल टिम फुटबल प्रतिस्पर्धामा ओमानको प्रतिनिधित्वको गर्ने पुरुष फुटबल टिम हो । यो ओमानमा फुटबलको लगि शासकीय निकाय ओमान फुटबल संघको नियन्त्रणमा रहेकोे छ । यो एएफसीको सदस्य र फिफा द्वारा मान्यता प्राप्त राष्ट्रिय हो ।
पुरातत्त्वशास्त्र
पुरातत्त्वशास्त्र (archeology) त्यो विज्ञान हो जो पुरानो चीजहरूको अध्ययन एवं विश्लेषण गरेर मानव-संस्कृतिका विकासक्रमलाई बुझ्ने एवं त्यसको व्याख्या गर्ने  कार्य गर्दछ। यसका लागि पूर्वजहरू द्वारा छोडिएका पुरानो वास्तुशिल्प (architecture), औजारहरू, युक्तिहरू, जैविक-तथ्यहरू एवं भू-रूपहरू (landscapes) आदिको  अध्ययन गरिन्छ। अत: पुरातत्वशास्त्र  त्यो विज्ञान हो जो मानवका भूत कालको  अध्ययन गर्दछ।
नाजका रेखाहरू
नाजका रेखाहरू  पेरुको विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन १९९४ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
मेसेज इन अ बोट्ल
मेसेज इन बोट्ल निकोलस स्पार्कद्धारा रचित चर्चित उपन्यास हो।
बागपत जिल्ला
बागपत जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो मेरठ मण्डलको ५ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
बुलन्दशहर जिल्ला
बुलन्दशहर जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो मेरठ मण्डलको ५ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
एनाबेल चोङ्ग
एनाबेल चोङ्ग एक पूर्व अश्लील चलचित्र अभिनेत्रीको स्टेज नाम हो ।
दल्चोकी
दल्चोकी नेपालको बागमती अञ्चलको यल जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा २४७ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार दल्चोकीको जनसङ्ख्या १३१९ छ। यस मध्य पुरुष ४९%, र महिला ५१% छन्।
आइसल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली
आइसल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टिम अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा आइसल्यान्डको प्रतिनिधित्व गर्दछ । यस टिम आइसल्यान्ड फुटबल सङ्घद्वारा नियन्त्रित गरिएको छ ।
दक्षिण भारत
भारतका दक्षिणी भागलाई दक्षिण भारत पनि भन्दछन्। आफ्नो संस्कृति, इतिहास तथा प्रजातीय मूलको भिन्नताका कारण यो शेष भारतबाट अलग चिन्हारी बनयो चुका हो। हलांकि यति भिन्न भएर पनि यो भारतको विविधताको एक अंगमात्र हो। दक्षिण भारतीय मान्छे मुख्यतः द्रविड भाषा बोल्दछन् र मुख्यतः द्रविड मूलका छन्।
इतिहास
कार्बन डेटिंग पद्दतिबाट यो थाह लागेको कि यस क्षेत्रमा ईसा पूर्व ८०००बाट मानव बसाव रहेको छ। लगभग १००० ईसा पूर्वबाट लौह युगको सूत्रपात भयो। मालाबार र तमिल मान्छे संगम प्राचीन कालमा यूनान र रोमबाट व्यापार गर्ने गर्द थिए। उनी रोम, यूनान, चीन, अरब]], यहूदी आदि मान्छेहरूका सम्पर्कमा थिए। प्राचीन दक्षिण भारतमा विभिन्न समहरू तथा क्षेत्रहरूमा विभिन्न शासकहरू तथा राजवंशहरूले राज गर्‍यो। सातवाहन, चेर, चोल, पांड्य, चालुक्य, पल्लव, होयसल, राष्ट्रकूट आदि यस्तो नैं केही राजवंश छन्। मध्यकालीन युगका आरंभिक मध्यमा क्षेत्र मुस्लिम शासन तथा प्रभावका अधीन रहयो। सबै भन्दा पहिले तुगलकहरूले दक्षिणमा आफ्नो प्रभाव बढाया। अलाउद्दीन खिलजीले यसै त मदुरैसम्म आफ्नो सैनिक अभियान चलाएको थियोमा उनको मृत्यु पछि उनको साम्राज्य टिक नसका। सन् १३२३मा यहाँ तुर्कहरू द्वारा मुस्लिम बहमनी सल्तनतको स्थापना भए। यसके केही वर्ष पछि हिन्दू विजयनगर साम्राज्यको स्थापना भए। यिनी दुवैमा सत्ताको लागि सङ्घर्ष होता रहयो। सन् १५६५मा विजयनगरको पतन भयो। बहमनी सल्तनतका पतनका कारण ५ नयाँ साम्राज्य बने - बीजापुर तथा गोलकोण्डा सबै भन्दा शक्तिशाली थिए। औरङ्गजेवले सत्रहऔं सताब्दीका अन्तमा दक्कनमा आफ्नो प्रभुत्व जमा लियोमा यसी समय शिवाजीका नेतृत्वमा मराठोंको उदय हो रहयो थियो। मराठोंको शासन अट्ठारहऔं सताब्दीका उत्तरार्धसम्म रहयो जसपछि मैसूर तथा अन्य स्थानीय शासकहरूको उदय भयो।मा यसके ५० वर्षका भित्र पुरा दक्षिण भारतमा अंग्रेजहरूको अधिकार भयो। १९४७मा स्वराज्य आयो।
संस्कृति
भाषिक र सास्कृतिक रूपबाट यो शेष भारतबाट भिन्न हो।
क्षेत्र र भूगोल
यस क्षेत्रलाई तथा यसके धेरै अंगहरूलाई भूगोल र संस्कृतिका आधारमा धेरै विशेष नाम दिए जान्छन््। यिनीहरूका विवरण तल हो -
रुम्जाटार
रुम्जाटार नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, ओखलढुङ्गा जिल्ला सिद्धिचरण नगरपालिका मा अवस्थित गाँउ हो। यो एउटा नेपालको ठूलो टार मध्यको टार हो | यहाँ बाहुन, क्षत्री, गुरुङ, नेवार, भुजेल, मगर, राई, लिम्बु, तामाङ, दमाई, कामी, सार्की जस्ता धेरै जातजातिको बसोबास छ |
गौतम बुद्ध नगर जिल्ला
गौतम बुद्ध नगर जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो मेरठ मण्डलको ५ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
अमोल पालेकर
अमोल पालेकर  भारतीय चलचित्र क्षेत्रका एक बहुप्रसिद्ध अभिनेता तथा चलचित्र निर्देशक हुन्।
खैरो गिद्ध
खैरो गिद्ध नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा युरासियन ग्रिफन (Eurasian Griffon) भनिन्छ ।
बहराइन राष्ट्रिय फुटबल टोली
बहराइन राष्ट्रिय फुटबल टिम बहराइनको राष्ट्रिय फुटबल टिम हो । यो एएफसीको सदस्य राष्ट्र हो र फिफाद्वारा मान्यता प्राप्त राष्ट्र हो ।
बार्बाडोस
सन् १९६६मा संयुक्त अधिराज्यबाट स्वतन्त्र भएको यो मुलुकको राष्ट्रप्रमुख भने बेलायती राजसंस्था प्रमुख रहन्छ अर्थात् यो राष्ट्र राष्ट्रमण्डलको सदस्य हो । संसदीय प्रजातन्त्र रहेको बार्बाडोसमा दुई संसद छन् । हाउस अफ एसेम्बलीमा २८ सदस्य र सिनेटमा २१ सदस्य रहन्छन् । दुवै सदनका सदस्यको म्याद पाँच वर्षे हुन्छ ।
रोम
रोम (, Roma, Rōma) सहर इटाली र इटालेली क्षेत्र लाटियमको राजधानी हो। यो टाइबर नदीमा अवस्थित छ र जनसङ्ख्या २८ लाख छ । सबैतिरबाट रोमले घेरेको भ्याटिकन सहर उत्तर-पश्चिममा पर्दछ ।
किम्बदन्ति अनुसार रोमको स्थापना ईशापूर्व ७५३, एप्रिल २१मा रोमुलुसले गरका थिए। उनले रेमुस नामको आफ्नो जुम्ल्याहा भाइ रेमुसलाई मारेर रोमका प्रथम राजा भए । उनिहरू दुबैलाई ब्वाँसोले हुर्काएको कथन छ ।
रोम सूर्य पहाडमा स्थापना गरिएको थियो, जसलाई पछि पालाटाइन नामाकरण गरियो। यो बढ्दै गएर अहिले सात पहाडहरूमा स्थापित छ:
रोम रोमाली अधिराज्यको केन्द्र थियो, पछि रोमाली गणराज्य, र त्यसपछि रोमन साम्राज्यको।
शिक्षा
रोम इटालीको एक शैक्षिक ठाउँ हो। रोमका बालबालिकाहरूले ६ वर्षको उमेरमा विद्यालय भर्ना हुनु पर्दछ। इटालीकै सबैभन्दा ठूलो विश्वविद्यालय सन १३०३मा स्थापित Università degli Studi di Roma उनिभेरसिता देल्यी स्तुदी दि रोमा (रोमको विश्वविद्यालय) हो र यो पनि रोममै छ। यस विश्वविद्यालयमा करिव २ लाख विद्यार्थीहरू अध्यनरत छन्।
पुनर्जागरण
पुनर्जागरण को शाब्दिक अर्थ हुन्छ- पुनरुत्थान वा पुनर्जिवन। चौधौँ देखि सत्रौँ शताब्दीसम्म यूरोपेली जातिहरूले कला, साहित्य, ज्ञान, विज्ञान, धर्म, दर्शन आदिमा जुन अभूतपूर्व प्रगति हासिल गरे त्यसैलाई पुनर्जागरणको रूपमा चित्रण गर्न सकिन्छ। पुनर्जागरणको सुरुवात इटालीको फ्लोरेन्स सहरबाट सुरू भएको मानिन्छ।
गाजियाबाद जिल्ला
गाजियाबाद जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो मेरठ मण्डलको ५ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
गोलेस्तान दरबार
गोलेस्तान दरबार एक युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा जोडिएको छ।
भौतिक विज्ञान
भौतिक विज्ञानको महत्त्व यस कारण पनि अधिक छ कि अहिलेहरूत्रिकी तथा शिल्पविज्ञानको जन्मदात्री हुनको नाताले यो यस युगका अखिल सामाजिक एवं आर्थिक विकासको मूल प्रेरक हो। धेरै पहिला यसलाई दर्शन शास्त्रको अङ्ग मानेर नेचरल फिलसोफी वा प्राकृतिक दर्शनशास्त्र भन्थे, परन्तु १८७० ईस्वीका लगभग यसलाई वर्तमान नाम भौतिकी वा फिजिक्स द्वारा सम्बोधित गर्न लागोस्। बिस्तारै यो विज्ञान उन्नति करतिएको र यस समय त यसका विकासको तीव्र गति देखेर, अग्रगण्य भौतिक विज्ञानीहरूलाई पनि आश्चर्य हुँदैछ। बिस्तारै यसदेखि अनेक महत्त्वपूर्ण शाखाहरूको उत्पत्ति भएको, जस्तै रासायनिक भौतिकी, तारा भौतिकी, जीवभौतिकी, भूभौतिकी, नाभिकीय भौतिकी, आकाशीय भौतिकी इत्यादि।
भौतिकीको मुख्य सिद्धान्त "उर्जा संरक्षणको नियम" हो। यसका अनुसार कुनै पनि द्रव्यसमुदायको ऊर्जाको मात्रा स्थिर हुन्छ। समुदायको आन्तरिक क्रियाहरू द्वारा यस मात्रालाई घटाना वा बढाउनु सम्भव छैन। ऊर्जाका अनेक रूप हुन्छन् र त्यसका रूपान्तरण हुन सक्छ, परन्तु त्यसको मात्रामा कुनै प्रकार परिवर्तन गर्नु सम्भव हुन सक्तैन। आइंस्टाइनका सापेक्षिकता सिद्धान्तका अनुसार द्रव्यमान पनि उर्जामा बद्लिन सकिन्छ। यस प्रकार ऊर्जा संरक्षण र द्रव्यमान संरक्षण दुइटै सिद्धान्तहरूको समन्वय हुन जान्छ र यस सिद्धान्तका द्वारा भौतिकी र रसायन एक अर्कासित सम्बद्ध हुन्छन्।
चिरसम्मत भौतिकी (क्लासिकल फिजिक्स)
भौतिकीलाई मोटा रूपले दुइ भागहरूमा विभाजित गर्न सकिन्छ। १९०० ईस्वीदेखि पूर्व जो भौतिक ज्ञान अर्जित गरिएको थियो र तत्सम्बन्धी जो नियम तथा सिद्धान्त प्रतिपादित गरियो थिए, तिनको समावेश चिरसम्मत भौतिकीमा गरिएको हो। त्यस समयको विचराधाराका प्रेरणास्त्रोत गैलिलियो (१५६४-१६४२ ईस्वीं) तथा न्यूटन (१६४२-१७२७) थिए। चिरसम्मत भौतिकीलाई मुख्यत: यान्त्रिकी (मिकैनिक्स), ध्वनिकी (अकौस्टिक्स), ऊष्मा, विद्युतचुम्बकत्व र प्रकाशिकी (अप्टिक्स)मा विभाजित गरिन्छ। यी शाखाहरू इंजीनियरिंग तथा शिल्प विज्ञानको आधारशिलाहरू छन् र भौतिकीको प्रारम्भिक शिक्षा यीबाट नैं शुरू गरिन्छ।
आधुनिक भौतिकी
१९०० ईस्वीका पश्चात अनेक क्रान्तिकारी तथ्य ज्ञात भए, जसलाई चिरसम्मति भौतिकीका ढाँचेमा बसाउन कठिन छ। यी नयाँ तथ्यहरूका अध्ययन गर्न र तिनको गुत्थिहरूलाई सुल्झाउनमा भौतिकीको जस शाखाको उत्पत्ति भएको, त्यसलाई आधुनिक भौतिकी भन्दछन्। आधुनिक भौतिकीको द्रव्यसंरचनादेखि सीधा सम्बन्ध छ। अणु, परमाणु, केन्द्रक (न्युक्लियस) तथा मूल कण यिनको मुख्य विषय छन्। भौतिकीको यस नवीन शाखाले वैज्ञानिक विचारधारालाई नवीन र क्रान्तिकारी मोड दिएका छन् तथा यसदेखि समाजिक विज्ञान र दर्शनशास्त्र पनि महत्त्वपूर्ण रूपले प्रभावित भए छन्।
गोल्की
गोल्की एक प्रकारको नेपाली बाजा हो । यो बाँसको ढुङ्ग्रोबाट निस्केको धागोमा गट्टाले हानेर बजाइने एक प्रकारको सहायक तालबाजा हो । यो बाजा बाँसको टुक्राको बीचको भाग निकाली तलपट्टि छाला ठोकी बनाइन्छ । यसमा फेददेखि टुप्पासम्म एउटा तार जोडिन्छ । यो बजाउँदा छेउका भाटा हल्लाउने र तार कोट्याउने गरिन्छ ।
विम्बल्डन प्रतियोगिता
विम्बल्डन प्रतियोगिता वा विम्बल्डन च्याम्पियनसिप संसारकै सबैभन्दा पुरानो टेनिस प्रतियोगिता हो र यसलाई टेनिसकै सबैभन्दा प्रतिष्ठित प्रतियोगिता को रूपमा लिइन्छ । सन् १८७७ देखि यो प्रतियोगिता दक्षिण-पश्चिम लन्डनको विम्बल्डन जिल्लामा अखिल इङ्लैण्ड क्लब (All England Club) को आयोजनामा हुँदै आइरहेको छ । यो प्रतियोगिता चार ग्र्यान्ड स्ल्याम प्रतियोगिता मध्येको एक हो जुन आज पनि घाँसे मैदान (grass court) मा खेल्ने गरिन्छ ।
मोहम्मद हफीज
मोहम्मद हफीज पाकिस्तान का क्रिकेट खेलाडी हुन।
सि. यस. लिविस्
किल्भ स्टेप्ल्स लिविस्, प्रख्यात वा अंंग्रेजी नाम: C. S. Lewis (२९ नोमेम्बर १८९८ – २२ नोमेम्बर १९६३), उपन्यासकार, कवि, समालोचक, निबन्धकार र प्रध्यापक थिए। उनी द क्रोनिकल्स अफ नार्निया र द स्पेस ट्राइलोजी, आदि कृतिहरूका लागि चर्चित छन् ।
धर्मपनिया
धर्मपनिया नेपालको लुम्बिनी अञ्चलको कपिलवस्तु जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ५९६ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार धर्मपनियाको जनसङ्ख्या ४१६६ छ। यस मध्य पुरुष ५१%, र महिला ४९% छन्।
दमाचौर
दामाचौर नेपालको राप्ती अञ्चलको सल्यान जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ९२९ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार दामाचौरको जनसङ्ख्या ५०५७ छ। यस मध्य पुरुष ५२%, र महिला ४८% छन्।
गोन्बदे काबुस (टावर)
गोन्बद-ए कबुस एक युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा जोडिएको छ।
एभा डिभाइन
एभा डिभाइन एक पूर्व अश्लील चलचित्र अभिनेत्रीको स्टेज नाम हो ।
संशोधन मण्डल
संशोधन मण्डल विद्वान नयराज पन्तले स्थापना गरेको संस्था हो । इतिहासका त्रुटि र कमीकमजोरीलाई तर्कपूर्ण व्याख्यासहित सच्याउने कामका लागि यसको स्थापना वि.सं. २००९ साल असोज ५ गते भएको हो ।
प्रकाशन
संशोधन मण्डलले पूर्णिमालगायत केही कृतिहरू पनि प्रकाशन गरेको छ । त्यसमध्ये इतिहास संशोधनको प्रमाण प्रमेय पहिलो भाग एक हो ।
नयराजको वि.सं. २०५९ कार्तकमा निधन भएपछि उनका दुई पुत्र दिनेशराज र महेशराज पन्तले यो अभियानलाई निरन्तरता दिएका छन् ।
पुरस्कार
छ दशकभन्दा बढी समयदेखि नेपाली इतिहास र संस्कृतिका अतिरिक्त ज्योतिष, गणित, व्याकरण र साहित्यका फाँटमा गुरुकुलीय सङ्गठित र संस्थागत प्रयासबाट प्रामाणिक अनुसन्धान गरी तिनको प्रकाशन तथार प्रचारका लागि 'पूर्णिमा'को निरन्तर प्रकाशन गरेर नेपाली वाङ्मयको सेवा र श्रीवृद्धिमा निरन्तर रूपले उल्लेखनीय योगदान गरिरहे बापत् यो संस्थाले वि.सं. २०६८ सालको जगदम्बाश्री पुरस्कार पायो। नयराजको सुरू गरेर फेला पारेका संशोधनको आधार र मानकमा नयराजले लेखेको लिच्छविसंवतको निर्णयले वि.सं. २०४३ सालको मदन पुरस्कार पाइसकेको छ ।
धर्ना
धर्ना नेपालको राप्ती अञ्चलको दाङ जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा १२२० वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार धर्नाको जनसङ्ख्या ६३९६ छ। यस मध्य पुरुष ४९%, र महिला ५१% छन्।
रामशरण दर्नाल
रामशरण दर्नाल (अङ्ग्रेजी: Ramsharan Darnal) (वि.सं. १९९४ असार २७ – वि.सं. २०६८ असोज १) एक नेपाली वाद्यविद् हुन्।  नेपाली लोकसङ्गीत तथा संस्कृतिविद् दर्नाल सङ्गीतसम्बन्धी अध्ययन-अनुसन्धानका एक विशिष्ट अभियन्ता हुन्।  उनले नेपाली, साहित्य क्षेत्रमा योगदान दिनुका साथै नेपाली बाजागाजाको अन्वेषक भएर पनि काम गरेका थिए। उनले जातीय चाडपर्वमा विभिन्न जातजातिले बजाउने बाजा र धुनको ऐतिहासिक महत्त्व र गरिमाबारे गहन अध्ययन गरी जनसमक्ष ल्याएका थिए। रामशरण दर्नाल नेपाली लोक तथा शास्त्रीय सङ्गीतका पुस्तकालय पनि मानिन्छन्।
बाल्यकाल र शिक्षा
दर्नालको जन्म वि.सं. १९९४ असार २७ गते काठमाडौँको धोबिचौरमा भएको थियो। पिता सत्यकुमार दर्नाल र आमा दिलकुमारी दर्नालको माहिलो छोराको रूपमा जन्म लिए तापनि बाँचेका सन्तानमध्ये उनी नै जेठा थिए। उनको न्वारानको नाम दण्डकुमार थियो। बाल्यकालको अधिकांश समय उनले आफ्नो मामाघरमा व्यतित गरेका थिए। राणाकालीन समयमा उनका पिता सत्यकुमार दर्नाल तथा बडा बुबा नेपाली सेनाको ब्यान्ड समूहलाई तालिम दिन्थे। बुवाको संरक्षणमा हुर्केका रामशरणलाई सङ्गीतप्रतिको मोह त्यसैबेला जागृत भएको थियो।
दर्नालको आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा काठमाडौँस्थित दरबार हाइस्कुलबाट प्राप्त गरेका थिए भने वि.सं. २००८ सालमा माध्यमिक शिक्षा अध्ययन गर्नको लागि सेन्ट रोबर्ट हाइस्कुल, दार्जिलिङ, भारत गएका थिए। त्यहाँको साङ्गीतिक वातावरणको प्रभावले गर्दा उनले अध्ययनकै सिलसिलामा मेन्डोलिन, गितारजस्ता वाद्यसामग्री बजाउन सिकेका थिए।
व्यक्तिगत जीवन
सानैदेखि रोगबाट ग्रस्त रामशरणलाई उनका आमाबुबाले ११ वर्षको उमेरमै महादेवस्थान मण्डन, काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाकी हरिमाया दर्नालसँग वि.सं. २००५ सालमा विवाह गरिदिएका थिए। वि.सं. २००८ सालमा माध्यमिक शिक्षा अध्ययन गर्न दार्जिलिङ्ग गएका रामशरण दुई वर्ष कोलकातापनि बसेका थिए। दर्नालका तीन छोरा र एक छोरी छन्।
कार्य जीवन
अध्ययनकै क्रममा दर्नालले भारतको कलकत्ताको एक रेकर्डिङ्ग कम्पनीमा काम गर्न थाले। उनको त्यहाँ नै नेपालका पुराना कलाकारहरू धर्मराज थापा, नातिकाजी, शिवशंकर मानन्धर र तारादेवीसँग परिचय भएको थियो। वि.सं.२०१५ सालमा उनले भारतबाट नेपाल आउँदा गितार र मेन्डोलिन ल्याएका थिए। उनलाई नेपालमा ती दुई बाजा भित्र्याउने पहिलो व्यक्तिको रूपमा चिनिन्छ। एक वर्षको पर्खाईपछि वि.सं. २०१६ सालमा उनले नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा मेन्डोलिन बाधकको रूपमा जागिर पाएका थिए। प्रज्ञा प्रतिष्ठानका विभिन्न पदमा कार्य गर्दै दर्नालले वि.सं. २०२१ सालमा प्रज्ञा प्रतिष्ठानका लागि कुलपति श्री ५ महेन्द्रबाट ल्याइएको त्रिवर्षीय योजनामा सङ्गीत-नाट्य शाखाको सहायक सचिव भएर कार्य गरे। वि.सं. २०२८ सालमा तत्कालिन कुलपति केदारमान व्यथितले उनलाई जागिरबाट हटाए। पछि सूर्यविक्रम ज्ञवालीले उनलाई पुनर्वहाली गरे। उनले वि.सं. २०६० सालसम्म प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा काम गरेका थिए। नेपालको आधुनिक वाद्य-सङ्गीतको संयोजनमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेका दर्नालले नेपाली साङ्गीतिक तथा सांस्कृतिक विकासका लागि दिएका योगदानहरू उल्लेखनीय रहेको छ। अध्ययनलाई विस्तृत गर्ने क्रममा पुष्कल बुढापिर्थीबाट प्रभावित भएर उनले पाश्चात्य सङ्गीतको सम्बन्धमा पनि गहन अध्ययन गरेका छन्। गीत, वाद्य तथा नृत्य तीन पक्षमा अनुसन्धान र योगदान गरेर उनी यी क्षेत्रका प्रिय बनेका छन्।
प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा वाद्य प्रबन्धक भई काम गर्दा बाजा सङ्ग्रहालय हेर्ने उनी एक्लो व्यक्ति थिए। उनी बाजा सङ्ग्रहालयमा काम गर्दा त्यहाँ २५ सय वर्षअघिका क्वताः भनिने तीनमुखे बाजा (बुद्धकालीन समय) सहित सय किसिमका १२७ वटा बाजा थिए। नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा वि.सं. २०१६ सालदेखि उनले स्वरलिपिकारको पदमा जागिरे भएर ३५ वर्षको अनवरत सेवापछि वाद्य प्रबन्धकका रूपमा अवकाश पाएका थिए।
सङ्गीत शिरोमणि यज्ञराज शर्माको सिफारिसमा नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा जागिर पाएका दर्नालले करीब ५० वर्ष काम गरेका थिए। वि.सं. २०६० देखि वि.सं. २०६५ सम्म उनी प्राज्ञ सभा सदस्य रहे। अवकाशपछि उनले म्युजिक नेपालमा काम गरेका थिए। त्रिभुवन विश्वविद्यालयको सङ्गीत विषय समिति, लूनकरणदास गङ्गादेवी चौधरी साहित्यकला मन्दिर, नारायणगोपाल युवा सङ्गीत कोष र नेपाली शिक्षा परिषद्का सदस्य दर्नाल नेपाली लोकबाजा सङ्ग्रहालय, बिसे नगर्ची प्रतिष्ठान, नेपाल शास्त्रीय सङ्गीत समाज, नेपाल दलित साहित्य तथा संस्कृति प्रतिष्ठान, कलानिधि इन्दिरा सङ्गीत महाविद्यालय आदिमा संरक्षक र सल्लाहकार रहे।
गीत सङ्गीत
दार्जिलिङ्गमा अध्ययनको क्रममा दर्नालले लख्खीदेवी सुन्दास, शिवकुमार राईलगायतका विद्वानको सङ्गतमा सङ्गीत र वाद्यवादन कलामा उन्नति गरेका थिए। कलकत्ताबाट काठमाडौँ फर्कदा मेन्डोलिन, विकसित गितारजस्ता थुप्रै वाद्ययन्त्र लिएर आएका थिए।
गितार सिक्नका लागि उनले गायक प्रेमध्वज प्रधानको कालधारास्थित घर जाने गर्दथे। मेन्डोलिन, गितार, 'ड्रमसेट' बजाएर ईश्वरबल्लभको गीत, माधवप्रसाद घिमिरेको रचना 'गाउँछ गीत नेपाली' गीतमा धुन भरेका थिए। उनले महेन्द्र वीर विक्रम शाहको गीत 'उसका लागि र फेरि उसैका लागि'मा 'नोटेसन' गरेका थिए। 'हे वीर हिँड अघिसरी, गर्छिन् आमा रोईकराई' गीतमा 'अरेन्ज', 'नोटेसन' तथा वाद्यवादनको काम गरेका दर्नालले नेपाली चलचित्र 'मनको बाँध'मा सङ्गीत दिने काम गरेका थिए।