cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
स्वतन्त्र तथा खुला स्रोत सफ्टवेयर
स्वामित्व
"स्वतन्त्र सफ्टवेयर" सफ्टवेयर स्वतन्त्रता अभियान र "खुल्ला श्रोत सफ्टवेयर" खुल्ला श्रोत सफ्टवेयर पहल जस्ता संस्थासँग गाँसिएको भएतापनि यसका बाहेकका अरु शब्द वा संक्षेपको स्वामित्व वा सम्बन्धनका बारेमा कुनै पनि समूहले दाबी गरेको छैन। तर यसले कुनै पनि भ्रामक स्थिति सृजना गरेको छैन किनभने सफ्टवेयर स्वतन्त्रता अभियान तथा खुल्ला श्रोत सफ्टवेयर पहलद्वारा प्रकाशित गरिएका परिभाषा(हरू) प्रयोगात्मक रूपमा मूलतः एक नै हुन्।
माथि उल्लेखित कुनै पनि शब्दलाई एक का सट्टामा अर्कोलाई प्रयोग गर्न सकिन्छ। कुनै एक शब्दको रुचिको कारण पूर्णतया राजनीतिक (उक्त शब्दसँग गाँसिएको समूहलाई समर्थन गर्नु) वा प्रयोगात्मक (एउटा शब्दलाई अर्कोको तुलनामा बढी स्पष्ट पाउनु) हो।
अनुज्ञप्ति
यस लेखमा उद्‌घृत गरिएका मध्ये धेरै जसो सफ्टवेयर अनुप्रयोगहरू साना अनुज्ञप्ति समूहमा पर्दछन्। ५० - ७०% सफ्टवेयरहरू GNU General Public License (GNU GPL) अन्तर्गत पर्दछन भने बाँकी रहेका अन्य सफ्टवेयर उत्पादहरू GNU Lesser General Public License (GNU LGPL), BSD License, Mozilla Public License, MIT License, तथा Apache License अन्तर्गत पर्दछन्। यी सबै अनुज्ञप्तिहरूको भागमा २% देखि १०% सफ्टवेयर पर्दछन्।
यस लेखमा उद्‌घृत गरिएका केही सफ्टवेयर उत्पादहरू छुट्टै समूह - Public Domainमा पर्दछन्। यस समूहमा रहेको सफ्टवेयरको चल्ने रूप (Executable version) तथा श्रोत (Source Code) कुनै पनि प्रतिलिपी अधिकार कानुन/ऐनद्वारा प्रतिबन्धित छैन तथा स्वतन्त्र सफ्टवेयर कहलाउनका लागि स्वतन्त्र सफ्टवेयर अनुज्ञप्ति चाहिँदैन।
८३औँ एकेडेमी पुरस्कार
कोडाक थिएटरमा 'पि्रन्सेस डाइरिज' की एनी हाथवे र 'स्पाइडर-म्यान' स्टार जेम्स उद्घोषण गरिएको अवार्ड वितरण गरिएको समारोहमा चार उपाधिसहित बेलायती फिल्म 'दी किङ्स स्पिच'ले उत्कृष्टता फिल्मको उपाधी जितेको छ । यसका अभिनेता कोलिन फिर्थले सर्वश्रेष्ठ नायकको उपाधी जितेका छन् भने सर्वउत्कृष्ठ निर्देशन र अरिजिनल स्कृनप्लेको उपाधीपनि यसै यसै फिल्मले जितेको छ ।
त्यसैगरी उत्कृष्ट अभिनेत्रीको उपाधीभने ब्ल्याक स्वानका नाताली पोर्टम्यानले जितेकी छन् । त्यस्तै द सोसल नेटवर्कले एडेप्टेड स्क्रिनप्ले, संगीत (ओरिजिनल स्कोर), फिल्म सम्पादनमा गरी तीन अवार्ड जितेको छ । सिनेमाटोग्राफी, ध्वनि सम्पादन, ध्वनि मिश्रण, भिजुअल इफेक्ट्समा भने इन्सेप्सनले बाजी मारेको छ ।
सह अभिनेतामा द फाइटर फिल्मका क्रिस्टियन बेल, सहअभिनेत्रीमासोही फिल्मका मेलिसा लियो, एनिमेटेड फिचर फिल्ममा ट्वाइ स्टोरी थ्री तथा कला निर्देशनमा एलिस इन वन्डरल्याण्ड उत्कृष्ट बनेका छन् ।
यस वर्षको ओस्कार अवार्डमा सह-नायिका विधामा मनोनित हुँदा बालकलाकार हाइली स्टेनफेल्ड मस्त निद्रामा थिइन् । 'म त सुतिरहेकी थिएँ,' १४ वषर्ीया नायिकाले एउटा अन्तर्वार्तामा भनिन्, 'आमाबुबा टीभी कोठामा अचानक कराउन थाल्नुभयो, झस्किएर ब्युँझिएपछि मात्रै पत्तो पाएँ ।' उनी 'टु गि्रट' फिल्मका लागि मनोनित भएकी हुन् ।अमेरिकी नायिका हाइलीझैं नायिका ज्याकी विभर पनि ओस्कार मनोनयन घोषणा हुने क्रममा निदाएकी थिइन् । समारोह भइरहेको हलमै उपस्थित यी अस्ट्रेलियाली नायिकाले भनिन्, 'मेरो नाम घोषणा हुनुभन्दा केही समय पहिलेदेखि नै निद्रामा झुल्दै थिएँ ।' ज्याकीले 'एनिमल किङडम' का लागि सह-नायिकामा आफू मनोनित भएको कुरा पूर्वपतिको एसएमएस पाएपछि थाहा पाएको बताइन् ।
यही विधामा 'द फाइटर'बाट ओस्कारको दाबेदार ठहरिएकी नायिका एमी एडम्स हाइली र ज्याकीझैं निद्रामा झुलेकी नभए पनि आफ्नै दुनियाँमा थिइन् । 'मनोनयनमा पर्दा म मपेटहरूसँग रमाइरहेकी थिएँ,' उनले भनिन् । डिस्ने फिल्म 'द मपेट्स'को छायांकनमा व्यस्त नायिकाले तेस्रोपटक ओस्कार मनोनयनमा परेको पूरा दिन खेलौनासँग खेलेर बिताएको बताइन् ।
ओस्कारमा मनोनित भएकोमा भाग्यमानी ठानेकी नायिका एमीझैं अरू सेलिबि्रटीले पनि खुसी व्यक्त गरेका छन् । 'ब्लाक स्वान'बाट ओस्कारमा उत्कृष्ट नायिकाको लागि मनोनयनमा परेकी नटाली पोर्टम्यान (तस्बिर)ले 'दशक लामो फिल्म यात्रामा साथ दिएका फ्यान र फिल्म क्रुलाई धन्यवाद दिन चाहन्छु,' भनेकी छन् । नटालीलाई 'र्‍याबिट होल'बाट टक्कर दिइरहेकी पूर्व ओस्कार अवार्ड विजयी नायिका निकोल किडम्यानले 'यो फिल्मले मलाई भिन्न जीवनको यात्रामा लगेको थियो' भन्दै कदरका लागि सबैलाई धन्यवाद दिएकी छन् । यी दुई नायिकालाई 'ब्लु भ्यालेन्टाइन' की मिसेल विलियम्स, 'विन्टर्स बोन' की जेनिफर लरेन्स र 'द किड्स आर अल राइट' की एनेट बेनिङले उत्कृष्ट नायिकाको अवार्डमा चुनौती दिँदै छन् ।
भारतीय संगीतकार एआर रहमान 'उत्कृष्ट ओरिजिनल सङ' र 'उत्कृष्ट ओरिजिनल स्कोर' का लागि दुईवटा अवार्डमा मनोनित भएका छन् । 'स्लमडग मिलिनियर'को लागि दुई वर्ष अघि दुईवटा ओस्कार जितेका रहमानले ड्यानी बोयलकै पछिल्लो फिल्म 'वान ट्वेन्टी सेभेन आवर्स'को लागि यी मनोनयन पाएका हुन् । उनीसँगै गरेर यो फिल्म ६ वटा विधामा मनोनित भएको छ । 'द किङ्स स्पिच'ले उत्कृष्ट नायक तथा उत्कृष्ट फिल्ममा गरी १२ वटा विधामा मनोनयनमा हक जमाएर यो वर्षको सबैभन्दा बढी विधामा मनोनित हुने फिल्म बनेको छ ।
यस वर्षओस्कारका लागि बेलायती सिनेमा 'किंस् स्पिच' सबैभन्दा बढी १२ विधामा मनोनयन भएको छ। उत्कृष्ट फिल्म, उत्कृष्ट अभिनेतासहितको विधामा यो फिल्म मनोनयन भएको हो|ओस्कारमा हलिउडका सिनेमाहरूको बाहुल्यता हुने गरेकामा यस पटक बेलायती फिल्म 'किंस् स्पिच' सबैभन्दा बढी विधामा मनोनयन भएको छ । जसलाई बेलायती सिनेकर्मीहरूले गौरव महसुस गरेका छन| टम हुप्परले निर्देशन गरेका हुन्। कोलिन र्फथ, ज्योफि्फरे रुस, हेलेन बोनहाम कार्टर, गाय पियर्स आदिले अभिनय गरेको यो फिल्म २६ नोभेम्बर २०१०मा रिलिज गरिएको थियो।यसपछि दोस्रो धेरै विधामा मनोनयन हुने सिनेमामा 'ट्रयु ग्रिट' परेको छ । यो फिल्म विभिन्न १० विधामा मनोनयन भएको छ। पारामाउन्ट पिर्क्चर्सले निर्माण गरेको यो फिल्मको निर्देशन कोयन दाजुभाइ जोयल कोयन र इदन कोयनले गरेका हुन। जसमा जेफ ब्रिडगेस, मट डेमन, जस ब्रोलिन निकोलस स्याडलरलगायतले अभिनय गरेको छन्। यो फिल्मको रिलिज २२ डिसेम्बर २०१०मा गरिएको थियो।
यस पटक दर्ुइओटा फिल्म आठ/आठ विधामा मनोनयन भएका छन्। ती दुई फिल्म 'इनसेप्सन' र 'द सोसियल नेर्टवर्क' हुन्। यी दुवै उत्कृष्ट फिल्मको विधामा समेत मनोनयनमा परेका छन्। यस्तै, फिल्म 'द फाइट' सात विधामा मनोनयनमा परेको छ। फिल्म '१२७ आवर' ६ विधामा मनोनित भएको छ। दर्ुइओटा फिल्म 'ब्लाक स्नो' र 'टोय स्टोरी-३' पाँच/पाँच विधामा मनोनयन भएका छन्।
चारओटा विधामा पनि दर्ुइओटा फिल्म मनोनयन भएका छन्। जसमा 'द किड्स आर अल राइट' र 'विन्टरस् बोन' रहेका छन्। तीनओटा विधामा फिल्म 'एलिस इन वन्डरल्याण्ड मनोनित भएको छ। दुईटा विधामा भने तीनओटा फिल्म मनोनयनमा परेका छन्। ती फिल्म 'ब्युटिफुल', 'हेरि पोर्टर एन्ड द डेथली हल्लोवस् पार्ट-१' र 'हाउ टु ट्रेन योर ड्रागन' हुन। यस पटक विदेशी भाषाअर्न्तर्गतको ओस्कार अवार्ड विधामा पाँच फिल्म मनोनयन भएका छन्। जसमा इटालियन फिल्म 'ब्युटिफुल' डेसिन फिल्म 'इन द बेटर वर्ल्ड', 'डगटुथ' रहेका छन्। यस्तै, फिल्म 'इन्सेन्डिज' र 'आउटसाइड अफ ल' पनि विदेशी भाषा विधामा मनोनयन भएको छ।
कटिहार जिल्ला
कटिहार जिल्ला भारतको बिहार प्रान्तको एउटा जिल्ला हो। यो पश्चिम बङ्गालको सिमानामा स्थित छ। बाल्दीबाडी, बेलवा, दुभी-सुभी, गोगाबिल झील, नवाबगंज, मनिहारी र कल्याणी झील आदि यहाँको प्रमुख दर्शनीय स्थलहरू हुन। पूर्व समयमा यो जिल्ला पूर्णिया जिल्लाको एक भाग थियो। यसको इतिहास धेरैनै समृद्ध रहेको छ। यस जिल्लाको नाम यसको प्रमुख शहर दीघी-कटिहारको नाममा राखियो। मुगल शासनको अधीन यस जिल्लाको स्थापना सरकार तेजपुरले गरेको थियो। १३औँ शताब्दीको शुरुमा यहाँ मोहम्मद्दीन शासकहरूले शासन गरे । १७७० ई.मा जब मोहम्मद अली खान पूर्णियाको गर्वनर थियो, त्यही बेला यो जिल्ला ब्रिटिशहरूको हातमा गई हाल्यो। अत: धेरै लामो समय सम्म यस ठाउँमा कयौँ शासकहरूले शासन गरे । अत: २ अक्टोबर १०७३ ई.मा स्वतन्त्र जिल्लाको रूपमा घोषित गरियो ।
बहिष्कृत भारत
यस पत्रिकाको माध्यमले बाबासाहेब आम्बेडकरले अस्पृश्य समुदायमा सुषुप्त रहेको क्रान्तिको भावनालाई जागरुक पार्न चाहन्थे ।
बाबासाहेब आम्बेडकरको कर्मभूमि तत्कालीन महाराष्ट्रमा मराठीलाई आधिकारिक भाषाको दर्जा दिइएको हुनाले उनले सबै पत्रिका मराठीमा छाप्थे । आम्बेडकर अङ्ग्रेजीमा प्रवीण भएपनि महाराष्ट्रको तत्कालीन दलित समुदाय खासै साक्षर थिएन । त्यसैले उनले सर्वसाधारण जनताले पनि उनको पत्रिकाको उपभोग गर्न सकुन् भन्ने उद्देश्यले मराठीमा पत्रिका प्रकाशन गर्थे । यद्यपि, त्यही समयमा महात्मा गान्धीले भने दलित समुदाय प्रति आफ्नो समर्थनको रूपमा हरिजन नामक अङ्ग्रेजी पत्रिका प्रकाशन गर्थे ।
पहिलो अङ्क
बहिष्कृत भारतको पहिलो अङ्कमा बाबासाहेबले लेखेका थिए,
"सुधारको कानुन लागु भइसकेको छ । अङ्ग्रेजको हातमा रहेको सत्ता केही हदसम्म वरिष्ठ हिन्दी जनतामा हस्तान्तरण भएको छ । कुनै प्रशंसा बिना बहिष्कृत वर्गको प्रतिनिधिको मामिलामा जनावरलाई उसको क्रूर गुरु कसाबालाई समर्पण गरेझैँ बहिष्कृत वर्गलाई उनका मातापिताले वरिष्ठ हिन्दी वर्गको स्वाधीन पारेका छन् । वर्तमानको अछुत वर्गको छ वर्ष अघिको अछुत वर्गको स्थिति भन्दा पनि दयनीय छ । अछुत वर्गले भोग्नुपरेका सामाजिक विभेद र अन्यायमा प्रकाश परी जीवनस्तर अभिवृद्धि गर्न छ वर्ष भन्दा पनि अहिले पत्रिका छाप्नुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ ।
बहिष्कृत वर्गको सङ्ख्याको अनुपातमा प्रतिनिधि नभएपनि उक्त वर्गको स्तरोन्नति र चेतनास्तरको अभिवृद्धि हुन सकेमा त्यसलाई समृद्धिको प्रतीक मान्नुपर्छ किनभने ब्रिटिस सरकारको निष्पक्ष कानुनको निर्णय वरिष्ठ हिन्दी जनताको हातमा छ र यदि ती वरिष्ठ हिन्दुको उद्देश्य साँच्चै नै पवित्र र सात्विक छ भने अहिले देखि नै आन्दोलनको सुरुवात गर्नुपर्छ ।"
नेपाल सरकारको वैधानिक कानुन २००४
नेपाल सरकारको बैधानिक कानुन २००४ नेपालको पहिलो संविधान हो।
संविधान लागु गर्ने बिषयमा राणा परिवारमा ठूलो विवाद रहेको थियो। नेपालको पहिलो कानुन बनाउनका लागि “बैधानिक सुधार समिति” गठन भयो । उक्त समितिमा अध्यक्ष श्री बहादुर शमशेर ज.व.रा. लाई तोकिएकोमा निजले अस्वीकार गरेपछि सिंह शमशेर ज.व.रा.को अध्यक्षता तथा सदस्य सचिव सुवर्ण सम्शेर जबरा (राजनीतिज्ञसुवर्ण शमशेर होइन) तथा सल्लाहकार कुलनाथ लोहनीले तयार पारेको मस्यौदा २००४ माघ १३ गते २००५ बैशाख १ गतेबाट कानुन लागु हुने तथा सम्पुर्ण दफाहरू २००५ मसान्तसम्म क्रियाशिल हुने घोषणा गरिएको थियो ।
संवैधानिक सुधार समिति
भारत स्वतन्त्र भएको हुनाले नेपालमा जनतालाई थाम्न नसक्ने ठानी पद्मशम्शेरले बैधानिक कानुन २००४ को घोषणा गराए। त्यो कार्यका निम्ति भारतबाट ३ जना सल्लाहकार झिकाएर नेपालको पहिलो संविधानको मस्यौदा तयार गरे। सो संविधान २००४ माघ ४ गते घोषणा गरी २००५ वैशाखसम्म लागू हुने टुङ्गो गरे। वैधानिक कानुनमा श्री ५ र श्री ३ को अस्तित्व, जनताका मौलिक हक, दुई सदनात्मक व्यवस्थापिका, मन्त्रिमण्डल, पञ्चायतीसभा, प्रधानन्यायलय, प्रधान परीक्षक, दरखास्त परिषद् को व्यवस्था गरिएको थियो। बालिगहरूलाई मतदानको अधिकार प्रदान गर्ने पद्मशमशेरलाई उनका अनुदार भारदारहरूले ज्यान लिने धम्की दिए। त्यसकारण वि.सं. २००४ फागुन १८ गते औषधि गर्ने बाहानामा भारततिर गए। त्यसपछि वैधानिक कानुन क्रियाशील हुन पाएन।
विशेषता
६ भाग ६८ दफा र १ अनुसुची रहेको उक्त कानुनमा राजा त्रिभुवनको प्रशश्तिको उल्लेख गरिएको थियो । मन्त्रीमण्डलमा ५ जना सदस्यहरू रहने जसमध्ये २ सदस्य ब्यबस्थापक सम्मेलनबाट निर्वाचित हुने र ३ जना प्रधानमन्त्रीबाट तोके बमोजिम हुने ब्यबस्था थियो । जसका सदस्यहरूको कार्यकाल ४ वर्ष रहने ब्यबस्था थियो । दुई सदनात्मक ब्यबस्थापक सभाको ब्यबस्था थियो ।
तल्लो सदन राष्ट्र सभा तथा माथिल्लो सदन भारदारी सभा थियो । राष्ट्र सभामा ६० देखी ७० सदस्य रहने ब्यबस्था थियो भने भारदारी सभामा २० देखी ३० सदस्यहरू रहने ब्यबस्था थियो । संकटकालिन अधिकार प्रधानमन्त्रीमा निहित थियो ।
प्रधान न्यायालयमा १ प्रधान न्यायाधिस र अन्य १२ न्यायाधिसहरू रहने ब्यबस्था थियो । लोक सेवा आयोग (नेपाल)लाई दरखास्त परिषद भनिएको थियो जस सम्बन्धी ब्यबस्था दफा ६५मा गरिएको थियो । हाल महालेखा परिक्षकलाई सो बेला प्रधान जांचकी नामले चिनिन्थ्यो र जससम्बन्धी ब्यबस्था दफा ६२मा गरिएको थियो ।
यो संविधान राणा प्रधानमन्त्री पद्मशम्सेरद्वारा जारी गरिएको थियो। संविधान लागु गर्ने बिषयमा राणा परिवारमा ठूलो विवाद रहेको थियो। राणा परिवारका अनुदारवादी सदस्यका बिरोधको कारण प्रधानमन्त्री पद्मशमसेरले राजिनामा गरे। यस पछि प्रधानमन्त्री बनेका मोहन शमसेरले यो स‌विधान खारेज गरे।
धनकुटा जिल्ला
जिल्लाको नामाकरण
जिल्लाको नामकरण सम्बन्धमा एकमत छैन । धनकुटा जिल्ला नामाकरणको पछाडिका कारणहरूलाई निम्न अनुसार उल्लेख गर्न सकिन्छ ।
माथिका विभिन्न कारणहरूमध्ये तार्किक दष्टिले उपयुक्त मानिएको कारणहरूमा नं. १मा चर्चा गरिएको कारण केही हदसम्म ठीक मान्न सकिन्छ किनभने यस जिल्लाको भू-धरातलभित्रको अनेकौँ यस्ता धानका राशि जस्ता थुम्काहरू रहेका छन् जुन अहिले पनि देख्न सकिन्छ। यस नामलाई स्मरण गराइरहेको जस्तो भान भइरहन्छ। अर्को ५ नं.मा उल्लेख गरिएको बुदाँ पनि जनश्रुतिमा बढी चर्चा गरिएको र सान्दर्भिक नामकरण जस्तो देखिन्छ तथापि हाल कागते पोखरी देख्न सकिदैंन। यति हुदाँहुँदै पनि यसलाई पुष्टि मिल्ने दुई थुम्काहरू उभोपट्टिको छेउमा ढिकीको खाँवा झैं भएर पनि रहिरहेका छन्।
ऐतिहासिक पृष्ठभुमि
इतिहासको प्रामाणिक कालमा लिम्बुवान क्षेत्रका ६ जिल्लाहरू संखुवासभा, धनकुटा, तेह्रथुम, पाँचथर, ताप्लेजुङ्ग र इलाम मध्येको एक जिल्ला धनकुटा हो। यस क्षेत्रमा लिम्बुवान राज्य भएको बखत केन्द्रीय शासन व्यवस्था लिच्छवि शासकहरूका हातमा थियो। इतिहासको कुनै कालखण्डमा लिम्बुवान क्षेत्रमा विभिन्न किराँती शासकहरूले शासन गरेका र त्यस पूर्वको लिम्बुवान क्षेत्रलाई याक्थुङ लाजे फेदाप भनिएको र धनकुटा जिल्ला पनि त्यसै फेदाप क्षेत्रभित्र पर्ने इतिहासकारहरूको राय छ। त्यो देश धनुर्वाणको सहायताले जितेको हुनाले पुरानो याक्थुङ लाजे फेदाप नया नाम लिम्बुवान राखियो लि = धनु, आवु = हान्ने, वाननाउ = लाउनु अर्थात लिम्बु भाषामा धनुर्वाणले जितेको देश लिम्बुवान हो भन्ने तर्क इतिहासकारहरूले अघिसरेका छन। किरात समुदाय भित्रकै सरदारहरूका दश सन्तानले होन्देन हांग, याकोतेद हांग, चेस्वी हांग, लारासो पांगबो हांग, खेसिब हांग, इकाङ्सो हांग, खाडी हांग र इमे हांग लगायत आठजना याक्थुङ राजाहरूलाई धनुर्वाणले मारेर लिम्बुवान कब्जा गरेका थिए। यसरी दश सरदारहरूले आफ्नो हातमा पारेका लिम्बुवान क्षेत्रलाई विभिन्न दश भागमा विभाजन गरी शासन गर्न थाले भन्ने दावी पनि इतिहासकारहरूले गरेका छन्।
यस लिम्बुवान क्षेत्रमा विभिन्न किराँती शासकहरूले शासन गरे पनि उनीहरू सबै उत्तिकै महत्त्वपूर्ण देखिदैनन। तिब्वती राजा स्रोङचङ गम्पोको सहयोग लिएर लिम्बुवान माथि आक्रमण गर्ने मुङमाव रोंग राजाका समयमा उनको राज्य तिव्वतसम्म फैलिएको र हिउँदेकालीन राजधानी साँगुरी भन्ज्याङ थियो। लाशा वंशका उवाहांगले लिम्बुवान माथि बिजय प्राप्त गरेर सन् ८४९ - ८६५ सम्म शासन गरे। पछि उनका छोरा मावोहांग सन् ८६५- ८८२ सम्म लिम्बुवानमा शासन गरेर उनले यूमा धर्म प्रचलित गराए। किरात लिम्बुहरूमा अझै पनि यूमा धर्म प्रचलित छ। मावोहांगको शासनको कमजोरीपनको फाइदा उठाएर नया लिम्बु लिपिका आविष्कारक सिरिजंगा हाङले लिम्बुवान क्षेत्रको शासन आपुनो हातमा लिएर सन् ८८० - ९१५ सम्म बर्चस्व कायम गरेको कुरा विभिन्न इतिहासकारहरूले उल्लेख गरेका छन। यसपछि अभिमान सिंह बस्न्यातले विजयपुरदेखि माथि महाभारतका डाँडामा रहेको साँगुरी गढीमा गोर्खाली सैनिक दल पठाई त्यस गढ कब्जा गरे र त्यसतिरबाट पहाडपट्टि घुम्ने बाटो खोले। अभिमान सिंह बस्न्यातले माझ किरात (खम्बुवान)को चौदण्डी राज्यमाथि विजय गरिसकेपछि उक्त कदम चालेका थिए। पूर्वका लिम्बुवान राज्यका किरात लिम्बु शासकहरूसँग पृथ्वीनारायण शाह डराएबाट यो राज्य एक ऐतिहासिक कालखण्डमा शक्तिशाली राज्य र शासकको रूपमा चित्रित भएको पाइन्छ। तथापि यो राज्यलाई पृथ्वीनारायण शाहको एकीकरण अभियानमा वि. सं १८३१ (सन् १७७४ मार्च)मा समावेश हुन आएको पाइन्छ। यस समयमा लिम्बुवान क्षेत्र भित्र जिल्लाहरू मोरङ,सुनसरी, धनकुटा, तेह्रथुम, पाँचथर, ताप्लेजुङ र संखुवासभा नेपालमा गाभिएको थिए। लिम्बुवान क्षेत्रको शक्ति र प्रभावलाई मूल्याङ्कन गरेर पृथ्वीनारायण शाहले वि. सं १८३१ श्रावण २२ गते सोमवारका दिन लिम्बुवान क्षेत्रका लिम्बुहरूलाई रजौटाका रूपमा मान्यता दिएका थिए।
नेपाल एकीकरण हुनु अघि हालको धनकुटा जिल्लाको भू-भाग लिम्बुवान (पल्लो किरात) राज्य अन्तरगत पर्दथ्यो। काठमाडौँमा मल्ल राजाहरूको शासनकालको समयमा अथवा नेपालमा बाइसी चौविसी राज्य हुँदा धनकुटा भेगमा 'हाङ'(राजा)को दर्जाबाट लिम्बूहरू राज्य गर्दथे। नेपाल एकीकरण अभियानका क्रममा लिम्बुवान (पल्लो किराँत)का १७ थुमहरू गोरखाली सेनाले आफ्नो अधीनमा लिएपछि इ.स. १७७४ देखि पृथ्वीनारायण शाहको नेतृत्वमा प्रशासित हुन थालेको उल्लेख भएको पाइन्छ।
राजेन्द्रविक्रम शाह र प्रधानमन्त्री भीमसेन थापाको शासनकालमा प्रशासनिक दृष्टिकोणले वि. सं १८७३ साल पश्चात देश १० जिल्लामा विभाजन भयो। विभाजन अनुसार दूधकोशी पूर्व काेशी नदि सम्म  माझकिराँत (खम्बुवान) तथा काेशी नदि पूर्व मेची नदि सम्म लिम्बुवान (पल्लोकिराँत) भू-भाग अन्तर्गत पर्दथ्यो। राणाकालका तेस्रो प्रधानमन्त्रीका रूपमा वि.सं १९४२ साल तिर बीर शम्सेर भए। यिनैको कार्यकालमा नेपालको १० जिल्लाहरूलाई बत्तीस जिल्लामा विभाजन गरियो। यसै समयदेखि जिल्लाहरूको स्वरूपमा एकरूपता आएको र सामान्य परिवर्तन वाहेक राणाकालको अन्त्यसम्म जिल्लाहरूको त्यही स्वरूप रहेको देखिन्छ। पहाडी बीस जिल्लाहरूमा साधारणतया एक जना वडाहाकिम रहने व्यवस्था लागु गरियो। तर ती बीस जिल्लामध्ये पाल्पा, धनकुटा र डोटी जिल्लाहरूलाई विशेषस्थान प्राप्त भयो। पश्चिममा पाल्पा र डोटी, पूर्वमा धनकुटा जिल्लालाई गौंडा बनाइयो। धनकुटा गौंडा वडाहाकिमको अधीनमा पूर्वमा १ नम्बर, २ नम्बर, ३ नम्बर, ४ नम्बर, इलाम र धनकुटा गरी ६ जिल्ला पर्दथे। त्यससमयको धनकुटा जिल्लाको क्षेत्रफल पनि ठूलो थियो। हालको संखुवासभा, तेह्रथुम, ताप्लेजुङ्ग, पाँचथर र धनकुटा गरी ५ जिल्लाको भू-भाग त्यसवखत धनकुटा १ जिल्लाको रूपमा थियो। धनकुटा गौंडा बनाइएको कारणले पूर्व क्षेत्रको धनकुटा जिल्ला ठूलो प्रशासनिक केन्द्र भयो।
२०१९ सालमा नेपाललाई १४ अञ्चल, ७५ जिल्लामा विभाजन गरिएपछि छथर पश्चिम, धनकुटा, खाल्सा, मिक्लुङपहाड, चौविसे र झलहरा गरी छथुमहरू गाभेर धनकुटा जिल्ला बनाइयो। चौध अञ्चल ७५ जिल्ला विभाजन हुँदा साविकमा धनकुटा जिल्लाले चर्चेको भू-भाग पाँच जिल्लामा बाँडिएपछि हालको धनकुटा जिल्ला ६ वटा थुमहरू मिलेर बनेको सानो भू-भागमा सीमित रह्यो।
भूखण्डका आधारमा
भूखण्डका आधारमा यस जिल्लालाई पहाडी तथा बेंसी गरी दुई भागमा हेर्न सकिन्छ।
उचाईको आधारमा
महाभारत क्षेत्रको मध्य भागभन्दा माथिको भू-भाग यस क्षेत्रमा पर्दछ। यहाँको माटो गाढा खैरो रङ्ग मध्यम टेक्स्चर र माथिल्लो तहमा बढी कार्वोनिक पदार्थ रहेको पाइन्छ। ठाउँ-ठाउँमा शिष्ट र फेलाईट भएकोले भू-क्षयको लागि संवेदनशील क्षेत्र मानिन्छ। जिल्लाको कम जनसङ्ख्यामात्र यस क्षेत्रमा बसोबास गर्दछन। यस भू-भागमा पाइने वनस्पति भने झाडी वर्गका मात्र पाइन्छन्। जडीबुटी उत्पादनको हिसाबले यो क्षेत्र महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।
हावापानी
धनकुटा जिल्लाको भू-धरातलीय स्वरूप विविधतापूर्ण रहेको देखिन्छ। यस क्षेत्रको धरातलीय स्वरूप कतै दक्षिण मोहडा फर्किएको छ भने कतै उत्तरी मोहडा फर्किएको छ। धरातलीय स्वरूपको विविधतासँगै हावापानीको विविधतामा केही न केही भिन्नता महसुस गर्न सकिन्छ, उत्तर मोहडा भएको जमीनको भागमा जति ठण्डा महसुस गरिन्छ त्यति दक्षिण फर्किएको मोहडाको जमीनमा गर्नुपर्दैन। हावापानीको विविधता कुनै पनि स्थानको उचाई पक्षसँग अनुक्रमानुपातिक सम्बन्ध राख्दछ। अर्थात उचाइ बढ्दै गए अनुसार तापक्रम क्रमशः घट्दै जान्छ भने अर्कातिर तापक्रम घट्दै गई सकेपछि हावापानी चिसो एवं शुष्क हुँदै जान्छ। १२० मिटरको उचाइदेखि २७०२ मिटरसम्मको उचाइसम्म भू- धरातलीय स्वरूप रहेको धनकुटा जिल्लाको हावापानीलाई उचाइको आधारमा हेर्दा सामान्यतः समुन्द्र सतहबाट १२०० मिटरको उचाइसम्म उपोष्ण मौसमी हावापानी, १२०० मिटर देखि २१०० मिटरसम्म न्यानो समशितोष्ण हावापानी, र २१००मिटर देखि ३३०० मिटरसम्म ठण्डा समशितोष्ण हावापानी गरी तीन भागमा वर्गीकरण गरेर हेर्न सकिन्छ। यस जिल्लाको औसत अधिकतम तापक्रम २८.६ डिग्री सेल्सियस र न्यूनतम तापक्रम ७.१ डिग्री सेल्सियस हुन्छ भने वर्षा कुनै महिना नहुने र कुनै महिनामा ३९७.७ मिलिमिटर सम्म वर्षा हुने गर्दछ। यसका साथै हिमपातबाट प्रभावित जिल्ला अन्तर्गत धनकुटा जिल्ला नपर्ने देखिन्छ।
शैक्षिक अवस्था
औपचारिक रूपमा शिक्षा लिने दिने कार्य सुचारु भइरहे पनि यस जिल्लामा औपचारिक शिक्षाको शुरुवात वि.सं. १९५८ सालदेखि भएको पाइन्छ। वि.सं.१९५८ सालमा खुलेको भाषा पाठशाला (हालको निशान भगवती स्थानमा स्थापित)ले नै औपचारिक शिक्षाको बीजारोपण गरेको थियो। भाषा पाठशालाबाट औपचारिक शिक्षण सिकाइ प्रारम्भ गर्नु हुने स्व.पण्डित वेदनिधि पोख्रेल धनकुटा र धनकुटेलीका अविस्मरणीय गुरु हुनुहुन्छ।
उच्च शिक्षा प्रदान गर्नका लागि धनकुटा न.पा., ६ मा धनकुटा डिग्री कलेज (हाल धनकुटा बहुमुखी क्याम्पस)को स्थापना वि.सं. २०१२ सालमा भएको हो। मानविकी तथा सामाजिकशास्त्र (२०२९) र शिक्षाशास्त्र संकाय (२०३०)मा प्रवीणता प्रमाण पत्र तह र स्नातक विभिन्न विषयहरूमा अध्ययन अध्यापनको कार्य भइरहेको यस क्याम्पसमा वि. सं. २०४७ साल ताका झुल्केको कानुन संकाय भने हाल रहेको छैन। यसरी खास गरी मानविकी तथा सामाजिक शास्त्र संकाय र शिक्षाशास्त्र संकायमा स्वत्व राख्न सफल भएको यस धनकुटा बहुमुखी क्याम्पसले वि.सं. २०५४ सालदेखि विज्ञान विषयमा प्रवीणता प्रमाण पत्र तहको अध्यापन कार्यलाई शुरु गरेको छ। लामो समयसम्म शिक्षाशास्त्र संकायको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रमा प्रतिनिधित्व गरेको यस क्याम्पसले शिक्षा क्षेत्रका लागि आवश्यक पर्ने जनशक्ति उत्पादन गरेर शिक्षाक्षेत्रलाई महत्त्वपूर्ण योगदान पु¥याएको छ। हालैका दिनहरूमा स्नात्तकोत्तर तहका कक्षाहरू सञ्चालन गर्ने कुराले धनकुटा आसपासका जिल्लाहरूका गरिव तथा श्रमजीवि जनताका छोराछोरीहरूको मनोवल बढेको छ ।
यस जिल्लामा उच्च शिक्षा प्रदान गर्न अभिप्रायले विभिन्न भागहरूमा १०+२ कक्षाहरू सञ्चालन भइरहेका छन्।
यातायात
नेपाल सरकार तथा विभिन्न दातृ राष्ट्र सङ्घ संस्थाबाट २०२२ सालदेखि नै धरान – धनकुटा सडकको सर्भे डिजाइन तथा संभाव्यता अध्ययन हुँदै आएको सिलसिलामा २०३३ सालतिर यु. के. नेपाल सडक परियोजना विधिवत रूपमा शुरु भएको हो। वि.सं. २०३८ सालतिर धरानको जिरो प्वाइन्टबाट धनकुटा सदरमुकामसम्म बाटो कालोपत्रे गर्ने काम भएको हो। विं सं. २०४३ सालमा धनकुटा सदरमुकामदेखि हिले खण्डसम्म कालो पत्रे भएको हो। कोशी राजमार्गको भेडेटार – धनकुटा सडक खण्ड ३६ किलोमिटरलाई मदन भण्डारी मार्गको रूपमा नामाकरण गरिएको छ। धनकुटा सदरमुकामदेखि तेह्रथुम जिल्लाको सिमानासम्मको ३२ किलोमिटर समेत गरी जम्मा ६८ किलोमिटर सडकले यस जिल्लाको भू–खण्डलाई उत्तर – दक्षिण आधा भागमा विभाजन गर्न पुगेको देखिन्छ।
जिल्लाका नदीहरू
यस जिल्लामा रहेका प्रमुख नदीहरूमा अरुण, तमोर हुन भने अन्य साना तिना २८ वटा खोलानालाहरू रहेको पाइन्छ जस अनुसार केवा (क्याँवा), लेगुवा, तेलिया, ताङ्खुवा, नाबा, छरुवा, सिन्दुवा, जरुवा, नम्फुवा, रगुवा, लेउती, फेसुवा कोकाहा, तकुवा, फङ्सुवा, श्रीवानी आदि पर्दछन्।
हावापानी
धनकुटा जिल्लाको भू–धरातलीय स्वरूप विविधतापूर्ण रहेको देखिन्छ। यस क्षेत्रको धरातलीय स्वरूप कतै दक्षिण मोहडा फर्किएको छ भने कतै उत्तरी मोहडा फर्किएको छ। धरातलीय स्वरूपको विविधतासँगै हावापानीको विविधतामा केही न केही भिन्नता महसुस गर्न सकिन्छ, उदाहरणका लागि उत्तरी मोहडा भएको जमीनको भागमा जति चिसो/ ठण्डा महसुस गरिन्छ, त्यति दक्षिण फर्किएको मोहडाको जमीनमा गर्नुपर्दैन। हावापानीको विविधता कुनै पनि स्थानको उचाई पक्षसँग अनुक्रमानुपातिक सम्बन्ध राख्दछ। अर्थात उचाइ बढ्दै गए अनुसार तापक्रम क्रमशः घट्दै जान्छ भने अर्कातिर तापक्रम घट्दै गई सकेपछि हावापानी चिसो एवं शुष्क हुँदै जान्छ। १२० मिटरको उचाइदेखि २७०२ मिटरसम्मको उचाइसम्म भू–धरातलीय स्वरूप रहेको धनकुटा जिल्लाको हावापानीलाई उचाइको आधारमा हेर्दा सामान्यतः उपोष्ण मौसमी हावापानी (समुन्द्र सतहबाट १२०० मिटरको उचाइसम्म), न्यानो समशितोष्ण हावापानी (१२०० मिटर देखि २१०० मिटरसम्म) र ठण्डा समशितोष्ण हावापानी (२१००मिटर देखि ३३०० मिटरसम्म) गरी तीन भागमा वर्गीकरण गरेर हेर्न सकिन्छ। (स्रोतः भट्टराई, ज्ञानेश्वर, वृहत् ज्ञानकोश समग्र नेपालको हावापानीको वर्गीकरणको आधारमा)।
जैविक विविधता
जिल्लामा पाइने केही जनावर र पंक्षी तथा वनस्पतिहरूको नामावली निम्नानुशार छ।
खनिज साधन
प्रदेशमा पर्ने यस धनकुटा जिल्लामा खासै खनिज पदार्थ पाउन नसके पनि चुनढङ्गा र कोवाल्ट पाइने कुरा उल्लेख गरिएको पाइन्छ। (स्रोतः भट्टराइ, ज्ञानेश्वर – बृहत ज्ञानकोश)
प्रमुख धार्मिक एवं सांस्कृतिक स्थल
अवस्थितिः छिन्ताङ्ग गाविस (धनकुटा बजारबाट ८ कोश पश्चिम)। प्रथम पूजारीः बुरुलेन नाकछोङ (राई जातिका) मन्दिर संख्याः जालपादेवी र कन्यादेवीका १/१ गरी जम्मा २ वटा। अवस्थितिः धनकुटा नगरपालिका वडा नम्बर ६। स्थापनाः करिब १६० वर्ष पहिले गरेको मानिने। पूजाआजा प्रायः सधैंजसो हुने, दशैंको अष्टमीका दिन सेनाद्वारा विशेष वलीसहित पूजा गरिने। अवस्थितिः बेलहरा गाविस वडा नम्बर ९ मूलघाट, तमोर नदीको किनार। स्थापनाः विसं २०४०मा विश्रान्ति मन्दिर नामक गैर सरकारी संस्थाबाट निर्मित। सुविधाः बृद्धाश्रमको निर्माण पश्चात हाल २० जना बृद्ध, बृद्धाका लागि आवस लगायतको प्रबन्ध, मन्दिर परिसरमा विवाह, ब्रतबन्धका लागि स्थान तथा आवासको प्रबन्ध, पितृकार्य आदि गर्नका लागि सहयोग प्रदान। विशेष पूजाः शिवरात्रीको दिन मेला लाग्नुका साथै विशेष पूजा पनि गरिने। कोशी राजमार्गको धरान–धनकुटा खण्डका काखमा अवस्थित रमणीय तीर्थस्थल विश्रान्ति एक पर्यटकीय स्थल पनि हो र यस मन्दिरमा यातायातका कारण धार्मिक तिर्खा मेट्न भक्तजनहरू आइरहन्छन्। अवस्थितिः भेडेटारबाट पश्चिम (३० मिनेटको पैदल)। प्रसिद्धि: ताप्लेजुङ जिल्लाको प्रसिद्ध पाथीभरा देवीको प्रतीक। कच्ची सडक पुर्‍याइएको यस मन्दिरमा खास गरी धनकुटा, सुनसरी र मोरङबाट तिर्थयात्रीहरू आउने गर्दछन्। अवस्थितः भिरगाउँ गाविस वडा नम्बर ४, मधुखोला किनारको गुफा, करिब ६० फिट लामो प्राकृतिक गुफाको अन्तमा रहेको शिवलिङ्गलाई महादेबको प्रतीक मानिने। विशेष दिनः मार्ग पूर्णिमा – पूजाआजा तथा मेला लाग्ने ) अवस्थितिः लेगुवा गाविस वडा नम्बर ५ नामाकरणः नाग आकारको शिवलिङ्ग भेटिएको र त्यही शिवलिङ्ग स्थापना गरेर मन्दिर निर्माण गरिएकोले। प्रसिद्धि २०० वर्ष पुरानो मन्दिर। विशेष पूजा समय वा दिनः श्रावण महिमा र प्रत्येक पूर्णिमा, नागपञ्चमी, शिवरात्री र बडादशैं। अवस्थितिः धनकुटा नगरपालिका वडा नम्बर ५ बिहिबारे हाट। सम्बन्धः आठपहरिया राई जाति सँग। विशेष पूजाः धुले पूजा, न्वागी पूजा, मंसिरे पूर्णिमा आदिमा विशेष पूजा गरी सुगुरको पाठा तथा कुखुराको चल्ला बलि दिइने। अवस्थितिः डाँडाबजार। विशेषताः पुरानो शैलीमा निर्मित मन्दिर। पुरातत्त्व विभागद्वारा छैठो शताब्दी तिरको चतुर्बाहु विष्णुको प्रस्तर मूर्ति स्थापना अवस्थति: मारेकटहरे गाउँ विकास समिति वडा नं ९ माझगाउँ। यो मन्दिरको एउटा छुटै बिशेसता पनि रहेको पाइएको छ उक्त मन्दिरमा स्वच्छ मनले माग्यो भने जे पनि पाउन सकिन्छ भन्ने भनाइ रहेको छ। पुरातन शैलिमा निर्मित। विशेष पूजाः न्वागि पूजा,एकादशि आदि।
मह्त्वपूर्ण पर्यटक केन्द्र
यस जिल्लामा हालसम्म कुन वर्षमा के कति पर्यटकहरू भित्रिएर र उनीहरूबाट के कति आम्दानी भयो सो कुरा निश्चित गर्न नसकिए पनि पर्यटकीय सम्भावना बोकेका स्थलहरू रहेको कुरा भने ठोकुवाका साथ भन्न सकिन्छ उचाइगत विविधताका कारण हरिया रुखहरूले ढाकेका डाँडाकाँडाहरूले भरिएको धनकुटा प्राकृतिक छटा सदैव चम्काइरहन्छ। यसले दृश्यावलोकन गर्न मिल्ने र पर्यटकको तन, मन जित्न सक्ने खालका निकै सौन्दर्यहरू बोकेको छ। विशेष स्थानहरू संक्षेपमा निम्नानुशार रहेका छनः-
पहाडी प्रदेशमा पर्ने धनकुटा जिल्लामा स्वभावैले छिटफुट यस्ता सौन्दर्यपूर्ण स्थलहरू अरु पनि रहेकै छन्। पर्यटकीय महत्त्वकै दृष्टिकोणले विकास गर्न सकिने सम्भावना रहेका स्थानहरूमा काँगडापोखरी, चमेरे ओडार, नमस्ते झरना पारिपात्ले, त्रिशुले पटेक डाँडा लगायतका करिव २० भन्दा बढी स्थानहरू छन्।
मौजुदा महत्त्वपूर्ण बजार केन्द्र
धनकुटा, पाख्रिबास, हिले, सिंधुवा, भेंडेटार, उत्तरपानी, जीतपुर, डाँडाबजार, छ नम्बर बुधबारे, राजारानी र जोरपाटी।
सम्भाव्य महत्त्वपूर्ण बजार केन्द्र
थलथले, मौनाबुधुक, चुलाचुली, मूलघाट, मुढेबास, साम्बुगाउँ (छिन्ताङ्ग), लेगुवा, डाँडाबजार, चित्रे (मारेकटहरे, चानुवा, मूर्तिढुङ्गा, घोर्लिखर्क, कुरुलेतेनुपा, त्रिवेणी (छिन्ताङ्ग), घुमाउने (मारेकटहरे।
राजनीतितिक विभाजन
धनकुटा जिल्लालाई एक नगरपालिका, पैंतिस गाउँ विकास समिति, एघार इलाकामा विभाजन गरिएको छ भने संसदीय निर्वाचनको प्रयोजनको लागि भने दुई निर्वाचन क्षेत्रमा विभाजन गरिएको छ।
यातायात
नेपालको पूर्वी पहाडी खण्डको मध्य भागमा पर्ने धनकुटा जिल्लाको दक्षिण र पश्चिमचर्फ चुरे पहाडको विकराल भीर र अरुण तमोर जस्ता प्रमुख नदीहरूले निर्माण गरेका चट्टानयुक्त पहरा तथा साँघुरा घाँटीहरूका साथै उत्तर पूर्वतिरका उच्च पहाडी श्रृंखलाहरूले घेरिएको जटिल भू-अवस्थितिको कारण सडक यातायातको कल्पनासम्म पनि गर्न नसक्ने अवस्था रहदाँ रहदैं पनि हवाई यातायातको व्यवस्था समेत नभएको हुदाँ यस जिल्लामा दैनिक उपभोग्य सामग्रीहरू पूर्वी नेपालको व्यापारिक केन्द्र धरान - चिउरीवास - साँघुरी गढी - धारापानी - लेउती बगर - मूलघाट हुदैं धनकुटा सदरमुकामको धनकुटा बजार आइपुग्न २ दिन लाग्दथ्यो। हवाई यातायातको त हालसम्म पनि सुविधा पाउनबाट वन्चित रहेको धनकुटा अझ कति समयसम्म हवाई यातायातबाट कोल्टे पर्ने हो सो बताउन सकिने देखिदैंन। वास्तवमा धनकुटा पहाडी क्षेत्रमा रहेको हुनाले यसलाई सडक यातायातले भन्दा बढी हवाई यातायातले सहयोग पुर् याउने देखिन्छ। नेपाल सरकार तथा विभिन्न दातृ राष्ट्र सङ्घ संस्थाबाट २०२२ सालदेखि नै धरान-धनकुटा सडकको सर्भे डिजाइन तथा संभाव्यता अध्ययन हुँदै आएको सिलसिलामा २०३३ सालतिर युके नेपाल सडक परियोजना विधिवत रूपमा शुरु भएको हो। विसं २०३८ सालतिर धरानको जिरो प्वाइन्टबाट धनकुटा सदरमुकामसम्म बाटो कालोपत्रे गर्ने काम भएको हो। विसं २०४३ सालमा धनकुटा सदरमुकामदेखि हिले खण्डसम्म कालो पत्रे भएको हो। कोशी राजमार्गको भेडेटार - धनकुटा सडक खण्ड ३६ किलोमिटरलाई मदन भण्डारी मार्गको रूपमा नामाकरण गरिएको छ। धनकुटा सदरमुकामदेखि तेह्रथुम जिल्लाको सिमानासम्मको ३२ किलोमिटर समेत गरी जम्मा ६८ किलोमिटर सडकले यस जिल्लाको भू-खण्डलाई उत्तर - दक्षिण आधा भागमा विभाजन गर्न पुगेको देखिन्छ।
विक्की चेस
विक्की चेस (जन्म ६ फेब्रुअरी १९८५) एक अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री तथा मोडेल हुन ।
२०१४ आइसिसी पुरुष टि२० विश्वकप
२०१४ आइसिसी वर्ल्ड ट्वान्टी-ट्वान्टी प्रतियोगिता आइसिसी वर्ल्ड ट्वान्टी-ट्वान्टी को पाँचौ संस्करण हो । यो आइसिसी टुर्नामेन्ट बङ्गलादेश मा सन् २०१४ मार्च १६ देखि ६ अप्रिल सम्म सञ्चालन हुनेछ । यो टुर्नामेन्ट बङ्गलादेशको तिन वटा शहर ढाका,चिटागोंग तथा सिल्हेट मा खेलाईनेछ । आइसिसीले २०१४ आइसिसी वर्ल्ड ट्वान्टी-ट्वान्टीको आयोजना बङ्गलादेशमा हुने कुरा सन् २०१० मा निर्णय गरेको थियो । यो दोश्रो तथा लगातार एसियामा सञ्चालन भइरहेको क्रिकेट विश्वकप हो । यस भन्दा पहिले श्रीलङ्का ले सन् २०१२ को विश्वकप आयोजना गरिसकेको छ । यस वर्ष यस विश्वकपमा जम्मा ३५ वटा म्याच हुनेछ ।
विश्वकप लोगो
सन् २००६ अप्रिल ६ मा आइसिसीले यस विश्वकपको आधिकारिक लोगो ढाकामा सार्वजनिक गर्यो । लोगोको डिजाइन बङ्गलादेशको राष्ट्रिय झण्डाको रङ्ग तथा हल्का निलो रंगको धब्बा बङ्गलादेशको नदि तथा आइसिसी को आधिकारिक रङ्गबाट लिएको छ । यो लोगो बङ्गलादेशको सबैभन्दा बढी प्रयोग गरिने रिक्सा बाट झिकिएको छ । अङ्ग्रेजीको "T" क्रिकेटको स्टम्प्सबाट लिइएको छ भने "T२०" क्रिकेट बलबाट लिइएको छ ।
टिम
यस टुर्नामेन्टमा पहिलो पटक १६ टिमको सहभागिता हुनेछ जसमा १० वटा पूर्ण सदस्यता प्राप्त राष्ट्र हुनेछ भने ६ वटा असोसिएट क्रिकेट राष्ट्र रहनेछ जुन आइसिसी वर्ल्ड टि-ट्वान्टी छनौट २०१३बाट छनौट भएका छन् । ८ वटा उत्कृष्ट (पूर्ण सदस्यता प्राप्त राष्ट्र) सन् २०१२ अक्टोबर ८ का दिन सुपर १० का लागि पूर्ण:त छनौट भैसकेका छन् भने बाँकी रहेका ८ राष्ट्र ग्रुप समुहमा प्रतिष्पर्धा गरेर सुपर १० का लागि छनौट हुनेछन ।
म्याच हुने स्थान
सन् २०१४ को आइसिसी वर्ल्ड ट्वान्टी-ट्वान्टी टुर्नामेन्टमा जम्मा ३५ म्याच हुनेछ ।
समुह B
टिम सुपर १० को लागि छनौट
समुह १
टिम सेमि-फाइनल को लागि छनौट
समुह २
टिम सेमि-फाइनल को लागि छनौट
टिम स्थिति
१६ वटै टिमलाई आइसिसी को टिम र्यान्किंग अनुसार राखिएको छ ।
सबैभन्दा बढी रन
श्रोत: क्रिकइन्फो
सबैभन्दा बढी विकेट
श्रोत: क्रिकइन्फो
सिसाकलम
सिसाकलम एक लेख्ने वा चित्र कोर्न प्रयोग हुने साधन हो । यसको निर्माण कडा आवरण भित्रको साँघुरो भागमा एक रंगको ठोस चुरो राखेर बनाइएको हुन्छ । त्यस आवरणले त्यो चुरोलाई भाँचिन तथा प्रयोगकर्ताको हातमा त्यसको रंग लाग्नबाट जोगाउँछ । सिसाकलमको चुरो ग्रेफाइटबाट निर्माण गरिने गरिन्छ ।
इतिहास
सिसाकलमको आविष्कार १६ औँ शताब्दीको अन्त्य तिर भएको पाइन्छ । यसमा प्रयोग हुने ग्रेफाइट एक प्रकारको सिसा हो र सिसाबाट बनेको कलम भएकोले यसलाई सिसाकलम भनियो ।
नेपालको अन्तरिम शासन विधान २००७
नेपालको अन्तरिम शासन विधान २००७ नेपालको पहिलो ऐतिहासिक संविधान हो। राणा शासनको अन्त्यपछि यो संविधान जारी गरिएको थियो।
पब्लिक सर्भिस कमिशन का का.मु. अध्यक्ष भगवती प्रसाद सिंह अध्यक्ष तथा होरा प्रसाद जोशीको सदस्य सचिवमा भएको मस्यौदा आयोगको प्रतिवेदन २००७ चैत्र १७ गते मन्त्रिमण्डलले पास गरी राजा त्रिभुवन समक्ष बुझाएकोमा २००७ चैत्र २९ गते अन्तरिम शासन बिधान २००७ राजा त्रिभुवनबाट घोषणा भई नेपालमा सर्बप्रथम ब्यबहारिक एवं बैधानिक रूपमा संवैधानिक ब्यबस्थाको सुरुवात भएको हो । ७ भाग ७४ धारा र ४ अनुसुची रहेको उक्त बिधानमा एक सदनात्मक ब्यबस्थापिका सभाको रूपमा सल्लाहकार सभा थियो । लोक सेवा आयोग (नेपाल)लाई पब्लिक सर्भिस कमिशनको रूपमा चिनिन्थ्यो । अबशिष्ट अधिकार, संबिधान संसोधन अधिकार तथा संकटकालिन अधिकार राजामा निहित थियो ।
राज्य नीतिका निर्देशक सिद्धान्तहरू: भाग २
पब्लिक सर्भिस कमिशन : भाग ५ को धारा ६५
ग्राम पञ्चायत : धारा ६
निर्वाचन आयोग :धारा ६९
धन्दो चैत्य
इतिहास
देवमाला वंशावलीका अनुसार सूर्यवंशी राजा वृषमदेवले आफ्नो कुलमा चलिआएको शैव धर्म छोडेर बौद्ध धर्ममा लागेका र उनलाई सपनामा भगवानले दर्शन दिएर उक्त स्थानमा रहेको तलाउ भित्र धन भएको र सोही धन झिकेर चैत्यकार भित्र गर्भ राखी मन्दिर बनाऊ भन्ने आदेश दिएपछि गएर हेर्दा भने बमोजिमको धन फेला परे पछि कलिगत सम्बत् २८१० मा उक्त चैत्यको निर्माण गरिएको थियो। त्यही समयमा मञ्जुविहार भनी बहाल बनाई ३०० घरको शहर पनि निर्माण गरियो। राजा वृषमदेवले बनाउन लगाएको त्यस चैत्यलाई धन्दाडयो र सहरलाई चाबहिल नामाकरण गरियो। राइट वंशावलीका अनुसार सम्राट अशोकले छोरी चारुमतीको विवाह देवपत्तनको देवपालसँग गराई दिएको र उनै चारुमतीले पछि भिक्षुणी बनी बनाएको बिहारको नामबाट चाबहिल भएको भन्ने उल्लेख भएको पाइन्छ।
खुत्रुके
खुत्रुके परम्परागत रूपमा प्रयोग हुँदै आएको पैसा सङ्कलन गरिने भाँडो हो ।
सुनाकोठी
सुनाकोठी नेपालको बागमती अञ्चलको ललितपुर जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
कोट, भोजपुर
कोट, भोजपुर भोजपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
मानाङ्क
मानाङ्क लिच्छवी राजा मानदेवले प्रचलनमा ल्याएका मुद्रा हो । मानाङ्कमा अग्र भागमा सिंह र अभिलेख चित्रण गरिएको छ भने पृष्ठ भागमा भोगिनी र अभिलेख चित्रण गरिएको छ । यसको व्यास २.८ सेन्टिमिटरदेखि २.९ सेन्टिमिटर र तौल १८ ग्राम भएको पाइएको छ ।
इन्दु जैन
इन्दु जैन भारतको ठुलो मीडिया ग्रुप बेनेट कोलमैन ऐंड कंपनीको चेयरपर्सन र भारतको महिला अरबपतिहरूमा दोस्रो स्तन प्राप्त गर्न सफल महिला हुन्। उनी ११,४०० करोड रुपयाँ(१.९ बिलियन अमेरिकन डलर)को मालकिन हुन्।
फोर्ब्सको अनुसार, इन्दु जेनको कुल सम्पत्ति ११,४०० करोड रुपयाँ हो। भारतको अरबपतिहरूमा उनको स्थान २९औं हो। उनको विवाह स्वर्गीय अशोक कुमार जैनसँग भएको थियो। उनको दुई छोरा छन्- समीर र विनीत जैन। इन्दु जैन एक अग्रवाल जैन हुन् र साहु जैन परिवारसँग ताल्लुक राख्ने गर्छिन्। बेनेट कोलमैन ऐंड कंपनी देशको सबैभन्दा ठुलो मीडिया ग्रुपहरूमा एक हों। यसको स्थापना सन् १८३८मा भएको थियो।
सैंबु
सैंबु नेपालको बागमती अञ्चलको ललितपुर जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
सामन्था सेन्ट
सामन्था सेन्ट (जन्म: ८ जुन १९८७) एक अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
प्रनिल तिमल्सिना
प्रनिल तिमल्सिना नेपाली गायक र ऱ्यापर हुन्।
साङ्गीतिक जीवन
उनले साङ्गीतिक सुरुवात गिरिश खतिवडासँगै गरेका थिए। सुदिन पोखरेल सँगै म यस्तो छुबाट पहिलो सफलता हासिल गरेका जी.पी. चर्चामा आए। जी.पी.का तिमी जहाँ पनि जान्छौ, मलाई भोट देऊ, हामी धेरै साना छौ, मिनिङलेस ऱ्याप जस्ता गीतहरू चर्चित भए। उनीहरूले दिएको माया सम्हाली, ड्रिम, गार्हो भो, इन्ट्रो, जुम जुम बुम बुम, सेतो घोडा, यसरी, ट्र्याक १३ आदि पनि निकालेका थिए।
अरू चर्चित
उनले सुदिन पोखरेलसँग आँखाभरि गाएका थिए जो निकै सफल रह्यो। उनले नविन के भट्टराईसँग यही हो त माया गाएको दर्शकले रूचाए।
गोदावरी (स्पष्टता)
गोदावरीको निम्न विकल्पहरू छन् :
आइभोरी कोस्ट राष्ट्रिय फुटबल टोली
आइभोरि कोस्ट राष्ट्रिय फुटबल टिम  एक आइभोरि कोस्ट राष्ट्रको तर्फबाट अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिताहरूमा सहभागीता जनाउने पुरूष फुटबल टिम हो ।
इतिहास
आइभोरि कोस्ट राष्ट्रिय फुटबल टिमले १९६० अप्रिल १३ मा पहिलोपटक अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल खेल खेलेको थियो ।
चालु दायित्व
लेखा विधीमा चालु दायित्व (Current Liabilities) भन्नाले व्यवसायसँग सम्बन्धी सम्पूर्ण दायित्वहरू पर्दछन् जुन संस्थाले एक आर्थिक वर्ष भित्र वा सञ्चालन चक्र भित्र मध्ये जुन लामो छ सो अवधीमा चुक्ता हुने गर्दछ ।
नेपाल वित्तीय प्रतिवेदन मानहरूका अनुसार चालु दायित्व भन्नाले देहाय बमोजिमको दायित्वहरूलाई जनाउँदछ ;
हरिसिद्धी
हरिसिद्धि नेपालको बागमती अञ्चलको ललितपुर जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
खाटम्मा
खाटम्मा भोजपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
बलेवा
धौलागिरी हिमालको काखमा अवस्थित बाग्लुङ जिल्ला र त्यसको दक्षिण पार्श्वमा रहेको बलेवा क्षेत्र भौगोलिक, ऐतिहासिक, सांस्कृतिक, राजनीतिक, शैक्षिक इत्यादि सबै दृष्‍टिबाट महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। भौगोलिक दृष्‍टिले विचार गर्दा बाग्लुङ सदरमुकामको दक्षिण-पार्श्व, पर्वत जिल्ला र कृष्णगन्डकीको पश्चिमोत्तर दिशामा अवस्थित यो क्षेत्र नाङ्गा आँखाले दृष्‍टिपात गर्दा जति सुरम्य र आकर्षक देखिन्छ, यसको महत्त्व अन्य दृष्‍टिबाट समेत रहेको पाइन्छ।kusma balewa yantrik pul has made life easier to balewali people as it takes only 4 minutes to balewa from kusma.
परिचय
पहिला उत्तर कांठेखोलदेखि दक्षिण ठेउलेखोलासम्मको भू-भागलाई बलेवा मौजा भनिन्थ्यो भने २००८ सालमा अहिले ६ गबिसमा बिभाजित भएको एउटै "बलेवा ग्राम पञ्चायत्" भएको थियो। हाल यस क्षेत्रअन्तर्गत भकुन्डे, पैयुँपाटा, नारायणस्थान, अमलाचौर, कुश्मिशेरा र रायडाँडा गरी ६ गाबिस पर्दछन तापनि पैयुँपाटा, नारायणस्थान र अमलाचौरलाई नै 'बलेवा' भन्ने गरिन्छ। यो क्षेत्र ७०० बलेवाका नामले समेत प्रसिद्ध छ। यसको ऐतिहासिक सन्दर्भ आगामी अंकमा प्रस्तुत गरिनेछ।
भौगोलिक अवस्था
भौगोलिक दृष्‍टिले अत्यन्त सुगम, सुन्दर र पहाडी क्षेत्रको प्राय: समथर चौडा भूमिका रूपमा देख्न सकिने यो क्षेत्रको बलेवाचौरमा २०१७ सालबाट बिमानस्थलको निर्माण कार्य आरम्भ भई २०४८मा पोखरा बाग्लुङ मोटर बाटो निर्माण नहुँदासम्म निरन्तर बिमान सञ्चालन भईरहेको थियो। २०२२/०२३ सालमा बलेवा पाग्जाबाट टुनिबोटसम्मको मोटारबाटो निर्माण भएपनि यसमा मोटर गूड्ने कार्य भने हालै मात्र आरम्भ भएको छ।Kusma balewa yamtrt
शिक्षा
शैक्षिक दृष्‍टिकोणबाट हेर्ने हो भने २००७/१०/१ गते बलेवा पैयुँपाटामा स्थापित संस्कृत पाठशाला २०१४मा प्रा बि, २०१७मा त्रिभुवन निमा बि, २०१९मा त्रिमा बि का रूपमा विकसितहुँदै आएकोमा २०४७मा यसकै कम्पाउन्डभित्र 'बलेवा पैयुँपाटा बहुमुखी क्याम्पस'को स्थापना भएको र हाल उक्त क्याम्पसमा प्रमाणपत्र तह, दश जोड दुई (+२) र स्नातक तहका कक्षाहरू सन्चालित भईरहेका छन। हाल नारायणस्थान, अमलाचौर र कुश्मिशेरामा सन्चालित तिनवटा उच्चमा बि पनि क्रमश: जनता प्रा बि, पृथ्वी प्रा बि, र शान्ती प्रा बि का विकसित रूप हुन। शिक्षाको पर्याप्त सुविद्या प्राप्त भएको यस् क्षेत्रमा प्राय: घर घर मोटर बाटो पुग्ने क्रममा छ भने २०१९मा आयुर्वेद औषधालय र २०१७मा पैयुँपाटा शाहकारी हुलाक आइसकेका थिए।
समाज
प्राय: ब्रम्हाण, छेत्री र मगर समुदायको बाहुल्य भएको यस् क्षेत्रमा हरिजन, परियार, गन्धर्ब, विश्वकर्मा र कतिपय मुस्लिम धर्मलम्बीहरू पनि रहेका पाइन्छन्। यसप्रकार धार्मिक सांस्कृतिक दृष्‍टिले विभिन्न जाती, धर्म र सम्प्रदायका मनिसहरूको बसोबास भएको बलेवा शैक्षिक र राजनीतिक दृष्‍टिबाट समेत जिल्ला भरी नै अग्रणी छ भन्न सकिन्छ। हालसम्म राष्ट्रिय स्तरका राजनीतिक नेता, बुद्धिजिबी, वकील, प्रध्यापक, ब्यापारी, कर्मचारी, र समाजसेबीहरूलाई जन्माउन सफल बाग्लुङ बलेवा उत्तरोत्तर प्रगतिपथमा लम्की रहेछ।
लौठसल्लो
वैज्ञानिक नाम Taxus wallichiana Zucc.ले चिनिने लौठसल्ला Taxaceae परिवार भित्रको Taxus Genus को यो एक मात्र प्रजाति हो। यस वनस्पतिको नेपाली नाम लौठसल्ला भए पनि विभिन्न स्थान अनुसार लोठसल्ला, ढ्याङ्ग्रेसल्ला, बर्मेसल्ला, रातोकाठ वा सिलिङ्गी (मनाङ), थुनेर वा तालिसपत्र (जुम्ला/हुम्ला), किसिम वा झिमिरसीन (मुस्ताङ/पर्वत), पाटेसल्ला(काभ्रेपलान्चोक), सिङ्गे वा झाँक्रिसल्ला, ठिङ्ग्रेसल्ला आदि नामले पनि चिनिन्छ। लौठसल्लाको तिब्बती नाम सान्गा सींग हो भने यसलाई नेपाल भाषामा ल-स्वाँ, संस्कृतमा मधुपर्नी वा तालिस र अङ्ग्रेजीमा हिमालयन यिउ भनेर चिनिन्छ।
वनस्पति परिचय
लोठसल्ला लगभग ३० मीटर सम्म अग्लो हुने, फैलिएको हाँगा विँगा भएको सदावहार कोणधारी वनस्पति हो। यसको पात मसिनो, लाम्चो,चेप्टो र वीचमा एउटा नशा भएको, २ देखि ३.५ सेमी लामो र ३ मी. मी चौडा भएका हुन्छन्। यसका पातहरू हाँगामा घुमाउरो हुँदै निस्कीएका हुन्छन्। पातको माथिल्लो सतह चम्किलो र चिल्लो हुन्छ भने तल्लो सतह केही हल्का हरियो हुन्छ। यसका भाले फूलहरू घीउ रंगका, गोला, साना , डाँठ भएका पात र डाँठको छेउबाट निस्किएका हुन्छन्। यसको फल अलग्गै हुन्छ। फल काँचोमा हरिया र पाके पछि राता हुन्छन्। बाहिरी भाग गुदी जस्तो हुन्छ जसले बीउको आधा भन्दा बढी भाग छोपेको हुन्छ। यो काश्मीरदेखि वर्मा सम्म फैलिएको पाइन्छ र नेपालमा यो पूर्व देखि पश्चिम सम्म १८००–३००० मीटर उचाई सम्मका जंगलहरूमा फैलिएको पाइन्छ। खासगरि गोब्रे सल्लो सँग मिसिएर हुर्केको भेटिन्छ।
विगत दुई दशक देखि यो विरुवाले नेपालमा निकै चर्चा पाएको छ। खासगरि छाती र पाठेघरको क्यान्सरमा यसको उपयोगिता प्रमाणित भएपछि नेपालबाट यसको व्यापार तिव्र गतिमा हुन थाल्यो, जसको फलस्वरूप यसको अत्याधिक सङ्कलन हुन गई सरकारले यसको व्यापारमा प्रतिबन्ध समेत लगाउने अवस्था पुग्यो। हाल यसको सङ्कलन गर्न वातावरणी प्रभाव अध्ययन गरेर मात्र ईजाजत दिने गरिन्छ। सङ्कलन पश्चात् प्रशोधन नगरी विदेश निकासी गर्न समेत प्रतिबन्ध लगाइएको छ। यसबाट निस्कने अन्तिम उत्पादन टेक्सोल (taxol) नै क्यान्सर रोग निको पार्नमा सहयोग पुर्याउने रासायनिक तत्व हो।
खेती विधि
यस प्रजातिको प्रसारण बीउ र हांगाको कटिङ्ग दुवैवाट गर्न सकिन्छ। लौठ सल्लाको बीउद्वारा विरुवा उमार्ने कार्य अत्यन्तै कठिन तथा करिव २ वर्ष जति समय लाग्ने, उचाईमा भर पर्ने गरी ९६-२०८ हप्ता लाग्दछ। चरा बाँदर तथा अन्य जंगली जनावरहरूले एक त यसको बीउ परिपक्व हुनु भन्दा अगाडि नै खाई नोक्सान गर्ने गर्दछन् भने अर्का तर्फ बीउको अंकुरण क्षमता ८ प्रतिशत भन्दा कम नै हुने गरेको पाइन्छ। बीउबाट उम्रिएका विरुवा अत्यन्तै ढिलो वढ्ने हुँदा हालको मांगलाई पूर्ति गर्न सक्ने स्थिति देखिदैन। यस परिस्थितिमा लौठ सल्लाको संख्या बृद्धि गर्ने कार्य वीउको सट्टा वानस्पतिक प्रसारण (Vegetative Propagation)बाट मात्र संभव देखिन्छ।
बीउ सङ्कलन
विरुवा तयार गर्ने तरिका
हुन त यसको बिउबाट पनि वेर्नाहरू तयार गर्न सकिन्छ ता पनि बिउ उम्रन निकै समय र श्रम लाग्ने भएकालै यसको विरुवाहरू कटिङ्गबाटै उत्पादन गर्ने गरिन्छ। यसको एक वर्ष वा सोभन्दा पुराना हाँगाहरूबाट कटिङ्ग राख्ने गरिन्छ। धेरै मोटा हाँगा भएमा पनि त्यति राम्रो जरा आउदैन, त्यसकारण १ देखि ३ वर्ष पूराना हाँगाहरूबाट कटिङ्ग राख्नु उपयुक्त हुन्छ। हिँउदे याममा विरुवा पलाउनू भन्दा अघि वा वर्षा याममा कटिङ्ग राख्न सकिन्छ। खासगरि माटोमा भन्दा वालुवामा राम्ररी जरा दिइएको पाइएको छ। करीब १५ से. मी. लामा हाँगाहरूलाई फेद र टुप्पोतिर छड्के पारेर काटी पानीमा डुवाई राख्ने र वालुवा बढी भएको व्याडमा ४५०को कोण गरी छड्के पारेर गाडिन्छ। सकभर छायाँ दिनु पर्छ। हिँउदे यामको कटिङ्गबाट अलि ढिलो जरा आउँछ भने वर्षे यामको कटिङ्गबाट ३÷४ हप्ता भित्रमा जरा निस्कन शुरु गर्दछ। जरा आइसकेका कलमीहरूलाई पोलीव्यागमा सारेर छायाँमा राख्ने गरिन्छ। यसरी उत्पादित वेर्नाहरू १ वर्षसम्म नर्सरी मै राखिन्छन् र अर्को वर्षा याममा जमीनमा सार्ने गरिन्छ।
फिल्डमा सार्नै
यसरी उत्पादित वेर्नाहरूलाई फिल्डमा सार्नको लागि फिल्डको तयारी गर्नुपर्दछ। यसलाई चिया वगानको जस्तो झाडीको रूपमा विकास गरेर खेती गर्न सकिने कुरा ज्ञात भएको छ। पहिला जमीनलाई खनजोत गरी राम्रोसँग मल राखेर जमीनको तयारी गर्नु पर्दछ। विरुवा लगाउँदा विरुवादेखि विरुवाको फरक एक /एक् मीटरको र लहर देखि लहरको फरक १.५ मीटर गरेर लगाउँदा विरुवा राम्ररी फस्टाउँछ।
काँटछाँट
विरुवाहरू एक वर्षका भएपछि यिनीहरूलाई काँटछाँट गर्नुपर्दछ। यसो गर्दा विरुवामा धेरै हाँगा निस्कन्छन्। यसरी प्रत्येक वर्ष छाँट्दै जाँदा करीब ४ वर्ष पछि विरुवाहरूबाट पातहरू /डाँठहरूको उत्पादन लिन सकिन्छ। प्रत्येक वर्ष गाइवस्तुको मल थप्दै जाँदा विरुवाहरू राम्ररी हुर्कन्छन्।
बाली सङ्कलन
हालसम्म व्यवसायिक खेतीको प्रचलन नभइसकेकोले वार्षिक उत्पादनको आँकडा उपलब्ध छैन। चिया वगानको रूपमा विकास गरी वर्षको दुई पटक हाँगाहरू काँट छाँट गरी बाली भित्र्याउन सकिन्छ।
नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद
नेपालको दोस्रो संघीय संसद वि.सं. २०७९ मंसिर ४ मा सम्पन्न आम निर्वाचनबाट निर्वाचित भएको थियो। निर्वाचनबाट प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणाली अन्तर्गत १६५ र समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली अन्तर्गत ११० गरी कुल २७५ सांसद प्रतिनिधिसभामा निर्वाचित भएका छन्। संसदको पहिलो बैठक वि.सं. २०७९ पौष २५ गते बसेको थियो।
राष्ट्रिय नर्सिङ दिवस
राष्ट्रिय नर्सिङ दिवस नेपालमा हरेक वर्ष जनवरी महिनाको २८ तारिखका दिन मनाइन्छ । विक्रम सम्वत २०१८ सालमा नेपाल नर्सिङ सङ्घको स्थापना भएको दिनको सम्झनामा हरेक वर्ष जनवरी २८ मा नर्सिङ दिवस मनाउने गरिन्छ । अन्तर्राष्ट्रिय नर्सिङ दिवस भने फ्लोरेन्स नाइटिङ्गेलको जन्मोत्सवको दिन मे १२मा मनाउने गरिन्छ ।
होली मिचेल्स
होली मिचेल्स (जन्म :१६ अगस्ट १९९०) एक अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री तथा मोडेल हुन ।
ज्ञान दिवस (महाराष्ट्र)
ज्ञान दिवस भारतको महाराष्ट्रमा महाराष्ट्र सरकारको सामाजिक न्याय तथा विशेष सहायता विभागको निर्णय अनुसार प्रत्येक वर्ष बाबासाहेब आम्बेडकरको जन्मदिनको अवसरमा १४ अप्रिलमा मनाइने उत्सव हो ।
गत केही दशक देखि आम्बेडकरवादी जनता तथा सङ्घसंस्थाले आम्बेडकर जयन्तीलाई "ज्ञान दिवस" को रूपमा मनाउनुका साथै महाराष्ट्र सरकारले पनि आम्बेडकर जयन्तीलाई ज्ञान दिवस घोषणा गर्नुपर्ने माग गरेका थिए । अन्ततः महाराष्ट्र सरकारद्वारा जनताको माग पूरा गरी प्रज्ञासूर्य डा. बाबासाहेब आम्बेडकरको जन्मदिनलाई "ज्ञान दिवस" घोषणा गरियो ।
सुचेता कृपलानी
सुचेता कृपलानी (जन्म सुचेता मजूमदार) (२५ जून,१९०८ - १ डिसेम्बर, १९७४ ) एक भारतीय स्वतंत्रता सेनानी एवं राजनीतिज्ञ थिइन्। उनी उत्तर प्रदेशको मुख्यमन्त्री बनिन् र भारतको प्रथम महिला मुख्यमन्त्री थिइन्।
स्वतंत्रता आंदोलनमा श्रीमती सुचेता कृपलानीको योगदानलाई पनि सदै याद गरिने छ। १९०८ मा जन्म लिएकी सुचेता जीको शिक्षा लाहौर र दिल्लीमा भएको थियो। आजादीको आंदोलनमा भाग लिनको कारण उनलाई जेलको सजाय पनि भयो १९४६ मा उनी संविधान सभाको सदस्य चुनिएको थिइन्। १९५८बाट १९६० सम्म उनी भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेसको महासचिव थिइन्। १९६३बाट १९६७ सम्म उनी उत्तर प्रदेशको मुख्यमन्त्री रहिन्। 1 डिसेम्बर १९७४ मा उनका निधन भएको थियो।
मोगा जिल्ला
मोगा जिल्ला भारतीय राज्य पन्जाबको एउटा जिल्ला हो। मोगा जिल्ला भारतको पन्जाब राज्यको २२ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। यो पन्जाब राज्य को १७औं जिला बनेको २४ नोभेम्बर १९९५ मा फरीदकोट जिल्ला बाट काटिएको थियो। मोगा जिल्ला पन्जाब, भारत मा गहुँ र चामल को सबैभन्दा ठूलो उत्पादकहरू मध्ये एक हो। मोगा शहर र मोगा जिल्ला बाट मानिसहरू मालवा संस्कृति संग सम्बन्धित छन्।
यसअघि मोगालाई जिल्ला बनाउन धेरै प्रयास गरिएका थिए तर सबै असफल भए। अन्तमा, पन्जाबका तत्कालीन मुख्यमन्त्री एस हरचरण सिंह बरार २४ नोभेम्बर १९९५ मा मोगालाई एउटा जिला बनाउने जनताको मागमा सहमत भए। यो भन्दा पहिले मोगा फरीदकोट जिल्लाको उपविभाग थियो। मोगा शहर जिला को सदरमुकाम हो, यो फिरोजपुर-मोगा-लुधियाना रोड मा अवस्थित छ। तख्तपुरा साहिब यस जिल्ला मा प्रसिद्ध गाउँहरू मध्ये एक हो। तख्तपुरा साहिब एक ऐतिहासिक गाउँ हो। मोगा नेस्ले, अदानी खाद्य प्राइवेट लिमिटेड, र वाहन परिमार्जन को लागि राम्रो छ। राजमार्ग ले मोगा संग जालंधर, बरनाला, लुधियाना, फिरोजपुर, कोटकपुरा, अमृतसर जोडिएको। बस सेवा र रेलवे सेवाहरू लुधियाना, चण्डीगढ, र दिल्ली जस्तै केही प्रमुख शहरहरू संग राम्रो संग जोडदछन।
शहरहरू
बाघा पुराण, बधनी कलन, धरमकोट, कोट इसे खान, निहाल सिंह वाला र घल कलन मोगा जिल्लामा पर्छन्। खोसा रणधीर, ढल्लेके, ठथी भाइ, रजियाना, दुन्ने के, लन्धे के, समध भाइ, कोटला राई-का, बुगीपुरा, दौधर, धुदीके, लोपन, हिम्मतपुरा र चुगावान जस्ता गाउँहरू पनि यस जिल्लामा पर्छन्।
बाघा पुराण मोगा र फरीदकोट जोड्ने मुख्य सडक मा अवस्थित छ र यस प्रकार पन्जाब भर मा बसहरू को लागि एक प्रमुख केन्द्र हो। बाघा पुराण को पुलिस स्टेशन पन्जाब मा सबैभन्दा ठूलो क्षेत्राधिकार छ; ६५ भन्दा बढी 'pinds' वा गाउँहरू यसको नियन्त्रण भित्र छन्। शहर मूल रूप मा ३ 'pattis' वा वर्गहरू मा विभाजित छ: मुग्लु पट्टी (सबैभन्दा ठूलो एक), बाघा पट्टी, र पुराण पट्टी। सहरमा धनी मानिसहरूको उचित हिस्सा छ र यस प्रकार वरपरका शहरहरू र गाउँहरू को तुलना मा जीवन स्तर औसत भन्दा माथि छ।
धरमकोट एक शहर र मोगा जिल्ला मा एक नगरपालिका परिषद हो। दौधर मोगाको सबैभन्दा ठूलो गाउँ हो।
घाना राष्ट्रिय फुटबल टोली
घाना राष्ट्रिय फुटबल टिम  एक आइभोरि घाना राष्ट्रको तर्फबाट अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिताहरूमा सहभागीता जनाउने पुरूष फुटबल टिम हो ।
इतिहास
घाना राष्ट्रिय फुटबल टिमले १९५० मे २८ मा पहिलोपटक अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल खेल खेलेको थियो ।
मुख्य उपाधिहरू
१०६३, १०६५,  १०७८,  १९८२ १९६८,  १९७०,  १९९२,  २०१०,  २०१५
अन्तर्राष्ट्रिय नर्सिङ दिवस
अन्तर्राष्ट्रिय नर्सिङ दिवस प्रत्येक वर्ष मे १२ तारिखको दिन मनाइन्छ । सन १९७४ को जनावरीमा निर्णय गरी फ्लोरेन्स नाइटिङ्गेलको जन्मोत्सवको दिन अर्थात मे १२ तारिखलाई अन्तर्राष्ट्रिय नर्सिङ दिवसको रूपमा विश्वभर मनाउन थालिएको हो ।
अमृता जैसी
अमृता जैसी एक नेपाली फुटबल खेलाडी हुन् । उनी नेपाली राष्ट्रिय फुटबल टोलिकी डीफेन्डर हुन् ।
रोहित जोन क्षेत्री
रोहित जोन क्षेत्री एक युवा पिडीका नेपाली पप गायक हुन्। सन् २०१३ मा बिस्तारै बिस्तारैबाट युवा पप दर्शकको मन छुन सफल उनको यस गीत युट्युबमा २५ लाख भिउज तान्न सफल भएको थियो। तिम्रा दुई आँखा, पानी पर्यो, तिमी नै, सान्नानी आदि यिनका गीतहरू हुन्। उनले १९७४ एडीका लिड भोकलिस्ट एड्रियन प्रधानको सट्टामा सदस्य भएका छन्। त्यस लगतै उक्त ब्यान्डको नवौँ एल्वम हजार सपना विमोचन भएको छ। अङ्ग्रेजी गायक जेसन म्राजको बटरफ्लाइ कबर गाउँदा उनको गायन प्रतिभा अझै झझल्कियो।
बाह्य कडीहरू
उनको युट्युब च्यानल: https://m.youtube.com/channel/UCNhLcFjUtFaOtsCwbQ8lQsw.
सुदिन पोखरेल
सुदिन पोखरेल नेपाली गायक, र्यापर, समाचार वाचक एवम् टेलिदृश्य प्रस्तोता हुन्।
गायन
उनले पहिलो गीत जी.पी. (गिरिश खतिवडा र प्रनिल तिमल्सिना) सँगै म यस्तो छु, म उस्तो छुबाट सुरुवात गरेका हुन्। द युनिटीको सि इज द बम नामक गीतमा क्रान्ति आलेसँगै गाएका उनको यो प्रस्तुतिले ख्याति पायो। प्रनिल तिमल्सिनाको गीत आँखाभरिमा र्याप गाएका थिए। अर्का गायक कूल पोखरेलको सम्मानमा उनको सांगीतिक समुह द युनिटीले जानु छ मलाई गाएको थियो।
समाचार वाचक र प्रस्तोता
कान्तिपुर टेलिभिजनमा खेलकूद समाचार वाचक तथा विभिन्न शोहरूमा प्रस्तोताको भूमिका पनि निर्वाह गरेका छन्।
पिपला
बेज्ञानिक नाम: पिपर लङ्गम (Piper Longum )
पिपला एउटा भूँइमा फैलिएर जाने सदावहार लहरेदार विरुवा हो। सहारा पाएको खण्डमा यो रुख वा झ्याँङमा समेत चढ्दछ अन्यथा आँख्लाबाट निस्किएका जराहरूको मद्धतले भुइँमा फैलिदै जान्छ। यो हल्का सुगन्धित हुन्छ। नेपालमा व्यापारिक महत्त्वका piper longum, piper peepuloides पिपलामा छन् र हाल मलेसियाबाट आयात गरिने पिपलाको फल हो, जसलाई इन्डोनेसियन वा जाभा पिपला भनिन्छ।
वर्णन
यसका पातहरू मुटु आकारका ६–१० से.मी. लामा र ३ देखि ५ से.मी. चौडा हुन्छन्। पातको माथिल्लो सतह चम्किलो र हरियो हुन्छ भने तल्लो सतह फिका हरियो हुन्छ। यसमा भाले र पोथी फूलहरू अलग अलगै हुन्छन्। फूलहरू मसिना र लामो डाँठमा लाग्दछन्। भाले फूलहरूको डाँठ भन्दा लामो मसिनो र हल्का पहेँलो हुन्छ। भाले फुलहरू लाग्ने डाँठ २.५ देखि ७.५ से.मी लामा हृन्छन् भने पोथी फूलहरू लाग्ने डाँठ १.२५ – २ से.मी. सम्म लामो, केही मोटा हुन्छन्। यिनीहरू पहिला हरियो र पाकेपछि काला हुन्छन्।यो भारत, भुटान, श्रीलङ्का, मलेसिया लगायत नेपालमा २०० देखि ८०० मीटर सम्मको उचाइमा पाइन्छ। यो खास गरी सालको जंगल, खोल्सा तथा जंगल भित्रका सेपिला र चिस्यान हुने ठाउँहरूमा हुर्कन्छ। यसको लागि वर्षा बढी हुने र गर्मी बढी हुने ठाउँ उपयुक्त हुन्छ। चून मिसिएको माटो यसको लागि राम्रो मानिन्छ।
पिपलाको फल मसलाको साथै औषधीको रूपमा प्रयोग गरिन्छ। यसको डाँठ पनि प्रयोग गरिन्छ जसलाई पिपलामूल भन्ने गरिन्छ। फल र डाँठ दुवै व्यापारिक महत्त्वका छन्। फलहरू कफ, खोकी, दम, खाना पचाउने, कुष्ठरोग निको पार्नको लागि प्रयोग गरिन्छ। साथै मांसपेशी दुखेको वा जलनमा समेत यसको प्रयोग गरिन्छ। यसका फलहरूबाट ०.७ प्रतिशत सम्म तेल निस्कन्छ। यसको फलमा पिपरिन, पिपलाटिन जस्ता तत्वहरू पाइन्छ जब कि जरामा पिपरिन बाहेक पाइपर लंगुमिनिन र लंगृमिन जस्ता तत्वहरू पाइन्छन्।
फलहरू विरुवा लगाएको १८ महिना पछि लाग्दछन् लगातार तीन वर्ष फलेपछि बोट धेरै झाँगिन्छ र फल लाग्ने क्रम कम हुदै जान्छ। त्यसकारण biru रुवाहरूको डाँठहरू पनि सङ्कलन गरी विक्री गर्न सकिन्छ। डाँठ सङ्कलन गरी सकेपछि त्यस ठाँउमा नयाँ विरुवाहरू लगाईन्छ। यस्ता डाँठहरू खनि सफा गरी २.५–५ से.मी. लामा टुक्रा काटी सुकाइन्छ जसलाई पिपलामूल भनिन्छ। यस्ता डाँठहरू प्रतिवर्ष एक हेक्टरमा करीब ५०० कि.ग्रा. उत्पादन लिन सकिन्छ। मोटा जराहरू भएका र जमीन मूनि रहेको डाँठहरू बढी मूल्यमा बिक्री हुन्छन्।