cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
१९४६ विहार दङ्गा
सेप्टेम्बरको दङ्गा
सेप्टेम्बर १९४६ मा थप दङ्ग फैलिएको थियो जुन कल्याणी देवी भनेर चिनिने नूरजहाँको अपहरणको आरोपमा पुनः विवाद उत्पन्न भएको थियोे। आर्य समाजका सदस्यहरूको नेतृत्वमा ३०,००० हिन्दुहरूको एउटा समूहले कलकत्ता दङ्गाको बेला कलकत्ताबाट उनलाई अपहरण गरिएको थियो भन्ने विश्वासमा आर्य समाजले नूरजहाँलाई बचाउने प्रयास गरेका थिए। यस उद्धार प्रयासको असफलताले दङ्गाको स्वरूप लियो जसमा १४४ मुस्लिम परिवारको २०० भन्दा बढी घरहरू जलाइयो भने त्यस दङ्गामा १४ जना मानिसको मृत्यु भएको थियो।
आदित्य रोय कपूर
प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि
उनका मातृ हजुरबा हजुरआमा, साम र रुबी आरोन योग्य नृत्य शिक्षकहरू थिए जसले भारतमा समा नृत्य परिचय गराएका थिए। उनले मुम्बईको कफ परेडस्थित जिडी सोमानी मेमोरियल स्कूलबाट स्कूली शिक्षा हासिल गरेका थिए, जहाँ उनका सबै दाजुभाइले अध्ययन गरेका थिए र उनकी आमाले स्कूल नाटकहरू निर्देशित गरेकी थिइन्। कपूर कक्षा ११ मा सेन्ट जेभियरमा भर्ना भएका थिए, तर असफल भएका थिए। एक वर्ष गुमाउनबाट बच्न उनले सेन्ट एन्ड्रयु कलेजमा भर्ना गर्नुपरेको थियो। त्यसपश्चात, उनी मुम्बई विश्वविद्यालयसँग सम्बद्ध सेन्ट जेभियर कलेजबाट स्नातक भएएका थिए। स्कूली वर्षहरूमा उनी क्रिकेटर बन्न चाहन्थे तर उनले छैठौं कक्षा पछि क्रिकेट कोचिङ कक्षा छोडेका थिए।
१९४६ विहार दङ्गा
अक्टोबर–नोभेम्बर दङ्गा
यस वर्षको सबैभन्दा ठूलो दङ्गा २७ अक्टुबरदेखि ६ नोभेम्बर १९४६ मा भएको थियो भने त्यस अवधिमा नोयाखाली दङ्गाको त्यो महिनाको शुरुमा भएको बदलाको लागि हिन्दूहरूले ठूलो सङ्ख्यामा मुस्लिमहरूको हत्या गरेका थिए। हताहतको सङ्ख्याको अनुमानमा व्यापक भिन्नता आएको थियो। बेलायती संसदलाई दिएको विज्ञप्तिमा मृत्यु हुनेहरूको संख्या ५,००० रहेको जानकारी गराइएको थियो। राजनेताहरूले हताहतको सङ्ख्या ७,५०० देखि १०,००० को बीचमा रहेको अनुमान गरे तर भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेसले हताहतको सङ्ख्या २,००० मात्र रहेको अनुमान लगाएको थियो। मुस्लिम लिगका मोहम्मद अली जिन्नाले भने कि मृत्यु हुनेको सङ्ख्या ३०,००० रहेको छ। नोभेम्बरको एक अनौपचारिक प्रतिवेदनले भन्यो कि मुङ्हिर जिल्लाको एउटा गाउँमा आगोले घेरिएको एक घटनामा ५०० जना मारिए र सेनाले भीडमा आक्रमण गरेका कारण १०० व्यक्तिको मृत्यु भएको थियो। अर्को अनुमानले भने कि ३५,००० मानिसहरू लडाईबाट भागेका थिए।
५ नोभेम्बरमा रङ्गा प्रभावित क्षेत्रमा महात्मा गान्धीले भ्रमण गरिसकेका थिए र भने कि बिहारमा हिंसा २४ घण्टा भित्र रोकिएन भने उनी आमरण अनसनको लागि बस्छन्। उनको भनाइ काङ्ग्रेस नेता राजेन्द्र प्रसादले राष्ट्रिय रूपमा प्रसारण गरेका थिए। त्यस समयको आधिकारिक प्रतिवेदनले ४०० जना मानिस मारिएको कुरा बताएको थियो जबकि मुस्लिम लिगका नेताहरूले भने कि वास्तविक सङ्ख्या ५,००० देखि ८००० रहेको थियो। मुस्लिम लिगका नेता मोहम्मद युनुसले मुस्लिमहरूलाई बकरी-ईदको चाड मनाउन लगाए जुन ५ नोभेम्बरका दिन शोकको दिवसको रूपमा मनाइएको थियो।
अरबाज खान
अरबाज खान  भारतीय चलचित्र क्षेत्रका एक बहुप्रसिद्ध अभिनेता, चलचित्र निर्माता तथा निर्देशक हुन्। खानले १९९९ मा फिल्म दारामा एक मनोवैज्ञानिक पत्नी शोसन गर्ने एक महत्त्वपूर्ण भूमिकाबाट चलचित्र क्षेत्रमा प्रवेश गरे। उनले आफ्नो प्रदर्शनको लागि फिल्मफेयर उत्कृष्ट भिलेन अवार्ड प्राप्त गरे।
कूर्म पुराण
महापुराणहरूको सूचीमा पंध्रौं पुराणको रूपमा गनिने कूर्मपुराणको विशेष महत्त्व छ। सर्वप्रथम भगवान् विष्णुले कूर्म अवतार धारण गरेर यो पुराण राजा इन्द्रद्युम्नलाई सुनाएका थिए, पुनः भगावन् कूर्मले त्यहि कथानक समुद्र-मन्थनको समयमा इन्द्रादि देवताहरू तथा नारदादि ऋषिगणलाई सुनाएका थिए। तेस्रो पल्ट बार नैमिषारण्यको द्वादशवर्षीय महासत्रको अवसरमा रोमहर्षण सूतद्वारा यस पुराणलाई अट्ठासी हजार ऋषिहरूले सुने। भगवान् कूर्म द्वारा कथित भएको कारण नै यस पुराणको नाम कूर्म पुराण विख्यात भयो। सत्रह श्लोकहरूको यो पुराण विष्णुजीले राजा इन्द्रद्युम्नलाई दिएकाथिए। यसमा विष्णु र शिवको अभिन्नता कहिएको छ। पार्वतीका आठ सहस्र नाम पनि बताइएकोछ। काशी अनि प्रयाग क्षेत्रको महात्म्य, ईश्वर गीता, व्यास गीता आदि पनि यसमा समाविष्ट छन्। यद्यपि कूर्म पुराण एक वैष्णव प्रधान पुराण हो, तथापि यसमा शैव तथा शाक्त मतको पनि विस्तृत चर्चा गरिएकोछ। यस पुराणमा पुराणहरूमा पाँच प्रमुख लक्षणों-सर्ग, प्रतिसर्ग, वंश, मन्वन्तर एवं वंशानुचरितको क्रमबद्ध तथा विस्तृत विवेचन गरिएकोछ।
विस्तार
यस पुराणमा १७,००० श्लोक छन्, यस पुराणमा पुराणहरूमा पाँच प्रमुख लक्षणहरू- सर्ग, प्रतिसर्ग, वंश, मन्वन्तर एवं वंशानुचरितको क्रमबद्ध तथा विस्तृत विवेचन गरिएको छ एवं सबै विषयहरूको सानुपातिक उल्लेख गरिएकोछ। बीच-बीचमा अध्यात्म-विवेचन, कलिकर्म र सदाचार आदिमा पनि प्रकाश पारिएकोछ।
संक्षिप्त कथा
रोमहर्षण सूत तथा शौनकादि ऋषिहरूको संवादका रूपमा आरम्भ हुने यस पुराणमा सर्वप्रथम सूतजीले पुराण-लक्षण एवं अट्ठारह महापुराण तथा उपपुराणका नामको परिगणन् गर्दै भगवानका कूर्मावतारको कथाको सरस विवेचन गरेकाछन। कूर्मावतारका प्रसंगमा लक्ष्मीको उत्पत्ति र महात्म्य, लक्ष्मी तथा इन्द्रद्युम्नको वृत्तान्त, इन्द्रद्युम्नद्वारा भगवान विष्णुको स्तुति, वर्ण, आश्रम र तीनको कर्तव्य वर्णन तथा परब्रह्मका रूपमा शिवतत्त्वको प्रतिपादन किया गरिएकोछ। तदनन्तर सृष्टिवर्णन, कल्प, मन्वन्तर तथा युगहरूको काल-गणना, वराहावतारको कथा, शिवपार्वती-चरित्र, योगशास्त्र, वामनवतारको कथा, सूर्य-चन्द्रवंशवर्णन, अनुसूयाको सन्तति-वर्णन तथा यदुवंशका वर्णनमा भगवान् श्रीकृष्णका मङ्गल मय चरित्रको सुन्दर निरूपण गरिएकोछ। यसका अतिरिक्त यसमा श्रीकृष्ण द्वारा शिवको तपस्या तथा उनको कृपाले साम्बनामक पुत्रको प्राप्ति, लिंगमाहात्म्य, चार युगको स्वभाव तथा युगधर्म-वर्णन, मोक्षका साधन, ग्रह-नक्षत्रों का वर्णन, तीर्थ-महात्म्य, विष्णु-महात्म्य, वैवस्तव मन्वतरका २८ द्वापरयुगको २८ व्यासको उल्लेख, शिवका अवतारको वर्णन, भावी मन्वन्तरको नाम, ईश्वरगीता तथा कूर्मपुराणको फलश्रुतिको सरस प्रस्तुति छ। हिन्दुधर्मका तीन मुख्य सम्प्रदाय—वैष्णव, शैव, एवं शाक्तका अद्भुत समन्वयका साथ यस पुराणमा त्रिदेवको एकता, शक्ति-शक्तिमानमा अभेद तथा विष्णु एवं शिवमा परमैक्यको सुन्दर प्रतिपादन गरिएकोछ।
खोटेहाङ गाउँपालिका
खोटाङ जिल्लाको एउटा गाउँपालिका हो । साबिकका ९ वटा गाविस मिलेर यो गाउँपालिका निर्माण भएको हो। यस गाउँपालिकामा हाल ९ वटा वडाहरू रहेका छन्। ती ९ ओटा गाविसहरु निम्नानुसार छन् :
यो खोटाङ जिल्लाको सदरमुकाम दिक्तेलबाट करिब ९५ किलोमिटर दक्षिण तर्फ ४२९५ फिट उचाइमा १६४.०९ वर्गकिलोमिटर क्षेत्रफलमा अवस्थित छ । यस गाउँपालिकाको छिमेकी गाउँपालिकाहरूमा दक्षिण तर्फ जन्तेढुंगा र बराहा पोखरी गाउँपालिका, उत्तर तर्फ दिप्रुङ र साकेला गाउँपालिका रहेका छन् । त्यस्तै पूर्व तर्फ भोजपुरको रामप्रसाद गाउँपालिका र टेम्के मैयुम गाउँपालिका रहेकाछन् भने पश्चिम तर्फ उदयपुरको रौतामाई गाउँपालिका रहेको छ ।
यो खोटाङ जिल्लाको निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ मा पर्छ । गाउँ कार्यपालिकाको कार्यालय वडा नं ७ अन्तर्गत खोटाङ बजारमा रहेको छ ।
यस गाउँपालिकालाई पर्यटकिय क्षेत्रको दृष्टिकोणले हेर्ने हो भने गाउँपालिकाबाट उत्तर तर्फ रहेको ४ नं. वडामा अवस्थित सोलढुङ्गा, ६ नं. वडामा रहेको इन्द्रेणी पोखरी डाँडा र २ नं. वडाको मुलडाँडा सेल्मे कपासे भञ्जयाङ  अत्यन्तै सम्भावना बोकेको पाइन्छ । त्यति मात्र हैन गाउँपालिकाबाट उत्तर तर्फमा अवस्थित रानीबन पनि सुन्दरताले भरिपूर्ण रहेको पाइन्छ । यस गाउँपालिकामा विशेष गरेर राई जातिको वाहुल्यता रहे पनि क्षेत्री, बाहुन, तामाङ, गुरुङ, नेवार, कामी, दमाई, सार्की, मगर साथै थामी जातिको पनि वसोवास रहेको छ । यस गाउँपालिकाको जम्मा जनसंख्या २३,७३१ रहेको छ भने जसमध्य पुरुष ११,५७७ र महिला १२,१५४ रहेको छ । यस गाउँपालिकाका बासिन्दाहरू अधिकाम्स कृषी पेशामा निर्भर रहेका छन भने केही मात्रामा सरकारी नोकरी, व्यापार, व्यवसाय, वैदेशिक रोजगार, सिकर्मी तथा डकर्मी पेशामा निर्भर रहेका छन् ।
यो गाउपालिका गठन भएपछि भएको पहिलो निर्वाचनबाट अहिले यसको सञ्चालन गर्न अध्यक्ष प्रदिप राई, उपाध्यक्ष कविता राई लगायत नौ जना वडा अध्यक्ष र सदस्यहरु हुनुहन्छ । वडा र वडा अध्यक्ष तथा सदस्यहरूको विवरण निम्नानुसार छ:
वडा नं १ - लिकुवा पोखरी जनसंख्या : जम्मा २३१३ ,पुरुष : ११७३, महिला : ११४० वडा सम्पर्क नं  ९८६१८४६८७७
वडा नं. २ वाप्लुखा
वडा अध्यक्ष : दिपेन राई फोन नं : ९८६१२१९९८८
वडा सदस्यहरु महिला सदस्य : पेमछिकी शेर्पा            फोन नं. : ९७४६११२८०६
दलित महिला सदस्य : सम्झना वि.क. फोन नं. : ९८४३०७२९२४          सदस्य : पारस राई           फोन नं : ९८६००९८४४६
सदस्य : भिम बहादुर खड्का           फोन नं : ९७४२६५३५८८
वडा सचिव: उपेन्द्र राई           फोन नं : ९८५२८४०२०६
जनसंख्या : २४२४ ,पुरुष : १२५०, महिला : ११७४ वडा सम्पर्क नं ९८६१२१९९८८
चाइना साउथवेष्ट काण्ड
२०५५ मा कांग्रेस–एमाले संयुक्त चुनावी सरकारले बि.के.मान सिंहलाई नेपाल वायुसेवा निगमको कार्यकारी अध्यक्ष बनाएपछि बिना टेण्डर चाइना साउथवेष्ट एअरलाईन्ससँग विमान भाडामा लिने सम्झौता गरियो। एमालेका भीम रावल पर्यटन मन्त्री हुँदाको यो प्रकरणमा निगमले रु.२२ करोड नोक्सानी व्यहोर्‍यो।
नेपाल वायुसेवा निगम
धुरकोत भन्भने
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार धुरकोत भन्भनेको जनसङ्ख्या ४३३७छ। यस मध्य पुरुष २२६१, र २०७६ महिला छन्। भन्भनेको पूर्व धुर्कोटरजस्थल,पस्चिममा पूर्कोटदह,प्युठनको बांगेमरोठ ,अर्घाखांचिको हंसपुर,उत्तरमा वाग्ला र सिर्सेनि र दक्षिणमा हाडहाडे
भूगोल
भन्भनेको पूर्व धुर्कोटरजस्थल,पस्चिममा पूर्कोटदह,प्युठनको बांगेमरोठ ,अर्घाखांचिको हंसपुर,उत्तरमा वाग्ला र सिर्सेनि र दक्षिणमा हाडहाडे पर्दछन्।
रेड बे, न्यूफाउन्डल्याण्ड र ल्याबराडोर
रेड बे, न्यूफाउन्डल्याण्ड र ल्याबराडोर क्यानाडाको विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन २००७ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
स्वामी
१. हिन्दू धर्म अनुसार विधिवत् सन्यास लिएका सन्यासीहरूका नामका अगाडि प्रयोग हुने शब्द। २. मालिक, पति, भगवान् इत्यादि का लागि प्रयोग हुने शब्द।
लाउडा एअर काण्ड
२०५७ मा नेपाल वायुसेवा निगमसँग आफ्नै दुइटा जहाज रहेको, चाइना साउथवेष्टसँग सम्झौता भइसकेकाले तत्काल आवश्यक नभएको चौथो विमान भाडामा लिन अस्ट्रियाको लाउडा एअरसँग सम्झौता भयो। संसद्को शीतकालीन अधिवेशन पूरै अवरुद्ध गरेको यो प्रकरणले निगमलाई रु.२ अर्ब नोक्सान पार्‍यो।
नेपाल वायुसेवा निगम
हिल्सा,नेपाल
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> हिल्सा नेपालको उत्तरपश्चिमी कुनामा तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र ( चीन ) को सिमानामा रहेको एउटा गाउँ हो, जहाँबाट कर्णाली नदी भोट पठारबाट हिमाली क्षेत्रहरू हुँदै दक्षिण तिर बहन्छ । हिल्सा कर्णाली अञ्चलको हुम्ला जिल्ला अन्तर्गत नाम्खा गाउँपालिका मा पर्दछ ।
धुरकोत नयाँगाउं
धुर्कोट नयाँगाउँ नेपालको लुम्बिनी अञ्चलको गुल्मी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ९७८ वटा घर छन्।
सुपर मुन
सुपर मुन (अङ्ग्रेजी: Super Moon, शाब्दिक अर्थ: ठूलो चन्द्रमा वा महाचन्द्र) चन्द्रमा पृथ्वीको सबै भन्दा नजिक हुँदाको अवस्था हो । चन्द्रमाले पृथ्वीलाई घुम्ले कक्ष गोलो नभई अण्डाकार भएकाले चन्द्रमा पृथ्वीबाट कहिले नजिक त कहिले टाढा हुनेगर्छ ।
धुरकोत नयाँगाउं
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार धुरकोत नयाँगाउंको जनसङ्ख्या ४६९२ छ। यस मध्य पुरुष ४४%, र महिला ५६% छन्।
सुपर मुन
कारण
चन्द्रमाले पृथ्वीलाई घुम्ले कक्ष गोलो नभई अण्डाकार भएकाले चन्द्रमा पृथ्वीबाट कहिले नजिक त कहिले टाढा हुनेगर्छ । चन्द्रमा जब पृथ्वीको सबैभन्दा नजिक पुग्छ त्यसैलाई महाचन्द्र अर्थात ‘सुपरमुन’ भनिन्छ । चन्द्रमा पृथ्वीको सबैभन्दा नजिक पुग्ने विन्दूलाई ‘पेरिग्री’ भनिन्छ भने सबैभन्दा टाढा पुग्ने बिन्दूलाई ‘आपोजी’ भनिन्छ । चन्द्रमा पेरिग्रीभन्दा १४ प्रतिशत बढीले पृथ्वीको नजिक रहन्छ । यसै कारणले सुपरमुनको बेलामा चन्द्रमा सामान्यभन्दा १४ प्रतिशतले ठूलो र ३० प्रतिशतले उज्यालो रहन्छ ।
२०१६ को सुपर मुन
२०१६ नोभेम्बर १३ मा चन्द्रमा ७० वर्षकै सबैभन्दा नजिक आएको थियो ।चन्द्रमा सन् १९४८ पछि पृथ्वीको सबैभन्दा नजिक देखिएको थियो । त्यतिबेला बेलुका देखिनए जस्तै चन्द्रमा अब सन् २०३४ मा मात्र देखिने अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाले जनाएको छ।
१४ नोभेम्बर बेलुका सााझ ५ बजेर ७ मिनेट जाँदा चन्द्रमा पृथ्वीबाट सबैभन्दा नजिक थियो, अर्थात चन्द्रमा पेरिग्री बिन्दूमा भएको थियो ।
निकी स्टर्लिङ
निकी स्टर्लिङ वा निकी नोर्मन (जन्म १७ जुन १९६८ ) एक पूर्व बेलायती अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
अनुपम खेर
अनुपम खेर  भारतीय चलचित्र क्षेत्रका एक बहुप्रसिद्ध अभिनेता, चलचित्र निर्माता तथा निर्देशक हुन्।
पुरानो सहर ल्युनेनबर्ग
पुरानो सहर ल्युनेनबर्ग क्यानाडाको विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन १९९५ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
अफ्रिकामा हिन्दू धर्म
मौरिसस एक मात्र अफ्रिकी संघ देश हो जहाँ हिन्दू धर्म प्रमुख धर्म हो, २०११ मा लगभग ५०% जनसंख्या अनुयायीहरूको रूपमा हिन्दू धर्म रियुनियन (६.७%) र सेशेल्स (२.४%) मा दोस्रो ठूलो धर्म हो।
उदयपुर (स्पष्टता)
उदयपुर भन्नाले निम्न कुराहरू थाहा पाइन्छ।
गिब्राल्टार राष्ट्रिय फुटबल टोली
गिब्राल्टार राष्ट्रिय फुटबल टिमले अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा गिब्राल्टारको प्रतिनिधित्व गर्ने पुरुष फुटबल टिम हो । यो गिब्राल्टार फुटबल संघको नियन्त्रण रहेको छ । जिब्राल्टरले पूर्ण युइएफए सदस्यताको लागि आवेदन गरेता पनि युइएफए कांग्रेसले मे २०१३ मा स्वीकारेको थियो । १३ मे २०१६ मा गिब्राल्टर शासकीय निकायको ६६ औँ कांग्रेसमा फिफाको सदस्य बनेको थियो जुन मेक्सिको शहरमा भएको थियो ।  जिब्राल्टर दुवै क्षेत्र र जनसङ्ख्याको सन्दर्भमा सबैभन्दा सानो युइएफए को सदस्य हो ।
मिजोरम
मिजोरम भारतको एउटा उत्तर पूर्वी राज्य हो । सन् २०११ मा यहाँको जनसँख्या लगभग ११ लाख रहेको थियो । मिजोरममा साक्षरताको दर भारतमा तेश्रो सबैभन्दा बढी ९१.५८% रहेको छ । यहाँको राजधानी आईजोल हो ।
इतिहास र नामोत्पत्ति
मिजोरम एउटा पर्वतीय राज्य हो। फरवरी, १९८७ मा यो भारतको २३औं राज्य बन्यो। १९७२ मा केन्द्र शासित राज्य बननाले पहिलासम्म यो असमको एउटा जिल्ला थियो। १८९१ मा ब्रिटिश अधिकारमा जानेका पछि केही वर्षोसम्म उत्तरको लुशाई पर्वतीय क्षेत्र असमका र आधा दक्षिणी भाग बङ्गालका अधीन रह्यो। १८९८ मा दुइटैलाई मिलाएर एउटा जिल्ला बना दिइएको जसको नाम पडा-लुशाई हिल्स जिल्ला र यो असमका मुख्य आयुक्तका प्रशासनमा आए। १९७२ मा पूर्वोत्तर क्षेत्र पुनर्गठन अधिनियम लागू भएमा मिजोरम केन्द्र शासित प्रदेश बन गया। भारत सरकार र मिजो नेशनल फ्रन्टका बीच १९८६ मा भएको ऐतिहासिक समझौताको परिणाम स्वरूप २० फरवरी, १९८७ लाई यसलाई पूर्ण राज्यको दर्जा दिइएको हो। पूर्व र दक्षिणमा म्यानमार र पश्चिममा बंग्लादेशका बीच स्थित हुनेका कारण भारतका पूर्वोत्तर कोनेमा मिजोरम सामरिक दृष्टिबाट अत्यधिक महत्त्वपूर्ण राज्य छन्। मिजोरममा प्राकृतिक सौंदर्य छरिएकोछ तथा यस क्षेत्रमा प्रकृतिको विभि्न छटाहरू हेर्नेलाई मिल्दछन्। यो क्षेत्र विभिन्न प्रजातिहरूका प्राणिहरू तथा वनस्पतिहरूबाट सम्पन्न छन्।
मिजो’ शब्दको उत्प‍त्तिका बारेमा ठीकसित ज्ञात छैन। मिजोरम शब्दको स्थानीय मिजो भाषामा अर्थ छ, पर्वत निवासीहरूको भूमि। १९औं शताब्दीमा यहाँ ब्रिटिश मिशनरीहरूको प्रभाव फैल्यो र यस समय त अधिकांश मिजो मानिस ईसाई धर्मलाई नैं मान्दछन्। मिजो भाषाको आफ्नो कुनै लिपि छैन। मिशनरीहरूले मिजो भाषा र औपचारिक शिक्षाका लागि रोमन लिपिलाई अपनाए। मिजोरममा शिक्षाको दर द्रुत गतीबाट बढिरहेछ। वर्तमानमा यो ८८.८ प्रतिशत छ, जोकि पूरा देशमा केरलका पछि दोस्रो स्थानमा छ। मिजोरम शिक्षाका क्षेत्रमा सबैभन्दा पहिला स्थानमा आउनका लागि ठूला प्रयास गर्दैछन्।
जनजातिहरू
मिजोरमको अधिकतर जनसङ्ख्या मिजो मानिसहरूको हो। मिजो स्वयं धेरै अन्य प्रजातिहरूमा बाँडिएका छन। जसमा लुशाई मानिसहरूको सँख्या सबैभन्दा अधिक छ जो राज्यको जनसङ्ख्याको दुई तिहाईभन्दा अधिक हो। अन्य प्रमुख प्रजातिहरूमा राल्ते, म्हार, पोई र पवाई छन्। गैर मिजो प्रजातिहरूमा सबैभन्दा प्रमुख चकमा प्रजाति हो।
धर्म
राज्यको लगभग ८५%बाट अधिक जनसङ्ख्या ईसाई छन् र इनमेबाट अधिकतर प्रेसबिटेरियन र बैप्टिस्ट हो। राज्यको चकमा प्रजाति थिएरावदा बौद्ध हुन्छन्। राज्यमा हिन्दूहरू र मुसलमानहरूको संख्या लगभग नगण्य छ।
जिल्लाहरू
मिजोरममा ८ जिल्लाहरू छन्-
कृषि
मिजोरमका ८० प्रतिशत मानिस कृषि कार्योमा लागोस् छन्। कृषिको मुख्य प्रणाली झूम वा स्थानांतरित कृषि छन्। अनुमानित २१ लाख हेक्टेयर भूमिमाबाट ६। ३० लाख हेक्टेयर भूमि बागवानीका लागि उपलब्ध हो। वर्तमानमा ४१२७। ६ हेक्टेयर क्षेत्रमा नैं विभिन्न फसलहरूको बागवानीको जाँदै छ, जो कि अनुमानित संभावित क्षेत्रको मात्र ६। ५५ प्रतिशत हो। यो दर्शा्दछ कि मिजोरममा बागवानी फसलहरूका फलने-फूलने विस्तृत सम्भावनाहरू छन्। बागवानीको मुख्य फसलहरू फल छन्। यिनमा मैडिरियन सुन्तला, केरा, सादे फल, अङ्गूर, हटकोडा, अनन्‍नास र मेवा आदि सम्मिलित छन्। यसका अतिरिक्त यहाँ एंथुरियम, बर्ड आफ पेराडाइज, आर्किड, चिरासेथिंमम, गुलाब तथा अन्य धेरै मौसमी फूलहरूको खेती हुन्छन्। मसालहरूमा अदुवा, हर्दी, कालो मरिच, खोर्सानी (चिडियाको आंख वाली खोर्सानी) पनि फलाईन्छन्। यहाँका मानिस पाम आयल, जडी-बूटिहरू तथा सुगन्ध भएका पौधाहरूको खेती पनि ठूला पैमानामा गर्न लागेका छन्।
सिंचाई
मिजोरममा संभावित भूतल सिंचाई क्षेत्र लगभग ७०,००० हेक्टेयर हो। यसमाबाट ४५,००० हेक्टेयर बहाव क्षेत्रमा छ र २५,००० हेक्टेयर ७० पक्की लघु सिंचाई परियोजनाहरू र छः लिफ्ट सिंचाई परियोजनाहरूका पूरा हुनाले प्राप्त गर्न सकिन्छ, जसमा वर्षमा दुई वा तीन फसलहरू लिन सकिन्छ।
उद्योग
संपूर्ण मिजोरम अधिसूचित पिछडा क्षेत्र छ र यसलाई ‘उद्योगविहीन क्षेत्र’का अर्न्तगत वर्गीकृत गरिएको हो। १९८९मा मिजोरम सरकारको औद्योगिक नीतिको घोषणाका पछि पछिल्ला दशकमा यहाँ केहीबाट आधुनिक लघु उद्योगहरूको स्थापाना भएको हो। मिजोरम उद्योगहरूलाई र तेजीबाट बढानका लागि वर्ष २०००मा नयाँ औद्योगिक नीतिको घोषणा गरिएको हो। यिनमा इलेक्ट्रनिक तथा सूचना प्रविधि, बांस तथा इमारती लसूत्रमा आधारित उत्पाद, खाद्य तथा फलहरूको प्रसंस्करण, वस्त्र, हथकरघा तथा हस्तशिल्प सम्मिलित छन्।
औद्योगिक नीतिमा राज्यबाट बाहरका निवेशलाई आकर्षित गर्नका लागि यस्ता सबै ठूला, मध्यम तथा लघु पैमानाका उद्योगहरू, जसमा कि स्थानीय मानिस भागीदारी होउन्,को स्थापनाका लागि साझे उपक्रम लगाने अनुमति दिएको हो। विद्यमान औद्योगिक संपदाहरूका उन्नयनका अतिरि्‍त संरचनात्मक विकास कार्य जस्तै कि लुंआगमुआल, आइजोलमा औद्योगिक प्रोत्साहन संस्थान (आईआईडीसी), निर्यात प्रोत्साहन औद्योगिक पार्क, लहरूगरी, एकीकृत संचनात्‍मक केद्र (आईआईडीसी), पुकपुई, लुंगत्‍तेई तथा खाद्य पार्क, छिंगछिप आदि पूर्ण हुने हो।
राज्यको शांतिपूर्ण स्थिति, म्यानमार तथा बंग्लादेशको सीमाहरूका व्यापारका लागि खुलने तथा भारतका सरकारको ‘पूर्वतर्फ हेर नीति’का कारण मिजोरम अब र अधिक समयसम्म देशका दूरस्थ हुने राज्य मात्र छैन बना रह्नेछ। यी सब बातहरूबाट निकट भविष्यमा मिजोरममा औद्योगिकको गतिमा भारी तेजी आएगी।
विद्युत
तुईरियाल जलविद्युत परियोजना (६० मेगावाट)को निर्माण कार्य प्रगतिमा हो। कोलोडाइन जलविद्युत परियोजना (५०० मेगावाट)को सर्वेक्षण तथा अन‍वेषण कार्य सी। डब्ल्यू। सी। द्वारा दिंसबर २००५ सम्म पूरा गर्न लिइएको हो। यस उपक्रमबाट ५०० मेगावाट विद्युतका उत्पादनका अतिरिक्त क्षेत्रमा जल यातायातको सुविधाहरू प्राप्त होंगी। मिजोरम सरकारले यस परियोजनालाई उच्च प्राथमिकता दियो हो। तीन मेगावाट क्षमताको तुईपांगुली तथा काऊतलाबंग राज्य जलविद्युत परियोजनाहरूलाई हालमा नैं चालू गरिएको छ जसले राज्यको जलविद्युत उत्पादन क्षमतालाई १५ मेगावाट गरिदिए हो। मेशम-II (३ मेगावाट), सेरलुई ‘बी’ (१२ मेगावाट) तथा लामसियाल चालू हुने आशा हो।
यातायात
राज्यमा सडकहरू (सडक सीमा सङ्गठन तथा राज्य लोक निर्माण विभाग)को कुल लम्बाई ५,९८२.२५ किलोमीटर रहेको छ । राज्यमा बैराबीमा रेलमार्ग स्थापित गरिएको हो। राज्यको राजधानी आइजोल विमान सेवाबाट जोडिएको छ । यातायात सुविधालाई अझै राम्रो बनाउनका निमित सरकारले विश्व बैङ्कका अनुदानको सहायताबाट कुल ३.५ अरब (३५० करोड) रुपयाको लागतबाट मिजोरम राज्य सडक परियोजना आरम्भ गरेको हो । प्रधानमन्त्री ग्रामीण सडक योजनाका अर्न्तगत मिजोरममा ३८४ गाऊँलाई जोडने २,४२१ किमी लामो सडक बनाउने कार्य तीब्र गतिले निर्माण हुने प्रगतिमा रहेको छ ।
पर्व
मिजो मानिस मूलत: कुन ान छन्। अत: तिनको सबै गतिविधीहरू तथा पर्व पनि वनहरूको कटाई गरेरको जाने झूम खेतीबाट नैं जोडिएका छन्। पर्वका लागि मिजो शब्द ‘कुट’ हो। मिजो मानिसहरूका वि‍भिन्न पर्वहरूमाबाट अचेल केवल तीन मुख्य पर्व ‘चपचार’, ‘मिम कुट’ र ‘थालफवांगकुट’ मनाइन्छन्।
एयरबस काण्ड
२०६६ सालमा नेपाल वायुसेवा निगमले एउटा न्यारोबडी र अर्को वाइडबडी  एयरबस विमान खरीद को लागि कार्यकारी अध्यक्ष सुगतरत्न कंसाकार ले  सञ्चालक समितिको निर्णय र आवश्यक रकमको व्यवस्था नहुँदै बैना पठाउनुलाई 'भ्रष्टाचार' भन्दै निगमका तत्कालीन कार्यकारी अध्यक्ष सुगतरत्न कंसाकार, नायव महाप्रबन्धकद्वय राजुबहादुर केसी र गणेश ठाकुर विरुद्ध विशेष अदालतमा मुद्दा चलाएको थियो। मुद्दा प्रक्रिया मा रहदै एअरबसले २८ माघ २०६७ मा बैना फिर्ता गरेको कारण थुना मा रहेका अभियुक्तहरू ले सफाई पाएको यो काण्ड मा एमाओवादि पार्टि को शीर्ष नेताहरुकै संग्लगनता रहेको चर्चा रहेको थियो |
मिजोरम
पर्व
यस अतिरिक्त यहाँको अधिसंख्य जनसङ्ख्या ईसाइ छ, यस लागि क्रिसमसको पर्व पनि यहाँ मनाइन्छ। यहाँ बौद्ध र हिन्दू समुदाहरूका मानिस पनि रहतहरू छ जो आफ्नो-२ पर्वहरूलाई मना्दछन्।
पर्यटन स्थल
समुद्र तलबाट लगभग ४,००० फुटको उंचाईमा स्थित पर्वतीय नगर आइजोल, मिजोरमको एउटा धार्मिक र सांस्कृतिक केन्द्र हो। म्यानमारको सीमाका निकट चमफाई एउटा सुन्दर पर्यटन स्थल हो। तामदिल एउटा प्राकृतिक झील छ जहां मनोहारी वन छन्। यो आइजोलबाट ८० किलोमीटर र पर्यटक स्थल सैतुअलबाट १० किलोमीटरको दूरीमा हो। वानतांग जलप्रपात मिजोरममा सबैभन्दा ऊंचा र अति सुन्दर जलप्रपात हो। यो थिएनजोल कस्बेबाट पांच किलोमीटर टाडा हो। पर्यटन विभागले राज्यमा सबै बडे कस्बहरूमा पर्यटक आवास गृह तथा अन्य कस्बहरूमा राजमार्ग रेस्त्रां तथा यात्री सराहरूको निर्माण गरेकोछ। जोबौकका निकट जिल्ला पार्कमा अल्पाइन पिकनिक हट तथा बेरो त्लांगमा मनोरंजन केन्द्र पनि बनाए गए छन्।
निलगिरी हिमाल
नीलगिरी हिमाल नेपालको अन्नपूर्ण हीमश्रङ्खला अन्तर्गतका तीन चुचुराहरूको दायरा हो। यसमा मुख्य गरी उत्तर नीलगिरी (७०६१), मध्य नीलगिरि (६९४०) र दक्षीण नीलगिरी (६८३९) पर्दछन।
नेदरल्यान्ड्स हिमालयन अभियानद्वारा अक्टोबर १९६२ मा उत्तर  निलगिरी पहिलो पटक आरोहण गरिएको थियो। टोली नेता एक प्रसिद्ध फ्रान्सेली पर्वतारोही, लियोनेल टेरे थिए। दक्षिण निलगिरी  र मध्य निलगिरी मा पहिलो पटक जापानी आरोहीहरूले क्रमशः १९७८ र १९७९ मा आरोहण गरेका थिए।
धुरकोत राजस्थल
धुरकोत राजस्थल नेपालको लुम्बिनी अञ्चलको गुल्मी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ६६४ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार धुरकोत राजस्थलको जनसङ्ख्या ३३५४ छ। यस मध्य पुरुष ४५%, र महिला ५५% छन्।
कुसुमकुमारी दास
कुसुमकुमारी दास एक बङ्गाली कवयत्री, लखिका तथा सामाजिक कार्यकर्ता थिइन्। उनी आधुनिक बङ्गाली साहित्यका प्रख्यात कवि जीवनानन्द दासकी आमा हुन् जो बीसौँ शताब्दीमा बङ्गाली साहित्यका अग्रणी र लोकप्रिय कवि थिए। उनले बरिशाल महिला समाजमा सचिवको रूपमा पनि काम गरेकी थिइन्।
बाल्यकाल
कवि कुसुमकुमारी दास बाखरगञ्ज जिल्लाको बरिशाल सहरमा सन् १८७५ मा एक विद्याअनुरागी परिवारमा भएको थियो। उनको बुबाको नाम चन्द्रनाथ दास र आमाको नाम धनमानि थियो।
शिक्षा जीवन
उनी छात्रा उच्च विद्यालयमा चौथो कक्षासम्म अध्ययन गरेकी थिइन् जुन बरिसल ब्रह्मसमाज द्वारा स्थापित थियो। त्यसपछि, जब छात्राहरूको अभावले विद्यालय बन्द भयो, कुसुमाकुमारीलाई उनका बुबाले चन्द्रनाथ चट्टोपाध्यायको कोलकाताको बेथुन विद्यालयमा भर्ना गराएका थिए। एक वर्ष पछि उनले आवसिय विद्यालयमा लावण्यप्रभा बासुको रेखदेखमा अध्ययन गरिन्। सन् १८९४ मा प्रवेशिका श्रेणीको अध्ययन गरिरहेको समयमा १९ वर्षको उमेरमा उनको विवहा बरिशाल ब्रजमोहन शिक्षण संस्थाका प्रधान शिक्षक सत्यनन्द दारसँग विवहा भएको थियो। उनीहरूको छोराहरू जीवानानन्द दार र अशोकानन्द दास हो भने छोरीको नाम सुचारिता दास थियो। कुसुमकुमारीले बरिशाल ब्राह्मसमाज सभा उत्सव समारोहमा उनको ठूलो योगदान रहेको थियो। उनी बारिशल महिला समाजका सम्पादक थिइन्।
साहित्य
कुसुमकुमारीले प्रारम्भिक उमेरदेखि नै कविता र निबन्ध लेख्ने गर्थिन् जुन उनको बुबाको लेख्ने कारण फलस्वरूप उनमा पनि लेख्ने बानी बसेको थियो। बच्चाहरूका लागि चन्द्रनाथ चट्टोपाध्यायको सचित्र वर्णमाला पुस्तकको पहिलो तयार पारेका थिए जसमा कुसुमकुमारीको योगदान रहेको थियो। उनले सम्पादक मनमोहन चक्रवर्तीको अनुरोधमा "ब्रह्मबादि" पत्रिकामा लेखेकी थिइन्। उनका केही कविताहरू; प्रवासी र मुकुल पत्रिकामा प्रकाशन भएका थिए। उनी द्वारा रचित कृतिहरू नियमित रूपमा पत्रिकाहरू प्रकाशित हुन्थे तर प्राय: खासै सामग्रीहरू फेला परेका थिइनन् किनभने तिनीहरू हराएका थिए वा उनले आफ्ना कृतिहरूलाई नष्ट गरेकी थिइन्। उनको कवितामा धर्म, नैतिकता, देशभक्ति बारम्बार झल्किका थिए। घर गृहेणी र लेखन बाहेक कुसुमकुमारी दास सामाजिक गतिविधिमा पनि सक्रिय रूपमा सहभागी हुन्थिन्। ब्रह्म समाजको एक महिला सदस्यको रूपमा उनले बेरिशालमा सामाजिक गतिविधिमा महिलाको सहभागिताको लागि अग्रसर गरेकी थिइन्। बङ्गाली पात्रोको १३१९ देखि ३८ सम्म उनले महिला दिनको प्रार्थनामा आचार्यको रूपमा काम गरेकी थिइन्। उनले कहिलेकाँही ब्रह्मासमाजको साधारण सभामा पनि आचार्यको रूपमा काम गरेकी थिइन्।
प्रारम्भिक अभिलख
प्रारम्भिक अभिलेख ब्यापारिक कारोवारलाई दैनिक अभिलेख राख्ने प्रक्रियामा सबै भन्दा सुरूको अभिलेख हो। यसमा प्रत्येक कारोवारको दुईपक्ष डेविट र क्रेडिट छुट्टिनेगरी अभिलेख राखिएको हुन्छ। प्ररम्भिक अभिलेख डेबिट र क्रेडिटको नियमका आधारमा राखिन्छ।
डेविट
दोहोरो लेखा प्रणाली अन्तरगत फाइदा पाउने पक्षलाई डेविट गरिन्छ त्यसैले फाइदा पाउने पक्ष डेविट हो।
क्रेडिट
दोहोरो लेखा प्रणाली अन्तरगत फाइदा गुमाउने पक्षलाई क्रेडिट गरिन्छ त्यसैले फाइदा गुमाउने पक्ष क्रेडिट हो।
आग्नेली भाषा परिवार
आग्नेसियाली भाषाहरू मुख्य भूमि दक्षिणपूर्व एसिया र दक्षिण एसियामा एक ठुलो भाषा परिवार हो। यी भाषाहरू थाइल्यान्ड, लाओस, भारत, म्यानमार, मलेसिया, बङ्गलादेश, नेपाल र दक्षिणी चीनका भागहरूमा छरिएका छन् र भियतनाम र कम्बोडियाका बहुसङ्ख्यक भाषाहरू हुन्। आग्नेसियाली भाषाहरूको लगभग ११७ मिलियन वक्ताहरू छन्।
यी भाषाहरू मध्ये, केवल भियतनामी, ख्मेर र मोनसँग लामो-स्थापित रेकर्ड गरिएको इतिहास छ। केवल दुईवटा आधुनिक राष्ट्रिय भाषाहरूको रूपमा आधिकारिक स्थिति छ: भियतनाममा भियतनामी र कम्बोडियामा ख्मेर। सन्थाली भारतको २२ अनुसूचित भाषाहरू मध्ये एक हो। बाँकी भाषाहरू अल्पसङ्ख्यक समूहहरूले बोल्छन् र तिनीहरूको कुनै आधिकारिक हैसियत छैन।
वराह पुराण
यस पुराणमा भगवान् श्रीहरिको वराह अवतारको मुख्य कथाका साथ अनेक तीर्थ, व्रत, यज्ञ, दान आदिको विस्तृत वर्णन गरिएकोछ। यसमा भगवान् नारायणका पूजन-विधान, शिव-पार्वतीका कथाहरू, वराह क्षेत्रवर्ती आदित्य तीर्थको महिमा, मोक्षदायिनी नदीहरूको उत्पत्ति र माहात्म्य एवं त्रिदेवहरूको महिमा आदि्मा विशेष प्रकाश पारिएकोछ।
विस्तार
यह पुराण दुइ भागहरूले युक्त छ र सनातन भगवान विष्णुको माहात्मयको सूचक हो। वराह पुराणको श्लोक संख्या चौबीस हजार छ, यसलाई सर्वप्रथम प्राचीन कालमा वेदव्यास जीले लिपिबद्ध गरेकाथिए। यसमा भगवान् श्रीहरिको वराह अवतारको मुख्य कथाको साथमा अनेक तीर्थ, व्रत, यज्ञ-यजन, श्राद्ध-तर्पण, दान र अनुष्ठान आदिको शिक्षाप्रद र आत्मकल्याणकारी वर्णन छ। भगवान् श्रीहरिको महिमा, पूजन-विधान, हिमालयकी पुत्रीको रूपमा गौरीको उत्पत्तिको वर्णन र भगवान शंकरको साथ उनका विवाहको रोचक कथा यसमा विस्तारसित वर्णित छ। यसका अतिरिक्त यसमा वराह-क्षेत्रवर्ती आदित्य-तीर्थको वर्णन, भगवान श्रीकृष्ण र उनका लीलाहरूको प्रभावले मथुरामण्डल र व्रजका समस्त तीर्थको महिमा र तिनको प्रभावको विशद तथा रोचक वर्णन छ।
कथा
वाराह पुराणमा सबभन्दा पहिला पृथ्वी र वाराह भगवानको संवाद छ, तदनन्तर आदि सत्ययुगको वृतांतमा रैम्य्को चरित्र छ,च दुर्जेयको चरित्र र श्राद्ध कल्प का वर्णन छ, तत्पश्चात महातपा्को आख्यान, गौरीको उत्पत्ति, विनायक, नागगण सेनानी (कार्तिकेय) आदित्यगण देवी धनद तथा वृषको आख्यान छ। त्यसपछि सत्यतपाको व्रतको कथा दिइएकोछ, तदनन्तर अगस्ट्य गीता तथा रुद्रगीता बताइएकोछ, महिषासुरको विध्वंसमा ब्रह्मा विष्णु रुद्र तीनको शक्तिको माहात्म्य प्रकट गरिएकोछ, तत्पश्चात पर्वाध्याय श्वेतोपाख्यान गोप्रदानिक इत्यादि सत्ययुग वृतान्त प्रथम भागमा बताइएकोछ, फेरी भगवर्द्धमा व्रत र तीर्थहरूको कथा छ, बत्तीस अपराधको शारीरिक प्रायश्चित बताइएकोछ, प्राय: सबै तिर्थको पृथक पृथक माहात्मयको वर्णन छ, मथुराको महिमा विशेषरूपले दीएकोछ, त्यसपछि श्राद्ध आदिको विधि छ, तदनन्तर ऋषि पुत्रको प्रसँग सहित यमलोक्को वर्णन छ, कर्मविपाक एवं विष्णुव्रत्को निरूपण छ, गोकर्णको पापनाशक माहात्मय्को पनि वर्णन गरिएकोछ, यस प्रकार वाराहपुराण्को यो पूर्वभाग बताइएकोछ, उत्तर भागमा पुलस्त्य र पुरुराजको सम्वादमा विस्तारको साथ सब तीर्थको माहात्मय्को पृथक पृथक वर्णन छ। सम्पूर्ण धर्मको व्याख्या र पुष्कर नामक पुण्य पर्व का पनि वर्णन छ।
यति एयरलाइन्सको एटिआर-७२ विमान दुर्घटना
यति एयरलाइन्सको उडान ६९१ काठमाडौँको त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका लागि सञ्चालन गर्दै आइरहेको एक आन्तरिक यात्रुवाहक उडान थियो। वि.सं. २०७९ माघ १ गतेका दिन यो उडान सञ्चालन गर्ने एटिआर ७२-५०० विमान सेतीगण्डकी नदी किनारमा पोखरामा अवतरण गर्ने क्रममा दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो।
एयरलाइन्सले जानकारी गराए अनुसार १५ विदेशी नागरिक र चालक दलका चार सदस्यसहित ७२ जना विमानमा सवार थिए भने दुर्घटनामा परी सबै ७२ जनाको मृत्यु भएको थियो। जसमध्ये ५३ नेपाली, ५ भारतीय, ४ रुसी, २ कोरियाली, एक/एकजना अर्जेन्टिनी, अस्ट्रेलियाली, आइरिसेली र फ्रान्सेली नागरिक रहेका थिए। यो सन् १९९२ पछिको नेपालको सबैभन्दा दुःखद हवाई दुर्घटना हो।
दुर्घटना
पोखरा नेपालको प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्य र दोस्रो ठूलो सहर हो। उडान स्थानीय समय अनुसार बिहान १०:३३ मिनेटमा काठमाडौँबाट उडेको थियो। यो विमान अवतरण गर्ने क्रममा सेती नदीको किनारमा दुर्घटना भएको हो। दुर्घटना हुनुभन्दा केही समयअघि खिचिएको भिडियोमा विमान दुर्घटना हुनुभन्दा अगाडि बायाँ तिर ढल्किएको देखिएको थियो। त्यस्तै विमानभित्रबाट खिचिएको भनिएको एक भिडियोमा दुर्घटनापछि आगोको राँको देख्न सकिन्छ।
यात्रुहरू
जहाजमा ६८ यात्रु र चार नेपाली चालक दलका सदस्यहरू रहेका थिए। यात्रुमा ५३ नेपाली, पाँच भारतीय, चार रुसी, दुई दक्षिण कोरियाली, एक अर्जेन्टिनी, एक अस्ट्रेलियाली, एक फ्रान्सेली र एक आयरिसेली थिए। यात्रुमध्ये दुई शिशु पनि थिए।
यस दुर्घटनामा कम्तिमा ६९ जनाको ज्यान गएको थियो र सन् १९९२ मा पाकिस्तान अन्तर्राष्ट्रिय एयरलायन्सको विमानको दुर्घटनापछि नेपालको सबैभन्दा दुःखद हवाई दुर्घटना थियो। यो इतिहासमा तेस्रो सबैभन्दा घातक हवाई दुर्घटना थियो।
प्रतिक्रिया
अधिकारीहरूले उद्धार कार्य सुरु गरेपछि विमानस्थललाई बन्द गरिएको थियो। दुर्घटनापछि नेपाल सरकारले मन्त्रिपरिषद्को आकस्मिक बैठक बोलाएको थियो भने नेपालका प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले ‘दुःखद र दु:खद दुर्घटनाबाट आफू गहिरो दुःखी भएको’ बताएका थिए।
होली
होली पर्व अथवा फागु पूर्णिमा खासगरी नेपाली तथा भारतीयहरूले प्रत्येक वर्षको फाल्गुण शुक्ल पूर्णिमा दिनमा मनाइने हिन्दूहरूको प्रमुख चाड हो । हिन्दू संस्कृति अनुसार यसको इतिहास त्रेता युग सँग जोडिएको छ । त्रेता यूगमा भगवान विष्णुका परम भक्त प्रह्लादसंग यस चाडलाई जोडेर हेरिन्छ, हिरण्यकश्यपुका पुत्र प्रह्लादलाई आफ्नै बहिनी (प्रल्हादकी फुपु ) होलिकाले आगोमा भष्म पार्न लाग्दा होलिका आँफै आगोमा भष्म भएकी थिइन र बिष्णु भक्त प्रल्हादलाई केही नभएको त्यही दिनको सम्झनामा होली पर्व मनाउन सुरू भएको मानिन्छ । यो चाडले वसन्त ऋतुको आगमनको शङ्खघोष गर्दछ । होली रङ्गहरूको चाड हो । होलीको दिन मानिसहरूले एक अर्कामाथि विभिन्न प्रकारका रङ्गहरू हालेर एक अर्कालाई रङ्गिन बनाउँछन् । होली पर्व मनाउनुको पौराणिक कारण र इतिहास छ । होली खेल्ने दिन भन्दा एक दिन पहिला राती होलीका दहन गरिन्छ । राती होलीका दहन गरिसके पछि बिहान पानीमा रङ्ग घोलेर एक अर्कामाथि फाल्ने चलन छ । सानासाना बालबालिकादेखि वृद्धवृद्धासम्म सबैले होलीमा रमाइलो गर्छन् । युवा-युवतीहरू गीत गाउँदै-नाच्दै होली खेल्छन् । भनिन्छ कि होलीको दिन पुरानो कटुता समाप्त गरेर, दुस्मनी बिर्सेर मान्छे एक-अर्कासित एक अदित्तिय सम्बन्ध स्थापित गर्दछन् । यस पर्वलाई फाल्गुण पूर्णिमाको दिनमा मनाउने भएकाले यसलाई फगुआ पनि भनिन्छ । होली पर्व घरपरिवार-साथीभाइ आपसमा रङमा रङ्गिएर उल्लासपूर्वक मनाउने फागुन पुर्णिमाको अवसरमा पहाडदेखि तराई र गाउँदेखि सहरसम्मका केटाकेटी, युवायुवती तथा प्रौढहरूका हूल तथा जत्थाहरू हातमा रङ र रङ्गीन घोल पदार्थ लिएर गाउँदै, बजाउँदै, रमाइलो र होहल्ला गर्दै आपसी रिसईबीलाई बिर्सेर उत्साह र उमङ्गका साथ मनाइने रङ्गीन पर्वको रूपमा लिइन्छ । फागुन शुक्ल अष्टमीको दिन काठमाडौँको वसन्तपुर दरबार अगाडि चीर-विशेषरूपले सजाएको लिङ्गो गाडेपछि होली सुरू भएको मानिने फागुपर्व पूणिर्माको राति उक्त चीर -लिङ्गोलाई ढालेर जलाएपछि समाप्त भएको ठानिन्छ ।
इतिहास
होलीको बारेमा पौराणिक भनाइ अनुसार प्राचीन समयमा अथवा त्रेता युगमा नास्तिक हिरण्यकश्यपु नामक एक राक्षसको जन्म भएको थियो । हिरण्यकश्यपुलाई भगवान विष्णुले नृसिंह अवतार लिएर मारेका थिए । हिरण्यकश्यपुका छोरा प्रह्लाद बिष्णुका परम भक्त थिए । आफ्नै छोरा प्रह्लादले भगवान विष्णुको आराधना गरेको हिरण्यकश्यपुलाई मन परेको थिएन । त्यसैले उसले प्रह्लादलाई मार्न धेरै योजनाहरू बनाएका थिए । एक योजना अनुसार हिरण्यकश्यपुले छोरालाई अग्निकुण्डमा हालेर मार्न आफ्नी बहिनी होलिका (जसलाई अग्निले पनि डढाउन नसक्ने वरदान पाएकी थिइन्) लाई जिम्मा दिएको थियो । दाजुको आदेश अनुसार होलिका प्रह्लादलाई काखमा लिएर अग्निमा बस्दा आगोले धर्मको साथ दिएकाले होलिका जलेर नष्ट भइन् तर प्रह्लादलाई केही भएन । होलिका दहनकै खुसियाली मनाउन आपसमा रङ्ग र अविर छरेर होली पर्व मनाउने परम्परा चलेको धार्मिक मान्यता रहिआएको छ । भने अर्को एक प्रसङ्ग अनुसार द्वापर युगमा श्रीकृष्णलाई मार्ने उद्देश्यले दूध चुसाउन गएकी कंशकी सेना पुतना नामकी राक्षसनीलाई उल्टै कृष्णले मारिदिएकाले त्यसको शवलाई ब्रजवासीहरूले यसै दिन जलाएर आपसमा रङ्ग र अबिर छरी खुसियाली मनाएकोले त्यसैको सम्झनामा अद्यावधिक चीरदाह गरी होली खेल्ने परम्परा चलेको भनाइ रहेको छ । होली हिन्दूहरूको अत्यन्त प्राचीन पर्व हो । इतिहासकारहरू मान्छन् कि यस पर्वको प्रचलन आर्यहरूमा पनि थियो। यस पर्वको वर्णन अनेक पुरातन धार्मिक पुस्तकहरूमा पाइन्छ । नारद पुराण र भविष्य पुराण जस्तो प्राचीन हस्तलिपीहरू र ग्रन्थहरूमा पनि यस पर्वको उल्लेख छ। भारतमा पर्ने विंध्यक्षेत्रको रामगढ भन्ने स्थानमा स्थित ईसापूर्व ३०० वर्ष पुरानो एउटा अभिलेखमा पनि यसको उल्लेख छ । संस्कृत साहित्यमा वसन्त ऋतु र वसन्तोत्सव अनेक कविहरूको प्रिय विषय थियो ।
नेपालमा होली
फागु पूर्णिमा अर्थात होली पर्व नेपालमा निकै हर्षोल्लाशका साथ मनाउने गरिन्छ । नेपालमा यो पर्व धुमधाम गरी, अरू ठुला चाडहरू जस्तै रमाइलो गरी मनाइन्छ।  होलीको अघिल्लो साझ नेपालको वसन्तपुर दरवार अगाडि 'होलिका दहन' गरेर  यस चाडको सुरुवात गरिन्छ। हिरण्यकश्यपुकी बहिनी होलिकाले बिष्णुका परम् भक्त हिरण्यकश्यपुका छोरा (प्रह्लाद)लाई मार्न अग्निमा आसन गर्दा होलिका आँफै जलेर नष्ट भएको र असत्य माथि सत्यको जित भएको दिनको सम्झनामा यो पर्व मनाउने गरिन्छ। हिन्दू धर्म मान्नेहरूको बाहुल्यता भएको नेपालमा होलीको रौनक पूर्व मेचीदेखि पश्चिम महाकालीसम्म भब्य हुन्छ। नेपालमा पहाडी क्षेत्रमा फागुपुर्णिमाको दिन होली मनाइन्छ भने त्यसको भोलीपल्ट मात्र तराईमा होली मनाइन्छ । नेपालको विशेष सहरहरु काठमाडौँ, पोखरा, धरान, भरतपुर, बिराटनगर, धनगढी लगायत ठाउँमा होलीको रौनक अझै फरक हुन्छ । विशेष सांस्कृतिक कार्यक्रमहरू र त्यसमाथि रङहरूको वर्षाले सहरको होली अझै रमाइलो र राम्रो देखिन्छ । नेपालका गाँउहरूमा पनि होली भब्यताका साथ मनाइन्छ । होलीमा पानी छ्याप्ने, अबिर, केशरी लगायत रङ लगाउने चलन  छ । बर्तमान समयमा होलीले विभिन्न खालका विकृति, विसङ्गतिहरू पनि नभित्र्याएको पनि कहाँ हो र ? होलीमा आजका युवाहरु इच्छा बिपरित रङ्ग दलिदिने, अण्डा फोड्ने, गाडीको मोबिल दल्ने, हिलो लगाइदिने, युवाहरु रक्सी, गाँजा, भांग, खाएर मातिने जस्ता काम गर्छन् जसलाई राम्रो मान्न सकिदैन । नेपालका मुख्य शहरहरूमा होलीका लागि भनेर विभिन्न ठाउँमा कडा सुरक्षा जाँच गरिन्छ।
भक्तपुर
भक्तपुरमा चिर स्वायगू अथार्त लिङ्ग घुमाएपछि फागुपर्वको सुरूवात भएको मानिन्छ । जगतप्रकाश मल्लको समयमा बनेको दत्तात्रय मन्दिर संगै रहेको भीमसेनको मन्दिरमा रहेको लिंगको आकृति भएको काठ र रातो कपडाको योनी जुधाएर होलीको सुरूवात गरिन्छ । फागुन शुक्ल अष्टमीको दिन शनिबार भिमसेन मन्दिरमा राखिएको लिङ्ग अथार्त लगलाई टोल-टोलमा पसलै पिच्छे घुमाएर पूजा गरी घुमाएर पुन मन्दिरको पाटीमा राखिने परम्परा छ। काठबाट बनेको दुई हात लामो लिङ्ग करिब ३० इन्च मोटाई रहेको छ । संस्कृतिकर्मी ओम धौभडेल का अनुसार यसलाई भिमसेनको लिङ्ग र कपडाबाट बनाएको प्वाललाई द्रौपतीको योनीको रूपमा लिने गरिन्छ । घर र पसल घुमाएको लिंगलाई भक्तजनले स्पर्षगरी ढोग्ने र दान दक्षिणा चढाएका थिए । लिंगको दर्शन गरे व्यापार फस्टाउने विश्वास रहेको छ | चिर स्वायगू अथार्त लिङ्ग झुन्ड्याएपछि यहाँका नेवार समुदाय भिमसेन मन्दिरमा गई गुठी भोज खाने गर्दछन् । विशेषगरी होली भरी शनिबार र मंगलबार भिमसेन मन्दिरमा भव्य मेला लाग्ने गर्दछ । यहाका गायजु गुठीले भिमसेन मन्दिरको पाटीमा बसेर होलीको गित गाउने गरेका छन् 'भिमसेन देया लज खङ्गलो वानला ल्यासे बिस्यूवाने म्वायक सो झायला' अथार्त यसलाई नेपालीका भिमसेनको लिङ्गले मन लोभियोकी भाग्नु नपर्ने गरी हेर्न आउनु भयो की' जस्ता गित गाउने गर्छन् । फाल्गुन शुक्ल पूर्णिमाका दिन रङ्ग होली खेलेपछि उक्त दिन साझ भक्तपुर तलेजुभित्र कृष्णलाई खटमा राखी १६ प्रकारको रोटी, कपास, गुलाबको फूल, अत्तर र अमुख सहित पूजा गरेपछि नगर परिक्रमा गरिन्छ । त्यसबेला बाटोमा रहेको देवी देवतालाई तेलमा मुछेको अविरको डल्लाले छरी साझपछि दत्तात्रय मन्दिर पुर्‍याउने प्रचलन रही आएको छ । धौभडेलले बताए अनुसार साझपख दत्तात्रय मन्दिर अगाडिको भिमसेनको मन्दिरबाट लिङ्ग निकाली एक व्यक्तिले बोकेर ब्रम्हायणी मन्दिर स्थित खोलामा लगेर पखाली पुनः मन्दिरमा राखिन्छ । यसरी मन्दिरबाट खोला सम्म लिङ्ग बोकेर लैजाने व्यक्तिको हानाथाप हुन्छ । लिङ्ग बोक्नेको छोरा जन्मन्छ भन्ने विश्वास अहिलेसम्म पनि रहेकाले लिङ्ग बोक्न छोरा नहुनेको प्रतिष्पर्धा चल्ने गरेको उनले बताए । लिङ्ग पखालेर भीमसेन मन्दिरमा ल्याएपछि यस वर्षको होली समाप्त हुन्छ ।
किम्बदन्तीहरू
त्रेता युगमा विष्णुका परम् भक्त प्रह्लादलाई मार्नको लागि हिरण्यकश्यपुले विभिन्न जालहरू बुन्दा पनि मार्न नसकेपछि हिरण्यकश्यपुले आगोबाट जलेर नमर्ने बरदान पाएकी होलिकालाई प्रल्हादलाई काखम लिएर आगोमा बस्न लगाउँदा भक्त प्रल्हादलाई केही नभएको तर होलिका आफैं जलेर नष्ट भइ असत्य माथि सत्यको विजय भएको उपलक्षमा यो पर्बको अघिल्लो दिन त्यही होलिका बनाई दहन गरी मनाइने गरिन्छ ।
रङ्ग
रंगले हाम्रो मानसिक स्वास्थ्यमा पनि सकारात्मक प्रभाव पार्छ। होलीमा विशेषतः रातो, हरियो, पहेँलो तथा नीलो रंग बढी प्रयोग हुन्छ। कुनै पनि रङको प्रयोग गर्नूपूर्व त्यसको फाइदा, बेफाइदा, महत्त्व र रंगको प्रतीक बुझ्नु आवश्यक छ। रातो रंगलाई शक्ति र सौभाग्यको सूचक मानिन्छ। त्यसैले देवताहरूले रातो रंगको पहिरन लगाएका हुन्छन् । अधिकांशलाई मन पर्ने रंग हो- रातो । यसलाई शुद्धता एवं पवित्रताको प्रतीक मानिन्छ। हरेक धार्मिक कार्यमा यसको प्रयोग हुन्छ। स्वच्छ, सफा र चित्त शुद्धिको प्रतीकका रूपमा लिइने यो रंग होलीमा पनि विशेष प्राथमिकताका साथ प्रयोग गरिन्छ। रातो रंगलाई साहस र प्रेमको प्रतीकका रूपमा पनि लिइन्छ। रातो रंग मन पराउने मानिसहरू महत्त्वाकांक्षीका साथै जिज्ञासु एवं जोसिला हुन्छन्। हरियो रंगलाई प्राण, जीवनशक्ति एवं मार्मिकताको प्रतीक मानिन्छ। यसलाई जीवनशक्तिको भित्री मर्म बुझ्ने जीवित रंग पनि भनिन्छ। हरियो रंग मन पराउने मानिसहरू प्रकृतिलाई माया गर्ने खालका हुन्छन्। उनीहरू झैझगडा पटक्कै मन पराउँदैनन्। यो रंग मन पराउने मानिसहरूको आत्मविश्वास कम हुने विश्वास गरिन्छ। यो रंगलाई भक्ति र धर्म परायणताका रूपमा लिइन्छ। यो रंग मन पराउने मानिसहरू धर्मकर्मप्रति बढी विश्वास गर्छन्। होली हिन्दू धर्म अवलम्बीहरूको चाड भएकाले यो रंगको विशेष प्रयोग हुन्छ। कतिपय समुदायमा त रातो र पंहेलो अबिर दलेर होली खेल्ने परम्परा पनि छ। यो रंगको सम्बन्ध खुसी र हर्षसँग पनि छ। मनोविज्ञहरूका अनुसार यो रंग मन पराउने मानिसहरू रमाइलो एवं आत्मीय व्यवहार गर्न उत्साहित हुन्छन् । नीलो रङ्गलाई धर्मयुद्धको प्रतीक मानिन्छ । त्यसैले नील बर्णका भगवान बिष्णुले अधर्मको नाश गर्न र धर्मको रक्षा गर्न प्रत्येक युगमा अवतार लिँदै आएको मान्यता पनि सुन्न पाइन्छ । यो रंगलाई शान्ति र सन्तुलनको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ। त्यसैले पनि यो रंगको प्रयोग बढी हुन्छ। यो रंग मन पराउने मानिसहरू सन्तुलित विचारधाराका हुन्छन्। उनीहरू अलि बढी चिन्तित स्वभावका हुने मनोविदहरू बताउँछन् । होलीमा कालो रंगको पनि व्यापक प्रयोग हुन्छ। यो रंग ईष्र्या र स्वार्थसँग सम्बन्धित हुन्छ। यो रंग मन पराउने मानिसहरू आफ्नो इच्छा र भावना खुलस्त रूपमा भन्न चाहँदैनन्। तुरुन्तै रिसाउने खालका हुन्छन्। धेरैलाई मन पर्ने रंग हो- सेतो। यो रंगलाई शुद्धताको प्रतीक मानिन्छ। कर्ममा विश्वास राख्ने व्यक्तिहरू सेतो रंग मन पराउँछन्। चहकिलो सेतो रंगलाई सफा एवं आकर्षणको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ।
अन्य देशहरूमा होली
अन्य चाडपर्व जस्तै होलीका पनि आफ्नै विशेषता छ। हरेक मुलुकमा आ-आफ्नै तरिकाले होली पर्व मनाइन्छ। नेपालमा फाल्गुण शुक्ल अष्टमीका दिन विभिन्न रङ्गीन कपडाहरू मिलाएर बनाएको चिर गाडे पछि होली पर्व सुरू भएको मानिन्छ। यसरी सुरू भएको होली पर्व पूणिर्माका दिन चिरलाई ढालेर जलाए पछि होली सम्पन्न हुन्छ। तराईमा भने भोलिपल्ट होली खेलिन्छ। इटालीमा बोलियाकोनोन्सको नामले होली मनाइन्छ भने चीनमा च्वेजका नामले। यसैगरी अमेरिका, जापान, इजिप्ट, इन्डोनेसिया, थाइल्याण्ड आदि देशमा पनि आ-आफ्नै प्रकारले यो पर्व मनाइन्छ। होलीलाई असत्यमाथि सत्यको जितको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ। नेवारी परम्परा अनुसार पानीसँग नभएर अबिर र रंगसँग होली खेल्ने चलन छ। नेवारी संस्कृतिमा होलीका बारेमा युवा-युवतीलाई जिस्क्याउँदै गाएका अनेक शिष्ट तथा रोचक गीतहरू प्रशस्त पाइन्छन्। होलीको सन्दर्भमा गाईएका नेवारी गीतमा निकै मार्मिक तथा प्रेममय भावमा व्यक्त गरिएका छन्।
भारत
होली वा फगुवालाई भारतका विभिन्न प्रान्तमा फागवह वा डोलजात्रा, डोलाजात्रा र वसन्तोत्सवका नामले पनि जानिन्छ। भगवान् श्रीकृष्णको ब्रजभूमि मथुरा, बृन्दावन, नन्दगाव र बर्सनाको होली हेर्न त पर्यटकको ओइरो नै लाग्छ। गुजरात, उत्तर प्रदेश, उत्तराखण्ड, बिहार, बङ्गाल, उडिसा, असम, गोवा, महाराष्ट्र, मणिपुर, केरला, कर्नाटक, तेलङ्गाना, आन्ध्र प्रदेश, जम्मु कश्मीर पञ्जाब, मध्य प्रदेश र तमिलनाडुको होलीमा स्थानीय लोकसंस्कृतिको झलक पाइन्छ। त्यसमा पनि गुजरातको अहमदाबादमा नौनीले भरिएको माटाको भाँडा फोर्ने प्रतियोगिता तथा उत्तरप्रदेशको ब्रजक्षेत्रको मथुरानजिकैको बर्सनामा महिलाले पुरुषलाई कुट्ने लठ मार होली (लौरोले प्रहार गर्ने होली) निकै लोकप्रिय छ। धार्मिक र सामाजिक रूपले महिलालाई जिस्काउने र दुर्व्यवहार गर्न नहुने सन्देश दिनु यो परम्पराको उद्देश्य हो। किंवदन्ती अनुसार भगवान् कृष्ण यस दिन राधाको गाउँ पुगेर उनलाई र उनका सखीहरूलाई जिस्काएका थिए। प्रतिकारमा बर्सनाका महिलाहरूले उनलाई लखेटेका थिए। त्यति बेलादेखि नै यो परम्परा कायम छ। छिमेकी बिहारको भोजपुरी शैलीको होली पनि चित्ताकर्षक हुन्छ। त्यहाँको जोगिरा गायन अर्थात् 'जोगिरा सरर...' पूरा एसियामा लोकप्रिय छ।
पाकिस्तान
पाकिस्तानमा पनि होली पर्व मनाउने चलन छ। भारतीय संस्कृतिको प्रभाव रहेको यो मुलुकमा हिन्दू धर्म मनाउनेहरूको पनि उपस्थिति छ। यहाँ घर-आँगन सफा गर्ने र विभिन्न खालका मिठाई बनाएर खाने तथा आफन्त एवं इष्टमित्रहरूलाई ख्वाउने चलन छ। पाकिस्तानी होलीमा साथीहरूसँग सांगीतिक वातावरणमा रमाइलो गर्ने चलन पनि छ। प्रायः मन्दिरहरूमा भेला भै होली मनाइन्छ।
बङ्गलादेश
बङ्गलादेशमा पनि होली पर्व मनाइन्छ। यो मुलुक बहुसांस्कृतिक मुलुक हो। यहाँ विशेषतः हिन्दू, बौद्ध एवं मुसलमान समुदायका मानिसहरू बसोबास गर्छन्। मुस्लिम समुदायको वर्चस्व रहे पनि हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले यो पर्व मनाउँछन्। हिन्दू धर्मावलम्बीहरू मन्दिरमा जम्मा भएर रङका साथमा होली खेल्ने चलन छ। बङ्गलादेशका अधिकांश क्षेत्रमा भारतीय संस्कृतिको प्रभाव छ।
गयाना
दक्षिण अमेरिकाको दक्षिण क्षेत्र गुयानामा पनि होली मनाउने चलन छ। उक्त क्षेत्रमा होलीको विशेष महत्त्व छ। यहाँ पानी, रङ र गीत-संगीतका बीच होली मनाउने चलन छ। बालबालिकाहरू पनि पिचकारीले पानी छ्यापेर होली खेल्छन्। भगवान् शिवको नाममा यहाँ होली मनाउने चलन छ। त्यहाँका हिन्दूहरूलाई यो पर्वमा सार्वजनिक बिदा समेत दिइन्छ। पारिवारिक जमघट गरेर पनि रमाइलोका साथ होली पर्व मनाइन्छ।
बेलायत
बेलायतमा बसोबास गरिरहेका अन्य मुलुकका नागरिकले आ-आफ्नै किसिमले होली मनाए पनि त्यहाँको आफ्नै परम्परा र संस्कृति छ। यहाँ विशेष गरी आफन्त र साथीहरूलाई निम्तो गरेर होली मनाउने चलन छ। कतिपय ठाउँमा टिकट बेचेर होली मनाउने चलन पनि छ। ठूलो मुलुक र थुप्रै समुदाय भएकाले होली विभिन्न समय र प्रकृतिअनुसार मनाइन्छ। होलीमा सांगीतिक कार्यक्रमहरू पनि सम्पन्न गरिन्छन्। विशेषतः भारतीय नागरिकको वर्चस्व रहेका क्षेत्रहरूमा धूमधामका साथ होली मनाउने चलन छ।
फिजी
फिजीमा सांगीतिक रमझमका साथ होली मनाइन्छ। राधा र श्रीकृष्णको प्रेमभावका गीतहरू गाएर होली मनाउने चलन छ। यहाँ पनि विभिन्न खालका रङ दलेर होली खेलिन्छ। फिजीमा होलीमा मात्र होइन, यो मौसम भरिनै होली गीतहरू गाइन्छ।
दक्षिण अफ्रिका
दक्षिण अफ्रिकामा गीतहरू गाउने, नाच्ने र साथीभाइहरू जमघट भै होली खेल्ने चलन छ। विशेषतः भारतीय नागरिकको वर्चस्व रहेको क्षेत्रमा होलीको वातावरण देखिन्छ। दिनभर होली खेलेर साँझपख मिठाई तथा चकलेटहरू बाँडेर होली मनाउने चलन छ।
सुरिनाम
सुरिनाममा ३५ देखि ४० प्रतिशत हिन्दू छन्, जो भारतको उत्तर प्रदेश तथा विहारबाट गएका हुन्। त्यहाँ पनि होलीका गीत गाउने र रङ खेलेर होली मनाउने चलन छ। यसका साथै विभिन्न प्रकारका मिठाई बनाएर बाँड्ने र खाने चलन छ। साथीभाइ एवं परिवारसँग जमघट गरेर रमाइलो गर्ने चलन पनि छ।
अमेरिका
अमेरिकाका विभिन्न राज्यमा पनि होलीको रौनक देख्न पाइन्छ। विश्वभरका नागरिक बसोबास गर्ने यो मुलुकमा होली मनाउने आफ्नै परम्परा छ। यसका साथै अन्य नागरिकले पनि आफ्नो समुदाय र प्रचलन अनुसार होली मनाउने गरेका छन्। अमेरिकामा फेसन शो, म्युजिक कन्सर्ट तथा सांगीतिक कार्यक्रमहरू आयोजित गरेर होली मनाइन्छ। आफन्तहरूसँगको भेटघाट एवं खानपिन पनि अमेरिकी होलीको महत्त्वपूर्ण पक्ष हो।
पञ्चाङ्ग
होली कहिले कुन दिन मनाउने त्यो नेपाली मिति अथवा अंग्रेजी मिति अनुसार नभएर हिन्दू पञ्चाङ्ग अनुसार निर्णय भएको छ त्यसैले यसको अन्य मितिमा सधै भिन्नता रही रहने गरेको छ । केहि वर्ष पहिला र केहि वर्ष पछिको होलीको मिति यसप्रकार छ ।
शहर-ए सुखतह
अर्दाबिलको शेख सफि अल-दिन खनेगाह र कलाकृति तिर्थस्थल एक युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा जोडिएको छ।
खप्तड बाबा
डोटी जिल्लाको खप्तडमा ५० वर्ष बिताएका खप्तडबाबा आध्यात्मिक गुरु र विचारकका रूपमा चिनिन्छन् । सन् १८८० मा भारतको कश्मीरमा बस्ने नेहरू परिवारमा जन्मिएका खप्डतबाबा विक्रम संवत १९८६ मा नेपाल आएका थिए । संन्यास लिनु पूर्व उनी प्रतिभावान् डाक्टर थिए । उनले कलकत्ता स्थित ट्रपिकल मेडिकल कलेजबाट एम. बी. बी.एस. र बेलायतबाट सर्जनको अध्ययन गरेका थिए भने काशीको दक्षिणामूर्ति मठमा रहेर पूर्वीय दर्शनको अध्ययन अध्यापन पश्चात् गहन साधनाका लागि नेपालको खप्तड लेक रोजेका थिए । उनको धर्म विज्ञान, विचार विज्ञान, म र मेरो कर्तव्य लगायतका झण्डै डेढ दर्जन भन्दा बढी पुस्तकहरू प्रकाशित छन भने प्रकाशित हुन नसकेका उनकै हस्तलिखित अरु थुपै कृतिहरू पनि खप्तडबाबाका विभिन्न ठाउँमा बनाइएका मन्दिरहरूमा रहेका छन्। खप्तडबाबाको विक्रम संवत् २०५३ साल जेष्ठ कृष्ण सप्तमीका दिन निधन भएको हो।
धुस्की
धुस्की नेपालको कोशी अञ्चलको सुनसरी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा १४७६ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार धुस्कीको जनसङ्ख्या ९५८० छ। यस मध्य पुरुष ५१%, र महिला ४९% छन्।
भिमिओ
भिमिओ एक अमेरिकी विज्ञापन मुक्त भिडियो साझेदारी सेवा हो जसको प्रधान कार्यालय अमेरिकाको न्युयोर्क सहरमा रहेको छ। यसले आफ्नो पूर्व प्रतिस्पर्धी युट्युबकै समान नि: शुल्क भिडियो अवलोकन तथा साझेदारी सेवाहरू प्रदान गर्दछ। सन् २००७ मा, भिमिओ उच्च परिभाषित सामग्री समर्थन गर्ने पहिलो भिडियो साझेदारी वेबसाइट बनेको थियो। यसले विभिन्न उत्पादनहरू सुरु गरेको थियो जसले स्तरीय भिडियो सृजना गर्न प्रयोगकर्ताहरूलाई सक्षम पार्दछ। भिमिओले सफ्टवेयरको रूपमा सेवा प्रदान गर्दछ र यसले विभिन्न प्रकारका ग्राहकहरूको क्षेत्रमा सदस्यता योजनाहरू पनि प्रदान गर्दछ। भिमिओको स्थापना सन् २००४ नोभेम्बरमा जेक लोडविक र जेच क्लेइनले संयुक्त रूपमा गरेका थिए। सन् २०१७ जुलाईदेखि अञ्जली सुद भिमिओकी प्रमुख कार्यकारी अधिकृत हुन्।
इतिहास
भिमिओलाई जेक लोडविक र जेच क्लेइन क्लेनले सन् २००४ मा कलेजह्युमरबाट छुट्याएर सहकर्मीहरू बीच हास्य श्रव्य दृश्य साझा गर्न बनाएका थिए यद्यपि यसलाई कलेजह्युमरको बढ्दो लोकप्रियतालाई समर्थन गर्ने पक्षमा राखिएको थियो। आइएसीले सन् २००६ मा कलेजह्युमर र भिमेयोको अधिग्रहण गरेको थियो पछि गुगलले युट्युबलाई १.६५ अर्ब अमेरिकी डलरमा प्राप्त गरिसकेपछि, आइएसीले युट्युब विरूद्ध प्रतिस्पर्धा गर्न थप प्रयास गरेको थियो। यसले सामग्रीहरूलाई उच्च गुणस्तरमा प्रदान गर्नेमा ध्यान केन्द्रित गर्दै, अन्य भिडियो साझेदारी वेबसाइटहरूबाट आफूलाई छुट्याउन सफल भएको थियो। लोडविक र क्लेइन अन्ततः सन् २००९ मा, यो सेवालाई छोडेका थिए र आइएसीले भिमिओका सेवाहरू निर्माण गर्न थप संयुक्त केन्द्रित संरचना कार्यान्वयन गरेको थियो। सन् २०१७ मा, आइएसीले तत्कालीन महाप्रबन्धक अञ्जली सुदलाई कार्यकारी अधिकृतको रूपमा पदोन्नती गरेको थियो।
कलेजह्युमरबाट प्रारम्भिक वृद्धि (सन् २००४–२००९)
भिमिओलाई सन् २००४ नोभेम्बरमा कनेक्टेड भेन्चर्सले स्थापना गरेको थियो जसले हास्यमा आधारित वेबसाइट कलेजह्युमरको नियन्त्रक कम्पनी हो। वेब विकासकर्ता जेक लोडविक र जेच क्लेनको एक परियोजनाको रूपमा आफ्ना साथीहरूसँग छोटो श्रव्य दृश्यहरू यस सेवामार्फत साझा गर्ने गरेका थिए। भिडियो साझेदारी सेवाको लागि विचार एस्ली सिम्पसनको कुख्यात ओठ समक्रमण समावेश भिडियो कलेजह्युमरमा उर्ध्वभरण भएपश्चात् आएको थियो जसले मञ्चमा व्यापक अवलोकन प्राप्त गरेको थियो। व्यापक अवलोकन हेराई प्राप्त गरे पछि भिमिओको निर्माणमा प्रेरणा मिलेको थियो। भिमिओ शब्दलाई लोडविकले निर्माण गरेका थिए जुन अङ्ग्रेजी शब्द 'मुभी' र 'मी'को वर्णविपर्यय पनि हो। कलेजह्युमरको लोकप्रियता बढ्दो क्रममा रहेको थियो जहाँ लोडविक र क्लेनले भिमिओलाई केही समयको लागि छोड्दै कलेजह्युमरलाई समर्थन गर्ने कुरामा केन्द्रित रहेका थिए। भिमिओका मुख्य प्रयोगकर्ताहरू केही वर्षको अवधिमा मुख्यतया थोरै मात्र वृद्धि भएको थियो।
ब्यारी डिलरको स्वामित्वमा रहेको आइएसीले सन् २००६ अगस्टमा कनेक्टेड भेन्चर्समा बहुमतीय स्वामित्व प्राप्त गरेको थियो। उनी कलेजह्युमरको सफलताबाट आकर्षित भएका थिए जसले त्यतिखेर एक महिनामा ६० लाख प्रयोगकर्ताहरूलाई आकर्षित गर्न सफल भएको थियो। कनेक्टेड भेन्चर्सको सम्पत्ति समीक्षा गर्दा, आइएसीले भिमिओको सम्पत्ति पत्ता लगाएको थियो। गुगलले सन् २००६ अक्टोबरमा युट्युबलाई १.६५ अर्ब अमेरिकी डलरमा खरिद गरेको समयमा उक्त कुराको खुलासा भएको थियो। सन् २००७ को सुरुवात सम्म, आइएसीले लोडविक, क्लेन र एन्ड्र्यू पाइललाई भिमिओमा पूर्ण समय काम गर्ने र यसको क्षमता विस्तार गर्न निर्देशन दिएको थियो। आफूलाई युट्युब र अन्य श्रव्य दृश्य साझेदारी सेवाहरू देखि अलग गर्नका लागि भिमिओले यस सम्बन्धमा ध्यानाकर्षण गरेको थियो जहाँ यसले राम्रो उर्ध्वभरण उपकरणको साथ सामग्री, र सेवामा राम्रो सामग्रीको लोकप्रियतामा जोड दिएको थियो। सन् २००७ अक्टोबरसम्ममा, फ्ल्यासमा आधारित उच्च-परिभाषा भिडियो प्रवाहक मार्फत प्रयोगकर्ताहरूलाई उच्च परिभाषा सामग्री प्रस्ताव गर्ने यो पहिलो वेबसाइट थियो। आइएसीले कनेक्टेड भेन्चर्सको अधिग्रहणले भिमिओको दिशालाई लक्षित गर्न मद्दत पुर्‍याएको थियो भने आइएसीको संयुक्त प्रकृतिले कलेजह्युमर र भिमिओको धेरै मौलिक कर्मचारीहरूका साथ मुद्दा खडा गरेको थियो।
लोडविकले सन् २००७ को अन्त्यतिर आइएसीको व्यवसाय प्रक्रियामा समावेशीकरणले उनीहरूको सृजनात्मकतामा बाधा पुर्‍याएका कारण कम्पनी छोड्ने योजना बनाएका थिए भने अर्का संस्थापक जाच क्लेनले सन् २००८ को सुरुवातमा कम्पनी छोडेका थिए।
उच्च परिभाषा सामग्रीको पहुँचमा विकास (सन् २००९–२०१७)
भिमिओले सन् २००९ मा यसको वेबसाइटको एक प्रमुख पुनः बनोट जारी गर्न थालेको थियो जसको उद्देश्य भिडियोमा प्रयोगकर्ताको ध्यान केन्द्रित गर्ने थियो, जुन अन्ततः सन् २०१२ जनवरीसम्ममा सम्पन्न भएको थियो। नयाँ संस्करणको उद्देश्य युट्युबको विपरीत भिडियो प्रवाहलाई बनोटको केन्द्रीय रूपमा प्रस्तुत गर्नु थियो। सन् २०१४ डिसेम्बरमा, भिमिओले ४ के सङ्कल्पको समर्थन प्रस्तुत गरेको थियो, यद्यपि यसले त्यसतिबेला ४ के प्रदर्शनको कम बजार प्रवेशको कारण अभिभारण गर्न अनुमति दिएको थियो। ४ के सामग्रीको प्रवाह अर्को वर्षमा सुरु भएको थियो जसले अनुकूलित अंशदर प्रवाहको समर्थन गरेको थियो। सन् २०१७ मार्चमा, भिमिओले आभाषी ३६० डिग्री भिडियो समर्थन प्रस्तुत गरेको थियो। उच्च गतिशील दायरा समर्थन सन् २०१९ जुनमा, लागू गरिएको थियो।