cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
बम शाह
सन्तान
उनका श्री चौतारिया दक्ष शाह, मोहन वीर शाह, नीर भञ्जन शाह र भक्तकेशर शाह गरी चार छोरा थिए।
कलाकार शर्मिला मल्ल उनकै वंशज हुन्।
फलाँट
फलाँट करिब ११०० मिटरदेखि २५०० मिटरको उचाइमा पाइने मध्यमदेखि ठूलो आकारको रूख हो।
जडि विलियम्स
जडी विलियम्स (जन्म अक्टोबर ९, १९५०) एक अमेरिकी राजनीतिक कार्यकर्ता हुन् जो बिश्व भरि मानव अधिकार (विशेष गरी महिलाहरू) भूमिका को बारेमा र सुरक्षाको नयाँ बुझाइलाई बढावा गर्ने प्रयासमा चिनिने गरिन्छिन । सन् १९९७ मा उनलाइ रोकथाम र बाह्य प्रविधि खनिजहरूको सफा गर्ने कामको लागि शान्ती नोबेल पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो ।
शिक्षा
विलियम्सले अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा वाशिंगटन, डीसी (१९८४) मा रहेको पौल एच. नित्जे स्कुल अफ एडभान्स अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययन (जोन्स हपकिन्स युनिभर्सिटीको बिभाग)बाट मास्टर डिग्रीको उपाधि हासिल गरेकी थिइन् ।
वकालत
विलियम्सले सन् १९९२ देखि फेब्रुअरी १९९८ सम्मको सुरुमा अन्तर्राष्ट्रिय अभियानको संस्थापक समन्वयकको रूपमा सेवा गरेकि थिइन् । त्यस काम गर्नुअघि उनले निकारगाउ र एल् साल्वाडोरको युद्धमा विभिन्न परियोजनाहरूमा एघार वर्ष बिताएकी थिइन्, इन्साइक्लोपीडिया को मानव अधिकार अनुसार उनले सन् १९८० सम्म बिताइन  जहाँ मानव अधिकारको कामलाई धम्की दिने काम गर्दछ ।
रत्न ज्योति क्याम्पस
रत्न ज्योति क्याम्पस काठमाडौँ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
सातौँ राष्ट्रिय जनगणना २०२८
राष्ट्रिय जनगणना २०२८ नेपालमा गरिएको जनगणना हो। यो जनगणनाले देशव्यापी रूपमा तथ्याङ्क सङ्कलन गरेको थियो।
बाह्य सूत्र
केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग
रत्न पब्लिक क्याम्पस
रत्न पब्लिक क्याम्पस काठमाडौँ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
बर्षा लेखी
वर्षा लेखी (अंग्रेजी:Barsha Lekhi) (जन्म: ५ मे, १९९३) नेपालको सप्तरीमा भएको हो । उनी एक सौन्दर्य प्रतियोगिताकी प्रतियोगी र पर्यावरण कार्यकर्ता गतिविधिहरूमा संलग्न छिन् । वर्षाले सौन्दर्य प्रतियोगिता मिस नेपाल २०१६को दोस्रो रंनर अप भए पछि जापान मा आगामी मिस अन्तर्राष्ट्रिय २०१६ प्रतियोगितामा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्नेछिन् ।
करियर
अनुसन्धान पर्यावरण अध्ययनमा आधारित जस्तै धेरै स्वयंसेवक गतिविधिहरूमा उनी संलग्न छिन्।
मिस नेपाल २०१६
वर्षा थारु समुदायबाट मिस नेपाल प्रतियोगितामा सहभागितामा जनाएर दोश्रो रनर अप हुने पहिलो महिला हुन् ।
मिस ​​अन्तर्राष्ट्रिय २०१६
उनी नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै जापानमा मिस अन्तर्राष्ट्रिय २०१६ प्रतियोगितामा प्रतिस्पर्धा गर्नेछिन् ।
माइतीघर मण्डल
माइतीघर मण्डलाको मौलिक नाम फिब्वः ख्यः हो। माइतीघर मण्डला काठमाडौँको माइतिघरमा अवस्थित एक खुला ठाउँ (पार्क) हो। जहाँ मानिसहरु स–साना राजनीतिक जमघट देखि ठूला आन्दोलनको प्रदर्शन गर्ने थलोको रूपमा परिचित भएको छ ।कुनै राजनीतिक दल तथा विभिन्न संघसंस्थाहरूले सरकारसँग आफ्नो कुनै माग तथा विचार भएमा पनि यसै थलोको उपयोग गरी प्रचारबाजी गर्ने गरेको पाइन्छ । विक्रम सम्बत् २०५७ सालमा ११औं सार्क शिखरको सम्मेलन आयोजना हुने बेलामा यस क्षेत्रको चारैतिर रहेका बस्तीलाई व्यवस्थापन गरी मण्डलाको निर्माण गरिएको थियो । यस कार्यमा तत्कालीन मेयर केशव स्थापित तथा रिञ्चिन योञ्जनको सक्रियतामा सम्भव भएको थियो । जम्मा १७ दिनमा यसको निर्माण कार्य सम्पन्न गरिएको थियो ।
इतिहास
माइतीघर मण्डलामा बालुवाका ससाना ढोस्कोहरू हुने गर्थे । यसलाई नेपालभाषामा "फिब्व" भनिन्छ । यस नजीकै अहिले भद्रकाली सेना ब्यारेक रहेको स्थानमा फिब्वः अजिमा रहेको छ । त्यसै अजिमाको चउरका रूपमा रहेकाले यसलाई फिब्वःख्यः भन्ने गरिन्छ ।
जन गण मन
जन गण मन, भारतको राष्ट्रगान हो जुन मूलतः बङ्गालीमा गुरुदेव रवीन्द्रनाथ ठाकुरद्वारा लेखिएको थियो । भारतको राष्ट्रिय गीत वन्दे मातरम्‌ हो ।
राष्ट्रगानको गायन अवधि लगभग ५२ सेकेन्ड रहेको छ । केही अवसरहरूमा राष्ट्रगान संक्षिप्त रूपमा पनि गाइने गरेको छ, यसमा प्रथम तथा अन्तिम पंक्तिहरू नै गाइने गरिन्छ जसको अविधि २० सेकेन्डको हुन्छ । भारतको संविधान सभाले जन-गण-मन लाई भारतको राष्ट्रगानको रूपमा २४ जनवरी १९५० मा अपनाइएको थियो । यसलाई सर्वप्रथम २७ डिसेम्बर १९११ मा भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेसको कोलकातामा दुवै भाषामा (बङ्गाली र हिन्दी) अधिवेशनमा गाइएको थियो । पुरै गीतमा ५ पद रहेका छन् ।
राष्ट्रिय गान
जनगणमन-अधिनायक जय हे भारतभाग्यविधाता! पञ्जाब सिन्धु गुजरात मराठा द्राविड़ उत्कल बङ्ग विन्ध्य हिमाचल यमुना गङ्गा उच्छलजलधितरङ्ग तव शुभ नामे जागे, तव शुभ आशिष मागे, गाहे तव जयगाथा। जनगणमङ्गलदायक जय हे भारतभाग्यविधाता! जय हे, जय हे, जय हे, जय जय जय जय हे।।
बिनिता बुढाथोकी
बिनिता बुढाथोकी  एक नेपाली भलिबल खेलाडी हुन् ।
ऊषा थोरट
श्रीमती उषा थोराट (जन्म २० फेब्रुअरी १९५०) १० नोभेम्बर २००५ देखि ९ नोभेम्बर २०१० सम्म भारतीय रिजर्व बैङ्कको डिप्टी गवर्नर रहिन्।उनीले दिल्ली स्कूल अफ इकोनमिक्सबाट अर्थशास्त्रमा मास्टर्सको डिग्री प्राप्त गरेकी थिइन्। अप्रिल १९७२मा उनी रिजर्व बैङ्कमा समावेश भइन्। उनी रिजर्व बैङ्क स्टाफ कलेजमा संकायको सदस्या थिइन् र उनीले आरबीआईको गुवाहाटी कार्यालयमा पनि सेवाहरू प्रदान गरिन्। अप्रिल २००४बाट उनीले भारतीय रिजर्व बैङ्कको कार्यकारी निदेशकको पदमा कार्य गरिन्। २००५मा उनी डिप्टी गवर्नर बनिन् र २०१०मा यो पदबाट रिटायर भइन्।
उनी बैङ्क अफ बडौदा, इंडियन ओवरसीज बैङ्क र भारतीय प्रतिभूति व्यापार निगम (सिक्योरिटीज ट्रेडिंग कार्पोरेशन अफ इन्डिया)को बोर्ड अफ डायरेक्टर्समा पनि रहिन्।
लेक्सी स्वालो
लेक्सी स्वालो (जन्म २७ जुन १९८६) एक अमेरिकी अश्लील चलचित्र अभिनेत्री तथा मोडेल हुन ।
आठौँ राष्ट्रिय जनगणना २०३८
राष्ट्रिय जनगणना २०३८ नेपालमा गरिएको जनगणना हो। यो जनगणनाले देशव्यापी रूपमा तथ्याङ्क सङ्कलन गरेको थियो।
बाह्य सूत्र
केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग
कुदाकाउले
कुदाकाउले भोजपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
सहारा मरुभूमि
सहारा मरुभूमी विश्वमा अन्टार्क्टिका र आर्कटिक पछिको तेस्रो ठूलो मरुस्थल हो तथा सबै भन्दा ठुलो सुख्खा मरुभूमि हो । यसको क्षेत्रफल ९,४००,००० वर्ग किलोमिटर छ । यसले उत्तर अफ्रिकाको अत्यधिक भाग ओगटेको छ । सहारा नाम मरुभूमिको लागि अरबी शब्द सहरा (صحراء)बाट राखिएको हो, जसको अर्थ हो मरुभूमि।
नवौँ राष्ट्रिय जनगणना २०४८
राष्ट्रिय जनगणना २०४८ नेपालमा गरिएको जनगणना हो। यो जनगणनाले देशव्यापी रूपमा तथ्याङ्क सङ्कलन गरेको थियो।
पटना
पटना भारत गणराज्यको बिहार प्रान्तको राजधानी हो, प्राचीनकालमा यसलाई पाटलीपुत्र भनिन्थ्यो। आधुनिक पटना विश्वको गिने-चुनेका ती विशेष प्रचीन नगरहरूमा एक हो जो अति प्राचीन कालदेखि आजसम्म आबाद छ। आफैंमा पनि यो शहरको एक अत्यन्तै ऐतिहासिक महत्त्व रहेको छ।
नवौँ राष्ट्रिय जनगणना २०४८
बाह्य सूत्र
केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग
पटना
ईसा पूर्व मेगास्थनीज(३५० ईपू-२९० ईपू)ले आफ्नो भारत भ्रमण पश्चात लेखेको आफ्नो पुस्तक इंडिकामा यस नगरको उल्लेख गरेका छन। पलिबोथ्रा (पाटलिपुत्र)जो गंगा र अरेन्नोवास (सोनभद्र-हिरण्यवाह)को संगममा बसेको थियो। त्यो पुस्तकको आकलनको हिसाबबाट प्राचीन पटना (पलिबोथा) ९ मील (१४.५ कि.मी.) लामो तथा १.७५ मील (२.८ कि.मी.) चौडा थियो।
आधुनिक पटना बिहार राज्यको राजधानी हो र गंगा नदीको दक्षिणी किनारामा अवस्थित हो। जहाँ गंगा घाघरा, सोन र गण्डक जस्तो सहायक नदिहरूसँग जोडीन्छ। यहाँ पबित्र गंगा नदीको स्वरूप नदीको जस्तो न भएर सागर जस्तो विराट देखिन्छ - अनन्त र अथाह! मनलाई प्रसन्न गरेर गर्ने एक विशाल प्रवाह!
बारह लाख (१२,००,०००)को आवादी भएको यो शहर, लगभग १५ कि.मी. लम्बा र ७ कि.मी. चौडा छ।
प्राचीन बौद्ध र जैन तीर्थस्थल वैशाली, राजगीर या राजगृह, नालन्दा, बोधगया र पावापुरी पटना शहरको छेउछाउ मै अवस्थित छ। पटना सिक्खहरूको लागि एक अत्यन्त नै पवित्र स्थल हो। सिक्खहरूको १०औँ तथा अन्तिम गुरू गुरू गोबिन्द सिंहको जन्म पटनामा नै भएको थियो। प्रति वर्ष देश-विदेशबाट लाखौ सिक्ख श्रद्धालु पटनामा हरमन्दिर साहबको दर्शन गर्न आउछन् तथा मत्था टेकदछन।
पटना एवं यसको आसपासको प्राचीन भग्नावशेष/खण्डहरहरू नगर भएको ऐतिहासिक गौरवको मौन गवाह हुन् तथा नगरको प्राचीन गरिमालाई आज पनि प्रदर्शित गर्छन।
एतिहासिक र प्रशासनिक महत्त्वको अतिरिक्त, पटना शिक्षा र चिकित्साको पनि एक प्रमुख केन्द्र हो। दिवालाहरूबाट घेरिएको नगरको पुरानो क्षेत्र, जसलाई पटना सिटीको नामले जानिन्छ, एक प्रमुख वाणिज्यिक केन्द्र हो।
नाम
पटना नाम पटनदेवी (एक हिन्दू देवी) देखि प्रचलित भएको छ। एक अन्य मतका अनुसार यो नाम संस्कृतको पत्तनबाट आएको हो जसको अर्थ बन्दरगाह हुन्छ। मौर्यकालको यूनानी इतिहासकार मेगास्थनिजले यस शहरलाई पालिबोथरा तथा चीनीयात्री फाहियानले पालिनफूको नामले संबोधित गरेका छन्। यो ऐतिहासिक नगरले पछिल्लो दुई सहस्त्राब्दियहरूमा धेरै नाम पाई सकेको छ - पाटलिग्राम, पाटलिपुत्र, पुष्पपुर, कुसुमपुर, अजीमाबाद र पटना। यस्तो सम्झिउछ कि वर्तमान नाम शेरशाह सूरीको समय देखि प्रचलित भयो।
इतिहास
प्राचीन पटना (पूर्वनाम- पाटलिग्राम या पाटलिपुत्र) सोन र गंगा नदीको संगममा स्थित थियो। सोन नदी आज भन्दा दुई हजार वर्ष पूर्व अगमकुँआ भन्दा अगाडि गंगामा मिल्दथ्यो। पाटलिग्राममा गुलाब (पाटलीको फूल ) ठूलो मात्रामा उपजाईन्थ्यो गुलाबको फूलबाट विभिन्न प्रकारकोको इत्र, दबाइ आदि बनाएर त्यसको व्यापार गरिन्थ्यो यसैले यसको नाम पाटलिग्राम भयो। लोककथाहरूको अनुसार, राजा पत्रकलाई पटनाको जनक भनिन्छ। उनले आफ्नो रानी पाटलिको लागि जादूबाट यस नगरको निर्माण गर्‍यो। त्यहि कारण नगरको नाम पाटलिग्राम भयो। पाटलिपुत्र नाम पनि त्यहिको कारण भयो। संस्कृतमा पुत्रको अर्थ बेटा तथा ग्रामको अर्थ गांउ हुन्छ।
यस पश्चात नगरमा गुप्त वंश सहित धेरै राजवंशहरूको राज रहयो। यि राजाहरूले यहींबाट भारतीय उपमहाद्वीपमा शासन गरे। गुप्त वंशको शासनकाललाई प्राचीन भारतको स्वर्ण युग भनिन्छ। तर यसपछि नगरलाई त्यो गौरव मिलेन जुन एक समय मौर्य वंश या गुप्त वंशको समय प्राप्त थियो।
गुप्त साम्राज्यको पतन पछि पटनाको भविष्य एकदम अनिश्चित रहयो। १२औँ शताब्दीमा बख्तियार खिलजीले बिहारमा आफ्नो अधिपत्य जमाए र धेरै आध्यात्मिक प्रतिष्ठानहरूलाई ध्वस्त गरे। पटना देशको सांस्कृतिक र राजनीतिक रहेन।
ईसवी सन १९१२ मा बङ्गाल विभाजन पछि, पटना उडीसा तथा बिहारको राजधानी बन्यो। आए एफ मुन्निंगले पटनाको प्रशासनिक भवनहरूको निर्माण गरे। सङ्ग्रहालय, उच्च अदालत, विधानसभा भवन इत्यादि बनाउने श्रेय उनलाई नै जान्छ। केही मानिसहरुको विचार यो छ कि पटनाको नयाँ भवनहरूको निर्माणमा हासिल भएको अनुभब दिल्लीको शासनिक क्षेत्रको निर्माणमा धेरै काम आयो। सन १९३५ मा उडीसा बिहारबाट अलग गरेर एक राज्य बनाई दिइयो। पटना राज्यको राजधानी बनिरह्यो।
भूगोल
महात्मा गान्धी सेतु जुन कि पटनाबाट हाजीपुरलाई जोडनको लागि गंगा नदीमा उत्तर-दक्षिणको दिशामा बनाएको एक पुल हो, दुनियाको सबै भन्दा लामो सडक पुल हो। दुई लेनवाला यस लामो सिमेन्टी पुलको लम्बाई ५५७५ मीटर छ।
जलवायु
बिहारको अन्य भागहरूको सरह पटनामा पनि गर्मीको तापक्रम उच्च रहन्छ। गृष्म ऋतुमा सीधा सूर्यातप तथा उष्ण तरङ्गहरूको कारण असह्य स्थिति हुन्छ। गर्म हावाले बन्ने लूको असर शहरमा पनि महशुस हुदछ। देशको शेष मैदानी भागहरू (यथा - दिल्ली)को अपेक्षा हलाँकि यो कम हो। चार ठूलो नदिहरूको नजिकभएको कारण नगरमा आर्द्रता साल भर धेरै रहन्छ।
जनसङ्ख्या स्थिति
पटनाको जनसङ्ख्या वर्ष २००१को जनगणनाको अनुसार १२,८५,८५,४७० छ, जुन १९९१मा ९,१७,२४३ थियो। जनघनत्व ११३२ व्यक्ति प्रति वर्ग किलोमीटर तथा स्त्री पुरूष अनुपात छ - ८३९ महिला प्रति १०,००० पुरूष। साक्षरताको दर पुरूषहरूमा ६२.९% तथा महिलाहरूमा ५०.८% छ। (स्रोत -जिला प्राथमिक शिक्षा रिपोर्ट २००४, राष्ट्रिय शैक्षणिक नियोजन र प्रशासन संस्थान, नयाँ दिल्ली)
पटनामा अपराधको दर अपेक्षाकृत कम छ। मुख्य जेल बेउरमा छ।
पटनामा धेरै भाषा तथा बोलिहरू बोलीईन्छ। हिन्दी एवं उर्दू राज्यको आधिकारिक भाषा हो। अङ्ग्रेजीको पनि प्रयोग हुन्छ। मगही यहाँको स्थानीय बोली हो। अन्य भाषाहरू, जुन कि बिहारको अन्य भागहरूबाट आएका मान्छेहरूको मातृभाषा हो,मा अंगिका, भोजपुरी, बज्जिका र मैथिली प्रमुख छन्। आंशिक प्रयोगमा आनवाली अन्य भाषाहरूमा बंग्ला र उडियाको नाम लिन सकिन्छ।
पटनाको मेमनलाई पाटनी मेमन भन्छन् र उनिहरूको भाषा मेमनी भाषाको एक स्वरूप हो।
जनजीवन एवं महिलाहरूको दशा
पटनाको मुख्य जनजीवन अंग तथा मिथिला प्रदेशहरूबाट एकदम प्रभावित छ। यो संस्कृति बङ्गाल सँग मिल्दो जुल्दो छ। महिलाहरूको परिवारमा सम्मान हुन्छ तथा पारिवारिक निर्णयहरूमा उनको कुरा पनि सुनीन्छ। यद्धपि स्त्रिहरू अझै सम्म घरको कमाऊ सदस्यहरूमा छैनं, तर उनको दशा उत्तर भारतको अन्य क्षेत्रहरूभन्दा राम्रो छ। भ्रूण हत्याको खबर शायद नै सुनीन्छ तर कही कहीं स्त्रिहरूको शोषण पनि हुन्छ। शिक्षाको मामलामा महिलाहरूको तुलनामा पुरूषहरूलाई तरजीह मिल्दछ।
दशहरा
दशहरामा सांस्कृतिक कार्यक्रमहरूको लामो तर क्षीण हुदै गरेको परम्परा छ। यस परम्पराको शुरुवात वर्ष १९४४ मा मध्य पटनाको गोविंद मित्रा रोड गल्लीबाट भएको थियो। धुरंधर संगीतज्ञों सँग सगै ठूला कव्वाल र मुकेश वा तलत महमूद जस्ता गायक पनि यससँग जुडीदै गए।
खान-पान
मांसहारी व्यंजन पनि लोकप्रिय छ। माछा एकदम लोकप्रिय छ, र मुगल व्यंजन पनि पटनामा देख्न सकिन्छं। अचेल कन्टिनेन्टल खान पनि मानिसहरूद्धारा मन पराउदै जादैछन। धेरै तरिकाको रोल, जोकि न्यूयर्कमा पनि उपलब्ध छन्,को मूल पटना नै हो। विभाजनको समयमा धेरै मुस्लिम परिवार पाकिस्तान गए र त्यस पछि अमेरिका। आफ्नो साथ -साथ त्यो यहांको संस्कृति पनि लगे। उनीहरू धेरै शाकाहारी तथा आमिष रोलहरू रोल-बिहारी नाम ले, न्यूयार्कमा बेच्छन।
यातायात
सडक यातायात राष्ट्रिय राजमार्ग संख्या ३१ तथा १९ नगरबाट भएर जान्छ। राज्यको राजधानी भएको कारण पटना बिहारलाई सबै प्रमुख सहरहरूबाट सडक मार्गद्धारा जोडीएको छ। बिहारको सबै जिल्ला सदर मुकाम तथा झारखंडको केही सहरहरूको लागि नियमित बस-सेवा यहाँबाट उपलब्ध छ। गंगा नदीमा बनेको महात्मा गान्धी सेतुद्धारा पटना हाजीपुरसँग जोडिएको छ।
रेल यातायात भारतीय रेलको नक्सा मा पटना एउटा महत्त्वपूर्ण जंक्शन हो। भारतीय रेलद्धारा राष्ट्रिय राजधानी दिल्लीको अतिरिक्त यहाँबाट मुम्बई, चेन्नई, कोलकाता, अहमदाबाद, जम्मू, अमृतसर, गुवाहाटी तथा अन्य महत्त्वपूर्ण सहरहरूको लागि सीधा रेल उपलब्ध छ। पटना देशलाई अन्य सबै महत्त्वपूर्ण सहरहरूबाट रेलमार्गद्धारा जोडिएको छ। पटनाबाट जाने वाला रेलवे मार्ग हुन- पटना-मोकामा, पटना-मुगलसराय' तथा पटना-गया''। यो पूर्व रेलवेको दिल्ली-हावडा मुख्य मार्गमा स्थित छ।
हवाई यातायात पटनाको अन्तर्राष्ट्रिय हवाई मैदानको नाम लोकनायक जयप्रकाश नारायण विमानस्थल हो र यो नगरको पश्चिमी भागमा अवस्थित छ। भारतीय नागरिक उड्यन प्राधिकरणद्धारा सञ्चालित लोकनायक जयप्रकाश हवाईक्षेत्र, पटना (IATA कोड- PAT) अन्तर्देशीय तथा सीमित अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरूलाई लागि बनेको हो। इंडियन, किंगफिशर, जेटएयर, स्पाइसजेट तथा इंडिगोको उडानहरू दिल्ली, रांची, कलकत्ता, मुम्बई तथा केही अन्य नगरहरूको लागि नियमित रूपबाट उपलब्ध छ।
जल यातायात पटना शहर १६८० किलोमीटर लामो इलाहाबाद-हल्दिए राष्ट्रिय जलमार्ग संख्या-१मा अवस्थित छ। गंगा नदीको प्रयोग नागरिक यातायातको लागि हालसम्म गरिन्थ्यो तर यसको माथी पुल बनेको कारण यसको महत्त्व अब भारवहनको लागि सीमित भएर रहेको छ। देशको एकमात्र राष्ट्रिय अन्तर्देशीय नौकायन संस्थान पटनाको गायघाटमा स्थित छ।
स्थानीय यातायात - पटना सहरको सार्वजनिक यातायात मुख्यतः नगर बस, औटोरिक्शा र साइकिल रिक्शामा आश्रित छ। लगभग ३० किलोमीटर लामो र ५ किलोमीटर चौडा राज्यको राजधानीलाई यातायातको आवश्यकहरू मुख्यरूपबाट औटोरिक्शा (जसलाई टेम्पो पनि भनिन्छ) नै पूरा गर्छं। स्थानीय भ्रमण हेतु टैक्सी सेवा उपलब्ध छ, जुन निजी मालिकहरूद्धारा सञ्चालित मंहगो साधन हो। नगर बस सेवा केही इलाकोको लागि उपलब्ध छ तर त्यसको सेवा र समयसारणी भरोसा गर्न लायक छैन। नगरको मुख्य मार्ग अशोक राजपथ टेम्पो, साइकिल-रिक्शा तथा निजी दुई पाङ्ग्रे र चार पाङ्ग्रे वाहनहरूको कारण संधै जामको शिकार भै रहन्छ।
शिक्षा
अनुग्रह नारायण सिँह कलेज पटनाको प्रशिद्द कलेज हो। यसले शिक्षाको क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिएकोछ। प्रायः बिहार बोर्ड तथा सीबीएसईका स्कूलहरू छन्। हालमा अनिं बिहार कलेज अफ इंजीनियरिंगलाई एनआईसुइहरू दर्जा दिइएको छ। पटना यूनिभर्सिटी, मगध विश्वविद्धालय तथा नालन्दा ओपेन यूनिभर्सिटी यी तीन विश्वविद्धालय हुन् जसका शिक्षण संस्थान सहरमा छन्।
लक्ष्मी राना
लक्ष्मी राना एक नेपाली फुटबल खेलाडी हुन् । उनी नेपाली राष्ट्रिय फुटबल टोलिको मिडफिल्रडर् हुन् ।
दक्षिणी एसियाका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
संयुक्त राष्ट्र शैक्षिक, वैज्ञानिक एवं सांस्कृतिक सङ्गठन (युनेस्को)द्वारा दक्षिण एसिया क्षेत्रमा रहेका ६ वटा देशहरूको ६० वटा सम्पदालाई विश्व सम्पदा क्षेत्रमा मान्यता प्रदान गरिएको छ । जसमा अफगानिस्तान, भारत, नेपाल, श्रीलङ्का, पाकिस्तान तथा बङ्गलादेश रहेका छन् । दक्षिण एसियामै रहेको भुटान र माल्दिभ्सको कुनै सम्पदालाई युनेस्कोले हालसम्म मान्यता दिएको छैन । यस क्षेत्रमा रहेको भारतको सबैभन्दा बढी ३७ (६औँ क्रम विश्वव्यापी) सम्पदा सूचीकृत गरिएको छ । यस क्षेत्रबाट सबैभन्दा पहिले काठमाडौँ उपत्यका तथा सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्जलाई युनेस्कोले विश्व सम्पदा सूचीमा समावेस गरेको थियो ।
बङ्गलादेशका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरू
{{Legend|#FFE6BD|† खतरापूर्ण सम्पदा|outline=silver}}
भारतका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
{{Legend|#FFE6BD|† खतरापूर्ण सम्पदा|outline=silver}}
नेपालका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
{{Legend|#FFE6BD|† खतरापूर्ण सम्पदा|outline=silver}}
पाकिस्तानका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
{{Legend|#FFE6BD|† खतरापूर्ण सम्पदा|outline=silver}}
श्रीलङ्काका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
{{Legend|#FFE6BD|† खतरापूर्ण सम्पदा|outline=silver}}
सहयोगी बहुमुखी महाविद्यालय
सहयोगी बहुमुखी महाविद्यालय काठमाडौँ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । २०२२ सालमा स्थापना भएको यो विद्यालय काठमाडौँको गोकर्णमा अवस्थित छ। यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
मानसा जिल्ला
मानसा जिल्ला भारतको पन्जाब राज्य अन्तर्गत पर्दछ। सदरमुकाम मनसा शहर हो। मनसा जिला १३ अप्रिल १९९२ मा भटिंडा को जिल्ला बाट बनेको थियो। जिल्लामा तीन तहसीलहरू छन्,  बुढलाडा, मनसा र पाँचवटा विकास ब्लक, भिखी, बुढलाडा, मनसा, झुनीर र सरदुलगढ तीन उप तहसीलहरू। त्यहाँ सरदुलगढ ब्लक मा लगभग ७० गाउँहरू छन्, मनखेरा गाउँ पन्जाब को अन्तिम गाउँ हो, यो गाउँ (१४.७ किमी) सरदुलगढ बाट टाढा छ र हरियाणा राज्य मा सिरसा बाट २४.९ किमी टाढा छ।
भूगोल
यो जिल्ला आकार मा लगभग त्रिकोणीय छ र उत्तर पश्चिम मा भटिंडा जिल्ला, पूर्वोत्तर मा संगरूर जिल्ला र दक्षिण मा हरियाणा राज्य द्वारा घेरिएको छ। यो भटिंडा-जिन्द-दिल्ली रेलवे र बरनाला-सरदुलगढ-सिरसा सडक मा अवस्थित छ। जिल्ला तीन तहसील, बुढालाडा, मनसा र सरदुलगढ मा विभाजित छ। घग्गर नदी जिल्लाको दक्षिणपश्चिम कुनामा सरदुलगढ तहसील बाट बग्दछ।
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी-केन्द्र) नेपालमा १० वर्षे जनयुद्ध गरेपछि संविधानसभाको पहिलो चुनावमा पहिलो पार्टी, दोस्रो संविधानसभा पश्चात् तेस्रो ठूलो दल स्थापित भएको पार्टी हो। यस पार्टीका अध्यक्ष क. पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड हुन्। यस पार्टीको केन्द्रीय कार्यालय कोटेश्वर स्थित पेरिस डाँडामा रहेको छ। मार्क्सवाद, लेनिनवाद, माओवाद पार्टीका सिद्धान्त मानिएका छन्।
मानसा जिल्ला
भूगोल
पन्जाबी मातृभाषा साथै जिल्ला को आधिकारिक भाषा हो।
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)
ने.क.पा.(मशाल) :
पार्टी विभाजन गरी निर्मल लामाले ने.क.पा.(चौम) गठन गरे पश्चात २०४० कात्तिकमा राष्ट्रिय सम्मेलन भयो र मोहन विक्रम महामन्त्री बने।
पाँचौं महाधिवेशन : (२०४१ मङ्सिर १ देखि १६ सम्म) :
२०४१ मङ्सिर १–१६ सम्म पाँचौं महाधिवेशन भयो। महाधिवेशनले मोहन बिक्रमको सारसङ्ग्रहवादी कार्यदिशा पास गर्‍यो। तर यौन काण्डका कारण महाधिवेशनमा व्यापक बहस भई उनलाई हलबाट कार्वाही गरी बाहिर निकालियो। महाधिवेशनमा क. प्रचण्डद्वारा मोहन विक्रममा सैद्धान्तिक विचलन रहेको प्रतिवेदन प्रस्तुत भयो। महाधिवेशनले मोहन वैद्य (किरण) लाई महामन्त्रीमा निर्वाचित गर्‍यो। २०४२ सालमा पाँचौं महाधिवेशनबाट निर्वाचित १७ जना केन्द्रीय सदस्यमध्ये ४ जनलाई लिएर मोहन बिक्रमले ने.क.पा. (मसाल) गठन गरे २०४३ सालमा यसको सम्मेलन गरे। २०४३ सालमा ने.क.पा.(मशाल) को तर्फबाट काठमाडौँंका प्रहरी विटमा आक्रमण र पोष्टर टाँस्ने काम भयो, जुन घटनामा पार्टीका धेरै कार्यकर्ता गिरफ्तार परे र पार्टीलाई गम्भीर क्षति पुग्यो। जुन घटनालाई सेक्टर काण्ड भनिन्छ।
सेक्टर काण्डमा पार्टीको योजना असफल भएपछि मोहन वैद्यले महामन्त्रीबाट राजीनामा दिए। २०४५ सालमा ने.क.पा.(मशाल) को सम्मेलनले प्रचण्डलाई महामन्त्रीमा निर्वाचित गर्‍यो र माओवाद पास गर्‍यो। साथै दीर्घकालीन जनयुद्धको कार्यदिशा समेत पास गर्‍यो। २०४६ सालको जनआन्दोलनमा ने.क.पा.(मशाल), ने.क.पा.(मसाल), सर्वहारा श्रमिक सङ्गठन, ने.क.पा.(चौम) लगायत मिलेर संयुक्त जनआन्दोलन संयोजन समिति बन्यो।
२०४७ देखि हालसम्म (ध्रुवीकरणको अवधि) :
२०४६ सालको जनआन्दोलनपछि एकथरी ने.क.पा.(एमाले) मा ध्रुविकरण भए, अर्काथरी केही शक्ति स–साना समूहमा विभाजित छन। भने कम्युनिस्ट क्रान्तिकारीहरूको मुल प्रवाह एकीकृत ने.क.पा.(माओवादी) बनिरहेको छ।
एकीकृत ने.क.पा. (माओवादी) :
२०४७ साउनमा ने.क.पा.(मशाल), प्रचण्ड, ने.क.पा.(चौम), निर्मल लामा, सर्वहारावादी श्रमिक सङ्गठन, रुपलाल विश्वकर्मा, बीचमा एकता भई पार्टी नाम ने.क.पा. (एकताकेन्द्र) राखियो। २०४७ को अन्त्यतिर मोहन विक्रमको ने.क.पा.(मसाल)बाट विद्रोह गरी हरिवोल गजुरेल (शितलकुमार) को नेतृत्वमा डा. बाबुराम भट्टराई लगायतको टिम ने.क.पा. (एकताकेन्द्र)मा प्रवेश गर्‍यो।
एकता राष्ट्रिय महाधिवेशन : (२०४८ मङ्सिर ४) :
२०४८ मंशीर ४बाट चार समूहको एकताबाट बनेको एकताकेन्द्रको एकता महाधिवेशन भयो। एकता महाधिवेशनले दीर्घकालीन जनयुद्धको कार्यदिशा पास गर्‍यो। एकता महाधिवेशनमा प्रचण्डले आधार इलाका सहितको दीर्घकालीन जनयुद्ध, रुपलाल विश्वकर्माले आधार इलाकाविनाको दिर्घकालीन जनयुद्ध, निर्मल लामाले शशस्त्र शहरी विद्रोह गरी तीन लाइन प्रस्तावित भयो, तर अत्यधिक बहुमतले प्रचण्डले पेश गरेको प्रस्तावलाई पारित गर्‍यो। महाधिवेशनले संसदीय निर्वाचनलाई जनवादी क्रान्तिको पक्षमा उपयोग गर्ने निर्णय गर्‍यो। क. प्रचण्ड लगायत निर्मल लामा, मोहन वैद्य, चित्र बहादुर श्रेष्ठ, रुपलाल विश्वकर्मा, हरिबोल गजुरेल लगायतका ११ जना पूर्व महामन्त्रीहरूको सो महाधिवेशनमा सहभागिता थियो। महाधिवेशनले प्रचण्डलाई महामन्त्रीमा निर्वाचित गर्‍यो। २०४८ सालको संसदीय निर्वाचनमा पार्टीले संयुक्त जनमोर्चा नामको चुनावी मोर्चा निर्माण गर्‍यो। प्रतिनिधि सभामा ९ र राष्ट्रिय सभामा २ जना गरी ११ स्थानमा पार्टी विजयी बन्यो। जसमा कृष्णबहादुर महरा (रोल्पा), खड्क बहादुर बुढा (रुकुम), बर्मन बुढा (रोल्पा), छक्कबहादुर लामा (हुम्ला), अमिक शेरचन (चितवन), लिलामणि पोख्रेल (ललितपुर), इमानसिंह लामा (काभ्रे), विष्णु बहादुर तामाङ (सिराहा), कमल चौलागाई (रामेछाप), राष्ट्रिय सभामा घनश्याम शर्मा पौडेल र सिन्धुनाथ प्याकुरेल थिए।
२०४९ सालमा वर्ग सङ्घर्षको चार तयारी गर्ने बारेमा निर्मल लामाहरूसँग व्यापक बहस भयो, तर निर्मल लामाहरू वैधानिक सङ्घर्षलाई मूख्य माने। शशस्त्र आन्दोलनको तयारी गर्ने कुरामा असहमति प्रकट गरे। २०५१ असारमा प्रथम राष्ट्रिय सम्मेलनपछि निर्मल लामाहरू पार्टीबाट अलग भए। त्यसपछि निर्मल लामा, नारायणकाजी श्रेष्ठ, अमिक शेरचन, लिलामणि पोख्रेलहरू मिलेर २०५१ सालमा छुट्टै ने.क.पा.(एकताकेन्द्र) गठन गरे। २०५१ साल फागुन २–४ मा ने.क.पा.(एकताकेन्द्र) को तेश्रो बिस्तारित बैठक बसी नयाँ जनवादी क्रान्तिको राजनीतिक तथा फौजी कार्यदिशा निर्माण गरियो। समन्वयको गन्ध आउने भएकाले ने.क.पा.(एकताकेन्द्र) नाम परिवर्तन गरी ने.क.पा.(माओवादी) राखियो। २०५२ साल असारमा गोरखामा केन्द्रीय समितिको बैठक बसी सैद्धान्तिक प्रतिबद्धता र चार तयारी एवं उपचरणको निर्णय गर्‍यो।
शशस्त्र आन्दोलन,
समग्र प्रारम्भिक तयारी पुरा गरी २०५२ फागुन १ (सन् १९९४ फेव्रुअरी १३) मा शशस्त्र आन्दोलनको घोषणा गरियो। शशस्त्र आन्दोलनको मुलनारा :-  प्रतिक्रियावादी राज्यसत्तालाई ध्वस्त गर्दै नयाँ जनवादी राज्यसत्ता स्थापनार्थ जनयुद्धको बाटोमा अघि बढौं, थियो। २०५३ जेठमा केन्द्रीय समितिको बैठक बसी १ वर्षको समिक्षा, थप योजना निर्माण गर्‍यो। २०५५ भदौमा चौथो विस्तारित बैठक सम्पन्न भयो। यसको मुलनारा : -आधार इलाका निर्माणको महान दिशामा अघि बढौं, थियो। २०५७ माघ–फागुनमा पार्टीको दोश्रो राष्ट्रिय सम्मेलन भयो। सम्मेलनले ५ वर्षका शशस्त्र आन्दोलनको सजीव अनुभवसहित मालेमावादको विशिष्ट विचारशृङ्खला सहित प्रचण्डपथ शंश्लेषण गर्‍यो। २०५८ जेठ १९ मा दरवार हत्याकाण्ड मार्फत राजा बिरेन्द्रको बंशनास गरिएपश्चात तत्काल बसेको केन्द्रीय समितिको बैठकले नेपालमा परम्परागत राजतन्त्रको अन्त्य भएको निष्कर्ष निकाल्दै गणतन्त्रको संस्थागत विकास गरौं भन्ने नारा अगाडि सार्‍यो। २०५८ साउन ८ गते युद्धविराम भई वार्ताको प्रक्रियामा पार्टी प्रवेश गर्‍यो। तर, पुरानो सत्ताले कुनै पनि मागलाई सम्बोधन नगरेका कारण वार्ताको औचित्य समाप्त भएकोले २०५८ मंशीर ८ गते युद्धविराम भंङ्ग भएको घोषणासहित माओवादी युद्धमा प्रवेश गर्‍यो। २०५९ माघ १५ गते दोश्रो पटक युद्धविराम भयो। २०६० जेठमा बसेको केन्द्रीय समितिको बैठकले इतिहासका अनुभव र २१औं शताब्दीमा जनवादको विकासबारे दस्तावेज पारित गर्‍यो। २०६१ असोजमा बसेको माओवादी केन्द्रीय समितिको बैठकले शशस्त्र आन्दोलन प्रत्याक्रमणको चरणमा प्रवेश गरेको निष्कर्ष निकाल्दै रणनीतिक प्रत्याक्रमणको पहिलो योजना निर्माण गर्‍यो।
संविधानसभाको निर्वाचन
२०६४ साल चैत २८ गते नेपालको इतिहासमा ६० वर्षदेखी थाती संविधानसभाको निर्वाचन सम्पन्न भयो। सो निर्वाचनमा ने.क.पा.(माओवादी) ले प्रत्यक्षतर्फ स्पष्ट बहुमत र समानुपातिकतर्फ अत्यधिक अन्तरले अग्रता कायम गर्न सफल रह्यो। जसको परिणाममा ६०१ स्थानमध्ये ने.क.पा.(माओवादी) २२९, कांग्रेस ११४, एमाले १०९, फोरम ५१ र अन्य २५ साना दलहरू विजयी बने। २०६५ जेठ १५ गते सम्पन्न संविधानसभाको पहिलो बैठकले मुलूकमा राजतन्त्रको विधिवत अन्त्य गरी सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको स्थापना गरियो। २०६६ असार ६ गते संविधानसभाले डा. रामवरण यादवलाई नेपालको पहिलो राष्ट्रपतिमा निर्वाचित गर्‍यो। २०६५ साउन ३२ गते संविधानसभाको दुईतिहाई बहुमतले क. प्रचण्डलाई गणतन्त्र नेपालको पहिलो प्रधानमन्त्रीमा निर्वाचित गर्‍यो र माओवादीको नेतृत्वमा एमाले, फोरम, जनमोर्चा, संयुक्त बाममोर्चा लगायतका दलहरूको सहभागितामा संयुक्त सरकार निर्माण भयो। यसै सन्दर्भमा विगत हिंसात्मक आन्दोलन पूर्व टुक्रिएर गएको ने.क.पा. (एकताकेन्द्र–मसाल) र ने.क.पा. (माओवादी को बीचमा २०६५ पुष २९ गते पार्टी एकता हुन पुग्यो। एकता पश्चात पार्टीको नाम एकीकृत ने.क.पा. (माओवादी) नामाकरण गरियो, साथै पार्टीको पथप्रदर्शक सिद्धान्त माक्र्सवाद, लेनिनवाद, माओवाद विचारधारा बनाउने निर्णय गरियो र प्रचण्डपथलाई आन्तरिक बहसको विषय बनाउने निर्णय पनि गरियो। सरकारले काम प्रभावकारी बनाउदै जाँदा प्रतिगामीहरूले सरकारविरुद्ध घेराबन्दी गर्न थाले। प्रधानसेनापतिलाई सरकारले दिएको अवकाशलाई लिएर राष्ट्रपति यादवले असंवैधानिक कदम चालेपछि २०६५ चैत २२ गते माओवादी नेतृत्वको सरकारले राजीनामा दियो
एकीकृत माओवादीको २०६६ असार–साउनमा बसेको केन्द्रीय समितिको बैठकले निर्णायक जनविद्रोहको तयारीको निर्णय गर्‍यो, साथै पार्टी बहुपदीय निर्णयमा जाने निर्णय पनि गर्‍यो। बहुपदीय निर्णयअनुसार अध्यक्ष क.प्रचण्ड, बरिष्ठ उपाध्यक्ष मोहन वैद्य (किरण), उपाध्यक्षद्घय क.डा. बावुराम भट्टराई, क.नारायणकाजी श्रेष्ठ (प्रकाश), महासचिव क.रामबहादुर थापा (बादल), सचिवद्घय क.सि.पी. गजुरेल (गौरव) र पोष्टबहादुर बोगटी (दिवाकर) बने।
संविधान निर्माण नगरी २०६९ जेठ १४ गते पहिलो संविधान सभा भंग भयो। प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराईले प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिए। खिलराज रेग्मीको नेतृत्वमा चुनावी सरकार बन्यो। २०६९ असारमा एकीकृत (माओवादी)बाट मोहन वैद्यको नेतृत्वमा एक समूह अलग भई नेकपा–माओवादी गठन भयो। एकीकृत ने.क.पा. (माओवादी) ले २०६९ माघमा सातौँ महाधिवेशन सम्पन्न गर्‍यो। महाधिवेशनले प्रचण्डलाई पुन अध्यक्षमा निर्वाचित गर्‍यो।
संविधान सभाको दोस्रो निर्वाचन
२०७० मंसीर ४ मा संविधान सभाको दोस्रो निर्वाचन भयो। प्रत्यक्षतर्फ २६ र समानुपातिकमा ५४ सिट गरी कुल ८० सिट जितेको माओवादीले प्रत्यक्षमा १७.७९ र समानुपातिकमा १५.२१ प्रतिशत मत ल्याएको थियो। माओवादी पार्टी तेस्रो स्थानमा खुम्चियो। विभिन्न आरोह, अवरोहका बीच २०७२ असोज ३ मा नयाँ संविधान जारी भयो। संविधान निर्माणमा एमाओवादीको निर्णायक र सकारात्मक भूमिका खेल्यो।
संविधान घोषणासँगै माओवादीको फुटको शृङ्खला जारी रह्यो। ०७२ सालमै उपाध्यक्ष डा. बाबुराम भट्टराईले माओवादी छाडेर नयाँ शक्ति पार्टी गठन गर्नुभयो। तेस्रो पार्टी माओवादी सुशील कोइराला, केपी ओली शर्मा नेतृत्वको सरकारमा सहभागी बन्यो। आफ्नै समर्थनमा बनेको ओली नेतृत्वको सरकारका विरुद्ध अविश्वासको प्रस्ताव लगेर माओवादी अध्यक्ष प्रचण्ड कांग्रेसको समर्थनमा दोस्रो पटक प्रधानमन्त्री बन्नुभयो। स्थानीय तहको चुनावको घोषणा र पहिलो चरण चुनाव सम्पन्न गराउनु प्रचण्ड नेतृत्व सरकारको मुख्य उपलब्धी मान्न सकिन्छ। १० महिना प्रधानमन्त्रीको पद सम्हाल्दा दाहाल नेतृत्वको सरकारले उज्यालो अभियान सुरु गरेर लोडसेडिङ मुक्त बनायो। यस अघि यो समयमा करिब १८ घण्टा विद्युत कटौति हुँदै आएको थियो। लामो समय देखि अघि बढ्न नसकेको द्रुत मार्ग निर्माणको जिम्मा नेपाली सेनालाई दिनु, ओवरमा हस्ताक्षर गर्नु पनि सरकारका उपलब्धी हुन्। तीन चरणमा भएको स्थानीय तह चुनावमा पनि माओवादी केन्द्र तेस्रो स्थानमा नै रह्यो। माओवादीले १ सय ६ स्थानीय तहमा जित्यो। प्रदेश र प्रतिनिधिसभा चुनावमा माओवादीले नेकपा एमालेसँग चुनावी तालमेल गरेको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
नेपाली जनताकाे ढुकढुकी अग्रगमनकाे सँवाहक एक मात्र पार्टी हाे नेकपा माअाेवादी केन्द्न।
सामुदायिक सेवा सदन
सामुदायिक सेवा सदन काठमाडौँ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
रक सङ्गीत
रक संगीत एक प्रकारको चर्चित पाश्चात्य संगीत हो। यो संगीत अहिले विश्व प्रसिद्ध छ। यस संगीतमा एक गायक, एक रीदम गिटारवादक, एक लिड गिटारवादक, एक ड्रम‍र, एक ब्यास गिटारवादक र कहिलेकाहीं एक सिन्थेसाइजर वादक हुन्छन्। केही विश्वप्रसिद्ध रक समूह/गायक यस प्रकार छनः-
रक संगीतका केही विधाहरु यस प्रकार छनः
गाबोन राष्ट्रिय फुटबल टोली
गाबोन राष्ट्रिय फुटबल टिम गाबोन राष्ट्रको तर्फबाट अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिताहरूमा सहभागीता जनाउने पुरूष फुटबल टिम हो । यो गाबोन फुटबल संघको नियन्त्रणमा रहेकोे छ ।
इतिहास
गाबोन राष्ट्रिय फुटबल टिमले १९६० अप्रिल १३ मा अपर भोल्ता (अहिले बुर्किना फासो) विरूद्व पहिलोपटक अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल खेल खेलेको थियो ।
लेलानी लीयन
लेलानी लीयन ( जन्म: १ अक्टुबर १९९२) एक अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री तथा मोडेल हुन ।
कुलुङ, भोजपुर
कुलुङ, भोजपुर भोजपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
७९औँ एकेडेमी पुरस्कार
Martin Scorseseको बोस्टन पुलिशको भ्रस्ट्राचारको कथामा आधारित क्राइम थ्रीलर “The Departed”,ले ७९ औ ओस्कार प्राइज जितेको छ The Departed उत्कृस्ट चलचित्रको पुरस्कारले जितेको छ। त्यसै गरी उत्कृस्ट अभिनेताको पुरस्कार The last king of Soctland का लागि Forest Whitaker र उत्कृस्ट अभिनेत्रीको पुरस्कार The Queen का लागि Helen Mirrenले जितेका छन। भारतिय मुल कि निर्देसक दीपा मेहताको क्यानेडीयन चलचित्र “वाटर”ले उत्कृस्ट बिदेशि भाषाको पुरस्कार पाउने चर्चा भएपनि जर्मनी चलचित्र – The Lives of Othersले उक्त पुरस्कार जितेको छ।
तिरहुत प्रमण्डल
भारतको बिहार प्रान्तमा गंगाको उत्तरको हिस्सा जसलाई तिरहुत क्षेत्र भनिन्थ्यो, तुर्क-अफगान शासन काल मा स्वतन्त्र प्रशासनिक एकाइ बनाईयो। ब्रिटिस भारतमा सन १९०८ मा जारी एक आदेश तहत तिरहुतलाई पटना देखि अलग गरी प्रमण्डल बनाईयो। बिहार राज्यको ९ प्रमण्डल मध्य सबै भन्दा ठूलो प्रमण्डल यही हो। यस अन्तर्गत ६ जिल्लाहरू निम्न छन:
१ मुजफ्फरपुर जिल्ला
२ पूर्वी चंपारण जिल्ला
३ पश्चिम चंपारण जिल्ला
४ सीतामढी जिल्ला
५ वैशाली जिल्ला
६ शिवहर जिल्ला
विद्युतीय प्रजातन्त्र
विद्यूतीय प्रजातन्त्र अर्थात् इ-डेमोक्रेसी प्रत्यक्ष प्रजातन्त्रको नमूना हो। ई डेमोक्रेसी (इलेक्ट्रोनिक र लोकतन्त्रदुई शब्दहरूको संयोजन)मा स्थानीय समुदायहरू, राज्यहरू / क्षेत्रहरू, देशहरू र विश्व स्तरमा राजनीतिक प्रक्रियाहरू भित्र " "सूचना र सञ्चार प्रौद्योगिकिहरू र रणनीतिहरूको प्रयोग हुन्छ। ." यस सन्दर्भमा नागरिक, मतदाताहरू,  राजनीतिक सङ्गठन,  मीडिया, निर्वाचित अधिकारी, सरकार  आदि प्रजातान्त्रिक पात्रहरू महत्त्वपूर्ण हुन्छन्।.
लोकतन्त्र जस्तै ई - लोकतन्त्रमा पनि आदर्श रूपमा एक प्रत्यक्ष लोकतन्त्र हुन्छ। व्यावहारिक रूपमा यसलाई लोकतन्त्रको सीमित रूपको एक प्रारम्भ मानिएको छ।
रमा एकादशी
हिन्दू धर्ममा एकादशीको व्रतले महत्त्वपूर्ण स्थान राख्दछ । प्रत्येक वर्ष चौबीस एकादशीहरू हुन्छन् भने अधिकमास अथवा मलमास परेको वर्ष यो संख्या बढेर २६ हुन जान्छ कार्तिक महिनाको कृष्ण पक्षमा पर्ने एकादशीको नाम रमा एकादशी हो । यस तिथिमा नेपाल र भारत लगायत विभिन्न मुलुकहरूमा बसोवास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले व्रत धारण गर्नुका साथै यसलाई एक पर्वको रूपमा मनाउने गर्दछन् ।
कथा
धर्मराज युधिष्ठिर भन्दछन् - हे भगवान! कार्तिक कृष्ण एकादशीको नाम के हो ? यसको विधि के हो ? यसलाई गर्नाले के फल मिल्दछ । त्यो तपाईँ विस्तारपूर्वक बताउनुहोस् । भगवान श्रीकृष्ण भन्दछन् - कार्तिक कृष्ण पक्षका एकादशीको नाम रमा एकादशी हो । यो ठुला-ठुला पापहरूको नाश गर्ने एकादशी हो । यसको माहात्म्य म तिमीलाई भन्छु, ध्यानपूर्वक सुन ।
स्नेहा श्रेष्ठ
पुरस्कार
उत्कृष्ट वर्ष खेलाडी
सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी :नेपाली महिला खेलाडीहरू
रमा एकादशी
कथा
हे राजन! प्राचीनकालमा मुचुकुन्द नामका एक राजा थिए । उनको देवराज इन्द्रसँग मित्रता थियो साथै यम, कुबेर, वरुण र विभीषण पनि उनका मित्र थिए । यि राजा ठुला धर्मात्मा, विष्णु भगवानका भक्त र न्यायका साथ राज गर्दथे । राजाकी एक कन्या थिइन्, कन्याको नाम चन्द्रभागा थियो । ति कन्याको विवाह चन्द्रसेनका पुत्र शोभनसँग भएको थियो । एक पटक शोभन ससुराली आए । त्यसै समय पुण्यदायिनी एकादशी (रमा एकादशी) पनि आउन लागेको थियो ।
व्रतको दिन नजिक आएपछि चन्द्रभागाको मनमा मेरा पति अत्यन्त दुर्बल छन् र मेरा पिताको आज्ञा अति कठोर छ भनेर अत्यन्त चिन्ता उत्पन्न भयो । दशमीका दिन राजाले ढोल पिटाए राज्य भरी एकादशीका दिन भोजन गर्नु हुन्न भनेर घोषणा गरेका थिए । ढोलको घोषणा सुन्दा शोभनलाई अत्यन्त चिन्ता भयो र आफ्नी पत्नीसँग भने- हे प्रिये! अब के गर्ने हो, म कसैगरी पनि भोक सहन गर्न सक्दैन । यस्तो उपाय गर जसले मेरो प्राण बाँच्न सकोस्, अन्यथा मेरो प्राण अवश्य जानेछ ।
एक पटक मुचुकुन्दका नगरमा बस्ने सोम शर्मा नामक एक ब्राह्मण तीर्थयात्रा गर्दै घूम्दा-घूम्दै त्यो ठाउँमा पुगे, उनले शोभनलाई राजाको जवाँई शोभन हो भनेर चिनेर नजिकै गए । शोभनले पनि उनलाई चिनेर आफ्नो आसनबाट उठेर उनको नजिकै आए र प्रणामादी गरेर कुशलका प्रश्न गरे । ब्राह्मणले भने- राजा मुचुकुन्द र तपाईँकी पत्नी कुशल छन् । नगरमा पनि सबै कुशल छन्, तर हे राजन! मलाई आश्चर्य लागेको छ । तपाईँ आफ्नो वृत्तान्त भन्नुहोस् यो सुन्दर नगर न कहिले देखिन्थ्यो, न सुनिन्थ्यो, यो तपाईँलाई कसरी प्राप्त भयो ।
शोभनले भने कार्तिक कृष्णका रमा एकादशीको व्रत गरेकाले मलाई यो नगर प्राप्त भयो, तर यो अस्थिर हो, यो स्थिर हुने उपाय गर्नुहोस् । ब्राह्मण भन्न लागे - हे राजन! यो स्थिर किन छैन र कसरी स्थिर हुन सक्छ है भन्नुहोस्, म अवश्यमेव त्यो उपाय गर्नेछु। मेरो यस कुरालाई तपाईँ मिथ्या न सम्झिनुहोस् शोभनले भने- मैले यो व्रत श्रद्धारहित भएर गरें अत: यो सबै अस्थिर छ । यदि तपाईँले मुचुकुन्दकी कन्या चन्द्रभागालाई यो सबै वृत्तान्त भन्नुभो भने यो स्थिर हुन सक्छ ।
चन्द्रभागा भन्न लागिन् हे विप्र! तिमी मलाई त्यहाँ लिएर जानुहोस्, मलाई पतिदेवका दर्शनको तीव्र लालसा छ । म आफुले गरेका पुण्यदे यस नगरलाई स्थिर बनाइ दिन्छु । तपाईँ यस्तो कार्य गर्नुहोस् जिसले उनको र हाम्रो मिलन होस् किनकी वियोगीलाई मिलाइ दिनु महान पु्ण्य हो । सोम शर्मा यो कुरा सुनेर चन्द्रभागालाई लिएर मन्दराचल पर्वत नजिकैको वामदेव ऋषिका आश्रममा गए । वामदेवजीले सबै कुरा सुनेर वेद मन्त्रहरूको उच्चारणले चन्द्रभागाको अभिषेक गरे । तब ऋषिका मन्त्रका प्रभाव र एकादशीको व्रतले चन्द्रभागाको शरीर दिव्य भयो र उनले दिव्य गति प्राप्त गरिन् ।
त्यस पछि निकै प्रसन्नताका साथ आफ्नो पतिका नजिकै गईन् । आफ्नी प्रिय पत्नीलाई आएको देखेर शोभन अति प्रसन्न भए । उनलाई बोलाएर आफ्नो बायाँ तर्फ बसाले । चन्द्रभागा भन्न लागिन्- हे प्राणनाथ! तपाईँ मेरो पुण्यलाई ग्रहण गर्नुहोस् । आफ्नो पिताका घरमा म आठ वर्षको उमेर देखि विधिपूर्वक एकादशीको व्रत श्रद्धापूर्वक गर्दै आएकी छु । यस पुण्यका प्रतापले तपाईँको यो नगर स्थिर हुनेछ तथा समस्त कर्महरूबाट युक्त भएर प्रलयका अन्तसम्म रहनेछ । यस प्रकार चन्द्रभागाले दिव्य आभू‍षणहरू र वस्त्रहरूले सुसज्जित भएर आफ्ने पतिका साथमा आनन्दपूर्वक रहन लागिन् ।
हे राजन! यो मैले रमा एकादशीको माहात्म्य भने, जो मनुष्य यस व्रतलाई धारण गर्दछन्, उनका ब्रह्महत्यादि समस्त पाप नष्ट हुन जान्छन् । कृष्ण पक्ष र शुक्ल पक्ष दुबै एका‍दशिहरू समान हुन्, यिनमा कुनै भेदभाव छैन । दुबैले समान फल दिन्छन् । जो मनुष्य यस माहात्म्यलाई पढ्छन् अथवा सुन्छन्, उनिहरू समस्त पापहरूबाट छूटेर विष्णुलोकलाई प्राप्त गर्दछन् ।
उद्देश्य
कार्तिक मासमा त प्रात: सूर्योदय भन्दा पूर्व उठ्ने, स्नान गर्ने र दानादि गर्ने विधान छ । यस कारण प्रात: उठेर केवल स्नान गर्नाले मात्र पनि मनुष्यलाई कैयों हजार यज्ञ गरेको फल मिल्दछ, यस मासमा गरिएका कुनै पनि व्रतको पुण्यफल हजारौं गुणा अधिक छन् । रमा एकादशी व्रतमा भगवान विष्णुका पूर्णावतार भगवानजीको केशव रूपको विधिवत धूप, दीप, नैवेद्य, पुष्प एवं मौसम अनुसारका फलहरूले पूजा गरिन्छ । व्रतमा एक समय फलाहार गर्नु पर्छ तथा आफ्नो अधिक भन्दा अधिक समय प्रभु भक्ति एवं हरिनाम संकीर्तनमा बिताउनु पर्छ । शास्त्रहरूमा विष्णुप्रिया तुलसीको महिमा अधिक छ यसैले व्रतमा तुलसी पूजन गर्नु र तुलसीको परिक्रमा गर्नु अति उत्तम हुन्छ । यस्तो गर्ने भक्तहरूमा प्रभु अपार कृपा गर्दछन् जसले उनका सबै मनोकामनाहरू सहजै पूर्ण हुन जान्छन् । उसो त कुनै पनि व्रतमा श्रद्धा र आस्था हुनु अति आवश्यक छ । भगवान सधैं आफ्ना भक्तहरूका पापहरू नाश गर्दछन् । यसैले कुनै पनि भक्त यदि अनायासमै कुनै शुभ कर्म गर्दछ भने प्रभु उसबाट पनि प्रसन्न भएर उसले गरेका पापहरूबाट मुक्त गरेर उसको उद्धार गरिदिन्छन् । जो भक्त प्रभुको भक्ति श्रद्धा र आस्थाका साथ गर्दछन् उनका सबै कष्टहरूको निवारण प्रभु अवश्य गर्दछन् किनकी यस दिन गरिएका पुण्य कर्ममा श्रद्धा, भक्ति एवं आस्थाले नै मनुष्यलाई स्थिर पुण्य फलको प्राप्ति हुनसक्छ ।
संयुक्त राज्य अमेरिका
संयुक्त राज्य अमेरिका, (सामान्यत: अमेरिका, यु.एस्.ए. वा यु.एस्.) संवैधानिक सङ्घीय गणतन्त्रमा आधारित उत्तर अमेरिका महादेशमा रहेको विश्वको चौथो ठूलो राष्ट्र हो। ५० वटा संवैधानिक राज्यमा बाँडिएको अमेरिकाको राजधानी वाशिङ्टन, डी.सी. हो। यहाँका अठ्चालीस राज्य प्रशान्त र आन्ध्र महासागरहरूको बीचमा मध्य उत्तर अमेरिकामा पर्दछन् जसको उत्तरमा क्यानाडा र दक्षिणमा मेक्सिको छ। बाँकी दुई मध्ये अलास्का सोही महादेशको उत्तरपश्चिममा पर्दछ जसको पूर्वमा क्यानाडा र पश्चिममा रुस रहेको छ। त्यसैगरी हवाइ राज्य भने मध्य प्रशान्त महासागरमा अवस्थित द्वीपमा पर्दछ । ९८ लाख वर्ग कि. मि.मा फैलिएको र ३१,७७,१२,००० जनसङ्ख्या भएको, संयुक्त राज्य अमेरिका, विश्वका बहुसांस्कृतिक देशहरूमध्ये एक हो।
पालेओ-आदिवासीहरू कम्तिमा १२,००० वर्ष पहिले उत्तर अमेरिकी मुख्य भूमिमा साइबेरियाबाट बसाइँ सरेका थिए, र उन्नत संस्कृतिहरू पछि देखा पर्न थाले। १६ औं शताब्दीको दौडान युरोपेली उपनिवेशवादीहरू आइपुग्दा यी उन्नत संस्कृतिहरू लगभग पूर्ण रूपमा घटिसकेका थिए।
संयुक्त राज्य द्वि-सदनात्मक व्यवस्थापिका सहित तीन फरक सरकारी अंग भएको संघीय गणतन्त्र हो। अमेरिका संयुक्त राष्ट्र संघ, विश्व बैंक, अन्तराष्ट्रिय मुद्रा कोष, अर्गनाइजेसन अफ अमेरिकन स्टेट्स, नेटो, र अन्य अन्तराष्ट्रिय संगठन हरूको संस्थापक सदस्य हो। यो संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदको स्थायी सदस्य पनि हो।
इतिहास
संयुक्त राज्य अमेरिकाको स्थापनाको आधिकारिक मिति ४ जुलाई १७७६ हो, जब द्वितीय महाद्विपीय कांग्रेसले १३ पृथकतावदी उपनिवेशिक राज्यहरूको प्रतिनिधि स्वरूप स्वतन्त्रताको घोषणापत्रमा हस्ताक्षर गरे। यद्यपि सन् १७८८ मा जब लेख संघ (आर्टिकल्स अफ कन्फिडिरेसन)को स्थानमा अमेरिकी संविधान ल्याइयो, सरकारको मूलभूत ढाँचामा धेरै परिवर्तन गरियो।
सरकारी राजधानी फिलाडेल्फियामा स्थानान्तरित हुनु भन्दा अगाडि, न्युयोर्क शहर एक वर्ष सम्म संघीय राजधानी थियो। १७९१मा , राज्यहरूले व्यक्तिगत स्वतन्त्रता र कानुनी सुरक्षाको सीमाको संघीय प्रतिबन्धलाई निषिद्ध गर्न अधिकार विधेयक लाई पारित गरे, संविधानमा दस संशोधन गरे। उत्तरी राज्यहरूले १७८० देखि १८०४को बीचमा दास प्रथामाथी प्रतिबन्ध लगाइयो तर दक्षिणी राज्यहरूमा यो प्रथा कायमै रह्यो। सन् १८०० मा नयाँ स्थापित सहर नया बसा वाशिंगटन डीसी संघीय सरकार र राष्ट्रको नयाँ राजधानी बन्यो।
राजनीतिक तथा प्रशाशनिक संरचना
संयुक्त राज्य अमेरिकामा ५० वटा राज्य रहेका छन् ।
राजधानी
अर्थतन्त्र
अमेरिका बिश्वको ठूलो अर्थतन्त्र भएको देश हो
स्वेता भारद्वाज
स्वेता भारद्वाज  एक भारतीय मोडल र भारतीय चलचित्र अभिनेत्री हुन् जुन तमिल चलचित्र र बलिउडमा आफ्नो अभिनय कार्यको लागि प्रसिद्ध छिन् । उनले आफ्नो अभिनयको सुरुवात हिन्ही चलचित्र मिसन इस्तानबुल (२००८)बाट गरेकी छिन् ।
जीवनी
स्वेताको जन्म दिल्लीमा भएको हो । उनले आफ्नो प्राथमिक र उच्च माध्यमिक शिक्षा दिल्लीबाट नै प्राप्त गरेकी हुन् ।
नील हिरा समाज
नील हीरा समाज ( बीडीएस ; अङ्ग्रेजी : ब्लु डायमण्ड सोसायटी ) नेपालमा सिमान्तकृत यौन अभिमुखिकरण, लैङ्गिक पहिचान र यौन विशेषताका व्यक्तिहरूमा पनि विशेष गरी तेस्रोलिङ्गी वर्गको हक अधिकारका निम्ति गैर-सरकारी संस्था हो । विविध लैङ्गिकता र यौनिकताका व्यक्तिहरू बिरूद्ध विद्यमान कानूनमा परिवर्तनको पक्षमा वकालत गर्न २००१ मा स्थापित भएको हो । नील हीरा समाजले विविध लैङ्गिका र यौनिकताका व्यक्तिहरूको निम्ति मैत्रीपूर्ण यौन स्वास्थ्य सम्बन्धी शिक्षा दिने, सरकारसँग वकालत गर्ने, युवाको कलात्मक अभिव्यक्तिलाई प्रोत्साहित गर्ने, र हिंसाको अभिलेख राख्ने लक्ष्य राखेको छ। यसको अर्को योगदान नेपालका विविध लैङ्गिकता र यौनिकताका व्यक्ति हरूलाई एचआईभी / एड्स पीडितहरूलाई हेरचाह, परामर्श र सेवाहरू प्रदान गर्नु हो।
नील हीरा समाज हाल कार्यकारी निर्देशक मनीषा ढकालको नेतृत्वमा रहेको छ र २०१३ सम्म यस संस्थाको स्थापना र नेतृत्व सुनिलबाबु पन्त र योगकार्ता सिद्धान्तहरूको बैठकमा उनन्तीस विज्ञहरु मध्ये एक जना गरेका थिए।
२००७ मा ब्लू डायमंड समाजको सबैभन्दा ठूलो उपलब्धी भयो जब सुनील बाबु पन्त र मानवअधिकारकर्मीहरूले नेपालको सर्वोच्च अदालतमा मुद्दा दायर गरे जसमा अदालतले एउटा फैसला सुनायो जसमा सरकारले एलजीबीटीका सदस्यहरूसँग स्पष्ट रूपमा भेदभाव गर्ने सबै कानूनहरू खारेज गर्न आदेश दियो। समुदाय अदालतले समलिङ्गि  विवाहलाई कानुनी मान्यताका लागि कानुन मस्यौदा बनाउन सरकारलाई आदेश पनि दियो। २०१५  मा, नेपालले नयाँ संविधानलाई अनुमोदन गर्‍यो जसले सबै लिंगकालाई समान अधिकारको ग्यारेन्टी दियो, यद्यपि कानूनको बाबजुद समुदायले अझै पनि विभेद र दुरुपयोगको सामना गरिरहेको छ र देशमा कम प्रतिनिधित्व गर्दछ।
२०१८ मा, नील हीरा समाजसँग हाल नेपालभर ७०० भन्दा बढी कर्मचारी र चालीस कार्यालयहरू छन्।  मुख्य कार्यालय काठमाडौँको धुम्बाराही उचाईमा अवस्थित छ।
दर्शनहरु
समाजको दृष्टिकोण भनेको त्यस्तो समाज निर्माण गर्नु हो जसले प्रत्येक यौन र लैंगिक अल्पसंख्यकलाई सम्मान र मूल्यवान् बनाउँदछ, जहाँ यौन र लैंगिक अल्पसंख्यक प्रत्येक व्यक्तिको समान अधिकार र विपरीत लिङ्गि, सिजेंडर व्यक्तिको समान मर्यादा हुन सक्छ र साथै यस्तो समाज जहाँ सबै यौन र लैंगिक अल्पसंख्यक छन्। आशा र समान अवसरहरू छन् ।
मेटी बस बिसौनी
नील हिरा समाज, काठमाडौँको कार्यालय अगाडीको बस बिसौनीलाई मेटी बस बिसौनीको परिचय पाएको छ । पहाडी समुदायहरूमा मेटी भन्नाले एक तेस्रोलिङ्गी समुदाय हो ।
विवादहरू
सन् २०१२ मा नील हिरा समाजलाई भ्रष्टाचारको आरोप लागेको थियो ।
आलोचनाहरू
केटलीन पन्तलाई नील हिरा समाजले तेस्रोलिङ्गी भनि पहिचान नगर्ने व्यक्तिलाई समेत तेस्रोलिङ्गी पहिचानमा गौरव गर्नुपर्छ भनि सम्झाउन खोजेको आरोप लागेको छ ।
गाई जात्रा
नील हिरा समाजले हरेक वर्ष गाई जात्राका दिनमा समलिंगी / तेस्रोलिङ्गी र्यालि आयोजना गर्दै आएको छ । यो र्यालिलाई गौरव यात्राका रूपमा पनि व्याख्या गरिएको पाइन्छ भने यो र्यालि कुनै छुट्टै आयोजना नभएर गाई जात्रा पर्वकै विस्तारित स्वरूप हो भन्ने पनि व्याख्या गरिन्छ ।
नेपालको दसौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०५८
दशौँ राष्ट्रिय जनगणना २०५८ नेपालको केन्द्रीय तथ्याङ्क विभागद्वारा गरिएको देशव्यापी गणना हो। जनगणना अनुसार, वि.सं. २०५८ (सन् २००१) मा नेपालको जनसङ्ख्या २,३१,५१,४२३ थियो। यो जनगणनामा हरेक जिल्ला भित्रमा शहरहरू र गाउँहरूमा जिल्ला तहबाट गाउँ विकास समिति तह सम्म गरिएको थियो। गणना गर्दा जनसङ्ख्याको आकार, घरधुरी, लिङ्ग, उमेर वितरण, जन्मस्थान, वैवाहिक स्थिति, वसोवासको किसिम, साक्षरता, धर्म, बोल्ने भाषाहरू, जात/समुदाय, आयको हिसाबले सक्रिय जनसङ्ख्या, शिक्षा, बच्चाको सङ्ख्या, रोजगारको स्थिति, र पेसा जस्ता विभिन्न विवरणहरू समेत सङ्कलन गरिएको थियो।
केउरेनीपानी
केउरेनीपानी भोजपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
महिन्द्र मल्ल
महिन्द्र मल्ल नेपालको इतिहासमा प्रजावत्सल (प्रजाले नखाएसम्म आफुले नखाने) मल्ल राजाको रूपमा चिनिएका राजा हुन। पिता नरेन्द्र मल्लको निधन पछि १६१७मा तत्कालिन कान्तिपुरका राजा भएका महिन्द्रको करिव १४ वर्ष कान्तिपुरमा शासन गरी विस १६३१ मा निधन भयो। यिनले प्रचलनमा ल्याएको चादीको मुद्रा हो, जसलाई "महेन्द्र मल्ली" भनिन्छ। यो प्रचलनमा ल्याउने सुझाव एक जोडा हास र एउटा सिकारी बाज उपहार पठाई दिल्लीका मुगल बादशाहलाई खुशी पारी यिनले पाएका थिए र त्यसको सटहीदर कायम गराएका थिए। त्यो कामबाट मुगल बादशाहको क्षेत्रमा पनि कान्तिपुरको चाँदीको मुद्राले उचित मान्यता पाउँदा त्यसको प्रचार प्रसार र प्रख्यात बढी भएको थियो। त्यहीँ मुद्राले तिब्बती बजारमा पनि मान्यता पाएको थियो किनभने तिब्बतमा टकमरी हुने चलन थिएन। घरेलु उद्योगलाई प्रोत्साहन दिने राजा यिनले दिल्लीसँग संझौता गरी विनिमय दर निश्चित गर्नुको साथै तिब्बतसंगको व्यापार पनि राम्रो बनाएका थिए। यिनले जुवा खेल्नेलाई दण्ड दिने व्यवस्था गरेका थिए। तलेजु मन्दिर निर्माण, स्वेत विनायक यात्राको चलन यिनले चलाएका थिए।
महिन्द्र मल्ललाई नेपाल भाषाका आदिकविका रूपमा लिइन्छ।
स्वतन्त्र तथा खुला स्रोत सफ्टवेयर
खुला एवं स्वतन्त्र सफ्टवेयर आफ्नो प्रयोगकर्तालाई कुनै पनि प्रायोजनकालागि उक्त सफ्टवेयर प्रयोग गर्न, सफ्टवेयरको श्रोत (Source Code) अध्ययन गर्न, आफ्नो कार्य वा आवश्यकता अनुसार उक्त सफ्टवेयरलाई परिवर्तन गर्ने तथा उक्त सफ्टवेयरको परिवर्तित वा अपरिवर्तित रूपलाई वितरण गर्ने स्वतन्त्रता र अधिकार प्रदान गर्ने सफ्टवेयर हुन् । अङ्ग्रेजी शब्द "Free" सँग यस सफ्टवेयरको नाम शाब्दिक रूपमा बाझ्न गएको हुदाँ, अन्योलको स्थिति हटाउन विभिन्न संस्था र मानिसले यस नामको सट्टामा अरु नाम प्रस्तावना गरेका छन्।
"खुल्ला श्रोत सफ्टवेयर", "Software Libre", "FLOSS (Free/Libre/Open Source Software)", "स्वतन्त्र तथा खुल्ला श्रोत सफ्टवेयर" आदि केही प्रचलित पर्यायहरू हुन। यी मध्ये सबै भन्दा प्रचलित नाम "खुल्ला श्रोत सफ्टवेयर" हो।
यी विभिन्न नामका प्रयोगकर्ताहरू मूलतः उस्तै अनुज्ञप्ति (license), सफ्टवेयर विकास ढाँचा लाई अभिव्यक्त गर्छन्, तर, रिचर्ड स्टलम्यानका अनुसार यी नामका प्रयोगकर्ताहरू यी नामहरूसँग गाँसिएको दर्शन/शास्त्र का अनुरूप फरक छन्। केही प्रयोगकर्ताहरूले "स्वतन्त्र (libre)" (स्वतन्त्र अभिव्यक्तिमा "स्वतन्त्र"को अस्तित्वजस्तो) वा "निःशुल्क (gratis)" (निःशुल्क बियरमा "निःशुल्क"को अस्तित्वजस्तो)को प्रयोग गरेर स्वतन्त्र शब्दसँग गाँसिने भ्रमपूर्ण स्थितिको निराकरण गर्दछन्। धेरैजसो यी नाम/शब्दहरू सफ्टवेयर स्वतन्त्रता अभियानको परिपेक्ष्यमा प्रयोग गरिन्छन् र बिस्तारै सामान्य प्रयोगमा आउन लागेका छन्। रिचर्ड स्टलम्यानले "FLOSS" र "स्वतन्त्र तथा खुल्ला श्रोत सफ्टवेयर"को प्रयोग "खुल्ला श्रोत सफ्टवेयर" र "स्वतन्त्र सफ्टवेयर"को जोड वा योजनको रूपमा भनेर दिन्छन्। दुबै पक्ष मध्ये अत्यावश्यक तवरले कुनैलाई नछानि प्रयोग गर्ने सल्लाह स्टलम्यानले दिन्छन् तर साथै "स्वतन्त्र सफ्टवेयर" पक्षलाई आत्मसाथ गर्ने तथा समर्थन गर्ने आग्रह पनि गर्दछन्।
इतिहास
सन् १९९०को प्रारम्भ देखि नै, स्वतन्त्र सफ्टवेयर समुदायमा वादविवाद भएदेखि, "स्वतन्त्र सफ्टवेयर" (अङ्ग्रेजीमा Free and Open Source Software र संक्षिप्तमा FOSS)को पर्यायवाची शब्दहरू प्रयोगमा आइसकेका थिए। "स्वतन्त्र सफ्टवेयर" भन्ने शब्द रिचर्ड स्टलम्यान (Richard Stallman) द्वारा १९८३मा स्वतन्त्र सफ्टवेयर अभियान शुरु गर्दा परिभाषित गरिएको थियो। स्वतन्त्र सफ्टवेयरको परिभाषाको अभिलेख जनवरी १९८९ देखि पाउन सकिन्छ।
"खुल्ला श्रोत सफ्टवेयर" भन्ने शब्दलाई "स्वतन्त्र सफ्टवेयर"को सट्टामा १९९८मा प्रस्तावित गरियो। पछि त्यसै वर्ष "खुल्ला श्रोत सफ्टवेयर" लाई "स्वतन्त्र सफ्टवेयर"को व्यापारिकरण पक्षको एक अभिन्न अंशको रूपमा अघि बढाउनका निम्ति "खुल्ला श्रोत पहल (Open Source Initiative)" भन्ने प्रतिष्ठानको स्थापना गरियो।
"Libre Software" भन्ने शब्दलाई पहिलो पल्ट युरोपियन कमिशनद्वारा ई.सं. २०००मा प्रयोग गरिएको थियो। "Libre" शब्दलाई फ्रान्सेली र स्पेनी भाषाबाट लिईएको हो र यस शब्दले अङ्ग्रेजी शब्द "Free" जस्तो अर्थमा "स्वतन्त्रता" र "निःशुल्क" का बीचमा भ्रामक स्थिति उत्पन्न गर्दैन।
"FLOSS" भन्ने शब्दको प्रयोग ई.सं. २००१मा रिशब अय्यर घोषद्वारा एक परियोजना संक्षेपको रूपमा "Free/Libre/Open Source Software" लाई उद्‌घृत गर्नका लागि गरिएको थियो। पछि त्यसै वर्ष युरोपियन कमिशनद्वारा त्यस विषयमा अध्ययनलाई अगाडि बढाउँदा प्रयोग गरिएको थियो। पछि "FOSS" भन्ने शब्दलाई नै "FLOSS"को ठाउँमा प्रयोग गर्न थालियो। "FOSS" भन्ने शब्दलाई पहिलो पटक "संयुक्त राष्ट्र अमेरिकाको रक्षा विभागमा स्वतन्त्र तथा खुल्ला श्रोत सफ्टवेयरको प्रयोग (Use of Free and Open Source Software (FOSS) in the U.S. Department of Defense)" भन्ने लेखमा उद्‌घृत गरिएको थियो।
"खुल्ला श्रोत सफ्टवेयर" भन्ने शब्दलाई "पालो अल्टो (Palo Alto)"मा आयोजना गरिएको नीति सम्बन्धि सत्रमा प्रयोग गरिएको थियो। उक्त सत्रमा टड एन्डरसन (Todd Anderson), ल्यारी अगस्टिन (Larry Augustin), जन हल (Jon Hall), स्याम अकम्यान (Sam Ockman), क्रीस्टाईन पीटरसन (Christine Peterson), तथा एरिक स. रेमण्ड (Eric S. Raymond) उपस्थित थिए। उक्त सत्रलाई नेटस्केप (Netscape)ले जनवरी १९९८मा न्याविगेटर (Navigator)को श्रोत मोजिल्ला परियोजना अन्तर्गत वितरण गर्ने घोषणाको प्रतिक्रियाको रूपमा आयोजना गरिएको थियो। उक्त घोषणाको लक्ष्य स्वतन्त्र सफ्टवेयरको व्यापारिक वा वाणिज्यिक खण्डमा ग्रहण एवं प्रयोगको वृद्धि गर्नु थियो।
"Libre Software"ले "Free" शब्दसँग गाँसिएको भ्रामकपूर्ण अवस्थालाई निर्मूल पार्न प्रयोग गरिन्थ्यो भने यसको तुलनामा "FLOSS" लाई प्रयोगकर्तालाई "स्वतन्त्र सफ्टवेयर" र "खुल्ला श्रोत सफ्टवेयर"को बिचमा कुन शब्दको प्रयोग उचित हुन्छ भन्ने वादविवादबाट मुक्ति प्रदान गर्नका प्रयोग गरियो। "Libre" शब्दमा "L"को प्रयोग "Free" शब्दसँग गाँसिएको भ्रमलाई निर्मूल पार्दै उक्त शब्दको अर्थ "निःशुल्क" नभएर "स्वतन्त्र" हो भन्ने जानकारी दिनका लागि गरियो।
"FLOSS" शब्दका प्रस्तावकहरूले यस शब्दलाई विभिन्न भाषाबाट लिइएका शब्दहरूको संक्षेपका रूपमा पनि उल्लेखित गरे; उदाहरणस्वरूप "F" पद अङ्ग्रेजीको "Free" वा जर्मनको "Frei", "L" पद फ्रान्सेली वा स्पेनी भाषाको "Libre", पोर्चुगलीको "livre", ईटालियनको "libero" जस्ता शब्दलाई प्रतिनिधित्व गर्नका निम्ति प्रयोग गरिएको उल्लेख गरिएको छ। तर यस शब्दलाई आधिकारिक, गैर-अङ्ग्रेजी, लेखहरूमा प्रयोग गरिदैन।
ई.सं. २००४को अन्त्य सम्म FLOSS शब्दलाई दक्षिणी अफ्रिका, स्पेन, र ब्राजिल जस्ता देशहरूको आधिकारिक अङ्ग्रेजी लेखहरूमा प्रयोग हुन थालिसकेको थियो।
गौण शब्द/पदहरू
FOSSलाई परिभाषित गर्ने तथा जानकारी दिने लेखिँदै गरेको बेलामा नै F/OSS भन्ने अर्को संक्षेप आइसकेको थियो। यो संक्षेप अमिगा कम्प्युटर खेलसँग सम्बद्ध युजनेट समाचारसमूह (Usenet Newgroup)मा आइसकेको थियो। अर्को संक्षेप OSS/FS हो तर यसको प्रयोग डेविड ए. ह्विलर (David A. Wheeler)को लेख बाहिर त्यति प्रयोगमा देखिँदैन।
रिचर्ड स्टलम्यानले "मुक्त सफ्टवेयर (unfettered software)" भन्ने शब्दलाई "स्वतन्त्र सफ्टवेयर"को सट्टामा प्रयोग गर्न सकिने उचित तथा अभ्रामक शब्द भनेर सुझाव दिएका छन् तर उक्त शब्दको प्रयोग गर्न आफूले कुनै प्रयास नगर्ने पनि बताएका छन् किनभने "स्वतन्त्र सफ्टवेयर" शब्दकै प्रयोगका लागि अथक प्रयास गरिसकिएको छ भन्ने उनको भनाइ रहेको छ।
अङ्ग्रेजी भाषा बोलिने ठाउँमा प्रयोग हुने केही गैर-अङ्ग्रेजी शब्दहरू
अङ्ग्रेजी भाषाको राम्रो प्रभाव भएको देश भारतमा "स्वतन्त्र सफ्टवेयर" र फिलिपिन्समा "मालायाम सफ्टवेयर (Malayam Software)" भन्ने शब्द प्रयोग गरिन्छ।
स्वामित्व
माथि उल्लेखित कुनै पनि शब्द वा संक्षेपलाई वा "स्वतन्त्र सफ्टवेयर" भन्ने शब्दलाई कसैले पनि ट्रेडमार्क (Trademark) गरेको छैन। खुल्ला श्रोत पहलका ब्रुश पेरेन्श (Bruce Perens)ले "खुल्ला श्रोत" भन्ने शब्दलाई खुल्ला श्रोत सफ्टवेयरको सेवा चिन्ह (Service Mark) का रूपमा संयुक्त राष्ट्र अमेरिकामा दर्ता गराउने प्रयास गरेका थिए तर ट्रेडमार्क गुणस्तर पूरा नगरेको पक्षमा उनको दरखास्तलाई खारेज गरिएको थियो। खुल्ला श्रोत पहल (OSI)ले "OSI Certified" भन्ने ट्रेडमार्क प्रयोग गर्दछ, तर आवश्यक कागजी कार्यवाही पूरा नगरेको हुनाले संयुक्त राष्ट्र अमेरिकाको प्याटेन्ट तथा ट्रेडमार्क शाखाले उक्त ट्रेडमार्कको दरखास्तलाई "छोडिएको (abandoned)" श्रेणीमा राखेको छ।