cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
डेभिड लुइस
अन्तर्राष्ट्रिय कार्यकाल
सन् २०१४ मा फिफाद्वारा ब्राजिलमा आयोजित सन् २०१४ फिफा विश्वकपमा लुइस राष्ट्रिय टोलीमा समावेश भएका थिए। उक्त प्रतियोगिता अन्तर्गत समूह चरणको खेलमा लुइसले राष्ट्रिय टोलीका लागि चिलेको विरुद्ध व्यक्तिगत पहिलो गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त खेल १-१ को बराबरीमा टुङ्गिएको थियो। २०१४ फिफा विश्वकपको सेमिफाइनल खेलमा लुइसले कोलम्बिया राष्ट्रिय फुटबल टोलीको विरुद्धमा ३२ मिटर टाढाबाट एक फ्रि किक प्रहार गरेका थिए भने उक्त फ्रि किकलाई उनले गोलमा परिणात गर्न सफल भएका थियो जसकारण ब्राजिलले कोलम्बियालाई २-१ गोल अन्तरले पराजित गर्न सफल भएको थियो। राष्ट्रिय टोलीका तात्कालिक कप्तानको अनुपस्थितिका कारण उनले पुनः राष्ट्रिय टोलीको नेतृत्व लिएका थिए भने दोएच्सलान्ड विरुद्धको सेमिफाइनल खेलमा ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोली ७-१ को फराकिलो गोल अन्तरले पराजित हुँदै उक्त प्रतियोगिताबाटै बाहिरिएको थियो भने तेस्रो स्थानका लागि आयोजित खेलमा पनि नेदरलन्द विरुद्धको खेलमा ब्राजिल राष्ट्रिय टोली ३-० गोल अन्तरले पराजित भएको थियो।
सन् २०१५ मा चिलेमा आयोजित कोपा अमेरिकम नामक एक फुटबल प्रतियोगिताका लागि लुइस राष्ट्रिय टोलका खेलाडीको रूपमा स्थपित भएका थिए तर उक्त प्रतियोगितामा ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोली क्वाटरफाइनलमा पाराग्वे विरुद्धको खेलमा पराजित हुँदै उक्त प्रतियोगिताबाटै बाहिरिएको थियो। सन् २०१५ नोभेम्बर १३ का दिन अर्जेन्टिनाको बोएनोस आइरेसमा आयोजित सन् २०१८ फिफा विश्वकप छनोट खेलमा उनले अर्जेन्टिना विरुद्धको खेलमा उनले पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय रातो कार्ड खाएका थिए। सन् २०१८ मा रूसमा आयोजित फिफा विश्वकपमा लुइसले राष्ट्रिय टोलबाट प्रतिस्पर्धा गरेका थिए।
क्लब
महादेशीय प्रतिस्पर्धामा युइएफए च्याम्पियन्स लिग, युरोपा लिग र युइएफए सुपर कप सहित
नयाँ सडकको गीत
नयाँ सडकको गीत प्रसिद्ध साहित्यकार रमेश विकल द्वारा लिखित प्रसिद्ध नेपाली कथा सङ्ग्रह हो।
सुमेनलिनाको किल्ला
"सुमेनलिनाको किल्ला" फिनल्यान्डमा रहेको विश्व सम्पदा क्षेत्र हो ।
त्रिभुवन राजपथ
नेपालको सबैभन्दा पुरानो यो राजपथले वीरगञ्ज र राजधानी काठमाडौंलाई जोडछ तर अत्यन्त बढी घुम्ती सडकहरू भएको यो राजमार्ग त्यति सहज मानिंदैन ।
हिग्स बोसोन
"'हिग्स बोसोन'"हरूलाई नै नेपालीमा ईश्वरीय कण भनिन्छ । यो कणको नाम पिटर हिग्सको नामबाट राखिएको हो जसले अरू वैज्ञानिकहरूको साथ १९६४ मा यस कणको अस्तित्वको बारेमा कुरा गरेका थिए । तर यसको आविस्कारको पुष्टि भने अहिले सम्म हुन सकेको छैन । वैज्ञानिकहरूले हिग्स बोसोन जस्तै कणको आविस्कार भएको मानेका छन् तर त्यो हिग्स बोसोन अर्थात् ईश्वरीय कण नै हो भन्ने पुष्टि भने गरेका छैनन् । हिग्स बोसोनलाई कणका द्रव्यमान वा भारका लागि जिम्मेदार मानिन्छ। प्रायः यसलाई अन्तिम मूलभूत कण मानिन्छ।
मूलकण के हो?
क्वाण्टम भौतिकीमा 'मूलकण' (fundamental particles) ऊर्जाको एउटा यस्तो एक्लो अतिसूक्ष्म बिन्दुलाई भनिन्छ, जसको, जहाँसम्म हामीलाई थाह छ, र कुनै घटक अथवा टुकुरा हुँदैन। त्यसलाई र अधिक खण्डित गर्न सकिंदैन। हिग्स-बोसोन परमाणु-संघटक तत्वहरूलाई भार प्रदान गर्ने ऊर्जाको त्यस रहस्यमय रूपलाई भनिन्छ, जसको अहिले पुष्टि भएको छैन। ठीक त्यस क्षणमा बनेको होला, जब ब्रह्माण्डको उत्पत्ति भएको थियो। हीलियमका प्रोटोन कणहरूलाई लगभग प्रकाशको झैं तेज गतिले आपसमा जुधाएर एक बिन्दुरूपमा त्यसै क्षणलाई दोस्रो पल्ट उत्पन्न गर्ने प्रयास गरिंदैछ।
सुनौली
सुनौली भन्नाले सुनौली स्थान लाई पनि जनाउँदछ, जुन भैरहवाबाट दक्षिणमा अवस्थित छ। यो नेपाल र भारतको सिमानामा पर्दछ।
हिग्स बोसोन
हिग्स-बोसोनको महत्त्व
हिग्स-बोसोनको खोज वास्तवमा यस प्रश्नको उत्तरको निम्ति खोज हो कि परमाणुमा निहित इलेक्ट्रोन, त्यसका प्रोटोनहरूको निर्माण गर्ने दुइ अप क्वार्क र एक डाउन क्वार्क, त्यसका न्यूट्रोनहरूको निर्माण गर्ने दुइ डाउन क्वार्क र एक अप क्वार्क र न्यूट्रोनका छरिनाले बन्ने भएको न्यूट्रीनोको जो अलग अलग द्रव्यमान छ, अथवा तिनका जो अलग अलग भार छन्, त्यो तिनलाई कहाँबाट प्राप्त हुन्छ।
एक ब्रिटिश वैज्ञानिक पीटर हिग्सले सन् १९६४मा यो परिकल्पना दिए कि परमाणुका यी आठ संघटक मूलकणहरूलाई तिनको भार एक विशेष बलक्षेत्रमा मिल्दछ। यस बलक्षेत्रलाई पछि हिग्स फील्ड भनेर जानियो। परमाणु विज्ञानका स्ट्याण्डर्ड मोडल अनुसार हिग्स फील्डका पनि विद्युत आवेशधारी र आवेशहीन भाग हुन्छन्।
सुनौली
सुनौली प्रसिद्ध साहित्यकार रमेश विकल द्वारा लिखित प्रसिद्ध नेपाली कृति हो।
पेताजाभेसी पुरानो चर्च
"पेताजाभेसी पुरानो चर्च" फिनल्यान्डमा रहेको विश्व सम्पदा क्षेत्र हो ।
सन् २०१२ को महाप्रलय
सन् २०१२को महाप्रलय पृथ्वीमा विध्वंसात्मक तथा रूपान्तरण गर्ने खालका घटनाहरू देखापर्नेछन भन्ने महाविनाश सम्बन्धि तर्कहरूको संयोजन हो ।  उक्त दिनलाई ५१२५ वर्ष लामो चक्रहुने प्राचिन अमेरिकी पात्रोको अन्त्यहुने दिनको रूपमा लिइएको छ । त्यस दिनमा पृथ्वीमा महाप्रलय आउने सम्भावना रहेको तथ्यलाई प्रमाणित गर्न विभिन्न खालका गणितीय सुत्र तथा ज्योतिषशास्त्रीय तर्क प्रस्तुत गरिएको भएपनि मुलधारका वैज्ञानिकहरू यसमा सहमत छैनन ।
सन् २०१२ डिसेम्बर २१मा प्रलय आएर पृथ्वी र पृथ्वीमा रहेका सम्पूर्ण सजीव तथा निर्जीव वस्तुहरूमा आध्यात्मिक तथा भौतिक रूपान्तरण हुने र महाविनाश पछि नयाँ युगको सुरुवात हुने भविश्यवाणी गरिएको छ । केहीले उक्त दिनलाई विश्वको अन्त्यको दिन वा विध्वंशको दिन पनि भनेका छन् । यस्तो भविश्यवाणी गर्नेहरूले सन् २०१२ डिसेम्बर २१मा आकाशगंगा तारापुञ्जको मध्य भागमा रहेको ब्ल्याक होल, सूर्य र पृथ्वी एउटै समानान्तर रेखामा पर्ने, सौर्य आँधीले प्रलय ल्याउने, पृथ्वीको ध्रुवहरू हेरफेर हुने, निबिरु नामक ग्रह आएर पृथ्वीमा ठोक्कीने जस्ता अनेकौँ भविश्यवाणी गरेका छन् ।
विश्वभर विभिन्न क्षेत्रमा कार्यरत वैज्ञानिकहरू सन् २०१२ डिसेम्बर २१मा पृथ्वीमा प्रलय आउने तर्कसँग सहमत छैनन् । लामो समयदेखि माया सभ्यताको अध्ययन गरिरहेका विद्वानहरू प्राचिन माया सभ्यताको हालसम्म प्राप्त कुनै पनि अवशेषहरूमा महाप्रलयको बारेमा वर्णन नगरिएको तथ्य अघि सार्छन । हाल प्रयोगमा रहेका पात्रोहरूको चक्र ३६५ दिनमा सकिए जस्तै माया सभ्यताको पात्रो ५१२५ वर्ष लामो चक्र पूरा भएको हुनाले यसले कुनै विध्वंशको सङ्केत नगर्ने तर्क उनीहरूको छ । अन्तरीक्ष वैज्ञानिकहरू र अन्य वैज्ञानिकहरूले सन् २०१२ डिसेम्बर २१लाई विध्वंशको दिन मान्न अस्विकार गरेकाछन । उनीहरूले यस्तो अफवाहलाई सामान्य अनुसन्धानबाट नै गलत साबित गर्न सकिने हुनाले यसलाई छद्मविज्ञानको संज्ञा दिएकाछन । यस्तो अफवाहले जैविक विविधतामा आएको ह्रास र तापक्रम वृद्धि जस्ता महत्त्वपूर्ण बिषयबाट विश्वको ध्यान भंग गरेको आरोप वैज्ञानिकहरूले लगाएका छन ।
माया क्यालेन्डर
अमेरिकामा युरोपेली मानिस पुग्नुभन्दा पहिला एउटा प्राचिन पात्रो प्रयोग गरिन्थ्यो । मेक्सिकोका प्राचिन ओल्मेक सभ्यताका मानिसले आविस्कार गरेको भए पनि पछिल्लो समयमा माया सभ्यताका मानिसहरूले प्रयोग गरेका हुनाले यसलाई माया क्यालेन्डर भनेर चिनियो । उक्त पात्रो वर्षै पिच्छे दोहोरिने नभएर ५,१२५ वर्ष लामो चक्र भएको पात्रो थियो । त्यसैले यसलाई प्राचिन अमेरिकाको लामो गणनावाला पात्रो (मेसोअमेरिकन लङ काउण्ट क्यालेन्डर) पनि भनिन्छ । अनुसन्धानबाट प्राप्त तथ्यहरूका अनुसार सन् २०१२ डिसेम्बर २१ उक्त पात्रोको एक चक्र (१३ बक्तुन) पूरा हुने दिन हो । मध्य अमेरिकामा युरोपेलीहरूको साम्राज्य विस्तारहुनु भन्दा पहिलादेखि विभिन्न स्थानमा कुँदिएका तथा लेखिएका माया सभ्यताका धेरै सामग्रीहरू हालसम्म विद्यमान छन । माया सभ्यताका मानिसहरूले प्रयोग गरेका प्राचिन लिपीको अत्याधिक मात्रामा अध्ययन भइसकेको छ । हाल माया सभ्यताका मानिसमा प्रचलनमा रहेको पात्रो २६० दिनको भए पनि, प्राचिन पात्रो चक्रीय (एक वर्ष पछि दोहोरिने) नभएर निरन्तर अघि बढ्ने खालको थियो । उक्त पात्रोमा २०:२० दिनको एक ‘उइनल’, १८ उइनल (३६० दिन)को एक ‘तुन’, २० तुनको एक ‘कतुन’, २० कतुन (१४४,००० दिन वा लगभग ३९४ वर्ष)को एक बक्तुन हुन्छ । यसरी माया पात्रो अनुसार ८.३.२.१०.१५ भन्नाले ८ बक्तुन, ३ कतुन, २ तुन, १०उइनल र १५ दिन हुन्छ ।
महाविनाश
माया ग्रन्थहरूमा विश्वको आयुको बारेमा अत्याधिक मात्रामा वर्णन गरिएको पाइन्छ, तर यिनीहरूमा तथ्यहरूलाई विभिन्न तरिकाबाट विश्लेषण गर्न सकिने गरी बङ्ग्याइएको छ । ग्वाटेमालामा प्रचलित विश्वको उत्पतिको बारेमा गरिएका वर्णनहरूको सङ्ग्रह गरिएको  ग्रन्थ पोपोल वुजका अनुसार हामी चौथो विश्वमा रहेका छौं । उक्त ग्रन्थका अनुसार देवताहरूले पृथ्वीको सृजना गर्नुभन्दा पहिला तीनवटा असफल विश्वको निर्माण गरेका थिए, उनीहरूको चौथो निर्माण सफल भएपछि यसमा मानव समुदाय राखिएको थियो । माया पात्रोका अनुसार १३ बक्तुन (लगभग ५,१२५ वर्ष) पूरा भएपछि पृथ्वीभन्दा अघिल्लो विश्व ध्वस्त भएको थियो ।  हालको माया पात्रो तेस्रो विश्व ध्वस्त भएर चौथो विश्व सुरुहुँदाबाट गणना भएको हो, जुन समय ११ अगष्ट ३,११४ बिसीसँग समान हुन्छ ।  यसको मतलब चौथो विश्व (पृथ्वी) पनि १३ बक्तुन अर्थात १३.०.०.०.०, २१ डिसेम्बर २०१२मा ध्वस्त हुनेछ । माया सभ्यताका विशेषज्ञ ‘मउद वर्सेष्टर मकेम्सन’ले १३ बक्तुन पूरा हुनु माया सभ्यताका लागि अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण घटना हुने कुरा उल्लेख गरेका छन् । सन् १९६६मा ‘माइकल डी. कोए'ले आफ्नो पुस्तक ‘द माया’मा ‘‘ १३ बक्तुनको अन्तिम दिनमा अर्मागेडन(भयानक युद्ध)ले सम्पूर्ण रूपले कमजोर भएका मानव समुदाय र सम्पूर्ण सृष्टिलाई ध्वस्त पार्नेछ ...यसरी लामो गणना भएको माया पात्रोको महाचक्र पूरा हुने त्यस दिन (डिसेम्बर २१)मा वर्तमान ब्रम्हाण्ड ध्वस्त पारिनेछ ।
विरोध
अमेरिकी पुरतत्वविद, मानवशास्त्री, अभिलेख शास्त्री तथा लेखक माइकल डी. कोएले गरेको व्याख्या सन् १९९० पश्चात अन्य लेखकहरूले समेत अनुशरण गरे । अर्को तर्फ अन्य अनुशन्धानकर्ताहरूले माया क्यालेन्डरको १३ बक्तुनको अन्त्य अन्य नयाँवर्ष जस्तै उत्सव मनाउने काराण हुने उल्लेख गरेका छन् । यसले पात्रोको अन्त्य भएको सङ्केत गर्दैन । माया सभ्यताको गहिरो अध्ययन गरेका विद्वान ‘मार्क भान स्टोन’का अनुसार माया वा एज्टेक वा प्राचिन अमेरिकन कुनै पनि ग्रन्थहरूमा सन् २०१२मा आकस्मिक तथा ठूलो परिवर्तन हुने सम्भावनाका बारेमा चर्चा गरिएको छैन । यो महाचक्रको अन्त्यको कहानी पूर्ण रूपमा आधुनिक आविश्कार हो भन्ने उनको धारणा रहेको छ । सन् १९९०मा माया सभ्यताविद लिण्डा स्चिल र डेभिड फ्रेइडेलले मायाका कुनै पनि ग्रन्थ तथा प्राचिन अवशेषहरूमा, धेरैले उल्लेख गरेअनुसारको सृष्टिको अन्त्यलाई स्वीकार नगरिएको धारणा प्रस्तुत गरे । अमेरिकामा रहेको ल्याटिन अमेरिकी कला र पुरातत्व विज्ञान संग्राहलय ‘फ्लोरिडा म्युजियम अफ नेचुरल हिस्ट्री’की संरक्षक सुसान मिलब्राथका भन्छिन् ‘‘हामीसँग अहिलेसम्म माया समुदायका मानिसहरूले सन् २०१२मा विश्व ध्वस्त हुन्छ भनेर भविश्यवाणी गरेको कुनै तथ्य वा प्रमाण छैन ।’’ फाउण्डेसन फर द एड्भान्समेन्ट अफ मेसोअमेरिकन स्टडिजकी कार्यकारी निर्देशक सान्द्रा नोवेलका अनुसार ‘प्राचिन माया समुदायका लागि यो पूर्णचक्र पूरा हुनु ठूलो उत्सव हुने थियो ।’ उनी थप्छिन— ‘सन् २०१२को महाविनाश’ पूर्ण रूपमा मानिसलाई धोखा दिएर पैसा कमाउन रचिएको षड्यन्त्र हो । ‘त्यस पछि अर्को चक्र सुरु हुनेछ’–मध्य अमेरिकी अनुसन्धान संस्था ट्युलान विश्वविद्यालयका निर्देशक ई. विलिज एन्ड्रयुज भीले भनेका छन् । उनी थप्छन–‘हामीलाई थाहा छ माया समुदायका मानिसहरूले यसभन्दा अगाडि पनि अर्को चक्र रहेको विस्वास गर्दथे, त्यसैले यो पछि पनि अर्को चक्र सुरुहुन्छ भन्ने कुरालाई उनीहरूले नकार्दैनन् ।’ उत्तरी ग्वाटेमालाको जुल्तुन भन्ने स्थानमा फेलापरेको अर्को नयाँ पात्रोको अनुसन्धान पश्चात एक पुरातत्वविदले भनेका छन– ‘‘एक माया भविश्यवेत्ताले अब ७,००० वर्षसम्म विश्वको अस्तित्व रहने अनुमान गरेका थिए, सम्पुर्ण वस्तुहरू बिल्कुल यस्तै रहने छन । हामी अन्त्यको पर्खाइमा रहने छौं । माया समुदायका मानिसहरू विश्व परिवर्तन हुदैन भन्ने कुरामा आश्वस्त हुन चाहन्थे । यो पूर्ण रूपमा फरक मानसिकता भयो । ग्वाटेमालामा रहेका माया सभ्यताका प्रतिनिधिहरूले १३ बक्तुनको समाप्ति नै पृथ्वीको अन्त्य हो भन्ने कुरालाई पूर्ण रूप अस्वीकार गरेकाछन । एक आदिवासी समुदाय सम्बन्धी काम गर्ने संस्थाका अध्यक्ष रिकार्डो क्याजसले पात्रोको समाप्तिले मानव समुदायको अन्त्य नभइ मानव विवेकमा परिवर्तनको प्रतिनिधित्व गर्ने बताएका छन् ।
निबिरु ग्रह
निबिरु ग्रह ठोक्किने सम्भाव्यतालाई पनि नासाले इन्कार गरेको छ । 'यदि निबिरु ग्रह छ र त्यो पृथ्वीतर्फ आइरहेको हो भने त्यसलाई हामीले धेरै पहिल्यै देखिसकेका हुने थियौं,' मोरिसनको भनाइ छ, 'यदि कुनै कारणले यो ग्रह अदृश्य छ भने हामी त्यसको प्रभाव कुनै न कुनै छिमेकीका ग्रहहरूमा देखिसक्ने थियौं । निबिरु, पृथ्वी जत्रै छ भन्छन यदि पृथ्वी जत्रो ग्रह हाम्रो सौर्य मण्डलमा प्रवेस गर्यो भने त्यसको गुरुत्वाकर्षणले सबै ग्रहको स्थान परिवर्तन गरिदिने थियो । तर अहिलेसम्म त्यस्तो कुनै परिवर्तन देखिएको छैन । खास गरी मङ्गल ग्रहमा रहेको अन्तरीक्ष यानसँग सम्पर्क गर्दा मंगलग्रह र पृथ्वीको दुरी हामी दिन दिनै नाप्ने गर्छौं । 'सर्वसाधारणमा आतंक फैलिने आशंकामा नासाले सूचना लुकाइरहेको छ/छैन भन्ने प्रश्नमा नासाका अर्का वैज्ञानिक डा योम्यान्स डानले सटिक जवाफ दिएका छन्, 'हामीले लुकाएको भए पनि हरेक रात आकाश हेरिरहेका हजारौं खगोलविद्हरूले समेत लुकाए त?'
जोन उड
जोन उडले माइक्रोसफ्टदेखि बाहुनडाँडासम्म र ज्याक द याक, विथ बुक अन हिज ब्याक नामक दुई पुस्तक पनि लेखेका छन्।
पहिलो कर्णाली प्रदेश सभा
कर्णाली प्रदेशको पहिलो प्रदेश सभा वि.सं. २०७४ माघ २१ मा गठन भएको थियो। वि.सं. २०७४ मा कर्णाली प्रदेश सभा निर्वाचन सम्पन्न भएपछि यो सभाको गठन भएको थियो। कर्णाली प्रदेश सभामा ४० सदस्य निर्वाचित भएका थिए, जसमध्ये २४ प्रत्यक्ष निर्वाचनबाट र १६ जना समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणालीबाट निर्वाचित भएका थिए। यो सभाको अवधि वि.सं. २०७४ माघ २१ मा सुरु भएर वि.सं. २०७९ असोज १ मा समाप्त भएको थियो। सभाको कार्यकालमा नेकपा (माओवादी केन्द्र)बाट महेन्द्रबहादुर शाही र नेपाली कांग्रेसका जीवनबहादुर शाहीले मुख्यमन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। यो सभाको सभामुखमा राजबहादुर शाही र उपसभामुखमा पुष्पा घर्ती (विष्ट) रहेका थिए।
एखाबु
एखाबु नेपालको मेची अञ्चलको ताप्लेजुङ जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति हो।
रापक
रापक भनेको रापलाइ कैद गरी रापमा खाने कुरा रपाएर पकाउँने संरचना अथवा साधन हो । सुरुवाती समयमा अधिकांस सार्न मील्ने रापक माटो या धातु बाट बनेका ठुला भाँडा नै हुन्थे जहाँ रापलाइ थुनिन्थ्यो भने,सार्न नमिल्ने रापक चाँही खाने कुरा राख्ने र झिक्ने सानो प्वाल राखी वरीपरीबाट रापलाइ उम्कन नदीने कक्ष बनाइ त्यसभीत्र अागो बाली पकाइने संरचनाका हुन्थे । यस्ता रापकमा राप उत्पन्न गर्न दाउरा,कोइला प्रयोग हुन्थे । हिजो अाज भने सबै रापकहरू सार्न मिल्ने नै हुँन्छन । घरयासी प्रयोजनका लागि बनेका रापक तुलनात्मक रूपमा हलुका हुँन्छन भने व्यवसायीक वा अाैद्योगीक रापकहरू भारी हुन्छन । त्यस्तै अाधुनिक रापकका ताप श्रोत या त प्राकृतिक द्रव्य-वायु या त बिजुलि हुँनेगर्छन । पछिल्लो समयमा बिजुलिको तापमा अाधारित रापक नै बढी प्रचलित देखिन्छन ।
शिवदेव प्रथम
शिवदेव प्रथम लिच्छवी वंशका एक राजा थिए जसले नेपालमा लगभग सन् ५९० देखि ६०५ सम्म शासन गरे उनी मानदेव द्वितीयका छोरा थिए र कैलाशकुट भवन भनिने नौ तले दरबारमा बस्थे।
सन् ५९८ मा, एक सामन्ती शासक, अम्शुवर्मा, जो वैश्य वंशका थिए, एक प्रभावशाली अधिकारीको पदमा पुगे र महाराजाधिराजको उपाधि ग्रहण गरे। अम्शुवर्माको उदयको प्रतिरोध गर्नुको सट्टा, उनले आफ्नी छोरीको विवाह उनीसँग गरे। उनको मृत्युपछि उनका ज्वाइँ अम्शुवर्मा राजा भए।
छालासुक्वा डाडा
छालासुक्वा डाडा पाँचथर जिल्लाको आङसराङ्ग गाउँ विकास समितिमा पर्ने अग्लो डाडा हो । यो डाडा किराँत लिम्बू जातिको धार्मिक तथा ऐतिहासिक स्थल पनि हो । किराँत तथा लिम्बू जातिले विभिन्न अवसरमा नाच्ने गरेको लोकपि्रय च्याब्रूङ नाच (ढोल नाच)को इतिहासमा यो डाडामा छाला सुकाएको भनाइ रहेको छ ।
ब्रान्डी रोड्स
ब्र्यान्डी अलेक्सिस रुनल्स (जन्म: २३ जुन १९८३) एक अमेरिकी व्यावसायिक महिला कुस्ती खेलाडी तथा कार्यक्रम प्रस्तोता हुन्।
बाल्यकाल
ब्रान्डी अलेक्सिस रिडको जन्म अमेरिकाको मिचिगन स्थित केन्टोनमा भएको थियो। उनको जेसन रिड नामक एक जेठा दाई रहेका छन्। उनले चार वर्षको उमेरदेखि स्केट खेल खेल्न सुरु गरेकी थिइन् भने उनी पुरा १७ वर्षसम्म स्केटरको रूपमा काग गरेकी थिइन् भने पछि उनले त्यस खेललाई त्याग्दै पत्रकारिता तर्फ ध्यान दिने हिसाबले पत्रकारिता सुरु गरेकी थिइन्। रिडले मिचिगन विश्वविद्यालयबाट पूर्ण छात्रवृत्तिमा स्नातकोत्तर गरेकी थिइन्। उनले पछि समाचार दाताको रूपमा पनि काम गर्न सुरु गरेकी थिइन् भने त्यसपछि उनले फ्लोरिडाको मियामीमा मोडलको रूपमा आफूलाई स्थापित गराउन सफल भएकी थिइन्। रिडले मियामीमा छँदा मियामी विश्वविद्यालय मार्फत पत्रकारितामा विषयमा स्नातकोत्तर गरेकी थिइन्।
डब्ल्युडब्ल्युई (सन् २०११)
रिडले डब्ल्युडब्ल्युईमा कुस्ती खेल्न सुरु गर्नुअघि उनले एक मोडलको रूपमा काम गरेकी थिइन् भने स्नातकोत्तर उतिर्ण भएपछि उनले सन् २०११ मा डब्ल्युडब्ल्युईको प्रशिक्षण केन्द्रमा भर्ना भएकी थिइन्। सन् २०११ मार्च महिनामा रिडले डब्ल्युडब्ल्युईसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन् भने त्यसपछि उनले डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र फ्लोरिड च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा कुस्ती खेल्न सुरु गरेकी थिइन्। त्यसको एक महिना पश्चात् उनी आफ्नो रिङ नमम ब्र्यान्डीको रूपमा देखा पर्न सुरु गरेकी थिइन्। सन् २०११ मे १२ देखि उनले सुपरस्टार नामक एक साप्ताहिक कुस्ती कार्यक्रममा रिङ उद्घोषकको रूपमा काम गरेकी थिइन्। जुलाई ११ देखि रिडले डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीमा रिङ उद्घोषकको पद सम्हालेकी थिइन्। जुलाई १५ तथा नोभेम्बर ११ का दिन आयोजित स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा उनले रिङ उद्घोषकको रूपमा काम गरेकी थिइन्। उनले जुलाई १६ का दिन आयोजित एक वार्षिक कुस्ती कार्यक्रममा उनले उक्त पदोन्नतिका लागि पहिलो आधिकारिक खेल खेलेकी थिइन् जहाँ उनले एक महिला ब्याटल रोयलमा भाग लिएकी थिइन् तर उक्त खेल भने सोनियाले जितेकी थिइन्। सन् २०११ को डिसेम्बरमा रिडको डब्ल्युडब्ल्युईसँगको आवद्ध पत्रको समय सकिएसँगै उनी डब्ल्युडब्ल्युईबाट स्थानान्तरण भएकी थिइन्।
डब्ल्युडब्ल्युईमा फिर्ता (सन् २०१३–२०१६)
सन् २०१३ मा रोड्सले आफ्नो व्यक्तिगत टुइटर खाता मार्फत डब्ल्युडब्ल्युईमा फिर्ता हुने जानकारी दिएकी थिइन् भने उनी उक्त पदोन्नतिमा फिर्ता भएपछि उनको रिङ नाम एडनमा छोटाइएको थियो। उनी डब्ल्युडब्ल्युईमा फिर्ता भएपछि पुनः रिङ उद्घोषको रूपमा काम गरेकी थिइन्। सन् २०१४ को अक्टोबरदेखि उनी नियमितले नियमित रूपमा रिङ उद्घोषक तथा पर्दा पछाडि कुस्ती खेलाडीहरूको अन्तर्वाता लिने काम गरेकी थिइन्। सन् २०१५ को अप्रिलमा आयोजित रेसलमेनियाको ३१औँ श्रृङ्खलामा उनले ठूलो पर्दामा पनि रिङ उद्घोषकको रूपमा काम गरेकी थिइन् भने उनले त्यसपछि डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्यकार्यक्षत्र रमा पनि रिङ उद्घोषकको रूपमा काम गरेकी थिइन्। सन् २०१६ मे २४ का दिन उनको डब्ल्युडब्ल्युईसँगको आवद्ध पत्रको समय समाप्त भएको थियो।
स्वतन्त्र सर्किट (सन् २०१६–२०१९)
सन् २०१६ जुन ३ का दिन यो घोषणा गरिएको थियो कि रोड्स उनको श्रीमान कोडी रोड्सको साथ दिँदै माइक बेनेट विरुद्ध २६ अगष्टका दिन म्यासाच्युसेट्समा आयोजित "रेसलिङ अन्डर द स्टार्स" कार्यक्रममा भाग लिने जानकारी गराएको थियो। अक्टुबर १० मा यो घोषणा गरिएको थियो कि रोड्सले अक्टोबर १५ का दिन आजोजित प्रो रेस्लिङ म्याजिक नामक एक कुस्ती कार्यक्रममा जोर्डन ग्रेसको विरुद्धमा खेल खेल्न जानकारी गराइएको थियो।
टोटल नन् स्टप एक्सन रेस्लिङ/इम्प्याक्ट रेस्लिङ (सन् २०१६–२०१७)
सन् २०१६ सेप्टेम्बर १६ का दिन टिएमजेटले जानकारी दिए अनुसार रोड्स डब्ल्युडब्ल्युईबाट टिएनएमा आवद्ध हुन लागेको जानकारी दिएको थियो भने त्यसको तीन दिन पछि उनले उक्त पदोन्नतिसँगको आवदेध पत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन्। टोटल नन् स्टप एक्सन रेस्लिङ द्वारा आयोजित बाउन्ड फर ग्लोरी नामक एक वार्षिक कुस्ती कार्यक्रममा रोड्सले उनको श्रीमान कोडी रोड्सको साथ उक्त पदोन्नतिका लागि पहिलो खेल खेलेकी थिइन् भने उनीहरू दुईले माइक र मरियाको जोडीलाई आक्रमण गरेका थिए जसकारण उनीहरूको बीच द्वन्द्वको सुरुवात भएको थियो। सन् २०१६ अक्टोबर २८ का दिन आयोजित इम्प्याक्ट रेस्लिङको एक श्रृङ्खलामा ब्र्यान्डीले उक्त पदोन्नतिका लागि पहिलो खेल खेलेकी थिइन् जहाँ केडी रोड्स र उनको सामना मरिया र माइक बेनेटक‍ साथ एक मिश्रति ट्याग टिम आयोजना भएको थियो। सन् २०१७ फेब्रुअरी १६ का दिन आयोजित इम्प्याक्ट रेस्लिङको एक श्रृङ्खलामा ब्र्यान्डी र मुसको टोलीले डिकेलाई (क्रेजी स्टिभ र रोज मेरी) एक मिश्रति ट्याग टिम खेलमा पराजित गर्न सफल भएका थिए। सन् २०१७ फेब्रुअरी २३ का दिन आयोजि इम्प्याक्ट रेस्लिङको एक श्रृङ्खलममा ब्र्यान्डी रोड्सका श्रीमान कोडीले मुसलाई आक्रमण गरेका थिए जसकारण उनीहरूको बीच द्वन्द्वको सुरुवात भएको थियो। सन् २०१७ अप्रिल ६ का दिन आयोजित इम्प्याक्ट रेस्लिङको एक श्रृङ्खलामा रोड्सले रोजमेरीको नकआउट्स उपाधिका लागि पहिलो दावेदार बन्नका लागि महिला गनलेट खेलमा भाग लिएकी थिइन् तर उक्त खेल भने ओडिबीले जितेकी थिइन्। रोड्सले पछि इम्प्याक्ट रेस्लिङमा पनि कुस्ती खेलहरू खेल्न बन्द गरेकी थिइन् जसकारण उनी अन्य कुस्ती पदोन्नतिमा सरुवा भएकी थिइन्।
रिङ अफ अनर (सन् २०१७–२०१८)
सन् २०१७ जुलाई २९ का दिन आयोजित रिङ अफ अनर नामक कुस्तीको एक पदोन्नतिमा रोड्सले उनको पहिलो खेल खेलेकी थिइन् जुन खेल उत्तर क्यारोलिनाको क्याराबस अरिनामा आयोजना गरिएको थियो। उनले उक्त पदोन्नति अन्तर्गत सुमी सकाईसँग सहकार्य गर्दै जेनी रोज र मेन्डी लियोनको विरुद्धमा खेल खेलेकी थिइन्। सन् २०१६ डिसेम्बर २ का दिन आयोजित रिङ अफ अनरको एक श्रृङ्खलामा कोडी रोड्सको सामना जे लिथलसँग भएको थियो जहाँ ब्र्यान्डी पनि त्यहाँ उपस्थित भएकी थिइन्।
अल एलिट रेस्लिङ (सन् २०१९–हाल)
सन् २०१९ मा कोडी रोड्स, केनी ओमेगा तथा अन्य कुस्ती खेलाडीहरूले अल एलिच रेस्लिङ नामक एक कुस्ती पदोन्नतिको सुरुवात गरेका थिए जहाँको ब्र्यान्डी रोड्स प्रमुख अधिकृत बनेकी थिइन्। सन् २०१९ मे २० का दिन रोड्सले उक्त पदोन्नतिका लागि एक ट्रिपल थ्रेट खेलको आयोजना गरेकी थिइन् जहाँ ब्रिट बेकर, नियला रोज र काइली रे समावेश थिए भने उनले उक्त खेलमा रोड्सले असम कङ नामक एक महिला कुस्ती खेलाडीलाई पनि समाजेश गराएकी थिइन् तर उक्त खेल बेकरले जित्न सफल भएकी थिइन्।  रोड्सले एइडब्ल्यू कुस्ती पदोन्नतिमा लागि पहिलो खेल सन् २०१९ जुलाई १३ का दिन एलीका विरुद्ध खेलेकी थिइन् जहाँ उनले असम कङको अवरोधका कारण खेल जित्न सफल भएकी थिइन्।
अन्य सञ्चार माध्यम
रोड्स केएफसी, म्याक्सिम र बुडवेजरका लागि निर्माण गरिएका राष्ट्रिय विज्ञापनहरूमा समावेश भएकी थिइन्। सन् २०१७ नोभेम्बर २ का दिन रोड्सले इ! टेलिभिजन द्वारा प्रसारण गरिने वेज एट्लान्ट नामक एक कार्यक्रमको मुख्य पात्रको रूपमा स्थापित भएकी थिइन्। सन् २०१५ अप्रिलमा आयोजित रेसलमेनियाको ३१औँ श्रृङ्खलामा उनले एक उद्घोषको रूपमा काम गरेकी थिइन् जसकारण डब्ल्युडब्ल्युईद्वारा आयोजित सबैभन्दा ठूलो वार्षिक कार्यक्रम रेसलमेनियामा उद्घोषकको रूपमा काग गर्ने उनी पहिलो अफ्रिकी अमेरिकी महिला बनेकी थिइन्। सन् २०१८ मा उनी रेसल किङ्डममा पनि देखा परेकी थिइन्। हाल उनी एइडब्ल्यूको प्रमुख अधिकृत हुन् जसकारण उनी उत्तर अमेरिकी कुस्ती पदोन्नतिमा प्रमुख अधिकृत बन्ने उनी पहिलो अफ्रिकी अमेरिकी महिला बनेकी थिइन्। सन् २०१३ सेप्टेम्बरमा उनले डब्ल्युडब्ल्युई तथा अन्य कुस्ती पदोन्नतिका लागि आफ्नो कार्यकाल निर्धारित गरिसकेका केडी रोड्ससँग विवहा गरेकी थिइन्।
सफरानबोलुको सहर
डिभरिगिको महान मस्जिद र अस्पताल टर्कीमा रहेको विश्व सम्पदा क्षेत्र हो ।
क्वार्क
क्वार्क  {quark} मूलभूत कण मध्येको एउटा हो, जसमा पदार्थ बन्दछ। प्रोटोन अनि न्यूट्रोन यिनै मूलभूत कणहरूबाट बनेका हुन्छन्। क्वार्कलाई तिनको फ्लेवरले जानिन्छ र यी छ प्रकारका हुन्छन्:-अप क्वार्क, चार्म क्वार्क, टप क्वार्क, डाउन क्वार्क, स्ट्रेन्ज क्वार्क र बटम क्वार्क। यिनको प्रतिक चिन्ह क्रमश: u, c, t, d, s र b हो। पहिला तीन प्रकारका क्वार्क अप-टाइप क्वार्क तथा शेष डाउन-टाइप क्वार्क भनिन्छन्। अप र डाउन क्वार्कको द्रव्यमान सबै क्वार्कहरूमा  सबैभन्दा कम हुन्छ। भारी द्रव्यमान भएका क्वार्क, द्रव्यमानका क्षयका कारण तेजीसित अप अनि डाउन क्वार्कमा परिवर्तित हुन्छन्, किनभनें अप अनि डाउन क्वार्क साधारणतया स्थायी हुन्छन् र ब्रह्माण्डमा  सबैभन्दा अधिक पाइन्छन्।  क्वार्कको  प्रतिकणलाई {anti partical} एन्टी-क्वार्क भनिन्छ,प्रत्येक प्रकारका क्वार्कका प्रतिकण हुन्छन्,जो क्रमश: एन्टी-अप क्वार्क एन्टी-बाटम क्वार्क कहलाउँछन्।
विद्युत आवेश
अप-टाइप क्वार्कको विद्युत आवेश +२/३ र डाउन-टाइप क्वार्कको  -१/३ हुन्छ। यिनको प्रतिकण {anti partical} को  आवेश विपरीत क्रमश: -२/३ र +१/३ हुन्छ। क्वार्कका संयोजनले बन्ने  कणहरूलाई  विद्युत आवेश,त्यसमा पाइने क्वार्कोका कुल विद्युत आवेशहरुका योगका बराबर हुन्छ। जस्तै:- प्रोटोनको  विद्युत आवेश, दुइ अप-क्वार्क र एक डाउन-क्वार्कका विद्युत आवेशोका कुल योगका बराबर अर्थात १ हुन्छ। यसै प्रकार न्युट्रोनको  विद्युत आवेश शून्य हुन्छ।
भ्रमि
क्वार्कको भ्रमि या स्पिन १/२ हुन्छ।
अम्बिकाप्रसाद आङदेम्बे
अम्बिकाप्रसाद आङदेम्बे लिम्बूको संक्षिप्त इतिहास तथा आङदेम्बे वंशावलीका लेखक तथा सम्पादक साथै इतिहासकार हुन्।
नेपालको संविधान २०७२ मा बालबालिकाको हक
नेपालको संविधान २०७२ मा बालबालिकाको हक धारा ११ को उपधारा ४ बमोजिम नेपालभित्र फेला परेको पितृत्व र मातृत्वको ठेगान नभएको प्रत्येक नाबालक निजको बाबु वा आमा फेला नपरेसम्म वंशजको आधारमा नेपालको नागरिक ठहर्नेछ । धारा ३९ बालबालिकाको हक १)	प्रत्येक बालबालिकालाई आफ्नो पहिचानसहित नामाकरण र जन्मदर्ताको हक हुनेछ । २)	प्रत्येक बालबालिकालाई परिवार तथा राज्यबाट शिक्षा, स्वास्थ्य, पालन, पोषण, उचित स्याहार, खेलकुद, मनोरञ्जन तथा सर्वाङ्गीण व्यक्तीत्व विकासको हक हुनेछ। ३)	प्रत्येक बालबालिकालाई प्रारम्भिक बाल विकास तथा बाल सहभागिताको हक हुनेछ । ४)	कुनै पनि बालबालिकालाई कलकारखाना, खानी व यस्तै अन्य जोखिमपुर्ण काममा लगाउन पाईने छैन । ५)	कुनै पनि बालबालिकालाई बाल विवाह, गैरकानुनी ओसारपसार र अपहरण गर्न वा बन्धक राख्न पाईने छैन । ६)	कुनैपनी बालबालिकालाई सेना, प्रहरी वा सशस्त्र समूहमा भर्ना वा प्रयोग गर्न वा सांस्कृतिक वा धार्मिक प्रचलनका नाममा कुनै पनि माध्यम वा प्रकारले दुर्व्यवहार, उपेक्षा वा शारीरिक, मानसिक, यौनजन्य वा अन्य कुनै प्रकारले शोषण गर्न वा अनुचित प्रयोग गर्न पाईने छैन । ७)	कुनै पनि बालबालिकालाई घर, विद्यालय वा अन्य जुनसुकै स्थान र अवस्थामा शारीरिक, मानसिक वा अन्य कुनै किसिमको यातना दिन पाईने छैन । ८)	प्रत्येक बालबालिकालाई बाल अनुकुल न्यायको हक हुनेछ । ९)	असाहाय, अनाथ, अपाङ्गता भएका, द्धन्दपीडित, विस्थापित एवं जोखिममा रहेका बालबालिकालाई राज्यबाट विशेष संरक्षण र सुविधा पाउने हक हुनेछ । १०)	उपधारा (४), (५), (६) र (७) विपरीतका कार्य कानुनबमोजिम दण्डनीय हुनेछन् र त्यस्तो कार्यबाट पीडित बालबालिकालाई पीडकबाट कानुनबमोजिम क्षतिपूर्ती पाउने हक हुनेछ ।
धारा ५१ राज्यका नितिहरू : झ को उपधारा ३ मा भएको व्यवस्था बालश्रम लगायत श्रम शोषणका सबै रूपको अन्त्य गर्ने ।
खिर्रो
दूध जस्तो चोप आउने एक प्रकारको बोट।
उत्तरप्रयाग
पनौती स्थित पुण्यमती नदीको घाट|सूर्य मक्कर राशिमा रहेका बखत अर्थात् प्रत्येक १२ वर्षमा पनौतीमा मक्कर मेला(बाह्र वर्षे मेला) लाग्छ|
इरिवाङ
इरिवाङ नेपालको राप्ती अञ्चलको रोल्पा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ८२६ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार इरिवाङको जनसङ्ख्या ४८८७ छ। यस मध्य पुरुष ५०%, र महिला ५०% छन्।
उदयदेव
उदयदेव नेपालको लिच्छवी राजा थिए। उनले सन् ६२१ मा अम्शुवर्माको उत्तराधिकारी भए तर चाँडै नै जिष्णु गुप्त र उनका भाइ ध्रुवदेवले उनलाई हटाए। उदयदेवलाई भृकुटीका पिता पनि मानिन्छ। उदयदेव राजा शिवदेव प्रथमका छोरा थिए र यसरी नेपालको एक वैध उत्तराधिकारी थिए। तर सामन्ती शासक अम्शुवर्माले शिवदेव प्रथमको शासनकालमा पूर्ण कार्यकारी अधिकारको घोषणा गरे र आफैले ५९८ बाट राजाको रूपमा शासन गरे।
हँसिया (चलचित्र)
हँसिया नेपाली कथानक चलचित्र हो। नेपाली समाजमा भएका बिकृतिलाई हसियाबाट नै समाप्त पार्नु पर्छ भनेर कथामा देखाइएको छ।
कलाकार
चलचित्रमा मुख्य भुमिकामा रहेकी हेमा श्रेष्ठको द्वन्द प्रस्तुती छ । राजेश हमाल सिबिर चिफको को भुमिकामा छन् ।
हेरापोलिस
हेरापोलिस (Ἱεράπολις, छोटकरी "पवित्र सहर") टर्कीमा रहेको विश्व सम्पदा क्षेत्र हो ।
गोपालप्रसाद रिमाल
बाल्यकाल
रिमालको जन्म वि.सं. १९७५ जेठ १८ गते लगनटोल, काठमाडौँमा भएको थियो। उनको बुवाको नाम उमाकान्त रिमाल हो।
शिक्षा
उनी वि.सं १९९१ सालक प्रवेशिका परिक्षाको बोर्ड प्रथम हुन्। उनले प्रमाणपत्र तहसम्मको अध्ययन गरेका थिए।
साहित्यिक यात्रा
रिमालको प्रकाशित रचना वि.सं. १९९२मा शारदामा "प्रति" शीर्षकको कवितालाई मानिन्छ।
ध्रुवदेव
ध्रुवदेव लिच्छवी वंशका शिवदेव प्रथमका छोरा र सातौं शताब्दीमा नेपालका राजा थिए। उनले जिष्णु गुप्तको सहयोगमा आफ्ना भाइ उदयदेवलाई पदच्युत गरे र एक प्रमुख राजाको रूपमा शासन गरे। ध्रुवदेव मङ्ग्रिहामा बस्थे भने जिष्णु गुप्ता कैलाशकुट भवनबाट शासन गरेका थिए।
पृथ्वी राजमार्ग
पृथ्वी राजमार्ग पोखरा उपत्यकालाई राजधानी उपत्यकासँग जोडदछ । २०० कि मी लामो यो राजमार्ग पोखरा उपत्यकालाई राजधानी उपत्यकासँग जोडदछ । यो चिन सरकारको सहयोगमा बनेको राजमार्ग पनि हो। र नेपाल सनौली बॉर्डर देखी लियर पोखरा सम्म को यात्रा गरन सकिनछ
एतहरवकट्टी
एतहरवकट्टी नेपालको जनकपुर अञ्चलको महोत्तरी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा १०२२ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार एतहरवकट्टीको जनसङ्ख्या ६५०८ छ। यस मध्य पुरुष ५३%, र महिला ४७% छन्।
नासो (कथा)
नासो साहित्यकार गुरूप्रसाद मैनालीद्वारा लिखित नेपाली कृति हो। 'नासो' मैनालीको नासो कथासङ्ग्रहमा सङ्ग्रहित कथा हो। नासो कथासङ्ग्रहमा सङ्ग्रहित एघार कथामध्ये नासो कथा उत्कृष्ट छ ।
पात्रहरु
देवीरमन, सुभद्रा, लक्ष्मी, सुशील, नौली आदि
सङ्क्षेपीकरण
घरमा प्रशस्त सम्पत्ति, नोकरचाकर र सुखसयल आदिको चरम सम्पन्नता भएर पनि सन्तान नहुँदाको पीडामा सुभद्राजस्ती गृहलक्ष्मीले आफ्ना पति देवीरमणलाई दोस्रो विवाह गर्न लगाउँछन् । सौता भित्र्याउन दिएको सहज अनुमति तथा पछि त्यही सौताको अभद्र व्यवहारबाट झैँझगडा खप्न नसकी सुभद्रा गौरीघाटमा रहेकी फुपूको शरण लिन पुग्छिन् । सन्तान भए पनि देवीमरणको दोस्रो श्रीमती  लक्ष्मी विरामि   पर्छिन् र सुभद्रा पुन: घर फिर्छिन्, दोस्रो श्रीमतीबाट भएको सन्तान सुशील सुभद्राको हातमा सुम्पेर लक्ष्मी  प्राण त्याग गर्छिन्। यसरी छोरो सुशील एक नासो भएको कथाले अर्थबोध गराउँछ । एक नारीको विषय वेदनालाई कथाकार मैनालीले अति घतलाग्दो पारामा प्रस्तुत गरेका छन् ।
नेपालको एकीकरण
नेपालको एकीकरण प्राचीन हिमालय क्षेत्रको चौबिसी गोरखा राज्यले गरेको सैनिक अभियान थियो । राजा पृथ्वीनारायण शाह तथा उनका वंशज एवं विभिन्न गोरखाली भारदारहरूले पश्चिममा वर्तमान हिमाञ्चल प्रदेशको सतलज नदी देखि सिक्किमसम्म भूभागहरू विजय गरेका थिए । वि.सं. १८०१ मा भएको नुवाकोटको युद्ध देखि वि.सं. १८६१ मा भएको काँगडाको युद्ध सम्म नेपाल एकीकरणकाल रह्यो । केही विचारधाराका अनुसार गोरखालीले नेपालको एकीकरण नगरी गोरखा राज्यको विस्तार मात्र गरेको हुन् । तर इतिहासकार बाबुराम आचार्यका अनुसार उक्त सैनिक अभियान गोरखाली राज्यको विस्तार मात्रै नभै नेपालकै एकीकरण भएको हो ।
नेपाल एकिकरण
नेपाल राज्य त पहिलेदेखि नै थियो, तर त्यो अहिलेको आकारमा थिएन । नेपालको अस्तित्व पाकिस्तान तथा बंगलादेशको भन्दा पहिलेदेखिको हो । यसको अस्तित्व सम्भवतः भारतभन्दा अघिको हो । करिब अहिलेको काठमाडौँ उपत्यकालाई किरातकाल अर्थात करिब ईपू १० औँ/११ औँ शताब्दीदेखि नै नेपाल नामले चिनिन्थ्यो । १८ औँ शताब्दीको उत्तरार्धसम्म अहिलेको नेपालको आकारभित्र स्वतन्त्र अस्तित्वमा रहेका अनगिन्ती ससाना राज्य अस्तित्वमा थिए ।
सन् १७६८ देखि पृथ्वीनारायण शाहले गोर्खा राज्यको विस्तार शुरु गरी ससाना राज्यलाई अधीनमा लिएपछि गोर्खा साम्राज्यलाई सन् १८१२ सम्ममा पूर्व टिस्टादेखि पश्चिमको काँगडासम्म सीमा विस्तार गरिएको इतिहासमा प्रस्टै छ । र, अंग्रेज अर्थात ईष्ट इण्डिया कम्पनीसँग सन् १८१४ देखि १८१६ सम्म लड्नु परेको अनि सन् १८१६ को सुगौलीको सन्धिबाट युद्ध अन्त्य भएको र अहिलेको सीमाभित्र नेपाल खुम्चिनु परेको इतिहास पनि छँदैछ । सन् १८१३ सम्म त नेपालका तत्कालीन शाह शासक र अंग्रेजबीच सुमधुर सम्बन्ध नै थियो, यो कुरा तत्कालीन नेपालका शासक र अंग्रेजबीच भएको लिखतपत्र आदानप्रदान भएका दस्ताबेजबाट स्पष्टै देखिएको छ ।
पृथ्वी नारायण शाह समयको विस्तार
पश्चिममा गोराखा चेपे, पूर्वमा टिस्टा नदि
राजेन्द्र लक्ष्मी
तनहुँ राज्य, लमजुङ राज्य, कास्की राज्य
बहादुर शाह
चौबिसे राज्य; बाइसे राज्य
==== वि.सं. १८४३ ==== जेठ १०: शनैश्वरबार: नेपाली सैन्यले कालीगण्डकी तर्यो ।
जेठ १०: राती गुल्मीका राजा भागे ।
जेठ ११: आदियबार्: नेपाली सैन्यले गुल्मी विजय गर्‍यो ।
भाद्र २५ गते बुधवार्: नेपाले सेना अर्घातर्फ हिड्यो ।
भाद्र २६ : नेपाली सैन्यले अर्घा विजय गर्‍यो ।
भाद्र २७ गते शुक्रबार्: राती खाँचीका राजा भागे ।
भाद्र २८ गते : शनीबर नेपाली शैन्यले खाँची विजय गर्‍यो ।
आश्विना २ गते बृहस्पतिबर : नेपाली सैन्यले धुरकोट विजय गर्‍यो ।
आश्विना ४ गते शनिबार : दिउँसो साढे ११ बजेदेखि२ बजे सम्म लडेर इस्मा विजय गर्‍यो ।
आश्विन १४ गते: मंगल बार नेपाली सैन्य पर्वत विजय गर्‍यो ।
कार्तिक १९ गते: बुध बार नेपाली सैन्य दाङ तर्फ हिड्यो ।
मंसिर २ गते: मंगल बार नेपाली सैन्यले रोल्पा विजय गर्‍यो ।
मंसिर ७ गते आइतबार्: नेपाली सैन्य विजय गर्दै भेरी नदी सम्म पुज्ञो ।
रत्न राजमार्ग
वीरेन्द्रनगर कोहलपुर ११५ कि मी तथा कोहलपुर नेपालगञ्ज २५ कि मी रहेको यो राजमार्ग ले नेपालगञ्ज स्थित भारतिय सिमा देखि सुर्खेत उपत्यकालइ जोडदछ ।
पनौतीको बाह्र वर्षे मेला
सूर्य मक्कर राशिमा रहेका बखत अर्थात् प्रत्येक १२ वर्षमा पनौती(काठमाडौंबाट करिब ३० किमि पर पर्ने बनेपा सहरको दक्षिणतिर रहेको शहर)मा मकर मेला लाग्छ। लिच्छवि कालीन राजा मानदेवको पालादेखि नै सुरू भएको अनुमान रहेको यो मेलामा असङ्ख्य भक्तजनको जमघट रहँदै आएको ऐतिहासिक प्रमाण छ तर पनौती मेलाको चर्चा स्कन्द पुराणमै पनि भेटिनु र लक्ष्मणलाई बचाउन हनुमानले ल्याएको बुटी यहीँ खसेको थियो भन्ने चर्चा पाइनुले त्योभन्दा पनि अघिदेखि चल्दै आएको अनुमान गर्न सकिन्छ। विश्व सम्पदा सूचीमा रहेको पनौती क्षेत्र आफैमा प्रसिद्ध तीर्थ क्षेत्र हो।
रोशी नदीको जल हत्केलामा राखी गुरु गोरखनाथमा अर्पण गरे मानिसको इच्छासिद्धि हुने विश्वास रहेको छ। नजीकै रहेकी पुण्यमती नदीमा प्रदूषण रहेकाले मेला भरि रोशीबाट विशेष जल प्रवाह गराइने कुरा मेला आयोजक समितिबाट थाहा भएको छ। मकर मेला, त्रिवेणीस्नानले शरीर र मन दुवैको रोग नाश हुन्छ भन्ने पौराणिक कथनअनुसार सत्ययुगमा देवताका राजाले आफ्नो शरीरमा लागेको श्राप जन्य रोग पनौती उपासनाबाटै निको पारेका थिए भन्ने भनाई रहेको छ। स्कन्दपुराणको हिमवत् खण्डमा पनि यस प्रसगंमा -गौतम ऋषिकी पत्नी अहिल्यासँग अनैतिक सम्बन्ध राख्ने इन्द्रको समेत श्रापमोचन पद्मावती (पुण्यमाता) र लीलावती (रोशी)को सङ्गममा पूणिर्माका दिन बिहान सबेरै नुहाउनाले भयो भनी उल्लेख छ। नेपाल माहात्म्यमा पुण्यमातालाई नीरमती र रोशीलाई रोषमती भनिएको देखिन्छ।त्यसैले पनौतीमा पुण्यमाता र रोशीको सङ्गममा स्नान गर्नाले पाप पखालिन्छ भन्ने जनविश्वास छ।
परापूर्वकालमा सृष्टिकर्ता ब्रह्माले अहिल्या नाम गरेकी अति सुन्दरी स्त्री सृष्टि गरी गौतम ऋषिलाई नासोका रूपमा राख्न दिए। यो रहस्य ब्रह्माजी र ऋषिमा मात्र सीमित थियो भने अरूले अहिल्यालाई गौतम ऋषिकी धर्मपत्नी सम्भिmए पनि ऋषिले कुनै वास्ता गरेका थिएनन्। उनले अहिल्यालाई नासोका रूपमै सुरक्षित राखे।एकदिन स्वर्गका राजा देवराज इन्द्र सिकार गर्न जाँदा अहिल्यालाई देखि मोहित भए। गौतम ऋषि स्नान गर्न गएको मौका पारी गौतम ऋषिको भेष धारण गरी अहिल्यालाई छक्याई उनीसँग अनैतिक सम्बन्ध राखे। स्नानबाट फर्किएका गौतम ऋषिले सो कुरा थाहा पाई इन्द्रलाई शरीरमा हजारौं योनि उत्पन्न हुने श्राप दिए। इन्द्र विरूपी भए, उनकी पत्नी शचीसमेतलाई आपत् पर्‍यो। आफ्ना पतिको यस्तो रूप देखेर विह्वल भएकी इन्द्राणीले आफ्ना गुरु वृहस्पतिका सामु यो श्राप कसरी हटाउने भनी बिन्ती चढाउँदा ब्रह्माजीको आज्ञा लिएर तिमी र इन्द्रले कुञ्जपर्वत -हालको गोरखनाथ डाँडा)को फेदीमा लीलावती र पद्मावतीको सङ्गममा जहाँ सुकेको बाँस गाड्दा टुसाएर आउँछ त्यहाँ प्रत्येक ज्येष्ठ शुक्ल पूणिर्माका दिन स्नान गरी १२ वर्षसम्म महादेवको तपस्या गरे यो श्रापबाट मुक्त मिल्ने सल्लाह पाए।
गुरु वृहस्पतिको उपदेशले पनौतीको गोरखनाथ पर्वत नजीकै पुण्यवती(पद्मावती) र लीलावती खोलाको सङ्गममा इन्द्रले शिवको र शचीले पार्वतीको १२ वर्षसम्म तप गरे। तपका प्रभावले पार्वती पुण्यवती रूपमा प्रस्तुत भई रोशी खोलाको सङ्गममा झरेपछि स्वयं शिवजी प्रकट भइ शिवलिङ्गको उत्पत्ति भयो। त्यही शिवलिङ्गबाट महादेव प्रकट भै इन्द्रलाई भने-'यहाँ इन्द्राणीले तपस्या गरी रुद्रावती नदीको उत्पत्ति भएकाले यो ठाउँको नाम शची तीर्थ रहन गएको हो। यो शची तीर्थमा नुहाएपछि निधारमा रहेको योनिबाहेक अरू सबै योनि तिम्रो शरीरबाट लुप्त हुनेछन्। यो शिवलिङ्ग नामले इन्द्रेश्वर भनी प्रसिद्ध हुनेछ र यसले मानिसहरूलाई इच्छानुसार फल दिनेछ। त्यसपछि महादेवले भनेअनुसार इन्द्रले इन्द्रेश्वर महादेवको बारम्बार परिक्रमा गरी ज्येष्ठ शुक्ल पूणिर्माका दिन शची तीर्थमा नुहाए। यसरी इन्द्रको शरीरबाट श्राप चिन्हहरू हटे। हिजोआज पनि इन्द्रेश्वर शिवको दर्शन गर्नाले कामुकताको दोष हट्ने विश्वास छ। १२।१२ वर्षमा मेला लाग्ने कारण पनि यही हो।
इन्द्राणीको तपस्याबाट प्रसन्न भएर माघ महिनाको पुण्य घडीमा रुद्रावती नदीको रूप लिई पार्वती त्यहाँ गुप्तरूपले बग्न थालिन्। दिव्यचक्षुले इन्द्राणीले रुद्रावती नदी बगेको दे खिन्। पनौतीका बासिन्दाहरू प्रयागमा गङ्गा र यमुनाको सङ्गममा गुप्त रूपले सरस्वती मिसिन आएझैं यहाँ पनि पुण्यमाता र रोशीको सङ्गममा गुप्त रूपले रुद्रावती मिसिन आएकी छिन् भन्ने विश्वास गर्छन्। त्यसैले।पनौतीघाटलाई उत्तरप्रयाग नामले पनि चिनिन्छ|
त्यसैगरी धेरै वर्षअघि पनौती र पाटनमा लामो समयसम्म वर्षा नभई खडेरी परेकाले पनौतीका राजा दिर्गरथ र काठमाडौंका राजा सत्यवर फूलचोकी माईको दर्शन र पानी वरदान माग्न गए। खडेरीबाट मुक्त हुन सुन र चाँदीको फूल चढाउन ल्याउनू भन्ने आदेश दुवै देशका राजालाई फूलचोकी माईले सपनामा दिइन्। ललितकलाका धनी काठमाडौंका राजा आफ्नो देशमा प्रशस्त कालिगढहरू हुनाले खुसी भए तर कालिगडहरूको अभावले चिन्तित पनौतीका राजाले मन्त्री, भाइ-भारदारहरूको सल्लाहअनुसार सुन र चाँदीको फूलको सट्टामा क्रमशः तोरी र मुलाको फूल फूलचोकी माईलाई चढाएछन्। कालिगढहरूको अभावका कारण साँच्चिकै फूल प्रस्तुत गर्नुपरेको बिन्ती चढाएपछि फूलचोकी माई प्रसन्न भएर रुद्रावती (रोशी) नदीमा पानी पठाई दिइन।
केही समयपछि काठमाडौंका राजा साँच्चिकै सुन र चाँदीको फूल लिएर जाँदा पनौतीमा नदी पठाइसकेको कुरा थाहा पाए। उनले आफूलाई पनि वरदान मिल्नुपर्ने प्रार्थना गरे। त्यसपछि फूलचोकी माईले आधा नदी त्यसतर्फ पठाइदिन्, जुन नदी गोदावरीका नामले चिनिन्छ। त्यसो भएर पनौती त्रिवेणी र गोदावरीमा ६-६ वर्षको अन्तरमा गोदावरीमा श्रावण महिनाभरि र पनौतीको त्रिवेणीघाटमा माघ महिनाभर १२ वर्षे मेला लाग्छ।
नब्बे सालको महाभूकम्पबाट पनि कुनै क्षति नभएको पनौतीलाई बासुकी नागले सुरक्षित गराएका छन् भन्ने विश्वास छ। पाँच दर्जनभन्दा बढी मठ, मन्दिरहरू रहेको ऐतिहािसक पनौती क्षेत्रमा ढिकी कुट्ने चलन पहिलेदेखि नै छैन। भक्तहरूले पनौतीघाटमा स्नान गरेपछि वासुकी, ब्रहृमायणी, घनञ्जय र इन्द्रेश्वर शिवको पूजा गर्ने गर्छन्। यसो गर्दा ठूलो पुण्य मिल्ने शास्त्रकारहरूको कथन छ।अघिल्लोपटक(बि.स् २०५४ ) करिब ५० लाखले सहभागिता जनाएको यस मेलामा यसपटक(बि.स् २०६६) एक करोडको सहभागिता रहेको अनुमान गरिएको छ |
सरोज दत्त
सरोज दत्त (, जन्म: १३ मार्च १९१४, मृत्यु: ५ अगष्ट १९७१) एक बङ्गाली बामपन्थी राजनीतिज्ञ तथा बौद्धिक थिए। उनको पूरा नाम सरोजकुमार दत्त हो। सन् १९६० को दशकमा उनी पश्चिम बङ्गालको चरमपन्थी नक्सल आन्दोलनमा सक्रिय थियो। उनी सन् १९४० को दशकमा अमृता बाजार पत्रिकाको सम्पादक पनि भएका थिए। सामान्यतया यो सोचिन्छ कि उनी ५ अगष्ट १९७१ का दिन मा भिडन्तमा मारिएका थिए तर हालसम्म पनि उनी प्रहरी तथा राज्य प्रतिवेदनबाट हराइरहेका छन्। सरोज दत्तको बुबाको नाम बुबाको हृदयकृष्ण दत्त थियो।
शिक्षा
सरोज दत्तको जन्म १३ मार्च १९१४ का दिन पूर्वी बङ्गालको जश‍ोरमा (हाल बङ्गलादेश) एक धनी परिवारमा भएको थियो। उनले नडाइलको भिक्टोरिया सैनिक विद्यालयबाट शिक्षा आरम्भ गरेका थिए भने उनले सन् १९३६ मा कलकत्तामा रहेको स्कटिस चर्च क्याम्पसबाट स्नातक गरेका थिए। उनले स्नातक उतिर्ण गरेको अर्को वर्ष कलकत्ता विश्वविद्यालय मार्फल अङ्ग्रेजी साहित्यमा स्नातकोत्तर गरेका थिए।
कार्यकाल
उनी सन् १९४० को दशकमा अमृता बाजार पत्रिकाको सम्पादक रूपमा उक्त संस्थासँग सामेल भएका थिए। दत्तले आफ्नो पढाइ सिध्याए पछि उनलाई सन् १९४९ मा भारतीय कम्युनिष्ट पार्टीको सदस्यको रूपमा हिंसात्मक गतिविधिमा सामेल भएको कारण बर्खास्त गरिएको थियो। सन् १९६२ मा चीन भारतीय युद्ध पछि उनलाई चीन समर्थक (माओवादी) सहानुभूति भएको कारण पक्राउमा परेका थिए। सन् १९६४ मा उनी भारतीय कम्युनिष्ट पार्टी (मार्क्सवादी), माकपामा सम्मिलित भए र उनी तात्कालिक समयमा सुशील राय चौधरीसँगै स्वाधीनताका सम्पादक थिए। उनी धेरै कट्टरपन्थीहरूमध्ये थिए जो माकपाले सन् १९६७ को चुनावमा चुनावी राजनीतिमा भाग लिने निर्णय गरेपछि मोहभङ्ग भएको थियो। क्रान्तिकारी मार्क्सवादको कट्टरपन्थी रूपतिर आकर्षित भएर उनले सुशील राई चौधरी र केही अन्य कलकत्तामा रहेका बुद्धिजीवीहरूको साथमा मे १९६७ मा चारू मजुमदारको नेतृत्वमा नक्सलबारी विद्रोहलाई समर्थन गरेका थिए। सन् १९६९ अप्रिलमा उनी कम्युनिष्ट पार्टीको संस्थापक सदस्यहरू मध्ये एक पनि थिए। जग्गामालिकहरू र प्रहरीहरूलाई निशाना बनाएर सशस्त्र छापामार युद्धको लागि भारत (मार्क्सवादी – लेनिनवादी), माकपा सङ्गठनलाई एक पछि निषेधित गरिएको थियो। चारू मजुमदार र सरोज दत्ता बङ्गालको फरार व्यक्तिको रूपमा गनिएका थिए।
सन् १९३८ देखि आधुनिक बङ्गाली कविताका लेखहरूले साहित्यिक संसारलाई हलचल मचाउन सुरु गरेको थियो। अग्रानी, ​​परिचय, स्वाधीनता, अरणी आदि पत्रपत्रिकामा उनका असङ्ख्य लेखहरू बङ्गाली प्रगतिशील साहित्यका स्रोत हुन्। कलकत्ताको आशुतोष हलले अखिल भारतीय प्रगति सङ्घको दोस्रो सम्मेलनले पढेको बङ्गाली साहित्य सम्बन्धी बौद्ध निबन्धको जवाफमा वामपन्थी बौद्धिक सरोज दत्तले 'छिन करो भेष' लेखे र बङ्गादी साहित्यमा मार्क्सवादी शैलीको भिन्न आयाम प्रस्तुत गरेका थिए।
मृत्यु
प्रहरीले दत्तलाई उनका मित्र देबिप्रसाद चटपाध्यायको साथ सन् १९७१ अगष्ट ५ का रात पक्राउ गरेका थिए। जानकारीका अनुसार उनलाई कोलकाता प्रहरीले सोही दिन बिहान आर्यन क्लब मैदानमा हत्या गरेका थिए। यो पनि भनिन्छ कि चलचित्र अभिनेता उत्तम कुमार बिहानको पैदल यात्रामा जाँदा खेरी त्यो घटना प्रत्यक्ष देखेका थिए। बङ्गाली लेखक दिव्यन्दु पालिटले पनि उनको उपन्यास 'सहजोधा' मा यस घटनाको बारे वर्णन गरेका थिए।
सन् १९७७ मा माकपाले वाम मोर्चा बहुमतको साथ सत्तामा फर्केपछि धेरै नक्सली सहानुभूतिवादीहरूले सरोज दत्तको मृत्युको छानबिन गर्नका लागि निवेदनमा हस्ताक्षर गरे जुन प्रतिवेदन तात्कालिक समयका मुख्यमन्त्री ज्योति बासुलाई दिइएको थियो। यद्यपि यसबारे कुनै अनुसन्धान गरिएको भने थिएन। उक्त घटनाको एक वर्ष पछि उनका सरोज दत्तका साथी कमरेड चारू मजुमदारको प्रहरी हिरासतमा मृत्यु भएको थियो।
नोथ
नोथ (Cnoghbha) आयरल्यान्डमा अवस्थित बोइन नदीको उपत्यकामा रहेको प्राचिन चिहान हो । यो सन् १९९३ मा युनेस्कोको विश्व सम्पदा क्षेत्रको सूचीमा परेको थियो ।
एवा
एवा नेपालको कोशी अञ्चलको तेरथुम जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ६८५ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार एवाको जनसङ्ख्या ३७५८ छ। यस मध्य पुरुष ४८%, र महिला ५२% छन्।
भीमार्जुनदेव
भीमार्जुनदेव लिच्छवी वंशका ध्रुवदेवका छोरा र ७औँ शताब्दीमा नेपालका राजा थिए। उनले सन् ६३० मा आफ्नो बुबाको उत्तराधिकारी बने र फिगरहेड सम्राटको रूपमा शासन गरेका थिए। उदयदेवका छोरा नरेन्द्रदेव तिब्बतबाट फर्किए र त्यसको सहयोगमा बाबुको हातबाट गुमेको राज्य आफ्नो नियन्त्रणमा लिए।
परालको आगो (कथा)
परालको आगो गुरूप्रसाद मैनालीद्वारा लिखित नेपाली कृति हो। यो कथा मैनालीको नासो कथासङ्ग्रहमा सङ्ग्रहित कथा हो। परालको आगो कथामा दुई पात्र चामे र गौँथलीको झैँझगडालाई परालको आगोको संज्ञा दिएका छन्। त्यसैगरी उनका अन्य कथावस्तुहरू पनि उत्तिकै मार्मिक छन्। कथा विषयवस्तुको प्रतिपादन र शैलीको चमत्कारी संयोजन दुवैमा परालको आगो गुरूप्रसादको सर्वश्रेष्ठ कथा हो। सफल दाम्पत्य जीवनका दुई अनिवार्य तत्व लोग्ने र स्वास्नीबीचको झगडा वास्तवमै चामे र गौँथलीको जीवनमा कथाकारले प्रस्तुत गरेझैँ परालको आगोजस्तै क्षणिक र अस्थायी हुन्छ।
लालू प्रसाद यादव
लालू प्रसाद यादव भारत गणराज्यको बिहार प्रान्तको भूतपूर्व मुख्यमन्त्री तथा भूतपूर्व रेलमंत्री हुन।
शिवदेव द्वितीय
शिवदेव द्वितीय नरेन्द्रदेवका छोरा र लगभग सन् ७०० मा नेपालमा शासन गर्ने लिच्छवी वंशका राजा थिए। उनको विवाह मंखारीका राजकुमार बोगवर्माकी छोरी र मगधका राजा आदित्य सेनकी नातिनी बत्सा देवीसँग भएको थियो। शिवदेव द्वितीय भगवान शिवको भक्त थिए।
दाङ सल्यान सुर्खेत सडक
दाङ सल्यान सुर्खेत सडक नेपालको एक राजमार्ग हो। यो राजमार्ग दाङ देखी सल्यान हुँदै सुर्खेत सम्म पुगेको छ।
हेर्नुहोस्
सुर्खेतदेखि दाङसम्म पुग्न कोहलपुरबाट जानुपर्छ।
कर्णाली राजमार्ग
पश्चिम नेपालको सुर्खेतबाट दैलेख र कालिकोट हुँदै कर्णाली नदीको किनारै किनार भएर जुम्लासम्म पुग्ने मार्गलाई कर्णाली राजमार्ग अथवा सुर्खत-जुम्ला सडकखण्ड भनिन्छ । निर्माण कालको बेलामा सुर्खेत-जुम्ला राजमार्ग नाम राखिएको यो राजमार्ग विश्व बैंङ्कको आर्थिक सहयोगमा निर्माण भएको थियो । वि.सं. २०६३ साल चैत्र महिनाको ३० गते सञ्चालनमा आएको सुर्खेत जुम्ला राजमार्गको लम्बाइँ २३२ किलोमिटर रहेको छ । साँघुरो बाटो र द्वन्द कालमा निर्माण कार्यमा बिलम्ब भएकोले निर्माण कार्य पुर्ण हुन नसकेकाले यो मार्गमा यात्रुलाई सास्ती भएको छ । वर्षेनी बस दुर्घटना परेर वर्षेनी यात्रुले ज्यान गुमाउनु परेको छ । भने हरेक वर्ष सामान्य घटनाहरू घटिरहन्छन् । २०७१ चैत्र २ गतेसम्मको अवलोकन अनुसार यो राजमार्गमा १५९ वटा दुर्घटना भएका छन् भने २०९ जनाको ज्यान गएको छ ।
इण्डियन रेल
इण्डियन रेल (आईआर) एसियाको सबभन्दा ठूलो रेलवे सञ्जाल हो तथा एकल व्यवस्थापन अन्तरगतको यो विश्वको दोस्रो सबभन्दा ठूलो रेलवे सञ्जाल हो। यो १५० वर्ष भन्दा पनि धेरै समयसम्म भारतको यातायात क्षेत्रको मुख्य संघटक रहेकोछ। यो विश्वको सबभन्दा ठूलो नियोक्ता हो, यसका १६ लाखभन्दा पनि धेरै कर्मचारी छन्। यसले न केवल देश्को मूल संरचनात्‍मक आवश्यकताहरूलाई पूरा गर्नमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाएकोछ अपितु छरिएका क्षेत्रलाई एक साथ जोडनमा र देश राष्ट्रिय अखण्डताको पनि संवर्धन गर्दछ। राष्‍ट्रीय विपत्तीको समयमा विपत्ती ग्रस्त क्षेत्रहरूमा राहत सामग्री पुर्‍याउनेमा भारतीय रेल अग्रणी रहेको छ अर्थव्यस्थामा अन्तरदेशीय यातायातको रेल मुख्य माध्यम हो। यो ऊर्जा सक्षम यातायात मोड, जो बडी मात्रामा जनशक्तिको आवागमनको लागि अति उपयुक्त भएकोछ, बडी मात्रामा वस्तुहरूलाई लाने ल्याउने तथा लामो दूरीको यात्राको लागि अत्यन्त उपयुक्त छ। यो देशको जीवन धारा हो र यसको सामाजिक-आर्थिक विकासको लागि यसको महत्त्वपूर्ण स्थान छ। सुस्थापित रेल प्रणाली देशको टाढा टाढाका ठाउँहरूबाट मानिसलाई एक साथ मिलाउँछ र व्यापार गर्न, दृश्य दर्शन, तीर्थ र शिक्षा संभव बनाएकोछ। यसले जीवन स्तरलाई सुधारेकोछ र यस प्रकारले उद्योग र कृषिको चाँडोसित विकास गर्न सहायता गर्दछ।
इतिहास
भारतमा रेलको शुरुवात १८५३ मा अंग्रेजहरूद्वारा प्राशासनिक सुविधाको लागि गरिएको थियो। तर आज भारतका धेरै जसो भागहरूमा रेलको जाल बिछाइएकोछ र रेल यातायातको सस्तो र मुख्य साधन बनेको छ। सन् १८५३ मा धेरै नै मामूली शुरूआतसित जब पहिलो अप रेलले मुम्बई देखी थाणेसम्म (३४ कि.मी.को दूरी) दूरी तय गरेको थियो, अब भारतीय रेल विशाल नेटवर्कमा विकसित भैसकेकोछ यसका ६३,४६५ कि.मी. मार्गको लम्बाईमा  ७,१३३ स्‍टेशनहरू छन्। भारतीय रेलका ७,९१० इन्जिनहरूको बेडा छ; ४२,४४१ सवारी सेवाधान, ५,८२२ अन्‍यलाईच यान, २,२२,३७९ वैगन (३१ मार्च, २००५को स्थिति अनुसार)।[ भारतीय रेल बहुल गेज प्रणाली] हो;जसको ब्रोड गेज (१.६७६ मि मी) मीटर गेज (१.००० मि मी); र नैरो गेज (०.७६२ मि मी. र ६१० मि. मी)छ, यसका पटरिहरूको लम्बाई क्रमश: ८९,७७१ कि.मी; १५,६८४ कि.मी. र ३,३५० कि.मी. छ। जबकि गेजवार मार्गको लम्बाई क्रमश: ४७,७४९ कि.मी; १२,६६२ कि.मी. र ३,०५४ कि.मी. छ। कुल चालू पटरिहरूको लम्बाई ८४,२६० कि.मी. छ जसमध्ये ६७,९३२ कि.मी. ब्रोड गेज, १३,२७१ कि.मी. मीटर गेज, र ३,०५७ कि.मी. नैरो गेज छन्। लगभग मार्ग किलो मीटरको २८ प्रतिशत, चालू पटरी ३९ प्रतिशत र ४० प्रतिशत कुल पटरिहरूको विद्युतीकरण गरिएकोछ।
बाह्य सूत्र
רכבות בהודו
अयारकोट
अयारकोट नेपालको महाकाली अञ्चलको दार्चुला जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ३२३ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार एयारकोतको जनसङ्ख्या २१०८ छ। यस मध्य पुरुष ४९%, र महिला ५१% छन्।
जयदेव द्वितीय
जयदेव द्वितीय शिवदेव द्वितीयका छोरा र लिच्छवी वंशका राजा थिए जसले नेपालमा ७१३ देखि ७३३ सम्म शासन गरेका थिए। उनले तिब्बत र भारतसँग राम्रो सम्बन्ध राखेका थिए। उनको विवाह प्राग्ज्योतिष/कामरूपका राजा हर्षदेवकी छोरी राज्यवतीसँग भएको थियो।
द मुर्स् लास्ट सेग
द मुनस् लास्ट साइन सलमान रुस्दीद्धारा लिखित  उपन्यास हो।
राबडी देवी
श्रीमति राबडी देवी भारत गणराज्यको बिहार प्रान्तको भूतपूर्व महिला मुख्यमन्त्री हुन। उहाँ बिहारको भूतपूर्व मुख्यमन्त्री अनि भूतपूर्व रेलमंत्री श्री लालू प्रसाद यादवकी पत्नी हुन।
बैबाहिक जीवन
१४ वर्ष को उमेरमा सन् १९७३ मा उनको विबाह लालू प्रसाद यादवसँग भएको थियो | उनका सात छोरी र दुई छोरा छन् |
राजनीति
बिहार कि २१औं मुख्यमन्त्री |
ब्रिगिटा बुल्गरी
ब्रिगिटा बुल्गरी (जन्म २९ सेप्टेम्बर १९८२) एक हङ्गेरियाली अश्लील चलचित्र अभिनेत्री तथा मोडल हुन ।
नाइट्रोजन
एक भौतिक तत्त्व हो। यसको खोज डॅनियल रदर फोर्डले गरेका थिए। यो गॅस बल्न मासहायक हुदैन।
नीतिश कुमार
नीतिश कुमार भारत गणराज्यको बिहार प्रान्तको वर्तमानको मुख्यमन्त्री हुनुहुन्छ। उहाँले सन २००५मा मुख्यमन्त्री पदको भार सम्हालेपछि बिहार धेरै विकासको काम भएको छ।
सांगुरी
धरानको उत्तर तिर रहेको डाडा र यसको टुप्पामा रहेको भंञ्ज्याङ् | पहिले मोटर बाटोको अभावमा धनकुटा जान यो बाटो प्रचलित थियो|
फगाम
फगाम नेपालको राप्ती अञ्चलको रोल्पा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ५०९ वटा घर छन्।
ब्रु ना बोइनी
ब्रु ना बोइनी (Brú na Bóinne,, Palace of the Boyne) आयरल्यान्डको मिथ काउन्टीमा अवस्थित विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो सन् १९९३ मा युनेस्कोको विश्व सम्पदा क्षेत्रको सूचीमा परेको थियो ।
द सतानिक वरेसस्
द सतानिक वरेसस् सलमान रुस्दीद्धारा लिखित उपन्यास हो। स्याटनिक वर्सेस सलमान रुश्दीको चौथो उपन्यास हो। यो सन् १९८८ जुन १ मा पहिलो पटक प्रकाशित भएको थियो। उपन्यास मोहम्मदको जीवनबाट प्रेरित छ। आफ्ना अघिल्ला पुस्तकहरूमा जस्तै रुश्दीले यस उपन्यासमा पनि जादुई यथार्थवाद प्रयोग गरी, समकालीन घटनाहरू र व्यक्तिहरूमा निर्भर भई पात्रहरुको चरित्र सिर्जना गरेका छन्। शीर्षकले कुरानमा भएका शैतानी स्लकोलाई जनाउँछ; यसले तीन मेक्काका देवीलाई जनाउँछ: ओल्ट, उज्जा र मानत। कथाको अंशहरु इतिहासकार अल-वाकिदी र अल-तबारीको कथामा आधारित छन्।
बेलायतमा, द शैतानिक भर्सेसले सकारात्मक समीक्षा पायो। सन् १९८८को बुकर प्राइज नामक पुरस्कार छनोटमा अन्तिम सम्ममा पुग्न सफल भएको थियो (जुन पिटर क्यारीको अस्कर र लुसिंडासँग पराजित भएको थियो) र सन् १९८८ को ह्वाइटब्रेड पुरस्कार जित्न सफल भएको थियो। उपन्यास बाट ठूलो विवाद उत्पन्न भयो; मुसलमानहरूका अनुसार उपन्यासले ईश्वरनिन्दा, ईश्वर प्रतिको विश्वासको खिसी गरेको आरोप लगाएका छन्। मुस्लिमहरूको आक्रोशको परिणाम स्वरूप सन् १४ फेब्रुअरी १९८९ मा इरानका तत्कालीन सर्वोच्च नेता अयातुल्ला रुहल्लाह खोमेनीले रुश्दीको मृत्युको लागि आह्वान जारी जारी गरिएको थियो। परिणामस्वरूप बेलायत सरकारले पुलिसको सुरक्षामा राखिएको रुश्दीलाई मार्ने प्रयास भने असफल भएको थियो। र अनुवादक हितोशी इगराशीको पनि यसै घटना सँग रही हत्या भएको थियो।
भारतमा मुस्लिमहरु प्रति कटाक्ष भएको भनि प्रतिबन्धित गरिएको छ।
समग्रमा पुस्तकलाई राम्रो मानिएको छ। सन् २००३ को समिक्षामा रुस्दीको यस उपन्यासलाई कलाकारिक उपल्ब्धि भनी, समिक्षिक ह्यारोल्ड ब्लुमले उल्लेख ‍गरेका छन्। टिमोथी ब्रेननले पुस्तकलाई आप्रवासीका अनुभव रहेका सँगै विभिन्न पक्ष बाट विश्लेषण गरेका छन्।
बैदेही
बैदेही जनकपुर रेलमार्गमा धनुषा जिल्ला अन्तर्गत पर्ने एक बिसाैनी हो जस्ले नजिकको वस्तिलाइ सेवा पुर्याउँदछ । यो विसाैनीमा केवल एउटा मात्रै पहुँचपिँढी रहेको छ। २०८० श्रावण सम्मको मितिमा यस विसाैनीमा नेपाल रेल्वे का दैनिक ६ सेवाहरू अाउँने गरेका छन ।
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी-माओवादी केन्द्र)
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी-माओवादी केन्द्र, अथवा छोटो रूपमा नेकपा मालेमा केन्द्र नेपालको एक साम्यवादी राजनीतिक दल थियो। २०६२ कात्तिक २९ नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी-माओवादी) र नेपाल साम्यवादी पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी-माओवादी)को एकीकरणबाट यो दलको स्थापना गरिएको थियो। कृष्णदास श्रेष्ठ पार्टीको अध्यक्ष थिए र नन्दकुमार प्रसाईँ पार्टीको महासचिव थियो। नेकपा (मालेमा केन्द्र) संयुक्त वाममोर्चाको सदस्य थियो।
२०६४ असोजमा, यो दल नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)सँग एकिकृत भएको थियो।
रातो मच्छिन्द्रनाथको रथयात्रा
करिब एक हजार ६०० वर्ष रातो मच्छिन्द्रनाथको रथयात्रा बैशाख महिनाको शुक्ल पक्ष प्रतिपदा देखि सुरू भएर असार शुक्ल चौथीसम्म करिब दुई महिनासम्म मनाइन्छ । सो जात्राको विशिष्ट सांस्कृतिक एवं धार्मिक महत्त्व रहिआएको संस्कृतिविद बताउँछन् । पाटनको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण तथा उपत्यकाकै सबैभन्दा लामो जात्राका रूपमा रहेको सो जात्रा वैशाखशुक्ल प्रतिपदादेखि सुरू भई असारशुक्ल चौथीमा समाप्त हुने गरेको छ ।
परम्पराको सुरुवात
हिन्दू धर्मावलम्बी मछिन्द्रनाथलाई ऐतिहासिक सन्त गुरु करुणामयको रूपमा पुज्छन् भने बौद्ध धर्मावलम्बी ‘पद्मपाणि’ (पञ्चबुद्ध मध्येका चौथो बुद्ध) का रूपमा पूजा गर्ने गर्छन् । लोक कथन अनुसार टौदहका नागराज कर्कोटकले नागिनीको आँखाको रोग निको पार्ने किसान वैद्यलाई उपहारस्वरूप दिएको रत्नजडित भोटो किसान वैद्यले खेतको आलीमा राखी काममा व्यस्त भएको बेला हराएको र पछि मछिन्द्रनाथको जात्रा हेर्न भेला भएको भीडमा भूतले भोटो लगाएर आएको देखेपछि किसानले आफ्नो भोटो चिनेर दावी गर्‍यो । दुवैका बीचमा भोटो खोसाखोस गर्दै विवाद पर्‍यो । सो विवाद राजासमक्ष पुर्याउँदा लिच्छवी राजा गुणकामदेवले पर्याप्त प्रमाणको अभावमा भोटो कसको हो भनेर निर्णय गर्न सकेनन् । उनले प्रमाण लिएर नआउन्जेल सो भोटो मछिन्द्रनाथको जिम्मा लगाए र रथमा राखेर अर्को वर्ष कसैको प्रमाण छ कि भनी जानकारी लिने उद्देश्यले त्यसलाई देखाए । सोही परम्पराअनुसार प्रत्येक वर्ष मछिन्द्रनाथको रथयात्राको अन्तिम दिन सो भोटो कसको हो भनी रथको बुर्जाबाट गुठी संस्थानका अधिकारीले चारैतिर घुमाउँदै तीनपटकसम्म देखाउने प्रचलन रहिआएको छ । जात्राका प्रमुख अतिथिको उपस्थितिमा सिल तोडेर भोटो निकाल्ने र देखाइसकेपछि तत्कालै सिल गरेर राख्ने प्रचलन छ । संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशी कालो मखमलको कपडामा मणिमाणिक, बहुमूल्य नवरत्नजडित सो भोटोको दर्शन गर्नाले मानसिक चिन्ता हट्ने, शान्ति मिल्ने र शुभफलदायी हुन्छ भन्ने सांस्कृतिक मान्यता रहेको बताउँछन् ।