cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
हर्मुज जलसन्धि
हर्मुज (, तंगेह-ए-होरमुज; अंग्रेजी: Strait of Hormuz ) पश्चिम एसियाको एक प्रमुख जलसन्धि हो जुन ईरानको दक्षिणमा पर्सियन खाडी र ओमानको खाडी लाई अलग गर्छ। यसको दक्षिणमा संयुक्त अरब इमिरेट्स र ओमानको मुसुन्दम नामक बहिक्षेत्र छ। तेल निर्यातको दृष्टिबाट यो जलमार्ग निकै महत्त्वपूर्ण छ किनकी इराक, कतार तथा ईरान जस्ता देशहरूको तेल निर्यात यहीं मार्ग हुँदै हुने गर्छ। यसको सबैभन्दा कम चौडा रहेको स्थानमा यसको दुबै तर्फको तट ३९ किलोमिटरको दुरीमा छन्। यसले ईरान र ओमानलाई पनि अलग गर्छ।
वर्षा
वर्षा वायुमण्डलमा संकलित जलवाष्प अत्याधिक गह्रौ भएर पृथ्वीको गुरुत्वाकर्षण बलको कारण आकाशबाट पानी थोपाको रूपमा जमिनमा खस्ने प्रक्रिया हो । तर सबै वर्षा जमीनसम्म पुगदैनन, केही त सुख्खा हावा भएर खस्दा वाष्पीभूत हुन्छन । कुनै कुनै बेला त सबै वर्षा हावामा नै वाष्पीभूत हुन्छन । जल चक्रमा वर्षाको प्रमुख भुमिका हुन्छ, जसमा सागरहरूका ओस वाफिएर गई वादलमा चिसिन पुग्छ, अनि पृथ्वीमा खसेर अन्ततोगत्वा खोलानालाका माध्यमबाट सागरमै पुग्छ र यो चक्र दोहोरिन्छ।
वर्षाको परिमाण नाप्न वर्षामापक प्रयोग गरिन्छ। यसलाई एक समथल सतहमा जम्मा भएको पानीको गहिराइको आधारमा नापिन्छ। यो नाप सामान्यतया नजीकैको ०.२५ मिलिमिटर (मिमि) वा ०.०१ इन्चको आधारमा नापाङ्कन गरिन्छ। कहिलेकाँहि यसलाई लिटर प्रति बर्गमिटरको आधारमा नापिन्छ (१ लि/मि² = १ मिमि)।
झरिरहेको पानीको थोपालाई कार्टुनचित्रहरूमा आँसु-आकार (तलतिर गोलो र माथितिर चुच्चो)मा प्रस्तुत गरिन्छ। तर यो गलत हो (मात्र केही केही थोपा, श्रोतबाट खस्दाको क्षणमा आँसु-आकारको हुन्छ)। सानो थोपा लगभग पूर्ण गोलाकार हुन्छ। ठूलो थोपा चेप्टो बन्दै जान्छ। धेरै ठूलो थोपा प्यारासुट आकारको हुन्छ। सालाखाला, वर्षाको थोपा १ वा २ मिलिमिटरको हुन्छ। पृथ्वीकै सबैभन्दा ठूला थोपाहरू ब्राजिल र मार्सल टापुहरूमा अभिलेख गरिएका छन्, जसमध्ये केही १०मिलिमिटर सम्म ठूला थिए। ठूलो हुनुको कारण, ठूला धुवाँका कणहरूमा बाफ जम्न पुगेर अथवा धेरै तरल पानी भएको सानो क्षेत्रमा थोपाहरू एकआपसमा ठोक्किन पुगेर हो।
संस्कृति
वर्षाप्रतिको सांस्कृतिक धारणा विश्वभर फरक छ । पश्चिमेलि संस्कृतिमा यसलाई हेर्ने परम्परागत दृष्टिकोण दुख र नकारात्मक रहेको छ, जसको विपरित घामलाई खुसी र उज्यालोको प्रतिकमा लिइन्छ । सुख्खा ठाउँ, जस्तै भारत,मा यसलाई हर्षले स्वागत गर्छन ।
धेरै मानिसहरू वर्षाको बास्ना मनपर्दो र अलग्गै पाउँछन । यस गन्धको श्रोत पेट्रिकोर हो, जुन बनस्पतिहरूले उत्पादन गर्ने एक तेल हो, जसलाई माटो र ढुङ्गाहरूले सोसेर पानीपर्दा हावामा छाड्दछन ।
हाइड्रोपोनिक्स्
हाइड्रोपोनिक्स् (अङ्ग्रेजी: Hydroponics) माटो बिना नै उपयुक्त तरल/जल पदार्थमा वनस्पति उमार्ने वैज्ञानिक विधि हो । यस विधिमा जमिनमा उम्रने बोटविरुवाका जरालाई मिनिरलको घोल वा कुनै ठोस वस्तु (जस्तै: साना ढुङ्गा/ग्रावेल) मा राखि उमारिन्छ । उपयुक्त मिनिरल घोल माछा, हाँसका मल वा बोटविरुवालाई आवश्यक खाद्यतत्वबाट बनाइएका हुन्छन् ।
बख्खु
बख्खु शेर्पा, ह्योल्मो आदि जातिले लाउने लामो कोट हो। बाक्लो कपडा वा भेडाको ऊनबाट बुनिएको कपडाबाट बख्खु बनाइन्छ । प्रायः उच्च पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा पालिने भेंडाको ऊनबाट बख्खु तयार हुन्छ । बख्खु घाँटीदेखि खुट्टासम्म लामो हुन्छ । न्यानोका लागि बख्खु लगाइन्छ । यसलाई कहींकहीं बक्खु पनि लेखेको पाइन्छ ।
हर्कट्टी
हर्कट्टी नेपालको पूर्वाञ्चल विकाश क्षेत्र, सगरमाथा अञ्चलको सिराहा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
दोवाराबाजार उपजिल्ला
दोवाराबाजार बङ्गलादेशको सुनामगञ्ज जिल्लाको एक उपजिल्ला हो। यो उपजिल्ला सिलेट विभाग अन्तर्गत पर्दछ।
भूगोल
दोवाराबाजार उपजिल्ला बङ्गलादेशको पूर्वी मध्ये भागमा पर्छ भने यो उपजिल्ला २४°५८' देखि २५°११' उत्तर अक्षांश र ९१°२४' देखि ९१°४३' पूर्वी देशान्तरमा अवस्थित छ। दोवाराबाजार उपजिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये ३२४.१९ वर्ग किलोमिटर ओगटेको छ। यस उपजिल्लालाई भारतको‍ मेघालय राज्यले उत्तर, छातक उपजिल्लाले दक्षिण र पूर्व, सुनामगञ्ज सदर उपजिल्लाले पश्चिमबाट घेरेका छन्। जडुकटा, सुरमा आदि यस उपजिल्लाका प्रमुख नदी तथा नहरहरू हुन्।
जनशाङ्खिकि
जिल्ला विभाग प्रतिवेदनका अनुसार यस जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या २२०६११ रहेको छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या १०७१२३ छ भने महिलाको जनसङ्ख्या १०१६८३ रहेको छ। धर्मका आधारमा यस जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या २०८७४४  छ भने हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ११५४४ छ। त्यस्तै गरी बुद्ध धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या २९१, इसाई धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १६ र अन्य धर्मका मानिसहरूको जनसङ्ख्या १५ रहेको छ। यस उपजिल्लामा २९५ मस्जिद र १५ मन्दिर, ४ गिर्जाघर र १ चिहान रहेका छन्। यस उपजिल्लाका ७२.७५% जनसङ्ख्याले शुद्ध पिउने पानीका लागि पानी तान्ने मोटर र धारोको प्रयोग गर्दै आएका छन् भने ११.७७% ले पोखरी, ०.४५% ले टुटी र १५.०२% ले अन्य माध्यमबाट पानीको प्रयोग गर्दै आएका छन्। यस उपजिल्लाका धाराका पानीहरूमा आर्सनिकको कमी रहेको पाइएको थियो। यस उपजिल्लाको कुल घरहरू मध्ये १७.८२% घरहरूमा अझै पनि सुविधा सम्पन्न अर्थात पक्की सौचालय सुविधा रहेको छैन।
अर्थतन्त्र
यस उपजिल्लाको अर्थतन्त्र मुख्यतया कृषिमा आधारित छ। यस उपजिल्लाका अधिकांश मानिसहरू किसान हुन्। यस उपजिल्लामा धान, गहुँ, तोरी, लसुन, अदुवा, कपास तथा अन्य अन्न बालीहरू उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा मुख्यतया आँप, कागती, केरा, लिची, भूइँकटहर, अम्बा, खरबुजा आदि उत्पादन हुँदै आएको छ। यस उपजिल्लामा धान कुटानी केन्द्र, बरफ कारखाना, फलाम तथा वेल्डिङ उद्योग, पाउरोटी उद्योग, बिँडी उद्योग, बाँसका सामाग्री उत्पादन केन्द्र, चिया उत्पादन उद्योग, काठका सामग्री उत्पादन केन्द्र तथा अन्य उद्योग कलकारखानाहरू पनि सञ्चालनमा रहेका छन्। यस उपजिल्लाले मुख्यतया धान, लसुन, प्याज, केरा, माछा, आलु, तोरी, काठका सामग्री लगायत मौसमी तरकारी र अन्य फलफूलहरू निर्यात गर्दै आएको छ। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख रहेको आलसको तेल, तिल र खैनी पनि निम्न मात्रमा उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा २६ हाटबजार तथा मेलाहरू सञ्चालन रहेका छन्। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख ठेला, गोरू गाडा र रथहरू सामान ओसारपसार तथा यातायातका साधन बन्द‌ै आएका छन्। यस उपजिल्लामा थुप्रै माछापालन केन्द्र, दुग्ध सङ्कलन केन्द्र तथा कुखुरापालन केन्द्रहरू रहेका छन्।
यस जिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती हो जसमा जिल्लाकै ७१.१४% मानिसहरू संलग्न छन्। यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै मजदुरीमा ५.८५%, उद्योगमा ०.३२% वाणिज्यमा ८.४२%, सञ्चार र यातायातमा १%, निर्माण क्षेत्रमा ०.८३%, सुविधामा २.५९%, धार्मिक सेवामा ०.३६%, वैदेशिक रोजगारी तथा भाडामा १.६१% र अन्यमा ७.८८% रहेका छन्।
प्रशासन
प्रशासकीय दोवाराबाजार थानाको स्थापना सन् १९७६ मा भएको थियो भने सन् १९८५ मा यसलाई उपजिल्लामा परिणत गरिएको थियो यस उपजिल्लामा ९ सङ्घ परिषद्, १६६ मौजा र २९४ गाउँहरू रहेका छन्। यस उपजिल्लाका सङ्घ परिषद्हरू यस प्रकार छन्; बाङ्लाबाजार सङ्घ परिषद्, नरसिङ्पुर सङ्घ परिषद्, दोवाराबाजार सङ्घ परिषद्, मान्नारगाँउ सङ्घ परिषद्, पाणुरगाँउ सङ्घ परिषद्, पाण्डारगाँउ सङ्घ परिषद्, दोहालिया सङ्घ परिषद्, लक्षीपुर सङ्घ परिषद्, बोगलाबाजार सङ्घ परिषद् र सुरमा सङ्घ परिषद्।
जागर
भारतको उत्तराखण्डका साथै नेपालको सुदुर पश्चिम क्षेत्रमा देवी देवताहरूलाई आवहान गर्नकोलागी जागरको आयोजना गरिन्छ। जागरको अर्थ देवी देवताहरूलाई जगाउनु हो । जागरमा जगरिया (जगाउने मान्छे)ले मुख्य भुमिका निभाएको हुन्छ, जगरीयाले हुड्को, ढोल तथा दमाउ बजाएर देवि देवताको आवहानको लागि रामायण, महाभारत आदी धार्मिक ग्रंथहरूका कथाहरूका साथै जुन देवतालाई जगाउनु छ त्यो देवताको चरित्र स्थानिय भाषामा प्रस्तुत गर्छ । जगरीया सँगै दुइ-तिन जना अरु मान्छे पनि गाउनमा साथ दिन्छन् र एक जनाले काँसाको थाली बजाउने काम गर्छ। यसरी बाजा गाजा र गीतको धुन सुने पछि धामीको शरीर काँप्छ धामीलाई गढवाली भाषा, कुमाउनी भाषा र डोटेली भाषामा डंगरिया भनिन्छ। डगरीया पूर्ण रूपले काँपे पछि उसको अगाडि चामल राखेर पुछ गरिन्छ पुछ भन्नाले सोध हो। तब डंगरीयाले पुछ गर्ने मान्छेको भुत भविष्य र वर्तमान सबै बताउन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ। जागर मन्दिर तथा घर दुवै ठाउँमा गराएको देखिन्छ मन्दिरमा जागर गर्दा सामुहीक जागर गराएको हुन सक्छ भने घरमा व्याक्तिगत जागरण गराएको मानिन्छ।
जागरका मुख्य पात्र
जागर कार्यक्रममा मुख्य रूपले तिनवटा पात्रहरू रहेका हुन्छन्। जो यस प्रकार छन्:-
जागर गर्ने केही गीतहरू
जागरमा जगरीयाले सुरुवाती गीत आरती, अवतरण, प्रस्थान आदी समयानुशार फरक फरक गीत गाउँछ।
संध्या गीत
जागरको आयोजना खास गरेर रात्री अथवा साँझको समयमा गरिन्छ। सबै भन्दा पहिले जगरीयाले देवताको आवहानको लागि संध्या गीत गाउँछ संध्या गित यस प्रकारको रहेको हुन्छ:-
जै गुरु-जै गुरु माता पिता गुरु देवात तब तुमरो नाम छू इजाऽऽऽऽऽऽ यो रुमनी-झूमनी संध्या का बखत में॥
तै बखत का बीच मी, संध्या जो झुलि रै। बरमाका बरम लोक मी, विष्णु का विष्णु लोक मी, राम जुकी अजुध्या मी, कृष्ण जुकी द्वारिका मी, यो संध्या जो झुलि रै, शंभु का कैलाश मी, ऊंचा हिमाल, गैला पताल मी,
हेर्नुहोस्
जागर एक परिचय (हिन्दी भाषामा)
नातिनी
आफ्ना छोरो ,छोरी(वा नाताले छोरा,छोरी पर्ने) को स्त्री सन्तानलाई नातिनी भनिन्छ।
साबरकंठा
साबरकंठा भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
क्लोई (अभिनेत्री)
क्लोई (जन्म: १४ नोभेम्बर १९७१) एक अमेरिकी अश्लील चलचित्र अभिनेत्री, नग्न मोडल, पटकथा लेखक तथा निर्देशक हुन्।
फाइन थिङ्ग्स
फाइन थिङ्ग्स अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
सिपराजा बुङ्गेचरा
सिपराजा बुङ्गेचरा नेपालमा पाइने बुङ्गेचराको एक प्रजाति हो। यो चरा आफ्नो साना पंखेटाको मद्द्दतले छिटो र सिधा उड्ने गर्छ। यसलाई अङ्ग्रेजीमा क्रिम्सन सनबर्ड (Crimson Sunbird) भनिन्छ ।
सिपराजा बुङ्गेचरा सिंगापुरको अनाधिकारिक राष्ट्रिय चरा हो।
विबरण
सिपराजा बुङ्गेचराको लम्बाई ११ सेन्टिमिटर हुन्छ। वयस्क भालेको क्रिमसन रङ्गको छाती र पछाडी मरून रङ्गको हुन्छ। यसको चाक पहेंलो र पेट जैतून रङ्गको हुन्छ। पोथी सिपराजा बुङ्गेचराको ढाड जैतून-हरियो रङ्गको, छाती पहेंलो र प्वाँखहरूमा सेतो छिर्का हुन्छ। अधिकतम स्थानहरूमा भाले सिपराजा बुङ्गेचराको पुच्छर लामो र हरियो-निलो मिश्रीत रङ्गको हुन्छ।
वितरण तथा वासस्थान
सिपराजा बुङ्गेचरा नेपाल लगायत दक्षिण तथा दक्षिणपूर्वी एसियामा भारत, बङ्गलादेश, म्यानमार देखि इन्डोनेसियासम्म पाइने गर्छ। यसले रूखम बनाएको गुँडमा दुई देखि तिनवटा अण्डा पार्ने गर्छ। यो चरा सामान्य जङ्गल तथा खेतीयोग्य क्षेत्रहरूको नजिकमा बस्ने गर्छ।
कालीकण्ठ बुङ्गेचरा
कालीकण्ठ बुङ्गेचरा नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा ब्ल्याक-थ्रोटेड सनबर्ड (Black-throated Sunbird) भनिन्छ ।
दोचा
दोचा हिमाली भेगमा लगाइने जुत्ता हो । यो शेर्पा जातिका मानिसहरूले प्रायः हिमाली भेगमा लगाउने, घुँडासम्म आउँछ । यो बाक्लो कपडाको बनाइएको हुन्छ । दोचाले खुट्टालाई चिसोबाट बचाउँछ ।
भाङग्रा
भाङग्रा
भाङग्रा नेपालको पहाडी र हिमाली भेगमा अल्लो र भाङगोको धागोबाट घरेलु तानमा बुनिएको कपडा हो । जो महिलाहरूले घरेलू तानमा बुन्ने गर्दछन् । बाँकी जानकारी लेख्दै गर्ने छौ ।
टोटनह्याम हट्स्पर फुटबल क्लब
टोटनह्याम हट्स्पर फुटबल क्लब एक अङ्ग्रेजी फुटबल क्लब हो । यो क्लब अङ्ग्रेजी प्रिमियर लिगमा खेल्दै आएको छ । यसको वर्तमान स्टेडियम उत्तरी लन्डन अवस्थित व्हाइट हार्ट लेन हो । टोटनह्याम हट्स्पर फुटबल क्लबका कप्तान ह्युगो लोरिस हुन् । यस क्लबको लोकप्रिय उपनाम स्पर्सस हो ।
बाह्य ऋणको आधारमा देशहरूको सूची
यो बाह्य ऋणको आधारमा देशहरूको सूची हो।
झलारी
शुक्लाफांटा नेपालको सुदूर पश्चिमको महाकाली अञ्चल, कञ्चनपुर जिल्लामा अवस्थित नगरपालिका हो। यो ठाउँमा ४००० भन्दा अझै बढी घरहरू छन।
कतारका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
सन् २०१४ सम्ममा कतारका १ वटा सम्पदालाई संयुक्त राष्ट्र शैक्षिक, वैज्ञानिक एवं सांस्कृतिक सङ्गठन (युनेस्को)द्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्रमा मान्यता प्रदान गरिएको छ ।
झलारी
शिक्षाको अबस्था
झलारी कन्चन्पुर जिल्लाको महेन्द्रनगर पछिको ठुलो शहर हो | यसैको साथ-साथ झलारि गाउँ विकास समिति पनि हो । शिक्षाको सन्धर्बमा झलारी अति नै विकसित मान्न सकिन्छ | यहाँ १ वटा स्नतक क्याम्पस, ३ वटा उच्च माध्यमिक बिध्यालय हरू, ५ वटा भन्दा बढि माध्यमिक बिध्यालय हरू, १० भन्दा बढि निम्न माध्यमिक र प्राथमिक बिध्यालय छन् | यसका साथै निजि स्तरमा सन्चालित १० भन्दा बढि बिध्यालय हरू छन्|
कतारका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
युनेस्कोद्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषित गरिएको कतारका सांस्‍कृतिक र प्राकृतिक स्थलहरूको सूची:
झलारी
भौगोलिक् अबस्था
झलारी गा. बि. स. का ९ वटा मध्ये अब ७ वटा वडाहरू अस्तित्वमा छन् | अर्जुनी र हिरापुर नामक वडा हरू शुक्लाफाटा बन्यजन्तु आरक्षको बिस्तारमा हटाइयेका थिए |
ससुरा
कुनै पनि महिलाले उसको श्रीमानको बाबुलाई वा कुनै पुरुषले उसकी श्रीमतीको बाबुलाई लागाउने नाता ससुरा हो ।
गोरखा नगरपालिका
गोरखा नगरपालिका (पूर्व नाम: पृथ्वीनारायण नगरपालिका) नेपालको गण्डकी प्रदेशमा पर्ने गोरखा जिल्लाको सदरमुकाम तथा एक नगरपालिका हो। गोरखा जिल्लाका तत्कालिन गोरखकाली, रानीस्वारा र तारानगर गाउँ विकास समितिलाई वि.सं. २०५३ माघ ११ गते मिलाएर गोरखा नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो।
वि.सं. २०७१ मङ्सिर १६ मा नेपाल सरकारको निर्णय र वि.सं. २०७१ पौष २८ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित भएअनुसार फिनाम र नरेश्वर गाविसहरू समेत यसमा गाभेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो। यसै प्रकार सङ्घीय शासन व्यवस्था लागू भएपछि देशमा स्थानीय तहको गठन भएसँगै वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ मा ताप्ले र देउराली (१, ४, ५, ८ र ९) गाविसहरू समेत यसमा गाभेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो। कुल १४ वडामा विभाजित यो नगरपालिकाको जनसङ्ख्या वि.सं. २०६८ सालको जनगणना अनुसार ४९,२७२ रहेको छ। नेपालको राजधानी काठमाडौँबाट १४१ किलोमिटर पश्चिम र अमर सिंह राजमार्गको आँबुखैरेनी गाउँपालिकाबाट २४ किलोमिटर उत्तरमा पर्ने यस नगरपालिकाको प्रायजसो भू–भाग पहाडी क्षेत्रले ढाकेको छ भने केहीभाग टार बेसीले ढाकेको छ। पृथ्वीनारायणको नामबाट यस नगरपालिकाको नाम पृथ्वीनारायण नगरपालिका राखिएको थियो जसलाई पछि गोरखा नगरपालिका नामकरण गरिएको हो। ऐतिहासिक गोरखा दरबार बजारको माथिल्लो टाकुरामा अवस्थित छ। तल्लो दरबार, सङ्ग्राहलय, बजार छेउको तल्लो दरबारमा छ। गोरखा जिल्लाको सदरमुकाम समेत रहेकाले यहाँ सबै जिल्ला स्तरीय कार्यालयहरू रहेका छन्।
इतिहास
प्राचीन गोरखा राज्य खडा भएको स्थान नै वर्तमानको गोरखा नगरपालिका हो। द्रव्य शाहद्वारा वि.सं. १६१६ मा स्थापना भएको गोरखा राज्य भविष्यमा बृहत् नेपाल राज्य निर्माणको केन्द्रविन्दु बनेको थियो। गोरखा राज्यको बिस्तारबाट नै कालान्तरमा नेपालको एकीकरण सम्भव भएको हो। नेपाल एकीकरणको सूत्रपातस्थल तथा पृथ्वीनारायण शाहको नाउँमा स्थापना गरिएको यस नगरपालिकालाई तत्कालिन प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराईको मन्त्रिपरिषदको निर्णयानुसार गोरखा जिल्लाको नाउँबाट गोरखा नगरपालिका नामाकरण गरिएको थियो।
नगरपालिका निर्वाचन इतिहास
वि.सं. २०५४ सालमा भएको नगरपालिका निर्वाचनबाट नगरप्रमुखमा विश्वेश्वरप्रसाद कट्टेल र उप-प्रमुखमा रामशरण बस्न्यात (नेकपा एमाले) विजयी भएका थिए। वि.सं. २०७४मा सम्पन्न स्थानीय तहको निर्वाचनमा नेपाली काँग्रेसका राजनराज पन्त नगर प्रमुख पदमा र सोही दलकी वीणाकुमारी श्रेष्ठ नगर उप-प्रमुख पदमा निर्वाचित भएका छन्।
नर्जामण्डप
उक्त माध्यमिक विद्यालय १ निजी विद्यालयहरु २ वटा रहेको नर्जामण्डपमा झण्डै ६ हजार जनसङ्ख्या रहेको छ । २०१६ सालमा नर्जामण्डपका बाम्हणहरूले सहकारी स्थापना गरेर घरमा कुखुरा पालन गरेर क्रान्ति गरेका थिए ।
नर्जामण्डप नुवाकोट जिल्लामा पत्रकारहरु उत्पादन गर्ने गाविसको रूपमा चिनिएको छ । अहिले झण्डै आधा दर्जन पत्रकारहरु नर्जामण्डपका क्रियाशिल रहेका छन् । पत्रकारिताका प्राध्यापक श्रीराम खनाल देखि पुर्व सम्पादक गणेशप्रसाद खनालसम्म नर्जामण्डपको उत्पादन रहेका छन् । श्रीराम खनाल त्रिविमा पत्रकारिता पढाउँदैछन् भने पत्रकारितमै पिएचडीको तयारीमा छन् । उनी नर्जामण्डप १ का हुन् ।
अधिवक्ता गणेशप्रसाद खनाल लामो समय जिल्लामा र केन्द्रको पत्रकारितामा क्रियाशिल रहेका थिए । विमान, अर्थवित्त जस्ता पत्रिकामा सम्पादक रहेका खनालले कान्तिपुर, अन्नपुर्ण पोष्टमा लामो समय लेख लेख्नुभयो । अहिले उहाँ वकालत पेशामा सक्रिय हुनुहुन्छ । उनी नर्जामण्डप २ का हुन् ।
नर्जामण्डप वडा नं. ४ कै शर्मिला उप्रेती रेडियो त्रिशुलीको स्टेशनम्यानेजर, इमेज साप्ताहिकका सम्पादक छन् । रेडियो त्रिशुली, मिक्स एफएम र रेडियो गोसाइँकुण्डको उप्रेती सञ्चालक समेत छन् ।
जगदीश खनाल नुवाकोट जिल्लाबाट प्रसारण हुने रेडियो जालपाको स्टेशन म्यानेजर छन् । हिमालयन टिभीमा जिल्ला समाचारदाताका रूपमा कार्यरत उनी नर्जामडण्प १ का हुन् ।
नर्जामण्डप २ का सुजित भण्डारी रेडियो त्रिशुली, रेडियो गोसाइँकुण्ड र मिक्स एफएम सञ्चालक समेत छन् । उनी ती रेडियो बाहेक इमेज साप्ताहिकमा समाचार प्रमुखका रूपमा कार्यरत छन् ।
नेपाली बुङ्गेचरा
नेपाली बुङ्गेचरा नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा ग्रिन-टेल्ड सनबर्ड (Green-tailed Sunbird) भनिन्छ ।
श्रमण
श्रमणको (𑀲𑀫𑀦) अर्थ "कहिले उच्च वा धार्मिक उद्देश्यका लागि परिश्रम गर्ने, परिश्रम गर्ने वा आफूलाई परिश्रम गर्ने" वा "साधक, तपस्या गर्ने व्यक्ति, तपस्वी" भन्ने बुझिन्छ।
श्रामणिक परम्पराहरूमा आत्माको अवधारणालाई स्वीकार गर्ने वा अस्वीकार गर्नेदेखि लिएर, नियतिवाददेखि स्वतन्त्र इच्छासम्म, चरम तपस्याको आदर्शकरणदेखि पारिवारिक जीवन, त्याग, कठोर अहिंसा र मासु खानको स्वीकृतिसम्मका विभिन्न प्रकारका विश्वासहरू छन्।
श्रमण शब्दको प्रारम्भिक लेखिएको मध्ये एक, पुरुषार्थीको अर्थमा, बृहदारण्यक उपनिषदमा छ। आधुनिक हिन्दु धर्मलाई वैदिक र श्रमण परम्पराहरूको संयोजनको रूपमा मान्न सकिन्छ किनभने यो दुवै परम्पराहरूबाट पर्याप्त रूपमा प्रभावित छ। हिन्दु धर्मका अस्तिक विद्यालयहरू मध्ये, वेदान्त, सांख्य र योग दर्शनहरू श्रमण दर्शनबाट प्रभावित थिए।
एचआरएच (उपन्यास)
एचआरएच अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
२०१४ एसिया कप
सन् २०१४ एसिया कप एसिया कपको १२ औ संस्करण हो । यो टुर्नामेन्ट बङ्गलादेशमा २५ फेब्रुअरी देखि ८ मार्च २०१४ सम्म हुनेछ जसमा बिगतको बिजेता पाकिस्तानले पनि भाग लिनेछ । यस टुर्नामेन्टमा ४ वटा टेस्ट खेल्ने राष्ट्रहरु बङ्गलादेश, भारत, पाकिस्तान र श्रीलङ्का तथा असोसिएट राष्ट्रको तर्फबाटअफगानिस्तानले भाग लिएको छ । अफगानिस्तानले पहिलो चोटी ५० ओभरको टुर्नामेन्टमा भाग लिएको छ । यस टुर्नामेन्टमा जम्मा ११ वटा म्याच खेलाईनेछ ।
अंक तालिका
श्रोत: क्रिकइन्फो
हाक्पारा
हाक्पारा नेपालको पूर्वाञ्चल विकाश क्षेत्र, सगरमाथा अञ्चलको सिराहा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार हाक्पाराको ८१७ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या ४,३२५ रहेको छ।
भियतनाम युद्ध
भियतनाम युद्ध (Chiến tranh Việt Nam) १ नोभेम्बर १९५५ - ३० अप्रिल १९७५) शीतयुद्ध कालमा भियतनाम, लाओस र कम्बोडिया को एक भयङ्कर युद्ध थियो। यो दोस्रो हिन्द चीन युद्ध थियो। औपचारिक रुपमा यो युद्ध उत्तर भियतनाम र दक्षिण भियतनाम बीचको लडाई थियो। उत्तर भियतनामलाई सोभियत संघ, चीन र अन्य कम्युनिस्ट मित्रराष्ट्रको सहयोग थियो; दक्षिण भियतनामलाई संयुक्त राज्य अमेरिका, दक्षिण कोरिया, फिलिपिन्स, अस्ट्रेलिया, थाइल्यान्ड र कम्युनिस्ट बिरोधी मित्र राष्ट्रको सहयोग थियो। कसैले यो युद्धलाई शीतयुद्धको एक छद्मयुद्ध मान्छन्, यो युद्ध २० वर्ष सम्म चल्यो। अमेरिकाको प्रत्यक्ष संलग्नता १९७३ मा सकियो। यसै युद्धको बीच लाओसको गृहयुद्ध र कम्बोडियाको गृहयुद्ध भएको थियो। १९७५ मा यी तीनै देशहरूमा कम्युनिस्ट शासन सुरु भयो।
फुल्पिङडाँडा
फुल्पिङडाँडा नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, बागमती अञ्चलको सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। जिल्ला सदरमुकाम चौताराबाट ५ किलोमिटर दुरीमा रहेको फूल्पिङडाँडा गाउँ विकास समितिको पूर्वमा मांखा, पश्चिममा कुविण्डे र इर्खु गाविस पर्दछ। उत्तरमा फुल्पिङकोट र मांखा गाविस पर्दछ भने दक्षिणमा पांग्रेटार, यमुनाडाँडा र कदमबास गाविस पर्दछ। सुनकोशी र ब्रम्हायणी नदीले घेरिएको छातिमा फलाँटे कालिका र कपिलेश्वर महादेव स्थानलाई राखेर गाउँबस्ती,वनज‌ङ्गल, खोलानालाहरूले सिंगारिएको फूल्पिङडाँडा चारकुने आकारमा फैलिएको छ। भौगोलिक हिसावले अधिकांश भाग भिरालो रहेको यस गाविस ब्रम्हायणी र सुनकोशी नदीको बहावले दुई धारमा फर्केर रहेको छ। समुन्द्र सतहबाट ७०० मिटर उचाईमा रहेको बलेफी स्थित कपिलेश्वर महादेव स्थान देखि १६०० मिटर उचाई रहेको करंगैरा डाँडासम्म फैलिएको छ। ठण्डा हावापानी देखि टार तथा बेसीको उष्ण हावापानीका कारण उहाँको प्राकृतिक वातावरण सुन्दर लाग्दछ। यहाँ धान, मकै, गहुँ, आलु जस्ता अन्न तथा तरकारी बालीनाली राम्रो उत्पादन हुने गर्दछ। अधिकांश जनता कृषिमा नै आश्रित यस गाविसमा बिन्ज्यालबेसी, ज्यामिरेबेसी र निवुवाबोटे बेसी, सान्टार, टिप्टार लगायतका खेतीयोग्य फाँटहरू पर्दछन।
जनसङ्ख्या
नेपालको विसं २०५८को जनगणना अनुसार फुल्पिडडाँडाको जनसङ्ख्या ४,९९७ छ। यस मध्य पुरुष ५०%, र महिला ५०% छन।
कर्कलो
खेती
प्रतिवर्ष लगभग ३० लाख ३० हजार मेट्रिक टनको साथ नाइजेरिया विश्वकै सबैभन्दा ठूलो कर्कलो उत्पादक राष्ट्र हो। पानी प्रशस्त मात्रामा भएको ठाउँमा वा पानीको आपूर्ति वर्षा वा थप सिंचाईद्वारा आपूर्ति हुने अवस्थामा यसलाई धानबारीमा उमार्न सकिन्छ। बाढीको अवस्थामा उब्जनी गर्न सकिने थोरै बाली (धान र कमलसँगै) मध्ये कर्कलो पनि एक हो। यसो हुनुको कारण पातहरूमा हावाको खाली ठाउँले गर्दा हो, जसले पानीमुनि वायुमण्डलसँग ग्यासको आदानप्रदान गर्न सहयोग गर्दछ। गर्मी वा अत्याधिक पानीले गर्दा यसको जराहरू सड्न थाल्छ। अधिकतम उत्पादनको लागि पानीको सतहलाई नियन्त्रणमा राख्नुपर्छ जसले गर्दा बिरुवाको आधार सधैँ पानीमुनि रहन्छ।
सुख्खा जमिनको खेतीभन्दा बाढीले गर्दा हुने खेतीका केही फाइदाहरू छन् जसमा उच्च उत्पादन (करिब दोब्बर), मौसम बाहिरको उत्पादन (जसको फलस्वरूप मूल्य बढ्न सक्छ) र गाँजा नियन्त्रण (जसले गर्दा बाढीले सजिलो बनाउँछ) पर्दछन्।
प्रायजसो मूल बालीजस्तै यसले पनि वर्षेनी २,५०० मिलिमिटर (१०० इन्च) भन्दा बढी पानी पर्ने गहिरो, ओसिलो वा दलदले जमिनमा समेत राम्रो गर्छ। कर्कलोको जमिन मुनिको भाग अर्थात् पिँडालुले खडेरी र चिसोको प्रतिरोध गर्छन्। सुख्खा जमिनको खेतीमा रोपेको ६ देखि बाह्र महिना भित्र र १२ देखि १५ महिनाको अन्तरालमा भिजेको भू-भागको खेतीमा यसले छिटो परिपक्वता प्राप्त गर्दछ। बिरुवाको उचाइ घटेपछि र पातहरू पहेँलो हुँदा बाली काट्ने गरिन्छ।
साधारणतया, यान्त्रीकीय उत्पादन प्रणालीमा समेत हाते औजारहरू प्रयोग गरेर कटान गरिन्छ। सर्वप्रथम, यसको जरा वरिपरिको माटो खुकुलो हुन्छ र यसलाई हातको सहायताबाट जराबाट माथि ल्याउन सकिन्छ। पिँडालुलाई विभिन्न मुलुकहरूमा स्वादिलो तरकारीको रूपमा लिइन्छ भने कर्कलो अर्थात् गाभालाई पनि तरकारीको रूपमा उपयोग गरिन्छ। यसको विश्वव्यापी औसत उत्पादन प्रति हेक्टर ६.२ टन (२.८ टन प्रति एकड) रहेको छ तर यो क्षेत्र अनुसार फरक-फरक हुन्छ।
गुण
कर्कलो ग्रीष्म ऋतु र वर्षा ऋतुमा फल्ने बहु गुणकारी सब्जी हो। कर्कलोको नियमित सेवनले मानसिक तनाव घटेर जान्छ। कर्कलोको पात तथा काण्डलाई पानीमा उसिनेर त्यसमा थोरै घ्यू मिसाइ तीन दिनसम्म पिउनाले पेट दुखाइको समस्या हट्छ। कर्कलोको पातमा पाइने भिटामिन ए आँखाको लागि निक्कै फाइदाजनक हुन्छ।
उपयोग
कर्कलोको विभिन्न किसिमको परिकार बनाउने गरिन्छ। कर्कलोको प्रयोग गरेर विभिन्न किसिमको रसदार झोल, सलाद तथा अन्य परिकार बनाएर खाने गरिएको छ। कर्कलोको परिकारमा कागतीको रस मिसाउँदा स्वाद बढ्नुका साथै कोक्याउँने गुण नष्ट भएर जान्छ। नेपालको नेवारी तथा मैथिल समुदायमा कर्कलोको डाँठलाई केलाएर ओइलाई मसला र कागती मोलेर सिसीमा खाँदेर अचार बनाइन्छ जसलाई नेवारी भाषामा 'सलचा' र मैथिली भाषामा 'गेड्ली' भनिन्छ। यो परिकार नेवारी तथा मैथिल समुदायमा निकै लोकप्रिय रहेको छ।
जोन एफ. केनेडी
जोन फिट्जगेराल्ड "ज्याक" केनेडी (John Fitzgerald "Jack" Kennedy) एक अमेरिकी राजनीतिज्ञ थिए। उनले सन् १९६१ जनवरी देखि संयुक्त राज्य अमेरिकाको ३५औँ राष्ट्रपतिको रूपमा सेवा गरेका थिए। उनको सन् १९६३ मा हत्या भएको थियो।
सेनामा द्वितीय विश्व युद्धको समयमा मोटर तारोपडो जहाजको कमान्डर पद पछि केनेडीले सन् १९४७ देखि १९५३ को बिच म्यासेचुसेटको ११औँ जिल्लाको प्रतिनिधिको भूमिका निभाएका थिए। त्यस पछि उनले सन् १९५३ देखि १९६० अमेरिकी संसदमा सम्म काम गरेका थिए। संसदमन रहँदा केनेडीले आफ्नो पुस्तक ''प्रोफाइल इन करेज प्रकाशित गरेका थिए जसले पुलित्जर पुरस्कार प्राप्त गरेको थियो। सन् १९६० को राष्ट्रपति चुनावमा केनेडीले रिपब्लिकन प्रतिद्वन्दी तत्कालीन उप-राष्ट्रपतिका रिचर्ड निक्सनलाई साँघुरो मतान्तरले हराएर थियोडोर रूजबेल्ट पछि ४३ वर्षको उमेरमा दोस्रो सबैभन्दा कम उमेरका राष्ट्रपति बनेका थिए। केनेडी पहिलो क्याथोलिक राष्ट्रपति थिए।
केनेडी प्रशासनको समयमा शीतयुद्ध कम्युनिस्ट राज्यहरूसँग तनाव भएको थियो। जसको फलस्वरूप उनले दक्षीणी भियतनाममा अमेरिकी सैन्य सल्लाहकारको सङ्ख्या वृद्धि गरेका थिए। सन् १९६१ को अप्रिलमा उनले बे अफ पिग्स आक्रमणमा फिडेल क्यास्ट्रोको क्युबाली सरकारलाई उल्टाउने प्रयत्नलाई अनुमति दिएका थिए।
उनको शासनकालमा पिग्सको खाडीको आक्रमण, क्युबा मिसाइल सङ्कट, बर्लिन पर्खालको निर्माण, अन्तरिक्ष होड, अफ्रिका-अमेरिकी मानव अधिकारहरूको हलचल र भियतनाम युद्धको सुरुवात जस्ता मुख्य घटनाहरू भएका थिए।
सन् १९६३ नोभेम्बर २२ का दिनमा डालस उनको हत्या भएको थियो। केनेडीको मृत्युपछि उप-राष्ट्रपति लिन्डन बेन्स जोन्सनले राष्ट्रपतिको पद सम्हालेका थिए। मार्क्सवादी तथा पूर्व अमेरिकी मरेन कर्प्सका लि हार्भी ओस्वाल्डलाई राज्यद्रोहको लागि पक्राउ गरिएको दुई दिन पछि ज्याक रबीद्वारा उनको हत्या भएको थियो। फेडेरल व्यूरो अफ इन्भेस्टिगेशन र वारेन आयोग दुवैले हत्यामा ओस्वाल्ड मात्र संलग्न भएको निष्कर्ष निकाले तर विभिन्न समूहहरू वारेन आयोगको प्रतिवेदनलाई झुटो मान्छन् र केनेडी षड्यन्त्रको सिकार भएको विश्वास गर्छन्। त्यस बेलामा २६ वर्षका तथा सोभियतबाट भागेर आएका पूर्व नौसैनिक कर्मचारी लि हार्वी ओसवाल्डले मात्रै राष्ट्रपति केनेडीको हत्या गरेको भन्ने भनाइलाई धेरैले अस्वीकार गर्छन्। ओसवाल्डलाई पनि कारागारमा लैजाँदै गरेको समयमा टेलिभिजनको क्यामरा अगाडिनै गोली हानी हत्या गरिएको थियो।
केनेडीको मृत्यु पछि काङ्ग्रेसले उनका धेरै प्रस्तावहरू पारित गरेको थियो जसमा नागरिक अधिकार कानुन र राजस्व कानुन, १९६४ पनि सामेल छन्। अमेरिकी इतिहासकार एवम् सर्वसाधारण नागरिकहरूमा गरिएको मत सर्वेक्षणमा केनेडीलाई उच्च सम्मान व्यक्त गरिन्छ।
प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा
जोन फिटजेराल्ड केनेडीको जन्म २९ मे १७१७ मा ८३ बील्स स्ट्रीट, ब्रुकलिन, म्यासाचुसेट्समा भएको थियो। उनका पिता जोसेफ प्याट्रिक "जो" केनेडी सीनियर एक व्यवसायी एवं राजनीतिक नेता थिए।
दैजी
दैजी नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको महाकाली अञ्चल, कञ्चनपुर जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
जोन एफ. केनेडी
प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा
केनेडी अमेरिकी नौसेनाको निर्देशक क्याप्टेन एलन किर्क (ओएनआई) को मद्दतबाट अमेरिकी नौसेनामा सामेल भएका थिए, जो जब जोसेफ कैनेडी के राजदूत थिए, त्यसबेला उनी लन्डनमा नौसेनाको प्रशिक्षक थिए। अक्टोबर १९४१ मा, केनेडीलाई अमेरिकी नौसेना रिजर्भमा एक अधिकारी नियुक्त गरियो र अफिस अफ नेबल इन्टिलिजेन्सको कर्मचारिमा सामेल भए। १५ जनवरी १९४२ मा, उनलाई दक्षिण क्यारोलिनाको चार्ल्सटनमा एक छैटौं नौसैनिक कार्यालयको ओएनआई क्षेत्रको कार्यालय सुम्पिइयो। केनेडीले २७ जुलाई देखि २७ सेप्टेम्बर सम्म इलिनोइसको "नर्थ वेस्टर्न यूनिभर्सिटी"मा "नेभल रिजर्भ अफिसर्स ट्रेनिङ स्कूल"मा पढाइ गरे। यस प्रशिक्षण पूरा गरेपछि, केनेडीले मोटर तारपीडो बोट स्क्वाड्रन ट्रेनिङ सेन्टर, मेलविले, रोड आइल्यान्ड प्रवेश गरे। १० अक्टोबर मा, उनलाई लेफ्टिनेन्ट, जूनियर ग्रेड पदमा पदोन्नत गरिएको थियो । २ डिसेम्बर मा आफ्नो प्रशिक्षण पूरा गरेपछि, उनलाई मोटर टरपीडो जहाज, पीटी १०१, ७८-फुट हिगिंस नाव को कमाण्डिङ अफिसरको रूपमा ड्यूटीको लागि ट्रेनिङ स्क्वाड्रन, मोटर टारपीडो स्क्वाड्रन चार को आदेश दिइएको थियो । जनवरी १९४३ मा, पीटी १०१, चार अन्य जहाज को साथ, मोटर टारपीडो बोट स्क्वाड्रन चारने को आदेश दिइएको थियो, जसमा पनामा सुम्पिइएको थियो।
हत्या
राष्ट्रपति केनेडीको हत्या डल्लासमा १२:३० मध्याह्न Central Standard Time १९६३ नोबेम्बर २२ शुक्रबार भयो। उनी त्यतिबेला टेक्सासमा डेमोक्रेटिक पार्टीको उदारवादी र कट्टरवादी गुटको सम्बन्ध सुधार्न राजनैतिक भ्रमणमा थिए। राष्ट्रपतीय मोटरकेडमा भ्रमण गरिरहेका उनलाई पछाडी बाट गोली प्रहार गरियो। गोली उनको टाउकोबाट छिरेर घाँटीबाट निस्कियो।
केनेडीलाई आकस्मिक उपचारको लागि पार्कल्यान्ड अस्पतालमा लगियो। त्यहाँ उनलाई ३० मिनेट पछि मृत घोषित गरियो। उनको उमेर ४६ वर्ष थियो र उनी १,०३६ दिन कार्यलयमा रहेका थिए। गोली टेक्सास स्कुल बुक डिपोजिटरीबाट प्रहार गरिएको थियो। त्यहीँ अर्डर फिलरको रुपमा गर्ने लि हार्बे ओस्वाल्डले गोली हानेका थिए। उनलाई प्रहरी अधिकारी जे डि टिप्पिट को हत्या र केनेडीको हत्याको मुद्दा लगाइयो। उनले गोली प्रहार गरेको अस्वीकार गरे। उनलाई यसमा फसाइएको उनको दाबी थियो। नोभेम्बर २४ मा ज्याक रुबीद्वारा गोली हानी उनको हत्या भयो। ज्याक रुबीलाई पक्राउ गरियो र ओस्वाल्डको हत्याको दोषी पाइयो। रुबीको अदालतमा सुनुवाई भयो र उनलाई मृत्युदण्डको सजाय सुनाइयो। तर उनी बिरामी भए र मुद्दा परिक्षण चल्दा चल्दै क्यान्सरको कारण १९६७ जनवरी ३ मा मृत्यु भयो।
उत्कृष्ट राष्ट्रपति
उनको नामसँग अनेकौँ काण्डलाई जोड्न खोजिए पनि उनलाई आफ्ना जनतासमक्ष उत्कृष्ट लक्ष्य राख्ने राष्ट्रपतिको रूपमा हेरिएको छ ।
अ गुड वुमन (उपन्यास)
अ गुड वुमन अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
जोन एफ. केनेडी
उत्कृष्ट राष्ट्रपति
राष्ट्रपति केनेडी पदमा रहँदै हत्या भएका चौँथो राष्ट्रपति थिए तर उनको हत्याको घटनाको प्रत्यक्ष चलचित्र बनेको थियो । उनको मृत्यु भएको समाचार विश्वमा टेलिभिजनमार्फत पुगेका थिए । राष्ट्रपतिको हत्याको अपराध तथा उनकी पत्नी तत्कालिन प्रथम महिला ज्याकीको गुलाफी पोशाकमा पोखिएको रगतले विश्वलाई नै स्तब्ध बनाएको थियो ।
अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेसन
अन्तर्राष्ट्रीय अन्तरिक्ष स्टेशन या केन्द्र (संक्षेपमा आईएसएस, अङ्ग्रेजी: International Space Station इंटर्नॅशनल् स्पेस् स्टेशन्, ISS) बाहिरी अन्तरिक्षमा अनुसन्धान सुविधा या शोध स्थल छ जसलाई पृथ्वीको निकटवर्ती कक्षामा स्थापित गरिंदैछ। यस परियोजनाको आरम्भ १९९८मा भएको थियो र यो २०११सम्म बनेर तैयार हुनेछ। वर्तमान समयसम्म आएएसएस अबसम्म बनाइएको सबै भन्दा ठूलो मानव निर्मित उपग्रह हुनेछ। आएएसएस कार्यक्रम विश्वको धेरै स्पेस एजेंसीहरूको संयुक्त उपक्रम छ। यसलाई बनाउनमा संयुक्त राज्यको नासा सहित रूसको रशियन फेडरल स्पेस एजेंसी (आरकेए), जापान एयरोस्पेस एक्सप्लोरेशन एजेंसी (जेएएक्सए), क्यानाडाको कनेडियन स्पेस एजेंसी (सीएसए) र यूरोपीय देशहरूको संयुक्त यूरोपीयन स्पेस एजेंसी (ईएसए) काम गर रही छन्। यिनका अतिरिक्त ब्राजीलियन स्पेस एजेंसी (एईबी) पनि केही अनुबंधहरू सहित नासा सहित कार्यरत छ। यसै गरी इटालियन स्पेस एजेंसी (एएसआई) पनि केही अलग अनुबंधहरू सहित कार्यरत छ।
कृष्णपुर नगरपालिका
कृष्णपुर नगरपालिका नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेश अन्तर्गत कञ्चनपुर जिल्लामा अवस्थित एक नगरपालिका हो। यो नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषद्को मिति २०७२/०५/३१ गतेको निर्णय अनुसार नगरपालिका घोषणा गरिएको हो। कृष्णपुर नगरपालिका एक सुन्दर र प्राकृतिक सुन्दरताले भरिपूर्ण नगरपालिका हो । कञ्चनपुर जिल्लाको पुर्वी सिमानामा रहेको साविक कृष्णपुर नगरपालिका, साविक रैकवार विचवा गा.वि.स र साविक देखतभुलि गा.वि.स वार्ड नं. ९ को क्षेत्रफल भित्र पर्ने सम्पूर्ण क्षेत्र कृष्णपुर नगरपालिका हो । वि.सं. २०६८ को जनगणा अनुसार यस नगरपालिकामा १०,०१६ घरधुरी र ५६,१२० जनसंख्या रहेकोमा हाल बृद्धि भएको अवस्था छ । वि.स. २०७४ को स्थानिय तहको निर्वाचनको तथ्याङ्क अनुसार कुल मतदाता २९,४१५ रहेको छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेसन
पृथ्वीको तल्लो कक्षामा स्थापित हुने पछि आएएसएसलाई नाङ्गो आँखाले हेर्न सकिन्छ। यो पृथ्वीबाट करीब ३५० किलोमीटर माथि औसतन २७,७२४ किलोमीटर प्रतिघण्टाको रफ्तारबाट परिक्रमा गर्नेछ र प्रतिदिन १५.७ चक्कर पूरा गर्नेछ। पछिल्लो आएएसएसमा, जसलाई नवंबर २०००मा कक्षामा स्थापित गरिएको थियो, पछिबाट उनमा लगातार मानवीय उपस्थिति बनेको छ। वर्तमान समयमा यसमा तीन व्यक्तिहरूको स्थान छ। भविष्यमा यसमा छ व्यक्तिहरूका रहन लायक ठाउँ बन्नेछ।अंतरराष्ट्रीय स्पेस स्टेशन अंतरिक्षमा स्थित एक वेधशालाका गरिमा कार्य गर्दछ। अन्य अंतरिक्ष यानहरूका मुकाबलहरू यसका धेरै लाभ दायक छन् जसमा यसमा रहने एस्ट्रोनट्सलाई अधिक समयसम्म अंतरिक्षमा रहेर काम गर्नको मौका मिल्दछ।
कृष्णपुर नगरपालिका
भुगोल
भौगोलिक स्थितीः
जिल्लाः कञ्चनपुर
सिमानाः
पुर्वः कैलाली जिल्लाको गोदावरी नगरपालिका
पश्चिमः शुक्लाफाँटा नगरपालिका
उत्तरः चुरे पर्वत
दक्षिणः लालझाडी गाउँपालिका
अवस्थितीः
२८ डिग्रि ३२ मिनेट उत्तर देखी २९ डिग्री २८ मिनेट अक्षांश
८० डिग्रि ०३ मिनेट देखि ८० डिग्री ३३ मिनेट पूर्व देशान्तर
समुद्री सतहबाट १०० मी. देखी १००० मी.
(साविक कृष्णपुर नगरपालिकाको १५६.२० वर्ग कि.मि., साविक रैकवार गा.वि.स को ८१ वर्ग कि.मि. र साविक देखतभुलि गा.वि.स वार्ड नं. ९ को १८ वर्ग कि.मि.) गरी जम्मा २५५.२० वर्ग कि.मि. रहेको छ ।
कृष्णपुर नगरपालिकासंग उत्तरमा डडेल्धुराको चुरे पहाड, पूर्वमा कैलाली जिल्ला दक्षिणमा देखतभुली गा. वि. स. र पश्चिममा झलारी गा.वि. स.सँग सिमाना जोडिएको छ।कृष्णपुर नगरपालिकाको पूर्वमा मोहना नदी र पश्चिममा बनारा नदीले सिमाना छुट्याएको छ।
कला र संस्कृति
कृष्णपुर नगरपालिका मा विभिन्न जातजाति हरूको बसोबास छ।यो क्षेत्रका आदीबासी जनजाति थारुहरू हुन।यो क्षेत्रमा अन्य सुदूरपश्चिमका पहाड़ी जिल्लाबाट बसाई सरी आउने पहाडी समुदायको बाहुल्यता रहेको छ।अधिकांस मानिसहरू हिन्दु धर्म मान्दछन।थारूहरूले माघि धुमधामका साथ मनाउछन भने रानाहरू विशेषतः होली धुमधामसँग मनाउछन।
शैक्षिक संस्थाहरु
1) कञ्चन बहुमुखी क्याम्पस, गुलरिया
2) उदय सरस्वती बहुमुखी क्याम्पस, बंक
3) राष्ट्रिय उच्च माध्यमिक विद्यालय, पहरिया
3) कृष्ण उच्च मा वि, गुलरिया
4) कञ्चनजंघा उच्च मा वि, गुलरिया
5) रोजी बोडिङ स्कूल, बंक
ध्वा राजा
ऐतिहासिक ध्वा राजाको थान पाँचथर सराङ्डाँडा-६ मा पर्दछ। धुवा खोला र सावा खोला को दोभानमा रहेको सानो टाकुरो छ जसको फेदमा ध्वा राजाको र टुप्पामा सिद्दको थान रहेको छ।
कृष्णपुर नगरपालिका
शैक्षिक संस्थाहरु
6) सनलाईट बोडिङ स्कूल, बाणी
ध्वा राजा
उत्पत्ति
पुर्वकालमा धुवा खोलाको देउरालि भन्ने ठाउँमा अबसथित उक्त देवश्थल ईलाम जिल्लाका एक शिध्दी प्राप्त गेरेका सिद्धपुरुस बृहसपति पौडेलले यहाँ अन्न नखाईकन कसैको लगानिबिना सप्ताह पुराण लगाएर यहाँ स्थापित गराएको हुन्।
च्यादर
च्यादर
कृष्णपुर नगरपालिका
शैक्षिक संस्थाहरु
7) श्री महाकाली उच्च मा वि गुलरिया
स्थानीय बजारहरु
● गुलरिया बजार
● बंक बजार
● गजरौला बजार वन्ड
जनसङ्ख्या
गुलरिया क्षेत्र गाउँ विकास समितिलाई मिलाएर कृष्णपुर नगरपालिका बनाइएको हो। त्यसैले राष्ट्रिय जनगणना २०६८को जनगणना अनुसार कृष्णपुर नगरपालिकाको जनसङ्ख्या ३६,७०६ रहेको छ।
पाटिगाँउ
पाटीगाउँ मोरङ जिल्लामा पर्ने एक गाविस हो। यो गाविस मोरङका पहाडी गाविसमध्येको एक हो। येस गाविसमा राई, लिम्बू, मगर जातिको वाहुल्यता पाइन्छ र केही घर बस्नेत र विश्वकर्मा थर भएका परिवार पनि यहाँ भेट्न सकिन्छ।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार जाँतेको ४७८ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या २,१८३ रहेको छ।
भीनमाल
भीनमाल भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
जेठाजु
कुनै पनि महिलाले उसको श्रीमानको दाजुलाई लगाउने नाता जेठान हो ।
कछाड
कछाड कम्मरबाट घुँडासम्म बेरेर लगाउने वस्त्र हो । यो धोतीको सानो रूप हो । कछाडलाई कतै-कतै लगौंटी भनेको सुनिन्छ । तर यो धेरै सानो भए, त्यसलाई लगौंटी भने हुन्छ । लोग्नेमान्छेले कछाड लगाउँछन् । कछाड सेतो रंगको हुन्छ । प्रायः मगर, गुरुङ, कुमाल, धिमाल, दुरा जातिका लोग्नेमान्छेले कछाड लगाउँछन् ।
कान्ति बुङ्गेचरा
कान्ति बुङ्गेचरा (वैज्ञानिक नाम: Aethopyga gouldiae) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।  यसलाई अङ्ग्रेजीमा मिसेस् गल्ड्स सनबर्ड (Mrs. Gould's Sunbird) भनिन्छ ।
पञ्चकन्या गाउँपालिका
पञ्चकन्या गाउँपालिका नुवाकोट जिल्लाको १० गाउँपालिका मध्येको एक गाउँपालिका हो।
छाया
पृथ्वीबाट चन्द्रमामा परेको छाया चन्द्रग्रहण हो। यसको विपरीत, चन्द्रमाले पृथ्वीमा छाड्ने छायाँ सूर्यग्रहण हो। छायाहरू प्राय: पौराणिक वा सांस्कृतिक सन्दर्भहरूमा देखा पर्दछ। कहिले नराम्रो प्रकाशमा, कहिले होइन। अप्रत्याशित छायालाई केही संस्कृतिहरूले भूतको जस्तै हो भनेर सोचेका थिए।
गोइङ्ग होम (उपन्यास)
गोइङ्ग होम अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
बाली (रामायण)
बाली रामायणमा उल्लेख गरिएको बानर राज्य किस्किन्धा नगरको राजा थिए ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
Vali ബാലി
भिनाजु
दिदीको श्रीमानलाई लगाइने नाता भिनाजु हो ।
जेस्सी जे
जेस्सी जे एक बेलायती गायिका तथा गीतकार हुन् । उनको जन्म स.न् १९८८ को मार्च २७ मा बेलायतको, लण्डन सहरको रेडब्रिज भन्ने ठाँउमा भएको थियो ।
पोखराथोक, अर्घाखाँची
पोखराथोक अर्घाखाँची जिल्लाको पूर्वि भेगमा पर्ने पाणिनी गाउँपालिकाको वडा न‌ २ मा पर्ने एउटा गाउँ हो । नेपालकै पुराना विद्यालयहरू मध्येको हरिहर संस्कृत विद्यालय(स्थापना: वि. सं. १९९४) यसै गा. वि. स.मा पर्छ । साविक पोखराथोक गाउँविकास समिति रहेको यस गाबिस समिति भित्र १) पोखराथोक २) चिदिपानी ३) रयले ४) चारनम्वर ५) पिपलडाडा ६) डाडाकटेरी ७) कैयारी ८) रजौसा र ९) डाङग्रे गाउँहरू रहेका छन । पाणिनी तपोभूमी यहाँको प्रसिद्ध धार्मिक तथा शैक्षिक तिर्थस्थल हो । व्याकरणकार पाणिनीले यही क्षेत्रमा तपस्या गरी संस्कृत व्याकरणको रचना गरेको विश्वास गरिन्छ भने नेपालकै पुरानो मध्ये एक मानिने हरिहर पाठशाला यही गाउमा अवस्थित रहेको छ, हाल यस पाठशालालाई श्री हरिहर संस्कृत तथा साधारण उच्च माध्यमिका बिद्यालयका रूपमा चिनिन्छ । यस गांउमा ब्राह्मण, क्षेत्री, मगर, कामी, दमाई, सार्की आदि जाती तथा जनजातीको बसोवास रहेको छ ।पोखराथोक, अर्घाखाँची जिल्लाको पूर्वी भेगमा पर्ने पोखराथोक  गाउँको सिरानमा एउटा ठूलो चौर र दह छ, जहाँ पाणिनि ॠषिले तपस्या गरेका थिए र महादेव प्रसन्न भई १४ वटा सुत्रहरू (अइउण्, ऋलृक्, ...) पाणिनिलाई सुनाएका थिए, जसको आधारमा पाणिनिले विश्वकै सबैभन्दा वैज्ञानिक मानिएको संस्कृत व्याकरण, अष्टाध्यायी, लेखेका थिए भन्नेविश्वास छ। त्यसैले यसलाई पाणिनि तपोभूमि पनि भनिन्छ। यसकै नामबाट सन्धिखर्कमा पाणिनि क्याम्पस पनि स्थापना भै सञ्चालनमा रहेको छ ।
व्यवसाय
यहाँका बासिन्दाहरू धेरैजसो खेतिपातीमै निर्भर भएपनि नोकरी र ब्यापार गर्नेहरूको संख्या बढ्दो छ। यहाँ विशेष गरी मकै, गहुँ र धानको खेति भएपनि, कोदो, फापर, जौ आदिको खेति पनि गरिन्छ। प्राय सबै घरमा भैँसी पालिएको हुन्छ भने केहींले गोरु, बाख्रा तथा गाई पनि पाल्छन्।
भाषा संस्कृति
यहाँका सबैजसो नेपाली भाषा नै बोल्छन तर यहाँको भाषा अरुतिरको भन्दा अलि फरक छ, जस्तै: "जान्छु" लाई "जान्चु", "गएको थिएँ" लाई "गओथेँ"कति सार्है ल।इ "कै जाद्रो" आदि
शिक्षा
पुरानो नाम हरिहर पाठशाला रहेको यस शैक्षिक संस्थाको हालको नाम श्री हरीहर संस्कृत तथा साधारण उच्च माध्यमिक विद्यालयरहेको छ । यस पाठशालाको स्थापना गर्न त्यस क्षेत्रा जमिन्दार श्रीहरिहर गौतम को ठुलो योगदान रहेको छ । नेपालको राणा शासन कालमा पनि नेपालको पश्चिमक्षेत्रमा शिक्षाको किरण फैलाउन उनको ठुलो योगदान रहेको छ । उनकै अनुरोधमा महापण्डित श्री दधिराम मरासिनीले यस क्षेत्रमा रही पठन पाठन तथा शिक्षा विकासका क्षेत्रमा ठूलो योगदान पुरयउनु भएको थियो पछि श्री नारायण गौतम श्री भानुभक्त गौतम, हुमनाथ गौतम तथा त्यस क्षेत्रकै प्रकाण्ड विद्धान श्री दुर्गा प्रसाद गौतमले यस विद्यालयलाई हालको अवस्था सम्म ल्याउना निकै ठुलो योगदान गरे हाल यस विद्यालयमा दश जोड दुई सम्म शिक्ष शास्त्र र व्यवस्थापन विषयमा अध्ययन अध्यापनको कार्य हुन्छ । नेपालको राजनीतिका महान हस्तीहरु श्री मोदनाथ प्रश्रित, ढुण्डिराज शास्त्री लगायत विभिन्न विद्धानहरु यस संस्थाका उपज हुन । हाल यहा श्री हरीहर संस्कृत तथा साधारण उच्च माध्यमिक विद्यालयका अतिरिक्त हरिहर बहुमुखी क्याम्पस, हरिहर संस्कृत विद्यापीठ उच्च शिक्षाका संस्था पनि रहेका छन.
गजुरमुखी धाम
गजुरमुखी धाम ईलाम जिल्लाको प्रशिद्ध देवस्थल हो।
परिचय
पहाडको एक गुफामा रहेको मुख्य थान यहाको मुख्य आकर्सण हो। सानो ढुङ्गाको चेपमा रहेको मुख्य मन्दिर प्रबेसार्थ बीस खुड्किलो जति लिस्नो(भर्याङ) उक्लिएर पुगिन्छ। यो एक देवीको मन्दिर हो
धार्मिक मान्यता
यश पबित्र स्थलमा गरेका भाकल पुणहुने जनबिस्वास छ । देविको मन्दिर भएकाले धेरैले बलिको भाकल गरिन्छ भने काटमार नचल्ने परिवारमा भने जोडि परेवा उठाउने भाकल राखेको पाइन्छ।
नौगेडी
नौगेडी नेपाली महिलाको गहना हो । यो नौवटा वा त्योभन्दा कम-बेसी सुन वा मुगाका काँडादार गेडी पोते, धागो आदिका बीचबीचमा उनिएको माला हो । यी गेडी सामान्यतः मट्याङ्ग्राभन्दा केही ठूलामात्र हुन्छन् । विवाहित महिलाले गलामा नौगेडी लगाउँछन् ।
शिरफूल
शिरफूल एक प्रकारको सुनको गहना हो । नारीले शिरमा लाउने, फूलका आकार हुने भएकाले शिरफूल भनिएको हो । यो गोलाकार हुन्छ । यसलाई बनाउँदा सुन्दर रूपले खोपिएको हुन्छ र बीचमा पत्थर जडिएको हुन्छ ।
द गिफ्ट (उपन्यास)
द गिफ्ट अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
सांचोर
सांचोर भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
आर्य इरानेली भाषा परिवार
आर्य इरानेली भाषा परिवार भारोपेली भाषा परिवारको सबैभन्दा ठुलो र दक्षिणपूर्वी अवस्थित शाखाहरू हुन्। तिनीहरूमा ३०० भन्दा बढी भाषाहरू समावेश छन्, लगभग १.५ अर्ब वक्ताहरूले बोल्ने, मुख्य रूपमा दक्षिण एसिया, मध्य पूर्व र मध्य एसियाका केही भागहरूमा अवस्थित छन्।
अंगद (रामायण)
अंगद रामायणमा उल्लेख गरिएको बानर राज्य किस्किन्धा नगरको राजा बालीका छोरा थिए ।
आर्य इरानेली भाषा परिवार
यस भाषा परिवारलाई तीन शाखामा इरानेली, आर्य र नुरिस्तानी भाषाहरू विभाजन गरिन्छ। तर कहिलेकाहिं दारदार भाषाहरू चौथो शाखा हुन् कि भन्ने प्रश्न आउँछ। दारदार भाषाहरूलाई इन्डो-आर्यन भाषाहरू भित्र वर्गीकरण गरिएको छ।
भाषा परिवारहरू
यस भाषा परिवारलाई तीन शाखामा विभाजन गरिन्छः यस समूहमा आर्य भाषाहरू दक्षिण एसियाली क्षेत्रमा पर्छन् र सबैभन्दा ठुलो उपशाखा पनि हो।
कालोबुङ्गेचरा
कालोबुङ्गेचरा नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा पर्पल सनबर्ड (Purple Sunbird) भनिन्छ ।
कृष्टी लेक
कृष्टी लेक (जन्म: १२ डिसेम्बर १९६४) एक पूर्व अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन । उनले १९९५ देखि २००४ को बिचमा लगभग २०० वटा अश्लील चलचित्रहरूमा अभिनय तथा ७ वटा निर्देशन गरिन ।
खिदीम
खिदीम अर्घाखाँची जिल्लाको पूर्वी भेगमा पर्ने एउटा गाविस हो। यस गाउँको पूर्वमा पणेना, उत्तरमा पाल्पाको भुवनपोखरी, दक्षिणमा पोखराथोक र पश्चिममा पाली पर्छन्। यहाँ प्रसिद्ध मालिकादेवीको मन्दिर छ। आमबोट, हर्राबोट, फर्सवाटाकुरा, दुर्गा लगायतका गाउँ यस गाविस भित्र पर्छन।
पौंठाक
पौंठाक नेपालको कोशी अञ्चलको तेह्रथुम जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो । यहि गाबिस हुदै नेपालको अग्लो झरना पुगिन्छ।
तिलहरी
तिलहरी नेपाली गहना हो । यो एक इञ्चदेखि तीन इञ्चसम्म लामो औंला जत्रो मोटो काँडे ढाँचामा ढालिएको सुनको धुङ्ग्राे हो । यसलाई पोतेको गुच्छामा उनेर छातीमाथि बस्ने गरी लगाइन्छ । तिलहरी मा पनि माईली तिलहरी,छड्के तिलहरी,सि तिलहरी र जुलि तिलहरी विशेष प्रचलनमा रहेकाे छ ।याे नेपालमा मात्र पाईने प्रचलित गहना हाे ।याे गहना नेपालमा परापुर्वकालदेखि चलनचल्तीमा रहेकाे गहना हाे । यो लम्बाइमा कण्ठहार जस्तै गलामा लगाइने विवाहित महिलाको गहना हो । विभिन्न जातिको बिहेमा बेहुलाले बेहुलीलाई पनि लगाइदिन्छन् ।
गृहयुद्ध
गृहयुद्ध भनेको एक देश भित्र कै संगठित समूहहरू बीचको युद्ध हो। कहिलेकाँही गृहयुद्धलाई दुई देशको युद्ध पनि भनिन्छ, जुन कुनै समयमा एउटै देशको भुभाग रहेका थिए । गृहयुद्धमा लड्ने गिरोहको उद्देश्य फरक फरक हुन्छ। कोही सम्पूर्ण देशलाई नियन्त्रण गर्न चाहन्छन् र आफ्नै शासन व्यवस्था प्रणाली लागू गर्न चाहन्छन्, कोही देशको सरकारी नीति बदल्न चाहन्छन् भने कोही देशलाई विभाजित गरेर आफ्नो क्षेत्रलाई स्वतन्त्र बनाउन चाहन्छन्। गृहयुद्ध घातक हुन्छन् - लाखौं मानिसहरु मर्दछन्, लाखौं घरबारविहीन र विस्थापित हुन बाध्य हुन्छन्, देशमा दशकौं सम्म भयङ्कर गरिबी र भोकमरी फैलिन सक्छ र देशको उद्योग लामो समयको लागि चौपट हुन सक्छ। बर्मा, अंगोला र अफगानिस्तान त्यस्ता देशहरू हुन् जसको विगत कुनै समयमा एकदमै उज्ज्वल मानिन्थ्यो, तर गृहयुद्धको यी विश्वको सबैभन्दा पिछडिएका र कमजोर देशहरूमाथि गनिन थाल्यो । गृहयुद्धको क्रममा प्राय: विदेशी सेनाहरूले देशलाई कमजोर पाएर त्यसमा हस्तक्षेप गर्दछन्, जस्तो कि लेबनानको गृहयुद्धमा १९७५-१९९० सम्म चलेको थियो।
राइटरबाजे (कथा)
राइटरबाजे नेपाली साहित्यकार बिपी कोइरालाद्वारा लेखिएको मनोविज्ञानमा आधारित कथा हो । सुन्दरीजल बन्दीगृहमा रहेको बेलामा लेखिएको यो कथा श्वेतभैरवी कथासङ्ग्रहमा सङ्ग्रहित गरिएको छ । राइटरबाजे प्रथम पुरूष दृष्टिबिन्दु भएको कथा हो अर्थात यस कथामा पात्रले नै कथावस्तु अघि बढाएको छ । यस कथाकी प्रमुख पात्रा काठमाडौंका गल्लीहरूमा माग्दै हिड्ने एक भोटिनी हुन जसको नामसमेत लेखकले उल्लेख गरेका छैनन् । यो एउटा मनोवैज्ञानिक तथा अस्तित्ववादी कथा हो । विभिन्न पात्रहरूमार्फत कथाकारले रहरले बेश्या हुनु र परिस्थितिले बेश्या बनाउनुमा रहेको अन्तरलाई यस कथामा प्रस्तुत गरेका छन् । विभिन्न शास्त्र, पौराणिक कथाका ज्ञाता मानिने कथाकार कोइराला यस कथाको एक प्रसंगमा चिप्लिएकाछन् । पापकर्म र पुण्यकर्मबिचको अन्तर छुट्याउन नसकेर अलमलमा परेकी नायिकाको मनबाट उनले रामायणको बाली वधको प्रशंग उठाएका छन् । अंगद र बालीको उस्तै अनुहार भएकाले लुकेर बाण हानी बाली हत्या गर्न बसेका रामचन्द्रले अंगदलाई माला लगाइदिए, पापकर्म र पुण्यकर्ममध्ये पुण्यकर्मले पनि माला धारण गरे मानिसलाई सहज हुने थियो भन्ने अर्थमा यो प्रशंग उठाइएको छ । तर रामायण अनुसार अंगद, बालीका छोरा थिए र रामचन्द्रले सुग्रिवलाई माला लगाइदिएका थिए । कथाको अन्त्यमा कथाकार कोइरालाले १०-१०-१९६२ (२४-६-२०१९), सुन्दरीजल बन्दीगृह लेखेकाछन् । यो कोइराला बन्दीगृहमा भएको बेलामा लेखिएको कथा हो ।
कथा सारांश
कथाकी प्रमुख पात्रा भोटिनी अहिले मृत्युसैयामा छिन् । कुष्ठरोगले उनका अंगप्रत्यंग खाइसकेको छ । उनी आफू राइटरबाजेकी मात्र भएर रहन नसकेकोमा पछुतो पनि गरिरहेकी छिन । राइटरबाजेको पनि मृत्यु भइसकेको छ । आफूले गरेको कर्म पाप हो वा पुण्य छुट्याउन नसकिरहेको अवस्थामा उनी अतितलाई सम्झन पुग्छिन् ।
सहरमा माग्दै हिँडेकी एक बालिका माथि जब अर्का पात्र राइटरबाजेको नजर पर्छ तब उनको जीवनले नयाँ मोड लिन्छ । राइटरबाजे पूर्व तीन नम्बरको पहाडबाट काठमाडौंमा एक अड्डामा जागीर खान आएका ब्राह्मण हुन् । भोक लागेर माग्न हिडेकी भोटिनीप्रति दया पलाएपछि राइटरबाजेले उक्त बालिकालाई आफूसँगै डेरामा लिएर जान्छन् । यसरी सुरू भएको उनीहरूको सम्बन्ध पछि गएर पति-पत्नीको रूपमा परिणत हुन्छ । उनीहरूको एउटा छोरी पनि जन्मिन्छे । यसरी सहज र सरस बितिरहेको जीवनमा छोरीको मृत्युले बज्रपात हुन्छ । बिस्तारै राइटरबाजे पनि क्षयरोगको रोगी हुन्छन् । रोगकै कारणले उनको जागीर पनि छुट्छ । जीवन गुजाराको एक मात्र स्रोत गुमेपछि भएका गरगहनासमेत बेचेर पनि राइटरबाजेको उपचार हुन सक्दैन । एक त सहरमा दैनिक गुजारा चलाउनु पर्ने अर्को रोगले ग्रस्त पतिको उपचारको जिम्मेवारी पनि कथाकी मुख्य पात्राकै काँधमा आइलाग्छ । अन्य कुनै उपाय नभएपछि उनी आफ्नो जीउ बेच्न बाध्य हुन्छिन् । जति प्रयास गरे पनि क्षयरोगको कारण राइटरबाजे यस सन्सारबाट बिदा हुन्छन् । राइटरबाजेको मृत्यु पछि विधवा हुनुसँगै उनलाई कुष्ठरोग देखापर्छ । त्यसपछि उनी त्यतिकै भौंतारिँदै आजको स्थितिमा आइपुगेकी छिन् । उनको एउटा अन्तिम इच्छा छः "बरू फेरि अर्को पटक विधवा हुनुपरे पनि, कुष्ठरोग खप्नु परेपनि आफू अर्को जन्ममा पनि राइटरबाजेकै पत्नी भएर जन्म लिउँ" । अन्तमा यसकथाकी नायिका संसारबाट बिदा हुँदै आफ्ना प्रेमी राइटरबाजेको साथ पाउन जान्छिन् ।
पात्रहरू
म पात्रः कथाकारले एक भोटिनीलाई म पात्रको रूपमा उभ्याएका छन् । सडकमा माग्दै हिड्ने उनी अर्का पात्र राइटरबाजेको साथ पाएपछि बिस्तारै आफू फक्रँदै गएको अनुभव गर्छिन् । राइटरबाजेको एक्लो जीवनमा सहाराको रूपमा प्रवेश गरेर प्रेम बन्धनमा बाँधिन पुग्छिन् । राइटरबाजेले उनलाई आफ्नो सम्पत्तिको साँचो हस्तान्तरण गरेपछि उनी एक गृहिणीको रूपमा आफूलाई पाउँछिन् । दिदीहरूले उनलाई सबै पुरूष एकै हुन् बाहुनसँग बसेर हुन्न भन्दै आफूहरू जस्तै जीवन बिताउन आग्रह गर्दा त्यसलाई बेवास्ता गर्दै उनी राइटरबाजेलाई नै चुन्न पुग्छिन् । राइटरबाजेसँगको जीवनमा चरम सुखको अनुभुति गर्दै आफ्ना दिदीहरू यो सबबाट बञ्चित रहेको अनुभव गर्छिन् । तर उनको जीवन सधैँ त्यस्तो रहँदैन । छोरीको मृत्युसँगै राइटरबाजेलाई पनि क्षयरोग लाग्छ र उनको जीवन दुखको सागरमा डुब्न पुग्छ । पतिको जागीर पनि नभएपछि घर चलाउने र पतिको उपचारको जिम्मासमेत यिनकै काँधमा आइलाग्छ । अन्य कुनै उपाय नभएपछि अन्तमा शरीर बेचेर पैसा जोहो गर्छिन् । उनको यही कदम पाप थियो कि पुण्य उनले कहिल्यै छुट्याउन सकिनन् । पैसा जम्मा गरेर उपचारको लागि जाँदा धेरै ढिला भएको हुनाले यिनको पतिको मृत्यु हुन्छ । वैधव्यस्थितिमा प्रवेशसँगै उनमा कुष्ठरोग देखापर्छ र उनी घर छोडेर हिड्छिन् । अन्त्यमा कुष्ठरोगका कारण नै यिनको मृत्यु हुन्छ ।
राइटरबाजेः कोइरालाले राइटरबाजेको रूपमा पूर्वी पहाडबाट जागीर खान सहर पसेको एउटा बाहुन युवकलाई उभ्याएका छन् । बाटोमा माग्दै हिड्ने केटीप्रति दया पलाए पछि आफूसँगै डेरामा ल्याएर पाल्नुले उनी एक दयालु पात्र थिए भन्न सकिन्छ । तत्कालीन समाजले नमान्ने बिजातीय नारीलाई अर्धाङ्गिनी बनाउने दुब्ला, पातला, खपटे राइटरबाजे केही प्रगतिशील विचारका भएको प्रष्ट हुन्छ । म पात्रबाट कथाकारले राइटरबाजेलाई अबोध, निरिह, अन्जान षुरूषको संज्ञा दिलाएकाछन् । पुत्रीवियोगको एक महिना हुन नपाउँदै क्षयरोगले ग्रस्त भएपछि जागीरबाट पनि निस्कासित भएका उनको क्षयरोगकै कारणले मृत्यु हुन्छ ।
दिदीहरूः कथाकारले नाम उल्लेख नगरिकन म पात्रका तिन दिदीहरूलाई पनि यस कथामा उभ्याएका छन् । जेठी हेलम्बुमा चारजनाकी पत्नी भएर रहेकी छिन् । उनलाई खानलाउनको कुनै चिन्ता छैन । उनी बहिनी पनि आफू जस्तै विवाह गरेर घरजम गरी बसोस भन्ने चाहन्थिन् । माहिली दिदी बौद्धमा भट्टी पसलका साथमा देहव्यापार गरेर बसेकी छिन् । भट्टीमा दिनप्रतिदिन ग्राहकहरू बढिरहेका हुनाले कान्छी बहिनी पनि भट्टीमै बसेर ग्राहकहरूको सेवा गरोस भन्ने उनको चाहना छ । त्यस्तै साहिली दिदी एक दरवारमा हिरा-जवाहरातले सजिएर नोकर-चाकरले घेरिएर रहेकीछिन् । कान्छी बहिनी पनि रूपवती भएकी हुनाले दरवारमा राम्रो पकड बनाउन सक्ने उनको धारणा छ । कथाकारले यी तिनैजनालाई रूपजिवीको संज्ञा दिएकाछन् ।
हल्दे कालिका
हल्दे कालिका नुवाकोट जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।
सालो
कुनै पुरुषले उसकी श्रीमतीको भाइलाई लगाउने नाता सालो हो ।
भुसावल
भुसावल भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
फ्रेन्ड फरइभर (उपन्यास)
फ्रेन्ड फरइभर अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
कृष्णबहादुर राणा
कृष्णबहादुर कुँवर राणा नेपालको प्रधान सेनापति तथा कार्यवाहक प्रधानमन्त्री थिए । उनी जनरल सरदार रामकृष्ण कुँँवरका पनाति र बालनरसिंह कुँवरका छोरा हुन् ।
पोखरिया
पोखरिया मोरङ जिल्लामा पर्ने एक गाविस हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार जाँतेको ६८२ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या ३,३१२ रहेको छ।
बाला
बाला स्वास्नीमानिसहरूले नारीमा लाउने सुन, चाँदी वा अन्य बहुमूल्य धातु मिश्रणबाट बनाइएको चुरा हो । चुराभन्दा बाला मोटा हुन्छन् । बाला नेपाली समुदायमा प्रचलित छ ।
इस्ट इन्डिया कम्पनी
इस्ट इन्डिया कम्पनी (East India Company (EIC) १६०० मा स्थापना भएको र १८७४ मा बिघटन भएको एक इंलिस, र पछी ब्रिटिस कम्पनी थियो । यसको स्थापना हिन्द महासागर क्षेत्र, पहिले इस्ट इन्डिज (भारतीय उपमहाद्वीप र दक्षिणपूर्वी एसिया), र पछी पूर्वी एसियामा व्यापार गर्न भएको थियो । यो कम्पनीले भारतीय उपमहाद्वीपको ठूलो हिस्सा नियन्त्रणमा लिएको थियो र दक्षिण पूर्वी एसियाको हिस्सा र हंगकंगलाई उपनिवेश बनाएको थियो । यसको उच्चतम अवस्थामा, कम्पनी विश्वको सबै भन्दा ठूलो व्यवसायिक प्रतिष्ठान थियो । इस्ट इन्डिया कम्पनीको आफ्नै सेना थियो, जसमा २,६०,००० सैनिक थिए, जुन तत्कालीन ब्रिटिस सेनाको भन्दा दोब्बर आकार थियो। The operations of the company had a profound effect on the global balance of trade, almost single-handedly reversing the trend of eastward drain of Western bullion, seen since Roman times.
इङ्ल्यान्डको इस्ट इन्डिया कम्पनीको स्थापना, स्पेनी आर्मादाको पराजय पछि, महारानी एलिजाबेथको आज्ञापत्र द्वारा (३१ डिसेम्बर, १६००) "द गवर्नर ऐंड मर्चेट्स अफ लन्डन ट्रेडिंग टु दि ईस्ट इंडीज'को नामले भयो। यसै आज्ञापत्रद्वारा उक्त कंपनीलाई व्यावसायिक एकाधिकार पनि प्राप्त भयो। ब्रिटिश इस्ट इण्डिया कम्पनीको स्थापना ३१ डिसेम्बर १६०० ईस्वीमा भएको थियो। यसलाई यदाकदा जोहन कम्पनीको नामले पनि जानिन्थ्यो। यसलाई ब्रिटेनकी महारानीले भारतसित व्यापार गर्नका लागि २१ वर्षसम्म छुट दिएकी थिइन्। पछि गएर कम्पनीले भारतका प्रायः सबै क्षेत्रहरूमा आफ्नो सैनिक तथा प्रशासनिक आधिपत्य जमाए। १८५७ को प्रथम स्वतन्त्रता संग्राम अथवा सिपाही विद्रोहपछि सन १८५८ मा यसको विलय भयो।
मुलाटो घाँस
मुलाटो एक प्रकारको वहुवर्षे अकोषे घाँस हो। यस प्रजातिको घाँसको वृद्धि द्रुत गतिमा हुने र विरुवाको उचाइ फूल नफूलेको अवस्थामा ५०-१०० सेमी सम्म हुन्छ। यस घाँसको पात धान तथा गहुँको पात जस्तै लामो र गाढा हरियो रङ्गको हुन्छ भने पातको मात्रा निकै बढी हुने गर्दछ। घाँसको प्रत्येक नलमा ९-१० बटा पात हुने, पातहरू डाँठमा सिधा रूपमा टाँसिएका र नल पातै पातले ढाकिएको देखिन्छ जसले गर्दा घाँसको उत्पादन बढी हुने र चरन क्षेत्रको लागि निकै उपयुक्त मानिन्छ। यो घाँस गर्मी तथा समशितोष्ण हावापानी भएको क्षेत्रमा खेती गर्न सकिने भएकोले विश्वव्यापी रूपमा यसको सफलतापूर्वक खेती गरिँदै आएको छ। यो घाँसलाई चरन विकासका लागि व्यापक रूपमा प्रयोग गर्दै घाँसबाट सुख्खा पदार्थ समेत निकाल्न सकिन्छ। यो घाँसलाई बीउ/ गाँज र नल आदिबाट प्रसारण गर्न सकिन्छ। यसको डाँठको आख्लाबाट जराहरू निस्किन्छ र सजिलै प्रसारण गर्न सकिन्छ। घाँसको पातको लम्बाई १५-२५ इन्च र चौडाई १ देखि १५ इन्च हुन्छ। मुलाटो घाँसमा १४ देखि १६ प्रतिशत क्रुड प्रोटिन र यसको कुल पाच्य पदार्थ ७० प्रतिशत हुन्छ।
विवरण
मुलाटो घाँस एक गुच्छे बाह्रमासे घाँस हो। सामान्यतया यस घाँसको उचाइ ६० देखि १२० सेमी हुन्छ भने यस घाँसको जरा जमुन मुनी दुई मिटर सम्म तल जान सक्छ। यस घाँसको पात लामो, ठाडो र सिधा माथि बढेको धान तथा गहुँको पात जस्तै हुन्छ भने पातको रङ्ग गाढा हरियो हुन्छ। यस प्रजातिको घाँसको पात ४० देखि १०० सेमीसम्म लामा हुन सक्छन् भने यसको चौडाइ १ देखि १५ इन्च बीच हुन्छ। यस प्रजातिको घाँस हुर्केर अग्लो हुने हुँदा काट्न सजिलो पर्दछ। यस घाँसबाट सुख्खा पदार्थको उत्पादन अधिक हुने र यसबाट अत्यन्तै पोषण र गुणस्तर घाँसको उत्पादन हुने हुँदा हाल यस घाँसलाई विभिन्न पशु प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्छ भने थप रूपमा यसमा कीरा तथा पतेराहरूको असर सहन सक्ने भएकाले यसको लोकप्रिय बढ्दै गएको पाइन्छ।