cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
कृष्णप्रकाश श्रेष्ठ
रूसी बालसाहित्यका पुस्तकहरू
१२. आ.म.लाप्तेभ. एक, दुई, तीन... (कविता). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को, सन् १९८४ ।
१३. एन.बोग्दानोभ. लेमिमको मुस्कान (कथा). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को, सन् १९८७ ।
१४. आ.क्रिलोभ. राँकोदेखि रिएक्टरसम्म (कथा). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को, सन् १९८७ ।
१५. भ.बिआन्की. वनको बस्ती (कथा). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को, सन् १९८८ ।
१६. आग्नेइ बार्तो. अज्ञानी भालुको बच्चा (कविता). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को, सन् १९८८ ।
१७. एफ.क्रिभिन. ब्रह्माण्ड – हाम्री बिज्यै (कथा). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को, सन् १९८८ ।
१८. आ.लाप्तोभ. बच्चाबच्ची (कथा). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को, सन् १९८८ ।
१९. माछाको हुकुम (लोककथा). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को, सन् १९८९ ।
२०. आल्योनुश्का र इभानुश्का (लोककथा). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को, सन् १९८९ ।
२१. फ्याउरी र सारौँ (लोककथा). ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को, सन् १९९० ।
२२. एलेना कारेभा, दिमित्री कोरोल्योभ. गुलाफ र सिउँडी (बालदन्त्यकथासङ्ग्रह). बालकोसेली प्रकाशन, काठमाडौं, वि.सं. २०६१ (सन् २००४)। २३. जीवजन्तु र मान्छे (कथासङ्ग्रह). विवेक सिर्जनशील प्रकाशन प्रा.लि., काठमाडौं, वि.सं. २०६४ (सन् २००७)।
२४. एलेना कारेभा, दिमित्री कोरोल्योभ, भ्ािदा कोरोल्योभा. किताबको किरो (लघुउपन्यास र कथा). रूस नेपालविद्या केन्द्र, मास्को—काठमाडौं, वि.सं. २०६८ (सन् २०११)।
२५. येलेना कारेवा, दिमित्री कराल्योव. अनोखे चीजों की दुकान (आधुनिक बाललोककथा संग्रह). ‘दिआमात’ प्रकाशन, मास्को. ई.सं. २००८ । (हिन्दीमा)
साहित्येतर ग्रन्थहरू
१. इभान पाभ्लोभिच मिनाएभ. इ.पा.मिनाएभको नेपाल (यात्रावृतान्त). जगदम्बा प्रकाशन, काठमाडौँ, ललितपुर, वि.सं. २०२८ (सन् १९७१) ।
२. भ्लादिमिर इल्यिच लेनिन. केबाट शुरु गर्ने? (लेखसङ्ग्रह). विश्वसाहित्य अनुवाद संस्थान, मास्को–काठमाडौं, वि.सं. २०३२ (सन् १९७५) ।
३. ल. लेओन्तएभ. संक्षिप्त राजनीतिक अर्थशास्त्र (गद्य). प्रगति प्रकाशन, मास्को, सन् १९७६ ।
४. भिक्टर आफानास्येभ. दर्शनशास्त्रको प्रारम्भिक ज्ञान (द्वन्द्वात्मक र ऐतिहासिक भौतिकवाद). प्रगति प्रकाशन, मास्को. सन् १९७७ ।
५. भ्लादिमिर इल्यिच लेनिन. गाउँका गरीबहरूलाई (गद्य). प्रगति प्रकाशन, मास्को. सन् १९७७ ।
६. कार्ल माक्र्स र पे्रडरिख एन्गेल्स. कम्युनिष्ट पार्टीको घोषणापत्र (गद्य).प्रगति प्रकाशन, मास्को. सन् १९७९ ।
७. भ्लादिमिर इल्यिच लेनिन. राज्य र क्रान्ति (गद्य), प्रगति प्रकाशन, मास्को. सन् १९८१ ।
८. मिनाएभ र नेपाल (कृतिसंग्रह).हिमाल किताब, काठमाडौं. वि.सं. २०६८ (जुलाई २०१०) । ९. रूसमा नेपालको बिम्ब (प्राज्ञिक लेखकङ्ग्रह). आदिकवि भानुभक्त आचार्य द्विशतवार्षिक समारोह समिति, रूस महासंघ. मास्को, वि.सं. २०७१ (सन् २०१५) ।
नेपाली पत्रपत्रिका सम्पादन
१. किरण (हस्तलिखित), अङ्क १, नेपाली छात्रसंघको मुखपत्र, मास्को, वि.सं. २०१८ (विजयादशमी) (सन् १९६१), (लिथोग्राफी)
२. झिल्को, अङ्क १, (टङ्कणित), विश्वसाहित्य अनुवाद संस्थानको मुखपत्र, मास्को, सन् १९८० । अङ्क २, सन् १९८२, अङ्क ३, १९८३ ।
३. सार्थवाह (वाणिज्यदूत), अङ्क १, नेपाल–सीआईएस–रूस उद्योगवाणिज्य संघको मुखपत्र, मास्को, सन् १९९९, अङ्क २, सन् २००३, अङ्क ३, सन् २००५ । ४. नारी–दृष्टि, अङ्क १, नेपाली नारी निकुञ्जको मुखपत्र, सन् २००३ । अङ्क २, सन् २००५ ।
नेपाली पुस्तक सम्पादन
१. भ्लादिमिर इल्यिच लेनिन (जीवनीमूलक कथाहरू). अनु. विश्वसाहित्य अनुवाद संस्थान, इन्टरनेशनल बुक हाउस, काठमाडौँ, वि.सं. २०६१ (सन् १९७०) । २. अक्टूबरको देशमा : १९२२–१९७२ (सोभियत संघको स्वर्णजयन्तीको उपलक्ष्यमा). नेपाली छात्रसंघ, सोभियत संघ. वि.सं. २०३० (सन् १९७३)। ३. कोसेली (विचारप्रधान लेखहरूको सँगालो). नेपाली छात्रसंघ, सोभियत संघ, मास्को. वि.सं. २०३१ (सन् १९७४)।
४. लेनिनया खँ (सोभियत लेखकका कथाहरू). विश्वसाहित्य अनुवाद संस्थान, मास्को–काठमाडौं, ने.सं. १०९५ (सन् १९७४) । (नेवारीमा)
५. अग्नि–चरो (रूसी लोककथा सङ्ग्रह), विश्वसाहित्य अनुवाद संस्थान, मास्को–काठमाडौं, सन् १९७९ (वि.सं. २०३६) ।
६. अद्भुत जीव (बालकवितासङ्ग्रह), विश्वसाहित्य अनुवाद संस्थान, मास्को–काठमाडौं, सन् १९७९ (वि.सं. २०३६) ।
१०. माक्सिम गोर्की, बालककाल (आत्मजीवनी), अनु. नीलाम्बर आचार्य, प्रगति प्रकाशन, मास्को, सन् १९८७। ११. बिआन्की भ. वनको बस्ती (बालपुस्तक), अनु. श्याम उपाध्याय, ‘रादुगा’ प्रकाशन, मास्को, सन् १९८८ । १२. माक्सिम गोर्की, मान्छेहरूको माझमा (आत्मजीवनी), अनु. सुदर्शन देवकोटा, प्रगति प्रकाशन, मास्को, सन् १९८९ ।
१३. काव्यमय नेपाल (स्थाननाम कवितासङ्ग्रह). आदिकवि भानुभक्त आचार्य द्विशतवार्षिक समारोह समिति, रूस महासंघ. मास्को, वि.सं. २०७२ (सन् २०१५) ।
१४. नाज सिंह. तिर्खा (त्रिभाषिक कवितासङ्ग्रह). प्रकाशकः सूर्यनाथप्रसाद सिंह र बिल्त्री सिंह.रूस नेपालविद्या केन्द्र, मास्को–काठमाडौं, वि.सं. २०७६ (सन् २०१९) ।
रुसी भाषामा प्रकाशित मौलिक कृतिहरु
१. नेपालमा पशुपक्षीको पूजा. नेपालमाला–१. मास्को, सन् १९९३ । ५ं नेपाली वर्णमाला (स्वयंशिक्षक), नेपालमाला–२, मास्को, सन् १९९४ । २. नेवारी साहित्य. नेपालमाला–३. मास्को, सन् १९९५ ।
३. मित्रता र सहयोगको गाँठो. गैरआवासीय नेपाली संघ, रूस राष्ट्रिय समन्वय परिषद्, मास्को, सन् २००६।
४. रेलगाडीमा हिमालयतिर (नेपालविषयक लेख–संग्रह), प्रकाशक ः रूस लेखक संघ, मास्को, २००९ । ५. ककेशिया चुलीदेखि हिमाली उच्चतातक (दागेस्तान र नेपालमा बीसौं–एक्काईसौं शताब्दीमा सामाजिक–आर्थिक तथा नृवांशिक–सांस्कृतिक परिवर्तन). (सेर्गेइ मुर्तुजालिएभसँग सहलेखन). रसियाली बौद्धिक इतिहास समाज, मास्को—काठमाडौं, सन् २०१२ । ६. रूस—नेपालः व्यक्ति, घटनावली, दस्तावेज. रूस–नेपाल सहयोग तथा मैत्री समाज, मास्को, सन् २०१८ ।
७. नेपालका पुराकथा र किम्बदन्ती. प्राच्यविद्या संस्थान, रूस विज्ञान प्रज्ञाप्रतिष्ठान, मास्को, सन् २०१९ ।
अनूदित साहित्यिक कृति
१. यमलोकमा जिउँदो मान्छे (नेपाली लोककथा संग्रह) (सहअनुवादिका ल्युदमिला आगानिना). ललित साहित्य प्रकाशन, मास्को, सन् १९७१ ।
२. लैनसिंह बांगदेल. लङ्गडाको साथी (लघुउपन्यास). (रूसी भाषाको शीर्षकः ‘एक मात्र मित्र’) ।।प्राच्य साहित्य (वार्षिक संकलन), अंक १४, मास्को, सन् १९८६, पृ. १५८—१७७ ।
३. रमेश विकल. फुटपाथ मिनिस्टर्स (कथा). (रूसी भाषाको शीर्षकः ‘टुहुराहरुका राजा’) ।।प्राच्य साहित्य (वार्षिक सङ्कलन), अंक १४, मास्को, सन् १९८६, पृ. १७८–१८६ ।
४. कल्चौडी चरीको ठुंग र नङ्ग्रा पहेंला किन ? (बाल लोककथा संग्रह). (सहअनुवादिका ल्युदमिला आगानिना), बालसाहित्य प्रकाशनगृह, मास्को, सन् १९८९ ।
५. स्वस्थानी (नेपालका अनुश्रुति र किम्बदन्ती). नेपालमाला—४, मास्को, सन् १९९६ ।
६. ज्ञानकाजी मानन्धर. कुमारी चण्डेश्वरी (नेवारी नाटक). रूस लेखक संघ, मास्को, सन् २००५ ।
७. लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा. सुनको विहान (बालकवितासङ्ग्रह). ((सहकाव्यानुवादिका ल्युदमिला साल्तिकोभा), रूस नेृवपालविद्या केन्द्र, ‘स्मार्त’ प्रकाशन, रियाजान, सन् १९८९ ।
८. लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा. मुनामदन (काव्य). (नेपाली लयमै इभान गोलुब्निचीसँग सहअनुवाद). ।।देवकोटा र पुश्किन. ‘मुनामदन र ‘जिप्सी’ (द्विभाषिक काव्यसङ्ग्रह). गैरआवासीय नेपाली संघ, रूस. मास्को, सन् २०११ । ९. भानुभक्त आचार्य. लोक्को गरूँ हित् भनी (द्विभाषिक पुस्तक). (सहकाव्यानुवादिका ल्युदमिला साल्तिकोभा). विश्व नेपाली साहित्य महासंघ रूस शाखा. मास्को–काठमाडौँ, सन् २०७० (सन् २०१३) ।
१०. गोनु झा. कथाकुङ्ग्री (मैथिली लोकाख्यान). आदिकवि भानुभक्त आचार्य द्विशतवार्षिक समारोह समिति रूस महासंघ, मास्को–काठमाडौँ, वि.सं. २०७१ (सन् २०१४) ।
११. उत्तम कुँवर. स्रष्टा र साहित्य (अन्तरवार्ता–सङ्ग्रह). आदिकवि भानुभक्त आचार्य द्विशतवार्षिक समारोह समिति रूस महासंघ, मास्को–काठमाडौँ, वि.सं. २०७३ (सन् २०१६) ।
१२. विष्णुबहादुर सिंह. कविताको रङ (द्विभाषिक कविता–सङ्ग्रह). (सहकाव्यानुवादिका ताच्याना चेग्लोभा). रूस नेपालविद्या केन्द्र, मास्को–काठमाडौँ, वि.सं. २०७३ (सन् २०१६) ।
१३. नेपाली कविता कुञ्ज (कविता–सङ्ग्रह). विश्व नेपाली साहित्य महासंघ विश्व केन्द्रीय समिति, काठमाडौं, वि.सं. २०७४ (सन् २०१७) । १४. नेपाली साहित्य सङ्गम (आख्यान र कविता सङ्ग्रह). भाषासाहित्य उपसमिति गैरआवासीय नेपाली संघ अन्तरराष्ट्रिय समन्वय परिषद्, मास्को–काठमाडौं, वि.सं. २०७६ (सन् २०१९) ।
साहित्येतर पुस्तकहरूको रूसी भाषामा अनुवाद
१. हिरण्यलाल श्रेष्ठ. नेपाल परिचय (गद्य). रूस लेखक संघ, मास्को, सन् २००६ ।
२. स्वामी आनन्द अरुण. सन्त–दर्शन (गद्य). रूस लेखक संघ, मास्को, सन् २००७ । (कृष्णप्रकाश श्रेष्ठको पादटिप्पणी सहित)
३. मणि–मन्त्र (अवलोकितेश्वरको मूलमन्त्र). तिब्बती लीपिमा स्तोत्रसहित नेपालीमा व्याख्याकार : लोपन टसी छिरिङ शेर्पा (होमबहादुर लामा). रूस नेपालविद्या केन्द्र, मास्को, सन् २००७ । (कृष्णप्रकाश श्रेष्ठको शब्दानुक्रमणिका सहित) ।
पुस्तक संयोजन–सम्पादन
१. लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा. संकलित रचना (गद्य र कविता), प्रकाशक ः रुस सीआईएस  नेपाल उद्योगवाणिज्य संघ, मास्को, सन् १९९९ ।
२. नेपाल सहस्त्राव्दीहरुको संघारमा (प्राज्ञिक लेखसङ्ग्रह), प्रकाशक ः प्राच्यविद्या संस्थान, रुस विज्ञान प्रज्ञाप्रतिष्ठान, मास्को, सन् २००२ ।
कोष सङ्कलन र सम्पादन
१. रूसी नेपाली शव्दकोष (करीव २५ हजार शव्द र वाक्यांशसहित), रुसी भाषा प्रकाशनगृह, मास्को, सन् १९७५।
२. नेपाली–नेपालभाषा शव्दावली. विश्व साहित्यानुवाद संस्थान, मास्को–काठमाडौं, सन् १९७८ ।
रक्षापङ्क्ति (फुटबल)
फुटबल खेलमा गोलरक्षक भन्दा अगाडि मैदानमा रहने खेलाडीको स्थान रक्षापंक्ति हो। रक्षापंक्ति चार प्रकारको हुन्छ; सेन्ट्रल ब्याक, स्विपर, फुल ब्याक र विङ्गर् ब्याक। प्रायजसो आधुनिक संरचनाहरूमा सेन्ट्रल ब्याक र फुल ब्याकको स्थिति आवश्यक छन्। स्विपर र विङ्गर् ब्याकको भूमिकाहरू केही संरचनाहरूको लागि विशेष हुन्छन् ।
कृष्णप्रकाश श्रेष्ठ
कोष सङ्कलन र सम्पादन
३. संक्षिप्त अंग्रेजी–नेपाली पारिभाषिक शव्दकोष. विश्व साहित्यानुवाद संस्थान, मास्को–काठमाडौं, सन् १९८१।
च्यामा
च्यामा नेपालको जनकपुर अञ्चलको दोलखा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ५६३ वटा घर छन्।
परिचय
नेपालको सन् २०११को जनगणना अनुसार च्यामाको जनसङ्ख्या करिब ४००० छ। यस मध्य पुरुष ५०%, र महिला ५०% छन्। दोलखा जिल्लाको दक्षिण-पुर्वी गाविस च्यामाको पुर्वमा हाँवा,उत्तर र पश्चिममा क्रमस: झुले र जफे त्यस्तै पश्चिममा शहरे र मालु गाविसहरू रहेका छन्। यस्तै दक्षिणमा खिम्ती खोला बगेको छ। यहाँ खिम्ती जलबिद्दुत आयोजनाको दुई ओटा सुरूङ निर्माण स्थल पनि रहेका छन्। विसं २०५७ सालमा बिद्दुतिकरण भएको यस गाँउमा पर्याप्त बिध्यालयहरू पनि छन। तर हिउदमा स्वच्छ खानेपानीको अभाव रहेको छ।
मैतीदेवी
मैतीदेवी काठमाडौँ उपत्यकाका प्रसिद्ध शक्तिपीठहरू मध्ये एक हो। करिब चारसय वर्षभन्दा पूरानो यो मन्दिर काठमाडौँ उपत्यकाको मध्य भागमा अवस्थित छ। चारैतिरबाट मानव वस्तीले घेरिएको अवस्थामा रहेको यस पञ्चकुमारी मैतीदेवीको उत्पत्तिबारे विभिन्न जनश्रुतिहरू पाइन्छ।
जनश्रुतिहरूअनुसार पौराणिककालमा पञ्चकन्याहरू आकाशमार्गबाट उडेर माइत जान हिडेका थिए। बाख्रा चराउन बसेका कुनै एक तान्त्रिकले देश रक्षाका लागि आफ्नो तन्त्र शक्तिद्वारा ती देवीहरूलाई यहाँ बस्न बाध्य पारेकोले तिनै पञ्चदेवीको माइतीका रूपमा यसलाई 'माइती देवी' हुँदै मैतीदेवी भन्ने गरिएको हो। त्यस्तै एउटा अर्को किंवदन्दीअनुसार रुद्रमती (हालको धोवीखोला, मन्दिरको उत्तरपूर्वबाट बग्दथ्यो) को किनारमा एकजना मुनिकार (किसान) खेत खन्दै जाँदा उनले एउटा ढुंगा (शीला) भेटे। त्यसलाई सार्न ती किसानले हजार प्रयत्न गरे तर सकेनन् बरु उनी थाकेर त्यही भसक्कै निदाए। त्यसैबेला आकाशमार्गबाट पञ्चकुमारीहरू मयूरमा हिडिरहेको बेला मयूरको प्वाँखको हावाले किसान व्यूँझिए। त्यसपछि उनले आफूले भोग्नु परेको दुःख सविस्तार देवीहरूलाई बताए। पञ्चकुमारीहरूलाई आफ्नो कुरा बताएपछि देवी खुशी भएर त्यसैमा बसिन्। त्यसैले कतिपयले यसलाई मयूरतीर्थ समेत भन्ने गरेका छन्।
यस शक्तिपीठलाई कतै मयमती बाल कुमारी, कतै मेइतीदेवी त कतै मयती देवी आदि पनि भन्ने गरेको पाइन्छ। यहाँ सबैभन्दा पहिले राजा गुणकामदेव (ललितपुर घाँयाबुमा प्राप्त ने. स. १०७ को शिलालेखबाट यिनको शासनकाल १०४३ भन्ने बुझिन्छ)ले कान्तिपुर शहरको स्थापना गरेपछि यसका वरीपरी गणेश, भैरव आदि देव पुरुषका साथै काली, योगिनी, अष्टमातृकाजस्ता देवदेवीको स्थापना गरेका थिए भन्ने भनाइ इतिहासविद्हरूको छ। इतिहासविद् भुवनलाल प्रधानका अनुसार यहाँ पहिलो पटक मन्दिर निर्माण काठमाडौँ राज्यका राजा प्रताप मल्ल (ने. स. ७६१-९४, वि.स. १६९८-१७३१ ) ले गरेका हुन्।
हाल रहेको मैतीदेवीको मन्दिर भने सन् १७११ मा चतुर्देशी सेवा खलकले बनाएका थिए। ४.९५ मिटर लम्बाई, ४.९५ मिटर चौडाई र ७.०० मिटर उचाई रहेको यो मन्दिरको भित्ताको मोटाई ०.४५ से.मी. रहेको छ। यसमा दच्ची आप्पा (इट्टा) प्रयोग भएको छ भने सिमेन्टका रूपमा सुर्की-चुना, इँट्टाको धुलो र थोरै पतिशत सिमेन्ट प्रयोग गरिएको छ। यो मन्दिर रहेको जग्गाको क्षेत्रफल ८ रोपनी ९ आना ३ दाम रहेको छ।
वि. स. १९२९ ताका श्री ३ भीम शम्सेरबाट पञ्चवलीको पूजा गर्ने चलन चलाएर वि. स. १९४९ मा उनैले मन्दिरभित्र चाँदीको तोरण चढाउनुका साथै सत्तल (धर्मशाला) बनाए। सो सत्तलको जीर्णोद्धार २०३६ सालमा गरेको पाइन्छ। त्यस्तै चन्द्र सम्शेरले मन्दिरको ढोका दैनिक रूपमा खोल्ने र लगाउने व्यवस्था गरेका थिए। उनैले १९६५ मा मन्दिरको छानामा सुनको जलप लगाएका थिए। मैतिदेवी क्षेत्र प्रबन्ध समितिका सदस्य सचिव मोहनबहादुर श्रेष्ठका अनुसार वि. स.१९८९ वैशाखमा हरिदास हलुवाईले भित्ताहरूमा सेतो टायल लगाएका थिए।
यस्तै यहाँ अन्य धेरै कार्यहरू भएका छन्। तर, ती सबैका कुनै लिखत छैनन्। त्यसैले कसले कहिले के बनायो र कति खर्च लाग्यो भन्ने कुरा अज्ञात रहेको छ। पहिले-पहिले आफूले गरेको पुण्यको प्रचार गर्नु हुन्न भन्ने मान्यताका कारण पनि ती कार्यहरूको लेखोट नरहेको हुन सक्ने बताइन्छ। त्यसैगरी, वि.स. २०५८ सालबाट यस मन्दिरको पुनः जीर्णोद्धार सुरु गरिएको छ। यस पटकको जीर्णोद्धारमा भने अठार लाख बजेट छुट्याएको मैतीदेवी प्रबन्ध समितिबाट थाहा हुन्छ। यसमध्ये पुरातत्व विभागले ४ लाख ७५ हजार, संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्यान मन्त्रालयले ६ लाख र बाँकी प्रबन्ध समितिले व्यहोर्ने भएको छन्।
सन् १९९८ मा मैतिदेवी मन्दिर अंकित हुलाक टिकट प्रकाशन भएको छ।
घना वस्तीको बीचमा रहेको मैतिदेवी प्राङ्गणमा लाश जलाउने घाट रहेको छ। यस घाटमा नेवार समुदायका सात जातिको दाह संस्कार गर्ने गरिन्छ। तिनमा मुनिकार, मानन्धर, खड्गी, तन्डुकार, महर्जन, राजवाहक र साही थरका नेवारहरू पर्दछन्। मन्दिर हाताभित्र रहेको यो घाटमा परापूर्वकाल देखिनै लाश सद्गद् गर्ने गरिएका बताइन्छ |
पहिले नक्साल भगवती, गूहृेश्वरी, पञ्चकुमारी मैतीदेवी, शोभा भगवती, कालिकास्थन, भद्रकाली, नरदेवी, इन्द्रायणी र विजेश्वरीमा दरवारबाट पूजा मात्र पठाइन्थ्यो। तर २०१९ साल फागुनको एक दिन काठमाडौँबाट दिल्लीका लागि उड्नुपर्ने विमान निर्धारित समयभन्दा अबेरसम्म उड्न सकेन। यसको कारण थियो एउटा बाकस जुन पन्ध्र जनाभन्दा बढी जवानले पनि ट्रलीमा लोड गर्न सकिरहेका थिएनन्। उनीहरूले हजार प्रयत्न गरे तर सबै खेर गयो। अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट जाँच पास भइसकेको सो बाकस विमानमा लोड गर्नै नसकेकाले विमान उडान नै स्थगित भयो | मैतिदेवी गुठीका तत्कालिन गुठीयार नाइके तुलसीनारायण मुनिकारका अनुसार यो घटनाले विमानस्थलका सबैलाई अचम्ममा पार्‍यो। सबैतिर हल्लीखल्ली मच्चियो।  र, सुरक्षाकर्मीहरूले आदेशअनुसार बाकस फोरे।  त्यहाँ मञ्चकुमारी मैतिदेवी र श्री भैरवको काठको मूर्ति देखियो।  तर, कसैले पनि त्यो मूर्ति यहीको हो भनेर चिन्न सकेनन्।  र, जिल्ला प्रहरी कार्यालय काठमाडौँ चलान गरियो। यो समाचारले उपत्यकाका तिनै शहरमा ठूलो स्थान पाएको थियो। यसअघि नै मैतिदेवीका गुठियारहरूले मालिगाउँ स्थित द्यःछेबाट २०१९  सालको तिहार अगाडि मैतिदेवीको मूर्ति हराएको जाहेरी काठमाडौँ जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा दिइसकेका थिए। त्यसैले सबैको आंशका त्यतै मोडियो। र, मैतिदेवी गुठीका नाइकेलाई बोलाई बुझ्दा दुवै मूर्ति मैतिदेवीकै ठहरियो। त्यसपछि २०१९ साल फागुन १७  गते दुवै मूर्ति खटमा राखेर तिनै शहर डुलाईयो। र, क्षमा पूजासहित पुनः द्यःछेमै राखियो। यसैबेलादेखि प्रत्येक वर्ष दशैको अष्टमीका दिन राष्ट्राध्यक्षले महाअष्टमीमा आफै शक्तिपीठहरूमा सवारी हुने परम्परा बसेको हो।
वंशावली का अनुसार कलिगत संवत् ३८२५ मा काठमाडौँ नगर निर्माण गर्दा राजा गुणकामदेवले देशरक्षार्थ नगरको चारैतिर लुमडी अजिमा (भद्रकाली), कङ्ग अजिमा (कंकेश्वरी), म्हेपी अजिमा (ज्ञानेश्वरी), मैती अजिमा (मैतीदेवी), तकती अजिमा (नीलबाराही), ङेतमरु अजिमा (नरदेवी), बछला अजिमा, लुती अजिमा (इन्द्रायणी) स्थापना गरी खटजात्रा चलाएका हुन्।
चेर्दुङ डाँडा
चेर्दुङ डाँडा दोलखा जिरीको उत्तरी भेगमा रहेको अति नै सुन्दर रमणिय ठाउँ हो । यो ठाउँ समुद्रि सतह देखि ३६,०० मिटार उचाईमा रहेको छ । चेर्दुङ डाँडाबाट गौरीशंकर हिमाल,तामेडाँडा,हनुमन्ते डाँडा,सिगटि,जिरिबजार,पिके डाँडा,शैलुङ डाँडा,सगरमाथा हिमाली,रोल्वलीङ हिमश्रृङ्खला,काठमाडौँ उपत्यका,कालिन्चोक भगवती जस्ता अनेकौ रमाईलो दृश्य प्रत्यक्ष अवालोकन गर्न सकिने ठाउँ हो । चेर्दुङ डाँडा जानका लागि जिरी बजारबाट ४ घण्टाको समय लाग्छ । जिरी बजारबाट उकालो चढ्दै रमाईलो गाउँ बोत्ले,सालङदिङ,दोलाङ्सा,पटसे,क्याङ पोखरी हुदै चेर्दुङ डाँडा पुग्न सकिन्छ । चेर्दुङ डाँडा जाने क्रममा लाली गुराँस,चरचुरुङ्गीको आवाज श्रवन गर्दै उकालो चढ्दाको छुट्टै आनन्द लिन सकिन्छ ।
वैकल्पिक मीडिया
वैकल्पिक मीडिया आमसञ्चार (समाचार पत्र, रेडियो, टेलीभिजन, पत्रिकाहरू, सिनेमा, इंटरनेट, आदि) माध्यम हुन् जसले वैकल्पिक मूलधारका मीडियालाई निश्चित सन्दर्भको बैकल्पिक सूचना प्रदान गर्दछन्।
बस्नेत थर भएका व्यक्तिहरूको सूची
बस्नेत/बस्न्यात परिचित नेपाली थर हो । यस थर भएका व्यक्तिहरूको जीवनी निम्न उल्लेखित छ ।
बसन्तपुर, बैतडी
बसन्तपुर,बैतडी नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको महाकाली अञ्चल, बैतडी जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
बर्षात गुरूङ
वर्षात गुरूङ एक नेपाली फुटबल खेलाडी हुन्।उनी हाल ब्वाइज युनियन क्लबबाट व्यवसायीक फुटबल खेल्ने गर्दछ।
ब्वाइज युनियन क्लब
ब्वाइज युनियन क्लबले २०७४ सालमा पहिलोपटक घरेलु फुटबल प्रतियोगिताको रूपमा दूधे गोल्डकप जित्दा वर्षातले सर्वाधिक उत्कृष्ट खेल प्रदर्शन थिए।
फुजिको कानो
फुजिको कानो एक जापानी अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
शाहीन बाज
शाहीन बाज दक्षिणी एसियाली भूभागमा पाइने एक गैर आवासीय बाजको एक प्रजाति हो। यस प्रजातिको बाजलाई बसाइँसराइ नगर्ने प्रजातिको रूपमा वर्णन गरिन्छ। यस प्रजातिको बाजलाई कहिलेकाँही कालो शाहीन तथा भारतीय बाज भनेर पनि चिनिन्छ। यस प्रजातिका बाजहरू टापूमा पनि बसोबास गर्दछन्। शाहीन बाज भारतमा निकै कम मात्रामा भेटिन्छन्। यस प्रजातिको बाज २४० किलोमिटर प्रति घण्टाको गतिमा उड्न सक्दछ भने यसले उड्ने क्रममा पनि सिकार गर्न सक्षम हुन्छ।
विवरण
शाहीन बाज एक प्रजातिको बाज हो जुन अन्य बाजहरू भन्दा हल्का सानो हुन्छ। यस प्रजातिको बाजको निकै शक्तिशाली हुन्छ जसको शरीरको माथिल्लो भाग काल‍ तथा पेटको भाग सेतो हुन्छ। यस प्रजातिको बाजको घाँटी तथा घाँटी भन्दा हल्का तल सम्म सेतो धर्साहरू हुन्छ। शाहीन बाजको कालो अनुहार हुन्छ जुन सेतो घाँटीसँग खण्डित हुन्छ। यस प्रजातिको बाजको पखेटाको रङ्ग सेतो तथा छिर्केमिर्के सेतो हुन्छ भने दुवै भाले र पोथी शाहीन बाजमा यस्तो रङ्गको पखेटा देख्न सकिन्छ। भाले र पोथी शाहीन बाजलाई आकारको अनुसार छुट्याउन सकिन्छ। यस प्रजातिको बाजको कुल शारीरिक लम्बाई ३८० देखि ४४० मिलिमिटर हुन्छ। एक वयस्क भाले शाहीन बाजको आकार तथा लम्बाई घर कागसँग मिल्दोजुल्दो हुन्छ।
वितरण तथा बासस्थान
शाहीन बाज दक्षिण एसिया अन्तर्गतको पाकिस्तान देखि भारत, पूर्वमा बङ्गलादेश देखि श्रीलङ्का, मध्य तथा दक्षिणपूर्वी चीन र म्यानमारको उत्तरी क्षेत्रहरूमा फेला पार्न सकिन्छ। यस प्रजातिको बाज भारतको हिमाली तथा पहाडी क्षेत्र लगायत सम्पूर्ण क्षेत्रहरूमा बसोबास गर्दछन्। शाहीन बाजहरू बङ्गालको खाडीको अण्डमान निकोकार द्विपमा पनि भेटिएको तथ्याङ्क रहेको छ।
श्रीलङ्कामा
शाहीन बाज श्रीलङ्काको स्थानीय निवासी प्रजाति हो जहाँ यो प्रजाति कम मात्रामा पाइन्छन्। यी प्रजातिहरू श्रीलङ्काको तल्लो भूभाग देखि पहाडी भूभागको १२०० मिटर उचाइसम्म पाइन्छन् जहाँ यी प्रजातिहरू पहाडी क्षेत्रको गुफा जुस्तो ठाउँमा बसोबास गर्दछन्। पहाडी क्षेत्रमा प्राकृति रूपमा बनेका गुफा वा खाल्डो परेको ठाउँमा यी पन्छीहरूले गुण बनाउने गर्दछन् भने यी पन्छीले एकपटक पहाडीको चुचुरोबाट निकै तल रहेका रहेको सिकारलाई पनि सहजै ठम्याउन सक्दछन्। यी पन्छी सिकार गर्ने क्रममा निकै दुर्त गतिमा उड्ने गर्दछ। श्रीलङ्काको सिग्रिया यस पन्छीको प्रमुख बासस्थान क्षेत्र हो।
व्यवहार
शाहीन बाजलाई सामान्यतया एक्लो पन्छीको रूपमा देख्न सकिन्छ भने कहिलेकाँही यी पन्छीहरू जोडी बनेर पनि बस्ने गर्दछन्। सामान्यतया यी पन्छीहरू जीवन रहँदा सम्मका लागि जोडी हुने गर्दछन्। यस प्रजातिको बाजको भाले र पोथी बीचको आकारमा भिन्नता भएकाले जोडीले सामान्यतया विभिन्न आकारका प्राणीहरूको सिकार गर्ने गर्दछ। यस प्रजातिको बाज २४० देखि ३२० किलोमिटर प्रति घण्टाको गतिमा उड्न सक्दछ भने यसले उड्ने क्रममा पनि सिकार गर्न सक्षम हुन्छ। यस प्रजातिको बाजले वर्षको डिसेम्बर देखि अप्रिल महिनाको बीचमा प्रजनन गर्ने गर्दछ। शाहीन बाजले पहाडी क्षेत्रमा प्राकृति रूपमा बनेका गुफा वा खाल्डो परेको ठाउँमा गुण बनाउने गर्दछ। यस प्रजातिको पोथी शाहीन बाजले ३ देखि ४ अण्डा पार्ने गर्दछ। भर्खरै अण्डाबाट निस्किएका चल्लाहरू ४८ दिनमा उड्न योग्य बन्दछ।
हनुमन्ते डाँडा
हनुमन्ते डाँडादोलखा जिल्लामा रहेको मनोरम प्रकृति तथा धार्मीक स्थल हो । यो जिरी गाविसको वडा नं १ को पश्चिमी भेगमा रहेको छ । यहाँ साउन पुर्णिमामा ठुलो मेला लाग्छ । यो ठाउँबाट जिरी उपत्यका,चरिकोट बजार.भिमेश्वर मन्दिर,शैलुङ जस्ता विभिन्न ठाउँहरूको प्रत्यक्ष दृश्य अवलोकन गर्न सकिन्छ। यो डाँडा समुन्द्री सतहवाट करिव ३०५० मिटरको उचाइमा अवस्थित छ।
रावण
रावण रामायणको एक पात्र हुन । रावणको दश शिर थिए । दसवटा टाउकाको कुरा प्रतीकात्मक हो - उसमा दस मनुष्यों को जति बुद्धि थियो र दसजना मान्छे को जति बल थियो | उनी लंकाभन्ने देशका राजा थिए । रावण सृष्टिकर्ता ब्रम्हाका पनाति, पुलस्त्यका नाति र विस्रवाऋषिका छोरा हुन् । उनी शिवका परम भक्त तथा नारायणका कट्टर विरोधी हुन् । शिव विजयी रावण वैदिक १० विषय वेदवेदांग(४ वेद र ६ शास्त्र) का विद्वान थिए । तर पनि अभिमान र नारीको अपमान गरेकाले उनको पतन भयो । विश्रवा की दोस्रो पत्नी सुमाली की पुत्री 'कैकसी'बाट रावण आदि सन्तान को जन्म भयो । रावण का मामाहरु प्रहस्त, अकम्पन, विकट, कालिकामुख, धूम्राक्ष, दण्ड, सुपार्श्व, संह्रादि, प्रघस र भासकर्ण हुन् ।
रावण को उदय
रावणको वास्तविक नाम दशानन् हो। सङै महादेव र पार्वतीलाई लंका हाल श्रीलङ्का लान खोज्दा पर्वतले किचेर पिडादाई रोदनको आवाजलाई लक्षित गरी महादेवले रावण नाम राखिदिएको कथा छ। पद्मपुराण, श्रीमद्भागवत पुराण, कूर्मपुराण, रामायण, महाभारत, आनन्द रामायण, दशावतारचरित आदि ग्रंथहरूमा रावण को उल्लेख भएको पाइन्छ । रावण को जन्म को विषयमा भिन्न-भिन्न ग्रंथहरूमा भिन्न-भिन्न प्रकार को उल्लेख भेटिन्छ ।
वाल्मिकि द्वारा लिखित रामायण महाकाव्यमा रावण लंकापुरी महानगरको सबभन्दा शक्तिशाली तमिल राजा थियो ।
रावण र राक्षस कुल
==रावण को विवाह=रावणको को बिवाह को सँग भएको थियो
बाह्य कडीहरू
''
द एशेज
इङ्ल्यान्ड र अस्ट्रेलियाको बिचमा सन् १८८२ देखि खेल्न थालिएको एशेज शृङ्खलाको इतिहास एकदमै रोचक छ। यस शृङ्खलाको नामकरण बेलायती मिडियाद्वारा भएको हो । सन् १८८२ मा अस्ट्रेलियाले ओभलमा पहिलो पटक इङ्ल्यान्ड क्रिकेट टोलीलाई उसकै जमिनमा हराएको थियो। अस्ट्रेलियाबाट पाएको हारलाई बेलायती मिडियाले सहन सकेनन् । स्पोर्टिङ टाइम्स नामक पत्रिकाले लेख्यो कि इङ्ल्यान्ड क्रिकेटको मृत्यु भइसकेको छ र उसको लासलाई जलाएर खरानी (एशेज) अष्ट्रेलियन टोलीले आफ्नो साथ लाँदैछन् । यसपछि इङ्ल्यान्ड टोलीको अस्ट्रेलिया भ्रमणको समय बेलायती मिडियाले यस भ्रमणलाई इङ्ल्यान्डको प्रतिष्ठा बचाउने अवसरका रूपमा व्याख्या गरेका थिए । इङ्ल्यान्ड टोलीको अस्ट्रेलिया भ्रमणमा इङ्ल्यान्डका कप्तान इवो ब्लिग लाई वेल्सको खरानी (एशेज) उपहार स्वरूप दिइएको थियो, जुन यस सिरिजको प्रतिक बन्न पुग्यो । १२ देखि १८ महिनाको अन्तरालमा आयोजना गरिने एशेज सिरिजमा पाँच टेस्ट खेलिने प्रावधान छ । यस शृङ्खलालाई अस्ट्रेलियाले सर्वाधिक ३१ पटक जितेको छ । यस शृङ्खलामा सर डन ब्रेडम्यानको नाममा सबभन्दा धेरै रन बनाउने किर्तिमान छ ।
झाँसी जिल्ला
झाँसी जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो झाँसी मण्डलको ३ जिल्लाहरू मध्य एक हो। यो जिल्ला झाँसी मण्डलको सदरमुकाम पनि हो।
बस्नेत (स्पष्टता)
बस्नेत निम्न हुनसक्छ:
राजा गंगाचील
राजा गङ्गाचील (Ichthyaetus ichthyaetus) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा पल्लासस गल (Pallas's Gull) भनिन्छ ।
कामदा एकादशी
कामदा एकादशी चैत्र शुक्ल पक्षको एक एकादशी हो । काम - आफ्नो इच्छित वस्तुलाई ,दा भनेको दिने बाली लाई कामदा एकादशी भनिएको हो ।
कामदा एकादशी व्रत कथा
पुराणहरूमा कामदा एकादशीका प्रसङ्गमा एउटा कथा प्राप्त हुन्छ । प्राचीनकालमा भोगीपुर नामक एउटा नगर थियो । त्यहाँ अनेक ऐश्वर्यले युक्त पुण्डरीक नामको एउटा राजा राज्य गर्थ्यो । भोगीपुर नगरमा अनेक अप्सरा, किन्नर तथा गन्धर्व वास गर्दथे । तीमध्ये एक ठाउँमा ललिता र ललित नामका दुई स्त्री-पुरुष अत्यन्त वैभवशाली घरमा निवास गर्दथे । ती दुबैमा अत्यन्त स्नेह थियो, यहाँसम्म कि सानो बिछोड भए पनि दुबै व्याकुल हुने गर्दथे । एक पटक बार गीत गाउँदा संगीतमा कुनै त्रुटि भएका कारण कार्कोट नामक नागले ललित गन्धर्वलाई राक्षस हुने सराप दिए । ललित त्यसै क्षण महाकाय विशाल राक्षस हुन पुग्यो । जब उसकी प्रियतमा ललितालाई यो वृत्तान्तको जानकारी भयो उसलाई अत्यन्त खेद भयो र ललिता श्रृंगी ऋषिका आश्रममा गएर विनीत भावपूर्वक प्रार्थना गर्ण थाली । त्यसलाई देखेर श्रृंगी ऋषिले भन्नुभयो "हे सुभगे! तिमीको हौ र यहाँ के प्रयोजनले आएकी हौ ?" ‍ ललिताले भनी "हे मुने! मेरो नाम ललिता हो। मेरा पति कार्कोट नामक नागको श्रापबाट विशालकाय राक्षस भएका छन् । यासि कारणले म असाध्यै दुखी छु । मेरा पतिको उद्धारको कुनै उपाय बताउनुहोस् । श्रृंगी ऋषिले आज्ञा गर्नुभयो "हे गंधर्वकन्या! अब चैत्र शुक्ल एकादशी आउन लागेको छ, जसको नाम कामदा एकादशी हो । यस व्रतलाई पालना गर्नाले मनुष्यका संपूर्ण कार्य सिद्ध हुने गर्दछन् । यदि तिमीले कामदा एकादशीको त्यसको पुण्यको फल आफ्ना पतिलाई समर्पण गरेमा तिम्रो पति शीघ्र नै राक्षस योनिबाट मुक्त हुनेछन र कार्कोट नामक नागको श्राप पनि अवश्यमेव शांत हुनेछ । ललिताले मुनिको आज्ञालाई अक्षरश पालन गरिन र एकादशीको पतिलाई समर्पण गर्ना साथ त्यसको पति राक्षस योनिबाट मुक्त भएर आफ्नो पुरानो स्वरूपमा रूपान्तरित भयो । त्यसपछि अनेक सुंदर वस्त्राभूषणले युक्त भई पत्नी ललिताका साथमा विहार गर्दै ती दुबै विमानमा बसेर स्वर्गलोकमा पुगे । यस व्रतलाई विधिपूर्वक गर्नाले समस्त पाप नाश हुन्छन् तथा राक्षस आदि योनिबाट पनि मुक्ति पाइन्छ । संसारमा आजको यस कामदा एकादशी व्रतबराबरको कुनै अन्य व्रत छैन । यस कथालाई पढ्दा वा सुन्नाले वाजपेय यज्ञ गरे सरह फल प्राप्त हुन्छ ।
एकादशी तिथि
हिन्दू पञ्चाङ्गको एघारौँ तिथिलाई एकादशी भनिन्छ। यो तिथि महिनामा दुई पल्ट आउँछ। पूर्णिमापछि र औंसी पछि। पूर्णिमापछि आउने एकादशीलाई कृष्ण पक्षको एकादशी र अमावस्यापछि आउने एकादशीलाई शुक्ल पक्षको एकादशी भनिन्छ। यी दुवै प्रकारका एकादशीहरूको हिन्दू सनातन सम्प्रदायमा धेरै महत्त्व छ।
इण्डियामा रेल यातायात
मानिसहरू र सामानहरूको लागि यातायातको एक महत्त्वपूर्ण माध्यम हो। इण्डियन रेलवे (इ.रे) देशभर रेल सञ्चालनको प्राथमिक अपरेटर हो। इ.रे. रेलवे मन्त्रालयको राज्य-स्वामित्वको संस्था हो, जसको ऐतिहासिक रूपमा आफ्नै सरकारी बजेट थियो। २०१९ र २०२० बीच, २२.१५ लाखौं यात्रुहरूले दैनिक भारतीय रेल नेटवर्क प्रयोग गर्छन्। सोही अवधिमा ३.३२ इ.रे. नेटवर्कमा दैनिक लाखौं मेट्रिक टन भाडा पनि पठाइयो।
अन्य स्थानीय स्वामित्वमा रहेका सार्वजनिक निगमहरूले चेन्नई मेट्रो र कलकाता मा ट्रामहरू जस्ता देशभर विभिन्न उपनगरीय र शहरी रेलहरू सञ्चालन गर्छन्। निजी क्षेत्रका सञ्चालनहरू हाल मालवाहक रेलहरू र रेलमार्गहरूका लागि मात्र अवस्थित छन्, विशेष गरी गैर-यात्रु प्रयोगका लागि, तर २०२० मा यात्रु ट्रेनहरू चलाउन निजी क्षेत्रको संलग्नतालाई प्रोत्साहित गर्न नयाँ प्रयासहरू भएका थिए।
जालौन जिल्ला
जालौन जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो झाँसी मण्डलको ३ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
रेड सोरघुम
'रेड सोरघुम' विश्वप्रसिद्ध चिनियाँ सिनेमा निर्देशक झाङ्ग यिमोउले निर्देशन गरेको पहिलो सिनेमा थियो भने गोङ लीको पनि अभिनेत्रीको रूपमा पहिलो सिनेमा थियो । यो सिनेमा साहित्यतर्फको नोबेल पुरस्कार जितेका चिनियाँ लेखक मो यानको 'रेड सोरघुम' नामकै प्रसिद्ध उपन्यासमा आधारित थियो र सन् १९८७मा बनेको थियो ।रातो जुनेलोबाट रक्सी बनाउने एउटा गाउँले व्यापारी परिवारको चित्रणका साथै नायिकाको पे्रम, जीवन, चीनको गृहयुद्ध र चिनियाँ लालसेनाको प्रसङ्ग र जापानविरुद्धको देशभक्तिपूर्ण लडाइँका घटनाहरू समेटिएका छन् । एउटी गरीब युवती, एउटी पे्रमिका, पत्नी र एउटी देशभक्त चिनियाँ गाउँले नारीको भूमिकालाई यो सिनेमामा गोङ लीले अत्यन्त कुशलतापूर्वक निर्वाह गरेकी छन् ।
विश्व शान्ति स्तूप
विश्व शान्ति स्तूप कास्की जिल्लाको पुम्दीभुम्दी गाविस वडा नम्बर १ स्थित अनदुडाँडाको मीन थुम्कीमा रहेको धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थान हो। पोखरा पुग्ने करिब नब्बे प्रतिशत विदेशी पर्यटकहरू यस स्तूपको अवलोकनका लागि पुग्ने गर्दछन् भने आन्तरिक पर्यटकहरूको पनि गन्तव्यको पहिलो रोजाई यही ठाउँ हुने गरेको छ। गौतम बुद्धको अस्थी धातु राखेर जापानी शैलीमा निर्मित शान्ति स्तूपमा पुगेपछि सांच्चिकै शान्तिको अनुभूति हुने पर्यटकहरूको भनाइ छ।
पर्यटकीय नगरी पोखराबाट करिब ८ किलोमिटर दक्षिण पश्चिममा रहेको यस स्तुपको उचाई १ सय १५ फिट गोलाइ ३ सय ४४ फिट रहेको छ। मनमोहक दृश्य अवलोकनका लागि प्रख्यात सो स्तूप करिब बाइस रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको छ। स्तूपको अग्रभागमा जापानमा निर्मित धर्मचक्र प्रवर्तन मुद्राका बुद्धको विशेष मुर्ती, पश्चिममा श्रीलङ्काबाट प्राप्त ध्यान मुद्राको बुद्ध मुर्ति, उत्तरमा थाइल्याण्डबाट प्राप्त ढलोटबाट निर्मित ६ फिट लामो महापरिनिर्वाण बुद्ध मुर्ति र दक्षिण दिशामा नेपालमा बनेको सिद्धार्थको जन्ममूर्ति राखिएको छ। उत्तरमा माछापुच्छ्रे हिमाल, सराङकोट अनि काखमा फेवाताल बोकेको यस स्तूप अत्यन्तै रमणीय पर्यटकीय स्थल हो।
स्तूपको टुप्पामा त्रयोदंश भूवनको प्रतिक,१३ तल्ला(२० फिट) उचाईको गजुरमा सुनको मोलम्बा लगाईएको छ भने गजुरको माथिल्लो भागमा ठूलो क्रिष्टल स्टोन राखिएको छ। स्तूप निर्माणका लागि विसं २०३० साल भाद्र २७मा निप्पोन जान म्योहोजीका श्रद्धेय गुरू निचिदात्सु फुजिईले शिलान्यास गरेका थिए भने सोही वर्षको मंसिर १३ गते स्तुपको प्रार्थना गृहमा सिद्धार्थको जन्ममूर्ति राखिएको थियो। जब स्तूप निर्माण हुदै थियो ३५ फिट उचाई भएपछि तत्कालिन सरकारले नगरयोजनाको कारण देखाएर पवित्र स्थलको नामै मेटाउने प्रयास गर् यो। निर्माणाधिन अवस्थाका स्थानीय जानकारहरूका अनुसार स्तूप भत्काउन तत्कालिन शाहि नेपाली सेना परिचालन गरिएको थियो।
निर्माण
स्तूप भत्काइए पनि यहाँका बौद्धमार्गी र शान्तिकामी नेपालीका लागि स्तूप निर्माणको सपना झन बलियो भएर गयो। पछि २०४९ साल जेठ ८ गते तत्कालिन प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालाले पुनः शिलान्यास गरेका थिए। निकै संघर्षपछि निर्माण गरिएको यो स्तूप अहिले पोखराका पर्यटन व्यवसायी र स्थानीय बौद्ध धर्मावलम्बीहरूका लागि गर्व गर्न लायक स्थल बनेकॊ छ।
च्याम्राङबेसी
च्याम्राङबेसी नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो । यो ठाउँमा २९५ वटा घर छन् ।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार च्याम्राङबेसीको जनसङ्ख्या १८३३ छ। यस मध्य पुरुष ५०%, र महिला ५०% छन् ।
अग्रपङ्क्ति (फुटबल)
आधुनिक टीम संरचनाहरूमा सामान्यतया १ देखि ३ जना अग्रपंक्ति हुन्छन्, यसमा सामान्यतया दुई जना रहन्छन्। प्रशिक्षकले सामान्यतया यसको लागि अग्रस्थानमा खेल्ने एक स्ट्राइकर (मध्य अग्रपंक्ति), र गोल गर्नुका साथै गहिराइ खेलेर गोल स्कोरिङ्गको लागि राम्रो तरिकाले सहयोग पुर्याउँने एउटा अर्को आक्रमक खेलाडी (दोश्रो स्ट्राइकर)लाई लिन्छन्।
गोङ ली
चिनिया चलचित्र का नायिका |
बाङ्ग्या बस्न्यात
रन्या (रणसिंह) बस्न्यात अथवा काजी बाङ्ग्या बस्न्यात बस्न्यात वंशका एक प्रभावशाली भारदार तथा तत्कालीन गोरखा राज्यका राजा पृथ्वीनारायण शाहको गोरखाली सेनाका काजी थिए।  उनको जन्मको नाम रन्या (रणसिंह) बस्न्यात थियो। राजा समक्ष बाङ्गो कुरा गरेर सत्य झल्काउन सिपालु भएको कारणले उनी बाङ्ग्या बस्नेतको नामले प्रसिद्ध भएका थिए। श्रीपाली बस्न्यातहरूको वंशावली अनुसार उनी आदि पुरुष भरतसिंह बस्न्यातका वंशज थिए।
गोङ ली
'रेड सोरघुम', जु दाउ, रेज द रेड लानटे्रन, फेयरवेल माइ कन्कुवाइन, टु लिभ, सांघाई ट्रायड, टेम्पट्रेस मुन, चाइनिज बक्स, बे्रकिङ द साइलेन्स, द एम्परर एन्ड द एस्सासिन, २०४६, मेमोरिज अफ ए गिसा, मियामी भाइस, र्क्रस अफ द गोल्डेन फ्लावर, हन्निबल राइजिङ र सांघाई जस्ता चर्चित चिनिया चलचित्र का नायिकाको रूपमा प्रख्यात यिनको विशेषता भनेको चीनका सम्राज्ञीहरूको भूमिकादेखि साधारण चिनियाँ महिलाहरूको भूमिकासम्मलाई अत्यन्त स्वाभाविकता र गरिमाका साथ जीवन्त रूपमा प्रस्तुत गर्नु हो ।चीनका सामन्ती कालका पीडित महिलाहरूका कथा-व्यथा गोङ लीको अभिनयमा अत्यन्त मुखरित ढङ्गले प्रतिविम्बित हुन्छ । थिचिएका, दबाइएका, हिंसा र भ्रष्टाचारबाट पीडित र अरूको इसारामा जीवन बाँच्न विवश चिनियाँ नारीहरूको पीडामात्र होइन, तिनका उदात्त चरित्र, मानवीयता, नारीको स्वाभाविक गरिमा, मर्यादा र नारीसुलभ मायालु व्यवहार र पे्रमको उष्मासमेत गोङ लीको अभिननयमा भेटिन्छ ।
बाङ्ग्या बस्न्यात
नेपाल एकीकरण अभियान
नेपाल एकीकरण अभियानमा बाङ्ग्या बस्नेतले महत्वपूर्ण योगदान दिएका थिए। उनले वि.सं. १८११ मा दहचोक, वि.सं. १८१४ मा प्रथम पटक कीर्तिपुर आक्रमण, वि.सं. १८१८ मा चौकोट, वि.सं. १८१९ मा मकवानपुर विजयमा प्रमुख भूमिका रहेको थियो। बाङ्ग्या बस्न्यातको युद्धयात्रा नुवाकोटको युद्धदेखि आरम्भ भएको देखिन्छ। युद्धको मैदानमा उनी धैर्यपूर्वक युद्ध सञ्चालन गर्न निपुण थिए। मकवानपुरको युद्धमा गोरखाली सेनाको विजयप्राप्तिमा उनले पृथ्वीनारायण शाहलाई दिएको सल्लाहबाट पनि प्रमाणित हुन्छ। उनले उक्त विजय अभियानमा राजालाई आवश्यक सल्लाह दिने काम गरेकाले उनी ततकालीन पृथ्वीनारायण शाहको भरपर्दो सल्लाहकार पनि थिए भन्ने स्पष्ट हुन्छ।
गोङ ली
पश्चिमि विश्वमा भने यिन लाई बे्रकिङ द साइलेन्स, मेमोरिज अफ ए गिसामा यिनको अभिनयको लागि चिनिन्छ |
'द एम्परर एन्ड द एसास्सिन' की लेडी झाओको कुटिल भूमिका होस् या 'कर्स अफ दी गोल्डेन फ्लावर' की ताङ वंशकी सम्राज्ञीको भूमिका, गोङ लीको अभिनय बेजोड छ । 'रेड सोरघुम'को एउटी ग्रामणि किसान महिलाको चरित्र, 'जु दाउ'की एउटी पे्रमकी भोकी परम्पराद्वारा पीडित गृहिणीको भूमिका र 'राइज द रेड लान्टे्रन'की सामन्तकी उत्पीडित पत्नीको व्यथा- यी सबै चरित्रमा आँखा र मनमा बस्ने गरी सुहाउँछिन् गोङ ली ।'सांघाई ट्रायड' की रेस्टुराँमा गाउने एउटी सुन्दरी गायिका र माफिया बोसकी रखौटीको भूमिकामा ग्लामरस चरित्रको निर्वाह गर्नुपरोस् या 'सांघाई' फिल्ममा एउटी धनी व्यापारीको पश्चिमी संस्कृतिमा अभ्यस्त तर चीनप्रतिको देशपे्रम र जापानीप्रति प्रतिशोधको भावना साँचेकी चिनियाँ सम्भ्रान्त वर्गकी प्रतिनिधि महिला पात्रको रूपमा अभिनय गर्नु परोस्- गोङ ली यी प्रत्येक भूमिकामा जिउँदो पात्र लाग्छिन् ।'टु लिभ'की एउटी निम्न वर्गकी र राजनीतिक घटनाक्रमद्वारा पीडित महिला र 'फेयरवेल माई कन्कुवाइन' की विशिष्ट पात्र- गोङ लीले चिनियाँ समाजका नारीहरूका अनेकौँ रूप, चरित्र, विशेषता र व्यथाहरूलाई आफ्नो अभिनयमार्फत् अत्यन्त कलात्मक, नूतन र मोहक ढङ्गले जिएर देखाएकी छन् ।
युक्रेन
युक्रेन पूर्वी युरोपमा अवस्थित एक राष्ट्र हो |
हरि कार्की
हरि कार्की एक नेपाली फुटबल खेलाडी हुन्। उनी हाल एपीएफ क्लबबाट व्यवसायीक फुटबल खेल्ने गर्दछन्।
सिन्धुली उपत्यका
सिन्धुली उपत्यका ऐतिहासिक सिन्धुलीगढीको दक्षिणी भागमा अवस्थित रहेकोछ । बि.पि. राजमार्ग महोत्तरीको वर्दिबासदेखि ३७ कि.मी. उत्तरमा अवस्थित यस उपत्यका कमला नदीको उद्गम स्थल हो । यस उपत्यकाको पश्चिममा मरिन खोलाले बनाएको साङ्गुरो उपत्यका मरिण उपत्यका पर्दछ भने पूर्वमा कमला त्रियुगा उपत्यकाका रहेकोछ । अझै सम्म कमै मात्र विकासका संरचना देख्न पाएको यो उपत्यका मकवानपुर जिल्ला (पश्चिम) तथा सिन्धुली जिल्ला (पूर्व)मा विभाजित छ।
वाशुलिङ्ग
वाशुलिङ्ग नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको महाकाली अञ्चल, बैतडी जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
रीता गुरुङ
रीता गुरुङ (जन्म: ) तिलगंगा आँखा अस्पतालको आँखा रोग चिकित्सक तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत हुन् । उनी १४ अप्रिल २०१३ मा अस्पतालको प्रमखु कार्यकारी अधिकृत नियुक्त भएकी थिइन् । यसअघि अस्पतालको प्रमुख कार्यकारीमा ख्यातीप्राप्त आँखा रोग विशेषज्ञ डा. सन्दुक रुइत प्रमुख थिए । गुरुङ एक्काइस वर्षदेखि (सन् १९९५) देखि अस्पतालमा सेवारत छिन्। प्रमुख कार्यकारी हुनुअघि पनि डा. रीता गुरुङले १३ वर्षसम्म अस्पतालको विभिन्न प्रशासकीय र कार्यकारी पदमा थिइन् ।
पारिवारिक पृष्ठभूमी
रीता गुरुङको जन्म २०१३ सालमा भारतको कलकत्तामा भएको हो। आमा आशादेवी गुरुङ र भारतिय सेनामा कार्यरत बुवा दानबहादुर गुरुङको उनी दोस्रो सन्तान हुन्। कास्की घान्द्रुक पुर्ख्यौंली घर भएका दानबहादुर नागाल्यान्ड खटिएको बेला परिवारका अरु सदस्यको बसाइँ कलकत्तामा थियो। उनकी जेठी दिदी सीताको जन्म पनि भारतमै भयो। रीता ६ महिनाको हुँदा दानबहादुर प्रशिक्षक (गुरु)का रूपमा नेपाल आर्मी स्कुल छाउनीमा आए। त्यसको अर्को वर्ष कान्छी बहिनी जन्मिइन्-गीता। गुरुङ परिवार २०१६ सालमा पुर्ख्यौंली थलो घान्द्रुकबाट राप्तीदुन अन्तर्गत चितवनको दिव्यनगरमा बसाइँ सर्यो। भारतीय सेनाका बुवा दानबहादुरको सरुवा फेरि भारतमै भयो। २०२२ साल (सन् १९६५) मा भारत र पाकिस्तान बीच युद्ध सुरु भयो। कारगिलको लडाइँमा गोली लागेर दानबहादुर मृत्यु भयो। ३० वर्षको उमेरमा आमा आशादेवी एक्ली भइन्।
शिक्षा
भारत पाकिस्तान युद्धमा बुवा मारिएपछि तीनवटा छोरी हुर्काउने, बढाउने र पढाउने जिम्मेवारी आमा (एकल महिला)को काँधमा आयो। सात,नौं(रीता गुरुङ) र एघार वर्षका छोरीहरूको सुन्दर भविष्यको आशा राखेर आशादेवी काठमाडौँ आइन। दिव्यनगर स्कुलमा पढिरहेकी छोरीहरूलाई काठमाडौँ पठाएर आमाले साहसी निर्णय लिएकी थिइन्। गाउँमा खेती किसानी गरेरै उनले छोरीहरूको पढाई खर्चको जोहो गरिन्। रीता उनकी दिदी र बिहनीले आमाको सपनालाई साकार गरिदिए। जेठी सीता गैरसरकारी संस्थाको नेतृत्व गर्छिन्। कान्छी डा. गीता गुरुङ प्रसुती तथा स्त्री रोग विशेषज्ञ छिन्।हाल उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालय, शिक्षण अस्पताल, प्रसुती तथा स्त्री रोग विभाग प्रमखु पनि छन् ।
उदयपुर उपत्यका
उदयपुर उपत्यका मध्य पूर्वी नेपालमा कोशी नदीको पश्चिम क्षेत्रमा पर्दछ । कमला नदीले सिंचित यो उपत्यकाको मुख्य नदी पनि कमला नै हो । त्रियुगा लगायतका अन्य नदीहरू पनि यहाँ प्रवाहित छन् । उत्तरमा महाभारत पर्वत शृङ्खला तथा दक्षिणमा चुरे पहाडको सबैभन्दा होचो खण्डले घेरिएको यो उपत्यका कोशी प्रदेश र मधेश प्रदेश तथा सिन्धुली र उदयपुर दुई जिल्लाको प्रशासनिक संरचनामा रहेको छ । सिन्धुली (कमलामाई) तथा गाइघाट (त्रियुगा) जस्ता नगरपालिका भएको यस उपत्यकामा कटारी,घुर्मी, भिमान लगायतका बजार समेत छन। महेन्द्रराज मार्गको लाहानबाट गाईघाट हुदै माथी जाने निमार्णाधीन सगरमाथा राजमार्गले तथा पश्चिम खण्डमा काठमाडौँ जोड्न बनाइदै गरिएको वि. पि. कोइराला राजमार्ग (वर्दीवास-धुलीखेल राजमार्ग)ले उपत्यकाको यातायत सुचारू छ। तर दुई महत्त्वपूर्ण नगर क्षेत्र सिन्धुली माढी (कमलामाई) र गाईघाट (त्रियुगा ) जोड्ने पुरानो सडकमार्ग अझै पनि कच्ची नै रहेको छ। ६९,३४० जनसङ्ख्या रहेको त्रियुगा नगरपालिका (गाईघाट) यो उपत्यकाको सबैभन्दा ठूलो नगर हो भने ३६,४४० जनसङ्ख्या भएको सिन्धुलीमाढी (कमलामाई) दोस्रो ठूलो नगर हो। फलफुल तथा खेतीपातीको उत्पादनका लागि प्रसिद्व यो उपत्यका द्रुत गतीमा विकास भइरहेको छ।
हाकुपटासि
काठमाडौँ उपत्यकाभित्रको नेवार समुदायमा प्रयोग गरिने विशेष गरी (कालोभुइँमा) रातो किनारा भएको परम्परागत पहिरन
केरी वाइन्डसर
केरी वाइन्डसर (जन्म: ३ डिसेम्बर १९७३) एक अमेरिकन पूर्व अश्लील चलचित्र अभिनेत्री तथा मोडेल हुन ।
एन्डरसन
एन्डरसन वा एन्डरसन लुइस डे अब्रु ओलिभेरा(जन्म १३ अप्रिल १९८८) हाल अडाना डेमिर्स्पोर क्लबका लागि मध्यपङ्क्तिबाट खेल्ने ब्राजिलियन फुटबल खेलाडी हुन।
च्यानाम
च्यानाम नेपालको सगरमाथा अञ्चलको ओखलढुंगा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ६०७ वटा घर छन्।
खैरोटाउके गङ्गाचील
खैरोटाउके गङ्गाचील (वैज्ञानिक नाम: Chroicocephalus brunnicephalus)  नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा ब्राउन-हेडेड गल (Brown-headed Gull) भनिन्छ ।
गरिमा सम्मान पुरस्कार
गरिमा सम्मान पुरस्कार साझा प्रकाशनको पुरस्कार हो । उक्त प्रकाशनबाट निस्कने गरिमामा वर्षभरि प्रकाशित गद्य विधातर्फ १ र कविता विधातर्फ १ गरी जम्मा २ जना स्रष्टालाई प्रदान गरिन्छ । यो पुरस्कार २०५२ सालमा स्थापना भएको हो । यस पुरस्कारको राशि प्रत्येक विधामा ५ हजार छ ।
साझा लोकसाहित्य पुरस्कार
साझा लोकसाहित्य पुरस्कार साझा प्रकाशनले स्थापना गरेको पुरस्कार हो ।
साझा प्रकाशनबाट प्रकाशित स्व. बोधविक्रम अधिकारीको नेपाली दन्त्यकथा नामक पुस्तकको लेखकले पाउने लेखकस्वको रकमबाट उहाँकै इच्छाअनुसार २०३२ सालमा यसको स्थापना भएको हो । यो पुरस्कार नेपाली भाषामा लेखिएको नेपाली लोकजीवन, लोकसंस्कृति, लोककथा, लोकगीत, लोकभाषा आदि विषयका कृतिहरूमध्येबाट प्रत्येक वर्ष एक कृतिलाई प्रदान गरिन्छ । हाल यस पुरस्कारको राशि १५ हजार छ ।
भुवन बस्नेत
भुवन बस्नेत एक नेपाली फुटबल खेलाडी हुन्।उनी हाल ब्वाइज युनियन क्लबबाट व्यवसायीक फुटबल खेल्ने गर्दछ।
ब्वाइज युनियन क्लब
ब्वाइज युनियन क्लबले २०७४ सालमा पहिलोपटक घरेलु फुटबल प्रतियोगिताको रूपमा दूधे गोल्डकप जित्दा बस्नेतले सर्वाधिक उत्कृष्ट खेल प्रदर्शन थिए।
वाइम्याक्स
वाइम्याक्स (बर्ल्डवाइड इण्ट्रोपेराबिलिटि फर माइक्रोबेभ एक्सेस) एउटा वाइरलेस सूचनाको माध्यम हो जसले एक सेकेन्डमा ३० देखि ४० मेगाबिट डाटा ट्रान्सफर गर्न सक्दछ, जुन हाल २०११ मा आएर १ जीबी डाटा सम्म ट्रान्सफर गर्न सकिन्छ । बाइम्याक्स नाम बाइम्याक्स फोरमले दिएको हो जुन २०११ देखि यसलाई हेर्दै तथा अगाडि बढाउदै आएको छ । उक्त फोरमले वाइम्याक्सको परिभाषा इन्टरनेट चलाउने केबुल तथा डिएसएल को अतिरिक्त उपाय रहेको बताएको छ ।
अग्नि पञ्चम
अग्नि पञ्चम वा अग्नि-५ भारतको रक्षा अनुसन्धान तथा विकास सङ्गठनले उडिसाको हृविलर टापुमा परीक्षण सम्पन्न गरेको अन्तरमहाद्वीपीय ब्यालेस्टिक क्षेप्यास्त्र हो। यसले ५००० देखि ८००० किलोमिटर टाढासम्म मार हान्नसक्ने अनुमान छ।
बहराइच जिल्ला
बहराइच जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो देवीपाटन मण्डलको ४ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
विशालपुर
विशालपुर नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको महाकाली अञ्चल, बैतडी जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो ।
च्यानडांडा
च्यानडांडा नेपालको सगरमाथा अञ्चलको खोटाङ जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ६१२ वटा घर छन्।
भ्याम्पायर
भ्याम्पायर लोककथाहरूमा प्रचलित पात्र हो जसले जीवित प्राणीहरूको रगत खाएर आफ्नो जीवन निर्वाह गर्ने विस्वास गरिन्छ। युरोपेली लोककथाहरूमा भ्याम्पायरहरू आफ्ना प्रीयजनहरूलाई भेट्न आउने र आफू जीवित हुँदाका छिमेकीहरूलाई दुख दिने वा मार्ने गरेको भनेर वर्णन गर्ने गरेको पाइन्छ।
च्यानडांडा
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार च्यानडांडाको जनसङ्ख्या ३५२२ छ। यस मध्य पुरुष ४९%, र महिला ५१% छन्।
समर (सन् १९९९को चलचित्र)
समर (हिन्दी: समर, उर्दू: سمر) श्याम बेनेगलद्वारा निर्देशित एक भारतीय हिन्दी भाषाको चलचित्र हो। यो चलचित्र एक सरकारी एजेन्सी भारतीय राष्ट्रिय चलचित्र विकास निगमद्वारा सन् १९९९ मा निर्माण गरिएको थियो।
==कलाकारundefined==
कालोटाउके गङ्गाचील
कालोटाउके गङ्गाचील नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा ब्ल्याक-हेडेड गल (Black-headed Gull) भनिन्छ ।
श्रावस्ती जिल्ला
श्रावस्ती जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो देवीपाटन मण्डलको ४ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
रोविन शर्मा
रोविन शर्मा ब्यक्तित्व विकाश तथा नेतृत्व विकाश संबन्धि पुस्तकहरू लेख्ने लेखक हुन।उनले लेखेको 'द मोङक् हु सोल्ड हिज फरारी' नामको पुस्तक निकै चर्चित बनेको थियो।
अजरबैजान राष्ट्रिय फुटबल टोली
अजरबैजान राष्ट्रिय फुटबल टिम अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिताहरूमा अजरबैजानलाई प्रतिनिधित्व गर्ने गर्छ । यो फुटबल टिम अजरबैजान फुटबल सङ्घद्वारा नियन्त्रित गरिएको छ । आजरबैजानको प्रायजसो फुटबल खेलहरू यहाँको राष्ट्रिय फुटबल मैदान बाकु ओलम्पिक स्टेडियममा आयोजित हुने गरेको छ ।
चम्पदेवी ककनी
ओखलढुंगा सदरमुकामदेखि करिब १२ कोस पश्चिम र रामेछापको साँघुटारदेखि झन्डै ६ कोस पूर्वमा चम्पादेवी ककनी अवस्थीत छ। यो सुन्दर लेक प्रकृतिको अनुपन देन नै हो। रैथानै शेर्पा र गुरुङ जातिको परम्परागत संंस्कृति, धामीझाँक्री विद्या सिक्ने थलो र हिन्दु धर्मावलम्बीको विश्वासको देवीथानसमेत रहेकाले पर्यटकको आकर्षक गन्तव्य हो, चम्पादेवी ककनी।
भौगोलिक र पर्यटकीय रूपले मात्र सुन्दर नभएर ककनी क्षेत्र वनमा पाइने जडीबुटीका लागि पनि प्रख्यात छ। लोक्ता, अर्गेली, सुनाखरीसँगै चिराइतोलगायतका बहुमूल्य जडीबुटीहरू ककनी क्षेत्रमा पाइन्छन्। दोलखाको बाटो भएर यहाँ पुग्नेहरूले नाम चलेको सुन्दर झरना पोकली हेर्न पाउँछन्। टाढाबाट हेर्दा भीरमा सेतो धागो उनिएजस्तै गरी झरेको पोकली झरनाले यात्रालाई रोमाञ्चक बनाउँछ। भीमेश्वर हुँदै पोकली झरना पुगेर केही अघि बढेपछि पुगिन्छ, चम्पादेवी ककनी।
साझा बालसाहित्य पुरस्कार
साझा बालसाहित्य पुरस्कार साझा प्रकाशनद्वारा स्थापित पुरस्कार हो । बालसाहित्यका स्रष्टालाई प्रोत्साहित र सम्मानित गर्ने उद्देश्यले वि.सं. २०५४ सालमा यो पुरस्कारको स्थापना गरिएको हो ।
नेपाल अधिराज्यबाट वर्षभरि नेपाली भाषामा प्रकाशित बालसाहित्यका पुस्तकहरूमध्ये उत्कृष्ट पुस्तकलाई प्रदान गरिने यस पुरस्कारको राशि १० हजार छ ।
तुर्सा हेमरम
आजको समयमा मानव भलाईका निम्ति लोकतन्त्र, स्वतन्त्र, मानव अधिकार, न्याय मताधिकार जस्ता कुराहरू स्थापित छन्‌ । विज्ञान र प्रविधिको विकाशले जीवनलाई सहज तुल्याएको छ। मानवले निरन्तर उन्नत सभ्यताको विकास गर्दै आएको छ । मानव कल्याणकारी यी सबैक्रा चानचुने तबरबाट प्राप्त भएका होइनन्‌ । हाम्रा अग्रजहरूको चिन्तन, प्रयत्न, संघर्ष, त्याग र बलिदानबाट हाम्रै आजको यस अवस्थामा आइपुगेका हौं । त्यसकारण मानव कल्याणका लागि समर्पित चिन्तकहरू र योद्धाहरू हाम्रा लागि सदैव प्रेरणादायी र स्मरणीय हुन्छन्‌ । यस्तै मुलुकमा प्रजञातन्त्र प्राप्त र स्वतन्त्रताका निम्ति आफ्नो जीवनभर राणाकालदेखि पञ्चायती व्यवस्था र राजतन्त्रको विरोधमा लगाईने व्यक्ति हुन्‌ तुर्सा हेमरम । तुर्सा हेमरमको जन्मथलो भारतको झारखण्ड राज्यको रलडीडाँगा गाउँमा वि.सं. १९८० साल तिर भएको थियो । यिनका बुबा आमा यिनी सानै छँदा रोजगारको क्रममा नेपाल आउँदा झापा शिवगञ्ज बजारको उत्तरमा पर्ने लालझोडा गाउँमा आई अरुको घरमा जनमजदुरी गरी बसेका थिए । रोजगारीका क्रममा २,४ वर्ष नेपाल बसी यिनका बुबाआमा फेरि आफ्नो गाउँ झारखण्ड फर्किने विचार गरे । तर छोरा तुर्सा भने बुबाआमासँग फिर्ने कुरामा सहमति भएनन्‌। आमा बुबासँग बसेकै घरमा गाई चराउँछु भनी बसे।
यिनी सानाबालखा छँदादेखि चञ्चल स्वभावका थिए । गाई चराउँदा,गोठाला गर्दा साथिहरूका साथिसङ्गीमा उनी मुरली र बाँसुरी बजाउनमा माहिर भए । उमेरले बढ्दै जाँदा उनले सन्थाली वाद्यवादन मादल, दमाहा, ढोलक आदि बजाउन पनि सिके। जातिय चाडपर्व, मेला बजारमा जातिय नाचगानमा सामेल हुन्थे । हुने विरुवाको चिल्लो पात भने झैं तुर्सा खेती काममा पति जाँगरिला र फूर्तिला देखिन्थे । बाबुआमाले छाडेको घरमा बस्दैजाँदा उनी उमेरले किशोरावस्था पार गरी जवान भएका तुर्सा जिउडालमा राम्रो र कामधाममा फुर्तिलादेखि गाउँकै एक धनाढ्य परिवार सतु मुर्मूर तुखीका छोरी रानी मुर्मू (रानी हेमरम) सँग जोडी बाँधिदिने कुरा चल्यो । आफू बसेकै घरमूली अभिभावक भई तुर्सा र रानीको बिहे बन्धन जोडियो । सर्तचाहिँ घरज्वाइँ राख्ने भन्नेमा भयो। विवाहको पाँच वर्ष पश्चात यी जोडीपारीलाई ससुरालीको तर्फबाट घरद्वार बनाइ दिई २२ विधा जग्गासमेत दिएर अलग गरिदिए । पछिबाट यी दुई जोरीपारीले हाल आवादि गरेर ३० विघा जग्गा पनि थपेका थिए भनी उनका कान्छा छोरा लखिराम भन्छन्‌। तुर्सा र रानीका दुई छोरा र तिन छोरी रहेको बताइन्छ । यी क्रमश: छोरामा बलराम र लखिराम छोरीमा मुखी हेमरम, राधी मुनी र कान्छी छोरी जोवा हेमरम हुन्‌ । जोवा हाल नेपाल सरकारको जागिर भन्सारमा काम गर्छिन्‌ ।
तुर्सा समय बित्दा जाँदा उमेर पनि पाको हुँदै जाँदा केवल युवाहरू र घर परिवार ता गृहस्थीमा मात्र सीमित रहेनन्‌ । गाउँ घरका भद्र भलाद्मी, दुलाबडाहरूसँग पनि सङ्गत बढाउँदै लगे । गाउँ घरको बैठक छलफल आदिमा बस्ने, बुढापाकाका कुरा सुन्ने साथै छलफलहरूमा निर्णय दिन पनि पछि पर्दैनथे। यसरी यिनी गाउँमा मात्र सीमित रहेनन्‌। वल्ला गाउँ पल्लागाँउका बैठक हुलरफलमा पनि सहभागी भई आफ्नो बिचारलाई प्रस्तुत गरी समाजका लागि चित्त बुझदो निर्णय दिन कषक्षम व्यक्तित्वको रूपमा परिचित हुन थाले ।
समय बित्दै जाँदाको अवस्थामा यिनी केवल आफ्ना जातिय समाजमा मात्र सिमित रहेनन | झन्व समुदायले बोलाएको भेला आमसभाहरूमा पनि सामेल हन थाले । चेतनशील वर्गहरूको श्यसताकाको जर्जर एकतन्त्रिय राणा शासनको विरोध गर्दै गोप्य मिटिङ बैठकहरू लुकीछिपी हने गर्थ्यो। तुर्सा पनि त्यो समुहसँग जोडिन पुगे । भाषा पनि सिक्दै मए । यसैक्रममा उनको खि. के. शयाई शत बानु), फत्तेबहादुर बुढाथोकी, दलकृष्ण श्रेष्ठ, विश्वनाथ घिमिरे, बुद्धिमान राजबंशी, डढिल्ती सिटौला, छकनाथ पोखरेल आदि व्यक्तिहरूसँग सम्पर्क बढ्दै गयो । उनी नेपाली कांग्रेसमा समाहित भए । त्यसताका झापा जिल्लामा सन्थाल जातिको बाहुल्र'ता थियो । यो जाति जता लाग्यो उसैको बहुमत हुने समय थियो । सामान्य परिवारमा हुर्केका तुर्सा जातीय बाहुल्यताका आधारमा नेतामा परिणत भए । रानो मौरीको पछि अरु मौरी लागे झैँ सन्थालका रानो तुर्सा हुन पुगे । उनी जहाँ जान्थे बोलाउँये सन्थालहरूको मेला नै लाग्थ्यो ।
बि.सं. २०१५ सालको आम निर्वाचनमा नायक नै थिए भनिन्छ। उनी बिना कार्यक्रम नै असफल हुन जान्थ्यो फत्तेबहादुर बुढाथोकी २०१५ सालको आम निर्वाचनमा सांसदका उम्मेवार बनेका थिए । प्रचार प्रसारमा राजवंशी र सन्धाली भाषा बढी बोल्नु पर्थ्यो । आम सभामा तुर्साले सन्थाली भाषामा धारावाही रूपमा भाषण गरेका हुन्थे भन्ने सुनिन्छ। उनको भाषणमा देश विकास र शोषणको अन्त्य गर्नुपर्छ भन्ने हुन्थ्यो । साथै सडक, विद्यालय, अस्पताल, खानेपानी, विद्युतको गाउँ गाउँमा व्यवस्था हुनुपर्छ । ठाउँठाउँमा बिमानस्थल (एयरपोर्ट) को व्यवस्था हुनुपर्छ भन्नु हन्थ्यो।
तुर्सा हेमरम केवल आफू मात्र नेता भएनन्‌ । सन्थाल समुदाम्रका धेरैजना मित्रहरूलाई संगठन र पार्टीको कार्यमा समाहित गराएका थिए । त्यसैले त धेरै सन्थाल समुदायका व्यक्तिले जेलनेल खटेको इतिहास साक्षी छ । भैया टुडु प्रजातन्त्र प्राप्तिका लागि सन्थालका प्रथम सहिद हुन्‌ । उनी अनारमनीको विराटपोखरमा बसोबास गर्थे । यिनलाई तत्कालीन पञ्चायती शासकले कारागारमा राखी कडा नसिंहत दिई मारेको भनिन्छ । साथमा जेल जाने अरु साथिहरू यस प्रकारका छन्‌ । सुरेश बास्केको भनाइ अनुसार राजाराम मुर्मू (सुरुङ्गा) चर्खा टुडु (सुरुङ्गा) सुरेश बास्के (घैलाडुब्बा) मुन्सी मुर्मू (भरत बाबु कामत) बाबुलाम दुडू (चकचकी) राशिकलाल मुर्मु (राजगढ, भागुडुब्बा) अन्य साथीहरू (कार्यकर्ता) बुद्धिलाल मर्डी (हल्दिबारी) जेठा मुर्मू (गुवालडुब्बा) फत्ते बेस तोपगाछी आदि भए रहेको बताउँछन्‌।
तुर्सा राजनीति बित्तमा शर्माजीले चिनिनु हुन्छ । उनलाई शर्माजी भनेर सि.के प्रसाईंले न्वारान गरेको भनेर स्वयं आफैँ भन्नु हुन्थ्यो । तुर्सा भरतबाबु आदिले मुलुकमा प्रजातन्त्र ल्याउनु पर्छ भनी गाउँगाउँमा बिगुल फुक्ने बेला समाज अर्कै थियो । त्यसताका समाजमा छुवाछुत, जातपात भैदभावको निकै विकराल अवस्था थियो । त्यस्तो अवस्थामा तुर्साजीलाई भरत बाबुले पनि साथमा नराखी हुँदैनथ्यो । त्यस्तो समयमा बाहुन, क्षेत्री, राजवंशी, मैथिल समाजको घर चौकामा उनलाई लिएर जान भरत बाबुलाई एउटा ठुलो समस्याको रूपमा थियो । अर्कोक्रा त्यसताकाका शासक प्रशासक पुलिसले चाडो पत्ता नलगाउन भन्ने सोचाइले उनको उपनाम शर्माजी राखेका थिए । यो समयानुसारको घतलाग्दो र सुहाउँदो तामाकरण थियो ।
२०१७ सालमा राजा महेन्द्रबाट राजनीतिक दलका कार्यकर्ता र नेताहरूलाई गिरफ्तार गर्ने आहवान गरियो । त्यस अवस्थामा धेरै नेता कार्यकर्ताहरू प्रवास गए । त्यसबेला तुर्साजी भारतको नक्सलबाडी, गलगलिया क्षेत्रमा सन्थाल गाउँमा बसोबास गर्थे । १०/११ वर्षको प्रवास बसाईक्रममा पञ्चायती शासकका दलाल र प्रशासक मिलेर उनलाई खानपिनमा ललाइ फकाइ नेपात भित्र्याइएको उनी स्वयं बताउँथे । उनी भन्ने गर्थे जब मलाई मेची नदी छेउ ल्याइयो । दलालहरूले मलाई गाडीमा कोचेर मेची टपाइयो । मेची टपाएपछि म माथि लाठी र बन्दुकको कुन्दा, पुलिसको बुट बर्सिन थाल्यो । बन्दुकको कुन्दा, पुलिसको बुट, लाठी त सामान्य थियो । सियोले नङ औदमा घोच्ने गरिन्थ्यो । फिला, जिउ र पैतालामा रोलले (पुलिसको) पिद्दा सुम्ला मात्र होइन चोटै चोट जिउमा भएको थियो । दिनमा त केही सामान्य हुन्थ्यो। रातमा भने खसी खाई आएका पुलिसले आँखै नहेरी बुटले तात्तैलात्तले हान्ने गर्थ्यो । मलाई ती क्रा सम्झी ल्याउँदा जिउ कटकटी खाने गर्छ भनी बताउनु हुन्थ्यो तुर्साजी । तर पनि मैले पार्टीलाई छाड्ने कुरा गरिनँ । देशमा प्रजातन्त्र आउँछ र ल्याएरै छाड्छौ भन्ने ठूलो आशको पर्खाइमा बसेका थिए । नभन्दै ७ वर्ष ९ महिनाको कारागार बसाइपछि बाहिरबाट जनता र विद्यार्थीको आन्दोलन चर्कियो । जसको फलस्वरूप राजा वीरेन्द्रबाट जनमत सङ्ग्रहको घोषणा भयो र राजतन्त्र र पञ्चायती शासनको विरुद्धमा लाग्ने सम्पूर्ण राजबन्दीहरूलाई कारागार मुक्त गस्यो। म पनि कारागार मुक्त भएँ।