cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
परमाणु बम
हाइड्रोजन बम
जब परमाणु बम आवश्यक ताप उत्पन्न गर्दछ तभी हाइड्रोजन परमाणु संलयित (fuse) हुन्छन्। यस संलयन (fusion)देखि ऊष्मा र शक्तिशाली किरणहरू उत्पन्न हुन्छन् जो हाइड्रोजनलाई हीलियममा  बदल दिन्छन्। १९२२ ई.मा  पहिला पहल ठेगाना लागेको थियो कि हाइड्रोजन परमाणुका विस्फोटसित धेरै अधिक ऊर्जा उत्पन्न हुन सक्छ।
१९३२मा ड्यूटीरियम नामक भारी हाइड्रोजनको  र १९३४ ई.मा  ट्राइटिरियम (ट्रिशियम) नामक भारी हाइड्रोजनको  आविष्कार भयो। १९५० ई.मा  संयुक्त राज्य अमरीकाका राष्ट्रपति ट्रु मैनले हाइड्रोजन बम तैयार गर्ने  आदेश दिए। यसका लागि १९५१ ई.मा  साउथ कैरोलिनामा  एउटा ठूला कारखाने स्थापना भएको हो। १९५३ ई.मा  राष्ट्रपति आइजेनहाबरले घोषणाको थियो कि TNTका लाखौं टनका बराबर हाइड्रोजन बम तैयार भएको हो। १९५४ ई.मा  सोवियत सङ्घले हाइड्रोजन बमको  परीक्षण गरे। चीन र फ्रांसले पनि हाइड्रोजन बमका विस्फोट गरे छन्।
२ असोज
२ असोज असोज महिनाको दोस्रो दिन हो । वि.स. १९०३ असोज २ अर्थात यस‌ैै दिन बाट नेेेेेेेपालमा जंगबहादुर राणाले एकतन्त्रीय जहानियाँ राणा शासनको सुरूवाट गरेका थिए । यो शासन व्यवस्था नेपालमा १०४ वर्ष सम्म टिकेको थियो ।
भूटार
भूटार उदयपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
दिपेन्द्र बहादुर क्षेत्री
दिपेन्द्र बहादुर क्षेत्री नेपाल राष्ट्र बैङ्कको चौधौँ गभर्नर हुन् । सन् २००९ मा गभर्नर विजयनाथ भट्टराई वर्खास्त हुनासाथ उनी नियुक्त भएका थिए । पछि पुनः विजयनाथ भट्टराईलाई पुनर्वहाली गरिँदा उनलाई अन्य पदमा स्थानान्तरण गरियो । क्षेत्री राष्ट्रिय योजना आयोगका पूर्वउपाध्यक्ष तथा अर्थविद् हुन्।
जीवनी
उनको जन्म सन् १९४९मा स्याङ्जा जिल्लामा भएको हो।
हेरात
हरात अफगानिस्तानका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
मेयर Zana Wahide
११ असोज
११ असोज असोज महिनाको एघारौं दिन हो।
आइटकी
आइटकी एक शैक्षिक प्रविधि वेबसाइट हो जसले विदेशी भाषाहरूको विद्यार्थीहरूलाई मातृभाषीहरूसँग भाषाको माध्यमबाट जडान गर्न मद्दत गर्दछ। आइटकी प्रयोगकर्ताहरूले शिक्षकको लागि खोजी गर्न, व्यवस्था गर्न र भाषा पाठहरूको लागि तिर्न सक्दछन्। आइटकी शिक्षकहरूले प्रोफाइल सृजना गर्न, र व्यक्तिगत प्रतिष्ठा निर्माण गर्न सक्दछन्। साइटले विद्यार्थीहरूलाई शिक्षणको लागि १ जना विद्यार्थीलाई एक जना अनलाइन शिक्षक उपलब्ध गराउँदछ। वेबसाइटले शिक्षकहरूलाई स्वतन्त्र रूपमा स्वतन्त्र रकम आर्जन गर्न पनि अनुमति दिन्छ। कम्पनीको प्रधान कार्यालय हङकङ र साङ्घाईमा रहेका छन्।
प्रयोगकर्ता वा पाठकहरूले एक व्यवसायीक शिक्षकद्वारा सिकाइएको अनलाइन भाषा पाठहरूलाई छनौट गर्न सक्दछ, जसले संरचनागत शिक्षा योजना वा एक समुदाय शिक्षक प्रदान गर्दछ। विद्यार्थीहरूले यसलाई आपसी भाषा विनिमयको लागि एक मञ्चको रूपमा प्रयोग गर्न सक्दछन्।
इतिहास
सन् २००७ मा, केभिन चेन र योङ्ज्यु जियाङले आइटकीलाई एक अनलाइन भाषा विनिमय समुदायको रूपमा स्थापना गरेका थिए। सुरुमा, यो जालस्थल समुदायको लागि निःशुल्क सुविधाहरू निर्माणमा केन्द्रित थियो। सन् २००९ मा, साइटले भाषा सिकाउने शिक्षकहरूका लागि सेवा प्रदान गरे वापत पैसा कमाउन अनुमति दिदै, शिक्षक बजारको सुरू गरेको थियो। आइटकीमा शिक्षकहरूले आफ्नै मूल्य र समय तालिका राख्न सक्छन्।
सन् २०१२ मा, आइटकीले स्वतन्त्र लगानीकर्ताहरूबाट कोष सङ्कलन गरेको थियो। सन् २०१६ मा, आइटकीले १ करोड भन्दा बढी प्रयोगकर्ताहरूको साथ बैडुमा लगानी गरेको चिनियाँ शैक्षिक कम्पनी हुजियाङबाट ३० लाख अमेरिकी मिलियन डलर उठाएको थियो।
जुलाई २०१७ सम्म, आइटकीसँग १०० भन्दा बढी देशका ३० लाख भन्दा बढी प्रयोगकर्ताहरू, र ५००० भन्दा बढी शिक्षकहरू रहेका छन्। अङ्ग्रेजी अध्ययन गर्ने सबैभन्दा लोकप्रिय भाषा हो र त्सस पछि स्पेनी, फ्रान्सेली, चिनियाँ, र जापानी भाषा रहेका छन्। साइटले जोखिममा परेको दक्षिण अफ्रिकी भाषा खोसाको साथ १०० भन्दा बढी भाषाहरू प्रस्ताव गर्दछ।
फेब्रुअरी २०१६ मा, आइटकीले नयाँ लोगो र बनावटको साथ आफ्नो वेबसाइटलाई पुन सुरु गरेको थियो। सोही महिनामा, आइटकीले आफ्नै स्वतन्त्र एन्ड्रोइड अनुप्रयोग पनि सुरू गरेको थियो।
आइटकीका फाइदाहरू
यसका केहि फाइदाहरूले गर्दा यो भाषा सिक्ने संसाधनहरूको रूपमा पहिलो स्थानमा रहेको छ। एक व्यक्तिसँग कुरा गर्न सक्षम हुनुले दिमागी जडानमा विकास गर्दछ जुन अन्य स्रोतहरूसँग प्राप्त गर्न नसकिने विचारहरूले गर्दा यो उत्तम उपकरण हो भनेर दावी गरेका छन्।
नामाडी
नामाडी रामेछाप जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति थियो। वि.सं .२०७३ सालमा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले स्थानीय तह लागू गर्दा गाविस विघटन गरिएको थियो।
मार्पाक
नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, धादिङ जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
ओलेने
ओलेने नेपालको मेची अञ्चलको पाँचथर जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो । यहाँ ४५० वटा घरहरु रहेका छन् र जनसङ्ख्या २३८१ रहेकोे छ ।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार
नाङलिवाङ
नाङलिवाङ नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धवलागिरी अञ्चल, पर्वत जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो ।
सुन्तलेछाती हलेसो
सुन्तलेछाती हलेसो नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा अरेन्ज ब्रेस्टेड ग्रिन पिजन (Orange-breasted Green Pigeon) भनिन्छ ।
भुमरसूवा
भुमरसूवा उदयपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। तर यो २०५४ सालमा त्रियुगा नगरपालिकामा गाभिसकेको छ ।
मार्क वाह्ल्बर्ग
मार्क वाह्ल्बर्ग (अङ्ग्रेजी: Mark Wahlberg) एक अमेरिकी मोडल, चलचित्र निर्माता, अभिनेता तथा पूर्व र्यापर हुन् । उनको जन्म स.न् १९७५ को जुन ५ मा अमेरिकाको, बोस्टन सहरमा भएको थियो ।
भूमेस्थान
भूमेस्थान धादिङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
त्रिबेणी घाट
त्रिबेणीको अर्थ हुन्छ । त्रिको अर्थ हुन्छ तिन बेणीको अर्थ हुन्छ जल प्रबाह अथवा भिड । अर्थात त्यो स्थान जहाँ तिन नदीको सघंम भएको हुन्छ ।
लावरीन कक्स
लावरीन कक्स (अंग्रेज़ी: Laverne Cox, जन्म: मोबाइल, अलबामा रोथरिक लावरीन कक्स) अमेरिकी अभिनेत्री, टेलिभिजन निर्माता तथा एल.जी.बी.टी कार्यकर्ता छिन्।
परिचय
लावरीन कक्सको मोबाइल, अलबामा, संयुक्त राज्य अमेरिकामा जन्म भएको थियो। कक्सले आफ्नु शिक्षा अलबामा स्कूल अफ फाइन आर्ट र मैरिमाउट मेनहट्टन कलेजबाट शिक्षा प्राप्त गरिन्। अभिनेत्रीको रूपमा, कक्सले चलचित्र र टेलिभिजन श्रृंखलोंमा धेरै भूमिकाहरूमा अभिनय गरेकी चिन। 2008मा कक्स 'वीएच.१ रियलिटी शो'को उम्मीदवारमा एक थिइन्। २०१०मा उनले रियलिटी शो 'ट्रांसफर्म मी (TRANSform Me)न भूमिका निभाइन्।
हारील ढुकुर
हारील ढुकुर (वैज्ञानिक नाम: Chalcophaps indica)   नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा इमेरल्ड डभ (Emerald Dove) भनिन्छ ।
कुकुवय्
ककुवय् काठमाडौँ उपत्यकाको बाजा हो । यो नेवार समुदायको प्रिय बाजा हो । यो बाजा फुकेर बजाइन्छ । ककुवय् एक बित्ता जति लामो काठलाई मुरलीमा जस्तै प्वाल पारी बनाइन्छ । यसको स्वर मुरलीको भन्दा अलि धोद्रो हुने भए तापनि ज्यादै मीठो सुनिन्छ । उपत्यकाका विभिन्न सांस्कृतिक पर्वहरूमा नेवारहरूको समूह आफ्नो सांस्कृतिक पहिरनमा ककुवय् बजाउँदै हिंडेको देखिन्छ ।
जलुके
जलुके अर्घाखाँची जिल्लाको पश्चिमी भेगमा पर्ने एउटा गाविस हो।
कुरुम्बा
कुरूम्बा नेपालको मेची अञ्चलको पाँचथर जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
भलाय डाँडा
भलाय डाँडा उदयपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
वैदिक साहित्य
वैदिक साहित्य भारतीय संस्कृतिको प्राचीनतम स्वरूपमा प्रकाश पार्ने विश्वको प्राचीनतमसाहित्य हो। वैदिक साहित्यलाई श्रुती पनि भनिन्छ, किनभने पुराना ऋषिहरूले यस साहित्यलाई श्रवण-परम्परादेखि ग्रहण गरेका थिए।
तालोकान
तालोकां अफगानिस्तानका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
वैदिक साहित्य
वैदिक साहित्यको काल
इस विषयका विद्वानहरूमा पर्याप्त मतभेद छ कि वेदहरूको रचना कहिले भएको र उनमा कुन कालको सभ्यताको वर्णन मिल्दछ। भारतीय वेदहरूलाई अपौरुषेय (कुनै पुरुष द्वारा न बनाएको) मान्दछन् |अतः नित्य हुनाले तिनको काल-निर्धारणको प्रश्न नैं उठ्दैन तर पश्चिमी विद्वानहरू वेदहरूलाई ऋषिहरूको रचना मान्दछन् |यस अर्थमा वेदका रचनाकालका सम्बन्धमा उनिहरूले अनेक कल्पनाहरू गरेका हुन्। उनिहरूमा पहिलो कल्पना मैक्समूलरको छ। उनले वैदिक साहित्यको काल १२०० ई। पू.देखि ६०० ई। पू। मानेकाछन् | अर्को कल्पना जर्मनी विद्वान विण्टरनिट्जको छ। उनले वैदिक साहित्यको रचनाआरम्भ हुने काल २५००-२००० ई। पू.सम्म माने। भारतीय ज्योतिषविद् तिलक र अर्का पश्चिमी विद्वान याकोबीले वैदिक साहित्यमा वर्णित नक्षत्रहरूको स्थितिका आधारमा यस साहित्यलाई  ४५०० ई.पूर्वको माने । श्री अविनाशचन्द्र दास तथा पावगीले ऋग्वेदमा वर्णित भूगर्भ-विषयक साक्षी द्वारा ऋग्वेदलाई धेरै लाख वर्ष पूर्वको ठहराए |
वैदिक साहित्यको वर्गीकरण
वैदिक साहित्यलाई निम्न भागहरूमा विभाजन गरिएकोछ-
(१) संहिता, (२) ब्राह्मण र आरण्यक, (३) उपनिषद् (४) वेदांग (५) सूत्र-साहित्य
संहिता
संहिताको अर्थ छ सङ्ग्रह। संहिताहरूमा देवताहरूका स्तुतिपरक मंत्रहरूको सङ्कलन छ । प्राचीन कालमा वेद एकै थियो |पछि ब्रह्मसम्प्रदायमा वेदव्यासले र आदित्यसम्प्रदायमा याज्ञवल्क्यले मन्त्रसंहिताहरूलाई चार भागमा विभाजित गरे-एकैवासीत् यजुर्वेदः तं चतुर्धा व्यवर्तयत् |यजुर्वेदैकमासीद् वै चतुर्धा व्यभजत् पुनः ||(१) ऋक् (२) यजुष्, (३) साम, र (४) अथर्व प्राचीन परम्पराका अनुसार वेद नित्य र अपौरुषेय छन्। तिनको कहिले मनुष्य द्वारा रचना भएको होइन। सृष्टिका प्रारम्भमा परमात्माले यिनको प्रकाश अग्नि, वायु आदित्य र अंगिरा नामक ऋषिहरूलाई दिए । प्रत्येक वैदिक मन्त्रको देवता र ऋषि हुन्छ । मन्त्रमा जसको स्तुति गरिन्छ त्यो त्यस मन्त्रको देवता हो | जसले मन्त्रलाई अर्थसहित आफ्ना दिव्यदृष्टिबाट सर्वप्रथम वैदिक समाजमा प्रदर्शन गरेकोछ,त्यो त्यस मन्त्रको ऋषि हो |पाश्चात्य विद्वानहरू मन्त्रद्रष्टा ऋषिहरूलाई नैं वेद-मन्त्रहरूको रचयिता मान्दछन्। वैदिक साहित्यलाई श्रुति पनि भनिन्छ, किनभनें पुराना ऋषिहरूले यस साहित्यलाई श्रवण-परम्पराबाट ग्रहण गरेका थिए|पछि श्रुत्यनुसरणी स्मृति भन्ने व्युत्पत्ति अनुसार वेदहरूको अनुसरण गरेर वेदज्ञहरूबाट जो ग्रन्थ लेखिए ती स्मृतिग्रन्थ कहलाइए। मनु,अत्रि, याज्ञवल्क्य, परासर,आदि प्रधान २०स्मृतिग्रन्थहरू प्राप्त छन्| मन्त्रश्च ब्राह्मणश्चैव द्वावेतौ वेदसंज्ञकौ |कण्ठौ भित्वा विनिर्यातौ ब्रह्मण उत्तमांगतः||श्रुतिपरम्पराका शीर्ष स्थानमा उपर्युक्त चार संहिताहरू पर्दछन्। संहितामन्त्रलाई ब्रह्म पनि भनिन्छ| श्रुतिपरम्परामा ब्रह्मभागको प्रयोगपरक व्याख्याभागलाई ब्राह्मण भनिन्छ | ऋग्-ऐतरेयिब्राह्मण,कृष्णयजु-तैतिरीयब्राह्मण,शुक्लयजु- शतपथब्राह्मण,साम-षड्विंशब्राह्मण,अथर्व- गोपथब्राह्मण
ऋग्वेद
ऋग्वेदमा १०,६०० मन्त्र र १,०२८ सूक्त छन्, यी दस मण्डलहरूमा विभक्त छन्। सूक्तहरूमा देवताहरूको स्तुतिहरू छँ। यी ठूलो भव्य, उदात्त र काव्यमयी छन्। यिनमा कल्पनाको नवीनता, वर्णनको प्रौढता र प्रतिभाको ऊँची उडान मिल्दछ। ‘उषा’ आदि धेरै देवताहरूका वर्णन ठूला हृदयग्राही छन्। पाश्चात्य विद्वान ऋग्वेदको संहितालाई सबैभन्दा प्राचीन मान्दछन्। तिनको विचार छ कि यसका अधिकांश सूक्तहरूको रचना पञ्जाबमा भएको छ। त्यस समय आर्य अफगानिस्तानदेखि गंगा-यमुना तकका प्रदेशहरूमा फैले भएका थिए। तिनको मतमा ऋग्वेदमा कुभा (काबुल), सुवास्तु (स्वात), क्रमु (कुर्रम), गोमती (गोमल), सिन्धु, गंगा, यमुना सरस्वती तथा पञ्जाबको पाँच नदीहरू शतुद्रि (सतलुज), विपाशा (व्यास), परुष्णी (रावी), असिवनी (चनाब) र वितस्ता (झेलम)को उल्लेख छ। यी नदीहरूदेखि सिंचित प्रदेश भारतमा आर्य-सभ्यताको जन्म-स्थान मानिन्छ।
यजुर्वेद
इसमा यज्ञ-विषयक मन्त्रहरूको सङ्ग्रह छ। यिनको प्रयोग यज्ञका समय अध्वर्यु नामक पुरोहितले गर्थ्ये। यजुर्वेदमा ४० अध्याय छन्। पाश्चात्य विद्वान यसलाई ऋग्वेददेखि पर्याप्त समय पछिको मान्दछन्। ऋग्वेदमा आर्हरूको कार्य-क्षेत्र पञ्जाब छ, यसमा कुरु-पाँचाल। कुरु सतलुज यमुनाको मध्यवर्ती भू-भाग (वर्तमान अम्बाला डिवीजन) छ र पाँचाल गंगा-यमुनाको दोआब थियो। यसै समयदेखि गंगा-यमुनाको प्रदेश आर्य-सभ्यताको केन्द्र भयो। ऋग्वेदको धर्म उनजीकना-प्रधान थियो, किन्तुल यजुर्वेदका दुइ भेद छन्-कृष्ण यजुष् र शुक्ल यजुष्। दुइटैका स्वरूपमा ठूलो अन्तर छ, कृष्णयजुर्वेदमा मन्त्र-ब्राह्मणहरूको एकै ठाउँमा सङ्ग्रह छ र शुक्लयजुर्वेदमा छन्दोबद्ध मन्त्रहरूका साथ गद्यात्मक भागसमेत भएको मन्त्रभाग छुट्टै छ भने ब्राह्मणभाग छुट्टै छ|
अथर्ववेद
इसका यज्ञोंसित धेरै कम सम्बन्ध छ। यसमा आयुर्वेद सम्बन्धी सामग्री अधिक छ। यसको प्रतिपाद्य विषय विभिन्न प्रकारको ओषधीहरू, ज्वर, पीलिया, सर्पदंश, विष-प्रभावलाई टाडा गर्नका मन्त्र सूर्यको स्वास्थ्य-शक्ति, रोगोत्पादक कीटाणुहरू तथा विभिन्न बीमारिहरूलाई नष्ट गर्नका उपाय छन्। पाश्चात्य विद्वान यसलाई जादू-टोने र अन्ध-विश्वासको भण्डार मान्दछन्। ती यसमा आर्य र अनार्य धार्मिक विचारको सम्मिश्रण देख्दछन्, किन्तु वस्तुतः यसमा राजनीति तथा समाज-शास्त्रका अनेक ऊँचे सिद्धान्त छन्। यसमा २० काण्ड, ३४ प्रपाठक, १११ अनुवाक, ७३१ सूक्त तथा ५,८३९ मन्त्र छन्, यिनमा १२००का लगभग मन्त्र ऋग्वेददेखि लागि गए छन्।
वेदहरूको शाखाहरू
प्राचीन कालमा वेदहरूको रक्षा गुरू-शिष्य परम्परा द्वारा हुन्थ्यो। यिनको लिखित एवं निश्चित स्वरूप न हुनाले वेदहरूका स्वरूपमा केही भेद आउने लगा, र यिनको शाखाहरूको विकास भयो। ऋग्वेदको पाँच शाखाहरू थियों - शाकल, बाष्कल, आश्वलायन, शांखायन र माण्डूकेय। यिनमा अब पहिलो शाखा नैं उपलब्ध हुन्छ। शुक्ल यजुर्वेदको दुइ प्रधान शाखाहरू छन् - माध्यंदिन र काण्व। पहिलो उत्तरी भारतमा मिल्दछ र अर्को महाराष्ट्र मा। यिनमा अधिक भेद छैन। कृष्ण यजुर्वेदको अचेल चार शाखाहरू मिल्दछन् - तैत्तिरीय मैत्रायणी, काटक, कठ तथा कापिष्ठल संहिता। यिनमा अर्को-तेस्रो पहिलोसित मिल्दछन्, क्रममा थोरै नैं अन्तर छ। चौथो शाखा आधी नैं मिली छ। सामवेदको दुइ शाखाहरू थियों - कौथुम र राणायनीय। यसमा कौथुमको केवल सातौँँ प्रपाठक मिल्दछ। अथर्ववेदको दुइ शाखाहरू उपलब्ध छन्-पैप्पलाद र शौनक।
चार उपवेद
भगवान् व्यासका अनुसार, चार वेदका चार उपवेद हुन्छन् ऋग्वेदको आयुर्वेद, यजुर्वेदको धनुर्वेद, सामावेदको गन्धर्ववेद, र अथर्ववेदको अर्थशास्त्र हो ।
चरनव्यूहका अनुसार,
वेदानामुपवेदाश्चत्वारो भवन्ति ।
ऋग्वेदस्यायुर्वेद उपवेदो, यजुर्वेदस्य
धनुर्वेद उपवेद सामवेदस्य गान्धर्ववेदm
अर्को एक विचार अनुसार अर्थशास्त्र अथर्ववेदको उपवेद हो ।( वेदानामुपवेदाश्चत्वारो भवन्ति ।.... अथर्ववेदस्य अर्थशास्त्रम् । (चतुर्थ खण्ड) ।)
चारवटा यी उपवेद पनि वेदका अङ्ग मानिन्छन् । यसको अध्ययन बिना वेदको ज्ञान अपूर्ण हुन्छ भनिएको छ । चार उपवेद निम्नलिखित छन्
१.धनुर्वेद
२.गान्धर्ववेद
३.आयुर्वेद
४.अर्थवेद
गान्धर्ववेद
ब्राह्मण
ब्राह्मण ग्रन्थ वेदको अभिन्न अङ्ग मानिन्छ । त्यसैले ब्राह्मण ग्रन्थहरूलाई वेदको पूरक साहित्य भनिन्छ । यी सबै ग्रन्थहरु वेदको गद्य खण्ड मानिन्छ । यी ग्रन्थहरूमा यज्ञ र कर्मकाण्डको व्याख्या गरिएको छ । केही मन्त्रहरूको व्याख्या पनि गरिएको छ । चार वेदका ब्राह्मण ग्रन्थहरु पनि भिन्न भिन्न रहेका छन् ।
ऋग्वेदका
ऐतरेय ब्राह्मण कौषीतकी ब्राह्मण ऋग्वेदका दुइ ब्राह्मण छन् -
(१) ऐतरेय र
(२) कौषीत
ऐतरेयमा ४० अध्याय र आठ पंचिकाहरू छन्, यसमा अग्निष्टोम, गवामयन, द्वादशाह आदि सोमयागहरू, अग्निहोत्र तथा राज्यभिषेकको विस्तृत ऐतरेय ब्राह्मण-जस्तो नैं छ। यीबाट तत्कालीन इतिहासमा पर्याप्त प्रकाश पर्छ। ऐतरेयमा शुनःशेपको प्रसिद्ध कथा छ। कौषीतकीदेखि प्रतीत हुन्छ कि उत्तर भारतमा भाषाका सम्यक् अध्ययनमा धेरै बल दिइन्थ्यो।
अथर्ववेदका
गोपथ ब्राहमण
शतपथ ब्राह्मण
शुक्ल यजुर्वेदको ब्राह्मण शतपथका नामले प्रसिद्ध छ, किनभनें यसमा सौ अध्याय छँ। ऋग्वेदका पछि प्राचीन इतिहासको सबैभन्दा अधिक जानकारी यसैदेखि मिल्दछ। यसमा यज्ञहरूका विस्तृत वर्णनका साथ अनेक प्राचीन आख्यानहरू, व्युत्पातहरू तथा सामाजिक बातहरूको वर्णन छ। यसका समयमा कुरु-पाँचाल आर्य संस्कृतिको केन्द्र थियो, यसमा पुरूरवा र उर्वशीको प्रणय-गाथा, च्यवन ऋषि तथा महा प्रलयको आख्यान, जनमेजय, शकुन्तला र भरतको उल्लेख छ। सामवेदका अनेक ब्राह्मणहरूमा देखि पंचविंश वा ताण्ड्य नैं महत्त्वपूर्ण छ। यसको उल्लेख र उद्धरण पनि धेरै विद्वानहरूले गरेका छन् ।
आरण्यक
ब्राह्मणहरूका अन्तमा केही यस्ता अध्याय पनि मिल्दछन् जो गाँवहरू वा नगरहरूमा छैन पढ जान्थे। यिनको अध्ययन-अध्यापन गाँवहरूदेखि टाडा अरण्हरू (वनों)मा हुन्थ्यो, अतः यी आरण्यक भन्दछन्। गृहस्थाश्रममा यज्ञविधिको निर्देश गर्नका लागि ब्राह्मण-ग्रन्थ उपयोगी थिए र त्यसको पछि वानप्रस्थ आश्रममा वनवासी आर्य यज्ञका रहस्हरू र दार्शनिक तत्त्वहरूको विवेचन गर्ने आरण्यकहरूको अध्ययन गरिन्थ्यो। उपनिषदहरूको यिनैं आरण्यकहरूदेखि विकास भयो।
उपनिषद्
उपनिषदहरूमा मानव-जीवन र विश्वका गूढतम प्रश्नहरूलाई सुल्झाउने प्रयत्न गरिएको छ। यी भारतीय अध्यात्म-शास्त्रका देदीप्यमान रत्न छन्। यिनको मुख्य विषय ब्रह्म-विद्याको प्रतिपादन छ। वैदिक साहित्यमा यिनको स्थान सबैभन्दा अन्तमा हुनाले यी ‘वेदान्त’ पनि कहलाउँछन्। यिनमा जीव र ब्रह्मको एकताका प्रतिपादन द्वारा ऊँची-से-ऊँची दार्शनिक उडाने लिए गई छ। भारतीय ऋषिहरूले गम्भीरतम चिन्तनदेखि जिन आध्यात्मिक तत्त्वहरूको साक्षात्कार गरे, उपनिषद तिनको अमूल्य कोष छन्। यिनमा अनेक शतकहरूको तत्त्व-चिन्ताको परिणाम छ। मुक्तिकोपनिषद् चार वेदहरूदेखि सम्बद्ध १०२ उपनिषद् गिनाये गए छन्, किन्तु ११ उपनिषद् नैं अधिक प्रसिद्ध छन्-ईश, केन, कठ, प्रश्न, मुण्डक, माण्डूक्य, तैत्तिरीय, ऐतरेय, छान्दोग्य, बृहदारण्यक र श्वेताश्वतर यिनमा छान्दोग्य र बृहदारण्यक अधिक प्राचीन र महत्त्वपूर्ण मानिन्छन्।
सूत्र-साहित्य
वैदिक साहित्यका विशाल एवं जटिल भएमा गरमकाण्डदेखि सम्बद्ध सिद्धान्तहरूलाई एक नवीन रूप दिइएको छ। कम-से-कम शब्दहरूमा अधिक-से-अधिक अर्थ-प्रतिपादन गर्ने साना-साना वाक्यहरूमा सब महत्त्वपूर्ण विधि-विधान प्रकट गरिने लागोस्। यी सारगर्भित वाक्यहरूलाई सूत्र भनिन्थ्यो। गरमकाण्ड-सम्बन्धी सूत्र-साहित्यलाई चार भागहरूमा बाँटिएको-
(१) श्रौत सूत्र (२) गृह्य सूत्र (३) धर्म सूत्र र (४) शुल्ब सूत्र
पहिलामा वैदिक यज्ञ सम्बन्धी गरमकाण्डको वर्णन छ। अर्कामा गृहस्थका दैनिक यज्ञहरू का, तेस्रोमा सामाजिक नियमहरूको र चौथोमा यज्ञ-वेदिहरूका निर्माण का।
श्रौत सूत्र
श्रौतको अर्थ छ श्रुति (वेद)देखि सम्बद्ध यज्ञ याग। अतः श्रौत सूत्रहरूमा तीन प्रकारको अग्निहरूका आधान अग्निहोत्र, दर्श पौर्णमास, चातुर्मास्यादि साधारण यज्ञहरू तथा अग्निष्टोम आदि सोमयागहरूको वर्णन छ। यी भारतको प्राचीन यज्ञ-पद्धतिमा धेरै प्रकाश हाल्नुहुन्छ। ऋग्वेदका दुइ श्रौत सूत्र छन्-शांखायन र आश्वलायन। शुक्ल यजुर्वेदको एक-कात्यायनः कृष्ण यजुर्वेदका छः सूत्र छन्-आपस्तम्ब, हिरण्यकेशी, बौधायन, भारद्वाज, मानव, वैखानस। सामवेदका लाट्यायन, द्राह्मायण र आर्षेय नामक तीन सूत्र छन्। अथर्ववेदको एक नैं वैतान सूत्र छ।
गृह्य सूत्र
यिनमा ती विचार तथा जन्मदेखि मरणपर्यन्त गरिने संस्कारहरूको वर्णन छ, जसको अनुष्ठान प्रत्येक हिन्दू-गृहस्थका लागि आवश्यक सम्झिन्थ्यो। उपनयन र विवाह-संस्कारको विस्तारदेखि वर्णन छ। यी ग्रन्थहरूका अध्ययनदेखि प्राचीन भारतीय समाजका घरेलू आचार-विचारको तथा विभिन्न प्रान्तहरूका रीति-रिवाजको परिचय पूर्ण रूपले हुन जान्छ। ऋग्वेदका गृह्य सूत्र शांखायन र आश्वलायन छन्। शुक्ल यजुर्वेदको पारस्कर, कृष्ण यजुर्वेदका आपस्तम्ब, हिरण्यकेशी, बौधायन, मानव, काठक र वैखानस, सामवेदका गोभिल तथा खदिर र अथर्ववेदको कौशिक। यिनमा गोभिल प्राचीनतम छ।
धर्मसूत्र
धर्मसूत्रहरूमा समाजिक जीवनका नियमहरूको विस्तारदेखि प्रतिपादन छ। वर्णाश्रम-धर्मको विवेचना गर्दै ब्रह्मचारी, गृहस्थ अनि राजाका गर्त्तव्यहरू, विवाहका भेदहरू, दायको व्यवस्था, निषिद्ध भोजन, शुद्धि, प्रायश्चित्त आदिको विशेष वर्णन छ। यिनैं धर्मसूत्रहरूदेखि पछि गएर स्मृतिहरूको उत्पत्ति भएको, जसको व्यवस्थाहरू हिन्दू-समाजमा आजसम्म माननीय समझी जान्छन्। वेददेखि सम्बद्ध केवल तीन धर्मसूत्र नैं अबसम्म उपलब्ध छ सके छन्-आपस्तम्ब, हिरण्यकेशी अनि बौधायन। यी यजुर्वेदको तैत्तिरीय शाखादेखि सम्बद्ध छन्। अन्य धर्मसूत्रहरूमा गौतम र वसिष्ठ उल्लेखनीय छन्।
शुल्ब सूत्र
इनका सम्बन्ध श्रौतसूत्रहरूदेखि छ। शुल्बको अर्थ छ नाप्ने डोरा। आफ्नो नामका अनुसार शुल्ब सूत्रहरूमा यज्ञ-वेदिहरूलाई नापना, तिनको लागि स्थानको चुनना तथा तिनको निर्माण आदि विषयहरूको विस्तृत वर्णन छ। यी भारतीय ज्यामितिका प्राचीनतम ग्रन्थ छन्।
वेदांग
पर्याप्त समय बितेपछि वैदिक साहित्य जटिल एवं कठिन प्रतीत हुन लाग्यो। त्यस समय वेदका अर्थ तथा विषयहरूको स्पष्टिकरण गर्नका लागि अनेक सूत्र-ग्रन्थ लेख्न लागियो | यस कारण यिनीहरू वेदांग मानिए ।
वेदांग छः छन्-
शिक्षा, छन्द, व्याकरण, निरुक्त, कल्प र ज्योतिष
प्रथम त पूर्वोक्त चार अङ्ग वेदका मन्त्रहरू शुद्ध उच्चारण र अर्थ सम्झनका लागि तथा अन्तिम दुई अङ्ग धार्मिक कर्मकाण्ड र यज्ञहरूको समय जान्नका लागि आवश्यक छन्। व्याकरणलाई वेदको मुख भनिन्छ,ज्योतिषलाई नेत्र,निरुक्तलाई श्रोत्र, कल्पलाई हाथ, शिक्षालाई नासिका तथा छन्दलाई दुई पाउ |
शिक्षा
त्यो ग्रन्थलाई शिक्षा भन्दछन्, जसको सहायताले वेदका मन्त्रहरूको उच्चारणको शुद्ध ज्ञान हुन्थ्यो। वेद-पाठमा स्वरहरूको विशेष महत्त्व थियो। यिनको शिक्षाका लागि पृथक् वेदांग बनाइएको छ। यसमा वर्णहरूका उच्चारणका अनेक नियम दिइएका छन्। संसारमा उच्चारण-शास्त्रको वैज्ञानिक विवेचना गर्ने पहिला ग्रन्थ यही हो| वेदहरूका विभिन्न शाखाहरूसँग सम्बन्ध राख्ने प्रातिशाख्यहरू प्राप्त छन्। ऋग्वेद अथर्ववेद, याजुष(वाजसनेय) अनि तैत्तिरीय संहिताका प्रातिशाख्य ग्रन्थहरू पाइन्छन्। पछि यसका आधारमा पछि गएर शिक्षा-ग्रन्थ लेखिएका। यिनमा शुक्ल यजुर्वेदको याज्ञवल्क्यशिक्षा, सामवेदको नारदशिक्षा र पाणिनि को पाणिनीयशिक्षा मुख्य छन्।
छन्द
वैदिक मन्त्र छन्दोवद्ध छन्। छन्दहरूको ठीक ज्ञान बिना वेद मन्त्रहरूको शुद्ध उच्चारण हुन सक्तैन। अतः छन्दहरूको विस्तृत विवेचना आवश्यक सम्झियो | शौनक मुनिका ऋक्प्रातिशाख्यमा, शांखायन श्रौतसूत्रमा तथा सामवेददेखि सम्बद्ध निदान सूत्रमा यस शास्त्रको व्यवस्थित वर्णन छ। किन्तु यस वेदांगको एकमात्र स्वतन्त्र ग्रन्थ पिंगलाचार्य-प्रणीत छन्द सूत्र छ। यसमा वैदिक र लौकिक दुवै प्रकारका छन्दहरूको वर्णन छ।
व्याकरण
इस अंगको उद्देश्य सन्धि, शब्द-रूप, धातु-रूप तथा यिनको निर्माण-पद्धतिको ज्ञान गराना थियो। यस समय व्याकरणको सबैभन्दा प्रसिद्ध ग्रन्थ पाणिनीको अष्टाध्यायीछ; किन्तु व्याकरणको विचार ब्राह्मण-ग्रन्थहरूका समयदेखि शुरू भएको थियो। पाणिनीभन्दा पहिला गार्ग्य, स्फोटायन, भारद्वाज आदि व्याकरणका अनेक महान् आचार्य हो चुके थिए। यी सबका ग्रन्थ अब लुप्त हो चुके छन्।
ज्योतिष
वैदिक युगमा यो धारणा थियो कि वेदहरूको उद्देश्य यज्ञहरूको प्रतिपादन छ। यज्ञ उचित काल र मुहूर्तमा गर्नुले नैं फलदायक हुन्छन्। अतः काल-ज्ञानका लागि ज्योतिषको विकास भयो। यो वेदको अङ्ग समझा जाने लगा। यसको प्राचीनतम ग्रन्थ लगधमुनि-रचित वेदांग ज्योतिष छ।
कल्प सूत्र
श्रौत, गृह्य एवं धर्म सूत्रहरूका नैं कल्प सूत्र भन्दछन्। यिनको वर्णन माथि गरे जा चुका छ।
इन्दिरा गान्धी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल
इन्दिरा गान्धी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल भारतको राजधानी दिल्लीमा अवस्थित विमानस्थल हो । यो विमानस्थल २०६६ हेक्टर क्षेत्र मा फैलिएको छ भने यो पालम क्षेत्रमा अवस्थित छ, जुन नयाँ दिल्ली रेल स्टेसन भन्दा 15 km दक्षिण पश्चिम तथा नयाँ दिल्ली सिटी सेन्टर भन्दा 16 km टाढा रहेको छ ।
चोकमागु
चोकमागु नेपालको मेची अञ्चलको पाँचथर जिल्लाको फिदिम नगरपालिकामा पर्ने एक व्यापारिक केन्द्र हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार चोक्मगुको जनसङ्ख्या ४१३३ छ। यस मध्य पुरुष ४८%, र महिला ५२% छन्।
ऊष्मागतिकीको नियम
१९औं शताब्दीको मध्यमा ऊष्मागतिकीको दुई सिद्धान्तहरूको प्रतिपादन भयो, जसलाई उष्मागतिकीको प्रथम एवं द्वितीय नियम भनिन्छ। २०औं शताब्दीको प्रारम्भमा अन्य दुई सिद्धान्तको प्रतिपादन भयो जसलाई उष्मागतिकीको शून्यऔं तथा तृतीय नियम भनिन्छ।
धाइरिङ
धाइरिङ नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धवलागिरी अञ्चल, पर्वत जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो ।
ऊष्मागतिकीको नियम
ऊष्मागतिकीको प्रथम नियम
जूलको नियमानुसार ऊष्मागतिकी को प्रथम नियम ऊर्जा संरक्षणको नियम नै हो। निकायमा दिइएको ताप (ऊष्मा) सम्पूर्ण रूपमा कार्यमा परिवर्तित हुदैन। यसको केही भाग आन्तरिक ऊर्जा वृद्धिको लागि खर्च हुन्छ र बाँकी कार्यमा परिवर्तन हुन्छ। अत: प्रथम नियम यस प्रकार हुन्छ।
ऊष्मागतिकीको द्वितीय नियम
ऊष्मा गतिकी को प्रथम नियम ऊर्जा संरक्षणमा जोड दिन्छ। यसले सङ्केत गर्छ कि ताप तातो वस्तुबाट चिसो वस्तुमा प्रवाहित हुन्छ। परन्तु प्रथम नियम यो स्पष्ट गर्न सक्दैन कि चिसो वस्तुबाट तातो वस्तु तर्फ किन प्रवाहित हुन सक्दैन। अर्थात प्रथम नियम तापको प्रवाहको दिशा बताउन असमर्थ छ।
जब कुनै गोलीले लक्ष्यलाई बेध गर्छ तब लक्ष्य को तापमा वृद्धि हुन्छ अर्थात ताप उत्पन्न हुन्छ। तर उक्त तापद्वारा गोली लाई यान्त्रिक उर्जा प्रदान गर्न सकिँदैन। यसबाट यो स्पष्ट हुन्छ कि कुन सिमा सम्म ताप कार्यमा परिवर्तन हुन सक्छ। यो सबै प्रश्नको समाधान ऊष्मागतिकीको दोश्रो नियमबाट मिल्छ। वैज्ञानिक केल्भिन प्लाङ्क एवं क्लासियसको कथनबाट स्पष्ट हुन्छ।
केल्भिन प्लाङ्क को कथन- कुनै निकायको लागि नियत तापमा कुनै स्रोतबाट ताप अवशोषित गरेर सम्पूर्ण मात्रालाई कार्यमा रुपान्तरण गर्न असम्भव छ।
क्लासियस को कथन - कुनै निकाय मा बाह्य कार्य बिना, चिसो वस्तुबाट ऊष्मा लिएर तातो वस्तुमा प्रवाहित गर्नु असम्भव छ।
बिस्केट जात्रा
बिस्काः जात्रा बिषेशत भक्तपुरमा तथा धापासि, तोखा र थिमिमा बार्षिक रूपमा मनाइने पर्व हो । यो जात्रा खाइ संल्हुका दिन मनाइने गरिन्छ। भैलः (भैरवनाथ)को प्रतीक मानिने ल्योसिं तान्त्रिक विधिअनुरूप पूजाअर्चना गरी साँझ ढालिन्छ । विस्केट जात्राको चौथो दिन पुरानो वर्षको बिदाइको पूर्वसन्ध्यामा ठड्याइन्छ । पचपन्न हात लामो उक्त ल्योसिं तान्त्रिक विधिपूर्वक दश कर्म विधान गरी ढालिन्छ । ल्योसिं ठड्याउनुअघि ल्योसिंको कोखा (टुप्पो)मा नाग र नागिनीको प्रतीकस्वरूप दुईवटा ध्वजा बाधेर अष्टमातृकाका प्रतीक आठ वटा डोरीले तानेर उक्त ल्योसिं ठड्याइने प्रचलन रहेको छ । त्यही आठ वटा डोरीले आठ कुनामा बसेर ल्योसिं ढालिन्छ । ल्योसिंको कोखामा झुण्ड्याइएका दुईवटा ध्वजालाई वीरध्वजा, विश्वध्वजा, र आकाशभैरवका ध्वजासमेत भनिन्छ । भक्तपुरको प्रसिद्ध विस्केट जात्राको ल्योसिं हेर्नाले सुख, समृद्धि, सहकाल आउनुका साथै शत्रु नाश हुन्छन् भन्ने धार्मिक मान्यता रहेकाले यस जात्रालाई शत्रुहन्ता जात्रा पनि भन्ने गरिएको इतिहास तथा संस्कृतिविदहरू बताउन्छन् ।
खाइ संल्हु
बिस्काः जात्रा 'खाइ संल्हु'का दिन मानाइने गरिन्छ। नेवा: सभ्यतामा सौर्यचन्द्रमासको प्रचलन अनुसार विभिन्न 'संल्हुहरू मनाइने गरिन्छ। यसै क्रममा खाइ संल्हु भन्ने पनि नेवा: सभ्यताको महत्त्वपूर्ण चाड हो। यस दिन उपत्यकाका धिनाच्व, सिच्व, फूच्व डाँडाहरू चढ्ने र मेला भर्न जाने गरिन्छ । क्वाति भनेको नेवा: परिकारहरू मध्ये एक महत्त्वपूर्ण परिकार हो, जासलाई तितो बनाएर खाइ क्वाति बनाइन्छ। खाइ संल्हु पछि अर्को सौर्यमासिक पर्व भनेको हाम्व: संल्हु हो, जुन अरु समुदायहरूमा माघे संक्रान्ती भनेर मनाइन्छ। यी दुई संल्हु बाहेक अन्य सबै वर्षभरिका सम्पूर्ण परम्परागत चाड, पर्व, जात्रा, उत्सवहरू चन्द्रमासको तिथि अनुसार मनाउँछन् । नेपालमा विक्रम संवत भित्रिनु अघिदेखि नै नेवा:हरूले संल्हु(संक्रान्ती), पुन्हि(पूर्णिमा), आदि मनाउने गरेको कुरा पाँचौ शताब्दीका लिच्छविकालीन अभिलेखहरूबाट थाहा पाइन्छ ।
खाइ संल्हु लाई केन्द्र बनाएर मनाइने बिस्काः जात्रा सौर्य मास पात्रो अनुसार मनाइन्छ । बिस्काः जात्रालाई विक्रम संवत्‌सँग जोडेर विक्रम संवत् अनुसारको नव वर्षको उपलक्ष्यमा गरिने जात्रा भनेर भ्रामिक प्रचार गरेको पाइन्छ । विक्रम सम्बतको सुरुवात भारतको उज्जैनमा राजा विक्रमादित्यबाट सुरु भएको थियो।
प्रथमतः प्राचीन ऐतिहासिक घटनावलीहरू र अभिलेखहरू हेर्दा पहिले पहिले बिस्काः जात्रा सौर्यमासको पात्रो अनूसार नभई चन्द्रमासको पात्रो अनुसार मनाइने कुरा ज्ञात हुन्छ । मल्लकालको मध्यतिर पनि बिस्काः जात्रा ख्वप(भक्तपुर)मा "ल्योसिं थानेगु" र भैल:द्य:को रथ तान्ने जात्रा समेत चन्द्रमास अनुसार गरिन्थ्यो। नेपाल राष्ट्रिय अभिलेखालयस्थित हस्तलिखित ग्रन्थ लगत नं १६९६, माइक्रोफिल्म नं ए ३०१ को १२ को पृष्ठ संख्या २ मा यसको बारे प्रमाण गरिएको छ।
बिस्का: जात्राबाट भएको एउटा भ्रम मध्ये नेपालको इतिहासमा देखापर्ने तीन जना शिवदेव राजा मध्ये यहाँ भनिएका शिवदेव दि्वतीयले विक्रम संवत् चलाएको भनेर पनि भन्छन्। तर ऐतिहासिक अभिलेख अनुसार शिवदेव द्वितीयको ६९० ई. देखि ७१४ ई. सम्मका शिलालेखहरू भेटिएका छन् । यस हिसाबले यो भ्रम फैलाउन खोजेको पनि अप्रमाणित हुन्छ ।
विभिन्न राजाहरूको कालन्तरमा हरेक नेवा: जात्रामा अझै शोभा थप हुने काम गरियो। यो धेरै जात्राहरूमा भएको छ। पहिले गर्दै आएको जात्रामा अझै पर्वहरू थपेर झन उत्साहजनक र शोभनीय बनाउने कार्यहरू भए भने गोर्खाली विस्तारवाद पछि यसको अवस्था बिस्तारै बिग्रँदैछ। महेन्द्र कालमा बनाएको गुथि संस्थानले स्वायत्त गुथिहरूको जग्गा रैकर बनाएर आत्मनिर्भर र स्वसंचालित गुथिहरूलाई राज्यको खैराद सहारा लिन बाध्य बनाइदियो। कतिपय जात्राहरू चल्न नसक्नुको मुख्य कारण नै गुथि सिस्टम माथी राज्यको प्रहार थियो।
ल्योसिं
भक्तपुरमा "ल्योसिं" भनेर चिनिने काठमाडौँ ललितपुरमा "य:सिं" भनेर चिनिने वास्तवमा एउटै शब्दको भिन्न स्वरूप मात्र हो। यो एउटा भाषाविज्ञानिक प्रकृया हो जसलाई linguistics को morphology ले अध्ययन गर्छ।
मनाउने तरिका
ल्योसिं उभ्याइने र ढाल्ने जात्रा नै विस्केटको प्रमुख जात्रा हो । मल्ल राजाहरूले भैरवनाथ र भद्रकालीको रथ जात्रा समावेश गरी तान्त्रिक पूजा विधि विधानसमेत थप गरी आठ रात नौ दिनसम्म जात्रा मनाउने प्रचलन थालिएको बताइन्छ । लिच्छवी कालदेखि सुरू भएको प्रत्येक नयाँ वर्षमा मनाइने भक्तपुरको प्रसिद्ध विस्केट जात्रा भव्यरूपमा मनाइन्छ । जात्रा हेर्न बिहानैदेखि भक्तपुर, ललितपुर, काठमाडौँ, काभ्रे, बनेपा र सिन्धुपाल्चोक देखि मानिसहरू भक्तपुर पुग्ने गर्दछन् । बिहानै देखि भक्तपुरका बासिन्दाले ल्योसिं उभ्याएको ठाउँमा बलि दिने र पूजा गर्नेको समेत घुइचो लाग्ने गर्छ । मंगलबार मध्याहृन इन्द्रायणी पूजा सम्पन्न गरी अपराहृनमा गुठी संस्थान, भक्तपुरबाट आएका व्यक्तिले इन्द्रायणीमा बत्ती बाली दुभाजु चोकमा मूल पुजारीलाई तरबार बुझाएपछि पुजारीले कुसुलेहरूलाई खासापा बुझाई सुनको ढोका अगाडि इन्द्रायणीको प्रसाद लिई साझ भेलुखेलमा गई ल्योसिंमा अन्तिम पूजा गरी ल्योसिं ढाल्ने परम्परा रहेको छ । सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको विस्केट जात्रा हेरेमा शत्रु एवम् दुःख नाश हुने किम्बदन्ती अझै रहेको स्थानीय बासिन्दाहरूको मन्यता रहेको छ ।
पकरबास
पकरबास नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको रामेछाप जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
राष्ट्रभाषा
राष्ट्रभाषा, राष्ट्र भाषा वा राष्ट्रिय भाषा एउटा सार्वभौम सम्पन्न राष्ट्रको वास्तविक 'डी फ्याक्टो' वा कानुनी र औपचारिक 'डी जुरी' रूपमा प्रचलित तथा सो राष्ट्रका बहुसङ्ख्यक जनताले बोल्ने प्रमुख भाषा हो। यस शब्दको उपयोगमा भने केही स्थिरता छ। कुनै देशको एउटा क्षेत्रमा पहिलो भाषाको रूपमा बोलिने एउटा वा सो भन्दा बढी भाषाहरूलाई देशको राष्ट्रिय भाषाको रूपमा अनौपचारिक वा संविधानमा निर्दिष्ट गर्न सकिन्छ। १५० भन्दा बढी देशको संविधानमा राष्ट्रिय भाषाको उल्लेख गरिएको छ।
दक्षिण एसियाली देश
दक्षिण एसियामा रहेका आठ वटा राष्ट्रहरूको राष्ट्रभाषाको विवरण निम्नानुसार रहेको छ। नेपालको संविधान २०७२ को धारा ६ अनुसार नेपालमा बोलिने सबै मातृभाषाहरूलाई राष्ट्रभाषा मानिएको छ। नेपालको जनगणना २०६८ अनुसार नेपालमा १२३ वटा भाषा मातृभाषाको रूपमा बोल्ने गरिन्छ। नेपालको संविधान २०७२ को धारा ७ को दफा १ बमोजिम नेपालको सरकारी कामकाजको भाषा नेपाली भाषालाई कायम गरेको छ। भारतीय संविधानमा कुनै पनि भाषालाई राष्ट्रभाषाको रूपमा मानिएको छैन। भारत सरकारले भारतमा बोलिने २२ वटा भाषाहरूलाई आधिकारिक भाषाको रूपमा स्थान दिएको छ। जसमा केन्द्र सरकार वा राज्य सरकारले आफ्नो क्षेत्र अनुसार कुनै पनि भाषालाई आधिकारिक भाषाको रूपमा चयन गर्न सक्छ। केन्द्र सरकारले आफ्नो कार्यहरूको लागि हिन्दी र अङ्ग्रेजी भाषालाई आधिकारिक भाषाको रूपमा राखेको छ। यस बाहेक छुट्टा छुट्टै राज्यहरूमा स्थानीय भाषा अनुसार भिन्न भिन्न आधिकारिक भाषाहरूलाई छानिएको छ। वर्तमान समयमा २२ वटा आधिकारिक भाषाहरूमा असामी, उर्दु, कन्नड, कश्मीरी, कोङ्कणी, मैथिली, मलयालम, मणिपुरी, मराठी, नेपाली, ओडिया, पञ्जाबी, संस्कृत, सन्थाली, सिन्धी, तमिल, तेलुगु, बोडो, डोगरी, बङ्गाली र गुजराती छ। सन् २०१० मा भारतको गुजरात उच्च अदालतले सबै भाषाहरूलाई समान अधिकार दिएर राख्नुपर्ने भनेको थियो, यद्यपि अदालत र अन्य केही स्थानहरूमा मात्रै अङ्ग्रेजी भाषालाई स्थान दिइएको छ। बङ्गलादेशको एक मात्र आधिकारिक र वास्तविक भाषा बङ्गाली भाषा हो।
वाङ्ला
वाङ्ला अर्घाखाँची जिल्लाको मध्य भेगमा पर्ने एउटा गा. वि. स. हो।
पुली खुमरी
पुली खुमरी अफगानिस्तानका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
नाभिकीय संलयन
जब दुइ हल्का नाभिक परस्पर संयुक्त भएर एउटा भारी तत्वका नाभिकको रचना गर्दछन् त यस प्रक्रियालाई नाभिकीय संलयन भन्दछन्। नाभिकीय संलयनका फलस्वरूप जस  नाभिकको  निर्माण हुन्छ त्यसका द्रव्यमान संलयनमा  भाग लिने दुइटै नाभिकहरूका सम्मिलित द्रव्यमानदेखि कम हुन्छ। द्रव्यमानमा  यो कमी ऊर्जामा  रूपान्तरित हुन जान्छ। जसलाई अल्बर्ट आइन्स्टाइनका समीकरण E = mc२देखि ज्ञात गर्दछन्। ताराहरूका भित्र यो क्रिया निरन्तर जारी छ। सबैभन्दा सरल संयोजनको प्रक्रिया हो चार हाइड्रोजन परमाणुहरूका संयोजन द्वारा एउटा हिलियम परमाणुको  निर्माण।
४१H१ → २He४ + २ पोजिट्रान + ऊर्जा
१H२ + १H२ → २He४ + २३.६ MeV
१H३ + १H२ → २He४ + ०n१ + १७.६ MeV
नाभिकीय विखण्डन
वह प्रक्रिया जसमा एउटा भारी नाभिक दुइ लगभग बराबर नाभिकहरूमा टु्ट्छन् विखण्डन (fission) कहलाउँछन् । यसै प्रतिक्रियाका आधारमा धेरै परमाणु रिएक्टर वा परमाणु भट्टीहरु बनाइएका छन् जो विद्युत उर्जाको  उत्पादन गर्दछ्न्।
प्रद्युम्नलाल राजभण्डारी
प्रद्युम्नलाल राजभण्डरी नेपाल राष्ट्र बैङ्कको तेस्रो गभर्नर हुन् । उनको कार्यकाल सन् १९६५ देखि १९६६ सम्म रह्यो । उनले केवल राजा महेन्द्रका मुद्रामा हस्ताक्षर गरे ।
भीमराज नौलखा
भीमराज नौलखा प्रजातन्त्रका योद्धा हुनुहुन्छ। उहाँ विराटनगरमा रहेर राणा शासन फ्याँक्ने आन्दोलनमा लाग्नुभयो। भीमराज पूर्वप्रधानमन्त्री गिरिजा प्रसाद कोइरालाका बालसखा हुनुहुन्छ। उहाँको जन्म १९८५ साल असोज १३मा विराटनगर ९मा भएको हो। उहाँका पिता सुगनमल र माता मख्खुदेवी हुनुहुन्थ्यो। उहाँहरू छ छोरा र एक छोरी गरी सात सन्तान जन्मनुभएको हो। उहाँ ठूलो-कान्छो छोरा हो। उहाँले कोइराला-परिवारलाई हतियार लुकाउन, आर्थिक सङ्कलन गर्दै धेरै सहयोग गर्नुभयो।
सुरैया
सुरैया (१५ जून १९२९ – ३१ जनवरी २००४) भारतीय सिनेमाकी गायिका र अभिनेत्री थिइन्। उनीले ४० र ५०को दशकमा हिन्दी सिनेमामा आफ्नु योगदान दिइन्। उनले उनको प्रतिभाको लागि उपमहाद्वीपको मलिका-ए-तरान्नुमले सम्मानित गरिएको थियो । ३१ जनवरी २००४मा सुरैयाको निधन भएको थियो। उनी १९३७मा आकाशबाणीबाट प्रसारण हुने एक बाल कार्यक्रममा गाउने गर्छिन् ।
जीवनी
उनको जन्म १५ जुन १९२९मा गुजरांवाला, पञ्जाबमा भएको थियो जुन अहिले पाकिस्तानमा पर्छ। उनका बुबाको एक सानु फर्निचरको दोकान थियो।
अङ्क
अङ्क यस्तो चिह्न हो जुन संख्याहरू लेखनको काम आउछन् । दासमिक पद्धतिमा शून्य देखि लिएर नौ सम्म ( ० देखि ९ सम्म ) कुल दस अङ्क प्रयोग गरिन्छ । त्यहि प्रकार षोडसी पद्धति (hexadecimal system) मा शून्य देखि लिएर ९ सम्म एवं A देखि लिएर F कुल १६ अङ्क प्रयुक्त हुन्छन् । द्विक पद्धतिमा केवल ० र १ देखि नै सारा संख्याहरू अभिव्यक्त गरिन्छन् ।
नेपाली भाषामा अङ्कहरू एवं ठूलो संख्याहरूको उच्चारण तल दिइएको छ ।
अरब सागर
अरब सागर  उत्तरी हिन्द महासागरको एक क्षेत्र। यसको उत्तरमा पाकिस्तान, इरान र ओमानको खाडी, पश्चिममा अदनको खाडी, ग्वार्दाफुई जलपथ र अरब प्रायद्वीप, दक्षिणपूर्वमा लक्ष्यद्वीप सागर र माल्दिभ्स, दक्षिण-पश्चिममा सोमालिया, र पूर्वमा भारतले घेरेको छ। यसको कुल क्षेत्रफल ३,८६२,००० वर्ग किलोमिटर (१,४९१,००० वर्ग माइल) र अधिकतम गहिराइ ४,६५२ मिटर (१५,२६२ फिट) रहेको छ। पश्चिममा अदनको खाडीले अरब सागरलाई बाब-अल-मान्देबको जलसन्धि हुँदै लाल सागरसँग जोडेको छ, र ओमानको खाडी उत्तर-पश्चिममा रहेको छ, जसले यसलाई फारसको खाडीसँग जोड्दछ।
भूगोल
अरब सागरको सतह क्षेत्रफल लगभग ३८,६२,००० वर्ग किलोमिटर (१,४९१,१३० वर्ग माइल) रहेको छ। समुद्रको अधिकतम चौडाइ लगभग २,४०० किमी (१,४९० माइल) रहेको छ र यसको अधिकतम गहिराइ ४,६५२ मिटर (१५,२६२ फिट) रहेको छ। समुन्द्रमा बग्ने सबैभन्दा ठूलो नदी सिन्धु नदी हो। अरब सागरका दुई महत्त्वपूर्ण शाखाहरू छन् - दक्षिण-पश्चिममा अदनको खाडी, बाब-अल-मन्देबको जलसन्धि हुँदै लाल सागरसँग जोडिएको र ओमानको खाडी उत्तर-पश्चिममा, फारसको खाडीसँग जोडिएको छ। भारतीय तटमा खम्भात र कच्छको खाडी पनि यसमा जोडिएको छ। अरब सागर तेस्रो वा दोस्रो सहस्राब्दी ईसा पूर्वदेखि महत्त्वपूर्ण समुद्री व्यापार मार्गहरूमध्ये एक हो। प्रमुख बन्दरगाहहरूमा काण्डला बन्दरगाह, मुन्द्रा बन्दरगाह, पिपावाव बन्दरगाह, दाहेज बन्दरगाह, हजिरा बन्दरगाह, मुम्बई बन्दरगाह, न्हावा शेवा बन्दरगाह (नवी मुम्बई), मुरगाँव बन्दरगाह (गोवा), नयाँ मङ्गलोर बन्दरगाह र भारतको कोची बन्दरगाह, कराँची बन्दरगाह, मोहम्मद बिन कासिम बन्दरगाह र पाकिस्तानको ग्वादर बन्दरगाह, इरानको चाबहार बन्दरगाह र ओमानको सलालाहको बन्दरगाह पर्दछन्। अरब सागरका सबैभन्दा ठूला टापुहरूमा सुकुत्रा (यमन), मसिराह टापु (ओमान), लक्षद्वीप (भारत) र अस्तोला टापु (पाकिस्तान) पर्दछन्। यमन, ओमान, पाकिस्तान, इरान, भारत र माल्दिभ्स अरब सागरमा तटरेखा भएका देशहरू हुन्।
हल्दीबारी गाउँपालिका
हल्दीबारी गाउँपालिका झापा जिल्लामा अवस्थित छ ।   वि.सं. २०७३ सालमा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले ७४४ स्थानीय तह लागू गर्दा झापा जिल्लामा साविकको हल्दीबारी, गोलधाप र जलथल गाउँ विकास समितिहरूलाई हल्दीबारी गाउँपालिका बनाइएको हो । हल्दीबारी गाउँपालिकाको कूल क्षेत्रफल ११७.३४ वर्गकिलोमिटर रहेको छ । यस गाउँपालिका ५ वडामा विभाजन गरिएको छ । यस गाउँपालिकाको कूल जनसङ्ख्या २९,२२३ रहेको छ । यस गाउँपालिकाको सिमाना पूर्वमा भद्रपुर नगरपालिका, पश्चिममा बाह्रदशी गाउँपालिका, उत्तरमा बिर्तामोड नगरपालिका तथा दक्षिणमा कचनकवल गाउँपालिका सम्म फैलिएको छ ।
बिस्मिल्ला खाँन
उस्ताद बिस्मिल्ला खाँ (अङ्ग्रेजी: Bismillah Khan, जन्म: २१ मार्च, १९१६ - मृत्यु: २१ अगस्त, २००६) हिन्दुस्तान को प्रख्यात शहनाई वादक थिए। उनको जन्म डुमराँव, बिहार मा भएको थियो। सन् २००१ मा उनलाई भारत को सर्वोच्च सम्मान भारत रत्नबाट सम्मानित गरियो।
उनी तेश्रो भारतीय संगीतकार थिए जसलाई भारत रत्नबाट सम्मानित गरिएको छ।
प्रारम्भिक जीवन
बिस्मिल्ला खाँको जन्म बिहारी मुस्लिम परिवारमा पैगम्बर खाँ और मिट्ठन बाई को यहाँ बिहारको डुमराँव की भिरंग राउत की गली नामक मोहल्ले मा भएको थियो। उनको केटाकेटीको नाम कमरुद्दीन थियो। उनी आफ्नो बाबु-आमाको दोश्रो सन्तान थिए। किनकी उनको दाजुको नाम शमशुद्दीन थियो अत: उनको हजुरबुबा रसूल बख्शले भने-"बिस्मिल्लाह!" जसको मतलब थियो "राम्रो सुरुवात! वा श्रीगणेश" अत: घरका मनिसहरूले यही नाम राखिदिए। र आगाडी गएर उनी "बिस्मिल्ला खाँ" को नामबाट प्रशिद्द भए।
उनको मानिसहरु दरवारी राग बजाउनमा सिद्दहस्त थिए जो बिहारको भोजपुर रियासत मा आफ्नो संगीतको हुनर देखाउनको लागि अक्सर जाने गर्दथे। उनको पिता बिहारको डुमराँव रियासतको महाराजा केशव प्रसाद सिंहको दरवारमा शहनाई बजाउने गर्दथे। ६ वर्षको उमेरमा बिस्मिल्ला खाँ आफ्नो बुबाको साथ बनारस आए। त्यहा उनले आफ्नो काका अली बख्श 'विलायती'बाट शहनाई बजाउन सिखे। उनको उस्ताद काका 'विलायती' विश्वनाथ मन्दिर मा स्थायी रूपमा शहनाई-वादन का काम गर्दथे।
धार्मिक विश्वास
यद्यपि बिस्मिल्ला खाँ शिया मुसलमान थिए तर पनि उनी अन्य हिन्दुस्तानी संगीतकारहरु सरह धार्मिक रीति रिवाजहरूको प्रबल पक्षधर थिए र हिन्दू देवी-देवतामा कुनै फरक नहीं समझदैन थिए। उनी ज्ञानको देवी सरस्वती को सच्चा आराधक थिए। उनी काशी को बाबा विश्वनाथ मन्दिरमा गएर त शहनाई बजाउद थिए यसको अलावा उनी गंगा किनारे बसेर घण्टौ रियाज पनि गर्ने गर्दथे। उनकी आफ्नो मान्यता थियो कि उनलाई यस्तो गर्दा गंगा मइया प्रसन्न हुन्छिन।
सिन्डिकेट
कुनै एउटा व्यक्ति वा कम्पनीले कुनै लगानी गर्न नसक्ने अवस्थामा समूह बनाएर लगानी गर्नु वा कारोबार गर्नुलाई सिन्डिकेट भन्ने गरिन्छ । मेरियम वेब्सटर्स शब्दकोषले "एउटै टिमका रूपमा सँगै काम गर्ने मानिस वा व्यवसायीको समूह' भनी सिन्डिकेटलाई परिभाषित गरेको छ । यो परिषद वा मानिसको सङ्घ वा कम्पनीको संघसमेत हुन सक्छ, जसले आफ्ना सदस्यको सामूहिक हितका लागि काम गर्छ । संसारमा धेरै कानुनी सिन्डिकेट पनि छन्, तर सिन्डिकेट शब्द सुन्नेबित्तिकै अधिकांशले त्यसलाई गैरकानुनी क्रियाकलापका रूपमा बुझ्ने गरेका छन् ।
कार्टेल
खासगरी नेपालमा कार्टेल र सिन्डिकेटलाई समानार्थी शब्दका रूपमा लिने गरिएको छ । तर, यी एउटै चाहिँ होइनन् । कुनै एउटै वस्तु वा सेवा उत्पादकले समूह मूल्य तय गर्ने, आपूर्ति सीमित गर्ने वा अन्य अवरोधकारी गतिविधि गरी अकुत नाफा कमाउने काम गर्छन् । सामान्यतया कार्टेल गर्नेहरूले बिक्रीमूल्यमा नियन्त्रण कायम गर्छन्, कतिपयले खरिद मूल्यमा पनि नियन्त्रण गर्छन् । उदाहरणका लागि बैङ्कर्स संघले ब्याजदर, सुनचाँदी व्यवसायी महासंघले सुनको मूल्य, चिनी उत्पादकले चिनीको मूल्य तोक्नुसम्म सबै कार्टेल हुन् ।
सिन्डिकेट किन खराब ?
यातायातको सिन्डिकेट (चक्रीय) प्रणालीले यातायात सेवालाई प्रतिस्पर्धात्मक ढंगबाट सञ्चालन हुन दिँदैन । उदाहरणका लागि मानौँ, काठमाडौँ–चितवन यातायात सेवा सञ्चालनका लागि विभिन्न व्यवसायीका रुट पर्मिट पाएका ४ सय सवारीसाधन छन् । खुला प्रतिस्पर्धाअन्तर्गत हरेक दिन ती ४ सयवटै सवारीसाधन चल्नुपर्ने हो । तर, चक्रीय प्रणालीअन्तर्गत व्यवसायीहरू मिल्छन्, समिति बनाउँछन् र एक दिनमा १ सयवटा मात्रै सवारी चलाउने नियम बनाउँछन् । यसले सवारीसाधनको आपूर्ति घटाउँछ, भाडा अत्यधिक बढ्छ, पर्याप्त सवारीसाधनको अभावमा यात्रुले सास्ती पाउँछन् । यातायात व्यवसायीको भने व्यवसाय सुनिश्चित हुन्छ र अत्यधिक नाफा कमाउने बाटो खुल्छ । अर्कातिर, व्यवसायी समितिको अनुमतिविना कुनै स्वतन्त्र व्यवसायीले गाडी किनेर सञ्चालन गर्न सक्दैन । यदि गरिहाल्यो भने भौतिक रूपमै आक्रमण गर्छन्, सवारीसाधनलाई क्षति पु¥याउँछन् ।
तिपालेटा गा.वि.स.
भूगोल
यो गा.वि.स.मा दैलेख जिल्लाको क्षेत्र नं. २ तथा ईलाका नं ११ मा अवस्थित रहेको छ। यो एक पहाडी भू-भाग स्थित गा.वि.स.हो। यहाँको भू-भाग औल, लेक र द्वयम गरी तिन भागमा विभाजित गरीएको छ। यो गा.वि.स.को सिमाना पूर्वमा सिँहासैन गा.वि.स. पश्चिममा सिँगौडी गा.वि.स. दक्षिणमा तोलीजैसी र उत्तरमा राकम कर्णाली गा.वि.स. सँग जोडिएको छ।
इतिहास
यो गा.वि.स.को नामांकन गा.वि.स.कै वार्ड नं. ५ अन्तर्गत पर्ने "तिलेपाटा" भन्ने गाउँको नामबाट राखिएको हो। उक्त गाउँ उहिले देखि नै "चंदम" र "डुङ्स्या"दुई थरिका ठकुरीहरूको बसोवास रहेको छ। यिनिहरू उहिले देखिनै एक आपसमा लड्दै आएको कुरा थाहा हुन आएको छ। यो गा.वि.स. २००७ साल भन्दा पहिले पनि यस क्षत्रको तालुका रहेको थियो। यही गा.वि.स.का चंदम वंशी ठकुरीहरूले यहाँको बाहाली समालेका थिए। २०६० साल भदौ महिनामा ने.क.पा. माओवादी द्वारा मारिनु भएका नेपाली काँग्रसका नेता स्व. भद्र बहादुर शाही यसै चंदम ठकुरी वंशका हुन्। २०५९ सालको चैत्र महिनामा नेपाली शेना द्वारा मारिनु भएका शहिद दिपक बहादु शाही पनि यही वंशका हुन्।
विकाश परियोजना
तिलेपाटा दैलेख जिल्लाको ईलाका नं ११ को सबै भन्दा विकसित गा.वि.स.हो । यहाँ २०३६ सालमा माध्यमिक विद्यालय स्थापना भएको थियो। गा.वि.स.मा खानेपानी, सिचाईँ, घोडेटो बाटो आदी विकाश कार्यहरू समयमा नै सम्पन्न भै सकेका छन्। यसका साथै यो गा.वि.स.लाई पश्चिम दैलेखको श्रोत केन्द्र राखिएको छ। हाल यो गाविस लगायत आसपासका गाविसहरूलाई जोडेर दैलेख जिल्लाको आठबिस नगरपालिका बनाइएको छ । नगर पालिकाको कार्यलय पनि यसै ठाउँमा राखिने योजना रहेको छ ।
संस्थागत पूर्वाधार १. १ क्याम्पस (आठवीस शिक्षा क्याम्पस) १२ वटा विद्यालय २. स्वास्थ्य चौकि ३. प्रहरी चौकि ४. अतिरिक्त हुलाक कार्यालय
सडक : दह तिलेपाटा तथा तिलेपाटा राकम सडक, तिलेपाटा भिउलेकोट-मडासैन सडक
जनसङ्ख्या
यो गा.वि.स.को जनसङ्ख्या ४६५० रहेको छ। यि मध्य महिला ५०% र पुरुष ५०% रहेका छन्।
संस्कृति
यो गा.वि.स.मा बाहुन, ठकुरी, क्षेत्री, र दलित जातीहरूको बसोवास रहेको छ। यहाँको प्रमुख भाषा खष भाषा हो। यहाँको प्रमुख धर्म हिन्दू धर्म नै हो।यहाँ हिन्दूहरूले मनाउने सबै चाड पर्वहरू मनाईन्छन्। यहाँ प्रत्यक वर्ष नयाँ वर्ष (वैसाख १ गते) र असोज १ गते स्थानिय "गाईजात्रा" भन्ने ठाउँमा क्रमश: गल्लौडी र गाईजात्रा नामक स्थानिय मेला लाग्दछ। यि लगायत "बेरु पाटा" गाउँको भुवा पर्व र भैनी जात्रा जात्रा तर्कुको "गल्लौडी" जात्राहरू यहाँका मुख्य जात्राहरू हुन्। यहाँ "बुसाँकोट"को "अधिकारी" र "जगनाथ" देवताहरूको पूजामा पनि भव्य मेला लाग्दछ।
गाउँहरू
तिलेपाटा गा.वि.स.मा निम्न गाउँहरू पर्दछन् :-
पकुवा
पकुवा नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धवलागिरी अञ्चल, पर्वत जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो ।
बैरेनी
नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, धादिङ जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
शेबरगान
शेबेरघन अफगानिस्तानका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
बर्रे
बर्रे उदयपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
कण्ठे ढुकुर
कण्ठे ढुकुर नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा युरेसियन कलर्ड डोभ (Eurasian Collared Dove) भनिन्छ ।
पटियाला
पटियाला भारतको पञ्जाब प्रान्तको एक नगर र भूतपूर्व राज्य हो। पटियाला जिल्ला पूर्ववर्ती पञ्जाबको एक प्रमुख राज्य थियो। आज यो पञ्जाब राज्‍यको पाँचौं सबैभन्दा ठूलो जिल्ला हो। पटियालाको सीमाहरू उत्‍तरमा फतेहगढ, रूपनगर र चंडीगढबाट, पश्चिममा संगरूर जिल्लाहरूबाट, पूर्वमा अंबाला र कुरुक्षेत्रदेखि र दक्षिणमा कैथलसित मिल्दछन्। पटियाला पैगका लागि प्रसिद्ध यो स्‍थान शिक्षाका क्षेत्रमा पनि अग्रणी रह्यो। देशको पहिलो डिग्री कलेज मोहिन्दर कलेजको स्‍थापना १८७० मा पटियालामा नैं भएको थियो।
सिरियाली गृहयुद्ध
सिरियाली गृहयुद्ध (الحرب الأهلية السورية, Al-ḥarb al-ʼahliyyah as-sūriyyah) सिरियामा चलिरहेको बहु पक्षीय शशस्त्र युद्ध हो। यो मुख्यतः रास्ट्रपति बसर अल असद नेतृत्वको सिरिया अरब गणतन्त्र र बिद्रोही बिचको गृहयुद्ध हो।
पटियाला
किला मुबारक परिसर
१० एकड क्षेत्रमा फैला किला मुबारक परिसर सहरका बीचहरू बीच स्थित छ। किला अंद्रूं वा मुख्‍य महल, गेस्‍टहाउस र दरबार कक्ष यस परिसरका प्रमुख भाग छन्। यस परिसरका बाहिर दर्शनी गेट, शिव मन्दिर र दोकानहरू छन्। किला अंद्रूं सैलानिहरूलाई विशेष रूपले आकर्षित गर्दछ। यसका वास्‍तुशिल्‍पमा उत्‍तरमुगलकालीन र राजस्‍थानी शिल्‍पको प्रभाव स्‍पष्‍ट रूपले हेर्न सकिन्छ। परिसरमा उत्‍तर र दक्षिण छोरहरूमा १० बरामदे छन् जसको आकार प्रकार अलग नैं प्रकारको छ। मुख्‍य महललाई देख गर्न लाग्दछ कि जस्तै महलहरूको एक झुंड छ। प्रत्येक कमराको अलग नाम र पहचान छ। वास्‍तव यसको शिल्‍प सौन्दर्य देख्दै नैं बन्दछ।
सिरियाली गृहयुद्ध
द्वन्द्व सुरु हुनुभन्दा पहिला सिरियामा राष्ट्रपति बसर अल असदको राष्ट्रपतिकालमा उच्च बेरोजगारी एवम् भ्रष्टाचार भएको र राजनीतिक स्वतन्त्रता नभएको भनेर गुनासो सुनिने गरिन्थ्यो।
पटियाला
रंग महल र शीश महल
इन दुइटै महलहरूलाई ठूलो संख्‍यामा भित्तिचित्रहरूदेखि सजाइएको छ, जिन्‍हहरू महाराजा नरेन्‍द्र सिंहको देखरेखमा बनाइएको थियो। किला मुबारकका भित्र बनेका यी महलहरूमा १६ रंगे भए र कांचदेखि सजाए गए चहरूबर छन्। उदाहरणका लागि महलका दरबार कक्षमा भगवान विष्‍णुका अवताराहरू र वीरताको कथाहरूलाई दर्शाइएको छ। महिला चहरूबरमा लोकप्रिय रोमांटिक कथाहरू चित्रित गरिएका छन्। महलका अन्‍य दुइ चहरूबरहरूमा अच्‍छे र नराम्रा राजाहरूका गुण-दोषहरूमा प्रकाश डालिएको छ। यी महलहरूमा बनेका भित्तिचित्र १९ उनी शताब्‍दीमा बनेका भारतका श्रेष्‍ण भित्तिचित्रहरूमा एक छन्। यी भित्तिचित्र राजस्‍थानी, पहाडी र अवधि संस्‍कृतिलाई दर्शाउँदछन्।
सिरियाली गृहयुद्ध
असदले सन् २००० मा आफ्ना बुवा हाफिजको निधन भएपछि सत्तारोहण गरेका थिए।
पटियाला
दरबार कक्ष
यो कक्ष सार्वजनिक समारोहहरूमा मानिसेका एकत्रित हुनका लागि बनाइएको थियो। यस कक्षलाई अब एक सङ्ग्रहालयमा तब्‍दील गरिएकोछ जसमा आकर्षण फानूस र विभिन्‍न अस्‍त्र-शस्‍त्रहरूलाई राखिएको छ। यस सङ्ग्रहालयमा गुरू गोविन्‍द सिंहको तलवार र कटारका साथ-साथ नादिरशाहको तलवार पनि देख्न सकिन्छ। यो दोमंजिल्ला कक्ष एक उँचा चबूतरेमा बनेका छ। कक्षमा काठ र कांचको शानदार कारीगरी गरिएको छ।
रनबास
यस भवनलाई शायद अतिथि गृहका रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो। यसको विशाल प्रवेशद्वार र दुइ आंगन खास आकर्षक छन्, यहाँका फोहरा र ट्यांकले आंगनको शोभा बढाउँदछन्। रनबासका आंगनमा एक रंगी भएको देवलहरू र सोन जडा सिंहासन बनाइएको छ जो मानिसहरूलाई पर्याप्त रूपमा लोभ्याउछ। रंगी भएको देवलहरूका सामुन्ने नैं माथि खंडमा केही मंडप पनि छन्, जो एक-अर्काका सामुन्ने बनेका छन्।
लस्‍सी खाना
यस सानो दोमंजिली भवनका आंगनमा एक कुवा बनेको छ। यस भवनलाई किचनका रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो। लस्‍सी खाना रनबासका सटाइएकोछ र किला भित्रूनका लागि यहाँ देखि बाटो छ। स्‍थानीय निवासीहरूको भनाइ छ कि कुनै जमानमा यहाँ ३५०० मानिसहरूलाई खाना बनाइन्थ्यो।
मोती बाग महल
इस महलको निर्माण कार्य महाराजा नरेन्‍द्र सिंहका कालमा शुरू भएको थियो जो बीसौं शताब्‍दीमा जाएर महाराजा भूपेन्‍द्रर सिंहका शासनकालमा पूरा भयो। ओल्‍ड मोती बाग महललाई अब राष्‍ट्रीय खेल संस्‍थान बनाएको दिइएको छ। महलका राजस्‍थानी शैलीका झरोखे र छाना धेरै सुन्दर छन्। साथै महलमा एक एक सुन्दर बगैंचा, बरामदा, पानीको नहरहरू र शीशमहल बनेका छ।
पंज बली गुरूद्वारा
नवाब सैफ खान गुरू तेग बहादुरका धेरै ठूला अनुयायी थिए। गुरूजीको यहाँको यात्राको यादमा तिनले दुइ गुरूद्वारहरूको निर्माण गराए। एक किल्लाका भित्र बनाए र अर्को सडकका अर्को पटि जसलाई आज पंच बली गुरूद्वारा भनिन्छ।
किला बहादुरगढ
सिक्‍खहरूका नौवहरू गुरू गुरू तेग बहादुर आफ्नो यात्राका बेला सैफापछि बसेका थिए। महाराजा अमर सिंहले यस जग्गाको पुनर्निमाण गराए र यस स्‍थानको नाम बहादुरगढ राखी दिए। बहादुरगढका वर्तमान किल्लाको निर्माण महाराजा विक्रम सिंहले गराए। तिनले पटियाला-राजपुरा रोडमा एक खूबसूरत गुरूद्वारेको पनि निर्माण गराए।
काली मन्दिर
जब महाराजा भुपिंदर सिंहले मन्दिर बनाउने निश्‍चय गरे त तिनले मां कालीको प्रतिमा बङ्गालदेखि पटियाला मँगाए। यो विशाल परिसर हिदु तथा सिक्‍ख श्रद्धालुहरूलाई आफ्नोतर्फ आकर्षित गर्दछ। दूर-दूरदेखि भक्‍तजन यहाँ काली माँका दर्शन गर्न आउँछन्। यस परिसरका बीचमा कालो मंदिरदेखि पनि पुराना राज राजेश्‍वरी मन्दिर पनि स्थित छ।
इजलस-ए-खास स्‍टे
इस इमारतको निर्माण रियासतका प्रशासनिम सचिवालयका रूपमा गरिएको थियो। आज यहाँ पञ्जाब स्‍टेट इलैक्‍ट्रीसिटी बोर्डका कार्यालय छन्।
बारादरी उद्यान
पुरानो पटियाला सहरका बारादरी महलका आसनजिकफैला यो उद्यान शेरांवाला गेटका बिल्‍कुल बाहिर छ। यस उद्यानको निर्माण महाराजा राजहरूद्र सिंहका शासनकालमा गरिएको थियो। उद्यान दुर्लभ प्रजातिका पेड-बोटहरू हेर्न सकिन्छ। यसका अतिरिक्त उद्यानमा बनी औपनिवेशिक इमारतहरू, फेम हाउस र महाराजा राजहरूद्र सिंहको संगमरमर प्रतिमा यसको सुन्दरतामा चार चांद लगाउँछन्।
राजहरूद्र कोठी
राजहरूद्र कोठी बारादरी उद्यानका बीच स्थित छ। १९ौं शताब्‍दीमा निर्मित यस इमारतको निर्माण महाराजा राजहरूद्र सिंहले गराए। यसलाई देखेर औपनिवेशिक वास्‍तुशिल्‍पको याद ताजा हो आउँछ। केही समय पहिलासम्म यहाँ पञ्जाब राज्‍यको पुराअभिलेखागार थियो। पञ्जाब अर्बन प्‍लैनिंग एंड डेवेलपमाट अथॅरिटी यसलाई एक हेरिटेज होटलमा परिवर्तन गर्ने योजना बनाएको रहेकोछ।
लक्ष्‍मण झूला
शीश महलका सामुन्ने बग्ने एक सानो पोखरीका साथै लक्ष्‍मण पिंग बनेको छ। यस पिंगको निर्माण ऋषिकेषका लक्ष्‍मण पिंगको तर्जमा गरिएको छ।
आवागमन
दिल्‍लीदेखि अमृतसर र दिल्‍लीदेखि चंडीगढका लागि सीधी उडानहरू छन्। वहाँदेखि टैक्‍सी र बसहरू पटियालाका लाग्छन्। दिल्‍ली-भटिंडा इंटर सिटी एक्‍सप्रेस वा शताब्‍दी एक्‍सप्रेसदेखि अंबाला, वहाँदेखि किराएमा टैक्‍सी लिएर पटियालासम्म पुग्न सकिन्छ। रेल सु‍विधाहरू पटियालालाई उत्‍तर भारतका प्रमुख पर्यटक स्‍थलहरूसित जोडदछन्। पटियाला राष्‍ट्रीय राजमार्ग-१का नजिकनैं छ। दिल्‍लीदेखि केवल २५० किमी. टाडा हुनको कारण यहाँ आउनमा ज्‍यादा समय छैन लगता। चंडीगढदेखि जीरकपुर (रा.रा.२२) र राजपुरा हुँदै पनि पटियाला पुग्न सकिन्छ।
सिरियाली गृहयुद्ध
छिमेकी देशहरूमा भएको "अरब क्रान्ति"को प्रभावमा सिरियाको दक्षिणी नगर डेरामा मार्च २०११ प्रजातन्त्रको समर्थनमा प्रदर्शनहरू भए।
सिरियाको अस्थिरता २०११ को अरब क्रान्तिको लहर संगै बढ्दै गयो। असद सरकारलाई हटाउनको लागि व्यापक विरोध प्रदर्शनहरु भए। सरकारले विरोधीहरूलाई दमन गर्न व्यापक बल प्रयोग गरेपछि राष्ट्रपतिको राजीनामा माग गर्दै देशभरि विरोध प्रदर्शनहरू भए। १५ मार्च २०११ मा दमास्कस र एल्लेप्पो मा सुरु भएको युद्ध विभिन्न पक्षमा लडिए: सिरियन आर्म्ड फोर्स र यसका अन्तरास्ट्रिय सहयोगी, सुन्नी सिरियन बिपक्षी विद्रोही समुह (फ्रि सिरियन आर्मी र अल नुस्रा लगायतका सलाफी जिहादी सहित), कुर्दिस-अरब समुह, सिरियन डेमोक्रेटिक फोर्स (SDF), र आइ.एस.आइ.एस। इरान, रसिया, टर्की, साउदी अरब, अमेरिका लगायतका राष्ट्रहरु पनि एक पक्ष वा अर्को पक्षलाई सहायता दिएपछि यो छद्मयुद्धमा परिणत भयो।
असद सरकार
१९६३ मा कु द्वारा गैर-धार्मिक अरब समाजवादी बाथ पार्टीको सिरिया शाखा सत्तामा पुग्यो। धेरै वर्ष, सिरियामा थओ कु र नेतृत्व परिवर्तन भए। १९७१ मा हफिज अल असदले आफूलाई सिरियाको राष्ट्रपति घोषणा गरेपछि मात्र यो क्रम रोकियो।
बाथ पार्टीको नेतृत्वमा सिरिया एक दलीय राज्य जस्तै भएको थियो। सन् २०१२ मा संसदको बहुदलीय निर्वाचन भयो। सन् १९७३ जनवरी ३१ मा, हफेज अल-असदले एक नया,संविधान जारी गरे। यो संविधानबाट देशमा राष्ट्रिय संकट सुरु भयो। अघिल्लो संविधान अनुसार राष्ट्रपति बन्नको लागि मुस्लिम हुनु अनिबार्य थियो। यो संविधानमा यो सर्त हटाइएको थियो। यस संवैधानिक सुधारको बिरुद्ध हामा, होम्स र एलोप्पो सहरमा हिंसात्मक प्रदर्शन भए। यसको आयोजक मुस्लिम ब्रदरहुड र उलेमा थिए। १९७६ देखि १९८२ सम्म इस्लामी, मुख्यतः मुस्लिम ब्रदरहुडका सदस्य, द्वारा शृङ्खलाबद्ध ससस्त्र संघर्ष भए।
सामाजिक आर्थिक पृष्ठभुमि
हफिज अल असदले आफ्नो शासनकालको उत्तरार्धमा खुला बजारको नीति सुरु गरेपछि सामाजिक तथा आर्थिक असमानता बढ्यो। बसल अल असद सत्तामा पुगेपछि यो खाडल झनै द्रुत गतिले ठूलो भयो। यो नीतिले, सेवा क्षेत्रलाई प्राथमिकता दियो, केहि मानिस मात्र, जो सरकारसँग जोडिएका थिए र दमास्कस तथा एलेप्पोमा रहेका सुन्नी व्यापारी वर्गका मात्र, लाभान्वित भए। २०१० मा, सिरियाको प्रति व्यक्ति जिडिपी मात्र २,८३४ डलर थियो। यो छिमेकी लेबनानको भन्दा निकै न्यून र नाइजेरियाको हाराहारीमा थियो। वार्षिक वृद्धिदर ३.३९ प्रतिशत थियो, जुन अन्य अधिकांश विकाशशिल राष्ट्रको भन्दा कम थियो।
देशमा उच्च युवा बेरोजगारीको समस्या पनि थियो। युद्धको सुरुवातमा, सरकार बिरुद्धको असन्तुष्टटी, सिरियाको गरिब क्षेत्रमा धेरै थियो। यसमा दरा, होम्स र ठूला सहरका गरिब क्षेत्र लगायतका उच्च गरिबी रहेका क्षेत्र पर्थे।