cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
चन्द्रविन्दु को प्रयोग
लेखौँ/ गरौँ/ भनौँ/  सुनौँ/  खेल्छौँ/ छौँ/ हुन्छौँ/ गएँ/ खाएँ/ पढेँ/ लेखेँ/ देखेँ/ भनेँ/ गरेँ/ सुनेँ/ भुटेँ/ सुतेँ/ गयौँ/ खायौँ/ पढ्यौँ/ गऱ्यौँ/ खेल्यौँ/ थियौँ/ पुगेँछु/ हराएँछु/ गरेँछु/ भनेँछु/ गर्थेँ/ डुल्थेँ/ भन्थेँ/ आदि
द्वितीय पुरुष (तँ/तिमी/तपाईँ) र तृतीय पुरुष (ऊ/त्यो/तिनी/उनी)-ले गरेका काम बुझाउने क्रियामा चन्द्रबिन्दु प्रयोग हुँदैन।
तिमी घर गयौ/ तिनी घर गए/ उनी बजार गइन्/ त्यो घर गयो/ ऊ मन्दिर गयो/ तँ घर गइस्/ तपाईँ घर जानु हन्छु।
***************************************************************************
करवा चौथ
करवा चौथ सनातन हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको एउटा प्रमुख पर्व हो । यो पर्व खासगरी भारतको पञ्जाब, उत्तर प्रदेश, मध्य प्रदेश र राजस्थान प्रान्तमा र फाटफुट रूपमा नेपालको तराई लगायत विश्वभरि नै मनाउने गरिन्छ । यो पर्व कार्तिक महिनाको कृष्ण पक्षको चतुर्थी तिथि पारेर मनाइन्छ  । यो पर्वलाई विशेष गरी सौभाग्यवती (पति जीवित भएकी सधवा) स्त्रीहरूले व्रत सम्पादन गरेर मनाउने गर्दछन्  । सामान्यतया कार्तिक महिनाको कृष्णपक्षमा पर्ने चन्द्रोदयका समयमा जुन दिन चौथी तिथि (चन्द्रोदयव्यापिनी चतुर्थी) पर्दछ, त्यसै दिनको विहान ब्रह्म मूहुर्त (करिब बिहानको चार बजे)बाट यो व्रत सुरू हुन्छ र बेलुका चन्द्रमाको दर्शन र पूजा गरेपछि व्रत सम्पन्न हुन्छ  । करवाचौथका दिन दिनभरि उपवास राखेर राती चन्द्रमालाई अर्घ्य दिएपछि भोजन गर्ने विधान छ  । यस बाहेक, करवाचौथको व्रत र उत्सवका क्रममा धेरै जसो महिलाहरूले आफ्नो घरपरिवारमा परम्परादेखि प्रचलित विधिविधान र प्रथालाई अनुसरण गर्दछन्, यद्यपि बहुसंख्यक महिलाहरूले निराहार रहेर चन्द्रोदयको प्रतीक्षा गर्दछन् र चन्द्रदर्शनपछि मात्र व्रतको समापन गर्दछन्  । नेपालमा मनाइने तीजको व्रत जस्तै यस व्रतको सम्पादनबाट पतिको सुस्वास्थ्य, दीर्घायु र अटल सौभाग्यको प्राप्ति हुन्छ भन्ने मान्यता रहेको पाइन्छ  । १२ वा १६ वर्षसम्म प्रत्येक वर्ष लगातार लिएपछि यस व्रतको उद्यापन (उपसंहार) गर्ने नियम छ  । तर कतिपय सधवा स्त्रीहरूले आजीवन यस व्रतको सम्पादन गर्ने गर्दछन्  ।
चन्द्रविन्दु को प्रयोग
ध्यान दिनुहोस्-
करवा चौथ
व्रतको विधि विधान र नियम
पतिको दीर्घायु तथा अखण्ड सौभाग्य प्राप्तिका लागि यस दिन भालचन्द्र भगवान् गणेशको पूजा-आराधना गरिन्छ । कार्तिक कृष्ण पक्षको चन्द्रोदयव्यापिनी चतुर्थीका दिन एकाबिहानै ब्रह्ममूहुर्तमा उठेर स्नान गरी आफ्नो सौभाग्य(पति)को दीर्घायु, सुस्वास्थ्य र अटल सौभाग्यको कामना गर्दै दिनभरि निराहार रहेर व्रत सम्पादन गर्नुपर्दछ  । यस दिन दियो, कलश र गणेशको स्थापना गरी ऋद्धिबुद्धि समेत भगवान् गणेश, चन्द्रमा, शिव, पार्वती र कार्तिकेयको पूजा गर्नुपर्दछ  । पूजाका लागि आवश्यक नैवेद्य तैयार गर्दा शुद्ध गाईको घिउमा गहुँको पीठोलाई भुटेर त्यसमा चिनी वा गुड मिसाएर विवाह व्रतबन्धमा बनाइने कसार जस्तै लड्डु बनाउनु पर्दछ  । त्यस्तै कालो माटोमा चिनीको चासनी (पाक) मिसाएर एउटा वा इच्छाइएको संख्यामा (आआफ्नो सामर्थ्यअनुसार १०/१३ आदि) करुवा बनाउनु पर्दछ  । कालो माटोबाट निर्माण गर्न नसकेमा तामाको करुवा किनेर पनि काम चलाउन सकिन्छ  । पूजा सम्पन्न गर्नका निमित्त सेतो बालुवा वा सेतो माटोको वेदी बनाएर त्यसमाथि प्रत्येक देवीदेवताका लागि बेग्लाबेग्लै कलश र थाली राखी माथि उल्लिखित देवी देवताको मूर्ति वा प्रतिमा स्थापना गर्नु पर्दछ, तर मूर्ति वा प्रतिमाको अभावमा सुपारीमा धागो बाँधेर पनि राख्न सकिन्छ  । पूजा गर्दा सम्भव भएसम्म योग्य पुरोहितको सहायताले वैदिक वा पौराणिक मन्त्रहरूको प्रयोग गरी षोडशोपचार पद्धतिले गर्न/गराउन सकिन्छ, तर पण्डितजीको अभावमा क्रमशः भगवान् गणेशलाई ॐ ऋद्धिबुद्धिसहिताय श्री मन्महागणाधिपतये नमः भनेर पूजासामग्री अर्पण गर्नु पर्दछ, यसै गरी चन्द्रमालाई ॐ चन्द्रमसे नमः, शिवजीलाई ॐ नमः शिवाय, पार्वतीलाई ॐ पार्वत्यै नमः र कार्तिकेयलाई ॐ षण्मुखाय नमः भन्दै पूजा गर्नु पर्दछ  । पूजाको समापनमा कम्तीमा एउटा अम्खोरा (लोटा), एउटा करुवा र वस्त्र दान गरी आरती, पुष्पाञ्जली र दक्षिणा गर्नुपर्दछ  । दिनभरि निराहार रहँदै करवाचौथको कथा सुन्ने वा वाचन गर्ने, भजनकीर्तन गर्ने गरी बस्नुपर्दछ र सायंकाल चन्द्रमा उदाएपछि चन्द्रमाको पूजा र दर्शन गरेर अर्घ्य दिनुपर्दछ  । यसपछि ब्राह्मण, सौभाग्यवती (सधवा) स्त्रीहरू, सासू ससुरालाई भोजनादि गराउनु पर्दछ र भोजनपछि ब्राह्मणहरूलाई यथाशक्ति दक्षिणा दिनुपर्दछ  । करवा चौथको अन्त्यमा सासूलाई पूजाको वेदीमा राखिएका मध्ये कुनै एउटा लोटा, वस्त्र र करुवा समर्पण गर्नु पर्दछ, यदि सासू जीवित हुनुहुन्न भने सासूकै उमेरकी कुनै स्त्रीलाई दिए हुन्छ  । यसपछि मात्र आफूले भोजनादि ग्रहण गर्नुपर्दछ  ।
चन्द्रविन्दु को प्रयोग
म घर गएँ- ऊ घर गए/ हामी घर गयौँ- तिमी घर गयौ/ हामीले भात खायौँ- तिमीले भात खायौ/ हामीले गीत गायौँ- तिमीले गीत गायौ/ हामी घुम्न गयौँ- तिमी घुम्न गयौ/ हामी ओछ्यानमा सुत्यौँ- तिमी भुइँमा सुत्यौ/ आदि
यहाँ म/हामी-ले गरेका काम बुझाउँदा मात्रै क्रियामा चन्द्रबिन्दु लागेको छ।
अकरणमा चन्द्रबिन्दु प्रयोग हुन्छ तर यसको कर्ता पनि प्रथम पुरुष म/हामी नै हुन्छ।
सक्तिनँ/ गर्दिनँ/ भन्दिनँ/ सुन्दिनँ/ बोल्दिनँ/ खाँदिनँ/ मान्दिनँ/ भर्दिनँ (यी क्रियाहरू लाग्दा कर्ता म हुन्छ।)
नगरौँ/ नभनौँ/ नसुनौँ/ नहेरौँ/ नोबोलौँ/ नलाऔँ/ नखाऔँ/ नसुतौँ (यी क्रियाहरू लाग्दा कर्ता हामी हुन्छ।)
सकिँदैन/ भनिँदैन/ बोलिँदैन/ सुनिँदैन/ पाइँदैन/ रोकिँदैन/ गाइँदैन/ बसिँदैन/ छोइँदैन/ लुकिँदैन/ (अकरण)
म यो काम गर्न सक्तिनँ – सीता यो काम गर्न सक्तिन
म यो कुरा भन्दिनँ – सीता यो कुरा भन्दिन/भन्दिनन्
म फुटबल खेल्दिनँ – सीता फुटबल खेल्दिन
म यो काम गर्दिनँ – सीता यो काम गर्दिन
सिक्किम विश्वविद्यालय
नेपाली विभाग
सन्दर्भ ग्रन्थ
उच्चमाध्यमिक नेपाली व्याकरण - ~डाघनश्यामनेपाल अऩि #डाकवितालामा
माध्यमिक नेपाली व्याकरण- #डाघनश्यामनेपाली अनि #डापुस्करपराजुली
नेपाली वाक्य व्याकरण- #डामाधवप्रसादपोखरेल
प्रयोगात्मक नेपाली व्याकरण- #डाहेमङ्गराजअधिकारी
दया (गायिका)
ग्रेस मार्टिन टन्डन (जन्म:२४ अक्टोबर १९९८), मञ्चको नाम दयाबाट परिचित एक अमेरिकी गायिक तथा गीतकार हुन्। उनले आर्टबिट्ज जेट मनोरञ्जन र सापेक्ष मनोरञ्जन वितरण लगायतका रेकर्ड लेबलहरूमा हस्ताक्षर गर्दै पहिलोपटक ४ सेप्टेम्बर २०१५ मा, उनकै मञ्चको नामको विस्तारित सङ्गालो सार्वजनिक गरेकी थिइन् जसमा उनको चर्चित मानिएको गीत "हाइड अवे" सार्वजनिक गरेकी थिइन् जुन गीत बिलबोर्ड हट १००मा २३औँ स्थानमा आएको थियो। उनले ७ अक्टोबर २०१६ मा, उनको पहिलो गिती सङ्गालो सिट स्टिल, लुक प्रिटी जारी गरेकी थिइन्।
प्रारम्भिक जीवन
दयाको जन्म २४ अक्टोबर १९९८ मा, पिट्सबर्गमा भएको थियो र उनी माउन्ट लेबनान, पेन्सिलभेनियामा हुर्किएकी थिइन्। उनका बुवाको हजुरबुबा स्विडेनी अमेरिकी र भारतीय अमेरिकी थिए, जो भारतको पञ्जाबबाट संयुक्त राज्य अमेरिकामा बसाइँसराइ गरेका थिए। राचेल, मारियाना, सेलिया र एभ्री गरी चार दिदीहरू छन्। उनको मञ्चको नाम दया संस्कृत/ नेपाली शब्द हो जसको अर्थ "करुणा" वा "दयालु" हुन आउँछ। उनले सेन्ट बर्नार्ड र पछि उनी माउन्ट लेबनाख उच्च विद्यालयमा पठनपाठन गरेकी थिइन् जसबाट उनले स्नातक हासिल गरेकी थिइन्। ३ वर्षको उमेरमा, दयाले पियानो सिक्न सुरु गरेकी थिइन्, र एघार वर्षको उमेरमा जज पियानो सिक्न थालेकी थिइन्। उक्त समयमा उनले गितार, उकुलेले, स्याक्सोफोन र बाँसुरी बजाउन पनि सिकेकी थिइन। साथै, दयाले अन्तर्लोचन कला शिविरमा गीत लेखनको लागि अध्ययन गरेकी थिइन्।
एघार वर्षको उमेरमा, दयाले पिट्सबर्गमा क्रिस्टीना चिरूम्बोलोको स्वामित्वमा रहेको एक्सेलेरान्दो सङ्गीत संरक्षक नामक संस्थामा (अनुवादित शीर्षक) छात्राको रूपमा आफ्नो नाम दर्ता गरेकी थिइन्। त्यहाँ उनले चिरूम्बोको सहयोगी, गीतकार र निर्माता जिनो बार्लेटालाई भेटेकी थिइन् जो उनी अध्ययन गर्ने विद्यालयमा एक पटक प्राध्यापकको रूपमा आएका थिए। चिरूम्बोलो र बार्लेटाले इनसाइड एक्सेस नामक एक साङ्गीतिक शिविरको स्थापना गरेका थिए र दुवैले अन्तत: फेब्रुअरी २०१५ मा उनको मूल सामग्रीमा काम गर्न लस एन्जलसमा उनलाई आमन्त्रित गर्दै दयासँग काम गरेका थिए।
राष्ट्रिय समलिङ्गी दिवशको दिन, अक्टोबर २०१८ मा, दियाले आफूलाई समलिङ्गी भएको बताएकी थिइन्।
साङ्गीतिक कार्यकाल
दयाको पेसागत साङ्गीतिक कर्यजीवन, इनसाइड एक्सेसका संस्थापक क्रिस्टिना चिरूम्बोलो र गिनो बार्लेटासँग काम गर्न आएसँगै सुरु भएको थियो। यी मध्ये एक लेखन सत्रमा उनको पहिलो एकल "हाइड अफ" लेखिएको थियो र रेकर्ड गरिएको थियो, र बार्लेटाले फलस्वरूप दयालाई जेड मनोरञ्जनका स्टीभ जापसँग परिचय गराएका थिए। दयाले केही समयको लागि नहुने भन्दै र भोलिपल्ट उच्च विद्यालय गएकी थिइन्। जापले आर्टबिट्ज भनिने बार्लेटासँग एक स्वतन्त्र लेबल गठन गर्नको लागि उनको गीत मन पराउँदै उनलाई प्रवर्द्धन गर्न मद्दत गर्नेमा चासो दिएका थिए।
दयाले २२ अप्रिल २०१५ मा उनको गीत "हाइड अवे" जारी गरेकी थिइन्। गीतले अनलाइन राम्रो प्रतिक्रिया प्राप्त गरेको थियो, टाइलर ओक्ले र पेरेज हिल्टन लगायत उल्लेखनीय अनुदैनिकीकारले उनको गीतलाई समर्थन गर्दै "पछि दयाको आवाजको बारेमा केहि विशेष रहेको" भन्ने टिप्पणी गरेका थिए। बिलबोर्डका जेसन लिपशुट्स्ले उक्त गीतलाई समर्थन गर्दै उनको आधिकारिक वेबसाइटमा गीतलाई प्रयोग गर्दै, यसलाई "एक भव्य प्रदापण"को संज्ञा दिएका थिए।
३० अक्टोबर २०१५ मा, दयाल उनको पहिलो गिती कोसेलीको शारीरिक संस्करण तार्गेट मार्फत जारी गरेकी थिइन्।
सन् २०१६ मा, दयाले अमेरिकी पप-र्‍याप जोडी ज्याक एन्ड ज्याकको अमेरिका भ्रमणको लागि सुरुवाती प्रस्तुति दिएकी थिइन्। फेब्रुअरी २०१६ मा उनी द चेनस्मोकर्सको गीत "डन्ट लेट मी डाउन" मा आवाज दिएकी थिइन् जुन अन्ततः बिलबोर्ड हट १०० मा तेस्रो स्थानमा पुगेको थियो। जुन उनको दोस्रो शीर्ष ४० प्रविष्टि र पहिलो शीर्ष १० बनेको थियोे। उनको उनकै नामको विस्तारित सङ्गालोबाट सिट स्टिल, लुक प्रिटी, जारी गरेकी थिइन्, जुन २८औँ मा आएको थियो जुन उनको शीर्ष ४०मा पर्ने तेस्रो गीत थियो।
दयालाई सन् २०१६ को ह्वाइट हाउस इस्टर एग रोलमा प्रदर्शन गर्न आमन्त्रित गरिएको थियो, जहाँ उनी र उनको परिवारले राष्ट्रपति बराक ओबामा र उनकी श्रीमती मिशेल ओबामालाई भेटेका थिए।
६ डिसेम्बर २०१६ मा, "डन्ट लेन्ट मी डाउन नामक गीत उक्त वर्षको ग्र्यामी पुरस्कार" को लागि नामाङ्कित भएको घोषणा गरिएको थियो। १२ फेब्रुअरी २०१७ मा, यसले सर्वश्रेष्ठ नृत्य रेकर्डिङको लागि ग्र्यामी पुरस्कार जितेको थियो जुन उनका लागि पहिलो ग्र्यामी पुरस्कार थियो।
मार्च २०१८ मा, दयाले आरएल ग्रिमेको गीत "आई वान नो"मा आवाज दिएकी थिइन् जसलाई १६ मार्च २०१८ मा जारी गरिएको थियो।
२२ जुन २०१८ मा, दयाले उनको अर्को गीत "सेफ" जारी गरेकी थिइन् र १८ जुलाई २०१८ मा, उनले गीतको लागि श्रब्य दृश्य पनि सार्वजनिक गरेकी थिइन्। सन् २०१९ मा, दयाले उनले आगामी दोस्रो गिती सङ्गालो "फारवर्ड मोशनबाट "इन्सोम्निया" र "लेफ्ट मी एट" शीर्षक सहित दुई एकल जारी गरेकी थिइन्।
पोर्सा
'''डा.-इङ्ग. एच.सी.एफ. पोर्सा एजी, जसलाई छोटकरीमा पोर्सा''' मात्र पनि भनिन्छ (तल हेर्नुहोस ), एक जर्मनेली अटोमोबाइल निर्माता कम्पनी हो।
एसिया प्रशान्त क्षेत्रका लागि संयुक्त राष्ट्रसंघीय आर्थिक तथा सामाजिक आयोग
एसिया प्रशान्त क्षेत्रका लागि संयुक्त राष्ट्रसंघीय आर्थिक तथा सामाजिक आयोग United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific (एसिया लागि संयुक्त राष्ट्रसंघीय आर्थिक र सामाजिक आयोग र प्रशान्त, UNESCAP वा ESCAP) मार्च १९४७ हो संयुक्त राष्ट्रसंघीय आर्थिक र सामाजिक परिषद (ECOSOC) एसिया र सुदूर पूर्व (संयुक्त राष्ट्र आर्थिक आयोग लागि लागि आर्थिक आयोग, अनुसार संकल्प, एसिया र सुदूर पूर्व, ECAFE) मा शुरू भएको थियो मार्च १९७४ को ECAFE सम्मेलन मा ESCAP पुन: नामाकरण थियो। ESCAP आर्थिक पुनर्निर्माण र एक क्षेत्रीय साम्राज्यको विकासका लागि सहयोग प्रवर्धन, र उद्देश्य को लागि संयुक्त राष्ट्रसंघीय आर्थिक र सामाजिक आयोग द्वारा स्थापित भएको थियो सिंहासनमा आदरसँग क्षेत्रमा प्राविधिक र आर्थिक समस्या, आर्थिक समस्या छानबिन गर्न एक अनुसन्धान परियोजना सञ्चालन मदत गरिएको छ। क्षेत्रीय देशहरूसँग संयुक्त राज्य अमेरिका, बेलायत, फ्रान्स, नेदरल्यान्ड सहित ०४ देशहरू, र ४९ विदेशी देशहरू, स्टेशन सहित ५३ देशहरू,, हालको स्टेशन ०९ सदस्य देशहरू को एक अर्ध सक्रिय सदस्य हुन्छन्।
सदस्य राज्यहरू
• 3
सुनिल प्रजापति
सुनिल प्रजापति भक्तपुर नगरपालिकाको वर्तमान मेयर हुन्। उनी नेपाल मजदुर किसान पार्टीको प्रतिनिधित्व गर्ने नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। आम निर्वाचन २०५६ को संसदीय आम चुनावमा प्रजापतिले भक्तपुर-२ बाट चुनाव लडेका थिए। उनले १३,४३२ मत पाएर दोस्रो भएका थिए।
वि.सं. २०६३ मा तत्कालिन राजा ज्ञानेन्द्रको प्रत्यक्ष शासनको पतनपछि प्रजापति नेपालको अन्तरिम संसदमा मनोनित भएका थिए। प्रजापति अन्तरिम संविधान मस्यौदा समितिको सदस्य भएका थिए।
वि.सं. २०६४ चैतको संविधानसभाको चुनावमा प्रजापतिले भक्तपुर-२ बाट चुनाव जितेका थिए।
नागार्जुन नगरपालिका
नागार्जुन नगरपालिका नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत बागमती अञ्चलमा पर्ने काठमाडौँ जिल्लामा अवस्थित एक नगरपालिका हो। स्थानीय विकास मन्त्रालयले थप ६१ वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा काठमाडौँ जिल्लामा इचंगुनारायण, सीतापाइला, रामकोट, भीमढुंगा र स्यूचाटार यी ५ गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर नागार्जुन नगरपालिका घोषणा गरिएको हो। नागार्जुन नगरपालिकाको केन्द्रभने सीतापाइला गाविस–४, हरिसिद्धिमा रहको छ। नगरपालिकाको घोषणा र क्षेत्रविस्तारसँगै मुलुकमा १ महानगरपालिका, ११ उपमहानगरपालिका, १ सय ७९ नगरपालिका र ३ हजार २ सय ७८ गाविस कायम भएका छन्। नयाँ नगरपालिका थपिएपछि नेपालको सहरी जनसङ्ख्याको प्रतिशत ३६ दशमलव ८ पुगेको मन्त्रालयले जनाएको छ।
जनसङ्ख्या
नागार्जुन नगरपालिका साविकका इचंगुनारायण, सीतापाइला, रामकोट, भीमढुंगा र स्यूचाटार गाविसहरू मिलेर बनेको हो। त्यसैले राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार यी ५ गाविसहरूको जनसङ्ख्यालाई जोड्दा नागार्जुन नगरपालिकाको कूल जनसङ्ख्या ६७,४२० हुन्छ।
कविप्रसाद गौतम
काठमाडौँको पाको पोखल्ड्याङ, नयाँ सडकमा जन्मिएका कविप्रसाद गौतम (१९६०-२०४२) नेपालका त्यागी आध्यात्मिक व्यक्तित्वका रूपमा परिचित छन् । आध्यात्मिक साहित्यमा योगदान गर्ने गौतमका दशवटा कृति प्रकाशित छन् भने उनका निर्देशनमा लेखिएका १०८ जति आध्यात्मिक कृतिहरू प्रकाशित छन् । पशुपतिनाथ मन्दिरको पश्चिमपटि विक्रम सम्वत१९८६ मा गौतमले प्रारम्भ गरेको अखण्ड हरिकीर्तन आजसम्म चलिरहेको छ ।
ह्यालो प्रभाव
ह्यालो प्रभाव (कहिलेकाहीँ ह्यालो त्रुटि पनि भनिने) कुनै व्यक्ति, कम्पनी वा ब्रान्डको एक पक्षमा देखिने सकारात्मक प्रभावले गर्दा त्यो मानिस वा चिजलाई नै सकारात्मक ढंगले हेर्ने प्रवित्ति हो। ह्यालो प्रभावको कारण मानिसले कुनै चिज वा मानिसको एक पक्षलाई मात्र ध्यान दिएर त्यो चिज वा मानिसलाई स्वीकार्नबाटै रोक्न पनि सक्छ।
उदाहरण
जब एक व्यक्तिले एक राम्रो पहरन भएको, सफा र सुन्दर मानिस देख्छ तब हिउरिस्टिकको प्रयोग गरेर त्यो व्यक्तिले त्यस सुन्दर मानिसलाई सामाजिक नैतिकतायुक्त एक असल मनिसको दर्जा दिन्छ।
जगद्गुरु योगिराज कमलनयनाचार्य
जगद्गुरु योगिराज (जन्म: वि.सं १९२५ भदौ महीनाको कृष्णपक्ष दशमी) नेपालदेशका प्रथम जगद्गुरु सम्मानद्वारा विभूषित श्रीयोगिराज कमलनयनाचार्य परम वैष्णवसन्त थिए तथा उनी अष्टाङ्गयोग निपुण भएर अन्न सर्वदा परित्याग गर्ने सन्त थिए। उनले मृत्यु पर्यन्त नै गाईको दुध मात्र पान गरेका थिए । नेपालमा रामानुजाचार्यद्वारा प्रतिपादित श्रीवैष्णव सम्प्रदाय को उत्थानमा उनकोको निकै ठुलो भूमिका रहेको छ । उनी भक्ति आंदोलक भै नेपालकै विभिन्न स्थलमा हिन्दू धर्मकै अङ्ग सनातनवैदिक धर्मको  संरक्षण संबर्धनमा सधैनै तत्पर उनको नेतृत्वमा नेपाल भारत तथा भूटान जस्ता हिन्दू बाहुल्य देशहरूमा वैदिक संस्कृत पाठसाला हरूको निर्माण गरियो  । ।
बाल्यकाल एवं शिक्षादीक्षा
पूर्वी नेपालको मेची अञ्चल अन्तर्गत इलामको नामसालिङ भन्ने ठाउँमा वि.सं. १९२५ सालको भदौ महिना, दशमी तिथि आइतबारको दिन । बुबा मुक्तिनाथ रिमाल र माता यशोदा रिमालको साहिँलो पुत्र रूपमा उनको जन्म भएको थियो । संस्कृतमा भाद्रमासे शुभे कृष्णे दशम्यां रविवासरे । आर्द्राभे भुवि जाताय कमलाक्षाय मङ्गलम् ।। (भाद्र महिना, कृष्णपक्ष, दशमी तिथि, आइतवार आर्द्रा नक्षत्रका दिन पृथिवीमा आएका कमलनयन सन्त महापुरुषको मङ्गल होस्) । मुक्तिनाथ रिमाल यजुर्वेद शाखाध्यायी कर्मनिष्ठ ब्राह्मण थिए । अतः उनले वैदिक–संस्कार अनुरूप पुत्रको नामकरण गरे । जन्मनक्षत्र आद्र्रा अनुसार नामको आदि अक्षर कुबाट जुरे पनि बोलाउनका लागि पुत्रको नाम काशीनाथ राखियो । पुरोहितद्वारा विधिवत् नामकरण संस्कार सम्पन्न भएपछि बालक काशीनाथ सुशील, उज्ज्वल एवं सर्वलक्षण सम्पन्न हुँदै हुर्किए । बाल्यकाल इलामको सुन्दर प्राकृतिक वातावरणमा बिताएका उनले घरमै आफ्ना बुबाबाट अक्षरारम्भ गरे । आठ वर्षको उमेरमा ब्रतबन्ध संस्कार सम्पन्न भएपछि बुबा मुक्तिनाथले आफ्नो छोरामा पढ्ने इच्छा तीव्र रहेको बुझेर संस्कृत व्याकरण आदि पढाउन भोजपुरको दिङ्लामा बालागुरु षडानन्दले स्थापना गरेको संस्कृत पाठशालामा पुर्याए । त्यहाँ रहेर शिक्षा आर्जन गर्ने क्रममा योगिराज बालागुरु षडानन्दको योगसाधना, तपोबल र त्यागपूर्ण जीवनशैलीबाट प्रभावित भएको देखिन्छ । लगभग चारवर्षसम्म त्यहाँ रहेर वेद, व्याकरण र कर्मकाण्ड अध्ययन गरी बालागुरु षडानन्दकै निर्देशनमा उच्च शिक्षा अध्ययनका लागि भारततर्फ गए । उच्चशिक्षा र दीक्षा भारतको अयोध्या पुगेर वेदान्त दर्शनका विभिन्न विषयहरू आत्मा, परमात्मा, प्रकृति, विद्या अविद्या आदिमा गहन अध्ययन र चिन्तन गरे । त्यसपछि वृन्दावन पुगेर श्रीमद्भागवत आदि पुराणहरूको अध्ययनमा लागे । यसका अतिरिक्त उत्तर भारतका मात्र नभई दक्षिण भारतका समेत भूतपुरी, काञ्ची, श्रीरङ्गम् आदि क्षेत्रमा समेत उनले ज्ञान आर्जन गरेका थिए  यसै क्रममा जगन्नाथपुरी पुगेर त्यहाँका तात्कालीन श्रीशङ्कराचार्यसँग वेदान्तदर्शनको सार र सरल मुक्तिमार्गको बारेमा जिज्ञासा गरेपछि श्रीशङ्काराचार्यले नै विशिष्टाद्वैत दर्शनलाई आत्मसात गर्ने श्रीवैष्णव दीक्षा ग्रहण गरी शरणागतिमार्ग अवलम्बन गर्न सुझाव दिए । श्रीशङ्काराचार्यबाट प्राप्त सुझावअनुसार दक्षिण भारतको काञ्ची पुगेर उनले श्रीवैष्णव सम्प्रदायको प्रतिवादी भयङ्कर गद्दीमा रहेका श्रीअनन्ताचार्य सन्तबाट श्रीवैष्णव दीक्षा ग्रहण गरी उनको शिष्यत्व स्वीकार गरे ।
जगद्गुरु उपाधि
वि.सं. २०४० फागुन २१ गतेदेखि २७ गतेसम्म नवलपरासी जिल्लाको गैंडाकोटमा आयोजना गरिएको २४ कुण्डात्मक विश्वशान्ति गायत्री महायज्ञ तथा विद्वद्सम्मेलनको अवसरमा महायज्ञको पाँचौं दिन फागुन २६ गते उनलाई जगद्गुरु पदले विभूषित गरियो । उक्त कार्यमा दक्षिणभारतदेखि उत्तरभारतसम्मका विशिष्ट आचार्य, महन्त, सन्तहरू तथा विभिन्न विश्वविद्यालका प्राध्यापकहरूको सहभागिता रहेको थियो । यसैगरी नेपालका विभिन्न धर्म सम्प्रदाय सम्बद्ध धर्माचार्य तथा सङ्घ–संस्थाका प्रतिनिधिहरू, संस्कृतज्ञ विद्वान्, साधुसमाज र सर्वसाधारणहरूको समेत व्यापक उपस्थिति रहेको थियो । आजीवन धर्म प्रचार र संस्कृत शिक्षाको विकासमा लागिपर्ने उनको योगदानको उच्च मूल्याङ्कन गर्दै विद्वद्समाजले उनलाई जगद्गुरु पदमा अभिषेक गरेको थियो ।
योगसाधना
उनले गुरुको निर्देशन अनुसार बदरिनाथ क्षेत्रको ज्योतिर्मठ (हाल जोशीमठ)मा आई श्रीरघुनाथाचार्यबाट अष्टाङ्गयोगको साधना र अभ्यास गरे । पौराणिक एवम् आध्यात्मिक दृष्टिले अत्यन्त पवित्र र प्राकृतिक सुन्दरताले भरिपूर्ण बदरिकाश्रमको चायाँ, स्थायीवाडी क्षेत्रमा उनले तपस्या गरेका थिए । तात्कालीन समयमा योगको अभ्यासमा रहेका समकक्षीहरूको तुलनामा उनको विशेष प्रतिभा र क्षमताबाट प्रभावित भई श्रीरघुनाथाचार्यले नै उनलाई ‘योगीराज’ उपाधिद्वारा विभूषित गरेका थिए । आज पनि उनलाई सोही विशेषणबाट बढी सम्बोधन गरिन्छ । यसैक्रममा बदरीकाश्रम क्षेत्रमा बदरीनारायण भगवान्को दर्शन गर्न जोशीमठ आइपुग्दा आफ्ना शिष्यको योगसाधना र श्रीवैष्णव सम्प्रदायप्रतिको निष्ठाबाट प्रभावित भई श्रीअनन्ताचार्य स्वामीज्यूले उनलाई दिक्षा दान गर्ने अधिकार प्रदान गर्दै सनातन वैदिक परम्परा र श्रीवैष्णव सम्प्रदायको अभिवृद्धि गर्ने महत्त्वपूर्ण अभिभारा प्रदान गरेका थिए । त्यो विशिष्ट स्थानबाट आचार्य अधिकार प्राप्त गर्ने उनी पहिलो नेपाली आचार्य थिए ।
तेडी मष्टो
तेडी मष्टो
डोटी रैकाराजा(जुम्लाको रैका मल्ल राजा )का कुलदेवता तेडी र निमाउने को स्थापना डोटी गडसेरामा नागीमल्ल राजाका वंशजले गरेको भनाइ पाईन्छ । रैकाराजाले तेडी देवता (तियाडी थान)लाई पूजा आराधानाकालागि त्यस भेगमा जमिनगुठ दिएकाछन् । डोटी राजा रुद्रशाहीका पालामा वि.स.१६८७–९४ देखिका अभिलेखमा तेडी देवताको उल्लेख पाईएको छ । यी राजाले वि.स.१६८७ मा यस तेडी देवतालाई भूमीदान दिएका थिए । त्यस्तै वि.स.१७६५ मा रैका राजा मान्धता शाहीबाट विनलो परियोको पानीघट्ट र ऐरी भन्ने खेत संकल्पगरी दिइयो भन्ने उल्लेखगरी तेडी देवतालाई गुठ चढाएको बताईएको छ । प्रा.डा.सूर्यमणि अधिकारी बाइसेराज्यको इतिहास पृष्ठ ३११ मा लेख्छन, डोटेली राजाहरुका कुलदेवता तेडी देवता भन्ने मष्टो थिए । डोटेली परम्परामा तेडीदेवताको ठूलो स्थान छ । डोटी रैका राजाका मष्टो कुलदेवता मध्य र पूर्वी नेपालमा कूलदेवतालाई वराहमष्टो भन्ने चलन छ । वास्तवमा मष्टो र वराहको कुनै सम्बन्ध छैन । वाह्र (१२) भाइ मष्टो भन्दा भन्दै वराहमष्टो भन्न थालेको वुझिन्छ भनेर डा.सूर्यमणी अधिकारीले पनि बाईसे राज्यको इतिहासको पेज न.२८७ मा लेखेका छन्् । मष्टो जहाँ बस्यो त्यहाँ स्थानका नामबाट मष्टाको नाम रहन गयो । कर्णाली क्षेत्रमा रहेका १२ भाइ मष्टा यसप्रकार छन् । क्र.स	मष्टाका नामहरु	प्रमूख स्थानहरु	ज्येष्ठानुक्रम मष्टो देवता
तेडी मष्टो पूज्ने
तेडी देवताका पूजारी परिवारका दीर्घराज जोशीका अनुसार स्रोत : दीर्घराज जोशी, कश्यप गोत्रीय,पहाड गडसेरा, हाल धनगडी हसनपुर गैरालेक मालिका पूर्णिमामा पूजिन्छन् । मालिका पूजिए पछि मात्र तेडी र निमाउने अन्तरगतका देवताहरु पूजिन्छन् । यो स्थान तेलेको लेकदेखि दक्षिण पश्चिममा रहेको छ । तेडीको “अनामजेलीभराँड” लाई भँराडे र पूजारी मात्र गएर पूज्ने गर्दछन् । तेडी १२ गाँई शाहीहरु आएपछि पूजिन्छ । यो रैका शाहीको कुलदेवता हो । गडसेरामा रहेको तेडीको माडौ रैका शाहीका पूर्वजले तामाले छाएका छन् । त्यहाँ तामाको गजुर छ । रैका शाही खान्दानका शंकर शाही डोटी जिल्ला सभापती भएको समयमा वजेट छुट्ट्याएर तामाको गजुर बनाएका हुन् । तेडीको पाईतलो गडसेरा हो । नाभी दिपायल हो, भने तेडीको शिर गीरचौका हो । गीरचौकामा तेडी पूज्दा गडसेराको तेडी पूज्ने पूजारीको खोजी हुन्छ । शाला गाउँका खड्यात, पुनेवाटी खडयत र शाहीहरु तेडी पूज्ने गर्दछन् । यस तेडीका धामी र भँराणेहरु पनि खड्यात थरका क्षेत्रीहरु छन् । तेडी दूधधारी देवता हुन् । निमाउने, वेताल, किमकडे, पँरणे र निराल पँञ्चरात्री बस्ने यी सबैको मिलाउने भएपछि तेडी सच्याउन पनि यी सबै बस्नु पर्दछ । किमकडे चोखालको कुलदेवता हो । निराल रावल पातलीको कुलदेवता हो । वेताल पनि रावल पातलीको देवता हो । निमाउने देवतालाई बोकाको बलि गर्नु पर्दछ ।
== “तेडी मष्टो र निमाउने” सम्बन्धमा == रैका वंशजको कुलदेवता “तेडी मष्टो र निमाउने” सम्बन्धमा	स्थानीय जानकारहरुका अनुसार ः श्रोत : कोमल प्रसाद भट्ट, वर्षः ६९, सुब्बासाप, भारद्वाज गोत्रीय, भागेश्वर कूलदेवता, गडसेरा गाविस वार्ड नम्बर ९, भुलखेत हाल श्रीपुर गाविस वार्ड नम्बर २, भँुयारा, (वडेहा) तेडी देवताका करिया १२ गाँइ रैका शाही र खडायत हुन् । खडायत भनेका लगाएको काम गर्ने वाला हुन् । पातली थरका क्षेत्रीहरु गैरिलेकको मालिकामा समावेस हुन्छन् । तेडी पूज्ने स्थान गैरीलेकको मालिकामा छ । चोखालको पनि तेडी पूज्ने स्थान अलग छ । तेडी सच्याउँदा कश्यप गोत्रीय वोहराको गादी र तल्लो चोखालको पोेटेलो (कपडाको एक धर्सौ) भएर मात्र सच्चिने गर्दछ । तेडीका अन्य पनि करिला छन् । तेडीको देव कचहरीमा निर्णय हुन्,नसकेको कुराको निर्णय भुलखेतका भारद्वाज गोत्रीय भट्टले भनेको कुरा निर्णायक हुन्छ । भारद्वाज गोत्रीय भट्टलाई तेडीको जेठो टीको तिलक वनाउनुभन्दा पहिले सुरुवाबाट लगाई दिने गर्दछन् । तेडीका धामी र भँराणे खड्यात छन् । तेडीका पूजारी मष्टोलाई कुलदेवता मान्ने चिउर्याल भाट/भट्ट बामनका भैयाद मानिने कश्यप गोत्रीय जोशी छन् । पहिलेका दिनमा दानसिह खडयतका दुई भाइ थिए । ती  दुई भाइमा एक जना धामी र एक जना भँराणे भए कालान्तरमा यी दुई जनामा आपसमा झगडा हुन् गयो । प्रसादे खडयतको छोरी मरी त्यो लास तेडीको सिहासनमा राखि दियो । धामीपट्टीको मानिने प्रसादेको अपुताली भयो । तेडी देवताको खुट्टा “गडसेरा”, नाभी “दिपायल” र शरीर सेती नदीदेखि उत्तर दिपायलबाट एक दिनको पैदल बाटोमा रहेको स्थान “गिरीचौका” लाई मानिन्छ तेडी पुजन विधि — भारद्वाज गोत्रीय भट्ट ब्राह्मणले वेद पढी दिने, अत्रि गोत्रका ओझाले कर्मकाण्ड गर्ने र कश्यप गोत्रीय जोशीले पूजन गर्ने गर्दछन् । यस देवताको बयाँल हुन्छ । बझाङमा पनि ढँडारमष्टा (मुलमष्टो)को पूजा सुवेडा गाउँका भारद्धाज गोत्रीय सुवेदीले गर्नुपर्दछ । भातेखोलाका जोशी र सुवेडाका कुशाभट्टका सन्तानले यस देवताको पूजा गरेको भन्ने छ । यस मानेमा गडसेराको भातेखोला, निमाउने देवता र ढँडारमष्टोको सम्बन्ध कुनै न कुनै रूपमा एउटै छ । निमाउने ÷निभाउने ः— रैका शाहीको कुलदेवता निमाउने हो । तेडी देवता निमाउनेका घोडा चढ्दछ । कार्तिक शुक्ल सप्तमीका दिन “अनामजेली” भन्ने घरमा निमाउने पूजिन्छ । त्यस दिन १२ गाँई शाही र कठायतहरु आउने गर्दछन् । राती १२ वजे निमाउने पूज्ने गर्दछन् । यसको विहान वँयाल गरेर तेडी माँडौमा तेडी पूजिन्छ । निमाउनेलाई सेती पारी गिरिचौका तिर “दाडेबाघ (दाढेमष्टो)” पनि भन्ने गरिन्छ । २०३६ सालको जनमत संग्रहमा गडसेराका कोमल प्रसाद भट्ट बझाँग गएका रहेछन् । बझाँगबाट घर फर्कदा गिरी चौका क्षेत्रमा बास भएछ । त्यहाँ निमाउनेको जाँत भइरहेको हुँदा त्यो स्थानमा गएछन् । निमाउनेले त्यहाँ मुखका दाँतले बोका काटेर बाहिर मिल्काई दियो । यो देखेर अचम्म लागेको कुरा भट्टजीको छ । उनी भन्छन् त्यहाँ गडसेराका मान्छेलाई “कालाखोला” को मान्छेभन्दा रहेछन् । भित्र बोलाएर गडसेरा निमाउनेकालागि भोकर, दमाउ सहितका सामन लैजा भनेछ । तर त्यो सामान भट्टजीले ल्याउन मानेनन् । निमाउनेलाई खप्तडमा बसेका कारण “खापरे” पनि भनियो ।
मोबिटेल (श्रीलङ्का)
मोबिटेल (सिन्हाला: මොබිටෙල් ; तमिल: மொபிடெல்)श्रीलङ्काको राष्ट्रिय मोबाइल सेवा प्रदायक हो । यस सञ्जाल विभिन्न प्रकारका सेवाहरू प्रदान गर्दछ र हाल २ जी, ३.५ जी ४ जी र ४.५जी प्रविधिहरू प्रयोग गरी जिएसएम, जिपिआरएस, एज, युएमटिएस, एचएसपिए, डिसि-एचएसपिए र एफडी-एलटिइ लगाएताका सेवाहरू सञ्चालन गर्दछ । यसले आफ्नो जीएसएम सञ्जाल श्रीलङ्का भरी पुगेको छ । मोबिटेलले मोबाइल ब्रोडब्यान्ड सेवाहरूसँग प्रीपेड र पोष्टपेड मोबाइल सेवाहरू प्रदान गर्दछ । ३.५.जी नेटवर्क र पोष्टपेड मोबाइल सेवाहरू, ४ जी नेटवर्क प्रयोग गरी यसले सेवा प्रदान गर्दै आइरहेको छ । मोबिटेलले नोभेम्बर २०१३ मा मोबाइल रकम सेवा पनि चलाएको छ जसलाई एमक्यास भनिन्छ जसले गर्द मोबाइल फोन एक वित्तीय साधन बनेको छ । यस सेवालाई श्रीलङ्काको केन्द्रीय बैंक (सीबीएसएल) द्वारा इजाजतपत्र दिइएको छ । यसको मुख्यालय श्रीलङ्काको कोलम्बोमा रहेको छ ।
मोबिटेलका बारेमा
जनवरी २००४ मा, कम्पनीले आफ्नो पूर्णतया २.५ जी जीएसएम नेटवर्कलाई एज / जिपिआरएस गरि दोहोरो ब्यान्डमा सेवा सञ्चालन गरेको थियो । डिसेम्बर २००७ मा, कम्पनीले आफ्नो ३.५ जी एचएसपीए नेटवर्कको सुरुवात गर्यो । यो दक्षिण एसियाको पहिलो ३.५ जी नेटवर्क सेवा थियो । यसबाहेक, मोबिटेलले एचएसपीए (HSPA+) एमएमओ प्रबिधि सफलतापूर्वक डाउनलोड गति २८.८ एमबी प्रती सेकेन्ड सम्म प्रदर्शन गरे र ४ जी / एलटिइ टेक्नोलोजीको सफल परीक्षणमा एसियाली क्षेत्रमा पहिलो पटक ९६ एमबी प्रती सेकेन्ड भन्दा बढि गति परीक्षण गर्यो । मोबिटेलले २.५ जी / ३.५ जी / ४ जी सञ्जाल र सेवा प्रस्तावमा आजसम्म ५०० मिलियन अमेरिकी डलर भन्दा बढी रकमको लगानी गरेको छ ।
इतिहास
मोबिलेलले १९८६ मा श्रीलङ्काको बजारमा तेस्रो मोबाइल टेलिफोन प्रदायकको रूपमा आफुलाई स्थापित गरेको थियो । मूलतः श्रीलङ्का टेलिकम र टेलिस्ट्रा बीच सहयोगमा स्थापना भएको थियो । मोबिटेल पूर्णतया नोभेम्बर २००२ देखि एसएलटी द्वारा स्वामित्व गरिएको छ ।
नेटवर्क
मोबिटेलले हाल ४ जी एलटिइ नेटवर्कलाई १०० एमबी प्रती सेकन्ड सम्म डाउनलोड गति प्रदान गर्दछ र ५० एमबी प्रति सम्म अप्लोड गति प्रदान गरेको छ ।
केपी खनाल
केपी खनाल (जन्म: वि. सं. २०५६ पुस २७) अछाम जिल्लाको रामारोशन गाउँपालिकामा जन्मिएका एक सामाजिक अभियन्ता हुन्। उनलाई देशको 'कान्छो सामाजिक अभियन्ताका रूपमा पनि चिनिन्छ।
शिक्षा
अछामको रामारोशनमा जन्मिएका केपी खनालले प्रारम्भिक शिक्षा पनि अछाम जिल्लामा नै पूरा गरे। त्यसपछि उनी कैलालीको लम्की आए र त्यतै हुर्के–बढे। १२ कक्षासम्मको शिक्षा पूरा गरे। खनालले गाउँलेको सहारामा टेक्सास इन्टरनेसनल कलेजमा मानवीय संकायमा स्नातकोत्तर अध्ययन गरे।
सामाजिक कार्य
खनाल ७ कक्षा पढ्दादेखि नै रेडियोमा बाल पत्रकार भएर काम गर्दै सामाजिक क्षेत्रमा लागेका थिए। उनले गरिबीका कारण बाल मजदुरको रूपमा भारतको मुम्बईस्थित मिरारोडको होटलमा काम गरेका थिए। आफ्नै देशमा केही गर्नुपर्छ भन्ने उद्देश्यले नेपाल फर्केर उनी 'प्लस टु' पढ्दै गर्दा गाउँघरमा सरसफाइ अभियान, गरीब असहायलाई राहत वितरण जस्ता सामाजिक कार्यमा सक्रिय भए। पछि उनी 'प्लस टु' को पढाइ सकाएर उच्च शिक्षाका लागि काठमाडौँ आए। काठमाडौँ आएको एक महिनामै ‘क्लिन काष्ठमण्डप’ नामको अभियान अन्तर्गत "म बदलिन्छु अनि मेरो देश बदलिन्छ" भन्ने भावसहित सफाइ अभियानको सुरुवात गरे। सुदूरपश्चिमको विकट बाजुरा जिल्लाको बूढीगङ्गा नगरपालिकास्थित ‘कन्सर्न बाजुरा’ नामक संस्थाले तीन वर्षदेखि बाजुराका १२ जना अनाथ बालबालिकालाई संरक्षण गर्दै आएको थियो। त्यसका लागि बालगृह बनाउन उनले ५० लाख रुपैयाँ लागत रकम जुटाउने अभियानमा लागे र सफल पनि भए। शिलान्यासको एक वर्ष अवधिभित्रै बालगृहको भवन निर्माण सम्पन्न गरी वि.सं. २०७६ बैशाख २५ गते चलचित्र अभिनेता राजेश हमालबाट संस्थालाई साँचो हस्तान्तरण गराएका थिए। हाल उक्त अनाथालयमा करिब २० जना भन्दा बढी बालबालिका रहेका छन्। करिब ५० भन्दा बढी बालबालिका अट्ने क्षमता भएको उक्त आश्रममा खान, बस्न र शिक्षाको उपयुक्त व्यवस्था रहेको छ।
खनाल र उनका केहि साथीहरु मिलेर ‘म बदलिन्छु, मेरो देश बदलिन्छ’ भन्ने नाराका साथ क्लिन काठमाडौँ अभियान चलाएका छन्। कहिले उनीहरू सडकमा झाडु लगाउँने र कहिले रातबिरात जथाभावी फोहोर फाल्नेलाई सम्झाउन र फोहर फाल्ने ठाउँमा पुगेर सचेत गराउने काम गर्दै आइरहेका छन्।
ज्योतिप्रसाद गौतम
काठमाडौंको नया सडकमा जन्मिएका ज्योतिप्रसाद गौतम (१९७४-?) आध्यात्मिक साहित्यकार हुन् । उनका भागवत कुञ्ज (२००१), रामायणकुञ्ज (२००४), गीताकुञ्ज (२०१०) लगायत ५० भन्दा बढी आध्यात्मिक पुस्तकहरू प्रकाशित छन् ।
राजनेता
राजनेता भनेको राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा लामो र सम्मानित अनुभव भएको राजनीतिज्ञ हुन्।
लक्ष्मण आचार्य
लक्ष्मणप्रसाद आचार्य एक भारतीय राजनीतिज्ञ हुन् र जो हाल सिक्किमको राज्यपालको रूपमा सेवा गरिरहेका छन्। उनी भारतीय जनता पार्टीका सदस्य हुन्।
प्रारम्भिक जीवन
वाराणसीको रामनगर क्षेत्रमा जन्मेका आचार्य सानै उमेरमा राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घमा प्रवेश गरेका थिए। आचार्य अनुसूचित जनजाति खरवारका हुन। सन् १९७३ मा शिमला सम्झौताको विरोधमा भएको आन्दोलनमा उनलाई पक्राउ गरिएको थियो। पछि उनले विश्व हिन्दू परिषदको रामनगर इकाईको महासचिवको रूपमा काम गरे।
राजनीतिक जीवन
१६ फेब्रुअरी २०२३ मा, उनले सिक्किमको नयाँ राज्यपालको रूपमा सपथ लिए।
आक्रामक प्रजाति
आक्रामक प्रजाति एक वातावरणको लागि एक परिचय प्रजाति हो जुन अत्यधिक जनसङ्ख्या हुन्छ र यसको नयाँ वातावरणलाई हानि पुर्‍याउँछ। आक्रामक प्रजातिहरूले बासस्थान र जैविक क्षेत्रहरूलाई प्रतिकूल रूपमा असर गर्छ, पारिस्थितिक, वातावरणीय, र/वा आर्थिक क्षति निम्त्याउँछ। जीवहरू द्वारा लामो-स्थापित पारिस्थितिकी तंत्रहरूमा आक्रमण एक प्राकृतिक घटना हो, तर मानव-सुविधायुक्त परिचयहरूले आक्रमणको दर, स्केल र भौगोलिक दायरालाई धेरै बढाएको छ।
प्रेम सुवाल
प्रेम सुवाल नेपाल मजदुर किसान पार्टीको एक राजनीतिज्ञ हुन्। उनले  नेपालको पहिलो सङ्घीय संसद मा भक्तपुर १ को प्रतिनिधित्व गर्छन् ।। प्रतिनिधिसभा निर्वाचन, २०७४ उनी ३३,०७६ (४६.९४%) मत ल्याएर  भक्तपुर १ क्षेत्रबाट निर्वाचित भए ।
आक्रामक प्रजाति
केही लोकप्रिय सन्दर्भ स्रोतहरूले अब मानिसहरू, विशेष गरी आधुनिक युगका मानिसहरूलाई आक्रमणकारी प्रजातिको रूपमा नामाकरण गर्छन्, तर मानव सिक्ने क्षमता र तिनीहरूको व्यवहार क्षमता र प्लास्टिसिटीको व्यापक प्रशंसाले त्यस्तो कुनै निश्चित वर्गीकरणको विरुद्धमा तर्क गर्दछ।
नियन्त्रण
प्रजाति-वातावरण अन्तरक्रियाहरूमा मानव व्यवहार क्षमता र प्लास्टिसिटीले प्रजाति आक्रमणहरूको प्रतिकूल प्रभावहरू समाधान गर्न सम्भावनाहरू सिर्जना गर्दछ। जनता आक्रामक प्रजातिहरू बारे थप जान्न इच्छुक छन्, र तिनीहरूको स्थानीय क्षेत्र/समुदायलाई प्रभाव पार्ने आक्रमणकारी प्रजातिहरूबाट सबैभन्दा बढी उत्प्रेरित छ।
जलीय आक्रामक प्रजातिहरू स्थानान्तरणको जोखिमको कारण अग्निनियन्त्रकहरू तिनीहरूको आफ्नै उपकरण, सार्वजनिक पानी उपकरण, र निजी पानी उपकरणहरूको विशुद्धीकरणको लागि बढ्दो जिम्मेवार हुँदैछन्। गैर-नेटिभ प्रजातिहरू एक पारिस्थितिक ईन्जिनियरिङ् भूमिका भर्नको लागि पेश गर्न सकिन्छ जुन पहिले विलुप्त स्वदेशी प्रजातिहरूले प्रदर्शन गरेको थियो।
प्रेम सुवाल
विशेष जिम्मेवारी : भक्तपुर नगरपालिकाको प्रमुख २०५४
विशेष रुचि: परराष्ट्र, राजनीति र अर्थतन्त्र
संसदीय गतिविधिमा प्रखर सासदका रूपमा परिचय बनाउनुभएका सुवाल आफूलाई निष्ठाको राजनीतिज्ञका रूपमा परिचित गराउन बाहनुहुन्छ २०७० सालदेखि उहाँ निरन्तर संसदीय राजनीतिमा क्रियाशील हुनुहुन्छ ख्वपः कलेजका संस्थापक अध्यक्ष समेत रहनुभएका उहाँले विभिन्न शैक्षिक संस्थाको व्यवस्थापनमा रहेर काम गर्नुभएको छ । सुवाल २०५४ सालमा भक्तपुर नगरपालिकाको प्रमुखमा निर्वाचित हुनुभएको थियो। उहाँको चीन अध्ययन भ्रमण नामक पुस्तक प्रकाशित छ। राज्यबाट उहाँले संविधानसभा पदक प्राप्त गर्नुभएको छ ।
स्विसएयर
स्विसएयर (Swissair) स्विट्जरल्याण्डको राष्ट्रियध्वजा वाहक एयरलाइन्स थियो। यसको स्थापना सन् १९३१ तथा सन् २००२ मा टाटपल्टेको थियो । यसको स्थापना बालएयर तथा एड एस्ट्रो एयरो बिच मर्जर भएर भएको थियो। करिब ७१ वर्षको लागि स्विसएयर प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय एयरलाइन्स मध्ये एक थियो भने यो वित्तीय स्थायित्वको कारण यसलाई फ्लाइङ बैङ्क समेत भने चिनिने गर्दथ्यो।
सन् १९९८ सेप्टेम्बर २ मा स्विसएयरको फ्लाइट १११ नोभा स्कोटियानजिक दुर्घटना हुँदा विमानमा सवार २२९ जनाको मृत्यु भएको थियो ।
अबुल कलाम आजाद
मौलाना साइद अबुल कलाम गुलाम मुहियुद्दिन अहमद विन खैरूद्दिन अल-हुसेनी अजाद (११ नोभेम्बर १८८८ – २२ फेब्रुअरी १९५८) एक भारतीय स्वतन्त्रता कार्यकर्ता, इस्लामिक धर्मशास्त्री, लेखक तथा भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसका वरिष्ठ नेता थिए। भारतको स्वतन्त्रता पछि, उनी भारत सरकारमा शिक्षा मन्त्री बने। उनलाई सामान्यतया मौलाना आजादको रूपमा सम्झिन्छ; मौलाना शब्दको सम्मानजनक अर्थ 'हाम्रो मालिक' हो र उनले आजाद (फ्री ) लाई आफ्नो उपनामको रूपमा अपनाएका थिए। भारतमा शिक्षा फाउन्डेसन स्थापना गर्न उनको योगदानलाई भारतभर राष्ट्रिय शिक्षा दिवसको रूपमा मनाएर उनको जन्मदिनलाई मान्यता दिइन्छ।
एक युवाको रूपमा, आजादले उर्दूमा कविता र साथै धर्म र दर्शनमा ग्रंथहरू रचना गरे। उनी पत्रकारको रूपमा आफ्नो काम, ब्रिटिश राजको आलोचनात्मक कार्यहरू प्रकाशन गर्ने र भारतीय राष्ट्रवादको कारणहरूको समर्थन गरेर प्रसिद्धिमा पुगेका थिए। आजाद खिलाफत आन्दोलनको नेता बने, जसको समयमा उनी भारतीय नेता महात्मा गान्धीसँग नजिकको सम्पर्कमा आए। आजाद अहिंसक नागरिक अवज्ञाको गान्धीको विचारका एक उत्साही समर्थक बने र सन् १९१९ राउलेट एक्टको विरोधमा असहयोग आन्दोलनलाई व्यवस्थित गर्न काम गरे। आजाद प्रचार सहित गान्धी गरेको आदर्श आफूलाई स्वदेशी (आदिवासी) उत्पादन र स्वराज भारत (स्व-नियम) को प्रवर्घ्दकको रूपमा कार्य गरेका थिए। सन् १९२३ मा, ३५ वर्षको उमेरमा, उनी भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसको अध्यक्षको रूपमा सेवा गर्ने सबैभन्दा कान्छो व्यक्ति बने।
थोमस सँकरा
थोमस संकरा (२१ डिसेम्बर १९४९ -१५ अक्टोबर १९८७ ) एक बुर्किना फासो  सामाजिक न्याय अभियानकर्ता र १९८३ देखि १९८७ सम्म बुर्किना फासो का राष्ट्रपति थिए। मार्क्सवादी – लेनिनवादी र पान अफ्रिकीवादी रहेका उनलाई उनका समर्थकहरूले करिश्माई र  क्रान्तिको प्रतिष्ठित व्यक्तित्वका रूपमा हेर्थे र कहिलेकाँही "अफ्रिकाका चे ग्वेभारा " भनेर चिनिन्छन्।
विरासत
उनको हत्याको २० वर्ष पछि, संकरालाई १५ अक्टोबर २००७ मा बुर्किना फासो, माली, सेनेगल, नाइजर, तन्जानिया, बुरुन्डी, फ्रान्स, क्यानडा र संयुक्त राज्य अमेरिकामा सम्पन्न समारोहहरूमा स्मरण गरियो।
फासीवाद
फासीवाद (Fascism ) उग्र दक्षिणपन्थी, सर्व सत्तावादी उग्र राष्ट्रवादको एउटा स्वरूप हो। तानाशाही शक्ति, फरक विचारको वा विरोधको बलपूर्वक दमन, साथै समाज र अर्थतन्त्रको बलियो फौजीकरण  जस्ता विशेषता रहेको फासिवाद २० औँ शताब्दीमा प्रचलित थियो। अन्य युरोपेली देशहरूमा फैलिनु अघि पहिलो फासीवादी आन्दोलन इटालीमा पहिलो विश्वयुद्धको क्रममा देखा पर्‍यो। उदारवाद, मार्क्सवाद र अराजकतावादको विरोधमा फासीवाद पारम्परिक बायाँ - दायाँ रंगावली भित्र उग्र दक्षिणतर्फ राखिएको छ।
फासीवादहरूले पहिलो विश्वयुद्धलाई क्रान्तिको रूपमा देखे जसले युद्ध, समाज, राज्य र प्रविधिको प्रकृति मा ठूलो परिवर्तन ल्यायो। पूर्ण युद्धको आगमन र समाजको जम्मा जन परिचालनले नागरिक र लडाकू बीचको भिन्नता तोड्यो। एक "सैन्य नागरिकता" उत्पन्न भयो जसमा सबै नागरिकहरू युद्धमा कुनै न कुनै रूपमा सेनामा संलग्न थिए।   यो युद्धको परिणाम स्वरूप एक शक्तिशाली राज्यको उदय भयो जसले लाखौं मानिसलाई अग्र मोर्चा मा सेवाका लागि परिचालन गर्न र उनीहरूलाई सहयोग गर्न आर्थिक उत्पादन र रसद प्रदान गर्नका साथै नागरिकहरूको जीवनमा हस्तक्षेप गर्ने अभूतपूर्व अधिकार पाएको थियो।
व्युत्पत्ति
इटालियन फासिस्ट तानाशाह बेनिटो मुसोलिनीको अनुसार, फेसेज अफ रिभोलुसन एक्सन इटालीमा १९१५ मा स्थापना भएको थियो। १९१९ मा, मुसोलिनीले मिलानमा इटालियन फास्सेस अफ कम्ब्याट स्थापना गरे, जुन दुई वर्ष पछि राष्ट्रिय फासिस्ट पार्टी भयो।
विस्तारवाद सहितको वा रहितको राष्ट्रवाद
जब अन्धराष्ट्रवादको धारणा राष्ट्रिय पुनर्उत्थान संग मिसिन्छ तब यो विचारधार फासीवादको एक प्रमुख आधार बन्छ ।
निरंकुशता
फासीवादको अधिनायकवादी राज्य स्थापनाको प्रवर्द्धन गर्छ। यसले उदारवादी प्रजातन्त्रको बिरोध गर्छ, बहुदलीय व्यवस्थालाई अस्वीकार गर्छ, र राष्ट्र साग मेल खाने एक दलीय राज्यलाई समर्थन गर्न सक्छ।
फासीवादी राज्यले शिक्षा र मिडियामा प्रोपोगन्डा मार्फत विचारधारा प्रचार गर्ने काम र शैक्षिक सामग्री र मिडिया सामग्री उत्पादनलाई नियमन गर्ने सिद्धान्तलाई अनुसरण गर्छ। शिक्षालाई फासीबादी आन्दोलनको महिमा स्तुति गाउन र विद्यार्थीलाई देश प्रति यसको ऐतिहासिक र राजनैतिक महत्त्वको जानकारी दिन डिजाइन गरिन्छ। यसले फासीवाद आन्दोलनसँग नमिल्ने र विद्यार्थीलाई राज्यप्रति बफादार हुन सिकाउने बिचारको सफाया गर्ने प्रयास गर्छ।
अर्थव्यवस्था
फासीवादले आफूलाई अन्तर्राष्ट्रिय समाजवाद र खुला बजार पूँजीवादको रुपमा प्रस्तुत गर्छ। फासीवादले मुलधारको समाजवादको बिरोध गरेपनी कहिलेकाही राष्ट्रिय एकताप्रति आफ्नो प्रतिबद्धता लाई प्रकाश गर्न यसले आफूलाई राष्ट्रवादी "समाजवाद" मान्छ। फासीवादले अन्तर्राष्ट्रिय खुला बजारको बिरोध गर्छ,तर एक प्रकारको उत्पादक पूँजीवादको समर्थन गर्छ। आर्थिक रुपमा आत्मनिर्भरता अधिकांश फासीवादी सरकारको प्रमुख लक्ष्य थियो।
आलोचना
दोस्रो विश्वयुद्धमा धुरी शक्तिहरूको पराजयदेखि नै आधुनिक समयमा फासिवाद को व्यापक आलोचना र निन्दा गरिएको छ।
लोकतन्त्र विरोधी र अत्याचारी
फासीवाद तानाशाही र अत्याचारी हुनु नै फासिज्मको सबैभन्दा सामान्य र कडा आलोचना हो। फासीवाद जानी-नजानी गैर-प्रजातान्त्रिक र प्रजातन्त्र बिरोधी हुन्छ।
बूढानीलकण्ठ नगरपालिका
बूढानीलकण्ठ नगरपालिका नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत बागमती अञ्चलमा पर्ने काठमाडौँ जिल्लामा अवस्थित एक नगरपालिका हो। स्थानीय विकास मन्त्रालयले थप ६१ वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा काठमाडौँ जिल्लामा चपली भद्रकाली, खड्का भद्रकाली, चुनीखेल, महाँकाल, बूढानीलकण्ठ र कपन यी ६ गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर बुढानिलकण्ठ नगरपालिका घोषणा गरिएको हो। बुढानिलकण्ठ नगरपालिकाको केन्द्रभने महाँकाल गाउँ विकास समितिमा रहको छ। नगरपालिकाको घोषणा र क्षेत्रविस्तारसँगै मुलुकमा १ महानगरपालिका, ११ उपमहानगरपालिका, १ सय ७९ नगरपालिका र ३ हजार २ सय ७८ गाउँ विकास समिति कायम भएका छन्। नयाँ नगरपालिका थपिएपछि नेपालको सहरी जनसङ्ख्याको प्रतिशत ३६ दशमलव ८ पुगेको मन्त्रालयले जनाएको छ।
जनसङ्ख्या
बूढानीलकण्ठ नगरपालिका साविकका चपली भद्रकाली, खड्का भद्रकाली, चुनीखेल, महाँकाल, बूढानीलकण्ठ र कपन गाविसहरू मिलेर बनेको हो। त्यसैले राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार यी ६ गाउँ विकास समितिहरूको जनसङ्ख्यालाई जोड्दा बुढानिलकण्ठ नगरपालिकाको कूल जनसङ्ख्या १,०७,९१८ हुन्छ।
राजनीतिज्ञ
राजनीतिज्ञ भनेको पार्टीको राजनीतिमा सक्रिय व्यक्ति, वा सरकारमा निर्वाचित स्थान हासिल गर्ने व्यक्ति हो। राजनीतिज्ञहरूले त्यस भूमीमा वा जनतामा लागु हुने नीति नियम, ऐन, कानूनको प्रस्ताव, समर्थन, र निर्माण गर्छन् । व्यापक रूपमा भन्नुपर्दा, "राजनीतिज्ञ" भनेर   सरकारमा राजनीतिक शक्ति प्राप्त गर्न प्रयास गर्ने  जो कोहि पनि बुझिन्छ।
निकोल फारिया
निकोल एस्टेल फारिया (जन्म ९ फेब्रुअरी १९९०) एक भारतीय सुपरमोडल र अभिनेत्री हुन । उनी भारतको बेङ्गलोर सहरबाट छिन् । उनले सन् मिस अर्थ २०१० प्रतियोगिता जितेकी छिन् । मिस अर्थ प्रतियोगिता जितने उनी पहिलो भारतीय महिला हुन । यस वाहेक सन् २०१४ मा फिलिपिन्समा छायाँ गरिएको विशेष किङ्गफिसर स्विमसुट क्यालेन्डरमा प्रदर्शित हुने मोडल पनि हुन ।
नेपाली हस्तकला
नेपाली हस्तकलाको इतिहास ढुङ्गे युगमा फेला पर्न सकिन्छ जब मानिसहरुसँग हरेक कार्य गर्नको लागी प्रर्याप्त औजारहरूको अभाव थियो। कलात्मक हस्तकलाको इतिहास ५ औं शताब्दीमा मात्र सुरु भएको थियो, जब विभिन्न धर्महरूले नेपालका मानिसहरूमा आफ्नो आधार बनाउन थाले। त्यसैले हामीले नेपाली हस्तकलामा धेरै धार्मिक प्रभाव देख्छौं।
नर्डिक आर्यहरूद्वारा भित्र्याइएका, मङ्गोलियनहरूको विभिन्न समूहहरूसँग मिसिएको तथा बौद्ध र हिन्दू अवधारणाहरूद्वारा पालनपोषणले गर्दा यसलाई बजारको चाहना अनुकूलित गरेको छ।
इतिहास
नेपाली हस्तकला उद्योगको ऐतिहासिक विकास धेरै पुरानो छ तर यसको उतार र चढाव रहेको छ। कौटिल्यको अर्थव्यवस्थाको सन्दर्भमा चौथो शताब्दी तिर चन्द्र गुप्त मौर्यको पालामा नेपालबाट विभिन्न उत्पादनहरू निर्यात हुन गरेको तथ्य तथा नेपाल पानीमा नभिज्ने गुणस्तरीय उनको कम्बलको प्रख्यात रहेको कुरा उल्लेख रहेको छ।
एन्नेट्ट बेनिङ
एन्नेट्ट क्यारोल बेनिङ  (जन्म: २९ मे १९५८)  एक अमेरिकन चलचित्र अभिनेत्री हुन्।
वागादुगु
वागादुगु ( Ouagadougou ) अफ्रिकाको बुर्किना फासोको राजधानी हो। र देशको प्रशासनिक, सञ्चार, सांस्कृतिक, र अआर्थिक केन्द्र पनि हो ।यो २०१५ मा २२ लाख जनसंख्या सहित बुर्किना फासो को  सबैभन्दा ठूलो सहर हो ।
लरी होल्डेन
हेदर लरी होल्डेन  (जन्म: १७ डिसेम्बर १९६९)  एक अमेरिकन चलचित्र अभिनेत्री र निर्मात्री हुन्।
साशा एलेक्जेन्डर
साशा एलेक्जेन्डर  (जन्म: १७ मे १९७३)  एक अमेरिकन चलचित्र अभिनेत्री हुन्।
जफाराबाद जिल्ला
जफाराबाद जिल्ला अथवा जाफरवाद (बलूची  ) पाकिस्तानको बलुचिस्तानमा प्रदेशको दक्षिण-पुर्वी क्षेत्रमा रहेको एक जिल्ला हो । जफाराबाद जिल्लाको हालको सदरमुकाम डेरा अल्ला यार रहेको जुन १९७० सम्म जकोबाबाद क्षेत्रमा अवस्थित थियो र सन् १९७५ सम्म साबी जिल्लामा रहेको थियो । पछि यसलाई जिल्लाका परिणत गरिएको थियो । जफाराबाद जिल्लामा तीन तहसीलमा विभाजीत छ । जामली, खोशो, रिन्ड, मेन्गल आदी एस शहरका प्रमुख आदिबासी हुन् भने गोलो, डोम्की, लासीरी, उमरानी आदी जनजातिहरू पनि एस शहरमा बसोबास गर्दै आएका छन् ।
पृष्ठभुमि
जफाराबाद जिल्ला जारफार खान जमालीको नामबाट राखिएको ह‍ो जो मस्लिम लिगका एक दक्ष र अनुभवी व्यक्तिव्व थिय । उनिले मुस्दिम लिगमा ठूलो योगदान दिएका थिय । उनको निधन ७ अप्रिल १९६७ मा भएको थियो र उनको पार्थिव शरिरलाई रोजान जामलीमा गाडीएको थियो । यो जिल्ला पहिले उप-प्रदेशको झाटपटको रूपमा रहेको थियो र जकोबाबाद जिल्लाको सिन्ध प्रदेशमा अवस्थिति थियो ।
जनशाङ्खिकि
सन् १९९८ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार यस जिल्लाको जनसङ्ख्या २,९१२,९० रहेको थियो भने सन् १०१७ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार यस जिल्लाको जनसङ्ख्या ५,१३८,१३ रहेको छ । जिल्लामा मुख्यतया बलूची भाषा बेल्ने गरिन्छ जसको आवाधी ६२ % रहेको छ भने सिन्धी भाषा बोल्ने २४ % रहेका छन् त्यसैगरी सकराइ भाषा बेल्ने मानिसहरूको आवाधी ११ % रहेको छ ।
शिक्षा
सन् २०१७ को पाकिस्तान जिल्ला राष्ट्रिय शिक्षा बरियता अनुसार जफाराबाद जिल्ला १४१ मा ११३ अौँ स्थानमा पर्छ । २०१४-१५ मा १० वर्ष माथिका उमेर भएका साक्षरता दर पुरुषमा ३६ % छ भने महिलाको १५ % मात्रै रहेको छ । प्राथमिक विद्यालय पहुँच जिल्लामा ८९ % रहेको छ भने उच्च विद्यालयहरूको तुलनामा जुन जिल्लामा मात्र ४ % सरकारी विद्यालयहरू छन् । पाकिस्तानमा २७४,४८ विद्यार्थीहरू १ देखि ५ सम्मको कक्षामा पढ्छन भने  ९७९ मात्र विद्यार्थी १० कक्षा र से भन्दा माथिल्लो विद्यालयमा पढ्छन् । यो शहरमा लैंगिक भेदभाव भएको कारणले मात्रै २८ % जिल्लाका विद्यालयहरू महिलाका लागिहुन् भने बाँकी अरू पुरुषका लागि हुन् । त्यसकारण देशमा महिला साक्षरता दरमा कमी आएको हो । यो जिल्लाका विद्यालयहरूमा आधारभुत सुविधाबाट कमी छ त्यसैले यो जिल्ला शिक्षामा खस्किएको हो । यो जिल्लाका ५ मध्य ३ विद्यालयमा विद्युत र सफा सौचालयको अभाव छ भने ५ मध्य १ भन्दा बढी विद्यालयमा सफा पिउने पानीको समेत अभाव छ ।
ब्रूक होगन
ब्रूक होगन  (जन्म: ५ मे १९८८)  एक अमेरिकी गायिका, टेलिभिजन पर्सनालिटी, अभिनेत्री र मोडल हुन्।
सुन्दरहरैचा नगरपालिका
नेपालमा ७४४ स्थानीय तह लागू हुँदा मोरङ जिल्लामा साविकका सुन्दरदुलारी र कोशीहरैंचा नगरपालिकाहरूलाई समेटेर सुन्दरहरैंचा नगरपालिका बनाइएको हो । यस नगरपालिकालाई १२ वडामा विभाजन गरिएको छ । यस नगरपालिकाको कूल जनसङ्ख्या ८०,५१८ रहेको छ । यसको क्षेत्रफल ११०.१६ वर्गकिलोमिटर रहेको छ । यस नगरपालिकाको केन्द्र साविकको कोशीहरैंचाको कार्यालयमा राखिएको छ ।
लेटाङ नगरपालिका
नेपालमा ७४४ स्थानीय तह लागू हुँदा मोरङ जिल्लामा साविक लेटाङभोगटेनी नगरपालिकाको (२-११) वडाहरू, जाँतेको (१, २,५-९) वडाहरू र वारङ्गी गाउँ विकास समितिहरू लाई समेटेर लेटाङ नगरपालिका बनाइएको हो । यस नगरपालिका लाई ९ वडा मा विभाजन गरिएको छ । यस नगरपालिकाको कूल जनसङ्ख्या ३२,०५३ रहेको छ । यसको क्षेत्रफल २१९.२३ वर्ग किलोमिटर रहेको छ । यस नगरपालिकाको केन्द्र साविकको लेटाङभोगटेनीको कार्यालयमा राखिएको छ ।
तुलसीप्रसाद भट्टराई
परिचय
डा.तुलसीप्रसाद भट्टराई (२००९) आचार्य, एम.ए. र विद्यावारिधि गरेका साहित्यकार हुन् । कथाकार, उपन्यासकार र समालोचकका रूपमा परिचित भट्टराई साझा प्रकाशनका पूर्व-महाप्रबन्धक, गोरखापत्र संस्थानका पूर्व-अध्यक्ष र नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका पूर्व-सचिव हुन् । उनका आधा दर्जनभन्दा बढी साहित्यिक कृतिहरू प्रकाशित छन् ।
सभ देखी
नेपाली लेखकहरूको सूची
लालकृष्ण आडवाणी
लालकृष्ण आडवाणी भारतीय राजनीतिज्ञ हुन उनी भारतीय जनता पार्टी का युगपुरुष मानिन्छ्न तथा पार्टीलाई यो अवस्था सम्म पुर्याउन उनको निकै ठुलो योगदान रहेको छ। उनी निकै पटक भाजपा का राष्ट्रिय अध्यक्ष पनि भइसकेका छन्।
३८ सालको पर्व
वि.सं. १९३८ पौषमा प्रधानमन्त्री रणोद्दीप सिंह शिकारको लागि चितवनतर्फ गएको बेलामा जगतजङको नेतृत्वमा नरेन्द्र बिक्रम शाहले प्रधानमन्त्री रणोद्दीप सिंह, प्रधान सेनापति धीर शमशेर र उनका शाखा सन्तान सखाप बनाउने षड्यन्त्र बनाए। त्यसै साल वैशाख ११ मा गद्दीआरोहण गरेका बालक राजा पृथ्वी विक्रम लाई हटाएर श्री ५ मा नरेन्द्रविक्रम शाह, श्री ३ मा जगतजङ र पद्मजङ प्रधान सेनापती हुने षड्यन्त्रको पोल गगनसिंह खवासका नाति उत्तरध्वज भण्डारीले धीरशमशेरलाई खोले। त्यसपछि नरेन्द्र बिक्रम शाह, जगतजंग राणा, बमवीर सिंहलाई इलाहावादको चुनार किल्लामा नजरबन्द गरिएको थियो । यसै गरी सुब्बा टंकनाथ र होमनाथ लगायत १० जना बाहुनलाई चारपाटा मुडेर जातिच्युत गरियो भने ४१ जनाको हत्या र केहि व्यक्तिको सर्वस्वहरण गरियो ।
पृष्ठभूमि
जंगबहादुरको मृत्यु पछि उनको श्री ३ महाराज र प्रधानमन्त्रीको दुवै पद रणोद्दीप सिंहलाई दिलाउन धीर शमशेरले जंगबहादुरको मृत्युको समाचार एकदम गोप्य राखे । जंगबहादुरका छोरा जगतजंग राणा महाराजको मृत्यु पछि छोरा राजा हुनु पर्ने भएकाले, श्री ३ महाराजको पद आफूले पाउनुपर्ने दावी गर्थे। त्यसकारण उनी काका धीर शमशेरसँग रिसाएका थिए।
घटना
श्री ३ रणोद्दीप काठमाडौँमा जाडो सुरु भएकाले कान्छा भाइ प्रधान सेनापति धीर शमशेरलाई कायम मुकायम प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारी दिएर वि सं १९३८ पौष ४ मा शिकारको लागि चितवनतर्फ प्रस्थान गरे। रणोद्दीप काठमाडौँ बाहिर गएको मौका पारेर जंगबहादुरका छोरा जगतजंगले श्री ५, श्री ३ र प्रधान सेनापतिको हत्या गरेर शासन सत्ता हातमा लिने योजना बनाएका थिए।
यो षड्यन्त्र अनुसार वि सं १९३८ पौष २९ (पौष मसान्त)को रात कमान्डर इनचिफ धीर शमशेर कुँवर राणाको उनकै महलमा काम तमाम गर्ने र यसै दिन बालक राजा श्री ५ पृथ्वीवीरविक्रम शाहलाई पनि आफ्नो नियन्त्रणमा लिई पदच्युत गराई स्वयम् नै महाराजधिराजका रुपमा स्थापित हुने र तेस्रो रोलक्रमका जंगीलाठ जनरल जगतजंग कुँवर राणा लाई प्राइममिनिस्टर तथा श्री ३ महाराजका रुपमा स्थापित गराउने र चौथो रोलक्रमका पद्मजंग कुँवर राणालाई जंगीलाठ बनाउने भन्ने राजकुमार नरेन्द्रविक्रम शाहको समूह को योजना थियो। कमान्डर इनचिफ जनरल धीर शमशेरको हत्यापछि राणा परिवारका अन्य सदस्यका साथसाथै तराई तिर लागेका रणोद्दीपसिंह कुँवर राणाहरू पनि त्यहीँबाटै भागाभाग गर्नेछन् भन्ने यिनीहरूको आकलन थियो। यदि त्यहाँबाट नभागे त्यहीँ नै उनको संहार गर्न भनी यिनीहरूले आफ्ना केही विश्वस्त मानिसहरू तराईतिर पनि खटाइअसकेका थिए।
बालक राजा पृथ्वीबीरविक्रमको हत्या गरी माहिला साहेवज्यू नरेन्द्र बिक्रम शाह राजा, जगतजंग राणा श्री ३ महाराज/प्रधानमन्त्री र पदमजंग राणा प्रधान सेनापति हुने योजना थियो। यो कुराको पोल कामु प्रधानमन्त्री धीर शमशेर समक्ष पौष २३ गते लेफ्टिनेन्ट उत्तरध्वज भँडारीले खोलिदिए, जो कोतपर्वका कारक मानिएका गगनसिंहका नाति थिए। पोल खुलेपछि षडयन्त्रमा संलग्न ४३ जना कैद गरिए। जसमा साहेवज्यू नरेन्द्रबिक्रम सहित श्री ३ जंगका छोरा, अन्य भाइभारदाहरु थिए।
आफ्नो दाइ जगतजंग राणाले आफ्नो छोरालाई हटाएर देवर राजा हुने भए पछि जंगका छोरी ललित राजेश्वरी राज्य लक्ष्मी देवीहरु धीर शमशेरका छोराहरूसँग मिले ।
चलचित्र
सेतो बाघ
गौँथलीको गुँड (कथा सङ्ग्रह)
गौँथलीको गुँड (कथा सङ्ग्रह) शङ्कर लामिछानेद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको कथा सङ्ग्रह हो।
सम्बन्धित लिङ्कहरू
साझा प्रकाशनका कथाहरू
चूडामणि रेग्मी (झापा)
चूडामणि रेग्मी साहित्यकार हुन् । नेपाली साहित्यमा उनको विशेष योगदान रहेको छ । उनका बारेमा निम्नानुसार संक्षिप्त रूपमा चर्चा गर्नु यस लेखको प्रमुख उद्देश्य रहेको छ ।
प्राध्यापन
२०१७ सालमा चैनपुर कलेजबाट प्राध्यापन सुरु गरेका रेग्मीले २०२१ देखि २०५५ सम्म निरन्तर रूपमा मेची क्याम्पस भद्रपुरमा प्राध्यापन गर्ने रेग्मी सो क्याम्पसका संस्थापक प्राध्यापक हुन् ।
साहित्य यात्रा
२०१२ पूर्व नै साहित्य यात्रमा प्रवेश गरेका रेग्मीले वि.सं.२०१३ देखि बनािसबाट प्रकाशित छात्रदूत पत्रिकाको सम्पादन कार्यमा समेत संलग्न रहेका रेग्मीले नेपाली साहित्यमा उल्लेखनीय योगदान गरेका छन् । उनका एक दर्जनभन्दा बढी विभिन्न विधाका कृतिहरू प्रकाशित छन् । छात्रदूतका अतिरिक्त युगज्ञान, जुही, यथार्थ कुरा जस्ता पत्रिकाका सम्पादक रेग्मी मूलतः समालोचक हुन् । । साहित्यप्रति रुचि राख्ने व्यक्तिलाई प्रेरणा दिएर साहित्यकार बनाउनमा उनको ठुलो योगदान रहेको देखिन्छ । रेग्मी झर्रो नेपाली आन्दोलनका सहयात्री र प्रयोक्ता पनि हुन् ।
रेग्मी भाषालाई माया गर्ने एकजना सक्रिय साहित्यकार हुन् । प्रगतिशील विचारमा आस्था राख्नु, पढ्नु, पढाउनु, लेख्नु, लेख्न लगाउनु, छाप्नु, छपाउनु, आफैं घुमेर वितरण गर्नु रेग्मीका दिनचर्या हुन् । उनले साहित्यिक सद्भाव यात्राका रूपमा एउटा अभियान नै चलाएका छन् । यस क्रममा उनले इलाम, सुन्सरी, मोरङ, चितवन, गोर्खा, पोखरा, भैरहवा समेत अन्य विभिन्न क्षेत्रका साहित्यिक स्रष्टाहरूलाईसमेत सृजनामा लाग्न प्रेरित गरेका छन् ।
प्रकाशित कृति
समालोचना
भाषा अन्य
बाह्यलिङ्क
http://samakalinsahitya.com/index.php?show=detail&art_id=5242
सिरी
सिरी एसआरआई इन्टरनेसनल आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स सेन्टरले विकसित गरेको परियोजनाबाट छुट्याइएको प्रणाली हो। यसको बोली पहिचान सेवा नाउन्स कम्युनिकेसन्सद्वारा प्रदान गरिएको थियो, र यसले काम गर्न उन्नत मेसिन लर्निङ प्रविधिहरू प्रयोग गर्दछ। यसको मौलिक अमेरिकी, ब्रिटिस र अस्ट्रेलियाली आवाज वास्तविक प्रयोगको बारेमा अनजान कलाकारहरू मार्फत सन् २००५ को वरिपरि आवाज रेकर्ड गरिएको थियो। सिरीलाई सन् २०१० फेब्रुअरीमा आइओएसको लागि एक अनुप्रयोगको रूपमा जारी गरिएको थियो। दुई महिना पछि, एप्पलले यसलाई प्राप्त गरिसकेपछि सन् २०११ अक्टोबर ४ मा आइफोन ४एसको विमोचनसँगै एप स्टोरबाट यसको छुट्टै एप हटाएर आइओएसमा एकीकृत गरिएको थियो। नयाँ आइफोनका मोडलहरू, आइप्याड, आइपड टच, म्याक, एयरपड्स, एप्पल टिभी, र होमपड लगायत अन्य हार्डवेयर उपकरणहरूमा अनुकूलन गरिएपछि सिरी एप्पलका उत्पादनहरूको अभिन्न अङ्ग भएको छ।
४२ सालको पर्व
४२ सालको पर्व भनेर बि.सं. १९४२ मा तत्कालीन प्रधानमन्त्री लगायतको हत्या भएको घटनालाई चिनिन्छ। रोलक्रम अनुसार शासनसत्तामा शमशेर खलकको पालो आउन सम्भव थिएन। त्यसकारण शमशेर खलक शासनमा आउन अवसरको प्रतीक्षामा थिए।
प्रधानमन्त्री रणोद्दीप सिंहको समयमा वि.सं. १९४२ मा भारतको इस्ट इन्डिया कम्पनी सरकारले रावलपिन्डीमा आयोजना हुने परेडमा सभागी हुन नेपाललाई समेत निम्तो दियो।
त्यसको जिम्मेवारी वीर शमशेरलाई दिइएको थियो। वीर शमशेरले आफूसँग रहेका सैनिक हरूको साथमा फाइदा उठाई काका रणोद्दीप सिंहको हत्या गरे। जंगबहादुरको छोरा जगतजङ्ग राणा र नाति युद्धप्रताप जंग (नाति जर्नेल) को समेत हत्या गरियो। जंगबहादुरको छोराभाइहरू आफ्नो प्राण बचाउन कतिपय बाहिर भागे र उनीहरूको प्रधानमन्त्री हुने रोलक्रम समाप्त भयो। यो सबै घटना १९४२ सालमा घटेको हुनाले यसलाई ४२ सालको पर्व भनिन्छ  ।
पृष्ठभूमि
१९२४ माघ सुदि १० रोज २ मा बनाएको उत्तराधिकारीको रोलक्रममा लेफ्टिनेन्ट कर्नेल वीर शमशेर सोह्रौ रोलमा थिए। उनी भन्दा अगाडि उनका भतिजाहरू युद्धप्रतापजंग लगायत (जंगबहादुरका नाति) तथा दाइहरू (ठूलो बुबाका छोराहरू) थिए। त्यसकारण शान्तिपुर्ण तरिकाले उनी सत्तामा आउन र प्रधानमन्त्री बन्न यो रोलक्रमको नियम अनुसार सम्भव थिएन।
३८ सालको पर्वमा षडयन्त्र गरेकाले जगतजंग राणालाई इलाहावादको चुनार किल्लामा नजरबन्द गरिएको थियो। तर पछि उनी त्यहाँबाट उम्केर काठमाडौँ आए। उनलाई यहाँ सफाईको मौका मिल्यो। काठमाडौँमा प्रधानमन्त्री रणोद्दीप सिंह अब सन्यासी भनेर शासन सत्ता जगतजंग राणालाई सुम्पने हल्ला चलेको थियो ।
बयालीस सालको पर्व भएका बेला प्रधानमन्त्री हुने रोलक्रममा रणवीरजंग चौथो र वीरशमशेर सातौँ स्थानमा थिए । दोस्रो स्थानमा रहेका जितजंग कानको औषधि गराउन भनी भारततर्फ पलायन गरिसकेका थिए ।
घटना
प्रधानमन्त्री रणोद्दीप सिंहको निवास नारायणहिटीमा थियो । त्यसबेला उनी आफ्नै कोठामा थिए, आफूलाई तेलले मालिस गराइरहेका थिए ।