cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
अन्तिम संस्कार
नेपाली समाजमा अन्य मृत्यु संस्कार /अन्त्येष्टि
मृतकको शवलाई स्मशानसम्म लाँदा तीनपटक बिसाउने र यमसूक्त, हरिनाम या रामनाम जप्ने प्रक्रिया विकिसत हुँदैआएको परम्परा हो। स्मशानमा पुगेपछि दाउराले चिता बनाएर चितामाथि लाश राखेपछि मुख्यकर्ताले वैदिक मन्त्रोत्चारणसाथ लाशको मुखमा आगो राख्ने अथवा मुखपट्टबिाट चितामा आगो सल्काउने काम गर्नुपर्दछ। चितामा श्रीखण्ड चन्दनजस्तो सुगन्धित काठ राख्नु आवश्यक मानिन्छ। दाहसंस्कार पछि मलामी जाने सबैले खोला वा गङ्गामा नुहाएर मात्र घर फर्किने काम हुन्छ। घर र्फकेपछि ढुङ्गो, गोवर, अग्नि, तिल स्पर्श गर्ने वा निमपत्ती टोकेर शुद्ध भएर मात्र गृहप्रवेश गर्ने विधान छ। पूरा एक वर्षसम्म त्यो घर अपवित्र हुन्छ र मृतकका छोरा, परिवारले त्यस अवधिसम्म आशोचको नियम मुताविक बस्नुपर्दछ। जो साधारणतया १३ दिनको हुने गर्दछ। १३ दिनसम्म क्रियामा बस्नेहरूलाई प्रेतात्माले नपिरोस् भनेर गरुड महापुराण को प्रेतकल्प सुनाउने चलन पनि छ। (डा. पेशल दाहाल, नेपालको इतिहास र संस्कृति, एम.के. पब्लिसर्स एण्ड डिष्ट्रिब्युटर्स, भोटाहिटी प्रकाशन, वि.सं. २०५६, पृष्ठ १५६)
अन्त्येष्टि संस्कारको मुख्य प्रक्रिया पिण्डदान हो। पिण्डदान मृतकको आत्मा पितृलोक नपुगेसम्म उसलाई बाटोमा चाहिने भोजनको रूपमा गरिएको हो। सूत्रसाहित्य अनुसार प्रथम दिनको पिण्डले मृतको भोक, तृष्णा एवं रक्तनलिकाहरूको निर्माण गर्ने, दोस्रो दिनको पिण्डले नाक-कान आँखा निर्माण गर्ने, तेस्रो दिनको पिण्डले गला, काँध, पाखुरा र छाती निर्माण गर्ने र यस प्रकार प्रत्येक दिन नौ दिनसम्मका पिण्डले मृतकको आत्माको सम्पूर्ण शरीर निर्माण गर्न उल्लेख छ।
दशौँ दिन मृतकको प्रेतावस्था निवारणका निमित्त मृतक र यमलाई पिण्डदान गरिन्छ। एघारौँ दिन मृतकलाई मोक्ष प्राप्ति होस् भनेर पिण्ड दिनुका साथै यसै दिन काट्टो खुवाउने भनेर ब्राहृमणलाई भोजन गराइन्छ। बाह्रौ दिन पनि पिण्डदान गर्नुका साथै ब्राहृमणहरूलाई दान दक्षिणा गरी भोजन गराउने चलन छ। तेह्रौँ दिन सबै कार्य समाप्त गरेर मलामीहरूलाई भोजन खुवाएपछि मृतक मुक्त भएर पितृसरहको स्थानमा पुग्ने विश्वास गरिन्छ। त्यसपछि पनि वर्ष दिनम्म हरेक महिनामा मासिक श्राद्ध गरिन्छ र वर्ष दिन पुगेपछि एक मुख्य बरखी श्राद्ध गर्ने र गौदान तथा अन्य दानहरू दिने चलन छ। गौदान गर्नुको तात्पर्य हो मृतक यस लोकबाट अर्को उच्चलोक तिर जाने बाटोमा पर्ने वैतरिणी नदी तर्न सजिलो होस्। वर्ष दिनको काम सम्पन्न भएपछिका वर्षहरूमा पितृलाई मरेको तिथिमा तर्पण पिण्ड दिन वाषिर्क श्राद्ध गरिरहने प्रथा छ। वर्षभरि हरेक महिना मासिक श्राद्धमा ब्राहृमणलाई दान दिइन्छ तर यो आशोच बार्ने श्राद्ध गर्ने काम मृतकको उमेरमा भर पर्दछ। बालकका लागि यतिका विधि आवश्यक छैनन्। केही विधिहरूमा स्थानीय परम्पराले पनि प्रभाव पारेका छन्। अन्त्येष्टि नै हिन्दूहरूको अन्तिमको मुख्य र महत्त्वपूर्ण संस्कार हो
चुङमाङ
चुङमाङ नेपालको कोशी अञ्चलको धनकुटा जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो ।
अन्तिम संस्कार
भोटे जाति
हिमाली भेगमा बसोवास गर्ने भोटे जातिमा गरिने अन्तिम संस्कार नेपालमै अनौठो किसिमको मानिन्छ। यस जाति मानिस मर्दा अन्तिम संस्कारका लागि लामा बोलाईन्छ। लामाले लासलाई साइत हेरी टुक्रा टुक्रा पारेर गिद्द र चिललाई खुवाउनुहुन्छ।गाड्ने जलाउने परम्परा प्रायः प्रत्येक जातिमा पाइए पनि लासलाई टुक्राटुक्रा पारेर गिद्द र चिललाई खुवाउने परम्परा यही जातिमा मात्रै छ। यस जातिको जुठो सुतक बार्ने चलन छैन, अन्तिम संस्कारको कार्य सकिनासाथ सम्पूर्ण कार्यक्रम यथावत् रूपमा चल्न थाल्दछन्।
दनुवार जाति
सुनकोशी प्रवाहित क्षेत्रमा बसोवास गर्ने दनुवार जातिमा कसैको मृत्यु हुादा त्यो बालक छ भने नदी किनारमा लगेर गाडिन्छ र वयस्क छ भने दाहसंस्कार नै गरिन्छ।लास पूरै नजलुञ्जेल कुरेर बस्ने र पूरै जलाउने चलन भने छैन, लासमा दागबत्ती दिएर सबै घर फर्किन्छन् र भोलिपल्ट लासको निरीक्षण गर्न घाटमा जान्छन्। जल्न बाकी रहेछ भने पुनः जलाएर घर फर्किन्छन्।
बनकरिया जाति
मकवानपुरमा बसोवास गर्ने बनकरिया जातिमा लासलाई गाड्ने र जलाउने दुवै परम्परा छ तैपनि प्रायः गाड्ने नै गर्दछन्। लासलाई गाड्दा भुइमा सालका बोक्रा ओछ्याई त्यसै माथि राखिन्छ र लासको माथि पनि सालका बोक्राले छोपेर माटोले पुर्ने गरिन्छ। यसो गर्नाले लास लामो समयसम्म सड्दैन भन्ने विश्वास गरिन्छ।
बोटे जाति
कालीगण्डकी, मादी, सेती आदि नदीका किनारामा बसोवास गर्ने बोटे जातिमा घरभित्र मर्न दिनु हुदैन भन्ने धारणा छ। मर्न लागेको मानिसलाई आगनमा ल्याएर सुनपानी खुवाइन्छ। यस जातिमा लासलाई गाड्ने चलन छ। गाड्दा लाससगै मृतकले प्रयोग गर्ने सबै वस्तु र खाने कुरा समेत पुरिन्छ। यसो गरेन भने मृतक प्रेत बनेर सताउाछ भन्ने धारणा छ।
सुरेल जाति
दोलखाको तामाकोशी नदीको किनारमा बसोवास गर्ने सुरेल जातिमा कुनै मानिसको मृत्यु हुदा लासलाई पिढीको दायापट्ट िराखिन्छ। लासलाई जलाउने गरिन्छ। जलाउनुभन्दा पहिले लासलाई नुहाइदिन्छन् र नया वस्त्र पहिर्‍याएर चितामा राख्छन्। चिता बनाउदा पनि मृतकको उमेरको गणनाका आधारमा दाउराको सङ्ख्या राखिन्छ।
लेप्चा जाति
पूर्वी नेपालको इलाममा बसोवास गर्ने लेप्चा समाजमा मानिसको मृत्यु भएपछि घरको ढोकाबाट लासलाई बाहिर निकालिादैन, अर्कै ठाउामा भित्ता फोडेर लास बाहिर निकालिन्छ र गाउाले, आफन्त मिलेर लासलाई उाचो पाखामा लगेर गाडिन्छ।
माझी जाति
माझी जातिमा मानिस मर्दा गाड्ने गरिन्छ। मानिस गाडेको चिहानमाथि मृतकको खाट उत्तानो पारेर राखिन्छ भने ओछ्याउने गरेको डसना गुन्द्री आदि पनि त्यहीा छाडिन्छ।
मानिसको लासलाई पूरै ढाक्ने चलन सबैमा भए पनि मेचे जातिहरूमा कसैको मृत्यु भएमा त्यसको मुख ढाकिादैन। पुरोहितले दाहसंस्कार गर्ने वा गाड्ने आदेश दिनुहुन्छ।
सन्दर्भ सामग्री
१) डा. गणेशप्रसाद क्षेत्री र सोमप्रसाद खतिवडा- हिन्दू समाज र धर्म, विराटनगर, शिवा प्रकाशन, वि.सं. २०५४, पृष्ठ २६५
२) डा. पेशल दाहाल- नेपालको इतिहास र संस्कृति, काठमाडौँ : एम.के. पब्लिर्सस एण्ड डिष्टिब्युसर्स, भोटाहिटी प्रकाशन) वि.सं. २०५६ पृष्ठ १५६।
३) Prabhu, P.n\.h, Hindu Social Organization (b\wth Edition), Bombay Popular Press, 1963.
४) प्रेमकुमार खत्री - नेपाली समाज र संस्कृति -काठमाडौँ : साझा प्रकाशन) वि.सं. २०४४
६) वाचस्पति डा. शिवराज आचार्य कौण्डिन्न्यायन, अन्त्यकर्मपद्धति, काठमाडौँ : रत्नपुस्तक भण्डार, वि.सं.२०६५।
जुरे बगेडी
जुरे बगेडी (वैज्ञानिक नाम: Melophus lathami)  नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा क्रेस्टेड बन्टिङ (Crested Bunting) भनिन्छ ।
ह्वांगहो
ह्वांगहो वा ह्वांगहे वा ह्वांगहा जसलाई पीली नदी पनि भनिन्छ, चीनदेखि भएर बग्ने एक नदी छ। लम्बाईका हिसाबले यो विश्वमा सातौँ स्थानमा पर्दछ।
आँपचौर
आँपचौर गुल्मी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
स्रोत
श्रेणी : विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
१९९० फिफा विश्वकप
१९९० फीफा विश्वकप १४ औँ फीफा विश्वकप थियो, क्वाडेननेशनलियल फुटबल विश्व च्याम्पियनशिप टूर्नामेंट। यो इटालीमा ८ जून देखि ८ जुलाई १९९० सम्म आयोजित भएको थियो। १९८८ मा ११६ राष्ट्रिय फुटबल संघको प्रतिनिधित्व गर्ने टोलीले भर्खर र योग्यता सुरु गर्यो। कुल २२ टोलीहरूले यस प्रक्रियाबाट योग्यतासाथै मेजबान राष्ट्र इटली र अर्जेन्टीना च्याम्पियनसिपलाई बचाए।
ढुङ्गे धारा
ढुङ्गे धारा ढुङ्गा खोपेर खानेपानी खसाल्ने व्यवस्था गरिएको परम्परागत धारा वा एक प्रकारको खानेपानी आपूर्तिको सामुदायिक प्रणाली हो। नेपाल भाषामा ढुङ्गे धारालाई 'हिटी' भन्ने गरिन्छ। पाइपबाट घरघरै पानी वितरण गर्ने आधुनिक प्रणाली विकसित नहुन्जेल खानेपानीको मुख्य स्रोत नै ढुङ्गे धारा, इनार र कुवाहरू थिए।
सांस्कृतिक सम्पदा
नेपालको खासगरी काठमाडौँ उपत्यकामा ढुङ्गाका कलात्मक धारा बनाई विभिन्न टोल र अरु सार्वजनिकस्थलमा खानेपानी खसाल्ने व्यवस्था गरिएको पाइन्छ। यसमा परम्परागत संस्कार र संस्कृति पनि अभिन्नरुपले जोडिएका छन्। काठमाडौँ उपत्यकाका अधिकांश ढुङ्गे धारा गोही आकारमा देउता थपना गरी बनाइएको देखिन्छ। ढुङ्गाका धारामा नाग वा बाघका टाउकाजस्ता देखिने कलात्मक आकृति वा देवीदेवताका मूर्तिसमेत कोरेर पूज्यरुपमा राखिएका पनि पाइन्छन्। ढुङ्गे धारामुनि भगीरथको मूर्ति हुन्छ। भगीरथले गङ्गालाई स्वर्गबाट ल्याई धर्तीबासीलाई पानी खुवाएको धार्मिक विश्वास छ। यी धारा तान्त्रिक गुभाजुहरूद्वारा जडान गरेका भनेर पनि विश्वास गरिन्छ। त्यसैले ढुङ्गे धारा सांस्कृतिक सम्पदाका रूपमा रहेका छन् ।
इतिहास
इतिहासविद्का अनुसार लिच्छविकालमा (सन् ७८ देखि ८८०) मा जनतालाई पानीको हाहाकारबाट जोगाउन जल आपूर्ति गर्ने ठूला परियोजना सञ्चालन गरिएका थिए। आकाशबाट परेको वा मूल फुटेर निस्केको पानी ठूल्ठूला पोखरीमा जम्मा पार्नु वा ढुङ्गे धारासम्म पुर्‍याउनु त्यसैको एक उदाहरण हो। १७औँ शताब्दीमा उपत्यकामा ढुङ्गे धाराका लागि ठूलो परिमाणमा पानी जम्मा पार्न काठमाडौँका राजा प्रताप मल्ल र भक्तपुरका जितामित्र मल्लले राजकुलो नामक ठूलो नहर बनाएका थिए। ढुङ्गे धाराको इतिहासलाई नियाल्दा काठमाडौँको हाडीगाउँमा उत्खननबाट फेला परेको अनुमानित सन् ५५० मा निर्माण गरिएको एक ढुङ्गे धारालाई नै सबैभन्दा पुरानो ढुङ्गे धाराको रूपमा मानिन्छ भने सन् ५७० मा निर्माण भएको पाटनको गङ्गा हिटीलाई अर्को पुरानो धाराको रूपमा चिनिन्छ।
प्राचीनकालदेखि नै ढुङ्गे धारा निर्माणको कार्य सुरु भएको भए पनि लिच्छविकालबाट धाराहरूलाई कलात्मक आकृति दिएर व्यवस्थित गर्ने परम्पराको थालनी भएको पाइन्छ। उपत्यकाको मौलिक सभ्यताको पहिचानको रूपमा रहेका अधिकांश कलात्मक ढुङ्गे धाराहरू सहरी क्षेत्रमा नै धेरै छन्। काठमाडौँ महानगरपालिकाको क्षेत्रभित्र मात्र ११७ वटा ढुङ्गे धाराहरू छन् भने भक्तपुर नगर क्षेत्रमा मात्र १०५ भन्दा बढीको सङ्ख्यामा छन्। त्यस्तै ललितपुर उपमहानगरपालिकाको क्षेत्रभित्र पनि यस्ता ढुङ्गे धाराहरूको सङ्ख्या ४० भन्दा बढी रहेका छन्। ढुङ्गे धाराहरूको हस्तकलाको विविध कलात्मक पक्षले नेपालको प्राचीन तथा मध्यकालीन इतिहासलाई प्रतिनिधित्व गरेको छ। उदाहरणको रूपमा हामी पाटनमा सिद्धिनरसिहं मल्लले बनाएको ७२ प्रकारका कलात्मक ढुङ्गाहरूको टुसा हिटी नामक ढुङ्गे धारा, त्यस्तै सन् १६५२मा हनुमानढोका क्षेत्रमा राजा प्रताप मल्लले बनाएको ४० वटा कलात्मक देवदेवीको चित्रसहित ढुङ्गाहरूबाट बनेको मोहनकाली ढुङ्गे धारालाई लिन सकिन्छ।
ढुङ्गे धाराको धार्मिक तथा सांस्कृतिक प्रसिद्धी त्यसको सङ्ख्याले पनि निर्धारण गर्ने गर्दछ। धार्मिकरूपमा प्रसिद्धी कमाएका धेरै यी धाराहरूमध्ये बालाजुको २२ धारा चैत्र पूणिर्मा र मातातीर्थको दिन नुहाउनका लागि प्रसिद्ध छ भने प्रत्येक १२ वर्षमा नुहाउनका लागि गोदावरीको नौ धारा प्रख्यात छ भने मुक्तिनाथको १०८ धारा पनि प्रमुख नै मानिन्छ। धार्मिकरूपमा विषेश चर्चामा रहेको धाराहरूमध्ये पाटनको गङ्गा हिटीलाई पनि लिन सकिन्छ। यस धाराको दाहिनेतर्फबाट थापिएको जलले सधैं पाटनको कृष्ण मन्दिरमा धार्मिक कार्य सञ्चालन गरिन्छ भने सोही धाराको देब्रेतर्फबाट थापिएको जल हिरण्य कस्यपुलाई चढाउने गरिन्छ। त्यस्तै भक्तपुरको तलेजु भवानीलाई सुन्धाराको जल लगेर चढाउने पराम्परा पनि यथावत् नै छ।
ढुङ्गे धाराको सभ्यतालाई हेर्दा यसको बनावटको पक्षलाई भने अवमूल्यन गर्न हुँदैन। सन् १८२८ मा भीमसेन थापाले निर्माण गर्न लगाएका धरहरा छेउको सुन्धारालाई कलात्मक धाराको रूपमा लिने गरिएको छ। त्यस्तै उपत्यकाभित्रका चर्चित ढुङ्गे धाराको मुखहरू सुन, चाँदी तथा काठको आकर्षक डिजाइनमा कुँदिएको कारण पनि यस्ता धाराहरू बढी कलात्मक देखिन्छन्। हाम्रो सामाजिक संस्कृतिअनुरूप गोहीलाई जलदेवीको वाहनको रूपमा लिइने कारण पनि प्राचीन तथा मध्यकालमा कतिपय धाराहरूको आकृति गोहीकै स्वरूपमा तयार गर्ने गरिएको संस्कृतिविद्हरूको तर्क छ।
उपत्यकाभित्रको पानीको अभावलाई धेरै हदसम्म निधान गर्न भूमिका खेल्ने ढुङ्गे धाराहरूको संरक्षणबाट नै हाम्रो सम्पदा र संस्कृतिको पनि संरक्षण हुन्छ भन्ने अध्ययन हुन नसक्दा दुई दशकभित्रमा करिब एक सयको हाराहारीमा यस्ता धाराहरू उपत्यकाभित्र लोप भइसकेको अनुमान गरिएको छ भने ५० प्रतिशत धाराहरूबाट पानी आउन छोडेको र बाँकी धाराहरू सङ्कटको सूचीमा परेका छन्।
वास्तुशैली
मूल फुटेर निस्केको, आकाशबाट परेको वा राजकुलोबाट आएको पानी पोखरीमा जम्मा हुने व्यवस्था गरिन्थ्यो। ढुङ्गे धारा खाल्डो बनाएर सीधा राखिन्थ्यो। आकाशको पानी जमिनले संरक्षण तथा प्रशोधित गर्छ। जमिनको अलिकति तल ढुङ्गे धारा राखिन्थ्यो। कतिपय ढुङ्गे धाराभित्र पानी प्रशोधन संयन्त्र थिए। जमिनको सतहबाट खाल्डामा रहेका ढुङ्गे धारासम्म पुग्नका लागि ढुङ्गाकै सिँढी बनाइएका हुन्थे । धाराका दायाँबायाँ सुविधाजनक रुपमा बस्न, प्रतीक्षा गर्न वा लुगा धुन पेटीहरू निर्माण गरिन्थे।
संरक्षण
ढुङ्गे धारा मर्मत, सम्भार र संरक्षणका लागि धेरै समुदायले गुठी स्थापना गरेको पाइन्छ। सहरमा जथाभावी सिमेन्टका ठूला संरचनाको विस्तार र खुला ठाउँ मासिँदै गएको कारण भूमिगत पानीको पुनर्भरण हुन सकिरहेको छैन। राजकुलो पनि मासिँदै गएकोले ढुङ्गे धारामा आउने पानीको स्रोत सुक्दै गएको छ। कतिपय ढुङ्गे धारा भएका सार्वजनिक स्थल नै मासेर सामुदायिक वा निजी प्रकारका नयाँ संरचना बनाएर अतिक्रमण गरिएको छ। ढुङ्गे धारामा विद्यावारिधि गरेकी त्रिभुवन विश्वविद्यालयकी सहप्राध्यापक सन्ध्या खनालले गरेको अध्ययन अनुसार वि.सं. २०७२ सालमा काठमाडौंमा २०४, पाटनमा ६३ र भक्तपुरमा ९९ वटा ढुङ्गे धारा थिए। कुल ३६६ ढुङ्गे धारामध्ये ११९ मा राम्रोसँग पानी आउने, १९ वटामा थोपाथोपा पानी आउने, २४ वटामा वर्षामा मात्रै पानी आउने र कहिल्यै पानी नआउने ९२ र लोप हुने अवस्थाका ९ ढुङ्गे धारा थिए।
पारलैङ्गिक व्यक्तिहरूको सूची
यो सूची पारलैङ्गिक व्यक्तित्वहरूको हो ।
अञ्जु पन्त
व्यक्तिगत जीवन
०५२/०५३ सालतिर कृष्णमान डङ्गोलसँग औपचारिक सङ्गीत सिक्न थालेको बताउने पन्तले त्यसै अवधितिर गुरूकै सङ्गीतमा रेडियो नेपालमा 'मनवा मन नै योगी बनाऊ' बोलको भजन रेकर्ड गराएकी थिइन् । आफ्नो भाग्यको कारण डङ्गोल जस्ता गुरु पाएको बताउँदै पन्त त्यसपछि सुरु भएको गायन यात्रा अहिले सार्थक भए जस्तो महसुस गर्छिन् । मनोज शिवाकोटिसँग विवाहित उहाँको एक छोरी (परिशोतिका) छिन| यी गायिका इसाई धर्म मान्छिन् ।
विवादहरू
२०१४ को सेप्टेम्बर ५ मा एउटा अनलाइन पत्रिकामा उनले हिन्दु धर्मको देवताहरूको नाम भएको र आफूले त्यस्तो गीत नगाउने भनेर गीत गाउन अस्विकार गरेको खबर आएपछि सामाजिक सन्जालहरूमा उनको व्यापक आलोचना भएको थियो । पछि उनले उक्त आरोप अस्विकार गर्दै आफूले बिरामी भएर उक्त गीत नगाएको बताएकी थिइन् । उनले केहि समय अगाडि आफ्नो धर्म हिन्दुबाट परिवर्तन गरेर ईसाई बनेकी छिन्।
अवार्डहरू
२००९ को डिसेम्बरमा भएको क्लोज अप हिट्स एफएम म्युजिक अवार्डको तेह्रौँ संस्करणमा उनले उत्कृष्ट गायिका, वर्षको उत्कृष्ट रेकर्डेड गीत "नबिर्से तिमीलाई न पाए तिमीलाई" सहित अधिकांश अवार्डहरू जितेकी थिइन् ।
बुद्धबारे २
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार बुद्धबारे २को जनसङ्ख्या १९५४ छ। यस मध्य पुरुष ४८%, र महिला ५२% छन्।
आयशा शाक्य
पाटन, नकवहालकी आयशा ब्ल्याक वेल्ट थर्ड डान हुन्|श्रीलङ्कामा सम्पन्न दसौं साग खेलकुदमा ५९ केजी तौल समूहमा उनले रजत पदक जितेकी थिइन्। दोहा कतारमा भएको १५ औँ एसियाली खेलकुदमा ५९ केजी तौल समूहबाटै उनले कांस्य पदक जितेकी थिइन्। त्यसैगरी कोरयामा आयोजित फस्ट वल्र्ड तेक्वान्दो कल्चर एक्स्पोमा उनले कांस्य पदक जितेकी थिइन् |
सुन्तलेटाउके कालोतितु
' सुन्तलेटाउके कालोतितु' नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा गोल्डेन-न्याप्ड फिन्च (Golden-naped Finch) भनिन्छ ।
परिशीलन
परिशीलन नरहरि आचार्य र फणीन्द्र नेपालद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको समालोचना हो।
ड्वीट डेभिड आइजेनहावर
'''ड्वीट डी. आइजेनहावर Dwight David "Ike" Eisenhower''' (  एक अमेरिकी सेना को जनरल र राजनीतिज्ञ थिए जसले १९५३  देखि १९६१ सम्म संयुक्त राज्य अमेरिकाको ३४ औँ राष्ट्रपति को रूप मा सेवा गरे। दोस्रो विश्वयुद्धको क्रममा, उनी संयुक्त राज्य सेनामा पाँच-तारे जनरल थिए र यूरोपमा सहयोगी अभियानकारी सेनाका सर्वोच्च कमांडरको रूपमा सेवा गरे। उत्तरी अफ्रिकाको अपरेशन ट्राचमा १९४२-४३ मा आक्रमणको योजना र पर्यवेक्षणको लागि उनी जिम्मेवार थिए र १९४४-४५ मा फ्रान्स र जर्मनीको पश्चिमी फ्रान्सबाट सफल आक्रमणको लागि जिम्मेवार थिए।
Born David Dwight Eisenhower in Denison, Texas, आइजेनहावर पेन्सिलभेनिया डचको पूर्वजको ठूलो परिवारमा कान्सासमा हुर्किए। तिनको परिवारको गहिरो धार्मिक पृष्ठभूमि थियो। तिनको आमा लूथरन जन्मिएका थिए, विवाहित नदीको रूपमा विवाहित भयो र पछि यहोवाका साक्षी बन्नुभयो। यद्यपि, इस्नेनवर १९५२ सम्म कुनै संगठित चर्चसँग थिएन। उनले आफ्नो सैन्य क्यारियरको कारण एक कारणको रूपमा निरन्तर स्थानान्तरण गरे। उनले १९१५ मा वेस्ट प्वाइन्टमा स्नातक गरे र पछि मामी दाउसँग विवाह गरे, जसको साथ उनको दुई छोराहरु थिए। प्रथम विश्वयुद्धको दौरन उनको यूरोपमा सेवा गर्ने अनुरोधलाई इन्कार गरियो र यसको सट्टा प्रशिक्षित टैंक क्रिएट एक एकाइलाई आदेश दिइयो। युद्ध पछि, उहाँले विभिन्न जनरलहरूको मातहतमा सेवा गरे र १९४१ मा ब्रिगेडियर जनरलको पदोन्नति भए।अमेरिका द्वितीय विश्वयुद्धमा प्रवेश गरे पछि, आइजेनहावरले फ्रान्स र जर्मनीका आक्रमणहरूको निरीक्षण गर्नुअघि उत्तरी अफ्रिका र सिसिलका सफल आक्रमणहरूको निरीक्षण गरे। युद्ध पछि, आइजेनहावरले प्रधानसेनापतिको रूपमा सेवा गरे र त्यसपछि कोलम्बिया विश्वविद्यालयको अध्यक्षको रूपमा असहयोगी असहज निभाए। सन् १९५१-५२  मा उनले नाटोको पहिलो सर्वोच्च कमाणडरको रूपमा सेवा गरे।
१९५२ मा, आइजेनहावरले सेन्टर रेबर्ट ए टाफ्टको विदेशी नीतिहरू रोक्न रिपब्लिकनको रूपमा राष्ट्रपतिको दौडमा प्रवेश गरे। उनले त्यो चुनाव जिते र १९५६ को चुनाव भारी अन्तरले जिते, दुवै पटक अडला स्टीवेंसन द्वितीयलाई पराजित गरे। उनी १९२८ मा हर्बर्ट हौभर पछि पहिलो रिपब्लिकन-निर्वाचित राष्ट्रपति बने। कार्यालयमा आइजेनहावरको मुख्य लक्ष्यहरू सोभियत युनियनको विस्तार र सङ्घीय घाटा कम गर्नका लागि थिए। सन् १९५३ मा चीनलाई परमाणु हतियारको प्रयोगको चेतावनी दिए तब चीनले कोरियाली युद्धमा युद्दबन्दीको सन्दर्भमा सहमति गर्यो। एक युद्धविरामले स्टलमेटेड संघर्ष समाप्त गर्यो। परमाणु रोकथामको उनको नयाँ नजर नीति महँगी सेना विभाजनको लागि पैसा घटाउँदै गर्दा सस्तो परमाणु हतियारलाई प्राथमिकता दिइयो। उनले ह्यारी एस ट्रमनको ताइवानलाई चीन गणतन्त्रको वैधानिक सरकारको रूपमा मान्यता नीति जारी गरे र उनको फोर्मोसा रिजोल्युसनलाई कंग्रेसले अनुमोदन गर्यो। उनको प्रशासनले पहिलो इन्डोचाइना युद्धमा भियतनामी कम्युनिष्टहरूको बिरुद्ध फ्रान्सलाई ठूलो सहायता प्रदान गरे। फ्रान्सले युद्ध छोडे पछि भियतनाम युद्धमा उनले दक्षिण भियतनामको नयाँ राज्यलाई लागि बलियो आर्थिक सहयोग दिए। उनले ईरान र ग्वाटेमालामा सरकारको विरूद्ध स्थानीय सैन्य समुहलाई कडा समर्थन गरे। सन् १९५६ को स्वेज  संकटको दौरान आइजेनहावरले इजिप्ट माथि इजरायल, ब्रिटिश र फ्रान्सको आक्रमणको निन्दा गरे र आइजेनहावर र निकिता ख्रुस्चेभले तिनीहरूलाई इजिप्टबाट आफ्नो सेना फिर्ता गर्न बाध्य बनाए। १९५६ को हङ्गेरिया क्रान्तिको दौरान उनले सोभियत आक्रमणको निन्दा गरे तर कुनै कदम चालेनन्। १९५७ को सीरियाको संकटको क्रममा उनले सिरियाका पश्चिमी समर्थक-छिमेकीहरूले आक्रमणको लागि बहानाको रूपमा नकली सीमाना घटनाक्रमको चरणमा सीआईए-एमआई ६ को योजना स्वीकृत गरे। सोभियत युनियनले १९५७ मा स्पुतनिकको प्रक्षेपण गरेपछि, आइजेनहावरले नासाको स्थापनालाई अनुमोदन गरे, जसले अन्तरिक्ष दौडको नेतृत्व गर्यो। १९५८ को लेबनानको संकटको क्रममा आइजेनहावरले १५,००० सिपाहीहरू परिचालन गरे। आफ्नो कार्यकालको अन्ततिर, सोभियतसँग शिखर सम्मेलनको स्थापित गर्नको लागि उनको प्रयास समाप्त भयो जब यूएस जासूस विमान रूसले गोलीले खसायो। उनले बे अफ पिग्स आक्रमण स्वीकृत गरे, त्यसलाई पूरा गर्ने जिम्मेवारी उनको उत्तराधिकारीले पाए।
मसिना
मसिना रोल्पा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
झार्लाङ
झार्लाङ नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, धादिङ जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
भारतको विभाजन
भारतीय स्वतन्त्रता धारा १९४७ द्वारा ब्रिटिस भारतको विभाजनको प्रस्ताव अगाडि सारिएको थियो भने यस प्रस्ताव अनुसार भारतबाट ब्रिटिसहरूको साम्राज्यको अन्त हुनु थियो। ब्रिटिस शासनको अन्त्य र दुई देशको निर्माणले गर्दा हिन्दु र मुसलमानको बिच हिंसा उत्पन्न भएको थियो। यस हिंसामा लगभग १२.५ करोड जनताहरू घरबारविहीन हुँदै आफ्नो देश छाडेर एक-अर्काको देशमा स्थापित हुन बाध्य भएका थिए। जिवन-हानीको सङ्ख्या अविश्वासनिय थियो जुन लाखौँ-करोडौँमा थियो। सन् १९४७ को बेला भारत र पाकिस्तानको सिमा पार गरेर एक अर्काको देशमा जानेहरूको अनुमान सङ्ख्या लगभग १२ करोड थियो। हिंसात्मक विभाजनले गर्दा दुई देशको सम्बन्ध नराम्रोसँग बिग्रिन थालेको थियो भने त्यहि कारणले गर्दा भारत र पाकिस्तानको सम्बन्धमा आज पनि खटास छ।
यस विभाजनमा बड्गालको भौगोलिक विभाजन भएको थियो। बङ्गाललाई दुई हिस्सामा विभाजित गरेर पुर्वको बड्गाल पाकिस्तान स्वराज्यलाई दिइएको थियो (सन् १९५६ देखि पूर्व पाकिस्तान)। पश्चिमको बड्गाल भारतको एक भाग बनेको थियो। यसै गरी पञ्जाबलाई पनि दुई भागमा विभाजित गरेर पश्चिम पञ्जाब पाकिस्तनलाई दिइयो र पुर्वी पञ्जाव भारतको हिस्सा बनेको थियो। पछि पाकिस्तानले पश्चिम पञ्जाबलाई दुई हिस्सामा विभाजित गरेर पाकिस्तानी पञ्जाब र इस्लामाबाद राजधानी बनाइएको थियो। भारतले पुर्व पञ्जाबलाई तीन हिस्सामा विभाजित गरेर भारतीय पञ्जाब, हरियाणा र हिमाचल प्रदेश बनेको थियो। यस विभाजनमा ब्रिटिस भारतको सम्पतिको पनि विभाजन भएको थियो। भारतीय नगर सेवा, भारतीय सेना, भारतीय रेल्वे र सबै केन्द्रिय सम्पतिको विभाजन गरिएको थियो।
दुई स्वशासित देशहरू भारत र पाकिस्तान १४ – १५ अगस्त १९४७ को मध्यरातको अन्तरालपछि अस्तित्वमा आएको थियो। नयाँ देशको शक्ति स्थान्तरण भएपछि पाकिस्तानले कराचीमा शक्ति स्थापन समारोह दिवस एक दिन पहिला १४ अगस्तको दिन मनायो ताकि अन्तिम ब्रिटिस भाइसरय, बर्माको लर्ड माउन्टबेटन दुबै ठाँउ कराची र दिल्लीमा उपस्थित हुन सकुन। अतः पाकिस्तानको स्वतन्त्रता दिवस १४ अगस्टको दिन र भारतको १५ अगस्टको दिन मनाइन्छ।
१९औँ शताब्दीको अन्त्य र २०औँ शताब्दीको सुरुवात
अखिल भारतीय मुस्लिम लिगको स्थापना ढाकामा सन् १९०६ मा मुसलमानहरूद्वारा भएको थियो भने उनीहरूलाई हिन्दू बहुल भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस माथि आशंका थियो। उनीहरूले शिकायत गरे कि मुस्लिमहरूलाई त्यतिनै अधिकार छैन जति कि हिन्दू सदस्यहरूलाई छ। धेरै प्रकारका प्रस्तावहरू अनेक पल्ट प्रस्तुत गरियो। उन्हीहरूमा सब भन्दा पहिला अलग राज्यको माँग गर्ने लेखक र तत्ववेत्ता थिए अलामा इकबाल, जसले आफ्नो नेतृत्वमा १९३० मा एक सङ्घ तैयार पारे मुस्लिम सङ्घ, जसमा उनले हिन्दुहरू भयेको उपमहाद्वीपमा मुस्लिमहरूको एउटा छुट्टै राष्ट्र हुनु आवश्यक छ भनेर एउटा प्रस्ताव राखे। इकबालले भने अनुसार, उनको दृष्टिमा आउने भविष्यमा यस खालको अलगाव हुनेनै छ। सन् १९३५ मा सिंध सभाले एउटा प्रस्ताव पारित गर्यो जसमा एउटा छुट्टै राष्ट्रको माँग थियो। इकबाल, जौहर र अन्यले मिलेर मस्यौदा तयार पार्न धेरै मेहनत गरे, मोहम्मद अलि जिन्ना जुन पहिले हिन्दु-मुस्लिम एकताको लागि काम गर्थे अब एक नया राष्ट्रको निर्माणको लागि आन्दोलनको नेतृत्व गर्न थाले। १९३० देखी, जिन्नाहले भारतीय संघमा अल्पसंख्यक सामुदायको निराशालाई भाग्यमा बदल्नको लागि मुख्य राजनीतिक पार्टी जस्तै कि कड्ग्रेस, कड्ग्रेसमा उ पहिले सदस्य हुने गर्थे,सँग वार्ता गर्न थाले। तर कड्ग्रेस मुस्लिम प्रति चासो राख्दैन्। १९३२ को साम्प्रदायिक पुरस्कारले भारतीय प्रोभिन्समा मुस्लिमहरूको स्थितिलाई अलिक बलियो बनायो र यस परिवर्तनबाट जिन्नाहको नेतृत्वमा मुस्लिम लिगको जन्म भयो। यद्यपि यस लिगले १९३७ को प्रोभिन्सीय चुनावमा राम्रो स्थिति देखाउन सकेन, यस चुनावमा त्यति बेलाको रुढिवाद र क्षेत्रिय शक्तिको प्रदर्शन मात्र देख्न पाईयो। <Gallery> Image:British_Indian_Empire_1909_Imperial_Gazetteer_of_India.jpg|सन् १९०९ मा ब्रिटिस भारतका प्रदेश र राज्यहरू Image:Hindu percent 1909.jpg |सन् १९०९, ब्रिटिस भारतमा हिन्दुहरूको प्रतिशत Image:Muslim percent 1909.jpg|सन् १९०९, ब्रिटिस भारतमा मुसलमानहरूको प्रतिशत Image:Sikhs buddhists jains percent1909.jpg|सन् १९०९ मा ब्रिटिस भारतको सिख, बौद्ध र जैनको धर्मको प्रतिशत Image:Population density impgazind1909.jpg | सन् १९०९ को जनसङ्ख्या घनत्व </Gallery></Center>
रोजा लुक्सम्बर्ग
रोजा लुक्सम्बर्ग (सन् १८७१-१९१९) - (Róża Luksemburg; also Rozalia Luksenburg; 5 March 1871 – 15 January 1919) पोलिस मार्क्सवादी, दार्शनिक, अर्थशास्त्री, जर्मनी, पोल्यान्ड तथा अन्तर्राष्ट्रिय मजदुर आन्दोलनकी एक जना प्रसिद्ध कार्यकर्ता, दोस्रो इन्टरनेसनलको वामपन्थी गुटकी एक जना नेत्री । जर्मनी कम्युनिष्ट पार्टीकी एक जना संस्थापिका ।
१९१९ मा उनको हत्या भयो।
कार्ल लेगीन
कार्ल लेगीन (सन् १८६९-१९२०) - जर्मन ट्रेड युनियन आन्दोलनभित्र देखिएको अवसरवादी धारामा एक जना सामाजिक-अन्धराष्ट्रवादी स्थिति अपनाएका थिए ।
नेपाल सद्भावना पार्टी (युनाइटेड)
नेपाल सद्भावना पार्टी (युनाइटेड) नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यो पार्टीका वर्तमान उपाध्यक्ष भाष्कर गुप्ता हुन्। नेपाल सद्भावना पार्टी (युनाइटेड)को केन्द्रीय कार्यालय ललितपुरको कुसुन्तीमा छ। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा भाग लिएको थियो। उक्त निर्वाचनमा यो दलको चुनाव चिन्ह घडी थियो। नेपाल सद्भावना पार्टी (युनाइटेड)ले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा प्रत्यक्ष तर्फ कुल १,२८५ मत प्राप्त गरेको थियो भने समानुपातिक तर्फ ४,५७८ मत प्राप्त गरेको थियो।
अक्सुम
अक्सुम इथियोपिया को विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन १९८० मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
धूपी महाँठुँड
धूपी महाँठुँड नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा ह्वाइट-विङ्ड ग्रस्बिक (White-winged Grosbeak) भनिन्छ ।
१९८६ फिफा विश्वकप
१९८६ फीफा विश्वकप १३ औँ फीफा वर्ल्ड कप, मेक्सिको मा ३१ मे जुन २९ जुन १९८६ देखि आयोजित भएको थियो। टूर्नामेंट २४-टिम ढाँचा को प्रदर्शन गर्न को लागि दोस्रो थियो। स्पेनमा अघिल्लो विश्व कप पछि होस्ट गर्ने युरोपेली राष्ट्रहरूसँग कोलम्बियालाई फिफाद्वारा प्रतिस्पर्धाको मेजबानी गर्न रोजिएको थियो तर ठूलो मात्रामा आर्थिक कारणहरूको कारणले यो गर्न सकेन र औपचारिक रूपमा सन् १९९८ मा इस्तीफा लिईयो। मेक्सिको को रूप मा चयन गरियो। मई १९८३ मा नयाँ होस्ट। यो सफलतामा तेस्रो फीफा विश्व कप टूर्नामेंट थियो जुन स्पेनिश-बोल्ने देश द्वारा होस्ट गरिएको थियो, सन् १९८२ मा स्पेन र अर्जेन्टिनामा १९७८ मा भएको थियोे ।
बुढी मोरङ
बुढी मोरङ नेपालको कोशी अञ्चलको धनकुटा जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो ।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार बुडी मोरङको जनसङ्ख्या ३८०० छ। यस मध्य पुरुष ४९%, र महिला ५१% छन्।
जेनेभा
जेनेभा स्विट्जरल्याण्डको दोस्रो-सबैभन्दा बढी (ज्युरिक पछि) जनसंख्या भएको सहर हो  र स्विट्जरल्याण्डको फ्रान्सेली-भाषी भाग रोमन्डीको सबैभन्दा जनसंख्या भएको सहर हो। देशको दक्षिण पश्चिममा अवस्थित, जहाँ रोन लेक जेनेभाबाट निस्कन्छ, यो गणतन्त्रको राजधानी र जेनेभाको क्यान्टन हो।
संयुक्त राष्ट्र संघका धेरै एजेन्सीहरू र रेड क्रसको मुख्यालय सहित धेरै अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूको उपस्थितिको कारण जेनेभा एक विश्वव्यापी शहर, वित्तीय केन्द्र, र कूटनीतिको लागि विश्वव्यापी केन्द्र हो। जेनेभामा विश्वमा सबैभन्दा धेरै अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूको मुख्यालय छ। जेनेभामा नै जेनेभा महासन्धिहरूको हस्ताक्षर गरिएको थियो, जुन मुख्य रूपमा युद्धकालीन गैर-लडाकू र युद्धका बन्दीहरूको उपचारसँग सम्बन्धित छ। यो सहर देशको राजधानी होइन; यद्यपि न्यूयोर्क शहर (संयुक्त राष्ट्रको विश्वव्यापी मुख्यालय), बासेल (बैंक फर इन्टरनेशनल सेटलमेन्ट), र स्ट्रासबर्ग ( युरोपेली परिषद) जस्ता सहरसँग एक अद्वितीय भिन्नता साझा गर्दछ जुन कम्तिमा एउटा महत्वपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाको मुख्यालयको रूपमा सेवा गर्दछ। ।
२०२१ मा, ग्लोबल फाइनान्सियल सेन्टर इन्डेक्सले जेनेभाले प्रतिस्पर्धात्मकताका लागि विश्वको नवौं सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण वित्तीय केन्द्रको रूपमा स्थान पाएको थियो, युरोपमा लन्डन, जुरिच, फ्र्याङ्कफर्ट र लक्जमबर्ग पछि पाँचौं। 2019 २०१९ मा, मर्सर (परामर्श फर्म) ले जेनेभालाई  ज्यूरिच र बासेलसँगै संसारका दस सबैभन्दा बस्न योग्य सहरहरूको सुचीमा राखेको थियो। जेनेभा लाई विश्वको सबैभन्दा कम्प्याक्ट महानगर र "शान्ति राजधानी" भनिन्छ। २०१९ मा, मर्सरले जेनेभालाई विश्वको तेह्रौं सबैभन्दा महँगो सहरको रूपमा स्थान दियो। २०१८ मा , विश्वव्यापी शहरहरूको UBS रैंकिंगमा, जेनेभा कुल आम्दानीको लागि पहिलो, दोस्रो सबैभन्दा महँगो, र क्रय शक्तिमा चौथो स्थानमा थियो।
अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू
संयुक्त राष्ट्रका एजेन्सीहरू बाहेक, जेनेभामा विश्व व्यापार संगठन, दक्षिण केन्द्र, विश्व मौसम संगठन, विश्व आर्थिक फोरम, आप्रवासनका लागि अन्तर्राष्ट्रिय संगठन, अन्तराष्ट्रिय रेड क्रस र रेड क्रिसेन्टको महासंघ, अन्तर्राष्ट्रिय रेडक्रस कमिटि   जस्ता धेरै अन्तर-सरकारी संस्थाहरूको मुख्यालय रहेको छ ।
स्काउट आन्दोलनको विश्व संगठन र विश्व स्काउट ब्यूरो केन्द्रीय कार्यालय (World Scout Bureau Central Office) जेनेभामा रहेको छ।
पश्चिमी साहित्यसिद्धान्त
पश्चिमी साहित्यसिद्धान्त इन्द्रविलास अधिकारीद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको समालोचना हो।
मोजिला फाउन्डेसन
मोजिला फाउन्डेसन एउटा गैर फायदा रहित सङ्गठन हो जसले खुला श्रोत मोजिला परियोजनालाई समर्थन गर्दछ । यस सङ्गठनको स्थापना जुलाई २००३ मा भएको थियो जसको उद्देश्य बिकाश तथा सुबिधा प्रदान गर्नु रहेको थियो । मोजिला कोर्पोरेसनले कयों मोजिला डेवलपर्सहरूलाई रोजगार दिनुका साथै मोजिला फायरफक्स वेब ब्राउजर र मोजिला थन्डरबर्ड ईमेल क्लाईन्टको निर्माण गरेको छ । मोजिला फाउन्डेसन नेटस्केप सँग जोडिएर रहेको मोजिला सङ्गठनद्वारा स्थापित गरिएको थियो । सङ्गठन वर्तमानमा माउन्टेन भ्यु, क्यालिफोर्निया संयुक्त राज्य अमेरिकाको सिलिकन भ्याली शहरमा रहेको छ ।
बुढाखानी
बुढाखानी नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रे जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ५६६ वटा घर छन्।
योगेश भट्टराई
योगेश कुमार भट्टराई (जन्म वि.सं. २०२३ भदौ २१) एक नेपाली राजनीतिज्ञ तथा वर्तमानमा नेपाल सरकारको संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री हुन्। भट्टराई वि.सं. २०७४ सालमा सम्पन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा ताप्लेजुङबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यको लागि निर्वाचित भएका थिए। ‍‍
बुढाखानी
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार बुढाखानीको जनसङ्ख्या ४००० छ। यस मध्य पुरुष ४९%, र महिला ५१% छन्।
योगेश भट्टराई
प्रारम्भिक जीवनी
योगेश भट्टराईको जन्म ताप्लेजुङको साँघुमा भएको हो। उनको बुवाको नाम भीमलाल भट्टराई र आमाको नाम महेन्द्रादेवी भट्टराई हो। उनले समाजशास्त्र र मानवशास्त्र विषयमा स्नातकोत्तर उत्तीर्ण गरेका छन्।
राजनीतिक जीवन
भट्टराई विद्यालय अध्ययन गर्ने समयमा झापा विद्रोह चरममा थियो। ताप्लेजुङ लगायतका जिल्लामा यसको प्रभाव परेकाले उनलाई पनि विद्यालय पढ्ने समयमै बामपन्थी राजनीतिप्रति झुकाव बढ्यो। उनको परिवारका सदस्यहरू पनि बामपन्थी पृष्ठभूमिका थिए। उनले विक्रम संवत २०३७ सालमा अनेरास्ववियुको सदस्यता लिए र राजनीति थाले। उनले विद्यालयको प्रारम्भिक समिति हुँदै क्याम्पस समितिमा समेत रहेर काम गर्न भ्याए। स्वतन्त्र विद्यार्थी सङ्घको चुनावमा पटक पटक भाग लिए र अन्ततः विक्रम संवत २०५१ सालमा उनी अनेरास्ववियूको अध्यक्ष भए। त्यसपछि नेकपा एमालेको जिल्ला समिति, अञ्चल समिति हुँदै केन्द्रीय सदस्यसम्म पुगे। भट्टराई यसअघि विक्रम संवत २०६४ सालको पहिलो संविधानसभा निर्वाचनमा पनि काठमाडौँ क्षेत्र नम्बर ६ बाट र विक्रम संवत २०७० सालको दोस्रो चुनावमा क्षेत्र नम्बर ५ बाट उम्मेद्वार बनेका थिए।
पर्यटन मन्त्री
तत्कालीन पर्यटन मन्त्री रविन्द्र अधिकारीको पदमा बहाल रहेकै बेलामा एयर डाइनेष्टी हेलिकप्टर दुर्घटना परि २०७५ फागुन १५ गते मृत्यु भएपछि भट्टराईलाई रिक्त रहेको रहेको पदमा दोस्रो ओली मन्त्रिमण्डलको पर्यटन मन्त्रीको रूपमा नियुक्त गरिएको थियो।
जतनाले निकै आश गरेका युवा मन्त्री भएपनि उनको कार्य शैलीले उनी र सरकार निकै आलोचित बन्नु पर्यो।
प्रतिनिधि सभा २०७९
प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९मा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)का उम्मेदवार ताप्लेजुङ प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन क्षेत्र नं १ २१९४३मत प्राप्त गरि प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी भएका छन् । उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का उम्मेदवार खेलप्रसाद बुढाक्षेत्रीले  २१७३५ मत प्राप्त गरेका थिए।
पाश्चात्य काव्यसिद्धान्त
पाश्चात्य काव्यसिद्धान्त अभि सुवेदीद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको समालोचना हो।
दौलतपुर उपजिल्ला
दौलतपुर बङ्गलादेशको कुष्टिया जिल्लाको एक उपजिल्ला हो। यो उपजिल्ला खुलना विभाग अन्तर्गत पर्दछ।
भूगोल
दौलतपुर उपजिल्ला बङ्गलादेशको दक्षिण पूर्व भागमा पर्छ भने यो उपजिल्ला २३°५२' देखि २४°१२' उत्तर अक्षांश र ८८°४२' देखि ८८°५८' पूर्वी देशान्तरणमा अवस्थित छ। दौलतपुर उपजिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये ४६८.७६ वर्ग किलोमिटर ओगटेको छ। यस उपजिल्लालाई बाघा सदर र लालपुर उपजिल्लाले उत्तर, गाङ्नी र मिरपुर उपजिल्लाले दक्षिण, भेडामारा र मिरपुर उपजिल्लाले पूर्व र भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यले पश्चिमबाट घेरेको छ। गङ्गा, माथाभाङ्गा नदी, कालुया बिल, पङ्खीर बिल, बोयालिया बिल, फकिरधारा आदि यस उपजिल्लाका प्रमुख नदी हो।
इतिहास
बङ्गलादेश मुक्ति अभियान सन् १९७१ अप्रिल ४ का दिनबाट देश व्यापी रूपमा शुरू भएको थियो भने यस युद्धका समयमा पाकिस्तानी सेना र बङ्गलादेशको मुक्तिका लागि लडिरहेका लडाकु बीच यस उपजिल्लाको ब्याङ्गाडि माठ, बालियाडाङ्गा माठ, महिषकुण्डि, श्यामपुर, शेरपुर, चिलमारी, फराजी बाडि, गोयाल ग्राम जस्ता स्थानहरूमा प्रत्यक्ष गोली हानाहान तथा युद्ध भएको थियो। १३ नोभेम्बर १९७१ का दिन दौलतपुरमा पाकिस्तानी सेना र बङ्गलादेशी लडाकु बीचको युद्धमा थुप्रै पाकिस्तानी सेनाको मृत्यु भएको थियो।
जनशाङ्खिकि
जिल्ला विभाग प्रतिवेदनका अनुसार यस जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या ४३३६५५ रहेको छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या २२८०३२ छ भने महिलाको जनसङ्ख्या २१५६२३ रहेको छ। धर्मका आधारमा यस जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ४३०५७१ छ भने हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या २९५६, बौद्ध धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ६३, इसाई धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १३ र अन्य धर्मका मानिसहरूको जनसङ्ख्या ५१ रहेको छ। शेख पाडार बायतसल मामुर जामे मस्जिद, दौलतखाली जामे मस्जिद, आन्दिया कालीकाडि मन्दिर, पाँचपीरेको चिहाना आदि यस उपजिल्लाका केही प्रख्यात धार्मिक स्थलहरू हुन्। यस उपजिल्लाका ९५.३३% जनसङ्ख्याले शुद्ध पिउने पानीका लागि पानी तान्ने मोटर र धारोको प्रयोग गर्दै आएका छन् भने ०.१०% ले पोखरी, ०.६०% ले टुटी र ३.९७% ले अन्य माध्यमबाट पानीको प्रयोग गर्दै आएका छन्। यस उपजिल्लाको कुल घरहरू मध्ये २९.७८% घरहरूमा अझै पनि सुविधा सम्पन्न अर्थात पक्की सौचालय सुविधा रहेको छैन। यस उपजिल्लामा १ उपजिल्ला स्वास्थ्य संस्था, १० परिवार नियोजन केन्द्र र ४३ सामुदायिक स्वस्थ्य संस्थाहरू रहेका छन्।
अर्थतन्त्र
यस उपजिल्लाको अर्थतन्त्र मुख्यतया कृषिमा आधारित छ। यस उपजिल्लाका अधिकांश मानिसहरू किसान हुन्। यस उपजिल्लामा मुख्यतया धान, जुट, गहुँ, टमाटर, खैनी, उखु, मकै लगायत अन्य अन्न बालीहरू उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा मुख्यतया, आँप, कटहर, केरा, नरिवल, मेवा, लिची आदि उत्पादन हुँदै आएको छ। यस उपजिल्लामा धान कुटानी केन्द्र, गहुँ पिसानी केन्द्र, काष्ठ सामग्री उत्पादन केन्द्र, बरफ उद्योग, बिस्कुट उद्योग, चकलेट उद्योग, कपास तथा कपडा उद्योग तथा प्लाष्टिक सामग्री उत्पादन कारखाना रहेका छन्। यस उपजिल्लाले मुख्यतया खैनी, पानको पात, टमाटर, जुट लगायत मौसमी तरकारी र अन्य फलफूलहरू निर्यात गर्दै आएको छ। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख रहेको आलसको तेल र कोदो पनि निम्न मात्रमा उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा ७० हाटबजार तथा मेलाहरू सञ्चालन रहेका छन्। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख ठेला, गोरू गाडा र रथहरू सामान ओसारपसार तथा यातायातका साधन बन्द‌ै आएका छन्। यस उपजिल्लामा ७ माछापालन केन्द्र, २५० कुखुरापालन केन्द्र तथा २ चल्ला उत्पादन केन्द्रहरू रहेको छ।
यस जिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती हो जसमा जिल्लाकै ६०.०२% मानिसहरू संलग्न छन्। यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै मजदुरीमा ६.६३%, वाणिज्यमा १७.१६%, सञ्चार र यातायातमा २.६६%, उद्योगमा २.२०% निर्माण क्षेत्रमा ०.७१%, सुविधामा ३.८२%, धार्मिक सेवामा ०.१२%, वैदेशिक रोजगारी तथा भाडामा ०.३०% र अन्यमा ६.३८% रहेका छन्।
प्रशासन
प्रशासकीय दौलतपुर थानाको स्थापना सन् १८५४ मा भएको थियो भने सन् १९८३ मा यसलाई उपजिल्लामा परिणत गरिएको थियो। हाल यस उपजिल्लामा १४ सङ्घ परिषद्, १६१ मौजा/महल्ला र २४२ गाउँहरू रहेका छन्। यस उपजिल्लाका सङ्घ परिषद्हरू प्रकार छन्; आदाबाडिया सङ्घ परिषद्, अरिया सङ्घ परिषद्, बोलिया सङ्घ परिषद्, चिलमारी सङ्घ परिषद्, दौलतपुर सङ्घ परिषद्, हगलबाडिया सङ्घ परिषद्, खालिशाकुण्डि सङ्घ परिषद्, मरिचा सङ्घ परिषद्, मथुरापुर सङ्घ परिषद्, पियरपुर सङ्घ परिषद्, फिलिपनगर सङ्घ परिषद्, प्रागपुर सङ्घ परिषद्, हरिनगाछा सङ्घ परिषद् र रामकृष्णपुर सङ्घ परिषद्।
शिक्षा
यस जिल्लाको कुल साक्षरता दर ३५.६% रहेको छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता ३८.७% छ भने महिलाको साक्षरता दर ३२.३% रहेको छ। यस उपजिल्लामा १४ क्याम्पस, १ व्यवसायीक शिक्षण संस्था, १ प्राविधिक शिक्षण संस्था, ९५ माध्यमिक विद्यालय, १८७ प्राथमिक विद्यालय, ३ सामुदायिक विद्यालय र १२ मदरसाहरू रहेका छन्। यस उपजिल्लाका केही उत्कृष्ट शिक्षण संस्थाहरू यस प्रकार छन्; दौतलपुर कन्या क्याम्पस (सन् १९९८), फिलिपनगर मरिचा क्याम्पस (सन् १९९४), प्रागपुर सरकारी प्राथमिक विद्यालउ (सन् १९०५), श्यामपुर माध्यमिक विद्यालय (सन् १९२३), मथुरापुर उच्च विद्यालय (सन् १९४८), दौलतपुर पाइलट माध्यमिक विद्यालय (सन् १९५३), दौलतखाली माध्यमिक विद्यालय (सन् १९५७), मरिचा माध्यमिक विद्यालय (सन् १९७३), चिलमारी माध्यमिक विद्यालय (सन् १९७३), दौलतपुर पाइलट कन्या माध्यमिक विद्यालय (सन् १९७९), दौलतपुर दाखिल मदरसा (सन् १९९४) आदि।
वाङचुक वंश
इतिहास
भुटानका पाँच वाङ्चुक राजाहरू छन्, अर्थात्:
मदर टेरेसा
मदर टेरेसा (२६ अगस्ट, १९१० - ५ सेप्टेम्बर, १९९७)को जन्म आञेजा गोंजे बोयाजिउको नामबाट एक अल्बेनीयाई परिवारमा उस्कुब, अटोमन साम्राज्य (आजको सोप्जे, मेसेडोनिया गणराज्य)मा भएको थियो। मदर टेरसा रोमन क्याथोलिक नन थिईन, जसको साथ भारतीय नागरिकता थियो। उनले सन् १९५० मा कोलकातामा मिशनरीज अफ च्यारिटीको स्थापना गरिन। ४५ वर्षसम्म गरीब, बिरामी, अनाथ, र मर्न लागेका मानिसहरूको मद्दत गरिन र मिशनरीज अफ च्यारिटी प्रसारलाई पनि मार्ग प्रशस्त गरिन।
सन् १९७० सम्म उनी गरिबहरू र असहायहरूको लागि आफ्नो मानवीय कार्यहरूको लागि प्रसिद्ध भईन, माल्कोम मुगेरिजको थुप्रै वृत्तचित्र र पुस्तक जस्तो समथिंग ब्यूटीफुल फर गोडमा यसको उल्लेख गरियो। उनलाई १९७९मा नोबेल शान्ति पुरस्कार र १९८०मा भारतको सर्वोच्च नागरिक सम्मान भारत रत्न प्रदान गरियो। मदर टेरेसाको जीवनकालमा मिशनरीज अफ चेरिटीको कार्य लगातार विस्तृत भैरह्यो र उनिलाई मृत्युको समय सम्म उनी १२३ देशमा ६१० मिशन नियन्त्रित गरिरहेकि थिईन। यसमा एचआईभि/एड्स, कुष्ठ र तपेदिकको रोगीहरूको लागि धर्मशाला/ घर शामिल थिए, र साथै सूप भान्सा, बच्चाहरू र परिवारको लागि परामर्श कार्यक्रम, अनाथालय र विद्धालय पनि थिए। मदर टेरसाको मृत्यु पछि उनलाई पोप जन पल द्वितीयले धन्य घोषित गरियो र उनलाई कोलकाताको धन्यको उपाधि प्रदान गरियो।
"तिमी कति काम गर्छौ यो(सफलताको लागि) महत्त्वपुर्ण कुरा हुँदै हैन,तिमी आफ्नो कामलाई कति प्रेमपुर्ण गर्छौ यही सफलताको मापदण्ड हो।"
संत को उपाधि
सन् २०१६, सितम्बर ०९ तारिख मा वेटिकन सिटी मा पोप फ्रांसिस ले मदर टेरेसा लाई संत को उपाधि द्वारा विभूषित गरिएका थिए ।
पंखथोप्ले महाँठुँड
पंखथोप्ले महाँठुँड नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा स्पट-विङ्ड ग्रस्बिक (Spot-winged Grosbeak) भनिन्छ ।
फसिल घेब्बी
फसिल घेब्बी  इथियोपिया को विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन १९७९ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
गति र वेग
गति र वेग बुझ्नु भन्दा अघि दुरी र स्थानान्तरण बारे बुझ्न आवश्यक छ।
दुरी (Distance) र स्थानान्तरण (Displacement)
दुरी भन्नाले कुनै पनि बस्तुको यात्राको सुरुको बिन्दु र अन्त्यको बिन्दु बिचको दुरीलाई जनाउँछ। यसमा बस्तुले कुन दिशा तर्फ आफ्नो यात्रा तय गरेको छ भन्ने वास्ता हुँदैन। तर स्थानान्तरण भन्नाले उक्त बस्तुको यात्राको सुरुको बिन्दु र अन्त्यको बिन्दु बिचको सबैभन्दा छोटो दुरीलाई जनाउँदछ। यसमा बस्तुले तय गरेको दिशा पनि महत्त्वपुर्ण हुन्छ। उदाहरणको लागि कुनै एउटा व्यक्ति आफ्नो घरबाट कार्यालय घुमाउरो बाटो हुदैँ जान्छ भने उसले वास्तवमा हिंडेर पार गरेको दुरीलाई हामीले स्थानान्तरण भन्न सक्दैनौं। तर उक्त व्यक्तिको घर र कार्यालय बिचको सिधा दुरी स्थानान्तरण हुन्छ। छेउको चित्र्बाट पनि हामी यो कुराको जानकारी पाउन सक्छौँ।
गति र वेग
यहाँ प्रष्टसँग हामीले के देख्न सक्छौँ  भने वेग (Speed) दुरीमा समानुपातिक हुने रहेछ भने गति स्थानान्तरणमा (Velocity) समानुपातिक हुने रहेछ।त्यसैगरी time भन्नाले हामीले वेग वा गति निकाल्ने वस्तुले उक्त दुरी वा स्थानान्तरण पार गर्दा लगाएको समय भन्ने बुझिन्छ।
एकाइ
माथि प्रस्तुत गणितीय शुत्र्बाट पनि हामीले यी दुई भौतिक परिमाणको एकाइ एउटै रहेको जानकारी पाउछौँ। दुवैको SI एकाइ m/s हो।
मिझिङ
मिझिङ रोल्पा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
पाश्चात्य समालोचनाको सैद्धान्तिक परम्परा भाग- १
पाश्चात्य समालोचनाको सैद्धान्तिक परम्परा भाग- १ वासुदेव त्रिपाठीद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको समालोचना हो।
इस्मा रजस्थल
इस्मा रजस्थल नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, गुल्मी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। गुल्मी जिल्ला का ७९ गाविसहरू मध्य इस्मा रजस्थल प्राचिन कालदेखिकै एक प्रसिद्ध स्थान हो। गुल्मी जिल्लाको सदरमुकाम तम्घासदेखि पश्चिममोत्तरमा रहेको यस गाविसको सिमाना आसपासका ६ वटा गाविसहरू अर्जे, छापहिले, दोहली, दर्लाचौर, धुर्कोट रजस्थल र अमरपुरसँग जोडीएको छ।
यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी : विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
गङ्गाविक्रम सिजापति
गङ्गाविक्रम सिजापति (वि.सं. १९७२- वि.सं. २०४८) मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने व्यक्तित्त्व हुन् । उनले वि.सं. २०१५ सालमा विज्ञानतर्फको मदन पुरस्कार पाएका हुन् ।
जीवनी
उनको जन्म वि.सं. १९७२ सालमा दुगमबहिल, काठमाडौंमा भएको थियो। उनी प्राविधिक विषय कृषिमा स्नातक थिए। उद्यान नामक ग्रन्थका लागि उनले विज्ञानतर्फको मदन पुरस्कार २०१५ सालमा प्राप्त गरेका थिए। विशेष गरेर कृषि, पशुपालन, मत्स्यपालन र करेसासम्बन्धी विषयलाई व्यावसायिक रूपमा प्रचारप्रसार तथा बोध गराउन उनका पुस्तकहरूले ऐतिहासिक रूपमा मद्दत गरेका छन्। उनको निधन वि.सं. २०४८ सालमा भयो ।
योसेफ वेइडेमेयर
योसेफ वेइडेमेयर (सन् १८१८-१८६६) - जर्मन तथा अमेरिकी मजदुर आन्दोलनका एक प्रसिद्ध कार्यकर्ता, कार्ल मार्क्स तथा फ्रेडरिख एंगेल्सका मित्र एवं सहयोगी हुन् । मार्क्स र एंगेल्सकै प्रभावमा परेर उनी "सच्चा समाजवादको" स्थितिबाट वैज्ञानिक साम्यवादतर्फ आकृष्ट भएका थिए र 'कम्युनिष्ट सङ्घ'का सदस्य रही जर्मनी सन् १८४५-१८४९ को क्रान्तिमा पनि भाग लिएका थिए ।
लेना नदी
लेना नदी ( रूसी: Ле́на, अङ्ग्रेजी: Lena ) उत्तरी एसियाका पूर्वी साइबेरिया क्षेत्रको एक नदी छ र संसारको ११ औँ सबैभन्दा लामो नदी छ। येनिसेय नदी र ओब नदीका साथ यो आर्कटिक सागरमा बग्ने तेस्रो महान साइबेरियाई नदी मानिन्छ। यसको पूर्ण लम्बाई ४,४७२ किमी (२,७७९ मील) छ र यो पूर्ण प्रकार रूसका भित्र बग्ने सबैभन्दा लामो नदी छ।
स्रोत र नदी मार्ग
लेना नदी मध्य साइबेरियाई पठारदेखि दक्षिणमा १,६४० मीटरको उचाईमा बायकाल पर्वतहरूमा शुरू हुन्छ। यसको स्रोत स्थल प्रसिद्ध बायकाल झीलदेखि ७ किमी पश्चिमलाई छ। आफ्नो स्रोतदेखि यो उत्तर-पूर्वलाई बहन्छ र यसमा किरहरूगा नदी, वितिम नदी र ओल्योकोमा नदी विलय हुन जान्छन्। याकुत्स्कका सहरका पछि यो पठारदेखि उतारकर मैदानी इलाकेमा आउँछ र उत्तरलाई बहन्छन् जहाँ यसमा अल्दान नदी विलय हुन जान्छ। बाटाहरूमा वेरखोयान्स्क पर्वतहरूका आ जाने वजहदेखि यो उत्तर-पश्चिमलाई रुख बदल्दछ र यसमा विल्युय नदी विलय हुन जान्छ। यसका पछि यो आर्कटिक महासागरको एक विभागमा (जिसका नाम लापतेव सागर छ) बह जान्छ। कुल मिलाएर लेना नदीको जलसम्भर इलाकेको क्षेत्रफल २५,००,००० वर्ग किमी छ।
मूलपानी
मूलपानी शब्दले निम्न लिखित कुराहरू बुझ्न सकिन्छ :-
बुधबारे
बुधबारे नेपालको मेची अञ्चलको झापा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ३९२८ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
१. उच्च जनसङ्ख्या वृद्धिदर, २. समथर भुभाग तथा उर्वर भूमीको खण्डीकरण, ३. सिँचाइ सुविधाको अभाव, ४. विरीङ तथा हँडिया खोलाका कारण वाढीको जोखिम आदि ।
क्र.सं. नयाँ वडा	समावेश गाविस / नगरपालिका	क्षेत्रफल(वर्ग कि.मी.)	जनसंख्या पुरुष	महिला १	१	बुधवारे(१,३,६)	९.५८	५००६	५३८१ २	२	बुधवारे(२,४,५)	११.०७	४३४९	४८०० ३	३	बुधवारे(७,८,९)	१०.६८	५७३८	६५०२ ४	४	शान्तिनगर(१)	१७.७३	५५८५	६१०७ ५	५	शान्तिनगर(३,४,५)	१७.६५	१९५६	२०७१ ६	६	शान्तिनगर(२,७-९)	९.९३	१५८०	१६७० ७	७	शान्तिनगर(६)	३.१५	१०४६	१२१९
जाफना प्रायद्वीप
जाफना प्रायद्वीप (யாழ்ப்பாணக் குடாநாடு) श्रीलङ्काको उत्तरी प्रान्तमा रहेको एउटा क्षेत्र हो। यो प्रान्तको राजधानी सहर, जाफनाको घर हो, र मध्ययुगीन जाफना राज्यको धेरैजसो भूतपूर्व भू-भाग समावेश गर्दछ। प्रायद्वीप ऐतिहासिक रूपमा तीन क्षेत्रहरू भाडामाराच्ची, थेनमाराच्ची र वालिकामाममा विभाजित थियो, जुन आज जाफना जिल्लाको तीन क्षेत्रहरू बनाउँछ।
इतिहास
नागा जातिहरू श्रीलङ्काका प्राचीन जनजातिहरूमध्ये एक थिए, जो मुख्य रूपमा जाफना प्रायद्वीपमा केन्द्रित थिए। प्रायद्वीप पूर्व-मध्ययुगीन युगमा नागा नाडुको रूपमा पनि चिनिन्थ्यो, जसको अर्थ "नागाहरूको भूमि" हो जुन पुरातन तमिलकम, सिलप्प्टिकरम र मनिमेकलाईको जुम्ल्याहा महाकाव्यहरूमा उल्लेख गरिएको छ।
१३औँ शताब्दीमा, पोलोनारुवा राज्य सहित श्रीलङ्काको उत्तरी भाग पाण्ड्य वंशको शासनमा थियो। पाण्ड्य वंशका मन्त्री कुलसेकर सिंकैरियानलाई प्रायद्वीपको राजाको रूपमा स्थापित गरिएको थियो। उनी आर्यचक्रवर्ती वंशका पहिलो राजा थिए।
भूगोल
जाफना क्षेत्रको हावापानी वर्षाको मौसमी लयको साथ उष्णकटिबंधीय मनसुनल एएम मानिन्छ। तापमान २६ डिग्री सेल्सियस देखि ३३ डिग्री सेल्सियस सम्म हुन्छ। वार्षिक वर्षा ६९६ मिमी देखि ११२५ मिमी सम्म हुन्छ। यो क्षेत्रमा समान रूपमा फैलिएको छ। उत्तर पूर्वी मनसुन वर्षा (अक्टोबर देखि जनवरी) ले वार्षिक वर्षाको ९०% भन्दा बढीको लागि योगदान गर्दछ।
सुन्तलागर्दने महाँठुँड
सुन्तलागर्दने महाँठुँड नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा कलार्ड ग्रसबिक (Collared grosbeak) भनिन्छ।
पाश्चात्य समालोचनाको सैद्धान्तिक परम्परा भाग-२
पाश्चात्य समालोचनाको सैद्धान्तिक परम्परा भाग-२ वासुदेव त्रिपाठीद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको समालोचना हो।
नवराज चालिसे
नवराज चालिसे (वि.सं. १९९६- ) मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने व्यक्तित्त्व हुन्। उनले वि.सं. २०१२ सालमा सामाजिक शास्त्र विषयमा मदन पुरस्कार पाएका हुन्।
जीवनी
उनी बाबु नारायणप्रसाद चालिसे र आमा लक्ष्मीदेवी चालिसेका सुपुत्रका रूपमा बेसी गाउँ, जोरपाटी, काठमाडौंमा वि.सं. १९९६ साल वैशाख ३० गते जन्मेका हुन्। उनले प्राचिन हिन्दू अर्थशास्त्र नामक पुस्तकका लागि सामाजिक शास्त्र विषयमा मदन पुरस्कार २०२१ प्राप्त गरेका हुन्।
गण्डकी नदी
गण्डकी नदी नेपालको एक प्रमुख नदी हो। नेपालको सबैभन्दा गहिरो नदी गण्डकी नदी हो। यसका सहायक नदीहरू कालीगण्डकी, बुढीगण्डकी, सेतीगण्डकी, मादी, दरौंदी, मर्स्याङ्दी र त्रिशुली हुन्। गण्डकी नदीलाई चितवन प्रवेश गरेपछि 'नारायणी' भनिन्छ। यसको लम्बाई ३३८ कि.मी. र जलप्रवाह क्षेत्रफल २६,००० वर्ग कि.मी. भूमि छ। यसलाई भारतमा गण्डक नामले चिनिन्छ।
बुढाकोत
बुढाकोत नेपालको सेती अञ्चलको अछाम जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ५१७ वटा घर छन्।
गण्डकी नदी
चितवन जिल्लाको देवघाटमा पश्चिमबाट बगेर आउने कालीगण्डकी नदी, उत्तर पश्चिमबाट बगेर आउने सेतीगण्डकी नदी तथा उत्तर तर्फबाट बगेर आउने त्रिशूली नदी र बुढीगण्डकी) मर्स्याङ्दी, मिसिएर बन्नेको नदीलाई नारायणी नदी भनिन्छ। यसनदीलाई सप्तगण्डकी समेत भनिन्छ देबघाट धाम तथा भरतपुर नगरलाई देब्रे पार्दै बगेको यो नदी माथी नारायणगढमा पक्की पुल रहेको छ। यो नदीले चितवन तथा नवलपरासी जिल्ला तथा लुम्बिनी र नारायणी अन्चललाई छुट्याएको छ। नवलपरासीको त्रिबेणीबाट यो नदी भारत प्रवेश गर्दछ। भारतमा यसलाई गण्डक भन्ने गरिन्छ। यो नदीले चितवन राष्ट्रिय निकुन्जको पश्चिमी सिमानाको समेत काम गर्ने भएकाले जैविक विविधतामा समेत यसको महत्त्व छ। यो नदीमा दुर्लभ मानिने मगर गोही र घडीयाल गोहीहरू पाईन्छन्।। भारतको बिहार प्रदेशमा गङ्गाको मैदान हुँदै दक्षिण पूर्व तर्फ मोडिएर पटना नजीकै गंगा नदीसँग मिल्दछ।
बुढाकोत
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार बुढाकोतको जनसङ्ख्या २७५९ छ। यस मध्य पुरुष ४८%, र महिला ५२% छन्।
गण्डकी नदी
यस नदीको किनारमा रहेका प्रमुख बस्ती तथा शहरहरू यस प्रकार छन् : लोमान्थाङ, जोमसोम, बेनी, बाग्लुङ, कुश्मा, रिडी, देवघाट, नारायणघाट तथा त्रिबेणी।
यस नदीको किनारमा रहेका जलविद्युत परियोजनाहरू यस प्रकार छन् : कालीगण्डकी जलविद्युत परियोजना नेपालको सबैभन्दा ठूलो परियोजनाहरू मध्ये पर्दछ। यसबाट उत्पादित बिजुली प्रसारण लाईन मार्फत सिधै बुटवल तथा नेपालको मुख्य प्रसारण लाईनमा जोडीएको छ। यसबाट भारतमा पनि बिद्युत प्रसारण गरिन्छ। कालिगण्डकी परियोजनाले मिर्मी तथा बेल्टारीको जनजीवन उकास्नमा राम्रो सहयोग पुर्‍याएको छ, नयाँ बाटोघाटो, निर्माणहरू तथा दर्पुक बेल्टारी पुल पनि बनेको छ।
जोगीमारा
जोगीमारा नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, धादिङ जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।मार्च १०, २०१७ मा, नेपाल सरकार ले स्थानीय स्तरका निकायलाई ७५३ नयाँ स्थानीय तहको संरचनामा पुनर्संरचना गर्‍यो। महादेवस्थान, बेनीघाट, धुषा  र जोगिमारा गाविसहरू मिलाएर बेनीघाट रोराङ गठन गरियो।   हुग्दिखोला मझिम्टार ज्यामिरेघाट जोगिमारा  गाविसको मुख्य बजार हो।यहाँ चुन ढुंगा प्रचुर मात्रा  रहेको छ।
वडोदरा
वडोदरा (IPA: /ʋə'ɽod̪əɾa/), (पूर्व नाम : बडौदा ) गुजरात प्रान्तको तेश्रो सबैभन्दा धेरै जनसन्ख्या भएको शहर हो । यो एक शहर हो जहाको महाराजा सयाजीराव विश्वविद्यालय आफ्नो सुन्दर स्थापत्यको लागि जानिन्छ । वडोदरा गुजरातको एक महत्त्वपूर्ण नगर हो । वडोदरा शहर, वडोदरा जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय, पूर्वी-मध्य गुजरात राज्य, पश्चिम भारत, अहमदाबादको दक्षिण-पूर्वमा विश्वामित्र नदीको तटमा स्थित छ । वडोदरालाई बडौदा पनि भनिन्छ । यसको सबैभन्दा पुरानो उल्लेख ८१२ ई. को अधिकारदान या राजपत्रमा छ, जसमा यसलाई वादपद्रक बताइएको छ । यो अन्कोत्तका शहरसङ सम्बद्ध बस्ती थियो । यस क्षेत्रलाई जैनिहरूदेखि छिनने दोर राजपूत राजा चन्दनको नाममा शायद यसलाई चन्दनवाटीको नामले पनि जानिन्थ्यो । समय-समयमा यस शहरको नया नामकरण हुदै गयो, जस्तै वारावती, वातपत्रक, बडैदा र सन् १९७१ मा वडोदरा ।
इतिहास
इतिहासमा शहरको पहिलो उल्लेख ८१२ ई. मा यस क्षेत्रमा आएर बसेका व्यापारिहरूको समयसङ मिल्छ । वर्ष ई १२९७ यो प्रान्त हिन्दू शासनको अधिन हिन्दूहरूको वर्चस्वमा थियो । ईसाई यूगको प्रारम्भमा यो क्षेत्र गुप्तवन्शको साम्राज्यको अधीन थियो । भयङ्कर यूध्ध पछि, यस क्षेत्रमा चालुक्य वंश सत्ता आधिन भयो । अन्तमा, यस राज्यमा सोलंकी राजपूतहरूले कब्जा गरे । यस समयसम्म मुस्लिम शासन भारत वर्षमा फैलिएको थियो र हेर्दा-हेर्दै वडोदराको सत्ताको बागडोर दिल्लीको सुल्तानहरूको हात आयो । वडोदरामा दिल्लीको सुल्तानहरूले एक लामो समयसम्म शासन गरे, जब सम्म उनिहरू मुगल सम्राटहरू द्वारा परास्त भएनन् । मुगलहरूको सबैभन्दा ठुलो समस्या मराठा शाषक थियो जसले बिस्तरै बिस्तरैबाट तर अन्ततः यस क्षेत्रमा आफ्नो राज्य स्थापित गरे र यो मराठा वन्श गाइकवाड (Gaekwads) को राजधानी बन्यो । सर सयाजी राव गाइकवाड (१८७५-१९३९) III, यस वन्शको सबैभन्दा सक्षम र लोकप्रिय शासक थिए र उनले यस क्षेत्रमा धेऐ सरकारी र नौकरशाही सुधार गरे । ब्रिटिश राजको क्षेत्रमा एक ठुलो प्रभाव थियो तर बड़ौदा भारतको स्वतंत्रतासम्म एक राजसी राज्य बनि रहयो । धेरै अन्य रियासतहरूको जस्तै, बडौदा राज्य पनि १९४७ मा भारत डोमिनियनमा शामिल भयो ।
उद्योग
यस शहरमा उत्पादित हुने विभिन्न प्रकारको वस्तुहरूमा सूती वस्त्र तथा हथकरघा वस्त्र, रसायन, दियासलाई, मशीनें र फर्नीचर शामिल छ ।
परिवहन
वडोदरा एक रेल र मार्ग जंक्शन हो तथा यहाँ एक विमानस्थल पनि छ ।
जनसङ्ख्या
२००१ को जनगणना अनुसार वडोदरा शहरको जनसङ्ख्या १३,०६,०३५ औ जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या ३६,३९,७७५ छ ।
माधवप्रसाद घिमिरे (साहित्यकार)
माधवप्रसाद घिमिरे (जन्म: वि.सं. १९७६ असोज ७ गते हालै मृत्यु: २०७७ भाद्र २ गते) स्वच्छन्दतावादी भावधारा र परिष्कारवादी शैली भएका कुशल नेपाली साहित्यकार कवि र गीतकार हुन्। उनी बाल्यावस्थादेखि निरन्तर रूपमा नेपाली साहित्यका कविता, खण्डकाव्य, गीतिनाटक, कथा, अनुवाद लेख -प्रबन्धजस्ता अनेकौँ विधा-उपविधाहरूमा निरन्तर कलम चलाउँदै आएका बहुमुखी प्रतिभा हुन्। प्रकृतिका अनेकन विविध पक्षहरूलाई आफ्ना जीवन्त रचनाहरूमा समावेश गर्दै जीवनलाई नै प्रकृतिसापेक्ष ढङ्गबाट व्याख्या गर्ने उनका लेखाइहरु दीर्घसाधनाले भरिएका छन्। उनले वि.सं. १९९२ सालमा गोरखापत्रमा आफ्नो कविता छपाए थिए। उनका नवमञ्जरी (वि.सं. १९९४), घामपानी (वि.सं. २०१०), नयाँ नेपाल (वि.सं. २०१३), किन्नर-किन्नरी (वि.सं. २०३३) जस्ता कवितासङ्ग्रह सङ्कलित छन्। उनलाई 'राष्टकवि' को उपाधिले सम्मान गरिएको छ। उनको मृत्यु वि.सं. २०७७ साल भाद्र २ गते मङ्गलवार काठमाडौँ, लैनचौरस्थित निवासमा १०१ वर्षको उमेरमा भएको हो।
सुरुवाती जीवन
माधवप्रसाद घिमिरेको जन्म वि.सं. १९७६ असोज ७ गते लमजुङ जिल्लाको पुस्तुन गाउँमा भयो। जन्मिएको तीन वर्षमा उनकी आमा बितिन्। ६ वर्ष हुँदा अक्षर चिनेका उनले ८–९ वर्षको हुँदा गाउँको फुलेबाबासँग पञ्चांग अध्ययन गरे। ११ वर्षको उमेरमा घर छाडेर दुराडाँडा(लमजुङ) गाउँको संस्कृत पाठशाला हुँदै काठमाडौँको रानीपोखरीमा रहेको संस्कृत प्रधान पाठशाला र तीनधारा संस्कृत पाठशालासम्म आइपुग्दा उनले प्रथमा उत्तीर्ण गरे। त्यसपछिको अध्ययनका लागि उनी बनारस पुगे। घिमिरेले भारतमा बनारसको क्विन्स विश्वविद्यालयबाट सर्वदर्शनमा शास्त्री गरेका छन्।
पेशागत जीवन र अन्य
१४ वर्षको उमेरमा ज्ञानपुष्प शीर्षकमा वि.सं.१९९२ मा गोरखापत्रमा पहिलो रचना छपाएर काव्य सिर्जनामा प्रवेश गरे। घिमिरे वि.सं. २००५ सालमा गोरखापत्रमै सह-सम्पादकको जागिरे पनि थिए। बनारसबाट शास्त्री प्रथम खण्ड उत्तीर्ण गरेपछि वि.सं. १९९८ सालमा भाषानुवाद परिषद्बाट मासिक २५ रुपैयाँ तलबमा लेखक पदमा र वि.सं. २००१ सालमा गोरखापत्र दैनिकमा मासिक ४० रुपैयाँ तलबमा सहायक सम्पादक रही काम गरे। त्यसपछि २०१० सालमा लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको अध्यक्षतामा गठन भएको काव्य प्रतिष्ठानमा चार वर्षसम्म सदस्य थिए।
वि.सं. २००८ सालमा लमजुङ फर्किएर माध्यमिक विद्यालयको प्रधानाध्यापक भएर शिक्षा क्षेत्रमा प्रत्यक्ष रूपमा संलग्न भएका थिए।
चर्चित राष्ट्रिय गीत 'गाउँछ गीत नेपाली' का रचनाकार घिमिरे का अन्य चर्चित गीतहरूमा 'फूलको थुङ्गा बगेर गयो' (तारादेवी) तथा 'आजै र राति के देखेँ सपना' (नारायण गोपाल)ले गाएका छन्। उनी वि.सं. २०१४ सालमा नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठानको सदस्य भएपछि आजीवन सदस्य, उपकुलपति, कुलपति भएर प्रज्ञाप्रतिष्ठानमा लामो समयसम्म सक्रिय रहे।
व्यक्तिगत जीवन
वि.सं. २००४ सालमा उनको जीवनसंगिनी गौरीको निधन भयो।