cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
जङ्गबहादुर राणा
गगनसिंहसँगको सम्बन्ध
गगनसिंह भण्डारी तत्कालीन राजाको एकदमै नजिक रहेका थिए। तत्कालीन रानी राज्यलक्ष्मीको विश्वास पात्रको रूपमा रहेको गगनसिंह र रानीबीच प्रेम रहेको हल्ला समेत दरबारमा सुनिएको थियो। गगन सिंह र तत्कालीन रानीको सम्बन्धलाई तत्कालीन राजा राजेन्द्र तथा तत्कालीन युवराज सुरेन्द्रले मन पराएका थिएन्न्। जङ्गबहादुर र युवराजबीच गहिरो सम्बन्ध रहेको थियो। यसै कारणले गर्दा गगन सिंह र जङ्गबहादुर बीच राम्रो सम्बन्ध रहेको थिएन। डायमनसम्शेर राणाले आफ्नो उपन्यास 'सेतो बाघ'मा गगन सिंहको हत्या राजा राजेन्द्र र युवराज सुरेन्द्रको आदेशमा जङ्गबहादुरले गरेको उल्लेख गरेका छन्। यस हत्याकाण्डको कारणले रानी आवेशमा आएर उनको हत्यारा खोज्ने निहुँमा आयोजना गरेको सभामै विध्वंशकारी कोत पर्व मच्चिन गएको थियो जसको परिणामस्वरूप नेपालको तत्कालीन राजनीतिमा जङ्गबहादुर शक्तिशाली भएर निस्केका थिए। यी विषयहरूलाई अध्ययन गर्दा जङ्गबहादुर तथा गगन सिंह बीच एक प्रतिसपर्धीको सम्बन्ध रहेको अड्कल गर्न सकिन्छ।
कोत पर्व
गगनसिंहको हत्यारा पत्ता लगाउनको लागि सबैभन्दा पहिले अभिमान सिंह राना मगरलाई मारेपछि त्यहाँको स्थिति चर्किदै हात हालाहाल र गोली हानाहान हुँदा त्यस समय नेपालका प्रधानमन्त्री फत्तेजङ्ग शाह, काजी दलभञ्जन पाँडे, कर्पदार काजी वीरकेशर पाँडे लगायतका ३१ जनाको हत्या भएको थियो। यस घटनामा कुल ११ चौतारिया, ६ पाँडे, ३ थापा र ११ अन्य क्षेत्रीय भारादारको हत्या भएको थियो। यस घटनापछि रानी राज्यलक्ष्मी देवीको मौखिक हुकुमले जङ्गबहादुरलाई प्रधानमन्त्री र प्रधानसेनापति बनाइएको थियो। वि.सं. १९०३ असोज २ गते तत्कालीन राजा राजेन्द्रबाट लालमोहर पाएपछि जङ्गबहादुर नेपालको आधिकारिक मुख्तियार बन्न पुगेका थिए।
भण्डारखाल पर्व
कोत पर्वपछि रानी लक्ष्मीदेवीको मन जितेर प्रधानसेनापति बन्न सफल भएका जङ्गबहादुरले माथवरसिंह थापाको हत्या गरे जस्तै युवराज सुरेन्द्रको हत्या गरि रणेन्द्रलाई गद्दीमा राख्न आवश्यक प्रबन्ध गर्न दबाब दिएकी थिइन्। रानीले जङ्गबहादुरबाट आफ्नो उद्देश्य पुरा हुने विश्वास गरेता पनि जङ्गबहादुरले मामा माथवरसिंह थापाले झैँ रानीको आदेश उल्लङ्घन गरेका थिए।
यसैको निहुँमा रानीले वि.सं. १९०३ कात्तिक १२ गते हनुमानढोकाको भण्डारखाल बगैँचामा भोजको आयोजना गरेकी थिइन्। सोही भोजमा जङ्गबहादुर र उनका भाइहरूलाई विष मिसिएको खाना खुवाएर हत्या गर्ने योजना बनाएको कुरा पण्डित विजयराजले पोल खोले पछि जङ्गबहादुरले आफ्ना विरोधीहरूको संहार गरेका थिए। यस घटनापछि यो षड्यन्त्रमा सामेल रहेका बिरध्वज बस्नेत लगायतलाई हत्या तथा कैद गरिएको थियो भने रानीको सम्पूर्ण अधिकार खोसेर देश निकाला गरिएको थियो।
अलौ पर्व
भण्डारखाल पर्व भएपछि तत्कालीन राजा राजेन्द्र विक्रम शाह आफ्नो रानीसँगै केही समयका लागि काशी गएका थिए। तत्कालीन राजा र उनका भारदारहरू काशीमा षड्यन्त्र बनाउनमा व्यस्त रहेकाले प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुरले वि. सं. १९०४ मा राजालाई पदच्युत गरि युवराज सुरेन्द्रलाई गद्दीमा राखेका थिए। जङ्गबहादुरले राजासँगै पठाएका आफ्ना गुप्तचरहरूद्वारा काशीमा भएका सबै षड्यन्त्र एवम् योजनाको बारम्बार जानकारीकै आधारमा राजाका सैनिक टोलीहरूलाई वीरगञ्जनजिकै अलौ भन्ने ठाउँमा बाटो ढुकी सबैको हत्या गरेका थिए र राजा राजेन्द्र शाहलाई गिरफ्तार गरेर नजरबन्दमा राखिएको थियो। यो पर्वलाई नेपालको इतिहासमा 'अलौ पर्व' भनेर उल्लेख गरिएको छ।
राणाजी
वि. सं. १९०५ वैशाख महिनाको १३ गते तत्कालीन राजा सुरेन्द्रबाट तत्कालीन प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुर लगायत उनका सबै वंशजहरू भारतको चित्तौडगढबाट राजपूत राणाजीका सन्तानहरू रहे भएका र कास्की आएर गोरखाबाट देशको सेवा गरेको कुरा मान्यता गराएर 'राणाजी' भन्न पाउने गराएकोले सो उपरान्त जङ्गबहादुर र उनका सबै वंशजहरूलाई राणाजी भन्न थालिएको थियो।
युरोप भ्रमण
शाही राजदूतको रूपमा वि. सं. १९०६ साल माघमा युरोप भ्रमण जान लागेका जङ्गबहादुरले नेपालको राजनीतिक व्यवस्थालाई सामान्य बनाइ राख्न भाइ बमबहादुरलाई कार्यवाहक प्रधानमन्त्री र बद्रीनरसिंहलाई कार्यवाहक प्रधानसेनापतिको जिम्मेवारी दिएका थिए। उनको भ्रमण दलमा २ जना कर्णेलहरू जगत शमशेर, धीर शमशेर, १ जना कप्तान राम मेहर अधिकारी, ३ जना काजी करवीर खत्री, हेमदल थापा, डिल्लीसिंह बस्न्यात, ३ जना लप्टन लाल सिंह खत्री, करवीर खत्री, भीमसेन राना, ३ जना सुब्बा सिद्धिमान, सोम नरसिंह, सुबेदार दलमर्दन थापा गरि एक वैद्य चक्रपाणी, एक कलाकार भाजुमान चित्रकार, ४ जना भान्से, १२ जना नोकर र १० जना सहयोगी रहेका थिए।
ठूलो दलबल सहित नेपालबाट प्रस्थान गरेका यिनीहरू बिहारको पटनामा १९ तोपको सलामी दिएर स्वागत गरिएको थियो। पटनाबाट कलकत्ता पुगेपछि समेत उनीहरूलाई सोही प्रकारको सलामी दिइएको थियो। कलकत्तामा उनले शाही कार्यक्रममा भाग लिनुका साथै लर्ड र लेडी डालहाउजीसँग भेट गरेका थिए। कलकत्ताबाट पानी जहाजमा सामुद्रिक मार्ग प्रयोग गर्दै मद्रास, श्रीलङ्का र इडेन हुँदै स्वेज नहर पुगेका थिए। इजिप्टमा कायरो र एलेक्जेन्ड्रिया भ्रमण गरेपछि जङ्गबहादुर र उनको टोलीले अब्बास प्रथमसँग भेट गरेका थिए। अन्तत जङ्गबहादुरको टोली वि. सं. १९०७ साल जेठमा बेलायतको साउथ ह्याम्पटन पुगेको थियो।
बेलायत भ्रमणको क्रममा राजकीय भेटघाट लगायतका काम गर्दै जङ्गबहादुर र उनका दलले बेलयातको शासन प्रणाली, सैन्य संरचना, कारागार लगायतका महत्वपूर्ण विषयको अध्ययन गरेको थियो। बेलायत पछि फ्रान्स पुगेका जङ्गबहादुरले त्यहाँ समेत शक्ति सम्बन्धी ज्ञान लिएका थिए।
युरोपका दुई शक्तिशाली राष्ट्रहरूको भ्रमण र निरीक्षण गरेपछि जङ्गबहादुरले ब्रिटिससँग मेलमिलाप र सहकार्य गेरेर अगाडि बढ्ने नीति सकार गरेका थिए।
मुलुकी ऐन १९१०
मुलुकी ऐनलाई नेपालको पहिलो लिखित र संहिताबद्द राष्ट्रिय कानुनको दर्जा प्राप्त छ। यसलाई वि.स. १९१० पुस ७ गते जारी गारिएको थियो।  जङ्गबहादुरले बेलायातको यात्राबाट फर्केपछि युरोपको कानुनी अभ्यासको प्रेरणाले यो ऐन बनाएका थिए। यो नितान्त मौलिक कानुन र हिन्दू दर्शनमा आधारित रहेको छ। यो कानुनको मुख्य उद्देश्य जातिको आधारमा अपराधीहरूलाई सजायको व्यवस्था गर्नु रहेको थियो।
नेपाल तिब्बत युद्ध / थापाथली सन्धि
मुख्य लेख : तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध
सुगौली सन्धिको कारणले आफ्नो अभिन्न भूभाग गुमाउन परेकोले भोटलाई जितेर राजा र प्रजालाई खुसी पार्ने दाउमा जङ्गबहादुर कम्मर कसेका थिए। नेपाल –तिब्बत /चीन युद्धको अन्त्य गर्न भएको बेत्रावती सन्धी पूर्ण रूपमा चिनियाँहरूको पक्षमा थियो। एक वर्षसम्म चलेको अन्तिम नेपाल तिब्बत युद्धको अन्त्य थापाथली सन्धि भएपछि सकिएको थियो। युद्धको परिणामस्वरूप भएको सन्धिको कारण तिब्बतले नेपाललाई प्रत्येक वर्ष १०,००० रकम तिर्नुपर्ने रहेको थियो।
श्री ३ महाराज लालमोहर
तत्कालीन राजा सुरेन्द्रबाट वि.सं. १९१३ साउन २२ का दिन जङ्गबहादुरलाई कास्की र लमजुङको महाराज घोषित गरिएको थियो। उक्त घोषणाको आधारमा जङ्गबहादुर र उनको परिवारमा त्यहाँको महाराजको उपाधि, दुई जिल्लाहरू लगायत देशको पश्चिममा रहेको काली र पूर्वमा मेचीसम्मको राज्य सञ्चालनको सम्पूर्ण अधिकार प्रयोग गर्न सम्पत्तिको भोग चलन हस्तान्तरण हुने भनिएको थियो। यस बाहेक उनलाई जीवन र मृत्युको अधिकार, सरकारका सबै तहका कर्मचारीहरूलाई नियुक्त र बर्खास्त गर्नसक्ने अधिकार, कुनै पनि विदेशी राष्ट्रसँग सन्धिपत्रमा हस्ताक्षर गर्ने अधिकार, युद्धको घोषणा र शान्ति सम्झौता गर्नसक्ने अधिकार, दोषीमाथि दण्ड सजाय तोक्न सक्ने अधिकार, नयाँ कानुनको निर्माण  र पुरानो कानुन (देवानी, फौजदारी र सैनिक अधिकार) खारेज गर्नसक्ने अधिकार दिइएको थियो।
माथि उल्लेख गरिएका सम्पूर्ण अधिकार जङ्गबहादुरको मृत्यु पश्चात उनका भाइ र उनका छोराहरूमा हस्तान्तरण हुँदै जाने पनि घोषणापत्रमा राखिएको थियो। यससँगै राजाबाट समेत राज्य सञ्चालन गर्दा हुनसक्ने आन्तरिक वा बाह्य मामिलामा गल्ती वा अपराधलाई निसर्ग गर्ने अधिकार समेत जङ्गबहादुरलाई दिइएको थियो।
१९२४ माघ २२ मा जङ्गबहादुरले आफ्नो नाउँमा तल लेखिएको लालमोहर गराए- यो लालमोहर पछि शाह वंश नाम मात्रको राजा र श्री ३ नै नेपालको सर्वेसर्वा हुने भयो। श्री ५ को आदेशलाई श्री ३ ले खारेज गर्न सक्ने भए।
भारतीय सिपाही बिद्रोह, सन् १८५७
भारतमा अंग्रेज शासनप्रति असन्तोषको भावना सन् १८५० ताका प्रारम्भ भएको थियो। यसैबीच 'सिपाही विद्रोह'का नामले स्वतन्त्रता संग्राम सुरु भयो। यो विद्रोह दमन गर्न इस्ट इन्डिया कम्पनी सरकारको अनुरोधमा नेपालले २ जुलाई १८५७ मा ६ रेजिमेन्ट गोर्खाली फौज अंग्रेजको सहायतार्थ भारततर्फ पठायो। यसका साथै लर्ड केनिङको अनुरोध अनुसार, जङ्गबहादुर आफैं तीन पल्टन सेना लिएर १० डिसेम्बर १८५७ मा लखनऊतर्फ प्रस्थान गरे।
तिनले गोरखपुरदेखि लखनऊसम्मका विभिन्न स्थान नियन्त्रणमा लिई विद्रोही जत्थालाई १० मार्च १८५८ सम्ममा पूर्णरूपले लखनऊबाट हटाई अंग्रेजी प्रभुत्व कायम गरे। गोर्खाली फौज नेपाल फर्कदा 'लखनऊ लुट' गरी आए भन्ने पनि इतिहासमा चर्चा गरिएको छ।
यस बारे बि.सं. १९३२ बैशाख ९ गते मंगलबार स्थापित गरिएको कालमोचन घाटको शिलापत्रमा जङ्गबहादुरले यसरी बर्णन गरेका छन्।
नयाँ मुलुक फिर्ता
जङ्गबहादुरको गुणको बदला नेपाललाई के गरेर चुकाउने भन्ने कुरो भारतका बृटिस शासकहरूमा धेरै सर-सल्लाह भयो। अन्त्यमा सुगौली सन्धिद्वारा हरण गरिएको राप्तीदेखि कालीनदीसम्मको मैदानी भाग नेपाललाई फिर्ता गर्ने निधो भयो। त्यसबेला नयाँ मुलुकका रूपमा चिनिने बाँके, बर्दिया, कैलाली र कञ्चनपुर जिल्लाको सीमारेखा २७८ किलोमिटर रहेको छ भने यसको क्षेत्रफल ९ हजार २ सय ७ वर्गकिलोमिटर छ।
महत्त्वपूर्ण कुरा के रहेको छ भने जङ्गबहादुरले नयाँ मुलुकरूपी भूमिको नापनक्सा नगरी फिर्ता लिन मानेनन्। यसैकारण ब्रिटिस कमिस्नरद्वारा त्यस क्षेत्रको सर्भेक्षण गरिँदै ७ फिट अग्लो र १० फिट गोलाइ भएको २ सय ५२ जङ्गेखम्बा (जङ्गेपिलर) खडा गरियो। दुई वर्ष लगाएर जङ्गेखम्बाका साथै दसगजा क्षेत्र कायम गरिएपछि मात्रै दुई देशबीच १५ नोभेम्बर १८६० मा सीमा सन्धि भयो। सुगौली सन्धिमा नेपालले गुमाएको यो भाग ४४ वर्षपछि नेपालले फिर्ता पायो। यस सन्धिमा भारतका भाइसराय गभर्नर जनरल अर्ल केनिङका तर्फबाट लेफ्टिनेन्ट जनरल जर्ज र्‍यामसे र नेपालका महाराजाधिराज सुरेन्द्रविक्रम शाहका तर्फबाट जङ्गबहादुर राणाले १ नोभेम्बर १८६० मा काठमाडौँमा संयुक्त हस्ताक्षर गरेका थिए। यसलाई गभर्नर जनरलले कलकत्तामा १५ नोभेम्बर १८६० मा अनुमोदन गरे। सन्धिको प्रारम्भिक अनुच्छेदमा 'यो भू-भाग नेपाल दरबारबाट खटाइएको कमिस्नरको उपस्थितिमा ब्रिटिस सरकारबाट नियुक्त कमिस्नरले दुई देशबीचको सीमारेखामा सीमांकन गरी पक्की स्तम्भहरू ठड्याई सो सीमाक्षेत्र विधिवत् नेपाली अधिकारीलाई सदाका लागि हस्तारण गरियो। यो सीमाक्षेत्र शान्तमय तरिकाले पुनःस्थापना गरी सदैव नेपालको अधीनमा रहने सुनिश्चितताका लागि दुई राष्ट्रबीच यो सन्धि गरिएको छ' भन्ने विवरण उल्लेख गरिएको छ।
जङ्गबहादुरलाई सीमा संरक्षणका दृष्टिकोणमा र नेपालको गुमेको पश्चिमी तराई भाग अंग्रेजबाट फिर्ता लिन उनले गरेको कार्यको सराहना गर्नुपर्छ।
सन्तानहरू
उनका १३ छोराहरू र २० छोरीहरू थिए;
उत्तराधिकारीको रोलक्रम
१९२४ माघ सुदि १० रोज २ मा जङ्गबहादुरले श्री ३ महाराज र प्रधानमन्त्रीको उत्तराधिकारीको रोलक्रम बनाए। उनले आफू पछि आफ्ना भाइहरूलाई राखे तर आफ्ना छोराहरू पछि भतिजाहरूलाई नराखी नातीलाई राखे। नातिपछी को रोलक्रममा भतिजाहरूलाई राखे। उनको यो अबैज्ञानिक रोलक्रमको नियमले राणा खलकमा जंग खलक र शमशेर खलक बीच वैमनस्यता सुरु भयो। यसैको नतिजास्वरुप ४२ सालको पर्व घट्यो जसमा शमशेर खलकले जङ्गबहादुरका छोरा जगतजंग, नाति युद्धप्रतापजंगको हत्या गरे। बाँकी जंग खलकहरूलाई काठमाडौँबाट निर्वासित गरियो।
रङमन्च
चलचित्र बसन्ती
चलचित्र सेतो बाघ
मृत्यु
वि.सं. १९३३ मा श्री ३ जङ्गबहादुरलाई Prince of Wales सँग नेपाल आएका Dr. Fayrer ले मुटुनजिक बोसो जमेको हुँदा त्यो क्रम बढ्दै गए छिटै मृत्यु हुन सक्ने भविष्यवाणी गरेका थिए।
१९३३ सालमा जङ्गबहादुर सिकारको लागि तराई जाने भए। हनुमानढोका दरबारमा सुरेन्द्र विक्रम शाह महाराजधिराजसित मदेश शिकारमा जान बिदा हुने बेलामा "यस पाला त म निकै गले, शिकारबाट यहाँ फर्केर सरकारको दर्शन गर्न आउन पाउँदिन कि क्या, त्यसैले सरकारसित एउटा विन्ती गर्छु" भनेर जङ्गबहादुरले भन्दा राजा सुरेन्द्र विक्रमले ," के कुरा सम्धी, भन न।" अनि जङ्गबहादुरले भने - "उहिलेको जस्तै गरि सरकारलाई आफ्नो बुइमा चढाएर तल चोकसम्म सवारी चलाउने इच्छा छ।" अनि बोकेर नासल चोकमा पुर्याई त्यतैबाट बिदा भएर उनी मधेश तिर लागे।
फागुन १३ गते रगत बान्ता र झाडा भएर आधा रातमा जेलाई पनि सेतो देख्ने भइ पत्थरघट्टा बागमती नदि तटमा श्री ३ जङ्गबहादुरले प्राण विसर्जन गरे। उनीसँग उनका तीन रानी हिरण्यगर्भकुमारी, पुतलीनानी र मिश्री महारानी सति गए। हिरण्यकुमारीले टोपी, पुतलीनानीले लबेदा र मिश्री महारानीले जुत्तासँग बेग्लाबेग्लै चितामा जलेर जङ्गबहादुरका नाममा सति गए।
दागबत्ती दिने काममा पद्मजङ राणाले गरेका थिए। फागुन १६ गते दाहसंस्कार भयो।
श्राद्ध
हरेक वर्ष फागुन शुक्लद्वादशी र सोह्रश्राद्धमा समेतगरी दुई पटक जङ्गबहादुरको श्राद्ध गरिन्छ। जङ्गको श्राद्ध त्रिपुरेश्वरको कालमोचन घाटस्थित ‘जङ्ग हिरण्य हेम नारायण मन्दिर’ हाताभित्र जङ्गबहादुर राणाको शालिकको आड सरकारी खर्चमा गरिन्छ। सरकारी खर्चमा देशमा एकजना जङ्गबहादुरको मात्र श्राद्ध हुने गरेको गुठी संस्थानले गर्छ।
शुरुमा उनको श्राद्ध कौसीतोषखाना नामको सरकारी अड्डाले गर्दथ्यो। २०२० सालपछि भने यो श्राद्ध गुठी संस्थानले गर्न थालेको हो।
नेपालको शैक्षिक विकासमा जङ्गबहादुर
नेपालमा परम्परागत संस्कृत र बौद्ध शिक्षाको प्रचलन रही रहेको बेला वि.सं. १९१० मा दरबार स्कुलको स्थापनासँगै नेपालमा अङ्ग्रेजी शिक्षा प्रणालीको सुरुआत भएको थियो। राणाकालको १०४ वर्ष नै यस्तो रहृयो जब कुनै न कुनै रूपमा नेपालले उच्च शिक्षा मात्र होइन पाश्चात्य शिक्षाको पनि जग हाल्न सक्यो। राणा शासनका संस्थापक एवं प्रथम राणा प्रधानमन्त्री र कास्की तथा लमजुङका श्री ३ महाराज जङ्गबहादुर कुँवर राणाजी नै यस्ता थिए जसले नेपालमा पाश्चात्य शिक्षाको जग बसाले। ई.१८५० मा एसियाकै पहिलो प्रधानमन्त्रीका रूपमा विट्रेनको भ्रमणमा पुगेका जङ्गबहादुरले वि्रटिश साम्राज्यले गर्न सकेको विश्व विजय र प्रगतिको पछाडि उसको शैक्षिक जागरण नै कारक रहेको हृदयङ्गम गरी आफ्ना छोराहरूमा पनि त्यस्तो शिक्षा दिन सकियोस् भन्ने हेतुले नै नेपालमा पाश्चात्य शिक्षाको जग बसालेका थिए। प्रारम्भमा जङ्गबहादुरकै गोल बैठकमा यो पाश्चात्य शिक्षाको श्री गणेश भएको कारण पछिबाट नेपालको पाश्चात्य ढर्राको माध्यमिक शिक्षण संस्थाको प्रथम नाम नै 'दरबार हाइस्कूल' पर्न गयो। तीनताका राणा प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुरको निवास थापाथलीमा थियो र 'थापाथली दरवार' कहिन्थ्यो। सोही दरबारमा रहेको उनको भव्य गोलबैठकमा अङ्ग्रेजी शिक्षक मास्टर क्यानिंङले उनका छोराहरूलाई पाश्चात्य शिक्षा दिन थालेपछि विधिवत नेपालमा अङ्ग्रेजी शिक्षाको जग बस्यो। यो वि.सं. १९९१ सालको कुरा थियो। शुरुका जङ्गबहादुरका छोराहरूले मात्र पढ्ने यस गोलबैठक शिक्षामा क्रमशः उनका भाइ, भतिजाहरू पनि संलग्न हुन थाले। त्यसैगरी क्रमशः दरबारिया भाइ भारदारका छोराहरूले पनि यसमा पढ्ने छुट पाउँदै गए। अन्ततः द्वितीय राणा प्रधानमन्त्री रणोद्विपसिंह का पालामा वि.सं. १९४८ मा उक्त गोल बैठकमा हुने पाश्चात्य पढाइ कार्यका लागि रानी पोखरीको पश्चिमतर्फ एक पृथक भवन बनाई उक्त पठनपाठन कार्य त्यही स्थानान्तरण गरेपछि नै नेपालमा औपचारिक ढङ्गले माध्यमिक स्तरको पाश्चात्य शिक्षाको प्रादुर्भाव हुन सकेको हो।
परराष्ट्र नीति
जङ्गबहादुर कुंंवर एकछत्र शासन गर्ने सर्वेसर्वा प्राइमिनिष्टर भएर चम्किए पछि नेपालको परराष्ट्र नीति पनि बदलियो। युरोप भ्रमण पछि जङ्गबहादुरले "अंग्रेजसँग जुध्ने पनि होइन, निहुरिने पनि होइन" भन्ने द्वैध नीति लिए।
श्री ३ जङ्ग अङ्ग्रेजका समर्थक थिए। तर काठमाडौँ उपत्यकाभित्र रहेका रेसिडेन्ट ( आवासीय दूत)लाई स्वेच्छापूर्वक घुम्न र नेपालीहरूलाई रेसिडेन्टभित्र प्रवेश गर्न सरकारी अनुमति अनिवार्य रूपमा लिनुपर्ने व्यवस्था जङ्गबहादुरले गरेका थिए। बि.सं. १९२१ असारमा जङ्गबहादुरले अंग्रेज राजदूत र निजका सबै मानिसको निको चाल नदेख्ता स्वेच्छाले आफ्नो आज्ञा विना घुम्न प्रतिबन्ध लगाए। राणा शासन भरी यो नीति कायम रहिरह्यो।
भोटलाई लडाइँमा पराजित गरी थापाथली सन्धि गरे।
अर्थ नीति
जङ्गबहादुरले नेपालको धन विदेशमा लान वा विदेशी बैङ्कमा राख्न सक्त मनाही गरेका थिए । जहिले पनि धनबल, जनबल विदेशिनबाट रोकिराख्नु पर्छ । वास्तवमा आफ्नो जनशक्ति, आर्थिक शत्ति विदेशियो भने देश कमजोर हुने उनको बुझाइ थियो । आफूलाई केही पर्दा असहाय होइन्छ भन्ने अर्को दृढ विश्वास थियो । सरकारले धनसम्पत्ति विदेशी बैङ्कमा राख्नु हुँदैन, धनीमानी जनहरूले पनि विदेशमा पैसा लानु, राख्नु हुँदैन भन्थे । अघि राजा रणबहादुर शाहले धर्म गरेर गुठी जग्गा राखेका रहेछन्, त्यो गुठी जग्गा हिनामिना भएछ । नेपाल सरकारले ब्रिटिस सरकारसँग अर्दाश गरेछ । ब्रिटिस सरकारले तिम्रो देशको जग्गाजमिन तिम्रो खुस हुन्छ, हाम्रो देशको जमिनको हाम्रो खुस हुन्छ भनेपछि नेपाल सरकार नाजवाफ भएछ । धर्मकर्म गर्नुपरे, गुठी राख्नुपरे आफ्नै देशमा गर्नु, आफ्नै देशमा राख्नु भनेर जङ्गबहादुरले त ऐननै बनाएका थिए ।
जङ्गबहादुरले देशलाई बलियो समृद्ध बनाउने जनतालाई सुखी बनाउने भनेर नेपाली जनताहरूलाई ब्रिटिस रेजिमेन्टमा भर्ना हुन रोके, नेपालको र नेपालीको नगद धन विदेश लान दिएनन् । धर्म गर्न विदेशमा किन ? त्यसका लागि धन विदेशमा लानुपर्‍यो ? आफ्नै देशमा धर्मकर्म गर्नू, गुठी राख्नू, सदावर्त चलाउनू, देशमा गरेको धर्मकीर्ति दिगो हुन्छ, सन्तान–दरसन्तानसम्म चल्छ भनेर ऐन बनाए । परन्तु उनका यी ऐन–नियम उनका पालाभरि मात्र चले, रहे ।
मन्दिर
श्री ३ जङ्गले मन्दिर र गुम्बाहरूको मर्मत र आवश्यक परेको ठाउँमा जीर्णोद्धार पनि गराए। पशुपति मृगस्थलीमा विश्वरूपको विशाल मूर्तिको साथै मन्दिर स्थापना गराए। वागमती नदीको तीरमा कालमोचनदेखि पंचायनसम्म घाट समेत बनाउन लगाए।
गोत्र हत्या र अन्य नरसंहारको पापमोचन गर्न जङ्गबहादुरले काठमाडौँको थापाथलीमा कालमोचन मन्दिर र घाट निर्माण गर्न लगाएका थिए।
कालमोचन परिसरमै लक्ष्मी– नारायणको मन्दिर बनाए। कालमोचन घाट परिसरमा दुईतले मन्दिर छ। लक्ष्मी–नारायणको मन्दिर भए पनि यसको खास नाम ‘जङ्ग–हिरण्य–हेम मन्दिर हो। तत्कालीन प्रधानमन्त्री श्री ३ जङ्गबहादुरले १ सय ४५ वर्षअघि आफू, आफ्नी रानी र छोराको नाममा यो मन्दिर बनाएका थिए। जङ्गबहादुरले आफ्नो जीवनको अन्तिम क्षणतिर यही मन्दिरमा आएर धार्मिक अनुष्ठान गरेका इतिहास थिए। वरिपरि चारवटा नारायणको मठ राखेर अगाडिपट्टि अग्लो स्तम्भमा आफ्नै शालिक खडा गरे। जङ्गबहादुरको स्तम्भमा विसं १९३१ सालमा खोपिएको शिलालेख देख्न सकिन्छ। ढुंगाको कछुवामाथि रहेको ढुंगाकै १५ फिट अग्लो स्तम्भमाथि जङ्गबहादुरको पूर्णकदको शालिक छ। कालमोचनमा दशनामी सन्यासी अखडा बैरागी अखडा उदासी अखडा गरी तीन अखडा छन्। ती अखडामा छुट्टाछुट्टै सम्प्रदायका बाबाहरू र छुट्टै संस्कार हुन्छ। विभिन्न ठाउँबाट आएका साधुसन्तका लागि लक्षित गरी राणाले निर्माण गरेका थिए।
चित्र:Kalmochanghat.jpg
ग्वांसी-समैजी
ग्वाँसी-समैजी नेपालको सुदूरपशिममा पर्ने कैलाली र कन्चनपुरको भौगोलिक क्षेत्रमा रहेका प्राचीन चार देवता कार्तिकेय (मोहन्याल) ,बैजनाथ ,सिद्धनाथ र ग्वाशी समैजी मध्येका ग्वाशी मसैजी एक हुन्  |ग्वाँसी समैजी को मुलस्थान वर्तमान कैलाली र कंचनपुर जिल्लाको कृष्णपुर गाउँ विकास समितिको उत्तर मालुबेला र  कैलाली जिल्ला गोदावरी गाविस वार्ड नम्बर ९, कुमीझाल वड्डी मछेलीमा रहेको छ । मछेलीको वारी र पारी गरी दुई थान छन् । अत्रिगोत्रका ओझा र भारद्वाज गोत्रका भट्टगरी दुई थरी ब्राह्मणबाट समैजी पूजिन्छन् । भट्ट ब्राह्णका पूर्खाले ओझालाई दिएको भन्ने मान्यता छ ।  मछेलीगाडको पश्चिमा ओझा र पूर्वको स्थानमा भट्ट पूजारी छन । मछेलीको मूल स्थान नायलको तालमा छ । त्यही स्थानमा समैजीको खुट्टा खापरेले भाँचेको हो भन्ने किवदन्ती पनि छ । लाटाले खापरेलाई मारेको स्थान पनि त्यही नायलको तालमा हो । समैजी पुजिने समयहरु
ग्वाँसी भनेको भगवतीको रुप हो । भने समैजी भनेको शम्भूजी शंकर मानवरूपमा हुन् । यी देवता कश्यप गोत्रका दियाकोटी वोहरा र कश्यप गोत्रकै वगिस्ता भट्ट ब्राह्मणसँग कुमाऊँ गढवालको जोगेश्वर र वागेश्वरबाट आएकाहुन् । ग्वाँसी समैजी देवता वोहरा र भट्टको डोकोमा आएपछि वोहरा र भट्टको बास कुम्भीभ्mयाल (वड्डी मछेली)मा भएछ । यहाँ बासभएको राती सपनाहुँदा तिमिहरूको डोकोमा आएको ढुङ्गारुपी पत्तथर म शालीग्रामरुपी ग्वाँसी समैजी देवता हुँ । म अव यही कुम्भी भ्mयाल (वड्डी मछेली)मा बस्छु तिमिहरूले मलाई यही पूजा गर्नु भनेर राती सपनामा भनेको कारण वोहरा र भट्टका पूर्खाले पनि सल्लाह गरी अव हामी पनि यतै बसौ भनेर वोहराहरु मौरी (वुडेतोला देखि पश्चिम) र वगिस्ता भट्ट कुँणी(सहजपुरदेखि तल) बसेकाहुँन । ग्वाँसी समैजीको कार्तिक शुक्लपक्ष दशमीमा जाँत भएर ढृङ्गयानी,मस्से,जोरायलको दियाकोट, दोकोटमा पूजिन्छ । भाद्रशुक्ल पक्षको दशमीमा मौरीमा पूजिन्छ । मालिकाको घाँट भाद्रशुक्लपक्ष पुर्णिमा(जनैपुणर््िामा) को दिन समैजीले आप्mना टाउकोमा राख्छ । माघ शुक्लपक्ष दशमीमा कुम्भीभ्mयाल मछेलीमा ग्वाँसी समैजी पुजिन्छ । कुम्भीभ्mयालमा ग्वाँसी समैजी पुजिने समयमा वगिस्ता भट्टका पूर्वजले समैजीलाई भनेछन् त अवतार हुन्छस तर ग्वाँसी अवतार हुँदैन् ग्वाँसीको पनि अवतार हुनु पर्यो भनेपछि त्यसो हुँदैन् भनेर समैजीले भनेछन तर वगिस्ता भट्ट ब्राह्मणले मानेनन् जिद्दी गरे यसबाट दिग्दार भएका समैजीले हे वैना –वहिनी भनेर पुकार गर्दा त्यहाँ बाघ आयो र ठूलो ढुङ्गामा उभिएर खोस्र्यो पुजारीले बाघलाई टिका लगाउँन सकेनन् । त्यो बाघले पूजारीलाई आप्mनो पिठ्यूमा राखेर गायव भएछ । त्यसपछि पूजारीका अन्य सन्तानले हाम्रो पुजारी गायव गर्ने भनेर यी देवतालाई नपूज्ने निर्णय गरेपछि वुँडरका ओझा ब्राह्मण वगिस्ता भट्टका भान्जा खलक भएकाले तिनलाई पूज्न दिएकाहुन् । समैजी भित्र वेताल, पासो, भगवती सहितका देवता हुन्छन् । ढुङ्गयानीमा कश्यप गोत्रका साउँदहरु मस्सेमा क्षेत्री भण्डारी,दोमा छेडाल र अलडे सिह, वैतडी पुर्चडीका बम र क्षेत्री भण्डारीहरु, वोगटानको घाङल गाविस अन्तरगतको जमनचौकामा वोगटानी मल्ल पनि समैजी पूज्ने गर्दछन् । बझाङ्गमा मालको समैजी भनिन्छ । मौरीरुप धारण गरेर मुसलमानको राजा नवावलाई मार्न पनि समैजीले सघाएको वताईन्छ ।
डडेल्धुरा जिल्ला अमरगढी नगरपालीका थिलाडीका भारद्वाज गोत्रका विश्वराज भट्ट ब्राह्मण ग्वाँसी समैजीलाई कुलदेवता मान्दछन् । यी समैजीदेवताका पूजारी पनि हुन । वर्तमान ग्वाँसी समैजीका पुजारी विश्वराज भट्टका अनुसार साकाहरी भोजन गर्ने यी भट्टका पूर्खा, दक्षिण भारतबाट आएका र कुमाउ गडवालको पाली गाउँ भएर डडेल्धुराको पाली गाउँमा बसेका हुन् । कुमाऊको पाली गाउँको नामबाट डडेल्धुराको पालीगाउँको नाम राखिएको हो । यी भारद्वाज गोत्रिय भट्टहरु विषु भट्टको शन्तानका हुन भन्ने किवदन्ती पनि छ । यी भट्टहरु डडेल्धुरा जिल्लाको अमरगढी नगरपालीका थिलाडी, कैलाली जिल्लाको मालाखेती ,धनगडी र महेन्द्रनगरमा पनि बसोबास गर्दछन् । कुमाउबाट आएको समैजी हुन भने ग्वाँसी गयाँबाट ल्याएका कारण ग्वाँसी भनिए । यही ब्राह्मण खान्दानले चारधाम तीर्थगर्दा समैजी पाएको भन्ने छ । समैजी देवतालाई छोड्दै आउदा पनि समैजीको शिलाले छोडेन भन्ने छ । ग्वाँसी, समैजी, कैलपाल, महादेव र उग्रतारा देवीका पूजारी रहेका यी ब्राह्मणका जजमान शौनक गोत्रका रावल (मल्ल), भण्डारी, वोहारा, ऐर सहितका पाण्डेय, भट्ट पनि जजमान छन् । ओझासँग पनि ईष्टमित्र भएको नाताले सम्बन्ध छ । समैजी देवता भगेश्वरसँग छ । देवी दुर्गा उग्रतारासँग समैजी देवता छ । महादेव समैजी, बाह्रगढ समैजी । समैजी देवतासँग विष्ट, वोहरा, मलासी साउद, बम(पुर्चुडीको), भण्डारीहरु छन् । गोदावरीको चाँपमा रहेका वोहराहरु पनि समैजी देवतासँग सम्बन्धितछन् । मलासी साउद समैजीको भित्रको कारिन्दा हो । कोटकेनी रावल मल्लका पुरोहित यिनै भट्ट ब्राह्मणहरु छन ् ।
समैजीका सम्बन्धमा समैजीका पूजारी खान्दानका जोरायल सरस्वतीनगर गाविस २ ओझगाउँ हाल अत्तरियामा बसोबास गर्ने वर्ष ७३ का श्रीधर ओझाका अनुसार ओझाहरुका कुलदेवता समैजी, गणपति, भूमे, कफलकट्टी (सिद्धवावा), हुन् । ओझाहरु दक्षिणभारत गुजरातको द्वारकामठबाट कुमाऊँहुँदै डडेल्धुराको जिलोडाबाट वुँडर र जोरायल आएकाहुन् । समैजीका पूजारी मानिने भारद्वाज गोत्रका भट्ट र अत्रि गोत्रका ओझा ब्राह्मण साडु भाइ थिए । यी दुवै साडुभाइ गयाँ तीर्थ गएका थिए । त्यहाँबाट फर्कदा ग्वाँसीसमैजी यी दुवै साडुभाइको झोलामा पालो पालो गर्दै कहिलो एकका झोलामा कहीले अर्काको झोलामा गरेर आएका हुन् । समैजीको मुल स्थान वड्डीमछेलीको पश्चिमको थान हो । त्यहाँ ग्वाँसी र समैजी साथ साथै बसेकाछन् । त्यस स्थानबाट ग्वाँसीसमैजीको शिला उठाउँन सकेनन् । यसपछि ग्वाँसी समैजीको पूजाआजा भट्ट र ओझाले मिलेर गर्ने गरेका हुँन् । मूल तिथि माघशुक्ल पंचमीमा ग्वाँसी र सोही पक्षको दशमीमा समैजी पुजिन्छन् । यी देवता भित्र मसानी, दूर्गा भगवती, सिद्धवावाको पनि धुपवत्ती पूजा हुँने गर्दछ । यी देवता बाह्माला (मालास) बाह्कोला (लेक) भित्र विभिन्न स्थानमा अहिलेपनि पुजिने गर्दछन् । समैजी भनेका शिव हुन् । ग्वाँसी भनेकी पार्वती तथा गौरी हुन् । जहाँ ग्वाँसी त्यहाँ समैजी जहाँ समैजी त्यहाँ ग्वाँसी भएर रहने गर्दछन् । समैजीका धामी, भराँडेहरु वोहरा थरका क्षेत्रीहरु छन् । ग्वाँसी सम्बन्धमा भन्ने गरिन्छ । ग्वारा (गौरी÷पार्वती) र शिवको एकीकृतरुप ग्वाँसी हो । यसलाई समैजी पनि भन्ने गरिन्छ । समैजी देवता र नागी मल्लका सम्बन्धमा रहेको किवदन्ती अनुसार के भनाई छ भने नागी मल्लले सबै देवताको परीक्षण लिने र शक्ति नभएका देवताको सम्पती लुट्न थाले समैजी देवताको पनि परीक्षण लिन काँसाका थालमा पोखल हालेर पिड्काका तल ओखडका दाना राखेर अमयमेहरूकोटको भीरमा नाँच्न लगाए पछि समैजी काँप्दै त्यो धामी नचाउँने स्थानमा बस्दा समैजीको शिक्तले ओखडका दाना पिचीए र तेल निक्ल्यो । बसेको पिड्का त्यही स्थानमा जोडियो अव क्षत्रे तोई के चाहीयो अव कोट मेरो हो । भनेपछि समैजी अजेमेहरूकोट नजिक बसे र नागी मल्ल त्यस स्थानबाट अन्यत्र भागेका हुन । चड्डी वड्ढी धाजा पताका समैजीको माटोमा बस्नेहरु समैजीलाई चढाउँने गर्दछन् । आज अजयमेहरूको समैजी त्यहाँका भारद्वाज गोत्रका विष्टहरु मान्ने गर्दछन् ।
२०२० रुस- साउदी अरब तेल मूल्य युद्ध
मार्च २०२० मा, साउदी अरेबियाले रसियाको विरुद्ध साथ कच्चा तेलमा मूल्य युद्ध शुरू गर्‍यो र तेलको मूल्यमा ६५% त्रैमासिक गिरावट आयो । केही हप्तामा, अमेरिकी तेलको मूल्य ३४% , कच्चा तेल २६% र ब्रेन्ट तेल २४% ले गिरावट आयो। पेट्रोलियम निर्यात गर्ने देशहरूको सङ्गठन (ओपेक) र रसियाबीच सन् २०१९ -२० को कोरोनाभाइरस महामारीको बीचमा प्रस्तावित तेल उत्पादन कटौतीलाई लिएर रूसको बिचमा वार्ता भङ्ग भएपछि मूल्य युद्ध सुरु भएको थियो।  यसले रसियालाई सम्झौताबाट पर राख्यो जसले गर्दा "ओपेक + " गठबन्धनको  पतन भयो। तेलको मागमा आएको गिरावटको कारण वर्षको सुरुदेखि नै तेलको  मूल्यमा ३०% को गिरावट आइसकेको थियो। मूल्य युद्ध हाल चलिरहेको विश्वव्यापी शेयर बजार क्र्यास को एक प्रमुख कारण हो।
पृष्ठभूमि
२०१४ को सुरुमा, अमेरिकी शेल तेल उत्पादनले आफ्नो बजार हिस्सा बढायो ; अन्य उत्पादकहरूले तेल उत्पादन गर्न जारी राख्दा,  २०१४ मा  ११४ अमेरिकी डलर प्रति ब्यारेल रहेको  तेलको मल्य २०१६माा २७ डलर प्रति  ब्यारेलमा झर्यो। सेप्टेम्बर २०१६ मा, साउदी अरेबिया र  रसियाले ओपेक र गैर-ओपेक उत्पादकहरूको अनौपचारिक गठबन्धन सिर्जना गर्ने तेलको मूल्य व्यवस्थापन गर्न सहयोग गर्न सहमत भए जसलाई "ओपेक +" भनिएको थियो। जनवरी २०२० सम्ममा ओपेकले तेल उत्पादन प्रति दिन २१ लाख ब्यारल घटाएको थियो जसमा साउदी अरेबियाले नआफ्नो उत्पादनमा सबैभन्दा बढी कटौती गर्यो।
२०१९-२० को कोरोनाभाइरस महामारीको परिणामस्वरूप, कारखानाको उत्पादन र यातायातको माग घट्यो, तेलको समग्र माग पनि घट्यो साथै तेलको मूल्यमा गिरावट आयो। १५ फेब्रुअरी २०२० मा, अन्तर्राष्ट्रिय उर्जा एजेन्सीले घोषणा गर्‍यो कि २०११ पछि मागको वृद्धि सबैभन्दा तल्लो स्तरमा झर्नेछ, प्रति दिन ४३५,००० ब्यारेल खपतमा सङ्कुचन आउने छ। यद्यपि विश्वव्यापी रूपमा तेलको माग घटिरहेकोभएपनि ५ मार्च २०२० मा भियनामा भएको ओपेकराष्ट्रको शिखार सम्मेलनले युद्धको प्रारम्भ भयो। शिखर सम्मेलनमा ओपेकले वर्षको दोस्रो त्रैमासिकमा दैनिक १५ लाख ब्यारेल तेल उत्पादनमा कटौती गर्ने सहमति जनायो (सन् २०१६  सम्झौताबाट कुल उत्पादन कटौती प्रती दिन ३६ लाख ब्यरेल) र यस समूहले नीति पुनरावलोकन गर्न ९ जुनमा  अर्को बैठक बस्ने अपेक्षा गर्यो। ओपेकले रसिया र ओपेक+ का अन्य गैर-ओपेक सदस्यहरूलाई ओपेकको निर्णयको पालना गर्न आह्वान गर्‍यो। ६ मार्च २०२० मा, रूसले अनौपचारिक साझेदारी अन्त्य गर्दै उक्त मागलाई अस्वीकार गर्‍यो, उक्त घोषणापछि तेलको मूल्य १०% घट्यो।
फेब्रुअरी २०२० मा, ट्रम्प प्रशासनले रूसको सबैभन्दा ठूलो तेल कम्पनी रोज्नेफ्ट लाई प्रतिबन्ध लगायो। रसियाले तेल युद्धलाई अमेरिकी प्रतिबन्धको बदला लिने उपायको रूपमा लिएको हुनसक्ने, केही मिडिया आउटलेटहरूको दाबी छ।
घटनाहरू
८ मार्च २०२०, मा साउदी अरबले अनपेक्षित छुटको घोषणा गर्यो। उसले आफ्ना युरोप, एसिया र अमेरिकाका क्रेतालाई प्रति ब्यारेल ६ देखि ८ डलर छुट दिने घोषणा गर्यो।n यो घोषणाले विश्व तेल मूल्यमा भारी गिरावट र अन्य प्रभाव देखियो। ब्रेन्ट तेलको मूल्य ३०% ले घट्यो जुन खाडी युद्ध यताकै उच्च गिरावट थियो। तेलको मूल्य निर्धारण गरिने "वेस्ट टेक्सास इन्टर्मिडिएट" २०% ले झर्यो। ९ मार्च २०२० मा, शेयर बजारमा मूल्य युद्ध र कोरोनाभाइरस त्रासको कारणले विश्वव्यापी रूपमा गिरावट देखियो। यसको असर तेलको मूल्य र शेयर बजार बाहिर पनि देखियो; रुसी रुबल डलरको तुलबामा ७% ले अवमूल्यन भयो जुन ४ वर्ष यताकै उच्च थियो। यो घोषणा पछिका दिनहरूमा, कालो सोमबार पछि शेयर बजार १०% ले फेरि बढ्यो।  १० मार्चमा, साउदी अरबले आफ्नो उत्पादन प्रति दिन ९७ लाख ब्यारेलबाट १२३ लाख ब्यारेल पुर्याउने घोषणा गर्यो, भने रसियाले आफ्नो तेल उत्पादन प्रति दिन ३ लाख ब्यारेल बढाउने योजना बनायो। त्यो समयमा, अरामकोको तेल उत्मादन क्षमता प्रति दिन १२० लाख (12 million bpd) ब्यारेल थियो र उक्त संस्थालाई १३० लाख ब्यारेल(13 million bpd] उत्पादन विस्तार गर्ने निर्देशन दिइयो।
मागमा गिरावट जारी रहँदा, तेलको मूल्यमा पनि गिरावट निरन्तर भै रह्यो र १८ मार्चमा तेलको मूल्य १७ वर्ष यताकै निम्न बिन्दुमा पुग्यो; ब्रेन्टको मूल्य प्रति ब्यारेल २४.७२ डलर।
बाँकी मार्च भरी नै तेलको मूल्य तल रह्यो। २ अप्रिलमा, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले रसिया र साउदी अरब वीछ आफूले मध्यस्थता गरी वार्ता गराएको र तेल उत्पादन १ देखि डेढ करोड ब्यारेल कटौती हुने सम्भावना रहेको दावी गरे। अर्को दिन, रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले उर्जा मन्त्री एलेक्जेन्डर नोभाकलाई असाधारण ओपेक बैठकको तयारी गर्न आदेश दिए र विश्वव्यापी उत्पादन १ करोड ब्यारेल कटौती गर्न सकिने कुरा व्यक्त गरे। पुटिनको उक्त अभिव्यक्ति पछि तेलको मूल्य बढ्यो। प्रति दिन १ करोड ब्यारेल कटौती गर्दा नै, अन्तरास्ट्रिय उर्जा एजेन्सीको अनुमान अनुसार वैश्विक तेल भण्डारमा डेढ करोड ब्यारेल तेल थपिने थियो। आइ.इ.ए का निर्देशक फातिह बिरोलले यश अघि तेल प्रशोधन र वितरण सम्बन्धि ५ करोड रोजगारी जोखिममा रहेको बताएका थिए। अमेरिकी तेलको मूल्य २ अप्रिलमा २५ % ले वृद्धि भयो जुन इहिहासमा नै एक दिनको उच्चतम वृद्धि थियो। ३ अप्रिल मा ब्रेन्ट तेलक्क मूल्य ३२ डलर पुग्यो।
पछि ३ अप्रिल मा, साउदी बिदेश र उर्जा मन्त्रीहरूले, पुटिनको आलोचना गर्दै र ओपेक+ सम्झौतामा भाग नलिएकोमा रसियालाई दोष दिदै वक्तव्य जारी गरे। ओपेकले तेल उत्पादन प्रति दिन ६८ लाख ब्यारेल कटौती गर्नु पर्ने माग गरे, पछि प्रति दिन ३५ लाख ब्यारेलमा झारियो।९ अप्रिलमा ओपेक र रसिया बिच तेल उत्पादन १ करोड ब्यरेल प्रति दिन (10 million bpd) कटौती गर्ने सहमति भयो। अमेरिकाले आफ्नो उत्पादन वर्षको अन्त्यमा २० लाख ब्यारेल प्रति दिन( 2 million bpd) गर्ने अपेक्षा गरियो। ओपेकले मेक्सिकोलाई ४ लाख ब्यारेल प्रति दिन (400,000 bpd) कटौती गर्न अनुरोध गर्यो।. Mexico proposed to cut its oil production by 100,000 bpd for two months, from 1.781 mbd to 1.681 mbd.
प्रभाव
धेरै तेल उत्पादक राष्ट्रहरूको लागि तेलको आम्दानी नै सरकारको मुख्य आय छ। तेलको निम्न मूल्यले ती राष्ट्रहरूको राष्ट्रिय अर्थतन्त्रलाई दबाबमा राख्ने गर्छ।
साउदी अरब
साउदी अरामकोले आफ्नो खर्च ३५-४० अर्ब डलरबाट २५-३० अर्ब डलरमा झार्ने घोषणा गर्यो। सरकारले पनि यसको ऋण सिलिङ कुल ग्राहस्थ उत्पादनको ३०बाट ५० प्रतिशत सम्म वृद्धि गर्यो। तेलको मूल्य र महामारीको प्रभावको कारणले र ५% खर्च कटौती गर्ने योजना बनायो।
सलुपति
सलुपति रामेछाप जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
वारेन बफेट
वारेन एड्वार्ड बफेट (जन्म अगस्ट ३०, १९३०) एक अमेरिकी अरबपती, लगानीकर्ता तथा लोक परोपकारी हुन, जो वर्कसायर हाथवे का अध्यक्ष र सिइओ हुन्। उनलाई विश्वको सर्वाधिक सफल लगानीकर्ता मध्ये एक मानिन्छ। २०१९ को डिसेम्बर अनुसार उनको खुद सम्पत्ति US$88.9 अर्ब छ, र उनी विश्वको चौथो सर्वाधिक धनी व्यक्ति हुन्। बफेट ओरेकल अफ ओमाहा अर्थात् ओमाहाको सबै भन्दा ठुलो लगानीकर्ताको रूपमा पनि चिनिन्छन । उनले अमेरिकाको कोकाकोला, वेल्स फार्गो एण्ड कम्पनी, जिलेट, अमेरिकन एक्प्रेस, प्रोक्टर एण्ड ग्याम्बल, क्राफ्ट फूड्स जस्तो ठुलो कम्पनीहरूमा धेरै लगानी गर्ने गर्थे । यी कम्पनीहरूमा ठुलो स्वामित्व कसैसंग छ भने त्यो वारेन बफेटसंग रहेको छ ।
बफेट एक उल्लेखनीय परोपकारी समेत हुन्, उनले ९९ प्रतिशत आफ्नो सम्पत्ति दान गरेका छन्, मुख्यतः बिल एण्ड मेलिन्दा गेट्स फाउन्डेसन बाट. उनले २००९ मा बिल गेट्ससँग मिलेर द गिभिङ प्लेज  को स्थापना गरेका थिए, जहाँ अरबपति हरूले आफ्नो सम्पत्तिको आधा भन्दा बढी हिस्सा दाङ गरेका थिए।
प्रारम्भिक जीवन
अमेरिकी शहर ओमाहाको नेब्रास्कामा ३० अगस्ट १९३० मा वारेन बफेट लिला स्टाह र हवार्ड बफेटको तीन सन्तान मध्ये दोश्रो सन्तान र एक मात्र छोराको रूपमा जन्मेका थिए। उनका पिता शेयर कारोबारी थिए। बफेटले आफ्नो पढाई रोज हिल्स इलिमेन्टरी स्कुलमा सुरु गरे। १९४२ मा उनको पिता पहिलो चार वर्षे कार्यकालको अमेरिकी कंग्रेसमा निर्वाचित भए, र उनको परिवार वासिङ्टन डि.सी. मा सरे पछि वारेनले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा पूरा गरे, अलिस डिल जुनियर हाइ स्कुल भर्ना भए र १९४७ मा वूड्रो विल्सन हाइ स्कुलबाट दिक्षित भए, जहाँ उनले माथिल्लो कक्षाको किताब पढे: "likes math; a future stockbroker." हाइ स्कुल पूरा गरेपछि र आफ्नो साइड उद्यम व्यापारमा सफल भएपछि, बफेट कलेज छोडेर सिधै व्यापरमा जान चाहन्थे तर उनका पिताले त्यसो गर्न दिएनन्। ११ वर्षको कलिलो उमेरमै बुबासँगै शेयर बजार कारोबारी जीवनको शुरुवात गरे, आफूलाई चाहिने पाकेट खर्च निकालनको लागि पत्रिका पनि बेचे। १३ वर्षको उमेरमा बफेटले पहिलो शेयर प्रतिफल प्राप्त गरे।
करिब १५ वर्षको उमेरमा ओपेन हाईस्कूलका साथीहरूसँग मिलेर एक कपाल काट्ने पसलमा पिन बाल मेसिन लगाएर राम्रो पैसा कमाए, त्यो पैसाबाट वारेनले ४० एकडको एक फार्म किने। त्यसपछि वारेनले शेयरमा लगानी गर्न शुरु गरे जसबाट उनले राम्रो प्रतिफल प्राप्त गरे।
अमेरिको हार्वड स्कूलमा पढेका बफेट कोलम्बिया बिजनेस स्कूलमा अध्ययन गरे। उक्त स्कुलमा वारेनले बैन्जामिन ग्रामह र डेविड डाड जस्ता अर्थशास्त्रीबाट शेयर बजारमा लगानी गर्ने सुत्र सिक्ने मौका पाएका थिए।
लगानी
बफेटले सन् १९४१ मा पहिलोपटक सेयर खरिद गरेका थिए । उनले ३८ डलरमा उक्त सेयर किनेका थिए जुन ३० प्रतिशत सम्म घट्यो । पछि सो सेयर उनले ४० डलरमा बेचे । तर, उनले बेचेको उक्त सेयर केहि महिनामा नै २०० डलर सम्म पुग्यो ।
आफ्नो सम्पत्तिको ८० प्रतिशत एक सामाजिक सङ्गठनलाई दान दिएर वारेन बफेट अमेरिकी इतिहासमै यति ठूलो धनी राशी दान गर्ने पहिलो व्यक्ति भएका छ।
सन १९६२ मा ३२ वर्षको उमेरमा नै बाफेट अमेरिकाको करोडपति सूचीमा समावेस भईसकेका थिए। उक्त समयमा बाफेटको कम्पनी बाफेट पार्टनरसिप लिमिटेडको पूँजी ७ करोड १७ लाख अमेरिकी डलर पुगिसकेको थियो भने त्यसमा अधिकांश हिस्सा उनको थियो। त्यसपछि बाफेटको जीवनमा बर्कशायर ह्याथवेले प्रवेश पायो। उनले उक्त कम्पनीको सेयर खरीद गर्न थाले र सन १९६५ मा उक्त कम्पनीको सम्पूर्ण नियन्त्रण आफ्नो हातमा लिन सफल भए। बर्कशायरका मालिक बन्दा उनको उमेर जम्मा ३५ वर्ष थियो।
त्यसपछि सन १९७९ मा वाफेट पहिलोपटक फोर्ब्सको अर्वपति सुचीमा नाम अंकित गरे। १९८८ मा, बफेटले कोकाकोला कम्पनीको सेयर खरिद गर्न सुरु गरे, र अन्ततः कम्पनीको ७% सेयर $१.०२ अर्ब मा खरिद गरे। यो वर्कसायर को एक नाफा दिने लगानी सिद्ध भयो जुन अझै सम्म राखिरहेको छ। वारेनले अमरिकाको कोकाकोला, वेल्स फार्गो एन्ड कम्पनी, जिलेट, अमेरिकन एक्प्रेस, प्रोक्टर एन्ड ग्याम्बल, क्राफ्ट फूड्स जस्तो ठूला कम्पनीमा धेरै लगानी गर्ने गर्थे।
सरल जीवनशैली
१९५७ मा, वारेनले ओहामामा ३१,५०० $ मा पाँच बेड रुम भएको घर खरिद गरेका थिए ,जहाँ उनी अहिले बस्छन्  १९५८ मा उनको तेश्रो सन्तान पिटर एन्ड्रीउको जन्म भयो। वारेन १९५७ मा, किनेका घरमा बस्छन् भने उनी सधैं गाडी आफैं चलाउछन्। उनले कहिल्यै ड्राइभर र सुरक्षा गार्ड राखेनन्। साथै उनले जीवनमा कहिले निजी विमानबाट पनि यात्रा गरेनन्। यद्यपि, उनी संसारकै ठूलो विमान कम्पनीका मालिक हुन्। उनको कम्पनी बर्कसायर हेथवेको स्वामित्वमा ६३ कम्पनी रहेका छन्। उनले आफ्ना सबै सीईओलाई वर्षमा एकपटक मात्र चिठी लेख्छन्। जसमा पूरै एक वर्ष भरि गरिने कामको सूची र सुझावले भरिएको हुन्छ।
कहिल्यै आफ्ना अधिकारीहरू कारोबारीसँग कुनै मिटिङ राख्दैनन् उनको दुई मुलमन्त्र छ, पहिलो शेयर होल्डरको धन कुनै हालतमा नोक्सान नगर्नु र दोस्रो कहिले पनि पहिलो नियम नबिर्सिनु। वारेनले कहिल्यै पनि ठूला र उच्च वर्गका मानिस जम्मा हुने पार्टीमा बिताएनन्। वारेन बफेटले जीवनभर कहिले कुनै किसिमको निजी मोबाइल कप्युटर र ल्यापटपको प्रयोग गरेनन् । मकै खुब मन पराउने बफेट खाली समयमा टेलिभिजन हेर्न रुचाउँछन्।
प्रविधिको क्षेत्रमा पहिलो नंम्बरमा एप्पलको नाम आउँछ। वाफेटले उक्त कम्पनीमा पनि पूँजी लगानी गरेका छन। तर एप्पल कम्पनीमा वाफेटको लगानी छ भन्दा पनि वाफेटले एप्पलका उत्पादन प्रयोग गर्दैनन भन्दा धेरैले पत्याउँदैनन्।
त्यसो त वाफेटले आधुनीक ग्याजेट तथा स्मार्टफोनको प्रयोग नै गर्दैनन। सन २०१३ मा एउटा अन्र्तवार्तामा उनले नोकीया कम्पनीको साघारण फोन देखाउँदै उक्त फोन आफुलाई अलेकजेण्डर ग्राहमबेलले दिएको बताए। यसको मतलब के भने वाफेट प्रविधिसँग त्यतिसाह्रो लगाव राख्दैनन।
अमेरिकाको ओमाहा सहरमा प्रधान कार्यालय रहेको ह्याथ्वे कम्पनीको विश्वकै महंगो सेयर मुल्य रहेको छ। कम्पनीको एक कित्ता सेयर मुल्य २ लाख ५८ हजार ९ सय २५ अमेरिकन डलर रहेको छ। बर्कसायर ह्याथवे अन्तर्गत नेटजेट, हल्र्जबर्ग डाईमोन्ड, कोकाकोला, लुब्रीजोल, डेरी क्वीन, फ्लाईट सेफ्टी लगायतका कम्पनीहरू पर्दछन्।
वारेनले कहिल्यै पनि ठूला र उच्च वर्गका मानिस जम्मा हुने पार्टीमा बिताएनन्। वारेन बफेटले जीवनभर कहिले कुनै किसिमको निजी मोबाइल कप्युटर र ल्यापटपको प्रयोग गरेनन् । मकै खुब मन पराउने बफेट खाली समयमा टेलिभिजन हेर्न रुचाउँछन्।
कर
बफेटले २००६ को लागि कुल सङ्घीय करको लागि आफ्नो आयको १९% मात्र तिरेको ($४८.१ मिलियन) बताएका थिए (त्यसको स्रोत लाभंश तथा पूँजीगत लाभ भएकाले), भने उनका कर्मचारी हरू भने थोरै पैसा कमाएपनी आफ्नो आयको ३३ % कर तिर्थे । "How can this be fair?" उनले कसरी आफ्नो कर्मचारीको तुलनामा करमा थोरै मात्र तिर्छन् भन्ने सन्दर्भमा प्रश्न गरेका थिए, " यो कसरी स्वच्छ भयो?" उनले यसमा थपे " यो एउटा वर्ग संघर्ष हो,। धनी वर्गमा त्यो भनेको युद्ध सुरु गर्नु हो, र हामी जितिरहेका छौ" डोनाल्ड ट्रम्पले उनलाई ठूलो कटौलीको आरोप लगाए पछि बफेटले प्रत्युत्तरमा भने,"म सँग मेरो सबै ७२ वटा फिर्ता को प्रति छ र कुनौलिले पनि कर छलेको छैन।"
बफेट पुस्तौनी सम्पत्तिमा करको पक्षमा छन्। यसबारे उनले भनेका छन्, यो भनेको "२०२० ओलम्पिक टिम छोनोटको लागि २००० ओलम्पिकको संवरण विजेताका जेष्ठ छोराहरू छन्नु" जस्तै हो। २००७ मा, उनले सिनेटमा धनतन्त्रबाट बच्नको लागि घरजग्गा कर लगाउनु पर्ने बयान दिएका थिए। केहि आलोचकहरूले बफेटको (वर्कसायर हाथवे को माध्यमबाट) घरजग्गा करलाई निरन्तरता दिन आफ्ना केही व्यक्तिगत स्वार्थ छ।
प्रविधि
मे २०१२ मा, बफेटले बताए कि उनले फेसबुक, गुगल जस्ता सामाजिक सञ्जाल कम्पनी स्टक खरिद गर्न छाडेका छन्। किनकि यसको भविष्यको मूल्य थाहा पाउन गाह्रो हुन्छ। उनले प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन/ आइ.पि.ओ प्रायः सधैं खराब लगानी हुन्छ। लगानीकर्ताले त्यस्ता कम्पनी हेर्नू पर्छ जसको दस वर्षमा राम्रो मूल्य हुन्छ।
बिटकोइन र कृप्टोकरेन्सी
जनवरी २०१८ को सि.एन.बि.सि.सँगको अन्तर्वार्ताको क्रममा बफेटले भनेका थिए, " हालै देखिएको बिटकोइन र अन्य क्रिप्टोकरेन्सी प्रतिको लगावको अन्त्य राम्रो हुने छैन। त्यस थप उनले भने "त्यो कहिले हुन्छ व कासरी हुब्छ वा त्यसको केहि थाहा छैन।" तर उनले बताए कि उनले बिटकोइनको भविष्यामा स्थान लिने छैनन्।
In terms of cryptocurrencies, generally, I can say with almost certainty that they will come to a bad ending. अनुवाद: क्रिप्टोकरेन्सीको ममिलामा, प्रायः, म निश्चितरूपमा भन्न सक्छु कि यो खराब अन्त्यमा आउनेछ।
माखनलाल चतुर्वेदी राष्ट्रीय पत्रकारिता विश्वविद्यालय
माखनलाल चतुर्वेदी राष्ट्रिय पत्रकारिता विश्वविद्यालय भारतको राज्य मध्य प्रदेशको राजधानी भोपालमा अवस्थित एउटा विश्वविद्यालय हो।
बगाले (थर)
बगाले नेपालमा पाइने एक थर हो। बगाले थर भएको उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरू:
इन्टरनेट एक्सप्लोरर
यो एक वेव ब्राउजर हो, जसको सहायताले इन्टरनेट सञ्जालमा रहेका सामग्रीहरू हेर्न र ब्यवस्थापन गर्न सकिन्छ। यसको निर्माण माइक्रो सफ्ट कर्परेशन इन्कर्पोरेटेड लिमिटेड , संयुक्तराज्य अमेरिकाले गरेको हो। यसको सुरुवाती डिजाइन मोजाइक वेब ब्राउजरबाट लिइएको हो।
साउथ वेस्टर्न स्टेट कलेज
साउथ वेस्टर्न स्टेट कलेज काठमाडौँ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
लघुकर्ण लाटोकोसेरो
लघुकर्ण लाटोकोसेरो नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा "सर्ट-इयर्ड आउल" (Short-eared Owl) भनिन्छ ।
पुन्मा
पुन्मा जाजरकोट जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। २०५८ को जनगणना अनुसार, यहाँ ८९० घरधुरी रहेको थियो भने यहाँँको जनसङ्ख्या ५,०९६ रहेको थियो।
भूपालमान सिंह कार्की
भुपालमान सिंह कार्की नेपालका पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी के आई सिंहको मन्त्रीमण्डलमा पहिलोपटक खाद्य तथा कृषि मन्त्री भएका थिए। उनी २०३४ वैशाख २० मा  राजसभा स्थायी समितिका सभापति समेत नियुक्त भएका थिए ।
कालु थापा क्षत्री
कालु थापा क्षत्री वा महाराज कालु थापा आत्रेय गोत्री बगाले थापाका मूलपुरुष मानिन्छन्। थापा वंशावलीका अनुसार श्री शाके ११११ (वि.सं. १२४६) मा डोटीको काँडामालिकामा उनले राज्यारोहण गरेका थिए। म्याग्दी जिविसका अनुसार उनले ताकम, म्याग्दीमा राज्य स्थापना गरेका थिए र उनका वंशजले ३०० वर्षसम्म शासन चलाएका थिए । उनको बारेमा पौडेल वंशावलीमा पनि लेखिएको छ । उनको वंशको बारेमा उनी आत्रेय गोत्री त्रिप्रवर शुक्लयजुर्वेदी, धनुर्वेदी मध्यान्दिनी शाखाअध्यायी थिए भनी योगी नरहरिनाथद्वारा लिखित इतिहास प्रकाशमा प्रकाशित थापा वंशावलीमा लेखिएको छ।
किम्बदन्ति र दाबीहरू
कान्यकुब्ज (कन्नौज) क्षेत्रमा देवराजहरूले अखण्ड महायज्ञको यज्ञाग्निबाट ४ ब्रह्मज्ञानी चेला (पुरुष)हरूको उत्पत्ति गराएको दाबी थापा वंशावलीमा गरिएको छ । यज्ञको आगोबाट उत्पत्ति भएका क्षत्री बछराजाचार्य कन्नौजका महाराज बन्न पुगे । तिनै अभयनरसिंह राजकुमार बछराजलाई राजस्थापना (राज्यरोहण) गराउँँदा राजा बछराजस्थापा भनियो । उनी पर्वत्या (खस) क्षत्री र भयानक शरीर भएका राजकुमार थिए । त्यसैले कान्यकुब्ज क्षेत्रका राजाहरूले कन्या दिएनन् भने राजा माधवराज (राधामाधव) राजपुतले आफ्नी सुपुत्री शुभकन्या (वसुन्धरा)को विवाह तिनै बछराजस्थापासँग गराइदिए । तिनका सन्तान कालु थापा कन्नौजका राजा भए । उनले आत्रेयगोत्री ऋषिबाट शिक्षादिक्षा पाएका थिए । त्यसपश्चात राजा बछराजस्थापाले क्षत्रिय कन्या नपाउँदा ब्राह्मणी कन्याहरूसँग विवाह गरे । माहिंली ब्राह्मणी पत्नीबाट कालो वर्णको पुत्र जन्मिए जो मठाधीश काला पौडेल भनी प्रसिद्ध भए । त्यस्तै उनले साहिंली पत्नी सुवेदी ब्राह्मणकी छोरीबाट सेता पौडेललाई जन्म दिएका दाबी गरिएको छ ।
जनमान्य विचारधारा अनुसार कालु थापा सूर्यवंशी खस क्षेत्री राजा मानिएको छ। तर पौडेल वंशावलीमा उनलाई पण्डित वत्सराज भट्ट र राजपुतकन्या वसुन्धराका छोरा भनी लेखिएको छ । यसका अतिरिक्त उनले मल्ल ठकुरीका मूलपुरुष, पौडेल, अर्याल र सिग्देल ब्राह्मणहरूका मूलपुरुषहरूलाई पनि जन्म दिएको दाबी वंशावलीमा गरिएको छ ।
सन्तानहरू
उनका चार पुत्रहरू भएको थिए। पुलाचौर म्याग्दीमा जेठा पूर्णखर (पुन्याकर) थापा, ताकम म्याग्दीमा माहिँला तारापति थापा, रुकुमकोट रुकुममा साहिँला विरु थापा र ज्यामरुककोट म्याग्दीमा कान्छा जशोधर (धर्मराज) थापाले राज्य गरेका थिए ।
कालु थापाका सन्तानहरू वर्तमानको आत्रेयगोत्री बगाले थापा भनी चिनिन्छन्। त्यस्तै नेपालको राजनीतिक थापा वंश पनि कालु थापाका वंशज मानिन्छन् ।
परवैजनी किरण
यो एक विद्युत-‍चुम्बकिय विकिरण हो।जसको तरङ्ग लम्वाइ श्वेत किरण साधारण किरण भन्दा छोटो हुन्छ तर एक्सरेको भन्दा बढीहुन्छ। यसको तरङ्ग लम्बाई १० nm देखि ४०० nmको बीचमा रहेको हुन्छ।
खोटाङ, खोटाङ
खोटाङ, खोटाङ खोटाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार खोटाङको ४५२ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या १,९९६ रहेको छ।
हेमन्त शर्मा (पत्रकार)
बाल्यकाल
हेमन्त शर्माको जन्म २७ सेप्टेम्बर १९६२ मा वाराणसी, उत्तर प्रदेशमा भएको थियो। पद्मश्री पुरस्कारद्वारा सम्मानित उनका बुबा, मनु शर्मा उर्फ ​​हनुमान प्रसाद शर्मा प्रख्यात हिन्दी लेखक थिए जसले आठ खण्डहरू समाविष्ट सबैभन्दा ठूलो हिन्दी उपन्यास कृष्ण की आत्मकथा (अनुवादित = कृष्णको आत्मकथा) लेखेका थिए। उनका बुबालाई प्रधानमन्त्रीले नरेन्द्र मोदीले स्वच्छ भारत अभियानका लागि नवरत्न मध्ये एकमा मनोनित गरेका थिए। हेमन्तको शिक्षा वाराणसीमा भएको थियो। उनले कलामा स्नातकोत्तर र विद्यावारिधी हासिल गरेका छन्। उनले वनारसबाट हिन्दु विश्वविद्यालय, वाराणसीबाट विद्यावारिधी हासिल गरेका थिए। हेमन्त शर्माले सन् १९८३ मा धेरै कलिलो उमेरमा पत्रकारको रूपमा आफ्नो कार्यकाल सुरु गरेका थिए।
कार्यकाल
हेमन्त शर्माले आफ्नो पत्रकारिता इन्डियन एक्सप्रेस लिमिटेडद्वारा प्रकाशित हिन्दी दैनिक जनसत्ताबाट सुरु गरेका थिए। उनका महाकुम्भ सम्बन्धी प्रतिवेदनहरू बेलायती समाचार पत्र लन्डन टाइम्समा प्रकाशित भएको थियो। हेमन्त शर्मा भारत टिभीमा आउनु अघि जनसत्ताका विभागका प्रमुखको रूपमा कार्यरत थिए। उनले सन् २००६ मा यसको निर्देशकको रूपमा भारत टिभीमा सामेल भएका थिए। यद्यपि उनले सन् २०१७ मा सङ्गठन छोडेका थिए। हेमन्त शर्माले सन् २०१९ मा टिभी९ भारतवर्ष नामक दूरदर्शनमा यसको समाचार निर्देशकको रूपमा सेवा दिन सुरु गरेका थिए।
देव आनन्द
देव आनन्द (धर्मदेव आनन्द, ਧਰਮਦੇਵ ਆਨੰਦ) (२६ सेप्टेम्बर १९२३ - ०४ डिसेम्बर २०११), देव आनन्द नामले चर्चित(देव आनन्द, ਦੇਵ ਆਨੰਦ), धर्मदेव आनन्द भारतीय चलचित्र क्षेत्रका एक बहुप्रसिद्ध अभिनेता, निर्देशक तथा चलचित्र निर्माता थिए।
रिलायन्स कलेज
रिलायन्स कलेज काठमाडौँ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
माङजाबुङ
माङजाबुङ नेपालको मेची अञ्चलको पाँचथर जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार
पद्यनरसिंह राणा
पद्यनरसिंह राणा नेपालका पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी संयुक्त प्रजातन्त्र पार्टीका अध्यक्ष के आई सिंहको मन्त्रीमण्डलमा पहिलोपटक मन्त्री भएका थिए।
विद्युत-‍चुम्बकिय
विद्युत-चुम्वकिय विकिरण तरङ्गहरू विद्युतिय तरङ्ग र चुम्वकिय तरङ्गहरू एक आपसमा लम्ब रहि समायोजन भएर बनेका हुन्छन।
फलामखानी गाविस
फलामखानी नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धवलागिरी अञ्चल, पर्वत जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
सिस्को वेभएक्स
सिस्को वेभएक्स वेबसम्मेलन तथा श्रृव्यसम्मेलन सेवा प्रदान गर्ने अमेरिकाको कम्पनी हो । यो संस्था सन् २००७ मा स्थापना भएको थियो भने यसको मुख्यालय अमेरिकाको क्यालिफोर्नियामा रहेको छ।
नेपाल एकीकृत जनशक्ति युवा सङ्गठन
नेपाल एकीकृत जनशक्ति युवा सङ्गठन नेपाली जनताको लोकतान्त्रिक शक्ति हो ।
भिएस निकेतन कलेज
भिएस निकेतन कलेज काठमाडौँ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
लामकाने लाटोकोसेरो
लामकाने लाटोकोसेरो नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा "लङ-इयर्ड आउल" (Long-eared Owl) भनिन्छ ।
गेनिथ पाल्ट्रो
गेनिथ पाल्ट्रो एक अमेरिकी अभिनेत्री तथा गायिका हुन् । उनको जन्म सन् १९७२ को सेप्टेम्बर २५ मा अमेरिकाको, क्यालिफोर्निया सहरमा भएको थियो ।
न्यायपालिका
न्यायपालिका (न्यायिक प्रणाली वा न्यायाधिकरण) व्यक्ति–व्यक्ति तथा राज्यबीचको विवादको निरुपण गर्ने अदालतीय व्यवस्था हो । जनतालाई पूर्णरूपमा स्वतन्त्र, सार्वभौम तथा न्यायपूर्ण अधिकार प्रदान गर्न राज्यका तीन अङ्ग मध्ये न्यायपालिका एक हो । यो न्यायिक शाखासँग कानुनहरू बदल्ने शक्ति हुन्छ, जसले प्रणालीलाई सुगम रूपमा सञ्चालन गर्दछन् । न्यायपालिकाले पिडित पक्षलाई उचित न्याय दिनुका साथै अन्याय गर्ने व्याक्तिलाई करबाई समेत दिन आग्रह गर्छ ।
राजश्री ठाकुर
राजश्री ठाकुर (जन्म September 22, 1981) एक भारतीय अभिनेत्री हुन् । उनको जन्म मुम्बई, महाराष्ट्र, भारतमा भएको थियो । उनी सात फेरे-सलोनी का सफरबाट सबैभन्दा धेरै सम्मानित भइन् । राजश्री ठाकुरको जन्म मुम्बईमा भएको थियो । सात फेरे-सलोनी का सफर कार्यक्रमको पश्चात अल इण्डिया रेडियो कम्पनीमा उनी कार्य गर्ने गर्छिन् । उनीले आफ्नु बाल्यकालको साथी संजोत वेद्यासँग २००७मा विवाह गरिन्। उनीले पर्थो सेन गुप्ताद्वारा निर्देशित हवा आने देमा पनि अभिनय गरिन् जसको कारण उनीलाई सात फेरे-सलोनी का सफरमा छानिएको थियो ।
साँघुटार
साँघुटार नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको रामेछाप जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
उपप्रमुख
उपप्रमुख भन्नाले कुनै संस्था, समिति, कम्पनी, सभा, संसद, कार्यालय, राजनीतिक दल, महानगरपालिका, उपमहानगरपालिका, नगरपालिका, आदिको प्रमुखको सहायक भएर काम गर्ने अधिकारी वा व्यक्ति भन्ने बुझिन्छ ।
पोकर
<section begin=अंश />पाँच पत्तामा खेलिन तासको यो खेल फ्लससँग केही मिल्दो हुन्छ । एक्का, बास्सा, मिस्सी, गुलाम तथा दहल एउटै कलरको भएमा यो खेलको सबैभन्दा ठूलो दाउ मानिन्छ, जसलाई रोयल फ्लस भनिन्छ । रोयल फ्लस पछि स्टे्रट फ्लस, फोर अफ अ काइन्ड, फुलहाउस, फ्लस, स्टे्रट, थि्र अफ अ काइन्ड, टु पेयर, वान पेयर, हाइकार्ड क्रमश गेम खाने कार्ड हुन् ।<section end=अंश />
लेखापरीक्षणमान बोर्ड, नेपाल
यस बोर्डको मुख्य कार्यहरूमा नेपाल भित्र लेखापरीक्षणको अभ्यासको अध्ययन गरी नेपाल लेखापरीक्षणमानहरू तयार जारी गर्ने हो।
शान्तिक्षेत्रको प्रस्ताव
नेपाल शान्तिक्षेत्रको प्रस्ताव (Nepal Zone of Peace(ZoP) Proposition) नेपाललाई शान्ति क्षेत्र घोषित गरियोस् भन्ने प्रस्ताव हो। यो प्रस्ताव राजा बीरेन्द्रको राज्याभिषेकका अवसरमा २०३१ सालमा अघि सारिएको थियो। पञ्चायती व्यवस्थाको अन्त्यसम्म आइपुग्दा यो प्रस्तावको विश्वका १ सय ३० राष्ट्रहरूले समर्थन गरेका थिए।
अमेरिका लगायतका विश्वका प्रमुख राष्ट्रले मान्यता दिएपछि शान्तिक्षेत्रको प्रस्ताव धेरै महत्त्व पायो। तर, बाँकी विश्वले मान्यता दिए पनि छिमेकी भारतले आफ्नो नीति अनुकूल नभएको अनुभूत गर्यो र त्यसमा अडिग रह्यो। हाम्रो भूराजनीतिक वास्तविकता र छिमेकी देशको सोचाइसँग बाझ्दा जत्ति नै कूटनीतिक प्रयास गरे पनि त्यो असफल रह्यो। यो प्रस्तावको विरोधमा उत्रिने भारत बाहेक अर्को देश सोभियत सङ्घ थियो।
नेपालको यो प्रस्ताव कुनै देशका विरुद्ध लक्षित नभई नेपालले छुट्टै मान्यता पाउन र छिमेकमा हुने अप्रिय घटनाबाट नेपाल अलग रहन चाहेको हुनाले शान्तिक्षेत्रको प्रस्ताव अगाडि ल्याइएको थियो। पञ्चायतकालमा धेरै महत्त्वका साथ प्रचार गरिएको यो प्रस्ताव पञ्चायती व्यवस्था ढलेपछि बेवारिसे बन्न पुग्यो। यता मुलुकमा सोही समयको हाराहारीमा राजनीतिक द्वन्द्व बढ्यो। त्यसबेलाको सरकारले जे गरे पनि विरोध नै गर्नुपर्छ भन्ने मान्यताले राजनीतिक पार्टीहरूलाई गाँज्यो। जसले गर्दा शान्तिक्षेत्रको प्रस्तावले बलियो आधार प्राप्त गर्न सकेन। घरभित्रै चर्को विवाद भयो। जसले गर्दा शान्तिक्षेत्रको प्रस्तावले पूर्णता पाएपछि संयुक्त राष्ट्रसंघमा गएर राजाले त्यसको विश्वव्यापी घोषणा गर्ने सोचाइ त्यहीँ गएर अन्त्य भयो। यसरी शान्तिक्षेत्रको प्रस्ताव एक हदसम्म अगाडि बढ्यो र थन्कियो। नेपालको परराष्ट्र सम्बन्धका विभिन्न पाटामा जटीलता हुँदा अहिे पनि यो प्रस्तावको चर्चा हुने गरेको छ।
यो प्रस्ताव पुन सान्दार्भिक भएको चर्चा हुन थालेको छ। ,
चिप्रिङ
चिप्रिङ खोटाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
ग्रेडियन
कोण नाप्ने एक एकाई। कोण नाप्ने विभिन्न एकाईहरूमा : साथै ठोस कोण
अरविन्द केजरीवाल
अरविन्द केजरीवाल (जन्म:१६ अगस्त १९६८) एक भारतीय राजनितिज्ञ हुन् । वर्तमानमा उनी १४ फेब्रुअरी २०१५ देखि दिल्लीका आठौँ मुख्यमन्त्री हुन् । यसभन्दा अघि उनी एक सामाजिक कार्यकर्ता थिए र सरकारमा अधिक पारदर्शिता ल्याउनको लागि संघर्षरत थिए । तिनलाई २००६ मा उत्कृष्ट नेतृत्वको लागि रमन म्याग्सेसे पुरस्कारबाट सम्मानित गरियो, किन भने उनले भारतको सूचनाको हक आन्दोलनलाई तल्लो स्तरमा सक्रिय बनाए र सरकारलाई जनता प्रति जवाबदेह बनाएर सबैभन्दा गरीब नागरिकहरूलाई भ्रष्टाचारसँग लड्न लागि सशक्त बनाउने उदेश्यले सामाजिक आन्दोलन गरे।सन् २०१२ मा आएर उनले आम आदमी पार्टी को स्थापना गरे र २०१३ को दिल्ली विधानसभा चुनावमा तिन पल्टको मुख्यमन्त्री शिला दीक्षितलाई २५,८६४ भोटको मत अन्तरले पराजित गरे ।