cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
कौमोदकी
कौमोदकी श्री विष्णुको गदाको नाम हो। चित्रों में विष्णु को दाहिने हाथ में गदा धारण करते हुए दिखाया जाता है। वहीं कुछ शिल्पमा कौमोदकी गदानारी वा गदादेवी  को रूपमा विष्णुको बराबर प्रस्तुत गरिन्छ। श्री कृष्णलाई पनि  विराट रूपमा कौमोदकी धारण गरिएको देखाइन्छ। कतै कतै मत्स्य, कुर्म, वराह एवं नरसिंहको हातमा पनि कमौदकी गदा देखाइन्छ। महाभारत अनुसार वरुण देवले श्री कृष्णलाई कौमोदकी प्रदान गरेका थिए।
नाम
यो तथ्य अज्ञात छ कि कौमोदकीको नाम कहाँबाट मिल्यो। केही कथा अनुसार कुमुद (नीले रंगको कमल)बाट यो नाम प्राप्त भएको हो। अन्य वर्णन अनुसार यो नाम विष्णुको लागि प्रयुक्त एक विशेषण कौमोदकबाट प्राप्त भएको हो। यसको एक पर्यायवाची कौमुदी (धर्तीमा सुख) पनि हुन सक्छ ।
पहाडी प्रदेश (नेपाल)
हिमाली प्रदेशभन्दा दक्षिण र तर्राई प्रदेशको उत्तरमा पहाडी प्रदेश पर्छ । यो प्रदेशले नेपालको सबभन्दा बढी अर्थात् ६८ प्रतिशत भू-भाग ओगटेको छ । २०७८ सालको जनगणनाअनुसार यहाँ नेपालको ४२.२५ प्रतिशत जनसङ्ख्या बसोबास गर्छन् । यो समुद्र सतहबाट ६०० देखि ३००० मीटरसम्मको उचाइमा पर्छ । यश प्रदेशमा नेपालका ३५ जिल्लाहरु पर्दछन् । यसै प्रदेशमा नेपालको केन्द्रीय राजधानी काठमाडौँ, अग्ला होचा पहाड, टार, बेसी, उपत्यका रहेका छन् । पहाडी प्रदेश अधिकतम १२८ किमि र न्यूनतम ८० किमी सम्म फैलिएको छ । यो नेपालको आकार जस्तै पूर्व-पश्चिमसम्म फैलिएको छ । यहाँका अधिकांश पहाडहरु ६०१ मिटर देखी ३००० मिटर सम्मको (सैलुङ) उचाइमा रहेका छ्न् । पहाडै पहाड ठडिएका यस क्षेत्रमा पहाडलाई चुरे पर्वत श्रेणी, महाभारत पर्वत श्रेणी र मध्यवर्ती भुमी गरी तिन श्रेणीमा विभाजन गरिएको छ । यस क्षेत्रमा मिश्रित जातिहरूको बसोबास रहेकोे पाईन्छ । खासगरी यस क्षेत्रमा बाहुन, क्षेत्री, नेवार, मगर, तामाङ, राई, लिम्बू आदिको बसोबास रहेको पाईन्छ । मिश्रित जातिहरूको बसोबासका कारणले गर्दा यहाँका मानिसहरूले मान्ने धर्म, संस्कृति आदिमा पनि विविधता रहेको पाईन्छ ।
फ्रेडेरिका
फ्रेडेरिका बेलायती उपन्यासकार जर्जेट हेयरद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
सिरोही जिल्ला
सिरोही जिल्ला भारतीय राज्य राजस्थानको एउटा जिल्ला हो, जसको सदर मुकाम सिरोही हो।
सत्याल
सत्याल नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बी विशेषतया नेपालमा पाइने एक थर हो। केहि नेपालि अध्ययनकर्ता हरूले यस थरको उत्पति नेपालकै पश्चिम भेगबाट भएको भनि भनेका छन भने भारतिय अन्वेषक हरूले भारतबाट भएको भनि भनेका छन ।
संख्या
नेपालमा सालाखाला दुइ सय देखि दुइ सय पचास घरको सन्ख्यामा रहेको हलै भयेको एक अध्ययनबाट देखिन्छ ।
सत्यालले मान्ने विशेष पर्वहरू
सत्यालहरूको विशेष पर्व भनेको हरेक तिन तिन वर्षमा आउने कुल देवताको पुजा नै हो ।
नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू
नेपालमा राणा शासन अन्त्य भएपछि पहिलो मन्त्रिपरिषद्को गठन भएको पाइन्छ । त्यसपश्चात गठन भएका मन्त्रिपरिषद्का विवरण यस प्रकार छन्।
वि.सं. २००७ देखि २०१७ सम्म
२०२० साल चैत्र २७ गते गठन भएको मन्त्रिपरिषद
सहायकमन्त्री
कीर्तिनिधि बिष्टको सरकार २०२५
कीर्तिनिधि बिष्ट
गेहेन्द्रबहादुर राजभण्डारी प्रथम मन्त्री भएको सरकार२०२६
गेहेन्द्र बहादुर राजभण्डारी प्रथम मन्त्री
नगेन्द्रप्रसाद रिजालको सरकार
नगेन्द्रप्रसाद रिजाल
डा तुल्सी गिरीको सरकार
डा तुल्सी गिरी
लोकेन्द्रबहादुर चन्दको सरकार२०४०
लोकेन्द्रबहादुर चन्द
नगेन्द्रप्रसाद रिजालको सरकार २०४२
नगेन्द्रप्रसाद रिजाल
मनमोहन अधिकारीको ९ महिने सरकार २०५१।८।१४
मनमोहन अधिकारी -प्रधानमन्त्री राजदरवार र सामान्य प्रशासन
माधव कुमार नेपाल- उपप्रधानमन्त्री रक्षा र परराष्ट्र
सिपी मैनाली- स्थानीय विकास तथा आपूर्ति
केपी ओली - गृह
भरतमोहन अधिकारी- अर्थ
राधाकृष्ण मैनाली- कृषि तथा भूमिसुधार
मोदनाथ प्रश्रित- शिक्षाऽ संस्कृति तथा समाजकल्याण
प्रदीप नेपाल-सूचना तथा सञ्चार
पद्मरत्न तुलाधर- श्रम तथा स्वास्थ्य
राज्यमन्त्री
अशोक कुमार राई- निर्माण तथा भौतिक योजना यातायात
प्रेमसिंह धामी- भौतिक योजना तथा आवास
सुभासचन्द्र नेम्बाङ- कानुन न्याय तथा संसदीय व्यवस्था
भीम रावल - नागरिक उड्यान तथा पर्यटन
हरि पाण्डे- उद्योग तथा जलस्रोत
शेरबहादुर देउवाको सरकार २०५२।५।२७ (जम्बो मन्त्रीमण्डल)
शेरबहादुर देउवा- प्रधानमन्त्री
लोकेन्द्र बहादुर चन्दको संयुक्त सरकार२०५३।११।२९
==सूर्यबहादुर थापाको संयुक्त सरकार२०५४।६।२१
गिरिजा प्रसाद कोइराला२०५५।१।२
गिरिजा प्रसाद कोइराला गिरिजा प्रसाद कोइराला
गिरिजाप्रसाद कोइरालाको सरकार ।१२।८
==शेर बहादुर देउवाको जम्बो सरकार २०५८।४।११
सूर्यबहादुर थापाको सरकार २०६०।६।२१
सूर्यबहादुर थापा
अन्तरिम सरकार २०६३।१।१२
गिरिजा प्रसाद कोइराला- प्रधानमन्त्री रक्षा
मन्त्री राज्यमन्त्री
पुष्पकमल दाहालको सरकार २०६५।५।२० मन्त्रीमन्डल
श्री माधव कुमार नेपालको मन्त्रिपरिषद् गठन २०६६/२/११
नेपालको अन्तरिम संविधान, २०६३को धारा ३८ बमोजिम सम्माननीय प्रधानमन्त्री श्री माधवकुमार नेपालद्वारा गठित मन्त्रिपरिषद्को कार्यविभाजन मन्त्रिपरिषद् गठन विधि र कार्य विभाजन मन्त्रीहरू राज्यमन्त्रीहरू सहायक मन्त्री पुनर्गठन मिति: २०६६/२/२१, २०६६/३/३, २०६६/३/१०, २०६६/३/१९, ०६६/४/१४, २०६६/५/१७ र २०६६/५/२६
झलनाथ खनालको मन्त्रीमण्डल २०६७ माघ २३
पुनर्गठन (२०६७ फागुन)
पुनर्गठन (२०६८/१/२१)
१ श्री झलनाथ खनाल - प्रधानमन्त्री
माननीय उपप्रधानमन्त्री -
३ श्री कृष्णबहादुर महरा - गृह
४ श्री उपेन्द्र यादव - परराष्ट्र
५ श्री विष्णुप्रसाद पौडेल - रक्षा
६ श्री टोपबहादुर रायमाझी - भौतिक योजना तथा निर्माण
७ श्री अग्निप्रसाद सापकोटा - सूचना तथा सञ्चार
कैथल
कैथल भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू
झलनाथ खनालको मन्त्रीमण्डल २०६७ माघ २३
८ श्री शक्तिवहादुर बस्नेत - स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या
९ श्री खड्गबहादुर विश्वकर्मा - पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन
१० श्रीमती उर्मिला अर्याल - स्थानीय विकास
११ श्री गङ्गालाल तूलाधर - शिक्षा; विज्ञान तथा प्रविधि
१२ श्री रघुवीर महासेठ - सिँचाई
१४ श्री भानुभक्त जोशी - वन तथा भू-संरक्षण
१५ श्री घनश्याम भुसाल - कार्यभार पछि तोकिने
१६ श्री युवराज कार्की - सामान्य प्रशासन
१७ श्री विश्वनाथ शाह - शान्ति तथा पुनर्निर्माण
१८ श्री जयपुरी घर्ती - महिला, बालबालिका तथा समाजकल्याण
१९ श्री रामचरण चौधरी - भूमीसुधार तथा व्यवस्था
२० श्री महेन्द्र पासवान - उद्योग
२१ श्री प्रभु साह - कानुन तथा न्याय
२३ श्री हरिनारायण यादव - कृषि तथा सहकारी
२४ श्री मोहम्मद इस्तियाक राईन - श्रम तथा यातायात
२५ श्री सुनीलकुमार मानन्धर - वातावरण
२६ श्री खगेन्द्रप्रसाद प्रसाई - सङ्घीय मामिला, संविधान सभा, संसदीय व्यवस्था तथा संस्कृति
माननीय राज्यमन्त्रीहरू
२७ श्री शत्रुघन महतो - स्थानीय विकास
२८ श्री दलवहादुर सुनार - सिँचाई
२९ श्री रामजी शर्मा - ऊर्जा
३० श्री डम्वर साम्वाहाम्फे - सामान्य प्रशासन
३२ श्री हकिकुल्लाह खाँ - भूमीसुधार तथा व्यवस्था
३३ श्री देवी खड्का - भौतिक योजना तथा निर्माण
३५ श्री ध्रुव आङदाम्बे लिम्वु - पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन
३६ श्री नन्दनकुमार दत्त - कृषि तथा सहकारी
डा. बाबुराम भट्टराईको २०६८ भदौ १२
उपप्रधानमन्त्रीहरू
२ श्री विजयकुमार गच्छदार - गृह र रक्षा
३ श्री नारायणकाजी श्रेष्ठ - परराष्ट्र
मन्त्रीहरू
४ श्री जयप्रकाश प्रसाद गुप्ता - सूचना तथा सञ्चार
५ श्री हृदयेश त्रिपाठी - भौतिक योजना तथा निर्माण
६ श्री पोष्टबहादुर बोगटी - ऊर्जा
७ श्री टोपबहादुर रायमाझी - स्थानीय विकास
८ श्री राजेन्द्र महतो - स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या
९ श्री वर्षमान पुन - अर्थ
१० श्री दीनानाथ शर्मा - शिक्षा
११ श्री महेन्द्रप्रसाद यादव - सिंचाई
१२ श्री लोकेन्द्र विष्ट मगर - पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन
१३ श्री गोपाल किराँती - सङ्घीय मामिला, संविधानसभा, संसदीय व्यवस्था तथा संस्कृति
१४ श्री लेखराज भट्ट - वाणिज्य तथा आपूर्ति
१५ श्री भीमप्रसाद गौतम - भूमिसुधार तथा व्य.
१६ श्री रामकुमार यादव - सामान्य प्रशासन
१७ श्री अनिलकुमार झा - उद्योग
१८ श्री वृजेशकुमार गुप्ता - कानुन तथा न्याय
१९ श्री हेमराज तातेड - वातावरण
२० श्री नन्दन कुमार दत्त - कृषि तथा सहकारी
२१ श्री कमला रोका - युवा तथा खेलकुद
२२ श्री राजलाल यादव - कार्यभार पछि तोकिने
२३ श्री मुहम्मद वकील मुसलमान - वन तथा भू-संरक्षण
२४ श्री दानबहादुर कुर्मी चौधरी - महिला, बालबालिका तथा समाजकल्याण
२५ श्री सरिता गिरी - श्रम तथा यातायात व्यवस्था
२६ श्री कल्पना धमला - विज्ञान तथा प्रविधि
राज्यमन्त्रीहरू
२८ श्री खोभारी राय - उद्योग
२९ श्री रामबच्चन अहिर(यादव) - रक्षा
३० श्री सरोजकुमार यादव - स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या
३१ श्री दिलीप महर्जन - पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन
३२ श्री विष्णुप्रसाद चौधरी - वाणिज्य तथा आपूर्ति
३३ श्री सूर्यमान दोङ - ऊर्जा
३४ श्री लीला भण्डारी - शिक्षा
३५ श्री गोपी आछामी - युवा तथा खेलकुद
३७ श्री ज्वाला साह - भूमिसुधार तथा व्य.
३८ श्री सुषमा शर्मा - सङ्घीय मामिला, संविसंसदीय व्यवस्था तथा संस्कृति
३९ श्री हरिराज लिम्बु - अर्थ
४० श्री सुनिताकुमारी महतो - सामान्य प्रशासन
४१ श्री भीमराज चौधरी राजबंशी - गृह
४२ श्री लक्ष्मण महतो - वन तथा भू–संरक्षण
४३ श्री दुर्गादेवी महतो (धानुक) - वातावरण
४४ श्रीमती काशी देवी झा - कानुन तथा न्याय
४५ श्री ईश्वर दयाल मिश्र - भौतिक योजना तथा निर्माण
४६ श्री अरविन्द साह - महिला, बालबालिका तथा समाज कल्याण
४७ श्री रमणीराम - सिँचाई
बाबुराम भट्टराई सरकारको मिति २०६९ जेठ -- गतेको पुनर्गठन
सम्माननीय प्रधानमन्त्री--
१-डा. बाबुराम भट्टराई-
उर्जा; कानुन, न्याय, संविधानसभा तथा संसदीय मामिला; कृषि विकास; युवा तथा खेलकुद; रक्षा; वाणिज्य तथा आपूर्ति; सहरी विकास र सामान्य प्रशासन
माननीय उपप्रधानमन्त्रीहरू—
२-श्री विजयकुमार गच्छदार-गृह
माननीय मन्त्रीहरू—
४-श्री हृदयेश त्रिपाठी-भौतिक योजना, निर्माण तथा यातायात व्यवस्था
५-श्री पोष्टबहादुर बोगटी-संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन
६-श्री टोपबहादुर रायमाझी-शान्ति तथा पुनर्निर्माण
७-श्री राजेन्द्र महतो-स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या
८-श्री वर्षमान पुन-अर्थ
डंग्राहा
डंग्राहा मोरङ जिल्लामा पर्ने एक गाविस हो।
नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू
बाबुराम भट्टराई सरकारको मिति २०६९ जेठ -- गतेको पुनर्गठन
९-श्री दीनानाथ शर्मा-शिक्षा
१०-श्री महेन्द्रप्रसाद यादव-सिंचाइ
११-श्री अनिलकुमार झा-उद्योग
१२-श्री राजकिशोर यादव-सूचना तथा सञ्चार
१३-श्री चन्द्रदेव जोशी-भूमिसुधार तथा व्यवस्था
१४-डा. केशवमान शाक्य-वातावरण, विज्ञान तथा प्रविधि
१५-श्री एकनाथ ढकाल-सहकारी तथा गरिवी निवारण
१६-श्री कुमार बेल्बासे-श्रम तथा रोजगार
१७-श्री यदुवंश झा-वन तथा भू-संरक्षण
१८-श्री बद्रीप्रसाद न्यौपाने-महिला, बालबालिका तथा समाजकल्याण
खिलराज रेग्मीको अन्तरिम चुनावी मन्त्रीपरिषद्
(मूल लेख अन्तरिम चुनावी मन्त्रीपरिषद् २०६९)
१ सम्माननीय खिलराज रेग्मी, मन्त्रिपरिषद् अध्यक्ष, रक्षा; सहकारी तथा गरीबी निवारण
मन्त्रीहरू
२ श्री माधवप्रसाद घिमिरे - गृह र परराष्ट्र
३ श्री हरिप्रसाद न्यौपाने - कानुन, न्याय, संविधानसभा तथा संसदीय मामिला र श्रम तथा रोजगार
४ श्री ऋद्धिबाबा प्रधान - महिला, वालवालिका तथा समाजकल्याण र भूमिसुधार तथा व्यवस्था
५ श्री विद्याधर मल्लिक - सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास र स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या
६ श्री माधवप्रसाद पौडेल - सामान्य प्रशासन; सूचना तथा सञ्चार र शिक्षा
७ श्री शंकरप्रसाद कोइराला - अर्थ; उद्योग र वाणिज्य तथा आपूर्ति
८ श्री छविराज पन्त - भौतिक पुर्वाधार तथा यातायात र सहरी विकास
९ श्री टेकबहादुर थापा (घर्ती) - कृषि विकास र वन तथा भू-संरक्षण
१० श्री रामकुमार श्रेष्ठ - युवा तथा खेलकुद; शान्ति तथा पुननिर्माण र संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन
११ श्री उमाकान्त झा - उर्जा; विज्ञान, प्रविधि तथा वातावरण र सिंचाइ
सुशील कोइराला मन्त्रीमण्डल २०७० माघ २९ गते (पुनर्गठन २०७० फागुन १३ गते)
महिला, बालबालिका तथा समाजकल्याण, रक्षा, वाणिज्य तथा आपूर्ति, विज्ञान,प्रविधि तथा वातावरण, शान्ति तथा पुननिर्माण, सहकारी तथा गरिबी निवारण, श्रम तथा रोजगार
राज्यमन्त्रीहरु
नेपालको संविधानको धारा २९८ को उपधारा (४), (५) र (६) बमोजिम सम्माननीय प्रधानमन्त्री के.पी. शर्मा ओलीको नेतृत्वमा मिति २०७२/६/२५मा गठित मन्त्रिपरिषद‌्मा देहाय अनुसार नियुक्ति, हेरफेर र कार्य विभाजन भएको छ । २०७२ पौष ९।
सम्माननीय प्रधानमन्त्री १.श्री के.पी.शर्मा ओली - सहरी विकास
माननीय उपप्रधानमन्त्री
२.श्री विजयकुमार गच्छदार - भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात
३.श्री कमल थापा - परराष्ट्र र सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास
४. श्री भीमवहादुर रावल - रक्षा
५ श्री चन्द्रप्रकाश मैनाली - महिला, बालबालिका तथा समाजकल्याण
७.श्री टोपबहादुर रायमाझी - ऊर्जा माननीय मन्त्री
८.श्री विष्णुप्रसाद पौडेल - अर्थ
९.श्री प्रेमबहादुर सिंह - खानेपानी तथा सरसफाई
१०.श्री दीपक बोहरा - श्रम तथा रोजगार र वाणिज्य
११.श्री गिरिराजमणि पोखरेल - शिक्षा
१२.श्री अग्निप्रसाद सापकोटा - वन तथा भू-संरक्षण
१३.श्री शक्तिबहादुर बस्नेत - गृह
१४.श्री एकनाथ ढकाल - शान्ति तथा पुननिर्माण
१५.श्री सत्यनारायण मण्डल - युवा तथा खेलकुद
१६.श्री अग्नि प्रसाद खरेल - कानुन, न्याय, तथा संसदीय मामिला
१७.श्री सोमप्रसाद पाण्डेय - उद्योग
१८.श्री हरिबोल प्रसाद गजुरेल - कृषि विकास
१९.श्री रामकुमार सुब्बा - भूमिसुधार तथा व्यवस्था
२०.श्री रामजनम चौधरी - स्वास्थ्य
२१.श्री शेरधन राई - सूचना तथा सञ्चार
२२.श्री शान्ता मानवी - पशुपंक्षी विकास
२४.श्री गणेशमान पुन - आपूर्ति
२५.श्री उमेश कुमार यादव - सिँचाइ
२६.श्री आनन्दप्रसाद पोखरेल - संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन
२७.श्री विश्वेन्द्र पासवान - जनसङ्ख्या तथा वातावरण
२८.श्री शिवलाल थापा - विज्ञान तथा प्रविधि माननीय राज्यमन्त्री
२९.श्री मेघराज नेपाली (निषाद) - उद्योग
३०.श्री मो. मुस्ताक आलम - स्वास्थ्य
३१.श्री विक्रमबहादुर थापा - भूमिसुधार तथा व्यवस्था
३२.श्री कुन्तीकुमारी शाही - सङ्‌घीय मामिला तथा स्थानीय विकास
३३.श्री दिनेशचन्द्र यादव - खानेपानी तथा सरसफाई
३४.श्री दामोदर भण्डारी - अर्थ
३६.श्री नरदेवी पुन मगर - पशु विकास
३७.श्री मञ्जुकुमारी चौधरी - सहरी विकास
३८.श्री दिपनारायण साह - शान्ति तथा पुननिर्माण
३९.श्री दिनेश श्रेष्ठ - भूमिसुधार तथा व्यवस्था
४०.श्री विराज विष्ट - सङ्‌घीय मामिला तथा स्थानीय विकास
मन्त्रिपरिषद् गठनः २०७२/६/२५, ७/१, ७/१९, ७/२३, ९/ ९ श्रोत : प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय
केपी ओली नेतृत्वमा बाम गठबन्धनको बहुमत सरकार (२०७४ असोज ३१)
गठन मिति २०७४ असोज ३१ गते, पछिल्लो पुनर्गठन २०७४ चैत्र २
पाँचौं देउवा मन्त्रीपरिषद
२९ असार २०७८ निम्नानुसार मन्त्रिपरिषद् गठन भयो :
श्रीगङ्गानगर जिल्ला
श्रीगङ्गानगर जिल्ला भारतीय राज्य राजस्थानको एउटा जिल्ला हो, जसको सदर मुकाम श्रीगङ्गानगर हो।
रोबर्ट मुगाबे
रोबर्ट मुगाबे जिम्बावेका पहिलो प्रधानमन्त्री र दोस्रो राष्ट्रपति हुन् । रोबर्ट मुगाबेले बेलायतको उपनिवेशबाट स्वतन्त्र भएको जिम्बावेलाई ३७ वर्ष नेतृत्व प्रदान गरे । २०१७ को नोभेम्बरमा देशको सेनाले उनलाई अपदस्थ गरेको थियो। उनलाई सेनाले नजरबन्द गरेको थियो। रोबर्ट मुगाबेको ९५ वर्षको उमेरमा मृत्यु भएको थियो।
ठाणे
थाणे भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
फत्तेपुर, सप्तरी
फत्तेपुर नेपालको सगरमाथा अञ्चलको सप्तरी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
फ्राइडेज चाइल्ड (उपन्यास)
फ्राइडेज चाइल्ड (उपन्यास) बेलायती उपन्यासकार जर्जेट हेयरद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
शङ्कर सिंह विष्ट
शंकर सिंह विष्टको जन्म दार्चुला जिल्लाको लाटीनाथ गाविस ८मा भएको हो । विष्ट नेपाली सांगीतीक क्षेत्रका चर्चित लोक देउडा गायक तथा संस्कृतिकर्मी हुन् । उनको अभिनय रहेको गीत सुदूरपश्चिम स्वर्गसरी लोकप्रिय रहेको छ।
व्यक्तिगत जीवन
उनले गायिका चाँदनी मल्लसँग प्रेम विवाह गरेका हुन् । उनका एक छोरा सुप्रिम विष्ट छन् ।
अछामी भाषा
अछाम जिल्लावासी को स्थानिय भाषालाई अछामी भाषा भनिन्छ। अछामी भाषा नेपाली भाषासंग धेरै मिल्दो जुल्दो छ।तर यो पृथक किसिमको छ।यो खस कुरा (भाषा) पनि भनिन्छ। अछामी भाषाको उदगम अछाम जिल्ला हो । यसका वक्ताहरू बसाई सराई वा अन्य निकटताका कारण अरू जिल्लामा पनि बोल्ने गरेको पाइन्छ। यस भाषामा डा. खगेन्द्र घोडासैनीका अछामी गालीको अध्ययन र अछामि भासाको ब्याकरड् किताब पनि छापिएका छन् ।
अछामी साहित्य
अछाम संस्कृतिक रूपमा सम्पन्न छ।अछामी भाषाका देउडा धेरै लोकप्रिय छन।अछामी ठाडी भाका, कथा, गजल आदि पनि अछामी भाषी माझ परिचित छन।अछाममा विभिन्न पर्व महोत्सवमा धेरै किसिमका गित गाईन्छ। अछामी भाषाकच एक गित
अछामी भाषी व्याक्तित्वहरू
● डा. खगेन्द्र घोडासेैनी
● हरिना साँउद
● पहलमान सिंह स्वाँर
● यज्ञराज उपाध्याय ● पूर्ण रावल र डा. हर्कबहादुर शााही
यी पनि हेर्नुहोस
डोटेली भाषामा प्रकाशित हुने पत्र-पत्रिकाहरु:-
भोटाङ्ग
भोटाङ्ग नेपालको बागमती अञ्चलको सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। भोटाङ्ग गाविस जिल्लाको मध्य भागमा पर्दछ। यस गाविस जिल्ला सदरमुकामबाट ६ कोष दुरी टाढा पर्दछ। यस गाविसको कुल क्षेत्रफल २१.१३ वर्ग किलोमिटर छ। गाविसको पूर्वमा गोल्चे गाविस, सेलाङ गाविस, पश्चिममा बाँसखर्क गाविस, उत्तरमा गुन्साकोट, थाम्पालधाम र दक्षिणमा सिम्पालकाभ्रे तथा लागर्चे गाविस पर्दछ। पाल्चोक थुम अन्तर्गत पर्ने यस गाविसमा औसत तथा चिसो हावापानी पाइन्छ। यस गाविसमा तामाङ जातिको बाहुल्यता छ। भोटेनाम्लाङ गाविसका मानिसहरू घरेलु उद्यम, कृषि तथा अन्य नोकरीमा व्यस्थ हुन्छन्। जिल्ला निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ अन्तर्गत पर्ने यस गाविसको वि.सं. २०५८ सालमा साक्षरता दर ३३, घरपरिवार संख्या ६८६ र जनसङ्ख्या ३४११ थियो।
कैरा
कैरा भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
द ग्र्यान्ड सोफी
द ग्र्यान्ड सोफी बेलायती उपन्यासकार जर्जेट हेयरद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
उदयपुर जिल्ला, राजस्थान
उदयपुर जिल्ला, राजस्थान भारतीय राज्य राजस्थानको एउटा जिल्ला हो, जसको सदरमुकाम उदयपुर, राजस्थान हो ।
नार्पा भूमि गाउँपालिका
नार्फु गाउँपालिका मनाङ जिल्लामा अवस्थित छ । विसं २०७३ सालमा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले ७४४ स्थानीय तह लागू गर्दा मनाङ जिल्लामा साविकको साविकका नार र फू गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर नार्फु गाउँपालिका बनाइएको हो ।  नार्फु गाउँपालिकाको क्षेत्रफल ८३७.५४ वर्गकिलोमिटर रहेको छ । यो गाउँपालिका ५ वडाहरूमा विभाजन गरिएको छ । यस गाउँपालिकको कूल जनसङ्ख्या ५३८ रहेको छ । यस गाउँपालिकाको सिमाना पूर्वमा नाशोङ गाउँपालिका र चीन, पश्चिममा नेस्याङ गाउँपालिका र मुस्ताङ जिल्ला, उत्तरमा मुस्ताङ जिल्ला र चीन र दक्षिणमा चामे गाउँपालिकासम्म छ ।
तोशाम
तोशाम भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
उत्तर एट्लान्टिक सन्धि सङ्गठन
उत्तर एट्लान्टिक सन्धि सङ्गठन (नाटो) (फ्रान्सेली: Organisation du traité de l'Atlantique nord), ३० सदस्य राष्ट्रहरू बीच एक अन्तरसरकारी सैन्य गठबन्धन हो यसका सदस्यहरूमा २८ युरोपेली र दुई उत्तर अमेरिकी राष्ट्रहरू पर्दछन्। दोस्रो विश्वयुद्धपछि स्थापना भएको यस संस्थाले सन् १९४९ अप्रिल ४ मा वासिङ्टन, डिसीमा हस्ताक्षर गरिएको उत्तर एटलान्टिक सन्धि लागू गरेको थियो। नाटो एक सामूहिक सुरक्षा प्रणाली हो। यसका स्वतन्त्र सदस्य राष्ट्रहरू तेस्रो पक्षहरूको आक्रमणविरुद्ध एकअर्काको रक्षा गर्न सहमत छन्। शीतयुद्धको समयमा, नाटोले सोभियत सङ्घद्वारा उत्पन्न कथित खतराको जाँच गरेको थियो। सोभियत सङ्घको विघटनपछि पनि यो गठबन्धन कायम रहेको थियो। यो बाल्कन, मध्यपूर्व, दक्षिण एसिया र अफ्रिकामा सैन्य अभियानहरूमा संलग्न छ।
इतिहास
मार्च १९४८ मा, बेलायत, फ्रान्स, बेल्जियम, नेदरल्यान्ड र लक्जेम्बर्गले बसेल्सको सन्धिमा हस्ताक्षर गरेका थिए। यसको उद्देश्य सामूहिक सैन्य सहयोग र सामाजिक-आर्थिक सहयोग प्रदान गर्ने थियो। यसका साथै, सन्धिका हस्ताक्षरकर्ताहरूले उनीहरूले युरोपमा आक्रमण गरे भने बाँकी चार देशहरूले हरेक सम्भावित मद्दत प्रदान गर्ने प्रतिज्ञा गरेका थिए।
संरचना
नाटोको मुख्यालय ब्रसेल्समा छ। यसको संरचना ४ अङ्ग मिलेर बनेको छ-
२. उप परिषद् : यह परिषद् नाटो सदस्य राष्ट्र द्वारा नियुक्त कूटनीतिक प्रतिनिधिहरूको परिषद् हो। यसमा नाटोको संगठनसंग सम्बद्ध सामान्य हितको विषयमा विचार विमर्श हुन्छ।
३. प्रतिरक्षा समिति : यसमा नाटोको सदस्य राष्ट्रको रक्षा मन्त्री सामेल हुन्छन्। यसको मुख्य कार्य प्रतिरक्षा, रणनीति तथा नाटो तथा गैर नाटो देशहरूमा सैन्य सम्बम्धी बिषयमा विचार विमर्श गर्नु हो।
४. सैनिक समिति : यसको मुख्य कार्य नाटो परिषद् एवं प्रतिरक्षा समितिलाई सल्लाह सुझाव दिनु हो। यसमा सदस्री राष्ट्रको सेनाध्यक्ष सामेल हुन्छन्।
कोलोम्बिया
कोलोम्बिया, आधिकारिक रूपमा गणतन्त्र कोलोम्बिया (उच्चारण = रेपुब्लिका दे कोलोम्बिया) ,, मुख्यतया दक्षिण अमेरिकामा अवस्थित एक राष्ट्र हो। यसका केही भूभागहरू उत्तर अमेरिकामा पनि पर्दछन्। कोलोम्बियालाई दक्षिणमा क्यारिबियन सागर, दक्षिण पश्चिममा पानामा, उत्तरमा इक्वादोर र पेरू, पूर्वमा भेनेजुएला, उत्तरपूर्वमा ब्राजिल र पश्चिममा प्रशान्त महासागरले घेरेको छ। कोलोम्बिया ३२ वटा विभागहरू मिलेर बनेको छ भने देशको राजधानी जिल्लाका साथसाथै सबैभन्दा ठूलो सहर बोगोता हो। इस्ला दे मालपेलो, कायो रोन्कादोर, ब्लाङ्को सरेना सहित देशको क्षेत्रफल ११,४१,७४८ वर्ग किलोमिटर (४,४०,८३१ वर्ग माइल) रहेको छ। कोलोम्बिया दक्षिण अमेरिकाको पेरू, ब्राजिल र अर्जेन्टिना पछिको चौथो ठूलो राष्ट्र हो। यो विश्वको २५औँ ठूलो राष्ट्र हो भने स्पेनी भाषी राष्ट्रहरू मध्ये यो चौथो ठूलो देश हो। अमेरिकी देशहरू मध्ये यो ७औँ ठूलो राष्ट्र हो।
यसले क्षेत्रीय समुद्रमा १२ माइल टाढा सम्म आफ्नो क्षेत्र रहेको दावी गरेको छ जसले गर्दा भेनेजुएला र निकारागुआसँग यसको सीमा विवाद रहेको छ। समुद्री सीमाको कुरा गर्दा यसले पानामा, कोस्ता रिका, निकारागुआ, होन्दुरस, जमैका, आइती, गणतन्त्र दोमिनिक र भेनेजुएलामा क्यारिबियन समुद्री तट र प्रशान्त महासागरमा पनामा, कोस्ता रिका र इक्वादोर सम्म सीमा साझेदारी गरेको छ। प्रशान्त महासागरको समुद्री तट र क्यारिबियन समुद्र मार्फत आन्ध्र महासागरमा पहुँच गर्न यो दक्षिण अमेरिकाको एक मात्र राष्ट्र हो। समुद्री तटमा पहुँच योग्य बनाउनेमा यसका सान आन्द्रेस प्रोभिदेन्सिया र सान्ता कालातिना समावेश छन्।
देशको आधिकारिक तथा सरकारी कामकाजको भाषा स्पेनी हो। यसको जनसङ्ख्या जातीय र भाषिक हिसाबले विविध छ, यसको धनी बहुसांस्कृतिक सम्पदाले धेरै हिन्द-अमेरिकी सभ्यता, स्पेनी बस्ती, अफ्रिकी श्रम बाध्यता, र युरोप र अझ ठूलो मध्य पूर्वको अध्यागमनको प्रभाव झल्काएको छ। ५ करोड भन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको यो विश्वको २८औँ सबैभन्दा ठूलो देश हो। यो सबैभन्दा धेरै स्पेनी भाषी व्यक्तिहरू भएको विश्वको तेस्रो देश हो जहाँ यो मेक्सिको र स्पेन भन्दा मात्र पछाडि छ। यो एक बहुसांस्कृतिक देश हो। देशका मानिसहरू ८०% भन्दा बढी गोरा प्रजातिका छन्। कोलोम्बियाको क्यारिबियनमा मध्य पूर्वबाट आएका धेरै सङ्ख्यामा मानिसहरू छन्। कोलोम्बियाको कूल ग्रहस्थ उत्पादन तालिन अमेरिकामा चौथो र विश्वव्यापी रूपमा २८औँ स्थानमा छ। कोलोम्बियामा मानव उपस्थिति १०,००० वर्ष भन्दा पुरानो हो। हजारौँ वर्षे सांस्कृतिक गठन पछि, वर्तमानको कोलोम्बियाली क्षेत्रमा विभिन्न पूर्व कोलोम्बिली संस्कृतिहरू उदय भएका थिए। स्पेनले सन् १४९९ देखि १६औँ शताब्दी सम्म हालको कोलोम्बियालाई अधिनमा राखेको थियो भने यसले ग्रानादाको नयाँ अधिराज्यको पनि गठन गरेको थियो जसमा हालको स्पेनले सान्ता फे दे बोगोतालाई राजधानी बनाएको थियो।
स्पेनबाट स्वतन्त्रता सन् १८१९ मा प्राप्त भएको थियो तर सन् १८३० सम्ममा विशाल कोलम्बिया सङ्घको विघटन भएको थियो र हालको कोलम्बिया र पानामा ग्रानादा गणतन्त्रको रूपमा देखा परेको थियो। नयाँ सार्वभौम राज्यले सङ्घीयतासँग ग्रनादा सङ्घ (सन् १८५८) को रूपमा प्रयोग गरेको थियो र पछि संयुक्त राज्य कोलोम्बियाको रूपमा सन् १८६३ सम्म प्रयोग गरेको थियो। अन्ततः सन् १८८६ मा, गणतन्त्र कोलोम्बिया घोषित गरिएको थियो। पानामा सन् १९०३ मा पछि हटेको थियो जसको परिणामस्वरूप कोलोम्बियाको हालको सीमाना निर्धारित भएको थियो। सन् १९६० को दशकदेखि नै, यो देश असममित कम तीव्रता सशस्त्र द्वन्द्व र राजनीतिक हिंसाबाट ग्रस्त भएको थियो जुन दुबै सन् १९९० को दशकमा बढेको थियो भने १८ र १९औँ शताब्दीमा यहाँ विभिन्न गृहयुद्धहरू भएका थिए। यी द्वन्द्वहरू मध्ये अन्तिम युद्ध, आन्तरिक सशस्त्र सङ्घर्षको रूपमा परिचित छ जुन सन् १९९० सुरु भएको थियो भने यसको विपरीत सन् २००० को दशक देखि देशमा सुरक्षा, स्थायित्व र कानुनको शासनमा अभूतपूर्व आर्थिक बृद्धि र विकासमा उल्लेखनीय सुधार भएको छ।
सन् २०१२ मा, पचास वर्षसम्मको द्वन्द्वपछि तत्कालीन राष्ट्रपति हुआन मानुएल सान्तोसको सरकारले कोलोम्बियाको क्रान्तिकारी सशस्त्र बलसँग शान्ति वार्ता सुरु गरेको थियो। २०१६ मा, वार्ता अन्तिम सम्झौतामा पुगेको थियो, जुन सोही वर्षको अक्टोबर २ मा स्वीकृत नभए पनि सन् २०१७ मा परिमार्जन सहित कार्यान्वयन गरिएको थियो। हालसम्म कोलोम्बिया सरकारले सम्झौताहरू कार्यान्वयन गर्ने प्रक्रियालाई अगाडि बढाइरहेको छ र एहेर्सितो दे लिबेरास्योन नास्योनाल (राष्ट्रिय मुक्ति सेना = अनुवादित शीर्षक)सँग नयाँ वार्ताको आरम्भ गरेको छ जसले द्वन्द्वको अन्त्यमा योगदान पुर्‍याउने आफ्नो अभिव्यक्ति व्यक्त गरेको थियो।
कोलम्बिया एक विविध अर्थव्यवस्था छ र सेवाहरूको एक महत्त्वपूर्ण घटक हो। देशको आर्थिक उत्पादन यसको आन्तरिक मागको भरमा रहेको छ भने घरेलू उपभोक्ता खर्च कुल ग्रहस्थ उत्पादनको सबैभन्दा ठूलो अंश हो। सन् २०१६ मा कुल ग्रहस्थ उत्पादन $७२०,११५ मिलियन अमेरिकी डलर थियो। देशको मानव विकास सूचकाङ्क ०.७४७ छ भने औसत आयु ७५ वर्ष हो। कोलम्बिया सिभेत्स समूहको प्रमुख सदस्य हो जुन मुख्य उदीयमान बजारको रूपमा मानिन्छ।
यो ओगानिजास्योँ द कोओपेरास्योँ इ दु दिभलोपमअ् इकोनोमिँक (अनुवादित शीर्षक = आर्थिक सहयोग र विकास सङ्गठन), संयुक्त राष्ट्र सङ्घ, अमेरिकी राज्य सङ्घ, प्रशान्त गठबन्धन र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूको सदस्य हो। यो तालिन अमेरिकाको एक मात्र देश हो जुन उत्तर आन्ध्र सन्धि सङ्गठनको विश्वव्यापी साझेदार हो। ब्राजिल पछि सबैभन्दा बढी असमानता सूचकाका साथ यो दक्षिणी अमेरिकाको दोस्रो देश हो भने यो विश्व बैङ्कको तथ्याङ्क अनुसार पानामासँग बाँधिएको छ। यो ५४,८७१ पञ्जीकृत प्रजातिहरूको साथमा विश्वको दोस्रो सबैभन्दा जैविक विविध भएको राष्ट्र पनि हो।
गजल
गजल ( उर्दू भाषामा غزل) प्रेमका विषयमा श्रृङ्गार रसका कविता लेखिने एकप्रकारको फारसी छन्द वा त्यसै छन्दमा लेखिने अरबी साहित्यको काव्य विधा हो।
नेपाली गजलको इतिहास
नेपाली गजलको इतिहास यस प्रकार छ।
'''वि.सं. १९४१–२००२'''
विक्रमको १९४० तिर मोतीराम भट्टले नेपाली भाषामा फारसी छन्दको प्रयोग गरी गजलको उदय गराए।
वि.सं.२००३–२०३५
मौलिक नेपाली लय तथा स्वनिर्मित लयमा यसपछिका गजलहरू रचना गरिए। भूपि शेरचन, म.वी.वी.शाह, भीम विराग, राम मान तृषित, शङ्कर लामिछाने, ईश्वरवल्लभ, गोपाल प्रसाद रिमाल आदि प्रतिभाहरू देखिन्छन्।
यस समयमा रचना गरिएका गजल भन्न रुचाइएका सिर्जनाहरूमा काफियाको व्यवस्थापन र प्रयोग अनि, रदीफ र तखल्लुस पनि प्राय भेटिदैन।
वि.सं.२०३६–२०५०
वि.सं. २०३६ सालको ‘मधुपर्क’ साहित्यिक पत्रिकामा ज्ञानुवाकर पौडेलको ‘मुक्तक’ शीर्षकमा प्रकाशन भएको एउटा रचनाले गजलले संरचनाभित्र प्रवेश गरेको मानिएको छ।
ललिजन रावल – केही गजलहरू (२०४२), विरानो यो ठाउँमा (२०४६), सिरानीमा आँसु (२०५९), धर्मागत शर्मा ‘तुफान’– तुफानका गजलहरू, देशको माटो दुख्ने गर्छ, रवि प्राञ्जल– ‘उही बाढी उही भेल’, ‘घामका झुल्काहरू’, ‘तारिदेऊ न माझी दाइ’ आदि गजल सङ्ग्रहहरू प्रकाशनमा भएको छ।
'''वि.सं. २०५० – हालसम्म'''
गजलकारहरू मनु ब्राजाकी डा. कृष्णहरि बराल, घनश्याम न्यौपाने ‘परिश्रमी’ आदि वरिष्ठताको श्रेणीमा बाँधिएका छन्।
यस कालका प्रमुख गजलकारहरू तथा कृतिहरूमा घनश्याम न्यौपाने ‘परिश्रमी’ – ‘यो मौसम ( २०५०) घामको छहारी ( २०५२) जून चुहेको रात (२०६०), मनु ब्राजाकी– गजलगङ्गा (२०५१) काँडाका फूलहरू (२०५६) के हेरेको ए जिन्दगी (२०६४), बूँद राना – रातो मलाई प्यारो (२०५६) चल्दैछ जिन्दगी (२०६४), वियोगी बुढाथोकी – आफन्तका चोटहरू (२०५२), राजेन्द्र थापा – सुर्जे पनि अस्ताउन मात्रै (२०६२) सहनैको छाती अचानो (२०६२), श्रेष्ठ प्रिया ‘पत्थर’ – पग्लिएका कथाहरू (२०५३) पत्थरका प्रलापहरू (२०५९) आँसुको सौगात (२०६०), कृष्ण पौडेल ‘बी’ – नानी हजुरको (२०६१), कृसु क्षेत्री – अद्र्धमुदित आँखाहरू (२०५८), मुन पौडेल – गजलोत्सव (२०५३), गोवद्र्धन पूजा – धर्तीको धूलोमा (२०५४). भीम विराग – भीम विरागका गीत गजल (२०५७) रासा –रात निदाएको रातमा (२०५८), माधव वियोगी –गुम्सिएका भावहरू (२०५८), ऋचा लुइँटेल – बाँसुरीका धुनहरू: (२०५८), पुष्पलता कलमका डोवहरू,- सन्तोश काफ्ले "स्पन्दन" ,२०६४-स्पन्दन, (२०६१ (बराल, २०६४, पृ.२१६–२६८) जनक खड्का जे‍ के विरक्त रहेका छन्। यसै गरी हाल आएर प्रबासमा रहनु भएका नेपाली गजलकारहरूले पनि नेपाली गजलमा ठूलो योगदान दि रहनु भएका छन । जस्तै कामको सिलसिलामा मलेसिया जानु भएका नेपाली गजलकारहरूले "प्रवासी कलम मलेसिया" नामक साहित्य संस्थ गठम गरेर २०७० साउन ३० गते देस तथा बिदेसमा रहेर गजल लेखी रहनु भएका १०३ जना अग्रज तथा समकालिन गजकारहरूको ५,५ ओटा गजल समाबेश गरेर जम्मा ५१५ वटा गजलको अहिले सम्म कै प्रवासबाट प्रकाशन गरिएको सबैभन्दा ठूलो एक बृहत संयुक्त  गजल सङ्ग्रह "सामुन्द्रीक छल्का"  प्रकाशन गरेर नेपाली गजलमा एक इटा थप्ने काम भएको छ । यो योगदानको निम्ती "प्रवासि कलम मलेसियाको" अध्यक्ष दिपेन्द्र "अश्रुमाली"लाई धन्नेबाद नदि रहन सकिन्न। यसै गरी, नेपाली भाषी भूटानी गजलकारहरूले पनि गजल लेखनमा ठूलो योगदान दिनुभएको छ। जसरी मोतिराम भट्टले गजललाई नेपाल भित्र्याए, त्यसरी नै भूटान भित्र नेपाली गजल भित्र्याउने पहिलो नेपाली भाषी गजलकार ‘शेरू राई उदास’ हुन्। उनले वि.सं. २०५५/५६ मा पहिलो पल्ट भूटानमा नेपाली गजल भित्र्याएका हुन्। नेपाली भाषी भूटानी समुदायबाट पनि थुप्रै गजल संग्रहहरू प्रकाशित भएका छन्। यसै गरि नेपालमा सहकार्य सयुक्त गजल सङ्ग्रह पनि नेपालको ईतिहासमा सबै भन्दा ठूलो र धेरै सर्जक भएको गजल सङ्ग्रह हो । यो गजल संङ्रहमा १५१ जनाको गजल समावेस भएको छ भने ५९ जिल्लाको सर्जकहरु हुनुहुन्छ ।  सहकार्य गजल सङ्ग्रहको सम्पादन तथा संयोजक दिपेन्द्र अश्रुमालीले गर्नु भएको हो म
गजलको प्रकार
गजललाई दुई किसिममा वर्गीकरण गरिएको पाइन्छ।
विषयवस्तुको आधारमा:- विषयवस्तुको आधारमा लेखिने गजल दुई किसिमका हुन्छन्। रदीफको आधारमा:- यस आधारमा पनि गजल दुई किसिमका हुन्छन्।
गजलको संरचना
गीत, गजल र कविता एउटै होईन। गजल भनेको गीत र कविता भन्दा छुट्टै विधा हो। गजलको आफ्नै परिधी वा संरचना हुन्छ।
मिसरा
शेरको पहिलो पङ्क्तीलाई मिसरा ए उला र दोश्रो पङ्क्ती मिसरा ए सानी भनिन्छ । शेरको एउटा मिसरा कम्तिमा पनि छ अक्षर हुनै पर्दछ । त्यसमा दुई रुक्न अनिवार्य मानिन्छ । सबै भन्दा सानो रुक्न तीन अक्षरको हुन्छ । हरेका शेरको मिसरा ए उलाले कुनै पनि विषय वस्तुको उठान गर्दछ र मिसरा ए सानीले त्यसलाई पुष्टि गर्नु पर्दछ ।गजलको हरफलाई मिसरा भनिन्छ।
शेर
गजलका प्रत्येक दुई मिसरालाई शेर भनिन्छ। हरेक शेर आफैमा एउटा स्वतन्त्र कविता हुन्छ। शेरको माथिल्लो मिसरालाई मिसरा-ए-उला र तल्लो मिसरालाई मिसरा-ए-सानी भनिन्छ। उलाले भावको उठान गर्छ भने सानीले त्यसको पुष्टि गर्छ। (उला + सानी = शेर) मिठो प्यार पाएँ  [मिसरा-ए-उला] काखमा रमाएँ।  [मिसरा-ए-सानी] -  गोर्खे साइँलो
शाहे वैत
गजलको सबैभन्दा राम्रो शेरलाई "शाहे वैत" वा "बैत-उल-गजल" वा "हुस्न-ए-गजल" भनिन्छ।
शेरको प्रकार
शेरको विषयवस्तुको आधारमा, शेरलाई २ भागमा बाँढिएको छ।
मतला
गजलको पहिलो दुर्इ हरफलाई मतला भनिन्छ। मतलाको आधारमा रदिफ, काफिया र बहर छुट्याईन्छ। र, यसको पालना पुरै गजलमा गरिन्छ।
हुस्ने मतला वा मतला-ए-सानी
यदि कुनै गजलमा दुईटा मतला देखिएको छ भने तल्लोलाई हुस्ने मतला वा मतला-ए-सानी भनिन्छ।
आंशिक वा शब्दांश काफिया
शब्दका अन्तिमका केही अक्षरहरू काफियाको रूपमा प्रयोग भएका छन् भने त्यस्तालाई शब्दांश काफिया भनिन्छ। जस्तैः कहानी, सिरानी, निशानी, जवानी, जिन्दगानी, तानी आदिमा आनी आंशिक वा शब्दांश काफिया हुन्छ।
उदाहरण:
[कहानी = क + ह + आ + नी, सिरानी = सि + र + आ + नी, जवानी = ज + व + आ ‌+ नी, तानी = त + आ + नी]
हम काफिया
काफियाको साथमा जोडिएर आउने शव्दलाई “हम काफिया” भनिन्छ।
उदाहरण: “आउने” शव्दलाई "आंशिक काफिया" भनिन्छ भने “वन्” र “विस्” हम काफिया हुन्छन्।
एक अक्षरे काफिया
शब्दको अन्तिम अक्षरलाई मात्र काफियाको रूपमा प्रयोग गरिएको छ भने त्यस्तालाई एक अक्षरे काफिया भनिन्छ जस्तैः कथा सदा मजा गला आदि त्यस्तै हो त्यो रातो कालो आदि।
रदीफ
काफियाको पछाडि बारम्बार दोहोरिएर आउने शब्द वा शब्दसमूहलाई रदीफ भनिन्छ। रदीफचाहिँ गजलको अपरिहार्यताभित्र पर्दैन। यो प्रायः एक शब्ददेखि तीन शब्दसम्म भएको हुन्छ।
हमरदीफ
कुनै कुनै गजलमा भएका दोहोरिएका रदीफहरूलाई हमरदीफ भन्ने चलन छ।
जस्तै: माथिका 'अलि अलि'मा दोहोरिएका रदीफ छन् तिनलाई नै हमरदीफ भनिन्छ।
एकल रदीफ
शेरमा एक शब्द प्रयोग भएको रदीफलाई एकल रदीफ भनिन्छ।
बहुल रदीफ
शेरमा एकभन्दा बढी शब्दहरू प्रयोग भएमा "बहुल रदीफ" भनिन्छ।
मक्ता
गजलको अन्तिम शेरलाई मक्ता भनिन्छ।
तखल्लुस
मक्ताको कुनै मिसरामा गजलकारले आफ्नो छोटो नाम वा उपनामको प्रयोग अर्थपूर्ण तरिकाले गरेका हुन्छन्। यस्तो उपनामलाई तखल्लुस भनिन्छ। तखल्लुसको प्रयोगलाई अनिवार्य मानिदैन।
कहाँ सम्म आँट लौ हेर तिन्को रिसाएर आँखा पनि तर्न लागे।
अघि पर्न सक्दीन मैले हरिका  [मक्ताको मिसरा-ए-उला] नजर्देखि "मोती" पनि र्झन लागे।  [मक्ताको मिसरा-ए-सानी]   [तखल्लुस   "मोती"] -  मोतिराम भट्ट
बहर
नेपाली गजलमा प्रयोग हुने शास्त्रीय लयलाई नै बहर भनिन्छ। संस्कृत काव्य परम्परामा छन्द भने झैं फारसी गजल परम्परामा "बहर" भनिन्छ। यसले गजलको लयअनुसानलाई निर्धारण गरेको हुन्छ। केही "पिङ्गला छन्द"हरू शास्त्रीय बहर सँग मिल्न जान्छन। त्यसैले पनि पिङ्गला छन्दको राम्रो ज्ञान भएकालाई शास्त्रीय बहरमा गजल सिर्जना गर्न सहयोग मिलेको देखिन्छ।
संस्कृत छन्दलाई यहाँ हेर्नु होला: छन्द
वजनलाई यहाँ हेर्नु होला: तक्तिअ
उदाहरण:
यहां:
‍केहि बहर वा छन्दको प्रकार
मतलाको आधारमा बहर छुट्याईन्छ। बहर भनेको छन्द हो र, छन्द भनेको लय हो।
बहर (बह्र)को आधार भनेको "अरकान" ("रुक्‍न"को बहुवचन) हो। अरकान भनेको मात्रिक क्रमको समूह हो।
गजलको शास्त्रिय मान्यता भनेको, कुनै न कुनै छन्दमा बाँधिनु हो। संस्कृत छन्दमा अनेक वार्णिक र मात्रिक पिङ्गल छन्दहरू भए झै इस्लामिक काव्यशास्त्रमा वर्णमात्रामा आधारित अनेक इस्लामिक शास्त्रिय बहरहरू छन्।
छन्द वा बहरका केही प्रकार र उदाहरणहरू:
नेपालमा अक्षरको उच्चारणको आधारमा, केही नेपाली शैलीका लयहरू पनि निकै प्रचलनमा आएका छन्। नेपाली बहरको लागि तल हेर्नु होला।
तारुका
तारूका नुवाकोट जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।
गजल
तर जुल गजल
अक्षरको एकरूपता पनि नमिलेको र शास्त्रीय बहर पनि नमिलेको तर भावका दृस्टीले चोटिला गजल। ।
नेपाली बहर
केवल आक्षेरिक एकरूपतालाई आधार मानी लेखिने बहरलाई नेपाली बहर भनिन्छ। मिसरामा प्राय घटीमा ६ र बढीमा २० अक्षरहरू हुन्छन। नेपाली बहरमा अक्षर गनिन्छ, मात्रा गनिन्दैन।
उदाहरण: मिठो प्यार पाएँ    [मि-ठो  प्या-र  पा-एँ  =  ६] काखमा रमाएँ।    [का-ख-मा  र-मा-एँ  =  ६]  -  गोर्खे साइँलो प्यासमा पानी पायौ    [प्या-स-मा  पा-नी  पा-यौ  =  ७] साथमा माया लायौ।    [सा-थ-मा  मा-या  ला-यौ  =  ७]  -  गोर्खे साइँलो समेनामा बोकी ल्यायौ भएँ प्यारा घर्की रानी    [स-मे-ना-मा  बो-की  ल्या-यौ  भ-एँ  प्या-रा  घर-की  रा-नी  =  १६] तिमी हुँदा तातो प्याला भएँ आफैँ पानी पानी।    [ति-मी  हुँ-दा  ता-तो  प्या-ला  भ-एँ  आ-फैँ  पा-नी  पा-नी  =  १६]  -  गोर्खे साइँलो
नेपाली लोक छन्द
जस्तै:
केहि नेपाली लोक छन्दहरू:
मात्रिक बहर
अक्षर गन्दा कम बेश भए पनि यसका सबै मिसरामा मात्रा बराबर हुन्छ। र, लघु गुरूको क्रम समान हुँदैन।
संस्कृत मात्रिक छन्‍द हेर्ने भए यहां: मात्रिक छन्‍द
उदाहरण:
१ मात्रा हुने (लघु)
२ मात्रा हुने (गुरू)
उदाहरण सिरानी यो हातमा निदाऊ - [उदाहरण: १२२ + २ + २१२ + १२२ = १७] आउ मेरो साथमा निदाऊ। - [उदाहरण: २२ + १२ + २१२ + १२२ = १७] - गोर्खे साइँलो जागरुकताको दियो बालेर आए हुन्छ - [उदाहरण: २१२१२२ ‌+ १२ + २११ + २१ + २२ = २४] सँगै लाने अधिकार पालेर आए हुन्छ। - [उदाहरण: २२ + २१ + १२२१ + २११ + २१ + २२ = २४] - गोर्खे साइँलो
यहां उदाहरणमा मात्रा के हो बुझाउनलाई, सजिलो तरिकाले मात्रा गणना गरिएको छ।
फारसी बहर
बहरको नाम लिनु पर्दा सर्वप्रथम त उर्दू-फारसीमा बहर भनिने शब्द नै नेपालीमा प्रचलित पिङ्गल छन्द नै हो, संस्कृत छन्द नै हो । केही पिङ्गला छन्दहरू शास्त्रीय बहर सँग मिल्न जान्छन।
रुक्न
रुक्न भनेको गण हो। उर्दू भाषाको लेखाइ अनुसार रुक्नचाहिँ १ अक्षरेदेखि ७ अक्षरेसम्म प्रयोग भएर बन्ने गर्दछन्। रुक्नहरू भनेको पिङ्गल छन्दको लघुलाई । भने जस्तै १ र पिङ्गल छन्दको दीर्घलाई ऽ भने जस्तै २ लेखिन्छ।
रुक्‍नको बहुवचनलाई अरकान भनिन्छ।
अर्कान
रुक्‍नको बहुवचनलाई अर्कान भनिन्छ । तिनै अर्कानहरूलाई नै टुक्र्याएर आलग-अलग रुक्नको निर्माण गरिन्छ र त्यसलाई जिहाफत भन्दछन्। जिहाफ भनेको मात्रा घटनु हो र जिहाफत भनेको मात्रा घटाउने प्रक्रिया।
अर्कानको प्रकार
"लघु (१)" र "गुरू (२)" मात्राहरूको आधारमा अर्कानहरूलाई "७ मात्रा" र "५ मात्रा" भएको, २ भागमा विभाजन गरिएको छ:
सबाई अर्कान:
निम्न अनुसारको "लघु (१)" र "गुरू (२)" अक्षरहरूले बनेर, ७ मात्रिक वजन भएको अर्कानलाई सबाई अर्कान भनिन्छ। यो ६ ओटा छ।
खमासी अर्कान:
निम्न अनुसारको "लघु (१)" र "गुरू (२)" अक्षरहरूले बनेर, ५ मात्रिक वजन भएको अर्कानलाई खमासी अर्कान भनिन्छ। यो २ ओटा छ:
मुफरदको तालिका
मुफरदको अर्थ: जसको सालिममा एउटै प्रकारको रुक्‍न हुन्छ र रुक्‍न के हुन्छ तय भएको। जस्तै: मुस्‍तफएलुनले मात्रै बनेको छ भने रजज, मुफाईलुनले मात्रै बनेको छ भने हजज, फाएलातुनले मात्रै बनेको छ भने रमल आदी।
नियम:
फारसी बहरको प्रकार
गजलका बहरलाई ३ भागमा वर्गीकरण गरिएको छ:
फारसी बहरको नामाकरण
उदाहरण:
यदि कुनै बहरमा फाएलातुन-फाएलातुन-फाएलातुन-फाएलातुन (२१२२ x ४) छ भने: माथी तालिका र नियम हेर्नु होला।
त्यस्तै:
फाएलातुन-फाएलातुन ( मुरब्‍बा सालिम - २ रुक्‍न ), फाएलातुन-फाएलातुन-फाएलातुन ( मुसद्दस सालिम - ३ रुक्‍न), फाएलातुन-फाएलातुन-फाएलातुन-फाएलातुन ( मुसमन सालिम - ४ रुक्‍न )।
शास्त्रीय गजल गायन
मात्राछन्दमा रचिएको मनुको प्रशिध्द निम्न गजलका दुई शेर ।
सुनेकै हो मैले पनि बूढा पाकाबाट ।
मुटुसम्म जाने बाटो हुन्छ आँखाबाट ।
यता हेर्दा उता हेर्छौ, उता हेर्दा यता,
जोगाउन मुटु लाई चोर डाँकाबाट ।
(गजलगङ्गा–२०५१)
चौध मात्राको यी शेरहरूलाई शास्त्रीय गायनमा ‘दीपचन्दी’ तथा लोक गायनमा ‘चाँचर’ नामले प्रशिध्द चौध मात्राकै तालमा निम्न लयतबतष्यल(स्वरलिपि) अनुसार यसरी पनि गाउन सकिन्छ ।
(क) ‘मत्ला’ वा स्थायी पंक्तिको स्वरलिपि
.प सा सा । सा – सा – । सा रे रे । रे – रे –
सु ऽ ने । कै ऽ हो ऽ । मै ऽ ले । प ऽ नि ऽ
सा ग ग । ग – रे सा । सा रे – । – – – –
बू ऽ ढा । पा ऽ का ऽ । बा ट ऽ । ऽ ऽ ऽ ऽ
रे प प । प – पध प । ग – ग । रे – रे –
रे प ग । रे – ग रे । सा सा – । – – – –
हुन् ऽ छ । आँ ऽ खा ऽ । बा ट ऽ । ऽ ऽ ऽ ऽ
× । २ । ० । ३
(ख) अन्तरा वा बाँकी शेरहरूको स्वरलिपि
य ता ऽ । हे र दाऽ ऽ । उ ता ऽ । हे र छौ ऽ
ध – ध । ध – प ग । ग प – । – – ध प
उ ऽ ता । हे र दा ऽ । य ता ऽ । ऽ ऽ ऽ ऽ
जो गा ऽ । उ ऽ न ऽ । मु ऽ टु । ला ऽ ई ऽ
चो ऽ र । डाँ ऽ का ऽ । बा ट ऽ । ऽ ऽ ऽ ऽ
× । २ । ० ।३
शास्त्रीय गजल गायन र घराना
गजलकार रवि प्राञ्जल ज्युको भनाई
यो घराना शब्दको प्रयोग र घराना अन्तर्गतको गुरुकुल परम्परा र पालना गजल गायकीमा हुन्छ । गजल गायनको निमित्त पूर्वीय संगीतमा भारत,पाकिस्तान जस्ता मुलुकहरूमा विभिन्न संगीत घराना एवं गजल गायकीहरूको परम्परा चल्दै आएको छ । नेपालमा भने गुरु–शिष्य परम्परामा आधारित गजल गायकीको विकास भइसकेको छैन ।
आरम्भमा फारसी बहर वा शास्त्रीय छन्दमा गजल निर्माण हुनु अनिवार्य जस्तै भएका कारणले गुरु–शिष्य परम्पराबाट गजलसम्बन्धी ज्ञान प्राप्त गरेर मात्र गजल निर्माण गर्नु आवश्यक हुन्थ्यो । वर्तमान समयमा भने संस्कृतको पिंगल छन्द वा बहरमा नबाँधिएरै पनि स्वनिर्मित छन्दमा स्तरीय गजलहरूको सिर्जना भइसकेको हुंदा संगीँत तथा कलाका अन्य प्राबिधिक क्षेत्रमा जस्तो गजलमा गुरु–शिष्य परम्पराको अनिवार्यता छैन । गुरुशिष्य परम्परा बिना घरानाको विकास गजल लेखनमा सम्भव छैन ।
विशेष गरी शास्त्रीय सङ्गीतमा घरानाको ठूलो महत्त्व रहेको हुन्छ । शास्त्रीय सड्गीत अन्तर्गत ध्रुपद,धमार र बडा छोटा खयालको शास्त्रीय गायनभन्दा तल ठुमरी र ठुमरी भन्दा तल गजललाई राखिएकोछ । अर्थात ध्रुपदभन्दा निम्नतर कोटिमा उपर्युक्त बिधाहरू पर्छन् र त्यसपछि मात्र भाव सङ्गीत अर्थात आधुनिक गीत र फिल्मी गीत भजनहरु पर्दछन् । यसरी हेर्दा ठूमरीभन्दा एक तहमुनि स्थापित गजल शास्त्रीय सङ्गीतकै उपबिधा हो भनेर भन्न सकिन्छ ।
नेपालमा गायनको अपेक्षा वादनतर्फ घरानाको केही विकास भएको देखिन्छ । सितारवादनमा विद्यावारिधी गर्नुभएका चर्चित सितारवादक डा. ध्रुवेशचन्द् रेग्मीले आफ्नो हजूरबुबाको सितारवादनको शैलीलाई अहिले निरन्तरता दिँदै सितारवादनको प्रशिक्षण दिँदै अर्को नयाँ पुस्ता तयार गरिरहनुभएको छ ।
हरियाणाका जिल्लाहरू
यो सूची हरियाणा राज्यका जिल्लाहरूको हो:
खुला समुदाय समन्वय संघ
नेपालमा खुला ज्ञानका विभिन्न क्षेत्रमा काम गर्ने समुदायको साझां समझ्दारीको एकवध्ताका स्वरुप खुला समुदाय समन्वय सङ्घ हो। यसले खुला समुदायको पर्यावरणलाई सवल वनाउन मद्धत पुर्याउछ । खुला स्रोत सफ्टवयर समुदाय, विकिमिडिया नेपाल, खुला ज्ञान प्रतिष्ठान नेपाल र मोजिल्ला नेपालको प्राम्भिक अभियानलाई, खुला तथ्याङ्क दिवसको दिन अन्य खुला समुदायको सहयोग र समर्थनमा यो २२ तारिक २०१४ मा सुरुवात गरिएको हो ।
कोकराझाड
कोकराझाड भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
इभा मेन्डीज
इभा मेन्डीज एक अमेरिकन अभिनेत्री, मोडल तथा गायिका हुन् । उनको जन्म स.न् १९७४ मार्च ५ मा अमेरिकाको फ्लोरिडा सहरको मायामीमा भएको थियो ।
अम्बाला जिल्ला
अम्बाला जिल्ला भारतीय राज्य हरियाणाको एउटा जिल्ला हो।
तेनाली
तेनाली भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
अयान इनफेमस आर्मी
अयान इनफेमस आर्मी बेलायती उपन्यासकार जर्जेट हेयरद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
साठियान
साठियान नेपालको पूर्वाञ्चल विकाश क्षेत्र, सगरमाथा अञ्चलको सिराहा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार साठियानको ७१८ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या ३,७४४ रहेको छ।
करनाल जिल्ला
करनाल जिल्ला भारतीय राज्य हरियाणाको एउटा जिल्ला हो।
डाँगिहाट
डाँगिहाट मोरङ जिल्लामा पर्ने एक गाविस हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार डाँगिहाटको ५,०१३ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या २२,०६५ रहेको छ।
आर्कान्स
आर्कान्सः संयुक्त राज्य अमेरिकाको एक राज्य हो। यो एक दक्षिणी राज्य हो। यो राज्यको राजधानी र सबैभन्दा ठुलो नगर लिटल रक हो। यो राज्यको उत्तरमा मिजौरी, पश्चिममा ओक्लाहोमा र टेक्सास, दक्षिणमा लुइजियाना र पूर्वमा टेनिसी र जर्जिया पर्दछ। यो राज्य संयुक्त राज्य अमेरिकाका भूतपूर्व राष्ट्रपति बिल क्लिण्टनको गृह राज्य पनि हो।
बास्कोटा
बास्कोटा नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बी विशेषतया नेपालीहरूको थर हो।