cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
कुलुङ
विस्तार क्षेत्र
कुलुङ किम्बदन्ती अनुसार खम्बूहो वंशका चारजना पूर्खाहरु हुङ्गु उपत्यका प्रवेश गरेको थिए । छेम्सी, ताम्सी, खप्दुलु र राताप्खु नामका ति दाजुभाइहरू कोही अघि र कोही पछि महाकुलुङ आएका थिए । सबैभन्दा पहिले छेम्सी आएका थिए । छेम्सीपछि राताप्खु आए । समयक्रममा ताम्सी र खप्दुलु दुई भाइ हुङ्गु उपत्येका प्रवेश गरेर बस्न थाले । राताप्खु, ताम्सी र खप्दुलु छेम्सिले बोलेकै भाषा बोल्दथे । खास उनीहरू दाजुभाइका सन्तान थिए । एउटै भाषा बोल्ने र समान सँस्कार भएका उनीहरूले आपसमा सामुहिकता जनाउन आफूलार्ई कुलु’ र्वा केई कुलु’ भनेर सम्बोधन गर्दथे । जसको अर्थ हामी सहगोत्री भन्ने हुन्थ्यो र्। कुलु’ शब्द्ध कालान्तरमा रुपान्तरण भएर्र कुलुङ’ भएको विश्वास गरिन्छ । अर्को भनाइ के छ भने व्यवस्थित बसोबासको विकास भइनसकेको अवस्थामा पहिलेका पुर्खाहरु ओडारमा बस्दथे । ओडार सामान्यतः पानी नजिकै पाइने स्थानमा हुन्थ्यो । महाकुलुङमा पहिलो प्रवेश गर्ने छेम्सी त्यस्तै ठाउँ खोजेर वर्तमान सोलुखम्बूको पावै गाविसमा पर्ने हुलु क्षेत्रमा बसे । कुलुङ भाषामा पानीसहितको ढुङ्गालाई ‘काउलुङ’ भनिन्छ । यस्तै ओडारमा बसेका छेम्सी र उनका दाजुभाइहरू ‘कुलु’ हुँदै ‘कुलुङ’ भनिए वा भए । कुलुङ पूर्खाहरु ‘काउलुङ’वाट कुलु वा कुलुङ भएको बताउँदछन् । महाकुलुङ उपत्येकालाई ‘कुलु’ नामले सम्बोधन गर्ने पुरानो चलन पनि छ । ताम्सी, छेम्सी, खप्दुलु(पिल्मो) र राप्खु(सोताङ) सबै आफुले बोल्ने भाषालाई ‘कुलुरिङ’ वा ‘ईरिङ’ भन्दथे । चारदाजुभाइले उनीहरूबीच सामुहिकता जनाउन आफ्नो भाषा र संस्कारलाई ‘कुलु रिङ–रिदुम’ नामले पुकारे । त्यही कुलु शब्द कालान्तरमा कुलुङ भयो । ‘कुलु’ शब्दले एउटै वंशका स्वःजातीय भन्ने जनाउँदछ । छेम्सि, ताम्सी, खप्दुलु र राताप्खुका सन्तानबीच कुलुङ शब्दले सामुहिकतालाई बुझाउँछ र यो साझा सँस्कृति र सभ्यता पनि हो । यही कुलुङ शब्दलाई ती चार दाजुभाइको आफ्नो साझा पहिचान बनाए र आफूलाई कुलुङ जाति भनेर चिनाए । महाकुलुङबाट संसारभर फैलिएका मानिसहरु कुलुङ भनेर चिनिन्छन् ।
मानवशास्त्री चार्लस मेकडुगलका अनुसार छेम्सी सुरुमा हुलुमा आएर बसे । पछि शिकार खेल्ने क्रममा वर्तमान छेस्काम गाविसको छेम्सीसम्म पुगे । धेरै शिकार पाइने भएकोले छेम्सी अधिकांश त्यतै बस्न थाले । त्यो कुरा पहिल्यैदेखि बस्दै आएका रुपिहाङ्छा वंशका मान्छेहरूलाई मन परेन र उनीहरूले छेम्सीलाई लखेट्ने प्रयास गर्न थाले । रुपिहाङ्छाहरूको अत्याचार सहन नसकेपछि दाइ ताम्सीलाई लिन छेम्सी रावा गए । ताम्सीलाई लिएर आएपछि छेम्सी र ताम्सी दुई दाजुभाइले युद्धमा रुपिहाङ्छाहरूलाई पराजित गरेर महाकुलुङ उपत्येकामा अधिपत्य जमाएका थिए । युद्ध सघाएको पुरस्कार स्वरुप छेम्सीले ताम्सीलाई बर्तमान छेस्काममा भूमि दिएर बसाए । (चार्लस मेकडुगल, द कुलुङ राई, अ स्टडी इन किन्शिप एण्ड म्यारिज एक्सचेन्ज, पेज १८) मानवशास्त्री चाल्र्स मेकडुगलले छेम्सी, ताम्सी, पिल्मो, सोत्तो र नाम्लु कुलुङका उप–जातिहरू हुन् भनेका छन् । मेकडुगलका अनुसार हुङ्गु उपत्येका र वरिपरिको क्षेत्र समावेशित भू–भाग कुलुङ आदिवासी जातिको किपट हो– जसलाई महाकुलुङ(विस्तारित कुलुङ भुमि) भनेर चिनिन्छ । (चार्लस मेकडुगल, द कुलुङ राई, अ स्टडी इन किन्शिप एण्ड म्यारिज एक्सचेन्ज, पेज १९)
चक्चाकुर
किरात येले सम्वतमा आधारित 'चाक्चाकुर' नेपाली विक्रम सम्वतको बैशाख तथा अङ्ग्रेजी ईश्वी संवतको जनवरी जस्तै किरातको नयाँ वर्ष हो । यसलाई विशेष गरी किरात समुदायका कुलुङ जातीले आफ्नो नयाँ वर्षका रूपमा धुमधामसँग मनाउदै आएका छन् । चाक्चाकुरको पुरा नाम 'निङदोङ फाइम मिनारी-दाचाम चाक्चाकुर' हो । निङदोङ फाइम भनेको नयाँ वर्ष फेरिनु हो र मिनारी दाचामको अर्थ आफ्नै पौरखले उब्जाएको बालीनाली खानु हो । चाक्चाकुर भनेको महिनाको नाम हो । यो विक्रम सम्वतको पुष महिनामा पर्छ ।
मृत्यु संस्कार
यो स्पष्ट छ की किरात कुलुङ जातिहरु आफु मरे पछि स्वर्गलोक वा मृत्र्यलोकमा जाने बारे कुनै विश्वास गर्दैनन्। बरु उनीहरू आफ्नै चुल्हामा आउने सेरमा बस्ने कुरामा विश्वास गर्दछन्। तर यसरी सेर चुल्हामा आउनको लागि पनि सहज मरण हुनु आवश्यक छ। तसर्थ किरात कुलुङको मृत्यु संस्कारमा मृतकलाई सेर चुलामा बोलाई पोम्लालुङ पठाउने चलन छ। पोम्लालुंग भनेकै कुलुंग जातिको स्वर्गलोक भनेर चिन्छ। कुलुंग जातिमा कुनै सदस्य मृत्यु भएमा घर भित्र चुला छेउमा लाने राख्ने गरिन्छ। संस्कार गर्दा पनि घर भित्रबाट नै शुरु गरिन्छ। कुलुङ जातिमा विवाहित चेलीको मृत्यु भए वागदत्ता दिए नदिएको त्यो बिचार गरिन्छ। वागदत्ता दिएको छैन भने सम्पुर्ण संस्कार माईति पक्षले गर्नु प्रदछ। वागदत्ता दिएको छ भने माईति पक्षको अधिकार लाग्दैन। मृत्यु भए पछि संस्कार गर्दा पिल्मो (खप्दुलु), सोत्तो (राताप्खु) बंशले खुट्टा सिधा तन्काएर गाड्ने चलन छ। तर छेम्सी ताम्सी बंशले खुट्टा खुम्चाएर गाड्ने चलन छ। कुलुङ जातिहरुले मृत्युलाई दुई खण्ड बाट हेर्ने गर्दछ एउटा सहज मृत्यु र अर्को असहज मृत्यु ।
क. सहज मृत्य किरात कुलुङ परिवारको सामान्य अवस्थाबाट भएको मरण जो उमेर पुगेर हो जसलाई सहज मृत्यु भनिन्छ। त्यो मृत्यु भएको व्यक्तिलाई सम्मानपूर्ण ढंगबाट संस्कार गरिन्छ। यसको लागि मरेपछि शवलाई घरभित्र हुली चुलाको दक्षिण पट्टी राखिन्छ। कुलुङको छेम्सी र ताम्सी बंशको घुडॉ खुम्चाईन्छ। त्यसरी नै पछि चिहानमा लगाईन्छ। पिल्मो र सोत्तो बंशको खुट्टा तनक्क नै राखिन्छ । त्यो गर्न पनि मिथकलाई अंगाल्दै त्यो प्रक्रिया गरेको हो। वास्तबमा मिथकलाई कुरा गर्नु नै पर्दामा छेम्सी र ताम्सी बंशको परापूर्व कालमा रोग ब्यादिले धेरै मरे छ बंश नै सखाप हुन लागे पछि ति बंशका पुर्खाले कतै मरेको मान्छेको खुट्टा खुम्चाएर क्रिया काज गर्दा पो यसो हुन्न कि मरेको ब्याक्ति कै सेहेले पो अरुलाई पनि लगेको होकी भन्ठानेर त्यो कार्य गर्न लागेको भन्ने मिथकले बताउदछ। त्यसरी नै चिहानमा लगाईन्छ। देब्रे हातले फिपा उल्टो पारेर जॉड मृतकको मुखमा लगाई दिन्छ। दाजुभाई छरछिमेकीलाई खबर गरिन्छ। मृतकलाई गुन्द्रीमा लडाईन्छ। जब दॉह संस्कार गर्ने समय सेतो कपडा (कात्रो) सिक्खुम ले बेरिन्छ। यसरी कात्रोले बेर्दा बॉस वा भकेम्लोको आठवटा सिन्का (छु) बनाईन्छ। चारवटाले टाउको तिर र चारवटाले खुट्टातिर कात्रोमा उनेर नझर्ने गरि अल्झाईन्छ। कात्रो बेर्ने काम सकेपछि धामी या पुर्खाले मृतक पुरुष भए भाले कुखुरा र महिला भए पोथी कुखुरा पछारेर मार्दछ। त्यो मारेको कुखुरालाई कुलुङ भाषामा लालापेर भनिन्छ। यो कुखुरा मृतकको साथीको रुपमा पठाउन मारिएको हो भन्ने भनाई छ। त्यसपछि उल्टो पारि छड्के काटिएको बॉसमा जॉड भरिन्छ। दुईवटा डालोमा फापर राखिन्छ। पुर्खाले बखान्दै मृतकलाई पोम्लालुङ पठाईन्छ। घामी पुर्खाहरुले बिधि सकेपछि बलिया पुरुषलाई दिशा निर्धारण गरि साईत हेरीकन चिहान खन्न पठाईन्छ। साईत हेर्दा पुरुषको शुक्र सामु र महिलाको जोगिनी सामु पार्नु हुदैन भन्ने कहावत छ। पछारेर मारेको कुखुराको पखेटामा टॉसिएको मसिनो प्वाख सहित पखेटा काटि दाहिने पखेटा मृतकको देब्रे काखी मुनि र देब्रे पखेटा मृतकको दाहिने कॉखी मुनि च्यापि दिन्छन्। यो पखेटालाई लाप्तोवा भनिन्छ। यो लाप्तोवाको सहायताले मृतक सहजै पोम्लालुङ पुग्छ भन्ने भनाई छ। चिहान खन्दा ढ्रयाके पैसा राखेर भूमिमातासंग जग्गा किन्नु पदर्छ। चिहान खन्न किनिएको जग्गा बाहेक अन्त खन्न वा जान हुदैन्। किनिएको पैसा भरै चिहानमा नै लगाई दिनु पर्छ। चिहानमा उल्टो र सुल्टो दुईवटा लिस्नु बनाई राखिन्छ जहॉ उल्टोबाट मृतकको मृतात्मा पस्छ र सुल्टोबाट जीवितको सातो निस्कन्छ भन्ने भनाई छ। शवलाई चिहानमा लगाउनु अधि तीनपटक चिहानको वरिपरी घुमाईन्छ। चिहानको शिर उत्तर पोम्लालुङ तिर नै सकभर पार्ने चलन छ पार्नु पर्दछ। चिहान तीन तहको हुन्छ। शव सुतेको तह, शवलाई ढाकेको तह र चिहानको बाहिरी तह शवलाई पुर्न अघि पहिले घरको मूल मानिसले त्यसपछि अरुले मट्टि दिनुपर्छ। मट्टि दिंदा देव्रे हातले तीनपटक दिई तीनपटक नै मट्टि फर्काउनु पर्दछ। त्यसपछि शव पुरिन्छ। शव पुरीसके पछि चिहानबाट सातो झिक्नु पर्दछ। सातो निकाल्दा सुल्टो राखिएको लिस्नु बिस्तारै बाहिर निकालिन्छ अनि सिस्नुले चिहानको वरिपरी बडारदै सातो निकालिन्छ । मरौ भएको घरमा तिन पटक चुला खनाउने काम हुन्छ। लास दफनाउन लानु भन्दा पहिला एक पटक अनि सबै दफानाउने काम सकेर घर फर्के पछि दुई पटक एउटा सेर कुलमा मृतकलाई लगाउन अर्को नुन तेल फुकाउन।
मरौ पर्दा चाहिने समान तथा ब्यक्ति सतिपुस:- ( एक जना ) सतिपुस एक जना हुनु पर्दछ। मरौमा काम गर्ने (बाटो देखाउने) सतिपुसले मरेको मृतकलाई वापैप (फिपा) उल्टो पारी जाँड खुवाउने।
मोसोछा :- ( दुई जना ) मोसोछा दुई जना हुनु पर्दछ। मोसोछा एक जनाले धनुकॉड लिने र शिर पट्टी बस्ने अर्कोले खुकुरी लिई खुट्टा पट्टी रहने र दुबै जनाले हुई हुई भन्दै हिड्ने। (मोसोछा ज्वाईचेला या भानाभान्जा हुनु पर्छ) तोङवा :- ( एक वटा ) एक पटक छानी सकेको कोदोको छोक्राको हुनु पर्छ।
वोप्ते (गादा) :- वोप्ते बान्ने सतिपुस मोसोछा तिनै जनाले बान्दा खेरि ध्यान दिनु पर्ने देब्रे काखी मुनि दाहिने कॉध बाट ल्याई गॉठो पार्ने। अर्को दाहिने काखी मुनि देब्रे कॉध बाट ल्याई दाहिने गॉठोलाई थिच्ने गरी देब्रे गॉठोले थिच्ने।
दॉह संस्कारमा चाहिने समान :-
लास गाडे पछि:- सिकुवा तान्चिसी खत्तेक (दुख बगाउन गएको) मृत संस्कार (सिम ललै) लामो रित राख्दामा एक एक बित्ताको कपडा आठ टुक्रा पार्ने त्यसलाई सांग भनिन्छ। त्यो संग सतिपुसले घुङ्गरिङको फुर्काले सिंगारिएको डोरी झुण्डाउने र तितेपातीको लिङगोमा देब्रे टॉउको पट्टी चार वटा दाहिने टॉउको पट्टी चार वटा गाड्ने त्यो चार भाईले दुई दुईको दरले चिहान माथी गाड्ने त्यो लामो संस्कार गर्ने भए छोटोमा पर्दैन ।
ख, असहज मृत्यु लडेर, डढेर, डुबेर, गोली लागेर, घाउखटिरा आएर, सुनिएर, विष खाएर, झुण्डिएर, सुत्केरी भएर इत्यादि कारणहरूबाट मरेमा त्यसलाई असहज मृत्यु मानिन्छ। यस्ताको लाशलाई घरमा भित्र ल्याइन्न। बाहिर बाहिरै दबाउन मृत्यु संस्कार गरिन्छ। कुलुङ संस्कारमा बारी घुरेन तिर लासलाई दफनाउने भए पनि त्यस्तो मृत्यु भएकोलाई घुरेनमा दफनाउदैन केबल वनमा मात्र दवाइन्छ। यस्तोलाई सेर पितृमा बोलाउन आवश्यक पर्दैन। बोलाउदैन पनि उनको नाममा चिनो चौतारो पनि बनाउदैन। साथै छेवर र गुन्युचोला नदिएको बच्चाहरू मरेमा पनि वनमा नै दवाउनु पर्दछ। दफनाको दिन बेलुका धामी विजुवाको चिन्ता बसाई त्यस्ताको मृतात्मालाई मार्नु पर्छ या पुन गाउघरलाई दुख नदियोस भनि बाटो लगाउनु पर्दछ। यस्तो असहज मृत्यु भएको सेहे भएर जाग्छ भन्ने कहावातले गर्दा खेरि धामी झाक्री दुवारा सेहे मार्ने गरिन्छ। यसलाई सियॉ मार्ने पनि भनिन्छ।
ग. जुठो बार्ने, किरिया बस्ने, कपाल खौरने, सेतो कपडा लगाउने वा चुरा फुटाउने विधि:- किरात कुलुङ जातिमा मृत्यु भएपछि जुठो बार्ने, किरिया बस्ने, कपाल खौरने, सेतो कपडा लगाउने, चुरा फुटाउने कुनै पनि हुदैन। मृत्यु भएको तिन बर्ष भित्र तिन पटक मृतकलाई पित्रमा बोलाउने चलन छ। त्यस समय शुद्ध कोदोको जॉड मृतकको नाममा बनाउने र आफन्तलाई सो जॉड सहित एक छाक खानपिन गराउने चलन छ। सबै मलामीहरू शव दबाईसकेपछि ऑगनमा राखिएको या मुल बाटोमा राखिएको आगाको पुल्ठालाई टेक्दै घरभित्र पस्नु या आआफ्नो घर जानु पर्दछ ।
घ. किरात कुलुङको घरमा अन्य कोही जाति ब्याक्तिको मृत्यु भएको खन्डमा गर्ने बिधि :- किरात कुलुङ जातिको घरमा कुनै अन्य जातिको मृत्यु भएको खन्डमा मरेको ब्यक्तिको आफ्नै तरिकाले सतगद गर्न आफन्तलाई दिनेछ कुनै रोकतोक हुने छैन। तर मृत संस्कार सकेर होस या नसकि मरेको आफन्तले घर वाला सित तपाईको घरमा जुठो नलागोस्। अप्ठयारो नपरोस्। जुठो मेरोमा लागेको हो शिर हजुरको नझरोस भनि दुई बोटल रक्सी राखि बिन्ति भाऊ चडाउनु पर्ने हुन्छ। सो समयमा उतिसको कॉचो बोक्रा, जमुना, फडिडको बोक्रा, तितेपाती मिसाएर कुटी धुलो बनाई त्यो धुलो पानीले घर वरिपरि छर्केर घर वालाले हात मुख पखालि चोखिने घर चोखाउने चलन रहि आएको छ।
खड्का
खड्का वा खँड्का नेपालको विभिन्न स्थानहरूमा बसोबास गर्ने मस्टो तथा प्रकृती पूजक हिन्दू धर्मावलम्बी विशेषतया नेपाली क्षेत्रीहरूको थर हो । उनीहरू केही इन्डो-आर्य र केही खस-ककेसियन आर्य  समुदायका हुन् । प्राय सतारुढ क्षेत्रीय वर्गका रूपमा     पञ्चभुत जस्ता अचम्मका पदस्थ पारिवारिक वर्ग हुन् ।
ऐतिहासिक कथन अनुसार खड्का गोरखा राज्यको राजाहरू भएको देखिन्छ । राजा द्रव्य शाहले खड्काहरूको राज्य स्थानियहरूको सहयोगले हड्पेका थिए । कालिकोटे खड्काहरू पनि कालिकोट राज्यका राजा भएको कालिकोटे खड्का वंसवालीमा उल्लेख गरिएको छ र उक्त राज्यबाट उनीहरूको नाम कालिकोटे निर्धारित भएको हो । शाह राजाहरुले राज्य हडपे पछी भविस्यमा हुने खतरालाई मध्यनजर गरि केहीलाई मरेको र अन्यलाई खेदाएको देखिन्छ | यसरि भाग्ने क्रममा जहाँ राम्रो ठाउ भेटिन्छ वा बिहेवारी हुन्छ त्यहि बस्न थाल्दछन | काठमाडौंमा खड्का गाउँ नै छ जहा धेरै खड्का हरु बिभिन्न राज्ज्यबाट भागेर बसेका थिए| केहि बाठा तथा स्थानीय मगरहरुसंग राम्रो सम्बन्ध भएका खड्का हरु गोरखा तिरै बसेको र सरकार (शाहहरु) को मान्छे आउदा मगर हरुले उनीहरु मगर नै हुन् भनेर राखेको र कालान्तरमा मगर खड्का भएको देखिन्छ |
खड्काहरू विभिन्न प्रकारका छन् । बाग्लुङगे कुँवर खड्का वत्स् गोत्रे खड्का कालिकोटे खड्का, पुँवर खड्का, लकाई खड्का, खबतरी खड्का, खुलाल खड्का, महाराजी खड्का, बुढथापा खड्का, पाल्पाली खड्का, सुबेदी खड्का, आठभैया खड्का, महाराउत खड्का, लामिछाने खड्का, बरभैया खड्का, आदि खड्का प्रकारहरू हुन् ।
महाराजी खड्का
महाराजी खड्काहरू भारद्वाज गोत्रका हुन्।  उनीहरू  ऐतिहासिक राजा र सेना थिए।
कालिकोटे खड्का
कालिकोटे खड्काहरू अन्य कालिकोटेझैं आत्रेय गोत्रका हुन् । उनीहरू ऐतिहासिक कालिकोट राज्यका राजा हुन् । उनीहरूमध्ये केहीले आफ्नो थर कालिकोटे मात्र लेख्छन् ।
पुँवर खड्का
पुँवर खड्काहरू कपिल गोत्रका हुन् ।
बझाङ को चैनपुर नजिक खेतकोट र बाजुराको आटिचौर पाटा र कोर्धमा बढी बसोबास भएका मुख्य रुपमा खेतकोट उद्गम थलो मानिन्छ ।। कुलदेबता = कैलाश
खुलाल खड्का
धंनजय गोत्र का हुन
लकाईं खड्का
लकाईं खड्काहरू भारद्वाज गोत्रका हुन् ।
खबतरी खड्का
खबतरी खड्काहरू अन्य खपतरीझैं कौशिक गोत्रका हुन् ।
शान्ति दिप बहुमुखी क्याम्पस
शान्ति दिप बहुमुखी क्याम्पस बझाङ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
धनगढी प्रिमियर लिग २०७३ का टिमगत खेलाडीहरू
स्रोत
श्रेणी :धनगढी प्रिमियर लिग
ण
ण नेपाली बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको १५औं अक्षर (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “तिन धर्के ण”)
विराट पोखर
विराट पोखरी नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको, मेची अञ्चल, झापा जिल्लामा अवस्थित धार्मिक तथा पर्यटकीय महत्त्वको स्थान हो। अनारमनी गाविस वडा नं. ७मा अवस्थित विराटपोखर ऐतिहासिक पृष्ठभूमिमा आधारित छ। विर्ताबजार दक्षिण सैनिकमोडदेखि चारपाने गाविस क्षेत्रको माथिल्लो भागसम्ममा रहेका करिब सातवटा पोखरी रहेको यो क्षेत्रलाई महाभारतकालीन कथासँग जोडेर स्थानीय बासिन्दाहरू विराटपोखर भन्ने गर्दछन।
महाभारतकालीन राजा विराटका गाईवस्तुहरूलाई पानी खुवाउन यो पोखरीको निर्माण गरिएको हो भन्ने जनविश्वास रहेको छ। यो पोखरी विर्तामोडबाट ४ किलोमिटर दक्षिणमा एक विगाहा क्षेत्रफलमा फैलिएको छ। यहाँ पुग्नको लागि विर्तामोडबाट बस, ट्याक्सी रिक्सा आदिमा चढेर जान सकिन्छ। यस पोखरीलाई ऐतिहासिक र धार्मिक पृष्ठभूमिका अतिरिक्त पर्यावरणीय महत्त्वका दृष्टिकोणबाट समेत हेर्ने गरिएको पाइन्छ। यस स्थानमा माछापालन गरी नौका विहार गर्न सक्ने प्रचुर सम्भावना रहेको छ।
टेलर फेथ
टेलर फेथ (जन्म ३ अप्रिल १९७५) अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
सुनीता देशपांडे
सुनीता देशपांडे (३ जुलाई १९२६-७ नोभेम्बर २००९), मराठी भाषाकी एक भारतीय लेखिका थिइन्। उनको जन्मको नाम सुनीता ठाकुर थियो। १९४५मा उनको भेट पुरुषोत्तम लक्ष्मण देशपांडेसँग भयो र अर्को वर्ष नै १९४६मा उनीले देशपांडेसँग विवाह गरेकी थिइन्। सुनीताको आत्मकथा ‘आहे मनोहर तारी...’ धेरै चर्चामा रहेको थियो, किनकि उनीले आफ्नु पतिको जीवनकालमा नै उनको बारेमा केहि विवादास्पद कुराहरु लेखेकी थिइन्। उनको अन्य प्रमुख कृतिमा ‘प्रिया जीए’ र ‘मनयांची माल’ रहेका छन्।
सेती क्याम्पस
सेती क्याम्पस बझाङ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
बरुथिनी एकादशी
हिन्दू धर्ममा एकादशीको व्रतले महत्त्वपूर्ण स्थान राख्दछ । प्रत्येक वर्ष चौबीस एकादशिहरू हुन्छन् । जब अधिकमास अथवा मलमास आउँछ तब यो संख्या बढेर २६ पुग्दछ । बैशाख कृष्ण पक्षको एकादशीलाई बरुथिनी एकादशी भनिन्छ । यस दिनलाई नेपाल तथा भारतमा लगायत विभिन्न मुलुकहरूमा बसोवास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले पर्वको रूपमा मनाउने गर्दछन् ।
उद्देश्य
पद्म पुराणमा भगवान श्रीकृष्ण युधिष्ठिरलाई भन्नुहुन्छ - बैशाख कृष्ण पक्षको एकादशी बरूथिनी एकादशीका नामले प्रसिद्ध छ । यो यस लोक र परलोकमा पनि सौभाग्य प्रदान गर्दछ । बरूथिनीको व्रतले सदा सौख्यको लाभ तथा पापको हानि हुन्छ । यसले सबैलाई भोग र मोक्ष प्रदान गर्दछ ।
वरूथिनीका व्रतले मनुष्य दस हजार वर्षसम्मको तपस्याको फल प्राप्त गर्दछ । यस व्रतलाई गर्ने वैष्णवहरू दशमीका दिन काँसाको पात्र, मास, मुसुरो, चना, कोदो, शाग, मह, अर्काको अन्न, दुई पटक भोजन तथा रति यि दश कुराहरूलाई त्यागुन् । एकादशीमा जुआ खेल्ने, सुत्ने, पान खाने, दन्त मञ्जन गर्ने, परनिन्दा, चुकली, चोरी, हिंसा, रति, क्रोध तथा असत्य भाषण- यि एघार कुराहरूको परित्याग गरुन् । द्वादशीका दिन काँसाको पात्र, मास, मदिरा, मधु, तेल, दुष्टहरूसँग वार्तालाप, व्यायाम, परदेश-गमन, दुइ पटक भोजन, रति, सवारी र मुसुरोलाई त्यागुन् ।
यस प्रकार संयम पूर्वक बरूथिनी एकादशीको व्रत गरिन्छ । यस एकादशीको रात्रिमा जागरण गरेर भगवान मधुसूदनको पूजन गर्नाले व्यक्ति सबै प्रकारका पापहरूबाट मुक्त भएरर परमगति प्राप्त गर्दछ । मानवले यस पतित पावनी एकादशीको व्रत अवश्य गर्नु पर्छ । यस व्रतको माहात्म्यलाई पढ्नाले अथवा सुन्नाले पनि पुण्य प्राप्त हुन्छ । बरूथिनी एकादशीको अनुष्ठानले मनुष्य सबै पापहरूबाट मुक्ति पाएर वैकुण्ठमा प्रतिष्ठित हुन्छ । जो मानिस एकादशीको व्रत गर्नमा असमर्थ छन्, उनले यस तिथिमा अन्नको सेवन कदापि नगरुन् । बरूथिनी एकादशी महाप्रभु वल्लभाचार्यको जयन्ती-तिथि हो । पुष्टिमार्गीय वैष्णवहरूको लागि यो दिन सर्वाधिक महत्त्वपूर्ण छ । उनी यस तिथिमा श्रीवल्लभाचार्यको जन्मोत्सव मनाउछन् ।
व
व नेपाली बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको २९औं अक्षर हो। (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “तलथोप्ली व”) =हेर्नुहोस्=
बर्ने चियावगान
यो झापा जिल्लाको तत्कालिन उत्तरी गाविस शान्तिनगर वार्ड नं.१ को बर्ने भन्ने ठाउँमा पर्दथ्यो भने हाल यो बुद्धशान्ति गाउँपलिका वार्ड नं.४ मा पर्दछ । यहाँ चियाको अवलोकन तथा अन्य मनोरम दृश्यले गर्दा सबै समयमा पर्यटकको घुईचो लाग्ने गर्दछ। झापा जिल्लाको पूर्वदेखि पश्चिम र उत्तरदेखि दक्षिण सबै क्षेत्रमा चियाको बगान छन् र ती बगानमा चिया टिपेको, स्प्रेकलबाट सिचांइ गरेको हेर्न साह्रो आनन्द आउँछ। त्यसमध्ये पनि बर्नेको चियाबगान पहाड र तराई दुवै क्षेत्रमा फैलिएको छ र जो कोही झापाबाट इलामतर्फ जानेलाई आनन्द दिईरहेको हुन्छ, यस बगानले । यो चिया बगान वि‌.स. २०३५ सालमा खुलेको हो र त्यस वखत सरकारी स्तरमा सञ्चालनमा आएको नेपालकै सबैभन्दा ठूलो चिया बगान पनि हो । हाल भने यो सरकारी चिया बगान ठेक्कामा निजी स्तरमा सञ्चालित छ। यो चिया बगान नेपाल सरकारको ७ वटा प्रसिद्ध चिया बगानहरू मध्ये एउटा हो । अन्य ६ वटा चियाबगानहरू ईलाम, कन्याम, सोक्तिम, टोकला,चिलिमकोट, वाराणसी हुन्।
सुँगुर
सुँगुर अथवा च्वाँचे एउटा घरपालुवा स्तनधारी जनावर हो। ई.पू. 5000 देखि नै सुँगुर पालन गरिएको प्रमाण भेटिएका छन्। यसलाई मासु खानका निम्ति पालिन्छ। पोथी सुँगुरलाई भुनी भनिन्छ भने भाले सुँगुरलाई बुचो भनिन्छ।
बुढा (थर)
अछाम या पश्चिमी भेकमा पाईने, पुरातन बर्गिकरण अनुसार क्षत्रीय जातीमा पर्ने थर। बुढा थर सैनिक दर्जाका रूपमा प्राप्त पदवी हो । मध्यकालमा कर्णाली सेरोफेरोका बाइसे राज्यहरूमा बुढा पदवी सैनिक दर्जाका रूपमा दिइने गरिन्थ्यो र पछि उक्त पदवी नै थरका रूपमा प्रयोग भई बुढा थर क्षेत्री जातिको रूपमा रहेको हो । बुढा क्षेत्री अछामको साथसाथै दैलेख जुम्ला जाजरकोट बाजुरा मुगु हुम्ला लगायत जिल्लाहरूमा बसोवास रहेको जाति हो । मुख्य पेशा कृषि अपनाएको यस जातिलाई क्षेत्री जातिको वर्गीकरणमा राखिएको भएपनि बुढा थर लेख्ने मगरहरु पनि रहेका छन् । कतिपयलाई बुढा जनजातिको वर्गीकरणमा पर्छ भन्ने भ्रम रहने गरेको पनि पाइन्छ ।
बुढा थर लेख्ने क्षेत्री जातिहरूको पुरातन बसोवासको क्षेत्र वाइसे चौविसे राज्य अन्तर्गत जुम्ला र दैलेखको दुल्लुलाई राजधानी बनाई राज्य गर्ने ठकुरीवंशी राजाहरुकै सेनाका विविध पदवीहरु मध्ये बुढा पनि एउटा सैनिक दर्जा एवं पदवी हो । उक्त पदवी पाउनेहरूले बुढा थर लेख्ने प्रचलन सुरु गरे र कालान्तरमा बुढा थर रहन गएको हो ।
गम्हरीया, पर्सा
गम्हरीया नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, नारायणी अञ्चलको पर्सा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
गान्तोक
गान्तोक एउटा सहर, नगरपालिका, राजधानी र भारतीय राज्य सिक्किमको सबैभन्दा ठुलो जनसङ्ख्या भएको ठाउँ हो। यो गान्तोक जिल्लाको सदरमुकाम पनि हो। सहरको कुल १००,००० जनसङ्ख्या सिक्किमका विभिन्न जातजातिहरू जस्तै भारतीय गोर्खा, भुटिया र लेप्चाहरू हुन्। हिमालयको उच्च चुचुराहरू भित्र र वर्षभरि हल्का समशीतोष्ण हावापानी भएको, गान्तोक सिक्किमको पर्यटन उद्योगको केन्द्रमा छ। तिब्बतको ल्हासा र ब्रिटिस भारतको कोलकाता जस्ता सहरहरू बीचको व्यापार मार्गमा गान्तोक एउटा प्रमुख बिसौनी बन्यो।
जनसङ्ख्या
भारतको अस्थायी जनसङ्ख्या कुल २०११ को जनगणना अनुसार, गान्तोक नगर निगमको जनसङ्ख्या ९८,६५८ रहेको अनुमान गरिएको छ। गान्तोकको औसत साक्षरता दर ८२.१७% छ, राष्ट्रिय औसत ७४% भन्दा बढी: पुरुष साक्षरता ८५.३३%, र महिला साक्षरता ७८.६८ छ।
बेलायती शासनकालमा यस क्षेत्रमा बसोबास गर्ने नेपालीहरू गान्तोकका अधिकांश बासिन्दा हुन्। भूमिमा बसोबास गर्ने लेप्चा र भुटियाहरू पनि जनसङ्ख्याको ठुलो हिस्सा हुन्। थप रूपमा, ठुलो सङ्ख्यामा तिब्बतीहरू शहरमा बसाइँ सरेका छन्। यस क्षेत्रका मूल निवासी नभएका आप्रवासी बासिन्दा समुदायहरूमा मारवाडी, बिहारी र बङ्गालीहरू पर्छन्।
हिन्दु र बौद्ध धर्म गान्तोकमा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण धर्महरू हुन्। सिक्किम र गान्तोकमा नेपाली भाषा सबैभन्दा बढी बोलिने भाषा हो। अङ्ग्रेजी र हिन्दी क्रमशः सिक्किम र भारतको आधिकारिक भाषा भएकाले सिक्किमका धेरैजसो क्षेत्रमा, विशेष गरी गान्तोकमा व्यापक रूपमा बोलिने र बुझिन्छ। गान्तोकमा बोलिने अन्य भाषाहरूमा भुटिया (सिक्किमी), तिब्बती र लेप्चा समावेश छन्।
सञ्चार माध्यम
सिक्किममा ५० भन्दा बढी अखबार प्रकाशित छन्। धेरै स्थानीय नेपाली र अङ्ग्रेजी पत्रपत्रिकाहरू प्रकाशित छन्, जबकि क्षेत्रीय र राष्ट्रिय हिन्दी र अङ्ग्रेजी पत्रपत्रिकाहरू, भारतमा अन्यत्र छापिएका छन्, पनि प्रसारित छन्। गान्तोकमा नेपाली, हिन्दी र अङ्ग्रेजी भाषाका चलचित्रहरू रहेका दुईवटा सिनेमाघर छन्। सहरमा सार्वजनिक पुस्तकालय पनि छ।
निकोल एनिस्टन
निकोल एनिस्टन (जन्म ९ सेप्टेम्बर १९८७) एक अमेरिकी एक अमेरिकी अश्लील अभिनेत्री, मोडल, आकर्षक र्नतकी र अभिनेत्री हुन्। एनिस्टन सन् २०१३ को पेन्टहाउस पेट अफ द इअर थिइन्।
त
त नेपाली वर्णमालामा व्यन्जनवर्णको १६औं अक्षर हो। (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “कोदालीपाते त”)
=हेर्नुहोस्=
त्रिवेणी आदर्श बहुमुखी क्याम्पस
त्रिवेणी आदर्श बहुमुखी क्याम्पस बझाङ जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
विश्व जनसङ्ख्या दिवस
विश्व जनसङ्ख्या दिवस११ जुलाईको दिन संसार भरि मनाईने वार्षिक क्रार्यक्रम हो्। जसका माध्यमबाट विश्वमा रहेका जनसङ्ख्यासँग सम्बन्धि समस्या उठाइ त्यसका बारेमा जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने का गरिन्छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघीय विकास कोष (United Nations Development Programme)को गभर्निङ काउन्सिल द्वारा सन् १९८९ देखि ११ जुलाई लाई जनसङ्ख्या दिवसको रूपमा मनाउन थालिएको हो। यो विश्व जनसङ्ख्या ५ अर्ब (बिलियन) पुगेको मिति ११ जुलाई १९८७ लाई आधार मानेर तय भएको मिति हो।
विश्व जनस्ख्या दिवस २०१२ "सबैमा प्रजनन् स्वास्थ्य सेवाको पहँच"("Universal Access to Reproductive Health")भन्ने नाराका साथ मानाइयो।
July ९, २०१२ (बिहान ६.३१ UTC)को अनुमान अनुसार विश्वको जनसङ्ख्या ७,०२५,०७१,९६६ रहेको छ। विश्व जनस्ख्या दिवस २०१३ किशोरावस्थामा गर्भधान:सर्वाङ्गीण विकासमा व्यवधान भन्ने नाराका साथ विश्वभर विभिन्न कार्यक्रमगरी मनाइयो।
==बाह्य सूत्र=
सन्दर्भ सामग्री
[[श्रेणी:जनस्वास्थ्य]hhhh
मोहम्मद नाईम इसलाम
मोहम्मद नाईम इसलाम एक बङ्गलादेशी अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट खेलाडी हुन्। नाईम हाल चट्टग्राम स्थित चिटागाङ भाइकिङ्स क्रिकेट क्लबमा आवद्ध छन्।
घरेलु कार्यकाल
नाईम इसलामले सन् २००४-०५ संस्करणमा राजशाही विभाग प्रतिनिधित्व गर्दै घरेलु क्रिकेटमा पर्दापण गरेका थिए भने यस अघि नाईमले सन् २००३-०४ १९ वर्ष मुनिको क्रिकेट विश्वकपमा पनि बङ्गलादेशको प्रतिनिधित्व गर्दै खेलेका थिए भने घरेलु क्रिकेटमा निरन्तरता दिएका नाईमले ९ अगष्ट २००८ का दिन न्युजिल्याण्ड विरुद्धको एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा पर्दापण गरेका थिए। सन् २०११ सम्म नाईमले प्रथम श्रेणीको क्रिकेट खेलमा ७ शतक र १७ अर्घशतक रन बनाएका थिए भने घरेलु क्रिकेट अन्तर्गतको बरिशाल विभाग विरुद्धको एक खेलमा नाईमले उनको व्यक्तिगत सर्वाधिक १३६ रन बनाउन सफल भएका थिए।
सन् २०१७-१९ ढाका प्रिमियर विभाग क्रिकेट अन्तर्गत नाईमले लिजेण्ड अफ रापगञ्जको प्रतिनिधित्व गर्दै उक्त लिगका १६ खेलअरूमा ७२० रन बनाउन सफल भएका थिए जसका कारण उनी उक्त प्रतियोगिताका सर्वाधिक रन बनाउने खेलाडी समेत बनेका थिए। सन् २०१८-१९ राष्ट्रिय क्रिकेट लिगमा उनले रङ्पुर विभागको प्रतिनिधित्व गर्दै ६ खेलमा कुल ४४४ रन बनाउन सफल भएका थिए भने उक्त प्रतियोगितामा उनी सर्वाधिक रन बनाउने खेलाडी समेत बनेका थिए। नाईमले सन् २०१८-१९ बङ्गलादेश क्रिकेट लिगमा पनि ६ खेलमा सर्वाधिक ५२२ रन बनाउँदै उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका थिए।
अन्तर्राष्ट्रिय कार्यकाल
१४ खेलाडीहरूको असहमति पछि अस्वीकार्य भारतीय क्रिकेट लिगको ढाका वरियर्स टोलीका लागि बङ्गलादेशले नयाँ खेलाडीहरू टोलीमा ल्याउन बाध्य बनेको थिए। सन् २००८ मा बङ्गलादेश र न्युजिल्याण्ड विरुद्धको तीन एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय खेलको श्रृङ्खलामा नाईम इसलाम सहित दुई खेलाडीहरूलाई बङ्गलादेशको राष्ट्रिय खेलाडीको सूचीमा राखिएको थियो जसले यसअघि कुनै पनि एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय खेलहरू खेलेका थिएनन्। मुख्य खेलाडी चयनकर्ता रफीकुल आलमले इसलामले नाईमले घरेलु खेलहरूमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका कारण उनलाई पनि छनोट गरेको बताएका थिए। उनले तीन एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय खेलहरू खेलेका थिए तर उनी बलको सामना नगरी रन आउट भएका थिए। न्युजिल्याण्ड विरुद्ध एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय श्रृङ्खलाको अन्तिम खेलमा भने नाइमले उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका थिए जुन खेल चट्टग्राममा आयोजना गरिएको थियो। उक्त खेलमा नाईमले अविजित रहँदै ४६ रन जोडेका थिए तर बङ्गलादेश न्युजिल्याण्डसँग ७९ रनले पराजित भएको थियो। १८ अक्टोबर २००८ का दिन नाईमले बङ्गलादेशको प्रतिनिधित्व गर्दै न्युजिल्याण्डको विरुद्धमा पहिलो टेस्ट खेल खेलेका थिए जहाँ उनले कुल ३३ रन बनाउन सफल भएका थिए। नोभेम्बरको अन्तमा आयोजना भएको २०१० एसियाली खेलकुदमा खेलेको १३-जना बङ्गलादेशी टोलीमा नईम पनि छनोट भएका थिए। बङ्गलादेशले फाइनलमा अफगानिस्तान सामना गरेको थियो भने उक्त खेल बङ्गलादेशले पाँच विकेटले जित्दै एसियाली खेलकुदमा देशको पहिलो स्वर्ण पदक जित्न सफल भएका थिए। बङ्गलादेश राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद्ले सन् २०१२ मा एक टि ट्वेण्टी राष्ट्रिय लिग बङ्गलादेश प्रिमियर लिगको स्थापना गरेको थियो भने यो प्रतियोगिताको शुरूवात संस्करणमा ६ राष्ट्रिय टोलीले प्रतिस्पर्धा गरेका थिए भने यो प्रतियोगितातम फेब्रुअरी २०१२ देखि खेलाइएको थियो। टोलीलाई खेलाडीहरू किन्नको लागि लिलामी आयोजित गरिएको थियो भने नईमलाई सिलेट रोयल्सले ९०,००० मा खरिद गरेको थियो।
डाँडागाउँ, धनकुटा
समुदायसँग सम्बन्धित जानकारी = यस गाबिसमा विशेष गरी बाहुन, खास छेत्री, लिम्बुखिम, याख्खा, गुरुङ , तामाङ जस्ता जातजाती बसोबास गर्छ्न्। यश छेत्रमा हिन्दु समुदायको बहुलयता रहेता पनि बुद्ध धर्म अथात् लामा धर्म मान्ने पनि छ्न् र पछिल्लो समय केही क्रिसियन धर्मावलम्बीहरू पनि फाटफुट रहेछन् । अर्थ र जीवनशैली यहाँका अधिकांस जनसङ्ख्या कृषि पेशामा नै आवद्ध छ्न्। यहाँ विशेष गरी अन्नबालीका रूपमा मकै, कोदो, जै, आलु, धान जस्ता मैसमानुसारको खेती गरिन्छ। यद्यपि यहाँ पछिल्लो समय नगदे खेती अलैंचीको बिस्तार बढेको छ। अलैंचीको अतिरिक्त यहाँ कुचो पनि एक प्रमुख नगदे बाली हो। यससँग सम्बन्धित थप जानकारी faceboom.com/dandagaukhabardabali मा छ। डाँडागाउँ, हालको नेपालको नयाँ संरचना अनुसार प्रदेस नम्बर १ को धनकुटा जिल्लाको महालक्ष्मी नगरपालिका ३ मा पर्छ।
बढी मालिका क्याम्पस
बढी मालिका क्याम्पस बाजुरा जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
ल
ल देवनागरी बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको २८औं अक्षर हो। (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “हात भाँच्यो ल”)। कुनै आदेश वा अनुरोधको सकारात्मक जवाफ। विष्मयाधिवोधक शब्द ल! =हेर्नुहोस्=
खगराज अधिकारी
खगराज अधिकारी गण्डकी प्रदेशको मुख्यमन्त्री हुन्। उनी नेकपा एमालेका नेता हुन्। नेपालका केपी ओलीको मन्त्रीपरिषदमा गृहमन्त्री थिए। उनको जन्म बिसं २०१८ साल चैत २५ गते लेखनाथको बेगनासमा भएको हो। उनी सुशील कोइराला नेतृत्वको सरकारमा स्वास्थ्य मन्त्री भएका थिए।
राजनैतिक यात्रा
अधिकारी २०२९ सालमा स्थानिय आनन्द ज्योति माबिको स्वबियु सभापतिको रूपमा बिद्यार्थी राजनीति हुँदै सक्रिय राजनीतिमा होमिएका थिए। अधिकारीले बिद्यार्थी राजनीतिमा २०३७ सालमा केन्द्रीय स्वबियु सदस्य, २०४०/४१ मा पृथ्वीनारायण क्याम्पस पोखराको स्वबियु सभापति हुँदै अनेरास्ववियु केन्द्रीय कमिटी उपाध्यक्ष सम्मको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए।। विभिन्न राजनीतिक घटना क्रममा ५ पटक सम्म जेल जीवन बिताएका उनी एमाले कास्की सचिब हुँदै जिल्ला कमिटी अध्यक्ष पनि भएका थिए।
त्यसपछि पार्टीको सचेतक, केन्द्रीय बिभागमा अनुशासन निरिक्षण, बैकल्पिक पोलिटब्युरो सदस्यको साथै गण्डकी संयोजक भई काम गरिसकेका छन्। तत्कालिन नेकपा (एमाले) र नेकपा (माओवादी केन्द्र)को एकिकरण पछि बनेको एकीकृत पार्टी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) को हाल उनी केन्द्रीय कमिटी सदस्य एवं गण्डकी प्रदेश सह ईन्चार्ज हुन्। अधिकारीले राष्ट्रिय ताल संरक्षण समितिका अध्यक्ष समेत भई काम गरिसकेका छन्।
स्वास्थ्य मन्त्री
दोस्रो संबिधानसभा निर्बाचन पछि सुशील कोइरालाको नेतृत्वमा गठित सरकारमा एमालेबाट ४१ वर्षको सक्रिय राजनीतिमा कुनैपनि सरकारी लाभको पदमा नबसेका अधिकारी २५ फेब्रुअरी २०१४ मा  नेपालको स्वास्थ्य र जनसङ्ख्या मन्त्रीको पद ग्रहण गरे। स्वास्थ्यमन्त्रीका रूपमा उनी स्वास्थ्य–शिक्षाका विषयमा सतहमा आएका कतिपय सन्दर्भबारे विवादित तर्क दिएका थिए। उनी डा. गोविन्द केसीको अभियानप्रति उनी अनुदार देखिए। २०७४ सालको पुसमा भएको एउटा सार्वजनिक कार्यक्रममा ‘गोविन्द केसीलाई मर्न दिनुपर्ने’ तर्क अभिव्यक्त गरेपछि अधिकारी विवादमा तानिएका थिए।
गृहमन्त्री
तेस्रो ओली मन्त्रीपरिषदमा उनी गृहमन्त्त्त्री रहेका छन्। २०७८ असार ८ मा सर्वोच्च अदालतले प्रतिनिधिसभा विघटन भएपछि सरकारको हेरफेर हुन नस्क्ने फैसला गरेपछि उनको नियुक्ति खारेज भएको थियो।
चुनावी प्रदर्शन
अधिकारी २०५१ सालको आम निर्बाचनमा निर्बाचित भएका थिए। आम निर्वाचन, २०५६ हारेका थिए। संविधानसभा निर्वाचन, २०६४ मा निर्वाचन हारे थिए। दोस्रो संबिधानसभा निर्बाचन २०७० मा भने टिकट नै पाएका थिएनन्।
स्विट्जरल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली
स्विजरल्याण्ड राष्ट्रिय फुटबल टीमले अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिताहरूमा स्विजरल्याण्डको प्रतिनिधित्व गर्ने गर्छ ।
अमृतसर जिल्ला
ईतिहास
ब्रिटिश शासन को दौरान अमृतसर जिला लाहौर डिवीजन को हिस्सा थियो र प्रशासनिक रूप से ३ तहसील अर्थात् अमृतसर, अजनाला र तरन तारन मा विभाजित थियो। यद्यपी, १९४७ मा भारत को विभाजन को भाग को रूप मा अमृतसर जिल्ला विभाजन को बाकी बाट अलग गरीयो र भारत लाई सम्मानित गरियो। जे होस्, पट्टी र खेम करण जस्ता केही भाग लाहोर जिल्ला मा पर्छ तर विभाजन को कारण, यी शहरहरू अमृतसर जिल्ला को हिस्सा बने। विभाजन अवधि को दौरान, जिला को मुस्लिम जनसङ्ख्या, लगभग ४६%, पाकिस्तान को लागि छोडियो जबकि पश्चिम पन्जाब बाट हिन्दुहरू र सिखहरू नयाँ बनाईएको पाकिस्तान मा विपरीत दिशा मा बसाई सरे। सिख र हिन्दु (३७% र १५.३८%) अमृतसर जिल्लामा १९४७ को विभाजन हुनुभन्दा पहिले ५२% जनसङ्ख्याको बाहुल्य थियो।
जलवायु
अमृतसरमा अर्ध-शुष्क जलवायु छ, जुन उत्तरपश्चिम भारतको विशिष्ट छ र मुख्यतया चार मौसमहरू अनुभव गर्दछ: जाडो मौसम (डिसेम्बर देखि मार्च, जब तापमान −१ ° सेन्टिग्रेट (३० ° फरेनहाईट), गर्मी को मौसम (अप्रिल देखि जून) सम्म गिरावट आउन सक्छ जहाँ तापमान ४५ सम्म पुग्न सक्छ। ४५ ° सेन्टिग्रेट  (११३ ° फरेनहाईट), मानसून (तु (जुलाई देखि सेप्टेम्बर) र मानसून पश्चातको मौसम (अक्टोबर देखि नोभेम्बर)। वार्षिक वर्षा लगभग ७०३.४ मिलीमीटर (२७.७ इन्च) छ। सबैभन्दा कम रेकर्ड गरिएको तापमान − ३.६ ° सेन्टिग्रेट ( २५.५ डिग्री फारेनहाइट), ९ डिसेम्बर १९९६ मा रेकर्ड गरिएको थियो र उच्चतम तापमान, ४७.८ डिग्री सेल्सियस (११8.० डिग्री फारेनहाइट), ९ जुन १९९५ मा रेकर्ड गरिएको थियो। शहर को लागि आधिकारिक मौसम स्टेशन राजासांसी मा नागरिक हवाई अड्डा हो। यहाँ रेकर्ड १५ नोभेम्बर १९४७ देखी हुन थालेको हो।
बाजुरा क्याम्पस
बाजुरा क्याम्पस बाजुरा जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
य
य देवनागरी बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको २६औं अक्षर हो। यो अक्षर बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “बुढो य” हो।
ठुलादुर्लुङ
ठुलादुर्लुङ नेपालको बागमती अञ्चलको ललितपुर जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो सम्भवतः ललितपुरको सबैभन्दा दुर्गम गाविस हो।
भारतको झण्डा
भारतको राष्ट्रीय झण्डा जसलाई तिरंगा पनि भन्दछन्, तीन रंगको क्षैतिज पट्टिहरूको बीच एक निला रंगको चक्र द्वारा सुशोभित झण्डा छ, जसको परिकल्पना पिंगली वैंकैयाले गरेकी थिइन। यसलाई १५ अगस्त १९४७ लाई अंग्रेजहरूबाट भारतको स्वतन्त्रताको केही नैं दिन पूर्व २२ जुलाई, १९४७ लाई आयोजित भारतीय संविधान-सभाको बैठकमा  अपनाइएको थियो।
बुढी नन्दा क्याम्पस
बुढी नन्दा क्याम्पस बाजुरा जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
फुस्रोटाउके टिउँटिउँ
फुस्रोटाउके टिउँटिउँ नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा ''(Grey-headed Bullfinch) भनिन्छ।
र
र देवनागरी बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको २७औं अक्षर हो। (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “खामे र”)। संयोजक शब्द र। =हेर्नुहोस्=
दार्चुला बहुमुखी क्याम्पस
दार्चुला बहुमुखी क्याम्पस दार्चुला जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
बरेली
बरेली भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको बरेली जिल्लामा अवस्थित एउटा सहर हो। यो पश्चिमी उत्तर प्रदेशको सबैभन्दा ठुलो महानगरहरू मध्ये एक हो र बरेली मण्डलको साथसाथै रोहिलखण्डको ऐतिहासिक क्षेत्रको केन्द्र हो। यो सहर राज्यको राजधानी लखनउको उत्तरपश्चिममा लगभग २५२ किलोमिटर (१५७ माइल) र राष्ट्रिय राजधानी नयाँ दिल्लीबाट २६५ किलोमिटर (१६५ माइल) पूर्वमा सिन्धु-गङ्गा मैदानमा अवस्थित छ।
इतिहास
महाकाव्य महाभारतका अनुसार, बरेली क्षेत्र (पाञ्चाल) लाई द्रौपदीको जन्मस्थल भनिन्छ, जसलाई भगवान कृष्णद्वारा 'पाञ्चाली' (पाञ्चाली राज्यबाट एक) पनि भनिएको थियो। महाभारतको अन्त्यमा युधिष्ठिर हस्तिनापुरको राजा भएपछि द्रौपदी उनको रानी बनिन्। गौतम बुद्ध एक पटक बरेलीको प्राचीन किल्ला नगर अहिछत्रमा गएका थिएँ भन्ने लोककथा बताउँछ।
पुरातात्विक दृष्टिकोणबाट बरेली जिल्ला धेरै धनी छ। जिल्लाको आओन्ला तहसीलको रामनगर गाउँ नजिकै उत्तरी पाँचलाको राजधानी सहर अहिछत्रको व्यापक अवशेष फेला परेको छ। बरेली सिपाही विद्रोहको केन्द्र थियो।
जनसाङ्ख्यिकी
२०११ को भारतीय जनगणना अनुसार, बरेलीको जनसङ्ख्या ९०३,६६८ थियो, जसमध्ये ४७६,९२७ पुरुष र ४२६,७४१ महिला थिएँ। लिङ्ग अनुपात ८९५ थियो। ० देखि ६ वर्ष सम्मको जनसङ्ख्या १०७,३२३ थियो। बरेलीमा साक्षरहरूको कुल सङ्ख्या ५४३,५१५ थियो, जसले जनसङ्ख्याको ६०.१% गठन गर्दछ, जसमा पुरुष साक्षरता ६६.५% र महिला साक्षरता ५५.७% छ। बरेलीको ७+ जनसङ्ख्याको प्रभावकारी साक्षरता दर ६८.३% थियो, जसमध्ये पुरुष साक्षरता दर ७२.७% र महिला साक्षरता दर ६३.२% थियो।
बरेलीमा हिन्दुहरूको बहुमत छ, जसमा ५८.५८% हिन्दु धर्मलाई पछ्याउँछन्। इस्लाम सहरमा दोस्रो सबैभन्दा धेरै पालना गरिएको धर्म हो, लगभग ३८.८०% अनुयायीहरू, सिख धर्म (०.९०% अनुयायी), इसाई धर्म (०.७८% अनुयायी), जैन धर्म (०.०५% अनुयायी) र बौद्ध धर्म (०.०५% अनुयायी) पनि सहरमा अभ्यास गरिन्छ।
तिलक परियार
तिलक परियार नेपालको कर्णाली प्रदेश का प्रदेश प्रमुख हुन् । उनलाई यस पदमा नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषदको सिफारिसमा राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले २०७६ कात्तिक १८ गते नियुक्त गरेकी हुन् । तत्कालीन एकीकृत नेकपा माओवादीको तर्फबाट प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणालीअन्तर्गत बाँके १ बाट विजयी संविधानसभा सदस्य तिलक परियार 'हिम्मत' रोल्पा लिबाङमा जन्मेका हुन् । परियार माओवादीनिकट दलित मुक्तिमोर्चाका केन्द्रीय अध्यक्ष तथा माओवादीका केन्द्रीय सल्लाहकारसमेत थिए । स्नातक तहसम्मको औपचारिक अध्ययन गरेका परियारले लामो समय भारतमा बसेर पनि पार्टीको काम गरे । भारतबाट नेपाल आएपछि बाँकेमै बसाइ सराइ गरेका परियार जनयुद्धको बेला बाँके वरपर नै खटेका थिए । २०२८ सालदेखि राजनीतिमा लागेका परियार विपन्न दलित परिवारमा जन्मेका थिए । फुर्सदको बेला लेखन र अध्ययनमै बिताउन चाहने परियार माओवादीका पुराना नेतामा राम्रो भाषण गर्नेमध्येमा गनिन्छन् । परियार अन्तरिम व्यवस्थापिकाको सदस्य समेत थिए ।
फिफा यु-१७ महिला विश्वकप
फिफा यु-१७ महिला विश्वकप (अंग्रेजी: FIFA U-17 Woman's World's Cup) एक फिफाद्वारा आयोजना हुने किशोरी महिलाहरूको फुटबल प्रतियोगिता हो। जुन प्रत्येक दुई-दुई वर्षको अन्तरालमा फरकफरक राष्ट्रहरूले आयोजना गर्ने गर्दछन्।
यस फुटबल प्रतियोगितामा कुल ६ महादेशका जम्मा २४ टिमहरूको सहभागीता रहने गर्दछ।सन् २००८ देखि सुरु भएको यस प्रतियोगितामा १७ वर्ष सम्मका महिलाहरूको सहभागीता रहने गर्दछ।
इतिहास
२००२ फिफा यु-१९ महिला विश्वकपको अत्याधिक सफलता सँगै फिफाले निश्चित उमेर समुहको अन्य महिला फुटबल प्रतियोगिताहरूको समेत अवधारणा अघि सार्ने क्रममा फिफा यु-२० महिला विश्वकप र फिफा यु-१७ महिला विश्वकपको स्थापना भएको थियो ।
पहिलोपटक यस प्रतियोगिता न्युजिल्यान्डले आयोजना गरेको थियो ।उक्त पहिलो प्रतियोगिताको फाइनलमा उत्तर कोरियाले अमेरिकालाई २-१ ले पराजित गरी पहिलोपटक यस प्रतियोगिता जित्न सफल भएको थियो ।
क्रेस्टन,ओहायो
क्रेस्टन एक गाउँ हो जुन जुन संयुक्त राज्य अमेरिकाको, ओहायो राज्यको मेदिना र वायने काउन्टिहरूमा पर्दछ । जन संख्या २,१६१ थियो २००० जनगणना अनुसार । क्रेस्टनमा वायने काउन्टी सार्वजनिक पुस्तकालायको शाखाद्वारा सुविधा दिइएको छ।
भूगोल
क्रेस्टनको अवस्थिति °N, °W (४०.९८१२३०, -८१.८९९१८९) रहेको छ ।
संयुक्त राज्य जनगणना विभाग अनुसार, यस गाउँको क्षेत्र फल २.२ वर्ग माइल (५.७ किमि²) रहेको छ।कुनै पनि भाग पानीले ढाकिएको छैन ।
जनसङ्ख्या तथ्याङ्क
जनगणनाको २०००, अनुसार त्यहाँ २,१६१ मानिसहरू रहेका छन्, ८२८ गृहस्थहरू, र ६३० परिवारहरू यस गाउँमा रहेका छन् । जन घनत्व ९७७.१ प्रति वर्ग माइल (३७७.५/किमि²) रहेको थियो। प्रति वर्ग माइल ४००.५को औसत घनत्व (१५४.४/वर्ग किमि) र ८८४ आवासीय इकाइहरू रहेका थियो । आनुवंसिक बनावटमा ९८.७५% गोरा, ०.२८% अफ्रिकन अमेरिकन, ०.०५% आमेरिकी आदिवासी, ०.०५% यसियाली, र ०.८८% वर्णशंकर रहेका थिए । हिस्पानीक या ल्याटिनीको जनसङ्ख्या कुल जनसङ्ख्याको ०.१९% रहेको थियो ।
त्यहाँ ८२८ गूहस्थहरू थिए जस मध्ये ३३.५% हरूको १८ वर्ष मूनिका सन्तान थिए जो तिनीहरूसँग बसिरहेका थिए, ६३.६% साथ वसिरहेकाबैबाहिक दाम्पतिहरू , ९.४% हरूमा श्रिमान बिनाको गृहस्थ महिला , र २३.८% परिवार रहित थिए । कुल मध्ये २०.४% गृहस्थ एकल हरूको थियो भने १०.०% मा ६५ वर्ष या माथिका एक्लै बसिरहेका बृद्धबृद्धा रहेका छन् । औसत गृहस्थ आकार २.६१ र औसत परिवार आकार ३.०० रहेको थियो ।
गाउँको जनसङ्ख्या २५.८% १८, वर्ष मुनिका ७.३% १८ देखि २४ सम्मका, ३१.८% २५ देखि ४४, २१.५% ४५ देखि ६४, र १३.५% ६५ वर्ष माथिका रहेका थिए । औसत उमेर ३६ साल थियो । हर १०० महिलाहरूको लागि १००.८ पुरुषहरू थिए । हर १८ वर्ष माथिका १०० महिलाहरूको लागि ९७.७ पुरुषहरू थिए ।
गाउँमा एक घरको लागि औसत आय ३९,८२१ डलर थि यो ,र एक परिवारको लागि औसत आय ४४,२८६ डलर थियो । पुरुषहरूको औसत आम्दानी $३५,०६५ र महिलाहरूको $२१,०२३ रहेको थियो । गाउँको प्रतिव्यक्ति आय $१६,४६२ थियो । करिब १.८% परिवार र ४.९% जनसङ्ख्या  गरीबीको रेखा मुनि रहेका थिए, २.८% १८ वर्ष मुनिका र ९.१% ६५ वर्ष र माथिका ।
शिक्षा
नरवायने हाइस्कुल एकसार्वजनिक विद्यालय हो जुन दक्षिन मुख्य गल्लिमा रहेको छ र ४५० विद्यार्थीहरू छन् ।
परशुरामपुर, पर्सा
परशुरामपुर नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, नारायणी अञ्चलको पर्सा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
म
म देवनागरी बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको २५औं अक्षर हो। (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “राम्रो म”) आफुलाई जनाउन प्रयोग गर्ने प्रथम पुरूषको सर्वनाम “म”। =हेर्नुहोस्=
विमान चालक
विमान चालक पेशा वा मनोरन्जनकोलागि हवाईजहाज वा वायुयान उडाउने व्यक्ति वा एयरलाईन्सको कर्मचारी हो ।
निजि विमान चालक प्रमाणपत्र
संयुक्त राज्य अमेरिकाको सङ्घिय उड्डयन् प्राधिकरणबाट निजि विमान चालक प्रमाणपत्र प्राप्त गर्न यी आवश्यक छन्:
खेलकुद विमान चालक प्रमाणपत्र
जुलाई २००४मा सङ्घिय उड्डयन् प्राधिकरणले नया खेलकुद विमान चालक नियम स्विकृत गर्‍यो।. यो प्रमाणपत्र माथि उल्लेख गरिएको निजि विमान चालक प्रमाणपत्र प्राप्त गर्न भन्दा सजिलो छ। तर यसका सिमितता निजि विमान चालक प्रमाणपत्रका भन्दा पनि बढि छन्।
खेलकुद विमान चालकमाथि लगाईएको सबैभन्दा उल्लेख्य प्रतिबन्धहरू:
उच्चस्तरिय प्रमाणपत्रहरू
निजि विमान चालक प्रमाणपत्र प्राप्त गरेपछि विमान चालकले यी प्रमाणपत्रहरूको निम्ति आवेदन दिनसक्छन्:
अन्य प्रमाणपत्रहरू
अमेरिकी सैन्य विमान चालकहरूले उडान प्रशिक्षण पुरागरि विमान चालक प्रमाणपत्र प्राप्त गरेपछि विमान चालक पदक प्रदान गरिन्छ।
निजि विमान चालक प्रमाणपत्र
क्यानेडाको क्यानेडा यातायातबाट निजि विमान चालक (उच्च कार्यक्षमता नभएको एकल-इन्जिन् वायुयान अवतरण) अनुमतिपत्रको निम्ति आवश्यकता:
राही सरनोबत
राही सरनोबत (जन्म:३० अक्बटोर १९९०; कोल्हापुर, महाराष्ट्र) एक भारतीय महिला निशानेबाज हुन्, जिनले ५ अप्रिल २०१३ मा कोरिया को चांगवानमा चलिरहेको आईएसएसएफ विश्व कपको २५ मिटर पिस्टल स्पर्धाको फाइनलमा स्थानीय निशानेबाज केयोंगे किमलाई ८-६ देखि हराएर स्वर्ण पदक भारत को नाम गरिन् । उनी विश्व कपमा स्वर्ण पदक जीतने पहिलो भारतीय पिस्टल निशानेबाज हुन् ।
राहीले अमेरिका मा २०११ आईएसएसएफ विश्व कपमा कास्य पदक जितेकी थिइन् । कमनवेल्थ २०१० मा एक गोल्ड र एक सिल्वर मेडल जितने राहीले आईएसएसएफ वर्ल्ड कप, २०११ मा ब्रान्ज जितेर ओलिंपिकको टिकट लिईन ।
२०१४ कमनवेल्थ गेम्स मा २५ मिटर एयर पिस्टलमा राही सरनोबतले राम्रो प्रदर्शन गर्दै गोल्ड मेडल जितिन् ।
नविन के भट्टराई
नबीन के भट्टराई (जन्म १४ मार्च, १९७४) नेपाली गायक, रचनाकार र सङ्गीतकार हुन्। उनी कल्यान भट्टराई र निर्मला भट्टराईका ज्येष्ठ सुपुत्र हुन्।<ref name="
कञ्चनपुर जिल्ला
इतिहास
पहिले नेपालको बाइसे चौबिसे राज्य रहेको बखत यो जिल्ला डोटी राज्यको सीमा क्षेत्रमा पर्दथ्यो। ऐतिहासिक पृष्ठभूमि हेर्दा इस्वी सन् १८१४ देखि १८१६ सम्म अङ्ग्रेजसँग भएको युद्ध पछि गरिएको सन्धिबाट कालीपारी पश्चिमको सम्पूर्ण भू-भाग ब्रिटिस इन्डियामा गाभिएको पाइन्छ। प्रधानमन्त्री श्री ३ जङ्गको समयमा कञ्चनपुर नयाँ मुलुकको रूपमा नेपाललाई हस्तान्तरण गरिएको थियो। सन् १८६० को सन्धि पछि मात्र यो क्षेत्र अर्थात कैलाली, कञ्चनपुर, बाँके र बर्दिया नयाँ मुलुकको रूपमा नेपालको अङ्ग भएको हो।
नेपालको अङ्ग बनेपछि कैलाली र कञ्चनपुर (कैलाली र कंचनपुर) छुट्टै जिल्ला बन्न पुगेका हुन। कञ्चनपुर जिल्ला बनेपछि सर्वप्रथम यसको सदरमुकाम हाल श्रीपुर गाविसको बेलौरी बजारमा रहेको र सोही बेलौरीको कञ्चनपुर नामक गाउँबाट कञ्चनपुर जिल्लाको नामाकरण हुन गएको हो भन्ने केही इतिहासकारहरूको भनाई रहेको।
भूगोल
जिल्लाको जम्मा क्षॆत्रफल १,६१,७४१ हेक्टरमध्ये ५९,५३२ हेक्टर (३७%) खेतीयोग्य तथा ८८,२०० हेक्टर (५५%) वन-जङ्गल र खोला नालाले ओगटेको अन्य १४,००९ हेक्टर (८%) छ। भौगोलिक विभाजनको आधारमा यस जिल्लालाई चुरे भूभाग भावरको भूभाग र तराईमैदान गरी ३ भागमा विभाजन गरी हेर्न सकिन्छ। जलवायुको दृष्टिकोणले चुरे पर्वतीय शृङ्खलाबाहेक अन्य क्षेत्रमा उष्ण तथा उपोष्ण खालको हावापानी पाइन्छ र तापक्रम औसत अधिकतम ४३ डिग्री सेन्टिग्रेड र औसत न्यूनतम ३० डिग्री सेन्टिग्रेडसम्म पुग्न जान्छ। औसत तापक्रम ३०.५० डिग्री सेन्टिग्रेड रहेको पाइन्छ। औसत वर्षा वार्षिक १७७१.५ मिलि लिटर रेकर्ड गरिएको छ। यहाँको जलवायुमा प्रचूर मात्रामा आर्द्रता पाइन्छ जुन सरदर ७१.१६% रेकर्ड गरिएको छ। ८८,२०० हेक्टर वनक्षेत्रमध्ये आरक्षक्षेत्र ३०,५०० हेक्टर (३५%)रहेको छ। जिल्लाको चुरे तथा भावर क्षेत्रबाहेक अन्य क्षेत्र खेतीयोग्य छ। जिल्लाभित्र जल निकासको हिसावले प्रमुख नदी प्रणालीको रूपमा महाकाली, चौधर, दोधा र मोहना नदीप्रणालीहरू रहेका छन्। राजनीतिक विभाजनको आधारमा हाल जिल्लालाई ३ निर्वाचन क्षेत्रहरू ७ नगरपालिका र २ गाउँपालिकाहरूमा विभाजन गरिएको छ।
प्रशासनिक विभाजन
कञ्चनपुर जिल्लालाई ७ नगरपालिका र २ गाउँपालिकामा विभाजन गरिएको छ।
कमलपित्त
कमलपीत्त, जण्डिस अथवा पँहेले रोग शरीर पँहेलो हुने रोग हो। यो रोग रगतमा बिलिरिबीनको मात्रा बढेर हुने गर्दछ।
भ
भ देवनागरी बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको २४औं अक्षर हो। (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “भकारी भ”) =हेर्नुहोस्=
कटुन्जे ववला
कटुन्जे ववला नेपालको पुर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चलको उदयपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो । वि.स. २०६८ सालमा भएको नेपालको जनगणना अनुसार यहाँको, १,०६५ घरधुरीमा ५,७९० मानिस बसोबास गर्दथे।
जनसङ्ख्या
सन् २०११ मा नेपालको जनगणना अनुसार कटुन्जे ववलाको जनसङ्ख्या ५,७९० रहेको थियो।
फ्रेडरिक नीत्से
'फ्रेडरिक नीत्से (Friedrich Nietzsche) (१५, अक्टोबर १८४४- २५, अगस्त १९००)जर्मन दार्शनिक थिए।
ठेचो
ठेचो नेपालको बागमती अञ्चलको ललितपुर जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
इन्डोनेसियाका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
सन् २०१४ सम्ममा इन्डोनेसियाका ८ वटा सम्पदालाई संयुक्त राष्ट्र शैक्षिक, वैज्ञानिक एवं सांस्कृतिक सङ्गठन (युनेस्को)द्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्रमा मान्यता प्रदान गरिएको छ ।
विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
युनेस्कोद्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषित गरिएको इन्डोनेसियाली सांस्‍कृतिक र प्राकृतिक स्थलहरूको सूची:
{{Legend|#FFE6BD|† खतरापूर्ण सम्पदा|outline=silver}}
श्रीकृष्ण स्नातक क्याम्पस
श्रीकृष्ण स्नातक क्याम्पस दार्चुला जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
गोकुलेश्वर बहुमुखी क्याम्पस
गोकुलेश्वर बहुमुखी क्याम्पस दार्चुला जिल्लामा रहेको एक क्याम्पसयी पनि हेर्नुहोस डोटेली भाषामा प्रकाशित हुने पत्र-पत्रिकाहरु:-
१. गुगुल्टी २. चिनारी ३. प्याउली ४. घुगुती ५. स्वराई ६. रामराज्य
२. चिनारी ३. प्याउली ४. घुगुती ५. स्वराई ६. रामराज्य हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
डाँडाबजार
डाँडाबजार नेपालको कोशी अञ्चलको धनकुटा जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो । डाँडाबजार एक पर्यटनको सम्भावना बोकेको गाबिस हो । समुन्द्र सतहबाट २०४७ मिटरको उचाइमा रहेको ध्वजे डाँडा भेंडेटार बजारबाट करिब १३ कि.मी. पूर्व डाँडा बजार गा.वि.स.मा पर्दछ । डाँडा बजारबाट १ कि.मी. जतिको पैदल यात्रा तय गरी सकेपछि बल्ल पुगिने यस डाँडाबाट पूर्वाञ्चलका १६ बटै जिल्लाहरू देख्न सकिन्छ। नेपालको नक्सा निर्माणमा अक्षांश, देशान्तर टुङ्गो लागाउन विशेषज्ञहरूले बेला बेलामा प्रयोग गर्दै आइएबाट यसको महत्त्व पनि स्वत झल्कन्छ । यसका साथै ध्व्जे डाडा सुर्योदय अवलोकनको लागि तथा विभिन्न हिमालहरूको दृश्य अवलोकन को लागि पनि प्रसिद्ध छ । यहाँबाट कुम्भकर्ण, मकालु, कञ्चनजङ्घा, सगरमाथा लगायत अन्य हिमालहरूको अवलोकन गर्न सकिन्छ । डाँडाबजार गा.वि.स. वार्ड न. २ लाप्चेटारमा रहेको एक वरको रुखलाई मानिसहरूले करिब २५० वर्ष पुरानो मानेका छन्। यो रुखको फेदको गोलाइ १७ मीटर रहेको छ। यसरी सामान्यभन्दा विशाल लाग्ने यस रुखले नेपालको मात्रै नभएर एसियाकै सबैभन्दा ठूलो रुख रहेको जन मान्यता रहेको छ । यस रुखले स्थानीय मात्र नभएर टाढा टाढाबाट पर्यटकहरू आकर्षित गरिरहेको छ । यी विभिन्न सम्भावना बोकेको भएतापनी प्रचारप्रसारको अभावमा पर्यटन व्यवसाय फस्टाउन सकेको छैन।
मिस ग्रान्ड इन्टरनेसनल
मिस ग्रान्ड इन्टरनेसनल (Miss Grand International) प्रतियोगिता भनेको नयाँ «ग्रान्ड स्लैम» सौन्दर्य प्रतियोगिता हो सौन्दर्य प्रतियोगिता हो जुन अहिले सम्म निरन्तर प्रत्येक वर्ष आयोजना हुने गर्दछ। यो प्रतियोगिता थाइल्याण्डमा नवत इट्साराग्रिसिलद्वारा सन् २०१३ मा सुरु गरिएको हो।
विजेताहरूले मिस ग्रान्ड इन्टरनेसनल संस्था तथा संस्थाका उद्देश्यहरूको प्रतिनिधित्व गरी विभिन्न भ्रमणहरूमा एक वर्ष बिताउँछन्। परम्परागतरूपमा, विजेताहरू आफ्नो कार्यकाल भरि बैङ्ककमा नै बस्ने गर्दछन।
नेपालका प्रतिनिधिहरु
फाइनलिस्टहरू (Top ५)
सेमिफाइनलिस्टहरू (Top १०/२०/२१)
गाजियाबाद
गाजियाबाद भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको एउटा सहर हो र दिल्ली राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्रको एक भाग हो। यो गाजियाबाद जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय हो र १,७२९,००० को जनसङ्ख्या भएको पश्चिमी उत्तर प्रदेशको सबैभन्दा ठुलो सहर हो।
नगरपालिकामा १०० वटा वडा रहेका छन्। सडक र रेलवे द्वारा राम्रोसँग जोडिएको, यो उत्तर भारतको लागि एक प्रमुख रेल जंक्शन हो। यसलाई कहिलेकाहीँ "उत्तर प्रदेशको छाया" भनिन्छ किनभने यो उत्तर प्रदेशको मुख्य मार्गमा नयाँ दिल्ली नजिक छ। हालैका निर्माण कार्यहरूले सहरलाई सहर मेयर फाउन्डेसन सर्वेक्षणले विश्वमा दोस्रो द्रुत बृद्धि हुने सहरको रूपमा वर्णन गरेको छ।
इतिहास
गाजियाबाद, मेरठ र बुलन्दसहरको साथमा, ब्रिटिस राजको अधिकांश अवधिमा मेरठ सिविल न्यायाधीशको अधीनमा रहेको जिल्लाका तीन मुन्सिफिसहरू मध्ये एक रह्यो। गाजियाबाद सिपाही विद्रोहबाट भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्रामसँग जोडिएको थियो।
जनसाङ्ख्यिकी
२०११ जनगणनाबाट व्युत्पन्न अस्थायी डेटाले गाजियाबाद सहरी समूहको जनसङ्ख्या २,३५८,५२५ थियो, जसमा पुरुष १,२५६,७८३ र महिलाहरू १,१०१,७४२ थिएँ। साक्षरता दर ९३.८१ प्रतिशत थियो। गाजियाबाद वर्ग "ख" को एक उपश्रेणी ख१ जिल्ला हो अर्थात् राष्ट्रिय औसत भन्दा कम सामाजिक आर्थिक मापदण्डहरू भएको। यो कानपुर पछि उत्तर प्रदेशको दोस्रो ठुलो औद्योगिक सहर हो। ब्राह्मण सहरको सबैभन्दा ठुलो समुदाय बनेको छ लाखभन्दा बढी जनसङ्ख्या छ।
दार्चुला जिल्ला
दार्चुला जिल्ला नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेशमा अवस्थित एउटा जिल्ला हो। यो जिल्ला नेपालको पश्चिम तिरको अन्तिम जिल्ला हो।
नामाकरण
यस जिल्लाको नाम दार्चुला कसरी रहन गयो भन्ने सम्बन्धमा कुनै लिखित प्रमाण न भेटिएता पनि विभिन्न किंवदन्तीहरू सुन्न पाइन्छन्।
भूगोल
दार्चुला जिल्लाको सिमाना पूर्वमा बझाङ जिल्ला, पश्चिममा भारतको उत्तराखण्ड राज्यको पिथौरागढ, उतरमा चिनको स्वशाषित प्रदेश तिब्बत र दक्षिणमा बैतडी जिल्लासँग जोडिएको छ। विश्व मान चित्रमा यो जिल्ला २९ डिग्री ३६ मिनेट उत्तर देखि ३० डिग्री १५ मिनेट उत्तरी अक्षांश र ८० डिग्री २२ मिनेट पूर्व देखि  ८१ डिग्री ०९ मेनेट पूर्वी देशेन्तरसम्म फैलिएको छ। यस जिल्लाको कुल क्षेत्रफल २३२२ वर्ग किलोमिटर छ। समुद्री सतहबाट यो जिल्ला ५१८ मिटर देखि ७१३२ मिटर सम्मको उचाइमा रहेको छ। अतिसित, सितोष्ण, समसिष्ण, अर्ध सितोष्ण, लेकाली हावापानी भएको यस जिल्लाको भू उपयोगको अवस्था विश्लेषण गर्दा कुल क्षेत्रफल  २३२९५९.५  हेक्टर मध्य खेतीयोग्य जमिन ६१२१५ हेक्टर, वन क्षेत्र ७२९८२.३ हेक्टर, चरन क्षेत्र २४.९६४ हेक्टर, झाडी बुट्यान क्षेत्र ६५५५.२ हेक्टर र अन्य क्षेत्र ६७२४३ हेक्टर रहेको छ। भू-विभाजन अनुसार दार्चुला जिल्लाको भूगोललाई समथर प्रदेश, पहाडी प्रदेश, लेकाली प्रदेश र हिमाली प्रदेश गरी चार भागमा विभाजन गरेर हेर्न सकिन्छ।
जलवायु
हिमाली जिल्ला भएकोले दार्चुला जिल्लाको मौसम जाडोमा धेरै चिसो हुन्छ। यहाँको वार्षिक औषत वर्षा २१२९ मिलि मिटर रहेको छ। यहाँको वार्षिक औषत तापक्रममा न्यूनतम तापक्रम ५.७० डिग्री सेलसियस र अधिकतम तापक्रम २८.६० सेलसियस रहेको पाइन्छ। दार्चुला जिल्लाको भौगोलिक बनोटमा देखिएको विविधता झैँ हावापानी तथा वातावरणमा पनि विषता देखिन्छ। तसर्थ यस जिल्लाको हावापानी तथा वातारणलाई सितोष्ण, समसितोष्ण र अतिसितोष्ण गरेर विविध तिन भागमा विभाजन गर्न सकिन्छ। जिल्लाको पश्चिम दक्षिणमा नदीका समथर बेसीहरूमा उष्ण हावापानी पाइन्छ। ग्रिष्ममा अत्यधिक गर्मी र हिउँदमा आंसिक रूपमा चिसो हुनु यस हावापानीको मुख्य विशेषता हो। खास गरी साविकका गोकुश्वर, लाली, उकु, दत्तु, आदी गाविसहरू जुन समुद्र सतह देखि करिब ५१८ मीटर को उचाइमा रहेका छन् त्यहाँ यस किसिमको हावापानी पाइन्छ। समसितोष्ण हावापानी जिल्लाको मध्य भागमा रहेको भूभागमा पाइन्छ। गर्मी याममा त्यती गर्मी नहुनु र जाडो याममा पनि त्यती चिसो नहुनु यो हावापानीको मुख्य विशेषता हो। साविकका रिठाचौपाता,  शंकरपुर र छापरी गाविसहरूमा समसितोष्ण हावापानी पाइन्छ।
प्रशाशनिक विभाजन
स्थानिय तह पुनर्संरचना अनुसार दार्चुला जिल्ला एक संसदिय विकास क्षेत्र  २ नगरपालिकाका १८ वटा वडा र ७ गाउँपालिकाका  ४३ वटा वडा गरी जम्मा ६१ वटा  वडाहरूमा विभाजित छ। व्यास गाउँपालिका भारत र चिनसँग सिमाना जोडिएको छ भने दुहुँ गाउँपालिका, महाकाली नगरपालिका, मालिकार्जुन गाउँपालिका र लेकम गाउँपालिका भारतसँग सिमाना जोडिएको छ।
जनसङ्ख्या
२०६८ सालको राष्ट्रिय जनगणना अनुसार दार्चुला जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या १,३३,२७४ रहेको छ। जस मध्य पुरुषको सङ्ख्या ६३६०५ रहेको छ भने महिलाको सङ्ख्या ६९६६९ रहेको छ। दार्चुला जिल्लामा कुल घरधुरी सङ्ख्य २४६१८ रहेको छ। यस जिल्लाको औषत घरधुरी आकार ५.४१ र जनघनत्व ५७ प्रति वर्ग किलोमिटर रहेको छ। यस जिल्लाको वार्षिक जनसङ्ख्या वृद्धि दर ०.८८% रहेकोमा लैङ्गिक अनुपात ९१.३ रहेको छ। यस जिल्लामा २६.९४% घरधुरीमा विद्युत सेवा पुगेको छ, भने ३३.०५% घरधुरीमा सोलार सुविधा उपलब्ध छ। दार्चुला जिल्लाको कुल साक्षरता दर ६५.३६% रहेक छ, जसमा महिला साक्षरता दर ५२.६३% र  पुरुष साक्षरता दर ७९.३७% रहेको छ। जिल्ला शिक्षा कार्यलय दार्चुलाको २०७२ विवरण अनुसार पुरुष ९४.६% र महिला ९६.४% गरी जम्मा कुल ९५.४% साक्षरता दर रहेको छ।
स्वास्थ्य तथा शिक्षा
२०६८ सालको राष्ट्रिय जनगणना अनुसार दार्चुला जिल्लामा ८२.५६% खानेपानीको सुविधा पुगेको देखिन्छ। सरसफाईमा ४६.७७% मात्र यहाँका वासिन्दाले चर्पीको सुविधा प्राप्त गरेका छन्। यसरी हेर्दा यो जिल्ला राष्ट्रिय सरसफाई तथ्याङ्क भन्दा १५% पछाडी रहेको देखिएता पनि दार्चुला जिल्लालाई खुल्ला दिसा मुक्त क्षेत्र तथा सरसफाई क्रियाकलाप कार्यान्वयन गर्न विभिन्न कार्यालय सङ्घ संस्थाको सक्रिय भूमिका रहँदै आएकोमे आर्थिक वर्ष २०७४/७५ मा ७७ जिल्ला मध्य दार्चुला जिल्ला २०७५ साल बैशाख २५ गतेका दिनमा नेपालको ५२औँ खुल्ला दिसा मुक्त जिल्ला घोषणा भई पूर्ण सरसफाई तर्फ उन्मुख भएको छ। दार्चुला जिल्लाको स्वास्थ्य सम्बन्धी सुविधा अन्तरगत जिल्ला अस्पतालको सङ्ख्या १, प्राथमिक स्वास्थ्य उपचार केन्द्रको सङ्ख्या १, स्वास्थ्य चौकीहरूको सङ्ख्या ११, महिला स्वयम् सेविकाहरूको सङ्या ३६९, उप स्वास्थ्य चौकीहरूको सङ्ख्या २९, मातृ शिशु कार्यकर्ताहरूको सङ्ख्या ३६, आयुर्वेद औषधालयहरूको सङ्ख्या ३, तालिम प्राप्त सुडेनीहरूको सङ्ख्या ९०, डट्स उपचार केन्द्रहरूको सङ्ख्या १३, उपचार उपकेन्द्रहरूको सङ्ख्या २९,  खोप क्लिनिकहरूको सङ्ख्या १४७, गाउँ घर क्लिनिकहरूको सङ्ख्या १४१ र बर्थिङ सेन्टरहरूको सङ्ख्या ४ रहेको छ।