मूला
बिऊ फली किसिमहरू
मुला एक गुण अनेकः यसको सही ढङ्गले प्रयोग गरेमा शरीरको लागि यो अत्यन्त लाभप्रद सिद्ध हुन्छ। १.	जाडोमा दैनिक मुलालाई सलादको रूपमा खानु राम्रो हुन्छ । मुलामा प्रोटीन, कैल्शियम, गन्धक, आयोडीन, लौह तत्व तथा सोडियम, फॉस्फोरस, क्लोरीन तथा मैग्नीशियम पर्याप्त मात्रामा हुन्छ । यसमा भिटामिन ए र भी पनि हुन्छ । २.	मुलाको रसमा थोरै नुन तथा कागतिको रस मिलाएर नियमित सेवन गरेमा मोटापा घटेर जिउ सुडौल बन्दछ । यसको पात काटेर कागती निचोरेर खानाले पेट सफाहुने तथा शरीरमा फुर्ती आउँने गर्दछ । पेट सम्बन्धी रोगमा मुलाको रसमा अदुवाको रस तथा कागतीको रस मिलाएर नियमित पिएमा भोक बढ्ने गर्दछ । यसले पेटमा हुने किराहरु पनि नष्ट गर्दछ । ३.	मुटुरोग सम्बन्धी बिरामीलाई तथा कोलेस्ट्रॉल पेशेन्ट्सको लागि मुलाको सेवन लाभदायक हुने गर्दछ । ब्लडप्रेशरको रोगिको लागि मुला सलादको रूपमा नियमित सेवन गर्नु राम्रो मानिन्छ । यसले हाइब्लड प्रेसर कम गरी नर्मल ब्लडप्रेसर बनाउँन मदत गर्दछ । ४.	विहान विहान मुलाको नरम पातमा सिधेनुन लगाएर खानाले मुखको दुर्गन्ध हट्ने गर्दछ । मुलाले शरीरबाट कार्बन डाई ऑक्साइड निकालेर ऑक्सीजन प्रदान गर्दछ । मुलाको सेवनबाट दाँत तथा हड्डी मजबुत हुने गर्दछ । मुलाको सेवनबाट थकान मेटिने तथा राम्रो निन्द्रा लाग्दछ । ५.	ताजा तथा कोमल मुला खाने गर्नु पर्दछ । यसबाट त्रिदोषशामक, जठराग्निवर्धक र उत्तम पाचक हुने गर्दछ । गर्मिमा यसको सेवन लाभकारी रहन्छ । मुलाको कंद, पात, बीज सबै औषधीय गुणबाट भरपुर रहन्छ । पुरानो, कडा वा मोटो मुला त्रिदोषप्रकोपक, भारी एवं रोगकारक हुन्छ । यसको १०० ग्राम पातमा ३४० मि.ग्रा. कैल्शियम, ११० मि.ग्रा. फास्फोरस तथा ८.८ मि.ग्रा. लोहतत्त्व पाइन्छ । मुलामा रहेको खनिज तत्वले दाँत र हड्डीलाई मजबुत बनाउँने गर्दछ । यसले रगतलाई पनि बढाउँने गर्दछ । यसको पातलाई सलादको रूपमा या तरकारीको रूपमा पनि खान सकिन्छ । पातको रसको पनि सेवन गर्न सकिन्छ । यसको पातले किड्नी रोग, मूत्र-सम्बन्धी विकार, उच्च रक्तचाप, मोटापा, बवासीर तथा पाचन-सम्बन्धी गडबडिमा अत्यन्त लाभदायक हुने गर्दछ । गर्मीमा अत्यधिक पसिना आएमा शरीरमा सोडियमको मात्रा कम हुन जान्छ । मुलामा ३३ मिलिग्राम सोडियम पाइने गर्दछ । मुला खानाले सोडियमको मात्रा सहज ढङ्गले पुर्ति हुने गर्दछ । मुला खानाले शरीरबाट बिषालु ग्यास (कार्बन डाई ऑक्साइड) को निष्कासन भै जीवनदायी ऑक्सीजन को प्राप्ति हुने गर्दछ । कपालमा जुम्रा परेमा मुलाको रसमा पानी मिलाएर धोएमा फाइदा पुग्दछ । ६.	हीमोग्लोबिनको कमी हटाउँन मुलाको रसमा समान मात्रामा अनारको रस मिलाएर पिएमा रगतमा हीमोग्लोबिनको मात्रा बढ्दछ । ७.	मुलाको सेवनबाट रक्त विकार हट्ने तथा छालाको धब्बा हटने गर्दछ । दाँत पहेलो भएमा मुलाको टुक्रामा कागतीको रस मिलाएर दाँतमा विस्तरै मोल्नाले दाँत सफा हुने गर्दछ । यसको साथै मुलाका सासाना टुक्रा काटेर कागतीको रसमा मिलाएर विस्तारै चपाएर केहीबेर मुखमा राखेर फाल्ने कार्य नियमित रूपमा गर्नाले दाँतमा चढेको पहेंलो पत्र हटेर जाने गर्दछ । ८.	पायरियाबाट मुक्तिः पायरियाबाट ग्रसित व्यक्तिले मुलाको रस दिनमा २-३ पटक कुल्ला गरेर यसको रस पिएमा फाइदा हुन्छ । मुलाको रसले कुल्ला गर्नु, दाँतको गिजा तथा दाँतलाई मोल्नु तथा रसलाई पिउँनाले दाँत र गिजालाई निरोग गर्नमा मदत पु-याउदछ । ९.	कब्जियतबाट राहतः कब्जियतबाट सताइएका व्यक्तिले मुलामा कागतीको रस र नुन हालेर विहान खाएमा फाइदा पुग्दछ । भोजनमा ताजा मुलालाई सलादको रूपमा लिएमा अरुबढी लाभप्रद हुन्छ । यस्तो समयमा तारेको भुटेको भोजन खान हुँदैन । यस्तो समयमा खिचडी, दलिया आदिखानु उपयुक्त हुन्छ । मुखको दुर्गन्ध हटाउँन सिधेनुन मिलाएर दैनिक विहान विहान खाएमा मुखको दुर्गन्ध हट्दछ । पेट दुखेर हैरान भएमा मुलाको रसमा कागती मिलाएर पिएमा वा मुलाको अचार खाएमा फाइदा हुन्छ । १०.	अनुहारबाट डण्डिफोर र चाउरी परेको हटाउन मुलाको टुक्रा गोलो गरेर काटेर डण्डिफोर भएको ठाउँमा तथा चाउरी परेको ठाउँमा नियमित लगाउँने तथा केही समयपछी चिसो पानीले धोएमा फाइदा हुने गर्दछ । डण्डिफोर निस्कनु तथा छाला चाउरी पर्नु रगतको खरावीको कारणहुने भएकाले रगतको खराबिबाट छालामा देखिने विकारहरु निर्मुल हुन सक्दछ।