cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
भारतीय संविधान
संक्षिप्त परिचय
भारतको संविधान विश्वको सबैभन्दा ठूलो लिखित संविधान हो। यसमा ३९५ अनुच्छेद तथा १२ अनुसूचीहरू छन्। संविधानमा सरकारका संसदीय स्‍वरूपको व्‍यवस्‍था गरिएको छ जसको संरचना केही अपवादहरूका अतिरिक्त सङ्घीय छ। केन्‍द्रीय कार्यपालिकाको सांविधानिक प्रमुख राष्‍ट्रपति हुन्। भारतका संविधानको धारा ७९ का अनुसार, केन्‍द्रीय संसदको परिषदमा राष्‍ट्रपति तथा दुई सदन छन् जसलाई राज्‍यहरूको परिषद राज्‍यसभा तथा मानिसहरूको सदन लोकसभाका नामले जानिन्छ। संविधानको धारा ७४ (१) मा यो व्‍यवस्‍था गरिएको छ कि राष्‍ट्रपतिको सहायता गर्न तथा त्यसलाई सल्लाह दिनका लागि एक मन्त्रीपरिषद हुनेछ जसको प्रमुख प्रधान मन्त्री हुन्, राष्‍ट्रपति यस मन्त्रीपरिषदको सलाहका अनुसार आफ्नो कार्यहरूको निष्‍पादन गर्नेछ। यस प्रकार वास्‍तविक कार्यकारी शक्ति मन्त्रीपरिषदमा निहित छ जसको प्रमुख प्रधानमन्त्री छ जो वर्तमानमा नरेन्द्र मोदी छन्।
मन्त्रीपरिषद सामूहिक रूपबाट मानिसहरूका सदन (लोक सभा)का प्रति उत्तरदायी हो। प्रत्‍येक राज्‍यमा एक विधान सभा छ। जम्मू कश्मीर, उत्तर प्रदेश, बिहार, महाराष्ट्र, कर्नाटक र आध्र प्रदेशमा एक माथिल्लो सदन छ, जसलाई विधान परिषद भनिन्छ। राज्‍यपाल राज्‍यको प्रमुख हो। प्रत्‍येक राज्‍यको एक राज्‍यपाल हुनेछ तथा राज्‍यको कार्यकारी शक्ति त्यसमा विहित हुनेछ। मन्त्रीपरिषद, जसको प्रमुख मुख्‍य मन्त्री हो, राज्‍यपाललाई त्यसको कार्यकारी कार्यहरूका निष्‍पादनमा सलाह दिन्छ। राज्‍यको मन्त्रीपरिषद सामूहिक रूपबाट राज्‍यको विधान सभाका प्रति उत्तरदायी हो।
संविधानको सातौँ अनुसूचीमा संसद तथा राज्‍य विधायिकाहरूका बीच विधायी शक्तिहरूको वितरण गरिएको हो। अवशिष्‍ट शक्तिहरू संसदमा विहित छन्। केन्‍द्रीय प्रशासित भू- भागहरूलाई संघराज्‍य क्षेत्र भनिन्छ।
मार्सी
नेपालको मध्य पहाडी भागमा लगाइने स्थानीय जातको धान
कमनप्लेस पिपुल
कमनप्लेस पिपुल लेखक तथा उपन्यासकार म्याक्सिम गोर्कीद्वारा लिखित लघुकथा हो ।
भारतका नागरिकहरुको मौलिक अधिकार
परतन्त्र भारतमा मूल अधिकारको सर्वप्रथम मांग संविधान विधेयक, १८९५का माध्यमले गरिंदै गयी। भारतीय संविधानमा भाग ३को अनुच्छेद १२ देखि ३० सम्म तथा ३२ र ३५ (कुल २३ अनुच्छेद)मा जनताका मूल अधिकारहरूको वर्णन गरिएको छ।
भारत संविधानमा ६ मूल अधिकार दिइएका छन् जो यस प्रकार छन्-
पर्दाभित्र (उपन्यास)
पर्दाभित्र(उपन्यास) पूर्णकाश नेपाल 'यात्री'द्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको उपन्यास हो।
भारतमा मौलिक कर्त्तव्य
भारतीय नागरिकहरूका निम्ति संविधानको ४४ औँ संशोधन गरी १९७६ सालमा मौलिक कर्त्तव्य जोडियो
द हङ्ग्री वन्स
द हङ्ग्री वन्स लेखक तथा उपन्यासकार म्याक्सिम गोर्कीद्वारा लिखित लघुकथा हो ।
नैन्ही
नैन्ही नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको महोत्तरी जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
जुपु
जुपु पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, सेती अञ्चलको अछाम जिल्लामा पर्ने एक गाविस थियो। दशौँ राष्ट्रिय जनगणना २०५८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३,०९६ रहेको थियो भने यस गाविसमा ६२८ घरधुरी रहेका थिए।
गुवाहाटी
गुवाहाटी असम राज्यको राजधानी हो। ब्रह्मपुत्र नदीको किनारमा बसेको यो सहर, पूर्वोत्तर भारतको मुख्य सहर हो। प्राचीन हिंदू मन्दिरहरूको दर्शनार्थ धेरै मानिसहरू यहाँ आउने गर्छन्। पिकक आइलैंडमा बनेको सुन्दर शिव मन्दिर पनि आकर्षणको केन्द्र हो।
कामाख्या मन्दिर
देशक अन्य मन्दिरको जस्तै यस मन्दिरको पनि आफ्नै महत्त्व छ। भनिन्छ कि सती पार्वतीले आफ्ना पिताद्वारा आफ्नो पति, भगवान शिवको अपमान गर्दा हवन कुंडमा हाम फालेर ज्यान दिएकिइ थिइन्। भगवान शिव आउन केही ढिलो भयो, तब सम्ममा उनको अर्धांगिनीको शरीर जलीसकेको थियो। उनले सतीको शरीर आगाबाट निकाले र तांडव नृत्य आरम्भ गरे। अन्य देवतागण उनको नृत्य चाहन्थे, अत: उनीहरूले भगवान विष्णुसित शिवलाई मनाउने आग्रह गरे। भगवान विष्णुले सतीको शरीरलाई ५१ वटा टुकुरा पारी दिएपछि मात्र भगवान शिवले नृत्य रोके। भनाई छ कि सतीको योनि (सृजक अङ्ग) गुवाहाटीमा खस्यो। यो मन्दिर देवीको प्रतीकात्मक ऊर्जाको रूपमा समर्पित भएको हो।
नवग्रह मन्दिर
चित्राचल हिलमा स्थित यो मन्दिर नवग्रहहरूलाई समर्पित छ, किनभनें देशमा नवग्रहको धेरै विश्वास गरिन्छ। यो मान्यता छ कि ग्रहले मानिसहरूको भाग्यलाई प्रभावित गर्छ।
उमानन्द मन्दिर
नदीको बीचमा पिकक हिलमा स्थित यो एक सुंदर मन्दिर हो। भगवान शिवको यस मन्दिरहरूको निर्माण १५९४ मा भएको थियो। यस मन्दिरमा नाउबाट जानुपर्छ, जो बिहान ७.०० बजे देखि बेलुकी ५.३० बजे सम्म चल्छ।
असम जू एवं बोटानिकल गार्डन्स
आसामको चिडियाघरमा धेरै प्रकारका जानवरहरू र पक्षीहरू देख्न पाइन्छ।
माडागास्कर
माडागास्कर आधिकारिक रूपमा गणतन्त्र माडागास्कर र पहिला गणतन्त्र मालागासी (Repoblikan'i Madagasikara, République de Madagascar) भनेर चिनिने हिन्द महासागरमा अवस्थित एक टापु राष्ट्र हो। मोजाम्बिक जलसन्धि पार पर्दै पूर्वी अफ्रिकाको तटबाट लगभग ४०० किलोमिटर (२५० माइल) टाढा रहेको छ। ५९२,८०० वर्ग किलोमिटर (२२८,९०० वर्ग माइल) मा माडागास्कर विश्वको दोस्रो ठूलो टापु देश हो। यो इन्डोनेसिया पछिको सबैभन्दा ठूलो टापु हो। यस देशमा माडागास्कर टापु (संसारको चौथो सबैभन्दा ठूलो टापु) र धेरै साना परिधीय टापुहरू पर्दछन्। महाद्विप गोन्डवानाको प्रागैतिहासिक विच्छेदपछि लगभग ८ करोड ८० लाख वर्षअघि माडागास्कर भारतीय उपमहाद्वीपबाट विभाजित भएको थियो। यसले गर्दा स्थानीय वनस्पति तथा जनावरहरू सापेक्षिक रूपमा अलग्गै विकास भएका थिए। फलस्वरूप, माडागास्कर जैविक विविधता केन्द्र बनेको छ। यसको ९०% भन्दा बढी वन्यजन्तुहरू पृथ्वीमा कतै पनि पाइँदैनन्। तीव्र गतिमा बढ्दै गइरहेको मानव जनसङ्ख्या र अन्य वातावरणीय खतराहरूको अतिक्रमणले यस द्वीपका विविध पारिस्थितिक प्रणाली तथा अनुपम वन्यजन्तुहरूलाई खतरामा पारेको छ।
चुत्रो
चुत्रो (Berberis aristata, संस्कृत नामः दारुहल्दी, नेवारी नामः “मरप्यासी”) एक पहाडी फल हो। यो फल २ प्रकारको हुन्छ। पहिलो गर्मी याम (वैसाख देखि असार सम्म)मा पाक्ने हुन्छ भने दोस्रो चिसो याम (असोज देखि मंसिर सम्म)मा पाक्ने हुन्छ। यसको फलको आकार जौको दाना जस्तै अलि ठूलो हुन्छ। यसको पात र हाँगाहरूमा काँडाहरू हुन्छन्। यसको हाँगाहरूमा त्रिशूल जस्तै तिन मुख भएको काँडा हुने हुनाले कतै कतै यसलाई तिर्षुला अथवा तिर्खुला भनेको पनि सुनिन्छ। यसको फलको स्वाद अमिलो मिठो हुन्छ। यसको फलको रंग काँचोमा हरियो र पाकेपछी कालो हुन्छ। यसलाई नेपालको सुदुर पश्चिम र भारतको कुमाउँ गढवालमा किल्मोडी पनि भनिन्छ। यसको रुखको बोक्रा पहेँलो रंगको हुन्छ। यसको बोक्रा तीतो हुनुको साथै धेरै बिमारीहरूको ओखती पनि हुन्छ।
परिचय
चुत्रोको बोट नेपालको महाभारत पर्वत श्रृङ्खलामा समुद्री सतहभन्दा १,९०० मी. देखि ३,००० मी. उचाइका खुल्ला पाखोमा पाइन्छ। यो १.८२ देखि ५.४ मी. अग्लो हुने सदावहार काँडेदार झाङ्ग हो। यसको हरेक आँख्लाबाट फराकिलो भालाकृत, अण्डाकृत र माथितिर फराकिलो तल साँगुरिदै जाने पातहरू निस्केका हुन्छन्। कुनै कुनै पातहरू काँडामा परिणत भएको हुन्छ। पात साधारण ३ देखि ४ मिलिमिटर लामा , डाँठ भएको वा डाँठ नभएको , पातका किनारा करौंती जस्तै चिरिएको र किनारामा स–साना तीखो काँडाहरू लागेको हुन्छ। पातको नाप १.५ से.मी. देखि २.३ से.मी. चौडा र २ देखि ५.५ से.मी. लामो हुन्छ। फूलहरू पहेंलो र झुप्पा झुप्पामा फुलेको पाइन्छ। एउटै फूलमा भाले तथा पोथी दुवै योनि पाइन्छन्।
सङ्कलन
बोक्रा वर्षात ऋतुमा सङ्कलन गरिन्छ र जरा शरद् ऋतुमा जमीनमुनिबाट खनेर झिकिन्छ।
सुकाउने तथा संरक्षण
सङ्कलन गरिएको बोक्रा र जरालाई स–साना गरी टुक्राइन्छ। ती टुक्राहरूलाई घाममा राम्ररी सुकाउनु पर्दछ। सुकेको बोक्रालाई बोरामा बन्द गरी ओभानो गोदाममा थन्काइन्छ।
शेख हसिना
शेख हसिना दक्षिण एसियाली राष्ट्र बङ्गलादेशकी वर्तमान प्रधानमन्त्री हुन्। उनको जन्म सन् १९४७ सेप्टेम्बर २८ का दिन पूर्वी बङ्गालको टुङ्गिपाडा भन्ने ठाउँमा भएको थियो। उनी बङ्गलादेशकी १०औँ प्रधानमन्त्री हुन् र उनले यो पद सन् २००९ जनवरीबाट सम्हाल्दै आएकी छन्। साथै उनी बङ्गलादेशको इतिहासमा सबैभन्दा लामो समयसम्म प्रधानमन्त्री पदमा रहने व्यक्ति समेत हुन्।
चुत्रो
उपयोगिता
आयुर्वेदिय पद्धति अनुसार यसको जरा र बोक्रा पाकेको घाउ, खटिरा , श्वेत प्रदर , आँखाको रोग , कमलपित्त र ज्वरो शान्त गर्नमा प्रयोग गरिन्छ। पानीमा बाक्लो गरी पकाएको झोल रसोत वा रसान्जनको नामले प्रख्यात छ।
यासेर अराफात
मोहमद यासेर अब्देल रहमान अब्देल रउफ अराफात (محمد ياسر عبد الرحمن عبد الرؤوف عرفات‎; २४ अगस्ट १९२९ – ११ नोवेम्बर २००४),  यासेर अराफात  नामले  लोकप्रिय छन् | (ياسر عرفات, Yāsir `Arafāt) or by his kunya Abu Ammar (أبو عمار ,  'Abū `Ammār), उनी प्यालेस्टिनी नेता थिए | उनी १९६९ देखि २००४ सम्म प्यालेस्टिनी मुक्ति सङ्गठन  Palestine Liberation Organization (PLO) का प्रमुख र १९९४ देखि २००४ सम्म प्यालेस्टिनी राष्ट्रिय समितिका प्रमुख पनि थिए | बैचारिक रूपमा उनी फताह राजनैतिक दलका सस्थापक सदस्य थिए र १९५९ देखि २००४ सम्म यसको नेतृत्व समेत गरे ।
शेख हसिना
शेख हसिना बङ्गलादेशका प्रथम राष्ट्रिय शेख मुजिबुर रहमानकी छोरी हुन्। उनको राजनितिज्ञ जीवन करिब ४ दशक भन्दा लामो रहेको छ। उनी सन् १९८६ देखि १९९० र सन् १९९१ देखि १९९५ सम्म प्रतिपक्ष दलको नेत्रिको रूपमा रहेकी थिइन् भने उनी सन् १९९६ देखि सन् २००१ सम्म बङ्गलादेशको प्रधानमन्त्रीको रूपमा कार्यरत थिइन् भने उनले सन् १९८१ देखि अवामी लिगको सभापतिको दायित्व पालन गरेकी थिइन्।   सन् २००८ मा जनताको अधिक मतका कारण उनी प्रधानमन्त्री चुनावमा विजय भई पुनः प्रधानमन्त्री पदमा निर्वाचित भएकी थिइन्।
सन् २०१४ जनवरीमा एक विरोधीदलबिहीन निर्वाचनमा उनी तेस्रो पटक जस्तै प्रधानमन्त्री पदमा निर्वाचित भएकी थिइन् तर त्यो निर्वाचनलाई विपक्षीले अस्वीकार गरेका थिए भने अन्तर्राष्ट्रिय पर्यवेक्षकहरूले पनि यसको बारेमा आलोचना गरेका थिए। सन् २०१६ मा उनी चौँथो कार्यकालका लागि प्रधानमन्त्रीमा निर्वाचित भएकी थिइन् भने उक्त निर्वाचनलाई विपक्षीद्वारा धाँधली भएको आरोप लगाइएको थियो। हसिना विश्वका सर्वश्रेष्ठ क्षमताशाली महिला व्यक्तिहरूको रूपमा पनि चुनिएकी थिइन्। सन् २०१६ मा फोर्ब्स पत्रिकाद्वारा सार्वजनिक एक प्रतिवेदनका अनुसार विश्वका १०० क्षमताशाली महिलाहरूको सूचीमा हसिना शीर्ष २६ मा पर्न सफल भएकी थिइन् भने सोही पत्रिकाद्वारा सन् २०१७ मा सार्वजनिक सोही शीर्षकको सूचीमा उनी ३०औँ स्थानमा रहेकी थिइन्। यस बाहेक शेख हसिनालाई अमेरिका स्थित पत्रिकाले विदेश नीतिको आधारमा विश्वका शीर्ष १०० विश्वव्यापी विचारकहरूको सूचीमा सामेल गरिएको थियो। उनी विश्व महिला नेत्री परिषद्की एक सदस्य पनि हुन् जो वर्तमान र पूर्व महिला अध्यक्षहरू तथा प्रधानमन्त्रीहरूको एक अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जाल हो। प्रधानमन्त्रीको रूपमा उनको कार्यकालमा धेरै घोटालाहरू र अधिनायकवादी घटनाहरू घटेका थिए। पद्मा सेतु काण्ड, हलमार्क स‍नालि बेङ्क काण्ड, शेयर बजार काण्ड, रानम प्लाज ध्वस र बङ्गलादेश सडक सुरक्षा आन्दोलन आदि उनको शासाकालका केही प्रख्यात काण्डहरू रहेका थिए। उनको शासनकालमा उनले आर्थिक विकासको लागि प्रशंसित प्राप्त गरेकी थिइन्।
यासेर अराफात
सङ्घर्ष
कायरो फर्केर, उनले १९५२ देखि १९५६ सम्म प्यालेस्टिनी विद्यार्थीहरूको विस्तृत सङ्घको अध्यक्षको रूपमा सेवा गरे। १९५० को उत्तरार्धमा उहाँले फताह, एक अर्धसैनिक सङ्गठन स्थापना गरी लाई इजरायलीको विघटन र प्यालेस्टाइन राज्यको साथको प्रतिस्थापनको खोजी गरे। फताह धेरै अरब देशहरूमा सञ्चालन भएको थियो, जहाँबाट यो इजरायललाइ  लक्ष्य गरी आक्रमण सुरु भयो। १९६० को उत्तरार्धमा अराफातको प्रोफाइल बढ्यो १९६७ मा उहाँ पीएलओमा सामेल हुनुभयो र 1 99 6 मा प्यालेस्टिनी राष्ट्रिय परिषद (पीएनसी) को अध्यक्षतामा चुनिए। जोर्डनमा फताहको बढ्दो उपस्थितिले राजा हुसैनको जोर्डन सरकारको साथ सैन्य सङ्घर्षको परिणामस्वरूप र १९७० को दशकमा यो लेबनानमा सर्यो। त्यहाँ, फताहले लेबनानी नागरिक युद्धको दौरान लेबनानी नेशनल आन्दोलनलाई सहयोग पुर्यायो र इजरायलमा आफ्नो आक्रमण जारी राख्यो, जसको कारण फताह इजरायलको १९७८ र १९८२ आक्रमणको मुख्य लक्ष्य बन्यो।
ढुन्ढारी भाषा
ढूंढाडी (जसलाई जयपुरीको नामले पनि चिनिने गरिन्छ) भारतको उत्तरपूर्वी राजस्थान राज्यको धुन्धर क्षेत्रमा बोलिने एउटा इन्डो-आर्यन भाषा हो। ढूंढाडी भाषी मानिसहरु तीन जिल्ला जयपुर, करौली, हिंडौन, सवाई माधोपुर, दौसा र टोंकमा बसोबास गर्ने गर्दछन।
यासेर अराफात
सङ्घर्ष
१९८३ देखि १९९३  सम्म, आराफतले ट्युनिसियालाइ आधार बनाएर, इजरायललाई वार्तालापको साथ खुल्ला सङ्घर्षबाट आफ्नो दृष्टिकोण परिवर्तन गर्न थाले। १९८८ मा, उनले इजरायलको अधिकार अस्तित्वमा स्वीकारे र इजरायल-प्यालेस्टिनी सङ्घर्षको समाधान दुई-दुई राज्य समाधान खोजे। सन् १९९४ मा उनी प्यालेस्टाइन फर्किए, गाजा शहरमा बसे। उनले प्यालेस्टाइन र PLO बीच सङ्घर्ष समाप्त गर्न शृङ्खला रूपमा इजरायली सरकारसँग वार्तामा संलग्न थिए। यसमा १९९१ को म्याड्रिड सम्मेलन, १९९३ ओस्लो सम्झौता र 2000 क्याम्प डेभिड डेभीड सम्मेलन पर्छ। १९९४ मा अराफात ओस्लो सम्झौताको लागि, यित्जाक रबिन र शिमोन पेरेससंग एक साथ नोबेल शान्ति पुरस्कार प्राप्त गरे। त्यस समयमा, प्यालेस्टिनीहरूको बीचमा फताहको समर्थन कमी आयो र हमास र अन्य आतङ्ककारी प्रतिद्वंद्वियोंको विकास भयो।
ढुन्ढारी भाषा
केहि १.५ मिलियन वक्ताहरूको भएको यो भाषा राजस्थानमा सबभन्दा बढी बोलिने भाषा होइन, तै पनि माथिल्लो वर्णित क्षेत्रहरूमा बढी नै उपयोग हुने गर्छ। ढूंढाडीलाई भारतमा सरकारको कुनै आधिकारिक दर्जा नै छैन र यसलाई प्रयोग शिक्षाको भाषाको रूपमा नै गरिएको छ। ढूंढाडी अझसम्म पनि जयपुर र त्यसको वरपर व्यापक रूपमा नै बोलिने गरिन्छ।
अधिकारीचौर
अधिकारीचौर नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र धवलागिरी अञ्चलको बागलुङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
सोल्जर्स
सोल्जर्स लेखक तथा उपन्यासकार म्याक्सिम गोर्कीद्वारा लिखित लघुकथा हो ।
यासेर अराफात
मृत्यु
२००४ को अन्तमा, इजरायल सेनाले दुई वर्ष सम्म प्रभावी ढंग देखि आफ्नो रामलाको कम्पाउंड को बीच प्रभावी रूप देखि सीमित गरे पछि, आराफत कोमामा पुगे र मरे। यद्यपि अराफतको मृत्युको कारण असाधारण विषय बनेको छ, रूसी र फ्रांसीसी टोलीहरूले अनुसन्धान गरे पनि कुनै फराकिलो खेत समावेश थिएन।
ढुन्ढारी भाषा
शब्द-व्युपत्ति
यसलाई ढुंढारी भनिने गरिन्छ किनकि यो मुख्य रूपले ढुंढार क्षेत्रमा बोलिने गरिन्थ्यो। राज्यलाई मारवाड, मेवाड, धुँधार, हाड़ोती, र वागडमा विभाजित गरिएको थियो। यो विभाजन संस्कृति र भाषा माथि आधारित रहेको थियो। अब यस्तो कुनै विभाजन नै छैन जो जिल्ला र त्यसकोवरपरको क्षेत्रमा आउने गर्छन, त्यो माथि सूचीबद्ध रहेको छ। धुँधरी-भाषी जनसंख्यामा अधिकांश जयपुरमा नै रहेको छ र यसैले, जयपुर नाम राखिएको थियो।
यासेर अराफात
मृत्यु
अराफात एक विवादास्पद व्यक्ति बने।प्यालेस्टाइनका अधिकांश मानिसहरू उहाँलाई एक नायक स्वतन्त्र लडाकू र शहीदको रूपमा हेर्ने जसले आफ्ना जनहरूको राष्ट्रिय आशालाई प्रतीक बनायो।यसको विपरीत,, धेरै इजरायलीहरूले तिनलाई एक आतंकवादीको रूपमा चिनेका थिए,,  जबकि उनका प्यालेस्टिनी प्रतिद्वन्दीहरूले  उनलाई इजरायल सरकार प्रति अति नरम भएकाले भ्रस्ट भनेर निन्दा गरे ।
ढुन्ढारी भाषा
शब्द-व्युपत्ति
'धुंधरी' नामको व्युत्पत्ति दुई मूलबाट मानिएको छ।
(१) प्रथम मतको अनुसार, ढुंढारीको नाम धुन्ध वा धुन्धकारी पर्वतबाट लिइएको छ, जो जयपुर जिल्लामा जोबनेरको नजिकै वा राज्यको पश्चिम सीमामा स्थित रहेको छ।
शेख हसिना
प्रारम्भिक जीवन
शेख हसिनाको जन्म सन् १९४७ सेप्टेम्बर २८ का दिन पूर्वी पाकिस्तानको टुङ्गिपाडामा भएको थियो। उनको बुबा बङ्गलादेशका प्रथम राष्ट्रपति शेख मुजिबुर रहमान र उनकी आमा बेगम फाजिलातुन्नेछा थिइन्। हसिनाले टुङ्गिपाडामा प्रारम्भिक शिक्षा लिएकी थिइन् भने सन् १९५४ देखि उनी आफ्नो परिवारको साथमा    ढाकाको मोगलटलिको रजनी बोस लेनको घरमा बसोबास गर्न सुरु गरेकी थिइन् र पछि उनको परिवार मिन्टो सडकमा रहेको एक सरकारी निवासमा सरेका थिए। सन् १९५६ मा उनी थप शिक्षा हासिल गर्नका लागि टिकाटुलीमा रहेको नारीशिक्षा मन्दिर कन्या विद्यालयमा भर्ना भएकी थिइन्। सन् १९६१ अक्टोबर १  देखि उनको परिवार धानमोन्डी स्थित ७२ सङ्ख्याको घरमा बस्न सुरु गरेका थिए।
ढुन्ढारी भाषा
शब्द-व्युपत्ति
(२) अर्को मत यो रहेको छ कि यसको नाम यहि क्षेत्रबाट बग्दै धुन्ध नामक नदीको नाममा राखिएको छ। यसैले नाम धूंधर भएको हो। यो पथ शेखावाटी र जयपुरको बीचको सीमा बनाउने पहाडीहरु श्रेणीको दक्षिण-पूर्वमा स्थित रहेको छ।
शेख हसिना
प्रारम्भिक जीवन
शेख हसिनाले सन् १९७३ मा ढाका विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर सम्पन्न गरेकी थिइन्। विश्वविद्यालयमा अध्ययन गर्दै गर्दा उनको वाजेद मियाँसँग विवहा भएको थियो। हसिना र वाजेदका सजीव वाजेद जोय र सायमा वाजेल पुतुल नामक दुइ सन्तानहरू रहेका छन्। वाजेद मियाको सन् २००९ मा मृत्यु भएको थियो। सन् १९७५ अगस्ट १५ का दिन सैनिक विद्रोहमा उनी र उनको बहिनी शेख रेहाना बाहेक उनको परिवारका सबै सदस्यहरू मारिएका थिए भने तत्कालीन समयमा उनी र उनकी बहिनी पश्चिम जर्मनीमा अध्ययन गरिरहेका थिए।
ढुन्ढारी भाषा
शब्द-व्युपत्ति
जयपुरीहरुका लागि मूलनिवासीहरुद्वारा नियोजित अन्य नाम झार-साही को बोली वा जङ्गलको राज्यको भाषण र काई को बोली वा अनेकौँ बोली, अजीब शब्द 'काई'बाट लिइएको हो, जसको अर्थ यो रहेको छ कि जयपुरमा '‘के रहेको छ'।
पातो
यो नेपालको सगरमाथा अञ्चलको सप्तरी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसारही पातोको जनसङ्ख्या छ।
खुटौना
खुटौना सर्लाही जिल्लामा अवस्थित एक गाविस हो।
प्रिजन
प्रिजन लेखक तथा उपन्यासकार म्याक्सिम गोर्कीद्वारा लिखित लघुकथा हो ।
बासी खाना
तैयार हुनेबितिक्कै उपयोगमा नल्याई अर्को दिन खाने खानालाई बासी खाना भनिन्छ । यद्यपि अंग्रेजी शब्द "stale food" सँग ठ्याक्कै मिल्दैन जसको अर्थ सडेको खाना हो ।
बासी खाना र तयार खाना (Readymade food) पश्चिमी देशहरूमा धेरै प्रख्यात छन् । बासी खानालाई कुनै पनि देशमा राम्रो खाना मानिँदैन तर समय धेरै नलागोस् भन्ने उदश्यले मान्छेहरूले यसको प्रयोग गरेको पाइन्छ। सबै खाना बासी हुँदैन पुरानो रोटी कुनै देशमा सूपमा राखिन्छ वा खाजा जस्तै खाइन्छ र मधुमेह भएका मानिसहरूको रक्तचाप कम गर्न मद्दत गर्छ।
एकतप्पा
एकतप्पा पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, मेची अञ्चलको इलाम जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति थियो। दशौँ राष्ट्रिय जनगणना २०५८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४,३२० रहेको थियो भने यस गाविसमा ७८४ घरधुरी रहेका थिए।
बासी खाना
स्वास्थ्य
केही सोधहरूको अनुसार बासी भात खानाले स्वास्थ्यको लागि धेरै फाइदाहरू छन्, तर यो पुष्टि भएको छैन।
भीरपानी
भीरपानी नेपालको जनकपुर अञ्चलको रामेछाप जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ७१५ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार भीरपानीको जनसङ्ख्या ३९१८ छ। यस मध्य पुरुष ४६%, र महिला ५४% छन्।
पलाँस (उपन्यास)
पलाँस(उपन्यास) भाउपन्थीद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको उपन्यास हो।
अर्गल
अर्गल नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र धवलागिरी अञ्चलको बागलुङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
अल्गोरिदम
अल्गोरीदमलाई कुनै स्पष्ट रूपमा पारिभाषित गणनात्मक समस्याहरूको समाधान गर्ने औजारहरू (tool)को रूपमा पनि लिइन्छ। जसमा समस्याको इनपुट र आउटपुट सामान्य भाषामा बयान गरिएको हुन्छ; यसको समाधानको रूपका आधारमा अल्गोरीद्म, क्रमगत ढङ्गले बताइन्छ कसरी इन्पुट/आउटपुट प्रकृया समापन गर्न सकिन्छ भनेर।
केहि उदाहरणहरू:
१) केही सङ्ख्याहरू बिना कुनै क्रम दिइएको छ भने; यिनलाई सानो देखि ठूलो क्रम (ascending order)मा कसरी बदल्ने?
२) दुई पूर्णांक सङ्ख्याहरू दिइएको भए; तिनको महत्तम समापवर्तक (Highest Common Factor) कसरी निकाल्ने ?
अप्रिल फुल
अप्रिल फुल प्रत्येक वर्ष अप्रिल महिनाको १ तारिखको दिन विश्वका विभिन्न देशमा मनाइन्छ। नेपालीमा 'फुल'लाई "मूर्ख" भनिन्छ । मान्छेहरूलाई झुटो बोलेर, ख्याल ठट्टा गरेर मुर्ख बनाउने भएकोले यो दिनको नाम अप्रेल फुल रहन गएको हो । यो दिनमा सबैले एक अर्कालाई मुर्ख बनाएर रमाइलो गर्छन् ।
सङ्क्षिप्त इतिहास
पहिला पहिला अप्रिल १ लाई नै नयाँ वर्षको पहिलो दिन मानिन्थ्यो ! मानिसहरु जनवरी १ लाई होइन अप्रिल १ लाइ नै 'न्यु एअर इभ' मान्दथे । पछि केही बुज्रूकले आन्दोलन गरे र जनवरी लाई पहिलो महिना माने र ति पहिलाको जस्तै अप्रिल महिनालाई नै पहिलो महिना मान्नेहरूको नै ब्यङ्ग्य गर्न लागे र अप्रिल फुलको सुरूवात भयो ।
अल्सरेटिभ कोलाइटिस
अल्सरेटिभ कोलाइटिस मानिसको ठूलोआन्द्रा र मलाशयमा देखापर्ने एक दीर्घकालीन स्वास्थ्य समस्या हो। यसले ठूलोआन्द्रा र मलाशयमा इन्फ्लामेसन (सुजन) तथा अल्सर पैदा गर्दछ। अल्सरेटिभ कोलाइटिस भएपछि मुख्यतया पेट दुख्ने र रगत मिसिएको पखाला हुने हुन्छ। त्यस्तै तौल घट्ने, ज्वरो र रक्तअल्पता पनि हुन सक्छ। प्राय जसो अल्सरेटिभ कोलाइटिसका लक्षणहरू बिस्तारै आउँछन् र हल्कादेखि गम्भीर हुन सक्छन्।
पल्लो घरको झयाल (उपन्यास)
पल्लो घरको झयाल(उपन्यास) गोविन्दबहादुर 'गोठाले'द्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको उपन्यास हो।
हरित मालकौवा
हरित मालकौवा कोइलीको प्रजातिमा पर्ने एक चरा हो। यो चरा नेपाल लगायत भारतीय उपमहाद्वीपका भूभागहरू तथा दक्षिणपूर्वी एसियामा पाइने गर्छ। यसलाई अङ्ग्रेजीमा ग्रिन-बिल्ड मालकोहा (Green-billed malkoha) भनिन्छ।
विबरण
हरित मालकौवा ५०-६० सेन्टिमिटर लामो तथा १००-१२८ ग्राम तौल भएको हुन्छ। यसको आँखा वरिपरी सेतो घेरा सहितको रातो भाग हुन्छ, घाँटी तथा छाती फिक्का हरियो रङ्गको हुन्छ र पंखेटा गाढा हरियो रङ्गको हुन्छ।
जगन्नाथ मन्दिर, पुरी
पुरीको श्री जगन्नाथ मन्दिर एउटा हिन्दु मन्दिर हो, जुन भगवान जगन्नाथ (श्रीकृष्ण) मा समर्पित रहेको छ । यो भारतको उडिसा राज्यको तटवर्ती शहर पुरीमा अवास्थित रहेको छ । जगन्नाथ शब्दको अर्थ जगतको स्वामी हुन्छ । भगवान श्रीकृष्ण नगरीलाई नै जगन्नाथपुरी वा पुरी भन्ने गरिन्छ । यस मन्दिरलाई हिन्दुहरूको चार धाम मध्ये एकको रूपमा गनिन्छ । यो वैष्णव सम्प्रदाय को मन्दिर हो जुन भगवान विष्णुको अवतार श्रीकृष्णमा समर्पित छ । यस मन्दिरको बार्षिक रथ यात्रा उत्सव बिश्व प्रसिद्ध रहेको छ । रथयात्रामा मन्दिरका तीनै मुख्य देवता, भगवान जगन्नाथ, उनको ठुलो भ्राता बलभद्र र भगिनी सुभद्रा तीनटै, तीन बेग्ला-बेग्लै भव्य र सुसज्जित रथमा विराजमान भएर नगरको यात्रामा निस्किने गरेका छन् । भारतको इतिहासमा मध्य-काल देखिनै यो उत्सव साह्रै हर्षोउल्लासका साथ मनाउने गरिएको छ । यो संगै यो उत्सव भारतको अन्य धेरै वैष्णव कृष्ण मन्दिरहरूमा मनाउने गरिन्छ र तिनको नगर परिक्रमा गराउने गरिन्छ । यो मन्दिर वैष्णव परमपरा र सन्त रामानन्द सँग जोडिएको छ । यो गौडीय वैष्णव सम्प्रदायको लागि अत्यन्त महत्त्व राख्दछ ।
पुस्तकालय
पुस्तकालय लेखी,छापी,कोरी,खिचि,वा यस्तै अरू विभिन्न माध्यमद्वारा तयार पारिएको पुस्तक, पुस्तिका,अखवार,पत्रिका,नक्सा,चार्ट,फिल्म आदि ज्ञान सामग्री सु-व्यबस्थित रूपमा उपलब्ध गराई जीवनभर नियमित शिक्षा प्रदान गर्ने शैक्षिक केन्द्र हो। पुस्तकालय संस्कृत भाषाको पुस्तक र आलय दुई शब्द मिलेर बनेको हो,यसको अर्थ पुस्तकहरू राखिएको घर भन्ने हुन्छ । ब्रिटिस पुस्तकालय सङ्ग्रहित सामग्रीको सङ्ख्याको आधारमा विश्वको सबैभन्दा ठूलो पुस्तकालय हो ।
इतिहास
विश्वमा पुस्तकको इतिहास सगैं पुस्तकालयको इतिहास पनि शुरु भएको पाईन्छ। इ. पू. ५५०० देखि नै पुस्तकालयको प्रारम्भ भएको मानिन्छ। यस समयमा सुमेरियन र मेसोपोटामियनहरूले गिला माटाका खबटाहरूमा आफ्ना विचारहरू चित्रात्मक लिपिमा लेखी घाममा सुकाएर राख्ने गर्थे।पछि उनीहरूले क्युनिफर्म लिपि विकास गरेर त्यही लिपिमा माटाका खबटाहरूमा लेखेर सङ्ग्रह गर्न थाले। खवटे पुस्तकका तिनै संग्रहहरू नै आजका आधुनिक पुस्तकालयका प्राचिन रुप हुन्।
व्यक्तिगत पुस्तकालय
नेपालको सबैभन्दा ठूलो व्यक्तिगत पुस्तकालय मदन पुरस्कार पुस्तकालय हो । यसमा झन्डै ४० हजार नेपाली पुस्तकहरू रहेको कुरा डा. अशोक थापाले बताएका छन् । थापा त्यस पुस्तकालयमा ६ वर्षसम्म कार्यरत थिए । नेपाली भाषासाहित्यको सबैभन्दा ठूलो सङ्ग्रालय रहेको त्यो पुस्तकालय मदन पुरस्कार गुठीले सञ्चालनमा ल्याएको हो । त्यस पुस्तकालयलाई विद्युतीय पुस्तकालयमा रूपान्तरण गर्नका लागि अहिले पनि काम भइराखेको छ ।
ब्रह्मपुत्र नदी
ब्रह्मपुत्र (असमिया - ব্ৰহ্মপুত্ৰ, बङ्गाली - ব্রহ্মপুত্র) एसिया महादेशका ठूला नदीहरू मध्येको एउटा हो। यो नदी तिब्बत, भारत तथा बङ्गलादेश हुँदै बग्दछ। ब्रह्मपुत्र को उद्गमस्थल (चीन)को स्वायत्त शासित प्रदेश तिब्बतको दक्षिण-पश्चिम क्षेत्रमा मानसरोवर निकट चेमायुंग दुंग नामक हिमवाहबाट भएको हो, तिब्बतमा यसलाई यार्लुंग छंग्पो(सांग्पो) नदी भनिन्छ । यो नदी भारतको अरुणाचल प्रदेशमा डिहांग(दिहांग) नामले चिनिन्छ र आसाम राज्यमा ब्रह्मपुत्र नामले। बङ्गलादेश पुगेपछि यसलाई जमुना भनिन्छ। यस नदीले २९०० कि.मी. लामो यात्रा पूरा गर्दछ र यसको पथमा पर्ने सम्पूर्ण क्षेत्रहरूलाई सिंचाई, विद्युत् उत्पादन, यातायात, पेयजल, निर्माण सामग्रीहरू( ढुंगा, बालुवा आदि) प्रदान गर्ने एक मात्र नदी हो। यो नदी बङ्गलादेशमा पुगेपछि गंगा नदीको मूल शाखा पद्मासित मिलेर बङ्गालको खाडीमा गएर टुङ्गिन्छ। संस्कृत मा ब्रह्मपुत्रको शाब्दिक अर्थ ब्रह्माको पुत्र हुन्छ ।
शिक्षा विभाग (नेपाल)
नेपाल सरकारबाट २०५६ जेठ ९ गते राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी आधारभूत तथा प्राथमिक शिक्षा परियोजना र माध्यमिक शिक्षा विकास परियोजनाद्वारा सञ्चालित  कार्यक्रमहरूलाई निरन्तरता प्रदान गर्न तथा क्षेत्रीय शिक्षा निर्देशनालय  एवम् जिल्ला शिक्षा कार्यालयहरूलाई सक्रिय बनाई विद्यालयको विद्यमान  शैक्षिक प्रणालीलाई अझ बढी प्रभावकारी बनाउन शिक्षा मन्त्रालयअन्तर्गत  शिक्षा विभागको गठन गरिएको हो ।
मुलुकको शैक्षिक क्षेत्र द्रुत गतिमा विकसित एवम् विस्तारित भइरहेको परिप्रेक्षमा शिक्षा मन्त्रालयमार्फत् सञ्चालित नीति, योजना र कार्यक्रमहरूलाई देशव्यापीरूपमा प्रभावकारी ढङ्गबाट कार्यान्वयन र अनुगमन गर्ने निकायका रूपमा शिक्षा विभागको स्थापना भएको हो । तत्कालिन अवस्थामा सञ्चालित आधारभूत तथा प्राथमिक शिक्षा परियोजना र माध्यमिक शिक्षा विकास परियोजनाअन्तर्गत सञ्चालित कार्यक्रमहरूलाई निरन्तरता दिई सार्थक कार्यान्वयनको आवश्यकतासमेत विभाग स्थापनाको पृष्ठभूमि थियो ।
परिकल्पना
जीवनोपयोगी र गुणात्मक शिक्षाको माध्यमद्वारा शिक्षित, सुसंस्कृत र समुन्नत तथा गतिशील समाजको स्थापना र विकास गर्न सहयोग पुर्‍याउन गुणस्तरीय शिक्षाको विकास तथा विस्तार गर्ने ।
शिक्षा विभागको लक्ष्य
शिक्षालाई विकासको संवाहक बनाउने दृष्टिकोणले सबैलाई आधारभूत शिक्षा उपलव्ध गराउने तथा सोभन्दा अगाडिको विद्यालयस्तरीय शैक्षिक अवसर सहज बनाउने
= शिक्षा विभागको कार्यनीति =
= उद्देश्यहरू = शिक्षा विभागका उद्देश्यहरू यसप्रकार छन्:
आदिम भाषा
ऐतिहासिक भाषाविज्ञानको रूख नमुनामा, आदिम भाषा एक पोषित पुर्खाको भाषा हो जसबाट धेरै प्रमाणित भाषाहरू विकासबाट आएको मानिन्छ, भाषा परिवार बनाउँछ। आदिम भाषाहरू सामान्यतया अप्रमाणित हुन्छन्, वा आंशिक रूपमा उत्तम रूपमा प्रमाणित हुन्छन्। तिनीहरू तुलनात्मक विधिको माध्यमबाट पुनर्निर्माण गरिन्छ। कडा अर्थमा, एक आदिम भाषा भनेको भाषा परिवारको सबैभन्दा हालको सामान्य पूर्वज हो, परिवारले प्रमाणित छोरी भाषाहरूमा भिन्न हुन सुरु गर्नुभन्दा पहिले। त्यसैले यो भाषा परिवारको पैतृक भाषा वा मातृभाषासँग बराबर छ।
परिभाषा
सामान्यतया, आदिम भाषा प्रत्यक्ष रूपमा थाहा छैन। यो परिभाषा अनुसार समान विशेषताहरू भएको भाषाहरूको समूहमा तुलनात्मक विधि लागु गरेर तयार गरिएको भाषिक पुनर्निर्माण हो। रूख समानताको कथन र एक परिकल्पना हो कि समानता एक साझा भाषाबाट वंशबाट उत्पन्न हुन्छ। केही विश्वव्यापी रूपमा स्वीकृत आदिम भाषाहरू आदिम भारोपेली भाषा, आदिम आर्य इरानेली भाषा, आदिम आर्य भाषा, र आदिम द्रविड भाषा हुन्।
शुद्धता
विभिन्न आदिम भाषाहरू उत्पादन गर्ने विभिन्न पुनर्निर्माण प्रणालीहरूको मूल्याङ्कनका लागि कुनै वस्तुनिष्ठ मापदण्डहरू छैनन्। भाषिक पुनर्निर्माणसँग सम्बन्धित धेरै शोधकर्ताहरू सहमत छन् कि परम्परागत तुलनात्मक विधि एक "सहज उपक्रम" हो।
अर्जेवा
अर्जेवा नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र धवलागिरी अञ्चलको बागलुङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
थ्री डेज
थ्री डेज लेखक तथा उपन्यासकार म्याक्सिम गोर्कीद्वारा लिखित लघुकथा हो ।
पडौल
पडौल नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको महोत्तरी जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
ग्यासको पिण्ड
ग्यासको पिण्ड एउटा त्यस्तो पिण्ड हो जुन आधारभुत रूपमा चट्टान वा अन्य ठोस पदार्थहरूबाट निर्माण नभइ ग्यास मात्र एकतृत भएर निर्माण हुन्छ ।
जिल्ला शिक्षा कार्यालय (नेपाल)
नेपाल सरकारको शिक्षा मन्त्रालय अन्तर्गत हरेक जिल्लामा शिक्षा सम्बन्धि सम्पूर्ण कार्य देखरेख गर्ने विभाग/कार्यालय जिल्ला शिक्षा कार्यालय हो। नेपालको ७५ जिल्ला मै जिल्ला शिक्षा कार्यालयहरू छन्।
तिमिल्सैन
तिमिल्सैनपूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार अछाम जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति थियो। दशौँ राष्ट्रिय जनगणना २०५८मा यहाँको जनसङ्ख्या १,९३१ रहेको थियो भने यस गाविसमा ३८९ घरधुरी रहेका थिए।
पाइप नं. २ (उपन्यास)
'''पाइप नं. २(उपन्यास)''' भवानी भिक्षुद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको उपन्यास हो।
बुकोयोमोभ
बुकोयोमोभ लेखक तथा उपन्यासकार म्याक्सिम गोर्कीद्वारा लिखित लघुकथा हो ।
चिबे कोइली
चिबे कोइली (वैज्ञानिक नाम: Surniculus dicruroides) नेपाल तथा भारतको पहाडी क्षेत्रमा पाइने कोइलीको प्रजाति हो। यो चरा कालो चिबे जस्तै देखिने गर्छ।
इम्तियाज अली (निर्देशक)
इम्तियाज अली (जन्म १६ जुन १९७१) एक भारतीय चलचित्र निर्देशक, निर्माता र लेखक हुन्। उनले टेलिभिजन कार्यक्रमहरू लेखन र निर्देशनबाट आफ्नो करियर सुरु गरेका थिए। उनले इम्तेहान, नैना र कुरुक्षेत्र जस्ता कार्यक्रमहरू निर्देशित गरेका थिए। सन् २००५ मा, उनले 'सोचा ना था'बाट निर्देशकको सुरुवात गरेका थिए, जुन बक्स अफिसमा फ्लप भएको थियो। त्यसपछि उनले 'जब वी मेट' (सन् २००७) को निर्देशनका लागि आलोचनात्मक र व्यावसायिक सफलता प्राप्त गरेका थिए। उनको त्यसपछिको निर्देशित चलचित्रहरू 'लभ आज कल' (सन् २००९) र 'रकस्टार' (सन् २०११) ले उनलाई एक प्रसिद्ध चलचित्र निर्देशक बनाएको छ।
प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन
इम्तियाज अली दरभङ्गामा जन्मेका थिए र उनले सुरुका केही वर्षहरू पटनामा बिताएका थिए। उनी बिहारको दरभङ्गाको मुस्लिम परिवारका हुन्।
धरमपुर(स्पष्टता)
धरमपुर शब्दले निम्न कुराहरू बुझिन्छ।
भिरुल
भिरुल नेपालको राप्ती अञ्चलको रोल्पा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ४८९ वटा घर छन्।
बागेश्वरी मन्दिर
पाल्पा का राजा मणी मकुन्द सेनले बनाएको विश्वास गरिने वागेस्वरी मन्दिर देवघाट नजीकै दियालो बंगला दरबारको छेउमा रहेको छ। याँहा योगी नरहरी नाथको आश्रम रहेको छ। जंगल तथा नारयणी नदीको किनारमा अवस्थीत वागेस्वरी क्षेत्र मनोरम रहेको छ।भरतपुरको दरवार चोक वाट याँहा पुग्न २ कि. मी जती मात्र बाटो पर्दछ।
द स्टोरी अफ फिलिप भ्यासिलिभिक
द स्टोरी अफ फिलिप भ्यासिलिभिक लेखक तथा उपन्यासकार म्याक्सिम गोर्कीद्वारा लिखित लघुकथा हो ।
किसनपुर
किसनपुर सर्लाही जिल्लामा अवस्थित एक गाविस हो।
अमरभुमी
अमरभुमी नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र धवलागिरी अञ्चलको बागलुङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
गणन
गणनिकरण साधारण कम्प्युटर गणनलाई सफ्टवेयर र हार्डवेयरको उपयोग र सुधारको गतिविधिको रूपमा परिभाषित गरिएको छ। यो सूचना प्रविधि‍को कम्प्युटर विशिष्ट भाग हो। कम्प्युटर विज्ञान जानकारी त्यसको यान्त्रिकरण र कार्यान्वयन र अझ कम्प्यूटर प्रणालिहरूइालाई उपयोगमा ल्याउने सैद्धान्तिक नियमहरूको अध्ययन हो।
त्रिशुला नदी
त्रिशुला (अंग्रेजी): Tirsulla सिरहा जिल्लाको मध्य भागमा रहेको ठूलो नदी हो । तीन ओटा नदी मिलेकोले नै यसलाई त्रिशुला भनिन्छ । यो हिउँदे नदी भएकाले यसमा बार्है महिना पानी हुन्छ । यस नदीको मुख विहारको कमला नदीमा मिल्छ साथै विहारमा यस नदीलाई गागन नामले पनि चिनिन्छ ।
महत्त्व
यो कमला पछिको पवित्र नदी हो ।
प्रान-आरएफएल ग्रुप
सङ्गठनहरू
हाल प्रान-आरएफएल ग्रूपको साना क्षेत्रहरूमा २० वटा भन्दा बढी उद्योगहरू समावेश छन्। प्रान- आरएफएल ग्रुपका कम्पनीहरू दुई सार्वजनिक सीमित कम्पनीहरू हुन् जसमा एग्रिकल्चरल मार्केटिङ कम्पनी लिमिटेड र रङ्गपुर फाउण्ड्री लिमिटेड (आरएफएल) हुन्। यस बाहेक, प्रान एग्रो बिजनेस लिमिटेड, प्राण डेरी लिमिटेड, प्रान निर्यातकर्ता लिमिटेड, आरएफएल प्लाष्टिक लिमिटेड लगायतका सहायकहरू गरी यसका सञ्जालहरूमा २५ वटा भन्दा बढी कम्पनीहरू रहेका छन्।
उत्पादनहरू
सर्वाधिक बहुमुखी उत्पादनहरू दुई क्षेत्रहरूमा उत्पादन गरिन्छ जसमा खाना र प्लाष्टिक समावेश छ। लाइट इञ्जिनियरिङ र प्लाष्टिक क्षेत्रमा एक हजार पचास भन्दा बढी उत्पादनहरू रहेका छन्। खाद्य उत्पादनका लागि कम्पनीको उत्पादन श्रृङ्खलामा ५ भन्दा बढी उत्पादनहरू रहेका छन्। यी उत्पादनहरू देशभरि छवटा अत्याधुनिक कारखानाहरूमा निर्माण हुन्छन्। यसले निम्नलिखित क्षेत्रहरूमा सामग्रीहरूको उत्पादन गर्ने गर्दछ।
जनशक्ति
द‌ेशव्यापी रूपमा आरएफएलका कारखानहरूमा ३००० भन्दा बढीले रोजगार प्राप्त गरेका छन्। प्रान-आरएफएल ग्रूपमा निर्भर ३००० भन्दा बढी परिवारहरूको जीवन यसैमा निर्भर छ। सबै गरेर १ लाख भन्दा बढी व्यक्तिहरू प्राण- आरएफएल ग्रूपमा निर्भर छन्।
उपलब्धिहरू
समूहका उत्पादनहरू बङ्गलादेश बाहेकका अन्य देशहरूमा निर्यात गरिन्छ। खाद्य प्रसंस्करण र निर्यात गर्ने कम्पनीले कृषि उत्पादको निर्यातको क्षेत्रमा उल्लेखनीय भूमिका खेलेका छन्। यसको सम्मानमा बङ्गलादेश सरकारले ५ वर्षको वित्त सहित प्रान- आरएफएल ग्रूपलाई राष्ट्रिय निर्यात पुरस्कारले सम्मान गरेको थियो। राष्ट्रमा निर्यातलाई बढावा दिन र बहुमूल्य विदेशी मुद्रा आर्जन गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिकाका लागि प्राणलाई देशको सबैभन्दा बढी राष्ट्रिय निर्यात ट्रफी (सुन) प्रदान गरिएको थियो। यही आर्थिक वर्षमा, प्राण एग्रो लिमिटेडले सर्वश्रेष्ठ राष्ट्रिय निर्यात ट्रफी (रजत) पदक पनि प्राप्त गरेको थियो। यसको अतिरिक्त, बङ्गलादेश सरकारले आर्थिक वर्ष २०१२-१३ मा आरएफएललाई उच्च मूल्य अभिवृद्धि कर दाताका रूपमा सम्मानित गरेको थियो।
आरएफएल समूहका सदस्य बङ्गला प्लाष्टिक्स अन्तर्राष्ट्रिय लिमिटेडले आर्थिक वर्षमा प्लाष्टिक उत्पादनको निर्यातका लागि स्वर्ण पदक प्राप्त गरेको थियो। आरएफएल समूहको अर्को संस्था डर्बल प्लास्टिक्स लिमिटेडले भन् कांस्य पदक प्राप्त गरेको थियो।
बाह्य कडीहरू
आधिकारिक वेबसाइट
अशेष मल्ल
अशेष मल्ल (जन्म:वि.सं. २०११/१२/२१) उनी एक नाटककार हुन् । उन्को जन्म धनकुटामै भएको हो । उनको बाल्यकाल धनकुटामै बिते पनि नाटक प्रदशन गर्ने क्रममा मल्ल काठमाडौ आएका थिए । सर्वनाम नाट्य समूह सँग आवद्ध नेपाली साहित्य र रङ्गकर्मका साधक हुन् । उनलाई कुनै समय पञ्चायती व्यवस्थाको कलात्मक विरोधका लागि परिकल्पना गरिएको सडकनाटकका कल्पनाकार एवं प्रस्तोता भनेर चिनिन्छ। अशेष मल्ललाई नेपालमा सडकनाटकको जन्मदाता भनेर पनि चिनिन्छ।
शिक्षा
उनले नेपाली विषयमा स्नातकोत्तर गरेका थिए ।
वैवाहिक जीवन
पाल्पाकी प्राध्यापक डाक्टर सावित्री मल्ल कक्षपतिसँग उनको प्रेम विवाह भएको हो । उनको एक छोरा र एक छोरी रहेका छन् ।
जीवनीहरू
‍‍
देवघाट धाम
देवघाट धाम आदिप्रयाग नेपालको गण्डकी अञ्चल मा रहेको तनहुँ जिल्लाको देवघाट, लुम्बिनी अञ्चलको नवलपरासीमा रहेको गैंडाकोट र नारायणी अञ्चलको चितवनमा रहेको भरतपुरको संगम स्थल हो जुन कालीगण्डकी र त्रिशुलीको संगम स्थल मा पर्दछ ।
परिचय
समस्त हिन्दू धर्मावलम्वी हरूको पवित्रस्थल देवघाटधाम हिन्दूहरूको महत्त्वपूर्ण तीर्थस्थलका प्रयागहरु मध्ये आदिप्रयाग देवघाट धाम भएको विद्वानहरूले बताएका छन । यहाँको प्राचीन भग्नावशेष मणिमुकुन्दसेनद्वारा निर्मित मन्दिरहरू र चक्रवर्त्तिशीला हो|सिद्धबाबा गलेश्वर ब्रह्मचारिद्वरा स्थापित आश्रम र वेदवेदांग विद्यालय हो |अन्य आश्रमहरूमा महेश आश्रम, हरिहर आश्रम आदि रहेकाछन् |नवलपरासीतर्फ मौलाकालिका माईको मन्दिरका साथै थुप्रै मन्दिरहरू रहेका छन्| । हालै मात्र गैर आवासीय नेपाली सँघले एक ठूलो वृद्धाश्रम बनाइदिएको छ, त्यस्तै अन्य वृद्धाश्रम पनि याँहा रहेका छन।
धार्मिक मेला
चितवन र तनहुँको संगमस्थल देवघाटमा विभिन्न चाड पर्वहरूमा ठूलो मेला लग्दछ । माघे सक्रातिको दिन त्रिवेणी नुहाउनेको घुइँचो लाग्छ । यहाँका मानीसहरूको जीवनको अन्त्यतिर धर्म प्राप्तीका लागि जान लालायीत हुने गर्दछन । नारायणी र काली गण्डकी नदीहरूको मनोरम प्रकृतीक जलधारा र सफा कन्चन जल अन्य पर्यटक का आकर्षण हुन । पोखरा बसपार्कबाट बस मार्फत तथा ट्याक्सी माफर्त देवघाट सजीलै जान सकिन्छ ।
आश्रमहरू
आद्य जगद्गुरु आचार्य शंकरको स्मृतिमा स्वामी रामानन्द सरस्वतीद्वारा २०३८मा स्थापित आश्रम
"वेदो नित्यमधीयताम् तदुदितं कर्म स्वनुष्ठीयताम् "वेदहरूको नित्य अध्ययन गर्नुहोस् र वेदोक्त कर्महरूको अनुष्ठानगर्नुहोस्-आचार्य शंकर
गढी
परिचय र इतिहास
विश्वका प्राचीन सभ्यताहरूमा किल्लाबन्दी गरी सहरहरू बसाउने परम्परा थियो। सिन्धु घाटीको सभ्यतालाई नै हेर्दा त्यस समयको नगर संरचना पूर्ण रूपमै किल्लाअनुरुप बनेको प्रमाण भेटिन्छ। वैदिककालक ग्रन्थहरूमा किल्लाको अभिलेख भेटिन्छ। रामायणमा चार प्रकारको किल्लाको वर्णन गरिएको छ भने महाभारतको शान्तिपर्वको ८५औँ अध्यायमा दुर्गबारे वर्णन गरिएको छ। त्यस बखतको हस्तिनापुर ठुलो दुर्ग रहेको थियो। मनुस्मृतिमा ६ प्रकारको दुर्गहरूको वर्णन गरिएको छ- धन्वदुर्गं महीदुर्गम् अब्दुर्गं वार्क्षम् एव वा। नृदुर्गं गिरिदुर्गं वा समाश्रित्य वसेत् पुरम् ॥ सर्वेण तु प्रयत्नेन गिरिदुर्गं समाश्रयेत्। एषां हि बाहुगुण्येन गिरिदुर्गं विशिष्यते ॥
सिटी अफ द येल्लो डेभिल
सिटी अफ द येल्लो डेभिल लेखक तथा उपन्यासकार म्याक्सिम गोर्कीद्वारा लिखित लघुकथा हो ।
निगौली
निगौली नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको महोत्तरी जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
साइपाल हिमाल
साइपाल हिमाल गुराँस हिमशृङखला अन्तर्गत पर्ने दोस्रो अग्लो हिमाल हो। स्थानिय भाषामा यसलाई सैपाल पनि भन्ने गरिन्छ। यो गुराँस हिमालमा पर्ने अपी हिमाल पछि दोस्रो अग्लो हिमाल हो।
ठाँटी
ठाँटी पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, सेती अञ्चलको अछाम जिल्लामा पर्ने एक गाविस थियो। दशौँ राष्ट्रिय जनगणना २०५८मा यहाँको जनसङ्ख्या २,२३७ रहेको थियो।
पागल बस्ती (उपन्यास)
पागल बस्ती (उपन्यास) सरुभक्तद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको उपन्यास हो।
पाउरोटी
पाउरोटी पिठो लाइ रापक मा पकाइ तयार पारिएको एक हलुका रोटिको किसिम लाइ भनिन्छ । बनाइने पिठो,मीश्रण,स्वाद र अाकार अनुसार पाउरोटी धेरै थरिका हुँन्छन । पाउरोटी बनाउँने व्यवसाय वा संस्थालइ रापघर वा पाउरोटीघर भनिन्छ ।
द किङ्गडम अफ टेडियम
द किङ्गडम अफ टेडियम लेखक तथा उपन्यासकार म्याक्सिम गोर्कीद्वारा लिखित लघुकथा हो ।
हरित कोइली
हरित कोइली (वैज्ञानिक नाम: Chrysococcyx maculatus) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा एसियन इमेराल्ड कुकू  (Asian emerald cuckoo) भनिन्छ।
मोब
मोब लेखक तथा उपन्यासकार म्याक्सिम गोर्कीद्वारा लिखित लघुकथा हो ।
ऐँसेलु
ऐँसेलु  (English: golden Himalayan raspberry or as yellow Himalayan raspberry) पहाडी फल हो यो फल रंगको आधारमा ३ थरीको हुन्छ । यो फल चैत्र देखि लिएर साउनसम्म पाक्ने गर्दछ। मुख्यतः रातो ऐँसेलु सर्वत्र देख्न पाइन्छ । तर अरु जातको ऐँसेलु भने कतै कतै मात्र देखिन्छ । ऐँसेलुको फल ओखल जस्तै हुन्छ । यसको फल काँचो छँदा पत्रदलले ढाकेको हुन्छ ।
ऐँसेलुको प्रकार
ऐँसेलुको विभिन्न नाम तथा फल पातको विवरण यस प्रकार छन ।
रातो ऐँसेलु
यो जातको ऐँसेलु पहाडी भेगको सबै ठाउँमा हुन्छ। यसको फल काँचोमा हरियो र पाकि सकेपछि रातो (सुन्तला रंग) हुने हुनाले यसलाई रातो ऐँसेलु भनिन्छ। यसको वोट एक झाडी आकारको हुन्छ। रातो ऐँसेलु पनि २ प्रकारको हुन्छ। एक ठूलो झाडी र फलको स्वाद गुलियो हुन्छ भने अर्को सानो वोट भएको र फलको स्वाद अलि अमिलो हुन्छ। पहिलो खालको ऐँसेलुको पात फुस्रो हरियो हुन्छ भने दोस्रो ऐँसेलुको पात चिल्लो हरियो हुन्छ। पहिलो जातको ऐँसेलुको काँडा केही कम हुन्छ भने दोस्रो जातको ऐँसेलुको काँडा धेरै खतरनाक हुन्छ। पहिलो जातको चैत देखि जेठको अन्त सम्म पाकेको पाइन्छ भने दोस्रो जातको ऐँसेलु जेठको अन्तमा पाकेको हुन्छ।
छारे ऐँसेलु
यो ऐँसेलुको फलको रंगमा खरानी (छारो) छरे जस्तो हुने हुनाले यसलाई छारे ऐँसेलु भनिन्छ। यसलाई कतै कतै जोगी ऐँसेलु पनि भनिन्छ। यो ऐँसेलुकोपनि कालो ऐँसेलु जस्तै लहरा हुन्छ। यो ऐँसेलुको काँडा अरु ऐँसेलु भन्दा धेरै घातक हुन्छ। यसको काँडा बिरालोको नङ्ग्रा जस्तै उल्टो फर्केको हुन्छ। यसको पातको रंग बाहिर पट्टी सेतो र भित्र पट्टी चिल्लो हरियो हुन्छ। यो ऐँसेलु जेठको अन्त देखि लिएर साउन सम्म पाकेको पाइन्छ।
पूर्णिमा (उपन्यास)
पूर्णिमा(उपन्यास) राजेश्वर देवकोटाद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको उपन्यास हो।
अरुणग्रह
अरुणग्रह (प्रतीक: ) सौर्यमण्डलको सूर्यबाट सातौँ ग्रह हो। ग्याँस पिण्ड हो। यो सौर्यपरिवारमा तेश्रो ठूलो ग्रह हो। यसको २७ वटा उपग्रहहरू छन्। यो ग्रह आफ्नो अक्षमा धेरै ढल्केको हुनाले ध्रुवीय दृष्टीकोणले तेर्सो परेको छ।
यो ग्रह हरियो रंगको छ । यस ग्रहलाई विलियम हर्सेलले १३ मार्च १७८१ मा पत्ता लगाएका थिए । यस ग्रहमा ८३ प्रतिशत हाइट्रोजन तत्व पाइन्छ । यस ग्रहामा सुर्य पश्चिम दिशाबाट उदाउँछ।
दुर्गापुर उपविभाग
दुर्गापुर उपविभाग भारतीय राज्य पश्चिम बङ्गालको बर्धमान जिल्ला अन्तर्गतको उपविभाग मुख्यालय हो।
भिसवा
भिसवा नेपालको नारायणी अञ्चलको पर्सा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ६२७ वटा घर छन्।
गणेशस्थान, भरतपुर
भरतपुर नगरपालिका वार्ड नं. ११मा अवस्थित ऐतिहासिक गणेशस्थान क्षेत्र मणि मकुन्दसेनको पाला देखि पुजिँदै आएको विश्वास गरिन्छ हाल गणेशस्थानको परिसरमा, सन्तोषी माता, कमलेश्वर महादेव, मनकामना, सरस्वती लगायतका मन्दिरहरू रहेका छन्। यो मन्दिर क्षेत्रमा लगनको समयमा विवाहको भीडभाड हुने गर्दछ।यही मन्दिरको नामबाट यहाँको टोलको नाम नै गणेशथान राखिएको छ ।
काँडेवास
काँडेवास नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र धवलागिरी अञ्चलको बागलुङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
कौडेना
कौडेना सर्लाही जिल्लामा अवस्थित एक गाविस हो।
टेल्स अफ इटाली
टेल्स अफ इटाली लेखक तथा उपन्यासकार म्याक्सिम गोर्कीद्वारा लिखित लघुकथा हो ।
धोबी
कपडा धुने एक जाति हो । मुस्लिम समुदायमा पनि धोबी हुन्छ जसलाई धुनिञा भनिन्छ । धुनिञाले सिरक डसना बनाउने काम गर्दछ । धोबी अल्पसङ्ख्यक जाति हुन् । यिनिहरुका थर साफी हुन् । अहिले नेपाल मा धोबी जातिलाई रजक पनि भने गरिन छ| तसर्थ हाल नेपाल मा धोबी जतिले विभिन्न कार्य गर्न थालेको छ | जस्तै :- व्यपार, कृषी इत्यादी गरिरहेका छन् | र धोबी जति दलित अन्तर्गत पर्दा छ |
धर्म
यिनिहरु हिन्दु धर्म मान्ने गर्दछन् ।
ढकारी
ढकारी अछाम जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
यौन विशेषता
यौन विशेषता भन्नाले मानिसको प्रजनन अङ्ग र यौन अङ्गले छुट्टिने शारीरिकी भिन्नता हो ।
पिप्रापश्चिम
यो नेपालको सगरमाथा अञ्चलको सप्तरी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या छ।
पेटकैले कोइली
पेटकैले कोइली (Cacomantis merulinus) नेपाल लगायत एसियाका भूभागमा पाइने कोइलीको एक प्रजाति हो। यो चरा भारत देखि नेपाल र चिन हुँदै इण्डोनेसियासम्म पाइने गर्छ।
विबरण
पेटकैले कोइली २१ देखि २४ सेन्टिमिटर लम्बाई भएको सानो आकारको कोइली हो।
कुस्मीशेरा
कुस्मीशेरा नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र धवलागिरी अञ्चलको बागलुङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
सिम्फोनी (क्लिन बान्डिटको गीत)
सिम्फोनी बेलायती साङ्गीतिक समूह क्लिन बान्डिटको गीत हो जसमा स्वर स्विडेनी गायिका सरा लारसनको रहेको छ। यो क्लिन बान्डिटको तेस्रो गिती सङ्ग्रह, ह्वाट इज लभ? (सन् २०१८) मा समावेश तेस्रो गीत हो। गीतलाई सरा लारसनको दोस्रो गिती सङ्ग्रह, सो गुड (सन् २०१७) मा समावेश छैटौँ गीतको रूपमा पनि सार्वजनिक गरिएको थियो। गीत बेलायती एकल साङ्गीतिक तालिकामा शीर्ष स्थानमा आएको थियो जहाँ गीत शीर्ष स्थानमा आएको उनको पहिलो र क्लिन बान्डिटको तेस्रो हो। संयुक्त अधिराज्य बाहिर, यसले उनको गृह देशको तालिकामा शीर्ष स्थानमा आएको थियो भने यो छिमेकी देश नर्वेमा पनि शीर्ष स्थानमै रहेको थियो।
यसको सम्पादित संस्करणलाई, बिबिसीको क्रिसमस लक्षित छोटो चलचित्रमा प्रयोग गरिएको थियो भने दुबै संस्करणको गीतलाई डिसेम्बर २०१७ मा बीबीसी वानमा प्रसारित गरिएको थियो। यसको कभर गीत, चलचित्र र टेलिभिजन कलाको बेलायती एकेडेमी पुरस्कार विजेता अभिनेत्री सुरेन जोन्सद्वारा जारी गरिएको थियो।
दृश्य
गीतको साङ्गितीक दृश्यलाई १७ मार्च २०१७ मा, क्लिन बान्डिटको युट्युब खाता मार्फत सार्वजनिक गरिएको थियो। यसलाई क्लीन बन्दितकी सदस्यहरू ग्रेस चट्टो र ज्याक प्याटरसनले निर्देशन गरेका थिए र लारसनलाई क्लिन बान्डिट र साङ्गितीक दल समर्थनमा चम्किलो पोशाकमा प्रस्तुत गरिएको छ जहाँ भावनात्मक कहानीको सुरुवात गरिएको छ। जुलाई २०२० सम्म, यसले युट्युबमा ९६ करोड अवलोकन प्राप्त गरिसकेको थियो।
प्रत्यक्ष प्रस्तुति
१८ मार्च २०१८ मा, क्लिन बान्डिट र लारसनले गीतको पहिलो प्रत्यक्ष प्रस्तुति, द भ्वाइस अफ युकेमा दिएका थिए भने २१ अप्रिल २०१७ मा, उनीहरूले द टुनाइट सो स्टेरिङ जिम्मी फलोन नामक एक कार्यक्रममा पनि प्रत्यक्ष प्रस्तुति दिएका थिए।
पर्सा पतेली
पर्सा पतेली नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको महोत्तरी जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
अयान इन्सिडेन्ट फ्रम द लाइफ अफ मकर
अयान इन्सिडेन्ट फ्रम द लाईफ अफ मकर लेखक तथा उपन्यासकार म्याक्सिम गोर्कीद्वारा लिखित लघुकथा हो ।
पूर्वकथा (उपन्यास)
पूर्वकथा(उपन्यास) राजेश्वर देवकोटाद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको उपन्यास हो।
भियी
भियी नेपालको कर्णाली अञ्चलको मुगु जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा २०० वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार भियीको जनसङ्ख्या ११४८ छ। यस मध्य पुरुष ४८%, र महिला ५२% छन्।
पूर्वस्मृति (उपन्यास)
पूर्वस्मृति(उपन्यास) लीलाध्वज थापाद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको उपन्यास हो।
इन ओल्ड रसिया
इन ओल्ड रसिया लेखक तथा उपन्यासकार म्याक्सिम गोर्कीद्वारा लिखित लघुकथा हो ।
फुस्रो सानो कोइली
फुस्रो सानो कोइली कोइलीको प्रजातिकोनेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवस
आज संसारभरि लोकप्रिय भएको योग शब्द कर्मयोग, ज्ञानयोग, ध्यानयोग अनेक रूपमा हिन्दु, बौद्ध, र जैन संस्कृतिमा व्यवहार भइरहेको शब्द हो । योगको सोझो अर्थ हो जोड्नु । योगको क्रियाले पनि मानवीय चेतनालाई यसका अनेक आयामसंग सम्बन्धित गर्न सक्छ– शारीरिक स्वास्थ्य, मानसिक स्वास्थ्य, ज्ञान, त्याग, वैराग्य इत्यादि । यी सबैको केन्द्रमा गरिने सम्बन्धनलाई नै योगको रूपमा बुझिन्छ । वास्तवमा योगले जीवात्मालाई परमात्मासंग जोड्छ । यस जोड्ने क्रियालाई योग भनिन्छ ।
योगश्चित्तवृत्ति निरोधः ।।योगसूत्र ।।
चित्त वृत्तिको निरोध नै योग हो । यो भनाई हो पतञ्जलिको । योगको उद्देश्य चित्त वृत्तिहरूको निरोध हो । अर्थात् चित्त र वृत्तिलाई ठीक बाटोमा डोर्याउनु नै योग हो ।
यौगिक क्रियाको वैज्ञानिक व्याख्या सर्वप्रथम पतञ्जलिले योग सूत्रमा गरेका हुन् । यस पुस्तकका संसारका सबै भाषाहरूमा अनुवाद भइसकेको छ । व्यास र वाचस्पति मिश्रले यस ग्रन्थको सबभन्दा पहिले व्याख्या गरेका हुन् । त्यस पछि अनेक व्याख्या गरिएको छन् । जैन गुरु हेमचन्द्रले यसलाई जैन धर्मको ध्यानविधिमा प्रयोगमा ल्याएका हुन् । अरु संस्कृतिको कुनै पनि कुरा स्वीकार नगर्ने यहुदी समुदायले समेत योगसूत्रको अनसावद गरेर यसलाई व्यवहारमा ल्याइरहेका छन् ।
यसलाई योग र ध्यानका आधारको रूपमा लिइएको छ । पहिलो योग सूत्रको रचयिता भगवान शिवलाई मानिन्छ । शिवले गरेको ध्यानको मूर्ति सबभन्दा प्राचीन मूर्ति हो । महावीर जैनको पनि ध्यानका मूर्तिहरु पाइन्छन् । भगवान् बुद्धको ध्यान मूर्ति विश्वप्रसिद्ध नै छ । यसै गरी योगशास्त्र भने भगवान् कृष्णको योगदान मानिन्छ र उनलाई योगेश्वर भनिन्छ । उनको उपदेश गीतालाई योगशास्त्र भनिन्छ । योग सूत्रमा बताएका अधिकांश कुरा गीतामा पनि छन् । यस प्रकार अप्रत्यक्ष रूपमा अन्तराष्ट्रिय योग दिवस गीताका उपदेशको सामान्य स्वीकृति पनि हो ।
विश्व योग दिवस
अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसलाइ विश्व योग दिवसपनि भनिन्छ । विश्व योग दिवस मनाउन भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले गरेको प्रस्ताव संयुक्त राष्ट्र सङ्घले स्वीकार गरेपछि जुन २१ लाई विश्व योग दिवसका रूपमा मनाइने भएको हो्।
योगका केही प्रचलनहरु
वर्तमान समयमा योगका केही वर्तमान प्रचलनहरु यस प्रकार छन्
योग र ध्यानबाट फाइदा
योगलाई आज शारीरिक र मानसिक स्वास्थ्यका दृष्टिले सर्वाधिक महत्त्वपूर्ण मानिन्छ । यूरोपका देशहरूले योगासन गर्नका लागि सार्वजनिक स्थलहरु निर्माण गरेका छन् । खडी देशहरूमा योगासनको माध्यमबाट शयकडौं मानिसहरूले स्वास्थ्यलाभ गरिरहेका छन् । योग र ध्यानबाट निम्नलिखित फाइदा प्राप्त हुने कुरालाई आधुनिक चिकित्सापद्धति र व्यवस्थापन शास्त्रका दृष्टिले समेत स्वकार गरिएको छ–
पतञ्जलि योग सूत्रको संक्षेप
१. यम २. नियम ३. आसन ४. प्राणायाम ५. प्रत्याहार ६. धारणा ७. ध्यान ८. समाधि
यम
भनेको अठोट हो । यसका लागि व्यक्तिले निम्नलिखित आचरण गर्नु पर्छ
अहिंसा, अस्तेय, सत्य, ब्रह्मचर्य, अपरिग्रह
नियम
अर्को चरण हो नियम यसका निम्नलिखित पांच नियम छन् शुद्धता, सन्तोष, तप, स्वाध्याय, ईश्वर प्रणिधान
प्राणायाम
प्राणायाम श्वास पश्स्वास क्रिया हो । श्वास प्रश्वास क्रियालाई शान्त भएर हेर्नु पर्छ यो नै प्राणायाम हो । यसका लागि विस्तारै सांस भित्र तान्ने, शरीर भित्र एक छिन राख्ने र विस्तारै बाहिर निकाल्ने यी ती क्रिया गरिन्छ ।
प्रत्याहार
यस विधिमा इन्द्रियलाई इन्द्रियार्थ गराउनु पर्छ । भोगले इन्द्रिय नभोगुन् बरु इन्द्रियले भोगलाई भोगुन् । प्रति आहार । हाम्रो आहारको गति विपरीत हुन जाओस् ।
धारणा
प्रत्याहार पछि योगी अन्तर्मुख हुन थाल्छ । त्यसैले सूक्ष्म अति सूक्ष्म भित्रको शून्यमा ध्यान केन्द्रित गर्दै गर्न थाल्नु पर्छ । यसलाई धारणा भनिन्छ ।
ध्यान
अन्तर्यामी ब्रह्ममा मन र चित्तलाई एकाग्रचित्त गराउनु नै ध्यान हो । यो क्रिया नभएर अक्रिया हो । यस अघिको प्रत्येक चरण क्रिया हो तर ध्यानमा पुगेपछि त्यही क्रिया अब अक्रिया हुन जान्छ ।
समाधि
यस पछि आनन्दमय, ज्ञानमय, ज्योतिर्मय, शान्तिमय जुन स्वरूपमा पुगिन्छ त्यसपछि पूर्ण तृप्ति, र पूर्ण आनन्द प्राप्त हुन्छ । अर्थात् त्यसपछि केही पनि प्राप्त गर्न बांक िरहंदैन । त्यहां पुगिसकेको मन प्राण फेरि व्यवहारभूमिमा फर्कन गाह्रो हुनछ । यस अवस्थामा पुगेका योगीहरु कैयौँ दिन खानपिन छोडेर त्यत्तिकै बस्न सक्छन् । जब ध्यान भंग हुन्छ उनीहरू पुनः जाग्रत हुन जान्छन् ।
यो धार्मिक ग्रन्थ मानिन्छ तर कुनै सम्प्रदायसंग यसको सम्बन्ध छैन । यो शारीरिक योग मुद्राको शास्त्र पनि होइन । यो आत्मा र परमात्माको योगको विषयमा मात्र हो । तर यसमा बताइएको समाधि प्राप्ति गर्ने अधिकार ईश्वरवादी र निरीश्वरवादी दुवैलाई छ ।
वर्तमान समयका अनेक सन्त महापुरुष र आध्यात्मिक गुरुहरूले पातञ्जल योग सूत्रका आधारमा ध्यानका विधिहरूको आधुनिक परिप्रेक्ष्यमा विकास गर्ने प्रयास गरेका छन् । स्वामी रामकृष्ण र स्वामी विवेकानन्दले ध्यानका विधिहरूको विकास गरे । यस बाहेक महर्षि अरविन्द, रमण महर्षि, महर्षि महेश योगी, सत्य साई, ओशो रजनीश, पाइलटबाबा, र रविशंकरजी महाराजले पनि ध्यान विधिका विकास गरेका छन् । तर वर्तमान समयमा योग र आसनलाई सार्वजनिक गरी अन्तर्राष्ट्रियकरण गर्ने श्रेय निश्चित रूपमा स्वामी रामदेव र आचार्य बालकृष्णलाई जान्छ । योगसंग सम्बन्धित साहित्य, चिकित्सापद्धति, प्रशिक्षक, आहार लगायत सबै कुरा आचार्य बालकृष्ण र स्वामी रामदेवले दिव्य योग मन्दिर र पतञ्जलि योग पीठको माध्यमबाट प्रदान गर्नु भएको छ । यसलाई योग दिवसको रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय दिवसको रूपमा मान्यता प्रदान गर्ने काम भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले गरेका हुन् ।
उपसंहार
योगासनलाई जीवनमा उतार्ने र सो अनुसार हठयोग सम्प्रदाय सुरु गर्ने सन्त शंकरावतार गुरु गोरखनाथ नै हुन् । उनको सम्प्रदायलाई योग सम्प्रदाय भनिन्छ । भगवान् शिवदेखि गुरु गोरखनाथसम्मको योगदानलाई ध्यानमा राखेर नेपालका योग प्रेमी पोखरेलले अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवस पुस १६ गते मनाउने परम्परा सुरु गरेका हुन् तर सं.रा.स.बाट अनुमोदन गराउन सरकारको प्रयास भएको थिएन । यसलाई योग दिवसको रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय दिवसको रूपमा मान्यता प्रदान गर्ने काम भारतले गरेको हो ।
कोइरी
कोइरी तराईमा वसोवास गर्ने एक जाति हो । यिनीहरूको मुख्य पेशा कृषि हो । यिनीहरू निकै परिश्रमी हुन्छन् । यिनीहरू प्रायः नगदे वाली लगाई उब्जनी गरी विक्री वितरण गर्ने भएको हुनाले नै यिनीहरूलाई तरकारी उत्पादन गर्ने जाति तथा तरकारी व्यापारी पनि भनिन्छ । यिनीहरूका पूर्वज शाकाहारी भएतापनि हाल यसमा परिवर्तन हुँदै आएको छ । यिनीहरूको थर महतो भएतापनि हाल आएर यस जातिका मानिसहरू सिंह, कुशवाहा, मेहता थर समेत लेखाई रहेका छन् ।
धर्म
यिनीहरू हिन्दू धर्म मान्ने गर्छन् ।
माधवप्रसाद पोखरेल
प्रा.डा.माधवप्रसाद पोखरेल (२००५)को जन्म कोशी अञ्चल अन्तर्गत सुनसरी जिल्लाको विजयपुरमा भएको हो । उनले भाषाविज्ञानमा विद्यावारिधि गरेका छन् । उनी त्रिभिवन विश्वविद्यालयमा धेरै वर्ष प्राध्यापन गरी केही वर्षअघि मात्र निवृत्त भएका हुन् । नेपालका भाषाविद्हरूमा पोखरेल अगुवामा गनिन्छन् ।
कृतित्व
२०२८ तिर धरानबाट निस्कने गरेको विजयध्वनि पत्रिकामा प्रकाशित संस्कृत शब्द चिन्ने तरिका लाई पोखरेलको पहिलो रचनाका रूपमा लिइन्छ । पोखरेलका अन्य कृतिहरू यसप्रकार रहेका पाइन्छन् ः
बाह्य कडीहरू
नेपाली साहित्यको इतिहास
पद्म नोर्बु रिन्पोछे
पद्म नोर्बु रिन्पोछे, पद्नोर रिन्पोछे वा ड्रुब्वाङ पद्म नोर्बु रिन्पोछे (तिब्बती: वयली: pad ma nor bu, १९३२ - मार्च २७, २००९) ञिङमा पल्युल साम्प्रदायिक मठको एघारौ सिंहासन-धारक र ञिङमा सम्प्रदायको तेस्रो परम प्रमुख गुरू थिए । उहाँलाई भारतीय बौद्ध धर्मको महापण्डित विमलमित्रको अवतारको रूपमा पनि मान्ने गरिन्छ । उहाँ महासन्धि शिक्षण परम्पराको सुविज्ञ गुरूको रूपमा तिब्बती बौद्धको क्षेत्रमा व्यापक रूपले प्रसिद्ध थिए ।
पाचौँ जोग्छेन रिन्पोछे थुब्तन छोस्क्यी दोर्जेको भविष्यवाणी अनुसार पद्म नोर्बु रिन्पोछेको जन्म
पल्युल सम्प्रदायमा सम्बन्धित् पद्म नोर्बु रिन्पोछेको दोस्रो अवतार सिद्धेश्वर पल्छेन दुस्पको महापरिनिर्वाण पछि पाचौँ जोग्छेन रिन्पोछे थुब्तन छोस्क्यी दोर्जेले पुनरावातरको भविष्यवाणी यस प्रकारका गर्नु भएको छन्:
तदनुसार पद्म नोर्बु रिन्पोछेको जन्म तिब्बती संवत् २०५९, सोह्रौँ रब्ज्युङ, जल-बाँदर वर्षाको बाह्रौँ महिना (पौष) मा अर्थात् सन् १९३२ मा तिब्बत खाम प्रान्तको पोवो भन्ने ठाउँमा घरको वरीपरी फूल फुल्ने जस्ता शुभ सङ्केत साथ ठ्रग्थुङ दुद्दुल दोर्जेको वंश पिता सोद्नम ग्युर्मेद र मता जोम्स् क्यीदको पुत्रमा भएको थियो। वालकको नाम तन्जीन राखियो र सिद्धेश्वर पल्छेन दुस्पको प्रमाणिक पुनरावातरको रूपमा स्वीकार गरे।
सिंहासनारोहण
तिब्बती संवत् २०६३ साल, अग्नि-मुसा वर्षा अर्थात् सन् १९३६ मा तन्जीन पाँच सालको उमेर हुँदा पल्युल साम्प्रदायिक मठ नामग्याल ज्यङ्छुब छोस्लिङमा आमन्त्रित गरी सिंहासनारोहण साथ पल्छेन दुस्पको अवतारमा घोसणा गरे।