cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
रुखकटहर
आक्रमक प्रजाति
ब्राजिलको रियो दे जेनेरियो स्थित तिजुका वन राष्ट्रिय निकुञ्ज र यसको छेउमा पर्ने नितेरीको होर्तो जङ्गलमा विभिन्न प्रजातिहरूका कटहरको उत्पत्ति भएको पाइन्छ। तिजुका वनका प्रायःजसो वनस्पतिहरू १९औँ शताब्दीको मध्यदेखि सुरु भएका थिए भने यस वनमा रुखकटहर उत्पादन क्षेत्रको स्थापना भएदेखिनै रुखकटहर निकुञ्जका वनस्पतिहरूको एक भाग बनेको छ। प्राकृतिक रूपमा रुखकटहरको फल पाकेपछि जमिनमा खस्ने भएकाले यसका फलहरू अमेरिकी प्रजातिका साना बाँदरहरू र बाँदर स्तरका साना स्तनधारी प्राणीहरूले एकदमै उत्सुकतापूर्वक खाने भएकोले कटहरका विभिन्न प्रजातिहरूको विस्तार विभिन्न ठाउँ भएको पाइन्छ। बाँदर लगायतका जनावरहरूले कटहर खानाले ठाउँठाउँमा कटहरको विस्तार भएको पाइन्छ। रुख कटरहको आपूर्तिले गर्दा साना बाँदर र बाँदर स्तरका जनावरको समेत विस्तार भएको पाइन्छ। रुख कटरहरको विस्तारले गर्दा बाँदर लगायतका जनवारहरूले चराहरूको गुँडमा आक्रमण गरि अन्डा खाइदिने वा साना चराहरूलाई मार्ने भएकाले यी जनावरहरूको जनसङ्ख्या वृद्धिले गर्दा स्थानीय चराहरूका लागि खतरा उब्जिएको छ।
सांस्कृतिक महत्व
भियतनाममा, मन्दिरहरूमा बौद्ध मूर्तिहरू बनाउनको लागि रुखकटहरको काठलाई अनमोल मानिन्छ। दक्षिणपूर्व एसियाका बौद्ध वन मठवासीहरूले यसको काठलाई रङको रूपमा प्रयोग गर्छन्। यसले ती परम्पराहरूमा भिक्षुहरूको लुगालाई तिनीहरूको विशिष्ट प्रकाश-खैरो रङ्ग दिन्छ।
रुखकटहर बङ्गलादेशको राष्ट्रिय फल हो भने यो भारतीय राज्य केरल र तमिलनाडुको समेत प्रदेश फल हो।
रघुनाथपुर, महोत्तरी
रघुनाथपुर नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको महोत्तरी जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
राष्ट्रिय पञ्चायत निर्वाचन, २०४३
२०४३ वैशाख २९ मा नेपालमा राष्ट्रिय पञ्चायतका सदस्यहरूको निर्वाचनका लागि आम निर्वाचन भएको थियो। त्यतिबेला राजनीतिक दलमाथि प्रतिबन्ध लगाइएकाले सबै १ हजार ५ सय ४८ जना स्वतन्त्र उम्मेदवार थिए। निर्वाचनमा ६०.३% मत खसेको थियोे।
दबला (महाकाव्य)
दबला(महाकाव्य) प्यासीद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
त्रिभुवननगर, सर्लाही
त्रिभुवननगर सर्लाही जिल्लामा अवस्थित एक गाविस हो।
देशान्तर
पृथ्वीको पूर्वी ध्रुवदेखि पश्चिमी ध्रुवसम्म एक एक डिग्रीको फरकमा खिचिएका काल्पनिक रेखाहरूलाई देशान्तर रेखा भन्दछन्। यसले समयको मापन गर्न सजिलो तुल्याएको छ।
एथलेटिक्स
एथलेटिक्स प्रतिस्पर्धात्मक दगुर्ने, उफ्रिने, फ्याक्ने र हिड्ने प्रतियोगिताहरूको एउटा विशेष सङ्ग्रह हो। एथलेटिक्स प्रतियोगिता अन्तर्गत समान्यतया ट्रयाक र फिल्ड, रोड रनिङ, क्रस कन्ट्री रनिङ र रेस वकिङ प्रतियोगिताहरूलाई सामेल गर्ने गरिन्छ। यस प्रतियोगिताको सरलता र महँगो उपकरणको अनुपस्थितिले गर्दा एथलेटिक्स संसारकै सबैभन्दा धेरै खेलिने खेल प्रतियोगिता मध्ये एक हो।
सङ्गठित एथलेटिक्स प्रतियोगिताहरूको आयोजन इसा पूर्व ७७६ प्राचीन ओलम्पिक खेलबाट हुँदै आइरहेको छ। निकटतम भविष्यमा सबैभन्दा आधुनिक प्रतिस्पर्धाहरूको आयोजन अन्तर्राष्ट्रिय एसोसिएसन अफ एथलेटिक्स फेडरेसनको (आइएएएफ) सदस्य क्लबहरूद्वारा गर्ने गरिन्छ। एथलेटिक्स आधुनिक ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक खेल र अन्य प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय खेल प्रतियोगिताहरू जस्तै आइएएएफ विश्व एथलेटिक्स च्याम्पियनसिप र विश्व इन्डोर च्याम्पपियनसिपको अभिन्न अङ्ग हो।
बिजुली
बिजुली नेपालको राप्ती अञ्चलको प्युठान जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ८१४ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार बिजुलीको जनसङ्ख्या ४०४१ छ। यस मध्य पुरुष ४४%, र महिला ५६% छन्।
राजन्ना सिरसिल्ला जिल्ला
राजन्ना सिरसिल्ला जिल्ला भारतको तेलङ्गाना राज्यको एउटा जिल्ला हो। सिरसिल्ला जिल्लाको सदरमुकाम हो। जिल्लाले करीमनगर, सिद्धिपेट, जगित्याल, कामारेड्डी र निजामाबाद जिल्लाहरूसँग सीमाहरू बाँडेको छ।
जनसाङ्ख्यिकी
भारतको २०११ को जनगणना अनुसार, जिल्लाको जनसङ्ख्या ५४६,१२१ छ। यस जिल्लाको साक्षरता दर ६२.७१% रहेको छ।
पृथ्वी दिवस
पृथ्वी दिवस विश्वमा २२ अप्रिलको दिन मनाइन्छ। यो एउटा दिवस हो जसलाई पृथ्वीको पर्यावरणको बारेमा प्रशंसा र जागरूकतालाई प्रेरित गर्न निर्धारण गरिएको हो। यो दिवस प्रत्येक वर्ष १९२ भन्दा बढी राष्ट्रहरूमा मनाइन्छ। सन् १९६९ अमेरिकाको सान फ्रान्सिस्कोमा युनेस्कोको सम्मेलनमा शान्ति कार्यकर्ता जोन म्याक कोनेलले १९७० मा उत्तरी गोलार्द्धको बसन्त ऋतुको पहिलो दिन मार्च २१बाट मनाउने गरी पृथ्वीको सम्मान तथा शान्तिको अवधारणाको लागि एक दिनको माग गरेका थिए। तर पछि अमेरिकी सिनेटर गेलर्ड नेल्सनले सन् १९७० मा पर्यावरण शिक्षाको रूपमा एक छुट्टै पृथ्वी दिवसको सुरुवात गरे। त्यस दिन देखि आज सम्म प्रत्येक वर्षको अप्रिल २२ तारिखका दिन संसार भरि नै बिश्व पृथ्वी दिवस मनाउने गरिन्छ ।
आत्राई उपजिल्ला
आत्राई बङ्गलादेशको उत्तरी भागमा पर्ने जिल्ला नउगाँ जिल्लाको एक उपजिल्ला हो। यो उपजिल्ला राजशाही विभागमा अन्तर्गत पर्दछ।
भूगोल
आत्राई उपजिल्ला बङ्गलादेशको उत्तरी भागमा पर्छ भने यो उपजिल्ला २४°३२' देखि २५°४२' उत्तर अक्षांश र ८९°४८' देखि ८९°०६' पूर्वी देशान्तरणमा अवस्थित छ। आत्राई उपजिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये २८४.८१ वर्ग किलोमिटर ओगटेको। यस उपजिल्लालाई मान्दा र रानीनगर उपजिल्लाले उत्तर, नाटोर सदर उपजिल्लाले दक्षिण, सिङ्डा उपजिल्लाले पूर्व र बाधमारा उपजिल्लाले पश्चिमबाट घेरेको छ। आत्राई, चन्द्र बिल, नगर, आदि यस उपजिल्लाका प्रमुख नदिहरू हुन्।
इतिहास
बङ्गलादेश मुक्ति अभियान सन् १९७१ अप्रिल ४ का दिनबाट देश व्यापी रूपमा शुरू भएको थियो भने १९ सेप्टेम्बर १९७१ का दिन पाकिस्तानी सेना र बङ्गलादेशको मुक्तिका लागि लडिरहेका लडाकु बीच बन्दैखारी गाउँमा युद्ध भएको थियो। पाकिस्तानी सेनाले पछि यस उपजिल्लाका थुप्रै घरहरूमा आगजनी, लुटपाट तथा सर्वसाधारणहरूको सामूहिक हत्या गर्ने गरेका थिए। पाकिस्तानी सेनालाई पछि बङ्गलादेशको मुक्तिको लागि लडिरहेका एक संस्था मुक्तिबाहिनीले यस उपजिल्लाको तारानगर भन्ने ठाउँमा खुलेआम चुनौती दिएको थियो भने ९ पानीजहाजमा सवार सबै पाकिस्तानी सेनाहरूलाई बङ्गलादेशी लडाकुले अचानक आक्रमण गरी ध्वस्त पारिदिएका थिए। बङ्गलादेश मुक्ति अभियानमा पाकिस्तानी सेनाले यस उपजिल्लाका कयौं मानिसहरूको हत्या साथै थुप्रै घरटहराहरूमा पूर्णतया आगजन समेत गरेका थिए।
जनशाङ्खिकि
बङ्गलादेश राष्ट्रिय जनगणना अनुसार यस उपजिल्लाको कुल जनसङ्ख्या १७९७९९ रहेको  छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या ९१६३७ छ भने महिलाको जनसङ्ख्या ८८१६२ रहेको छ। धर्मका आधारमा यस जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १६१८९४  छ भने हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १७५१५ रहेको छ। त्यस्तै गरी बौद्ध धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १६ र अन्य धर्मका मानिसहरूको जनसङ्ख्या ३७५ रहेको छ। यस उपजिल्लाको कुल जनधनत्व ६८० प्रति वर्ग किलोमिटर रहेको छ भने यस उपजिल्लामा कुल ३०५७० घरहरू रहेका छन्।
अर्थतन्त्र
यस उपजिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती हो जसमा जिल्लाकै ७३.२०% मानिसहरू संलग्न छन्। यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै २.३३% मजदुरी, व्यापार र उद्योगमा ०.६१%, वाणिज्यमा ११.१३%, सञ्चार र यातायातमा १.९६%, निर्माण क्षेत्रमा ०.७९%, सुविधा ३.४२%, धार्मिक सेवा ०.१५% र अन्य ६.५३% रहेका छन्।
प्रशासन
प्रशासकीय आत्राई थानाको स्थापना सन् १९१६ भएको थियो भने सन् १९८३ अगष्ट १ का दिन यसलाई उपजिल्लामा परिणत गरिएको थियोे। सोनातला उपजिल्ला सोनातला नगरपालिका सहित ७ सङ्घ परिषदमा विभाजन गरिएको छ जुन यस प्रकार छन्; असानगञ्ज सङ्घ परिषद्, भोनापाडा सङ्घ परिषद्, विशा सङ्घ परिषद्, हटकालुपाडा सङ्घ परिषद्, कालिकापुर सङ्घ परिषद्, मनियारी सङ्घ परिषद्, पञ्चुपुर सङ्घ परिषद् र शाहगोला सङ्घ परिषद्।
शिक्षा
यस उपजिल्लाको कुल साक्षरता दर ४१.८% रहेको छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता ४८.७% छ भने महिलाको साक्षरता दर ३४.८% रहेको छ। यस उपजिल्लाका केही उत्कृष्ट विद्यालयहरू यस प्रकार छन्; मोला अजाद स्मारक क्याम्पस (सन् १९६८), भाविनीपुर उच्च विद्यालय (सन् १९१०), कालीग्राम रविन्द्रनाथ शिक्षण संस्था (सन् १९४१), बन्दैखरा विद्यालय (सन् १८७४) आदि।
राष्ट्रिय पञ्चायत निर्वाचन, २०३८
२०३८ वैशाख २७ मा, नेपालमा राष्ट्रिय पञ्चायतका सदस्यहरूको निर्वाचनका लागि आम निर्वाचन भएको थियो। ८०% सिट वयस्क सार्वभौमिक मताधिकारको माध्यमबाट चुनिएको थियो। नेपालमा २२ वर्षमा भएको यो पहिलो सार्वभौमिक मताधिकारको निर्वाचन थियो। यद्यपि, त्यस समयमा राजनीतिक दलहरूमाथि प्रतिबन्ध लगाइएको थियो र मुख्य भूमिगत विपक्षी शक्तिहरू (नेपाली काङ्ग्रेस र विभिन्न कम्युनिस्ट समूहहरू)ले निर्वाचन बहिष्कारको आह्वान गरेका थिए।
२०२७ को संविधान संशोधनपछि पहिलो पटक यो निर्वाचन भएको थियो। कुल ११२ सिटहरू थिए, जबकि २८ सदस्य राजाद्वारा नियुक्त गरिएको थियो। आधिकारिक प्रतिवेदन अनुसार, ६३ प्रतिशत योग्य मतदाताले निर्वाचनमा भाग लिएका थिए। यद्यपि, मतदान सङ्ख्यामा केही विसङ्गतिहरू थिए। मतदानमा ५२.२ मत खसेको थियो।
निर्वाचन क्षेत्र
नेपालका ७५ जिल्लाहरू मध्ये ४० जिल्लाहरूमा दुई सदस्यीय निर्वाचन क्षेत्र र कम जनसङ्ख्या भएका ३५ जिल्लामा एक सदस्य निर्वाचन क्षेत्र कायम गरिएको थियो। १५ पहाडी जिल्लाहरू सबै एकल-सदस्य निर्वाचन क्षेत्र थिए। पहाडी जिल्लामा ५७, भित्री तराईमा ८ र तराईमा ३२ सिट कायम गरिएको थियो।
अभियान
उम्मेदवारले चुनाव लड्नका लागि १,५०० नेपाली रुपैयाँ धरौटी बुझाउनुपर्ने व्यवस्था गरिएको थियो।
नतिजा
समग्रमा भन्ने हो भने, यो परिणाम शासक वर्गका लागि ठूलो झट्का थियो। यद्यपि सबै उम्मेदवारहरू आधिकारिक रूपमा स्वतन्त्र थिए। विभिन्न उम्मेदवारहरू सरकारको समर्थनमा परिचित बनेका थिए। कुलमा मिलाएर लगभग ७०% "आधिकारिक" उम्मीदवारहरू पराजित बन्न पुगेका थिए। निर्वाचित राष्ट्रिय पञ्चायतमा ५७ जना नवप्रवेशी थिए।
सरकार समर्थित पक्षको पराजय आंशिक रूपमा सरकार समर्थित खेमाभित्रको विभाजनका कारण भएको थियो। मोरङ जिल्लामा शाही घराना र प्रधानमन्त्रीले विपक्षी उम्मेदवारहरूलाई समर्थन गरेका थिए जसको परिणामस्वरूप अन्ततः दुवैको हार भएको थियो।
सबैभन्दा बढी मत प्राप्त गर्ने उम्मेदवार मन्त्री हेमबहादुर मल्ल थिए। मल्लले ७६ हजार ७ सय २० मत प्राप्त गरेका थिए। सबैभन्दा कम मत प्राप्त गरेका तेजबहादुर भामले तीन हजार १३७ मत प्राप्त गरेका थिए। संसदीय प्रजातन्त्रको पुनस्र्थापनाका स्वतन्त्र समर्थकहरू अर्जुननरसिंह केसी, प्रकाशचन्द्र लोहनी र श्रीभद्र शर्मा निर्वाचित भएका थिए।
नेपाली काङ्ग्रेसको नेतृत्वले बहिस्कारको आह्वान गरेतापनि बखानसिंह गुरुङ नेतृत्वको असन्तुष्ट समूहले ३६ जना उम्मेदवार उठाएको थियो। तीमध्ये चार जना निर्वाचित भएका थिए। कुँवर इन्द्रजीत सिंह, बखानसिंह गुरुङ, काशीनाथ गौतम र भागवत यादव निर्वाचित भएका थिए। केशरजङ्ग रायमाझी नेतृत्वको सोभियत पक्षधर कम्युनिस्ट पार्टीले ४५–५० भन्दा बढी उम्मेदवार खडा गरेको थियो, तर कोही पनि निर्वाचित हुन असफल भएका थिए।
गोविन्दनाथ उप्रेती काभ्रे, रुपचन्द्र विष्ट मकवानपुर र कर्णबहादुर ह्युजु, भक्तपुरबाट निर्वाचित भएका छन्।
यस निर्वाचनमा २८ जना महिला उम्मेदवारले भाग लिएका थिए जसमध्ये दुई जना निर्वाचित भएका थिए। नानी मैया दाहाल र भद्राकुमारी घले निर्वाचित उम्मेदवारहरू हुन्। त्यस समय नेपाली राजनीतिमा अपेक्षाकृत अपरिचित व्यक्ति नानीमैया दाहालले काठमाडौँ जिल्लाको निर्वाचनमा विजय हासिल गरेकी थिए। उनको निर्वाचनलाई संस्थापन पक्षविरुद्ध अविश्वासको मतका रुपमा हेरिएको थियो।
फुटबल खेल
एसोसिएसन फुटबल जसलाई प्राय: फुटबल (अङ्ग्रेजी: फुट: खुट्टा वा पद, बल: भकुण्डो) वा सकर भन्ने गरिन्छ, यो संसारकै लोकप्रिय खेलहरू मध्ये एक हो। यो एउटा सामूहिक खेल हो र यसलाई ११/११ खेलाडीहरूको दुई समूह बीच खेल्ने गरिन्छ। फुटबललाई सामान्यत: एउटा आयताकार घाँस वा कृत्रिम घाँस भएको मैदानमा खेलिन्छ जसको अन्तिममा एउटा गोलपोस्ट हुन्छ। खेलाडीहरूद्वारा विरोधी समूहको गोलपोस्टमा आफ्नो चालाकीले भकुण्डोलाई गोल गर्नुनै यस खेलको उद्देश्य हो। खेलमा गोलरक्षक नै एउटा मात्र यस्तो खेलाडी हुन्छ जसले भकुण्डोलाई रोक्न अथवा बचाउनका लागि आफ्नो हात प्रयोग गर्न अनुमति हुन्छ। समूहको बाँकी खेलाडी प्रायजसो भकुण्डोलाई हिर्काउन (किक)का लागि आफ्नो खुट्टाको प्रयोग गर्छन्। तथा कहिलेकाहीं हावामा भकुण्डो रोक्नका लागि आफ्नो छाती या टाउकोको प्रयोग गर्छन्। जुन समूह खेलको अन्त वा समय समाप्ति सम्म बढी गोल गर्न सफल हुन्छ त्यहि टोली विजय घोषित हुन्छ। खेलको अन्त अर्थात समय समाप्तिसम्म यदि खेल बराबर रहेमा त्यस खेललाई बराबर वा टाई घोषित गर्न सकिन्छ अथवा खेललाई अतिरिक्त समयमा लिएर जानु र पेनाल्टी-सुटआउटद्वारा जितहारको निर्णय गर्नु प्रतियोगिताको स्वरुप माथि निर्भर हुन्छ।
आधुनिक फुटबललाई इङ्ल्यान्डमा 'द फुटबल एसोसिएसन' (फुटबल सङ्घ)को गठनसँगै गाँसिएको थियो र त्यस लगत्तै सन् १८६३ मा बनाइएको 'लव्ज अफ द गेम' (खेलको कानुन) को आधारमा नै आज फुटबल खेल्ने गरिन्छ। अन्तर्राष्ट्रिय आधार वा स्वरूप माथि फुटबलको नियन्त्रण (फेडरेसन इन्टरनेसनल डी फुटबल एसोसिएसन) वा एसोसिएसन फुटबलको अन्तर्राष्ट्रिय महासङ्घ जसलाई सङ्क्षेपमा FIFA वा एसोसिएसन फुटबलको अन्तर्राष्ट्रिय महासङ्घले गर्छ। फुटबलको सबैभन्दा प्रतिष्ठित अन्तर्राष्ट्रिय र लोकप्रिय प्रतियोगिता फिफा विश्व कप हो जसको आयोजन प्रत्येक चार वर्षको अन्तरमा गरिन्छ। यस प्रतियोगितालाई व्यापक रूपमा सम्पूर्ण विश्वमा हेर्ने गरिन्छ र यसको दर्शक ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक खेलहरूलाई हेर्ने दर्शकहरूको लगभग दुई गुणा बढी हुन्छ।
खरमुजुर
खरमुजुर अथवा खरमयुर (Houbaropsis bengalensis) नेपाललगायत भारतीय उपमहाद्वीपमा पाइने एक प्रकारको चराको प्रजाति हो । अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घले यस प्रजातिलाईरातो सूचीमा सूचिकृत गरेको छ। यसलाई अङ्ग्रेजीमा बेङ्गाल फ्लोरिक्यान (Bengal Florican) भनिन्छ ।
खतरा तथा संरक्षण अवस्था
यो प्रजाति संरक्षणका हिसाबले विश्वमा अति सङ्कटापन्न अवस्थामा रहेको छ । नेपाल सरकारले यसलाई संरक्षित पन्छीको सूचीमा राखेको छ।
चन्द्र रानाहँछा
चन्द्र रानाहँछा (अंग्रेजी: Chandra Ranahanchha ) नेपाली साहित्यका कवि, गीतकार, कथाकार तथा चित्रकार हुन् ।
प्रारम्भिक जीवन
चन्द्र रानाहँछाको जन्म वि.सं. २०३७ साल भाद्र ७ गते खोटाङ जिल्लाको निर्मली डाँडा,वडा नं. ८ मा बुवा राज बहादुर राई तथा आमा कृष्ण लक्ष्मी राईको कोखबाट भएको हो ।
साहित्यिक जीवन
कवि चन्द्र रानाहँछा आठ/नौ कक्षा पढ्दा देखि नै कविता लेख्न थालीसकेका थिए । जतिबेला उनी निर्मली डाँडाको मनकामना जनकल्यान माविमा अध्यनरत थिए । सुरुमा उनलाई कविताको बिधागत ज्ञान थिएन । त्यै पनि उनी कविता लेख्थे । उनको कविता हेरी दिने र कविता माथि सुझाव दिने पनि कोही थिएन । वि.सं. २०५१ सालतिर उनको नेपाली बिषयको शिक्षकको रूपमा आए कवि तथा आख्यानकार राजन मुकारुङ । राजन मुकारुङबाट उनले कविता मात्र होईन साहित्यका अन्य आयाम र विधाबारे पनि ज्ञानप्राप्त गरे । उनको सिर्जना र पठनको घेरा लम्बिदै गयो । लेखनका साथै उनलाई गायनमा रुची थियो । गायक बन्ने सपना लिएर उनी २०५४ सालमा काठमाण्डौ छिरे । तर काठमाण्डौ उनले सोचे जस्तो सजिलो थिएन । काठमाण्डौमा बाच्न उनलाई सजिलो थिएन, संघर्ष गरे । प्रदीप बम्जनसँग केही समय संगीतको क्लास लिन थाले । तर पछि गायन क्षेत्र गाह्रो रहेछ भन्ने बुझे र, छाडिदिए । रहरैरहरमा दुई गीति एल्बम ‘चौबन्दी किन्दिऊँला' (२०५५) र चिनो रुमाल (२०५६) निकाल्न पनि भ्याए उनले । उनले बुझे गीत गाउनु उनको रहर मात्र रहेछ । त्यस पछि उनले आफ्नो धेरै समय लेखन तिर नै लगाए ।  उनको मनमा आँधी चलेपछि, गीती सङ्ग्रह २०६७, भाउजु लडेको भिर, कथा सङ्ग्रह २०६८ र  थिबिया चराको गीत, कविता सङ्ग्रह २०७१ प्रकाशित छन् ।
चैत
चैत्र (चैत) १२ महिनाहरू अन्तर्गत पर्ने एक महिना हो । प्राचिण ज्योतिषी तथ्यको चन्द्रमास अनुसार यो महिनाको सुरुवात फाल्गुन पूर्णिमाको भोलि पल्टबाट मानिन्छ भने सौर्यमास अनुसार यो महिनाको सुरुवात मिन सक्रांतीको दिनबाट भएको मानिन्छ । शाक्य संवत्सरका अनुसार यो महिनाको सुरुवात मिन सक्रांतीको पाँच दिन पछाडी हुन्छ । साधारणतया यो महिनालाई सौर्यमासको नीतिलाई नै व्यवहारमा ल्याएको पाइन्छ । यो महिना बसन्त ऋतुको पहिलो महिना हो । अङ्ग्रजी महिनाको आधा मार्च र आधा अप्रेल गरी चैतको महिना पुरा हुन्छ ।
यो महिनाका प्रमूख पर्वहरू
यो महिनामा विभिन्न पर्व, राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय दिवसहरू पर्दछन् । हिन्दूहरूको महान चाड चैते दशैं र राम नवमी यसै महिना भित्र पर्दछन् । चैत्र कृष्ण पक्षको औंशी तिथीमा काठमाडौँ उपत्यकामा घोडेजात्रा मनाउने गरिन्छ । साथै चैत महिनाको अन्तमा भक्तपुरमा बिस्का: जात्रा ( बिस्केट जात्रा) को सुरुवात हुन्छ।
यो महिनामा गर्न हुने र नहुने कार्यहरू
हिन्दू मान्यता अनुसार यस महिनामा विवाहादी शुभ कार्यहरू गर्नु हुँदैन भन्ने रहेको छ । यो महिनामा जती सक्दो दान गर्नु पर्छ भन्ने मान्यता पनि रहेको छ ।
यस महिनाको बारेमा रहेका भनाईहरू
कतिपय ठाउँमा यस महिनालाई रित्तो महिना पनि भनेको सुनिन्छ । प्रायः चैतको महिनामा घर बनमा रित्तो महसुस गरिन्छ । गरिबहरूको घरमा अन्नको अभाव, वन पाखामा घाँसको अभाव, खोला नालामा पानीको अभाव, आदी कुराहरूलाई ध्यान दिने हो भने यो महिना एक रित्तो देखिन्छ । कतिपय ठाउँमा यस महिनालाई "लमकोल्थे" भन्ने गरेको पनि सुनिन्छ । यो समयमा लामो दिन सुरु हुने र भोकमारीले सताउने भएकाले "लमकोल्थे आयो केटा-केटी रुहायो" भन्ने उखान विद्यान रहेको छ । यस सम्बन्धमा पश्चिम नेपालको खस सभ्यतामा आधारीत एक दन्त्य कथा विद्यमान रहेको छ ।
विश्व वातावरण दिवस
<section begin=अंश />विश्व वातावरण दिवस बिश्व पर्यावरण प्रति वैश्विक स्तरमा राजनीतिक र सामाजिक जागृति ल्याउने उद्देश्यले संयुक्त राष्ट्रको आह्वानमा सन् १९७३ देखि विश्व वातावरण दिवस मनाउन सुरु गरिएको हो । <section end=अंश /> ‍‍‌‌
इतिहास
वातावरण संरक्षणका लागि विश्वमै राजनीतिक र सामाजिक जनचेतना जगाउने उद्देश्यका साथ सन् १९७२ को ५ जुनदेखि १६ जुनसम्म संयुक्त राष्ट्रको महासभाले विश्व वातावरण सम्मेलनको आयोजना गरेको थियो । सम्मेलनको एक वर्षपछि वातावरणीय संरक्षणको आवश्यकता महसुस गरी ५ जुन १९७३ मा पहिलो पटक विश्व वातावरण दिवस मनाउन सुरु गरिएको हो ।
तेहट्ट उपविभाग
तेहट्ट उपविभाग भारतीय राज्य पश्चिम बङ्गालको नदिया जिल्ला अन्तर्गतको उपविभाग हो।
रौतहट(सप्तरी)
यो नेपालको सगरमाथा अञ्चलको सप्तरी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या छ।
भटौलिया, महोत्तरी
भटौलिया नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको महोत्तरी जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
द्वारिका श्रेष्ठका कविता
द्वारिका श्रेष्ठका कविता द्वारिका श्रेष्ठद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
सुमात्राको उष्णप्रदेशीय वर्षावन धरोहर
सुमात्राको उष्णप्रदेशीय वर्षावन धरोहर एक युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा जोडिएको छ।
पोखरा उपत्यका
पोखरा उपत्यका मध्य नेपालमा पर्दछ । यसलाई सेती उपत्यका पनि भन्ने गरिन्छ । नेपालकै दोस्रो ठूलो नगरको रूपमा रहेको पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका र ४ वटा गाउँपालिका समेत रहेको पोखरा उपत्यकाबाट बिजयपुर, कोत्रे लगायतका खोलाहरू सेती नदीको जलधारामा मिसिएर उपत्यका बाहिर निस्कन्छन् । पोखरा उपत्यका तालहरूको दृष्टिकोणले पनि धनी उपत्यका हो । यहाँ फेवा ताल, बेगनास ताल, रूपा ताल खास्टे ताल लगायतका ठुला तथा मैदी दिपाङ, कमलपोखरी लगायतका साना तालहरू यो उपत्यका भित्रै रहेका छन् ।
वर्तमान नेपाल एकीकरण हुनु अगाडि पोखरा कास्की राज्य अन्तर्गत थियो । ऐतिहासिक कास्कीकोट उपत्यकाको उत्तरी छेउमा रहेको छ । पृथ्वी नारायण शाहका माहिला छोरा नायव बहादुर शाहको समयमा पोखरा उपत्यका बर्तमान नेपालमा मिलाईएको हो । पोखरा उपत्यकाको पोखरा उपमहानगरपालिका १८६,४१० र लेखनाथ नगरपालिका मा ४६,२२१ जनसङ्ख्या रहेको छ । साथै उपत्यकाका अन्य गांउहरूमा ३५०,००० जती जनसङ्ख्या रहेको छ । पोखरा तथा लेखनाथ को मुख्य व्यवसाय पर्यटन हो । यहाका रमणीय तालहरू र सेती नदी हिमाली छायां तथा झरनाहरू प्रमुख पर्यटकीय स्थल हुन । फेवा ताल मा पर्ने माछापुछ्रे को छांया तथा बेगनासमा गरीने डुङगा सवारी बिर्सिनसक्नुका छन । साथै अन्नपूर्ण पदयात्रामार्ग पनि यंहीबाट शुरू हुन्छ । साथ साथै पोखरा उपत्यका पश्चिमाञ्चल नेपालको प्रमुख शिक्षा तथा श्वास्थ केन्द्र पनि हो, नेपालकै प्रख्यात पृथ्वी नारायण क्याम्पस, जनप्रिय क्याम्पस, पोखरा विश्वविद्यालय तथा अन्य क्यापस तथा विद्यालय रहेको पोखरामा पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पताल पोखरा, मणीपाल मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल सहित थुप्रै श्वास्थ संस्था रहेका छन्।
पोखरा उपत्यका पूर्वमा पृथ्वी राजमार्गका माध्यमले मध्य पहाडी क्षेत्र,काठमाण्डौ उपत्यका मध्य दक्षीणको चितवन उपत्यका तथा पूर्व र पश्चिम नेपालको तराइसँग जोडिएको छ भने सिदार्थ राजमार्गले पोखरालाई पश्चिम तराई, र केही पहाडी जिल्लासंग तथा धवलागिरी राजमार्गले पश्चिम उत्तरी पहाडी हिमाली क्षेत्रसँग जोडेका छन। पोखरा एकदमै रमणीय र रोचक सहर हो।
फेवा लके
बिजुलीकोत
बिजुलीकोत नेपालको जनकपुर अञ्चलको रामेछाप जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा १०५१ वटा घर छन्।
गोदावरी नगरपालिका, कैलाली
गोदावरी नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेशको कैलाली जिल्लामा अवस्थित एक नगरपालिका हो। महेन्द्र राजमार्गसँगै जोडिएको यो सहर सुदूरपश्चिम प्रदेशको प्रवेशद्वार बन्न पुगेको छ। नेपालको संविधान २०७२ अनुसार देशमा सङ्घीय शासन व्यवस्था लागू भएपछि स्थानीय तहको गठन भएसँगै वि.सं. २०७३ फागुन २२ गते नेपाल सरकारको निर्णय तथा वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार गोदावरी नगरपालिका घोषणा गर्दा यसमा तत्कालिन अत्तरिया नगरपालिकाको वडा नं. १-८ र १२-१३ तथा गोदावरी गाउँ विकास समितिलाई गाभिएको थियो। यस नगरपालिकाको कुल क्षेत्रफल ३०८.६३ वर्ग किलोमिटर (११९.१६ वर्ग माइल) रहेको छ। वि.सं. २०६८ को नेपालको जनगणना अनुसार यस नगरपालिकाभित्र १४,९१५ घरधुरीको बसोबास रहेको छ भने यहाँको कुल जनसङ्ख्या ७८,०१८ रहेको छ।
वि.सं. २०७५ साल असोज १२ गते सुदूरपश्चिम प्रदेश सभाको दोस्रो अधिवेशनको ४५औँ बैठकले कैलाली जिल्लाको गोदावरी नगरपालिकाको वडा नं. २ र ४ को क्षेत्रमा राजधानी बनाउने निर्णय गरेको थियो। तर हाल सम्म धनगढी नै अस्थायी राजधानी हो ।
इतिहास
गोदावरी एक धार्मिक महत्व वोकेको क्षेत्र मानिन्छ । यो क्षेत्र हिन्दुहरूको विश्वासको आधार रहेको पवित्र नदी गोदावरीवाट सिंचित रहेको छ । परापूर्व कालमा हिन्दु धर्मका प्रख्यात ऋषि गौतमले यसै क्षेत्रमा तपस्या गरि ज्ञान आर्जन गरेको साथै द्वापर युगमा भगवान श्रीकृष्ण, भीष्मभिष्मपितामहः तथा पांच पाण्डव जस्ता तपश्वीहरु समेत यस क्षेत्रको विचरण गरि यसै पवित्र गोदावरी नदीमा स्नान गरि ज्ञान समेत हासिल गरेको विश्वास गरिन्छ । जस्को संझना स्वरुप हरेक वर्ष यस क्षेत्रमा मकर सक्रांतिमा मेला समेत लाग्ने गरेको छ ।
यातायात
गोदावरी नगरपालिका सुदूरपश्चिम प्रदेशको प्रवेशद्वारको रूपमा रहेको छ। नेपालको महेन्द्र राजमार्ग र महाकाली राजमार्ग दुवै यसै नगरपालिका भएर गएका छन्। यो काठमाडौँबाट करिब ६०० किलोमिटर टाढा, जिल्ला सदरमुकाम धनगढीबाट १५ किलोमिटर, महेन्द्रनगरबाट ४० किलोमिटर र डडेल्धुराबाट १२० किलोमिटर टाढा रहेको छ। यहाँको यातायात मुख्य साधनको रूपमा बस रहेको छ। म्याजिक गाडी, ट्याम्पो, ट्याक्सी, विद्युतिय अटो आदि स्थानीय यातायातको रूपमा सेवा दिने गरेका छन्।
२००९ इन्डियन प्रिमियर लिग
२००९ इन्डियन प्रिमियर लिग इन्डियन प्रिमियर लिगको दोश्रो संस्करण थियो जुन भारतमा नभएर दक्षिण अफ्रिकामा १८ अप्रिल २००९ देखि २४ मे २००९ सम्म आयोजित भएको थियो । जसको फाइनल म्याच एडम गिलक्रिस्टको कप्तानीमा डेक्कन चार्जर्सले जितेको थियो । फाइनल म्याचमा रोयल चैलेन्जर्स बेङ्गलोरले पहिले ब्याटिङ गर्दै २० ओभरमा १३८ रन बनाएको थियो, यसको जवाफमा डेक्कन चार्जर्सले अन्तिम बलमा म्याच जितेको थियो । एडम गिलक्रिस्टलाई म्यान अफ द टूर्नामेन्ट घोषित गरियो । जबकि यस टूर्नामेन्टमा सबैभन्दा बढी रन चेन्नई सुपर किङ्सको तर्फबाट म्याथु हेडनले ५७२ रन बनाएका थिए ।
अपी हिमाल
अपी हिमाल दार्चुला जिल्लाको सबैभन्दा अग्लो भाग हो अपी हिमालय। यसको उचाई ७,१३२ मी.(२३,३९९ फीट) रहेको छ। नेपालको सुदूरपश्चिममा अवस्थित अपी हिमाल भारत र तिब्बतसँग सिमाना जोडिएको छ। अपी हिमाल योका पहार खण्डको गुराँस हिमाल मध्ये सबै भन्दा अग्लो चुचुरो हो।
कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)
कानुन तथा न्याय मन्त्रालय (Ministry of Law and Justice) मुलुकको पुराना मन्त्रालयहरू मध्येको एक स्थापित मन्त्रालय हो। सन १९५२ वि.स. २००८मा गठित एन.एम. बुच आयोगले नेपालमा ११ वटा मन्त्रालयहरू रहनु पर्ने भनी सिफारिस गरेको र त्यसमध्ये ऐन तथा संसदीय विभाग पनि एक रहेको थियो। वि.सं. २०१३ सालमा कानुन विभागबाट मन्त्रालयको रूपमा रूपान्तरण भएको यस मन्त्रालयलाई कहिले कानुन तथा संसदीय प्रबन्ध मन्त्रालय तथा कहिलेकानुन तथा न्याय मन्त्रालय नाम राखिएकोमा २०४६ सालको परिवर्तन पिछ यसलाई कानुन न्याय तथा संसदीय व्यवस्था नामाकरण गरिएको थियो। तर २०५२ सालमा यसलाई पुनः कानुन तथा न्याय मन्त्रालय कायम गरिएकोमा २०५७ सालदेखि यस मन्त्रालयको नाम कानुन न्याय तथा संसदीय व्यवस्था मन्त्रालय रहेको थियो। संविधान सभाको ऐतिहासिक निर्वाचनपछि नेपाल सरकार कार्यविभाजन नियमावली २०६४मा मिति २०६५/५/१५मा भएको संशोधनबाट कानुन न्याय तथा संविधानसभा व्यवस्था मन्त्रालय नामाकरण हुन आएको थियो भने २०६६ सालमा यस मन्त्रालयको नाम पुनः कानुन तथा न्याय मन्त्रालय कायम गरिएको छ।
नेपालमा स्वतन्त्र एवम् सक्षम न्याय प्रणालीको व्यवस्था गरी कानुनी राज्यको अवधारणालाई साकार पार्ने संवैधानिक परिकल्पना अनुसार न्यायलाई स्वतन्त्र, निष्पक्ष, निर्भिक, सरल र छिटो छरितो गराउने लक्ष्य अनुरूप न्याय सम्पादनका लागि अनुकूल हुने कानुनी आधारशीला तयार गर्ने, ससं दीय व्यवस्था सम्बन्धी नीति, याजे ना कायक्रम तर्जुमा एवं कार्यान्वयन गर्ने र ससंद सचिवालयको सर्म्पर्क मन्त्रालयको रूपमा काम गर्ने जिम्म 'कानुन न्याय तथा संसदीय व्यवस्था मन्त्रालयको हो।
बर्मुडा
बर्मुडा वा सोमेर आइजल्स,   एटलान्टिक महासागरमा अवस्थित बेलायती आधिपत्यमा रहेको राष्ट्र हो ।
अन्य
{{Navboxes {{Bermuda topics|state=uncollapsed}} {{Navboxes Lat. and Long. {{Coord|32|18|N|64|47|W|display=inline}} (Hamilton) {{Countries and territories of the Caribbean}} {{Countries of North America}} }} {{Commonscat|Bermuda}}
रेजिना क्यासेन्द्रा
रेजिना क्यासेन्द्रा एक भारतीय अभिनेत्री हुन् जो तमिल र तेलुगु चलचित्रहरूमा मुख्य रूपमा काम गर्छिन्।
छतिवन
छतिवन शब्दले निम्न लिखित कुराहरू बुझ्न सकिन्छ :-
अक्षांश
भूगोलमा पृथ्वीको सतहमा पूर्वदेखि पश्चिमतिर खिचिएका काल्पनिक रेखालाई अक्षांश भनिन्छ जसले कुनै ठाउँ पृथ्वीको कति उत्तर वा दक्षिणमा पर्दछ भन्ने कुरा जनाउँदछ ।
पृथ्वीको उत्तरी ध्रुव र दक्षिणी ध्रुवलाई जोडेर पृथ्वीको केन्द्रबाट कोरिएको रेखामा लम्ब बनाई केन्द्रविन्दुबाट सीधा पर्ने सतहलाई शुन्य डिग्री आधार मानी अक्षांश रेखा कोरिएको हुन्छ। शुन्य डिग्रीको अक्षांश रेखालाई भूमध्य रेखा वा विषुवत रेखा भनिन्छ। अक्षांश रेखा बृत्तको रूपमा रहेका हुन्छन्। हरेक डिग्रीमा खिचिने यी रेखा उत्तरमा ९० र दक्षिणमा ९० बटा हुन्छन्।
नामाकरण भएका अक्षांश रेखाहरू
भूमध्य रेखा बाहेक अन्य केही अक्षांशहरू महत्त्वपूर्ण मानिन्छन्।
पुनर्वसु
पुनर्वसु मात्रेयसंहिताका रचयिता एवं आयुर्वेदाचार्य थिए। अत्रि ऋषिका पुत्र हुनको कारण यी पुनर्वसु आत्रेय भनिन्छ। अत्रि ऋषि स्वयं आयुर्वेदाचार्य थिए। अश्वघोषका अनुसार, आयुर्वेद-चिकित्सातंत्रको जो भाग अत्रि ऋषि पूरा छैन गर्न सके थिए त्यसलाई इन्होंने पूर्ण गरेको थियो। चरकसंहिताका मूल ग्रन्थ अग्निवेशतंत्रका रचयिता अग्निवेशका यी गुरु एवं भरद्वाज ऋषिका समकालीन थिए। इन्होंने आफ्नो पिता एवं भरद्वाज ऋषिदेखि आयुर्वेदको शिक्षा प्राप्तको थियो। यिनको रहने कुनै स्थान निश्चित थिएन। पर्यटन गर्दै यी आयुर्वेदको उपदेश देन्थे। आत्रेयका नाममा लगभग तीस आयुर्वेदीय योग उपलब्ध छन्। यिनमा बलतैल एवं अमृताद्य तैलको निर्देश चरकसंहितामा प्राप्त छ।
त्रिपुरासुन्दरी मन्दिर, बैतडी
त्रिपुरा सुन्दरी मन्दिर बैतडी जिल्लाको दसरथचन्द नगरपालिकाको वार्ड नंवर ९ मा पर्दछ । यो देवी त्रिपुरा सुन्दरी भगवतीको मन्दिर नेपालको सुदुर पश्चिमको एक प्रख्यात मन्दिर हो । यस मन्दिरलाई सुदूर पश्चिमकी ९ देवीहरूमा एक देवीको मन्दिर मानिन्छ । यो मन्दिरलाई माता भगवती मानेर पुजा आराधनागर्ने गरिन्छ । यो मन्दिरलाई नेपालको सूदूर पश्चिमका नौ भगवतीहरूका मन्दिरहरूमा एक मन्दिर मानिन्छ ।
सुतार कार्की
सुतार कार्की नेपाली क्षेत्री थर कार्कीको एक कुलघरान हो । यो कार्की थरको एक उपसमुह वा विभाजन हो । सुतार कार्कीहरू घृतकौशिक गोत्रका हुन् ।
धर्तीको गीत
धर्तीको गीत दिनेश अधिकारीद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
ब्रह्म पुराण
पुराणहरूको दिइएको सूचीमा यस पुराणलाई प्रथम स्थानमा राखिन्छ, यस पुराणमा सृष्टिको उत्पत्ति, पृथुको पावन चरित्र, सूर्य एवं चन्द्रवंशको वर्णन, श्रीकृष्ण-चरित्र, कल्पान्तजीवी मार्कण्डेय मुनिको चरित्र, तीर्थहरूको माहात्म्य एवं अनेक भक्तिपरक आख्यानहरूको सुन्दर चर्चा गरिएकोछ। भगवान् श्रीकृष्णको ब्रह्मरूपमा विस्तृत व्याख्या हुनको कारण यस ब्रह्मपुराणको नामले प्रसिद्ध छ। यस पुराणमा साकार ब्रह्मको उपासनाको विधान छ। यसमा 'ब्रह्म' लाई सर्वोपरि मानाइएकोछ। यसीलिए यस पुराणलाई प्रथम स्थान दियाइएकोछ। पुराणहरू कोमाम्परा के अनुसार 'ब्रह्म पुराण'मा सृष्टि के समस्त लोकहरू र भारतवर्षको पनि वर्णन गरिएकोछ। कलियुगको वर्णन पनि यस पुराणमा विस्तार्सित उपलब्ध छ। ब्रह्मका आदि हुनको कारण यस पुराणलाई आदिपुरण पनि भनिन्छ। व्यास मुनि्ले यसलाई सर्वप्रथम लेखेकाहुन्। यसमा दस हजार श्लोक छन्। प्राचीन पवित्र भूमि नैमिष अरण्यमा व्यास शिष्य सूत मुनिले यो पुराण समाहित ऋषि वृन्दमा सुनाएका थिए। यसमा सृष्टि, मनुवंश, देव देवता, प्राणि, पृथ्वी, भूगोल, नरक, स्वर्ग, मन्दिर, तीर्थ आदिको निरूपण छ। शिव-पार्वती विवाह, कृष्ण लीला, विष्णु अवतार, विष्णु पूजन, वर्णाश्रम, श्राद्धकर्म, आदिको विचार छ।
नेपालको संस्कृति
नेपालको समृद्ध सांस्कृतिक विरासत कयौं शताब्दिहरूको अन्तरालमा विकसित भएको हो। नेपाल सांस्कृतिक विविधताले भरिएको देश हो। केही संस्कृति तिब्बत र केही भारतसँग मिल्दाजुल्दा छन्। यहाँको भेषभूषा, भाषा तथा पकवानहरूमा धेरै समानताहरू पाइन्छन्। वैदिक सनातन एवं प्राकृतिक धर्ममा विश्वास गर्ने नेपालीहरूले मनाउने प्रमुख पर्व दसैं हो। यो पर्व शरद ऋतु अर्थात् आश्विन शुक्ल पक्षमा पर्छ जसलाई देवी पक्ष पनि भनिन्छ। उक्त पन्ध्र दिनभित्र आदिशक्ति देवी भगवतीलाई प्रसन्न पार्न अनेकौँ धार्मिक अनुष्ठान एवं पूजा-आ्राधना गरिन्छ। हुन त यस्ता देवी पक्षहरू वर्षमा तीनवटा पर्छन। असोजको यो कालरात्रि पर्ने देवी पक्ष बाहेक कार्तिकमा सुखरात्रि तथा चैत्रमा महारात्रि पनि पर्छ। यीमध्ये आश्विन शुक्लमा पर्ने कालरात्रिलाई विशेष रूपमा मनाउने चलन छ जसअन्तर्गत बडादसैं पर्छ। यस्ता विशेष अवसरमा गरिने पूजा वा साधनाले विशेष फल दिलाउने जनविश्वास रहिआएको छ। त्यसैले दसैंका नौ दिनसम्म भगवतीको विशेष पूजाआजा गरी दसौं दिन प्रसादस्वरूप टीका र जमरा ग्रहण गर्ने चलन छ। पूजा गरेर प्रसाद ग्रहण गर्ने क्रम पूणिर्मासम्म रहन्छ। पूणिर्माका दिन जमरा विसर्जन गरेपछि देवीको पूजा पनि समाप्त हुन्छ।
शक्तिस्वरूपा देवी भगवतीका अनेकौँ स्वरूप छन। ती स्वरूपको वर्णन दुर्गा शप्तशती एवं देवी भागवत जस्ता ग्रन्थहरूमा भेटिन्छ। तीमध्ये प्रमुख रूपमा शैलपुत्री, ब्रह्मचारिणी, चन्द्रघण्टा, कूष्माण्डा, स्कन्दमाता, कात्यायनी, कालरात्रि, महागौरी र सिद्धिदात्री नाम गरेका देवीको पूजा-आराधना दसैंका नौ दिनसम्म क्रमैसँग हुन्छ। जसलाई नवदुर्गाका नामले चिनिन्छ। नवदुर्गाको पूजा गर्नाले सारा पाप नाश भै मनका चाहना पूरा हुने विश्वास गरिन्छ। यी देवीहरू समस्त प्राणीका शरीरमा माता, विद्या, लक्ष्मी, शक्ति, बुद्धि, माया, शान्ति, धृति, क्षमा, दया, निद्रा आदि स्वरूपमा विराजमान छन। दसैंका बेलामा आफूमा निहित ती शक्तिलाई प्रकट गरेर अभीष्ट पूरा गर्ने मनसायले प्रेरित भै मानिसहरूले अनेकौँ साधना गर्छन।
दैवी शक्तिको आशीर्वाद पाएर विष्णुले मधुकैटभ नामक दैत्यको विनाश गरे। शक्तिकै सहायता पाएर देवताहरूले असुरमाथि विजय प्राप्त गरे। भृगु, अङ्गरिा, वशिष्ठ, विश्वामित्र, कात्यायन, जैमिनीप्रभृति ऋषिमुनिहरूले शक्तिको उपासनाबाटै सफलता प्राप्त गरे। राम, कृष्ण, युधिष्ठिर आदि पनि दुर्गा भवानीकै साधना र भक्ति गरेर महापुरुष भए। ब्रह्मा, विष्णु, महेशजस्ता त्रिदेव पनि महेश्वरीकै कृपा पाएर सृष्टि सञ्चालन गर्छन। त्यसैले देवीलाई सनातन वैदिक धर्ममा शक्तिको प्रतीक मानेर सम्मान गरिन्छ। उनको शक्तिबिना कुनै कार्य हुन सक्दैन। त्यसो भएको हुनाले मातृशक्तिका रूपमा पुजिने भगवतीको कृपा प्राप्त गर्न दसैंको अवसर पारेर उनलाई रिझाउने प्रयास गरिन्छ।
घटस्थापनाका दिनदेखि सुरु हुने दसैंको पहिलो दिन देवी स्थापना गरेर जमरा राख्ने कार्य हुन्छ । उक्त दिन व्यक्तिगत रूपमा घरैमा तथा सामुहिक रूपमा विभिन्न देवी मन्दिर एवं कोतघरहरूमा जमरा राखिन्छ। सम्पूर्ण विधि पुर्याएर जमरा राख्ने कार्यसँगै दुर्गा शप्तशतीको पाठ पनि गरिन्छ। बिहान नुहाइधुवाइ गरी शुद्ध भएर पाठपूजा गर्ने, बेलुका सधैं आरती गर्ने कार्य दसैंभरि नियमित गर्नुपर्छ। पाँचौं दिनसम्म यही क्रम जारी रहन्छ भने छैटौँ दिन विल्व निमन्त्रणा अर्थात् बेलको पातले पूजा गरिन्छ। सातौँ वा सप्तमीका दिन फूलपाती भित्र्याइन्छ। फूलपाती भित्र्याउन केरा, दारिम, धान, हलेदो, बेलपत्र, अशोक, जयन्ती, उखु र मानेजस्ता नौवटा लहरापात एवं जातजातका फूल चाहिन्छ। अष्टमीका दिन राति कालरात्रिको पूजा गरेर बलि दिने तथा होमादि गर्ने कार्य हुन्छ। त्यस दिन कसैकसैले रातभरि भजन-कीर्तन पनि गर्छन। नवमीका दिन देवीलाई बोका, कुखुरा, हाँस, परेवा, राँगा, पाठी आदि पशुबलि दिइन्छ। ब्राह्मणलाई जीवबलि शास्त्रले नै निषेध गरेको छ। त्यसैले ब्राह्मण तथा अन्य शाकाहारीले कुभिन्डो, नरिवल, उखु वा अन्य कुनै फल, पायस तथा मासको पीठोबाट पशुको आकृति बनाएर बलि दिन्छन। देवी सबैकी मातास्वरूप भएकीले बलि दिनैपर्छ भन्ने छैन। बलि दिने कार्यमा तान्त्रिक परम्पराको प्रभाव गाँसिएको छ। नेपालमा पहिले तन्त्रको ज्यादै प्रचलन भएकाले पनि हुनसक्छ, नेपाली शक्तिपीठहरूमा असंख्य पशुपन्छीको बलि चढाइन्छ। देवीलाई खुसी पार्न सात्विक भावले आफूभित्रको पाशविक प्रवृत्तिलाई बलि दिनु नै उपयुक्त हुन्छ भन्ने कुरा नबुझेर नै पशुपन्छीको घाँटी रेट्ने कार्य भैरहेको हो कि ? तसर्थ शक्ति र साधनाको पर्व दसैंलाई हिंसारहित बनाउने कार्यमा लाग्नु पनि शक्ति प्राप्त गर्ने राम्रो उपाय हुनसक्छ। यसैगरी नवमीकै दिन नवदुर्गा देवीको स्वरूप मानेर नौवटी कन्यालाई यथाशक्ति पूजा गरी भोजन, वस्त्र एवं दक्षिणा अर्पण गरिन्छ।
दशमी अर्थात् टीका लगाउने दिन आफूभन्दा ठूला मानिसका हातबाट टीका-जमरा लगाई आशीर्वाद ग्रहण गरिन्छ। त्रेता युगमा यसै दिन श्रीरामले सीताको हरण गर्ने रावणको बध गरेको प्रसङ्ग आउँछ। यसका लागि रामले नारदको उपदेशबाट नौ दिनसम्म दुर्गा देवीको आराधना गरेको र दसौं दिन रावणमाथि विजय पाएको कथा प्रचलित छ। यसरी रावणमाथि रामले विजय पाएको हुनाले यस दिनलाई विजया दशमी अर्थात् बडा दसैं भनिएको हो।
महाकाली, महालक्ष्मी एवं महासरस्वतीको पूजा-आराधना गरेर जन्म जन्मान्तरका लागि शक्ति आर्जन गर्न सकिने सद्विश्वासकै कारण शक्ति र साधनाको पर्व दसैं मनाउन थालिएको हो। सबै शक्तिपीठमा प्रतिपदादेखि देवीको पूजा हुने भए पनि कुनै कुनैमा दशमीका दिन र त्यसपछि क्रमिक रूपमा कोजाग्रत पूणिर्माका दिनसम्म विसर्जन गर्ने परम्परा छ। अधिराज्यका कतिपय भागमा विजया दशमीको दिन मात्र टीका लगाउने चलन देखिए पनि कतै-कतै आफ्नो परम्पराअनुसार दशमीदेखि पूणिर्मासम्म टीका लगाउने चलन छ।
दसैं विशेष गरी नारी जातिको महिमा गाइने पर्व हो। 'यत्र नार्यस्तु पूज्यन्ते, रमन्ते तत्र देवता' अर्थात् मानव सभ्यताको सुरूदेखि नै जहाँ नारीको पूजा हुन्छ, त्यहाँ देवता पनि रमाउँछन् भन्दै आएको सनातन संस्कृतिले समग्र नारीजातिलाई मातृशक्तिका रूपमा आदर गर्दै आएको छ। महिषासुर, शुम्भ-निशुम्भ, रक्तबीज, चण्डमुण्डजस्ता असुरहरूलाई ठेगान लगाउन देवताहरू नारीशक्तिकै आश्रयमा गएको देखिन्छ। नारीबिनाको पुरुष अधूरो हुने भएकाले नारी शक्तिको उपासना गर्नुपर्छ भन्ने भावना जगाउन अहम् भूमिका निर्वाह गर्ने दसैंलाई आफ्नो शक्तिअनुसार मनाउनु उपयुक्त हुन्छ।
नाम्ड्रोल्लिङ
इतिहास
यो शिक्षा केन्द्र पल्युल सम्प्रदायको एघारौ सिंहासन धारक पद्म नोर्बु रिन्पोछे द्वारा सन् १९६३ मा स्थापित गरिएको थियो।
धार्मिक समारोह
यहाँको वार्षिक समारोहमा खस गरी लोसार, ड्रुछेन (आसन्न निधि पारम्परिक महासाधना), गुरु पद्म सम्भवको दिवस, कमयी ड्रुबछेन (दिर्घागम पारम्परिक महासाधना), ...
नफुलेका फूलहरू
नफुलेका फूलहरू क्षेत्रप्रताप अधिकारीद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
लोभीपापी गरुड
लोभीपापी गरुड (Ciconia episcopus) नेपालमा पाइने एक प्रकारको गरुडको प्रजाति हो। यो चरा एसियाको रैथाने प्रजाति हो।
विबरण
लोभीपापी गरुड ७५ देखि ९२ उचाई भएको मध्यम आकारको गरुड हो। यसको गठिलो, प्राय कालो शरीर, भुवादार सेतो घाँटी, कालो शिर तथा निर्गमस्थल र तल्लो पुच्छरढकनी सेतो भएको हुन्छ। यसको उडानको क्रममा माथिल्ला र तल्ला पखेटा पुरै गाढा देखिन्छ। बच्चा लोभीपापी गरुड वयस्क जस्तै देखिने तर अलि फिक्का खैरो शरीर तथा पङ्खेटाहरू साथै प्वाँखहरूले ढाकिएको निधार भएको हुन्छ।
बिजुवा
बिजुवा नेपालको लुम्बिनी अञ्चलको कपिलवस्तु जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ६९९ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार बिजुवाको जनसङ्ख्या ५०८६ छ। यस मध्य पुरुष ५२%, र महिला ४८% छन्।
नयाँ लहर
नयाँ लहर श्यामदास वैष्णवद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
सेतो गरुड
विबरण
सेतो गरुडको लम्बाई 100 –, र उभिँदा उचाई 100 - 125 cm हुन्छ। यसको पँखेटा फिजाउँदाको लम्बाई 155 – तथा तौल 2.3 – हुन्छ। यसको शरीरको अधिकांस भाग सेतो तथा पँखेटा र पछाडीको भाग कालो हुन्छ। सेतो गरुडको खुट्टा र ठुँडो लामो तथा तिखो चुच्चो हुन्छ।
ब्याराकपुर उपविभाग
ब्याराक पुर उपविभाग भारतीय राज्य पश्चिम बङ्गालको उत्तर २४ परगना जिल्ला अन्तर्गतको उपविभाग हो।
उजुङ कुलोन राष्ट्रिय निकुञ्ज
उजुङ कुलोन राष्ट्रिय निकुञ्ज एक युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा जोडिएको छ।
सिद्दिपेट जिल्ला
सिद्दिपेट जिल्ला भारतीय राज्य तेलङ्गानाको उत्तरी क्षेत्रमा अवस्थित एउटा जिल्ला हो। यसको मुख्यालय सिद्दिपेट हो। यस जिल्लाले हैदराबाद महानगर क्षेत्रको एक भाग समावेश गर्दछ। यस जिल्लाले जनगाउँ, राजन्ना सिरसिल्ला, करीमनगर, कामारेड्डी, हनुमकोण्ड, यदाद्री भुवनगरी, मेडचल मलकाजगिरिर, मेडक जिल्लाहरूसँग सीमाहरू बाँडेको छ।
भूगोल
यस जिल्लाले उत्तरमा राजन्ना सिरसिल्ला जिल्ला, उत्तर-पूर्वमा करीमनगर जिल्ला, पूर्वमा जनगाउँ जिल्ला, दक्षिणमा यादद्री भुवनगिरि जिल्ला, दक्षिण-पश्चिममा मेडचाल जिल्ला, पश्चिममा मेडक जिल्ला र उत्तर-पश्चिममा कामारेड्डी जिल्लाले घेरेको छ।
पुनर्वसु नक्षत्र
पुनर्वसु हिन्दु ज्योतिषका अनुसार आकाशमा स्थित एक नक्षत्र हुन्छ। यसमा  दुइ दीप्तिमान ताराहरू छन् जो मिथुन नक्षत्र मण्डलमा  आउँछन्, जसलाई कैस्टर एवं पोल्लक्स भनिन्छ।
मलयालम भाषामा पुनर्थम र दक्षिण भारतमा  यसलाई पुनर्पुषम भनिन्छ।
लक्ष्मीनिया, महोत्तरी
लक्ष्मीनिया नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको महोत्तरी जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
लौनियाँ
यो नेपालको सगरमाथा अञ्चलको सप्तरी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या छ।
अब्दुल्ला अल-मयुफ
अब्दुल्ला इब्राहिम अल-मयुफ (अरबी: عبد الله المعيوف) उहाँ (जन्मे २३ जनवरी १९८७) एक सउदी अरबका फुटबल खेलाडी हुन् । उनी हाल अल-हिलाल एफसीका लागि गोलरक्षक रूपमा खेल्छन् ।
अन्तरास्ट्रिय कार्यकाल
मे २०१८ मा उनलाई साउदी अरबको शुरुवाती खेलमाको लागि २०१८ फिफा विश्वकपमा नामकरण गरियो ।
क्लब
७ जनवरी २०१८ को अनुसार.
अन्धा मान्छेहरू र हात्ती
आयामेली त्रिमूर्तिमध्ये एक कवि एवम साहित्यकार बैरागी काँइला (तिलबहादुर नेम्वाङ)को दोस्रो कविता कृति अन्धामान्छेहरू र हात्ती |
उनको प्रस्तुत कृतिमा २०२१-६५ बीचमा फूटकर प्रकाशित हुँदै चर्चित भएका पाँच आयामेली र चार अन्य कविता छन्। आयामिक कवितामा चित्रात्मक बिम्वमार्फत आधुनिकमानिसको अस्तित्व समाएर सुदूर अतीततिर लैजाने कवि काइँला पछिल्लो समयमा कविताको सैद्धान्तिक-दार्शनिक पक्ष भन्दा समय-परिस्थितिसँग बढी एकाकार देखिन्छन्।
नरमेध
नरमेध खुमनारायण पौडेलद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
कालो गरुड
कालो गरुड नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
बिलंदु
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार बिलंदुको जनसङ्ख्या २४३४ छ। यस मध्य पुरुष ४८%, र महिला ५२% छन्।
गौतम बुद्ध
<section begin=अंश />
भगवान् सिद्धार्थ बुद्ध बौद्ध धर्मका प्रणेता हुन् । अधिकांश बौद्ध परम्पराले उनीलाई हाम्रो कल्पका एक सम्यक सम्बुद्धको रूपमा मान्दछन् । बुद्ध भन्नाले बोधिप्राप्त वा अन्तिम सत्यको साक्षात्कार गरेको महामानव बुझिन्छ । गौतम बुद्धको बास्तबिक नाम सिद्धार्थ गौतम थियो। बालक सिद्धार्थको जन्म भएको ७ दिनपछि सौतेनी आमा गौतमी ले पालनपोषण गरेको हुनाले सौतेनी आमाको नामबाट बालकको नाम गौतम पनि रहन गएको हो ।
सिद्धार्थ बुद्धको जन्म र मृत्यु कहिले भयो भनी यकिनका साथ भन्न नसकिए पनि बिसौं शताब्दिका धेरैजसो इतिहासकारहरू उनको जीवनकाल ५६३ ईशापूर्व देखि ४८३ ईशापूर्व रहेको भन्ने कुरामा एकमत देखिन्छन् । पछिल्लो समयमा भएका अनुसन्धान अनुसार उनको मृत्यु ४८६ देखि ४८३ ईशापूर्वको वीचमा रहेको मानिएको छ । तथापि सिद्धार्थ बुद्धको जन्म बैशाख शुक्ल पूर्णिमाको दिन हाल नेपालको रूपन्देही जिल्लाको लुम्बिनी= ल्हुङ्गबेनी मा भएको थियो । उनले आफ्नो जीवनकालको पहिलो २९ वर्ष पिताद्वारा प्रदत्त राजसी सुखमा बिताए। तर पनि उनी सदा संसारमा व्याप्त दु:खको कारण र त्यसको निवारण के होला ? भनी चिन्तित रहन्थे। सिद्धार्थ बुद्धको कथा अनुसार उनी पुर्व जन्मका बोधिसत्व भएकोले मानिसको दुःखको कारण र दुःखको निवारण के हुन सक्छन् भन्ने कुरामा निकै संबेदनसिल थिए। केही न केही मार्ग त अवस्य हुन सक्छ भन्ने प्रश्नोत्तर अधुरो र धुलमिल रुपमा उनको मनमा आभाष भइसकेको थियोे । कठिन ध्यान र खोजको माध्ययमबाट दु:ख निवारणको सत्यमार्ग पत्ता लगाउने उद्देश्यले २९ वर्षको उमेरमा गृहत्याग गरी सिद्धार्थ भारतको विभिन्न ठाउँमा सात वर्षसम्म कष्टदायक तपस्या गर्दै हिंडे। अन्तत: कष्टदायक मार्गले सत्यको प्राप्ति हुन सक्दैन भन्ने महशुस गरी मध्यमार्गको अवलम्बन गर्ने अठोट गरे। भारतको बोधगया भन्ने ठाउँमा एक पिपलको बृक्ष मुनि अधिष्ठानपूर्वक ध्यान गर्दा गर्दै उनलाई सम्यकसम्वोधि प्राप्त भयो र त्यसपछि उनी सम्यक सम्बुद्ध कहलाईए। त्यसपछि शेष ४५ वर्षसम्म उनी भारत र नेपालका बिभिन्न ठाउँ पुगी दु:ख निवारण सम्वन्धी आफूलाई प्राप्त महाज्ञान बाँड्न रातदिन लागिपरे।<section end="अंश" />
जन्म र नामकरण
सिद्धार्थ गौतमका बाबु शुद्धोदन तत्कालीन तिलौराकोट राज्यमा शाक्यवंशका राजा थिए। यिनकी आमाको नाम मायादेवी थियो । भनिन्छ रानी मायादेवी आफ्नो माइत देवदह जाने क्रममा बाटोमा पर्ने लुम्बिनी भन्ने ठाउँमा पुग्दा प्रसव व्यथाले भेटेपछि आरामका लागि बसिन् । त्यहीँ उनलाई पुष्करिणी सरोवरको किनारमा एउटा रुखको फेदमा सुस्ताउँदै गर्दा बालक सिद्धार्थको जन्म भएको थियो । शाक्य कुलको रिति अनुसार पाँचौं दिनमा त्रिवेदले पारंगत १०८ ब्राह्मणहरूलाइ निमन्त्रणा गरी भोजना गराइ ती उपस्थित मध्ये सर्वश्रेष्ठ ब्राम्हणहरूबाट नामाकरण गराएका थिए। सबै मनोकामनाले पूर्ण गर्ने भन्ने अर्थमा ती ब्राम्हणहरूले यी बालकको नाम 'सर्वार्थसिद्ध' राखे । यहिं शब्दको छोटकरीमा 'सिद्धार्थ' नामले उनलाइ पुकारियो ।
बाल्यकाल र विबाह
राजर्षी सुखसयलमा हुर्किएको हुनाले उनको बाल्यकाल सुखद नै रह्यो भन्न सकिन्छ । जन्मँदा बित्तिकै आमा गुमाउनु परेपनि आफ्नी सौतेनी आमाको भरणपोषणमा हुर्किएका गौतम बुद्ध १६ उमेर पुगेपछि उनको बिवाह यशोधरा नामकी राजकुमारी सँग भयो । यशोधराबाट राहुल नामको एक पुत्रको पनि जन्म भएको थियो ।
तपस्या र बुद्धत्त्व
संसारको निस्सारता महसुस गरेर आजित भएका गौतम बुद्धले यस निस्सारताबाट मुक्ती पाउन चाहे । उनमा संसार प्रति कुनै मोह बाँकी रहेन । उनलाई सबै कुरा क्षणभङुर लाग्यो । उनमा संसार प्रति वैराग्य उत्पन्न भयो । बैराग्यका कारण विभिन्न ठाउँमा भौंतारिँदै सिद्धार्थ गौतम भारतको बोधगया पुगेर त्यहाँ तपस्या गरे । तपस्या गर्दै गर्दा उनले बुद्धत्त्व प्राप्त गरे । उनी साम्सारिक दुखको जड सम्म पुगे र बुझे की संसारमा आफ्नो भन्नु केही छैन । संसारमा दुखको जड भनेको मान्छे आफै हो ।
बौद्ध धर्म उत्थानको कारण
<section end=चित्र />
रानी मायादेवी कुमार सिध्दार्थलाई जन्म दिदै र उनले चालेका सात कदमहरु यो तस्विर स्वयम्भु मन्दिर परिसरमा खिचिएको हो वैदिककालमा विषेश गरी दुई प्रकारको धार्मिक वादको मान्यता रहेको देखिन्छ - ब्राह्मणवाद र स्रमणवाद। ब्राह्मणहरु वेदमा विश्वास गर्थे भने स्रमणहरु अवैदिक थिए। स्रमणहरु आस्तिक र नास्तिक दुवै थिए । स्रमणहरु ब्रह्मचर्य पालन गर्थे तर ब्राह्मणहरु गृहस्थ थिए र वैदिक विधिनुसार मन्त्र, जप, दान, होम आदि अनुष्ठान गर्थे । होम आदिमा पशुबलिको प्रथा फस्टाएको थियो । विधि पुर्वक भएकोले यसलाई हिंसा मानिदैन थियो। पुरोहितहरु समाजमा उच्च बर्गमा गनिन्थे र वर्णाश्रम व्यवस्था फस्टाएर गयो । ब्राह्मणहरु विस्तारै सम्पत्ति र विलासी जिवनको मोहमा फस्दै गए । धर्मको डर, त्रास देखाएर मानिसबाट अनियोचित दान माग्थे । मानिस सरल र दार्शनिक जगतमा व्याप्त विभिन्न वाद र मतको अराजकताबाट छुटकारा चाहन्थे । जनचाहनाको यहि तथ्यबाट गौतम बुद्धले मध्यमार्गी धार्मिक र दार्शनिक धार प्रतिपादन गरेका थिए । समाजमा हिसाविरोधी मत बलियो देखिन थाल्यो, होमादिको सार्थकतामाथि प्रश्न उठाउन थालियो, होमादिबाट मुक्ति नहुने रहेछ भन्ने चेतना जागृत हुन थाल्यो । यसरी विस्तारै मानिसहरु कर्मकाण्ड भन्दा विभिन्न दार्शनिक प्रश्नमा विचार विमर्स गर्न थाले र यस्तै परिवेशमा नेपालको लुम्विनीमा गौतम वुद्धको जन्म भएको थियो।
बुद्धले दु:ख मुक्तिसँग सरोकार नराख्ने दार्शनिक प्रश्नहरूलाई महत्त्व दिदैंनथे । उनी भन्दथे, "भिक्षुहरू म दुई कुरा मात्र सिकाउंछु: दु:ख र दु:खमुक्तिको उपाय ।" बुद्धको प्रयोगत्मक् शिक्षालाई ३ किसिमले वर्गिकरण गर्ने चलन छ: शील, समधि र पज्ञा। शीलको जगमा रहेर ध्यानद्वारा समधि पुष्ट गर्दै पज्ञा उत्पन्न् गराउन सकेमा नै दु:खमुक्तिको अवस्था निर्वाणको साक्षात्कार गर्न सकिन्छ भन्ने उनको मूल शिक्षा हो। शील, समाधि र प्रज्ञाको मार्गमा पुष्ट हुने क्रममा चार आर्यसत्यलाई पूर्णरूपले बुझ्दै जान सकिन्छ। चार आर्यसत्यहरू यस प्रकार छन्:
धार्मिक सिद्धान्त
बुद्धको केन्द्रिय दार्शनिक सिद्धान्त प्रतित्य-समुत्पाद हो। बुद्धले सम्पुर्ण आधारभुत गुणहरु अनित्य, दु:ख र अनात्मका बारेमा प्रकास पार्नु भयो। जसलाई बुद्धको आधारभुत सिद्धान्त रूपमा चिनिन्छ। चार आर्य सत्य
महापरिनिर्वाण (मृत्यु)
संसारलाई अहिंसाको पाठ सिकाउने र युद्ध, आतङ्क, काटमारबाट मानिसको हित नदेख्ने महामानव गौतम बुद्धको मृत्यु भारतको कुशीनगरमा ईशापूर्व ४८३ को बैशाख शुक्ल पूर्णिमाको दिनमा अर्थात जन्मदिन मा नै भएको थियो । उनले ८० वर्षको उमेरमा महापरिनिर्वाण प्राप्त गरेका थिए ।
बुद्धको ख्याती
नेपालको लुम्बिनीमा आजभन्दा करिब छब्बिस सय वर्ष पहिला जन्मिएका गौतम बुद्धको ख्याती हाल विश्वभर फैलिएको छ ।आज भोलि धेरै देश का मानिसहरू एक आदर्श, तत्वज्ञानी पुरूषको रूपमा र बौद्ध धर्मावलम्बीहरू आफ्नो धर्मका पर्वतकका रूपमा गौतम बुद्ध लाई निकै श्रद्धाका साथ सम्मान गर्दछन् ।
धार्मिक सहिष्णुता
गौतम बुद्धलाई केही हिन्दू पुराणहरूमा भगवान विष्णुका दश अवतार मध्येका एक अवतारको रूपमा प्रस्तुत गरेको पाइन्छ । यसले सर्वसाधारणमा धार्मिक सहिष्णुता कायम गर्न निकै मद्दत पुर्‍याएको छ । नेपालमा बुद्ध धर्म अन्य धर्महरू सँग अत्यन्त सहिष्णुता भावमा चलिआएको छ ।
वैरागी काइँलाका कविताहरू
वैरागी काइँलाका कविताहरू साझा प्रकाशनद्वारा प्रकाशित कृति हो । यस कृतिले वि.स. २०३१ सालको साझा पुरस्कार प्राप्त गरेको थियो।
धामइरहाट उपजिल्ला
धामइरहाट   बङ्गलादेशको उत्तरी भागमा पर्ने जिल्ला नउगाँ जिल्लाको एक उपजिल्ला हो। यो उपजिल्ला राजशाही विभागमा अन्तर्गत पर्दछ।
भूगोल
धामइरहाट उपजिल्ला बङ्गलादेशको उत्तरी भागमा पर्छ भने यो उपजिल्ला २५°०१' देखि २५°१३' उत्तर अक्षांश र ८८°४०' देखि ८८°५७' पूर्वी देशान्तरणमा अवस्थित छ। धामइरहाट उपजिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये ३००.८० वर्ग किलोमिटर ओगटेको। यस उपजिल्लालाई भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यले उत्तर, बदलगाछी र पत्नीतला उपजिल्लाले दक्षिण, जयपुरहाट सदर उपजिल्लाले पूर्व र पत्नीतला उपजिल्लाले पश्चिमबाट घेरेको छ।जमुना र अतराई नदि यस उपजिल्लाका प्रमुख नदिहरू हुन्।
जनशाङ्खिकि
बङ्गलादेश राष्ट्रिय जनगणना अनुसार यस उपजिल्लाको कुल जनसङ्ख्या १६९६९३ रहेको  छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या ८७८३१ छ भने महिलाको जनसङ्ख्या ८१८३१ रहेको छ। धर्मका आधारमा यस जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १४६४६०  छ भने हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १११६४ रहेको छ। त्यस्तै गरी बौद्ध धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ५०६९, इसाई धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ६१ र अन्य धर्मका मानिसहरूको जनसङ्ख्या ६९४० रहेको छ। यस उपजिल्लामा सन्थल जनजातिका मानिसहरू बसोबास गर्छन्। यस उपजिल्लामा २८५ मस्जिद, ६४ हिन्दु मन्दिर, २२ गिर्जाघर र ७ चिहान रहेका छन्।
अर्थतन्त्र
यस उपजिल्लाको अर्थतन्त्र मुख्यतया कृषिमा आधारित छ। यस उपजिल्लामा धान, गहुँ, जुट, तोरी आदि अन्न बालीहरू उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा मुख्यतया  आँप, केरा, कटहर, अम्बा, लिची, खरबुजा आदि उत्पादन हुँदै आएको छ। यस उपजिल्लामा धान कुटानी केन्द्र, गहुँ पिसानी केन्द्र, बिस्कुट कारखाना, फलाम उद्योग तथा अन्य उद्योग कलकारखानाहरू पनि सञ्चालनमा रहेका छन्। यस उपजिल्लाले केरा, खरबुजा, मौसमी तरकारी तथा अन्य फलफूलहरू निर्यात गर्दै आएको छ। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख रहेका आलसको तेल र तील पनि निम्न मात्रमा उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा २५ हाटबजार तथा मेलाहरू सञ्चालन रहेका छन्। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख ठेला, गोरू गाडा र रथहरू सामान ओसारपसार तथा यातायातका साधन बन्द‌ै आएका छन्। यस उपजिल्लामा २६ माछापालन केन्द्र, ७ दुग्ध सङ्कलन केन्द्र तथा ४५ कुखुरापालन केन्द्रहरू रहेका छन्।
यस उपजिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती हो जसमा जिल्लाकै ८३.१०% मानिसहरू संलग्न छन्। यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै १.८०% मजदुरी, व्यापार र उद्योगमा ०.५८%, वाणिज्यमा ७.१४%, सञ्चार र यातायातमा १.१२%, निर्माण क्षेत्रमा ०.५१%, सुविधा ३.०८%, धार्मिक सेवा ०.१०%, रेमिटेन्स ०.०४ र अन्य २.५३% रहेका छन्।
प्रशासन
प्रशासकीय धामइरहाट थानाको स्थापना सन् १९२२ भएको थियो भने सन् १९८३ मा यसलाई उपजिल्लामा परिणत गरिएको थियोे। यस उपजिल्लामा हाल ८ सङ्घ परिषद्,१ पुरुवसभा, २१२ मौजा र २५० गाउँहरू रहेका छन्।
शिक्षा
यस उपजिल्लाको कुल साक्षरता दर ४७.९% रहेको छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता ५०.७% छ भने महिलाको साक्षरता दर ४४.८% रहेको छ। यस उपजिल्लामा १५ क्याम्पस, ३३ माध्यमिक विद्यालय, १०५ प्राथमिक विद्यालय, ८ सामुदायिक विद्यालय, ८० गैरसरकारी शिक्षण संस्था, ३ बाल उद्दान केन्द्र र ४५ मदरसाहरू रहेका छन्। धामइरहाट एमएम डिग्री क्याम्पस (सन् १९७०), जगदल अभिदास विद्यालय र क्याम्पस (सन् १९७२), धामइरहाट मोहिला क्याम्पस (सन् १९९५), धामइरहाट सुफिया पाइलट उच्च विद्यालय (सन् १९०४), बङ्गलबाडी सरिजिया उच्च विद्यालय (सन् १९१७), धामइरहाट सदिक फजिल मदरसा (सन् १९५९),  रघुनाथपुर फजिल मदरसा (सन् १९६५) आदि।
आकाश देवी मन्दिर, अर्घाखाँची
आकाश देवि मन्दिर सन्धिखर्क - तम्घास सडक खण्डमा पर्ने अर्घाखाँची जिल्लाको भगवती गा वि स मा अवस्थित छ । भगवती गा वि स को मुटु बाईगाउँको ताराखसेमा अवस्थित यो मन्दिर हिन्दु धर्मालम्बिहरूको आश्थाको केन्द्र हो । मन्दिर स्थापनाको समयमा लेबासको गाँजमा पुजाआजा गरिन्थ्यो । समय क्रम अनुसार परिबर्तनको क्रममा शुरुमा दुर्गा माताको मन्दिरको स्थापना गरिएको भएता पनि विभिन्न समयमा भगवान शिव र भगवान गणेशको पनि मन्दिर स्थापना गरिएको छ । विशेषगरि हिन्दु धरमालम्विहरूको आश्थाको केन्द्र रहेको यस क्षेत्रमा जनै पुर्णिमा, कृष्ण जन्माष्टमी , हरितालिका तिज , दसैँ , फागु पुर्णिमा , शिवरात्री र रामनवमीको समयमा पुजा आजा हुन्छ । क्रिष्ण जन्माष्टमिमा रथ र रोपाइ जात्रा दशैँको द्वादशिको दिन सराय नाच तथा फागु पुर्णिमामा फागु नाचको आयोजना हुने यो ठाउँ एक पर्यटकिय स्थलको रूपमा रहेको छ र यदि प्रयाप्त प्रचार प्रसार गर्नेहो भने यस क्षेत्रलाई अर्घाखाँची जिल्लाकै एक महत्त्वपुर्ण पर्यटकिय स्थलको रूपमा चिनाउन सकिन्छ ।
विदर्भ
विदर्भ (उच्चारण: [ʋid̪əɾbʱə]) मध्य भारतको एक रियासत क्षेत्र थियो र अहिले नागपुर डिभिजन र अमरावती डिभिजन मिलेर भारतीय राज्य महाराष्ट्रको पूर्वी क्षेत्र हो। अमरावती डिभिजनको पूर्व नाम बेरार (मराठीमा वऱ्हाड) हो। यसले कुल क्षेत्रफलको 31.6% ओगटेको छ र महाराष्ट्रको कुल जनसंख्याको 21.3% ओगटेको छ।  यसको उत्तरमा मध्य प्रदेश राज्य, पूर्वमा छत्तीसगढ, दक्षिणमा तेलंगाना र पश्चिममा महाराष्ट्रको मराठवाडा र उत्तर महाराष्ट्र क्षेत्रहरू छन्। मध्य भारतमा अवस्थित छ। विदर्भको सबैभन्दा ठूलो शहर नागपुर हो, त्यसपछि अमरावती, अकोला र चन्द्रपुर। बहुसंख्यक विदर्भियन मराठी भाषाको वऱ्हाडी र जादी बोली बोल्छन्।
नागपुर क्षेत्र सुन्तला र कपास खेतीका लागि परिचित छ। विदर्भले महाराष्ट्रको खनिज स्रोतको दुई तिहाई र यसको वन स्रोतको तीन चौथाई ओगटेको छ, र शक्तिको शुद्ध उत्पादक हो।
यसको सम्पूर्ण इतिहासमा, विदर्भ भारतको बाँकी भाग भन्दा धेरै शान्त रह्यो, विशेष गरी साम्प्रदायिक समस्याहरूको समयमा। यद्यपि, त्यहाँ पर्याप्त गरिबी र कुपोषण छ। यो महाराष्ट्र को बाकी तुलना मा कम आर्थिक रूप देखि समृद्ध छ। यस क्षेत्रका किसानहरूको जीवनस्तर समग्र भारतको तुलनामा कमजोर छ। एक दशकमा महाराष्ट्रमा 200,000 भन्दा बढी किसानहरूको आत्महत्या भएको छ, जसमध्ये 70% विदर्भ क्षेत्रका 11 जिल्लाहरूमा भएको छ।
महाराष्ट्र सरकारको कथित उपेक्षा र विदर्भमा अयोग्य राजनीतिक नेतृत्वको कारणले गर्दा भर्खरै छुट्टै विदर्भ राज्यको मागहरू भएका छन्। राजनैतिक र आर्थिक रूपमा महाराष्ट्रको बाँकी भागबाट अलग भएकोले, एक अलग राज्यको लागि आह्वानहरू प्रमुखतामा पुगे जब हालका वर्षहरूमा यस क्षेत्रका नेताहरूलाई अन्य राजनीतिक नेताहरूले किनारा लगाए। राज्यको माग मुख्यतया राज्यको प्रमुख राजनीतिक दल शिवसेनाको विरोधका कारण पूरा भएको छैन।
प्राचीन काल
विदर्भ सातवाहन साम्राज्य/आंध्र साम्राज्य (1 शताब्दी ईसा पूर्व - 2 शताब्दी ईस्वी) का हिस्सा थियो, जैसा कि पौनीमा सातवाहन सिक्का पाइन्छ।
मध्ययुगीन काल
नागपुर बेरार सुबाहको राजधानी थियो, जुन मध्ययुगीन कालमा गुलशन-ए-बेरार भनेर चिनिन्थ्यो, खल्जीहरूको शासनदेखि मुगलहरू सम्म, ऐन-इ-अकबरी र आलमगीर नमाह अनुसार। [उद्धरण आवश्यक] 1724 मा। जब निजाम-उल-मुल्क असफ जाहले स्वतन्त्रता घोषणा गरे, मुगल सुबाहको रूपमा बेरारको अस्तित्व समाप्त भयो। यो (यद्यपि नाममात्र) हैदरावाद राज्य का एक हिस्सा बन्यो निजाम द्वारा शासित हैदरावाद, तेलंगानाको वर्तमान शहरमा आधारित।
भूगोल
चिखलदरा विदर्भको एक मात्र हिल स्टेशन हो
भंडारा जिल्ला नजिकै वैनगंगा नदी विदर्भ डेक्कन पठारको उत्तरी भागमा अवस्थित छ। पश्चिमी घाटको विपरीत, त्यहाँ कुनै प्रमुख पहाडी क्षेत्रहरू छैनन्। सतपुरा श्रृङ्खला मध्य प्रदेशको विदर्भ क्षेत्रको उत्तरमा अवस्थित छ। अमरावती जिल्लाको मेलघाट क्षेत्र सतपुरा रेंजको दक्षिणी भागमा छ। 66 मिलियन वर्ष पुरानो ज्वालामुखी डेक्कन ट्र्याप्सको भाग, विदर्भभरि ठूला बेसल्टिक चट्टानहरू अवस्थित छन्। भंडारा र गोंदिया जिल्ला पूर्णतया रूपान्तरित चट्टान र जलोदर द्वारा कब्जा गरिएको छ, महाराष्ट्र मा आफ्नो भूविज्ञान अद्वितीय बना।
नरसिंह अवतार (कृति)
नरसिंह अवतार जगदीश शमशेर राणाद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो। यस कृतिले वि.सं.२०३७ सालमा मदन पुरस्कार प्राप्त गरेको थियो।
विदर्भ
प्रशासन
विदर्भ क्षेत्रमा ११ जिल्लाहरू दुई खण्डमा विभाजित छन् (अमरावती र नागपुर)