cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
द्वारकानाथ कोटनिस
पारिवारिक अवस्था
कोटनिसको जन्म भारतको बम्बईस्थित सोलापुर सहरमा एक सम्पन्न परिवारमा भएको थियो। उनका मातापिता अत्यन्त दयालु स्वभावका थिए।
बाल्यकाल तथा शिक्षा
सम्पन्न परिवारमा जन्मिएकाले उनको बाल्यकाल सुखमै बितेको थियो। चार वर्षको उमेरदेखि उनी विद्यालय जान थालेका थिए। उनी सानैदेखि लगनशील र मेहनती थिए। उनी परीक्षामा जहिले प्रथम नै हुन्थे।
त्यस बेला सोलापुरमा सङ्क्रामक रोगहरू फैलिएको थियो जसबाट बच्नको लागि सहरवासीहरू सहरबाहिर छाप्रो बनाएर बस्थे। उनको परिवारको हालत पनि त्यस्तै थियो। त्यसबाट उनी ज्यादै दुःखी हुन्थे। त्यसैबेला उनमा देश र जनताको सेवा गर्ने भावनाले जन्म लियो जसको फलस्वरूप उनी यसैबाट प्रेरित भई चिकित्सालाई भविष्यको पेसाका रूपमा रोजेका थिए। उनले चिकित्साशास्त्रमा स्नातक डिग्री गरेका थिए।
कार्यहरू
सन् १९३७ मा उनले एउटा अस्पतालमा रेजिडेन्ट फिजिसियनको रूपमा काम गरेका थिए। त्यस समयमा एसिया, युरोप, अफ्रिकामा युद्ध चलिरहेको थियो । जर्मनी, इटाली, जापानजस्ता साम्राज्यबाट मुक्त हुन विभिन्न राष्ट्रका जनता विद्रोहमा उत्रदै प्रतिरोध गरिरहेका थिए। चीनमा पनि प्रतिरोध युद्ध चर्किएको बेला उनी भारतीय चिकित्सक दलसँग चीन पुगेका थिए।
श्रुति
श्रुति हिन्दू धर्मका सर्वोच्च र सर्वोपरि धर्मग्रन्थहरूको समूह हो। धर्मशास्त्रका लेखकहरूले श्रुतिलाई धर्मको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण श्रोत मानेकाछन्। यसमा चार वेद पर्छन् : ऋग्वेद, सामवेद, यजुर्वेद र अथर्ववेद। प्रत्येक वेदका चार भाग हुन्छन् : संहिता, ब्राह्मण-ग्रन्थ, आरण्यक र उपनिषद्।
काजिमिरो
कार्लुस एहिक काजिमिरू २३ फेब्रुअरी १९९२ मा जन्मिएका एक ब्राजिली व्यावसायिक फुटबल खेलाडी हुन्। उनले हाल स्पेनी क्लब रियल म्याड्रिड र ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोलीका लागि मध्यपङ्क्तिबाट खेल्ने गर्दछन्।
काजिमिरूले आफ्नो व्यावसायिक फुटबल कार्यजीवनको सुरुवात ब्राजिल क्लब साओ पाउलोबाट सन् २०१० मा गरेका थिए। साओ पाउलोसँगको आवद्धमा उनले विभिन्न प्रतियोगिताहरूमा गरी कुल ११२ उपस्थितिहरूमा कुल ११ गोल गर्न सफल भएका थिए भने सन् २०१३ मा उनी स्पेनी क्लब मड्रिडमा गएका थिए। काजिमिरूले केही समय पुर्तुगाली फुटबल क्लब पुर्तुसँग पनि समय बिताएका थिए। सन् २०१३-१४ देखि सन् २०१७-१८ को च्याम्पियन्स लिगको उपाधि स्पेनी क्लब रियल मड्रिडले जितेको थियो भने उक्त उपाधि जितहरू मड्रिडले हात पार्दा उनी पनि उक्त क्लबमा आवद्ध रहेका थिए। रियाल मड्रिडसँगको आवद्धमा काजिमिरूले ४ युएफा च्याम्पियन्स लिग उपाधि, २ ला लिगा १ कोपा देल रे र ३ फिफा क्लब विश्वकप उपाधिहरू सहित कुल १४ उपाधिहरू जित्न सफल भएका छन्। काजिमिरू सन् २०११ देखि ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोलीसँग आवद्ध भएका छन् भने उनले सन् २०११ देखि राष्ट्रका लागि थुप्रै उपस्थितिहरू जनाइसकेका छन्। काजिमिरूले तीन कोपा आमेरिका फुटबल प्रतियोगिताहरूमा, सन् २०१८ मा रूसमा आयोजित फिफा विश्वकप लगायत अन्य अन्तर्राष्ट्रिय खेलहरूमा उपस्थिति जनाइसकेका छन् भने सन् २०१९ को कोपा आमेरिकाको संस्करण ब्राजिलले जित्न सफल भएको थियो जतिबेला उनी त्यस प्रतियोगिताहरूमा उपस्थितिहरू जनाएका थिए।
साओ पाउलो
काजिमिरूको जन्म सन् १९९२ फेब्रुअरी २३ का दिन ब्राजिलको सान जोजे दुस काम्पुसमा भएको थियो भने उनले आफ्नो बाल्यकाल त्यही बिताएका थिए। काजिमिरूले १० वर्षकै उमेरमा सन् २००२ मा साओ पाउको फुटबल क्लबको प्रशिक्षण केन्द्रमा फुटबलमा प्रशिक्षण लिनका लागि भर्ना भएका थिए। ११ वर्षको उमेरमा उनीले उक्त क्लबको युवा टोलीका लागि खेल्न सुरु गरेका थिए। सन् २००९ मा काजिमिरूले ब्राजिल १७ वर्ष मुनिको राष्ट्रिय फुटबल टोलीका लागि पर्दापण गरेका थिए जहाँ उनले पहिलोपटक सोही वर्ष १७ वर्ष मुनिको फिफा विश्वकपमा राष्ट्रको प्रतिनिधित्व गरेका थिए। सन् २०१० जुलाई २५ का दिन काजिमिरूले काम्पियोनातु ब्राजिलोरू सेरी आ नामक एक घरेलु लिगमा साओ पाउलोको तर्फबाट सान्तुस एफसीको विरुद्धमा पर्दापण गरेका थिए भने उक्त खेलमा साओ पाउलो पराजित भएको थियो। सन् २०१० अगस्ट १५ का दिन काजिमिरूले यही क्लबका लागि क्रुजेइरू स्पोर्चे क्लुबेको विरुद्धमा  पहिलो व्यावसायिक गोल गर्न सफल भएका थिए भने यस खेल २-२ को बराबरीमा टुङ्गिएको थियो। सन् २०१२ अप्रिल ७ का दिन काजिमिरूले लिग चरणको खेलमा मोजी मिरिम स्पोर्चे क्लुबेको विरुद्धमा उक्त खेलमा पहिलो गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त खेलमा साओ पाउलोले २-० गोल अन्तरले जित हासिल गरेको थियो जुन खेल आरेना बारुयेरीमा आयोजना गरिएको थियो। साओ पाउलोले सन् २०१२ मा आयोजित कोपा सुदामेरिकाना नामक एक फुटबल प्रतियोगिताको अन्तिम खेलमा अर्जेन्टिनी क्लब तिग्रेलाई पराजित गर्दै यस प्रतियोगिताको उपाधि हात पर्न सफल भएको थियो भने यस प्रतियोगितामा काजिमिरूले पनि साओ पाउलोको प्रतिनिधित्व गर्दै उक्त प्रतियोगितामा उपस्थिति जनाएका थिए।
रियाल म्याड्रिड
सन् २०१३ को अन्त्य तिर काजिमिरूले स्पेनी क्लब रियाल मड्रिडको दोस्रो श्रेणीको एक फुटबल क्लबसँग ऋणमा आवद्ध भएका थिए जसले सेगुन्दा दिभिसिओन नामक एक फुटबल लिगमा भाग लिने गरेको थियो। सन् २०१३ फेब्रुअरी १६ का दिन उनले उक्त क्लबका लागि पहिलो आधिकारिक खेल खेल खेलेका थिए जुन खेलमा यस क्लब सिबी साबादेले एफसीसँग ३-१ गोल अन्तरले पराजित भएको थियो। सन् २०१३ अप्रिल २० का दिन काजिमिरूले स्पेनको सर्वश्रेष्ठ फुटबल लिग प्रतियोगिता ला लिगामा पर्दापण गरेका थिए र उनले उक्त खेलमा पुरै ९० मिनेट खेलेका थिए भने यस खेलमा रियाल मड्रिडले ३-१ गोल अन्तरले रियाल बेतिस फुटबल क्लबलाई पराजित गरेको थियो।
सन् २०१४ जुन २ का दिन काजिमिरूले युरोप महादेशमा उनको पहिलो गोल आलकाराकोन नामक एक फुटबल क्लबको विरुद्ध गरेका थिए जुन खेल आलफ्रेदो दे स्तेफानो रङ्गशालामा आयोजना गरिएको थियो। यस खेलमा रियाल मड्रिडले आलकाराकोन फुटबल क्लबलाई ४-० गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो।  उक्त खेलको ८ दिन पश्चात्, अर्थात् सन् २०१४ जुलाई १९ का दिन उनी ऋणमा पुर्तुगाली क्लब एफसी पुर्तुसँग आवद्ध १८.७२८ मिलियन अमेरिकी डलर लागतमा आवद्ध भएका थिए भने उनले उक्त क्लबसँगको आवद्धता पश्चात् कुल ४० उपस्थितिहरू जनाएका थिए जहाँ उनले ४ गोल गर्न सफल भएका थिए जसमा सन् २०१५ मार्च १० का दिन आयोजित युएफा च्याम्पियन्स लिगको समूह चरणको खेलमा एफसी बाजे विरुद्ध १ गोल गर्न सफल भएका थिए। सन् २०१५ जुन ५ का दिन काजिमिरू पुनः स्पेनी क्लब रियाल मड्रिडमा फिर्ता भएका थिए भने त्यसको दुई महिना पश्चात् उनले उक्त क्लबसँगको आवद्धतालाई सन् २०२१ सम्म पुर्‍याउने एक सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए। १३ मार्चका  दिन आयोजित एक खेलमा उनले ८९ औँ मिनेटमा होसेको प्रहारलाई हेडिङ गर्दै गोल गर्न सफल भएका थिए जसकारण उक्त खेलमा मड्रिडले युदी लास पालमासलाई २-१ गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो। काजिमिरूले त्यस वर्ष आयोजित च्याम्पियन्स लिगका विभिन्न खेलहरूमा पनि उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका थिए भने सन् २०१६ को च्याम्पियन्स लिगको अन्तिम खेलमा पुरै १२० मिनेट खेल खेलेका थिए भने उक्त खेलमा बराबरी भएपछि पेनाल्टी मार्फत रियाल मड्रिडले आत्लेतिको माद्रिदलाई पराजित गर्दै उपाधि जित्न सफल भएको थियो। सन् २०१६-१७ को ला लिगामा काजिमिरूले रियाल मड्रिडका लागि कुल २५ उपस्थितिहरू जनाएका थिए भने उनले उक्त उपस्थितिहरूमा कुल २५ गोल गर्न सफल भएका थिए। सन् २०१७-१८ को च्याम्पियन्स लिग संस्करणमा काजिमिरूले १३ उपस्थितिहरू जनाएका थिए भने त्यस वर्षको च्याम्पियन्स लिग पनि रियालले जितेको थियो जुन उसको लगातार तेस्रो उपाधि जित थियो। सन् २०१९-२० को ला लिगा संस्करणमा पनि काजिमिरूले रियालका लागि सुरुवाती खेलहरूमै भाग लिएका थिए।
अन्तर्राष्ट्रिय खेलजीवन
काजिमिरूले सन् २००९ मा ब्राजिल १७ वर्ष मुनिको राष्ट्रिय फुटबल टोलीको तर्फबाट अन्तर्राष्ट्रिय कार्यजीवनको सुरुवात गरेका थिए उनले उक्त राष्ट्रिय टोलीका लागि ३ अन्तर्राष्ट्रिय उपस्थितिहरू जनाएका थिए। सन् २०११ मा पेरूमा आयोजित दक्षिण अमेरिकी च्याम्पियनसिप नामक एक अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिता मार्फत २० वर्ष मुनिको राष्ट्रिय टोलीमा पर्दापण गरेका थिए भने उनले सोही वर्ष कोलोम्बियामा आयोजित फिफा विश्वकपमा पनि उपस्थिति जनाएका थिए। सन् २०११ मा आयोजित यु २० फिफा विश्वकपमा काजिमिरूले १४ सेप्टेम्बर २०११ का दिन पहिलो उपस्थिति जनाएका थिए भने उक्त खेल १-१ गोलको बराबरीमा टुङ्गिएको थियो। सन् २०१५ मा आयोजित कोपा आमेरिका नामक एक अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगितामा पनि उनलाई राष्ट्रिय टोलीका प्रशिक्षकले खेल खेल्नका लागि बोलाएका थिए तर उक्त प्रतियोगितामा उनले उपस्थिति जनाएका थिएनन्। सन् २०१६ मे ५ का दिन संयुक्त राज्य अमेरिकामा आयोजित कोपा आमेरिका सेन्तेनारिओका लागि ब्राजिल राष्ट्रिय टोलीको २३ सदस्यहरू मध्ये काजिमिरू पनि समावेश हुन भएका थिए।
सन् २०१८ मा रूसमा आयोजना हुन लागेको फिफा विश्वकपको संस्करणमा पनि काजिमिरूलाई राष्ट्रिय टोलीका तर्फबाट छनोट गरिएको थियो। उक्त संस्करणको विश्वकपमा काजिमिरूले राष्ट्रका लागि स्वीट्जरल्यान्ड विरुद्ध १७ जुन २०१८ का दिन पहिलो खेल खेलेका थिए भने उक्त खेल १-१ को बराबरीमा टुङ्गिएको थियो। सन् २०१९ मा ब्राजिलमा आयोजित कोपा आमेरिका फुटबल प्रतियोगितामा पनि उनी राष्ट्रिय टोली भित्र समावेश भएका थिए। यस प्रतियोगिताको समूह चरणको अन्तिम खेलमा ब्राजिलको सामना पेरूसँग भएको थियो जहाँ उनले राष्ट्रिय टोलीका तर्फबाट पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त खेल ब्राजिलले ५-० गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो। सन् २०१९ जुलाई ७ का दिन पेरू विरुद्ध आयोजित यस प्रतियोगिताको अन्तिम खेलमा ब्राजिलले पेरूलाई ३-१ गोल अन्तरले पराजित गर्दै यस प्रतियोगिताको उपाधि जित्न सफल भएको थियो।
कजाख्स्तान राष्ट्रिय फुटबल टोली
कजाख्स्तान राष्ट्रिय फुटबल टिम अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा कजाख्स्तानको।प्रतिनिधित्व गर्ने पुरुष फुटबल टिम हो र यो कजाखस्तानको फुटबल संघद्वारा निर्देशित गरिएको छ । १९९१ मा छुट्टीएपछि सोभियत सङ्घ राष्ट्रिय फुटबल टोलीबाट विभाजित भयो र एशियली फुटबल महासंघको मध्य एसियाली फुटबल संघमा सामेल भयो । १९९८ र २००२ को लागि फिफा विश्वकप को लागि असफल भएपछि टोली युइएफए मा शामिल भयो, तर फिफा विश्वकप वा युइएफए युरोपेली च्याम्पियनसिप को लागि योग्यता प्राप्त गर्न अझै सम्म सकेको छैन ।
फाय रेगन
फाय रेगन, आधिकारिक फाय भ्यालेन्टाइन (जन्म १९ सेप्टेम्बर १९८८ ) अमेरिकी अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन् ।
संसार हल्लाउनेहरू १०१ जीवनपुञ्ज
पुस्तकका बारेमा अन्य जानकारीहरू
यस पुस्तक नेपालीमा अनुवादित कृति हो।जहाँ १०१जना विश्व चर्चित व्यक्तिहरूको जीवनी लेखिएको छ।जस अन्तर्गत आफ्नो कार्यकालमा असाधारण काम गरी विश्व चर्चित भएका व्यक्तिहरूको जीवनी उल्लेख छ।जसलाई लेखकले अक्षरवर्णानुक्रम अनुसार उल्लेख गरेका छन्।जस्तैः ………१०१.हौडिनी
बज्जिका
बज्जिका पूर्वी भारत र नेपालमा बोलिने भाषा हो जसलाई एथ्नोलग लगायत केही स्रोतहरूले मैथिली भाषाको भाषिका मान्छन्। बज्जिका भारतको बिहारका उत्तर पश्चिम जिल्लाहरू र नजिकै रहेका नेपालका क्षेत्रहरूमा बोलिन्छ।
भौगोलिक अवस्थिति र वक्ता
बज्जिका मुख्य गरी बिहार प्रान्तको समस्तीपुर, सीतामढी, मुजफ्फरपुर र वैशाली जिल्लाहरूका साथै केही हदसम्म पूर्वी चम्पारण, सारण र शिवहर जिल्लाहरूमा बोलिन्छ। मुजफ्फरपुर र समस्तीपुर जिल्लामा आसन्न दरभङ्गा जिल्लामा पनि बोलिन्छ। नेपालमा बज्जिका बागमती नदीको उत्तर किनार देखि नारायणी नदीको पश्चिम किनार सम्म बोलिन्छ। बज्जिका भाषा बोलिने क्षेत्रहरू तिरहुत प्रमण्डलसँग संयोग भएको पाइन्छ।
सन् २००१ को भारतीय जनगणनामा आधारित भई अन्वेषक अभिषेक कश्यपले सन् २०१३ मा बिहारमा १ करोड १६ लाख निरक्षर वक्ता लगायत २ करोड बज्जिका वक्ता छन् भन्ने अनुमान गरेका थिए। नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०५८ अनुसर २ लाख ३७ हजार ९ सय ४७ वक्ता भएको बज्जिकाको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ मा ७ लाख ९३ हजार ४ सय १६ वक्ता थिए। नेपालका रौतहट र सर्लाही जिल्लाहरूमा बज्जिकालाई मातृभाषाको रूपमा बोल्ने गरिन्छ।
मैथिली भाषासँगको सम्बन्ध
बज्जिकालाई मैथिलीको भाषिका मानिएपनि यसका वक्ताहरूले यो छुट्टै भाषा हो भन्ने गर्छन्। बज्जिकालाई मैथिलीको भाषिकाको रूपमा हेरिने हो कि होइन भन्न पनि बिहारमा बोलिने मैथिली भाषिकालाई हेर्ने हो कि सम्पूर्ण भाषिका समावेश गरिएको मैथिली भाषालाई हेर्ने भन्ने कुरा उठ्छ। २०औँ शताब्दीको प्रारम्भिक कालतिर बिहारका विद्यालयमा मैथिलीलाई प्रमुख भाषाको रूपमा पढाइने निर्णय गर्दा पनि बज्जिका र अङ्गिका बोल्ने व्यक्तिहरूले यसको विरोध गरी हिन्दीलाई प्रमुख भाषाको रूपमा पढाइनुपर्ने माग गरेका थिए। बज्जिका भाषाको आधिकारिक स्थिति सन् १९५० तिर छलफलको विषय बन्न थालेको थियो। सन् १९६० र सन् १९७० का दशकमा मैथिली वक्ताहरूले उनीहरूका लागि छुट्टै मिथिला प्रान्त बनाउने माग गरेपछि अङ्गिका र बज्जिका भाषीहरूले पनि उनीहरूको भाषालाई आधिकारिक मान्यता दिनुपर्ने माग गरे। यसपश्चात बज्जिकाञ्चलमा भाषिक सक्रियता देखियो र बज्जिकालाई आधिकारिक मान्यता प्रदान गर्न हेतु विभिन्न आन्दोलनको आयोजना गरियो।
मैथिली समर्थकहरूले बज्जिकालाई अझै पनि मैथिलीकै भाषिक मानी बिहार सरकार र बिहार राष्ट्रभाषा परिषदले मैथिली भाषा आन्दोलनलाई कम्जोर बनाउन बज्जिका र अङ्गिकालाई आधिकारिक मान्यता दिएको विश्वास राख्छन्। मैथिली आन्दोलनलाई मुख्यतः मिथिला ब्राह्मण र करण कायस्थ समुदायले समर्थन गरेका छन् भने अन्य जातका समुदायले मैथिलीको सट्टा बज्जिका र अङ्गिका बोल्न रुचाउँछन्। बज्जिका वक्ताहरूले असफल्तापूर्वक बिहारमा बज्जिकालाई आधिकारिक भाषा बनाउने माग गरेका थिए।
बज्जिका चलचित्र
सन् २००९ मा सार्वजनिक गरिएको 'लक्ष्मी एलथिन हम्मर अङ्गना' प्रथम बज्जिका चलचित्र थियो। त्यसपछि 'साजन आइहा डोली' सार्वजनिक गरिएको थियो।
विश्व बैङ्क
विश्व बैङ्क अन्तरराष्ट्रिय बैङ्क हो।हाल विश्व बैङ्क मा १५७ सदस्य राष्ट्र रहेका छन ।२०१९ साल भाद्रा २१ गते नेपाल ले पनि िवश्व बैकंको सदस्यता प्राप्त गरेको थियो।
दैवज्ञराज न्यौपाने
दैवज्ञराज न्यौपाने(वि.सं. २००४ - वि.सं. २०६८) नेपाली साहित्यकार हुन्।
जीवनी
भोजपुरको गोगने-१, धाइपामा वि.सं. २००४ साल मंसिर ३० गते जन्मेका न्यौपानेको साहित्यिक यात्रा भने सानैदेखि प्रारम्भ भएको थियो, कविता लेखनबाट। खासगरी वि.सं. २०२१बाट कविता र गीतबाट लेखन-यात्राको सुरुवात गरेका थिए उनले। त्यसो त नेपाली काव्यलेखन परम्परामा राष्ट्रकवि माधवप्रसाद घिमिरेद्वारा स्थापित शिल्प तथा शैलीका व्यावहारकि प्रयोक्ताका रूपमा साहित्यिक जगत्मा परिचित र स्थापित थिए उनी। बालसाहित्य र समालोचनाका क्षेत्रमा समेत उत्तिकै सक्रियताका साथ उनले कलम चलाएका थिए।
साहित्यका अतिरिक्त उनको जीवनको अर्को महत्त्वपूर्ण पाटो पनि छ। त्यो हो- आजीविकाका रूपमा न्यौपानेले अँगालेको प्राज्ञिक क्षेत्रको कार्य। जीवनका झन्डै तीन दशकभन्दा बढी प्राध्यापन पेसामा संलग्न भएका उनले विभिन्न क्याम्पसहरूमा नेपाली विषयको प्राध्यापन गरेका थिए। भक्तपुर क्याम्पसबाट प्राध्यापन यात्रा थालेका उनले १० वर्षअघि पाटन संयुक्त क्याम्पसको क्याम्पस प्रमुखको जिम्मेवारीसमेत निर्वाह गरेका थिए। पछिल्लो अवधि उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा प्राध्यापकका रूपमा कार्यरत थिए।
निधन
==बाहिरी लिङ्कहरू= http://kavitakosh.org/kk/%E0%A4%A6%E0%A5%88%E0%A4%B5%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%9E%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8C%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%87
डोलप्रसाद अर्याल
डोलप्रसाद अर्याल एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्, जो वि.सं. २०७९ माघमा २० दिनका लागि प्रचण्ड नेतृत्वको सरकारमा श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्री थिए। वि.सं. २०७९ को निर्वाचनमा खस जनताको वर्गबाट समानुपातिक प्रतिनिधिका रूपमा निर्वाचित भएका उनी हाल प्रतिनिधि सभाका सदस्य हुन्।
अर्याल वि.सं. २०७९ माघमा सर्वोच्च अदालतले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका अध्यक्ष रवि लामिछानेको नागरिकता अवैध घोषित गर्दै उनलाई सबै सार्वजनिक पदबाट हटाएपश्चात् छोटो समयका लागि सो पार्टीको कार्यवाहक अध्यक्ष नियुक्त भएका थिए। नेपाली नागरिकता पुन: प्राप्त गरेपछि दुई दिनपछि लामिछाने पुनः अध्यक्ष चुनिएका थिए।
बुचविहारी
बुचविहारी नेपालमा बसोबास गर्ने थारू समुदायको एक थर हो।
स्मृति
स्मृतिको अर्थ हो स्मरण योग्य । वेदमा निहित आचार–विचार–पद्धतिहरू सम्झेर मनु आदि महर्षिहरूले स्मृति नामले चिनिने धर्मशास्त्र रचेका छन्् । वैदिक सिद्धान्तको व्याख्या सरल लौकिक संस्कृत भाषामा प्रस्तुत गर्ने हुदा स्मृतिहरू वैदिक धर्मका व्याख्याता ग्रन्थहरू हुन् । यही कुरा महाकवि कालिदासले प्रस्ट्याएका छन् । नारदस्मृतिमा भनिएंको छ– वार्ता र दण्डनीतिको विवेकशील प्रयोग गर्ने राज्य व्यवस्थामा जनता सुखी र सम्पन्न हुन्छन् । नारदले रचना गरेको यो ग्रन्थ विश्वको सर्वाधिक प्राचीन लिखित कानुनको उदाहरण मानिन्छ । राजा जयस्थिति मल्लले गरेको नेवारी यसको अनुवाद समेत विश्वमा सबभन्दा पुरानो लिखित विधानको उदाहरण हो । स्मृतिहरु वेद जस्तो अकाट्य र अनुल्लङ्घ्य मानिंदैन । किनभने स्मृतिहरूमा निरन्तर संशोधन हुने गरेका छन् । स्मृतिहरुमध्ये मनुस्मृति निकै महत्त्वपूर्ण र पुरानो हो तर यसलाई सर्वमान्य नमानेर नै अन्य स्मृतिहरूको रचना गरिएको छ । डा. टीकाराम पन्गीले शंख र लिखितका स्मृतिहरूको उद्दरण दिंदै भनेका छन् यी स्मृतिहरु रापती नदीको किनारमा लेखिएका हुन् । आचार्य चण्डेश्वरको राजनीतिरत्नकर यिनै स्मृतिहरूमा आधारित रहेर रचना गरिएको ग्रन्थ हो । मनुले श्रुति तथा स्मृति महत्तालाई समान मानेकाछन्। गौतम ऋषिले पनि यही भनेकाछनः ‘वेदो धर्ममूल तद्धिदां च स्मृतिशीले। हरदत्तले गौतमको व्खाख्या गर्दै भनेकाछन् : स्मृतिको अभिप्राय हुन्छ मनुस्मृतिसित। परन्तु उनको यो व्याख्या उचित भएन किनभनें स्मृति र शील यी शब्दहरूको प्रयोग स्रोतका रूपमा गरिएकोछ, कुनै विशिष्ट स्मृति ग्रन्थ वा शीलको निम्ति होइन। स्मृतिको अभिप्राय हो वेदविदहरूको स्मरण शक्तिमा परेका ती रूढि र परम्पराहरू जसको उल्लेख वैदिक साहित्यमा गरिएकै छैन तथा शीलको अभिप्राय हुन्छ ती विद्वानहरूको व्यवहार तथा आचारमा देखापर्ने प्रमाणहरूसित। र पनि आपस्तम्बले आफ्नो धर्म-सूत्रको प्रारम्भमा नैं भनेकाछन् ‘धर्मज्ञसमयः प्रमाणं वेदाश्च’। अर्थ र धर्मको फल बताउने सन्दर्भमा पुराणहरूले पनि स्मृतिकै अनुसरण गर्दछन् । यसै कारण प्रत्येक संस्कार, पर्व, यज्ञादि कर्महरूमा संकल्प गर्दा श्रुतिस्मृतिपुराणोक्तफलप्रीत्यर्थम् भन्ने गरिन्छ ।
स्मृतिहरूको रचना वेदहरूको रचनाको धेरै पछि लगभग ५०० ईसा पूर्वमा भएको हो। छैंटौं शताब्दी ई.पू.भन्दा पहिला सामाजिक धर्म वेद एवं वैदिक-कालीन व्यवहार तथा परम्पराहरूमाथि आधारित थियो। आपस्तम्ब धर्म-सूत्रको प्रारम्भमा भनिएकोछ कि यसका नियम समयाचारिक धर्मका आधारमा आधारित छन्। समयाचारिक धर्मको अभिप्राय हो सामाजिक परम्परा। सबै सामाजिक परम्पराको महत्त्व यसकारण थियो कि धर्मशास्त्रहरूको रचना लगभग १००० ई.पू.भन्दा पछि भएको हो। पछि शिष्टहरूको स्मृतिमा परेका परम्परागत व्यवहारहरूको सङ्कलन स्मृति ग्रन्थहरूमा ऋषिहरूद्वारा गरियो। यसको मान्यता समाजमा यसकारण स्वीकार गरियो कि जुन कुराहरू त्यसबेलासम्म लिखित थिएनन् केवल परम्परामा नै त्यसको स्वरूप जीवित थियो, अब भनें लिखित रूपमा सामुन्ने आयो। शिष्टहरूको स्मृतिहरूबाट संकलित यी परम्पराहरूका पुस्तकीकृत स्वरूपको नाम स्मृति राखियो। पछि गएर स्मृतिको क्षेत्र व्यापक भयो। यसको सीमामा विभिन्न धार्मिक ग्रन्थहरू—गीता, महाभारत, विष्णुसहस्रनामको पनि गणना हुन थाल्यो। शंकराचार्यले यी सबै ग्रन्थहरूलाई स्मृति भनेर मानेकाछन्।
स्मृतिको भाषा सरल थियो, नियम समयानुसार थियो तथा नवीन परिस्थितिहरूलाई ध्यान राखेर रचिएको थियो। अतः यी अधिक जनग्राह्य तथा समाजको अनुकूल बने। र पनि श्रुतिको महत्ता यी ग्रन्थको अपेक्षा अत्यधिक स्वीकार गरियो। परन्तु पछि गएर यिनीहरूको बीच संधि स्थापित गर्नका निम्ति वृहस्पतिले भने: श्रुति र स्मृति मनुष्यका दुइ नेत्र हुन्। यदि एउटलाई मात्र महत्त्व दिएमा मानिस कानो हुन्छ। अत्रिले ता यहाँसम्म ठोकुवा गरे कि यदि कोई वेदमा पूर्ण पारंगत छ र स्मृतिलाई घृणाको दृष्टिले हेर्छ भनें एक्काइस पल्ट पशु योनिमा उसको जन्म हुनेछ। वृहस्पति र अत्रिको कथनबाट यो स्पष्ट हुन्छ कि वेदको समान स्मृतिको पनि महत्ता अब स्वीकार गरियो। पछि गएर सामाजिक चलनमा श्रुतिभन्दा अधिक महत्त्व स्मृतिलाई दिइयो जसरी दत्तक पुत्रको परम्पराको वेदमा विरोध छ त्यहीं स्मृतिहरूमा यसको स्वीकृति दिएकोछ। यसै प्रकार पञ्चमहायज्ञ श्रुतिहरूको रचना कालको अपेक्षा स्मृतिहरूको रचना कालमा व्यापक भयो। वेदहरूका अनुसार झंझावातमा, अतिथिहरूको आगमनमा, पूर्णिमाको दिनमा छात्रहरूले स्वाध्याय गर्नुपर्छ किनभनें यी दिनहरूमा सस्वर पाठ गर्न मनाही थियो। परन्तु स्मृतिहरूले यी दिनहरूमा स्वाध्याय पनि बन्द गराइदिए। शूद्रहरूको सम्बन्धमा श्रुतिको यो स्पष्ट निर्णय छ कि तिनले मोक्ष प्राप्त गर्न सक्तैनन् परन्तु उपनिषदहरूले शूद्रहरूमाथिको यो बन्धन हटाइ दिए एवं तिनको मोक्ष प्राप्तिको मान्यता स्वीकार गरे। यी सबै तथ्य सिद्ध गर्दछन् कि श्रुतिको निर्धारित परम्पराहरूमाथि स्मृतिहरूको विरोधी परम्पराहरूलाई पछि गएर सामाजिक मान्यता प्राप्त भयो। स्मृतिहरूको यस महत्ताको कारण बताउँदै मारीचिले भनेकाछन् कि स्मृतिहरूका जो वचन निरर्थक अथवा श्रुति विरोधी छैनन् ती श्रुतिका प्रारूप हुन्। वेद वचन रहस्मय तथा छरिएका छन् जसलाई सुविधामा स्मृतिहरूमा स्पष्ट गरिएकोछ। स्मृति वाक्य परम्पराहरूमाथि आधारित छन् अतः यिनकालागी वैदिक प्रमाणको आवश्यकता छैन। यिनको वेदगत प्रामाणिकता स्वतः स्वीकार्य छ। वैदिक भाषा जनमानसलाई अधिक कठिन हुन थाल्यो, जबकि स्मृतिहरू लौकिक संस्कृतमा लेखिएका थिए जसलाई समाजले सरलतासित बुझ्नसक्थ्यो तथा सामाजिक व्यवस्थाको अनुरूप सिद्धांतप्रतिपादित गर्दथे। स्मृति लेखकहरूलाई पनि वैदिक महर्षिहरूकै जस्तो समाजले गरिमा प्रदान गरेको। वैदिक र स्मृति कालका बीच व्यवहार तथा परिस्थितिको परिवर्तन एवं विभिन्न आर्थिक कारणहरू र नवीन विचारहरूको समागमले स्मृतिलाई श्रुतिको अपेक्षा प्राथमिकता मिल्यो। यसको कारण यो पनि बताइन्छ कि समाज शास्त्रीय मान्यताको पक्षमा थियो। यी सब कारणहरूले श्रुतिको मान्यतालाई स्मृतिहरूको मान्यताको सम्मुख ५०० ईसा पूर्वदेखि महत्त्वहीन समझिन थालियो।
मुख्य स्मृतिहरू
मुख्य स्मृतिहरु २८ वटा बताइउका छन् । जसमा निम्नलिखित बडी प्रचलित छन् ।
बराह, दैलेख
बराह नेपालको मध्य पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत पर्ने दैलेख जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति हो।
लामपुछुवा
लामपुछुवा नेपालमा बसोबास गर्ने थारू समुदायको एक थर हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
लम्पुच्वा थारु नेपाल को पुर्बिय स्थान बिशेस गरी सुनसरी र मोरङमा बसोवास गर्दै आएका छन्।परापुर्ब काल देखि नै एयी दुइटा जिल्ला मा बसोबास गर्दै आएका जनजाती हुन्। एस सामुदाइ का जनताहरु अरु समुदाइ भन्दा अलग रहनसहन  र बोलिने भासा पनि अलग रहे को छ।
हङकङ अन्डर-१९ राष्ट्रिय क्रिकेट टोली
हङकङ अन्डर-१९ राष्ट्रिय क्रिकेट टिमले अन्डर-१९ अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा हङकङको प्रतिनिधित्व गर्ने गर्दछ । यो हङकङ क्रिकेट सङ्घको मातहतमा रहेको छ जुन अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद (आइसिसी)को सदस्य हो ।
रेडियम
रेडियम आधुनिक पेरियोडीक तालिकामा समावेश गरिएको एक रसायनिक तत्त्व हो, यसको सङ्केत Ra हो र यसको आणविक संख्या ८८ हो। यो पेरियोडिक तालिकाको दोस्रो तत्त्व हो जसले अल्कालाइन अर्थ धातु पनि भनिन्छ। शुद्ध र्‌याडियम चाँदी जस्तै चम्किलो सेतो हुन्छ तर यसले तुरन्तै नाइट्रोजनसँग (अक्सिजनसँग भन्दा पनि) प्रतिकृया गर्दछ र सतहमा कालो र्‌याडियम नाइट्राइडको (Ra3N2) तह बनाउँछ। र्‌याडियमका सबै आइसोटपहरू रेडियोधर्मी हुन्छन् जसमध्ये र्‌याडियम-२२६ सबै भन्दा स्थाइ हुन् जसको अर्ध-जीवन (half-life) १६०० वर्षको हुन्छ र पछि र्‌याडन ग्यासमा विलय हुन्छ विशेषरूपमा र्‌याडन - २२२। जव र्‌याडियम विलयहुँदै जान्छ आयोनिकरण गर्ने विकिरणको उत्पादन हुन्छ जसले प्रकाशसंवेदनशील (fluorescent) रसायनहरूलाई उत्साहित गरेर रेडियोलुमिनेसेन्स उत्पन्न गर्दछ।
शेख सफि अल-दिन खनेगाह र कलाकृति तिर्थस्थल
शेख सफि अल-दिन खनेगाह र कलाकृति तिर्थस्थल एक युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा जोडिएको छ।
जेन्स फिन्क-जेन्सन
येन्स पिन्क योन्सन, एक परिचय डिसेम्बर १९, १९५६मा जन्मिएका येन्स पिन्क योन्सन डेनमार्कका प्रख्यात कवि, लेखक, फोटोग्राफर, संगीतकार तथा आर्किटेक्ट हुन्।
संक्षिप्त जीवनीः
लेखकको रूपमा उनको पहिलो प्रकाशित रचना एउटा लघुकथा ‘जुनि’ थियो। त्यो लघुकथा उनले सन् १९९५को जून महीनामा लेखेका थिए भने जुन ४, १९७५मा सो कथा इन्फर्मेसन नामक दैनिक पत्रिकामा छापिएको थियो। त्यसै गरी कविको रूपमा उनका चारवटा कविताहरू साहित्यिक पत्रिका Hvebekornमा १९ अक्टूबर १९८१मा प्रकाशित भएका थिए। रुजून ५, १९८६मा प्रकाशित कथासङ्ग्रह बेस्टर्न (पशुहरू)ले उनलाई गद्य लेखकको रूपमा पनि चिनायो। मार्च १८, १९९४मा उनको पहिलो बाल साहित्य ‘योनास र शंखकीराको खोल’ प्रकाशित भएको थियो।आधुनिक भाषा विज्ञान लिएर उनले Herlufsholm स्कूलबाट सन् १९७६मा प्रवेशिका परीक्षा उत्तीर्ण गरेपश्चात् राष्ट्रिय सेवा अन्तर्गत एनसीओको रूपमा शाही लाई फ गार्डको रूपमा पनि तालीम प्राप्त गरे। सन् १९९६मा उनले कोपेन्हेगनको ललितकला र आर्किटेक्ट प्रतिष्ठानबाट आर्किटेक्ट र सोही स्थानबाट सन् १९९७मा मल्टीमेडियामा स्नातकोत्तर तहसम्मको पढाइ सकाए। उनले सन् १९८० ताका Hvedekorn का सम्पादक पल बोरमको साथमा मिकेल स्ट्रङ्ग लगायतका सहकर्मीहरूसँग मिलेर कोपेन्हेगनमा समकालीन कविहरूको औपपचारिक तथ्यांक ‘एन ए ८०’को सङ्कलन पनि गरे। उनी विभिन्न साहित्यिक र सांगीतिक भेलाहरू, कलेज र पुस्तकालयहरूमा बेला बेला स्याक्सोफोन र की बोर्ड जस्ता वाद्ययन्त्रहरूका साथ स्लाईड प्रदर्शनको माध्यमबाट आफ्ना कविताहरू प्रस्तुत गर्ने गर्दछन्।
प्रदर्शनीहरूः
डेनमार्क, नर्वे र स्विडेन जस्ता देशहरूमा उनको बेइजिङ्गका छविहरू, (चीनको राजधानीका दृश्यहरू र साथमा त्यहाँका बासीन्दाहरूको अनुहारहरू, अन्तर्राष्ट्रिय एम्नेष्टीद्वारा वितरित।) तथा दक्षिणका डुङ्गाहरू, (मेडिटेरियन समुन्द्र, यूरोपका एटलाण्टिक तट र मोरक्कोमा माछा मार्न प्रयोग गरिने साना साना डुङ्गा, मछुआराहरू र उनीहरूको वरिपरिको बातावरणको झलकहरू।) नामक फोटो प्रदर्शनीहरू भएका छन्।
प्रकाशित कृतिहरूः
( सन् २००५, कविता) नेपाली अनुवादः ब्रजेश
अक्षर
उच्चारण गरिने अथवा लेखिने ध्वनिको एकाइलाई अक्षर भनिन्छ। अक्षर एउटा ध्वनिको यस्तो एकाइ हो जसलाई टुक्र्याउन सकिदैन, त्यसैले यसलाई क्षरण नहुने अर्थात अक्षर भनिएको हो। अक्षरलाई वर्ण पनि भन्ने गरिन्छ। वर्ण दुई किसिमका हुन्छन् - स्वरवर्ण र व्यञ्जनवर्ण।
यो पनि पढ्नुहोस्
वर्ण विन्यास
लभ एन्ड डेथ इन काठमान्डु
लभ एन्ड डेथ इन काठमान्डु (Love and Death in Kathmandu) अस्ट्रेलियन दम्पति "एमी विल्लेसि" तथा "मार्क व्हिट्टेकर" ले लेखेका किताब हो। यस किताब मा जेष्ठ १९, २०५८ को नेपाल दरबार हत्याकाण्डको बारे लेखिएको छ। यस किताबले नेपाल दरबार हत्याकाण्डको भित्रि कथालाई बाहिर ल्याउने प्रयास गरेको छ। यस किताबले सन् २००२ मा "Asia-Pacific Travel Writing Award" जीतेको थियो।
सिंहावलोकन
यस किताबको लेख नेपालको एक गाउँ, दोलखा, मा घटेको एक घटनाबाट शुरु हुन्छ। यस घटनाको विवरण यस प्रकारले दिएको छ:  दोलखाको ५५० वर्ष पुरानो दोलखा भीमसेन देउताको मुर्ति बिना कारण पसिना चुहाउन थाल्छ।  इतिहासको अनुसार यो साह्रै नै नराम्रो सङ्केत हो।  लेखको अनुसार, पछिल्लो पटक मुर्तिले यसरी पसिना चुहाउँदा वि.स. १९९० सालको भुकम्प गएको थियो। जब पनि यस मुर्तिले पसिना चुहाउँछ, कुनै न कुनै नराम्रो घटना घट्छ भनेर विश्वाश गरिन्छ। यसै गरी अरु पनि प्रलयको संकेतहरु देशभर देखा परि रहेको थियो। गोर्खामा बादल नभएको आकाशबाट पानी परेको समाचार, काठमाडौँको कुमारी ( जीवित देवी) को अनुहारमा खटेरा आउनु, सबै केहि प्रकारको प्रलयको सङ्केत गर्दै थियो।  अन्तमा नेपाल राजपरिवारको हत्या हुनपुग्यो।
लेखकहरुका अनुसार यहि घटना र यस घटना सँग जोडिएको कथाले नेपाल आई यस कथा लाई पछ्छ्याउन तान्निएका थिए। लेखकहरूले यस किताबमा आफ्ना यात्राको शुरुवात काठमाडौँको कुमारी ( जीवित देवी)बाट गर्छन्।  कुमारीको छान्ने बेलामा गरिने पुजा तथा त्यस बेलाको परीस्थिति र गतिविधिको बारे पनि किताबको यस पाठमा बताइएको छ।  कुमारीका बारे यस किताबमा वर्णण गरिएको तरिकाले देखाउँछ कि कुमारी र राजपरिवारको निकै पुरानो तथा घनिष्ट सम्बन्ध छ।  यस पछि किताबले माओवादी र त्यसबेलाको माओवादीले गरेका घटनाहरू तथा नेपाल बन्दका कुरा गरेको छ।  लेखकहरु एक माओवादी लडाकु सँग पनि भेटघाट गरेका बताईएको छ।  लडाकुका अनुभति तथा उनी के का लागि माओवादी छिरेका थिए र किन बाहिरिए भन्ने कुराको बयान गरिएको छ।  साथै त्यस बखतमा पटक-पटक भइरहने नेपाल बन्दका कारण लेखकहरुका धेरै भ्रमणहरूमा बाधा पुगेको पनि उल्लेख गरिएको छ।  यस्तै बन्दका दिनहरूको बिच एक सैनिक क्यप्टेनले पनि किताबको लागि बयान दिन राजी हुँदै निमन्त्रणा गरिएको पनि थियो।  यस भेटघाटले यस किताबमा एक सैनिकका आवाज पनि थपिदिएको छ।  किताबमा लेखिएको यस सैनिक क्यप्टेन संगको कुराकानी अनुसार सैनिकहरूलाई पनि आफ्नै देशवासी लाई मार्न कुनै रहर थिएन।  यस्तै भावमा कुरा गर्दै यस सैनिक क्यप्टेनले उनको अनुभुतिहरु जनाइएको छ।
चौथौँ पाठमा गोरखा र त्याहाँको इतिहासको बारे लेखिएको छ। यहिँबाट पृथ्वी नारायण शाह र उनका काठमाडौँ शहर (त्यस बेलाको नेपालय देश) आफ्नो बनाउने ईच्छाको बारे बताइएको छ।  साथै नेपालको जातीय भेदभाव, विषेश गरी बिहेका कुरामा, बताइएको छ।  यो विषय जोडिएको कारण सपष्ट रूपमा राजकुमार दिपेन्द्र र उनका बिहेको बारे चलिरहेको तकरारलाई अझ सपष्ट रूपमा देखाउन देखिन्छ।
यसै गरी यस लेखमा नेपाली इतिहास तथा समाजका धेरै कुराहरु, जुन कुनै पनि रूपले राजपरिवार अथवा राजपरिवार हत्याकाण्डसँग जोडिएको छ, त्यस्को बयान गरिएको छ। जस्तै, यस किताब मा नेपाली समाजमा राजपरिवार तर्फको विचार, राजकुमार दिपेन्द्र, पारस तथा राजपरिवारका अरु सदस्यहरुका व्यवहार तथा क्रियाकलाप देखि लिएर राणा शाशनको उदय र गिरावट सम्मको बारे लेखिएको छ।  राजपरिवारका विभिन्न टाढाका सदस्यहरु सँग स्वर्गिय राजा तथा रानीको आफ्ना सन्तानहरु सँगको सम्बन्धको बारे सोधपुछ गरिएको छ।  यसै सोधपुछका कथाहरूको साथमा किताब पहिलो भागबाट दोस्रो भागमा पुग्छ।
मोहम्मद अली
मोहम्मद अली (जन्म क्यासियस मार्सेलस क्ले, जूनियर; जनवरी १७, १९४२ - जून ३, २०१६) पूर्व अमेरिकी पेशेवर मुक्केबाज हुन्, जसलाई खेल इतिहासमा दुनियाका सबै भन्दा ठुला हेवीवेट मुक्केबाज भन्ने गरिन्छ । उनलाई बीबीसी ले स्पोर्ट्स पर्सनालिटि अफ द सेन्चुरी तथा स्पोर्ट्स इलस्ट्रेटेड द्वारा स्पोर्ट्सम्यान अफ द सेन्चुरी को सम्मान दिएको थियो।
लभ एन्ड डेथ इन काठमान्डु
सिंहावलोकन
किताबका अनुसार यी दुई विषय -- आफ्नो विवाह र देशको स्थिति, ले गर्दा दिपेन्द्र चिन्तित थिए। यस विषयहरु को व्याख्या पछि भने किताबमा जेष्ठ १९, २०५८ को दरबार हत्याकाणड र त्यस हत्याकानडको अगाडि, पछडीका घटनाहरू, त्यस बखतको परिस्थिति र गतिविधिका बारे मितिक्रमानुसार वर्णण गरिएको छ।  साथै, यस दुखद घटना पछिको देश व्यापी आक्रोश र नतिजाका बारे पनि लेखिएको छ।  देश भरी कुरा भएको विभिन्न षडयन्त्रको बारे तर्कहरुका बारे पनि बयान गरिएको छ।
अन्तको उपसंहारमा जेष्ठ १९, २०५८ घटनाको लगभग एक वर्ष पछि लेखकहरु फेरी नेपाल आउँदाको नेपाल को स्थितिको बारे बताईएको छ। अन्तिम वाक्य पुर्वराजा ज्ञानेन्द्रले जारी गरेका राजनीतिक "कु" का बारे लेखेर सिद्दिएको छ।
किताबका पाठहरु
पहिलो भाग:
१ The Goddess and the King
२ The most powerful Woman in the country
३ Emergency
४ Birthplace of a Dynasty
५ Star-Crossed Lovers
यूरानियम
युरेनियम आधुनिक पेरियोडिक तालिका मा ९२ औँ स्थानमा पर्दछ । यो एउटा रेडियो धर्मी तत्व हो । युरेनियम तत्वलाई परमाणु उर्जा उत्पादनमा प्रयोग गरिन्छ । यसको परमाणुमा भएका प्रोटोन र न्युट्रोनलाई विच्छेदन गरी अपार उर्जा उत्पादन गरिन्छ । यो तत्व सर्वप्रथम म्याडम क्युरी ले पत्ता लगाएकी हुन् ।
लभ एन्ड डेथ इन काठमान्डु
किताबका पाठहरु
६ A Wedding Season
७ The Bodyguard
८ Delinquent Princes
९ The Rise of the Ranas
१० The Battle of the Bedchambers
११ The Toppling of the Ranas
१२ Devyani's Father
गणेशप्रसाद श्रेष्ठ
गणेशप्रसाद श्रेष्ठ (वि.सं. - वि.सं. २०६८) संगीतकार हुन्।
लभ एन्ड डेथ इन काठमान्डु
किताबका पाठहरु
१३ Cracks in the Veneer
गणेशप्रसाद श्रेष्ठ
सेवा
वि.सं. २०३१ सालमा संगीत विशारद गरेका श्रेष्ठ नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा लामो समय कार्यरत रहे। रेडियो नेपाल र राष्ट्रिय नाचघरमा पनि उनले निकै वर्ष संगीत निर्देशकको पदमा थिए।
उनले नेवारी फिल्म सिलुमा संगीत दिएका छन्। यो ठूलो पर्दामा त्यो नेपाल भाषाको पहिलो सिर्जना हो। उनका राष्ट्रिय, आधुनिक र बालगीत तथा भजन गरी दुई हजार गीतमा संगीत गरेका छन्।
लभ एन्ड डेथ इन काठमान्डु
किताबका पाठहरु
१४ A Royal Affair
गणेशप्रसाद श्रेष्ठ
कृतिहरू
उनका संगीत र अन्य विधाका गरी एक दर्जन पुस्तक प्रकाशित छन्। उनका प्रकाशित कृतिहरूः उनका भजन एल्बमका साथै 'राष्ट्रिय बालगीत,' 'बालगीत' जस्ता एल्बम पनि छन्।
लभ एन्ड डेथ इन काठमान्डु
किताबका पाठहरु
१५ We All Are sufferers
गणेशप्रसाद श्रेष्ठ
निधन
उनको २०६८ असारमा निधन भयो।
लभ एन्ड डेथ इन काठमान्डु
किताबका पाठहरु
दोस्रो भाग:
१६ The Birth of a Prince
१७ Eton
१९ Poor Relations
२० The Future Queen
२१ The Games
२२ The arm wrestle
२३ Wedding Season
२४ Jeshta १९ (जेष्ठ १९)
२५ A Family Affair
२७ The ADCs
२८ The Emergency Ward
२९ Long Live the King
३० The Romanovs vs Columbine
३१ Taming an Angry Spirit
Epilogue: One Year On
संस्करण
लभ एन्ड डेथ इन काठमान्डु को दुइवटा संस्करणहरू छन्। यी दुई संस्करण मध्य शुरुमा निकालिएको किताब "हार्ड कभर" मा छ भने पछि निकालिएको सुधार गरिएको संस्करण "पेपरब्याक" मा छ।
शुशतर एतिहासिक जलीय प्रणाली
शुशतर एतिहासिक जलीय प्रणाली एक युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा जोडिएको छ।
विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन
विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्ल्युएचओ) विश्वका देशहरू स्वास्थ्य सम्बन्धी समस्याहरूमाथि आपसी सहयोग एवं मानक विकसित गर्ने संस्था हो। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका १९३ सदस्य देश तथा दुइ संबद्ध सदस्य छन्। यो संयुक्त राष्ट्रको एउटा अनुषांगिक एकाई हो। यस संस्थाको स्थापना ७ अप्रैल १९४८मा गरिएको थियो। यस कारण प्रत्येक साल ७ अप्रैल का दिन विश्व स्वास्थ्य दिवसको रूपमा मनाइन्छ।
नेपाल पनि विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको एक सदस्य देश हो र यसको नेपाली मुख्यालय नेपालको राजधानी काठमाडौँमा स्थित छ।
व्यञ्जनवर्ण
क, ख, ग, .... य, र, ल, व, श, ष, स, ह व्यञ्जनवर्ण हुन्। सामान्य रूपमा क, ख, ग.... लाई व्यञ्जनवर्ण भनिएपनि वास्तविक व्यञ्जनवर्ण चाहिँ क्, ख्, ग्.... आदि हुन्। उच्चारण गर्न सजिलो होस् भनेर वर्णमालामा तिनमा अ स्वर जोडेर राखिएको हुन्छ।
डगौरा
नेपालका डगौरा अधिकांश थारुहरूले चौधरी लेखेका छन | मध्य पश्चिम र सुदूर पश्चिमका दगौरा थारुले पंचायत राज्यकालमा चौधरी लेखेका हूँन | थारुहरु दांग देउखुरबाट बसाई सर्दै राणा राज्यकाल र पंचायत शासन कालमा सुदूर पश्चिम क्षेत्रमा प्रबेश गरेका थिए | त्यों समयमा दांगबाट गएकोले आफ्नो थर दगौरा(डगौरा) लेख्थे | अझैपनि डगौरा लेखने हरूपनि धेरै छन | थारुहरुका परम्परागत थरहरु दहित, कुसम्या, पिछङदंगय, रतगैया, ...........सहित धेरै भेटिन्छन |
डगौरा नेपालमा बसोबास गर्ने थारू समुदायको एक थर हो। डगौरा थारुहरूको पुर्ख्योली बसोबास दाङ जिल्ला हो।
बाँसी
बाँसी नेपालको भेरी अञ्चल अन्तर्गत पर्ने दैलेख जिल्लाको एक गा.वि.स. हो। यो गाविसलाई नेपालमा बसोवास गर्ने बस्याल थरको उद्गम स्थलका साथै नेपालका सुप्रसिद्ध गायक कुमार कान्छाको जन्म स्थलका रूपमा चिनिन्छ।
संयुक्त अरब इमिरेट्स अन्डर-१९ राष्ट्रिय क्रिकेट टोली
संयुक्त अरब इमिरेट्स अन्डर-१९ राष्ट्रिय क्रिकेट टिमले अन्डर-१९ अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा संयुक्त अरब इमिरेट्सको प्रतिनिधित्व गर्ने गर्दछ । यो संयुक्त अरब इमिरेट्स क्रिकेट सङ्घको मातहतमा रहेको छ जुन अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद (आइसिसी)को सदस्य हो ।
बुद्ध धर्म
बुद्ध धर्म एक अनिश्वरवादी धर्म हो। ऐतिहासिक रूपमा यो धर्म शाक्यमुनि बुद्ध (गौतम बुद्ध) र उनका अनुयायीहरूका शिक्षामा आधारित धर्म हो। बुद्ध धर्मको परम्परामा भने गौतम बुद्धलाई वर्तमान कल्पको चौथो सम्यक सम्बुद्धको रूपमा मानिन्छ। उनी छैंटौं देखि पाँचौं शताब्दी ईसा पूर्व सम्म जीवित थिए। उनी बितेको अर्को पाँच शताब्दीहरूमा बौद्ध धर्म सारा भारतीय उपमहाद्वीपमा फैलियो, र अर्को दुई हजार वर्षहरूमा मध्य, पूर्वी र दक्षिण-पूर्वी जम्बू महाद्वीपमा पनि फैलिन गयो। आज, बौद्ध धर्ममा तीन मुख्य सङ्घ छन्: थेरवाद, महायान र वज्रयान। बौद्ध धर्मलाई पैंतीस करोड भन्दा अधिक मानिसहरू मान्दछन् र यो दुनियाको चौथो सबैभन्दा ठुलो धर्मको रूपमा रहेको छ।
बुद्ध भन्नाले बोधिप्राप्त वा अन्तिम सत्यको साक्षात्कार गरेको महामानव बुझिन्छ। जो व्यक्ति आफ्नै प्रयासले विना गुरु बुद्धत्व प्राप्त गर्दछन् र अरू प्राणीहरूलाई दु:खनिरोधको मार्गदर्शन गर्दछन् उनलाई सम्यक सम्बुद्ध भनिन्छ। भनिन्छ कि गौतम बुद्धभन्दा अघि अनेक सम्यक सम्बुद्धहरू उत्पन्न भइसके र भविष्यमा पनि अनेकौँ सम्यक सम्बुद्धहरू उत्पन्न भई दु:ख निरोधको सनातन शिक्षा दिनेछन। बौद्ध धर्मको अन्तिम लक्ष्य हो दुःखबाट सदाका लागि मुक्ति। बुद्धले दु:ख मुक्तिसँग सरोकार नराख्ने दार्शनिक प्रश्नहरूलाई महत्त्व दिदैंनथे। उनी भन्दथे, "भिक्षुहरू म केवल एउटा कुरा मात्र सिकाउंछु: दु:ख र दु:ख निरोधको उपाय।" शीलको जगमा रहेर ध्यानद्वारा समाधि पुष्ट गर्दै पज्ञा उत्पन्न् गराउन सकेमा नै दु:खमुक्तिको अवस्था निर्वाणको साक्षात्कार गर्न सकिन्छ भन्ने उनको मूल शिक्षा हो।
लुम्बिनीको परिचयः
लुम्बिनी भगवान गौतम बुद्धको पवित्र जन्मस्थल हो। इ.पू.६२३ मा यहाँको सुन्दर र पवित्र बगैँचामा माता मायादेवीका कोखबाट बुद्ध धर्मका प्रणेता शान्तिका अग्रदुत भगवान गौतम बुद्धको जन्म भएको थियो उनले जन्मने बित्तिकै सात पाइला हिंड्दै मनुष्य जातिका लागि यसै ठाउँबाट युगान्तकारी उद्गार प्रकट गरेका थिए। यो पावनभूमी अहिले संसारभरिका बौद्धमार्गी लगायत शान्तिप्रेमी सबै मानिसहरू बीच विश्व शान्तिको मुहानका रूपमा प्रसिद्ध छ। सन् १९९७ देखि यो स्थल विश्व सम्पदा सूचीमा समेत सूचिकृत गरिएको छ। हरेक वर्ष संसारभरबाट लाखौंको सङ्ख्यामा तिर्थालु पर्यटकहरू तथा अध्ययेताहरू लुम्बिनीको भ्रमण गर्छन्।
धार्मिक महत्त्व तथा ऐतिहासिक पृष्ठभूमिः
विश्वभरका बौद्ध धर्मावलम्बीहरूका लागि लुम्बिनी अत्यन्त महत्त्वपूर्ण तिर्थस्थल हो। मायादेवी र भगवान बुद्धप्रति अगाध आस्था राख्ने भएकाले हिन्दुहरू समेतको लागि लुम्बिनी महत्त्वपूर्ण धार्मिक गन्तव्य बनेको छ। लुम्बिनीमा रहेका पुरातात्विक तथा ऐतिहासिक अवशेषहरूले शताब्दीऔं देखि विभिन्न व्यक्तित्वहरूले लुम्बिनीको तिर्थाटन गरेका तथ्यहरू उजागर गर्दछन्। प्रसिद्ध मौर्य सम्राट अशोकले आफ्नो आध्यामिक गुरु उपगुप्तको मार्ग दर्शनमा इ.पु.२४९ मा लुम्बिनीको तिर्थ यात्रा गरेका थिए। उनले “हिंद बुधे जाते शाक्यमुनीति” (यहाँ शाक्यमुनि बुद्ध जन्मनु भएको थियो) भन्ने शिलालेख सहितको ढुङ्गाको स्तम्भ खडा गरे जसलाई हालत प्रसिद्ध अशोक पिल्लाराका रूपमा लुम्बिनीमा पाउन सकिन्छ। सम्राट अशोकले सिद्धार्थ गौतम जन्मनु भएको यही अवस्थिति चिनाउने स्मारकशिला र जन्मेपछि उहाँलाई शुद्धिकरणका लागि नुहाइएको पवित्र पोखरीको पूजा गरे। साथै उनले कपिलवस्तु, रामग्राम, देवदह जस्ता ऐतिहासिक ठाउँहरूको भ्रमण समेत गरे। प्राप्त ऐतिहासिक तथ्यहरका आधारमा सम्राट अशोकपछि लुम्बिनीको भ्रमण गर्नेहरूमा चिनियाँ यात्रीहरू त्सेङ साई, पायिहयान र हुयेन साड्ड थिए। त्सेङ साईले चौथो शताब्दीमा, फाहियानले पाँचौ शताब्दीमा र हुयेन साड्डले सातौँ शताब्दीमा लुम्बिनीको भ्रमण गरेका थिए। यी यात्रीहरूमा हुयेन साड्डको यात्रा विवरणहरूले लुम्बिनीको बारेमा बिस्तृत विवरणहरू दिन्छन्। उनले लुम्बिनीमा जन्मबृक्षको ठूटो, एउटा चैत्य, अशोक स्तम्भ, पवित्र पोखरी, तेलार नदी, चिसो र तातो पानीका मुहानहरू भएको कुवा देखेको उल्लेख गरेका छन्। सन् १३१२ मा पश्चिम नेपाल कर्णाली क्षेत्रका राजा रिपु मल्लले लुम्बनीको भ्रमण गरी आफ्नो यात्राको स्मरण गराउन अशोक स्तम्भमा “ॐ मणि पद्मे हुङ रिपु मल्ल चिर जयतु” भनी लेखे। त्यसपछि भने इतिहासको लामो कालसम्म लुम्बिनी विस्मृतिमा रहन पुग्यो। पछि सन् १८९६ मा पाल्पाका बडाहाकिम जनरल खड्ग शम्शेर र अङ्ग्रेज भारतका पुरातात्विक सर्भेयर एलोइस फुहररले अशोक स्तम्भ पुनः पत्ता लगाएपछि लुम्बिनी फेरी चासो र सरोकारको विषय बन्यो। सन् १९९९ मा पि.सि. मुखर्जीले भगवान बुद्धको जन्मस्थलमा उत्खनन् गरी मायादेवीको मूर्ति पहिचान गर्नुका साथै मन्दिरका केही भग्नावशेषहरू बाहिर देखाए। फेरि सन् १९३० को दशकमा केशर शम्शेर राणाले मायादेवी मन्दिर परिसरमा उत्खनन् गरे। भारतीय पुरातत्वविद् श्रीमती देवला मित्राले सन् १९६२ मा अन्वेषणको कार्य गरिन्। सन् १९६० को दशकदेखि भने संयुक्त राष्ट्रका साथै विभिन्न राष्ट्रिय अत्नर्राष्ट्रिय सङ्घ संस्थाहरूको समेत सहयोग र सहकार्यमा नेपाल सरकारले विशेष महत्त्वका साथ विभिन्न निकायहरू निर्माण गरी लुम्बिनीको उत्खनन्, संरक्षण र सम्वद्र्धनमा नेतृत्वदायी भूमिका खेल्दै आएको छ। सन् १९७० मा भवन तथा भौतिक योजना विभाग अन्तर्गत लुम्बिनी विकास परियोजना र सन् १९७५ मा लुम्बिनी विकास समितिको गठन गरी लुम्बिनीको जिम्मेवारी दिइएको थियो। १९८५ देखि स्वायत निकायका रूपमा लुम्बिनी विकास कोषको गठन भए पश्चात् लुम्बिनी क्षेत्रको उत्खनन्, संरक्षण र प्रवर्द्धनको काम कोषले नै गर्दै आएको छ। सन् १९९२ देखि १९९६ सम्म कोष, नेपाल सरकार पुरातत्व विभाग र जापान बौद्ध महासङ्घले संयुक्त रूपमा मायादेवी मन्दिर परिसरमा उत्खनन कार्य गरेका थिए। हाल लुम्बिनी विश्वभरका लाखौं मानिसहरूको धार्मिक, आध्यात्मिक तथा पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा स्थापित भइसकेको र सुन्दर, शान्त वाटिकाका रूपमा विकसित हुँदै गइरहेको छ।
बोधि
गौतम बुद्धबाट पाएको ज्ञानतालाई बोधि भनिन्छ। मानिन्छ कि बोधि पाए पछि नैं संसारबाट छुटकारा पाइनछ। सारा पारमिताहरू (पूर्णताहरू)को निष्पत्ति, चार आर्य सत्यहरूको सारा सोच, र कर्मका निरोधबाट नैं बोधि पाएर जान सकिन्छ। त्यस समय, लोभ, दोष, मोह, अविद्या, तृष्णा, र आत्मांमा विश्वास सबै गायब भएर जान्छन्। बोधिका तीन स्तर हुन्छन्: श्रावकबोधि, प्रत्येकबोधि, र सम्यकसंबोधि। सम्यकसंबोधि बौध धर्मको सबै भन्दा उन्नत आदर्श मानिन्छ।
नेपाल नाग
नेपाल नाग वा नेपालचन्द्र नाग (, जन्म: १९ सेप्टेम्बर १९०९, मृत्यु: ५ अक्टोबर १९७८) भारतीय उपमहाद्वीपमा बेलायत विरोधीको स्वतन्त्रता आन्दोलनका एक व्यक्ति थिए। उनी अग्नीयुगका एक क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट थिए। उनको वास्तविक नाम शैलेशचन्द्र नाग भएपनि उनी नेपाल नागको रूपमा परिचित थिए। नेपाल नाग सानैदेखि देशभक्त थियो। आइए उतिर्ण गरेपछि उनी क्रान्तिकारी गतिविधिहरूमा सक्रिय हुन थालेका थिए।
बाल्यकाल र सुरुवाती गतिविधिहरू
नेपाल नागको जन्म सन् १९०९ सेप्टेम्बर १९ का दिन पुरानो ढाकाको गेन्डारियामा एक मध्यम वर्गीय परिवारमा भएको थियो। उनका बुबा सुरेशचन्द्र नाग एक ठेकादारा थिए। उनी सानै उमेर देखिनै राष्ट्रभक्त थिए। उनी आइएको परीक्षामा उतिर्ण भएपछि उनी क्रान्तिकारी गतिविधिमा सक्रिय भएका थिए। विद्यालयमा अध्ययनरत रहँदा उनले अनिल रायको नेतृत्व रहेको ढाकाको गुप्त क्रान्तिकारी पार्टीको राजनीतिमा सामेल भएका थिए। विद्यालयमा अध्ययनरत छँदा नेपाल नागलाई गुप्त क्रान्तिकारी दलको अत्यन्त बहादुरी कार्यहरूका लागि चुनिएको थियो। सन् १९२० को दशकको अन्ततिर नेपाल नाग र जितेन घोषले विभिन्न घटनामा भाग लिनु परेको थियो जसमा उनीहरूले आवश्यकता अनुसार ढाका सहरको मध्य भागका केही समाज-विरोधी र देशद्रोही क्रान्तिकारी पार्टीहरूलाई क्षति पुर्‍याउन खोजेका थिए। सन् १९२३ उनी लीला नागद्वारा परिचालित श्रीसङ्घमा सामेल भएका थिए। उनी त्यस समयका अन्य कार्यकर्ताहरूसँग ढाका सहरको मध्यमा रहेको गुप्तचर प्रहरीलाई सहयोग गर्नेलाई दण्डित गर्न त्यहाँ आएका थिए जसमा सुपती राय र जितेन जस्ता क्रान्तिकारीहरू सामेल थिए। नागलाई सन् १९३२ अप्रिल २१ का दिन गिरफ्तारी गरिएको थियो। राइटर बिल्डिङ अभियानका क्रान्तिकारी नायकहरू मध्ये एक बिनय बसु नेपाल नागभन्दा १ वर्ष जेठा भएतापनि उनीहरू निकै नजिकका साथी थिए। बङ्गेश्वर राय, अपूर्वा राय र अन्य क्रान्तिकारीहरूसँग पनि नागले मित्रता गाँसिसकेका थिए जो सबै क्रान्तिकारी नेता हेमन्त घोषका अनुयायी थिए। सन् १९३० को डिसेम्बरमा कलकत्ताको राइटर्स बिल्डिङमा बिनय-बादल-दिनेशको दुश्मनको नरसंहार पश्चात् केही क्रान्तिकारीहरूको सार्वजनिक आन्दोलनलाई रद्द गरेका थियो। पछि नेपाल नागले केही क्रान्तिकारीहरूलाई गुप्त बनाउनका लागि निकै अहम् भूमिका निर्वाह गरेका थिए।
क्रान्तिकारी गतिविधि
उनी सन् १९२३ देखि सन् १९२४ सम्म लीला नागद्वारा निर्देशित 'श्री सङ्घ' मा सामेल भएका थिए। उनको साथमा तत्कालीन सुपटि राय, जितेन देको साथ अन्य क्रान्तिकारीहरू पनि रहेका थिए। उनलाई प्रहरीलाई २१ अप्रिल १९३२ का दिन क्रान्तिकारीको रूपमा आन्दोलनमा सामेल भएको अभियोगमा उनलाई प्रहरीले पक्राउ गरेका थिए। सन् १९३६ मा कारागारबाट रिहा भएपछि उनले कम्युनिस्ट नेता मुजफ्फर आहमेद, प्रमोद दासगुप्ताको सल्लाहमा बिहारमा एक श्रमिक सङ्गठनका लागि कामहरू गर्न सुरु गरेका थिए भने त्यहाँबाट उनलाई सफलता प्राप्त भएपछि उनलाई ढाकाको नारायनगञ्जको धागो उद्योगमा काम श्रमिकहरूको कहाँ पठाइएको थियो। उनीसँग व्यक्तिहरूसँग छिटै घुलमिल हुनेसक्ने क्षमताका कारण उनी एक शक्तिशाली श्रमिक आन्दोलन, श्रमिक सङ्घ र कम्युनिस्ट पार्टीको बलियो आधारको निर्माण गर्दै नारायनगञ्जको सुताकाल क्षेत्रमा एक निर्विवाद नेता उदयमान भएका थिए। यस समय उनले एक क्रान्तिकारी ज्ञान चक्रवर्तीको साथ गुप्त रूपबाट संवाद गर्ने गरेका थिए। सन् १९४३ मे १७ का दिन नेपाल नागले निवेदिता नागसँग विवहा गरेका थिए। सन् १९४७ मा भारतको विभाजन पश्चात् उनलाई 'रहमान भाइ'को रूपमा चिनिन थालिएको थियो भने उनले गुप्त रूपबाट पूर्व पाकिस्तान प्रान्तीय कम्युनिस्ट पार्टीको राजनीतिक गतिविधिहरूलाई सञ्चालित गरेका थिए। सन् १९६४ मा नाग अन्तर्राष्ट्रिय कम्युनिस्ट पार्टीको चीन नीतिको समर्थनमा भारतीय कम्युनिस्ट पार्टीको राजनीतिमा सामेल भएका थिए।
सन् १९३८ मा देउली निरोध शिविरबाट रिहा भएपछि नाग त्यस समयका अन्य युवा कम्युनिस्टहरूको सहर घर फर्किएका थिएनन्। उनी त्यसपछि कलकत्तामा मुजफ्फर आहमेद, प्रमोद दास गुप्ता र अब्दुल हालिमसँग बस्न सुरु गरेका थिए। पछि मुजफ्फर आहमेदले उनलाई व्यापार सङ्घको निर्माण गर्नका लागि बिहार पठाएका थिए। बिहारबाट फर्किएपछि आहमेदले उनलाई ढाकामा श्रमिक सङ्गठनको स्थापना गर्ने सल्लाह दिएका थिए। नागले आफ्नो जीवनको लगभग १० वर्ष कारागारमा बिताएका थिए भने उनले १४ वर्ष नजरबन्दमा बिताएका थिए। धागो उत्पादक क्षेत्रमा आएपछि नागले सहयोगीहरू अनिल मुखर्जी र बारिन दत्तलाई सहयोगीको रूपमा पाएका थिए। सन् १९३९-४० मा जब नेपाल नाग कम्युनिस्ट पार्टीको अवैध युगमा थिए तब उनले नारायनगञ्ज जिल्लाको धागो उत्पादक क्षेत्रमा बिहान ८ बजेदेखि बेलुका १० बजेसम्म ढाका स्थित जोडपुलको गोप्य शिविरबाट ज्ञान चक्रवर्ती, सुधीन कर र अन्य व्यक्तिहरूसँगको सहकार्यमा काम गरेका थिए।
सन् १९४० को अप्रिलमा ढाका काङ्ग्रेस मजदुर सम्मेलनको आयोजना गरिएको थियो जसको मूल उद्देश्य मुख्यतया कम्युनिष्ट पार्टीलाई व्यवस्थित गर्नु थियो। बेलायती सरकारले दोस्रो विश्वयुद्धको अवधिमा उक्त सम्मेलन रोकेको थियो भने यस अवधिमा नेपाल नाग, फानी गुहा र बङ्गेश्वर राय लगायत १५ कम्युनिस्टहरूलाई गिरफ्तार गरिएको थियो। गिरफ्तारी पछि उनलाई ६ महिनाको कारागार सजाय सुनाइएको थियो। कारागारबाट रिहाइ भएपछि उनी उनलाई प्रहरी हिरासतमै राखिएको थियो। तर नाग र ज्ञान चक्रवर्तीले यसलाई बेवास्ता गर्दै गोप्य रूपबाट पार्टी र कार्यकर्ताहरूलाई सङ्गठित गर्ने काम जारी राखेका थिए। सन् १९४२ मार्च ८ का दिन सूत्रापुरमा आयोजित एक फासीबाद विरोधी सम्मेलनमा भाग लिने क्रममा चरमपन्थी र कम्युनिस्ट विरोधी बलले रेल श्रमिक सङ्गठनका सङ्गठक सोमेन चन्द्रको हत्या गरेका थिए। यस समय नाग एक बुढो पुजारीको आडमा नारायनगञ्ज जिल्लाको धागो उत्पादन हुने क्षेत्रमा लुकेका थिए। ढाकमा भएको खबर प्राप्त गर्ने बित्तिकै एक मौलवीले कार्यकर्ताहरूको सुरक्षामा सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेका थिए। फासीवाद विरोधी सम्मेलनमा भाग लिनका लागि ज्योति बसु र स्नेहाङ्शु आचार्य जस्ता नेताहरू त्यस समय ढाका पुगेका थिए। यस सम्मेलनमा प्रमुख भूमिका नेपाल नागका साथी रणेन बसुको थियो। सन् १९४३ मा कानुन लागु भएपछि तत्कालीन कम्युनिस्ट पार्टीको बोम्बे काङ्ग्रेसको पूर्व सन्ध्यामा नेपाल नागले २४९ बाउबाजार इलाकाबाट आफ्नो कार्यालयमा आयोजित प्रान्तीय कम्युनिस्ट पार्टी बङ्गालको सम्मेलनमा उनी सात सदस्यीय प्रान्तीय समितिका सदस्य बनेका थिए। त्यस समय उनले ढाका र कलकत्तामा श्रमिक आन्दोलनको जिम्मेवारी लिएका थिए।
यस समय नागले बिहारको मुङ्गेर क्षेत्रमा पनि सेवा गरेका थिए। सन् १९४३ मा नागलाई अविभाजित बङ्गालको (भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी) राज्य समितिको सदस्यको रूपमा चयन गरिएको थियो।नाग आफ्नो मध्य तीसौँ दशकमा एक जल्दाबल्दा र परिपक्व कम्युनिस्ट नेताहरू मध्य एक बनिसकेका थिए। ढेकेश्वरी कपास उद्योगका मालिकहरूले जिल्ला गवर्नरको माध्यमबाट नेपाल नाग माथि मिल क्षेत्रमा प्रवेश गर्न प्रतिबन्ध लगाएका थिए तर यसको बाबजुद पनि नागले सङ्गठनको गठन कार्यलाई टुङ्गाएका थिए। उनले पछि एक डुङ्गालाई भाडामा लिएर शीतलक्ष्मी नदीलाई पार गरेका थिए। दुई कपास उद्योगका श्रमिकहरू उनको सहयतामा नदी पार गर्ने गरेका थिए जहाँ उनले दिनको ७ देखि ८ घण्टासम्म भाषण दिने गरेका थिए। उनले यस समय श्रमिकहरूलाई राजनैतिक शिक्षा दिएका थिए। महिनौँदेखि डुङ्गामा समय बिताउँदै आएका नागले ढाकेश्वर कपास उद्योगका श्रमिकहरू बीच एक श्रमिक सङ्घको गठन गर्न सफल भएका थिए। सन् १९४७ मा देशको विभाजन पश्चा कम्युनिस्ट पार्टीका तत्कालीन प्रान्तीय समितिका सदस्य मणि सिंह, खोका राय (सुधीन राय) र नेपाल (शैलेश) नाग, लगाएता पार्टीका लागि काम गर्ने कार्यकर्ताहरूले पूर्व पाकिस्तान जाने निर्णय गरेका थिए जसकारण उनी आफ्नो परिवारको साथमा ढाका आएका थिए। यस समय निवेदिता नाग नारायनगञ्जमा महिला कलेजको (पछि तोलाराम कलेज) प्रधानध्यापक बनेकी थिइन्। नेपाल नागले ज्योति बसु र अन्य कार्यकर्ताहरूको साथमा अन्तर्राष्ट्रिय श्रम सङ्गठन सम्मेलनमा भाग लिएका थिए।
देश विभाजन र राजनीतिक कार्यकाल
सन् १९४८ दखि सन् १९५२ सम्म देशको विभाजन पछि उनी लामो समयसम्म "रहमान भाई" को नामले पूर्व पाकिस्तान प्रान्त कम्युनिष्ट पार्टीको उनले राजनीतिक प्रक्रियाको व्यवस्थापन गरेका थिए। सन् १९४७ मा स्थापना भएको पूर्वी पाकिस्तान व्यापार सङ्घ निगमको उनी संस्थापक उपाध्यक्षको रूपमा निर्वाचित भएका थिए। उनी पूर्व पाकिस्तान प्रान्तीय कम्युनिस्ट पार्टीको महासचिवमा निर्वाचित भएका थिए।.
मस्को सम्मेलनमा योगदान
उनले सन् १९६० मा रूसको मस्कोमा आयोजित विश्व कम्युनिस्ट महासम्मेलनमा पूर्व पाकिस्तान प्रान्तीय कम्युनिस्ट पार्टीको उनले रहस्यमय रूपमा प्रतिनिधित्व गरेका थिए। त्यसको अर्को वर्ष अर्थात् सन् १९६१ मा उनले सोभियत सङ्घको कम्युनिस्ट पार्टीको प्रतिनिधित्व गरेका थिए जहाँ उनी एक उग्र वक्ता बनेका थिए। त्यसको अर्को वर्ष उनले सोभियत सङ्घ कम्युनिस्ट पार्टीको २२ औँ सभामा पूर्वी पाकिस्तानको कम्युनिस्ट पार्टीको प्रतिनिधित्व गरेका थिए। यस समय उनले हो चि मिन, चौ एन लाई जस्ता प्रमुख व्यक्तित्वहहरूसँग भेटवार्ता गरेका थिए।
अस्वस्थता र मृत्यु
सन् १९३६ मा उनी हिजला कारागारमा बन्दीको रूपमा रहेको बेला उनी मधुमेह रोगबाट पीडित हुन पुगेका थिए। सन् १९३८ देखि सन् १९६२ सम्म २४ वर्षको अन्तरालमा अधिकांश समय खाद्यन्नको अभावका कारण उनी यस रोगबाट आक्रान्त बनेका थिए। यस पछि उनी क्षयरोगबाट पनि पीडित हुन पुगेका थिए। उनी लुकिरहेको बेलामा मिर्गौलाको पत्थरीका कारण अचेत हुनुभन्दा अगाडि नागले त्यस अवस्थामा एक सन्देश लेख्न सक्षम भएका थिए।
सन् १९५५ पश्चात् निवेदिता पार्टीको दायित्व र आफ्नो जीविकोपार्जनका लागि स्थायी रूपमा पश्चिम बङ्गाल आएकी थिइन्। नेपाल नाग गम्भीर रूपबाट बीमार र आक्रान्त शरीरको साथ सन् १९५६ मा कलकत्ता आएका थिए। जहाँ उनको जाँच गरिएपछि उनलाई जुन रोगबाट पीडित थिए ती रोगहरू निको नहुने भनिएको थियो। त्यसपछि उनी थप उपचारका लागि सन् १९५९ फेब्रुअरी ३ का दिन रूसको मस्कोमा पुगेका थिए। उनले सन् १९६१ मा मास्कोमा ७१ औँ पार्टी सम्मेलनमा पाकिस्तानको प्रतिनिधित्व गरेका थिए, भने उनी त्यहाँबाट फर्किएपछि उनले अन्तर्राष्ट्रिय श्रम सम्मेलनमा पनि भाग लिएका थिए भने उनले लन्डनमा वरिष्ठ कम्युनिस्ट नेताहरूसँग भेट गरेका थिए। सन् १९६४ मा नाग स्थायी रूपबाट रोग पीडित भएपछि उनी ढाकाबाट कलकत्ता गएका थिए जहाँ उनलाई राजनैतिक अपराधहरूका लागि निवेदिताले साउथ प्वाइन्ट विद्यालयमा शिक्षिकाको जागीर छाडेकी थिइन्। त्यसको केही समय पश्चात् रोगी नागले कुखुरा पालन गरी जीविकोपार्जन गर्ने कोसिस गरेका थिए भने यसै समय निवेदितालाई हाल्टु उच्च विद्यालयमा जागीर मिलेको थियो। नाग रोगबाट एकदमै पीडित हुन थालेपछि उनी राजनितीमा निष्क्रिय जस्तै भएका थिए। सन् १९७८ को विनाशकारी बाढीको दिनहरूमा नेपाल नागको शारीरिक अवस्था झनै थालेको थियो। त्यस समय प्रायः उनी अचेत अवस्थामा पुग्ने गरेका थिए। सन् १९७८ अक्टोबर ४ को मध्यरातमा उनको क्षयरोग र मधुमेहका कारण ६९ वर्षको उमेरमा मृत्यु भएको थियो। उनको मृत्यु पश्चात् सन् १९७८ अक्टोबर ११ का दिन पहिलो स्मारकको निर्माण पारिवारिक बास भवन ९-डि दरगा सडकमा सम्पन्न भएको थियो।
राई भाषा
किरात राई भाषाहरूको फैलावट नेपालको पूर्वी पहाडी जिल्लाहरूमा रहेको छ । उनीहरूको ओखलढुंगा, उदयपुर, सोलुखुम्बु, खोटाङ, भोजपुर, संखुवासभा, धनकुटा, सुनसरी, मोरङ, झापा, तेह्रथुम, इलाम, पााचथरसम्म परम्परागत मुख्य थातथलोका रूपमा रहेका छन् । यसैगरी भारतको दार्जीलिङ, सिक्किम, आसाम आदि ठाउाहरूमा राई भाषाहरू बोलिन्छन् । बसाइाको हिसाबले देशको सबै जिल्लाहरूमा किरात राईहरूको बसोबास रहेको जनगणना २००१ ले देखाएको छ ।
भाषिक विशेषता र पहिचान
यी राई भाषाहरूको विशेषता र पहिचानलाई भाषाशास्त्रीहरूले अनुसन्धानको विषय बनाएका छन् । उनीहरूका अनुसार एक मूल जराबाटै यी भाषाहरूको विकास भएको हुन सक्छ Û
भाषावैज्ञानिक दृष्टिकोणबाट भाषाहरूको लेख्य परम्परा सुरु गर्दा ती भाषाहरूको वर्ण निर्धारण पहिलो पाइला हो । किरात राई भाषाहरूअन्तर्गत सन् २०१०/११ मा लोहोरुङ र दुङमाली भाषाका वर्ण निर्धारण 'आदिवासी जनजाति उत्थान प्रतिष्ठान'को सहयोगमा भाषाविद्हरूले गरिदिएका छन् । प्रा. डा. माधवप्रसाद पोखरेलको नेतृत्वमा किरात राई भाषाहरूको मात्र हैन, नेपालका धेरै भाषाहरू -५० को हाराहारी)को वर्ण निर्धारण भएका छन् । अझै केही किरात राई भाषाहरूको वर्ण निर्धारण हुनै बााकी छ । कतिपय किरात राई भाषाहरू वर्ण निर्धारणै नगरी लेख्न सुरु गरेका छन् । यसले गर्दा ती भाषाहरूमा खस नेपाली भाषाको प्रभाव बढी पर्ने सम्भावना देखिन्छ।
किरात राई भाषा भाषीहरु                                                                                                                                                                             १. खालिङ
२. कुलुङ
कुलुङ-रिङ भनेर उल्लेख गरिने यो भाषा बोल्ने कुलुङहरू सोलु जिल्लाको उत्तरपूर्व क्षेत्र-बुङ, छेस्काम, गुदेल, पावै, सोताङ गा.वि.स., संखुवासभाको उत्तर पश्चिमी भाग-बाना, माङतेवा, मकालु, मच्छेपोखरी, पावाखोला, ताम्कु, याफु गा.वि.समा, भोजपुर जिल्लाको उत्तरी भाग-चौकीडाँडा, दोभाने, खार्तम्छा खाताम्मा आदिमा मूलरूपमा तथा देशका अन्य भागमा बसोबास गर्दछन् ।
३. थुलुङ