cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
नेपाल टेलिकम
विकासक्रम
वि.सं. १९७० मा काठमाडौँमा म्याग्नेटो सिस्टमको स्थापना भई नेपालमा दूरसञ्चार सेवाको थालनी हो। अत्यन्तै सीमित भागमा शुरु गरिएको यो सेवा नै दूरसञ्चार सेवा विस्तारको पहिलो खुड्किलो हो। वि.सं. १९७१ मा काठमाडौँ र रक्सौलबीच ओपन वायर लाईनको स्थापना भएपछि पहिलो चोटी ट्रंक टेलिफोन सेवाको शुरुवात भएको हो। वि.सं. १९९१ मा टेलिफोन हेड अफिस कार्यालयको स्थापना थियो। वि.सं. १९९२ मा काठमाडौँमा २५ लाईनको अटोमेटिक टेलिफोन एक्सचेन्जको स्थापना भएपछि देशमा स्थानीय टेलीफोन सेवाको श्रीगणेश भयो। यसबाट मात्र सार्वजनिक रूपमा टेलिफोन सेवा उपलब्ध भएको मान्नुपर्छ। श्री ३ मोहन शमशेरका पालामा वि.सं. २००५ सालमा नेपालमा मोहन आकाशवाणी नामले आकाशवाणी सेवा शुरु भएको हो। यसको कार्यालयलाई आकाशवाणी हेड अफिस भनिन्थ्यो। सेवाको शुरुवात २००७ सालमा प्रजातन्त्रको उदय भएपछि देशका ६ वटा मुख्य स्थानहरूमा एच.एफ.उपकरण स्थापना भएपछि भएको हो। २०१६ सालमा तत्कालिक टेलिफोन हेड अफिस र आकाशवाणी हेड अफिसलाई एकै ठाउँमा गाभी निर्माण, यातायात र सञ्चार मन्त्रालयअन्तर्गत दूरसञ्चार विभागको स्थापना भएको थियो। यस विभागलाई २०२६ साल कात्तिक १ गते दूरसञ्चार समितिमा परिणत गरिएको थियो। राष्ट्रिय एकताको सुदृढीकरण तथा सन्तुलित आर्थिक विकासको निमित्त आवश्यक पूर्वाधार तयार गर्नुका साथै उपलब्ध दूरसञ्चार सेवा सर्वसाधारणमा सरल, सुगम एवं सुपथरूपमा अधिराज्यका दुर्गम स्थानमा समेत उपलब्ध गराउने उद्देश्य लिई सञ्चार संस्थान ऐन, २०२८ अन्तरगत नेपाल दूर सञ्चार संस्थानको स्थापना २०३२ साल असार १ गते भएको थियो। यस संस्थानलाई नेपाल सरकार (तत्कालिन श्री ५ को सरकार) को पूर्ण स्वामित्वमा राखिएको थियो।
वित्तीय अवस्था
कम्पनीका अन्तर्गत कार्यालयहरू
काठमाडौँ क्षेत्रीय निर्देशनालय, सुन्धारा - अन्तर्गतका ४० दूरसञ्चार कार्यालयहरू
पूर्वाञ्चल क्षेत्रीय निर्देशनालय, विराटनगर - अन्तर्गतका ५६ दूरसञ्चार कार्यालयहरू
लामा कार्की
लामा कार्की नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने कार्कीहरूको एक कुलघरान हो। यिनीहरू पराशर गोत्रका हुन् । लामी कार्कीको मूलपुरुष सूर्यमान सिंह कार्कीलाई मानिएको छ ।
नेपाल टेलिकम
वित्तीय अवस्था
पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय निर्देशनालय, भैरहवा - अन्तर्गतका ४० दूरसञ्चार कार्यालयहरू
लामा कार्की
पूर्वज
लामा कार्कीका मूलपुरुष सूर्यमान सिंह कार्कीलाई मानिएको छ ।
नेपाल टेलिकम
वित्तीय अवस्था
मध्य पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय निर्देशनालय, नेपालगञ्ज - अन्तर्गतका ३२ दूरसञ्चार कार्यालयहरू
सुदुर पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय निर्देशनालय, धनगढी - अन्तर्गतका २४ दूरसञ्चार कार्यालयहरू
सानो ओत
सानो ओत नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।
नेपाल टेलिकम
सेवाहरू
नेपाल टेलिकमले हाल निम्नानुसारका मुख्य सेवा तथा त्यसमा आधारित भ्यालु एडेड सर्भिस हरू उपलब्ध गराउँदै आएको छ।
हरेक वर्ष माघ २२ गते नेपाल टेलिकमले आफ्नो बार्षिकोत्सव मनाउने गर्दछ।
बाह्य कडीहरू
आधिकारिक वेबसाइट
माईपोखरी (स्पष्टता)
माईपोखरी शब्दसँग मिल्ने शीर्षक भएका लेखहरू निम्न छन् :
पञ्चकुले, दाङ
पञ्चकुले, दाङ दाङ जिल्लाको एउटा गाउँ विकास समिति हो। यहाँ चिसापानी भन्ने ठाउमा  धर्मिक महत्त्व बोकेको शिव मन्दिर छ जहाँ वर पिपल र शमिको रूख संगै पाइएको छ ।
कोटातुल्सीपुर
पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र, सेती अञ्चलको कैलाली जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति थियो। दशौँ राष्ट्रिय जनगणना २०५८मा यहाँको जनसङ्ख्या ६,२१० रहेको थियो भने यस गाविसमा ८३९ घरधुरी रहेका थिए।
बडकीफुलवरिया
बडकीफुलवरिया बारा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
हरिद्वार
हरिद्वार भारतको उत्तराखण्ड राज्य अन्तर्गत पर्दछ । यो ठाउँ हिन्दू धर्मावलम्बीहरूका लागि निकै प्रसिद्व मानिन्छ । हिन्दू धर्मावलम्बीकी पवित्र पावनी गंगा नदी हरिद्वारमा नै अवस्थित छन् । यहाँ प्रत्यक १२ वर्षमा कुम्भ मेला लाग्दछ । यहाँ मनसा देवी, चण्डी देवी, दक्ष प्रजापति मन्दिर लगायत साना ठूला हजारौँ मन्दिरहरू छन् । साँझ पखको गंगा आरती निकै मन मोहक हुन्छ । यहाँबाट ऋषिकेश, देहरादुन, मन्सुरी, बद्रीनाथ, केदारनाथ, गंगोत्री, यमनोत्री जान नजिकपर्दछ।
हरिद्वारको इतिहास तथा वर्तमान
हरिद्वारको नामबाट नै थाह हुन आउँछकी यो "हरि" (भगवान)को "द्वार" (ढोका) हो । पवित्र पावनी गंगा नदी हिमालयबाट उद्धव भएर हरिद्वारमा प्रवेश गरेकी हुनाले यसलाई "गङ्गाद्वार" पनि भनिन्छ । हिन्दू धर्मका सबै ग्रन्थहरूमा हरिद्वारको वर्णन गरिएको पाइन्छ। हरिद्वारको दर्शन मात्रले स्वर्गको द्वार खुल्दछ । यस कारण यो ठाउँको नाम "स्वर्गद्वार" पनि रहेको छ । हरिद्वार सप्तपुरीहरूमा एक हो । हरिद्वारलाई "मायापुरी" भनिन्छ । यहाँ कुम्भ मेला लाग्ने भएकाले यस ठाउँलाई "कुम्भनगरी" पनि भनेर चिनिन्छ।
महाभारतको वनपर्वमा धौम्य ऋषिले, युधिष्ठरलाई भारतवर्षका तीर्थ स्थलहरूका बारेमा बयान गर्ने बेला गङ्गाद्वार अर्थात् हरिद्वार र कनखलका तीर्थहरूको पनि उल्लेख गरिएको छ । पौराणिक कालमा कपिल ऋषिको आश्रम यहीं थियो, जसले गर्दा यसको प्राचीन नाम कपिल या कपिल्स्थान भेटियो । पौराणिक कथाहरूका अनुसार भगीरथ, जो सूर्यवंशी राजा सगरका पनाती (श्रीरामका एक पूर्वज) थिए, गङ्गाजीलाई सत्य युगमा धेरै वर्षहरूको तपस्या पश्चात् आफ्नो ६०,००० पूर्वजहरूको उद्धार तथा कपिल ऋषिको श्रापबाट मुक्त गराउनका लागि पृथ्वीमा ल्याएका थिए । यो एक यस्तो परम्परा हो जसलाई करोडौं हिन्दूहरू आज पनि निभाउछन्, जो आफ्ना पूर्वजहरूको उद्धारको आशामा उनको चिताको खरानी ल्याएर गङ्गाजीमा विसर्जन गर्दछन् । भनिन्छकी भगवान विष्णुले एक ढुङ्गामा आफ्ना पद-चिन्ह छोडेका छन् जो हरकी पैडीको माथिल्लो भित्तामा अझैं पनि स्थापित देखिन्छन् , जहाँ हर समय पवित्र गङ्गाजी ति पदचिन्नहरूलाई स्पर्श गर्दै रहन्छिन् ।
प्रशासनिक पृष्ठभूमि
हरिद्वार जिल्लाको पश्चिममा सहारनपुर, उत्तर र पूवमा देहरादुन, पूवमा पौडी गढवाल र दक्षिणमा रुडकी, मुजफ्फर नगर र बिजनौर छन् । नवनिर्मित राज्य उत्तराखण्डमा सम्मिलित हुनु भन्दा पहिले यो सहारनपुर डिविजनल कमिशनरीको एक भाग थियो ।
पूरै जिल्लालाई मिलाएर एक संसदीय क्षेत्र बन्छ र यहाँ उत्तराखण्ड विधानसभा का ९ सीटे छन् जो हुन् - भगवानपुर, रुडकी, इकबालपुर, मङ्गलौर, लांढौर, लक्सर, भहादराबाद, हरिद्वार र लालढांग।
भुगोल
हरिद्वार शहर गंगा नदीको किनारामा करिब २४ कि.मी.को भू-भागमा फैलिएर बसेको छ । शहरको दुबै तिर "निल पर्वत" र "शिवालीक पर्वत" नामको पर्वत श्रृंखलाहरू छन् । शहर सँगै "राजाजी नेशनल पार्क"को सिमाना जोडीएको छ । हरिद्वार शहरको नामले हरिद्वार जिल्लाको नामाकरण गरिएको छ । हरिद्वार जिल्लाको सिमाना पूर्वमा बिजनौर जिल्ला, उत्तर र पश्चिमा क्रमशः देहरादुन, पौडी र टिहरी दक्षिणमा सहारनपुर जिल्ला जिल्लाहरूसँग जोडिएको छ। यो शहर एक नदी तटिए शहर हो।
हरिद्वार भारतका ति पहिला शहरहरूमा एक हो जहाँ गंगा पहाडबाट निस्केर मैदानी क्षेत्रमा प्रवेश गर्छिन् । गङ्गाको पानी, अधिकतर वर्षा ऋतुको अतिरिक्त एकदम स्वच्छ र चिसो हुन्छ । गंगा नदी विच्छिन्न प्रवाहहरूको श्रृंखलामा बग्छिन् । जसमा अधिकतर जंगलहरूले घेरिएको छ । अन्य साना प्रवाह छन्: रानीपुर राव, पथरी राव, रावी राव, हर्नोई राव, बेगम नदी आदि. जिल्लाको अधिकांश भाग जंगलहरूले घेरिएको छ र राजाजी राष्ट्रीय प्राणी उद्यान जिल्लाको सीमामा नै आउँछ जसले यसलाई वन्यजीवन र साहसिक कार्यका प्रेमिहरूको आदर्श स्थान बनाएको छ । राजाजीमा यी  गेटहरूबाट पुग्न सकिन्छ: रामगढ गेट र मोहंद गेट जो देहरादुनबाट २५ कि.मी.मा स्थित छ जबकि मोतीचूर, रानीपुर र चिल्ला गेट हरिद्वारबाट केवल ९ किमीको दूरीमा छन् । कुनाओ गेट ऋषिकेशबाट ६ कि.मी.मा छ । लालढांग गेट कोट्द्वाराबाट २५ कि.मी.मा छ । २३६० वर्ग किलोमीटर क्षेत्रमा फैलिएको हरिद्वार जिल्ला भारतको उत्तराखण्ड राज्यको दक्षिण पश्चिमी भागमा स्थित छ । यसको अक्षांश र देशांतर क्रमशः २९.९६ डिग्री उत्तर र ७८.१६ डिग्री पूर्व छन् । हरिद्वार समुन्द्र सतहदेखी २४९.७ मी.को ऊंचाईमा उत्तर र उत्तर- पूर्वमा शिवालिक पहाड तथा दक्षिणमा गंगा नदीको बीच स्थित छ ।
हरिद्वारमा हिन्दू वंशावलीहरूको खाता
अधिकतर हिन्दूहरू विदेशमा बसेका छन् उनीहरूलाई आज पनि थाह छैन, प्राचीन रिवाजका अनुसार हिन्दू परिवारहरूको अघिल्ला कयौं पुस्ताहरूको विस्तृत वंशावली हिन्दू ब्राह्मणहरू (पण्डा)ले हिन्दूहरूको पवित्र नगर हरिद्वारमा हस्त लिखित खाताहरूमा उनका पूर्वज पण्डाहरूले अगाडि सौंपेका छन् भनेर । हरेकका पूर्वजहरूको असली जिल्ला र गाउँको आधारमा वर्गीकृत गरिएका छन् र सम्हालेर राखेका छन् । प्रत्येक जिल्लाको खाताको विशिष्ट पण्डा हुन्छ । यहाँ सम्म कि भारतको विभाजनको हुने बेलामा जो जिल्ला र गाउँ पाकिस्तानमा पर्छन् र त्यहाँका हिन्दू भारत आए उनीहरूका पनि वंशावली यहाँ पाइन्छन् । कतिपय स्थितिहरूमा ति हिन्दूहरूको वंशज अब सिख छन्, त कतिपएका वंशजहरू मुस्लिम अथवा ईसाई पनि छन् । कसैले आफ्नो सात वंशको जानकारी पण्डाहरूले राखेका यी वंशावली खाताहरूबाट लिनु भनेको सामान्य कुरा होइन । अधिकतर तीर्थयात्राको लागि होस्, शव- दाह या स्वजनहरूका अस्थि र चिताको खरानीलाई गंगा जलमा विसर्जन गर्नको लागि होस्, (शव- दाहपछी हिन्दू धार्मिक मतअनुसार चिताको खरानी गङ्गामा विसर्जन गर्नु आवश्यक मानिन्छ) शताब्दी पूर्व देखी जब हिन्दू पूर्वजहरूले हरिद्वार पावन नगरीको यात्रा गर्छन् आफ्नो परिवारको वंशावली धारक पण्डा सँग गएर खातामा उपस्थित वंश- वृक्षलाई संयुक्त परिवारमा भएका सबै विवाह, जन्म र मृत्युको विवरण सहित नवीनीकृत गराउने एक प्राचीन रीति छ । जब हरिद्वारमा पण्डाहरू कसैलाई नितांत आफ्नो वंश- वृक्ष को नवीनीकृत गर्नकोलागी भन्छन् तब वर्तमानमा हरिद्वार जाने वाले हिन्दूहरू चकित पर्छन् । यो खबर उनलाई नियत पण्डासम्म डढेलो झैं फैलाउछ । आजकल जब संयुक्त हिन्दू परिवारको चलन समाप्त भइसक्यो र मान्छे एक्कल परिवारलाई मान्यता दिन्छन्, पण्डाहरू आगंतुक आफ्ना फैलिएका परिवारका मानिसहरू र आफ्नो पुरानो जिल्ला- गाउँ, बाजे- बजैको नाम र परबाजे - परबजै तथा विवाह, जन्म र मृत्युको विस्तृत परिवारमा भएको अपितु ति परिवारहरू जोसँग विवाह संपन्न भए आदिको पूरा जानकारीका साथ यहाँ आउन् भन्ने चाहन्छन् । आगन्तुकले परिवारका सदस्यको सबै जानकारी नवीनीकृत गराएपछी वंशावली खातालाई भविष्यका पारिवारिक सदस्यहरूको लागि र प्रविष्टि प्रमाणित गर्नकोलागी हस्ताक्षर गर्नु पर्छ । साथमा आएका साथी र अन्य पारिवारिक सदस्यहरूलाई पनि साक्षीको रूपमा हस्ताक्षर गर्नको लागि अनुरोध गर्न सकिन्छ ।
जलवायु
तापमान २ ग्रीष्मकाल: १५ डिग्री देखी - ४ डिग्री से
शीतकाल: ६ डिग्री देखी - १६.६ डिग्री से
जनसङ्ख्या
हरिद्वार जिल्लाको जनसँख्या २,९५,२१३ रहेको छ । जसमा पुरुष ५४% र महिला ४६% छन् । हरिद्वारको औसत साक्षरता राष्ट्रीय औसत ५९.५% भन्दा अधिक ७०% छ । पुरुष साक्षरता ७५% क महिला साक्षरता ६४% रहेको छ । हरिद्वारमा १२% जनसङ्ख्या ६ वर्षको उमेर भन्दा कम छ ।
नगरका महत्त्वपूर्ण क्षेत्रहरू
भेल, रानीपुर टाउनशिप: भेलको परिसर, जो की एक नवरत्न पूएसयू हौ । यो १२ किमी² मा फैलिएको छ । हरिद्वार शहर करिब १० किलोमिटरको क्षेत्रफलमा फैलिएको छ । यहाँ साना ठूला बजारहरू धेरै छन् । मुख्य रूपले हरिद्वार क्षेत्रलाई चार भागमा विभाजन गरिएको छ।
दर्शनीय धार्मिक स्थलहरू
हिन्दू परम्पराका अनुसार, हरिद्वारमा पाँच तिर्थ गङ्गाद्वार (हरकी पौडी), कुश्वर्त घाट (कुशाघाट), कनश्थल (कनखल), बिल्व पर्वत (मनसा देवी), नील पर्वत (चण्डी देवी) छन् ।
यो पवित्र घाट राजा विक्रमादित्यले पहिलो शताब्दी ईसा पूर्वमा आफ्नो भाइ भ्रिथारीको सम्झनामा बनाउन लगाएका थिए । भनिन्छ भ्रिथारी हरिद्वार आएका थिए र उनले पावन गङ्गाको किनारामा तपस्या गरेका थिए । जब उनी मरे, उनको भाईले उनको नाममा यो घाट बनाउन लगाएका थिए । यो क्षेत्रलाई पछि आएर हरीकी पौडी भनिन थालियो । हरकी पौडीको सबैभन्दा पवित्र घाट ब्रह्मकुण्ड हो । संध्या समयमा हरीकी पौडीमा गरिने गङ्गामैयाको आरती कुनै पनि आगन्तुकको लागि महत्त्वपूर्ण अनुभव हो । स्वर तथा रंगको एक कौतुक समारोह पछि तीर्थयात्रीहरूले बल्दै गरेका दिपकहरूलाई आफ्ना पूर्वजहरूको आत्माको शान्तिको लागि नदीमा बगाएको देख्न पाइन्छ । विश्वभरका हजारौं मानिसहरूले आफ्नो हरिद्वार यात्राको समयमा यस प्रार्थनामा अथवा गंगा आरतीमा उपस्थित हुनाको निकै ख्याल राखेका हुन्छन् । वर्तमानका अधिकांश घाट १८ औँ शताब्दीको समयमा विकसित गरिएका थिए ।
यो मन्दिर गंगा नदीको पूर्वी किनारामा "नील पर्वत" को शिखरमा अवस्थित, छ । यो मन्दिर कश्मीरका राजा सुचत सिंह द्वारा १९२९ ई. मा बनाइएको थियो । स्कन्द पुराणको एक कथाका अनुसार चण्ड- मुण्ड स्थानीय राक्षस राजाहरू शुम्भ- निशुम्भका सेनानायक थिए । उनीहरूलाई देवी चण्डीले यसै स्थानमा मारेकी थिइन् । त्यसपछी यस स्थानको नाम चण्डी देवी रहेको थियो । भनिन्छ मन्दिरमा मुख्य प्रतिमाको स्थापना आठौँ शताब्दीमा आदि शंकराचार्यले गराएका थिए । मन्दिर चणडीघाटबाट ३ किमी दूरीमा स्थित छ । पैदल जानको लागि उकालो पर्ने भएकोले एक रोपवे (केबुल कार) द्वारा पनि पुग्न सकिन्छ ।
बिल्व पर्वतको शिखरमा स्थित मनसा देवीको मन्दिर शाब्दिक अर्थमा मनको इच्छा (मनसा) पूर्ण गर्ने देवीको मन्दिर पर्यटकहरूको लोकप्रिय स्थान हो । विशेष गरेर केबल कारबाट नगरको मनोहर दृश्य देखिन्छ । मुख्य मन्दिरमा दुईवटा प्रतिमा राखिएका छन् जसमा एक पर्तिमा तीन मुख र पाँच भुजाहरूको साथमा छ भने अर्को आठ भुजाहरूको साथमा । फोन: ०१३३४- २२७७४५.
पौराणीक ग्रन्थहरूमा सतिदेवीका पिता तथा महादेवका ससुरा दक्ष प्रजापतिको राजधानी कनस्थल भनिएको छ । यो कनस्थललाई अहिले कनखल भनिएको छ । यहाँ दक्ष प्रजापतीको मन्दिर छ जसलाई दक्षश्वर महादेव मन्दिर पनि भनिन्छ । भनिन्छ यो नै दक्ष प्रजापतीको यज्ञाशाला थियो र यसै स्थानमा सतिदेवीले आफ्नो बाबाको यज्ञा कुण्डमा हाम फालेर आत्म दाह गरेर प्राण त्यागेकी थिइन् । यहाँ सति कुण्ड पनि छ ।
यि लगायत यहाँ हजारौँ आश्रम तथा मन्दिरहरू रहेका छन्। प्रत्यक वर्ष शिवरात्री र श्रावणीमा लाग्ने कांवड मेलाका कारण हरिद्वार अँझ पर्यकहरूको मन जित्न सफल भएको छ ।
औद्योगिक क्षत्र
जहिले देखी उत्तराखण्ड राज्य सरकारको सरकारी संस्था, सिडकुल (उत्तराखण्ड राज्य ढांचागत तथा औद्योगिक विकास निगम लिमिटेड) द्वारा एकीकृत औद्योगिक क्षेत्रको स्थापना यस नगरमा गरियो, उहिले देखी हरिद्वार उत्तराखण्डको महत्त्वपूर्ण औद्योगिक केन्द्रको रूपमा विकसित भइरहेको छ । सिडकुल भारतभरका कैयौँ महत्त्वपूर्ण औद्योगिक प्रतिष्ठानहरूलाई आकर्षित गरीरहेको छ । यसले यहाँ विनिर्माण सुविधाहरूको स्थापना गर्दै आएको छ ।
हरिद्वार पहिले देखी नै एक संपन्न औद्योगिक क्षेत्रमा स्थित छ । बाईपास रोडको छेउमा रहेको सार्वजनिक क्षेत्रका उपक्रम, भारत हेवी इलेक्ट्रिकल्स लिमिटेड (भेल)को मुख्य सहायक एकाइहरू स्थापित छन् जो यहाँ सन १९६४ मा स्थापित गरिएको थियो र आज यहाँ ८,००० भन्दा पनि धेरै मान्छेहरू प्रयुक्त भएका छन् ।
शैक्षिक संस्था
हरिद्वार तथा आसपासका क्षेत्रहरूमा निम्नलिखित शैक्षिक संस्थाहरू रहेका छन् :-
भारतीय प्राविधिक संस्थान रुडकी - ३० किमी भूतपूर्व रुडकी इंजीनियरीङ कलेज, जो अब एक आई॰आई॰टी बनी सकेको छ, यो भारतमा प्राविधिक क्षेत्रमा उच्च शिक्षाको एक महत्त्वपूर्ण संस्थान हो । यो संस्थान हरिद्वारबाट ३० कि.मी.को दूरीमा रुडकी मा स्थित छ ।
कलेज अफ इन्जिनियरिङ (कोएर) - १४ किमी यो निजी इन्जिनियरिङ संस्थान हो । यो कलेज हरिद्वार र रुडकीका बीच राष्ट्रीय राजमार्ग ५८ मा स्थित छ ।
गुरुकुल कांगडी विश्वविद्यालय - ४ किमी कनखल गंगा नदीको किनारामा हरिद्वार-ज्वालापुर बाइपास सडकमा स्थित यो विश्व विद्यालय एक प्रख्यात विश्व विद्यालय हो। यो विश्वविद्यालयमा नेपाली विद्यार्थीहरू पनि पढ्दछन् ।
चिन्मय डिग्री कलेज यो कलेज हरिद्वारबाट १० किमी दूर स्थित शिवालिक नगरमा छ । यह हरिद्वारका विज्ञान कलेजहरूमा एक हो ।
विश्व संस्कृत विद्यालय संस्कृत विश्विद्यालय, हरिद्वार यसको स्थापन उत्तराखण्ड सरकार द्वारा गरिएको थियो । विश्वको एकमात्र यस्तो विश्वविद्यालय हो जो पूर्णतः प्राचीन संस्कृत ग्रन्थहरू, पुस्तकहरूको शिक्षालाई समर्पित छ । यसको पाठ्यक्रमका अंतर्गत हिन्दू रीति, संस्कृति र परम्पराको शिक्षा दीइन्छ । यसको भवन पनि प्राचीन हिन्दू वास्तुशैलीमा आधारित छ ।
डी॰ए॰वी सैन्टेनरी पब्लिक स्कूल जगजीतपुरमा स्थित यो विद्यालय शिक्षाका साथै आफ्ना विद्यार्थिहरूलाई नैतिकताको पाठ पनि सिखाउँछ ताकी यहाँबाट निस्केका हर विद्यार्थी संसारका हरेक कुनालाई उज्वल गर्न सकोस् ।
केन्द्रीय विद्यालय, बी॰एच॰ई॰एल केन्द्रिय विद्यालय, बी॰एच॰ई॰एल, हरिद्वारको प्रमुख शैक्षिक संस्थाहरूमा एक हो, जसको स्थापना ७ जुलाई, १९७५ मा गरिएको थीयो । केन्द्रीय माध्यमिक शिक्षा बोर्डबाट संबद्धीकृत, यस विद्यालयमा प्राथमिक तहदेखी १२ सम्म २,००० भन्दा धेरै विद्यार्थीहरू अध्यायन गर्दछन् ।
पर्वहरू
गहन धार्मिक महत्त्वका कारण हरिद्वारमा वर्ष भरीमा कैयौँ धार्मिक पर्वहरू आयोजित हुन्छन् जसमा प्रमुख छन् :- कांवड मेला, सोमवती अमावस्या मेला, गंगा दशहरा, गुघल मेला जसमा लगभग २०-२५ लाख मानिसले भाग लिन्छन् ।
यसका अतिरिक्त यहाँ कुम्भ मेलाको पनि आयोजित हुन्छ । कुम्भ मेला हरेक बाह्र वर्षमा मनाइन्छ । जब बृहस्पति ग्रह कुम्भ राशिमा प्रवेश गर्छ तब हरिद्वारमा कुम्भ मेला लाग्दछ । कुम्भ मेलाको पहिलो लिखित प्रमाण चीनी यात्री, हुआन त्सैंग (६०२ - ६६४ ई.)को लेखहरूमा भेटिन्छन् उनले ६२९ ई. मा भारतको यात्रा गरेका थिए ।
यातायात
हरिद्वार भारतको राष्ट्रीय राजमार्ग ५८ सँग जोडिएको छ । यो राजमार्गले दिल्ली र भारतको अन्तिम गाउँ मानालाई आपसमा जोडेको छ । निकटतम रेलवे स्टेशन हरिद्वारमा नै स्थित छ जो भारतका सबै प्रमुख नगरहरूलाई हरिद्वारसँग जोड्दछ । निकटतम विमानस्थल जौली ग्रांट, देहरादुनमा छ तर पनि नयाँ दिल्ली स्थित इंदिरा गाँधी अन्तर्राष्ट्रीय हवाई अड्डालाई नै प्राथमिकता दिइन्छ ।
ओखरबोट
ओखरबोट नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र धवलागिरी अञ्चलको म्याग्दी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
बाघमारे, दाङ
बाघमारे, दाङ दाङ जिल्लाको एउटा गाउँ विकास समिति हो।
नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका
नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका लुम्बिनी प्रदेशको बाँके जिल्लामा पर्ने नेपालको एक प्रमुख शहर हो। भारतको रुपैडिया सिमाना नजिक पर्ने यो सहर दुई देश बिचको व्यापार सम्बन्धका कारणले पनि महत्त्वपूर्ण छ।
यो सहर पूर्व-पश्चिम राजमार्गको कोहलपुर चोकबाट १६ किलोमिटर दक्षिणमा पर्दछ। सहरको बिच भागमा वीरेन्द्र चोक छ। त्यस्तै धम्बोजी, त्रिभूवन-चोक, बी.पी. चोक यहाँका व्यापारिक केन्द्र हो। नेपालको पश्चिमी भेगको लागि यो सहर यातायात र आर्थिक कारोबारका हिसाबले महत्त्वपूर्ण केन्द्र हो। यहाँ नेपाल राष्ट्र बैङ्क लगायत थुप्रै वाणिज्य र विकास बैङ्कहरूका शाखा छन्। यो सहर समुद्री सतह भन्दा १५० मिटर माथि रहेको छ। यो सहर नेपालका सबैभन्दा धेरै गर्मी हुने सहरहरू मध्येको एक हो। गर्मी मौसममा यहाँको वायुको तापक्रम ४२ डिग्रि सेल्सियस सम्म पुग्दछ। मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको प्रमुख व्यापारिक केन्द्र हो।
इतिहास
अङ्ग्रेजबाट बाँके, बर्दिया, कैलाली र कञ्चनपुर (नयाँ मुलुक) फर्काएपछि तत्कालीन प्रधानमन्त्री जंगबहादुर राणाले नेपालगन्ज सहरको कल्पना गरेका थिए । उनकै चाहनामा भारत लखनउको व्यापारिक केन्द्र हजरतगन्जको मोडेलमा यसको संरचना निर्माण अगाडि बढ्यो ।
अभिलेखहरूअनुसार जंगबहादुरले सुब्बा सिद्धिमान राजभण्डारीलाई नयाँ सहर स्थापनाका लागि अध्ययन गर्न खटाए । उनको प्रतिवेदन प्राप्त भएपछि पद्मनाभ जोशीलाई नयाँ सहर बसाउन पठाए । जोशीले हालको त्रिवेणीचोकदेखि दक्षिणतर्फ एक सय आठ फिट सडकको दायाँ–बायाँ घरहरू निर्माण गराए ।सँगसँगै लोकबहादुर थापाले काठ भारततर्फ निकासीका लागि काठमहल बनाए ।
राणा शासनकालमा चोकबजारमा तत्कालीन प्रधानमन्त्री श्री ३ जुद्धशमशेरको सालिक राखियो । बुढापाकाहरूका अनुसार बटुवाहरू जुद्धशमशेरको सालिकलाई सलाम गरेर मात्र अगाडि बढ्थे।
बिस्तारै बस्ती बढ्दै गयो । चोकबजारको दक्षिणतर्फ बीच सडकमै मन्दिरहरू निर्माण भए । पछिसम्मै बिहान ४ बजे बागेश्वरी मन्दिरको डङ्का बजेपछि चोकबजारमा चहलपहल सुरु हुन्थ्यो ।
२००७ सालको जनक्रान्तिको प्रभाव चोकबजारमा पनि पर्‍यो । केही युवाले जुद्धशमशेरको सालिक ढाले । २०१६ सालमा नेपालगन्ज नगरपालिका गठन भयो । मेयर मुलचन्द आजाद र उपमेयर पूर्णमान आजाद थिए । नगरपालिकाले जुद्धशमशेरको सालिक हटाएर ट्राफिक पोस्ट बनायो । चोकबजारको वरिपरि काठको खम्बामाथि काँचको लेन्टर्नबक्स हुन्थ्यो । त्यसभित्र टुकीमार्फत सडक बत्ती बालिन्थ्यो। २०२०/२१ सालतिर तत्कालीन नगर-पञ्चायतले राजा त्रिभुवनको सालिक चोकबजारमा स्थापित गर्यो । ०६२/६३ को परिवर्तनपछि भएको मधेस आन्दोलनका क्रममा त्रिभुवनको सालिक भत्काइयो । तर, जनजीव्रोबाट त्रिभुवन चोक हटेको छैन ।
संस्कृति
तर ६३ सालमा मधेसी र पहाडियाहरू बिच दङ्गा भड्किँदा एकको मृत्यु र दर्जनौ धाईते भए। यस घटनाले पहिलोपटक नेपालगन्जका विभिन्न जात-जाती बिच शान्ति कायम छ भन्ने धारणालाई गलत बनाईदियो।
सहरको मध्यभाग नजिकरहेको बागेश्वरी मन्दिर निक्कै प्रसिद्ध हिन्दु स्मारक हो। यस मन्दिर प्राङ्गण नजीकै रहेको पोखरिको बिचमा जुङ्गे महादेवको मुर्ती रहेको छ। यस मुर्तीमा महादेवको जुङ्गा छ, जुन अनौठो कुरा हो। पर्यटकीयस्थल महेन्द्रपार्क तथा सानो चिडियाखाना र रानीतलाउको आकर्षण बोकेको नेपालगन्ज नगरपालिकामा १० हजार ५ सय ९२ घरधुरी सङ्ख्या छ।
नगर प्रशासन
विक्रम संवत्् २०१७मा स्थापित नेपालगन्ज नगरपालिकामा अहिलेसम्म १० नगर पिताले कार्यभार सम्हालिसकेका छन्। नगरप्रमुखको रूपमा प्रतिनिधित्व गरेकामा क्रमशः मूलचन्द्र आजाद (स्वर्गीय), कृष्णजङ्ग शाह (स्वर्गीय), गीता राणा, नेमबहादुर शाक्य (स्वर्गीय), पूर्णमान आजाद, महावीरप्रसाद गुप्ता (स्वर्गीय), सफिक अहमद सिद्धिकी (स्वर्गीय), विजयकुमार गुप्ता, धवलशम्शेर राणा र रमेश अर्याल हुनुहुन्छ।
इतिहाद वायुसेवा
इतिहाद वायुसेवा संयुक्त अरब इमिरेट्सको दोश्रो ठूलो एयरलायन्स हो । यसको मुख्य कार्यालय अबु धाबीको खलिफा शहरमा आबु धाबी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको नजिक रहेको छ । इतिहादले सेवा सञ्चालन सन् २००३ नोभेम्बर देखि गरेको थियो ।
त्रिभुवन विमानस्थलबाट सेवा पुर्‍याउने एक विमान कम्पनी। यो संयुक्त अरब इमिरेट्स को राष्ट्रिय ध्वजबाहक वायुसेवा संस्था हो।
एअर अरेबिया
त्रिभुवन विमानस्थलबाट सेवा पुर्‍याउने एक विमान कम्पनी।
महिला सशक्तिकरण
महिलाबिरुद्धका सबै प्रकारका बिभेद र हिंसाको अन्त्यगरी महिलाहरूको हक तथा अधिकारको सुरक्षा र प्रवर्दनको लागि राज्यले अधिकारमा आधरित विकास अवधारणाको अवल्म्बन गरी नीतिगत, कानुनी र संस्थागत सुधारका साथै विकास कार्यक्रमहरू संचालनगरी बिभेदकारी कानुनहरू हटाई हरेक छेत्रमा महिलाहरूलाई सहभागिता गराई महिलाहरूमा भएको अन्तर्निहित् क्षमतालाई बृधि गर्नु नै महिला सशक्तिकरण हो । महिला सशक्तीकरण को लागि राज्यले पनि कानुनी रुपमा विभिन्न प्रयाशहरु गर्दै आइरहेको छ ।
सशक्तिकरण अभ्यास
महिलाहरुलाई विश्वभरमा धेरै चर्चाको विषय बनाइएको छ । त्यो एकमात्रै उदाहरण हो, महिला सशक्तिकरण ।महिला हिंसा अन्त्य र महिला अधिकारका पक्षमा काम गर्नका लागि आर्थिक वर्ष २०७४/०७५ को नीति तथा कार्यक्रम नगर परिषदबाट ल्याइएको छ । महिला हिंसा अन्त्य गर्नका लागि पहिलो कुरा महिलालाई सचेत बनाउनु आवश्यक छ । महिलाहरूको सशक्तिकरणका लागि चन्दननाथ नगरपालिकाले वार्षिक १० लाख रुपियाँ विनियोजन गरेको छ । महिला हिंसा अन्त्यका लागि महिलालाई सशक्तिकरण गर्ने र यस विषयमा नीति कार्यक्रम ल्याउन जोड दिने सरकारको आगामी योजना रहेको छ । सन् २०७२को संविधान अनुसार कुनैपनि पुरुषले महिलालाई कुनैपनि प्रकारको भेदभाव गर्न पाउदैन ।
सुँगुरे भालु
सुँगुरे भालु (वैज्ञानिक नाम: Arctonyx collaris)    नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।
महिला सशक्तिकरण
सशक्तिकरण अभ्यास
महिला शसक्तिकरण को लागि धेरै आवाज उठाएतापनी माथिल्लो निकायबाट अनेक नियम कानुन बनेता पनि केवल उनीहरुलाई उपस्थितिलाई मात्र जोड दिने गरेको देखिन्छ| उनीहरुलाई साच्चिकै प्रत्यक्ष रुपमा सक्रिय गराउनी हो भने समाजमा हुने विभिन्न् क्रियाकलापमा प्रत्यक्ष संलग्न गराई उनीहरुलाई पनि जिम्मेवारी दिई जिम्मेवारी बोध गराउन सकिन्छ|
शिक्षा
शिक्षामा महिलाहरुको निकै कम मात्रामा पहुच र सहभागिता भएको छ जुन निकै नै दुखद र दुर्भाग्यपूर्ण रहेकको छ । बिशेष गरि नेपाल जस्तो गरिब र बिकाशोंमुख देशमा हालसम्म पनि महिला शिक्षालाई प्राथमिकता नदिनुलाई महिला शिक्षा र महिला सशक्तिकरणमा एउटा ठुलो अवरोध आउने छ। । शिक्षाले मानिसको चेतनाको वृद्धि गर्दछ भने समाजमा महिलाको सहभागितालाई अझ सहयोग पुग्दछ ।जब महिलाहरू शिक्षा जस्ता अङ्गहरुमा लिने निर्णयमा सक्रिय रूपमा भाग लिन्छन्, तिनीहरूले शिक्षा प्रक्रियाको स्वामित्व आफैं प्राप्त गर्दछन् । उनीहरूको बच्चाहरूको शिक्षाको मामिलामा योगदान दिन सशक्त र विश्वस्त महसुस गर्दछन् । आशा छ शिक्षामा महिलाको सहभागिताले निरक्षर आमाहरूलाई समेत वयस्क शिक्षामा जान प्रोत्साहित गर्नेछ।
रामसार क्षेत्र
रामसार क्षेत्र भन्नाले सिमसार तथा पंक्षीको संरक्षित प्राकृतिक सम्पदा क्षेत्र भन्ने बुझिन्छ। नेपालका विभिन्न प्राकृतिक सम्पदास्थललाई रामसार क्षेत्र घोषणा गरिएको छ।
महिला सशक्तिकरण
शिक्षा
छोराछोरीलाई समान भने पनि अझै हाम्रो गाउ समाजमा समान व्यवहार गराउन सकेको छैन| छोरी भनेको अरुको भित्ता टाल्ने जात त होनी भनेर छोरीलाई शिक्षाबाट बन्चित गराउने रहेको छ |
रामसार क्षेत्र
सन् १९७१मा इरानको रामसार सहरमा भएको वैज्ञानिक सम्मेलनबाट रामसार नामाकरण भएको हो । सम्मेलनको खास उद्देश्य सिमसार क्षेत्रका जलपक्षीको संरक्षण गर्नु थियो । त्यो सम्मेलनमा पारित सन्धिलाई रामसार महासन्धि भनियो । त्यही महासन्धिअनुसार अन्तर्राष्ट्रिय महत्त्वको सिमसार घोषणा भएको क्षेत्रलाई रामसार क्षेत्र भनिन थालियो ।
महिला सशक्तिकरण
आर्थिक सशक्तिकरण
महिलाले आफुमा आएका समस्याहरु आफैले समाधान गर्नु महिला सशक्तिकरण हो | आर्थिक सशक्तिकरण गरिबी हटाउन, आघात सामना गर्न र तिनीहरूको कल्याण सुधार गर्न महिलाको क्षमताको केन्द्रबिन्दु हो। नेपालमा ३३% महिलालाई अधिकार छुट्याएको छ यो पनि महिला शसक्तिकरण को लागि सहयोग मिल्छ।
रामसार क्षेत्र
१९८७मा नेपालले रामसार महासन्धिको सदस्यता लियो । यो महासन्धि सदस्यको सम्मेलन कोप हरेक ३ वर्षमा हुन्छ । २०६५ कात्तिक १२ गते दक्षिण कोरियामा भएको कोप सम्मेलनमा लाई रामसार घोषणा गरियो । योसमेत मुलुकमा १० वटा सिमसार रामसार क्षेत्र घोषणा भएका छन् । पहाडी क्षेत्रको यो मात्रै हो । माइपोखरी, कोशीटप्पु, बीसहजारी ताल, जगदीशपुर रिजभ्र्वायर, घोडाघोडी ताल, गोक्यो, गोसाइँकुण्ड, शे-फोक्सुन्डो, रारा ताल र पोखरा उपत्यका  छन् । थुप्रै दुर्लभ, संकटाभिमुख र संकटापन्न जन्तुको बासस्थान तथा महत्त्वपूर्ण वनस्पति रहेकाले यी क्षेत्र अन्तर्राष्ट्रिय महत्त्वका मानिएका हुन् । स्थानीय, क्षेत्रीय, राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगको माध्यमले सिमसारको संरक्षण गर्ने मुख्य उद्देश्य रामसार महासन्धिको छ ।
महिला सशक्तिकरण
आर्थिक सशक्तिकरण
नेपालमा महिला सशक्तीकरणको कुरा धेरै उठाएता पनि केवल महिला चुलाचौकामा मात्र सिमित छन् | उनीहरु आफै आफूमै निर्भर हुन्छु नि त भने पनि उनीहरुलाई किन जानु पर्यो बाहिर काम गर्न चाहिएको कुरा हामि नै दिहाल्छौ नि, तेरो काम भनेको घर, चुलोचौका र छोराछोरी हुर्काउने बढाउने भनि उनिहरुलाई घरमै सिमित गराईको पाइन्छ, जसले गर्दा उनीहरुले आर्थिक रुपमा सबल हुन सक्दैन र सानो सानो कामको लागि पनि अरुमा निर्भर रहनु पर्ने छ|
महिला आफ्नो पेशा बाहेक मानव जातिको उत्थानका लागि दिन रात काम गरिरहेका हुन्छन् । त्यति मात्रै होइन पुरूषलेभन्दा बढी महिलाले नै परिवारको लागि समय खर्चेका हुन्छन् । ती महिलाहरूका कारण हामीले प्रशंसाको माला भिरेको छौँ । समाज र राष्ट्रमा छुट्टै पहिचान बनाउनसमेत सफल भएका छन् ।
राजनीतिमा महिला : सहभागिता बढ्यो तर नेतृत्वमा न्यून नेपालमा पटकपटकको राजनीतिक परिवर्तनले महिला सहभागिता र सचेतना बढाउँदै लगे पनि निर्णायक तहमा भने संविधानले दिएको अधिकारको तुलनामा ज्यादै न्यून देखिन्छ। २०६२ /६३ को जनआन्दोलनपछि समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीले धेरै महिला राजनीतिमा सक्रिय भए, सभासद्देखि राष्ट्रको गरिमामय पद पुग्ने मौकासम्म पाए।
गणतान्त्रिक नेपालका पहिलो प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालको नेतृत्वमा गठित मन्त्रिमण्डलमा महिलाको उपस्थिति जम्मा १६.६७ प्रतिशत मात्रै थियो। २४ सदस्यीय मन्त्रिमण्डलमा जम्मा चारजना महिला मात्रै मन्त्री बने। त्यसपछि माधवकुमार नेपाल, झलनाथ खनाल र बाबुराम भट्टराई नेतृत्वको सरकारमा मन्त्री, राज्यमन्त्री र सहायक मन्त्रीहरू गरेर क्रमशः ११.६३, २० र २४.५ प्रतिशत मात्रै महिलालाई मन्त्री बन्ने अवसर जु¥यो।
महिला हिंसा अन्त्य गर्नका लागि पहिलो कुरा महिलालाई सचेत बनाउनु आवश्यक छ ।
यो पनि हेर्नुहोस्
महिला सशक्तिकरण एवं लैंगिक मुलप्रवाहिकरणका
वैशाख
बैशाख (বৈশাখ) विक्रम सम्बतको पहिलो महिना हो। वैशाखको १ गते नेपालमा धुमधामका साथ नयाँ वर्ष मनाइन्छ। वैशाख महिना विक्रम संवतको पहिलो महिना हो। ओडिया, पञ्जाबी, आसामी पात्रोमा यस महिनालाई बोहाग भनिन्छ जहाँ बङ्गाली पात्रोमा यसलाई बोइशाख भनिन्छ।  सौर्य मासका अनुसार बैसाखको सुरुवात मेष सङ्क्रातिको दिनबाट हुन्छ भने चन्द्रमासका अनुसार चैत पूर्णिमाको भोलिपल्टबाट मानिन्छ। शाक्य संवत्सरका अनुसार वैशाख महिनाको सुरुवात मेष संक्रातीको ५ दिन पछाडीबाट हुन्छ। नेपालमा सौर्यमास पद्धतीलाई नै मानिन्छ। वैशाख महिना बसन्तऋतुको दोस्रो महिना हो। इस्वी संवत्कको आधा अप्रिल र आधा मे वैशाख महिनामा पर्छन्।
चाड पर्वहरू
वैसाख महिनामा नेपाल तथा भारतका मान्छेहरूले निम्न चाडपर्वहरू मनाउने गर्दछन्।
धार्मिक परम्परा
हिन्दू विधान अनुसार वैसाख महिनामा जती सक्य जल दान गर्ने कुवा धारा निर्माण गराउने र नित्य दिन स्नान गर्ने गर्नाले पुण्य मिल्दछ भन्ने धारणा छ। साथै यो महिनामा काँशको भाँडामा नखाने, मास, मुसुरो, चना, कोदो, मह र सागपातको सेवन गर्न नहुने भनिएको छ।
खैराला
पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र, सेती अञ्चलको कैलाली जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति थियो। दशौँ राष्ट्रिय जनगणना २०५८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३,३८२ रहेको थियो भने यस गाविसमा ५४१ घरधुरी रहेका थिए।
बतरा
बतरा बारा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
सानो सुँगुरे भालु
सानो सुँगुरे भालु नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो।
खैलाड
खैलाड नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको सेती अञ्चल, कैलाली जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
लिनक्स बितरणहरूको सूची
लिनक्स एक कम्युटर सञ्चालन प्रणाली अथवा अपरेटिङ्ग सिस्टम हो। जिएनयु/लिनक्स एक खुल्ला स्रोत र स्वतन्त्र कम्युटर सञ्चालन प्रणाली हो। यो एक कम्युटर सञ्चालन प्रणाली भएको कारणले यसलाई धेरै मानिसहरूले धेरै स्वरुमा निर्माण गरेका छन्, तिनै स्वरूपलाई नै लिनक्स वितरणहरू भनेर चिनिन्छ।अङ्ग्रेजीमा यसलाई लिनक्स डिस्ट्रो भनेर भनिन्छ। हाल उपलब्ध मुख्य वितरणहरू निम्न छन्।
अलेक्जेन्डर चतुर्थ (मेसेडनका राजा)
अलेक्जेन्डर चतुर्थ एगस (ग्रिक: Ἀλέξανδρος Aἰγός —ईपू ३२३–३०९) अलेक्जेन्डर द ग्रेट तथा ब्याक्ट्रियन राजकुमारी रोक्सानाका छोरा हुन ।
पहाडी मलसाँप्रो
पहाडी मलसाँप्रो नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।
स्लाकवेयर
स्लाकवेयर एक जिएनयु/लिनक्समा आधारित कम्युटर सञ्चालन प्रणालीको वितरण हो।
पवननगर, दाङ
पवननगर, दाङ दाङ जिल्लाको एउटा गाउँ विकास समिति हो।
मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र
मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र नेपालको पाँच विकास क्षेत्रहरू मध्य एउटा विकास क्षेत्र हो। यो नेपालको मध्यमा स्थित छ। यसको पूर्वमा पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, पश्चिममा पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र तथा उत्तरमा चीनको तिब्बत तथा दक्षिणमा भारतको बिहार स्थित छ। मध्यमाञ्चलको सदरमुकाम काठमाडौँमा स्थित छ। मध्यमाञ्चलमा ३ वटा अञ्चल तथा १९ वटा जिलाहरू छन्।
यो क्षेत्र क्षेत्रफलको हिसाबले नेपालको चौथो सबैभन्दा ठुलो विकास क्षेत्र हो जसको क्षेतफल छ 27410 km2 तर जनसँख्याको हिसाबले नेपालको सबभन्दा बढी जनसँख्या हुने विकास क्षेत्र हो। यहाँ ९६,५६,९८५ व्यकि लगभग निवास गर्छन। ३५२.३ व्यक्ति/किमी२ जनसँख्या घनत्व भएको यो क्षेत्र नेपालकै सबैभन्दा उच्च घनत्व भएको विकास क्षेत्र हो।
यसै क्षेत्रमा पर्ने काठमाण्डौ उपत्यकाको क्षेत्रफल 950 km2 छ; यस क्षेत्रको लम्बाई 35 km पूर्व-पश्चिम, र चौडाई 30 km उत्तर-दक्षिण छ।
यस क्षेत्रमा धेरै महत्त्व राख्ने नदी हो बागमती, जुन कोशीको सहायक नदी हो। यो नदी काठमाण्डौ उपत्यका हुँदै बगेको छ। बागमती नदीलाई हिन्दू तथा बुद्ध धर्म माननेवालाहरु द्वारा पवित्र नदी मानिन्छ।
यस क्षेत्रमा पर्ने अन्य नदिहरु छन कमला नदी, लखनदेई नदी र विष्णुमति नदी। यी सबै साना नदीहरू बागमती नदीको सहायक नदी हुन।
शहरहरु
यस क्षेत्रमा पर्ने महत्त्वपूर्ण शहरहरु हुन काठमाण्डौ, पाटन, भरतपुर, भक्तपुर, भैरहवा, ललितपुर, नागरकोट र जनकपुर। अन्य उल्लेखनीय ठाँऊहरु हुन खोकना, हेटौडा, हरिसिद्धि, गोदावरी, चितवन
प्रशासनिक इकाईहरू
यस क्षेत्रमा ३ वटा अञ्चलतथा १९ वटा जिल्लाहरू छन:
जोरिन
जोरिन एक जिएनयु/लिनक्समा आधारित कम्युटर सञ्चालन प्रणालीको वितरण हो।
बन्जरिया
बन्जरिया बारा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
विश्व एड्स दिवस
विश्व एड्स दिवस हरेक वर्ष डिसेम्बर महिनाको १ तारिखका दिनमा मनाइन्छ । यो दिवस मनाउने निर्णय सन् १९८८ मा संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय महासभाले गरेको हो ।
जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला, दिल्ली
जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला, भारतको राजधानी नयाँ दिल्लीमा स्थित एक बहुउद्देशीय रङ्गशाला हो, जहाँ ठूलो स्तरमा खेल प्रतियोगिताहरू र संगीतको कार्यक्रम आयोजित गरिन्छ। भारतका प्रथम प्रधानमन्त्री पंडित जवाहरलाल नेहरूको नाममा स्थापित यस रङ्गशालाको निर्माण सन १९८२ मा नवौँ एसियाली खेलकुदको आयोजनको निम्ति गरिएको थियो, साथै ३ अक्टूबर देखि १४ अक्टूबर २०१०, सम्म भएकोप कमनवेल्थ खेलहरूको आयोजना पनि यही रङ्गशालामा भएको थियो। भारतीय ओलम्पिक सङ्घको मुख्यालय पनि यसै रङ्गशालामा रहेको छ। यस रङ्गशालामा कुनै खेल प्रतियोगिताको समयमा ६०,००० दर्शक अटाउँछन्, जबकि कुनै संगीतको कार्यक्रमको आयोजनाको समय यो क्षमता बढेर १००,००० हुन्छ।
नवौँ एसियाली खेल (१९८२)
रङ्गशालाको निर्माण सन १८८२ मा नवौँ एसियाली खेलहरूको आयोजनको लागि गरिएको थियो। यहाँ यी खेलहरूको उद्घाटन र समापन समारोहको अतिरिक्त एथेलेटिक्स प्रतियोगिताहरू पनि आयोजना गरिन्छ।
तारानाथ शर्मा
तारानाथ उपाध्याय भण्डारी (जन्म: १९९१ असार ९, मृत्यु : २०७८ फाल्गुन ३ प्रख्यात नाम: तारानाथ शर्मा) झर्रोवादी आन्दोलनका अगुवा, नियात्रा विधाका संस्थापक, नेपाली निबन्धकार, कथाकार, उपन्यासकार, समालोचक र पाठ्यपुस्तक लेखक थिए। उनी नेपाली भाषा र साहित्यमा झर्रोवादीका रूपमा चिनिन्छन्। अङ्ग्रेजी भाषामा विद्यावारिधि गरेका डा. तारानाथ शर्मा जीवनको अन्तिम अवस्थासम्म प्राध्यापन पेशामा संलग्न थिए।।
जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला, दिल्ली
एसियाली एथेलेटिक्स प्रतियोगिता (१९८९)
सन १९८९मा यस रङ्गशालामा एसियाली एथेलेटिक्स प्रतियोगिताको आयोजना गरिएको थियो जसमा कुल २२ पदक जीतेर भारत दोस्रो स्थानमा रहेको थियो।
क्रिकेट
यस रङ्गशालामा आजसम्म मात्र दुईवटा क्रिकेट खेल खेलिएका छन्, जसमा एउटा सन १८८४ मा भारत बिरुद्ध अस्ट्रेलिया र दोस्रो सन १९९१ मा भारत बिरुद्ध दक्षिण अफ्रीकाका बीच खेलियो जुन एक दिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगिता थियो। केप्लर वैसल्सले यी दुईटै मुकाबलाहरूमा भाग लिएका थिए तर, दुवै पल्ट अलग अलग देशहरूबाट खेलेका थिए। पहिलो मुकाबलामा उनले अस्ट्रेलिया तर्फबाट खेल्दै १०७ रन बनाए जबकि दोस्रो मुकाबलामा उनले दक्षिण अफ्रीकाको पारीमा ९० रनहरूको योगदान दिए।
राष्ट्रमण्डल खेल २०१०
सन २०१०मा ३ अक्टोबर देखि १४ अक्टोबरको मध्यसम्म आयोजित राष्ट्रमण्डल खेलहरूको केही खेल प्रतियोगिताहरूको अतिरिक्त यी खेलहरूको उद्घाटन र समापन समारोह पनि यसै रङ्गशालामा आयोजना गरियो। यी खेलहरूको लागि यस रङ्गशालाको पुनर्निर्माण गरिएको थियो, जसमा धेरै भ्रष्टाचारका आरोपहरू पनि लागे।
दर्शक क्षमता
जवाहरलाल नेहरू रङ्गशालाको दर्शक क्षमता ६०,००० दर्शकहरूको छ। यो भारतको तेस्रो र विश्व वरियतामा ५१औं स्थानमा पर्ने रङ्गशाला हो। २०१०मा आयोजित भएको राष्ट्रमण्डल खेलहरूको लागि रङ्गशालाको पुनर्निर्माण गरिएको छ र यसको कारण यसको दर्शक क्षमता आफ्नो मूल क्षमता ७८,०००बाट घटेर ६०,००० पुगेको छ।
तारानाथ शर्मा
प्रारम्भिक जीवन
तारानाथ शर्मा १९९१ असार ९ गते प्रजापति उपाध्याय र देवकीको जेठो छोराका रूपमा इलाम, बरबोटेमा जन्मेका हुन्। तारानाथलाई बोधनारायण घिमिरेले धुलेपाटीमा अक्षर चिनाएका थिए। अक्षर चिनिसकेपछि उनले रुद्री, “चण्डी” र अलिअलि वेद पनि पढेका थिए। अनि संस्कृतको अमरकोश पनि अध्ययन गरेका थिए। साथै, उनले ज्योतिषको गणना गर्ने किताब भाषोति पनि सिकेका थिए। तारानाथ फिक्कलमा डेरा बसेर चन्द्र-मोहन मिडिल स्कुलमा एकैचोटि तीन कक्षादेखि अङ्ग्रेजी पढेका थिए।
जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला, दिल्ली
हवाई दृश्य
हेर्न यहाँ क्लिक गर्नुहोस्।
तारानाथ शर्मा
प्रारम्भिक जीवन
पशुपतिनगरका राजबहादुर राईले अङ्ग्रेजी पढाउन काठमाडौँका चन्द्रभक्त कसजुलाई लगेका थिए। तारानाथले छ कक्षासम्म पहिलो हुँदै फिक्कलमा पढे। त्यसपछि दार्जिलिङको सेन्ट जोसेफमा एकै चोटि नौ कक्षामा भर्ना भए र जिल्ला प्रथम हुँदै १२ कक्षासम्म पढे अनि थप पढाइका लागि बनारस गए। तारानाथको खास थर भण्डारी हो, तर बनारसमा पढ्न गएपछि नाममा शर्मा झुन्ड्याए। अङ्ग्रेजीमा छोटकरी नाम लेख्ने चलन विपरीत नेपाली नाम तारानाथलाई छोट्याएर ताना बनाए।
शिक्षा
बनारसबाट बि ए गरिसकेपछि घर फर्केका बेला बुवाले हेडमास्टर खाली छ, यतै बस, अब पढाउन सक्दिनँ भनेर रोक्न खोजे तर उनी अनेक बहाना बनाएर ७० रूपैयाँ मागेर काठमाडौँ छिरे। उनले काठमाडौँमा छात्रवृत्तिका लागि आवेदन दिए, पाए पनि र पटना हानिए। उनी बेलायतमा पनि गएर 'दोस्रो भाषाका रूपमा अङ्ग्रेजी' (इङ्लिस एज अ सेकेन्ड ल्याङ्वेज) पढे। उनले अमेरिकाको विस्कन्सिन विश्वविद्यालयबाट भाषाविज्ञानमा विद्यावारिधि गरे।
लेखन
तारानाथ शर्माको पहिलो सिर्जना निबन्ध हो, २००८ सालमा थिओडर मेननको सम्पादनमा दार्जिलिङबाट निस्कने 'साथी' साप्ताहिक पत्रिकामा 'इलाम' शीर्षकमा छापिएको थियो। खर्साङ छँदा 'आह्वान' हस्तलिखित पत्रिका निकाले। 'हिमध्वनि' भन्ने पत्रिकाको सम्पादन गरे। उनको प्रकाशितमध्ये अन्तिम कृति 'चरी भरर' निबन्ध सङ्ग्रह हो। तारानाथ कविता पनि लेख्छन् तर थोरै। १४ मे १९५२ मा दार्जिलिङमा लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा भेटेपछि कविता लेखनमा केन्द्रित नभएको उनले सुनाए। 'दार्जिलिङमा देवकोटा, लेखनाथ पौड्याल र बालकृष्ण सम बर्सेनि आउँथे। स्कुलमा छलेर उनीहरूसँग भेट्न जाँदा देवकोटाले कविता नेलेख्नू, भित्रभित्रै पोल्छ, कविताले मलाई डढाइसक्यो भनेर मेरो डायरीमा लेखिदिए,' उनले सुनाए। देवकोटाले त्यतिबेला उनलाई इन्जिनियर हुन आग्रह गरेका थिए रे।
तारानाथले बनारसमा पढ्दै गर्दा २०१३ सालमा बालकृष्ण पोखरेल, चुडामणि रेग्मी, कोषराज रेग्मी, बल्लभमणि दहालहरूसँग मिलेर झर्रोवादी अभियान थाले। उनीहरूले 'नौलो पाइलो' भन्ने पत्रिका निकाले र झर्रोवादबारे विभिन्न पत्रिकामा लेखे। नेपाली भाषामा हिन्दी, उर्दु, अङ्ग्रेजी भाषाको आन्दोलन गर्न झर्रोवादी अभियान चालेका थिए। 'हाम्रो अभियानलाई अहिले पनि अरूले पछ्याउँदैछन्,' उनी गर्व गर्छन्। संविधानसभा अध्यक्ष सुवासचन्द्र नेम्वाङले पनि झर्रोवादी अभियानबाट प्रभावित भएर नाम फेरे। उनले श र ष हटाएर दन्त्य स लेख्ने अभियान थाले। 'सुवाषको सट्टा सुवास लेख्न थालेँ,' नेम्वाङले भने, 'झर्रोवादको अर्थ बुझेपछि झर्रो शब्द खोज्न र प्रयोग गर्न थालेको हुँ।'
तारानाथ एकताका शर्माको सट्टा सर्मा लेख्थे। बनारसमा पढ्दा उनलाई आफ्नो थर 'भण्डारी' भारतीय जस्तो लागेछ र सर्मा लेख्न थालेछन्। थर फेरेर घर पुग्दा बुवाले गुनासो गरेछन्। 'एउटा पुस्तकमा 'इदं पुस्तकम् प्रजापति शर्मणः' लेखेको पत्ता लगाएपछि त्यसैको तर्कका आधारमा बुवालाई चुप बनाएँ,' उनले सुनाए। तारानाथ विद्यार्थी छँदै विभिन्न पत्रिकामा लेख तथा समालोचना छपाउँथे। उनको पहिलो पुस्तक 'नमस्ते' निबन्धसंग्रह रत्नपुस्तक भण्डारले २०१८ सालमा छापेको हो। दोस्रो कृतिका रूपमा २०२१ सालमा 'घोत्ल्याइहरू' भन्ने समालोचना सङ्ग्रह निस्क्यो। उनको सम्पादनमा गोपालप्रसाद रिमालको 'आमाको सपना' कविता सङ्ग्रह २०२० सालमा र गुरूप्रसाद मैनालीको 'नासो' कथा सङ्ग्रह २०२१ सालमा निस्केको थियो।
पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र
पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र नेपालको पाँच विकास क्षेत्रहरू मध्य एउटा विकास क्षेत्र हो। यो नेपालको मध्यमा स्थित छ। यसको पूर्वमा मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, पश्चिममा मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र तथा उत्तरमा चीनको तिब्बत तथा दक्षिणमा भारतको उत्तर प्रदेश स्थित छ। पश्चिमाञ्चलको मुख्यालय पोखरामा स्थित छ। पश्चिमाञ्चलमा ३ वटा अञ्चल तथा १६ वटा जिलाहरू छन्।
तारानाथ शर्मा
लेखन
भाषाशास्त्री बालकृष्ण पोखरेलले तारानाथको लेखलाई नियात्रा नामकरण गरिदिएका हुन्। त्यसअघिसम्म नियात्रा शब्द प्रयोगमै थिएन। बालकृष्णले रत्नश्रीमा २०२३ सालमा छापिएको तारानाथको 'मेनाइ साँघुको मेला' शीर्षक लेख पढेपछि 'तिमीले नियात्रा लेखेछौ' भनेका थिए। पछि, त्यही लेखसहितको 'बेलाईततिर बरालिँदा' निबन्ध संग्रहको भूमिकामा बालकृष्णले नियात्रा लेखिदिए। 'यात्रा वर्णनमात्र नभई निजी कुरासमेत समेटिएकाले नियात्रा भन्नुपर्छ भन्ने बालकृष्णको तर्क थियो,' तारानाथ भन्छन्।
गेटा
गेटा नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको सेती अञ्चल, कैलाली जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिती हो। हाल यो गाविसलाई अत्तरिया नगरपालिकामा जोडिएको छ । सुदुर पश्चिमको मुख्य नाका अत्तरिया बजास यसै गाबिसमा पर्दछ । उत्तर तर्फ पुर्ब-पश्चिम राज्मार्ग, दक्षिण तर्फ धनगढि नगरपालिका,पुर्ब तर्फ खैराना नदी तथा पश्चिम तर्फ गोदावरी नदी पर्दछ ।
तारानाथ शर्मा
समालोचना
तारानाथ शर्मा पुस्तकको खुलेर आलोचना गर्ने समालोचकका रूपमा चिनिन्छन् । मवीवि शाहको आलोचना गर्दा जेल गएको र बालकृष्ण समको समालोचना गर्दा निकटता बढेको प्रसँग छन् उनीसँग। पञ्चायतकालमा मवीवि शाहको 'उसैको लागि' भन्ने कविता समालोचना गर्ने क्रममा हिन्दी गीतको नक्कल भनेर उल्लेख गर्दा उनी तीन महिना जेल बसेका थिए। 'जेल परे पनि मलाई दुःख लागेन, भित्रै दुइटा पुस्तक लेखेँ,' उनी भन्छन्। त्यतिबेला समालोचना छाप्ने 'हिन्दु' का सम्पादकलाई पनि सोधपुछ गरिएको थियो। स्कुलमा सँगै पढेका पासाङ गोपर्माले बिन्ती गरेपछि 'मलाई प्राध्यापक थुनेको मन पर्दैन' भनेर राजा महेन्द्रले तारानाथलाई छाड्न निर्देशन दिएका थिए।
भ्रमण
उनले नेपाल, भारत, चीन, जापान, बेलायत, अमेरिका, भूटान, पाकिस्तान, थाइल्याण्ड, लेबनान टर्की, आयर्ल्याण्ड, जर्मनी, स्वीट्जरल्याण्ड, इटाली, भ्याटिकन सिटी आदि भ्रमण गरेका छन् ।
संलग्नता
पहिलो रचना - वि.सं. २००८मा "साथी" साप्ताहिक -दार्जिलिङमा "इलाम" शीर्षकको लेख प्रकाशित
पुरस्कार, मान-सम्मान, पदक
ठेगाना - निवास - सरस्वती टोल धोबीखोला, चाबेल, काठमाडौँ, ४७१९५
अन्य जानकारी
तारानाथको समालोचना खारिनुमा विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाको पनि हात छ। कोइरालासँग २०१६ सालतिर पटनाबाट अङ्ग्रेजीमा स्नातकोत्तर गरेर आएपछि जागीरको दौडधुप गरेका बेला उनको निकटता बढेको थियो। पद्मकन्या क्याम्पसमा दुई पटक विज्ञापन खुल्दा पनि विभिन्न बहाना बनाएर पाखा लगाइएपछि धर्मराज थापाले उनलाई दोहोर्‍याएर तत्कालीन प्रधानमन्त्री विश्वेश्वरसँग भेट गराइदिएका थिए। त्यसपछि उनले प्रधानमन्त्रीकै कार्यालयबाट नियुक्तिपत्र लिएर पद्मकन्यामा पढाउन थाले। धर्मराजले पनि त्यतिबेलै रेडियो नेपालको जागीर पाए। 'त्यसपछि क्याम्पसको तलबले पुग्दैन भन्दै भाञ्जी शैलेजालगायत तीन जनालाई ट्युसन पढ्न बोलाएँ,' तारानाथले भने। क्याम्पसबाट मासिक तलब दुई सय ८० रूपैयाँ आउँथ्यो। पद्मकन्यामा जागीर थाल्नुअघि पनि उनी ट्युसन पढाउँथे। पुष्पलालले ट्युसन पढ्ने तीन जना खोजिदिएका थिए। ट्युसनबाट मासिक तीन सय रूपैयाँ आउँथ्यो। पद्मकन्याको जागीरे भएपछि उनले साँझ पाँचदेखि छसम्म ट्युसन पढाउँथे। 'त्यसपछि विश्वेश्वरसँग साहित्यिक गफ हुन्थ्यो। उतै आठ बजे खाना खाएर डेरा फकिन्थेँ। प्रायः उनका भाइ तारिणीले गाडीमा पुर्‍याइदिन्थे,' उनले सम्झे। विश्वेश्वरसँगको अर्को प्रसँग : 'एकदिन विश्वेश्वरले अङ्ग्रेजीमा लेखिएको पुस्तक नेपालमा सबभन्दा पहिले कसले पढ्छ भनेर सोधे। मैले त 'तपाईँले' भनेर जवाफ दिएँ तर उनले 'होइन, सूर्यप्रसाद उपाध्यायले पढ्छन्। सबभन्दा पहिले पुस्तक उनैकहाँ आउँछन्' भने। त्यसपछि उनले पढ्नका लागि आफ्नो समय नभएको जनाउँदै सूर्यप्रसादसँग भएका र अरू पुस्तक पनि पढेर सारमा सुनाउने जिम्मेवारी दिए।' त्यसपछि विश्वेश्वरले नै सूर्यप्रसादसँग चिनजान गराइदिएका थिए। त्यो चिनजानले विश्वसाहित्यमा उनलाई अद्यावधिक हुन मद्दत मिल्यो। पुस्तक पढ्ने र समीक्षा गर्ने क्रम बढायो। उनले आठ महिना विश्वेश्वरको संगत गरे। २०१७ सालमा पञ्चायती व्यवस्था सुरु भएपछि संगत टुट्यो।
२००७ सालको आन्दोलनमा तारानाथ शर्मा सक्रिय थिए। 'झापामा बिबी चेम्जोङ, नरेन्द्रनाथ बास्तोलाको अगुवाइमा भएको कांग्रेसको आन्दोलन सहपाठी पासाङ गोपर्मा, वीरेन्द्र खुजेलीसँग पछि लागेका थियौं,' उनले सुनाए। इलामबाट १६ युवा लिएर तारानाथ झापा झरेका थिए, बुधबारेमा आयोजित कार्यक्रममा उनले पहिलो पटक भाषण ठोके। उनीहरू कृष्णप्रसाद बास्तोलाको घरमा बसेर आन्दोलनका कार्यक्रममा सरिक हुन्थे। झापाका प्रशासकले आत्मसमपर्ण गरिसकेपछि कांग्रेसका कार्यकर्ता इलाम हानिएका थिए। 'पशुपतिनगर भन्सारमा कार्यरत बुवा बिरामी भएको सुनेर म त्यता गएँ। अरू मार्चपास गर्दै इलाम गए,' उनले भने, 'पशुपतिनगर पुग्दा त बुवा पनि कांग्रेस भइसकेको थाहा पाएँ। उहाँले युवाहरूलाई खटाएर मोटरबाटो खनाइरहनुभएको रहेछ।' बुवालाई भेटेपछि उनी आइतबारे खटिए। त्यहाँ उनको काम हुलाकमा आउने चिठीको सेन्सर गर्नु थियो। 'इलाममा बडाहाकिम थिएँ। उनीहरूको चिठी यतैबाट आउँथ्यो। राणाहरूको चिठी भेटिए च्यातेर फ्याँकिदिन मलाई अह्राइएको थियो,' उनले भने, 'व्यक्तिगत चिठी बढी हुन्थ्यो। राणालाई जाने चिठीमा 'तपाईँहरू उन्मुक्ति (विमोचन) चाहनुहुन्छ भने तुरुन्त आत्मसमर्पण गर्नुस् भनेर पुछारमा आफ्नो नामसमेत लेखिदिन्थेँ।' केही दिनपछि बडाहाकिम विज्ञानशमशेर राणाले टुँडिखेलमा आत्मसमपर्ण गरे। 'हामी पनि गएका थियौं। टुँडिखेलमा विज्ञानशमशेरले नरेन्द्रनाथ बास्तोलासँग 'तारानाथजीलाई त देख्दिनँ नि!' भन्दै जिज्ञासा राखे। मलाई देखाउँदा उनी तीनछक परे। उनले तारानाथ ठूलै होला भन्ठानेका रहेछन्। त्यसपछि उनले मसँग हात मिलाए। त्यति ठूलो मान्छेसँग मैले पहिलोपटक हात मिलाएको हुँ।' बडाहाकिमले आत्मसमर्पण गरेपछि उनी पासाङ गोपर्मा र वीरेन्द्र खुजेलीसँग इलामको दरबार बस्न थालेका थिए। 'तर बुवाले अहिले राजनीति गर्ने बेला होइन, पढ्नुपर्छ भनेर राजाको छोराछोरी पढ्ने दार्जिलिङको सेन्ट जोसेफ पठाए,' उनले सुनाए।
तारानाथ शर्मा आफूलाई व्यस्त राख्छन्। उनको अनुभवमा बुढेसकालमा व्यस्त हुँदा 'डिप्रेसन'ले छुँदैन। 'त्यसैले मैले स्कुल जान छाडेको छैन। केटाकेटीसँग गफिएर भुलिन्छु। १२ बजे स्कुलबाट फिर्छु। खाना खाएर नेपाली पत्रिका पढ्छु। भेटघाट गर्छु, जाँगर चल्यो भने लेख्छु,' उनले सुनाए। उनी बिहान सबेरै उठेर योग गर्छन्। दूध-च्युरा र फलफूल खान्छन्। मधुमेह र रक्तचापको औषधि लिन्छन्। निम्तो आएका कार्यक्रमहरू भ्याउँछन्। उनले यता पद्मकन्या, त्रिचन्द्र र त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा पढाए। उनले साझेदारीमा साम्भवी विद्यालय खोलेका थिए तर साझेदारी धेरै टिकेन। नोबल एकृडेमीमा एक वर्ष प्राचार्य भए, त्यसपछि डनबस्को गए। आत्मसन्तुष्टिका लागि लेखेको बताउने तारानाथ लेखेकै भरमा गुजारा चलाउन सक्ने अवस्था नरहेको बताउँछन्। हक्की स्वभावका उनी सरकारले आफ्ना लागि केही गरिदिएन भन्ने गुनासो पनि बेलाबेला ओकल्छन्। 'अमेरिकामा थप दुई वर्ष पढाउँदा पेन्सन आउँछ। यहाँ मेरो केही छैन,' उनी भन्छन्। उनको चित्तदुखाइ लेखहरूमा पनि भेटिन्छ। राजनीतिक दलप्रति पनि उति सन्तुष्ट छैनन्। पाँच महिनाअघि चितवनमा रगतले कट्कटिएको हातबाट अभिनन्दन नथाप्ने अड्डी कसे र सरस्वतीको भेषमा रहेकी बालिकाबाट अभिनन्दित भए। उनी देवताप्रति उतिसाह्रो विश्वास गर्दैनन्। बरु साहित्यिक फाँटकै लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा, लेखनाथ पौडेल र बालकृष्ण समलाई श्रद्धा गर्छन्। 'मेरा ब्रह्मा, विष्णु र महेश्वर भनेकै देवकोटा, पौडेल र सम हुन्,' उनी भन्छन्।
अफिम युद्ध
उन्नाईस औँ शताब्दीका मध्यमा चीन र मुख्यतः बेलायतको बीच लडिएका दुइ युद्धहरूलाई अफीम युद्धको नामले चिनिन्छ। यो दुइ युद्ध उन्नाइसौँ शताब्दीको मध्यमा लामो समयदेखि चीन (क्विङ वंश) र बेलायत बीच भैरहेको विवाद चरम अवस्थामा पुगेको कारण भएको थियो । प्रथम युद्ध १८३९ बाट १८४२सम्म चल्यो र दोस्रो १८५६बाट १८६० सम्म चल्यो। दोस्रो पटकको युद्धमा फ्रान्स पनि ब्रिटेन सहित साथमा लडयो । दुवै युद्धमा चीनको पराजय भयो र चिनियाँ शासनले अफीमको अवैध व्यापार स्वीकार गर्नु पर्यो। बेलयतले चीनलाई "नानकिङ सन्धि" तथा "तियान्जिन संधि"मा हस्ताक्षर गर्न बाध्य गरायो।
इस द्वन्द्वको शुरुवात ब्रिटेनको चीनसँगको व्यापारमा कमी र ब्रिटेन द्वारा भारतबाट चीनमा अफिमको तस्करीलाई लिएर भयो। चीनको कानुनका अनुसार अफीमको आयात गर्न प्रतिबन्धित थियो। ब्रिटिश ईस्ट इन्डिया कम्पनी द्वारा पटनामा निर्मित तथा कलकत्तामा लिलाम गरिएको अफीमको तस्करीबाट चीन रिसाएको थियो । यस लडाईमा फ्रान्सले ब्रिटेनको साथ दियो । चिनको कानुनका अनुसार अफीमको आयात गर्न प्रतिबंधित थियो । ब्रिटिश ईस्ट इन्डिया कम्पनी द्वारा पटनामा निर्मित तथा कलकत्तामा लिलाम गरिएको अफीमको तस्करीबाट चीन क्रुद्ध थियो ।
पृष्ठभूमि
१६ औँ शताब्दीमा चीन र यूरोपका बीच सीधा समुद्री व्यापार शुरु भएको थियो । पुर्तगालीहरूले भारतमा गोवा उपनिवेश बनाए पछि, चाँडै नैं अनुसरण गर्दै दक्षिणी-चीनमा मकाउ पनि आफ्नो उपनिवेश बनाए । स्पेनले जब फिलिपिन्स (Philippines)मा अधिकार गर्‍यो तब तब चीन र पश्चिम देशहरूका बीच लिन-देन ठूलो जोडबाट र ठूलो नाट्कीय तरिकाबाट बढयो । मनीला ग्यालिओन्स (Manila galleons यो व्यापारका जहाज जुन फिलिपीन र स्पेनको बीच चल्दथे) यति चाउँदीको सामान चीन ल्याउँथे जति त्यो प्राचीन धरती एसिया (the Silk Road)मा ल्याउँथे । क्विंङ राजवंश (Qing government कहिलेकाही यसलाई मंचु वंश को नामले पनि चिनिन्छ, चीनमा यो वंशको शासन १६४४-१९११ को बीचमा रह्यो।) त्यो समय चीन बाहिरी संसारबाट सीमित सम्पर्कमा नैं राखन चाहन्थो ताकि कुनै ती बिदेशीहरूले भित्री मामिलामा हस्तक्षेप नगरोस्। मंचु क्यान्टनको बन्दरगाहबाट [ Canton (now Guangzhou)बाट] मात्र नैं व्यापारको आनुमति दिथे । ठूलो कठिन कानुन सहित अनुज्ञा-प्राप्त एकाधिकारीहरूलाई मात्र व्यापार गर्नको अनुमती थियो । यसको परिणाम यो भयो कि आयातित सामग्रीका भारी दाम र कर(tax)को कारणले  साधारण मानिस ती सामग्री खरिद गर्न सक्दैनथे । यसको कारणबाट आयातित सामानको सीमित माग थियो । त्यतिखेर घाटाबाट बच्नको लागि स्पेनले चीनमा मानिसहरूलाई अफिम बेच्न लागे, साथ नैं सुर्ती र धेरै नशालु चीजहरु पनि बेच्न लागे ।
ज्यामरुककोट
ऐतिहासिक बगाले राज्य
बगाले कुलका आत्रेय गोत्रका खस क्षत्रिय राजा कालु थापाका कान्छा छोरा जशोधर (धर्मराज) थापा ज्यामरुककोटका राजा थिए । त्यस्तै पुलाचौरमा जेठा पूर्णखर (पुन्याकर) थापा, ताकममा माहिँला तारापति थापा र रुकुमकोटमा साहिँला विरू थापाले राज्य गरेका थिए । चार हजार पर्वत भनि मानिएको यो राज्यमा थापाहरूले ३०० वर्ष सम्म शासन गरेका थिए
चुहा
चुहा नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको सेती अञ्चल, कैलाली जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिती हो। हाल यो गाविसलाई लम्की-चुहा नगरपालिकामा जोडिएको छ ।
ग्वादी
ग्वादी गुल्मी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
Introduction:Gwadi is the one of the village of gulmi distric of nepal.the most famous place of Gwadi is NAYADADA,kolaudi. we rich here from kathmandu by bus by taking way of butwal- tansen -ridi. the boundries are bamgha & baletaksar in north ,rimuwa & badighat river in east, KALIGANDI rivier in west and ruru and thanapati in south.
बाह्य कडीहरू
श्रेणी : विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
वेबपृष्ठ
ईन्टरनेटबाट ब्राउजरको सहायताले हेर्न मिल्ने जानकरी भएको पृष्ठलाई वेबपृष्ठ भनिन्छ।
किम क्यारोल
किम क्यारोल (जन्म २ सेप्टेम्बर १९८७ जुन १९९१) एक अष्ट्रेलियन पेशेवर फुटबल खेलाडी हुन ।
हलवार, दाङ
हलवार, दाङ दाङ जिल्लाको एउटा गाउँ विकास समिति हो।
राजकुमारी
राजकुमारी भन्नाले राजाको छोरी वा राजकुमारको स्त्री जातिलाई बुझाउँछ ।
공주 (칭호) Princesa Công chúa wuu:公主 公主
संविधान दिवस
देशले इतिहासमैं प्रथम पटक जनप्रतिनिधि सम्मिलित संविधानसभाबाट २०७२ अशोज ३ गते नेपालका प्रथम राष्ट्रपति रामवरण यादवले "नेपालको संविधान २०७२"लाई हस्ताक्षर गरी अनुमोदन गरेसंगै जनताले चुनेका जनप्रतिनिधि मार्फत संविधान बनाउने ६५ वर्ष पुरानो जनताको आकांक्षा साकार भएको हो । संविधान दिवस संविधान जारी भएको दिनको सम्झनामा मनाइने दिवस हो। नेपालमा हालसम्म विभिन्न समयमा गरी ६ वटा संविधानहरू लागू भएका छन्। त्यस अनुसार नै संविधान दिवस मनाइएको पाइन्छ। पछिल्लो समय नेपालको संविधान २०७२जारी भएकोदिन  संविधान दिवस असोज ३ गते मनाइन्छ।
पिरामिड प्रयोगशाला
विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथाको काखैमा रहको पिरामिड प्रयोगशाला विश्वकै सबैभन्दा उच्च क्षेत्रमा रहेको विज्ञान तथा प्रविधि अनुसन्धान केन्द्र हो। समुद्र सतहबाट ५०५० मिटरको उचाइमा रहेको यो अनुसन्धान केन्द्र पिरामिड इन्टरनेसनल ल्याब्रेटोरी एन्ड अब्जरभेटोरी सेन्टरको नामले चिनिन्छ। यो उच्च भू- भागिय अनुसन्धान गर्ने सुविधा सम्पन्न अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको अत्याधुनिक प्रयोगशाला हो।
सन् १९९० को अन्त्य तिरसम्म पुग्दा हिमालहरूको मूल्य, पर्वतारोहणको अवधारणासँग मात्रै गाँसिएको थिएन त्यस सम्बन्धी नयाँ वैज्ञानिक सोच र मूल्य मान्यताको प्रादुर्भाव हुँदै आएको थियो। उच्च हिम श्रृंखलाहरू चुमेर नयाँ कीर्तिमान बनाउने सोच भन्दा भिन्न उद्देश्य लिएर वैज्ञानिकहरूको एउटा समिति बन्यो। यस समितिले पहाडी र हिमाली दुर्गम क्षेत्रमा दिगो विकासका लागि आवश्यक विशिष्ट वैज्ञानिक सहयोग उपलब्ध गराई त्यसको माध्यमबाट पर्यावरण संरक्षण,स्थानिय जनताको जीवनस्तरको सुधार गर्दै वैज्ञानिक ज्ञानको प्रचार गरी वैज्ञानिक खोजको नतीजा,पहाडी क्षेत्रको दिगो व्यवस्थापन, क्षमता विकास सम्बन्धी क्रियाकलाप, स्थानीय संस्कृति र परम्पराको विकासका लागि आवश्यक सहयोग अभिवृद्धि गर्ने कार्यमा सहयोग गर्ने उद्देश्य राखेको छ। इटालिको राष्ट्रिय अनुसन्धान केन्द्र सिएनआरको सहयोगमा ग्याँस लेजर जस्ता अत्याधुनिक प्रविधि प्रयोग गरी १९९२मा सगरमाथाको उचाई पुन: नाप्ने काम गर्‍यो। यहि संस्थाको सहयोगमा सगरमाथाको उचाई ८८४८ मिटरनै कायम गरियो। इटालियन माउण्टेनका नामले चिनिने विश्वको दोस्रो अग्लो हिमाल माउन्ट के टु को पनि सन् १९९६ मा पुन उचाई नापियो। यसरी निजि क्षेत्रमा स्थापित सस्थांले हिन्दुकुश, काराकोरम र हिमालय पर्वत क्षेत्रमा विशेष गरी नेपाल, पाकिस्तान, तिब्बत, भारत, भुटान र अफ्रिकाको पर्वतिय क्षेत्रमा प्रविधि विकास र वैज्ञानिक अनुसन्धान गर्दै आएको छ। बीस लाख यूरो भन्दा बढी खर्च गरी आजसम्म यस केन्द्रले १४३ देशको ५२० भन्दा बढी वैज्ञानिक प्रयोजनलाई आतिथ्य गरेको छ। त्यस्तै, २२० जना अनुसन्धानकर्ताका अनुसन्धान प्रयोजन पुरा गर्नुका साथै ७६५ वटा पुस्तकहरू प्रकाशित गरिसकेको छ।
डुरुवा, दाङ
डुरुवा, दाङ दाङ जिल्लाको एउटा गाउँ विकास समिति हो।
मानव अधिकार दिवस
मानव अधिकार दिवस प्रत्येक वर्ष डिसेम्बर १० का दिन मनाइन्छ । सन् १९४८ डिसेम्बर महिनाको १० तारिखका दिन विश्वव्यापी मानव अधिकारहरूको घोषणा भएको संस्मरण गर्दै प्रत्येक वर्ष यो दिवस मनाइने गरिन्छ । सन् २०१८ को नारा दिगो विकास र मानव अधिकार मूल आधार भन्ने रहेको । यो मानव अधिकारको विश्वव्यापी घोषणापत्र जारी भएको दिन सन् १९४८ डिसेम्बर १० लाइ आधार मानेर मनाउने गरिन्छ । यो घोषणापत्र सबैभन्दा बढी ५०० भाषामा अनुवाद गरिएको घोषणापत्र हो ।
बरियारपुर, बारा
बरियारपुर, बारा बारा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
घोस्ट बिएसडी
घोष्ट बिएसडी एक जिएनयु/लिनक्समा आधारित कम्युटर सञ्चालन प्रणालीको वितरण हो।
सिओभान क्याम्बरलेन
सिओभान रिबेका क्याम्बरलेन (जन्म १५ अगस्ट १९८३, लन्डन) एक इङ्गलिस फुटबल टिमकी गोलरक्षक हुन ।
मानपुर, दाङ
मानपुर, दाङ दाङ जिल्लाको एउटा गाउँ विकास समिति हो।