cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
मुडुला कार्की
मुडुला कार्कीहरूको संक्षिप्त वंश परिचय
यस्को पछि कुनै न कुनै रहस्य रहेको प्रमाणिक कथा बताउँछन । मुडुला कार्कीहरुका संगोत्रिमा पर्ने हरूमा कोइराला, उप्रेती, तिम्ल्सिना, बेल्काणिहरू प्रवर मिल्ने संगोत्रि हुन । थरले जातिका स्थान क्षेत्र या कर्म विशेष र गोत्रले ऋषि कुलको परिचय दिन्छ । यसरी नै आफ्ना संगोत्रिहरू पनि अलग स्थान अलग्गै कर्मले गर्दा थरहरू फेरिएका हुन्छन् । मुडुला कार्कीहरु प्रायसो क्षत्री कर्ममा निपुण हुने हुँदा आदिकाल देखिनै साहसी, इमानदार, सुशील, निर्भीक न्यायप्रेमी परोपकारी आदि कार्यले कुलीन मानिन्छन् ।
पालोमिनो (उपन्यास)
पालोमिनो अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
राष्ट्रिय फेसन प्राविधिक संस्थान
राष्ट्रिय फेसन प्राविधिक संस्थान (एनआइएफटी) एक भारतीय स्वायत्त संस्थान हो जसलाई वस्त्र मन्त्रालयद्वारा नियन्त्रण गर्ने गरिन्छ। यो संस्थानले विद्यार्थीहरूलाई फेसन, डिजाइनिङ, प्रविधि, र व्यवस्थापन विषयमा पाठ्यक्रमहरू प्रदान गर्दछ। यसको मुख्य कार्यालय नयाँ दिल्ली, भारतमा रहेको छ।
सिस्नो
सिस्नो अङ्ग्नेजीमा नेटल(Stinging nettle) भनेर चिनिने यो वनस्पति नेपालको मध्य पहाडी क्षेत्र तथा उपत्यकामा पाइने अट्रिक्यसी परिवारको पोल्ने झार हो । यसमा औषधिय गुण रहेको हुन्छ र उमालेर खान सकिन्छ । यसमा हुने रौ जस्तो झुसमा हुने फर्मिक अम्ल(Formic acid)ले पोल्ने(जलन) र हिस्टामाइन(Histamine)ले सुन्निने भएकोले पीडादायक हुन्छ तर पानीमा उमालेपछि ती तत्वहरू नास भएर जान्छन् । यसको सोहि दुर्गुणको कारण पहिले पहिले यातना दिन तथा सजाय दिन यसको प्रयोग गरिन्थ्यो ।
सिंखडा
सिंखडा नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बी विशेषतया नेपालीहरूको थर हो। सिंखडाको गोत्र मौद्गल्य गोत्र हो |साथै नेपालमा बसोबास गर्ने कोइराला, कुइंकेल, मुडुला कार्की, उप्रेती, बेल्काणी, तिम्सिना, तिमल्सिना, बेल्बासे र बगाले मौद्गल्य गोत्री हुन् ।
अवतार (स्पष्टता)
अवतार शब्दले हिन्दु धर्ममा भगवानले लिएका रूपहरूलाई जनाउँछ। साथै यसको प्रयोग निम्न सन्दर्भमा पनि भएको पाईन्छ:
फोर्ड मोटर कम्पनी
फोर्ड मोटर कम्पनी (Ford Motor Company) एक अमेरिकी बहुराष्ट्रिय वाहन निर्माता कम्पनी हो। यसको मुख्यालय डेट्राइट, मिशिगनको डियरबोर्नमा छ। यो हेनरी फोर्डद्वारा १६ जुन १९०३ मा स्थापित भएको थियो। कम्पनी फोर्ड ब्राण्डबाट अटोमोबाइल र वाणिज्यिक वाहन र लिंकन ब्राण्डबाट अधिकांश विलासी कारको बिक्री गर्छ।
कम्पनि फोर्ड ब्रान्ड द्केवारा अटोमोबाइल र वाणिज्यिक वाहन र लिंकन ब्रान्डबाट अधिकांश विलासी कारको बिक्री गर्छ । फोर्डसँग ब्राजिली SUV निर्माता ट्रोलर, बेलायती एस्टन मार्टिन मा ८% हिस्सेदारी र Jiangling Motors मा  ३२ % हिस्सेदारी छ । यो चीन ( चंगान फोर्ड ), ताइवान ( फोर्ड लिओ हो ), थाइल्याण्ड ( अटोअलायंस थाइल्याण्ड), तुर्की ( फोर्ड ओटोसन ), र रूस ( फोर्ड सॉलर्स ) मा संयुक्त उद्यम हो। कम्पनी न्युयोर्क स्टक एक्सचेन्ज मा सूचीकृत छ र फोर्ड परिवार द्वारा नियन्त्रित छ ; उनसँग अल्पसंख्यक स्वामित्व छ तर अधिकांश मतदान अधिकार छ।
फोर्ड ले कार को ठूलो मात्रा मा विनिर्माणको लागि प्रक्रिया प्रस्तुत गर्न र एक औद्योगिक कार्यबलमा ठूलो मात्रामा असेम्बली इंजीनियर लाइन उपयोग गरेर असेम्ब्ली लाइन टाइप गरे ;  १९१४ सम्म, यो तरीकालाई  दुनिया भर फोर्डवाद  (Fordism) को नामले जानिन्थ्यो। फोर्डको पूर्व यूके सहायक जगुआर र लैंड रोवर, क्रमशः १९८९ र २००० मा  अधिग्रहित गरियो, मार्च २००८ मा टाटा मोटर्स अफ इंडियालाई बेचिएको थियो। फोर्ड सँग १९९९ देखि २०१० सम्म स्वीडिश वाहन निर्माता वोल्वो थियो । २०११ मा , Ford ले Mercury ब्रान्ड बन्द गरिदियो, जसबाट उसले १९३८बाट संयुक्त राज्य अमेरिका, क्यानाडा, मेक्सिको र मध्य पूर्व मा  प्रवेश स्तर को लक्जरी कारको मार्केटिंग गर्यो ।
पन्द्रुङ
पान्द्रुङ्ग गोर्खा जिल्लामा पर्ने एउटा गाउँ विकास समिति हो।
द रिङ्ग (उपन्यास)
द रिङ्ग अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
भाषाविज्ञान
तात्त्विक भाषाविज्ञानमा भाषाको ध्वनिसम्भार (स्वरविज्ञान र ध्वनिविज्ञान (फोनेटिक्स)), व्याकरण (वाक्यविन्यास अनि आकृति विज्ञान) एवं शब्दार्थ (अर्थविज्ञान)को अध्ययन गरिन्छ। व्यवहारिक भाषाविज्ञानमा अनुवाद, भाषा शिक्षण, वाक-रोग निर्णय र वाक-चिकित्सा, इत्यादि आउँछन्। यसका अतिरिक्त भाषाविज्ञानको ज्ञान-विज्ञानको अन्यान्य शाखाहरुका साथ गहिरो सम्बन्ध हो। यसबाट समाजभाषाविज्ञान, मनोभाषाविज्ञान, गणनामूलक भाषाविज्ञान (computational lingustics), आदि यसको विभिन्न शाखाहरूको विकास हुने/भयो हो।
इतिहास
भाषािवज्ञान भनेको भाषाको वैज्ञानिक रूपमा अध्ययन गर्ने शास्त्र हो । भाषा विज्ञानको जन्म (१९ औँ शताब्दीको सुरुतिर) हुनुभन्दा पहिले पूर्व र पश्चिम दुवैतर्फ लामो भाषिक अध्ययन परम्परा रहेकोपाइन्छ । यसर्थ भाषाको वैज्ञानिक अध्ययन १९ आैँ शताब्दीमा भएको भए पनि भाषिक अध्ययन परम्परा भने निकै पुरानो रहेको छ । पूर्वमा भाषिक अध्ययन तथा विश्लेषण वेदबाटै भएको छ ।
भाषाविज्ञानका अध्ययनको पद्धतीहरु अथवा प्रकार
भाषाको विश्लेषण जति दृष्टिहरूबाट गरिनेछ, भाषाविज्ञानका अध्ययनको उतनी नैं पद्धतीहरु विकसित होंगी। फिर, पद्धतिहरुका अनुसार नैं भाषाविज्ञानका अनेक प्रकार अथवा त्यसको विभिन्न रूप पनि हो जानुहुनेछ।
सामान्यतया भाषाको अध्ययन निम्नांकित दृष्टिहरूबाट गरिन्छ :
वर्णात्मक पद्धति
पाणिनि न केवल भारत के, अपितु संसारका सबैभन्दा ठूला भाषाविज्ञानी छन्, जसले वर्णनात्मक रूपमा भाषाको  विशद एवं व्यापक अध्ययन गरे । कात्यायन एवं पतञ्जलि भी यसै कोटिमा आउँछन्। ग्रीक विद्वानहरूमा  थ्रैक्स, डिस्कोलस तथा इरोडियनले पनि यस  क्षेत्रमा  उल्लेख्य कार्य गरेको थियो।
पाणिनिबाट पूर्ण प्रभावित भएर ब्लूमफील्ड (अमरीका)ले सन् १९३२ ई।मा लैंग्वेज नामक आफ्नो ग्रन्थ प्रकाशित गरवाएर वर्णनात्मक भाषाविज्ञानका विकासको मार्ग प्रशस्त गरे। यता पश्चिमी देशहरू - विशेषकर अमरीकामा वर्णनात्मक भाषाविज्ञान का आशातीत विकास हुने/भयो हो।
ऐतिहासिक पद्धति
कुनै भाषामा विभिन्न कालहरूमा परिभाँडाहरूमा विचार गर्नु एवं उन परिभाँडाहरु के सम्बन्धमा सिद्धांतोको  निर्माण नैं ऐतिहासिक भाषाविज्ञानको  उद्देश्य हुन्छ। वर्णनात्मक पद्धतिको मूल अन्तर यो छ कि वर्णनात्मक पद्धति जहाँ एककालिक छ, त्यहाँ ऐतिहासिक पद्धति द्विकालिक।
संकृत भाषाको प्राचीनताले ऐतिहासिक पद्धतिकोतर्फ भाषाविज्ञानिहरूको ध्या आकृष्ट गरे। 'फिललोजी'का मुख्य प्रतिपाद्य प्राचीन ग्रन्थहरूको भाषाहरु का तुलनातमक अध्ययन नै थियो। मुख्यतः संस्कृतम्, जर्मन, ग्रीक, ल्याटिन जस्ता भाषाहरु माथी विद्वानहरूको ध्यान केन्द्रित रह्यो । फ्रेडरिक औगुस्ट वुल्फले सन् १७७७ ईपुमा यहि ऐतिहासिक पद्धतितर्फ विद्वानहरूको  ध्यान आकृष्ट गरेको थियो।
वस्तुतः, कुनै पनि भाषाका विकासात्मक रूपलाई समझनका लागि ऐतिहासिक पद्धतिको सहारा लिन पर्नेछ । पुरानो नेपाली अथवा मध्यकालीन नेपाली र आधुनिक नेपालीमा परिभाँडा हुने/भयो छ, यसलाई ऐतिहासिक पद्धति द्वारा नैं स्पष्ट गरेर जान सकिन्छ।
आगिन्चोक
शान्तिपुर पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, बागमती अञ्चलको धादिङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति थियो। दशौँ राष्ट्रिय जनगणना २०५८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३,६८१ रहेको थियो भने यस गाविसमा ७१३ घरधुरी रहेका थिए।
भाषाविज्ञान
तुलनात्मक पद्धति
तुलनात्मक पद्धति किन्हीं दुई भाषाहरूमा लागू हो सक्दछ। जस्तै, भारतीय भाषाहरु - भोजपुरी आदिमा पनि परस्पर तुलना गरिन्छ  वा फेरि नेपाली-अंगरेजी, नेपाली-रूसी, नेपाली-फारसीको पनि तुलनात्मक अध्ययन गरिन्छ। अर्थात् यस मा क्षेत्रगत सीमा छैन।
विलियम जोन्स(१७४६-१७९४तक), फ्रांस बप्प (१७९१-१८६७), मैक्समूलर(१८२३-१९००), कर्टिअस (१८२०-१८८५), औगुस्ट श्लाईखर (१८२३-१८६८) प्रभृति विद्वानहरूले तुलनात्मक भाषाविज्ञानका विकासमा महत्त्वपूर्ण योगदान गरेकोछ। पर, अबतक तुलनात्मक भाषाविज्ञानमा उन सिद्धांतहरूको बडी कमी छ, जसको आधारमा दुई भिन्न भाषाहरु का वर्गीकरण वैज्ञानिक छैन बन सका।
संरचनात्मक (गठनात्मक) पद्धति
संरचनात्मक पद्धति वर्णनात्मक पद्धतिको अगली कडी हो। अमरीकामा यस  पद्धति का विशेष प्रचार हुँदैछ। यसमा यान्त्रिक उपकरणहरूलाई अधिक महत्त्व दिए जा रहा छ, जसबाट अनुवाद गर्नमा विशेष सुविधा हुनेछ। जैलिग छरिसले 'मेथेड्स इन स्ट्रक्चरल लिंग्युस्टिक्स ' नामक पुस्तक लेखेर यस पद्धतिलाई विकसित गरे।
भाषाविज्ञानको प्रयोगात्मक पक्ष
विज्ञानको अन्य शाखाहरुका समान भाषाविज्ञानका पनि प्रयोगात्मक पक्ष छन्, जसको लागि प्रयोगको प्रणालिहरु र प्रयोगशालाको अपेक्षा हुन्छ। भिन्न-भिन्न यान्त्रिक प्रयोगहरुका द्वारा उच्चारणात्मक स्वनविज्ञान (articulatory phonetics), भौतिक स्वनविज्ञान (acoustic phonetics) र श्रवणात्मक स्वनविज्ञान (auditory phonetics)को अध्ययन गरिन्छ। यसलाई प्रायोगिक स्वनविज्ञान, यान्त्रिक स्वनविज्ञान वा प्रयोगशाला स्वनविज्ञान पनि भन्दछन्। यसमा  दर्पण जस्तै सामान्य उपकरणबाट लिएर जटिलतम वैद्युत उपकरणहरूको  प्रयोग हुँदैछ। परिणामस्वरूप भाषाविज्ञानका क्षेत्रमा  गणितज्ञहरु, भौतिकशास्त्रिहरु र इंजीनियारहरूको  पूर्ण सहयोग अपेक्षित भयो हो। कृत्रिम तालु र कृत्रिम तालु प्रोजेक्टरको सहायताबाट व्यक्तिविशेषका द्वारा उच्चारित स्वनहरुका उच्चारण स्थानको परीक्षा गरिन्छ। कायमोग्राफ स्वानहरूको  घोषणत्व र प्राणत्व निर्धारण गर्न अनुनासिकता र कालमात्रा जाननका लागि उपयोगी हो। लैरिंगो स्कोपबाट स्वरयंत्र (काकल)को स्थितिको  अध्ययन गरिन्छ। एण्डोस्कोप लैरिंगोस्कोपको  नैं सुधरा रूप हो। असिमानिस्राफको तरङ्गहरु स्वनहरुका भौतिक स्वरूपलाई पर्देमा वा फिल्ममा अत्यंत स्पष्टताबाट अङ्कित गर दिन्छ। यही काम स्पेक्टोग्राफ वा सोनोग्राफद्वारा अधिक सफलताबाट गरिन्छ। स्पेक्टोग्राफ जो चित्र प्रस्तुत गर्दछ तिनलाई पैटर्न प्लेबैकद्वारा फिरबाट सुना जा सक्दछ। स्पीचस्ट्रेचरको सहायताबाट रिकार्डको भएको सामग्रीलाई धीमी गतिबाट सुना जा सक्दछ। यिनको अतिरिक्त र पनि छोटे ठूला यन्त्र छन्, जिनसे भाषावैज्ञानिक अध्ययनमा  पर्याप्त सहायता ली जाँदै हो।
फ्रांसीसी भाषावैज्ञानिकहरूमा रूइयोले स्वनविज्ञानका प्रयोगहरुका विषयमा  (Principes phonetique experiment, Paris, १९२४) ग्रन्थ लिखा थियो। लंदनमा  प्रो० फर्थले विशेष तालुयंत्रको  विकास गरे। स्वरहरुका मापनका लागि जस्तै स्वरत्रिकोण वा चतुष्कोणको रेखाहरु निर्धारित गरिएको छन्, त्यस्तो नैं इन्होंने व्यंजनहरुका मापनका लागि आधार रेखाहरूको  निरूपण गरे, जसको द्वारा उच्चारण स्थानहरूको  ठीक ठीक वर्णन गर्न सकिन्छ। डेनियल जांस र इडा वार्डले पनि अङ्ग्रेजी स्वनविज्ञानमा महत्त्वपूर्ण कार्य गरेकोछ। फ्रांसीसी, जर्मन र रूसी भाषाहरुका स्वनविज्ञानमा काम गर्न वालहरूमा  क्रमश: आर्मस्ट्राँग, बिथेल र बोयानस मुख्य छन्। सैद्धांतिक र प्रायोगिक स्वनविज्ञानमा समान रूपबाट काम गर्नभएका व्यक्तिहरूमा  निम्नलिखित मुख्य छन्: स्टेटसन (मोटर फोनेटिक्स १९२८), नेगस (द मैकेनिज्म अव दि लेरिंग्स,१९१९) पोटर, ग्रीन र कप (विजिबुल स्पीच), मार्टिन जूस (अकूस्टिक फोनेटिक्स, १९४८), हेफनर (जनरल फोनेटिक्स १९४८), मौल (फण्डामाटल्स अव फोनेटिक्स, १९६३) आदि।
यता एक नया यान्त्रिक प्रयास आरम्भ हुने/भयो छ जसको सम्बन्ध शब्दावली, अर्थतत्व तथा व्याकरणिक रूपहरूबाट हो। यान्त्रिक अनुवादका लागि वैंद्युत कम्प्यूटरहरूको  उपयोग वैज्ञानिक युगको एक विशेष देन हो। यो अनुप्रयुक्त भाषाविज्ञानको  अत्यंत रोचक र उपादेय विषय हो।
भौगोलिक भाषा विज्ञान (Geographical Lingiustics)
इस विषयका अन्तर्गत भाषा भूगोल, भाषिका (बोली) विज्ञानको अध्ययन आउँछ।
कुनै एक उल्लिखित क्षेत्रमा पाई जाने भाषा सम्बन्धी विशेषताहरूको  व्यवस्थित अध्ययन भाषा भूगोल वा बोली भूगोल (dialect geography)का अन्तर्गत आउँछ। यी विशेषताहरु उच्चारणगत, शब्दगत वा व्याकरणगत हो सक्दछन्। सामग्री एकत्र गर्नका लागि भाषाविज्ञानी आवश्यकतानुसार सूचक (Informant) चुन्दछ र टेपरिकार्डरमा वा विशिष्ट स्वनात्मक लिपि (Phonetic Script)मा  नोटबुकमा सामग्री एकत्र गर्दछ। यस  सामग्रीका सङ्कलन र संपादनका पछि उ तिनलाई अलग अलग मानचित्रहरूमा अङ्कित गर्दछ। यस  प्रकार तुलनात्मक आधारमा उ समभाषांश रेखाहरु (Isoglosses) द्वारा क्षेत्रीय अन्तर स्पष्ट गर भाषागत वा बोलीगत भौगोलिक सीमाहरु स्पष्ट गर दिन्छ। यस  प्रकार बोलिहरूको  निर्धारण हुनमा प्रत्येकको  वर्णनात्मक एवं तुलनात्मक सर्वेक्षण गरिन्छ। तिनको व्याकरण तथा कोश बनाइन्छन्। बोलिहरुका यसै सर्वांगीण वर्णनात्मक तुलनात्मक वा ऐतिहासिक अध्ययनलाई भाषिका (बोली) विज्ञान (Dialectology) भन्दछन्।
भाषा भूगोलको अध्ययन १९ ौं शताब्दीमा  शुरू हुने/भयो। यस  क्षेत्रमा  प्रथम उल्लेखनीय नाम श्लेमरको  छ, जसले बवेरियन बोलीको  अध्ययन प्रस्तुत गरे। १९ौं शताब्दीका अंतमा  पश्चिमी यूरोपमा  भाषा भूगोलको  कार्य व्यापक रूपबाट हुने/भयो। यस  क्षेत्रमा  उल्लेखनीय छन् जर्मनीको  (Sprachatlas des deutschen Reichs) र फ्रांसको  (Atlas lingustique de la France)| जर्मनीमा  जार्ज बैङ्कर आका हरौर रीडको  कार्य तथा फ्रांसमा  गिलेरी र एडमंटको  कार्य महत्त्वपूर्ण हो। लगभग यसै समय "इंग्लिश डायलेक्ट सोसायटी"ले पनि कार्य शुरू गरे जसका प्रणेता स्वीट थिए। सन् १८८९बाट अमेरिकामा  बोली कोश वा भाषा एटलसका लागि सामग्री एकत्र गर्नका लागि अमेरिकन डायलेक्ट सोसायटीको स्थापना हूई। व्यवस्थित कार्य मिशिगन विश्वविद्यालयका प्रोफेसर डा० हंस कुरेथका नेतृत्वमा  सन १९२८मा  शुरू हुने/भयो। अमेरिकाका ब्राउन विश्वविद्यालय र अमेरिकन कौंसिल अव लर्नेड सोसायटीजले तिनको "लिंग्विस्टिक एटलस अव न्यू इङ्ल्यान्ड"लाई छह जिलहरूमा  प्रकाशित गरेकोछ (१९३६-४३)। उनैका निदेशनमा  एटलस अव दि यूनाइटेड स्टेट्स ऐंड कैनाडा जैसा बृहत् कार्य संपन्न हुने/भयो।
नृजातीय भाषाविज्ञान (Anthropological Linguistics)
जबबाट मानव वैज्ञानिक अध्ययनमा भाषाविज्ञान र भाषा वैज्ञानिक विश्लेषणमा  मानवविज्ञानको सहायता लीइन थाल्यो तव मानवविज्ञानश्रित भाषाविज्ञानलाई एक विशिष्ट कोटिको  अध्ययन मानिन लाग्यो। यसमा  यस्तो भाषाहरूको  अध्ययन गरिन्छ जसको आफ्नो कुनै लिखित रूप न होस् र न त्यसमा पहिला विद्वानहरूले कार्य नैं गरेका छन् । अर्थात् ज्ञात संस्कृतिबाट अछूत आदिम जातिहरूको भाषाहरूको  वर्णनात्मक, ऐतिहासिक र तुलनात्मक अध्ययन यस  कोटि अंतर्गत आउँछ। यसको  एक रूप मानवजाति भाषा विज्ञान (Ethno-linguistics) कहल्याउँछ। अलबर्ट गलेशन (Albert Gallation १७६१-१८४०)ले भाषा आधारमा अमरीकी वर्गहरूको  विभाजन गरे। जे० डब्ल्यू पावेल (१८४३-१९०२) र डी० जी० ब्रिंटन (१८३७-१८९०)ले अमरीकी इंडियनहरूको भाषाको  अध्ययन गरे। हबोल्ट (१७६७-१८३५)का अध्ययनका पछि १९ औँ शताब्दीका मध्यमा  मानव जाति-विज्ञान र भाषाविज्ञानमा  घनिष्ठ सम्बन्ध स्थापित हुने/भयो र तदनंतर यस  क्षेत्रमा  अधिकाधिक कार्य हुन थाल्यो। सर्वाधिक महत्त्वपूर्ण कार्य सपीरको  छ जो (Time perspective in Aborigina American Culture) (१९१६)का नामले सामने आया। वूर्फ (Whorf) होपीले बोलीमा कार्य गरेकोछ। ब्लूमफील्डले केन्द्रीय एल्गोंकियन, सी० मीनफले बांटू र ओ० डैम्पोल्फ (O Dempwlaff)ले मलाया पोलेनीशियन क्षेत्रहरूमा  महत्त्वपूर्ण कार्य गरे। ली (Lee)को  विंटोमा र छरी (Harry Hoijer)को  नाहोवो (Nahovo)मा गरिएको कार्य भाषा र संस्कृतिका पारस्परिक सम्बन्धमा पर्याप्त प्रकाश डाल्दछ। यस  प्रकार अमेरिकी स्कूलका भाषावैज्ञानिकहरूले यस  क्षेत्रमा  ठूलो कार्य गरेकोछ। अमेरिकाबाट नैं (Anthropological Linguistics) नामक पत्रिका निकल्दछ जसमा  यस  क्षेत्रमा  हुनेवाला अनुसंधानकार्य प्रकाशित होता रह्दछ।
अनुप्रयुक्त भाषाविज्ञान (Applied Linguistics)
विस्तृत विवेचनका लागि अनुप्रयुक्त भाषाविज्ञान हेर्नुहोस् ।
नेपाल धितोपत्र बोर्ड
नेपाल धितोपत्र बोर्डको स्थापना वि.सं. २०४९ सालमा धितोपत्र कारोबार ऐन, २०४० लाई प्रथम संशोधन गरी धितोपत्र बजारको नियमन तथा सुपरिवेक्षण गर्न नेपाल सरकारबाट वि.सं. २०५० जेष्ठ २५ मा धितोपत्र बजारको नियमनकारी निकायको रूपमा धितोपत्र बोर्डको स्थापना भएको हो। यसरी धितोपत्र बजारमा एक स्वायत्त नियमन निकायको रूपमा बोर्ड स्थापना भएको समयलाई नेपालको धितोपत्र बजारको दोश्रो चरणको रूपमा हेर्न सकिन्छ। बोडको स्थापना कालमा धितोपत्र बजारको आकार अत्यन्त सानो थियो भने धितोपत्र सम्बन्धी ऐन, नियम तथा व्यवस्थाहरुसमेत पयार्प्त थिएनन्। धितोपत्र कारोबारको लागि आवश्यक बजार मध्यस्थ संस्थाहरूको प्रवेश नभएको तथा धितोपत्र विनिमय कारोबारसमेत व्यवस्थित हुन नसकेको पृष्ठभूमिमा बजारको समयसापेक्ष विकास तथा विस्तारका लागि बोर्ड सामु मुख्यतः दुई(२) प्रकारका चुनौतीहरु रहेका थिए। अपयार्प्त रूपमा रहेको कानूनी तथा नीतिगत व्यवस्थामा संरचनात्मक परिवतर्न ल्याउने र नयाँ कानूनी तथा नीतिगत व्यवस्था माफर्त् सानो आकारमा रहेको धितोपत्र बजारको अवस्थामा सुधार गरी बजारलाइ उपर्युक्त दिशा प्रदान गर्ने पहिलो चुनौती तथा जिम्मेवारी बोर्डलाई थियो भने स्थापनाकालको प्रारम्भमा दुई(२) टेलिफोन लाइन, तीन (३) थान कम्प्युटर र दुई महाशाखा अन्तर्गत छ (६) जना कमर्चारी मात्र रहेको अवस्थामा सीमित श्रोत र  साधनबाट पनि धितोपत्र बजार रेखदेख गर्ने सक्षम नियमन निकायको रूपमा स्थापित हुन आन्तरिक  व्यवस्थापनलाई पनि प्रभावकारी बनाउनु पर्ने अर्को चुनौती रहेको थियो।
सोच
विकसित पूँजी बजारमार्फत दिगो आर्थिक वृद्धी गर्न सघाउ पुर्याउने।
लक्ष्य
राष्ट्रिय बचत तथा लगानी एवं अन्तर्राष्ट्रिय लगानीलाई आकर्षित गर्दै अर्थतन्त्र पूँजी लगायत कमी ल्याउने गरी पूँजी बजारलाई सक्षम्, गतिशील र विश्वसनीय बनाउने।
नेपाल स्टक एक्सचेन्ज लिमिटेड (नेप्से) को स्थापना
नेपालमा धितोपत्रसम्बन्धी सम्पूर्ण कार्य गर्दै आएको "सेक्युरिटी  खरिद विक्री केन्द्र"लाई स्थापना भएको  करिब १७ वषर्पछि नेपाल स्टक एक्सचेन्ज लिमिटेड (नेप्से) मा परिवर्तन गरी धितोपत्रको दोस्रो बजारको सञ्चालन तथा व्यवस्थापन गर्ने छुट्टै दोस्रो बजारको व्यवस्था भयो । यसरी परिवतर्न भएको नेप्सेको पूँजी संरचनामा समेत परिवर्तन भई कुल चुक्ता पूँजी रु. ३० करोड कायम भयो । नेप्सेको पूँजी संरचना देहाय अनुसारको रहेको छ ।
स्वामित्व साझेदारी
पूँजीबजारको विकास गरी धितोपत्रमा लगानी गर्ने लगानीकर्ताहरूको हित संरक्षण गर्न, धितोपत्रको निष्काशन, खरिद, बिक्री, वितरण र विनिमय कार्यलाई प्रभावकारी रूपमा व्यवस्थित बनाई धितोपत्र बजार र धितोपत्र व्यवसायमा संलग्न व्यक्तिहरूको काम, कारबाहीलाई नियमित तथा व्यवस्थित गर्नको लागि नेपाल सरकारबाट वि. सं. २०५० जेष्ठ २५ गते नेपाल धितोपत्र बोर्डको स्थापना भएको थियोे।
बेलकाँडी
बेलकाँडी नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बी विशेषतया नेपालीहरूको थर हो।
श्रीलाल बहादुर शास्त्री राष्ट्रीय संस्कृत विद्यापीठ
श्रीलाल बहादुर शास्त्री राष्ट्रिय संस्कृत विद्यापीठ भारतको राजधानी दिल्लीमा अवस्थित एउटा विश्वविद्यालय हो।
समर्स इन्ड (उपन्यास)
समर्स इन्ड अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
दहाल
दहाल नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बी विशेषतया नेपालीहरूको थर हो। साथै अचेल "दहाल"  थरलाई धेरैले  "दाहाल"  लेखेको नि पाइन्छ।
किम्री
नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, मुगु जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
शिखरपुर
शिखरपुर नेपालको बागमती अञ्चलको सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। शिखरपुर गाविस जिल्लाको दक्षिण पश्चिम भेगमा अवस्थित छ। जिल्ला सदरमुकामबाट ६ कोष दुरी टाढा पर्ने यस गाविसको कुल क्षेत्रफल ९.१२ वर्ग किलोमिटर छ। गाविसको पूर्वी सिमानामा बाडेगाउ गाविस नवलपुर गाविस पश्चिममा मेलम्ची गाविस उत्तरमा नवलपुर गाविस ज्यामिरे गाविस र दक्षिणमा बाँसगबारी गाविस तथा बाडेगाउ गाविसहरू पर्दछन।नवलपुर थुम अन्तर्गत पर्ने यस गाविसमा औसत हावापानी पाइन्छ। धेरै खेती योग्य जमीन भएकाले यस गाविसका अधिकांश मानिसहरू व्यावसायी कृषिमा संलग्न छन्।। यहाँको प्रमुख कृषि बालीमा धान गहुँ तरकारी आदि पर्दछ। शिखरपुर गाविसमा क्षेत्री तथा ब्राम्हणहरूको बाक्लो बस्ती छ। जिल्ला निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ अन्तर्गत पर्ने यस गाविसको वि।सं। २०५८ सालमा साक्षरता दर ५० घरपरिवार संख्या ४९० र जनसङ्ख्या २५६० थियो।
लेखनाथ पौड्याल
लेखनाथ पौड्याल (वि.स. १९४१ – २०२२) नेपाली साहित्यका छन्दोबद्ध कवि तथा नेपाली साहित्यको परिष्कारवादी धाराका थालनीकर्ता थिए। उनलाई आधुनिक युगको जन्मदाता, आध्यात्मिक पुनर्जागरण ल्याउने तथा आध्यात्मिक मानवता वादी कविका रूपमा नेपाली साहित्यमा चिनिन्छ। विक्रम सम्वत् २००८ सालमा पौड्याललाई कविशिरोमणिको उपाधि दिइएको थियो। उनको जन्मस्थल लेखनाथ नगरपालिकाको अर्घौ अर्चलेमा पर्ने भएकोले नेपाल अधिराज्यमा नै साहित्यिक श्रष्टामा नामबाट गठित एउटै मात्र नगरपालिका हो। साथै उनी नेपालका प्रथम गे (समलिंगी) कवि हुने पनि केही श्रोतले जनाएको छ।
बाल्यकाल‍
लेखनाथको जन्म बाबू दुर्गादत्त र आमा वसुन्धरा पौड्यालको जेठा छोराको रूपमा वि.स. १९४१ पुष शुक्ल एकादशीको दिनमा भयो। ५ वर्षको उमेर पुगेपछि मात्र उनको अक्षर सिक्ने प्रक्रिया अघि बढ्यो; उनले घरैमा प्रारम्भिक शिक्षा प्राप्त गरेका थिए। पौडयालले र्सवप्रथम गङ्गागणेशस्तोत्र, अमरकोश, चण्डी पढे। उनले आफू साहित्य लेखनमा लाग्न पितृप्रसादको सहयोग लिन खोज्दा उनीबाट उल्टै हप्काइ खाएका थिए, त्यही ईख र दधिराम मरासिनीको स्नेह, सहयोग र सद्भावनाले उनले काव्य सृजनाको लेखनविन्दूमा उनलाई पुर्‍याएको मानिन्छ।
दश वर्षको उमेरसम्ममा उनले आफ्नो गाउँमा नै संस्कृतको प्रारम्भिक शिक्षा ग्रहण गरे। १५ वर्षको भए पछि आफ्नो अध्ययन अघि बढाउन उनी काठमाडौँ आए, काठमाडौँमा आएपछि केही समय तीनधारास्थित संस्कृत छात्रावासमा बसेर उनले संस्कृतको थप अध्ययन गरे। यहाँ बस्दा नै उनमा कविता सिर्जनाप्रति विशेष चाख जागृत हुँदै गयो। तीन वर्ष पढेर उनी बनारसमा संस्कृत मध्यमाको परीक्षा दिन गए, तर उनी असफल भए।
उनको बनारसबाट प्रकाशित 'सूक्तिसूधा' र 'कविताकल्पद्रुम'मा नेपाली र संस्कृत भाषामा कविता छापिए। साथै सुन्दरी, माधवी, चन्द्र, चन्द्रिका साहित्यिक पत्रिकाले लेख छापेर यिनलाई प्रोत्साहन गरे।
पौड्याल पठनपाठनमा नभएकाले बरालिन पनि थाले। त्यही क्रममा उनी आफ्ना बाजे राधाकृष्णलाई पछ्याउँदै तराईको वीरपुर पुगे। त्यहाँ पनि उनले काम नपाएपछि उनी भौतारिदै भारतको आसामतिर लागे। त्यसैबीच उनीसँग राममणि आदीको सम्पर्क भयो। घटराज भट्टराईका अनुसार त्यसैताका "हलन्त बहिष्कार अभियानमा आचार्य र पौडयालको सहमति बन्यो। पछि राममणि राणाका दरबार घुस्रेपछि पौडयाल उनलाई पछ्याउँदै काठमाडौँ आए। तर सुरुका दिनमा उनले काठमाडौँमा राम्ररी टेक्ने ठाउँ भेटेनन्। पछिचाहिँ उनले भीमशमशेर जबराका नातिहरू पढाउने जागीर पाए। राणाका सन्तान पढाउन थालेपछि पौड्यालको बिहान बेलुकाको गर्ज पनि राम्ररी टर्न थाल्यो। त्यही समय उनले आफ्नो काव्यात्मक व्यक्तित्वलाई पनि पालिस गर्ने अवसर पाए। उनको कविता पढेर नै भीमशमशेरले उनलाई हजुरिया बनाए। तर जुद्धशमशेर श्री ३ भएपछि पौडयालको शिरमा बल्लबल्ल लागेको घाम पनि अस्तायो।
उनी बनारसबाट नेपाल आएपछि नेपाली भाषामा कविता सिर्जना गर्ने क्रम तीव्र रूपमा अघि बढ्न थाल्यो। यसैबीच १९६१ सालमा उनकी धर्मपत्नीको निधन भयो। उनीमाथि अर्को पीडा थपिन पुग्यो। वि.सं. १९६१ देखि १९७२ सम्म विभिन्न किसिमका विरह, वेदना, छटपटी, अभाव, वैराग्य आदिले उनलाई नराम्ररी गाँजेको थियो। यस अवस्थामा अत्यन्त विरक्त भएर उनी छप्कीवास र मुग्लानसम्म पनि पुगे। यसैबीच १९७२ सालमा उनको भेट स्वर्गद्वारी महाप्रभुसँग हुन गयो। लेखनाथ जोगी बन्ने मनशायले त्यहाँ पुगेका थिए। स्वर्गद्वारी महाप्रभुले उनलाई हरेक तरिकाले सम्झाए। उनको मार्गदर्शनबाट उनले जोगी बन्ने मनशाय चटक्कै छाडिदिए। आफूलाई कर्मशील तुल्याउनुपर्ने आवश्यकता बुझे। उनको जीवनपद्धतिमा ठूलो परिवर्तन देखा पर्न थाल्यो। यसैबीच उनले सत्यदेवीसँग विवाह पनि गरे।
साहित्यिक यात्रा
कवि शिरोमणि लेखनाथ पौड्यालको कवितायात्राको प्रारम्भ वि.सं. १९६१ सालमा प्रकाशित 'कविता कल्पद्रुम'मा सङ्ग्रहित उनका दुई कविताबाट भएको पाइन्छ। १९६९मा प्रकाशित 'लालित्य' भित्र सङ्ग्रहित कविताले उनको प्रतिभालाई नेपाली समाजले अझ राम्ररी बुझ्ने र जान्ने मौका प्रदान गर्‍यो। यसपछि १९७० मा प्रकाशित उनको 'शोक प्रवाह' शीर्षकको शोक काव्य, १९७३ मा प्रकाशित 'ऋतु विचार' खण्डकाव्य र १९७३ मा नै प्रकाशित 'बुद्धि विनोद' शीर्षकको अर्को खण्डकाव्यले नेपाली कविता साहित्यलाई नै युगान्तकारी मोड दिन पुग्यो। नेपाली समाजमा उनको ख्याति दिन प्रतिदिन बढ्दै जान थाल्यो। उनी नेपाली कविता साहित्यको आधुनिक कालका प्रवर्तक मानिन थाले।
यसैबीच १९७६ साल जेठ २६ गते उनका बुबा दुर्गादत्त पौड्यालको निधन हुनपुग्यो। यसले उनको सम्हालिँदै गएको मनलाई फेरि अर्को झड्का दियो। उनले आफूलाई आफैँले बुझाए। यसै साल अर्थात् वि.सं. १९७६ सालमा नै उनको 'सत्य-कलि संवाद' शीर्षकको अर्को कृति प्रकाशित भयो। यो कृतिले पनि नेपाली कविता साहित्यको क्षेत्रमा व्यापक चर्चा पायो। साहित्य सिर्जनामा नै उनी निमग्न हुनथाले। उनले अनेकौँ फुटकर कविताहरू रचना गरे। पुस्तकहरू लेखे। यसमध्ये 'पिजराको सुगा', 'कालमहिमा', 'सत्य-सन्देश', 'जीवन-चङ्गा', 'गौँथलीको चिरिबिरि' आदि कविता अविस्मरणीय बनेका छन्। त्यस्तै उनको प्रकाशित कृतिमध्ये 'गीताञ्जली' -१९८६), लक्ष्मीपूजा -नाटक-१९९४), 'त्याग र उदयको युगल प्रकाशन' -स्तुतिकाव्य-२००२,) 'अमर ज्योतिको सत्य स्मृति', -शोक काव्य-२००८), तरुण तपसी -नव्य काव्य -२०१०), 'मेरो राम' -खण्डकाव्य-२०११), अभिज्ञान शाकुन्तल-नाटक-२०१५), 'भतर्हरि निर्वेद' -नाटक-२०२०) र 'गङ्गा गौरी' महाकाव्य आदि अमर र अमूल्य कृति मानिन्छन्। राणाकालीन युगमा खुलेर साहित्य लेख्न पाइँदैनथ्यो। राम्रा सृजना पनि आगोमा झोस्नुपर्थ्यो या त स्रष्टाले चिसो खोरमा सुत्न जानुपर्थ्यो। त्यसैले पौड्यालले जति लेखे धेरै लेखे। यसै प्रसङ्गमा उनी आफै भन्थे "मेरो समयमा त म एक्लो जस्तै थिएँ। त्यति बेला लेख्नु त पापै सम्झिन्थ्यो। तर मैले त्यस्तो समयमा पनि लेखेँ नि !"
वि सं २०११ सालमा नेपाली शिक्षा परिषद्को आयोजनामा, पौड्यालकै शुभजन्मोत्सवको उपलक्ष्य्यमा, उनलाई रथमा राखेर उनको शोभायात्रासहित नागरिक, अभिनन्दन गरिएको थियो। यो काम गर्ने प्रमुख हस्ती थिए गोपाल पाण्डे असीम। साथै यस कार्यमा छाता ओडाउने काम चाहिँ महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाले गरेका थिए। त्यसै बेला देवकोटा र समले पौडयाललाई रथारोहण गराएका थिए। त्यस दिन पौडयालका हातमा जनअभिनन्दनपत्रका साथमा पाँच हजार रूपियाँको थैली पनि राखिएको थियो। त्यस घटनाको खुसीयालीमा पौड्याल रोएका थिए।
पौड्याललाई रथारोहण गराइएको विषयमा उत्तम कुँवरले लेखेका छन् "२०११ पुस २० गतेको मध्य दिनमा जिउँदा कविलाई रथमा राखेर हजारौँ जनताले तँ छाड र म छाड गर्दै ठमेल सल्लाघारीदेखि टुँडिखेलको ऐतिहासिक खरीको बोटसम्म ल्याए। शिरोमणिका आँखामा आँसु थियो, जनता हर्षोल्लासमा चुर्लुम्म डुबेका थिए। नेपालको निम्ति मात्र होइन सारा विश्वकै निम्ति यो साँच्चै नै ठूलो ऐतिहासिक घटना थियो"
पौडयालका मनपर्ने लेखक कालिदास थिए। उनका मनपर्ने अर्का स्रष्टा मैथीलिशरण गुप्ता थिए। साथै नेपाली भाषासाहित्यमा पौड्यालका मन पर्ने स्रष्टा लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा र माधव घिमिरे थिए। लेखनाथलाई सबैभन्दा पहिला कविसम्राट्को उपाधी लेख्ने पनि देवकोटा नै थिए। वास्तवमा पौड्याल आधुनिक नेपाली भाषासाहित्यका कविहरूका पनि कवि थिए।कवि शिरोमणि लेखनाथले त्यसबेलाको गोरखा भाषा प्रकाशिनी समिति र नेपाल साहित्य परिषद् (आहिलेको प्रज्ञा प्रतिष्ठान)को सदस्यको रूपमा पनि आफ्नो सेवा अर्पण गरेका थिए।महाकवि देवकोटाका जोडले पौडयाल नेपाल एकेडेमीको पनि सदस्य भए। एकेडेमीमा पौडयाललाई नपढेको भनेर पढ्दै नपढेका राजा महेन्द्रले ल्याउन खोजेका थिएनन भन्ने भनाई छ; तर देवकोटाले राजालाई सन्देश पठाए "ती ऋषिकल्प प्राज्ञ नभएको ठाउँमा मैले खुट्टा टेक्न मिल्दैन। त्यसपछि पौडयाल पनि सदस्यमा मनोनीत भए। त्यस्तो संबन्ध रहेकोले, देवकोटाको अन्तिम स्थितिमा उनले "बरु कालले मलाई लगेर तिमी लाई छोडेको भए नेपाली साहित्य लाई धेरै सेवा पुग्ने थियो" भनेका थिए।
हलन्त बहिष्कार आन्दोलन
नेपाली भाषाका अक्षरमा खुट्टा काटी लेख्ने चलन लेखक अनुसार फरक पर्थ्यो। लेखनाथले जथाभावी खुट्टा काटी लेख्ने शैलीको विरोधमा राममणी आ.दीको हलन्त बहिष्कार आन्दोलनमा सामेल भए। तसर्थ उनी हलन्त बहिष्कारका समर्थक पनि थिए।
मृत्यु
२०२० सालपछि उनको देब्रे आँखालाई मोती विन्दूले ढपक्कै छोपेको थियो; त्यसैले उनी एउटा आँखामात्र देख्थे। २०२२ सालमा उनी तीर्थ गर्न बनारस लागे। तर भारतको रक्सौलमा पुगेपछि उनी थला परे। त्यसपछि उनलाई रातोरात नारायणगढको नारायणी नदीमा ल्याइपुर्‍याइयो।अन्ततः २०२२ सालको शिवरात्री अर्थात् फागुन ७ गते, ८२ वर्षको उमेरमा चितवनको भरतपुरस्थित देवघाटमा कविशिरोमणि लेखनाथ पौड्याल दिवंगत भए।
उनलाई मरणोपरान्त वि सं २०२६ मा प्रज्ञा प्रतिष्ठानले त्रिभुवन पुरस्कारद्वारा सम्मान गरेको छ। उनको स्मृतिमा सरकारले हुलाक टिकट पनि प्रकाशित गरेको छ।
२०१६-१७ युइएफए च्याम्पियन लिग
यस प्रतियोगिताको विजेताले २०१७ फिफा क्लब विश्वकप र २०१७ युइएफए सुपर कप मा आफ्नो उपस्थिति जनाउन पाउनेछ ।
साथै यस च्याम्पियन लिगको साबिक विजेताका रूपमा रियल म्याड्रिड रहेको छ।जसले ११औं पटक उपाधि जितेको थियो ।
स्रोतहरू
श्रेणी :फुटबल प्रतियोगिता श्रेणी :युइएफएका प्रतियोगिताहरू श्रेणी :फुटबल श्रेणी :युइएफए च्याम्पियन लिग
गुलाब जामुन
गुलाब जामुन (वैज्ञानिक नाम: Syzygium jambos) दक्षिणपूर्वी एसियामा पाइने एक प्रकारको फलको रूख हो।
ब्याकस्ट्रीट ब्वाईज
ब्याकस्ट्रीट ब्वाईज एक बहुचर्चित अमेरिकी सांगीतीक समूह हो।
नर्वेली भाषा
नर्वेली भाषा नर्वेको राष्ट्रिय भाषा हो। यो भाषा ईन्डो युरोपेली भाषा परिवार भित्र पर्दछ। लिखत भाषाको रूपमा भने यस भाषाका दुइवटा तरिका प्रचलित छन् जसअन्तर्गत बुकमोल र निनोर्स्क पर्दछन्।
ब्याकस्ट्रीट ब्वाईज
समूह सदस्य
==अर्वाड=
प्रोक
प्रोक गोर्खा जिल्लामा पर्ने एउटा गाउँ विकास समिति हो।
बक्सर जिल्ला
बक्सर जिल्ला भारतको बिहार प्रान्तको पटना प्रमण्डल अंतर्गत एक सहर र जिल्ला हो।
टियाना लेन
टियाना लेन (जन्म १ सेप्टेम्बर १९८३) एक पूर्व अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन । उनी उनको स्खलन हुन सक्ने क्षमताका कारण चर्चित छिन ।
नम्रता शिरोडकर
(जन्म सन् १९७२ जनवरी २२ मुम्बई महाराष्ट्र भारत) एक भारतीय चलचित्र अभिनेत्री हुन् । उनी १९९३को मिस इन्डिया जित्न सफल भएकी थिइन् । उनले बलिउडमा आफ्नो करियरको सुरुवात 'पूरब की लैला पश्चिम की छैला'देखि गरेकी थिइन् । यस चलचित्रमा अक्षय कुमार र सुनील शेट्टीले पनि काम गरेका थिए तर केही कारणवस यो चलचित्र प्रस्तुत हुन सकेन त्यसपछि १९९८मा उनले सलमान खानको साथमा 'जब प्यार किसी से होता है' मा काम गरिन । सो चलचित्रको सफलता पछि उनी चलचित्र जीवनमा सफल भएकी थिइन ।
जीवनी
नम्रता शिरोडकरको जन्म सन् १९७२ जनवरी २२ मा भारतको मुम्बईमा भएको थियो । उनले आफ्नो करियरको सुरुवात  मोडलिङबाट गरेकी थिइन ।
नर्कट भ्याकुर
नर्कट भ्याकुर (Chrysomma altirostre) नेपाल लगायत दक्षिण एसियाको रैथाने प्रजाति हो। यो प्रजाति अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण संघको रातो सूचीमा संवेदनशील अवस्थामा सूचिकृत छ।
विबरण
नर्कट भ्याकुरको लम्बाई १६ देखि १७ सेन्टिमिटर हुन्छ। यो चराको पहेलो-खैरो उपनानी, फुस्रो अग्राक्ष, आँखीभौ साथै कण्ठ तथा छाती, मजबुत ठोँड हुन्छ। यो प्रजाति तामे घाँसेभ्याकुरसँग सम्बन्धित प्रजाति हो।
वितरण तथा वासस्थान
नर्कट भ्याकुर दक्षिण एसियाका देशहरू नेपाल, बङ्गलादेश, भारत, म्यानमार र पाकिस्तानमा पाइने गर्छ। यो चरा अग्ला घाँस तथा नर्कट झाडी भएको खोलाछेउका दलदले क्षेत्रमा बस्ने गर्छ।
सिंहदेवी
सिंहदेवी मोरङ जिल्लामा पर्ने एक गाविस हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार सिंहदेवीको ५६६ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या २,४७८ रहेको छ।
बगुवा
बगुवा गोर्खा जिल्लामा पर्ने एउटा गाउँ विकास समिति हो।
वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा
वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा नेपालका राणा शासनका सातौँ तथा नेपालका ११ औँ प्रधानमन्त्री थिए। यिनी धीर शमशेरका जेठा छोरा थिए। उनलाई उनले गरेका महत्त्वपूर्ण सुधार र निर्माण गरेका दरबारहरूको कारणले चिनिन्छ।
वीर शमशेरका १७ जना भाइहरूलाई शमशेर खलक भनेर चिनिन्थ्यो। उनीहरूले जङ्ग र नरसिंह खलकलाई हत्या र निर्वासित गरी नपाउने शक्ति हत्याएका थिए। यिनी १९४२ मा ४२ सालको पर्व मच्चाएर, आफ्नै बडा बा श्री ३ रणोद्धिपको षड्यन्त्रपूर्वक हत्या गरी श्री ३ को पदमा विराजमान भएका थिए। रणोद्धिपको हत्याको लागि खडग शमशेर ज.ब.रा. ले विशेष सहयोग गरेका थिए ।
उनले भादगाँउ र काठमाडौँमा वीरधाराको व्यवस्था, पुलहरूको निर्माण, वीर अस्पताल (वि.स.१९४७), वीर पुस्तकालयको स्थापना, घण्टाघरको निर्माण आदी गरेका थिए ।
प्रारम्भिक जीवन
यिनको जन्म १९१० मा भएको थियो । (सम्पादन मण्डलले उनको जन्म १९०९ मार्ग २७ गते शुक्रबार भएको कुरा लेखेको छ।) टुँडिखेलमा रहेको उनको सालिक अनुसार उनको जन्म मिति सम्वत १९०९ साके १७७४ मार्ग २१ गते मार्ग कृष्ण ३० शुक्रबार तदनुसार १० डिसेम्बर १९५२ ई. रहेको छ। यिनको जन्म हुँदा यिनको आमा चन्द्रकुमारी बस्न्यात (पहलमान सिंह बस्नेत कि छोरी/ काजी ललितमानसिंह बस्न्यातकी बहिनी) सुत्केरी अवस्थामा नै मृत्यु भयो र आठ वर्ष सम्म बाबुसंग बस्न नहुने भएकाले यिनको लालन पालन जंगबहादुरको थापाथली दरबारमा भयो । यिनको पढाई-लेखाई देव शमशेर, खड्ग शमशेर संगै भएको थियो। यिनी पढाईमा कमजोर थिए। उनीहरूले कलकत्ताको डभ्टन कलेजमा पढ्न पाए।
१९२४ माघ सुदि १० रोज २ मा बनाएको उत्तराधिकारीको रोलक्रममा लेफ्टिनेन्ट कर्नेल वीर शमशेर सोह्रौ रोलमा थिए। उनी भन्दा अगाडि उनका भतिजाहरू युद्धप्रताप जंग लगायत (जंगबहादुरका नाति) तथा दाइहरू (ठूलो बुबाका छोराहरू) थिए। त्यसकारण शान्तिपुर्ण तरिकाले उनी सत्तामा आउन र प्रधानमन्त्री बन्न यो रोलक्रमको नियम अनुसार सम्भव थिएन।
१९ वर्षको उमेरमा १९२८ मा वीरशमशेर कलकत्तामा वकिल (Diplomatic Envoy) का रूपमा गए।
पाल्पा बडाहाकिम
वीर शमशेर पाल्पाको बडाहाकिम भएर काम गरे। वि.सं. १९४१ मा पिता धीर शमशेरको निधन भएपछि उनी काठमाडौ आएर बसेका थिए।
काठमाडौ आएको बेलामा उनका भाइहरूले सत्ता पल्टाउने योजना बनाए।
४२ सालको पर्व
मुख्य लेख : ४२ सालको पर्व
प्रधानमन्त्री रणोद्दीप सिंहको समयमा वि.सं. १९४२ मा भारतको इस्ट इन्डिया कम्पनी सरकारले रावलपिन्डीमा आयोजना हुने परेडमा सहभागी हुन नेपाललाई समेत निम्तो दियो।
त्यसको जिम्मेवारी वीर शमशेरलाई दिइएको थियो। वीर शमशेरले आफूसँग रहेका सैनिकहरूको र भाइहरूको साथमा फाइदा उठाई काका रणोद्दीप सिंहको हत्या गरे। जंगबहादुरको छोरा जगतजङ्ग राणा र नाति युद्धप्रताप जंग (नाति जर्नेल ) को समेत हत्या गरियो।
खड्ग शमशेर पदच्यूत
धीर शमशेरका १७ भाइ छोरामध्येका वीर शमशेरको प्रधानमन्त्रीत्वकालमा खड्ग शमशेर कमाण्ड ईन चिफ तोकिए । अठार महिनापछि उनी पदच्यूत गरिए । वि स निर्वासित जीवन जिउन पाल्पा झरे । पछि उनलाई वि.सं. १९४५ मा पश्चिम नेपालको रुपन्देही, कपिलवस्तु, बाग्लुङ र पर्वत्को जिम्मेवारीकासाथ पाल्पाको गौंडामा पश्चिम कमाण्डरको पुनः जिम्मा दिइयो । सोहीबेला वि.सं. १९४९ मा रानी तेजकुमारीको कालगतिले मृत्यु भयो । मृत्युको अन्तिम क्षणमा खड्ग शमशेरले रानीलाई उनको सम्झनामा भारतको आग्रा जस्तै ताजमहल निर्माण गरी स्मृतिलाई ताजै राख्ने वचन दिएका रहेछन् । वचन अनुसार उनले बेलायतबाट इन्जिनियर झिकाएर रानीमहल निर्माण गर्न लगाए । त्यसरी निर्माण भयो ‘रानीमहल’ अर्थात् नेपाली ताजमहल ।
१९५३ को सम्झौता
वीरशमशेरले १९५३ मा अङ्ग्रेजसँग सम्झौता गरेपछि दक्षिण ब्रिटिस भारतबाट पनि नुन आउने बाटो खुलेको हो । त्यस भन्दा अघि नेपालमा नुनको स्रोत भनेकै  भोट (तिब्बत) थियो ।
आदर्श
माथवर सिंह थापाले भीमसेन थापालाई आदर्श व्यक्ति माने झैँ, यिनले पनि जंगबहादुरलाई आदर्श व्यक्ति मान्थे र उनको झैँ अनुशरण गर्थे । यिनी कम बोल्थे र बोलेका कुरा पुरा गरेरै छोड्थे ।
द प्रमिस (उपन्यास)
द प्रमिस अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा
व्यक्तिगत जीवन
श्री ३ वीर शमशेरको विवाह श्री ५ माहिला सहेबज्यूकी छोरी सँग भएको थियो । उनीबाट गेहेन्द्र शमशेर र धर्म शमशेर जन्मेका थिए । पछि वीर समशेरले दाइजोमा आएकी खञ्जनलाई अङ्गीकार गरी श्री ३ कान्छी महारानी घोषित गरी नाउँ तोपकुमारी राखिदिए । उनीतिरबाट चक्र शमशेर, रुद्र शमशेर, तेज शमशेर र प्रताप शमशेर जन्मेका थिए । वीर शमशेरले जेठी पत्नीलाई माया नगर्ने हुँदा नजरबन्दमा राखेका थिए। गेहेन्द्र शमशेरले वैज्ञानिक तरक्की गरेर बाबुलाई खुसी पारे। त्यहीँ खुसीयालीमा "के माग्छस् दिन्छु" भन्दा गेहेन्द्रले "मेरी मामुलाई नजरबन्दबाट मुक्त गरिपाऊँ" भनी मुक्त गराए।
दिल्ली प्राविधिक विश्वविद्यालय
दिल्ली प्राविधिक विश्वविद्यालय भारतको राजधानी दिल्लीमा अवस्थित एउटा विश्वविद्यालय हो।
२००७ आइसिसी वर्ल्ड ट्वान्टी२०
२००७ आइसिसी वर्ल्ड ट्वान्टी-ट्वान्टी प्रतियोगिता आइसिसी वर्ल्ड ट्वान्टी-ट्वान्टीको पहिलो संस्करण रहेको थियो । यो आइसिसी टुर्नामेन्ट दक्षिण अफ्रिकामा सन् २००७ सेप्टेम्बर ११ देखि २४ सेप्टेम्बर सम्म सञ्चालन भएको थियो । यो टुर्नामेन्ट दक्षिण अफ्रिकाको तिन वटा शहर जोहानेसबर्ग,डरबन तथा केपटाउनमा खेलिएको थियो । १३ दिनको उक्त टुर्नामेन्टमा १२ राष्ट्रको सहाभागिता रहेको थियो । यस टुर्नामेन्टमा १० वटा टेस्ट खेल्ने राष्ट्र तथा २ वटा राष्ट्र केन्या तथा स्कटल्याण्ड छनौट भएर आएका थिए । भारतले यो टुर्नामेन्ट फाइनलमा पाकिस्तानलाई पराजित गरेर जितेको थियो ।
नियम
समुह चरण तथा सुपर ८ चरणमा निम्न अनुसार टिमलाइ अङ्क बाँड फाड गरिन्छ :- यदि म्याच टाई (बराबर) भएमा (उदाहरण, दुवै टिमले खेलको अन्तसम्म बराबर रन बनाएको अवस्थामा ), बाउल आउटद्वारा म्याचको निर्णय हुनेछ । यो नियम टुर्नामेन्टको सम्पूर्ण चरणमा लागु हुनेछ । बाउल आउटद्वारा म्याचको निर्णय टुर्नामेन्टको एउटा म्याचमा मात्र प्रयोग भएको थियो - समुह डि अन्तर्गत भारत तथा पाकिस्तान बीच १४ सेप्टेम्बरमा यस नियमलाई प्रयोग गर्नुपरेको थियो ।(स्कोर कार्ड).
एउटा समुह अन्तर्गत (समुह चरण तथा सुपर ८ दुवै चरणमा), दुवै समुहमा रहेका टिमको अंकलाई निम्न आधारले छुट्याइनेछ
समुह चरण
१२ वटा टिमलाई ४ वटा समुहमा विभाजन गरिएको थियो सबै समुहमा ३-३ वटा टिम रहेको थियो । समुहमा रहेका टिमलाई १ मार्च सन् २००७ को ट्वान्टी-ट्वान्टी रयान्किंगको आधारमा छुट्याइएको थियो । सम्पूर्ण समुहबाट उत्कृष्ट २ टिम सुपर ८ चरणको लागि छनौट हुनेछ ।
समुह A
समुह A मा दुई वटा म्याचमा हार संगै वेस्टइन्डिज टुर्नामेन्टबाट बाहिर हुन पुग्यो । उसले आफ्नो प्रथम म्याचमा दक्षिण अफ्रिका विरुद्ध क्रिस गेलको बिष्फोटक शतकले पनि हार जोगाउन सकेन ।
समुह B
समुह B को सुरुवात संगै विश्व च्याम्पियन अस्ट्रेलिया लाई जिम्बाबे,ले ब्रेन्डन टेलरको उत्कृष्ट ७४ रनको मद्दतले अफ्रिकन भूमिमा एक बल बाँकी छदै हराएको थियो ।
समुह C
केन्याले आफ्नो पहिलो म्याचमा नै ट्वान्टी ट्वान्टी अन्तर्राष्ट्रिय म्याचमा न्युजिल्याण्ड बिरुद्ध ७३ रनमै अल आउट हुन पुग्यो जुन ट्वान्टी ट्वान्टी इतिहासमा बनाएको सबैभन्दा थोरै रन रहेको थियो । तथा सोहि म्याचमा नै न्युजिल्याण्डले १२.२ ओभरमा नै ९ विकेटले म्याच जित गरेको थियो । तथा बाँकी रहेको अर्को म्याचमा केन्याले अर्को विश्व रेकर्ड कायम गर्यो । उसले श्रीलङ्कालाई ट्वान्टी ट्वान्टी इतिहासको सबैभन्दा बढी रन दिन सफल रहयो,श्रीलङ्काले सो म्याचमा रेकर्ड २६० रन बनायो र केन्यालाई ८८ रनमै आउट गरेर म्याच १७२ रनले जित्न सफल रहयो ।
समुह D
भारत तथा पाकिस्तानले ट्वान्टी-ट्वान्टी क्रिकेटको इतिहासमा पहिलो बाउल आउट खेले जसमा भारतले पाकिस्तानलाई ३-० ले हराएको थियो ।
तामे घाँसेभ्याकुर
तामे घाँसेभ्याकुर (Chrysomma sinense) नेपाल लगायत दक्षिण एसियाली देशहरूमा पाइने एक प्रकारको चराको प्रजाति हो ।
सारङ्गी
सारङ्गी एक तारवाद्य हो जसलाई बजाउन एक धनु प्रयोग गरिन्छ। सारङ्गी नेपाल, भारत तथा पाकिस्तानको स्थानीय बाजा हो। भारत र पाकिस्तानमा यसलाई हिन्दूस्तानी शास्त्रीय संगीतमा प्रयोग गरिन्छ भने नेपालमा यो मुख्य रूपले लोकगीत सँग प्रयोग गरिन्छ। यसको आवाज मानिसको स्वर जस्तो हुने भएकोले संगीतमा स्वरलाई आलंकारीक रूपले प्रस्तुत गर्न पनि प्रयोग गरिन्छ।
स्कूल ऑफ़ ओपन लर्निंग, दिल्ली विश्वविद्यालय
स्कूल अफ ओपन लर्निंग, दिल्ली विश्वविद्यालय भारतको राजधानी दिल्लीमा अवस्थित एउटा विश्वविद्यालय हो।
निलो कमल
निलो कमल नाइल नदीको तटीय क्षेत्र, पूर्वी अफ्रिका तथा दक्षिणपूर्वी एसियाका केही क्षेत्रहरूमा पाइने एक प्रकारको फूल हो।
बंगलौर विश्वविद्यालय
बंगलौर विश्वविद्यालय भारतको राज्य कर्नाटकको राजधानी बेंगलूरुमा अवस्थित एउटा विश्वविद्यालय हो।
गोगनपानी, धादिङ
गोगनपानी नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, धादिङ जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
विद्यापति
विद्यापति मैथिली साहित्यका महाकवि हुन्। आधुनिक मैथिली साहित्यको लेखन तथा विस्तारमा उनको ठूलो योगदान रहेको छ। मैथिली भाषा र साहित्यमा वहाँले गरेको योगदानको नेपाल र भारत दुवै देशले उच्च सम्मान गर्दै आ-आफ्नो देशको हुलाक टिकटमा उनको तस्वीर अङ्कित गरेका छन्।
नेपाल र भारत दुवै देशमा मैथिली आन्दोलन विद्यापति स्मृति दिवसकै आयोजनबाट सुरु भएको थियो। पण्डित सुन्दर झा शास्त्रीसमेतका अग्रसरतामा सुरू भएको यो आयोजना नेपालमा क्षेत्रीय भाषाहरूको अस्मिता र सम्मानको संर्घषातथा यसका लागि लोकतन्त्रको आवश्यकता बोध गराउने लक्ष्यतिर केन्द्रित थियो।
योगदान
विद्यापतिले सम्पूर्णजीवन साहित्यलाई अर्पित गरे। मृत्युको अन्तिम क्षणसम्म पदको रचना गर्दै काव्यधारा प्रवाहित गरिरहे। भनिन्छ, आफ्नो जीवनको अन्तकाल आइपुगेको उनलाई आभाष भइसकेको थियो र आफैं आफ्नी छोरी, धर्मपत्नीलाई त्यसको जनाउदिई गङ्गालाभका लागि प्रस्थान गरेका थिए। अलि वाजितपुरसम्म पुग्दा उनको शक्ति पूर्णतया क्षीण भयो र अगाडि बढ्न असमर्थ भए। त्यतिबेला उनले गरेको गङ्गाको वन्दना विद्यापतिका अमर पदावलीहरूमध्ये एक हो।
भनिन्छ, उहाँको भक्तिपूर्ूणावन्दनापछि गङ्गाको धार विद्यापतिसम्म घुमेर गयो र गङ्गालाभ गर्दै उनले देहत्याग गरे। वाजितपुरको त्यो स्थानमा अहिले विद्यापति नगर रेल्वे स्टेसन छ। जीवनको अन्तिम क्षणसम्म रचनाको प्रमाणका साथै यसले उनको आध्यात्मिक उच्चता पनि स्पष्ट गर्छ।
कृतिहरू
विद्यापतिको लेखन, विषय र भाषाक्षेत्र व्यापक र विशाल थियो। उनका रचना संस्कृत, प्राकृत, मैथिली र अबहठ्ठमा प्राप्त भएका छन्। मैथिलीमा मात्रै उनले शक्ति आराधना, नचारी, कृष्णलीला, प्रणय लगायतका विषयमा हजारभन्दा बढी गीत रचना गरेका छन् भने अबहठ्ठमा दुर्इवटा खण्डकाव्य कर्ीर्त्तिलता र कर्ीर्त्तिपताका तथा संस्कृत-प्राकृत-मैथिलीमा गोरक्षविजय र संस्कृत-प्राकृतमा मणिमञ्जरी नाटकहरू उपलब्ध छन्। संस्कृतमा उनले शास्त्रीय र व्यवहारोपयोगी धेरै ग्रन्थ लेखेका थिए। तीमध्ये शिक्षाप्रद रोचक कथा सङ्कलन पुरुषपरीक्षा तथा अभिलेखाङ्कन नमुनाका साथै शासनोपयोगी पत्राचारको लिखनावली विख्यात छ। विद्यापतिको यात्रा साहित्य भूपरिक्रमण, धर्मशास्त्र र कर्मकाण्डका पारम्परिक ग्रन्थहरू विभागसार, शैवर्सवस्वसार, दुर्गाभक्ति तरङ्गनि, दानवाक्यावली, गङ्गावाक्यावली, गयापत्तलक, वर्षृत्य, व्याड. भक्तितरङ्गनि आदि अमर कृति छन्।
यी सबै कृतिमा तत्कालीन सूचना र सामाजिक चित्रण पाइन्छ। कर्ीर्त्तिलतालाई विद्यापतिको पहिलो रचना मानिन्छ। त्यतिखेर मिथिलाका विद्वान संस्कृतमा लेख्ने गर्थे। कर्ीर्त्तिलतामा उहाँले मातृभाषामा लेख्ने कारण र यसको महत्त्व बताउनुभएको छ( देसिल बअना सब जनमिठ्ठा, ते� तैसन जम्पओ अबहठ्ठा। कर्ीर्त्तिपताकामे मैथिली भाषामा प्रेमसम्बन्धी कमनीय कविता छन्। शैवर्सवस्वसारमा भवसिंहदेखि विश्वासदेवीसम्मका कर्ीर्तिकथा विरुदावली शैलीमा वणिर्त छ। गङ्गावाक्यावली र दुर्गाभक्तितरङ्गिणी गंगा र शक्तिको उपासनामा विद्यापतिद्वारा रचित रचना सङ्ग्रह हुन्।
विद्यापतिका पिता गणपति ठाकुर र माता गांगोदेवी थिए। मिथिलाको राजधानी ओइनी थियो। ओइनीमा राजकुमार शिवसिंह, कर्ीर्तिसिंह तथा पद्मसिंहसँग उहाँको शिक्षादीक्षा भयो। त्यसपछि सिदरपुरमा प्रकाण्ड विद्वान हरिमिश्रको चौपाडीमा न्यायशास्त्र तथा धर्मशास्त्रको अध्ययन गर्नुभयो।
विद्यापति सरस, विनोदी र चतुर त थिए, आफ्नो सम्मोहक र उदात्त व्यक्तित्त्वका कारण राजा शिवसिंहले उनलाई राजपण्डित बनाए। विद्यापतिका शृङगार गीत रचना यसै अवधिमा भयो। दिल्लीका सुल्तान इब्राहिम शाहलाई राजस्व नबुझाएको कारण राजा शिवसिंहलाई सुल्तानले बन्दी बनाए। विद्यापतिले आफ्ना गीत सुनाई सुल्तानलाई मुग्ध पारी शिवसिंहलाई मुक्त गराएका थिए। १४०र्२र् इमा जलालुद्दीनले मिथिलामाथि आक्रमण गरे, तर उनी पराजित भएर फर्किनुपर्‍यो। त्यस युद्धमा कविकोकिलको भूमिकाबाट प्रभावित भई राजा शिवसिंहले त्यसलगत्तै राज्याभिषेक अवसरमा उनलाई आफ्नो जन्मस्थली बिस्फी ग्राम दानस्वरूप प्रदान गर्नुभयो।
तीन-चार वर्षछि फेरि इब्राहिम शाहले मिथिलामाथि आक्रमण गरे। युद्धमा राजा शिवसिंह पराजित भए। विद्यापतिले रानीहरूसंगै बनौलीका राजा पुरादित्यको शरणमा जानुपर्‍यो। विद्यापतिका लागि त्यो अवधि कठिन र निराशाजनक थियो। उनी गीतगोविन्दका रचनाकार जयदेवको प्रभावमा परे। जयदेवलाई विद्यापतिको पे्ररणास्रोत मानिन्छ। उनलाई अभिनव जयदेव पनि भनिन्छ। निर्वासनकालमा उनका रचनामा शृङगारको स्थानमा भक्तिका धारा प्रवाहित हुन थाल्यो। उनले भगवान शिवशंकरका लागि नचारीका रचनामा आफूलाई समर्पित गरे।
विद्यापतिको काव्यधाराले आर्यावर्तलाई प्रभावित गरेको थियो। आसाम, बङ्गालबाट न्यायशास्त्र पढ्न विद्यार्थीहरू मिथिला आउ�थे। फर्किंदा विद्यापतिका गीत-संगीत लिएर जान्थे। जगदीश मिश्र, विष्णुपुरी, भानुदत्त, गोविन्द ठाकुर, गोविन्द दास यसका उदाहरण हुन्। विद्यापतिका गीत जब महाप्रभु चैतन्यको कानमा पर्‍यो, उनी भावविभोर भए। बङ्गाल, आसाम तथा उडिसासम्म विद्यापतिका गीत चैतन्य सम्प्रदायमा सम्मानित स्थान प्राप्त गर्‍यो। वैष्णव कवि उनको अनुसरण गर्दै रचना गर्न थाले। यसैक्रममा यस्ता रचनामा स्थानीय भाषाका तत्त्व मिश्रति भए। परिणामस्वरूप भाषाको नयाँ रूप उत्पन्न भयो, जसलाई व्रजबोली भनिन्छ। कवीन्द्र रवीन्द्रनाथ ठाकुरले पनि विद्यापतिको अनुसरण गरेको पाइन्छ। भानुसिंहको नामले रचित उनका रचना उदाहरणस्वरूप लिन सकिन्छ। विद्यापतिसँग महषिर् अरविन्दो पनि प्रभावित भए। डा विनोदविहारी वर्माद्वारा लिखित 'महषिर् श्री अरोविन्दो अन विद्यापति' निबन्धमा यसको विस्तृत विवरण छ। यसबाट विद्यापति आफ्नो युगको प्रतिनिधिमात्रै होइन, युगका पर््रवर्तकसमेत रहेको प्रमाणित हुन्छ।
विद्यापतिका व्यवहार गीतले मिथिलाका लोक-व्यवहार गीतलाई साहित्यिक प्रतिष्ठा प्रदान गर्‍यो। उहाँका व्यवहार गीतका अनुसरण प्रक्रियाले अहिलेसम्म पनि निरन्तरता पाएको छ। विद्यापति नारी हृदयका मर्मज्ञ थिए। नारीमा अन्तरनिहित भावनाको यथार्थ वर्ण्रागर्थे-
विद्यापतिका गीत गुणोत्कर्षाका साथै विषय विविधताले पनि परिपूर्ण छन्। भक्ति गीतमा आराध्य र आराधकको सम्बन्ध प्रतिफलित देखिन्छ तथा आराध्यको छवि, लीला, वर-याचना आदि मुख्य विषय बनेका छन्। शृङगार गीतमा वयःसन्धि, रूपलावण्य, रागोदय, केलिकातरता, रसिकता, रतिपाटव, परकीयाकैतव, अभिसार, मिलनको उल्लास, विरहको वेदना लगायत नरनारीका यौन सम्बन्धसँग सम्बन्धित सबै विषय रुचिकर शैलीमा समेटिएका छन्। व्यावहारिक गीतमा माङ्गलिक, उपचार, पारिवारिक हर्षोल्लास, प्रेम, वात्सल्य, शुभकामना आदि चित्रित छन्। मैथिली साहित्यमा विद्यापतिको स्थान इटालीका दाँते र बेलायतका चौसरजस्तो छ।
विद्यापति निर्वासनकालमा प्राचीन मिथिलाको राजधानी विदेहनगरी सम्प्रति जनकपुरदेखि दक्षिण राजबनौलीमा बसेका थिए। काठमाडौंमा विद्यापतिका पदावलीको तिरहुताक्षरमा तयार गरिएको पाण्डुलिपि विद्यमान छ। र्सवप्रथम महामहोपाध्याय हरप्रसाद भट्टाचार्य शास्त्रीलाई यसको जानकारी प्राप्त भएको थियो। उनी विद्यापतिबाट प्रभावित थिए। उनले लेखेका छन्छ( विद्यापतिके आमरा तीन मूर्तिते देखिते पाई। एक मूर्र्तिते तिनी पण्डित संस्कृत साहित्ये खुब व्युत्पन्न। तिरहुतेर राजादेर सभासद एवं हिन्दू समाजे पर्ुनर्गठने कृतसंकल्प। आर एक मूर्तिते देखि तिनी कविर चक्षे जगत देखिते छेन। आदि रसेर पद लिखिते छेन एवं समये-समये उच्छवासे गद्गद् होइते छेन। ताँहार आरओ एक मूर्ति आछे। तिनी इतिहास लिखिते छेन। ताँहार इतिहासेर नाम मोने - ताँहार कर्ीर्त्तिपताका ओ किर्र्त्तिलता त्यहाँको भारत वर्षो एक जन प्रधान इतिहासलेखक करिया तुलिया छेन। पछि हरप्रसादले नेपाल सरकारको स्वीकृति लिएर सो पाण्डुलिपि नगेन्द्रनाथ गुप्तलाई शोध गर्न दिएका थिए। दरभंगा महाराज कामेश्वर सिंहले त्यस विपुल सम्पदाको दुइटा प्रतिलिपि तयार गरे, जसमध्ये एउटा पटना कलेजमा र अर्को पटना विश्वविद्यालयको पुस्तकालयमा सुरक्षित छ।
मैथिल कवि कोकिल, रसासिद्ध कवि विद्यापति, तुलसी, सूर, कबूर, मीरा सबै भन्दा अगाडिका कवि हुन्। यिनीहरूको संस्कृत, प्राकृत अपभ्रंश एवं मातृ भाषा मैथिलीमा समान अधिकार थियो। विद्यापतिको रचनाहरू संस्कृत, अवहट्ट, एवं मैथिली तिनैवटा भाषामा पाइन्छ।
मैथिली साहित्यमा चौधौँ शताब्दीको संघर्षपूर्ण वातावरणमा जन्मेका प्रतिनिधि पात्र हुन् विद्यापति ठाकुर। बहुमुखी प्रतिमा-सम्पन्न यी महाकविको व्यक्तित्वमा एक चिन्तक, एक शास्त्रार्थकार तथा एक साहित्य रसिकको अद्भुत समन्वय थियो। संस्कृतमा रचित यिनको पुरुष परीक्षा, भू-परिक्रमा, लेखनवली, शैवसर्वश्वसार, शैवसर्वश्वसार प्रमाणभूत पुराण-सङ्ग्रह, गङ्गावाक्यावली, विभागसार, दानवाक्यावली, दुर्गाभक्तितरङ्गिणी, गयापतालक एवं वर्षकृत आदि ग्रन्थ छन्।
एकातिर यिनको गहन पाण्डित्य सँग यिनको युगद्रष्टा एवं युगस्रष्टा स्वरूपको साक्षी छ दोश्रो तर्फ कीर्तिलता, भाषामा सम्यक ज्ञानको सूचक हुनुका साथसाथै ऐतिहासिक साहित्यिक एवं भाषा सम्बन्धी महत्त्व राख्ने आधुनिक भारतीय आर्य भाषाको अनुपम ग्रन्थ छ। तर विद्यापतिको अक्षम कीर्तिको आधार हो मैथिली पदावली, जसमा राधा एवं कृष्णको प्रेम प्रसँग सर्वप्रथम उत्तरभारतमा गेय पदको रूपमा प्रकाशित छ। यिनको पदावली मिथिलाका कविहरूको आदर्श त हो नै, नेपालका शासक, सामन्त, कवि एवं नाटककार पनि उनकै आदर्शबाट मैथिलीमा रचना गराउन अभिप्रेरित हुन थालेका हुन्। त्यस पछि बङ्गाल, असम तथा उडीसाको वैष्णभक्तहरूमा पनि नवीन प्रेरणा एवं नव भावधाराका साथ विद्यापतिको शैलीमा नै पदावलियहरूको रचना गर्न सुरू भयो। कवि कोकिलको कोमलकान्त पदावलीले वैयक्तिकता, भावात्मकता, संश्रिप्तता, भावाभिव्यक्तिगत स्वाभाविकता, संगीतात्मकता तथा भाषाको सुकुमारता एवं सरलता कायम राख्ने निर्देशन प्रस्तुत गर्छ। वर्ण्य विषयको दृष्टिले यिनको पदावली यदि एक तर्फबाट इनको रससिद्ध, शिष्ट एवं मर्यादित श्रृंगारी कविको रूपमा प्रेमोपासक, सौन्दर्य पारसी तथा पाठकको हृदयलाई आनन्द विभोर गर्ने माधुर्यलाई स्रष्टा, सिद्धहस्त कलाकार सिद्ध गर्छ त दोश्रो तर्फ यिनलाई भक्त कविको रूपमा शास्रीय मार्ग एवं लोकमार्ग दुवैमा सामंजस्य उपस्थित गर्ने धर्म एवं इष्टदेवको प्रति कविको समन्वयात्मक दृष्टिकोणको परिचय दिने एक विशिष्ट भक्त हृदयको चित्र उपस्थित गर्छ।
साथ साथै लोकाचार सँग सम्बद्ध व्यावहारिक पद प्रणेताको रूपमा इनलाई मिथिलाको सांस्कृतिक जीवनको कुशल अध्येता मान्न सकिन्छ। यति मात्र हैन, यो पदावली यिनको जीवन्त व्यक्तित्वले भोगेको अनुभूतिको साक्षी बनेर समाजको तात्कालीन कुरीति, आर्थिक वैषम्य, लौकिक अन्धविश्वास, भूत-प्बालुवा, जादू-टूना, आदिको उद्‍घाटक पनि भएको देखिन्छ। यसको अलावा यस पदावलीको भाषा-सौष्ठव, सुललित पदविन्यास, हृदयग्राही रसात्मकता, प्रभावशाली अलंकार, योजना, सुकुमार भाव व्यंजना एवं सुमधुर संगीत आदि विशेषताले यसलाई एक उत्तमोत्तम काव्यकृतिको रूपमा पनि प्रतिष्ठित गरेको छ। हुनत यो पनि एक महत्त्वपूर्ण तथ्य छ कि महाकवि विद्यापति आफ्नो अमर पदावलीको रचनाको लागि आफ्नो पूर्ववर्ती संस्कृत कविहरू खासगरी भारवि, कालिदास, जयदेव, हर्ष अमरुक, गोवर्द्धनाचार्य आदि भन्दा कम ॠणि छैनन्। किनकी जस विषयहरूलाई महाकविले आफ्नो पदावलीमा प्रस्तुत गरे त्यो विषय पूर्व देखि नै संस्कृतको कविहरूको रचनाहरूमा प्रस्तुत भैसकेको थियो। विद्यापतिको मौलिकता यसमा निहित छ। यिनले ती रचनाहरूको विषयमा अलंकार परिवेश आदिको अन्धानुकरण नगरेर त्यसमा आफ्नो दीर्ध जीवनको महत्त्वपूर्ण एवं मार्मिक अनुभव एवं आस्थाको अनुस्यूत गरेर अप्रतिम माधुर्य एवं असीम प्राणवत्ता युक्त मातृभाषामा प्रस्तुत गरे। यही कारण हो कि महाकविको काव्य प्रतिमाको गुञ्ज मात्र मिथिलांचल भर मात्र हैन अपितु समस्त भारतवर्षमा र अहिले विश्वमा व्याप्त छ। राजमहल देखि लिएर पर्णकुटी सम्ममा गुंजायमान विद्यापतिको कोमलकान्त पदावली वस्तुत: भारतीय साहित्यको अनुपम वैभव हो।
विद्यापतिको प्रसंगमा स्वर्गीय ड. शैलेन्द्र मोहन झाको उक्ति वस्तुत: शतप्रतिशत यथार्थ छ। उनी लेख्छन्: "नेपालक पार्वत्य नीड रटओ अथवा कामरूपक वनवीचिका, बङ्गालक शस्य श्यामला भूमि रहओ अथवा उतकलक नारिकेर निकुंज, विद्यापतिक स्वर सर्वत्र समान रूप सँ गुंजित होइत रहैत छनि। हिनक ई अमर पदावली जहिना ललनाक लज्जावृत कंठ सँ, तहिना संगीतज्ञक साधित स्वरसँ, राजनर्तकीक हाव-भाव विलासमय दृष्टि निक्षेपसँ, भक्त मंडलीक कीर्तन नर्तन सँ, वैष्णव-वैश्णवीक एकताराक झंकारसँ नि:सृत होइत युग-युगसँ श्रोतागणकें रस तृप्त करैत रहल अछि एवं करत। मिथिला मैथिलक जातीय एवं सांस्कृतिक गरिमाक मान-बिन्दु एवं साहित्यिक जागरणक प्रतीक चिन्हक रूप में आराध्य एवं आराधित महाकवि विद्यापतिक रचना जरिना मध्यकालीन मैथिली साहित्यिक अनुपम निधि आछि तहिना मध्यकाल में रचित समस्त मैथिली साहित्य सेहो हिनके प्रभावक एकान्त प्रतिफल अछि।"
महाकवि विद्यापतिको जन्म वर्तमान भारतको मधुबनी जनपदको बिसपू नामक गाउँमा एक सभ्रान्त मैथिल ब्राह्मण गणपति ठाकुर (उनका पिताको नाम)को घरमा भएको थियो। यसस्वी राजा शिवसिंहले यो गाउँ विद्यापतिलाई दानस्वरूप दिएका थिए। यस दानपत्रको प्रतिलिपि आज पनि विद्यापतिको वंशजहरूसँग छ जो अहिले सौराठ नामक गाउँमा बसोबास गर्छन्। उपलब्ध दस्तावेजबाट यो स्पष्ट हुन्छ कि महाकवि अभिनव जयदेव विद्यापतिको जन्म यस्तो यशस्वी मैथिल ब्राह्मण परिवारमा भएको थियो, जसमा विद्याको देवी सरस्वतीसँग लक्ष्मीको पनि असीम कृपा थियो। यस विख्यात वंशमा (विषयवार विसपी) एक-से-एक विद्धान्, शास्रज्ञ, धर्मशास्री एवं राजनीतिज्ञ भए। महाकविको जिजू बराजू देवादिव्य कर्णाटवंशीय राजाहरूको सन्धि, विग्रहिक थिए तथा देवादिव्यको सात पुत्रहरू मध्ये धीरेश्वर, गणेश्वर, वीरेश्वर आदि महराज हरिसिंहदेवको मन्त्रिपरिषद्‍मा थिए। यिनका बाजे जयदत्त ठाकुर एवं बाबू गणपति ठाकुर राजपण्डित थिए। त्यसैले पाण्डित्य एवं शास्रज्ञान कवि विद्यापतिलाई पुर्ख्यौली उत्तराधिकारमा प्राप्त भएको थियो। अनेक शास्रीय विषयहरूमा कालजयी रचनाको निर्माण गरेर विद्यापतिले आफ्नो पूर्वजहरूको परम्परा नै अगाडि बढाए।
महाकवि कोकिल विद्यापति ठाकुरको जन्म कहिले भएको थियो भन्ने लिखित प्रमाण फेला पर्न सकेको छैन। यद्यपि महाकविको एक पदबाट स्पष्ट हुन्छ कि लक्ष्मण-संवत् २९३, शाके १३२४ अर्थात् सन् १४०२ ई.मा देवसिंहको मृत्यु भयो र राजा शिवसिंह मिथिला नरेश बने। मिथिलामा प्रचलित किंवदन्तिको अनुसार त्यस समय राजा शिवसिंहको उमेर ५० वर्ष भएको थियो र कवि विद्यापति उनीभन्दा दुई वर्ष ठूला, अर्थात् ५२ वर्षका थिए।