cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
कुरुक्षेत्र युद्ध
पाँचौ दिन
यस दिन भीष्मले पाण्डव सेनालाई आफ्नो बाणले ढाके, उनलाई रोक्न क्रमशः अर्जुन र भीमले भीष्मसँग भयंकर युद्ध गरे। सात्यकिले द्रोणाचार्यलाई भीषण संहार गर्नबाट रोके। भीष्मद्वारा सात्यकिलाई युद्ध क्षेत्रबाट भगाइयो ।
छैटौ दिन
यस दिन पनि दुवै पक्ष वीच भयंकर युद्ध चल्यो, युद्धमा हारको कारण दुर्योधन पटक पटक क्रोधित हुन्थे तर भीष्म उनलाई आश्वासन दिई रहन्थे। अन्तमा भीष्मद्वारा पाञ्चाल सेनाको भयंकर संहार भयो ।
सातौँ दिन
यस दिन अर्जुनले कौरव सेनामा भागदौड मच्चाए, धृष्टद्युम्नले दुर्योधनलाई युद्धमा हराए। अर्जुन पुत्र इरावानले विन्द र अनुविन्दलाई पराजित गरे। भगदत्तले घटोत्कच लाई र नकुल, सहदेवले शल्यलाई युद्ध क्षेत्रबाट भाग्न बाध्य तुल्याए। भीष्म पाण्डव सेनाको भयंकर संहारलाई जारी राखे।
आठौँ दिन
यस दिन पनि भीष्म पाण्डव सेनाको भयंकर संहार गर्छन्, भीमसेन धृतराष्ट्रको आठ पुत्रको वध गरे, राक्षस अम्बलुषद्वारा अर्जुन पुत्र इरावानको वध भयो। एक पटक पुनः घटोत्कच दुर्योधनलाईलाई युद्धमा आफ्नो मायाद्वारा प्रताडित गरे र युद्ध भूमीबाट उसको सेनालाई लखेटछन्, तब भीष्मको आज्ञाले भगदत्त घटोत्कचलाई पराजित गरी भीम, युधिष्ठिर र अन्य पाण्डव सैनिकलाई पछाडी धकेल्छन्।यस दिनको अन्त सम्ममा भीमसेनले धृतराष्ट्रको नौ अन्य पुत्रको हत्या गरे।
नवौँ दिन
यस दिन दुर्योधन भीष्मलाई "कर्णलाई युद्ध गर्न आज्ञा दिन" अथवा पाण्डवको वध गर्नको लागि दबाब दिए, तब भीष्म उनलाई आश्वासन दिदै भोलि या त कृष्णले युद्धमा शस्त्र नउठाउने आफ्नो प्रतिज्ञा तोडे कुनै एक पाण्डवको वध अवश्य गर्ने बताउछन् । युद्धमा भीष्मको भीषण संहार रोक्नको लागि कृष्णलाई आफ्नो प्रतिज्ञा तोड्न पर्छ परन्तु यस दिन भीष्म पाण्डव सेनाको अधिकांश भाग समाप्त गरे।
दसौं दिन
यस दिन पाण्डव श्रीकृष्णको आज्ञामा भीष्मसंग उनको मुत्युको उपाय सोध्छन् र अर्जुनले शिखण्डीलाई अगाडि राखेर भीष्मको शरीरलाई बाणले ढाकीदिए। भीष्मले पाञ्चाल तथा मत्स्य सेनाको भयंकर संहार गरेका थिए तर अन्तमा अर्जुनको बाणबाट विदीर्ण भएर बाणको शैय्यामा ढले।
एघारौँ दिन
कर्णको प्रस्तावमा आचार्य द्रोणलाई सेनापति बनाइयो, कर्ण पनि युद्धमा सहभागी हुने भए जस कारण कौरव सेनाको उत्साह कयौं गुणाले बढ्यो, दुर्योधन र शकुनि द्रोणसँग भने कि "यदि युधिष्ठिरलाई बन्दी बनाइयो भने युद्ध आफै खतम हुन्छ, जब दिनको अन्तमा द्रोण युधिष्ठिरलाई युद्धमा हराएर उनलाई बन्दी बनाउनको लागि अघि बढे तब अर्जुन आएर बाण-वर्षा गरेर द्रोणलाई रोके, कर्णले पनि यस दिन पाण्डव सेनाको भारी संहार गरे ।
बाह्रौ दिन
अघिल्लो दिन अर्जुनको कारणले युधिष्ठिरलाई बन्दी बनाउन नपाएको कारण शकुनि र दुर्योधन अर्जुनलाई युधिष्ठिरबाट टाढा राख्न त्रिग‍र्त देशको राजालाई अर्जुनलाई युद्ध गरी धेरै टाढा युद्धमा व्यस्त बनाउन भने, त्रिग‍र्त देशको राजाले त्यसै गरे तर एक पटक फेरी अर्जुन समयमा नै पुगेर द्रोणको योजना असफल बनाउछन् ।
तेह्रौँ दिन
कुरुक्षेत्र युद्धको यस दिन दुर्योधनले राजा भगदत्तलाई "अर्जुनलाई व्यस्त बनाएर राख्न" भने किनकी पाण्डव पक्षमा चक्रव्युह तोड्न र बाहिर आउन सक्ने योद्धा केवल अर्जुन मात्र थिए। भगदत्तले युद्धमा एक पटक फेरी पाण्डव वीरलाई भगाएर भीमलाई एक पटक फेरी पराजित गरे र उनको अर्जुनको साथ भयंकर युद्ध भयो, श्रीकृष्ण भगदत्तको वैष्णवास्त्रलाई आफुले ग्रहण गरेर अर्जुनको रक्षा गरे। अन्ततः अर्जुनले भगदत्तको आँखाको पट्टीलाई तोडीदिए जस कारण उनको देख्न सक्ने क्षमता बन्द भयो र अर्जुनले यस अवस्थामा नै छलपूर्वक उनको वध गरिदिए। यसै दिन द्रोणले युधिष्ठिरको लागि चक्रव्यूहको रचना गरेका थिए जसमा केवल अभिमन्यु प्रवेश गर्न जान्दथे र बाहिर निस्कन जान्दैनथे। अतः युधिष्ठिर, भीम आदिलाई उसको साथ पठाए परन्तु चक्र व्यूहको द्वारमा उनीहरू सबलाई जयद्रथद्वारा शिवको वरदानको कारण रोकिए र अभिमन्यु मात्र भित्र प्रवेश गर्न सके । अभिमन्यु एक्लै सबै कौरव महारथिहरुद्वारा छलपुर्वक मारिए ,आफ्नो पुत्र अभिमन्युको अन्याय पूर्ण तरिकाले हत्या भएको सुनेर अर्जुनले अर्को दिनको सुर्यास्त भित्रमा जयद्रथको वध गर्ने प्रतिज्ञा लिए र यदि यसो गर्न नसके अग्नि समाधि लिने प्रतिज्ञा गरे।
चौधौ दिन
अर्जुनको अग्नि समाधि लिने प्रतिज्ञा सुनेर कौरव उत्साहित भए र आजको युद्धमा जयद्रथलाई अर्जुनबाट बचाउने योजना बनाए ,जयद्रथलाई बचाउनको लागि सब कौरव योद्धाले आफ्नो ज्यानको बाजी लगाए, द्रोणले जयद्रथलाई बचाउने पूर्ण आश्वासन दिए र उसलाई सेनाको पछाडीको भागमा लुकाए, परन्तु अर्जुन सबलाई चक्मा दिदै कृष्णद्वारा गरिएको सूर्यास्तको कारण बाहिर आएका जयद्रथलाई मारे र उनको शीर उनको पिताको काखमा पुर्याईदिए । यस दिन द्रोणले द्रुपद र विराटलाई मारे ।
पन्ध्रौ दिन
यस दिन पाण्डवले छलपुर्वक द्रोणाचार्यलाई अश्वत्थामाको मृत्युको भएको विश्वास दिलाए। यसबाट निराश भएका द्रोणले समाधि लिए। यसै अवस्थामा धृष्टद्युम्नले द्रोणको शीर काटेर वध गरे ।
सोह्रौँ दिन
यस दिन कर्ण कौरव सेनाको मुख्य सेनापति बनाइए यस दिन कर्णले पाण्डव सेनाको भयङकर संहार गरे, यस दिन कर्णले नकुल र सहदेवलाई युद्धमा पराजित गरे परन्तु कुन्तीलाई दिएको वचनलाई स्मरण गरी उनीहरूलाई प्राण दान दिए। फेरी उनको र अर्जुनको साथ भयंकर संग्राम भयो, भीम दुःशासनको वध गरी उसकी छातीको रगत पिए र सूर्यास्त भयो।
सत्रौ दिन
यस दिन कर्णले भीम र युधिष्ठिरलाई पराजित गरे यद्यपि कुन्तीलाई दिएको वचन स्मरण गरी उनीहरूको प्राण लिएनन्। यसै दिन कर्ण र अर्जुनको युद्ध भयो। युद्धको क्रममा कर्णको रथको पाङ्ग्रा हिलि धसियो र कर्णले लडाइँ बिराम गर्न भने। अर्जुन रोकिएको देखेर कृष्णले "अभिमन्यु पनि लडाइँमा यस्तै अवस्थामा थिए। उनीसँग हतियार र रथ नभएको अवस्थामा नै उनको हत्या गरिएको थियो।" भनेर अर्जुनलाई बाण प्रहार गर्न भने। अन्ततः अर्जुनले कर्णको रथको पांग्रा भूमिमा धसिएको अवस्थामा श्रीकृष्णको आज्ञामा रथको पांग्रा उचाल्ने प्रयास गर्दै गरेका कर्णको यसै अवस्थामा वध गरिदिए, यसपछी कौरव सेनाको उत्साह गिर्यो। शल्य प्रधान-सेनापति बनाइए तर उनको पनि भान्जा युधिष्ठिरद्वारा दिनको अन्तमा अन्त भयो।
अठारौ दिन
१८औं दिनमा, राजा शल्य बाँकी रहेका कौरव सेनाका सेनापती बने। युधिष्ठिरले भाला युद्धमा राजा शल्यलाई मारे। यस दिन भीमले दुर्योधनको बचेका अन्य भाइहरूलाई, सहदेवले शकुनिलाई र नहकुलले शकुनिका छोरा उलुकलाई मारे। र आफ्नो पराजय भएको जानेर दुर्योधन युद्धभूमीबाट भागेर एक तलाउमा लुके तर पाण्डवले ललकारेपछी भर्खरै तीर्थयात्राबाट फर्केका बलरामको निरिक्षणमा दुर्योधन र भीम बिच गदा युद्ध सुरु भयो। भीमले (कृष्णको निर्देशनमा) छलपुर्वक दुर्योधनको कम्मरमा प्रहार गरेकाले उनलाई अधमरो अवस्थामा छोडिदिए। आष्वस्थामा, कृपाचार्य र कृतवर्मा दुर्योधनको मृत्युशैयामा जम्मा भए र भीमको कृत्यको बदला लिने निर्णय गरे। राति आश्वस्थामाले द्रौपदीको पाँच पुत्र, द्रौपदीका दाइ धृष्टद्युम्न, शिखण्डी को सुतिरहेको अवस्थामा हत्या गरे। अन्य पाण्डव, कृष्ण, सात्यिकी र युयुत्सु भने बाँचे।
फुमिओ किसिदा
फुमिओ किसिदा (岸田 文雄) एक जापानी राजनीतिज्ञ तथा सन् २०२१ अक्टोबर ४ देखि जापानको प्रधानमन्त्री हुन्। उनी सन् २०२१ सेप्टेम्बर २९ देखि जापानको लिबरल डेमोक्रेटिक पार्टीका अध्यक्ष पनि हुन्। उनले पहिले सन् २०१२ देखि सन् २०१७ सम्म जापानको विदेश मन्त्री र सन् २०१७ मा कार्यवाहक रक्षा मन्त्री पनि भएका थिए। राजनैतिक परिवारमा जन्मेका किसिदाको बाल्यकाल संयुक्त राज्य अमेरिकामा बितेको थियो। उनले आफ्नो आधारभूत शिक्षा न्युयोर्कमा रहेर प्राप्त गरेका थिए। वित्त क्षेत्रमा आफ्नो करियर सुरु गरेपछि उनी राजनीतिमा प्रवेश गरेका थिए। उनले सन् १९९३ को जापानी आम निर्वाचनमा विजय प्राप्त गरेका थिए। जापानको तत्कालिन प्रधानमन्त्री सिन्जो आबे र यासुओ फुकुदाको मन्त्रिपरिषदमा उनी विभिन्न पदमा नियुक्त भएर काम गरेका थिए।
कुरुक्षेत्र युद्ध
युद्ध पछि
युद्धको अन्त्यमा, मात्र बाह्र मुख्य वीर जीवित थिए-पाँच पाण्डव, कृष्ण,सत्यकी, अश्वस्थामा, कृपाचार्य, युयुत्सु, वृषकेतु र कृतवर्मा। हस्तिनापुरको सिहासनमा युधिष्ठिरको राज्याभिषेक गरियो।
३६ वर्ष सम्म शासन चलाए पछी, उनले अर्जुनका नाति परिक्षितलाई राज्य सुम्पेर आफ्ना भाइ र पत्नी द्रौपदीको साथ हिमालय तर्फ लागे ।
कुरुक्षेत्र युद्धको परिणाम
महाभारत एवं अन्य पौराणिक ग्रन्थहरूको अनुसार यो युद्ध भारत वंशीको साथ-साथ अन्य कयौं महान राजवंश तथा वैदिक ज्ञान विज्ञानको पतनको कारण बन्यो। महाभारतमा वर्णित यस युद्धको केहि मुख्य परिणाम निम्न अनुसार छन्-
नकारात्मक फल
सकारात्मक फल
राजनैतिक रङ
राजनैतिक रङ कुनै पनि राजनैतिक विचारधारा, आन्दोलन वा पार्टीलाई आधिकारिक वा अनाधिकारिक रूपमा प्रतिनिधित्व गर्ने रङ हो। एउटै विचारधारा हुने विभिन्न देशका पार्टीहरूले कहिलेकाही समान रङ प्रयोग गर्छन् । उदाहरणको लागि रातो रङ ले धेरै देशहरूमा बामपन्थी विचारधारा सङ्केत गर्छ। (यसैबाट लाल सेना, लाल आतङ्क जस्ता शब्दावलीहरू आयो) भने सुन्तले रङ ले इसाई प्रजातान्त्रिक विचारधाराक सङ्केत गर्छ।, पहेँलो रङले सामान्यतया उदारवाद र दक्षिणपन्थी स्वतन्त्रतावाद सँग सम्बन्धित छ भने हरियो रङ हरित रजनीती सँग सम्बन्धित छ । ।
कालो
कालो रङ मुख्य रूपमा अराजकतावादसँग सम्बन्धित छ।
खैरो
खैरो नाजीवाद सम्बन्धित गरिएको छ किनभने को Sturmabteilung जसको सदस्य "brownshirts" भनिन्छ (SA)। तिनीहरूलाई बेनिटो मुसोलिनीको कालो शर्टमा चित्रण गरिएको थियो र र   छनौट गरियो किनभने जर्मनीको अफ्रिकी उपनिवेशहरूमा औपनिवेशिक सेनाको लागि राखिएका धेरै खैरो पोशाक पहिलो विश्वयुद्धको अन्तपछि सस्तोमा उपलब्ध थिए। युरोप र अन्य कतै, र खैरो रंग कहिलेकाँही सामान्यतया फासिस्टलाई जनाउन प्रयोग गरिन्छ।
पहेँलो
पहेंलो सबैभन्दा बढी उदारवाद र दक्षिण-स्वतन्त्रता संग सम्बन्धित छ।
रातो
रातो परम्परागत रूपमा समाजवाद र साम्यवाद संग सम्बन्धित छ। समाजवादको सबभन्दा पुरानो प्रतीक रातो झन्डा हो हो, जुन जुन १८ औं शताब्दीमा फ्रान्सेली राज्य क्रान्ति र १८४८ को क्रान्तिहरुमा प्रयोग भएको थियो । यसभन्दा पहिले, रातो रंग सामान्यतया राजतन्त्र वा ख्रीष्टको रगतको प्रतीकात्मकता र सम्बन्धको कारण चर्चसँग सम्बन्धित थियो। पूंजीवादको बिरूद्ध संघर्षमा मरेका मजदुरहरूको रगतको प्रतिनिधित्व गर्न र रातो चयन गरिएको थियो। पहिलो, दोस्रो, तेस्रो र चौथो अन्तर्राष्ट्रिय सहित सबै प्रमुख समाजवादी र कम्युनिष्ट गठबन्धन र संगठनहरूले रातोलाई आधिकारिक रंगको रूपमा प्रयोग गरे। र रातो र साम्यवाद बीचको सम्बन्ध विशेष गरी बलियो छ। कम्युनिष्टहरूले रातो रङको प्रयोग अन्य विचाराधाराले आफ्नो परम्परागत रङको प्रयोग भन्दा अधिक गर्छन् ।
सेतो
सेतो आजको समयमा मुख्यतया शान्तिवादसँग( आत्मसमर्पण झण्डा जस्तो झण्डाको रुप) मा लिइन्छ) र संयुक्त अधिराज्यको राजनीतिमा मार्टिन बेल जस्ता स्वतन्त्र राजनीतिज्ञसँग सम्बन्धित छ ।
हरियो
हरियो रङ्ग पर्यावरणवादी र इस्लामिक पार्टी र आन्दोलनले प्रयोग गर्ने गर्छन् ।
आइडेन्टी डटसिए
आइडेण्टि डट सिए अथवा आइडेण्टिका एक निःशुल्क र खुला स्रोत सामाजिक सञ्जाल तथा सूक्ष्म ब्लगिङ सेवा हो जसले गतिविधि प्रवाह प्रोटोकल प्रयोग गर्दै पम्प डटआईओ सफ्टवेयरमा आधारित छ। आइडेण्टि डटकाले सन् २०१३ मा नयाँ दर्ता स्वीकार गर्न रोकेको थियो, तर इ१४एनद्वारा प्रदान गरिएको अन्य पम्प डटआईओमा आधारित आयोजनाका साथ काम गर्न जारी राखेको थियो जसले नयाँ दर्तालाई स्वीकारेको थियो।
विशेषता
पम्प डटआईओमा चल्ने आइडेण्टि डट सिए सामाजिक सञ्जल साइटहरू जस्तै फेसबुक र गुगल + सँग मिल्दोजुल्दो छ। असीमित लम्बाई स्थिति अद्यावधिक, गुणस्तरीय पाठ तथा तस्वीरहरूलाई प्रकाशन गर्न अनुमति दिन्छ। गतिविधि प्रवाह प्रोटोकलले खेलहरू जस्ता धेरै प्रकारका गतिविधिहरूलाई समर्थन गर्दछ।  ओपन फार्म गेम गतिविधि प्रवाहमा आधारित खेलको लागि एक नमू अनुप्रयोग हो। यसले ह्यासट्याग, समूह र विश्वव्यापी खोजीलाई भने समर्थन गर्दैन।
ष्ट्याटस डटनेट
यस सेवाले २ जुलाई २००८ मा, ८,००० भन्दा बढी दर्ताहरू र १९,००० अद्यावधिकहरू सार्वजनिक रूपमा सेवा प्रक्षेपणको २४ घण्टा भित्र प्राप्त गरेको थियो र ४ नोभेम्बर २००८ मा यसमा १,०००,००० अद्यावधिकहरू पुगेका थिए। जनवरी २००९ मा, आइडेण्टि डटसिएले उद्यम पूँजी समूह मोण्ट्रिएल ष्टार्ट अपबाट लगानी कोष प्राप्त गरेको थियो।
३० मार्च २००९ मा, कण्ट्रोल योरसेल्फ (हाल ष्ट्याटस नेट निगम) आइडेण्टि डटसिए मे २००९ मा प्रक्षेपण हुने ष्ट्याटस डटनेट नामक एक सूक्ष्म ब्लगिङ सेवाको भाग बन्ने घोषण गरिएको थियो। ष्ट्याटस डटनेटले ग्राहकहरूद्वारा छनौट गरिएको, एक उपडोमेन अन्तर्गत व्यक्तिगत सूक्ष्म ब्लगहरू प्रदान गरेको थियो जसका कारण आइडेण्टि डटसिए एक नि: शुल्क सेवा बनेको थियो। सबै सूचनाहरू क्रिएटिभ कमन्स एट्रिब्युसन ३.० अनुमति पत्र अन्तर्गत पूर्वनिर्धारित रूपमा प्रकाशित हुनेछन्, तर भुक्तान गर्ने ग्राहकहरू फरक अनुमति पत्र छनौट गर्न स्वतन्त्र हुनेछन्।
पूर्व ष्ट्याटस डटनेटमा आधारित, ओष्ट्याटस  विशिष्टतामा निर्मित सूक्ष्म-ब्लगिङ सफ्टवेयर प्याकेज र पूर्व खुला सूक्ष्म ब्लगिङ विशिष्टतामा आधारित रहि, आइडेण्टि डटसिएले प्रयोगकर्ताहरूलाई अद्यावधिक चरित्र १४० शब्द सम्म लामो पाठहरू पठाउन अनुमति दिन्थ्यो जसलाई सूचना भनेर पनि चिनिन्छ। दुबै अवधारणा र सञ्चालनमा टुइटरको समान, आइडेण्टि डटसिए/ष्ट्याटस डटनेटले धेरै सुविधाहरू प्रदान गरेको थियो जसलाई हालसालै पनि टुइटर कार्यान्वयन गरेका छैनन्  ।
यसको अतिरिक्त, आइडेण्टि डटसिए/ष्ट्याटस डटनेटले साथीका साथीहरू मानकमा आधारित रहि व्यक्तिगत र "मित्र" आँकडाहरू निःशुल्क निर्यात र आदानप्रदान गर्नलाई अनुमति दिएको थियो।
पम्प डटआइओ
पम्प डटआइओले अधिक सुविधाहरू प्रदान गर्ने र प्राविधिक रूपमा अझ उन्नत भएका कारण विकासकर्ता इभान प्रोड्रोमउले साइट विकास गर्नका लागि पम्प डटआइओ सफ्टवेयर मञ्चमा छनौट गरेका थिए। पम्प डट आइओ सफ्टवेयरमा परिवर्तनको तयारीका लागि डिसेम्बर २०१२ मा आइडेण्टि डटसिएलेदर्ता बन्द गरेको थियो। उक्त रूपान्तरण १२ जुलाई २०१३ मा सम्पन्न भएको थियो।
पछि, प्रति सार्वजनिक सीमा १४० शब्द हटाइएको थियो। ह्यासट्याग हाल सामग्री सार्वजनिकमा ढाँचा र तस्वीरहरू समावेश हुन सक्छन्। समूह, ह्यासट्याग र सूचीबद्ध लोकप्रिय पृष्ठ अझै पनि पम्प डटआईओमा लागू गरिएको छैन।
१९७२ एएफसी एसिया कप
The Asian Football Confederation's 1972 AFC Asian Cup finals were held in Thailand between May 7 and May 19. It was won by Iran.
Qualification
The other 4 qualifying teams were:
External links
br />Marzouq ⚽ 87'
Group B
{{football box
{{एएफसीका प्रतियोगिताहरू}}
राजा हरिशचन्द्र
राजा हरिशचन्द्र हिन्दु मिथकको एक प्राचीन राजा थिए । ऐतरेय ब्राह्मण, महाभारत , मार्कण्डेय पुराण , देवी भागवतपुराण जस्ता धार्मिक ग्रन्थमा उनको बर्णन पाइन्छ । उनी सत्यव्रत त्रिशंकुका पुत्र थिए ।
सबैभन्दा प्रख्यात कथा मार्कण्डेय पुराणमा पाइन्छ, जुन कथा मा विश्वामित्र ऋषिलाई वचन पुरा गर्न उनले आफ्नो राज्य, रानी र पुत्रलाई बेच्नु पर्ने हुन्छ र आफू चण्डालको दास बन्नुपर्ने हुन्छ ।
ऐतरेय ब्राह्मण
ऐतरेय ब्राह्मणको कथा अनुसार, हरिशचन्द्रको १०० पत्नी थिए तर कुनै सन्तान थिएनन् । नारद मुनिको आज्ञा अनुसार उनले , वरुणको प्राथना गर्छन्। वरुणले उनलाई पुत्र प्रदान गर्न मन्जुर भए तर उनले उक्त पुत्रको बलि चढाउनु पर्ने साट्न राखे । बरुणको वरदानले पुत्र पैदा भए र उनको नाम रोहित राखियो । तब वरुण आए र पुत्रको बलि मागे । राजाले विभिन्न बहाना बनाउदै धेरै पटक टार्दै गए । रोहित जब ठुलो भए र यो कुरा थाहा पाए तब उनी भागे र जंगलमा लुक्न गए । वरुणले रिसाएर उनलाई पेट सम्बन्धि बिमारीको श्राप दिए । रोहितको बदलामा अन्य कोहिको बलि दिने उपाय कसैले देखाए । अजिगर्त नामक एक गरिब र दरिद्र ब्राह्मणको तीन पुत्र थिए । उनले यदि सय गाई पाए आफ्नो एक छोरा बलिको लागि दिने कुरा बताए । जेठ छोरा बाबुको तिर लागे भने कान्छा छिरा आमाको तिर लागे र महिला छोरा शुनःशेपलाई ब्राह्मणले बेची दिए  । शुन:शेपले विश्वामित्र ऋषिको सुझावमा ऋग वेदका मन्त्रोच्चारण गरे र बलि हुनबाट जोगिए । उनको प्राथनाबाट हरिशचन्द्रको बिमारी समेत निको भयो ; शुन:शेपलाई विश्वामित्र ऋषिले धर्म पुत्र पाले।
विश्वामित्र वशिष्ट विवाद
देव राज इन्द्रको सभामा सप्तऋषि हरूको बहस भैरहेको थियो । इन्द्रले कस्तो मानव जिवितै स्वर्गमा स्थान पाउँछ भनेर जिज्ञासा राखेका थिए । विश्वामित्रले सत्यवादी मानिसले स्वर्गमा स्थान पौने तर त्यस्तो कोहि नभएकाले कसैले स्वर्गमा ठाउँ नपाउने कुरा गरे । वशिष्टले आफ्नो शिष्य हरिशचन्द्र सत्यवादी रहेको कुरा बताए । तर विश्वामित्रले उनको कुरा पत्याएनन् । र उनले राजा हरिशचन्द्रको परीक्षा लिने बताए र यदि उनी परीक्षामा सफल भए उनी स्वर्ग आउन पाउने भए ।
परीक्षा
राजा हरिशचन्द्र त्रेता युगका एक प्रजापलक राजा थिए। उनको शैव्या (तारामती) नामकी रानी र रोहित नामको छोरा थिए । एक पटक सिकार खेल्न जाँदा बाटो भुले। उनले  विश्वामित्र ऋषिलाई देखे र सहयोग गर्न याचना गरे।
सहयोग गरे बापत इच्छा गरेको पुरा गरी दिने वचन उनले दिए। ऋषिले उनलाई फिर्ता जाने बाटो देखाईदिए। केहि समय बितेपछी ऋषि उनको दरबारमा गए र उनले दक्षिणा मागे र राजसुय यज्ञ गर्न लगाए । ऋषिले राजाको सम्पूर्ण राज्य जाय जेथा श्री-सम्पति माग राखे। हरिशचन्द्रले मन्जुर गरे र महल र दरबार छोडेर परिवार सहित हिडे ।
राजमहल छोडेपछी हरिशचन्द्र गरिवी र दरिद्रतामा बस्न थाले। उनप्रति बफादार उनका समर्थक तथा शुभचिन्तक हरूले उनलाई पछ्याउन थाले। जब  विश्वामित्र ऋषिले यो देखे विश्वामित्रले उनले आफ्नो राज्यको अंगको रूपमा रहेकालाई आफ्नो समर्थक बनाएर हिदाएओ गुनासो गरे र आफ्नो राज्यमा नबस्न भने। राजाले ऋषिलाई दिएको आफ्नो राज्यबाट अन्त जाने निर्णय गरे। ऋषिले उनलाई अपमान गरे। यो देखेर पाँच दिक्पालले विश्वामित्रको निन्दा गरे। विश्वामित्रले दिक्पाललाई अर्को जन्ममा मानव भएर जन्मनु पर्ने श्राप दिए र उनीहरू पाण्डव र द्रौपदीका पुत्र भएर जन्मे ।
आफ्नो राज्यबाट हिंडेको झन्डै एक महिना पछी, हरिशचन्द्र काशी पुगे जहाँ विश्वामित्र पुगिसकेका थिए। उनले राजाले दिएको वचन अनुसर भिक्षा माग गरे। राजाले केहि समय मागे र ऋषिले अर्को सुर्यास्त सम्ममा आफुलाई सो दान चाहिने कुरा राखेर हिँडे। एकातिर भोको छोरो रोहिरहेको छ भने अर्को तिर ऋषिलाई दिएको वचन कसरी पुरा गर्ने भन्ने चिन्ताले राजालाई निकै सतायो। रानीले उनलाई बेचेर केहि पैसा आउने प्रस्ताव गरिन्। केहि संकोच मानेर हरिशचन्द्रले रानी शैव्यालाई बेचे तर छोरा आमा छाड्न तयार थिएनन् र छोरा आमा संगै लग्यो ।
तत्कालै, विश्वामित्र उनको अगाडि देखा परे र दानको माग गरे। रानी र छोरालाई बेचेर प्राप्त भएको सबै पैसा उनले ऋषिलाई दिए ।तर , विश्वामित्र अझै सन्तुष्ट थिएनन् । हरिशचन्द्रले आफैलाई बेच्ने निर्णय गरे । एउटा तल्लो जातिको चण्डाल ले उनलाई किन्ने भने , तर राजा आफू क्षत्रिय भएको नाताले आत्मा-सम्मानको कारण त्यो चाहेनन्। बरु उनले आफू विश्वमित्रको दास हुने प्रस्ताव राखे। विश्वमित्रले मन्जुर गर तर तत्कालै भने " तिमि मेरो दास भएको हुनाले , तिमीले मैले भनेको मान्नु पर्छ । म तिमीलाई यो चण्डालको हातमा बेच्छु। चण्डालले ऋषिलाई सुनको सिक्का दिए र हरिशचन्द्र उनको दास भए ।
चण्डालले हरिशचन्द्रलाई चिहान खन्न काम लगाउथ्यो। उनले त्यहाँ दाहसंस्कार गरिने प्रत्येकको पैसा लिनलाई लगाएको थियो : त्यसको केहि हिस्सा चण्डाललाई जान्थ्यो, केहि स्थानीय प्रशासनलाई पुग्थ्यो र बाँकी हरिशचन्द्रको पारिश्रमिक थियो ।हरिशचन्द्र चिहानमा बस्न र काम गर्न थाले ।
सर्लाही, साँखर
सर्लाही नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमा पर्ने गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्ला स्थित साँखर गाँउ विकास समिति मा पर्ने अति रमणीय गाँउ हो ।
राजा हरिशचन्द्र
अन्तिम परीक्षा
एक दिन उनले आफ्नो पहिलेको जीवन र अहिलेको अवस्थाको बारेमा सपना देखे र अहिले भोग्नु परेको अवस्थालाई पहिलेको जीवनको पापको रूपमा लिए । सपनामा उनले रानीलाई रोइरहेको देखे । उनी बिउझिए । जब उनी बिउझिए, उनले आफ्नो अगाडि एक महिला रोइरहेको देखे । उनले आफ्नो छोरालाई बोकिरहेकी थिइन् जसको सर्पले डसेर मृत्यु भएको थियो । नजिकै गएर हेर्दा ती महिला उनकै रानी शैव्या थिइन् र छोरा रोहितको सर्पले डसेर मृत्यु भएको थियो । आफ्नो दुर्भाग्य देखेर , हरिशचन्द्रलाई आत्महत्या गर्न मन लाग्यो , तर उनले अर्को जन्ममा पनि यसको फल भोग्नु पर्ने महसुस गरे ।
जब रानीले छोराको दाहसंस्कार गर्ने सुरसार गरिन्, हरिशचन्द्रले यो बताए कि उनले पैसा नदिएसम्म हरिशचन्द्रले उनलाई दाहसंस्कार गर्न दिन सक्दैनन् । त्यो बेला धर्म सहित सबै देवी देवता र विश्वामित्र उपस्थित भए । उनीहरूले हरिशचन्द्रको सत्यबादी गुण र सत्गुणको प्रशंसा गरे र उनलाई स्वर्गमा निम्त्याए ।
ब्रह्म वैवर्त पुराण
हरिशचन्द्रको छोरी, पद्मिनीको विवाह हैहाया राजा क्रितविर्यसँग भएको थियो । उनीहरूको कार्तविर्य अर्जुन नामको छोरा थियो, जसको बध परशुरामले गरेका थिए ।
चलचित्र
सत्य हरिशचन्द्र (चलचित्र)
राखी गुलजार
राखी गुलजार (जन्म: १५ अगस्ट, १९७४) हिन्दी चलचित्रकी एक अभिनेत्री हुन्।
व्यक्तिगत जीवन
राखी गुलजारको जन्म: १५ अगष्ट, १९४७मा भएको थियो। राखीको किशोरावस्थामा नै बङ्गाली चलचित्रहरूको निर्देशक अजयविश्वाससँग विवाह भैसकेको थियो तर यो विवाह असफल भयो। आहिले उनी विख्यात चलचित्र निर्देशक, कवि र गीतकार गुलजारकी श्रीमती हुन्। सन् २००३ मा उनलाई पद्मश्रीको उपाधिले सम्मानित गरिएको थियो।
सरस्वती प्रतीक्षा
सरस्वती प्रतीक्षा एक नेपाली लेखिका हुन्। वि.स. २०७४ सालमा उनको उपन्यास नथिया लेख्नका लागि प्रतीक्षा सबैभन्दा बढी परिचित छिन्।
प्रारम्भिक जीवन
सरस्वती प्रतिक्षाको जन्म थकाली परिवारमा भएको थियो। उनको जैविक अभिभावकको सहमतिमा, उनलाई नेपाली साहित्यकार सरुभक्तको धर्मपुत्री बनाएकी थिइन्। उनी सम्बन्धविच्छेद छिन् र छोरासँग बस्दै आएकी छिन्।
सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)
सिन्धुली २ नेपालको सिन्धुली जिल्लाको दुई संसदीय निर्वाचन क्षेत्र मध्ये एक हो। यो निर्वाचन क्षेत्र २०७४ भदौ १५ मा पेश गरिएको निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोग प्रतिवेदनमा अस्तित्वमा आएको थियो।
सम्मिलित क्षेत्रहरू
सिन्धुली २ संसदीय क्षेत्रमा हरिहरपुरगढी गाउँपालिका, मरिण गाउँपालिका, घ्याङलेख गाउँपालिका, सुनकोशी गाउँपालिका र कमलामाई नगरपालिकाको १–८ र १०–१२ वडाहरू रहेका छन्।
प्रदेश सभा खण्डहरू
बागमती प्रदेश सभा क्षेत्रलाई निम्नलिखित खण्डहरूमा विभाजन गरिएको छ:
विसं २०७२ को महाभूकम्प
'''वि.सं. २०७२ को महाभूकम्प''' वि.सं. २०७२ वैशाख १२ गते शनिबार नेपालको प्रमाणिक समय अनुसार ११:५६ मा लगभग 34 km पूर्व-दक्षिणपूर्व बार्पाकलाई केन्द्रविन्दु बनाई ७.८ रेक्टर स्केलको भूकम्प 15 km गहिराइमा गएको थियो। विसं १९९० को महाभूकम्प पछिको यो सबैभन्दा ठूलो भूकम्प थियो। भूकम्पले नेपाल सरकारको प्रारम्भिक जानकारी अनुसार नेपालमा मात्रै ५१६२ मानिसको ज्यान लिएको थियो। यस महाभूकम्पका कारण नेपालसँगै रहेका भारत, चीन र बङ्गलादेशमा पनि कयौँ मानिसहरूको हताहात भएको थियो। भूकम्पले गर्दा काठमाडौँ उपत्यकामा रहेका युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रका शताब्दी पुराना भवनहरू भत्किएका थिए जसमा बसन्तपुर दरवार क्षेत्र पनि रहेको छ।
यस भूकम्पले सगरमाथामा हिमपहिरो जान सुरु भएको थपे जसकारण नेपाली र विदेशी गरी २२ जनाको हिमपहिरोमा पुरिएका कारण मृत्यु भएको भने यो हिमपहिरो सगरमाथामा आएको सबैभन्दा घातक हिमपहिरो बनेको थियो। भूकम्पले लाङटाङ उपत्यकामा पनि विशाल हिमपहिरो निम्त्याएको थियो जसकारण २५० जना बेपत्ता भएका थिए। यस महा भूकम्पका कारण नेपालको कयौँ जिल्लाका हजारौँ गाउँ तथा बस्तीका सर्वसाधारणहरू भूकम्पले धक्का दिँदा घर नष्ट भएका कारण कयौँको मृत्यु भएको थियो भने हजारौँ मानिसहरू घरबारविहीन बनेका थिए। यस महा भूकम्पका कारण काठमाडौँ उपत्यकाका युनेस्कोद्वारा विश्व सम्पदा सूचीका सूचीकृत स्थल तथा सयौँ वर्ष पुराना ऐतिहासिक धरोहरहरू आंशिक रूपमा र केही पूर्ण रूपमा ध्वस्त भएका थिए जसमा काठमाडौँ दरबार क्षेत्र, पाटन दरबार क्षेत्र, भक्तपुर दरबार क्षेत्र, चाँगुनारायण मन्दिर, बौधनाथ स्तूप र स्वायम्भूनाथ स्तूप सामेल छन्। नेपाल एक घातक भूकम्पले कमजोर बनेको र मुख्यरूपमा देशको भूविज्ञान र शहरीकरणका कारण भूभौतिकीविद तथा अन्य विशेषज्ञहरूले दशकौँदेखि नेपालमा ठूलो भूकम्प जानसक्ने भन्दै चेतावनी दिएका थिए। यस महा भूकम्पका कारण ६१.८८ मिटर अग्लो नौतले धरहरा भूकम्पको पहिलो धक्कै कारण ध्वस्त भएको थियो भने धरहरा पूर्णरूपमा क्षतिग्रस्त हुँदा यसले कयौँ मानिसहरूको ज्यान लिएको थियो जुन युनेस्कोद्वारा मान्यता प्राप्त काठमाडौँ उपत्यकाको वास्तुकलाको एक हिस्सा थियो।
भूकम्प गएको २० मिनटको अन्तरालमा पूरै देशभरी लगातार भूकम्पको पराकम्पहरू गैरहेका थिए भने वैशाख १३ का दिन रातको १२ बजेर ५४ मिनेट जाँदा ६.७ रेक्टर स्केलको अर्को भूकम्प गएको थियो जसकारण देशका पहिरोको जाने खतरा बनेको थियो। २९ वैशाख २०७२ का दिन दिउँसोको १२ बजेर ५० मिनेट जाँदा देशले पुनः ७.३ रेक्टर स्केलको भूकम्पको समाना गर्नु परेको थियो जसको केन्द्र काठमाडौँ र सगरमाथाको बीचमा चीनको सिमाना नजिक थियो। यस पराकम्पमा २०० भन्दा बढी मानिसहरूको मृत्यु भएको थियो भने र २,५०० भन्दा बढी घाइते हुँदा कयौँ घरबारविहीन बनेका थिए।
भूकम्प
वि.सं. २०७२ वैशाख १२ गते शनिबारका दिन नेपाली प्रमाणिक समय अनुसार ११:५६ मा लगभग ३४ किलोमिटर (२१ माइल) पूर्व-दक्षिणपूर्व बार्पाकलाई केन्द्रविन्दु बनाई ७.८ रेक्टर स्केलको भूकम्प १५ किलोमिटर (९.३ माइल) गहिराइमा गएको थियो। यस महाभूकम्पलाई सुरुमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको भूगर्भ सर्वेक्षणले ७.५ रेक्टर स्केलको रहेको प्रतिवेदन निकालेको थियो भने चिनियाँ भूकम्प सञ्जाल केन्द्रले भूकम्पको रेक्टर स्केल ८.१ रहेको प्रतिवेदन दिएको थियो। भारत मौसम विज्ञान विभागले नेपाली समय अनुसार नेपालमा ११:५६ र १२:३० मा गरी  दुई शक्तिशाली भूकम्प गएको बताएको थियो। पहिलो पटक ७.८ रेक्टर स्केल मापन गरिएको भूकम्प र त्यसको केन्द्र विन्दु भएर ८० किलोमिटरको दुरीमा नेपालको राजधानी काठमाडौँबाट उत्तर–पश्चिमतर्फ रहेको पत्ता लागेको थियो। यस महाभूकम्पको केन्द्रको नजिक भरतपुर सहर परेको थियो भने भूकम्प महाशाखाका अनुसार ६.६ रेक्टर स्केलको भूकम्प पहिलाको भन्दा कम शक्तिशाली रहेको जनाइएको थियो जुन काठमाडौँबाट पूर्वमा ६५ किमीमा (४० माइल) गएको थियो जसको भूकम्पीय केन्द्र पृथ्वीको सतहभन्दा १० किमी (६.२ माइल) गहिराइमा रहेको थियो। वैशाख १२ को महाभूकम्प आउँदाको समय सयौँ पर्वतारोहीहरूले सगरमाथाको चढाई गरिरहेका थिए। भूकम्पको तीव्र कम्पनका कारण हिमपहिरो आएको थियो भने यसलगत्तै भूसख्लन सुरु भएको थियो जसकारण १७ भन्दा बढी पर्वतारोहीहरूको मृत्यु भएको थियो। अधिकारीहरूका अनुसार हिउँको विशाल पत्र तीव्र गतिका साथ तल खस्किएका कारण सगरमाथाको आधार शिविर ध्वस्त भएको थियो जसकारण ३७ भन्दा बढी पर्वतारोहीहरूको घाइते भएका थिए। सुरुको महाभूकम्पपछि पछिका दिनहरूमा ४.५ रेक्टर स्केल र त्योभन्दा बढी रेक्टर स्केलका ३८ भन्दा बढी भूकम्पको धक्का महसुस भएका थिए जसमा ६.८ रेक्टर स्केलको भूकम्प पनि सामेल छ। संयुक्त राज्य अमेरिकाको भूगर्भ सर्वेक्षणका अनुसार भूकम्प जानुको कारण जमिनको सतह भन्दा ९ माइल तल रहेको एक चट्टान सरेका कारण त्यसले धक्का दिएको जनाइएक‍ थियो २० आणविक हतियार फुटे जत्तिकै शक्तिशाली थियो।
तीव्रता
यस महाभूकम्पको तरङ्गीय मानचित्र संयुक्त राज्य भूगर्भ सर्वेक्षणको के तपाईले महसुस गर्नुभयो खण्डमा प्राप्त प्रतिक्रियाहरूको अनुसार काठमाडौँमा भूकम्पको तीव्रता ९ सम्म पुगेको थियो। भूकम्पको झट्का छिमेकी देश भारतको बिहार, उत्तर प्रदेश, असम, पश्चिम बङ्गाल, सिक्किम, उत्तराखण्ड, उडिसा, आन्ध्र प्रदेश, कर्नाटक र गुजरात जस्ता प्रमुख भूभागहरूसम्म महसुस गरिएको थियो। यसको असर भारतको राजधानी दिल्ली र राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्रमा पनि महसुस गरिएको थियो। सोही प्रतिवेदनका अनुसार अनुसार बङ्गलादेशको राजधानी ढाकामा यस भूकम्पको तीव्रता ४ थियो। यस भूकम्पको झट्का केन्द्रबाट १९०० किलोमिटर टाढा रहेको तिब्बत र चीनका केही भूभागहरूमा पनि महसुस गरिएको थियो। पाकिस्तान र भुटान पनि यस भूकम्पको न्युन झट्का महसुस गरिएको थियो।
पराकम्पहरू
वि.सं २०७२ वैशाख १२ बजेर ११:५६ मिनेटको महाभूकम्प गएको केही मिनेटको अन्तरालमै त्यसको पराकम्पहरू सुरु भएका थिए। महाभूकम्प गएको ३४ मिनेटभित्रै पहिलो पराकम्प ६.६ रेक्टर स्केलसम्म पुगेको थियो। वैशाख १३ का दिन सोही क्षेत्रमा नेपाली समय अनुसार १२ बजेर ५४ मिनेट जाँदा ६.९ रेक्टर स्केलको ठूलो भूकम्प गएको थियो जसको केन्द्र नेपालको कोदारीबाट दक्षिणमा लगभग १७ किलोमिटरमा (११ माइल) रहेको थियो। यस भूकम्पले गर्दा सगरमाथामा हिमपहिरो जानुका साथै र उत्तरी भारतका कलकत्ता, सिलिगुडी, जलपाइगुडी र आसामलगायत अन्य थुप्रै ठाउँमा हिमपहिरोको गएको थियो। पछिको झट्काले कोशी राजमार्गमा पहिरो खसेका कारण भेडेटार-मुलघाट सडकखण्ड अवरुद्ध भएको थियो। ११ जेठ २०७३ सम्म ४५९ वटा भूकम्पीय पराकम्पहरू महसुस भएका थिए जसमध्ये ५१ वटा भूकम्प ५ वा सो भन्दा बढीका र ५ भन्दा माथिका ६ भूकम्पहरू गएका थिए भने ४ रेक्टर स्केल भन्दा कम २०,००० भन्दा कम भूकम्पका पराकम्पहरू महसुस भएका थिए।
वैशाख १९ को भूकम्प
दोस्रो ठूलो भूकम्प वि.सं २०७२ वैशाख २९ गते १२ बजेर ५० मिनेट जाँदा कोदारीको दक्षिणपूर्वमा १८ किलोमिटरमा केन्द्रविन्दु बनाई ७.३ रेक्टर स्केलको भूकम्प गएको थियो। महाशाखाका अनुसार यस भूकम्पको केन्द्रविन्दु राजधानी काठमाडौँ र सगरमाथाबीचको चिनियाँ सीमा नजिकै रहेको थियो जुन १८.५ किलोमिटर (११.५ माइल) गहिराइमा गएको थियो। यो भूकम्प १२ वैशाख पछि गएको सबैभन्दा दोस्रो ठूलो भूकम्प थियो। यस भूकम्पको बिहार, उत्तर प्रदेश, पश्चिम बङ्गाल र अन्य उत्तर-भारतीय राज्यहरू लगायत भारतको उत्तरी भागमा पनि महसुस गरिएको थियो। भूकम्पका कारण नेपालमा कम्तीमा १५३ जनाको मृत्यु र करिब २५०० जना घाइते भएका थिए भने अन्य ६२ जनाको भारतमा, बङ्गलादेशमा दुई जना र चीनमा एक जनाको मृत्यु भएको थियो।
भूकम्पले गरेको विनाश
नेपाल जस्तो विकासोन्मुख तथा राजनैतिक हिसाबले अस्थिरता भएका राष्ट्रहरूमा घटेका विनाशकारी घटनाहरूले प्रायः लामो समयसम्म शृङ्खला बन्न जान्छन् भने एउटा विपत्ति वर्षौँँ वा दशकौँसम्म अर्को विपत्तिमा परिणत बन्न जान्छ। भूकम्पपछिको प्रभावले मानव बेचबिखन, श्रम लागत, उपलब्धता, भाडा र सम्पत्तिको भार, शहरीकरण, निजी र सार्वजनिक ऋणको बोझ, मानसिक स्वास्थ्य, राजनीति, पर्यटन, रोग, स्वास्थ्य सेवा प्रणालीमा क्षति लगायतका असङ्ख्य कुराहरूमा असर गरेको थियो। भूकम्प गएको करिब ३० महिनापछि गरिएको एक सर्वेक्षणमा पुनर्निर्माणको रकमको १२% मात्र वितरण भएको पाइएको थियो। वर्षा ऋतुसँगै आएका केही विपत्ति भूकम्पसँग सम्बन्धित रहेको आशंका गरिएको थियो। भूकम्प गएको करिब दुई महिनापछिको पहिरोले ५३ जनाको ज्यान लिएको थियो भने यसैबीच विशेष गरी सोलुखुम्बु जिल्लामा हिमताल फुटेको थियो। यस्ता घटनाहरूमा भूकम्पले योगदान पुऱ्याएको छ कि छैन भन्ने कुरा प्रायः अज्ञात र अनुसन्धान गरिएको छैन।
ज्यानहानी तथा हताहत
वि.सं २०७२ साल वैशाख १२ गते शनिबारका दिन बिहान ११ बजेर ५६ मिनेट जाँदा गोरखा जिल्लाको बारपाकमा ७.८ रेक्टर स्केलको भूकम्प गएको थियो। यस भूकम्पका कारण सात हजार भन्दा ठुलो सङ्ख्यामा हताहती भएको थियो। वि.सं २०७२ साल वैशाख १२ गते गएको भूकम्पको धक्का महसुस १४ दिन बितिसक्दा पनि अझै सम्म गरीएको छ। २०७२ साल वैशाख १२ गते शनिबार गएको भूकम्पमा परी हालसम्ममा ७ हजार ९ सय ४१ जनाको ज्यान गई सकेको र खोजि तथा उद्दारकार्य अझै जारी रहेको हुनाले मृत्यु हुनेको सङ्ख्या अझै बढ्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। हालसम्म धेरै मृत्यु हुनेको सङ्ख्या सिन्धुपाल्चोकमा दुई हजार ९३९ पुगेको छ भने काठमाडौँमा मृतकको सङ्ख्या एक हजार २०९ पुगेको छ। भूकम्पका कारण १० हजार ८०३ सरकारी घरहरू तथा भवन पूर्णरूपमा क्षति भएका छन्। आंशिक रूपमा १५ हजार ०३४ घर तथा भवनहरु क्षति भएका छन्। सर्वसाधारणका २ लाख ९७ हजार २६६ घरहरू पूर्ण क्षति भएका छन् भने २ लाख ७७ हजार ५० घरहरु आंशिक क्षति भएका छन्। त्यस्तै वैशाख २९ गते गते गएको अर्को ६.९ को पराकम्पले पनि सामान्य बन्दै गएको जनजिवन पनि फेरि त्रसित भएको थियो त्यसमा पनि धेरै मानिसले ज्यान गुमाएका थिए।
यस महाभूकम्पले नेपालमा ८ हजार ८ सय भन्दा बढीको ज्यान लियो भने झण्डै तीन गुणा बढी घाइते बनाएको थियो। भूकम्प आउँदा अधिकांश गाउँलेहरू घरबाहिर काम गरिरहेका थिए भन्ने तथ्यले गर्दा ग्रामीण क्षेत्रमा मर्नेहरूको सङ्ख्या कम भएको देखिएको थियो। १ जेठ २०७२ सम्मको तथ्याङ्क अनुसार छ हजार भन्दा बढी मानिसहरूलाई उपचार गरिएको थिए। वैशाख १२ को महाभूकम्प र त्यसपछि आएका पराकम्पहरूले गर्दा झन्डै ३५ लाख मानिसहरू घरबारविहीन भएका थिए। यस भूकम्पको उदाहरणले भविष्यमा आउन सक्ने भूकम्पको अनुमानित क्षतिको आँकलन भरपर्दो हुनसक्छ भनेर देखाउँछ। वैशाख १२ को ७.८ रेक्टर स्केलको भूकम्पले लगभग ८,८०० जनाको ज्यान लिएको थियो भने भूकम्प शनिबारका दिन आएका कारण अधिकांश मानिसहरू घरमा भएकाले ज्यानहानी कम भएको आँकलन गरिन्छ। यसबाहेक भूकम्पको केन्द्रविन्दु ग्रामीण क्षेत्रमा भएका कारण सबैभन्दा बढी प्रभावित जिल्लाहरूमा जनसङ्ख्या घनत्व कम थियो र अधिकांश मानिसहरू भूकम्प आउँदा घरबाहिर थिए। यदि भूकम्प राती वा काम गर्ने हप्तामा आएको भए थुप्रै मानिसहरू असुरक्षित भवनहरूभित्र हुन्थे जसले गर्दा मृतकहरूको सङ्ख्या बढी हुन जान्थ्यो। भूकम्पका बेला २० हजार जति विदेशी नागरिक नेपाल भ्रमणमा आएको हुन सक्ने हिमालय टाइम्सले जनाएको थियो। यद्यपि विदेशमा यस भूकम्पका कारण मृत्यु भएका मानिसहरूको सङ्ख्या भने तुलनात्मक रूपमा कम थियो। भूकम्पसँगै लाङटाङ राष्ट्रिय निकुञ्जमा अवस्थित लाङटाङ उपत्यकाको घौडाबेला गाउँ र लाङटाङ गाउँमा हिमपहिरो गएपछि ३२९ जना बेपत्ता भएको समाचारमा आएको थियो भने यो हिमपहिरो दुईदेखि तीन किलोमिटर चौडा भएको अनुमान गरिएको थियो। यस हिमपहिरधका कारण लाङटाङ गाउँ ध्वस्त भएको थियो। भूकम्पका बेला लाङटाङको बाहिरी भेगमा रहेका चायाम्की, थाङस्याप र मुण्डुजस्ता साना बस्तीहरू पुरिएका थिए। हिमपहिरोपछि १२ स्थानीय र २ विदेशी जीवित रहेको अनुमान गरिएको थियो। मेलुङ, सिमल र अर्खलेमा ठूलो क्षति पुगेको खबरसहित त्रिशूली नदीमा सानो पहिरो गएको थियो। २१ वैशाख २०७२ का दिन लाङटाङ क्षेत्रमा ५२ जनाको शव फेला परेको घोषणा गरियो जसमध्ये सात जना विदेशी नागरिक थिए। भौगर्भिक विभागका अनुसार लाङटाङ उपत्यकामा भविष्यमा पहिरोको चाप र तीव्रता आगामी दशकहरूमा बढ्दै गएको छ। यो हिमपहिरो प्रत्यक्ष रूपमा भूकम्पको प्रभावको कारणले भएको हो जसले गर्दा लाङटाङ क्षेत्रको जमिन चर्किएको थियो।
क्षति
वैशाख १२ र त्यसपछि आएका भूकम्पका कारण देशका थुप्रै जिल्लाहरूमा हजारौँ घरहरू ध्वस्त भए जसमध्ये भूकम्पको केन्द्रमा रहेका केन्द्र रहेका गाउँका घरहरू पूर्णरूपमा क्षतिग्रस्त भएका थिए। काठमाडौँमा सेवा दिने त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल भूकम्पलगत्तै बन्द भएपनि पछि राहत परिचालनका लागि र पछि केही व्यावसायिक उडानका लागि पुनः खोलिएको थियो।  पछि भूकम्पको कारण यसले कहिलेकाहीँ सञ्चालन बन्द गर्दै २० वैशाखमा धावनमार्ग क्षतिको डरले सबैभन्दा ठूलो विमानलाई अस्थायी रूपमा बन्द गरिएको थियो।  पोखराबाट पुनः २७ वैशाखमा महाशाखाको पश्चिमतर्फ उडान सुरु गरेको थियो।
वैशाख १२ को महाभूकम्पका कारण काठमाडौँ उपत्यकाका केही गिर्जाघरहरू भत्किएका थिए। नेपालमा इसाई धर्मवलम्बीहरूको प्रमुख दिन शनिबार भएकाले गिर्जाघरहरू भत्किदा ५०० जनाको मृत्यु भएको जनाइएको थियो। युनेस्कोको विश्व सम्पदा क्षेत्र काठमाडौँ दरबार क्षेत्रका केही मन्दिरहरूमा क्षति पुगेको थियो भने त्यस्तै गरी वि.सं १८३२ मा निर्माण गरिएको धरहरा पनि पूर्णरूपमा ध्वस्त भएको थियो भने धरहरा भत्किँदा कम्तीमा १८० जनाको मृत्यु भएको थियो। गोरखाको मनकामना मन्दिर पहिले भूकम्पले क्षतिग्रस्त भएको थियो भने यो भन्दा पहिलेको भूकम्पले यस मन्दिरलाई आंशिक रूपमा ढल्काएको थियो। जनकपुरस्थित जानकी मन्दिरको उत्तरी भागमा क्षति पुगेको जनाइएको थियो।    भूकम्पका कारण ९ तले बसन्तपुर दरबारको माथिल्लो तह, दशअवतार मन्दिर र शिव पार्वती मन्दिरको पछाडि रहेका दुई देवलसहित काष्ठमण्डप, पञ्चेली मन्दिरलगायत काष्ठमण्डप लगायतका विभिन्न मन्दिरहरू भत्किएका थिए। तलेजु भवानी मन्दिर लगायत अन्य केही मन्दिरहरूमा पनि भूकम्पले आंशिक रूपमा क्षति पुर्‍याएको थियो।
यस भूकम्पले गौशालास्थित जया बागेश्वरी मन्दिर, पशुपतिनाथ मन्दिरका केही भाग, स्वायम्भुनाथ, बुढानाथ स्तूप, रत्न मन्दिर, रानीपोखरी र दरबार हाइ स्कुलको माथिल्लो भाग ध्वस्त बनाएको थियो। पाटनको चाँगुनारायण मन्दिर, योग वीरेन्द्र मल्लको मूर्ति, पाटन दरबार क्षेत्र भित्रको पाटी, तलेजु मन्दिर, हरिशङ्कर, उमा महेश्वर मन्दिर र बुङमतीमा रहेको मछिन्द्रनाथ मन्दिर पनि ध्वस्त भएको थियो। त्रिपुरेश्वरमा मुगल वास्तुकलाबाट प्रेरित मन्दिर कल मोहन घाट पूर्ण रुपमा ध्वस्त भएको र नजिकैको त्रिपुरा सुन्दरीमा पनि ठूलो क्षति पुगेको थियो। भक्तपुरको चारधाम मन्दिर र १७औँ शताब्दीको भाटसाला दुर्गा मन्दिरलगायतका विभिन्न स्मारकपूर्ण वा आंशिक रूपमा ध्वस्त भएका थिए। उपत्यका बाहिर गोरखाको मनकामना मन्दिर, गोरखा दरबार, पलानचोक भगवती, काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको रानीमहल, पाल्पा जिल्लाका रानीमहल, मकवानपुर जिल्लाको चुरियामाई, दोलखा जिल्लाको दोलखा भीमसेनस्थान र नुवाकोट दरबारमा क्षति पुगेको थियो। भारतको उत्तरपूर्वी भागमा पनि ठूलो क्षति पुगेको थियो भने उत्तराखण्ड, उत्तर प्रदेश, पश्चिम बङ्गाल र अन्य राज्यहरूमा भूकम्पको तीव्र झट्काहरू महसुस भएका थिए।
आर्थिक घाटा तथा सामाजिक पक्ष
वर्षा ऋतु सुरु हुनुअघिनै भूकम्पप्रभावित सर्वसाधारणहरूले बाली लगाउन थोरै समय मात्र पाउने भएकाले यस मौसममा उत्पादन कम हुने वा हराउन सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको थियो। कुल ग्राहस्थ उत्पादन १९.९२१ अर्ब अमेरिकी डलर (सन् २०१२ को अनुमान अनुसार) भएको नेपाल एसियाकै सबैभन्दा कम विकसित देशमध्ये एक हो भने नेपालले ठूलो पुनर्निर्माण प्रयासलाई आफ्नै आर्थिक सहयोगबाट गर्ने क्षमता पनि कम रहेको छ। भूकम्प अघि पनि एसियाली विकास बैङ्कले हाल लगानी आकर्षित गर्न सन् २०२० सम्मको पूर्वाधार निर्माणमा वार्षिक भन्दा करिब चार गुणा बढी खर्च गर्नुपर्ने अनुमान गरेको थियो। अमेरिकी भौगर्भिक सर्वेक्षणले सुरुमा कुल ग्राहस्थ उत्पादनको ९ प्रतिशतदेखि ५० प्रतिशतसम्म आर्थिक नोक्सानी हुने अनुमान गरेको थियो। एसियाली विकास बैङ्कका अधिकारी हुन किमका अनुसार "नेपालको कुल ग्राहस्थ कति क्षति र त्यसको असर पर्छ भन्ने कुरा अहिलेका लागि धेरै कठिन छ।" एसियाली विकास बैङ्कले नेपाललाई तत्काल उद्धारका लागि ३ करोड अमेरिकी डलर अनुदान र पहिलो चरणको पुनःस्थापनाका लागि २ करोड अमेरिकी डलरसम्म अनुदान उपलब्ध गराउने बताएको थियो।
महाभूकम्प पश्चात् दक्षिण एसियाका वेश्यालयहरूमा महिलाहरूको आपूर्तिमा संलग्न मानव तस्करहरूले बचेकाहरूलाई सिकार बनाएको एक प्रतिवेदनले देखाएको थियो भने तस्करहरूले भूकम्पपछि उब्जिएको आर्थिक मन्दीको फाइदा उठाएका थिए। सबैभन्दा बढी प्रभावित गरिब समुदायका महिलाहरू थिए जसले आफ्नो घर गुमाएका थिए। अस्थायी शिविरहरूको असुरक्षित अवस्थाको प्रतिक्रियामा अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठनहरूले सुरक्षा समितिहरू लागू गर्दै शौचालय र स्नानकक्ष जस्ता आवश्यक कुराहरूका लागि नगद अनुदान प्रदान गरेको थियो। अन्तरदलीय महिला आयोगको प्रतिवेदनअनुसार एकल महिलाहरूले निकै कम राहात पाएका थिए। भूकम्पपछि महिला तथा नाबालकमाथि हुने हिंसा र बलात्कारका घटनाहरू पनि वृद्धि भएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। यसबाहेक भूकम्पले केही समूहका मानिसहरूलाई निकै असर पारेको थियो। तिब्बत-बर्मेली मानिसहरू मध्य उपत्यकाहरूको विपरीत पहाडका उच्च भीरहरूमा बसोबास गर्न थालेपछि सबैभन्दा बढी प्रभावित हुँदै गएकन थिए भने तिनीहरू शिक्षाबाट पनि बञ्चित भएका थिए। सरकारी सर्वेक्षणका अनुसार भूकम्प गएको करिब ३ महिनापछि बालबालिकामा कुपोषण निकै खराब अवस्थामा पुगेको थियो जसमा सबैभन्दा बढी कुपोषित तामाङ र चेपाङ जातका बालबालिकाहरू परेका थिए। विश्व खाद्य कार्यक्रमका अनुसार भूकम्प जानुअघि पाँच वर्षमुनिका ४१ प्रतिशत बालबालिकाहरू मारमा परेका थिए भने २९ प्रतिशत तौल कम देखिनुका साथै ११ प्रतिशत बालबालिकाहरू दुब्लाएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
राहत कार्य
वैशाख १२ गतेको महाभूकम्प पश्चात् सरकारको निर्देशन र तोकेको समयसीमाअनुरुप भूकम्प प्रभावित जिल्लामा अस्थायी शिविर खडा गर्दै उद्धार कार्यका लागि ९०% नेपाली सेनालाई भूकम्प प्रभावित क्षेत्रमा पठाइएको थियो भने देशका अन्य भागहरूमा स्वयम्सेवक परिचालन गरिएको थियो। महाभूकम्प पछिको वर्षा र पराकम्पले उद्धार कार्यलाई जटिल बनाइरेहका बेला भूस्खलन र थप भवन पतन हुने चिन्ता बढेको थियो। भूकम्पपछि सेनाले अपरेसन ‘सङ्कट मोचन’ सञ्चालन गर्दै प्रभावित जिल्लामा प्राथमिकताका साथ खोज, उद्धार, राहत तथा भग्नावशेष व्यवस्थापनलगायत अन्य मानवीय सहयोग र जनहितका कार्य गरी सर्वसाधारण जनताको दैनिकी सामान्यीकरण गर्न खटिएका थिए। दुर्गम सडकहरू र बिग्रिएको सञ्चार पूर्वाधारहरूले उद्धार प्रयासहरूमा ठूलो चुनौती खडा गरेको थियो भने भूकम्प गएको एक हप्ता सम्म पनि भग्नावशेषमा पुरिएका केही मानिसहरूको जिवितै उद्धार गरिएको थियो। भूकम्प गएको १ महिनासम्म पनि मेडिसिनस सन्स फ्रन्टियर्स र रेड क्रस जस्ता मानवअधिकार आयोगहरूले गम्भीर घाइते भएका मानिसहरूको उद्धार गर्दै निःशुल्क रूपमा उपचारको व्यवस्था मिलाएको थियो। कयौँ मानिसहरू घरबारविहीन बनेपछि काठमाडौँ वासीहरू टुँडिखेलमा अस्थायी पालमा जीवन बिताउँदै आएका थिए जसकारण उक्त क्षेत्रमा मानिसहरूको चाप बढ्न गई सफा पानी र शौचालयको अभावका कारण महामारीको फैलिन सक्ने प्रबल सम्भावना बनेको थियो।
काठमाडौँ लिभिङ ल्याबको माध्यमबाट डिजिटल नक्शाकार्ताहरूले पहिलेदेखिनै जनघनत्व बढी भएको काठमाडौँ उपत्यकामा प्राविधिक तथा तथ्याङ्क सङ्कलन गर्ने काम गरिरहेको थियो भने मशाभूकम्प पश्चात् यस सङ्घले भूकम्प पछिको राहत कार्यमा प्राविधिक रूपबाट सहायता गरेको थियो। त्यसपछि यस तथ्याङ्कलाई नेपाली नागरिकदेखि रेड क्रस, नेपाली सेना र संयुक्त राष्ट्रले प्रयोग गरेको थियो। नेपाल भूकम्प सङ्कट मानचित्रण प्रयोगले हाइटी र इन्डोनेसियामा गएका भूकम्पबाट आपातकालीन सहायता कार्यको योजनाको बारेमा जानकारी भएको थियो। भूकम्प गए पश्चात् भारतले नेपाललाई १ अर्ब अमेरिकी डलर नगद र सामग्री दिने निर्णय गरेको थियो। नेपाल पुनर्निर्माणसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा नेपाल सरकारले देशको पुनर्निर्माणको लागि रकम जुटाउन योजना बनाएको थियो।
कयौँ विदेशी सहायता आयोगद्वारा नेपालमा पठाइएका राहत सामग्रीहरूमा अखाद्य वस्तु रहेको जानकारी प्राप्त भएको थियो। संयुक्त राज्य मरिन कर्प्सको हेलिकप्टर राहत सामग्री ल्याउँदै गर्दन दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो जो काठमाडौँबाट लगभग ४५ माइल (७२ किलोमिटर) पूर्वमा चरिकोटकम दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो भने यस दुर्घटनामा परि दुई नेपाली सैनिक र ६ अमेरिकी नौसेनाको मृत्यु भएको थियो। आवश्यकता-पूर्ति अनुप्रयोग गेटमीको प्रयोगले काठमाडौँ दान केन्द्रमा दैनिक रक्त दाताहरूलाई दुई गुणा गर्नकन लागि रेड क्रससँगको साझेदारीमा एक विशेष पायलट संस्करण परिचालन गरेको थियो। नेपालमा राहत प्रयासका लागि उपग्रह र स्मार्टफोन जस्तो आधुनिक प्रविधिहरूको महत्वपूर्ण योगदान रहेको थियो। भूकम्प पछि ९ देशहरूका स्वयम्सेवी वैज्ञानिकहरूको एक समूहले व्यवस्थित मानचित्रण प्रदान गर्न सक्षम बनेको थियो जसले राहत कार्यलाई सहायता प्रदान गरेको थियो।
भूकम्प पछिको पुनर्निर्माण
महाभूकम्प गए पश्चात् सोही वर्ष युनेस्को र संस्कृति मन्त्रालयले वर्षा ऋतु सुरु हुनुभन्दा अगाडि भूकम्पका कारण आंशिक रूपमा क्षतिग्रस्त भएका र लड्न लागेका पुरातात्त्विक संरचनाहरूको पुनर्निर्माण गर्न सुरु गरेको थियो। त्यसपछि पुरातात्त्विक तथा ऐतिहासिक संरचना सहित क्षति भएका भवनहरूको पुनर्निर्माण कार्यको थालनी गरिएको थियो। युनेस्कोका अनुसार काठमाडौँ उपत्यकामा ३० भन्दा बढी ऐतिहासिक भवनहरू भूकम्पका ध्वस्त भएका थिए भने १२० भवनहरू आंशिक रूपमा क्षतिग्रस्त बनेका थिए। हजार भन्दाबढी क्षतिग्रस्त तथा नष्ट भएका मठमन्दिर, ऐतिहासिक भवन तथा धार्मिक स्थलहरूको पुनर्निर्माण गर्नका लागि अनुमानित १ खर्ब ८६ करोड भन्दा बढीको लागत लाग्न जनाइएको थियो। युनेस्कोले उपत्यकामा सातवटा बहु-जातीय स्मारकहरूको समूहलाई एकल विश्व सम्पदाको रूपमा नियुक्त गर्दै स्वयम्भू, काठमाडौँ दरबार क्षेत्र, पाटन दरबार क्षेत्र, भक्तपुर दरबार क्षेत्र, पशुपतिनाथ, चाँगुनारायण मन्दिरलाई समावेश गरेको थियो। पुरातात्त्विक भवनहरूको पुनर्निर्माणका लागि भत्किएका भवनहरूको माथि ड्रोनलाई उडाई क्षतिको आँकलन गर्दै त्यसको तस्वीरहरू खिचिएको थियो।
महाभूकम्प गएको ६ महिना पश्चात् कात्तिक महिनाबाट काठमाडौँको सुनधारा स्थित ऐतिहासिक धरहराको पुनर्निर्माण कार्य सुरु गरिएको थियो भने धरहराको पुनर्निर्माणको ठेक्का जिआइइटिसी–रमन जेभीले प्राप्त गरेको थियो। धरहराको पुनर्निर्माणका लागि यस कम्पनीले मुख्य धरहराको छेउमा जग खन्ने काम सुरु गरेको थियो। सोही महिनाबाट कम्पनीले पुरानो धरहरा र नयाँ बन्ने धरहरा क्षेत्रलाई तारबार गरी निर्माण सामग्री भण्डारण गर्न सुरु गरेको थियो भने थप निर्माण सामग्री राख्नका लागि कम्पनीले टुँडिखेलको दक्षिणी भाग प्रयोग गर्ने अनुमति प्राप्त गरेको थियो। नयाँ धरहरा पुरानोबाट १० मिटर पूर्वतर्फ पहिलेकै जस्तो ढाँचामा निर्माण कार्य गरिएको थियो भने नवनिर्मित धरहराको कुल उचाइ त्यसको गजुर सहित ७७ मिटर हुने भनिएको छ र यसको मोटाई भने पुरानोको भन्दा बढी हुने जानकारी दिइएको थियो।
प्रधानमन्त्री एवम् राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरण निर्देशक समितिका अध्यक्ष खड्गप्रसाद शर्मा ओलीले २०७५ पुस १२ का दिन ऐतिहासिक धरहरा पुनर्निर्माणको शिलान्यास गरेका थिए। राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणद्वारा सुन्धारास्थित धरहरा पुनर्निर्माण स्थलमा आयोजित समारोहमा प्रधानमन्त्री ओलीले विधिपूर्वक धरहरा पुनर्निर्माणको शिलान्यास गरेका थिए। प्रधानमन्त्रीद्वारा शिलान्यास गरिएपश्चात् काठमाडौँ महानगरपालिकाका प्रमुख विद्यासुन्दर शाक्यले धरहरा पुनर्निर्माणका लागि महानगरपालिकाले आवश्यक सहयोग गर्ने बताएका थिए। धरहरा निर्माणका लागि अघिल्लोपटक प्रधानमन्त्री भएका बेला केपी शर्मा ओलीले २०७२ सालमा नेपालीको लगानीबाटै धरहरा बनाउन ‘मेरो धरहरा म बनाउँछु’ अभियान सुरु गरेका थिए जसका लागि छुट्टै बैङ्क खातासमेत सञ्चालनमा ल्याइ प्रधानमन्त्री ओली र तत्कालीन मन्त्रीहरूले एक महिनाको तलब धरहराको पुनर्निर्माणमा योगदान दिएका थिए। २०७२ सालको भूकम्पबाट पूर्ण रूपमा क्षति भएको धरहराको २०औँ तलाको पुननिर्माणको काम ९ पुस २०७७ मा सम्पन्न भएको थियो।
अन्तर्राष्ट्रिय सहायता
भूकम्प पश्चात् कुल ३ अर्ब अमेरिकी डलर नेपालको पुनर्निर्माणलाई सहयोग पुर्‍याउने उद्देशका साथ प्रदान गर्ने प्रतिज्ञा गरिएको थियो।  युनिसेफले १७ लाख बालबालिकाहरूलाई अस्थायी आवास, मनोवैज्ञानिक सल्लाह, रोग प्रकोपबाट बच्ने उपाय खानेपानी र सुरक्षाको खाँचो रहेको बताएको थियो भने कोषले उनीहरूका लागि पाल, पोशाक, पानी शुद्धीकरण गर्ने औषधि र बाल्टिहरू वितरण गरेको थियो। यसका साथै विभिन्न अन्य सङ्गठनहरू समान समर्थन प्रदान गरेका थिए।
छिमेकी राष्ट्र भारतले भूकम्प पीडितहरूका लागि सबैभन्दा अगाडि राहत दिने घोषणा गरेको थियो। भारतीय सशस्त्र टोलीले भूकम्प पीडितहरूका लागि मैत्री नामक अभियान सञ्चालन गर्दै अस्थायी आवास र राहत प्रदान गरेको थियो। भूकम्प पश्चात्, गैर-मौद्रिक राहतको अतिरिक्त एक अर्ब डलर सहयोग गरेको भारत नेपालको सबैभन्दा ठूलो दाता समेत बनेको थियो। नेपाल सरकारको अनुरोधमा चीन, एसियाली विकास बैङ्क र संयुक्त अधिराज्यले महत्वपूर्ण द्विपक्षीय सहायता प्रदान गर्नुका साथसाथै अन्य राष्ट्र र सङ्घ संस्थाहरूले नेपाललाई आवश्यक राहत सामग्री, राहत टोली र हेलिकप्टर प्रदान गरेका थिए।
प्रधानमन्त्रीको आपतकालीन राहत कोष र यसको राष्ट्रिय आपतकालीन सञ्चालन केन्द्र मार्फत सहायतामा नेपाल सरकारको आग्रहमा पनि राहत प्रयासहरूमा बाधा पुगेको थियो। यस प्रति चासो बढेपछि, पहिले देखि नै "गैर-लाभकारी" र गैर सरकारी संस्थाहरू मार्फत प्रत्यक्ष रूपमा सहायता प्राप्त गर्न सक्ने स्पष्ट पारिएको थियो। दाताहरूले गरेको सहयोगमा बेमेल र आपूर्तिमा ढिलाइ भएको सूचनाहरू समेत आएका थिए। २०७२ वैशाख २० गते, त्रिभुवन अन्तराष्ट्रिय विमानस्थलको धावनमार्गमा नयाँ दरार देखिएपछि सहायता आपूर्तिका लागि खटिने मालवाहक विमानहरूमाथि प्रतिबन्ध लगाइएको थियो।
जयटार
जयटार नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमा पर्ने गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्ला स्थित साँखर गाँउ विकास समिति मा पर्ने अति रमणीय गाँउ हो ।
सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)
सिन्धुपाल्चोक १ नेपालको सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको दुई संसदीय निर्वाचन क्षेत्र मध्ये एक हो। यो निर्वाचन क्षेत्र २०७४ भदौ १५ मा पेश गरिएको निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोग प्रतिवेदनमा अस्तित्वमा आएको थियो।
प्रदेश सभा खण्डहरू
बागमती प्रदेश सभा क्षेत्रलाई निम्नलिखित खण्डहरूमा विभाजन गरिएको छ:
सिराहा १ (निर्वाचन क्षेत्र)
सिराहा १ नेपालको सिराहा जिल्लाको चार मध्येको एक निर्वाचन क्षेत्र हो। वि.सं. २०७४ भदौ १५ मा निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोगले नेपाल सरकारलाई प्रतिवेदन बुझाएपछि यो निर्वाचन क्षेत्र अस्तित्वमा आएको थियो।
सम्मिलित क्षेत्रहरू
सिराहा १ निर्वाचन क्षेत्रमा भगवानपुर गाउँपालिका, सखुवानरकट्टी गाउँपालिका, लहान नगरपालिका, लक्ष्मीपुर पतारी गाउँपालिकाको वडा नं. २ देखि ६ र धनगढीमाई नगरपालिकाको वडा नं. १ र २ समेटिएको छ।
प्रदेश सभा खण्डहरू
मधेश प्रदेश सभा क्षेत्रलाई निम्नलिखित खण्डहरूमा विभाजन गरिएको छ:
रीमा सेन
रीमा सेन (जन्म: २९ अक्टोबर १९८१ ) एक भारतीय अभिनेत्री र मोडल हुन्।
पूर्व जीवन
रीमा सेनको जन्म १९८१मा कोलकाताको एक मध्यम वर्गीय परिवारमा भएको थियो। उनीले आफ्नु स्कूली शिक्षा सेन्ट थमस गर्ल्स स्कूल, कोलकाताबाट पूर्ण गरिन् र यो पश्चात उनको परिवार मुम्बईमा सर्यो।
व्यक्तिगत जीवन
रीमा सेनले २०१२मा एक व्यापारीसँग विवाह गरिन्। उनको एक छोरो छ जसको जन्म २२ फेब्रुअरी २०१३मा भयो।
नेपालका राजपुत
नेपालका राजपुत वा प्राचीनतम राजपुत्र प्राचीन तथा मध्यकालीन भारतबाट बसाइँ सरी आएका राजपुतहरूको समुहहलाई भनिन्छ । विशेषतः काठमाडौँ उपत्यका, खस मल्ल राज्य, पश्चिमी बाइसी-चौबिसी राज्यहरू तथा अन्य तराईका भूभागहरूमा राजपुतहरूको प्राचीनदेखि मध्यकालमा बसाइँ सरेको देखिन्छ ।
गङ्गामैदानबाट उत्पत्ति भएको पहिलो नेपाली राजवंश लिच्छवी हो जो राजपुत थिए र त्यस वंशले राजपुत्र नामक उपाधि धारण गरेका थिए । त्यस्तै ईश्वीको १२ औँ शताब्दीमा भारतमा मुसलमान शासकहरूको बढ्दो हमलाले भारतीय क्षेत्रहरूबाट राजपुत पलायन भै नेपाल आएका थिए । ती राजपुत समुहहरू हिमाली भेगको मध्य तथा पश्चिमी पहाडी क्षेत्र (बाइसी-चौबिसी)हरूमा बसोबास गरी आफूसंग धेरै मेल खाने खस समुदायमा मिश्रित भए । ती पश्चिमी नेपालको राजपूत समुहहरूको खस राज्यलाई बाइसी-चौबिसी राज्यमा टुक्र्याउन ठूलो भूमिका रहेको इतिहासकार फ्रान्सीस टुकर बताउँछन् ।
केही काठमाडौँका मल्लवंशी राजाहरू पनि राजपुत उद्गमका देखिन्छन् मुख्यतः जयस्थिति मल्ल । गङ्गामैदानबाट विभिन्न राजपुत परिवारहरूलाई काठमाडौँका मल्लवंशी राजाहरूले बोलाहट गरी तिनका दरसन्तानबाट नयाँ भारदारी वर्गको निर्माण गरेका थिए । नेपालको शाह वंशका राजाहरूले राजपुतहरूलाई कानुनी रूपमा विशेष प्राथमिकता दिएका थिए तथा त्यस जातिय समुहहलाई तागाधारी एवम् दास बनाउन नमिल्ने जातमा वर्गीकरण गरेका थिए ।
खस राज्यका राजपुतहरू
चित्तौडको १३०३ को विध्वंसभन्दा पूर्व हिन्दूहरू सानो समुह बारम्बार भएको मुसलमानी हमलाबाट बच्न नेपालतिर पसेका थिए । अलाउद्दीन खिल्जीद्वारा चित्तौडको १३०३ मा भएको विध्वंस पश्चात राजपुतहरूको ठूलो समुह धार्मिक हिंसाबाट बच्न नेपाल पस्न थाले । यस घटनालाई दुवै नेपाली तथा राजस्थानी परम्पराहरूले समर्थन गर्छ । भारतीय विद्वान राहुल रामका अनुसार राजपुतहरूको भारतबाट नेपालमा आगमन भएको घटना निश्चित हो तर नेपालको उच्च घरानाहरूको नश्लिय शुद्धताको विषयमा शंका भने हुनसक्छ । इतिहासकार जेम्स टोडका अनुसार एउटा राजस्थानी परम्पराले चित्तौड तथा मोहम्मद घोरीको युद्धपश्चात राजपुतहरू मेवाड देखि हिमालयसम्म १२ औँ शताब्दीको पछिल्लो आर्द्धमा बसाइँ सरेका थिए । इतिहासकार जोन टि हिचकक तथा जोन वेल्पटनका अनुसार बारम्बारको मुसलमानी हमलाले राजपुत तथा ब्राह्मणहरूको ठूलो बसाइँ सराइँ ईश्वीको १२औं शताब्दी देखि सुरू भएको थियो ।
ज्याक कालिस
ज्याक कालिस एक पूर्व क्रिकेट खेलाडी हुन् । उनको जन्म सन् १९७५ अक्टोबर १६ का दिन दक्षिण अफ्रिकाको पाइन्सल्याण्ड स्थित केपटाउन शहरमा भएको हो । उनी दक्षिण अफ्रिकाका खेलाडी थिए । उनले दक्षिण अफ्रिका क्रिकेट टिमबाट खेल्दै कप्तानको भूमिका पनि निर्वाह गरेका थिए ।
सिन्धुपाल्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)
सिन्धुपाल्चोक २ नेपालको सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको दुई संसदीय निर्वाचन क्षेत्र मध्ये एक हो। यो निर्वाचन क्षेत्र २०७४ भदौ १५ मा पेश गरिएको निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोग प्रतिवेदनमा अस्तित्वमा आएको थियो।
सम्मिलित क्षेत्रहरू
सिन्धुपाल्चोक २ संसदीय क्षेत्रमा इन्द्रावती गाउँपालिका, हेलम्बु गाउँपालिका, पाँचपोखरी थाङ्पाल गाउँपालिका, मेलम्ची नगरपालिका र चौतारा साँगाचोकगढी नगरपालिकाको वडा १, ५–८ र ११–१४ रहेका छन्।
प्रदेश सभा खण्डहरू
बागमती प्रदेश सभा क्षेत्रलाई निम्नलिखित खण्डहरूमा विभाजन गरिएको छ:
ज्ञानीचौर
ज्ञानीचौर नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमा पर्ने गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्ला स्थित साँखर गाँउ विकास समिति मा पर्ने अति रमणीय गाँउ हो ।
सञ्जय
सञ्जय हिन्दू धर्मसँग आधारित ऐतिहसिक घटना महाभारतको एक पात्र हुन । उनी बुद्धिमान्, नीतिज्ञ, धर्मज्ञ र स्वामीभक्तको रूपमा प्रसिद्ध छन् । उनी महाभारतको अनुसार हस्तिनापुर राजा धृतराष्ट्रको मन्त्री थिए ।
युद्ध हुनु भन्दा अगाडि उनी धृतराष्ट्रको प्रतिनिधिको रूपमा युधिस्ठीरकोमा गएका थिए जहाँ उनले धृतराष्ट्रको सन्देश पुर्याएका थिए ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
·
दुर्गा घिमिरे
दुर्गा घिमिरे (Durga Ghimire) एक सामाजिक कार्यकर्ता र महिला हित र महिला बेचविखन विरुद्ध काम गर्ने गैर-नाफामूलक संस्था एबीसी नेपालको अध्यक्ष हुनुहुन्छ । सन् १९४८ मे १२ मा नेपालको पूर्वी शहर बिराटनगरमा बुवा गणेश आचार्य र आमा शान्ता आचार्यको पाँचौ सन्तानको रूपमा उहाँको जन्म भएको हो । उहाँले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट आर्ट्समा मास्टर्स (अर्थशास्त्र) र कानुनमा ब्याचलर गर्नुभएको छ । वहाँ नेपालीको प्रख्यात लेखक र राजनीतिक विश्लेषक स्वर्गीय जगदीश घिमिरेको श्रीमती हुनुहुन्छ ।
सजना राना
सजना राना (जन्म १३ जुन १९८७) नेपाली महिला फुटबल खेलाडी हुन् । उनी अहिले नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टिमकी सदस्य रहेकी छिन् । त्यस्तै उनी फुत्सालमा मध्यपंक्तिबाट New Radiant क्लबबाट खेल्छिन् । यसभन्दा अघि उनले एपीएफ क्लबबाट पनि फुटबल खेलिसकेकी छिन् ।
क्लब करियर
सजनाले २०१३ मा भएको महिला एनसेल कपको पन्ध्रौँ संस्करणमा मस्ट भल्युएबल प्लेयर को उपाधि जितेकी थिइन् । उनले उपहार स्वरुप यामाहा स्कुटर प्राप्त गरिन् ।
२०१५ को मार्च अप्रिलमा सजना माल्दिभ्समा गएर फुत्सालमा New Radiant क्लबमा खेल्ने निर्णय भयो । यसरी सजना बिदेशी भूमिमा गएर फुटबल खेल्ने पहिलो नेपाली खेलाडी बनिन् । उनको नयाँ क्लबको दोस्रो खेलमा उनले दुई गोल गर्दै टिमलाई क्षेत्रीय प्रतियोगिताको क्वाटरफाइनलमा पुर्‍याउन महत्त्वपूर्ण योगदान दिइन् ।