cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ठेट नेपाली शब्दहरू
ह
हलेदो‍‌‌=बेसार ,बेसारको बोट अथवा जमीन मूनि फलेको गानु
हतसो - गुन्द्री बुन्दा चहिने काथको सधन
हर्पे - घिउ रख्ने काठको भाडो
हेगा लगाउने= बर्खा याममा खेत सम्माउने
भित्तेगौँथली
भित्तेगौंथली (Riparia chinensis) गौंथली परिवारमा पर्ने नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
एबर्क्रम्बी स्टेसन
एबर्क्रम्बी स्टेसन अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
सक्या
सक्या (तिब्बती:) तिब्बती पाँच बौद्ध सम्प्रदाय मध्ये एक हो।
शिमला
शिमला (ਸ਼ਿਮਲਾ; ; ),यो ठाउँ सुगौली सन्धि अगाडि नेपालको थियो। हिमाचल प्रदेशको राजधानी हो । सन् १८६४ मा, शिमलालाई भारतमा ब्रिटिश राजको ग्रीष्मकालीन राजधानी घोषित गरिएको थियो । यो एक लोकप्रिय पर्यटन स्थल हो । शिमलालाई  पहाड को रानी को रूपमा पनि चिनिन्छ ।
इतिहास
१८१४-१६ को गोरखा युद्ध पछि सैनिक टुकडिको सुरक्षित भागमा आरामको लागि १८१९ मा शिमलाको स्थापना गरेको थियो । शिमला चिसो जलवायु, सुरम्य प्राकृतिक दृश्य, हिमाच्छादित पहाडी दृश्य, चीड र देवदार को जुङ्गल र औपनिवेशिक वास्तुको आकर्षक शहरी भूदृश्यको लागि विख्यात छ । इनै कारणले यो भारतको ग्रीष्मकालीन राजधानी हुने गर्थ्यो । १८६४ मा शिमलालाई अंग्रेजको राजधानी बनाइएको थियो । शिमला एक पर्यटक स्थलको रूपमा पनि मशहूर छ । शिमलाको खोज अंग्रेजले सन् १८१९ मा गरेको थियो । चार्ल्स कैनेडीले यहाँ पहिला ग्रीष्‍मकालीन घर बनाएका थिए । छिटै शिमला लर्ड विलियम बेन्टिन्कको नजरमा आयो, जो १८२८ देखि १८३५ सम्म भारतको गवर्नर जनरल थिए । १९ औ सताप्दी को अन्त्य मा यहाँ ब्रिटिश वाइसरोयको आवास (राष्ट्रपति निवास) को निर्माण भएको थियो । आजभोलि यसमा इन्डियन इन्स्टीट्यूट अफ एडवान्स्ड स्टडी छ ।
भूगोल
शिमला हिमालयको पश्चिमी सीमाको उत्तरमा स्थित छ । २३९७.५९ मीटर (मतलब समुद्र को स्तर देखि ७८६६.१० फुट माथि) को एक औसतभन्दा कम माथि, शहर को एक टीलामा फैलिएको छ ।
संस्कृति
यहाँ विभिन्न त्यौहार मनाइन्छ । शिमला समर फेस्टिवल, पीक पर्यटन सीजनको बेला हरेक वर्ष रिजमा आयोजित गरिन्छ । यसको मुख्य आकर्षण सबै देशदेखि लोकप्रिय गायकद्वारा प्रदर्शन शामिल छ ।
पर्यटन
हिमाचल प्रदेशको राजधानी र ब्रिटिश कालीन समयमा ग्रीष्‍म कालीन राजधानी शिमला राज्‍यको सबैभन्दा महत्‍वपूर्ण पर्यटन केन्‍द्र हो । यहाँको नाम देवी श्‍यामलाको नाममा रखिएको हो जो कालीको अवतार हुन् । शिमला लगभग ७२६७ फीटको ऊंचाईमा स्थित छ र यो अर्ध चक्र आकारमा बसेको छ, जहाँ पुरा वर्ष चिसो हवा चल्नेको वरदान छ । यहाँ घाटीको सुन्दर दृश्‍य देखिन्छ र महान हिमालय पर्वतीको कपाल चारैतर्फ देखाइदिन्छ । यसको उत्तरमा बर्फ क्षितिज सम्म जमेको छ । यहाँ चिसो हवा चल्छ र ओक तथा रोडोडेन्ड्रोनको वनले यो गुजरती हो । शिमलाको सुखद मौसम तथा आकर्षण यसलाई उत्तर भारतको एक सर्वाधिक लोकप्रिय पर्वतीय स्‍थान बनाइसिन्छ ।
शिक्षा
शहरमा १४ आन्गनबाडी र ६३ प्राथमिक विद्यालय छ । धेरै ब्रिटिश युगको स्कूल छ । शहरमा लोकप्रिय स्कुलमध्ये बिशप कोटन स्कुल, शिमला पब्लिक स्कुल, सेन्ट एडवर्ड स्कुल, तारा हल, डीएवी स्कुल, डीएवी न्यू शिमला, दयानन्द पब्लिक स्कुल, ओकलैन्ड स्कूल, लालपानी स्कुल प्रमुख छ । केन्द्रीय विद्यालय, शिमलामा बेहतरीन स्कुलमध्ये एक हो । पहिला यो हरकोर्ट बटलर स्कुलको नामले जानिन्थ्यो । शिमलामा मेडिकल सन्स्थानमा इन्दिरा गान्धी मेडिकल कलेज र दन्त चिकित्सा महाविद्यालय हो ।
टेलक
टेलक अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
अभियन्ता
अभियन्ता जसलाई अङ्ग्रेजीमा इन्जिनियर (Engineer) भनिन्छ| व्यवहारिक रूपमा विज्ञानको प्रयोग गरी विभिन्न प्रकारका उपकरण अथवा प्रौद्योगिकीमा कार्य गर्ने व्यक्तिलाई अभियन्ता भनिन्छ
इन्जिनियरका प्रकारहरू
इन्जिनियरिङ का धेरै शाखाहरू छन, जुन निश्चित प्रविधि र उत्पादन मा विशेषज्ञ हुन्छन्। सामान्यतया, इन्जिनियर सँग कुनै एक क्षेत्रको गहिरो ज्ञान हुन्छ। उदाहरण को लागि, मेकानिकल इन्जिनियरिङ पाठ्यक्रममा सामान्यतया इलेक्टि्रकल इन्जिनियरिङ को आधारभूत कोर्स, कम्प्युटर साइन्स, म्याटरियल साइन्स, मेटलर्जी, गणीत, र सफ्टवेयर इन्जिनियरिङ समावेश हुन्छ।
खार्पाचोक
खार्पाचोक नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
संविधान सभा निर्वाचन २०७०
संविधान सभा निर्वाचन २०७० नेपालको इतिहासमा दोस्रो पटक भएको दोस्रो संविधान सभा निर्वाचन हो । यो निर्वाचनमा २०७० मंसीर ४ गते विहान ७:०० बजेदेखि साँझ ५:०० बजेसम्म मतदान भएको थियो।
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी-माओवादी)
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी-माओवादी), संक्षिप्त रूपमा नेकपा (मालेमा) नेपालको एउटा सानो साम्यवादी दल थियो। यो पार्टीलाई कृष्णदास श्रेष्ठले स्थापना गरेका थिए।
भिल्लारियल फुटबल क्लब
बिलारेआल क्लुब दे फुतबल, एक स्पेनी फुटबल क्लब हो। क्लब स्पेनको सहर बिलारेआलमा आधारित छ। क्लब स्पेनी फुटबलको प्रथम दर्जाक लिग ला लिगामा प्रदर्शन गर्दछ। क्लबलाई मार्च १९२३ मा "क्लुब दिपरोतिभो बिलारेआल" को नामबाट स्थापना गरिएको थियो र १७ जुन १९२३ देखि, यसले स्तादियो दे ला सेरआमिका रङ्गशालामा गृह खेलहरू खेल्दछ वा यसको गृह रङ्गशाला स्तादियो दे ला सेरआमिका हो। यसको दर्शक क्षमता २३,५०० रहेको छ।
सन् १९४० देखि, यसले गृह रङ्गशालामा पहेँलो पोशाक लगाउँदछ। टोलीको उपनाम एल सबमारिनो आमारिलो हो। हालसम्म क्लबको लागि प्रमुख उपलब्धि भनेको राष्ट्रिय स्तरको लिग प्रतियोगिता ला लिगाको सन् २००७-०८ संस्करणमा उप विजेता हुनु थियो। सन् २००५-०६ संस्करणको युइएफए च्याम्पियन्स लिगमा पनि यो उप विजेता बनेको थियो जसले गर्दा यसलाई आफूलाई उक्त संस्करणमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्ने प्रदापण टोलीको रूपमा उभ्याएको थियो। डिसेम्बर २००४ मा, अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलको इतिहास तथा तथ्याङ्क सङ्घले यसलाई उक्त महिनाको सबैभन्दा सफल टोलीको रूपमा घोषण गरेको थियो। क्लबले सन् २००३ र सन् २००४ को इन्तेरतोतो कप जितेको थियो भने क्लब सन् २००२ यो प्रतियोगितामा उप विजेता बनेको थियो।
गेलुग्स
गेलुग्स Wylie: dge lugs, Tibetan: तिब्बती बौद्ध सम्प्रदाय मध्ये एक हो
महाथीर मोहम्मद
डा. महाथीर विन मोहम्मद मलेसियाका चौथो प्रधानमन्त्री थिए। १६ जुलाई १९८१ देखि २००३ सम्म प्रधानमन्त्री बनेका महाथीरको  २२ वर्षको कार्यअवधिमा मलेशियाले धेरै आर्थिक प्रगति गरेको थियो।
महाथीर सन् १९२५ डिजेम्बर २० मा जन्मिएका थिए। पछि सन् १९४५ देखि उनी राजनीतिमा सक्रिय भएका थिए । पहिलो पटक सन् १९६४ मा सांसद् मा निर्वाचित भएका महाथीर सन् १९६८ मा उच्च शिक्षा परिषद्को अध्यक्षमा भएका थिए । सन् १९७१ मा मलेसिया सरकारले उनैको आर्थिक विकास सम्बन्धी योजनालाई नयाँ आर्थिक नीतिको रूपमा अबलम्बन गरेको थियो । सन् १९७३ मा पुनः उनी सांसदमा नियुक्त भए ।  त्यसपछी फेरी उनी सन् १९७४ मा शिक्षा मन्त्री र राष्ट्रिय विश्वविद्यालय परिषद्को अध्यक्ष बने।  सन् १९७६ मा उपप्रधान एवं व्यापार तथा उद्योग मन्त्री बने । महाथीर सन् १९७५ मा युनाइटेड मल्याज नेशनल अग्रनाइजेसनको उपाध्यक्ष  पनि भएका थिए। सन् १९८१ मा पार्टी अध्यक्षमा नियुक्त भएका महाथीर १९८४ मा निर्विरोध रूपमा पार्टी अध्यक्ष बने ।
गेटवे टु स्ट्रेन्जनेस
गेटवे टु स्ट्रेन्जनेस अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
जैमिनी नगरपालिका
जैमिनी नगरपालिका वागलुङ जिल्लाको दक्षिण भेकमा रहेको छ । यो नगरपालिका नेपाल सरकारले मिति २०७३।११।२७ गते नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरे अनुसार स्थापना भएको हो । वेदव्यास पुत्र जैमिनी ऋषिले योगसाधना र तपस्या गरेको मानिने पुण्यभूमि जैमिनीक्षेत्रको नामबाट नामाकरण गरिएको यस नगरपालिकाको मध्ये भागमा शास्त्रीय मान्यता प्राप्त जैमिनीधाम रहेको छ । जैमिनी ऋषिको तपस्याका बलले अझै पवित्र वनेको तीर्थस्थल क्षेत्र भएकोले पनि जैमिनी ऋषिकै नाम समेत जोडेर यस नगरपालिकाको नाम जैमिनी रहन गएको पाईन्छ । यस नगरपालिकाको केन्द्र कुस्मीसेरा बजारमा रहेको छ । पवित्र कालिगण्डकीको मध्यभागमा पर्ने यो नगरपालिका कालिगण्डकी कोरिडोर सडकबाट भारत र चिनसँग समेत जोडिएको छ । जैमिनी नगरपालिका साविक गा.वि.स कुश्मीसेरा, दमेक, सर्कुवा विनामारे, अर्जेवा, जैदी, छिस्ती, पैञ्युथन्थाप र राङखानी गरी १० वडामा समेटिएको छ भने जनसंख्या ३१,४३० (ज.ग.२०६८) रहेको छ । यसको क्षेत्रफल ११८.७१ वर्ग कि.मी रहेको छ । यस नगरपालिकाको सिमाना पूर्वमा पर्वत जिल्ला, पश्चिममा गल्कोट नगरपालिका र बरेङ गाउँपालिका, उत्तरमा काँठेखोला गाउँपालिका र वाग्लुङ नगरपालिका तथा दक्षिणमा गुल्मी र पर्वत जिल्लासँग जोडिएको छ । जातजाती :- वाह्मण, क्षेत्री, सार्की, दमाई, कामी, नेवार, मगर, ठकुरी, मुसलमान, गुरुङ,चेपाङ ,बोटे आदि जनजाती यस क्षेत्रमा वसोवास गर्दछन । वाह्मण, क्षेत्री, मगर आदि जातिको वाहुल्यता रहेको छ ।
रातमाटे, ओखलढुङ्गा
रातमाटे नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, ओखलढुङ्गा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
जैमिनी नगरपालिका
भाषा:- वोलचालीको भाषा नेपाली भाषा र आ आफ्नो जात अनुसार विभिन्न जातजातीहरूले मातृभाषा प्रयोग गर्दछन ।
जल सम्पादा:- कालिगण्डकी, ठेउले खोला टिमुर खोला, काभ्रे खोला, जुम्लीखोला, चौरीखोला, कालुङ्ग खोला, पालुङ खोला, वहिली खोला आदी जल सम्पदाहरु यस नगरपालिका भित्र पर्दछन ।
महत्त्वपुर्ण उत्पादन:- कृषि – धान, मकै, गहु, तोरी, मास, भटमास, कोदो, फर्सी, मूला साग, घिरौला, वन्दा, आलु, प्याज, काउली, गोलभेडा, सिमि, वन्दा, सुन्तला, केरा, कागती, लप्सी, निवुवा, पलम, सुरपानी, अम्वा, नासपती ।
औद्योगिक:- हस्तकलाका सामान, दुध, दहि, पाउरोट उद्योग, दुङ्गाखानी, राङ तामा खानी आदी ।
धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थल एवँ सम्पदाहरु:- गाजाको दह, माइस्थान, जैमिनी घाट, भैरवस्थान, जैमिनी ऋषि शिव मन्दिर, राधाकृष्ण मन्दिर, हाडिकोट आदि धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थल रहेका छन । मूख्य शहरी एरिया कुश्मीशेरा, वलेवा, रुम्टा, गाइथुने घाट, ठेउले ,जाडी, व्याडथला, नेपाने, चिलाउने खर्क, सतिदुङ्गा नाम्दुक, डाँडाखानी, देउराली, पुरानो देविस्थान गाँउ आदि पर्यटकीय स्थल रहेको छ । यहाँको खोलानाला वनजं∙गल जडीवुटी खनिज मठमन्दिर तथा ऐंतिहासिक पुरातात्विक स्थलले यहाँको पहिचान दिएको छ ।
नगरपालिका स्थापना हुदाँ गाभिएका गा.वि.स.हरु :- कुश्मीसेरा, दमेक, सर्कुवा, विनामारे, अर्जेवा, जैदी, छिस्ती, पैञ्यूथन्थाप र राङखानी गा.वि.स.रहेका छन । ।।
द ड्रयागन मास्टर्स
द ड्रयागन मास्टर्स अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
हेलेन केलर
हेलेन एडम्स् केलर (जुन २७, १८८० – जुन १, १९६८) अमेरिकी लेखिका, राजनीतिज्ञ र प्राध्यापक थिएन् । जन्मेको डेढ वर्षमै उनी आँखा नदेख्ने र कान नसुन्ने भएकीथिइन् । उनी बोल्न पनि सक्तिनथिन् । उनी वेस्ट टुस्कुम्बिया, अल्बामामा जन्मिएकी थिइन, हाल उक्त स्थानमा संग्राहलय रहेको छ । उनको जन्म दिन जुन २७ हेलेन केलर दिवस मनाइने गरिन्छ ।
जीवनी
उनी शारीरिक रूपमा कमजोर भए पनि उनको दिमाग तेज थियो । उनी बाबु आर्थिक रूपले सक्षम थिए र हेलेनको उपचार महसुस गरे । उनीले हेलेनलाई एक प्रख्यात डा. एलेक्जान्डर ग्राहम बेल को मा लगे । डा. एलेक्जान्डर ग्राहम बेल ले धेरै बालबालिकाहरूलाई उपयुक्त उपचार गरेर निको पारेका थिए । डा. एलेक्जान्डर ग्राहम बेल ले हेलेन निक्कै चलाख भएको पाए । उनैले हेलेन लाई पढाउनका लागि शिक्षक सुलिभन लाई भेटे ।
केलरले बहिरापन भएका व्यक्ति पनि बात गर्न सक्छन् र आवाजको दुनियाँमा बाँच्न सक्छन् भन्ने कुरा प्रमाणित गरिन् । उनले नै बहिरापन भएका व्यक्तिहरू पनि सुन्न सक्ने मानिसहरू जस्तै सक्षम हुन्छन् भन्ने कुरा सिकाइन्; उनलाई चर्चित बहिरा व्यक्तिको रूपमा हेरिन्छ ।
प्रसिद्ध उद्धरण
"गरूआमा ! बस् त्यत्ति
अँध्यारामा
सेतोकण्ठे भित्तेगौंथली
सेतोकण्ठे भित्तेगौंथली नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा पेल मार्टिन (Pale martin) भनिन्छ।
मुस्कान सेना नेपाल पार्टी
मुस्कान सेना नेपाल पार्टी नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०६४मा भाग लिएको थियो।
हठयाेग
हठयोग शारिरीक र मानिसका सन्तुलन कायम गदै चित्तका वृत्तिहरूलाई शुन्य बनाइ आफुलाई अन्तरमुखि हुन सहयोग गर्ने प्राचिनतम योग साधना पद्धति हो । जसको निरन्तर साधनाबाट चक्र उत्थान गरी समाधितर्फ उन्मुख हुन सहयोग पुग्छ । हठयोगलाइ शारिरीक हष्ठ्पुष्ठ बनाउने एक प्राचिन योग प्रणाली हो । यसको माध्यमबाट पनि साधनालाइ धेरै माथि पुयाउन सकिन्छ ।
मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा
मोहन सम्शेर जङ्गबहादुर राणा राणा शासनका अन्तिम प्रधानमन्त्री हुन्। वि.स. २००४ फागुन १८ गतेका दिन पद्म शमशेर औषधि उपचारका निमित्त भारततर्फ लागेका र उनले उतैबाट राजीनामा दिएपछि मोहन शमशेर प्रधानमन्त्री भएका थिएँ। उनी प्रधानमन्त्री हुनु भन्दा अगाडि नै लक्ष्मी निवासबाट सिंहदरबार सरेका थिएँ। उनी चन्द्र शमशेरका जेठा छोरा थिएँ। उनी मिचाहा प्रवृतिका व्यक्ति हुनाले श्री ३ चन्द्र र जुद्धका पालाका नियम तोड्नुका साथै श्री ५ को गरिमामय पदलाई समेत यिनी बेवास्ता गर्दथे। उनले छोटो समय शासन चलाएर केही सुधारहरू गर्न सक्षम भएका थिएँ।
कार्यहरू
श्री ३ मोहनले योजना परिषद्को आरम्भ गरी पञ्चवर्षीय विकास योजना र विकासका काम गर्न लगाउन थाले। उनले श्री ३ पद्म शमशेरद्वारा घोषित विक्रम संवत् २००४ को वैधानिक कानुनलाई अवैधानिक बनाएर आफ्ना मतवालाहरूलाई जम्मा पारी बनावटी र देखावटी राजसभा र भारदारसभा गठन गरे। नगरसभाको गठन गरी २१ वर्ष पुगेकालाई मतदानको अधिकार पनि प्रदान गरे। उनले पनि पद्म शमशेरको झै बजारभाउ नियन्त्रण गर्न १ रुपियाँको १० र १२ माना चामल किन्न सकिने बन्दोबस्त मिलाए। नेपालमा पर्यटन उद्योग र काठमाडौँ- हेटौँडा राजमार्गको कार्य आरम्भ गराउने श्री ३ मोहनले २००५ मा सिंहदरबारमा आकाशवाणी स्टेसन स्थापना गराए। त्यसै गरी रेडियो स्टेसन, हवाई विभाग, जनसेवा चलचित्र, पञ्चायत राज, अपिल अदालत बढाउने काम पनि उनैले गरे।
गाउँ पञ्चायत, नगर पञ्चायत, छापाखाना, पञ्चायती अदालत, प्रधानपञ्चको व्यवस्था गरेका थिएँ। राणाकाल देखि नै पञ्चायती अभ्यास भएको थियो। त्यसैले नेपालीले पञ्चायतको पहिल्यै परिचय पाएका थिएँ।
भारत-नेपाल शान्ति तथा मैत्री सन्धि, १९५०
चीनले तिब्बत कब्जा गरेपछि वि. सं. २००७ साउन १६ सोमबार ३१ जुलाई, १९५० मा नेपाल-भारत शान्ति तथा मैत्री सन्धि, १९५० नेपालका प्रधानमन्त्री मोहन शम्शेर तथा नेपालको लागि भारतीय राजदूत चन्द्रेश्वर नारायण सिंहद्वारा हस्ताक्षर गरियेको थियो। १ सय ४ वर्षे राणा शासन आफ्नो अन्तिम प्रहरमा थियो। सन्धिमा हस्ताक्षर भएपछि महाराज मोहन शमशेरले ठुलो सन्तोषको सास फेरेर भने, ‘मैले मेरो मुलुकको संप्रभुता जोगाएँ। अब नेपाल स्वतन्त्र रहने भयो।’ यो खुसीयालीमा मोहन शमशेरले आफू वरिपरिका मानिसहरूलाई भोज खुवाउन पैसा पनि बाँडे।
दिल्ली सम्झौता
दिल्लीमा राजा, राणा र कांग्रेस बीच त्रिपक्षीय वार्ता भयो जस अनुसार नेपालको वैधानिक राजा त्रिभुवन भए भने प्रधानमन्त्री मोहन शमशेर नै रहने भए। डा. के. आई. सिंहले सो सम्झौताको विरोधमा विद्रोह गरे।
अन्तरिम मन्त्री मण्डल
दिल्ली सम्झौताअन्तर्गत १० जना (५ नेपाली काङ्ग्रेस र ५ राणाहरू) सदस्य रहेका अन्तरिम मन्त्री मण्डल गठन गर्ने सहमति बनेको थियो। जसअनुसार वि. सं. २००७ फागुन ७ मा निम्न अनुसार मन्त्री मण्डल बन्यो।
राणा-काङ्ग्रेस मन्त्रीमण्डल (२००७ साल फागुन ७ गते)
२००८ साल भदौ १३ गते सं.रा.अमेरिकासँग राजदूत स्तरमा सम्बन्ध कायम भयो। प्रधानमन्त्री मोहनशमशेरको योजनामा परराष्ट्र विभाग प्रमुख विजयशमशेर र भारतस्थित नेपाली राजदूत सिंहशमशेरको तारतम्यबाट यो सम्बन्धको विकास भएको थियो। त्यसपछि नै मोहनशमशेरलाई पदबाट राजीनामा दिन भारतीय दबाब बढेको थियो। त्यसनिम्ति तत्कालीन गृहमन्त्री विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालालाई उचालेर उनले पहिले राजीनामा दिएर पछि मोहनशमशेरलाई राजीनामा दिन बाध्य पारियो। गृहमन्त्री बीपीलाई थाहा नदिएर प्रहरीले गोली चलाउँदा विद्यार्थी नेता चिनियाँ काजी मारिएपछि बीपीले राजीनामा दिए।
निर्वासन
आफूले शासन गरेका प्रजाहरूबाट आफू शासित नहुने भनेर मोहन शमशेर वि. सं. २००८ मा स्व-निर्वासनमा गए।
व्यक्तिगत जीवन
मोहन शमशेर धार्मिक प्रवृत्तिका व्यक्ति थिएँ। मोहनशमशेर एक छाक मात्र खाना खान्थे। त्यसैले बिहानको खानाका परिकार भव्य हुन्थ्यो।
सुमन सिंह
सुमन सिंह नेपालका एक चर्चित अभिनेता रूपमा रहेका छन।
यो पनि हेर्नुहोस
■ राजेश हमाल
■ निखिल उप्रेती
■ विराज भट्ट
द गिफ्ट अफ ग्याब
द गिफ्ट अफ ग्याब अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
लिग नेपाल शान्ति एकता पार्टी
लिग नेपाल शान्ति एकता पार्टी नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०६४मा भाग लिएको थियो।
द लास्ट क्यासल (उपन्यास)
द लास्ट क्यासल अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
गणितज्ञ
गणितज्ञ त्यस व्यक्तिलाई भनिन्छ जसको अध्ययन र अनुसंधानको प्राथमिक क्षेत्र गणित हुन्छ।
नेपाली जनतन्त्र पार्टी
नेपाली जनतन्त्र पार्टी नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०६४मा भाग लिएको थियो।
गलाहारी भित्तेगौंथली
गलाहारी भित्तेगौंथली नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
नोइज (लघुकथा)
नोइज अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
आर्यभट
आर्यभट (४७६-५५०) प्राचीन भारतका एक महान ज्योतिषविद् र गणितज्ञ थिए। उनले आर्यभटीय ग्रंथको रचना गरे जसमा ज्योतिषशास्त्रका अनेक सिद्धांतहरु प्रतिपादन गरिएकाछन्। यस ग्रंथमा उनले आफ्नो जन्मस्थान कुसुमपुर र जन्मेको साल शक संवत् ३९८ लेखेकाछन्। बिहारमा वर्तमान पटनाको प्राचीन नाम कुसुमपुर थियो तर आर्यभटको कुसुमपुर भनें दक्षिणमा थियो।
( एउटा अर्को मान्यतानुसार उनको जन्म महाराष्ट्रको अश्मक देशमा भएको थियो। उनको वैज्ञानिक कार्यहरूको समादर राजधानीमा नैं हुनसक्थ्यो। यसकारण उनले लामो यात्रा गरी आधुनिक पटनाको छेउको कुसुमपुरमा बसेर आफ्ना रचनाहरु पूरा गरेकाथिए।
लिङ्गतेप
लिङ्तेप नेपालको मेची अञ्चलको ताप्लेजुङ जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
गोकुले
गोकुले नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
हैयथम बिन तारिक अल सइद
हैयथम बिन तारिक अल सइद (هيثم بن طارق آل سعيد,; जन्म १३ अक्टोबर १९५४) ओमानका सुल्तान हुन्। उनी उनका काकाका छोरा एवम् सुल्तान काबुस बिन सइद अल सइदका उत्तराधिकारीको रूपमा ११ जनवरी २०२०मा ओमानको राजकाज सम्हालेका थिए। उनले यस अघि ओमानको संस्कृति मन्त्रीको रूपमा सेवा गरेका थिए।
डिएगो गोडिन
दिएगो रोबेर्ते गोदिन लिल (जन्म: १६ फेब्रुअरी १९८६) उरुग्वेका एक व्यावसायिक फुटबल खेलाडी हुन जो सेरिए आको क्लब काय्यारी र उरुग्वे राष्ट्रिय फुटबल टिमका केन्द्रीय रक्षापङ्क्ति को रूपमा खेल्छन्।
प्रय: विश्वको एक उत्कृष्ट रक्षापङ्क्तिको खेलाडीको रूपमा बयान गरिएका गोदिनले आफ्नो व्यावसायिक फुटबल खेलजीवन सुरुवात उरुग्वेको सेर्रो नामक एक फुटबल क्लब मार्फत गरेका थिए भने क्लबमा आबद्ध भएको तीन वर्ष पश्चात्, उनलाई प्रिमियरा दिभिसियोमा खेल्ने क्लुब नास्योनाद दे फुतबोल नामक एक फुटबल क्लबमा स्थानान्तरण गरिएको थियो। उनी फुटबल खेलमा आबद्ध भएसँगै लगभग सबैजसो समय स्पेनी क्लब बिलारेआल र आत्लेतिको माद्रिदमा बिताएका थिए जहाँ उनले क्लबहरूको प्रतिनिधित्व गर्दै ८ पटक लिग उपाधि जितिसकेका छन् जसमा सन् २०१३-१४ को ला लिगाको उपाधि समावेश छ।
सन् २००५ देखि, उरुग्वे राष्ट्रिय फुटबल टोलीबाट प्रदर्शन गरेका गोदिनले राष्ट्रको प्रतिनिधित्व गर्दै तीनवटा फिफा विश्वकप र पाँचपटक कोपा अमेरिकामा सहभागी भइसकेका छन् जहाँ टोलीले सन् २०११ को कोपा अमेरिकाको उपाधि हात पारेको थियो।
क्लब खेलजीवन
गोदिनले आफ्नो व्यावसायिक फुटबलमा १७ वर्षको उमेरमा प्रवेश गरेका थिए जहाँ उनी युवा क्लब सेए सेर्रोमा आबद्ध भएका थिए। उत्कृष्ट प्रदर्शनको तीन वर्ष पश्चात उनलाई प्रिमियरा दिभिस्योको क्लब क्लुब नास्योनाल दे फुतबोलमा अनुबन्धित गरिएको थियो जहाँ उनले उनको परिपक्वता र व्यावसायिकता मार्फत छिट्टै यसको कप्तान पद सम्हाल्न पुगेका थिए।
बिलारेआल
अगस्त २००७ मा, गोदिनले पाँच वर्षको सम्झौता ला लिगामा खेल्ने क्लब बिलारेआलसँग हस्ताक्षर गरेका थिए। क्लबमा अनुबन्धन भएको दुई दिन पश्चात्, उनी आबद्ध क्लब सेआ ओसासुनासँग २–३ गोल अन्तरले पराजित भएको थियो जहाँ उनले एक गोल गरेका थिए।  त्यसपछिका संस्करणहरूमा, उनले आफ्नो सुरुवाती स्थितिलाई सुदृढ बनाएका थिए जहाँ उनले अर्जेन्टिनाका खेलाडी गोन्सालो रोद्रिगेससँग खेलमा साझेदारी गरेका थिए। रक्षापङ्क्तिबाट खेल्ने गोदिनले यस क्लबमा रहँदा ३६ खेलमा, ३ गोल गरेका थिए।
आत्लेतिको माद्रिद
४ अगस्ट २०१० मा, बिलारेआलमा सर्वश्रेष्ठ संस्करणको अनुभव पश्चात्, उनले गोदिनले ५ वर्षको सम्झौतामा ला लिगाकै टोली आत्लेतिको माद्रिदमा अनुबन्धित भएका थिए। दुईवटा क्लब उनको स्थानान्तरणमा सहमत भएसँगै उनलाई करिव €८० लाख देखि £६० लाख ६० हजार रकमको साथ अनुबन्धित गरिएको बताइएको थियो। २७ अगस्तमा युइएफए सुपर कपमा, उनले क्लबको प्रतिनिधित्व गर्दै आफ्नो पहिलो खेल खेलेका थिए जहाँ उनले निर्धारित ९० मिनेट खेलेका थिए भने उक्त खेल क्लबले इटालेली क्लब इन्टर मिलान २–० गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो। गोदिनले १ नोभेम्बर २०१३ मा आत्लेतिकोसँग एक नयाँ सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए जहाँ उनले आफ्नो सम्झौतालाई सन् २०१८ सम्म लम्बाएका थिए। उनले क्लबसँग लामो समयको लागि खेल्न पाउँदा खुसी भएको र यो आफ्नै क्लब भएको बताएका थिए। सन् २०१३-१४ संस्करणको ला लिगामा, उनले ४ गोल गरेका थिए जहाँ उनले १७ मे २०१४ को खेलमा, बार्सिलोनाको विरुद्ध गोल गर्न सफल भएका थिए जसले गर्दा उक्त खेलमा १–१ को बराबरीमा रोकिएको थियो। उक्त संस्करणमा, क्लबले उपाधि समेत हात पारेको थियो जहाँ उनको भूमिका उल्लेखनीय रहेको थियो। एक हप्ता पछिको च्याम्पियन्स लिगको खेलमा, उनले हेडिङ मार्फत गोल गर्दै टोलीलाई रियल मड्रिडको विरुद्ध अग्रता दिलाएका थिए, तथापि, टोली रियल मड्रिडसँग ४–१ गोल अन्तरले पराजित भएको थियो। सन् २०१५ मा, गोदिनले उनको भूतपूर्व क्लब बिलारेआलका मालिक मानुएल पेलेग्रिनीद्वारा प्रबन्धित क्लब, म्यानचेस्टर सिटी जानका लागि अस्वीकार गरेका थिए। २८ अक्टोबर २०१७ मा, उनी क्लबको प्रतिनिधित्व गर्ने विदेशी खेलाडीको रूपमा सर्वाधिक उपस्थिति बनाएका थिए जहाँ उनले यस भन्दा अगाडिका लुइस पेरेआलाई उछिनेका थिए। उनले तत्कालीन समयमा, क्लबको प्रतिनिधित्व गर्दै ३१५औँ उपस्थिति बनाएका थिए। सन् २०१६ र २०१८ मा, उनलाई बालोँ दिओ पुरस्कारका लागि मनोनीत गरिएको थियो।
२० फेब्रुअरी २०१९ मा, गोदिनले युइएफए च्याम्पियन्स लिगको क्वाटरफाइनलको खेलामन युभेन्तसको विरुद्ध दोस्रो गोल गरेका थिए जहाँ क्लब २–० विजयी भएको थियो। ७ मे मा ३३ वर्षका गोदिनले ९ वर्ष पश्चात्, क्लबबाट प्रस्थान हुने घोषणा गरेका थिए र १ जुनमा, सेभिया विरुद्धको खेलमा उनले कप्तानको भूमिका साङ्केतिक रूपमा स्पेनी खेलाडी कोकेलाई सुम्पिएका थिए जहाँ उक्त खेल १-१ को बराबरीमा टुङ्गिएको थियो।
इन्टर मिलान
१ जुन २०१९ मा, इटालेली क्लब इन्टर मिलानले नि:शुल्क रूपमा उनलाई आफ्नो क्लबमा तीन वर्षको सम्झौतामा भित्र्याएको थियो। उनी अघिल्लो जनवरी महिनामा पूर्व सम्झौता अनुसार क्लबमा आउन राजी भएको बताइएको थियो। उनले "सेरिए आ"मा १ सेप्टेम्बरमा पहिलो खेल खेलेका थिए जहाँ उनले आन्तोनिओ कान्द्रेभालाई प्रतिस्थापन गर्दै अन्तिम ११ मिनेटमा मैदान प्रवेश गरेका थिए। खेल क्लबले काय्यारी काल्सिओको विरुद्धमा २–१ जितेको थियो।
उक्त संस्करणमा, इन्टर विजेता युभेन्तस भन्दा मात्र एक अङ्क पछाडि रहेको थियो। गोदिनले क्लबको तर्फबाट आफ्नो पहिलो गोल १३ जुलाई २०२० मा, गरेका थिए जहाँ टोलीले तोरिनो फुटबल क्लबलाई ३–१ ले पाखा लगाएको थियो। सन् २०२० युइएफए युरोपा लिगको फाइनलमा, सेभियाको विरुद्ध उनले बराबरी गोल फर्काएका थिए, तथापि, टोली ३–२ गोल अन्तरले पराजित भएको थियो।
काय्यारी
२४ सेप्टेम्बर २०२० मा, गोदिनले ३ वर्षको सम्झौतामा इटालेली क्लब काय्यारीमा आबद्ध भएका थिए। क्लबको तर्फबाट उनले आफ्नो पहिलो खेल, ४ अक्टोबरमा खेलेका थिए जहाँ टोली आतालान्तासँग ५-२ गोल अन्तरले पराजित भएको थियो। खेलमा उनले एक गोल गरेका थिए।
अन्तर्राष्ट्रिय खेलजीवन
दक्षिण अफ्रिकामा, सम्पन्न सन् २०१० फिफा विश्वकपमा उनी उरुग्वेको राष्ट्रिय टोलीको पहिलो रोजाइमा परेका थिए। उनले आफ्नो पहिलो केप टाउनमा फ्रान्सको विरुद्धमा खेलेका थिए जहाँ खेल गोलरहित बराबरीमा टुङ्गिएको थियो। उनले यसका अतिरिक्त थप चार खेल खेलेका थिए जसमा टोली प्रतियोगिताको सेमिफाइनलमा प्रवेश गरेको थियो।
सन् २०११ मा, गोदिनले सन् २०११ को अमेरिका कोपा अमेरिकामा अभियानमा भाग लिएका थिए जसको फाइनल खेलमा, टोलीले पाराग्वेलाई ३–० गोल अन्तरले पराजित गर्दै उपाधि चुमेको थियो। उनी सन् २०२३ को फिफा कन्फेडेरेसन कपमा पनि सहभागी भएका थिए। दिएगो लुगानोसँगको सबल सहकार्यमा उनले उत्कृष्ट बचाउ गर्न सफल भएका थिए।
उरुग्वेका प्रमुख प्रशिक्षक ओस्कार ताबारेसको छनोटमा उनी सन् २०१४ फिफा विश्वकपमा पनि प्रदर्शन गरेका थिए जहाँ उनले लुगानोको अनुपस्थितिमा, खेलिएका चार खेलहरू मध्ये तीनवटा खेलमा कप्तानको पद सम्हालेका थिए। २४ जुनमा, इटाली विरुद्धको खेलमा उनले एकमात्र निर्णायक गोल हेडिङको सहायता मार्फत गरेका थिए। विजेता बनेको टोली क्वाटरफाइनलमा प्रवेश गरेको थियो।
मे २०१५ मा, चिलिमा भएको कोपा अमेरिकमा उनलाई पूर्व उपाधि रक्षा गर्नका लागि कप्तानको पद सुम्पिएको थियो।
उनलाई पछि, कोपा अमेरिका सेन्तेनारिओमा, टोलीको अग्रणी खेलाडीको रूपमा चयनित गरिएको थियो। कार्लोस सान्चेसको लामो प्रहारलाई उनले गोलमा परिणत गरेका थिए जहाँ दुबै टोली १० खेलाडीमा सिमित थियो। मेक्सिको विरुद्धको उक्त खेल उरुग्वेले १-३ गुमाएको थियो। अर्को खेलमा, उनले राष्ट्रको प्रतिनिधित्व गर्दै १०० पटक उपस्थिति बनाएका थिए जहाँ उक्त खेल भेनेजुएलाले ०-१ गोल अन्तरले जितेको थियो।
गोदिन सन् २०१८ फिफा विश्वकपमा पनि सहभागी भएका थिए। २५ मार्चमा चीनमा भएको एक प्रतियोगितामा, उनले थाइल्यान्डको विरुद्ध मैदान उत्रिदै राष्ट्रको प्रतिनिधित्व गर्दै १२६औँ उपस्थिति बनाएका थिए जसमा उनले राष्ट्रिय टोलीको इतिहासमा, माक्सी पेरेइरालाई उछिन्न सफल भएका थिए।
जुन २०१९ मा, गोदिनले ब्राजिलमा भएको कोपा अमेरिकामा टोलीलाई क्वाटरफाइनलसम्मको यात्रा तय गर्न महत्त्वपूर्ण योगदान दिएका थिए।
मेन अफ द ट्वेल्भ बुक्स
मेन अफ द ट्वेल्भ बुक्स अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
मग्मा
मग्मा नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, रुकुम जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। सदरमुकाम मुसिकोट खलङ्गा देखि ६ कोष टाढा उत्तर पश्चिममा रहेको मग्मा गाविस ३४ गाविस मध्येको एक हो। मग्मा गाविस राजनीतिक विभाजन अनुसार क्षेत्र नं। २ र इलाका नं। ११मा पर्दछ। पूर्वमा बाँफीकोट पश्चिममा आठविसकोट आठविसडाँडागाउँ दक्षिणमा झुला दुली र उत्तरमा स्यालाखदी गाविसको बीचमा रहेको छ। मग्मा गाविसको ऐतिहासिक पृष्ठभूमिलाई खोतल्दा स्थानीय बुढापाकाहरूको भनाई अनुसार परापूर्वकालमा भान्जाले मामालाई हत्या गरेको र मगरको भाषामा यस गाविसलाई मग्मा भनिएको भनाई रहेको छ। विकासको समयक्रमसँगै मगरहरूले हत्यागरेकालाई मग्मा भनिरहँदा यसै नामबाट मग्मा नाम रहन गएको स्थानीय बासीहरू बताउँछन्। मग्मा गाविसको भौगोलिक अवस्थिति अनुसार २८ डिग्री ४१ मिनेट १५ सेकेन्ड देखि २८ डिग्री ४६ मिनेट १५ सेकेन्ड उत्तरी अक्षांश र ८२ डिग्री २२ मिनेट ३० सेकेन्ड देखि ८२ डिग्री २८ मिनेट १५ सेकेन्ड पूर्व देशान्तरमा रहेको छ। भौगोलिक भू वनावटको आधारमा पहाडी ज्युला गरी दुई भागमा विभाजन गरिएको यस गाविसको नापी शाखा रुकुमको रेकर्ड अनुसार २७ हजार सात सय ७्३ हेक्टर रहेको छ। मग्मा गाविस समुन्द्र सतह देखि एक हजार एक सय ३५ मिटर झारमारेलेक सम्मको उचाईमा रहेको छ। विक्रम सम्वद २०५८ सालको जनगणना अनुसार नौ सय २८ घरधुरी संख्या रहेको यस गाविसमा दुई हजार पाँच सय ९९ महिला र दुई हजार ६ सय ७० पुरुष गरी पाँच हजार दुई हजार ६९ जनसङ्ख्या रहेको छ। सदरमुकाम मुसिकोट खलङ्गा देखि उत्तर पश्चिममा रहेको मग्मा गाविसका अधिकांश मानिसहरूको मुख्य पेशा भनेको कृषि नै हो। यसका साथै यहाँका मानिसहरूको सहायक पेशामा न्यून रूपमा सरकारी नोकरी वैदेशिक रोजगार ब्यापार रहेको छ। आय आर्जन तथा जीविको पार्जनका लागि धेरै जसो मानिसहरू छिमेकी मूलुक भारत कतार मलेसिया अरबतिर जाने गरेको प्रशस्त मात्रामा पाइन्छ। जडिबुटी घरेलु ब्यवसाय घिउ मौरीको मह विकि्र यहाँका मुख्य आयस्रोतहरू हुन्। दुई सय ५० हेक्टर वन क्षेत्रले ओगटेको यस गाविसमा कुरिलो अमला पदमचाल सिल्पारो हाच्छयु झार झ्याउ कुमकुम कटुकी हलहले टिमुर हर्रो दालचिनी पाँचऔले चिराइतो जटामसी बोझो ग्रुजो बादलपाते भलायो आदी जडिबुटीहरू पाइने गर्दछन्। मग्मा गाविसको वडा नं। ५मा भम्पु दह वडा नं। ५मै रहेको मुसे छहरा वडा नं। ७मा झारमारे लेक वडा नं। ५मा पाथिहाल्ना लेक सोही वडामा रहेको खाली पोखरी डोट्के वडा नं। ९को नदुवा भन्ने स्थानमा रहेको विजोर गुफा वडा नं। ४मा रहेको स्यालाखोला नजिकबाँकी भन्ने स्थानमा रहेको अदान लुकाउने गुफा वडा नं। ७मा रहेको खारा छहारा वडा नं। ८मा रहेको सुनचरी छहरा वडा नं। ३मा रहेको मिल्की छहरा यहाँका प्रमुख पर्यटकीय स्मभावना बोकेका स्थानहरू हुन्। यी ठाउँहरूमा मध्ये वडा नं। ४ स्यालाखोलाको नजिकबाँकी भन्ने स्थानमा रहेको अदान लुकाउने गुफाको रमाइलो िकंवदन्ती रहेको छ। स्थानीय बुढापाकाहरूका अनूसार धेरै वर्ष पहिले यस गुफामा भुतहरू वसोवास गर्दथे। भूतलाई गाउँलेहरूले प्रत्येक दिन खाना पकाउनेलाई भाँडाकुडा दिनेगरेकोमा एक दिन भाँडाकुडा दिन विसर्ी भूत रीसाएर गाउँलेहरू मध्ये कुनै एक घरबाट अदान उखेलेर यस गुफामा लुकाई दिएको हुनाले यस गुफालाई त्यसैबेला देखि अदान लुकाउने गुफाको रूपमा चिनिन थालेको हो। २०१५ सालमा नेपाल राष्ट्रिय प्राथमिक विद्यालय स्थापना भई यस गाविसमा पहिलो पटक औपचारीक रूपमा शिक्षाको प्रारम्भ भएको यस गाविसमा हालको ५० दशमलव ६१ प्रतिशत सारक्षरता रहेको छ।
नेपाल जनसंघ पार्टी
नेपाल जनसंघ पार्टी नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०६४मा भाग लिएको थियो।
जितेन्द्र रसिक
[[चित्र:जितेन्द्र रसिक.jpg|thumb| जितेन्द्र रसिक एक लोकप्रिय नेपाली साहित्यकार तथा लेखक हुन् । आख्यानकार, गजलकार, कवि, बाल साहित्यका सर्जक हुन् । फाँचल विधा प्रतिपादक पनि हुन् । सँस्कृति र इतिहासमा कलम चलाउँदै आएका रसिकका चर्चित कृतिहरु लज्जावती, सँस्कृति र इतिहास सम्वन्धि अलकापुरी भक्तपुर सर्वरत्न (वामपन्थी नेता पद्मरत्न तुलाधरको जीवनी) हुन् । रसिकका बालकथा कृतिहरु एलियनको पृथ्वी भ्रमण, एङ्री बर्ड, हावा फल्ने रुख, र बेलबहादुरसँग बिहे कथा कृतिहरु बालबालिकाहरुले अत्याधिक रुचाइएका किताब हुन् । उनका गजल सङ्ग्रहहरु काफिया र हृदय स्पर्शी छालहरु कृतिहरु प्रकाशित छन् । तारापुञ्ज - नेपालमै प्रतिपादन गरिएको विशुद्ध नेपाली साहित्यिक फाँचल विधाकाे ७ सर्जकहरुका सँयुक्त कृति हुन्। तारापुञ्जमा वि.सँ. २०६५ मा प्नकाशित नेपालकै पहिलो कृति हाे ।
विषय सूची
जीवनी लेखनशैली कृति पुरस्कार तथा सम्मान सन्दर्भ सामाग्री बाह्य लि‌ङ्कहरु
जीवनी
नेपाली भाषा साहित्यकार जितेन्द्र रसिकको जन्म २०३७ सालमा सिन्धुपाल्चोकको तत्कालिन स्याउले गा‍विस हालको चौतारा साँगाचेकगढी नगरपालिका वडा नम्वर १ मा पिता जगलाल श्रेष्ठ र माता रमादेवी श्रेष्ठका दोस्रो सन्तानका रूपमा भएको हो । उनको पहिलो कृति हृदयस्पर्शी छालहरु नामक गजल सङ्ग्रह वि.सं. २०६३ मा प्रकाशित भएको थियो । तारापुञ्ज (फाँचल सङ्ग्रह वि.सं. २०६५) एलियनको पृथ्वी भ्रमण (बालकथा सङ्ग्रह वि.सं. २०७२) काफिया (गजल सङ्ग्रह–वि.सं. २०७३) हावा फल्ने रुख (बालचित्र कथा–वि.सं.२०७३) एङ्ग्री बर्ड (अंग्रेजी बालकथा सङ्ग्रह– वि.सं.२०७३) लज्जावती (उपन्यास २०७३) एङ्री बर्ड (अँग्रेजी बालकथा सङ्ग्रह वि.सं. २०७४), अलकापुरी भक्तपुर (सम्पदा इतिहास २०७५), सर्वरत्न (वामपन्थी नेता पद्मरत्न तुलाधरको जीवनी वि.सं. २०७६ र पब्लिक स्पिकिङ (Public Speaking)-उद्घोषणकला,भाषणकला र पत्रकारिता सिकाई पुस्तक-२०७७  र बेलबहादुरसँग बिहे (बाल चित्रकथा वि.सं. २०७७ ) प्रकाशित छन् । रसिक हाल स्थायीरूपमा भक्तपुर बसोबास गर्दै आएका छन् । उनले नेपाली विषयमा स्नातकोउत्तर गरेका छन् ।
कृति
१२. गुलेली- (बालकथा सङ्ग्रह–वि.सं. २०७७) १३. हनुमानकाे करामत - (बाल चित्रकथा-वि.सं. २०७८)
पुरस्कार तथा सम्मान
ज्यापु विशेष पदक -२०७६ रागरागीनी सम्मान - २०७६ पत्रकारिता सम्मान–२०७१ (अनेरास्ववियु भक्तपुर) उपभोक्ता हित सम्मान (राष्ट्रिय उपभोक्ता मञ्च –२०७३)सिर्जनशील सम्मान २०७९
सन्दर्भ सामाग्री
बाह्य लि‌ङ्कहरु कान्तिपुर पव्लिकेसन्स् प्रा‍.लि. साहित्य सङ्ग्रहालय अन्नपूर्ण मिडिया नेटवर्क अनलाइन खबर साहित्य पाेष्ट
मरू
मरू नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, रुकुम जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
द न्यू प्राइम
द न्यू प्राइम अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
भौतिकशास्त्रका प्रमुख सूत्रहरू
प्रतीकहरुका अर्थ
a\,: त्वरण (acceleration)
E\,: ऊर्जा (energy)
\sum F: नेट बल
f_k\,: गतीय घर्णण बल (kinetic friction force)
f_s\,: स्थैतिक घर्षण बल (static friction force)
g\,: गुरुत्व जनित त्वरण (acceleration due to gravity)
J\,: आवेग (Impulse)
KE\,: गतिज ऊर्जा (kinetic energy)
m\,: द्रव्यमान (mass)
\mu_k\,: गतीय घर्षण गुणांक (coefficient of kinetic friction)
N\,: कुनै तलका लम्बवत बल (Normal force to a surface)
\vec{p}: संवेग (Momentum)
P\,: शक्ति (Power)
r\,: त्रिज्या (radius)
\vec{s}\,: चली गयी दूरी (Distance traveled)
T\,: आवर्त काल (Period)
U_g\,: गुरुत्वीय स्थितिज ऊर्जा (gravitational potential energy)
V\,: आयतन (volume)
V_{df}\,: विस्थापित द्रवको आयतन
v_f\,: अन्तिम वेग
v_i\,: आरम्भिक वेग
x_f\,: अन्तिम स्थिति (final position)
x_i\,: आरम्भिक स्थिति
शुद्ध गतिकी (Kinematics)
शुद्धगतिकीका सूत्र कुनै पिण्डको स्थिति, विस्थापन, वेग, एवं त्वरणका बीच सम्बन्ध दर्शाउँदछन्। यिनमा पिण्डका द्रव्यमान अथवा पिण्डमा लागे भएका कुनै बलको कुनै चर्चा हुँदैन।
बलगतिकी ( Dynamics )
शुद्धगतिकीको भान्ति बलगतिकी पनि पिण्डको गतिसित सम्बन्धित छ किन्तु यसमा  पिण्डका  द्रव्यमान र त्यसमा लागे भएका बलहरुका आधारमा  बस्तुका त्वरणको गणना गरेर त्यसको गतिको  अध्ययन गरिन्छ।
एक समान वृत्तीय गति एवं गुरुत्व (Uniform circular Motion and gravitation)
जब कुनै वस्तु कुनै वृत्तीय पथमा एकसमान चालले गति लिन्छ त यसलाई एकसमान वृत्तीय गति भन्दछन्। यहाँ, a_c, F_c, क्रमश: अभिकेन्द्रीय त्वरण र  अभिकेन्द्रीय बलका प्रतीक छन्।
प्रजातान्त्रिक शक्ति पार्टी
प्रजातान्त्रिक शक्ति पार्टी नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०६४मा भाग लिएको थियो।
गोपाल शमशेर जङ्गबहादुर राणा
गोपाल शमशेर जङ्गबहादुर राणा नेपाल प्रहरीको प्रमुख (आइ.जी.पी.) थिए ।
कैलोपेटे राजचिचिल्कोटे
कैलोपेटे राजचिचिल्कोटे नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
कपाल
शिरको रौलाई कपाल (केश) भनिन्छ।
गोपाल शमशेर जङ्गबहादुर राणा
बाल्यकाल
उनी रुद्र शमशेरको छोरा थिए। १९९० मा रुद्र शमशेरलाई पाल्पा निर्वासित भएपछी उनी पनि पाल्पा गएका थिए।
उनी राणा विरोधी अभियानमा लागेका थिए।
रम फडल
रम फडल अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
साङपाङ
नेपालमा बसोबास गर्ने राई जातीको एक थर। यो जतीको मुख्य पुर्ख्यौली थलो उदयपुर, ओखलढुङगा, खोटाङ् र भोजपुर हो। अहिले नेपालको विभिन्न सहरहरूमा प्रशस्तै छरिएर बसोबास गरेको पाइन्छ। यिनिहरू मेहनति, इमान्दार र शाहसी हुन्छन्।
इथियोपियाका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
युनेस्कोद्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषित गरिएको इथियोपियाका सांस्कृतिक र प्राकृतिक स्थलहरूको सूची:
ग्वालपाडा जिल्ला
ग्वालपाडा जिल्ला भारतीय राज्य आसामको एउटा जिल्ला हो।
द ब्रेन अफ अर्थ
द ब्रेन अफ अर्थ अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
तारानाथ रानाभाट
तारानाथ रानाभाट नेपालका राजनीतिज्ञ तथा प्रतिनिधि सभाका पूर्व सभामुख हुन्।
दरबार हत्याकाण्डको छानबिन समिति
२०५८ जेठ १९ मा दरबार हत्याकाण्ड भयो।
त्यस घटनापछि श्री ५ बनेका राजा ज्ञानेन्द्रले सर्वोच्च अदालतका प्रधान न्यायाधीश केशवप्रसाद उपाध्याय र सभामुख तारानाथ रानाभाट रहेको एक उच्चस्तरीय छानबिन समिति गठन गरी घटनाका सम्बन्धमा छानबिन गर्न आदेश दिए। एक हप्तापछि समितिले राजालाई प्रतिवेदन प्रस्तुत गर्‍यो र त्यसलाई सार्वजनिक पनि गरियो। प्रतिवेदनमा लागू पदार्थ र रक्सीले मातेका युवराज दीपेन्द्र घटनामा दोषी रहेको निश्कर्ष निकालिएको थियो।
मन्स्टर्स अफ अर्बिट
मन्स्टर्स अफ अर्बिट अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
सेतोकण्ठे राजचिचिल्कोटे
सेतोकण्ठे राजचिचिल्कोटे नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा ह्वाइट-थ्रोटेड बुसटिट (White-throated bushtit) भनिन्छ।
गोठपानी
गोठपानी नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो । सन् १९९१ नेपालको जनगणना को समयमा यहाँ रहेका ४८६ घरहरुमध्यको जनसङ्ख्या २७६८ थियोे ।
डुडल आर्मी २: मिनी मिलिसिया
डुडल आर्मी २: मिनी मिलिसिया आइओएस र एन्ड्रोइड उपकरणहरूको लागि नि:शुल्क २-डी गोलि हान्ने (सुटर) खेल हो। यो खेल अप्रिल ५, २०११ मा आईओएस उपकरणहरूको लागि र १८ मार्च, २०१५ मा एन्ड्रोइडका लागि गुगल प्लेमा प्रकाशित गरिएको थियो।
खेल सन् २०१७ मा भारतीय एप्पल एप्स स्टोरमा खेललाई शीर्ष मध्ये एकको रूपमा सूचीबद्ध गरिएको थियो।
प्रशिक्षण
यो खेलको प्रशिक्षणमा, सर्ज नामक प्रशिक्षकले आफ्ना खेलाडीलाई प्रशिक्षण दिन्छन्। सार्जले केही सामान्य चालहरू र यन्त्रमानवको प्रयोग गरी लक्ष्यमा प्रहार गर्न, हतियार नियन्त्रण र हतियार उपयोगको आधारभूत कुराहरू सिकाउँछन्।
सरभाइभल (जीवन रक्षा शैली)
जीवन रक्षामा, सार्जहुन्छ नामक प्रशिक्षकले खेलाडीलाई युद्धमा मैदानमा ल्याउने गर्छन् र खेलाडीले सर्जको मद्दतले हातहतियारयुक्त यन्त्रमानव विरुद्ध आफूलाई बचाउनुपर्ने हुन्छ।
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (ऋषि कट्टेल)
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीवि.सं २०६९ मा निर्वाचन आयोगमा दर्ता भएको एक नेपालको साम्यवादी दल हो। नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकिकृत), नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी-समाजवादी), नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (संयुक्त मार्क्सवादी), मार्क्सवादी कम्युनिष्ट पार्टी नेपाल र स्वतन्त्र विचार समूहलाई विलय गराएर पार्टी गठन गरिएको थियो। ऋषि कट्टेल पार्टीका अध्यक्ष हुन्।  जगतबहादुर बोगटी र लोकनारायण सुवेदी पार्टीको सह–अध्यक्षका रूपमा रहेका छन् भने भने हरिदेव ज्ञवाली, रामबहादुर भण्डारी र टङ्क राई उपाध्यक्षको रहेका छन्।
कछर जिल्ला
कछर जिल्ला भारतको आसाम राज्यमा अवस्थित एउटा जिल्ला हो। यसको सदरमुकाम तथा प्रमुख सहर सिलचर हो। यस जिल्लाका प्रमुख सहरहरू सिलचर, लखिपुर तथा सोनाई हो।
नामकरण
कछर जिल्लाको नामाकरण प्राचीन कछरी अधिराज्यको नामबाट भएको हो।
इतिहास
यो क्षेत्र मूल रूपले त्रिपुरा साम्राज्यको भाग थियो जसलाई सन् १५६२ मा कोच राजा चिलारायले आफ्नो अधिकार क्षेत्रभित्र गाभेको थियो। पछि राजाले यो क्षेत्रमा शासन गर्ने जिम्मा आफ्नो भाइ कमलनारायणलाई दिएका थिए ।
पर्यटन
प्राकृतिक सम्पदाले सम्पन्न यो जिल्लाको चारैतिर जङ्गल र मनोरम पहाड रहेको छ। यहाँ वर्षभरि पर्यटकहरू आएर यहाँको सुन्दर प्राकृतिक सम्पदामा रमाउने गरेका छन्।
रौं
रौं छालाको भित्रि सतहबाट उत्पन्न हुने रेशादार जैविक पदार्थ |यो स्तनधारी(mammals) जीवहरूमा मात्र पाइन्छ | शरीरको विभिन्न अंङ्ग का रौ लाई भिन्दा भिन्दै नाम दिईएको छ|
कपाल: शिरको रौंलाई कपाल (केश) भनिन्छ।
आँखीभुईं: आँखाको डिलमा हुने रौंका रेखालाई आँखीभुईं भनिन्छ।
परेला: आँखाको डिलमा हुने रौंलाई परेला भनिन्छ।
जुङ्गा: ओठ र नाकका बीच माथिल्लो भागमा उम्रने रौंलाई जुङ्गा भनिन्छ।
दाह्री गालादेखि चिउँडोसम्म उम्रने रौंलाई दाह्री भनिन्छ।
नाथे नाकभित्र पलाउने रौंलाई नाथे भनिन्छ।
कन्सिरी: कान अगाडिको रौंलाई कन्सिरी भनिन्छ।
टुपी: टाउको बीचमा नकाटी-नखौरी राखिने रौंको शिखालाई टुपी भनिन्छ।
जैरे: काखीमुनिका रौंलाई जैरे भनिन्छ।
छुसी: खुट्टाका औंलामाथि उम्रने रौंलाई छुसी भनिन्छ।
जुल्फी: केटाले काँटछाँट पारी मिलाएर गालासम्म वा काँधसम्म आउने गरी पालेको कपाललाई जुल्फी भनिन्छ।
चुल्ठो: केटी/आइमाईले मिलाएर बाटेको लामो कपाललाई चुल्ठो भनिन्छ।
झ्याप्टो: विशेषगरी केटी/आइमाईहरूले कपाल कोर्दा झर्ने रौंलाई झ्याप्टो भनिन्छ।
झाँक्रो: केटी/आइमाईले नबाटीकन फिँजाएर राखेको लामो कपाललाई झाँक्रो भनिन्छ।
जटा: जोगी/सन्न्यासीले पालेको लामो लट्टा परेको कपाललाई जटा भनिन्छ।
जगल्टो: कपाललाई कोरीबाटी नगरी पाल्नाले रूखो भएको कपाललाई जगल्टो भनिन्छ।
लट्टा: ननुहाइनकन मयल, चोप आदिले जमेर डल्लो परेको कपलालाई लट्टा भनिन्छ।
जाडो लागेको बेला शरीरको तापलाई बाहिर निस्कनबाट रोक्नको लागि शरीरको रौंहरू ठाडो हुन्छन् शरीरको रौंहरू ठाडो हुँदा रोम छिद्रहरू बन्द हुन्छ, जसले गर्दा छालाले अवरोध पदार्थजस्तो कार्य गर्छ। त्यसैले जाडो लागेको बेला शरीरको रौंहरू ठाडो हुन्छन्।
Hair
अष्टाध्यायी
अष्टाध्यायी महर्षि पाणिनीद्वारा रचिएको संस्कृत व्याकरणको सूत्रले युक्त भएको एक किताब हो । यो अत्यन्त प्राचीन ग्रन्थ हो । यसमा आठ अध्याय छन् । प्रत्येक अध्यायमा चार पाद छन् प्रत्येक पादमा ३८ देखि २२० सम्म सूत्र छन् । यसरी अष्टाध्यायीमा आठ अध्याय, बत्तीस पाद र सब मिलाएर लगभग ४००० सूत्र छन् । अष्टाध्यायीमा महामुनि कात्यायनको विस्तृत वार्तिक ग्रन्थ छ र सूत्र तथा वार्तिकमा भगवान पतंजलिको विशद विवरणात्मक ग्रन्थ (टिप्पणी) महाभाष्य छ ।  संक्षेपमा सूत्र, वार्तिक एवं महाभाष्य तीनवटै सम्मिलित रूपमा पाणिनीय व्याकरण कहिन्छ र सूत्रकार पाणिनी, वार्तिककार कात्यायन एवं भाष्यकार पतञ्जलि - तीन जना व्याकरणका ' त्रिमुनि' कहिन्छन् ।
बेरूपाटा
बेरूपाटा दैलेख जिल्लाको तिलेपाटा गा.वि.स. अन्तर्गत वडा नम्बर १मा पर्ने एउटा गाउँ हो। यसको पुर्वमा वडान न ३ मडासैन भन्ने गाउपर्छ ।
भारतका शास्‍त्रीय नृत्‍य
भारतमा नृत्‍यका जराहरू प्राचीन परम्पराहरूमा छ। यस विशाल उपमहाद्वीपमा नृत्‍यहरूको विभिन्‍न विधाहरूले जन्‍म लिएकाछन्। प्रत्‍येक विधाले विशिष्‍ट समय अनि वातावरणका प्रभावदेखि आकार लिएकोछ। राष्‍ट्र शास्‍त्रीय नृत्‍यको धेरै विधाहरूलाई पेश गर्दछ, जसमा प्रत्‍येकको सम्बन्ध देशका विभिन्‍न भागहरूसित छ। प्रत्‍येक विधा कुनै विशिष्‍ट क्षेत्र अथवा व्‍यक्तिहरूका समूहका लोकाचारको प्रतिनिधित्‍व गर्दछ। भारतका केही प्रसिद्ध शास्‍त्रीय नृत्‍य हुन् -
भरतनाट्यम्
इस नृत्‍य शैलीको खास विशेषताहरू, नायक-नायिका प्रसंगमा आधारित पदम अथवा कविताहरू छन्।
भरत नाट्यम, भारतका प्रसिद्ध नृत्‍हरू मध्येको एक छ तथा यसको सम्बन्ध दक्षिण भारतका तमिलनाडु राज्‍यदेखि छ। यो नाम "भरत" शब्‍ददेखि लिइएको तथा यसको सम्बन्ध नृत्‍यशास्‍त्रदेखि छ। यस्तो मानिन्छ कि ब्रह्मा, हिन्दू देवकुलका महान त्रिदेवहरूमा देखि प्रथम, नाट्य शास्‍त्र अथवा नृत्‍य विज्ञान छन्। इन्‍द्र अनि स्‍वर्गका अन्‍य देवताहरूका अनुनय-विनयदेखि ब्रह्मा यति प्रभावित भयो कि त्यसले नृत्‍य वेद सृजित गर्नका लागि चारहरू वेदहरूको उपयोग गरेर। नाट्य वेद अथवा पंचम वेद, भरत अनि त्यसको अनुयाइहरूलाई प्रदान गरिएको जिन्‍होंने यस विद्याको परिचय पृथ्‍वीका नश्‍वर मनुष्‍हरूलाई दिए। अत: यसको नाम भरत नाट्यम भयो।
भरत नाट्यममा नृत्‍यका तीन मूलभूत तत्‍वहरूलाई कुशलतापूर्वक सामेल गरिएको छ। ति हुन् भाव अथवा मन:स्थिति, राग अथवा संगीत र स्‍वरमार्धुय र ताल अथवा काल समंजन। भरत नाट्यमको तकनीकमा, हात, खुट्टा, मुख, अनि शरीर संचालनका समन्‍वयनका ६४ सिद्धान्त छन्, जसको निष्‍पादन नृत्‍य पाठ्यक्रमका साथ गरिन्छ।
भरत नाट्यममा जीवनका तीन मूल तत्‍व – दर्शन शास्‍त्र, धर्म अनि विज्ञान छन्। यो एक गतिशील अनि सांसारिक नृत्‍य शैली छ, तथा यसको प्राचीनता स्‍वयं सिद्ध छ। यसलाई सौन्दर्य अनि सुरुचि संपन्‍नताको प्र‍तीक ब‍ताइनु पूर्णत: संगत छ। वस्‍तुत: यो एक यस्तो परम्परा हो, जसमा पूर्ण समर्पण, सांसारिक बंधनहरूदेखि विरक्ति तथा निष्‍पादनेर्ताको यसमा चरमोत्‍कर्षमा हुनु आवश्‍यक छ। भरत नाट्यम तुलनात्‍मक रूपले नया नाम हो। पहिला यसलाई सादिर, दासी अट्टम र तन्‍जावूरनाट्यमका नामहरूदेखि जानिन्थ्यो।
कथकली
केरलका दक्षिण - पश्चिमी राज्‍यको एक समृद्ध र फलने फूलने वाला नृत्‍य कथकली यहाँको परम्‍परा छ। कथकलीको अर्थ छ एक कथाको नाटक वा एक नृत्‍य नाटिका। कथाको अर्थ छ कथा, यहाँ अभिनेता रामायण र महाभारतका महाग्रन्थहरू र पुराणहरूदेखि लागि गए चरित्रहरूलाई अभिनय गर्दछन्। यो अत्‍यंत रंग बिरंगा नृत्‍य छ। यसका नर्तक उभरे भए परिधानहरू, फूलदार दुपट्टहरू, आभूषणहरू र मुकुटदेखि सजे हुन्छन्। ती ती विभिन्‍न भूमिकाहरूलाई चित्रित गर्नका लागि सांकेतिक रूपले विशिष्‍ट प्रकारका रूप ग्रहण गर्दछन्, जो वैयक्तिक चरित्रका सट्टा त्यस चरित्रसँग अधिक नजिकहुन्छन्।
विभिन्‍न विशेषताहरू, मानव, देवता समान, दैत्‍य आदि शानदार भेशभूषा र परिधानहरूका माध्‍यमदेखि प्रदर्शित गरिन्छ। यस नृत्‍यको सबैभन्दा अधिक प्रभावशाली भाग यो हो कि यसका चरित्र कहिले बोल्दैनन्, केवल तिनको हाथहरूका हाउभाउको उच्‍च विकसित भाषा तथा अनुहारको अभिव्‍यक्ति हुन्छ जो यस नाटिकाका पाठ्यलाई दर्शकहरूका सामुन्ने प्रदर्शित गर्दछ। तिनको अनुहारका साना र ठूला हाव भाव, भंवहरूको गति, नेत्रहरूको संचलन, गालहरू, नाक र ठोडीको अभिव्‍यक्तिमा बारीकीदेखि काम गरिन्छ तथा एक कथकली अभिनेता - नर्तक द्वारा विभिन्‍न भावनाहरूलाई प्रकट गरिन्छ। यसमा अधिकांशत: पुरुष नैं महिलाहरूको भूमिका निभाउँदछन्, जबकि अब केही समयदेखि महिलाहरूलाई कथकलीमा सामेल गरिन्छ।
कथक
कथकको नृत्‍य रूप १०० भन्दा अधिक घुंघरु‍हरूलाई पैरहरूमा बांध गर्न तालबद्ध पदचाप, विहंगम चक्‍कर द्वारा चिनिन्छ र हिन्‍दु धार्मिक कथाहरूका अतिरिक्त पर्शियन र उर्दू कवितादेखि लिए गई विषयवस्‍तुहरूको नाटकीय प्रस्‍तुतीकरण गरिन्छ। कथकको जन्‍म उत्तरमा भयो किन्‍तु पर्शियन र मुस्लिम प्रभावदेखि यो मंदिरको रीतिदेखि दरबारी मनोरंजनसम्म पहुंच गए
कथकको शैलीको जन्‍म ब्राह्मण पुजारिहरू द्वारा हिन्‍दुहरूको पारम्‍परिक पुन: गणनामा निहित छ, जिन्‍हहरू क‍थिक भन्थे, जो नाटकीय अंदाजमा हाव भावहरूको उपयोग गरेरन्थे। क्रमश: यसमा कथा कहने शैली र अधिक विकसित भएको तथा एक नृत्‍य रूप बन्यो। उत्तर भारतमा मुगलहरूका आउनमा यस नृत्‍यलाई शाही दरबारमाले जाइएको र यसको विकास ए परिष्कृत कलारूपमा भयो, जसलाई मुगल शासकहरूको संरक्षण प्राप्‍त थियो र कथकले वर्तमान स्‍वरूप लिए यस नृत्‍यमा अब धर्मको अपेक्षा सौन्दर्य बोधमा अधिक बल दिइएको छ।
शब्‍द कथकको उद्भव कथादेखि भएकोछ, जसको शाब्दिक अर्थ छ कथा कहना। पुरानो समयमा कथा वाचक गानहरूका रूपमा यसलाई बोल्दै र आफ्नो कथालाई एक नया रूप देनका लागि नृत्‍य गरते। यसबाट कथा कलाक्षेपम र दक्षिण भारतमा हरी कथाको रूप बनाएको र यही उत्तर भारतमा कथकका रूपमा जानिन्छ। लगभग १५औं शताब्‍दीमा यस नृत्‍य परम्‍परामा मुगल नृत्‍य र संगीतका कारण ठूलो परिवर्तन आए १६औं शताब्‍दीका अन्तसम्म कसे भए चूडीदार पायजामेलाई कथक नृत्‍यको वेशभूषा मान लिइएको छ।
इस नृत्‍य परम्‍पराका दुइ प्रमुख घराने छन्, यी दुइटैलाई उत्तर भारतका सहरहरूका नाममा नाम दिइएको छ र यीबाट दुइटै नैं क्षेत्रीय राजाहरूका संरक्षणमा विस्‍तारित भयो - लखनऊ घराना र जयपुर घराना।
ओडिसी
ओडिसीलाई पुरातात्विक साक्ष्‍हरूका आधारमा सबैभन्दा पुरानो जीवित नृत्‍य रूपहरू मध्येको एक मानिन्छ। उडीसाका पारम्‍परिक नृत्‍य, ओडिसीको जन्‍म मंदिरमा नृत्‍य गरी दिओस्वदासिहरूका नृत्‍यदेखि भएको थियो। ओडिसी नृत्‍यको उल्‍लेख शिला लेखहरूमा मिल्दछ, यसलाई ब्रह्मेश्‍वर मंदिरका शिला लेखहरूमा दर्शाइएको छ साथै कोणार्कका सूर्य मन्दिरका केन्‍द्रीय कक्षमा यसको उल्‍लेख मिल्दछ। वर्ष १९५०मा यस पूरा नृत्‍य रूपलाई एक नया रूप दिइएको, जसका लागि अभिनय चन्द्रिका र मंदिरहरूमा पाए गए तराशे भए नृत्‍यको मुद्राहरू धन्‍यवादका पात्र छन्।
कुनै अन्‍य भारतीय शास्‍त्रीय नृत्‍य रूपका समान ओडिसीका दुइ प्रमुख पक्ष छन्: नृत्‍य वा गैर निरूपण नृत्‍य, जहाँ अन्तरिक्ष र समयमा शरीरको भंगिमाहरूको उपयोग गरेर्दै सजावटी पैटर्न सृजित गरिन्छन्। यसको एक अन्‍य रूप अभिनय छ, जसलाई सांकेतिक हाथका हाव भाव र चेहरियाको अभिव्‍यक्तिहरूलाई कथा वा विषयवस्तु समझानमा उपयोग गरिन्छ।
इसमा त्रिभंगमा ध्‍यान केन्द्रित गरिन्छ, जसको अर्थ छ शरीरलाई तीन भागहरूमा बांटना, सिर, शरीर र पैर; मुद्राहरू र अभिव्‍यक्तिहरू भरत नाट्यमका समान हुन्छ। ओडिसी नृत्‍यमा विष्णुका आठौँ अवतार कृष्‍णका बारेमा कथाहरू बताई जान्छन्। यो एक कोमल, कवितामय शास्‍त्री नृत्‍य छ जसमा उडीसाका परिवेश तथा यसका सर्वाधिक लोकप्रिय देवता, भगवान जगन्‍नाथको महिमाको गान गरिन्छ।
मणिपुरी
पूर्वोत्तरका मणिपुर क्षेत्रदेखि आयो शास्‍त्रीय नृत्‍य मणिपुरी नृत्‍य छ। मणिपुरी नृत्‍य भारतका अन्‍य नृत्‍य रूपहरूदेखि भिन्‍न छ। यसमा शरीर धीमा गतिदेखि चल्दछ, सांकेतिक भव्‍यता र मनमोहक गतिदेखि भुजाहरू औंलाहरूसम्म प्रवाहित हुन्छन्। यो नृत्‍य रूप १८ औँ शताब्‍दीमा वैष्‍णव सम्‍प्रदायका साथ विकसित भयो जो यसका शुरूआती रीति रिवाज र जादुई नृत्‍य रूपहरूमा देखि बनाएको छ। विष्‍णु पुराण, भागवत पुराण तथा गीत गोविंदमको रचनाहरूदेखि आयो विषयवस्तुहरू यसमा प्रमुख रूपले उपयोग गरिन्छन्।
मणिपुरको मेइटी जनजातिको दंत कथाहरूका अनुसार जब ईश्‍वरले पृथ्‍वीको सृजन गरे तब यो एक पिण्डका समान थियो। सात लैनूराहले यस नव निर्मित गोलार्धमा नृत्‍य गरे, आफ्नो पैरहरूदेखि यसलाई मजबूत र चिकना बनाउनको लागि यसलाई कोमलतासाथ दबाए यो मेइटी जागोईको उद्भव छ। आजका समयसम्म जब मणिपुरी मानिस नृत्‍य गर्दछन् ती कदम ततेजीसित छैन रख्दै तर आफ्नो पैरहरूलाई भूमिमा कोमलता र मृदुताका साथ राख्दछन्। मूल भ्रान्ति र कथाहरू अहिले पनि मेइटीका पुजारिहरू वा माइबिस द्वारा माइबीका रूपमा सुनाई जान्छन् जो मणिपुरीको जड छन्।
महिला "रास" नृत्‍य राधा कृष्‍णको विषयवस्‍तुमा आधारित छ जो बेले तथा एकल नृत्‍यको रूप छ। पुरुष "संकीर्तन" नृत्‍य मणिपुरी ढोलकको तालमा पूर्ण शक्तिका साथ गरिन्छ।
मोहिनीअट्टम
मोहिनीअट्टम केरलको महिलाहरू द्वारा गरिने वाला अर्ध शास्‍त्रीय नृत्‍य छ जो कथकली भन्दा अधिक पुराना मानिन्छ। साहित्यिक रूपले नृत्‍यका बीच मुख्‍य माने जाने वाला जादुई मोहिनीअटट्म केरलका मंदिरहरूमा प्रमुखत: गरिन्थ्यो। यो देवदासी नृत्‍य विरासतको उत्तराधिकारी पनि मानिन्छ जस्तो कि भरत नाट्यम, कुचीपुडी र ओडीसी। यस शब्‍द मोहिनीको अर्थ छ एक यस्तो महिला जो हेर्ने वालहरूको मन मोह लिउन् वा उनमा इच्‍छा उत्‍पन्‍न गर्नुहोस्। यो भगवान विष्‍णुको एक जानी मानी कथा छ कि जब तिनले दुग्‍ध सागरका मंथनका बेला मानिसहरूलाई आकर्षित गर्नका लागि मोहिनीको रूप धारण गरेको थियो र भामासुरका विनाशको कथा यसका साथ जोडिएका भएको छ। अत: यो सोचिएको छ कि वैष्‍णव भक्तहरूले यस नृत्‍य रूपलाई मोहिनीअटट्मको नाम दिए।
मोहिनीअटट्मको प्रथम सन्दर्भ माजामंगलम नारायण नब्‍बूदिरी द्वारा संकल्पित व्‍यवहार मालामा पाइन्छ जो १६औं शताब्‍दी ए डीमा रचिएको छ। १९औं शताब्‍दीमा स्‍वाति तिरुनाल, पूर्व त्रावण कोरका राजा थिए, जसले यस कला रूपलाई प्रोत्‍साहन र स्थिरीकरण देनका लागि पर्याप्त प्रयास गरे। स्‍वातिका पश्‍चातका समयमा यद्यपि यस कला रूपमा गिरावट आयो। कुनै प्रकार यो केही प्रान्तीय जमींदारहरू र उच्‍च वर्गीय मानिसेका भोगवादी जीवनको संतुष्टिका लागि कामवासनासम्म गिर गए कवि वालाठोलले यसलाई एक पल्ट फेरि नया जीवन दिए र यसलाई केरल कला मण्डलमका माध्‍यमदेखि एक आधुनिक स्‍थान प्रदान गरे, जसको स्‍थापना तिनले १९०३माको थियो। कलामण्डलम कल्‍याणीमा, कलामण्डलमको प्रथम नृत्‍य शिक्षिका थियों जो यस प्राचीन कला रूपलाई एक नया जीवन दिनमा सफल रहीं। तिनको साथ कृष्‍णा पणीकर, माधवी अम्‍मा र चिन्‍नम्‍मू अम्‍माले यस लुप्‍त होती परम्‍पराको अन्तिम कडीहरू जोडी जो कलामण्डलका अनुशासनमा पोषित अन्‍य आकांक्षी थियों।
कुचिपुडी
परम्‍पराका अनुसार कुचीपुडी नृत्‍य मूलत: केवल पुरुषहरू द्वारा गरिन्थ्यो र त्यो पनि केवल ब्राह्मण समुदायका पुरुषहरू द्वारा। यी ब्राह्मण परिवार कुचीपुडीका भागवतथालू कहलान्थे। कुचीपुडीका भागवतथालू ब्राह्मणहरूको पहिलो समूह १५०२ ए. डी. निर्मित गरिएको थियो। तिनको कार्यक्रम देवताहरूलाई समर्पित गरे जान्थे तथा तिनले आफ्नो समूहहरूमा महिलाहरूलाई प्रवेश छैन दिए।
महिला नृत्‍यांगनाहरूका शोषणका कारण नृत्‍य कलाका ह्रासका युगमा एक सिद्ध पुरुष सिद्धहरूद्र योगीले नृत्‍यलाई पुन: परिभाषित गरे। कुचीपुडीका पन्ध्र ब्राह्मण परिवारहरूले पाँच शताब्दिहरू भन्दा अधिक समयसम्म परम्‍परालाई अघि बढाया छ। प्रतिष्ठित गुरू जस्तै वेदाँतम लक्ष्‍मी नारायण, चिंता कृष्‍णा मूर्ति र ता‍देपल्‍ली पेरायाले महिलाहरूलाई यसमा सामेल गर्न नृत्‍यलाई र समृद्ध बनाएको छ। डा. वेमापति चिन्‍ना सत्‍यमले यसमा धेरै नृत्‍य नाटिकाहरूलाई जोडियो र धेरै एकल प्रदर्शनहरूको नृत्‍य संरचना तैयारको र यस प्रकार नृत्‍य रूपका क्षितिजलाई व्‍यापक बनाए। यो परम्‍परा तबदेखि महान बनी भएको छ जब पुरुष नैं महिलाहरूको अभिनय गरिन्थ्यो र अब महिलाहरू पुरुषहरूको अभिनय गर्न लाग्यो छन्।
कुटियाट्टम
कटियाट्टम केरलका शास्‍त्रीय रंग मंचको अद्वितीय रूप छ जो अत्‍यंत मनमोहक छ। यह‍ २००० वर्ष पहिलाका समयदेखि गरिन्थ्यो र यो संस्‍कृतका नाटकहरूको अभिनय छ र यो भारतको सबैभन्दा पुराना रंग मंच छ, जसलाई निरंतर प्रदर्शित गरिन्छ।
राजा कुल शेखर वर्मनले १०औं शताब्‍दी ए. डी.मा कुटियाट्टममा सुधार गरे र रूप संस्‍कृतमा प्रदर्शनको परम्‍परालाई जारी रखे भए छ। प्राकृत भाषा र मलयालम आफ्नो प्राचीन रूपहरूमा यस माध्‍यमलाई जीवित रखे छन्। यस भण्‍डारमा भास, हर्ष र महेन्‍द्र विक्रम पल्‍लव द्वारा देखिे गए नाटक सामेल छन्।
पारम्‍परिक रूपले चकयार जातिका सदस्‍य यसमा अभिनय गर्दछन् र यो यस समूहलाई समर्पण नैं छ जो शताब्दिहरूदेखि कुटियाट्टमका संरक्षणको उत्तरदायी छ। द्रुमरहरूको उप जाति नाम्बियारलाई यस रंग मंचका साथ निझावूका अभिनेताका रूपमा जोडिन्छ (मटकेका आकारको एक ठूलो ड्रम कुटियाट्टमको विशेष्दछ)। नाम्बियार समुदायको महिलाहरू यसमा महिला चरित्रहरूको अभिनय गर्दछ र बेल धातुको घण्टीहरू बज्दछ। जबकि अन्‍य समुदाहरूका मानिस यस नाट्य कलाको अध्‍ययन गर्दछन् र मंचमा प्रदर्शनमा भाग लिन सक्छन्, किन्‍तु ती मंदिरहरूमा प्रदर्शन छैन गरते।