cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
शाल्ला उपजिल्ला
अर्थतन्त्र
यस उपजिल्लाको अर्थतन्त्र मुख्यतया कृषिमा आधारित छ। यस उपजिल्लाका अधिकांश मानिसहरू किसान हुन्। यस उपजिल्लामा मुख्यतया धान, बदाम, आलु, प्याज तथा अन्य अन्न बालीहरू उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा मुख्यतया आँप, नरिवल, केरा, लिची, अम्बा, खरबुजा, मेवा आदि उत्पादन हुँदै आएको छ। यस उपजिल्लामा धान कुटानी केन्द्र, गहुँ पिसानी केन्द्र, काष्ठ सामग्री उत्पादन केन्द्र,  बरफ उद्योग तथा प्लाष्टिक सामग्री उत्पादन कारखाना रहेका छन्। यस उपजिल्लाले मुख्यतया धान, सुकाको माछा लगायत मौसमी तरकारी र अन्य फलफूलहरू निर्यात गर्दै आएको छ। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख रहेको आलसको तेल, तील र तोरी पनि निम्न मात्रमा उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा २० हाटबजार तथा मेलाहरू सञ्चालन रहेका छन्। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख ठेला, गोरू गाडा र रथहरू सामान ओसारपसार तथा यातायातका साधन बन्द‌ै आएका छन्। यस उपजिल्लामा १६ माछापालन केन्द्र, ३ दुग्ध सङ्कलन केन्द्र तथा ४० कुखुरापालन केन्द्रहरू रहेका छन्।
यस जिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती हो जसमा जिल्लाकै ८३.९९% मानिसहरू संलग्न छन्। यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै मजदुरीमा ३.५०%, उद्योगमा ०.०८% वाणिज्यमा ४.१८%, सञ्चार र यातायातमा ०.०४%, निर्माण क्षेत्रमा ०.२३%, सुविधामा २.१९%, धार्मिक सेवामा ०.१८%, वैदेशिक रोजगारी तथा भाडामा ०.१८% र अन्यमा ५.६१% रहेका छन्।
शिक्षा
यस जिल्लाको कुल साक्षरता दर ३६% रहेको छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता ३८.९% छ भने महिलाको साक्षरता दर ३३.२%रहेको छ। यस उपजिल्लामा १ क्याम्पस, ९ माध्यमिक विद्यालय, ९८ प्राथमिक विद्यालय, २ सामुदायिक विद्यालय र ३ मदरसाहरू रहेका छन्। शाल्ला महाविद्यालय (सन् १९८६), सहिद आली बहुभाषिक पाइलट उच्च विद्यालय (सन् १९६८), गोविन्द चन्द्र कन्या उच्च विद्यालय (सन् १९८१), गिरिधर पाइलट उच्च विद्यालय, मासुद नगर उच्च विद्यालय, पल्लबी आदर्श उच्च विद्यालय, बाहारा प्राथमिक विद्यालय (सन् १८३१), आनन्दपुर सरकारी प्राथमिक विद्यालय (सन् १९२५), शाल्ला हासिसपया इसलामी मदरसा (सन् १९८७) आदि।
क्याथरिन एलिस एप्पलगेट
क्याथरिन एलिस एप्पलगेट (जन्म १९ जुलाई १९५६) एक अमेरिकन लेखिका हुन ।
जयनगर मजिलपुर
जयनगर मजिलपुर भारतीय राज्य पश्चिम बङ्गालको दक्षिण २४ परगना जिल्लाको एउटा सहर हो।
अर्मा
अर्मा नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, रुकुम जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
पीतोदर ढुङ्गेफिस्टो
पीतोदर ढुङ्गेफिस्टो नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा सल्फर-बेलिड वार्ब्लर (Sulphur-bellied Warbler) भनिन्छ ।
तरुनी खेती
तरुनी खेती सरुभक्तद्धारा लिखित नेपाली उपन्यास हो।
खिजिकाती
खिजिकाती नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, ओखलढुङ्गा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
विकिसमाचार
विकिसमाचार एक नि: शुल्क समाचारका सामग्रीहरू प्रदान गर्ने एक सेवा हो जसलाई अमेरिकी गैर नाफामुखी गुठी विकिमिडिया फाउन्डेसनले सञ्चालन गरेको छ। यस वेबसाइटले समन्वय पत्रकारिताको माध्यमबाट काम गर्दछ। विकिपिडियाका सह-संस्थापक जिम्मी वेल्सका अनुसार "विकिसमाचारलाई विकीपिडिया जस्तो विश्वकोशको रूपमा नलेखी, प्रत्येक समाचारलाई समाचारको रूपमा मात्र लेख्नुपर्दछ भन्ने भनाइ जारी गरेका थिए जहाँ यसलाई विकिपिडिया र विकिसमाचारको भिन्नताको रूपमा लिइन्छ। अन्य नागरिक पत्रकारिताका प्रयासहरू जस्तै इन्डिमेडिया र ओहमी न्युज जस्ताहरूबाट यसलाई तटस्थ दृष्टिकोणको आधारमा छुट्याउन सकिन्छ। विकिमिडिया फाउन्डेसनको प्राय: जसो परियोजनाहरूको विपरित, विकिसमाचारले तथ्य र अन्तर्वार्ताको स्वरूपमा मूल कार्यलाई अनुमति दिन्छ।विकिसमाचारको लक्ष्य "पूर्वाग्रह बिना समय सापेक्ष, प्रासङ्गिक, समाचार र मनोरञ्जनात्मक सामग्री प्रस्तुत गर्न वेबसाइट निर्माण गर्नु हो", विकिसमाचार दुबै जानकारीमूलक र मनोरञ्जनकारी स्रोत हो। सेवाले कसैलाई पनि सम्पादन गर्नको वा योगदान जारी गर्नका लागि स्वागत गर्दछ। यहाँ रोचक र समयमै जानकारी प्रस्तुत गर्ने विभिन्न अवधारणाहरू अन्वेषण गर्न प्रोत्साहित गर्दछ। सबैलाई उचित, निःशुल्क र रोचक समाचार प्रदान गर्ने उद्देशको साथ यसको स्थापना गरिएको थियो। अन्य विकिपरियोजनाको जस्तै, जानकारीहरू साधारण पाठक तथा सम्पादकहरूद्वारा लेखिन्छ। पुराना लेखहरू सम्पादकहरूले बदल्न नमिल्ने गरि सुरक्षित गरिएको छ। हाल यो २९ वटा भाषाहरूमा उपलब्ध छ।
सेप्टेम्बर २०२० सम्म, यस वेबसाइट २९ विभिन्न भाषाहरूमा उपलब्ध थियो जहाँ सबै भाषाका संस्करणहरूमा ३७१,०६१ भन्दा बढी समाचार मूलक लेखहरू समाविष्ट छन्। यसमा हाल ६३० भन्दा बढी सम्पादकहरू छन्। स्पिजल अनलाइनले डिसेम्बर २००४ मा विकिसमाचारको मूल्याङ्कन गर्दै यो तयार भएकोमा यसले याहु! समाचार जस्ता स्वचालित सङ्ग्रह वेबसाइटहरूको लागि प्रतिस्पर्धामा राम्रो परिणाम दिनेछ जुन केवल कानुनी रूपमा कम सुरक्षित रहेको बताएको थियो।
इतिहास
विकिमिडिया संस्थााको यस समाचार वेबसाइटको पहिलो रेकर्ड गरिएको प्रस्ताव ५ जनवरी २००३ मा विकिपिडिया समुदायको मेटा-विकीमा सार्वजनिक गरिएको थियो। विकिपिडियालाई फोन्जीको रूपमा सम्पादन गर्ने डानियल अल्स्टनले, उक्त प्रस्ताव उनले सार्वजनिक गरेको दावी गरेका थिए। यस प्रस्तावलाई पछि जर्मनेली स्वतन्त्र पत्रकार, सफ्टवेयर विकासकर्ता र लेखक एरिक मुलले विकसित गरेका थिए। लामो समयदेखि विकिपिडिया योगदानकर्ताहरूद्वारा गरिएको प्रारम्भिक असमर्थनको बीच ति मध्ये धेरैले विकिपिडियाले आफ्नै समाचार सारहरू प्रस्तुत गर्ने गरेको औँल्याएका थिए। पछि, यसलाई विकिमिडिया फाउन्डेसनको नयाँ परियोजनाको रूपमा कसरी कार्यान्वयन गर्न सकिन्छ भन्ने बारेमा विस्तृत छलफल र प्रस्तावहरू भएका थिए।.
यसको जर्मनेली भाषाको संस्करण सोही समयमा सुरु गरिएको थियो। इटालेली, नेदरल्यान्डेली, फ्रान्सेली, स्पेनी, स्विडेनी, बुल्गेरियाली, पोल्यान्डेली, पोर्तुगाली, रोमानियाली, युक्रेनी, सर्बियाली, जापानी, रूसी, यहूदी, अरबी, थाई, नर्वेली, चिनियाँ, तुर्की, कोरियाली, हङ्गेरीयाली, युनानी, एस्पेरान्तो, चेक, अल्बानियाली, र तमिल लगायतका संस्करणहरू (त्यो कालक्रम अनुसार) स्थापना गरिएको थियो।.
त्यसको केही महिना वा सेप्टेम्बर २००५ मा, यसको अनुमतिपत्र क्रिएटिभ कमन्स एट्रिब्युसन २.५ अनुमतिपत्र अन्तर्गत सारिएको थियो। २९ अप्रिल २००६ मा, यसमा ५००० र सेप्टेम्बर २००७ मा, यसमा १०,००० लेखहरू पुगेका थिए।जुन २००९ देखि, स्पेनी भाषा संस्करणको विकिसमाचारले संशोधित संस्करण प्रणाली कार्यान्वयन गरेको थियो, जुन यस प्रकारको प्रणाली कार्यान्वयन गर्ने स्पेनी भाषाका वेबसाइटहरू मध्ये पहिलो हो। नेपाली भाषाको विकिसमाचार हाल निर्माणाधीन अवस्थामा रहेको छ।
विकिसमाचार समुदायहरूसँग परामर्श नगरी धेरै प्रयोगकर्ताहरूले सन् २०१२ मा अङ्ग्रेजी संस्करण सन् २०१३ मा सबै विकि समाचार परियोजनाहरूलाई हटाउनका लागि मेटा-विकीमा हटाउने प्रस्ताव गरेका थिए। तर यो प्रस्तावहरूलाई ठूलो बहुमतले अस्वीकार गरेको थियो।
विशेषता
विकिपिडिया जस्तै, विकिसमाचारले यसको केही विशेषताहरू साझा गर्दछ जसमा तटस्थता, प्रमाणिकरण र लेखमा व्यक्तिगत टिप्पणीहरू छोड्ने सुविधाहरू समावेश छ। धेरै विकीमेडिया संस्थानका परियोजनाहरू जस्तै विकिसमाचारले आफ्ना लेखहरूको नि: शुल्क सम्पादनको अनुमति दिन्छ, यद्यपि, प्रकाशनको ७ दिन पश्चात् लेखहरूलाई बर्बरताबाट जोगिनको लागि सुरक्षित गरिन्छ जसलाई केवल पत्रकार सम्पादकहरू र प्रशासकहरूले मात्र सम्पादन गर्न सक्दछन्। विकिसमाचारमा, जो कोहीले पनि नयाँ लेख सिर्जना गर्न सक्ने र कुनै पनि प्रयोगकर्ताले यसलाई सम्पादन गर्न सक्ने हुँदा संशोधित संस्करणको नीतिले गर्दा सुरक्षित गर्नु अघि ति सामग्रीहरू सम्पादन योग्य हुन्छन्। विकिसमाचारलाई गुणस्तरीय पाठहरू उत्पादन गर्ने विचारको साथ सिर्जना गरिएको थियो। सबै विकिमिडिया संस्थानका परियोजनाहरू जस्तै, विकिसमाचारका प्रबन्धक तथा प्रशासकहरू रहेका हुन्छन् जसले प्रयोगकर्तालाई निशेध गर्ने, निशेध खोल्ने, पृष्ठ सुरक्षित गर्ने, पृष्ठ मेट्ने आदी कार्यहरू गर्दछन्।
तटस्थता
विकिसमाचारमा तटस्थ दृष्टिकोणको साथ लेखहरू लेखिन्छ। यो सिद्धान्तले सारांशमा, लेखमा तथ्यहरू समावेश गरिएको हुनुपर्दछ। यहाँ कुनै विषय सम्बन्धित बिभिन्न रायहरू (एक भन्दा बढी दृष्टिकोण) छन् भने त्यस्ता तथ्य लेखमा स्पष्ट हुनुपर्दछ तथापि, त्यहाँ के बहस भइरहेको छ भनेर बारेमा भिन्नता हुँदैन।तटस्थता दृष्टिकोण लेखमा समावेश गरिएको हुन्छ तर यसले प्रत्येक व्यक्तिको प्राथमिकताको राय अपनाउने बारेमा विविधता प्रस्तुत गर्दछ। अधिकांश मानिसहरूलाई केलाई साँचो मानिरहेका छन् भन्ने प्राथमिक सिद्धान्तमा रहेर यहाा लेख लेखिन्छ। तसर्थ, विवादको अवस्था, कडा र कमजोर विन्दुहरू निष्पक्ष रूपमा केलाइन्छ।
प्रमाणिकता
विकिसमाचारलेले सम्पादकहरूको लेखहरूलाई "स्रोतहरू" सँग उद्धृत गर्दछ जहाँ उसले विकिपिडियाको समान सन्दर्भहरूको प्रयोग गर्दछ। आधिकारिक रूपमा प्रमाणित गर्न सक्ने स्रोतहरूलाई आधार बनाइन्छ जहाँ यसका लागि समाचारपत्र, पत्रिका र अनलाइन स्रोतहरूलाई उपयोग गरिन्छ।
जुमानु राई
जुमानु राई नेपाली राष्ट्रिय फुटबल टिम तथा नेपाल प्रहरी क्लबबाट अग्रपंतिमा खेल्ने खेलाडी हुन् । उनी नेपाल प्रहरीका कार्यवाहक कर्मचारी समेत हुन् । उनी नेपाल प्रहरीका तर्फबाट संयुक्त राष्ट्र संघको शान्ति योजना अनुसार २०१८-१९ मा हाइटी गएका थिए ।
अन्तर्राष्ट्रिय खेल जीवन
जुमानु राईले सन् २००५ मा ब्रुनाईविरुद्ध राष्ट्रिय टिममा डेब्यु गरेका थिए । भने सन् २०१५ मा भएको साफ च्याम्पियनपछि राष्ट्रिय टिमबाट बाहिर रहेका थिए । नेपालले बंगबन्धु गोल्डकप, साग र एएफसी सोलिडालिटी कप जस्ता ऐतिहासिक सफलता हात पार्दा जुमानु भने टोली बाहिर थिए ।
विकिसमाचार
अन्तर्वार्ता
डिसेम्बर २००७ मा विकिसमाचारका पत्रकार डेभिड साङ्कबोनद्वारा इजरायली राष्ट्रपति सिमोन पेरेससँग गरेको अन्तर्वार्ता सहित धेरै उल्लेखनीय व्यक्तिहरूसँग यसमा आबद्ध व्यक्तिहरूले अन्तर्वार्ता लिएका छन्। अमेरिका र इजरायल मैती लिग र इजरायली विदेश मन्त्रालयले अन्तरवार्ता लिन साङ्कबोनलाई आमन्त्रित गरेको थियो।
अन्य उल्लेखनीय अन्तर्वार्ताहरूमा लेखक, अभिनेता, र राजनीतिज्ञहरू जस्तै अगस्टन बुरोज, सन् २००८ को अमेरिकी रिपब्लिकन दलका उम्मेद्वार तथा विभिन्न अमेरिकी स्वतन्त्र र तेस्रो पक्षका राष्ट्रपति उम्मेद्वार टोनी बेन, एरिक बोगोसियन, निक स्मिथ, जोन कि र विश्वव्यापी वेबका सह-आविष्कारक रोबर्ट केयु समावेश छन्।
आलोचना
विकिसमाचारलाई तटस्थ वा केवल प्रमाणित र सही जानकारी समावेश गर्ने अक्षमताको लाथि आलोचना गरिएको छ। इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिकाका पूर्व सम्पादक प्रमुख, रोबर्ट म्याकहेनरीले परियोजनाको विश्वसनीयताको बारेमा आलोचना गरेका थिए। म्यानहेनरीले विकिसमाचारकोको तटस्थ दृष्टिकोण प्रदान गर्ने क्षमताको बारेमा शङ्का गरेका थिए।
विकिसमाचारसँग विकिपिडियाबाट छुट्टै पहिचान कायम गर्न पनि समस्या आएको थिय जसले वास्तविक समयमा मुख्य समाचारका घटनाहरूलाई पनि समेट्दछ। सन् २००७ मा द न्युयोर्क टाइम्सका स्तम्भकार जोनाथन डिले, विकिपिडियाले आफ्नो वन्धुकल्प विकिसमाचारलाई हालसालैका लेखहरू लेखेर अन्जानमै यसलाई धक्का पुर्‍याइरहेको बताएका थिए भने उनले विकिपिडियामा धेरै नयाँ पृष्ठहरू सृजना हुँदा यसमा कम मात्रै नयाँ लेखहरू प्रकाशित भएको बारेमा टिप्पणी गरेका थिए।
संस्करणहरू
सेप्टेम्बर २०२० सम्म, विकिसमाचार ३४ वटा भाषामा उपलब्ध छ जस मध्ये २९ वटा सक्रिय छन् भने पाँचवटा भाषाका विकिसमाचारका संस्करणहरूलाई भने बन्द गरिएको थियो। सक्रिय वेबसाइटहरूमा ३,७१,०६१ लेखहरू छन् भने बन्द गरिएका वेबसाइटहरूमा २,१५१ लेखहरू थिए। वेबसाइटमा, ३१,७१,१९५ भन्दा बढी दर्ता गरिएका प्रयोगकर्ताहरू छन् जहाँ ६३० जना सक्रिय छन्।
लेखहरू अनुसार विभिन्न भाषामा उपलब्ध विकिसमाचारका संस्करणहरू तल तालिकामा दिइएको छ: पूर्ण सूचीको लागि विकिमिडिया तथ्याङ्क हेर्नुहोस्:
वाकाचोल
वाकाचोल खोटाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार वाकाचोलको ६२३ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या २,९०९ रहेको छ।
देवगाँउ
देवगाँउ नवलपरासी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
मन्थली
मन्थली रामेछाप जिल्लाको सदरमुकाम हो।
पुष्पलाल श्रेष्ठ
पुष्पलाल श्रेष्ठ - नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको संस्थापक नेता पुष्पलालको जन्म वि.सं. १९८१ असार १५ गते पूर्व २ नं. रामेछाप जिल्लामा पिता भक्तलाल र माता तुलसीकुमारीको माहिला छोराका रूपमा भएको थियो।
पिता भक्तलाल २००९ सालको अखिल नेपाल न्यून वैतनिक सरकारी कर्मचारीहरूको हडतालको क्रममा एक्सन कमिटीको अध्यक्ष पनि बन्नुभएको थियो। वि.सं. १९९७ सालमा आफ्ना दाजु अमर शहीद गङ्गालाल श्रेष्ठलाई गोली ठोकी मार्नु ठीक एकदिनअघि भद्रगोल जेलमा सपरिवार भेट्न जाँदा गङ्गालालले पुष्पलाललाई "माइला, मैले प्रजातन्त्रका निमित्त बालेको दियोलाई तैँले प्रज्वलित पार्नेछस्" भन्नुभएको थियो र दाजुको यही शब्द नै पुष्पलालको निम्ति राजनीतिमा प्रवेश गर्ने प्रेरणाको श्रोत बन्यो।
वि.सं. १९९८ सालमा पुष्पलाल श्रेष्ठले प्रेमबहादुर कंसाकार, शम्भुराम श्रेष्ठ, सूर्यबहादुर भारद्वाज र राजारामसँग मिलेर नेपाली प्रजातान्त्रिक संघको गठन गर्नुभयो। संघमा रहेका सदस्यले आ-आफ्नो रगतले प्रतिज्ञापत्रमा सही गरेर पार्टीमा लाग्नुपर्ने नियम थियो। संघले राणाशासनको विरोध गर्ने, विद्यालयहरू खोली विभिन्न खालका -सिपमूलकसमेत) तालीम दिन्थ्यो। भारतमा पनि राणाविरोधी क्रियाकलाप बढाउने पुष्पलालले वि.सं. १९९७ सालदेखि बन्दीजीवन बिताइरहेका नेपाल प्रजा परिषद्का नेताहरूसित गोप्यरूपले सम्पर्क राखी टंकप्रसाद आचार्यलगायत अरू नेताहरूको नेलसहितको फोटो सन् १९४२मा भारत, पटनाबाट प्रकाशित हुने 'जनता' पत्रिकामा प्रकाशित गर्न मद्दत गर्नुभयो। २००४ सालमा नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसले नागरिक अधिकारको लागि गरेको आन्दोलनको नेतृत्व पुष्पलाल श्रेष्ठ, शम्भुराम श्रेष्ठ, स्नेहलता श्रेष्ठ, साहना प्रधान आदिले गर्नुभयो। जनताद्वारा गरिएको यही पहिलो जनआन्दोलनका कारण पद्म शमशेरले सुधारको कदम चाल्ने घोषणा गरे।
२०१७ साल पुष १ गते राजाबाट चालिएको कदम पछि भूमिगत र निर्वासितजीवन बिताउन बाध्य पुष्पलालले चारैतिर छरिएका कम्युनिष्टहरूलाई भेला गराई तेस्रो महाधिवेशन गर्नुभयो।
मृत्यु
नेका र कम्युनिष्टहरू मिलेर संघर्ष गरेमा मात्र नेपालबाट निरंकुश पञ्चायती समाप्त हुन सक्छ भन्ने भविष्यवाणी गर्ने नेता पुष्पलालको २०३५ साल साउन ७ गते भारतको नयाँ दिल्लीस्थित अल इण्डिया मेडिकल इन्स्टीच्युटमा उपचार गराउँदा-गराउँदै निधन भयो।
दाउन्ने देवी
दाउन्ने देबी नवलपरासी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
ढुंगेसाँघु
ढुंगेसांघु नेपालको मेची अञ्चलको ताप्लेजुङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार ढुंगेसांघुको जनसङ्ख्या ४२५४ थियो । यस मध्य पुरुष ४९%, र महिला ५१% थिए । विसं २०६८ को जनगणना अनुसार ढुंगेसाँघुको कुल जनसङ्ख्या ३,७४८ रहेको छ । जसमध्ये १,७३४ पुरुष र २,०१४ महिला रहेका छन् । यस गाविसमा कुल ७४६ घरधुरी रहेका छन् ।
देउराली, नवलपरासी
देउराली नवलपरासी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। देउराली गा.वि.स. भित्रि मधेसमा पर्दछ। यसको एरिया फराकिलो र धना छ। यहाँ प्राय बाहिरबाट वसाई सराई गरी आएका मानिसहरू धेरै छन्। यहाँ बसोबास गर्ने ब्राहमण, क्षेत्री र मगर जातीहरू भएता पनि मगर जातीको बाहुल्य बढि छ र उनी हरू मगर भाषा कै बढि प्रयोग गर्दछन्। प्राय बसाई सर्नेहरू पाल्पा जिल्ला र नवलपरासी जिल्ला कै पहाडी क्षेत्रबाट आउनेहरू बढि छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार देउराली ८को जनसङ्ख्या १३,३५३ छ। यस मध्य पुरुष ४८%, र महिला ५२% छन्।
पीतोदर फिस्टो
पीतोदर फिस्टो नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा टिकेल्स् लिफ वार्ब्लर (Tickell's Leaf Warbler) भनिन्छ ।
चन्द्रमाला
चन्द्रमाला नेपाली गहना हो। यो चाँदी वा सुनबाट बेनको चन्द्राकारको हुन्छ। यो महिलाले पहिरन्छन्। चन्द्रमाला विभिन्न जातिमा प्रचलित छ। शिरमा लगाउनेलाई चन्द्र वा चन्द्रमा पनि भनिन्छ।
धौबादी
धौबादी नवलपरासी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
कार्यालय
कार्यालय शब्द संस्कृतको (कार्य = काम + आलय = घर)बाट निर्माण भएको हो । यस अर्थमा, कुनै पनि काम गर्न बनाइएको विशेष स्थान, कोठा, घर, तथा ठाउँ लाई कार्यालय भनिन्छ । कार्यालय, निजि तथा सरकारी, सामाजिक तथा सामुदायिक जुन रूपमा पनि हुन सक्छ ।
वाप्लुखा
वाप्लुखा खोटाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार वाप्लुखाको ४९१ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या २,२७१ रहेको छ।
आठबीस डाँडागाउँ
आठबीस डाँडागाउँ नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, रुकुम जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
इलाम नगरपालिका
इलाम नेपालको पूर्वी भागमा रहेको कोशी प्रदेश मा पर्ने इलाम जिल्लाको सदरमुकाम तथा जिल्लाकै पहिलो नगरपालिका हो। यो नगरपालिका महाभारत पर्वत शृङ्खलामा अवस्थित छ। नेपाली चियाको सबैभन्दा ठूलो उत्पादक क्षेत्र भएकोले, यहाँका चियाबारी आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरू माझ मुख्य आकर्षणका केन्द्र हुन्। यहाँको प्राकृतिक क्षेत्र र परिदृश्यहरूका साथै बागवानी बाली उत्पादनमा विशेषज्ञता राख्ने विविध कृषि अर्थतन्त्रका लागि पनि प्रसिद्ध छन्।
नेपाल राज्य नगरपालिका ऐन, २००९ लाई आधार बनाएर तत्कालीन सरकारले वि.सं. २०१७ बैशाख १ गतेदेखि लागु हुने गरि गरेको निर्णय र वि.सं. २०१७ जेष्ठ ३१ गते नेपाल गजेटमा प्रकाशित सूचना अनुसार इलाम जिल्लाको तत्कालीन इलामका छिमेकी इलाकाहरूलाई समेटेर यसलाई नगरपालिका घोषणा गरेको थियो। सङ्घीय शासन व्यवस्था लागू भएपछि देशमा स्थानीय तहको गठन भएसँगै वि.सं. २०७३ फागुन २२ गते नेपाल सरकारको निर्णय तथा वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार तत्कालिन बरबोटे, साँखेजुङ, सुम्बेक, पुवामझुवा, सोयाक, गोदक, साङरुम्बाको वडा नं. १ देखि ६, माईपोखरीको वडा नं. १ देखि ३ तथा सिद्धिथुम्काको वडा नं. ७ र यस नगरपालिकाको सम्पूर्ण क्षेत्र गाभेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो
नगरपालिकाको कुल क्षेत्रफल १७३.३२ वर्ग किलोमिटर (६६.९२ वर्ग माइल) छ र नेपालको वि.सं. २०६८ को जनगणना अनुसार यहाँको कुल जनसङ्ख्या ४८,५३६ रहेको छ। यो नगरपालिकालाई १२ वटा वडामा विभाजन गरिएको छ। मेची राजमार्गको ७४ किलोमिटर खण्डले इलामलाई पूर्व–पश्चिम राजमार्ग र त्यसपछि प्रदेश राजधानी विराटनगरसँग जोडेको छ। इलाम नगरपालिका नेपालको पर्यटकीय नगरको रूपमा विकसित भइरहेको छ।
शाब्दिक अर्थ
इलाम नगरपालिकाभित्र लिम्बु जातिको बाहुल्यता रहेको छ जसकारण यस नगरपालिकाको नामकरण समेत लिम्बु भाषाबाट भएको मानिन्छ। इलाम शब्द लिम्बु भाषाको दुई शब्दहरूको संयोजन भएर बनेको छ। इलामको 'इ' शब्दको अर्थ घुमाउरो र ‘लाम’ शब्दको अर्थ बाटो हुन्छ। यी दुवै शब्दको अर्थ जोड्दा घुमाउरो बाटो भन्ने हुन्छ।
पृष्ठभूमि
दुई सय वर्षदेखि जिल्लाको सदरमुकाम रहेको इलाम नगरपालिकाले जिल्लासँग नाम मिल्नाले अन्यत्रका मानिसका लागि जिल्लाकै प्रतिनिधित्व गर्दै आइरहेको छ। इलाम (इलाम बजार; प्रमुख क्षेत्र) इलाम गौडाको सदरमुकामको रूपमा वि.सं. १८७५ मा स्थापना भएको थियो। यसलाई तत्कालीन सरकारले वि.सं. २०१७ बैशाख १ गतेदेखि लागु हुने गरि इलाम नगरपालिका भनि घोषणा गरेको थियो। यो नगरपालिका देशका पुराना नगरपालिकाहरू मध्येको एक हो। तत्कालिन राजा महेन्द्र शाहले वि.सं. २०१७ पुष २२ गते नेपालमा पञ्चायती व्यवस्था लागु गरेपछि इलाम नगरपालिकाको नाम स्वतः परिवर्तन भई 'इलाम नगर पञ्चायत' भएको थियो।
पञ्चायती व्यवस्थाको अन्त्य भएपछि तत्कालिन श्री ५ को सरकारद्वारा वि.सं. २०४७ साल जेठ २८ गते नगरपालिका ऐन, २०४७ घोषणा गरि लागु गरे पछि नगरपालिका बन्नको लागि चाहिने आवश्यक पूर्वाधार तथा जनशक्ति भएको कारणले इलाम स्वतः आधिकारिक रूपमा नगरपालिका बन्न पुगेको थियो। जिल्लाको सदरमुकाम तथा प्रशासनिक केन्द्र रहेकाले यस नगरपालिकामा पूर्वाधारको विकास पनि तुलनात्मक रूपमा स्तरीय रहेको छ।
भूगोल
यस नगरपालिको पूर्वी सिमाना माईजोगमाई गाउँपालिका तथा सूर्योदय नगरपालिकासँग जोडिन पुगेको छ भने उत्तरमा सन्दकपुर गाउँपालिका र पाँचथर जिल्ला, पश्चिममा देउमाई नगरपालिका र दक्षिणमा माईजोगमाई र सूर्योदय नगरपालिका पर्दछन्। भौगोलिक विविधता, जातीय तथा सामाजिक सद्भाव कायम रहेको यस नगरपालिकामा ऐतिहासिक एवम् सांस्कृतिक सम्पदाहरू रहेका छन्। जिल्लाका ठूला खोलाहरूमध्ये माई, जोगमाई र पुवामाईका बेसीहरू पर्ने भएकाले अन्नवाली उत्पादनका अव्वल क्षेत्रहरू यस नगरपालिकामा पर्दछन्।
टोक्सेल
टोक्सेल नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, ओखलढुङ्गा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो ।
धुर्कोट
धुर्कोट नवलपरासी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
संयुक्त प्रजातन्त्र पार्टी
युनाइटेड डेमोक्रेटिक पार्टी डा. के.आई. सिंहले गठन गरेको पार्टी थियो । २०१४ सालमा डा. के.आई. सिंह राजा महेन्द्रद्वारा प्रधानमन्त्री बनाइए।
सो मन्त्रिमण्डल यस प्रकार थियो
मन्त्रिमण्डल
आम निवाचन २०१५ मा यो पार्टी ले ५ सिट जितेको थियो।
चेप्टे सुन
चेप्टे सुन नेपाली गहना हो। यो कानमा झुण्ड्याउने चेप्टो आकारको सुनको गहना हो। मगर, गुरुङ, राई, लिम्बू आदि जातिका महिलाले चेप्टे सुन लगाउँछन्। यसलाई लुर्का वा लुर्कन पनि भनिन्छ।
रानी
राजाको पत्नीलाई रानी भनिन्छ अथवा कुनै देशमाथि अधिकार चलाउने विशेष स्त्रीलाई रानी भन्छन्।
उर्गेनको घोडा (उपन्यास)
उर्गेनको घोडा युग पाठकद्वारा माओवादी जनयुद्धलाई आधार बनाएर रचना गरिएको उपन्यास हो।
यस उपन्यासमा 'थाहा'अभियान्ता रूपचन्द्र बिष्टलाई पनि पात्रको रूपमा देखाइएको छ। जसले मान्छेहरूलाई चेतनाको दियो बाल्न कसरि मद्दत गरेका थिए भन्ने कुरा देखाएकाछन उपन्यासकारले।
पुस्तकको बारेमा
यो पुस्तक साङ्ग्रिला बुक्सले प्रकाशित गरेको हो।
कथानक
म्हेन्दो यस उपन्यासकी प्रमुख पात्र हो भने पल्लभी म्हेन्दोको सारथि हुन्छे। तमाङ जातिको इतिहास खोतल्ने प्रयास गरिएको उपन्यासमा कसरि तामाङहरूले आफ्नो आदिभूमि तामसालिङ खस राजाहरू सँग हारेका थिए भन्ने कुरा देखाउन खोजिएको छ। याबेङ खोला तरेर जान नहुने गए कहिल्यै फर्किएर आउन नपाइने तमाङ जातिमा रहेकोविश्वास केबल रुडिबादि बाहेक केहि होइन र एतिहासिक याम्बु सहर तामसालिङहरूको धरोहर भएको कुरा बताइएको छ यस उपन्यासमा। यो उपन्यासमा म्हेन्दो लडाकुको कमान्ड हुन्छे जसले गुमेको तामाङहरूको तामसालिङ राज्य लगायत पिछडिएका ,उत्पिडनमा परेका ,दलित ,महिलाहरूको लागि लडेको र राज्य स्थापना गरी छाड्ने बताउछे।
तान्हाजी
तान्हाजी: द अनसंग वारियर सन् २०२० भारतीय हिन्दी भाषाको जीवनी अवधि एक्शन चलचित्र हो जसमा अजय देवगन, सैफ अली खान, र काजोल अभिनीत छन्। ओम राउतद्वारा निर्देशित, चलचित्र १७ औँ शताब्दीमा सेट गरिएको छ र तानाजी मालुसरेको जीवनमा आधारित छ, जो मराठा साम्राज्यका संस्थापक छत्रपति शिवाजीका सैन्य नेता थिए।
प्रिन्सिपल फोटोग्राफी २५ सेप्टेम्बर २०१८ मा सुरु भयो, र चलचित्र नाटकीय रूपमा १० जनवरी २०२० मा भारतमा थ्रीडी र पारम्परिक थिएटरमा रिलीज भएको थियो।
देवचुली नगरपालिका
देवचुली नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत लुम्बिनी अञ्चलमा पर्ने नवलपुर जिल्लामा अवस्थित एक नगरपालिका हो । प्रगतीनगर बजार रहेको ठाँउलाई नगरपालिकाको केन्द्र बनाइएको छ । यो नगरपालिका २०६८ साउन १ देखि लागू हुने गरी बनाइएको हो तर कार्यन्वयनमा हाल २०७१ जेष्ठ ४ देखि आएको हो । यसलाई नगरपालिका घोषणा गर्दा देवचुली, प्रगतीनगर र दिव्यपुरी गाउँ विकास समितिहरू समावेश गरिएका हुन् । देवचुली नगरपालिकामा ६,८३० घरधुरि छन । आर्थिक वर्ष २०६८/६९को बजेटमार्फत् मुलुकमा ४१ नयाँ नगरपालिका थपिंदा देवचुली पनि नगरपालिका बनेको हो । महानगरपालिका, उपमहानगरपालिका र नगरपालिका गरी अब मुलुकमा कूल १३० भएका छन् भने गाविसको संख्या ३ हजार ९ सय १५बाट घटेर ३ हजार ६ सय ३३ भएका छन ।
जनसङ्ख्या
देवचुली, प्रगतीनगर र दिव्यपुरी गाविसहरूलाई मिलाएर देवचुली नगरपालिका बनाइएको हो । त्यसैले बि.स.२०६८ को जनगणना अनुसार यी ठाउँहरूको जनसङ्ख्यालाई जोडेर देवचुली नगरपालिकाको जनसङ्ख्या ३१,४८४ रहेको छ ।
हरिश कार्की
हरिश कार्की एक नेपाली राष्ट्रिय फुटबल रेफ्री हुन्। उनी १८ वर्षमै राष्ट्रिय फुटबल रेफ्री बनेका  छन् ।
खेल जीवन
हरिश कार्की सानै देखि फुटबल खेल्थे । वि.सं. २०६९ सालमा प्लानिङ बोइज युनाइटेडबाट 'सी' डिभिजन खेलेका उनले फुटबल खेल्ने भन्दा पनि खेलाउने कुरामा रमाएर रेफ्री विधा तिर उनको चासो बढ्यो । उनी अहिले नेपालकै सबैभन्दा कान्छो उमेरका राष्ट्रिय रेफ्री भएका छन् । राष्ट्रिय रेफ्रीको उपाधि राष्ट्रिय रेफ्री ब्याज उनले पाएका छन् । १८ वर्षको उमेरमा हरिश कार्कीले एन्फाको रेफ्री परीक्षा उतिर्ण गरेका थिए ।
दिब्यपुरी
दिब्यपुरी नवलपरासी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
राजकुमार
राजाको पुत्रलाई राजकुमार भन्छन। त्यसैगरी राजाको युवक पुत्रलाई युवराज भन्छन।
राजा
राजा कुनै पनि देशको एउटा खाश ब्यक्ति हुन्छ, जो देश माथि राज गर्छ। अधिकांश देशहरूमा राजा वृद्ध भईसके पछि अथवा मरी सके पछि राजाको ज्येष्ठ पुत्रलाई राजा बनाईन्छ। राजाको पुत्रलाई युवराज अथवा राजकुमार पनि भनिन्छ त्यसै गरी राजाको पुत्रीलाई युवराज्ञी अथवा राजकुमारी भनिन्छ। राजाको पत्नीलाई रानी भनिन्छ। त्यसैगरि राजाको बाउलाई महाराजा अथवा महाराज भन्छन र राजाको आमालाई महारानी भन्छन।
हेर्नुहोस
रेक्ष् रेगिस् रेगि रेगेम् रेक्ष् रेगे ए तुत्तो कुएस्तो भिएने दल् लतिनो।
ग्र्यान्ड टुर (उपन्यास श्रृंखला)
ग्र्यान्ड टुर अमेरिकन लेखक बेन बोभाद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
सुजल श्रेष्ठ
सुजल श्रेष्ठ नेपाली फुटबल खेलाडी हुन्। उनी हाल मनाङ मर्स्याङ्दी क्लबबाट क्लब फुटबल खेल्ने गर्दछन् ।
तापेथोक
तापेथोक नेपालको मेची अञ्चलको ताप्लेजुङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।भौगोलिक हिसावले ताप्लेजुङ्ग जिल्लाकै बिकट तथा ठुलो क्षेत्रफल रहेको फक्ताङलुङ गाउपालिका मा अबस्थित यो गाउ विकास समिति, लिम्बु समुदायहरूको बहुलयता रहेको छ,
जनसङ्ख्या
विसं २०६८ को जनगणना अनुसार तापेथोकको कुल जनसङ्ख्या १,४६० रहेको छ । जसमध्ये ७१९ पुरुष र ७४१ महिला रहेका छन् । यस गाविसमा कुल ३२२ घरधुरी रहेका छन् ।
प्रेम प्रधान (साहित्यकार)
प्रेम प्रधान भारतमा बसोबास भएका नेपाली साहित्यकार हुन्।
कृतिहरू
उहाँका प्रकाशित/अनुदित कृतिहरू यसप्रकार छन्ः १. कालो सर्प (सन् १९९५, कथा-सङ्ग्रह) २. हाम्रा केही उपयोगी वनस्पतिहरू (सन् १९९५, बालसाहित्य) ३. उदासीन रूखहरू (सन् १९९९, उपन्यास) ४. शिव प्रधानः व्यक्ति अनि व्यक्तित्व (सन् २०१०, साहित्य अकादेमी दिल्लीबाट प्रकाशित) ५. प्रयोगको मेसिन (सन् २००९, उपन्यास) ६. केही अध्ययन, केही विवेचना (सन् २०१०, समीक्षा) ७. उज्यालोतिर (आलो-आँधारी, अनुदित)
पुरस्कारहरू
उहाँलाई सिक्किम सरकारले सम्मानित गरेको छ भने आजीवन साहित्यिक पेन्सन दिएको छ। यसबाहेक उहाँले पाएका पुरस्कारहरूः १. साहित्य अकादेमी पुरस्कार (सन् २००२, 'उदासीन रूखहरू' का लागि) २. सिक्किम सम्मान सम्मिलन (सन् २००४)
संलग्नता
१. नेपाली साहित्य सम्मेलन (मूल-सचिवः सन् १९८३-८७, सन् १९८९-९३, अध्यक्षः सन् २००२-२००६ तथा आजीवन सदस्य) २. सदस्यः नेपाली भाषा परामर्श समिति, साहित्य अकादेमी, दिल्ली (सन् २००३-२००७) ३. सदस्यः भारतीय सांस्कृतिक निधि, दार्जीलिङ च्याप्टर ४. धीरधाम बोर्ड अफ ट्रसटिस, दार्जीलिङ ५. सदस्यः हिमाली विज्ञान प्रतिष्ठान, दार्जीलिङ ६. आजीवन सदस्यः गो. दु. नि. स., दार्जीलिङ
नेपालका संवैधानिक निकायहरू
कुनै पनि राष्ट्र वा देशको मुल कानुन संविधानमा व्यवस्थापिका, कार्यपालिका र न्यायपालिका बाहेक स्पष्ट व्यवस्था गरिएका निकायहरूलाई नै संवैधानिक अङ्ग वा निकाय भनिन्छ। त्यस्ता निकाय वा अङ्गहरूको काम, कर्तव्य, अधिकार तथा त्यस्का पदाधिकारीहरूको योग्यता, सङ्ख्या, पदावधि, पदबाट मुक्त हुने अवस्था, सेवा, सुविधा एवं पारिश्रमिक आदिहरूको स्पष्ट किटान संविधानमा नै उल्लेख गरिएको हुन्छ। सत्तारूढ दलहरूले शक्तिको दुरुपयोग गरि शासन पद्धतिलाई भ्रष्ट बनाउने, निरङ्कुश, विकृति तथा अन्य शक्तिको दुरुपयोग गरि आफ्नो स्वार्थलाई पूरा गर्ने दुस्साहसलाई वन्देज गरि आमजनताको भलो हुने कार्यमा संलग्न गराउन र सुशासन कायम राख्न मद्दत गर्न यस्ता निकाय वा अङ्गहरूको प्रमुख भुमिका रहन्छ। नेपालको संविधानले बहुजातीय, बहुभाषिक, बहुधार्मिक, बहुसांस्कृतिक तथा भौगोलिक विविधतायुक्त विशेषतालाई आत्मसात गरी विविधताबीचको एकता, सामाजिक सांस्कृतिक ऐक्यबद्धता, सहिष्णुता र सद्भावलाई संरक्षण एवं प्रवर्धन गर्दै, वर्गीय, जातीय, क्षेत्रीय, भाषिक, धार्मिक, लैङ्गिक विभेद र सबै प्रकारका जातीय छुवाछुतको अन्त्य गरी आर्थिक समानता, समृद्धि र सामाजिक न्याय सुनिश्चित गर्न समानुपातिक समावेशी र सहभागितामूलक सिद्धान्तका आधारमा समतामूलक समाजको निर्माण गर्ने संकल्प गरेको छ। यसका लागि निम्न संवैधानिक आयोगहरूको व्यवस्था रहेको छ।
संवैधानिक निकायहरू
वि.सं. २०७२ सालमा जारी नेपालको संविधानले व्यवस्था गरेको नेपालका संवैधानिक निकायहरू :
चाँप (गहना)
चाँप नेपाली गहना हो । यो छमछम बज्ने साना-साना घुँघुरा हुने, गोडामा लगाइने गहना हो । यो तालबाजा हो । लोकनाचहरूमा नर्तक-नर्तकीहरूले यसको प्रयोग गर्छन् । चाँप स-साना काँसका गाला फूलबाट बनाइन्छ । यी फूललाई बलियो धागोमा उनेर चाँप बनाइन्छ । यसमा ९ देखि २७ वटासम्म काँसका फूल जडिएका हुन्छन् । गीतका भाकाअनुसार साना र ठूला फूलका अलग-अलग चाँप प्रयोग गरिन्छ ।
खिजी चण्डेश्वरी
खिजी नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, ओखलढुङ्गा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो। जिल्ला ओखलढुङ्गा र सगरमाथा अञ्चल पर्दछ । गाविस ३५ वर्ग किलोमिटरले ओगटेको छ। आसपास ४,०४४ गाउँलेहरूबसोबस् गरेको पाईन्छ । विकास को क्रम हेर्ने हो भने यस गाँउमा एक माध्यमिक बिद्यालय छ येसका  साथै बिधुत सुबिधा छ । जुन य्स गाउँबाट चन्दा वा घर धुरीकरको संकलनबाट स्थापन भयेको छ । यो खिजी बासीले उपभोका गर्दै आएका छन् भने काठ को पोलबाट बिधुतिय सञ्चार लाई टिकावट नभाका कारण जनतालाई दुख भको पाईन्छन यति मत्र न भयेर सडक भने बर्सौनी भन्किने हुनले हिऊदमा मात्रै आवतजावत हुनेगर्दछ। मिल पनि गाउँकै र जनताकै पैसाबाट बनेको छ।
कृषि
खिजी मा विभिन्न कृषि उत्पादनहरु हुन्छन् । वर्षेनी धान, मकै, कोदो,जौ, गहु, भटमास, फापर, तोरी, आलु हुन्छन् भने साग, सब्जी, फलफुल आदि पनि यहाँका मनिषले उपभोक् गर्दै अएक छन् सिंचाई न-भाकोले मेसेल्मी मुहानबाट आको पानीले धन रोप्ने र आकासे पानी ले जिबन चालाएको  पाइन्छ।
बन जंगल
खिजी मा पुर्खा देखि नै लेख-बेशी मा अ-आफ्नु बन-जंगल र साझा बन भकोले पंचायत कालमा साझा बन जंगल सबै बेचबिख भइ आफ्नु बन वा पेवा बन गरिएको थियो र यस गाउँमा धेरै जसो बन जंगल आफ्नु नाम को जंगल पनि पाइन्छ बाकी बन जंगल सबै अझकल साझा बन जंगल रूपमा उपभोक् गरिएको पाइन्छ। बनको नाम : डाडापरि, देउराली, दोबस, दोबी, कोस्पला र मप्प्रा ।
भाषा
सुनुवार भाषा (सुनुवार लो)
हाल्ली खेल
सुनुवार जातिको मुख्य संस्कृतिको रूपमा रहेको हाल्ली हरेक वर्ष मंसिर महिना औशीको रातमा खेलेर मनाइने खेल नेपालको पूर्वी पहाड खिजी चण्डेश्वरी मा वसोवास गर्ने सुनुवार किराँत समुदायले खेलिने बिश्वको एक मात्रै खेल हो जुन खेल परम्परा, पुर्खाको मौलिके र मान्नेता अनुसर खेल्दै आएको खेल हो जुन खेल खेलेको १५ दिन भित्र आउने पर्व लाई उधौली पर्व भनिन्छ वा मनाइन्छ । त्यस औशीको रातमा सुनुवार जातीहरूको मौलिके र मान्नेता आनुसर वर्षकै बढी आधेरो रात भएकोहुनाले यस रातलाई अधेरो हुनबाट जोगाउन र बढी अधेरोमा मनब पशु पन्छी लाई असर पर्न नदिनको लागि साथै सुनुवार युब को तागत्, साहस्, उत्सह र जगर लाई अटल राख्न प्रतेक वर्षा मङ्सिर महिना औशिको रात देखी पूर्णिमाको अघिलो रात सम्मा खेलिने खेल लाई हाल्ली भनिन्छ र त्यस रात सके पछि उधौली पर्व मनाइन्छ । हाल+लि+आली = हाल्ली/ हाल्ली खेल (सुनुवार कोइच भाषा) नेपाली पात्रो मिती:-मङ्सिर देखी (मङ्सिर भरी पनि खेल्न सकिन्छ)
खिजी युवा क्लब
खिजी युवा क्लब २०६० साल मा स्थापना भएको हो । तर फूटबल खेल खिजी चन्डेश्वरी मा २०२७ देखिनै खेलिदै आइरहेको हो । कारण सुनुवार बिर्टिश गोर्खा भुतपुर्व सैनिक/आर्मी हरूले सुरुवत गरेका हुन्, गाउँ का युबा हरूलाई खेल को नियम्, कलहरु सबै सुनुवार बिर्टिश गोर्खा भुतपुर्व सैनिकहरूले दिदै आएक थियो । त्यसपछी युबा समुह्, सुनुवार बिर्टिश गोर्खा भुतपुर्व सैनिक समुह र स्कुल समुह गरी ३ समुह मा फूटबल प्रतियोगिता गर्ने गरिन्थियो । त्यसपछी २०४९ साल मा ए ग्रोउप बि ग्रोउप सि ग्रोउप र डि ग्रोउप गरी ४ समुह मा खेल्दै आएको थियो । र २०६० मा मात्रै खिजी पबित्त्रा युबा क्लब अर्थत खिजी युवा क्लबको स्थापान भएको हो ।
चण्डी नाच
चण्डिपूर्णीमामा उभौली अर्थात बुद्धजयन्ती, चण्डी पुजा, किरात चण्डी, सुनुवार चण्डी चण्डी नाच किराँतका सुनुवार जातिका विभिन्न चाड पर्व मध्य प्रमुख रूपमा मानिने चाड हो, जसलाई सुनुवार बोलिमा चण्डी सिल वा सूरो-गाशो घर-घरमा पुराउने चलनलाई चण्डी नाच (चण्डी पूजा) भनिन्छ । जसमा मूल नासो वा बालि नासो अर्थात् अन्न-बाली नाशो जसले अन्नपात खेतीबालीहरु राम्रो होस भनि सोरो दिइन्छ र भेडा नासोले पनि जनावरहरु (भेडा)होस भनि सोरो दिइन्छ वा ल्याइन्छ यसमा ढोल झ्याम्टा बजाउँ जातिय भेष भुषाका हातमा झुम्के रुमाल, फुलपाती, सेउली लिई बाल, युवा, युबती, वृद्धहरु सबै नाचिन्छ ।
स्थान : खिजी चण्डीथान
दुम्किबास
दुम्किबास नवलपरासी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
खिजी चण्डेश्वरी
चण्डी नाच
जाति : सुनुवार
नासो : पुजारी
बाध्यबाजा: डोल, झेम्टा
थरहरु: कोर्मोचा भाले र मुलिचा पोथी (खिजीमाझगाउँ मा बस्ने कोर्मोचा सबै भाले डोल र मूलगाउँमा बस्ने कोर्मोचा बाहेक मुलिचाहरु पोथी डोल)
ऋखी तरपानी
ऋखी तरपानी, वा जनैपूर्णीमा बाहुनहरूले सुनुवार जातिहरूको घर-घर मा गएर जनै बाँध्ने चलनहरु पार-पूर्व काल देखिन चलि आएकोले यस दिन मुखिया को वा सुनुवार जुजुमान को घरमा गइ जनै लगाई दिने दिन लाई जनैपूर्णी भनेर खिजीका सुनुवार जातिहरूले मान्ने चलन छ र यस दिन धामी झाक्रीहरूलाई गुरु पुकार्ने वा गुरु भेटि दिने चलन लाई मुधुम भाषामा (रेकी)ऋखी तरपानी भनेर सुनुवारहरूले मान्ने चलनलाई ऋखी तरपानी, जनैपूर्णीमा भनिन्छ वा मनइछ (क्षेत्र अनुसार)
शिक्षा तथा स्वास्थ्य
यस गाविसमा श्री चन्डेश्वरी माध्यमिक विद्यालय, खिजी चन्डेश्वरी कोशपाला, ओखलढुङ्गा लगायतका विद्यालयहरू छन । यहाँ एक स्वास्थ्यचौकी पनि रहेको छ । त्यस स्वास्थ्यचौकीमा सामान्य उपछार्को व्यबस्था रहेको छ ।
जुपिटर (उपन्यास)
जुपिटर अमेरिकन लेखक बेन बोभाद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
वोपुङ
वोपुङ खोटाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार वोपुङको ५०६ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या २,५५५ रहेको छ।
गोधुली फिस्टो
गोधुली फिस्टो (वैज्ञानिक नाम: Phylloscopus fuscatus)     नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा डस्की वार्ब्लर (Dusky Warbler) भनिन्छ ।
राष्ट्रिय महिला आयोग (नेपाल)
राष्ट्रिय महिला आयोग नेपालका महिलाको क्षेत्रमा काम गर्ने आयोग हो। यो आयोगले महिला हिंसा, मानव अधिकार लगायतका क्षेत्रमा उजूरी लिने तथा कार्य सम्पादन गर्ने गर्दछ।
देशको आधाभन्दा बढि जनसङ्ख्या रहेका महिलाहरूलाई देश विकासको मूलप्रवाहमा सक्रिय बनाउने उदेश्यले तत्कालिन श्री ५को सरकारले ९२ औ अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवसको अवशरमा वि स २०५८ साल फाल्गुन २३ गते डा. दुर्गा पोखरेलको अध्यक्षतामा राष्ट्रिय महिला आयोगको गठन भएको थियो।
आयोगको काम, कर्तव्य र अधिकार
क) महिलाको हक हितसँग सरोकार राख्ने नीति तथा कार्यक्रमको तर्जुमा गरी कार्यान्वयनका लागि नेपाल सरकार समक्ष पेश गर्ने,
ख) महिलाको हक हितसँग सम्बन्धित कानुन वा नेपाल पक्ष भएको अन्तर्राष्ट्रिय सन्धि वा सम्झौता अन्तर्गतको दायित्व कार्यान्वयन भए वा नभएको विषयमा अनुगमन गरी त्यसको प्रभावकारी पालन वा कार्यान्वयनको उपाय सहित नेपाल सरकारलाई सुझाव दिने,
ग) महिलालाई राष्ट्रिय विकासको मूल प्रवाहमा समाहित गर्न तथा राज्यका सबै निकायमा समानुपातिक सहभागिता सुनिश्चित गर्न मौजूदा नीति तथा कार्यक्रमको समीक्षा, अनुगमन तथा मूल्यांकन गर्ने र त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वयनका लागि नेपाल सरकारलाई सिफारिस गर्ने,
घ) लैंगिक समानता, महिला सशक्तीकरण तथा महिलासँग सम्बन्धित कानुनी व्यवस्थाको अध्ययन, अनुसन्धान गरी त्यस्ता कानुनमा गर्नुपर्ने सुधारका सम्बन्धमा सम्बन्धित निकायलाई सिफारिस गर्ने र सोको अनुगमन गर्ने,
ङ) महिला अधिकारसँग सम्बन्धित नेपाल पक्ष भएको अन्तर्राष्ट्रिय सन्धि वा सम्झौतामा भएको व्यवस्था बमोजिम नेपालले पठाउनु पर्ने प्रतिवेदन तयारीका सम्बन्धमा नेपाल सरकारलाई सुझाव दिने,
च) महिला हिंसा वा सामाजिक कुरीतिबाट पीडित भएको वा महिला अधिकार प्रयोग गर्न नदिएको वा वञ्चित गरेको विषयमा कुनै व्यक्ति वा संस्था विरुद्ध मुद्दा दायर गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएमा कानुन बमोजिम अदालतमा मुद्दा दायर गर्न सम्बन्धित निकाय समक्ष सिफारिस गर्ने ।
२) राष्ट्रिय महिला आयोगले आफ्नो काम, कर्तव्य र अधिकार मध्ये कुनै काम, कर्तव्य र अधिकार आयोगको अध्यक्ष, कुनै सदस्य वा नेपाल सरकारको कुनै कर्मचारीलाई तोकिएको शर्तको अधीनमा रही प्रयोग तथा पालन गर्ने गरी प्रत्यायोजन गर्न सक्नेछ ।
३) राष्ट्रिय महिला आयोगको अन्य काम, कर्तव्य, अधिकार तथा तत्सम्बन्धी अन्य व्यवस्था सङ्घीय कानुन बमोजिम हुनेछ ।
सम्पर्क ठेगाना
राष्ट्रिय महिला आयोग भद्रकाली प्लाजा काठमाण्डौ, नेपाल फोन: ४२५६७०१, ४२५७६२८, फ्याक्स: २५६७८३ ईमेल: info@nwc.gov.np
गाम्नाङ्गटार
गाम्नाङ्गटार नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, ओखलढुङ्गा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
मार्स लाइफ
मार्स लाईफ अमेरिकन लेखक बेन बोभाद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
काँडा गाविस
काँडा नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, रुकुम जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
नेपालको राष्ट्रपति
नेपालको राष्ट्रपति नेपाल अधिराज्यको प्रमुख र नेपाली सेनाको परमाधिपती हुन्छन्। राष्ट्रपति अप्रत्यक्ष रूपमा नेपालको सङ्घीय संसद र नेपालका प्रत्येक सात प्रदेशका प्रदेश सभाहरू सम्मिलित निर्वाचक मण्डलबाट निर्वाचित हुन्छन्। नेपालमा गणतन्त्रको स्थापना भएपश्चात् वि.सं. २०६५ जेठ १५ मा यो पद सिर्जना भएको थियो। नेपालको वर्तमान राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेल हुन् उनले वि.सं. २०७९ फागुन २९ गते पद तथा गोपनीयताको सपथ लिएका थिए।
योग्यता
नेपालको संविधान २०७२ को भाग ६, धारा ६४ ले राष्ट्रपति पदका लागि निम्न योग्यताहरू तोकेको छ:
निर्वाचन
नेपालको संविधान २०७२ को भाग ६, धारा ६२ अनुसार नेपालको राष्ट्रपतिको निर्वाचन प्रक्रिया देहाय बमोजिम रहेको छ।
नेपालको संविधान २०७२ को भाग ६, धारा ७० ले राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिको निर्वाचन विभिन्न लिङ्ग र/वा समुदायको प्रतिनिधित्व हुने गरी सञ्चालन गर्नुपर्ने उल्लेख गरेको छ। यसले देशका दुई सर्वोच्च कार्यालयहरूमा महिला र अल्पसङ्ख्यक समुदायको प्रतिनिधित्व गर्न अनुमति दिन्छ।
कार्यालयका सर्तहरू
राष्ट्रपतिको कार्यकाल पाँच वर्षको हुन्छ। राष्ट्रपति लगातार दुई पटकभन्दा बढी निर्वाचित हुन पाइँदैन तर, पदावधि सकिएको राष्ट्रपतिले आफ्नो उत्तराधिकारी निर्वाचित र सपथ ग्रहण नगरेसम्म अन्तरिम आधारमा पदमा रहन सक्छ।
हटाउने
नेपालको संविधान २०७२ को भाग ६, धारा ६४ बमोजिम राष्ट्रपतिले पद छाड्ने अवस्था देहायबमोजिम रहेको छ।
यात्रा
नेपालको राष्ट्रपतिले अन्तर्राष्ट्रिय यात्राका लागि सरकारी वायुसेवा नेपाल वायुसेवा निगमको एयरबस ए३३०-२०० प्रयोग गर्छन् भने नेपाली सेनाको भिआइपी अगस्टा वेस्टल्यान्डको एडब्ल्यु१३९ हेलिकप्टर देशभित्र यात्राका लागि प्रयोग गर्छन्।
गणतन्त्र
नेपालको एकीकरण र नेपाल अधिराज्यको स्थापना वि.सं १८२५ मा भएपछि वि.सं. २०६५ सम्म गणतन्त्रको स्थापना नभएसम्म देशको राष्ट्र प्रमुख नेपालका राजाहरू थिए। वि.सं. २०६५ मा राजतन्त्रको उन्मूलन र गणतन्त्रको स्थापनापछि नेपालको राष्ट्रपतिनै राष्ट्रप्रमुख भएका छन्।
सङ्क्रमणकालीन अवधि (नेपाल राज्य, वि.सं. २०६३-२०६५)
वि.सं. २०६३ माघ १ गते पारित भएको अन्तरिम संविधान अन्तर्गत शासनका सबै अधिकार राजाबाट हटाइएको थियो र वि.सं. २०६५ मा निर्वाचित संविधानसभाले आफ्नो पहिलो बैठकमा राजतन्त्र जारी राख्ने वा गणतन्त्र घोषणा गर्ने निर्णय गर्ने रहेको थियो। राजतन्त्र निलम्बन हुँदा नेपालका तत्कालीन प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालाले राज्य प्रमुखको भूमिका निर्वाह गरेका थिए। वि.सं. २०६५ जेठ १५ मा सभाले राजतन्त्र उन्मूलन गर्ने पक्षमा मतदान गरेको थियो। वि.सं. २०६५ साउन ८ गते रामवरण यादव राष्ट्रको पहिलो राष्ट्रपतिको रूपमा शपथ लिएका थिए।
नरम, नवलपरासी
नरम, नवलपरासी नवलपरासी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
स्मिता जयकर
स्मिता जयकर हिन्दी चलचित्र र टेलिभिजनकी एक अभिनेत्री हुन् । दक्षिणी मुम्बईको ठाकुरद्वारको स्मिता मराठी परिवारबाट छिन् । उनको श्रीमान मोहन जयकार ब्यारिस्टर बर जयकरको छोरा हुन् । उनले बलिउड चलचित्र उद्योगमा कयौं चलचित्रहरूमा अभिनय गरेकी छन् । हाल उनी टेली चलचित्रको दुनियामा व्यस्त छिन् । उनको सबभन्दा प्रसिद्ध टेली शृखला यहाँ मैं घर घर खेली हो ।
वृश्चिक राशि
वृश्चिक राशि (♏) (, Skorpios; ) बाह्र राशिहरू मध्येको आठौँ राशि हो ।
उदयपुर गोल्डकप २०७५
उदयपुर गोल्डकप २०७३ फुटबल प्रतियोगिता उदयपुरको गाईघाटमा २०७५ वैशाख २९ गते देखि जेठ ०५ गतेसम्म  सञ्चालन भएको थियो।यो उदयपुर गोल्डकपको चौथो संस्करण थियो।
जेठ ०५ गते शनिबार सम्पन्न फाइनल खेलमा थ्री स्टार क्लब क्लबले आफ्नो चिरपरिचित प्रतिद्बन्दी मनाङ मर्स्याङ्दी क्लबलाई १-० गोलअन्तरले पराजित गर्दै वर्षको दोस्रो उपाधिका रूपमा उदयपुर गोल्डकप जितेको थियो ।यस्तै थ्री स्टार ले मनाङलाई वर्षको पहिलो उपाधि जित्दा पनि फाइनलमा १-०  ले नै पराजित गरी जितेको थियो।तर मनाङ भने यो वर्षको लगातार तेस्रो पटक नेपाली घरेलु प्रतियोगिताको फाइनलमा पुगेर पराजित हुन पुगेको थियो।
सहभागी टिमहरू
यस उदयपुर गोल्डकपका सहभागी ८ टिमहरू
स्रोत
श्रेणी :उदयपुर गोल्डकप श्रेणी :२०७५ नेपालमा फुटबल
एएफसी आयाक्स
एम्स्टर्डम फुटबल क्लब आयाक्स(वा मात्र आयाक्स) नेदरल्यान्ड्सको एक फुटबल क्लब हो। यो क्लब इरेडिभियसीमा (नेदरल्यान्ड्सको सबैभन्दा उच्च फुटबल प्रतियोगिता) खेल्ने एक प्रमुख क्लब हो। यो क्लबले इरेडिभियसीको उपाधि ३३ पटक जितेको छ, त्यसैले यो नेदरल्यान्ड्सको सबैभन्दा सफल क्लब हो।
मर्करी (उपन्यास)
मर्करी सन् २००५ मा अमेरिकी लेखक बेन बोभाद्वारा लेखिएको काल्पनिक विज्ञान उपन्यास हो। उपन्यासको कथाले यस्तो घटनाक्रमको शृङ्खलालाई अगाडि बढाउने गर्दछ, जसले लजिलो तर प्रतिभाशाली इन्जिनियरिङ विद्यार्थी म्यान्स ब्रेकनललाई सफलताको शिखरबाट दुख र बदलाको गहिराइसम्म पुर्‍याउने गर्दछ।
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र
नेपाल प्रकृति संरक्षण कोष अर्न्तर्गत स्थापना भएको यस संरक्षण क्षेत्र आयोजनाले कास्की, लमजुङ्ग, मनाङ, मुस्ताङ र म्याग्दी गरी ५ जिल्लाका ५६ वटा गा.वि.सहरूमा काम गदै आईरहेको छ । २०४३ साल मंसीर देखि परीक्षण रूपमा कास्की जिल्लाको घान्द्रुकबाट काम गर्न शुरु गरी २०४९ साल श्रावणमा नेपाल सरकारले संरक्षण क्षेत्रको चार किल्ला तोकि सो क्षेत्रको ब्यवस्थापन गर्ने जिम्मा तत्कालिन श्री ५ महेन्द्र प्रकृति संरक्षण क्षेत्र आयोजनालाई दिएको थियो । हाल यस आयोजनाले आंशिक र पुरै गा.वि.स. गरी कास्की जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रका १७ वटा गा.वि.स.हरूमा काम गदै आईरहेको छ । ती गा.वि.सहरूको नामावली यस प्रकार छ - र आशिक क्षेत्रमा
शंखरापुर नगरपालिका
जनसङ्ख्या
शंखरापुर नगरपालिका साविकका नाङ्गलेभारे, लप्सीफेदी, इन्द्रायणी, बज्रयोगिनी, पुखुलाछी र सुन्टोल गाविसहरू मिलेर बनेको हो। त्यसैले राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार यी ६ गाविसहरूको जनसङ्ख्यालाई जोड्दा शंखरापुर नगरपालिकाको कूल जनसङ्ख्या २५,३३८ हुन्छ।
नीलकण्ठ नगरपालिका
नीलकण्ठ नगरपालिका धादिङ जिल्लामा पर्छ । यो नगरपालिका २०६८ साउन १ देखि लागू हुने गरी बनाइएको हो । यसलाई नगरपालिका घोषणा गर्दा निलकण्ठ, मुरलीभञ्ज्याङ, साङ्कोष र सुनौलाबजार गाउँ विकास समितिहरु समावेश गरिएका हुन् । आर्थिक वर्ष २०६८/६९ को बजेटमार्फत् मुलुकमा ४१ नयाँ नगरपालिका थपिंदा नीलकण्ठ पनि नगरपालिका बनेको हो । मुलुकमा कूल ९९ महानगरपालिका, उपमहानगरपालिका र नगरपालिका भएका छन् भने गाविसको संख्या ३ हजार ९ सय १२बाट घटेर ३ हजार ७ सय ५२ भएका छन् ।
चिप्चिपे फिस्टो
चिप्चिपे फिस्टो (वैज्ञानिक नाम: Phylloscopus collybita) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा कमन चिफ्चाफ (Common Chiffchaff) भनिन्छ ।
विनोद पहाडी
विनोद पहाडी पत्रकारिता र दलित आन्दोलनमा संलग्न राजनितिक नेता हुन। विसं २०४४ देखि अखिल छैठौंबाट राजनीतिमा लागेका पहाडी जनमोर्चा रूपन्देही सदस्य तथा उत्पीडित दलित जातीय मुक्ति समाजका महासचिव पनि भए।
इबोला
यो रोगको पहिचान पहिलो १९७६ मा इबोलाको नदी नजिकको एक गाउँमा गएको थियो यसको कारण यस रोगको नाम इबोला राखिएको हो। इबोला एक प्रकारको रोग हो जो रोजीसँग सम्पर्क गर्न मानिसलाई सर्ने गर्छ। यदी रोगीको पसिना, रगत वा श्वास प्रश्वासमा कोही मानिस आयो भने उसलाई टाइफाइड, कोलेरा, ज्वरो, मंसपेसिहरू दुख्ने र कपाल झर्ने गर्छ। इबोलाका रोगहरू ५० देखि ८० प्रतिशत मानिसको मृत्यु हुने गर्दछ।
कारण
यो भाइरस संक्रमित जनावर (सामान्यतया बाँदरहरू वा फल चमेरोहरूको) रगत वा शारीरिक तरल पदार्थहरूको सम्पर्कमा आउनाले हुने गर्दछ। प्राकृतिक वातावरणमा हावाको माध्यमबाट फैलिने कुराको प्रमाण भेटिदैँन। फल चमेराहरू संक्रमित नभएपनि तिनीहरूमा भाइरस हुने तथा भाइरस सार्छन् भन्ने विश्वास गरिन्छ। मानिसमा संक्रमण भएपछि, यो रोग मानिसहरूका बीचमा सर्ने गर्दछ। उत्तरजीवी पुरुषहरूले यस रोगलाई वीर्य को माध्यमबाट झण्डै दुई महिनासम्म फैलाउन सक्छन्। पहिचान गर्नका लागि, त्यस्तै लक्षणहरू भएका अन्य रोगहरू जस्तै मलेरिया, हैजा र अन्य भाइरल रक्तस्रावी ज्वरोहरूलाई पहिले अलग गरिन्छ। रोगको पहिचानको पुष्टि गर्न रगतका नमूनाहरू एन्टिबडीज, आइरल RNA, वा स्वयम् भाइरसकै लागि परीक्षण गरिन्छ।
रोकथाम
रोकथाम अन्तर्गत रोगलाई संक्रमित बाँदरहरू र सुँगुरहरूबाट मानिसमा सर्न नदिने कुराहरू पर्दछन्। जनावरहरूमा संक्रमणको जाँच गरेर यदि रोग भएको पत्ता लाग्यो भने तिनीहरूलाई मारेर तिनीहरूको शरीरलाई समुचित रूपमा व्यवस्थित गरेर यसको रोकथाम गर्न सकिन्छ। मासुलाई राम्रोसँग पकाउनाले तथा मासुसँग सम्बन्धित काम गर्दा सुरक्षात्मक पोशाक लगाउनाले पनि यसमा सहयोगी हुन सक्छ, किनभने रोगी व्यक्तिहरूको वरिपरी हुँदा सुरक्षात्मक पोशाक लगाउने र हातहरू धुने गरिन्छ। रोगी व्यक्तिहरूका शारीरिक तरलपदार्थहरू र तन्तुहरूका नमूनाहरूसँगको काम विशेष सावधानीका साथ गर्नुपर्दछ। अमेरिकाको युएस सेन्टर फर डिजिज कन्ट्रोल एन्ड प्रिभेन्सनमा संसारभरको इबोलास“ग सम्बन्धित गतिविधिलाई निगरानी गरिरहेको छ । क्यानाडेली कम्पनी टेकमिरा र अमेरिकी कम्पनी केबिपीले इबोला प्रतिरोधक औषधि निर्माण गरेको दाबी गरे पनि बल्ल यसको परीक्षण भैरहेको छ । पहिले बादरमा यसको परीक्षण सफल भए पनि मानिसमा भने पहिलो पटक परीक्षण भएको हो । यद्यपि उक्त औषधि धेरै मात्रामा बनाउन सकिदैन । अमेरिकाको फेडरल ड्रग एसोसिएसनबाट यसको अनुमति लिनुपर्छ । यसका लागि समय लाग्छ । त्यसैगरी यो निकै महंगो पनि छ ।
उपचार, रोग निदान र महामारी विज्ञान
रोगका लागि कुनै विशिष्ट उपचार छैन; संक्रमित व्यक्तिहरूलाई मद्दत गर्ने प्रयासहरू स्वरुप ओरल रिहाइड्रेशन थेरापी (पिउनको लागि थोरै गुलियो र नुनिलो पानी दिने) वा इन्ट्राभेनस फ्लयड्स दिने गरिन्छ। यस रोगको मृत्यु दर एकदमै उच्च रहेको छ: प्राय: यस भाइरसबाट संक्रमित 50% देखि 90% मानिसहरू मृत्यु वरण गर्दछन्। EVD को पहिचान सर्वप्रथम सुडान र डेमोक्रेटिक रिपब्लिक अफ कंगो मा गरिएको थियो। यो रोगको प्रकोप विशेषगरि उप-साहारा अफ्रिका को उष्ण प्रदेशीय क्षेत्रहरूमा हुने गर्दछ। 1976 (जब पहिलो पटक यसको पहिचान गरिएको थियो) देखि 2013 सम्म, प्रति वर्ष 1,000 मानिसहरू यसबाट संक्रिमित भएका छन्। आज सम्मकै सबैभन्दा ठूलो प्रकोप जारी छ 2014 पश्चिम अफ्रिका इबोला प्रकोप, जसमा गिनी, सिएरा लियोन, लाईबेरिया र सम्भवत: नाइजेरिया प्रभावित भइरहेका छन्। अगस्ट २०१४ सम्म १६०० भन्धआ बढी केसहरू फेला परिससकेका छन्। खोप को विकास गर्ने प्रयासहरू जारी छन्; यद्यपि, हालसम्म कुनै खोप विद्यमान छैन।
सप्तेश्वर
सप्तेश्वर खोटाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार सप्तेश्वरको ४४७ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या २,०७६ रहेको छ।
श्रेणी : विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
सिद्ध पोखरी
सिद्ध पोखरी भक्तपुर सहरको पश्चिम दिशामा अवस्थित मानव निर्मित पोखरी हो।
अवस्थिति
यसको क्षेत्रफल ११ हजार ३ सय ७६ वर्गमिटर छ। यो पोखरीको पूर्वमा नवपोखरी, दक्षिणमा भाजु पुख पोखरी, पश्चिममा न्हु पुख पोखरी र उत्तरमा अचा पुख पोखरी छन्।
निर्माण तथा ऐतिहासिक महत्त्व
१ सय ५८ मिटर लम्बाइ, ७२ मिटर चौडाइ र ४ मिटर गहिराइ भएको यस पोखरीको वि.सं. २०५२ साल फागुनदेखि सुरू गरिएको मर्मत सुधार गर्ने काम २०५४ साल वैशाखमा सकिएको थियो। विक्रम संवत् १९३६ को शिलापत्र अनुसार उक्त पोखरी वि.सं. १८२१ मा भीमसेन थापाबाट जीर्णोद्वार गरिएको थियो भने वि. सं. १९३५ सालमा रणोद्दीप सिंहबाट उक्त तलाउको पर्खाल लगायत घाँसहरू सफा गरिएको उल्लेख छ।
अल्जेरियाका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
युनेस्कोद्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषित गरिएको अल्जेरियाका सांस्‍कृतिक र प्राकृतिक स्थलहरूको सूची:
पारिजात (साहित्यकार)
जीवनी
वि.सं. २०१३ सालमा 'धरती' पत्रिकामा कविता प्रकाशन गरी उनले आफ्नो साहित्यिक यात्रा सुरु गरेकी थिइन्।
स्वभाव
उनी भावुक र कल्पनाशील भएकाले पानीमा रूझ्दै-रूझ्दै घुम्ने, वन-जङ्गल चहार्ने, जङ्गली फूलहरू टिप्ने गर्थिन्। उनलाई सा-साना घटनाले पनि गहिरो प्रभाव पार्दथ्यो। उनी त्यतिकै संवेदनशील, अन्तर्मुखी र कोमल ह्रृदयकी पनि थिइन्। उनले वर्षा ऋतु, गुराँसको फूल र हरियो रङ विशेष गरी मन पराउथिन्।
राजनीतिक यात्रा
वि.सं. २०२३ सालमा तत्कालीन राजनीतिक व्यवस्था विरुद्ध केही सङ्गीतकार र लेखक कविहरूले आफ्नो प्रकारको विद्रोहको स्वर उचाल्न एउटा समूहको निर्माण गरेका थिए। त्यो समूहको नाम 'राल्फा' थियो। यस समूहको केन्द्रविन्दुका रूपमा पारिजातलाई लिइन्थ्यो। यो समूहले आफ्ना विद्रोहका स्वर देश-विदेशमा उराल्दै हिँड्ने क्रममा उनले आफ्नो अशक्त शरीर त्यहाँ-त्यहाँ लिएर गइन्। पछि यही राल्फाली यात्रा नै नयाँ जनवादी संस्कृति र प्रगतिशील लेखनफाँटमा महत्त्वपूर्ण कोसेढुङ्गा बन्न पुग्यो।
तेल्लोक
तेल्लोक नेपालको मेची अञ्चलको ताप्लेजुङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
पारिजात (साहित्यकार)
राजनीतिक यात्रा
उनको स्वास्थ्य झनझन् खराब हुँदै गयो। हाड-जोर्नीको रोग त छँदै थियो त्यसमाथि पनि क्षयरोग, अल्सर, दम पनि थपिएर बाँच्न मुस्किल पारिदियो। यी रोगहरूबाट मुक्ति पाउन उनी वि.सं. २०२६, वि.सं. २०२९, वि.सं. २०३० र वि.सं. २०३१ सालमा पटक-पटक गरी भारतमा उपचारार्थ गइन्। स्वास्थ्यमा कुनै सुधार नहुने स्पष्ट भएपछि उनले आफ्नो मनलाई सम्हालिन र आफूलाई साहित्यबाट मात्र नभई वैचारिक रूपले पनि देश र जनताका निम्ति समर्पित गर्ने अठोट लिई वि.सं. २०३४ सालमा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी चौथो महाधिवेशनको सदस्यता लिइन्। उनी शारीरिक पीडाको कुनै वास्ता नगरी महिला मुक्तिको कार्यमा सक्रिय हुनुका साथै अखिल नेपाल महिला सङ्घको अध्यक्ष बनी भूमिगत कार्यमा सक्रिय भइन्। पारिजात वि.सं. २०३५/२०३६ सालको आन्दोलनमा ज्यादै सक्रिय भइन्। वि.सं. २०३६ सालमा प्रगतिशील लेखक कलाकार सङ्घको स्थापनाको लागि पनि उनको सक्रिय भूमिका रहेको थियो।
गीत सङ्गीतमा उनको ठूलो लगाव थियो। वेदना सांस्कृतिक समूहसँगै र पछि इसाससँगै पटक-पटक गरी भारतका विभिन्न प्रान्तहरू लगायत स्वदेश र विदेशमा उनले भ्रमण गरिन्। उनी इन्द्रेणी सांस्कृतिक समाजको इसासको मानार्थ अध्यक्ष थिइन्।
तेल्लोक
जनसङ्ख्या
विसं २०६८ को जनगणना अनुसार तेल्लोकको कुल जनसङ्ख्या २,२२७ रहेको छ । जसमध्ये १,०१३ पुरुष र १,२१४ महिला रहेका छन् । यस गाविसमा कुल ४४९ घरधुरी रहेका छन् ।
पारिजात (साहित्यकार)
राजनीतिक यात्रा
वि.सं. २०४६ सालको जनआन्दोलनमा ज्यानको कुनै पर्वाह नगरी उनी सडकमा ओर्लिइन्। विभिन्न क्रियाकलापद्वारा जनआन्दोलनलाई सफल पार्न क्रियाशील रहिन्। वि.सं. २०४६ साल चैत्र ३ गतेको लेखक तथा कवि कलाकारको ऐतिहासिक विरोध प्रदर्शनमा पारिजात सबभन्दा अघिल्लो पङ्क्तिमा बसी कालोपट्टि बाँधी विरोध पदर्शन गर्ने कार्यलाई सफल पार्न सहभागी भइन्। प्रजातन्त्रको पुनर्वहालीपछि नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठानलाई प्रजातन्त्रिकरण गर्नुपर्दछ भन्ने माग राखी सङ्घर्षमा ओर्लेको 'प्राज्ञिक सङ्घर्ष समिति'को संयोजक भइन्। प्राज्ञहरूको माग पूरा गराउन भरमग्दुर प्रयास गरिन्। पारिजात विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय सङ्घ संस्थासँग पनि संलग्न भइन्। उनी नेपाल मावनअधिकार सङ्गठनको उपाध्यक्ष, अखिल नेपाल महिला मञ्चको संस्थापक अध्यक्ष, बन्दी सहायता नियोगको संस्थापक अध्यक्ष तथा त्रि.वि.सभाको सदस्य रहिन्। अन्तराष्ट्रिय सङ्घ-संस्थाहरूमा आउट राइट इन्टरनेसनल, महिलावादी सङ्घ, महिला भूगोलविद समाज, एमनेस्टि अन्तर्राष्ट्रिय आदिसँग सम्बन्धित थिइन्।
उनले मदन पुरस्कार, गण्डकी पुरस्कार र पाण्डुलिपि पुरस्कार प्राप्त गरिन्। उनलाई 'जनमत' र 'नेपाल तामाङ घेदुङ सङ्घ'द्वारा अभिनन्दित गरिएको थियो। पारिजातद्वारा लिखित पुस्तक 'शिरिषको फूल'को अङ्ग्रेजी अनुवाद ब्लु मिमोसालाई अमेरिकाको मेरिल्याण्ड विश्वविद्यालयले पाठ्यक्रममा पनि राखेको थियो।
निधन
नेपाली साहित्यकी प्रखर नारी हस्ती पारिजात अङ्ग्रेजीमा एम.ए. पढ्न सुरू गर्दागर्दै प्यारालाइसिसले गर्दा अध्ययन गर्न नपाएकी उनको निधन लामो समयसम्मको पुरानो त्यही प्यारालाइसिसको व्यथाले वि.सं. २०५० साल वैशाख ५ गते बिहान ४ बजे वीर अस्पतालको सघन उपचार कक्षमा उपचारकै क्रममा उनको निधन भयो।।
राई जाति
राई जाति पुर्वी नेपालको मुलबासी धेरै पुरानो एक किराँत समुदाय भित्र पर्ने जाति हो। यिनिहरूको पुर्खालाई परुहाङ र सुम्निमा भनिन्छ। राई जाति नेपाल को एक भुमिपुत्र मुलबासी प्रमुख समुदाय हो। राई जातिलाई "खम्बु","जिमिदार" वा "जिमी" पनि भनिन्छ । राई जाति विभिन्न थर/उपथर र पाछाहरुमा विभाजन छन् राई जातिको मुख्य थरहरुमा : आठपहरिया,बान्तवा,बाहिङ,बायुङ, चाम्लिङ,छिलिङ,जेरुङ,कुलुङ,खालिङ,थुलुङ,लोहोरुङ, याम्फु, मेवाहाङ,नेवाहाङ, नाछिरिङ,वाम्बुले,दुमी,साम्पाङ,कोयु,पुमा,तिलुङ,लुङखिम,फाङदुवाली,दुङमाली,देवास,मुगाली आदि हुन्।
बसोबास
खासगरी राईहरूको मूलथलो पूर्वी नेपालको पूर्वी भुभाग, खोटाङ, भोजपुर, सोलुखुम्बु, ओखलढुङ्गा, उदयपुर, संखुवासभा, धनकुटा जिल्लाहरु इनीहरुको मूलथलो हो भन्न सकिन्छ। यसका साथै खम्बु/राईहरू पाँचथर जिल्ला, सुनसरी, मोरङ जिल्ला, झापा, इलाम जिल्ला, सप्तरी, मकवानपुर(राईगाउँ) लगायतका जिल्लाहरूमा छरिएर ठूलो संख्यामा बस्दै आएका छन्। त्यसैगरी भारतको सिक्किम राज्य र पश्चिम बङ्गाल राज्यको दार्जिलिङ,कालिम्पोङ जिल्लामा पनि राई जातिको बाक्लो बसोबास पाइन्छ। वि.सं. २०४८ सालको जनगणनाअनुसार २ लाख ५८ हजार ९ सय २२ पुरुष र २ लाख ६६ हजार ६ सय २९ गरी ५ लाख २५ हजार ५ सय ५१ उल्लेख रहेको छ। त्यसैगरी वि.सं. २०५८ सालको जनगणना अनुसार ६ लाख ५२ हजार १ सय ५४ रहेको उल्लेख छ।
रहन सहन
पहाडी क्षेत्रमा खम्बु/राईहरू घर ढुङ्गा र माटोले बनाउने गर्दछन् र तराई क्षेत्रमा आफुलाई इच्छा लागे अनुसार घर बनाउने गर्दछन्। यिनीहरू घरमा पूर्व तर्फ एउटा र दक्षिण तर्फ एउटा ढोका राखिएको हुन्छ। घरहरू अधिकांस दुई तले हुन्छन्। घरको छानो खर चित्राले छाइएको हुन्छ। गेरु र कमेरो माटोले घर लिपेका हुन्छन्।