cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
गुरुमुखी लिपि
यस लिपिमा तीन स्वर र ३२ व्यंजन छन्। स्वरहरूका साथ मात्राहरू जो्डेर अन्य स्वर बनेको लाग्छ। यिनको नाम छन् उड्यो, आयो, इडयो, सासा, हाहा, कका, खखा इत्यादि। अंतिम अक्षर डाडा हो। छैटौँ अक्षरदेखि कवर्ग आरम्भ हुन्छ र शेष अक्षरहरूको (व)सम्म त्यही क्रम छ जो देवनागरी वर्णमालामा छ। मात्राहरूका रूप र नाम यस प्रकार छन्। टका साथ (मुक्ता), टा (कन्ना), टि (स्यारी), टी (बिहारी), ट (ऐंक डे), ट (दुलैंकडे), टे (लावाँ), टै (दोलावाँ), (होडा), (कनौडा), (टिप्पी), ट: (बिदै)। यस वर्णमालामा प्राय: संयुक्त अक्षर छैनन्। यद्यपि अनेक संयुक्त ध्वनिहरू विद्यमान छन्।
गुरूमुखी वर्णमाला
गुरूमुखी लिपिमा ३५ वर्ण हुन्छन्। पहिला तीन वर्ण बिल्कुल खास छन् किनभनें ती स्वर वर्णहरूका आधार हुन्छन्। मात्र ऐरालाई छो्डेर बाकी पहिला तीन वर्ण एक्लै कहीं प्रयुक्त हुदैनन्। विस्तारदेखि सम्झनका लागि स्वर वर्णलाई हेर्नुहोस्।
यूनिकोडमा गुरूमुखी
गुरूमुखी लिपिको यूनिकोड रेञ्ज U+०A०० देखि U+०A७Fसम्म हो। गुरूमुखीका लागि यूनिकोडको प्रयोग शुरु भए अहिले धेरै दिन भएको छैन पञ्जाबीका धेर जसो जालघरहरूले अहिले यूनिकोड अपनाएका छैनन्।
पर्वती मन्दिर सत्याग्रह
पर्वती मन्दिर सत्याग्रह (पर्वती मंदिर सत्याग्रह) पुणेमा अवस्थित अछुत वर्गका लागि प्रवेश निषेध गरिएको पर्वती मन्दिरमा प्रवेश गर्ने माग गर्दै बाबासाहेब आम्बेडकरद्वारा सन् १९२९ मा आयोजित सत्याग्रह थियो । अमरावती सत्याग्रह पछि यो आम्बेडकरको दोस्रो मन्दिर प्रवेश सत्याग्रह थियो । आम्बेडकरको तर्फबाट एम. एम. जोशी, एन. जी. गोरे, आर. के. खाडिलकर र शिरूभाऊ लिमयेले मन्दिरको ट्रस्टलाई दलित समुदायलाई प्रवेश गर्न दिने माग गरेका थिए । यद्यपि, उक्त ट्रस्टले पर्वती मन्दिर निजी सम्पत्ति भएको कुरा गर्दै आम्बेडकरको निवेदन अस्वीकार गरेका थिए । यस घटना पछि एक सत्याग्रह मण्डलको निर्माण भएको थियो जसमा शिवराम काम्बले (अध्यक्ष), पी. एन. राजभोज (उपाध्यक्ष) र अन्य सदस्यले सहभागिता जनाएका थिए । १३ अक्टोबर १९२९ मा पर्वती मन्दिर सत्याग्रहको सुरुवात भएको थियो । शिवराम काम्बले, एम. एम. जोशी, एन. जी. गोरे, आर. के. खाडिलकर, विनायक भुस्कुटे, पी. एन. राजभोज र स्वामी योगानन्द लगायत हजारौँ पुरुष र महिलाले पर्वती मन्दिर सत्याग्रहमा भाग लिएका थिए ।
उज्जैन जिल्ला
उज्जैन जिल्ला भारतीय राज्य मध्य प्रदेशको एउटा जिल्ला हो।
बहराईच
बहराईच भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
कारमेन लुभाना
कारमेन लुभाना (जन्म २३ अगस्ट १९८१ ) एक अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्रीको स्टेज नाम हो ।
ह्याम्लेट
ह्याम्लेट अङ्ग्रेजी नाटककार विलियम शेक्सपियर द्वारा लिखित विश्व प्रसिद्ध नाटक हो।
उमरिया जिल्ला
उमरिया जिल्ला भारतीय राज्य मध्य प्रदेशको एउटा जिल्ला हो।
एकादेशमा...
एकादेशमा... नेपाली साहित्यकार महेशविक्रम शाहद्वारा लेखिएको कथा हो । विसं २०६३को मदन पुरस्कार प्राप्त गर्न सफल छापामारको छोरो (कथासङ्ग्रह)मा सङ्ग्रहित यो कथा नेपालमा सशस्त्र द्वन्द्वको समयमा रहेको सामाजिक परिवेशलाई चित्रण गर्दै लेखिएको छ ।
चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज
चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज पहिले शाही चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज) (चि.रा.नि.) नेपालको सबैभन्दा पहिलो तथा सबैभन्दा पुरानो राष्ट्रिय निकुञ्ज हो। यसको स्थापना सन् १९७३ मा गरिएको हो। यस निकुञ्जलाई सन् १९८४ मा युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा सूचीकृत गरिएको हो। यसको क्षेत्रफल 952.63 km2 छ। यसको अवस्थिति उचाई तल्लो नदी उपत्यकामा 100 m देखि चुरे पहाड क्षेत्रमा 815 m सम्म रहेको छ। जैविक विविधताको धनी यो निकुञ्ज नेपालको मध्य तराईमा अवस्थित छ। यस निकुञ्जको मुख्य कार्यालय कसरामा रहेको छ जसकारण सबै प्रकारका प्रशासनिक कामहरू कसराबाटै हुने गर्दछ।
सन् १९५१ सम्म चितवन उपत्यका तत्कालीन शासकहरूका बीचमा सिकार खेल्नको लागि निकै लोकप्रिय थियो। जसले पछि गएर राष्ट्रिय निकुञ्जको रूप लियो। चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको मुख्यद्वार नजिकैको सहर भरतपुरबाट १० किलोमिटरको दुरीमा रहेको छ। यो निकुञ्जको भ्रमण गर्न सडकमार्ग हुँदै भरतपुर भएर टाँडीबाट भित्र पस्दै जान सकिन्छ भने भरतपुर विमानस्थलमा दैनिक उडान उपलब्ध छन्।
इतिहास
१९औं शताब्दीसम्म जङ्गलको हृदयको रूपमा रहेको चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा जाडो याममा नेपालका शासक वर्गहरूको मनपर्ने सिकार स्थान रहेको थियो । सन् १९५० सम्म नेपालको दक्षिणी भेग देखि काठमाडौंको यात्रा ज्यादै कठिन थियो जसले गर्दा जङ्गलको बाटो प्रयोग गर्ने बटुवाहरू यहाँ महिनौ शिविर लगाएर बाघ, भालु, गैँडा, चितवाहरूको सिकार गर्ने गर्दथे । सन् १९५० मा, चितवनको वन र घाँसे मैदान 2600 km2मा विस्तार भयो जसमा लगभग ८०० वटा गैँडाको वासस्थानको रूपमा यसलाई परिणत गरियो । जब मध्य-पहाडी क्षेत्र देखि गरिब किसान कृषि योग्य भूमिको खोजमा चितवन उपत्यका सरे त्यस बखत वनजङ्गल मासेर तिनीहरू यहाँ बस्ती बनाए र वन्यजन्तुको चोरी सिकारी व्यापक भयो । सन् १९५७ मा, देशको पहिलो संरक्षण व्यवस्था कानुनले गैँडा र यसको वासस्थान संरक्षण गर्न जोड दिएको थियो । सन् १९५९ मा, एडवर्ड प्रिचर्ड जीले एउटा सर्वेक्षण गरे जसमा उनले यस क्षेत्रमा रहेको उत्तर राप्ती नदी र दक्षिणमा वन्यजीव बचाउन दश वर्षको लागि परीक्षण अवधिको लागि सिफारिस गरे । चितवनको पछि सर्वेक्षण पछि सन् १९६३ मा उनले जीवजन्तुहरूको संरक्षण समाज र प्रकृति संरक्षणको लागि अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घ दुवै लाई दक्षिण क्षेत्रलाई विस्तार गर्न सिफारिस गरे ।
सन् १९६० को अन्तसम्ममा, ७०% जङ्गलहरूलाई डिडिटिको प्रयोगले खाली बनाएर हजारौँ हजार मानिसहरू बसोबास गर्न सुरु गरे जसले गर्दा त्यहाँ भित्र गैँडाको सङ्ख्या ९५ पुग्यो । गैँडाको सङ्ख्यामा आएको नाटकीय ह्रास र बढ्दो चोरी सिकारीले सरकारले एक गैँडा गस्ती टोलीको स्थापना गर्‍यो जसमा १३० सशस्त्र जवानहरू र सुरक्षा केन्द्र सञ्जाल रहेको थियो जसलाई चितवनको सबै ठाउँमा गस्ती गर्न लगाइएको थियो । गैँडाको सिकार रोकथाम गर्नका निमित्त सन् १९७० मा चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जलाई अनंकित गरियो र सन् १९७३ मा यसमा सुरूवाती रूपमा 544 km2को क्षेत्र सामेल गरियो । सन् १९७७ मा, निकुञ्जलाई यसको वर्तमान क्षेत्र 932 km2मा फैलाएर कायम गरियो । सन् १९९७ मा नारायणी-राप्ती नदी प्रणालीको उत्तर र पश्चिम तथा निकुञ्जको दक्षिण-पूर्वी सीमाविचमा र साथै अन्तर्राष्ट्रिय सिमाना भारतबीच एउटा 766.1 km2को मध्यवर्ती क्षेत्र जोडिएको थियो ।
पर्यटन
चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज नेपालका सबैभन्दा लोकप्रिय पर्यटन स्थलहरूमध्ये एक हो । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा दुई मुख्य प्रवेशहरू छन्: पूर्वमा सौराहा र पश्चिममा मेघौली गाँउ।
चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज, सराहा हङकङ र जीपमा जंगली सफारीको लागि पनि लोकप्रिय छ।
जलवायु
चितवनमा वर्षभरि नै उष्ण प्रदेशीय मनसुन जलवायुसँगै उच्च वर्षा हुने ठाउँ हो । यो क्षेत्र केन्द्रीय हिमाली जलवायुमा अवस्थित रहेको हुनाले यस क्षेत्रमा मनसुन मध्य जुन देखि सुरु हुन्छ र ढिलो सेप्टेम्बरमा वर्षामा कमी आउँछ । यस १४-१५ हप्ताको अवधिमा यहाँ वार्षिक २५०० मिमी भन्दा बढी वर्षा हुने गरेको छ ।
पशुपंक्षी तथा जनावरहरू
यो निकुञ्ज विशेष गरेर एक सिंगे गैंडा र पाटे बाघको लागि प्रख्यात छ । यस निकुञ्जमा ४३ प्रजातिका स्तनधारी प्राणी, ४५० प्रजातीका चराचुरूङ्गी र ४५ प्रजातिका जलथलचर तथा घस्रने प्राणीहरू र १०० भन्दा बढि जातका माछाहरू पाइन्छन्। यहाँ पाइने प्रमुख स्तनधारी प्राणीहरूमा हरिण, चित्तल, बाँदर तथा लंगुर बाँदर आदि पर्दछन्।
बाह्य कडीहरू
नेपालका राष्ट्रिय निकुञ्जहरूको सूची
पिप्रा प्र. ध.
'''पिप्रा प्र. ध.''' नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, सगरमाथा अञ्चलको सिराहा जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार पिप्रा प्र. ध.को ६७५ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या ४,०८७ रहेको छ।
लाटामाण्डौ
लाटामाण्डौ नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र, सेती अञ्चलको डोटी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
ओथेलो
ओथेलो महान अङ्रेजी नाटककार विलियम शेक्सपियरद्वारा लिखित विश्व प्रसिद्ध नाटक हो।
बलसर
बलसर भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
बनियानी
बनियानी नेपालको मेची अञ्चलको झापा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
निशा रावल
निशा रावल एक भारतीय अभिनेत्री हुन्। उनी मुख्य रूपमा "मे लक्ष्मी तेरे आँगन की"मा आफ्नु सौम्या दीवान नामक रोलको लागि सबै तिर जनिने गर्छिन्। उनीले हस्ते हस्ते, रफू चक्कर, जेक एन जोल,  टम डिक एंड हेरी रोक अगेन जस्ता चलचित्रमा अभिनय गरिन् ।
जीवनी
उनको जन्म १८ नोभेम्बर १९८४मा भारतको मुम्बई, महाराष्ट्रमा भएको थियो।
बाँका
बाँका भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
भन्ते विमलरंसि
Bhante Vimalaramsi (born 1946) is an American Buddhist monk currently the Abbot of the Dhamma Sukha Meditation Center in Annapolis, Missouri.
बान्दा, उत्तर प्रदेश
बांदा भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
खरगौन जिल्ला
खरगौन जिल्ला भारतीय राज्य मध्य प्रदेशको एउटा जिल्ला हो।
नेपाल कानुन आयोग
नेपालकानुन आयोग नेपाल सरकारका लागि कानुनहरू निर्माण गर्ने, संशोधन गर्ने तथा परिमार्जन गर्नको लागि स्थापना भएको सरकारको एक अङ्ग हो। यो नेपालकानुन आयोग ऐन, २०६३ अनुसार गठन भएको छ। नेपालकानुन आयोगले कानुन, न्याय तथा सबिधान सभा मन्त्रालय अन्तर्गत रहेर आफ्नो कार्यहरू सञ्चालन गर्दछ।
पृष्ठभूमि
नेपालकानुन आयोग सर्वप्रथम सन् १९५३मा गठन भएको हो। त्यसपछि दोस्रो, तेस्रो र चौथो आयोगहरू क्रमशः १९६०, १९६३, १९७२ र १९७९मा गठन भए। यस्ता सबै आयोगहरू अस्थायी प्रकृतिका थिए। सन् १९८४मा आएर मात्रै नेपालकानुन आयोगलाई स्थायी स्वरूप दिइयो। सन् १९९०को प्रजातन्त्र पुनःस्थापनापछि आयोग नयाँ मान्यता अनुसार पुनर्गठन भयो र यो फेरी सन् २००३मा पनि पुनर्गठन भयो। अहिले नेपालकानुन आयोग नेपालकानुन आयोग ऐन, २००७ अन्तर्गतको एउटा कार्यकारी अङ्ग हो। स्मरण रहोस् तवसम्म यो कार्यकारी निर्णयद्वारा गठन गरिन्थ्यो।
आयोगको गठन
आयोगमा अध्यक्ष, उपाध्यक्ष सहित नौ सदस्यहरू रहने व्यवस्था छ। कानुन, न्याय तथा सबिधान सभा मन्त्रालयका सचिव, प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयका कानुन सचिव, महान्यायाधीवक्ता कार्यालयबाट महान्यायाधीवक्ताले चुनेका एक उपमहान्यायाधीवक्ता र नेपालकानुन आयोगका सचिव, जो सदस्य सचिवको रूपमा पनि कार्य गर्दछन्, पदेन सदस्यहरू हुन्। अध्यक्ष र उपाध्यक्षलाई नेपाल सरकारले पाँच वर्षको लागि नियुक्त गर्दछ। एक महिला सहित अन्य तीन सदस्यहरू पनि नेपाल सरकारले दुई वर्षको लागि चयन गर्दछ। अध्यक्ष, उपाध्यक्ष तथा सदस्यको लागि सर्वोच्च अदालतका अवकासप्राप्त न्यायाधीशहरू वा सोको लागि योग्य हुनुपर्ने व्यवस्था रहेको छ। पदाधिकारीहरूको नाम सरकारलाई सिफारिस गर्नको लागि कानुन, न्याय तथा सबिधान सभा मन्त्रालय मन्त्री, व्यवस्थापिका-संसदको कानुन, न्याय तथा संसदीय समितिका सभापति र नेपाल बार एसोसिएसनका सभापति सदस्य भएको सिफारिस समितिको व्यवस्था रहेको छ।
बैंक अफ एसिया नेपाल लिमिटेड
'बैङ्क अफ एसिया नेपाल लिमिटेड (Bank of Asia Nepal Limited) नेपाल राष्ट्र बैङ्कबाट 'क' वर्गको इजाजत पत्र प्राप्त वाणिज्य बैङ्क हो । यस बैङ्कको स्थापना २०६४ भएको हो ।
आइज्याक न्युटन
सर आइज्याक न्यूटन, (४ जेनवरी १६४३ – ३१ मार्च १७२७) बेलायती भौतिकशास्त्री, गणितज्ञ, खगोलशास्त्री, प्राकृतिक दर्शनिक, र गूढ रसायनशास्त्री थिए जसलाई विज्ञान इतिहासमा सबैभन्दा प्रमुख व्यक्तित्वको रूपमा लिने गरिन्छ।
उनको १६८७मा प्रकाशित खोज प्राकृितक दर्शनको गणितीय सिद्धान्त (Philosophiae Naturalis Principia Mathematica)मा विश्वव्यापी गुरूत्वाकर्षण र तीन गतिका नियम बयान गरिएको छ जसले शास्त्रीय यान्त्रिकीको जग बसाल्यो । केप्लरले पत्ता लगाएका ग्रहको गतिका नियम र आफ्नो गतिको तीन नियम मिलेको प्रदर्शन गरेपछि, खगोलीय वस्तु भएपनि पृथ्वीमा भएको वस्तु भएपनि सबै वस्तु मान्नुपर्ने गतिको नियम एक किसिमको हो भनेर प्रमाण गरे।
न्युटनको गति नियम
मुख्य लेख : न्युटनको गति नियम
खण्डवा जिल्ला
खंडवा जिल्ला भारतीय राज्य मध्य प्रदेशको एउटा जिल्ला हो।
सिद्धदेवीमन्दिर, होर्मेखोला
सिद्धदेवी मन्दिर होर्मेखोला प्रेमेजुङ्ग गाउँमा अवस्थित माई भगवतीको मन्दिर हो। यहाँ सिद्धदेवी लगायत पञ्चकन्या देवीहरूको बास रहेको विश्वास गरिएको छ।
सर्पगन्धा
बैज्ञानिक नाम serpentina : Rauvolfa (L.) Benth. ex Kurz नेपाली नाम : सर्पगन्धा अन्य नाम : चाँदमरुवा, पागल वटी , सर्पगन्धा , चंद्रभामा , छोटाचाँद अङ्ग्रेजी नाम : Rauwolfia serpentine root वानस्पतिक परिवार : Apocynaceae
परिचयः
सर्पगन्धा (रावल्फिया) एक वहुवर्षे सदावहार विरुवा हो। यसको व्यापारिक नाम रावलफिया हो। रावलफिया भन्ने शब्द १६ औँ शताब्दिका जर्मन चिकित्सक राउओल्फको नामबाट आएको हो।
सर्पगन्धा करवीर परिवारको विरुवा हो। यो विरुवा साधारणतया ५० से.मी. सम्म उचाई भएता पनि कहिले काही १ देखि १.५ मिटरसम्म उचाई भएको पाइन्छ। यसका पातहरू चिल्ला, लामा , भालाकार हुन्छन् र प्रत्येक आँख्लाबाट तीन–तीन वटा पातहरू निस्कीएका हुन्छन्। फूल झुप्पा झुप्पा भएर फुल्दछन् र हल्का सेता र गुलाफी रंगका हुन्छन्। यसका फूलहरू चैत्रदेखि फुल्न शुरु गर्छन् र पोष सम्म फूल फुल्ने क्रम जारी रहन्छ। फलहरू ज्येष्ठको अन्तिमबाट पाक्न शुरु गर्छन्। फलको रंग पाकेपछि कालो हुन्छ। फल र बीउ चेप्टो गोलो हुन्छ। बीउको रंग खैरो हुन्छ र बाहिरी भाग कडा हुन्छ। जाडो याममा यो विरुवा सुसुप्त अवस्थामा रहन्छ र वसन्त ऋतुमा नयाँ पालुवा आउन शुरु भै फूल फूल्न थाल्दछन्।
अत्याधिक संकलनले गर्दा यो विरुवा लोप हुने स्थितिमा पुगेकोले प्राकृतिक अवस्थाबाट सङ्कलन गरी व्यापार गर्न प्रतिबन्धित गरिएको छ र यसलाई संकटापन्न विरुवाको सुचीमा समेत राखिएको छ।
उपयोगिताः
रावलफियाको जरा शताब्दी पहिले देखि नै आयुर्वेदिक औषधीमा प्रयोग हुँर्दै आईरहेको छ भने आधुनिक औषधीमा पनि यसको प्रयोग केही दशक अघि देखि भैरहेको छ। त्यसैले युरोपिय मुलुकहरूतथा अमेरिकामा यसको आपुर्ति भारत, पाकिस्तान, श्रीलङ्का , बर्मा ,थाईल्याण्ड आदि एसियाली देशहरूबाट निकासीबाट हुने गरेको छ। सर्पगन्धा औषधीमा उपयोग हुने वनस्पति भएकोले यो विरुवाको महत्त्व निकै छ। यो विरुवाको औषधीय गुणबारे करिब ४०० वर्ष देखि नै ज्ञात भएको विश्वास गरिएको छ।
सर्पगन्धाको जरा उच्च रक्तचापका लागि अति नै उपयोगी मानिन्छ। यो जडीबुटीलाई प्रशोधन नगरी कोरा रूपमा नै रक्तचापको रोगमा प्रयोग गर्न पनि सकिन्छ। यसको जरा सुपारीको टुक्रा समानको आकारमा खाएमा उच्च रक्तचाप नियन्त्रण हुन्छ। संसार भरि नै हाल रसायनबाट तयार गरिएको औषधीहरूले दीर्घकालीन रूपमा स्वास्थ्यलाई हानी गर्न सक्ने सम्भावना बढी भएको कारणले विकसित देशहरूका उपभोक्ताहरूले हाल जडीबुटीमा आधारित औषधीको प्रयोग गर्न सुरु गरेका छन्। तसर्थ सर्पगन्धाको माग बढी रहेको छ।
सर्पगन्धाको जरामा रहेका रिपर्पिन, सर्पेन्टाईन र एजमालिन आदि नामका मुख्य वनस्पति जन्य रसायनहरू उच्च रक्तचाप, निन्द्रा नलाग्ने , पागलपन , मानसिक उत्तेजना र मृगि जस्ता रोगहरूमा समेत उपयोगी भएकोले हानी रहित प्राकृतिक औषधीको रूपमा प्रयोग गरिन्छ। तसर्थ उपर्युक्त रोगहरू निदान गर्न सर्पगन्धा महत्त्वपूर्ण र हानी रहित कच्चा पदार्थको रूपमा ख्याति प्रा्प्त जडिबुटिको रूपमा चिनिन्छ।
नेपालमा आयुर्वेदिक औषधि निर्माता कम्पनीहरू सिंहदरबार वैद्यखानाले “सर्पगन्धावटी ”, गोरखा आयुर्वेदिक कम्पनीले “टेन्सारिन ” र भारतको डावर कम्पनीले “रिपर्पिन ” नामको औषधि उत्पादनमा सर्पगन्धा जडीबुटीको खपत गरी राखेका छन्। जर्मन , अमेरिका जस्ता पश्चिमी मुलुकहरूमा पनि यसको माग प्रशस्त रहेको छ। विश्व बजारमा माग अनुसार मूल्य फरक फरक रहेका पाइन्छ। नेपालमा जडीबुटी उत्पादन तथा प्रशोधन कम्पनीले यसको जरा प्रति के.जी. रु १००।–मा खरीद गर्दछ भने गोरखा आयुर्वेदिक कम्पनीले प्रति के.जी. रु १५०।–मा खरीद गर्ने गरेको छ। जर्मनीमा यसको जराको मूल्य प्रति केजी ५ अमेरिकी डलर अर्थात् ने. रु. ३७५।– रहेको छ। यसको बजार स्वदेश लगायत विश्व भरि नै भएकोले यसको खेतीबाट राम्रो आम्दानी लिन सकिन्छ।
खेती प्रविधिः
नेपालमा जनसङ्ख्या वृद्धिको कारणले वन जंगल माथि अत्याधिक चाप हुनुका साथै वन विनाश समेत हुँदै जाँदा हाल यो जडिबुटी प्राकृतिक अवस्थामा दुर्लभ भैरहेको छ भने बाँकी रहेको जंगलबाट अव्यवस्थित सङ्कलन हुनाले लोप हुने स्थितिमा समेत पुगी सकेको छ। तसर्थ यसको खेती गर्नु नै यसलाई संरक्षण गर्ने र यसबाट आर्य आर्जन गर्न सकिने प्रमुख उपाय हुन आएको छ। यसको खेती हाल व्यवस।यिक रूपमा सफल सिद्ध भएको छ पाइएको छ। वनस्पति विभागले यसको खेती विस्तारको सम्भाव्यता अध्ययन गर्न बाँके र कैलालीमा पनि खेती गर्न सूरु गरिएको छ।
यसको खेतीको लागि नरम तथा ओसिलो हावापानी भएको क्षेत्र उपयुक्त मानिन्छ। विरुवाले खुला स्थान भन्दा केही छायाँ मन पराउने भएकोले आंशिक छहारी भएका स्थानमा खेती गर्न उपयुक्त हुन्छ। सर्पगन्धाको खेती तराई देखि १००० मी.को उचाई सम्ममा गर्न सकिन्छ, तापनि तराई र भित्री मधेशहरू यसको खेतीको लागि उपयुक्त मानिन्छ। हाम्रो देशको तराईको पूर्वी क्षेत्र यसको खेतीको लागि राम्रो मानिएको छ।
कुर्सी पर्व
कुर्सी पर्व नेपाली साहित्यकार महेशविक्रम शाहद्वारा लेखिएको कथा हो । विसं २०६३को मदन पुरस्कार प्राप्त गर्न सफल छापामारको छोरो (कथासङ्ग्रह)मा सङ्ग्रहित यो कथा नेपालमा सशस्त्र द्वन्द्वको समयमा रहेको सामाजिक परिवेशलाई चित्रण गर्दै लेखिएको छ ।
सर्पगन्धा
माटोः
सर्पगन्धा (रावलफिया) खेतीको लागि वलौटे माटो अथवा चिम्ट्याइलो माटो उपयुक्त हुँदैन र दोमट माटो (Sandy Loam) उपयुक्त हुन्छ। जग्गा छनौट गर्दा प्रशस्त मात्रामा प्रांगारिक मल भएको, पानी नजम्ने र माटोले पानी सोसेर राख्ने क्षमता भएमा जराको उत्पादन राम्रो लिन सकिन्छ।
विरुवा उत्पादनः सर्पगन्धाको विरुवा उत्पादन मुख्यतया बीउबाट गरिन्छ भने जरा कटिङ्ग र हाँगा कटिङ्गबाट पनि विरुवा उत्पादन गर्न सकिन्छ।
नर्सरी
बेर्ना नर्सरी ब्याडमा उमारिन्छ। रावलफियाको विरुवा उत्पादन बीउबाट गर्न चैत्र ÷ वैशाख महिनामा नर्सरी राख्नुपर्दछ। बीउ राख्ने जमीन राम्रोसँग खनजोत गरी माटो मिहिन पार्नु पर्दछ। नर्सरीमा प्रति वर्ग मीटर ४ के.जी. का दरले राम्ररी पाकेका गोवर मिलाउनु पर्दछ। जमीनमा बाली संरक्षण रसायन कीटनाशक फोरेट अथवा फ्युराडन प्रति वर्ग मीटर १००–२०० ग्राम हाल्नु पर्दछ। नर्सरी ब्याड १ मिटर चौडाईको र १० से. मी.अग्लो हुनु पर्दछ भने लम्बाई अग्लो हुनु पर्दछ भने लम्बाई जग्गा अनुसार अथवा १० मीटर सम्मको हुनुपर्दछ। यसरी तयार पारिएको ब्याडमा सर्पगन्धा (रावलफिया)को बीऊ चैत्र /वैशाखमा छर्नुपर्दछ। बीऊलाई ६ से. मी. गहिरौ, बीऊ देखि बीऊको दुरी ५ से.मी. र लाईन देखि लाईनको दुरी १० से. मी. गरी बीऊ रोप्नु पर्दछ। नर्सरी ब्याड केही छहारी भएको ठाउँमा अथवा नेट हाउसमा उमार्नु उपयुक्त हुन्छ।
बीऊबाट विरुवा तयार गर्ने
बीऊलाई वेविस्टनीनको १% झोलमा डुबाएर आधा घण्टा पछि निकालेर छहारीमा सुकाउनु पर्दछ। १ हेक्टर जमीनलाई आवश्यक पर्ने बेर्ना उत्पादन गर्न ५.५ के. जी बीऊ आवश्यक पर्दछ। उक्त परिमाणको बीऊ राख्ने नर्सरी तयार गर्न १.५ कठ्ठा जमीनको आवश्यकता पर्दछ। सङ्कलन गर्ने बित्तिकै बाहिरी आवरण निकाली सफा गरी तयार पारिएका ताजा बीऊबाट सबैभन्दा बढी प्रतिशत अर्थात् ७५ प्रतिशत सम्म विरुवा उम्रन्छन् भने बीऊ पुरानो हुँदै गएमा बीऊको उम्रन सक्ने क्षमता घट्दै जान्छ र १ वर्ष पुरानो बीऊबाट विरुवा उम्रदैन। बीऊ रोपेको ३ हप्तापछि उम्रन सुरु गर्दछन् र ८ हप्तासम्म पनि विरुवा उम्रदै गर्छन्। नर्सरी ब्याडमा विरुवाको उचाई १० देखि १२ से. मी. भएपछि विरुवा सार्न योग्य हुन्छन्। यसरी चैत्र ÷वैशाखमा राखिएको नर्सर्रीबाट वर्षायाम शुरु हुनासाथ विरुवाहरू सारिन्छ।
कटिङ्गबाट विरुवा तयार गर्ने
कटिङ्गबाट विरुवा तयार गर्नको लागि पुराना विरुवाको डाँठ उचित मानिन्छ। यसको लागि बलौटे माटोको ब्याड बनाउनु पर्दछ। वैशाख / जेठ महिनामा डाँठलाई १५ देखि २२ से. मी. सम्म लामो हुने गरी काटेर नर्सरी ब्याडमा रोप्नु पर्दछ। यसरी रोपिसकेपछि नर्सरी व्याडलाई डाँठबाट नयाँ मुना नआउन्जेल सम्म चिसो पारेर राख्नु पर्दछ। यसरी काटेर राखिएका डाँठहरूमध्ये ४० देखि ६५ प्रतिशतले जराहरू दिन्छन्। कटिङ्गबाट जरा आइसकेपछि सर्पगन्धा खेती गर्ने जमीनमा लगेर सार्नु पर्दछ। जराको कटिङ्गबाट पनि विरुवा उत्पादन गर्न सकिन्छ। यसको लागि मुख्य जरालाई केही मसिना जरा समेत पर्ने गरी ३ देखि ५ से. मी. लामो गरी काटेर ज्येष्ठ /असार महिनामा जमीनमा रोप्नु पर्दछ। जराको सानो भाग जमीनमा देखिने गरी रोप्नु पर्दछ। यसरी रोपिइएका जराबाट ३ हप्तापछि नयाँ टुसा पलाउन सुरु हुन्छ। यस विधिबाट ५० देखि ८० प्रतिशत सम्म् जराको कटिङ्गहरू बाँचेको पाइएको छ। कटिङ्गबाट उत्पादित विरुवाबाट बाली उत्पादन राम्रो हुँदैन तर बीऊ उत्पादनको लागि यो प्रविधि उपयुक्त मानिन्छ।
विरुवा सार्ने
असार महिनामा विरुवा रोपेमा राम्रोसँग सर्छ र सिँचाइको पनि आवश्यकता पर्दैन। विरुवाको जरा लामो हुने नभएकोले जरा सोझो पारेर रोप्नु पर्दछ। विरुवा रोप्दा १ लाईन देखि अर्को लाईन ४५ से. मी. र विरुवा देखि विरुवाको दुरी ३० से. मी. हुनु पर्दछ। यसरी रोपेको विरुवाहरूबाट १८ महिनामा वाली सङ्कलन गर्न सकिन्छ। गोडमेल विशेष गरी रोपेको पहिलो वर्ष वर्षा याममा अनावश्यक झारपात गोडी दिनु पर्दछ। पहिलो वर्ष विरुवा सानो हुने भएकोले आवश्यकता अनुसार गोडमेल गरी माटो खुकुलो बनाई दिएमा जरा उत्पादन राम्रो हुन्छ।
सिँचाई
सुख्खा मौसममा (फागुनमादेखि जेष्ठ) सम्म सिँचाईको आवश्यकता पर्दछ। हप्ता दिन देखि दश दिनको फरकमा र जाडो याममा महिनामा १ पटक सिंचाई गर्नु पर्दछ। सिंचाई गरेको खेतबाट जराको उत्पादन राम्रो हुन्छ। रोग तथा किरा फट्याङ्ग्राको प्रकोपः
सर्पगन्धाको विरुवाहरूमा विभिन्न रोगहरूले आक्रमण गर्दछ। ढुसीबाट हुने रोगमा, पातमा दाग लागेपछि पात नै झर्ने गर्दछ। यो रोगलाई सर्कोस्पोरा लिफ स्पट (ऋभचअयकउयचब भिबा कउयत) भनिन्छ। अर्को रोगमा पातमा मसिना कालो खैरो रंगका थोप्लाहरू देखिन्छन्। यो रोगले पनि पछि पात नै झर्ने गर्दछ। यसलाई अल्टरनेरिया लिफ स्पट भनिन्छ। अन्य रोगमा पात खुम्चिएर पछि नै झर्ने गर्दछ। यस रोगलाई लिफ मोजाईक (भिबा यकबष्अ) भनिन्छ। यसको अतिरिक्त जरामा “निमोटोड” (माटोमा हुने एक किसिमको सुक्ष्म जुका)ले आक्रमण गरेर जरामा गाँठा पार्ने गर्दछ। यस्तो रोग लागेमा विरुवा बढ्न सक्दैन र पातको आकार पनि सानो हुन्छ। ढुसीबाट लाग्ने रोगहरूलाई ढुसी नियन्त्रण गर्ने औषधि प्रयोग गरेमा रोग रोकथाम गर्न सकिन्छ।
बाली सङ्कलन
सर्पगन्धाको बाली सङ्कलन भनेको जरा खनेर निकाल्नु हो। रोपेको १८ देखि ३० महिनामा बाली सङ्कलन गर्न सकिन्छ। जरा मंसीर / पौष महिनामा खन्नु पर्दछ किनकि उक्त समयमा जरामा सार तत्त्व बढी हुन्छ। व्यवसायिक खेती गर्दा १५ देखि १८ महिनामा बाली सङ्कलन गर्दा फाईदाजनक हुन्छ। गुणस्तरियता कायम गर्न जरा खन्दा जरामा रहेका मसिना रौं जस्ता जरा समेत रहने गरी र बोक्रा नबिग्रने गरी खन्नु पर्दछ। जरा खनीसकेपछि राम्रोसँग सफा गरी हावादार छहारीमा सूकाउनु पर्दछ। राम्ररी सुकेका जराहरूको सानो सानो टुक्रा पनि पिट–पिट भाँचिने हुन्छ। यसरी सुकाएका जराहरू बोरामा राखी पानी नपस्ने र हावादार कोठामा भण्डार गरिन्छ।
उत्पादन
औषधीमा काम लाग्ने भाग यसको जरा हो। मुख्य जरा २ देखि २.५ फिट सम्मको गहिराईमा सोझै जमीन मुनि गएको हुन्छ भने सहायक जराहरू जमीनको चारैतिर फिंजिएका हुन्छन्। सहायक र मुख्य जरामा रौं जस्ता मसिना जराहरू हुन्छन्। गुणस्तरिय कच्चा पदार्थमा मसीना रौं जस्ता जरा हुनु अति आवश्यक हुन्छ। १८ महिनामा बाली सङ्कलन गरेमा एउटा बोटबाट १०० ग्रामदेखि ४ के. जी सम्म ताजा जरा उत्पादन हुन्छ। १ हेक्टर जमीनबाट २०००–२२०० के. जी. सम्म जरा उत्पादन हुन्छ भने ३० महिनामा सङ्कलन गर्दा जराको उत्पादन ३३००–३६०० के. जी. प्रति हेक्टर उत्पादन हुन्छ। यसरी २ वर्षे विरुवाबाट सुकेको जराको उत्पादन लिन सकिन्छ भने ३ वर्षे विरुवाबाट ३६०० के. जी. सम्म उत्पादन गर्न सकिन्छ।
एग्रो फरेष्ट्रीः
सर्पगन्धाले आंशिक रूपमा छहारी मन पराउने भएकाले कृषि वन कार्यक्रम अन्तर्गत यसको खेती गर्न सकिन्छ। प्रत्येक घरमा रहने फलफूलको बगैंचामा यसको खेती गरेर थप आम्दानी गर्न सकिन्छ। आजभोलि सरकारी वन जंगल वन उपभोक्ता समितिहरूलाई हस्तान्तरण गरिएकोले वन जंगलमा पनि सर्पगन्धा रोपेर आम्दानी लिन सकिन्छ।
विद्युत जामवाल
विद्युत जामवाल (जन्म १० डिसेम्बर १९८०) एक भारतीय अभिनेता, मार्सल कलाकार, र स्टन्ट प्रदर्शनकर्ता हुन्, जो मुख्य रूपमा हिन्दी चलचित्रहरूमा काम गर्छन्। 'कमान्डो' शृङ्खला जस्ता एक्सन चलचित्रहरूमा उनको भूमिकाका लागि सबैभन्दा परिचित, उनी एक प्रशिक्षित मार्सल कलाकार हुन्, जसले तीन वर्षको उमेरदेखि नै भारतीय मार्सल आर्ट कलरीपायट्टु सिकेका थिए।
भगवान
भगवान एउटा देवताका लागि विशेष रूपले श्रीकृष्ण, राम र वैष्णव धर्ममा भगवान विष्णुका अन्य अवतारहरु र हिन्दू धर्मको शैव धर्म परम्परामा भगवान शिवका एउटा अवतार हुन्। यस शब्दको उपयोग जैनीहरुद्वारा तीर्थकर, विशेष रूपले महावीर र बौद्धद्वारा भारतमा भगवान बुद्धको उल्लेख गर्नका निमित्त गरिन्छ। भारत र दक्षिण एसियाका अनेकौं क्षेत्रमा, भगवान हिन्दुहरुका लागि एक सार्वभौमिक ईश्वरको अमूर्त अवधारणाको प्रतिनिधित्व गर्दछ जो आध्यात्मिक र धार्मिक रहेका छन् तर एउटा विशिष्ट देवताको पूजा गर्दैनन्। भगवान स्वयम् प्रकृतिका ५ तत्व (पञ्चतत्व)को संयोजनको एक संक्षिप्त रूप हुन्। शाब्दिक अर्थमा भन्ने हो भने भ को अर्थ भूमि (पृथ्वी), ग को अर्थ गगन (अन्तरिक्ष वा आकाश), वा को अर्थ वायु (हावा), अ को अर्थ अग्नि (आगो) र अन्तमा, न को अर्थ नीर (जल वा पानी) भन्ने हुन्छ। यी समग्र मिलेर नै भगवान बनेका हुन्। "भगवान" शब्द वेदहरुमा वा प्रारम्भिक वा मध्य उपनिषदहरुमा देखा पर्दैनन्। मुण्डाका उपनिषदमा "भग" शब्दको उपयोग रहेको छ, तर "भगवान" शब्दका लागि हैन। "ईश्वर" शब्दको प्रयोग ईशावाशोपनिषद बाहेक वैदिक शास्त्रमा वर्णित छैन। देवताहरु र देवी-देवताहरुका प्रतिनिधित्व गर्नका लागि श्रीकृष्ण, विष्णु, शिव जस्ता देवताहरुका नामको उपयोग गर्दै, सबभन्दा पुरानो संस्कृत ग्रन्थ एउटा अमूर्त "सर्वोच्च आत्मा" र "पूर्ण वास्तविकता" को प्रतिनिधित्व गर्नका निमित्त ब्राह्मण शब्दको उपयोग गर्दछ। "ईश्वर" शब्द वेदहरु र उपनिषदहरुमा देखा पर्दछ, जहाँ यसको उपयोग आध्यात्मिक अवधारणाहरुमाथि चर्चा गर्नका लागि गर्ने गरिन्छ। भगवान शब्द पछी वैदिक शास्त्र जस्तै- श्रीमद्भगवद् गीता र पुराणमा पाइने गरिन्छ। भक्ति स्कूल साहित्यमा, यो शब्द साधारणतया कुनै पनि देवताका लागि उपयोग गर्ने गरिन्छ, जसका लागि प्रार्थना गर्ने गरिन्छ; उदाहरणका लागि, राम, गणेश, श्रीकृष्ण, ब्रह्मा, शिव वा विष्णु। विशेष रुपले देवता, प्रायः भक्तको र केवल भगवानको हुने गर्दछ। भगवान भक्ति परम्पराहरुमा पुरुष हुन र भगवानको स्त्री समकक्ष भगवती हुन्। केहि हिन्दुहरुका लागि, भगवान शब्द भगवान को एउटा अमूर्त, लिङ्गरहित अवधारणा हो। बौद्ध धर्मको पाली ग्रन्थमा, शब्दको उपयोग गौतम बुद्धलाई दर्शाउनका लागि गर्ने गरिन्छ, जसको उल्लेख भगवान बुद्ध र भगवान शाक्यमुनीका साथ गरे। भगवान शब्द अन्य थेरावदा, महायान र तन्त्र बौद्ध ग्रन्थमा पनि पाइन्छ। भारतका केहि जनजातिहरुका दाबी रहेको छ कि शरद बाबा भगवान ब्रह्माण्डका निर्माता हुन्। यो कुरा पनि भनिने गरिन्छ कि विभिन्न प्राणीहरुका लागि दु:ख र समृद्धि एकै समयमा हुने गर्दछ। यो संसारको यादृच्छिकतालाई स्वीकार गर्दछ र भन्दछ कि हामीलाई आफ्नो धर्मको पालन गर्नुपर्दछ, जो कि हामी मानव ब्रह्माण्डका थोरै मात्र मानवले गर्ने गर्दछ।
कोङ्मा हिउँकुखुरा
कोङ्मा हिउँकुखुरा (Tibetan Snowcock) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । डाँफेको प्रजातिको यो चराको मुख्य वासस्थान हिमाली क्षेत्र तथा तिब्बती पठार हो ।
हेमन्त विवश
हेमन्त विवशको जन्म डोटी जिल्लाको जिजोडमाण्डौ गा. वि. स. मा भएको हो । नेपाली गीत सङ्गीत र भाषा,साहित्यका सौखिन विवशले नेपाली साहित्यमा योगदान गर्दै आएका छन् ।
जीवनी
विवशको बाल्यकाल डोटी जिल्लामा नै बित्यो । करिव दुई दशकअघि वि. सं. २०५२ सालमा उनी काठमाडौँ पसेका थिए।
साहित्यक तथा सांगीतिक यात्रा
१. सम्राइ (२०६०)- गीति एल्बम
२. असौजको जून (२०६२)- गीति एल्बम
३. यादै जनमभरि (२०६३)- गीति एल्बम
४. आफ्नै मनसँग (२०५८)- कवितासङ्ग्रह
५. कथा एउटा तिम्रो मेरो (२०६४)- गीतिसङ्ग्रह
६. सैपालको आँगन (२०७१)- कवितासङ्ग्रह
विवशको कृतिबाट एक कविताको अंश
हली
जारी ! बुझ्न आएको पुरानो लोग्नेझैँ
हिजो मात्रै हो
साहुले एकाबिहानै आएर थर्काएको बाटुलीलाई
आज त जुनसुकै मूल्य चुकाएर भएपनि पुग्नु छ खेतमा
अनि बाध्य भएर जोगाउनु छ
पुस्तौ अघि भिराइएको उपाधि
अझै हेर्नु छ पानी मुनिको जून र किनकि
झुप्रो ठडिएको जमिन पनि त साहुकै नाममा छ
निभ्दै गरेका कोइलालाई
ढाक्दै गरेको तातो खरानीलेझैँ
ढाकिरहेछ साहुको ऋणले
गरिबी जिन्दगीको पीडा बनेर
जसोतसो बिहानैदेखि जोतिरहेछ दुखेको मनलाई
खोला किनारको खेतको गरासँगै
भोको पेटमा पटुका बाँधेर
सुनौलो बिहानीको आशमा
बोक्दै छे दुई जीउकी बाटुलीले मलको डोको
र खन्याउदै छे खेतका गरामा
विज्ञापनिक विश्रामको बेला
समाचार वाचकले फेर्छ जसरी लामो सास
हल्लाउँछ घाटी, तन्काउँछ जीउ
त्यस्तै गरी तन्काउँछन् तारे र मालेले जीउ
ओग्राइरहन्छन् परालको त्यान्द्रो चपाउँदै
जब ऊ उडाउँछ तमाखुको धुँवा
गराको डिलमा बसेर
घाम नअस्ताउँदै फुकाल्छ हलो र पुग्छ घट्टको दैलोमा
बिहानै राखेको साहुको गहुँको भारी पिस्नलाई
भीडभित्रै पनि पल्लो किनाराको बनाइएको ऊ
कतै कुनामा देखिएको एक धुमिल छायाँ
अन्त्यमा मात्रै आउँछ उसको पालो
रूखका बोक्राझैं कोदाका रोटी
तताउँदै चपाइ रहेछन् एकान्तमा
जुन त्यो दिनको बक्सिस हो साहुबाट पाइएको
हेर्न पनि हुन्न उसले साहुको घरको गोरस
रिसाउँछन् साहुका देवता बिग्रिन्छ भैंसी
किनकि
ऊ पानी नचल्ने जातको मान्छे
ऊ हली
खोला किनारको शीत पिएका दाउरा
फ्याँक्दैछन् धुँवा घट्टको अँगेनाबाट
सुकुम्बासी बस्तीमा आगो लाग्दाकोझैँ
निस्किरहेछ मुस्लो
पालै पालो मिच्दैछन् दुबैले आँखा
मानौ आज आँसु झार्न सजिलो बाहाना मिलेको छ दुवैलाई
घुमिरहेछ घट्ट
पिसिदैछन् एकनासले गहुँका दाना
मुटु फुट्लाझैं गरी चलिरहेछ स्याँठ
छानामा उछिट्टिएको खरको बीचबाट
देखिन्छन् स्वर्गका दुई चारवटा ताराहरू
छेवैमा आएर टिल्पिलाउँछन् जुनकिरी
जसरी टिल्पिलाउँछ सूर्यको पहिलो किरणमा शीत
कलिलो बिहानको निधारभरि
झ्यालको खापा नजिकै देखिने
निउरोको टुप्पोमा झुण्डिएको शीतको थोपाझैँ
झुण्डिरहेको जिन्दगी
अँगेना छेउमा अढेश लगाउँदै
बाटुलीको गुन्यूको एक पाटो ओढेर
हेरिरहन्छ उसका आँखामा
छाइरहन्छ एकछिन सन्नाटा
क्षणभरको मौनतालाई भङ्ग पार्दै
ऊ भनिरहेछः
बुढी हामीले त गुन्यू ओढ्यौँ
गरिब के ओढ्लान् ?
फिफ्टी सेन्ट
कर्टिस जेम्स जैक्सन III (अङ्ग्रेजी: Curtis James Jackson III)को जन्म ६ जुलाई स.न्.१९७५मा अमेरिकाको दक्षिण जमैका, कुइंस, न्यू योर्क भन्ने ठाँउमा भएको थियो । ५० सेन्टको नामले चर्चित उनी अमेरिकी व्यापारी, अभिनेता तथा उद्योगपति पनि हुन् । ५० सेन्ट विश्वचर्चित कलाकार मध्यका एक हुन् ।
गुना जिल्ला
गुना जिल्ला भारतीय राज्य मध्य प्रदेशको एउटा जिल्ला हो।
मुँडेगाउँ
मुँडेगाउँ नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र, सेती अञ्चलको डोटी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
टेलर स्विफ्ट
स्विफ्टको जन्म पेन्सीलभेनियामा भएको थियो भने उनी त्यहीँ हुर्किएकी थिइन्। पछि गएर गायिका बन्ने सपना बोक्दे स्विफ्ट १४ वर्षको उमेरमा पेन्सिलभेनियाबाट न्यासभिल गएकी थिइन्। स्विफ्टले सानै उमेरमा बिग मेसिन रेकर्ड्ससँग अनुबन्धन पत्रमा हस्ताक्षर गर्दै सबैभन्दा सानो उमेरमानै रेकर्ड लेबलमा हस्ताक्षर गर्ने पहिलो गायिका बनेकी थिइन्। उनको आफ्नो पहिलो साङ्गीतिक एल्बमको रूपमा सन् २००६ मा टेलर स्विफ्ट नामक एल्बम सार्वजनिक गरेकी थिइन् जुन बिलबोर्ड २०० को शीर्ष ५ मा आएको थियो भने सन् २००० को दशकको सबैभन्दा लामो समयसम्म चार्टमा अढिक रहन एल्बम बन्न सफल भएको थियो। उक्त एल्बमको तेस्रो गीत "आवर सङ"ले बिलबोर्ड हट कन्ट्रि चार्टमा शीर्ष स्थान आयो भने त्यस गीतले गर्दा स्विफ्ट कसैको मद्दत बिनानै गीत लेख्ने र प्रस्तुत गर्ने सक्न सबैभन्दा युवा गायिकाको रूपमा चिनिन थालिन् । स्विफ्ले आफ्नो दोस्रो एल्बमको रूपमा फियरलेस एल्बम सार्वजनिक गरिन् जसको दुई गीत "लभ स्टोरी" र "यु बिलङ विथ मी" नामक गीतहरूले निकै प्रख्यात बने भने उक्त गीतहरूले गर्दा फियरलेस सन् २००९ को उत्कृष्ट बिक्री हुन सफल हुने एल्बम बन्यो। फियरलेस एल्बमले चौँथो ग्र्यामी अवार्ड जितेको थियो।
डिस्कोग्राफी
Re-recorded studio albums
सम्प्रदाय
सम्प्रदाय एक परम्परा हो गुरुद्वारा स्थापितमत नियमहरूको भंडार नै संप्रदाय हो संप्रदायमा गुरु -शिष्य परम्परा हुन्छ । संप्रदायीहरू गुरु अथवा उपगुरु द्वारा राखिएको नियमको पालना गर्छन ।
नागरिक
नागरिक कुनै पनि राष्ट्र वा नगरको आधिकारिक नागरिकता प्राप्त गरेको ब्यक्ति हो।
कुनै पनि राजनीतिक समुदाय (राष्ट्र या नगर)को सदस्य भई राजनीतिक क्रियकलाप गर्न पाउने अधिकारलाई नागरिकता भनिन्छ। नागरिकता र राष्ट्रियता धेरै हदसम्म मिल्दा जुल्दा शब्दहरू हुन, तर पनि ती दुई शब्दहरूमा फरक छ। जस्तै: कुनै ब्यक्तिको राष्ट्रियता भएपनि नागरिकता नहुन सक्तछ। कुनैपनि देशमा गैह्र नागरिकलाई बिदेशी भन्ने गरिन्छ।
वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिका
बाह्रगाउँ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिका मुस्ताङ जिल्लामा अवस्थित छ । विसं २०७३ सालमा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले ७४४ स्थानीय तह लागू गर्दा मुस्ताङ जिल्लामा साविकका मुक्तिनाथ, झोङ, छुसाङ र कागवेनी गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर बाह्रगाउँ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिका घोषणा गरिएको हो ।  बाह्रगाउँ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिकाको क्षेत्रफल ८८६ वर्गकिलोमिटर रहेको छ । यो गाउँपालिका ५ वडाहरूमा विभाजन गरिएको छ । यस गाउँपालिकको कूल जनसङ्ख्या २,३३० रहेको छ । यस गाउँपालिकाको सिमाना पूर्वमा दालोमे गाउँपालिका र मनाङ जिल्ला, पश्चिममा डोल्पा र म्याग्दी जिल्ला, उत्तरमा दालोमे गाउँपालिका, दक्षिणमा घरपझोङ, थासाङ गाउँपालिका र मनाङ जिल्लासम्म छ ।
पोखरभिन्डा
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार पोखरभिन्डाको ६४५ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या ३,९९५ रहेको छ।
रणउद्दीमशाही
मध्यकालीन नेपालका बाइसे राज्य अन्तर्गत पर्ने ठुलीभेरी किनारमा अवस्थित आठबिस राज्यका अन्तिम राजा । नेपाल एकीकरणको क्रममा यिनी मारिए । यिनका छोरा राजकुमार विभूति शाही भने लुक्दैभाग्दै बाँच्न सके । जोगीको भेषमा धेरै वर्षपछि लुक्दैभाग्दै पुनः आठबिस आई घरजम गरी बसे । पछि उनकै सन्तान आठबिसे शाह कहलिए । हाल आठबिसमा यिनीहरु ठुलो संख्यामा रहिआएका छन् ।
कायस्थ
कायस्थ हरू संसार का शृष्टीकर्ता ब्रम्हा का मानस पुत्र चित्रगुप्त का संतान मानीन्छन्। हिन्दु हरूको वर्णव्यवस्था ( ब्राह्मण, क्षत्री, वैश्य, शुद्र ) मा कायस्थ हरूले छुट्टै वर्ण स्थान राख्दछन्। कायस्थ ब्रम्हा को चित्त (शरीर-काया)बाट उत्तपन्न भएकोले कायस्थ आफैमा छुटै एउटा वर्ण हो। अत: कायस्थ वर्ण  सामाजीक विभाजन को पाचौ अङ्ग हो। कायस्थ हरू ले कलमको पूजा गर्छन। चित्रगुप्त का १२ वटा संतान थिए जसले गर्दा कायस्थ वर्ण भित्र १२ वटा शाखाहरू हरू को प्रारम्भ भयो र प्रत्येक शाखा मा आफ्नै जातीय बिभाजन छ। यस वर्ण शाखाका जाति हरूमा कर्ण, श्रीवास्तव, मल्लिक, निगम, कुलश्रेष्ठ, अम्बष्ठ, अष्ठाना, माथुर, गौड, आदि पर्दछन् ।
श्री चित्रगुप्तजी महाराजको परिवार
पद्म पुराणको अनुसार श्री चित्रगुप्तजीको दुईवटा बिबाह भएको थियो जसमध्ये पहिली स्वास्नी सूर्यदक्षिणा/नंदिनी जो कि सूर्यदेबका पुत्र श्राद्धदेवकि छोरी थिइन् ,यसबाट ४ पुत्र भएको थियो । अर्की स्वास्नी अर्थात दोश्री स्वास्नी ऐरावती/शोभावति धर्मशर्मा (नागबंशी क्षत्रिय) की पुत्री थिइन्, यसबाट ८ पुत्र भएको थियो ।
निया शर्मा
निया शर्मा (जन्म: नेहा शर्मा) एक भारतीय अभिनेत्री हुन् । उनी टेली चलचित्रएक हजारों मे मेरी बहना है को लागि पहिचानिन छिन् । वर्तमानमा जी टीभीको एक धारावाहिक जमाई राजा मा रोशनीको किरदार निर्वाह  गर्दै आई रहेकी छिन् ।
कायस्थ
श्री चित्रगुप्तजी महाराजको परिवार
अत: कायस्थको १२ शाखा रहेका छन् - श्रीवास्तव, सूर्यध्वज, बाल्मिक, अष्ठाना, माथुर, गौड, भटनागर, सक्सेना, अम्बष्ठ, निगम, कर्ण तथा कुलश्रेष्ठ । यी बाह्रवटै पुरत्रहरूको विवरण तल दिइएको छ । जसको उल्लेख अहिल्या, कामधेनु, धर्मशास्त्र तथा पुराणहरूमा पनि दिइएको छ । श्री चित्रगुप्तजी महाराजका बाह्र पुरत्रहरूको विवाह नागराज बासुकीको बाह्र पुत्रीसँग सम्पन्न भएको थियो, जसले गर्दा कायस्थहरूको मामाली नागवंश मानिदै आएको छ र नागपंचमीको दिन विशेष रूपमा नाग पुजा गर्ने गरिन्छ ।
माता नंदिनीका चारवटै पुरत्रहरू भारतको काश्मीरको छेउ-छेउ तिर गएर बसे भने माता ऐरावती/शोभावतिका आठवटै पुरत्रहरू गौड देशको छेउ-छेउ बिहार, उडीसा, तथा बङ्गालमा गएर बसे । त्यस समयमा बङ्गाललाई गौड देश भनिन्थ्यो, पद्म पुराणमा यसको उल्लेख पनि रहेको पाइन्छ ।
माता सूर्यदक्षिणा/नंदिनीको पुरत्रहरूको विवरण
१ - भानु (श्रीवास्तव) - श्री भानु माता नंदिनीका ज्येष्ठ सुपुत्र थिए । उनको राशिको नाम धर्मध्वज थियो । श्री भानु भारतको मथुरा मा गएर बसे । यसैकारण भानु परिवार सँग समबन्धित सबै माथुर कायस्थको नामले चिनिए साथ-साथै सूर्यवंशीको नामले पनि चिनिये ।
२ - विभानु (सूर्यध्वज) - भटनागर उत्तर भारतमा प्रयोग हुने एउटा जातिनाम हो, जुनकी हिन्दुहरूको कायस्थ जाति अन्तर्गत आउने गरेको छ । इनको प्रादुर्भाव यमराज (मृत्युको देवता तथा पाप पुण्यको अभिलेखक) तथा श्री चित्रगुप्तजी महाराजको पहिली स्वास्नी दक्षिणा नंदिनीको दोश्रो पुत्र विभानुको वंशबाट भएको हो । उनको राशिको नाम श्यामसुंदर थियो । विभानुलाई चित्राक्ष नामले पनि चिनिन्छ । महाराज चित्रगुप्तले उनलाई भट्ट देशको मालवा क्षेत्रमा रहेको भट नदी तिर पठाएका थिए । त्यहाँ यीनिहरूले चित्तौर र चित्रकूट बसाएका थिए । र यिनीहरु त्यहीं रहनसहन गर्न थाले, जसले गर्दा यिनीहरूको वंश भटनागर भनियो । यिनीहरूको वासस्थान भारतको वर्तमान पञ्जाब प्रदेशको भट्ट प्रदेशमा रहेको थियो । यिनको स्वास्नीको नाम मालिनी थियो ।
३ - विश्वभानु (बाल्मीकि) - श्री विश्वभानु माता नंदिनीका तृतिय पुत्र थिए । उनको राशिको नाम दिनदयाल थियो । श्री विश्वभानुको परिवार गंगा-यमुना को छेउमा गएर बसे, जसलाई प्राचीनकालमा साकब द्विप भानिन्थियो । त्यसकारण विश्वभानु परिवारसँग सम्बन्धित सम्पूर्ण कायस्थ सक्सेना कायस्थको नामले चिनिए साथ-साथै सूर्यवंशीको नामले पनि चिनिये ।
माता ऐरावती/शोभावतिको पुरत्रहरूको विवरण
१ - चारु (माथुर) - श्री चारु माता ऐरावती/शोभावतिका ज्येष्ठ सुपुत्र थिए । उनको राशिको नाम पुरांधर थियो । श्री चारुको परिवार सूर्यदेश (बिहार) देश, मा गएर बसे तथा उनीहरूको राष्ट्रध्वजको चिन्ह सूर्य भएको कारण तिनीहरु सूर्यध्वज भनेर चिनिए ।
२ - सुचारु (गौड) - श्री सुचारु माता ऐरावती/शोभावतिका दोश्रो पुत्र थिए । उनको राशिको नाम सारंगधार थियो । श्री सुचारुको परिवार पश्चिम बङ्गालको अम्बष्ठ जनपद,मा गएर बसे यसै कारण यिनीहरूलाई अम्बष्ठ भनेर चिनिए ।
३ - चित्र (चित्राख्य) (भटनागर) - श्री चित्र माता ऐरावती/शोभावतिका तृतीय पुत्र थिए । उनको राशिको नाम सारंगधार थियो । श्री चित्रको परिवार गौड देश (बङ्गाल), मा गएर बसे यसै कारण यिनीहरूलाई गौड भनेर चिनिए ।
४ - मतिभान (हस्तीवर्ण) (सक्सेना) - श्री मतिभान (हस्तीवर्ण) माता ऐरावती/शोभावतिका चौथौ पुत्र थिए । उनको राशिको नाम रामदयाल थियो । श्री मतिभान (हस्तीवर्ण) को परिवार निगम देश (काशी), मा गएर यसै कारण यिनीहरूलाई निगम भनेर चिनिए । निगमहरु उत्तर भारतीय कायस्थ हुन्छन् ।
६ - चित्रचारु (निगम) - श्री चित्रचारु माता ऐरावती/शोभावतिका छैठौ पुत्र थिए । उनको राशिको नाम सुमंत थियो । श्री चित्रचारुको परिवार अष्ठाना देश (सानो नागपुर), जो कि नागदेशको नामले पनि प्रसिद्ध रहेको छ मा गएर बसे यसै कारण यिनीहरूलाई अष्ठाना भनेर चिनिए ।
८ - अतिन्द्रिय (जितेंद्रय) (कुलश्रेष्ठ) - श्री अतिन्द्रिय (जितेंद्रय) माता ऐरावती/शोभावतिका सबैभन्दा कान्छो पुत्र थिए । उनको राशिको नाम सदानंद थियो । श्री अतिन्द्रिय (जितेंद्रय)को परिवार बाल्मिकी देश (पुरानो मध्य भारत), मा गएर बसे यसै कारण यिनीहरूलाई बाल्मिकी कायस्थ भनेर चिनिए ।
ग्वालियर जिल्ला
ग्वालियर जिल्ला भारतीय राज्य मध्य प्रदेशको एउटा जिल्ला हो।
कायस्थ
माता ऐरावती/शोभावतिको पुरत्रहरूको विवरण
कायस्थहरूले क्षत्रिय धर्मको पालन गर्दै कयौं वर्षसम्म भारतमा राज चलाएका थिए ।
लिपि
कैथी एउटा ऐतिहासिक लिपि हो जुन मध्यकालीन भारतमा प्रमुख रूपले उत्तर-पूर्व र उत्तर भारतमा बृहत रूपले प्रयोग गर्ने गरिन्थ्यो । प्राय:जसो बर्तमान भारतको उत्तर प्रदेश तथा बिहारको क्षेत्रहरूमा यस लिपिमै वैधानिक र प्रशासनिक कार्य गरिन्थ्यो भन्ने प्रमाण हाल सम्म पनि भेटिने गरेको छ । यस लिपिलाई "कयथी" वा "कायस्थी", को नामले पनि चिनिन्छ । पूर्वी क्षेत्रमा उत्तर-पश्चिम प्रदेश, मिथिला, बङ्गाल, उडीसा तथा अवधमा यस लिपिको प्रयोग खासगरि न्यायिक, प्रशासनिक र निजी तथ्यांकको संग्रहणमा गरिने गरिन्थ्यो ।
'कैथी' को उत्पत्ति 'कायस्थ' शब्दबाट भएको हो जुनकि उत्तर भारतको एउटा सामाजिक समूह (हिन्दु जाति) हो । यिनीहरुद्वारा मुख्य रूपमा व्यापार समबन्धि तथ्यांक सुरक्षित राख्नका लागि सबैभन्दा पहिले यस लिपिको प्रयोग गरिएको थियो । कायस्थ समुदायको पुरानो रजवाडा र ब्रिटिश उपनिवेशमा रहेको साशकवर्ग सँग नजिकको सम्बन्ध रहेको देखिएको छ । यिनीहरु ब्रिटिशहरूको विभिन्न प्रकारको आँकडाको प्रबंधन तथा भंडारण गर्नको लागि नियुक्ति गरिन्थे । कायस्थहरुद्वारा प्रयुक्त यस लिपिलाई पछि कैथीको नामले चिनिन थालियो ।
तारेथाङ्ग
तारेथाङ्ग भारतीय राज्य सिक्किमको पूर्वी जिल्लामा रहेको एउटा चर्चित गाउँ हो। यो रिनाक तथा पाक्योङ्ग बजारहरूको लगभग बीचमा पर्छ।
साजिद खान (निर्देशक)
साजिद खान भारतीय चलचित्र निर्देशक, अभिनेता तथा टिभी प्रस्तोता हुन् ।
व्यक्तिगत जीवन
साजिद खानको जन्म २४ नोभेम्बर १९७१ मा मुम्बईमा अभिनेता कमरन खान र मेनका ईरानी कहाँ भएको थियो । उनको एक बहिनी फराह खान छिन्, जो चलचित्र निर्देशक, निर्माता र अभिनेत्री हुन् ।
हिमाली हिउँकुखुरा
हिमाली हिउँकुखुरा नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा हिमालयन स्नोकक (Himalayan snowcock) भनिन्छ।
ग्रान्ड बैंक नेपाल लिमिटेड
ग्रान्ड बैङ्क नेपाल लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कबाट क वर्गको इजाजत पत्र प्राप्त वाणिज्य बैङ्क हो । यस संस्थाको स्थापना २०६५ मा भएको हो । यो बैङ्क हाललाई प्रभु बैङ्कले एक्वायर गरेको छ ।
मिसन इन नेपाल
मिसन इन नेपाल नेपाली साहित्यकार महेशविक्रम शाहद्वारा लेखिएको कथा हो । विसं २०६३को मदन पुरस्कार प्राप्त गर्न सफल छापामारको छोरो (कथासङ्ग्रह)मा सङ्ग्रहित यो कथा नेपालमा सशस्त्र द्वन्द्वको समयमा रहेको सामाजिक परिवेशलाई चित्रण गर्दै लेखिएको छ ।
कान पाक्ने रोग
कानको बनावट अनुसार कानलाई तीन भागमा बाडिएको छ। बाहिरी कान, मध्य कान र भित्री कान। कान पाक्ने रोग चाहिँ मुख्य गरेर मध्य कानको समस्या हो। मध्य कानमा कुनै पनि कारणले गर्दा रोग लागेर त्यहाँ पीप जम्मा हुन गई, जमेको पीपले कानको जालीलाई प्वाल पारेर त्यस प्वालबाट पीप बाहिर निस्कने समस्यालाई नै 'कान पाक्नु' भनिन्छ।
विकसित देशमा यस्तो समस्या त्यत्ति देखिँदैन तर विकासशील मुलुक जहाँ स्वास्थ शिक्षाको कमी, कमजोर आर्थिक अवस्था र उचित पोषणयुक्त खानपान र सरसफाई छैन त्यस्तो ठाउँमा यो प्रायः जसो दोहरिरहने समस्या हो। महिला वा पुरुष दुवैलाई बराबरै लाग्ने यो रोग जुनसुकै उमेर समूहका मानिसलाई पनि लाग्न सक्छ। अझ ग्रामीण समुदायमा त यो रोग श्रवण शक्ति कम गराउने मुख्य कारणको रूपमै उभिएको छ।
कारण
कुनै झगडा, दुर्घटना आदिको कारणले कानको जाली फुटेमा व्याक्टेरिया सजिलैसँग गएर सङ्क्रमण गराउँदछन्।
साना साना नानीलाई आमाले सुताएर दूध चुसाउने गर्नाले पनि कान पाक्दछ।
फोहोर पानीमा पौडी खेल्दा जीवाणु सीधै कानभित्र छिरेर सङ्क्रमण हुन्छ।
टन्सिलको समस्या पिनास बिगि्रएमा पनि कानमा सङ्क्रमण हुन्छ।
कसैकसैमा सामान्य रुघा खोकी लागेको बेलामा पनि मध्य कानमा सङ्क्रमण हुन जान्छ।
लक्षणहरू
कानको सुन्ने शक्ति कम हुँदै जान्छ कान डम्म भएर थुनिएको जस्तो महसुस बिरामीलाई हुन्छ।
मेनिन्जाइटिस हुनसक्छ यदि समयमै उपचार गरेन भने कान पाक्नबाट बच्ने उपाय, सलाईको काँटी, सिन्का, पिन, चराको प्वाँखजस्ता कुनै पनि असुरक्षित वस्तुले कान नकोट्याउने वा सफा नगर्ने।
विशेष गरेर आमाले बच्चालाई दूध चुसाउँदा, बच्चाको टाउको खुट्टाभन्दा केही माथि पारेर चुसाउनु पर्दछ।
गाउँघरमा कान दुख्यो भनेपछि तुलसीको पातको रस, गाईको गहुँत वा अरू कुनै औषधि जथाभावी कानमा हाल्ने गरिन्छ जुन एकदमै गर्न नहुने कुरा हो।
कानमा तेल हाल्नु हुँदैन।
रुघा लागेको बेलामा कानमा बल पर्ने गरी सिँ सिँ गरेर सिँगान फाल्नु हुँदैन। यसले कानको जाली र अरू संरचनामा थप क्षति पुर्‍याउँदछ। बरू नाकभित्रबाट माथि तानेर घाँटीमा पुर्‍याइ थुकिदिनुपर्छ।
कान पाकेका रोगीमा कानको जालीमा प्वाल पर्ने हुँदा कानभित्र पानी पस्न दिनु हुँदैन। जसको लागि नुहाउने बेलामा कपासमा भ्यास्लिन वा अन्य कुनै कानमा पार्न हुने क्रिम लगाई कानमा टम्म मिल्ने गरी राख्नुपर्दछ।
मानिसको अज्ञानता र हेलचक्र्याइको कारणले कान पाक्दछ। कतिपय अवस्थामा सतर्कता अपनाउँदा अपनाउँदै पनि कान पाक्न सक्छ। औषधिद्वारा उपचार गरेमा कानबाट पीप आउन त रोकिन्छ तर कानको जाली भने टालिँदैन। साथसाथै बारम्बार कान पाकिरहने सम्भावना पनि उत्तिकै रहन्छ र सावधानी पनि धेरै नै अपनाउनु पर्छ।
कानको जाली टाल्ने अन्तिम उपाए चाहिँ अपेसन नै हो। अप्रेसनपछि चाहिँ कानको श्रवण शक्ति घट्ने क्रम रोकिने मात्र होइन धेरै जस्तो मानिसमा सुधार पनि आउँछ।
'कान पाक्ने' रोग -सुशील रिजाल
असुरो
असुरो ( English: Malabar nut, adulsa, adhatoda, vasa, or vasaka) औषधीय गुण भएको बुट्यान वर्गमा पर्ने वनस्पति हो । यो वनस्पति नेपालमा १२०० मिटर सम्मको उचाइमा विशेष गरेर बाटा, धाराको छेउछाउ र बन जंगलको किनाराको खुल्ला क्षेत्रमा पाइन्छ । यसको बुटा सामान्यतया १ मिटर अग्लो हुन्छ र बढीमा २.५ मिटर सम्म अग्लो हुन्छ। यसको पातको लम्बाई २० सेन्टिमिटर र चौडाई ७.५ सम्म हुन्छ। पातको आकार अण्डाकृत देखि भालाकृत हुन्छ। पातको टुप्पा चोसो परेको हुन्छ। पातको किनारा धारिलो हुन्छ , दाँती परेको वा छिया छिया परेको हुँदैन। फूलहरू एउटै डाँठमा गुच्चमुच्च हुन्छन्। फूलको रंग सेतोमा प्याजी नसाका धर्का देखिन्छ। पूर्ण रूपले फूलेको फूल हेर्दा भ्यागुतो वा छेपारोले मुख वाएको जस्तो देखिन्छ। फूलको धोक्रो भित्रबाट पुंकेशर स्त्रीकेशर बाहिर निक्लेको हुन्छ। अरु सामान्य फूलहरूमा झैं असुरोका फूलहरू पनि प्रजनन का दुवै अङ्ग भाले तथा पोथी एउटै फूलमा पाइन्छ। विरुवाको खासगरि प्रयोगमा आउने भाग पात हो। यो तीतो हुन्छ। यो विरुवा वर्षै भरि हरियो हुने हुनाले यसको पात बराबर सङ्कलन गर्न सकिन्छ , तर फूल फूल्नु अघि सङ्कलन गरेका पात बढी उपयोगी हुन्छ ।
असुरोको औषधीय गुण र महत्त्वहरू
रुघा, खोकी, दम, बाथ, ज्वरो, पिसाव पोलेमा, पित्तथैलीमा गडबडी, हृदयरोग, जण्डिस, नाक र मुखबाट रगत आउने, रक्त विकार, पेटमा जुका परेमा, छातीको रोग, क्षयरोग, ब्रोङकाइटिस, जोर्नी दुखेमा र सुन्निएमा, घाँटी दुखेमा, आँखा पोलेमा, जीउ र काँखी गन्हाएमा यसको पातबाट काढा पकाएर सेवन गरिन्छ । चर्मरोगमा पातको लेदो दलिन्छ । शरीरमा रक्त प्रवाह बढाउन यसको फूलको सेवन गरिन्छ । यसबाट जैविक बिषादी र हरियो मल बनाइन्छ । यसको पात र जरा विशेष गरेर खोकी थाम्ने औषधीहरूमा प्रयोग गरिन्छ। आयुर्वेदिक प्रणाली अनुसार यो विरुवा घाँटी दुख्ने, महारोग , हृदयरोग ,दम , ज्वरो पाण्डुरोग , कमलपित्त इत्यादिमा प्रयोग गरिन्छ।
छत्तरपुर जिल्ला
छत्तरपुर जिल्ला भारतीय राज्य मध्य प्रदेशको एउटा जिल्ला हो।
प्रदिप बाँस्तोला
प्रदिप बाँस्तोला' नेपालका एक नव नायक हुन् । उनले चलचित्र अधकट्टी मा आफ्नो अभिनय गरिसकेका छन् । यस चलचित्रका प्रदिप बाँस्तोलाको मुख्य भूमिका देख्न सकिन्छ ।
सिद्धम लिपि
सिद्धम लिपिको प्रयोग पहिला (लगभग ६०० ई - १२०० ई) संस्कृत लेख्न हुन्थ्यो। यो लिपि, ब्राह्मीदेखि व्युत्पन्न हो।
लीला लाम्गाडे
लीला लाम्गाडे नेपाली महिला फुटबल खेलाडी हुन् । उनी नेपाल आर्मी क्लब, तथा नेपाली राष्ट्रिय टिम. बाट गोलरक्षक स्थानमा खेल्ने गर्छिन । उनले २०१६ नेपालको महिला राष्ट्रिय लिगमा उत्कृष्ट गोलरक्षक उपाधी पनि पाएकी थिईन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी :नेपाली महिला फुटबल खेलाडीहरू
हृदय रोग
मुटुसँग सम्बन्धित रोगलाई हृदयरोग भंनिछ । हृदयरोग एक रोग नभई बिभिन्न रोगहरुको संग्रह हो । यो रोगको प्रमुख लक्षण हरु छाती दुखनु, स्वाँस फ़ेर्न गार्हो हुनु, मुटु ढुकढुक हुनु, जीउ सुन्निनु, थकाई धेरै लाग्नु र बेहोस हुनु हुन।
बापतला
बापतला भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
भूमिराजमाण्डौ
भुमिराजमाण्डौ नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र, सेती अञ्चलको डोटी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
टङ्कप्रसाद आचार्य
टंकप्रसाद आचार्य (वि.सं. १९६९-२०४५) प्रजातन्त्रवादी नेता, नेपालको जेठो राजनीतिक पार्टी नेपाल प्रजा परिषदका संस्थापक अध्यक्ष एवम् नेपालका भूतपूर्व प्रधानमन्त्री हुन्। माघ १० देखि१६ सम्मलाई सहिद सप्ताह र माघ १६ लाई सहिद दिवस मनाउन उनकै प्रधानमन्त्रीकालमा सुरु भएको थियो।
जीवनी
आचार्यको जन्म वि.सं. १९६९ साल मंसिर १७ गते आइतबार भएको हो।
नेपाल प्रजा परिषद्
वि.सं. २००७ सालको क्रान्तिको आधारभूमि तयार पार्ने ५ जना युवाहरू- टंकप्रसाद आचार्य, दशरथ चन्द, धर्मभक्त माथेमा, रामहरि शर्मा र जीवराज शर्मा थिए।
नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेस
२००३ सालमा कलकत्तामा नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेस स्थापना गर्दा प्रजापरिषद्को बलिदान सम्झेर उनलाई सभापति बनाइयो।
राणाशाहीको अन्त्यपछि वि.सं. २०१० सालमा गठित मातृकाप्रसाद कोइराला नेतृत्वको सरकारमा गृहमन्त्री र वि.सं. २०१२ माघ १३ देखि वि.सं. २०१४ असार ३१ सम्म १७ महिना १८औं प्रधानमन्त्री बनेका हुन्।
प्रसासनिक सुधार
निजामति सेवामा सुधार, निजामती सेवा नियमावली लागू, भूमिसुधार, पञ्चशीलका आधारमा परराष्ट्र सम्बन्धको विकास, शिक्षा विकासका लागि अधिराज्यलाई ७ शैक्षिक क्षेत्रमा विभाजन, राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठानको स्थापनामा योगदान दिए।
नेपालको मन्त्रिपरिषद् बैठकमा भारतीय कर्मचारी गोविन्द नारायण बस्ने नियम पनि उनकै पालामा खारेज भयो ।
आर्थिक नीति
प्रथम पञ्चवर्षिय योजनाको थालनी, नेपाल राष्ट्र बैङ्कको स्थापना र देशभरि नेपाली मुद्राको प्रचलनमा योगदान दिए।
विदेश नीति
नेपालको इतिहासमा खास गरेर परराष्ट्र सम्बन्धको हिसाबले उनको प्रधानमन्त्रीत्व काललाई सुनौलो समय मानिन्छ। उनको कार्यकालमा सोभियत संघ (July 20, 1956), जापान(September 1, 1956) , स्विटजरल्याण्ड (1956) , इजिप्ट, चीन र सँग नेपालको दौत्य सम्बन्ध स्थापना भयो। संयुक्त राष्ट्रसंघको सदस्यता (14-12-1955) लिएर महासभामा नेपालको प्रतिनिधिमण्डल पठाउने काम पनि टंकप्रसाद कै पालामा भएको हो।
टंकप्रसादको प्रधानमन्त्रीत्वकाल मै, नेपालले भारत र चीनसँग समदुरीको सम्बन्धमा जोड दिएको हो। उतिबेला कायम गर्न खोजिएको सन्तुलनमा आधारित सम्बन्ध आज झनै सान्दर्भिक भएको छ। राणा शासकहरूले भारतस्थित इष्ट इन्डिया कम्पनीसँग राम्रो सम्बन्ध बनाएका थिए। सन् १९४७ मा भारतको स्वतन्त्रता र वि.सं. २००७ सालमा नेपालमा राणाशाहीको पतनपछि नेपाल-भारत सम्बन्धमा नयाँ आयामहरू आए। सन् १९५०मा नेपालले भारतसित विशेष सम्बन्ध देखाउने नेपाल-भारत शान्ति तथा मैत्री सन्धि गरेको थियो। यो अवस्थामा चीनसँग पनि उत्तिकै सहज हुन प्रधानमन्त्री आचार्यले दुई छिमेकीसँग समदुरीको सम्बन्धमा जोड दिएका थिए।
चीन
राजा महेन्द्र चीनसँग छुट्टै सन्धि-सम्झौता गर्दा तिब्बतले नेपाललाई दिँदै आएको वार्षिक १० हजार काला मोहर रोकिनेमा बढी संवेदनशील भए पनि टंकप्रसादले राजाको कोपभाजनको जोखिम मोलेरै पञ्चशीलको सिद्धान्तको आधारमा छुट्टै सन्धिका लागि कूटनीतिक वातावरण तयार पारे। सन् १९५६ सेप्टेम्बर २० मा नेपाल-चीन मैत्री सम्बन्धमा हस्ताक्षर भयो। त्यही वर्ष पेकिङमा चीन भ्रमण गर्ने प्रथम नेपाली प्रधानमन्त्रीका रूपमा टंकप्रसाद आचार्यको स्वागत भयो। चिनियाँ प्रधानमन्त्री चाउ एन लाईले नेपाल भ्रमण गरे।
भारत
कूटनीतिज्ञ यदुनाथ खनालले राजा त्रिभुवनको शासनकालमा जोसुकै प्रधानमन्त्री भए पनि नेपालको वैदेशिक सम्बन्ध तीन कारणबाट भारतसितको सम्बन्धमा सीमित भएको विश्लेषण गरेका थिए। पहिलो, दिल्लीमा भइरहने नेपाली र भारतीय नेताहरूको भेटघाट; दोस्रो, नेपालले त्यसताका भारतबाट मात्र लिएको आर्थिक-प्राविधिक सहयोग; र तेस्रो, नेपाली सेनाको पुनर्गठन तथा तालिममा भारतीय सेनाको भूमिका। त्यसमाथि, नेपाल-भारत परम्परागत सांस्कृतिक र भौगोलिक सम्बन्धहरूको प्रभाव आफ्नो ठाउँमा छँदै थियो।
अन्य कार्य
आचार्यकै कार्यकालमा निजामती कर्मचारी आयोग गठन भयो, जसले नेपालमा पहिलो पटक वृत्ति-विकासमा आधारित कर्मचारीतन्त्रको सुरूआत गर्‍यो। त्रिभुवन विश्वविद्यालय स्थापनाको तयारी पनि वि.सं. २०१३ सालमै भयो। विभिन्न विचार र स्वार्थको चेपुवामा परेका बेला प्रधानमन्त्री आचार्यले दृढताका साथ ती सुरूआती काम गरेका थिए।