cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
नेपाल प्रेस युनियन
सङ्गठनात्मक ढाँचा
नेपाल प्रेस युनियनको विधान २०४८ बमोजिम युनियनको सङ्गठनात्मक ढाँचा तोकिएको छ । कार्याधिकारका दृष्टिमा युनियनको साधारण सभा सबैभन्दा माथिल्लो र बढी शक्तिशाली निकाय हो । त्यसैको मुनि रहेर केन्द्रिय समितिले आफ्नो कार्य गर्ने गर्दछ । यसै क्रम अनुसार केन्द्रिय समितिको मुनि रहेर क्षेत्रिय समिति, जिल्ला समिति, उपसमिति र प्रतिष्ठानहरूले आफ्नो कार्य गर्दछन् । शक्तिको बाँडफाँड पनि सोही अनुसार निर्धारण गरिएको छ ।
त्यसैगरी कार्य समितिको संरचना हेर्ने हो भने स्थापना कालको शुरुमा केन्द्रिय समितिमा ९ जना संस्थापक सदस्य रहेका थिए । शुरुको तदर्थ समितिमा संयोजक बाहेकका अरु सबै जना सदस्यहरु रहेका थिए । नेपाल प्रेस युनियनको विधान २०४८ लाई पहिलो विधान अधिवेशन २०५२ बिराटनगरले संशोधन गरी  अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, सचिव, कोषाध्यक्ष र सदस्यहरूको कार्यविभाजन गरेको थियो । त्यसैगरी सदस्यता शुल्क, पार्षद बन्नका लागि योग्यता लगायतका विषयमा पनि पहिलो विधान अधिवेशन २०५२ बिराटनगरले व्यवस्था गरेको थियो । त्यसैगरी नेपाल प्रेस युनियनको विधान २०४८ दोस्रो संशोधन २०६० ले पदाधिकारी तथा सदस्यहरु, पार्षदको योग्यता, शुल्क आदिका बारेमा थप व्यवस्था गरी परिमार्जन गरेको थियो । संशोधित यस विधानले सदस्यता शुल्क रु. २५० लाग्ने, साधारण सदस्यता प्रत्येक तीन वर्षमा नविकरण गराउनुपर्ने प्रावधान राखेको थियो र नविकरणका लागि भने रु.१२५ को व्यवस्था गरिएको थियो । यही संशोधित विधानबाट युनियनको कार्यकाल दुई वर्ष अवधीलाई बढाएर तीन वर्ष कायम गरिएको थियो ।
त्यसैगरी यसमा अध्यक्ष, बरिष्ठ उपाध्यक्ष, पूर्वाञ्चल उपाध्यक्ष, मध्यमाञ्चल उपाध्यक्ष, पश्चिमाञ्चल उपाध्यक्ष, मध्यपश्चिमाञ्चल उपाध्यक्ष, सुदूरपश्चिमाञ्चल उपाध्यक्ष र काठमाडौँ उपत्यका उपाध्यक्ष ६ उपाध्यक्ष, महासचिव, सचिव, कोषाध्यक्ष गरी ११ जना पदाधिकारी र सदस्यहरूको व्यवस्था गरेको थियो । यस अघिको क्षेत्रिय संयोजकको पदलाई खारेज गरी उपाध्यक्षको व्यवस्था गरेको थियो साथै क्षेत्रिय उपाध्यक्षहरूलाई सम्बन्धित क्षेत्रका मतदाताले मात्र मतदान गर्ने व्यवस्था गरिएको थियो । शाखा, उपशाखा तथा प्रतिष्ठानको संरचना हेर्दा पनि विधानले निश्चित संरचनाको व्यवस्था गरेको छ । कम्तिमा ११ जना युनियनका सदस्य भएका नेपालका कुनै पनि जिल्ला, प्रतिष्ठान तथा संस्थामा केन्द्रिय समितिको स्वीकृतिमा शाखा गठन गर्न सकिने र निश्चित संख्या बराबर निश्चित समिति रहने प्रावधान राखिको थियो ।
युनियनको विधान २०४८ लाई २०६७ को ईटहरीको सातौँ महाधिवेशनले चौथो पटक संशोधन गरी व्यापक परिवर्तन गरेको थियो । जसको संरचना अनुसार केन्द्रमा अध्यक्ष १, बरिष्ठ उपाध्यक्ष १, प्रथम उपाध्यक्ष १, द्धित्तिय उपाध्यक्ष १, महासचिव १, उपमहासचिव २, सचिव २, कोषाध्यक्ष १, क्षेत्रिय संयोजक ६, अञ्चल संयोजक १४, र बाँकी सदस्यहरु गरी ५३ जना निर्वाचित हुने र ८ जना सदस्य मनोनित गरी  ६१ जनाको समिति रहने व्यवस्था गरिएको छ ।
नेपाल प्रेस युनियनले आफ्नो स्थापनाकालदेखि युनियनको सातौँ महाधिवेशनसम्म आइपुग्दा सांगठनिक संरचना सबल बनाउँदै सशक्तिकरणतर्फ उन्मुख देखिन्छ । पोखराको छैठौं महाधिवेशनले युनियनको संरचनामा व्यापक परिवर्तन ल्याई समावेशी कार्यसमितिको व्यवस्था गरेको थियो । इटहरीको सातौँ महाधिवेशनले त्यसलाई पनि व्यापक बनाई ६१ जनाको कार्यसमिति बनाएको छ ।
नेपाल प्रेस युनियनले २०७१ भाद्र २१ र २२ मा सम्पन्न आफ्नो आठौ महाधिवेशनमा नयाँ समिति चयन गरेको छ ।
योगदान
युनियनले पाँचौं महाधिवेशन पश्चात मुलुकभर थालेको एक गाविस एक पत्रकारको राष्ट्रिय अभियानले नेपालको सञ्चार क्षेत्रलाई अग्रगमनतर्फ लगेको सर्वविदितै छ । यसबाहेक युनियनले विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारसम्बन्धी मिसनहरूसँग छलफल राष्ट्रिय भेला, महाधिवेशन र विभिन्न तालिमहरु गरी नेपालको सञ्चारजगतमा योगदान दिएको छ ।
दुबिडाँडा
दुबिडाँडा नेपालको राप्ती अञ्चलको रोल्पा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ८३० वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार दुबिडाँडाको जनसङ्ख्या ४१५७ छ। यस मध्य पुरुष ४६%, र महिला ५४% छन्।
च्याउ
परिचय
च्याउ फूल नफूल्ने वनस्पतिअन्तर्गत पर्दछ ।च्याउजातिका बिरुवाहरू फन्जाई वर्गमा पर्दछन् । यो एक प्रकारको ढुसी हो । यो ढुसी मसिनो धागोको जालिजस्तै हुन्छ । यसलाई माइसेलियम भनिन्छ । यी बिरुवाहरूमा हरितकण नहुने हुनाले यिनिहरूले प्रकाश संश्लेषण क्रिया गर्न सक्तैनन् । यी बिरुवाहरु मृतोपजीवी हुन् । यिनीहरू कुहिएको वस्तुमा, चिसो र ओसिलो ठाउँमा उम्रन्छ्न् ।
विशेषता
च्याउमा प्रोटिन, भिटामिनहरूमा थाइमिन, राइवोˆलेविन, नाइसिन, वायोटिन, एसकर्भिक एसिड, विभिन्न मिनरल्स, विभिन्न एमिनो एसिडस् आदि तìवहरू पाइन्छ। त्यस्तै, भिटामिन ए, बी, सी, खनिज र क्याल्सियम पनि पाइन्छ। बोसो नगन्य मात्रामा पाइन्छ, च्याउमा स्टार्च हुँदैन, त्यसैले च्याउलाई पौष्टिक खानाको रूपमा लिइएको हो।
च्याउ अति नै पौष्टिकतत्वयुक्त र स्वास्थ्यबर्द्धक खाद्यवस्तुका रूपमा चिनिने गर्छ । वर्षाको मौसममा नेपालका वन, पाखा तथा खाली चउरहरूमा समेत च्याउहरू प्रशस्त उम्रने गर्दछन् । प्राकृतिक रूपमा उम्रने च्याउहरू कतिपय अति पौष्टिकतत्वपाइने र खानमा पनि स्वादिला हुन्छन् भने कतिपय त्यतिकै मात्रामा बिषालु पनि । लगभग उस्तै रंग तथा आकारमा पाइने हुनाले च्याउका धेरै प्रजातीहरूमा खानयोग्य र बिषालु छुट्याउँन गार्‍हो पनि हुन्छ । कुन च्याउ खानयोग्य र कुन बिषालु हुन्छन् भन्ने छुट्याउँन मानिसहरू परम्परागत ज्ञानको प्रयोग गर्छन् । तर कतिपय अवश्थामा यो क्रम भंग हुन्छ र मानिसहरू अकालमा मृत्युको शिकार बन्छन् । अब वर्षा सुरु हुदैछ । बारीका डिलमा र जतासुकै च्याउ उम्रिन सुरु हुन्छ । फेरि पनि पहिलेका वर्षमा जस्तै च्याउ खाएर मृत्युवरण गरेका समाचार सुन्न नपरोस् । यसैले आँउनुहोस् च्याउको बारेमा केहि जानकारी साटासाट गरौं ।
प्रजाती
लगभग पाँच हजार वर्ष अगाडिदेखिको खोज र अनुसन्धानबाट संसारमा तीन हजार ८०० किसिमका च्याउहरू पत्ता लागेका छन् । तीमध्ये एक हजार जाती विषालु, दुई हजार जाती खान योग्य र २०० जाती औषधीय गुणयुक्त पाइएका छन् । तीमध्ये पनि ६ किसिमका च्याउ अद्वितीय गुणले भरिपूर्ण छन् । च्याउमा प्रोटिन, भिटामिनहरूमा थाइमिन, राइवोलेविन, नाइसिन, वायोटिन, एसकर्भिक एसिड, विभिन्न मिनरल्स, विभिन्न एमिनो एसिडस् आदि तत्वहरू पाइन्छ । त्यस्तै, भिटामिन ए, बी, सी, खनिज र क्याल्सियम पनि पाइन्छ । बोसो नगन्य मात्रामा पाइन्छ, च्याउमा स्टार्च हुँदैन, त्यसैले च्याउलाई पौष्टिक खानाको रूपमा लिइएको हो ।
खान योग्य च्याउहरू पनि बुझेर मात्र खानुपर्छ धेरै प्रजातीहरू खान योग्य च्याउहरूलाई कृत्रिम रूपमा रोप्न या खेती गर्न सकिदैन । यसैले च्याउहरू जंगलबाट सकंलन गर्ने कार्य संसारभर नै चलेको छ । तर खान योग्य च्याउहरू पनि कुनै कुनै अवश्थामा बिषालु बन्न पुग्छन् । खान योग्य र पहिले खाएका च्याउहरू नै पनि कुहिन थालेपछि बिषालु बन्छन् । त्यस्तै कतिपय च्याउहरू कुनै निश्चित खानेकुरासँगसँगै खान हुदैन । जस्तै कोप्रिनस प्रजातीका च्याउहरू रक्सीसँग खाएमा बिषालु हुन्छन् ।
च्याउका बारेमा रहेका केही गलत धारणाहरू र तिनको खण्डन खान योग्य च्याउहरू चम्किला र उज्याला हुन्छन् । धेरै खानयोग्य च्याउहरू चम्किला, उज्याला हुने भएपनि केही बिषालु च्याउहरूमा पनि यो गुण हुने गर्छ । धेरै बिषालु च्याउहरू सेतो रंगका हुन्छन् । एमानिटा प्रजातीको बिषालु च्याउ एमानिटा म्युस्कारिया चम्किलो रातो तथा पहेलो हुनेगर्छ ।
पराले च्याउखेती
आवश्यक सामग्री
पराल, केराको पात, कपासका टुक्रा, उखुको बोक्रा तथा अन्य पदार्थको प्रयोग गरी पराले च्याउखेती गर्न सकिन्छ । यो खेतीका लागि निम्न सामग्रीको आवश्यकता पर्छ । सबष्ट्रेट (तह) तयार गर्ने विधि
सबभन्दा पहिले परालको फेद र टुप्पो काटेर मुठा बनाउनुपर्छ । त्यसपछि लम्बाइ एक हात लामो हुने (४० सेण्टिमिटर) गरी पराल काट्न प्रयोग हुने कैंचीले काट्नुपर्छ । काटेको पराललाई हातले समात्न मिल्ने गरी मुठा (१०–११ सेण्टिमिटरको) बनाउनुपर्छ । केराको पातमा पनि यही प्रक्रिया अपनाउन सकिन्छ । परालका मुठा फलामको ड्रम वा सानो पोखरीमा जमाएको सफा पानीमा १०–१२ घण्टा (एक रात) भिजाउनुपर्छ । यसरी भिजाइसकेपछि परालका मुठा पानीबाट बाहिर निकाली भिरालो ठाउँमा २–४ घण्टासम्म राखी पानी तर्काउनुपर्छ ।
बीउ रोप्ने र खेती गर्ने विधि
भिजेका परालका मुठा जमीनमा दुई लाइन इँटा, काठ वा बाँसको फ्रेम राखी त्यसमाथि एक तह बिछ्याउनुपर्छ । त्यसमा चनाको पीठो (बेसन) एक पसर हातमा लिई परालमाथि (लाइन–लाइन गरी) छर्किनुपर्दछ । प्रत्येक तहको छेउबाट करीब ५–६ सेण्टिमिटर (चार/पाँच औंलाजति)भित्र पराले च्याउको बीउ (सुपारीको टुक्रा जत्रो वा बूढी औंलाको टुप्पा जत्रो) चारैतिर १०–१२ सेण्टिमिटरको फरकमा राख्दै जानुपर्छ । तर, ब्याडको बीचमा भने राख्नु आवश्यक हुँदैन । ती परालका मुठा अर्को तह राख्दा ‘क्रिशक्रश’ हुने गरी अर्थात् दोस्रो तह पहिलो तहको लम्बाइलाई चौडाइ पारेर राख्नुपर्दछ । यसरी परालका मुठा एक तहमाथि अर्को तह थप्दै लैजानुपर्छ । माथि उल्लेख गरिएझैं चनाको पीठो छर्ने र बीउ रोप्ने काम पनि सँगै गर्नुपर्दछ । परालका मुठा ५/६ तहदेखि ७/८ तहसम्म अर्थात् एक मिटर अग्लो नभएसम्म थप्दै जान सकिन्छ । परालका चाङबाहिरका छेउ एकनासले मिलेको हुनुपर्दछ । अन्यथा च्याउ उम्रिएपछि टिप्न गाह्रो हुन्छ ।
खेती गर्ने सकिने ठाउँ
पराले च्याउखेती गर्न घरको कोठा नै चाहिन्छ भन्ने छैन । घरबाहिर खेतबारी, रूखको छहारी वा खरका छाप्रो अर्थात् टहरामा पनि गर्न सकिन्छ । त्यस्तै, गाउँमा आफ्नै घरवरपरका घाम नलाग्ने छहारीमा यसको खेती गर्न सकिन्छ । यसका लागि सीधा घाम र धेरै हावा लाग्ने ठाउँ भने उपयुक्त हुँदैन । च्याउखेती गर्न माटोको सतह अन्यत्रको भन्दा केही अग्लो भएको हुनुपर्छ । जमीनमा पानी जम्न दिनुहुँदैन । च्याउको ब्याड बनाउने सतहमा इँटा वा ढुङ्गाको लाइन छापेर, काठ वा घाँसको फ्रेमजस्तो राख्नुपर्दछ । त्यसमाथि परालका मुठाको चाङ लगाउनुपर्दछ । च्याउको ब्याडको चारैतिर सानो कुलो बनाएर पानी जमाउनुपर्दछ । यसले गर्दा च्याउको ब्याडमा मुसा र अन्य कीरा जान सक्दैनन् । साथै, यसले च्याउको ब्याडलाई ओसिलो बनाइराख्न समेत सहयोग पुग्छ । ठाउँको बचत गर्न लागि तीन तला गरी ब्याड बनाउन सकिन्छ । तर, यसका लागि प्रशस्त मात्रामा उज्यालोपन चाहिन्छ ।
उत्पादन गर्ने र टिप्ने विधि
बीउ रोप्ने काम सकिएपछि परालको चाङलाई सेतो प्लाष्टिकले छोपिदिनुपर्दछ । प्लाष्टिकले छोपेपछि परालको चाङभित्र तापक्रम र सापेक्षिक आद्रता बढ्छ । तर, तापक्रम ३ सय ८० डिग्री सेल्सियसभन्दा बढी बढ्न दिनुहुँदैन । यसका लागि छोपेको प्लाष्टिकलाई केही बेरका लागि झिकिदिने गर्नुपर्दछ भने ४–५ दिनपछि पूरै प्लाष्टिक निकाल्न सकिन्छ । च्याउको ढुसी खरानी रङको हुन्छ, जुन परालको तहतहमा फैलिएको देखिन्छ । बीउ छरेर १० दिनभित्र च्याउका स–साना कालो गोलाकार झुप्पा देखापर्न थाल्छ । यसरी च्याउको गेडा देखेको २–३ दिनभित्र अण्डाकार वा गोलाकारको च्याउ बन्छ । अब यसलाई टिप्न सकिन्छ । यस बेला प्रशस्त हावा सञ्चालन हुनुपर्दछ । साथै, तापक्रम ३५०–४०० सेल्सियस, सापेक्षिक आद्रता ८०–९० प्रतिशत हुनुपर्दछ । यदि च्याउ गोलाकारको अवस्थामा हुँदा नै टिपिएन भने त्यो फक्रेर छाताजस्तो हुन थान्छ । नफक्रेको च्याउ धेरै स्वादिलो हुन्छ । पहिलोपटक उत्पादित च्याउ २–३ दिनसम्म लगातार टिप्न सकिन्छ । अर्कोपटक च्याउ आउन ६–७ दिनसम्म कुर्नुपर्छ । बीउ रोपेको दिनदेखि १ महीनासम्म च्याउ आउँछ ।
त्यसपछि भने पराल काम नलाग्ने हुन पुग्छ । १ सय ५०–२ सय मुठा वा २५ केजी सुकेको परालबाट २ मिटरको एउटा ब्याड बनाउन सकिन्छ । यसका लागि करीब पाँच बोतल बीउ चाहिन्छ । जसबाट जम्मा ५–६ केजीसम्म च्याउ उत्पादन हुन्छ । च्याउ फल्दा पहिलोपटक धेरै (७०–८० प्रतिशत) फल्छ र दोस्रो, तेस्रोपटक यो मात्रा घट्दै जान्छ । ब्याड सुकेको अवस्थामा पानीले पर्याप्त भिजाउनुपर्छ । च्याउ फलेको बेलामा दिनको दुईपटक पनि टिप्नुपर्ने हुन्छ किनकि, त्यसमा सानो र ठूलो सँगै रहेको हुन्छ । ठूलो च्याउलाई होशियारीका साथ टिप्नुपर्दछ । सानो च्याउ दिनभरिमै ठूलो हुन्छ । च्याउ टिपिसकेपछि पराल सुकेको छ भने त्यसमा झारीले अलिअलि पानी छर्नुपर्छ र फेरि प्लाष्टिकले छोपिदिनुपर्छ । तर, च्याउमा पर्ने गरी पानी हाल्नुहुँदैन । च्याउ टिपेर २४ घण्टासम्म कोठाको तापक्रममा राख्दा ताजै रहन्छ । त्यसपछि पनि राख्नु परेमा चिसो कोठामा राख्नुपर्छ । तर, रेफ्रिजेरेटरमा भने राख्नहुँदैन । च्याउ टिपेकै दिनमा प्रयोग गर्नु फाइदाजनक हुन्छ ।
रोग र कीरा
यस च्याउलाई नोक्सान गर्ने मुख्य रोग नै जङ्गली च्याउ (कोप्राइनस) हो । यो पहिलोपटक आउँदा गोलो सेतो हुन्छ । पछि डाँठ लामो भएर फक्रन्छ र कालो निस्कन्छ । त्यसैले, यसलाई आउनेबित्तिकै झिकिदिनुपर्छ । यसमा हरियो, पहेँलो, कालो ढुसी आए पनि त्यति नोक्सान भने हुँदैन । त्यस्तै, यसमा नोक्सान गर्ने अर्को कारण मुसा हो । अरू कीराले भने त्यति नोक्सान गर्दैनन् ।
बिषालु च्याउ खाँदा कस्तो लक्षण देखिन्छ
बिषालु च्याउ खाँदा देखापर्ने प्रारम्भिक लक्षणहरू बान्ता, पखाला, टाउको दुख्ने तथा रिंगटा लाग्ने हुन्छ । यसपछि बिरामीले केही सञ्चो भएको अनुभव गर्नसक्छ । तर बिषको असर केही क्षण पछाडी पुनः देखिन थाल्छ । कुनै कुनै च्याउले केही समयमा नै मृत्यु गराउँछ भने कुनै च्याउ खाएर प्रारम्भिक लक्षण देखिएको दुई तिन दिन पछि मात्र कलेजो तथा मृगौलामा असर देखाउँन थाल्छ । जसको दुई हप्ता भित्र मृत्यु हुन सक्छ । यसैले च्याउ खाएको केही समय भित्र माथि उल्लेख गरिए अनुसारका लक्षण देखिए तुरुन्त अस्पताल जानुहोस् ।
बिषालु च्याउबाट कसरी जोगिने
सबैभन्दा पहिले बिषालु च्याउबाट जोगिनु यस्ता च्याउ नखानु नै हो । व्यवसायिकरूपमा खेती गरिएका च्याउहरू सुरक्षित हुन्छन् । भरसक जतासुकैको वा केटाकेटीले ल्याएको च्याउ खाँदै नखानुहोस् । होस् गर्नुहोस्, च्याउ खान अनुभव र आँट होइन,त्यसका लागि ज्ञान चाहिन्छ ।
कुर्था रेल बीसाैनी
कुर्था रेल बीसाैनी जनकपुर रेलमार्गमा पर्ने एक बिसाैनी हो जस्ले नजिकै रहेको कुर्था गाउँलाइ सेवा पुर्याउँदछ । यो विसाैनीमा कुल चार वटा पहुँचपिँढी रहेका छन । २०८० श्रावण सम्मको मितिमा यस विसाैनीमा नेपाल रेल्वे का दैनिक केवल दुइ सेवाहरू अाउँने गरेका छन ।
डालेचुक
कहा हुन्छ?
औसतमा तीनदेखि चार मिटरसम्म अग्लो हुने मझौला झाडीदार डालेचुक वनस्पति समुद्री सतहबाट एक हजार ८०० मिटरदेखि चार हजार ५०० मिटरसम्मको उचाइमा पाइन्छ। यस वनस्पतिको विश्वभरमा हालसम्ममा मुख्य सात प्रजाति र ११ उपप्रजातिहरू रहेको अनुमान गरिएको भए पनि नेपालमा भुइँचुक(तोरा ( होचा प्रजाति ) (Hippophae tibetana Schlecht )) र डालेचुक(चिची (अग्लो प्रजाति) (Hippophae salicifolia D.Don)) गरी दुई प्रजाति मात्र रहेका छन्। नेपालमा दार्चुला, बझाङ, बाजुरा, डोल्पा, मुगु, हुम्ला, जाजरकोट, कालिकोट, मुस्ताङ , म्याग्दी, बागलुङ, मनाङ, गोरखा, रसुवा, रामेछाप, सोलुखुम्बु, ताप्लेजुङ आदि हिमाली जिल्लाहरूमा पाइने यस वनस्पतिलाई फलको उपयोगितालाई हेरी स्थानीय मानिसहरू जीवनबुटी अर्थात् अमृत फल भन्छन्। इलाग्नेसी वानस्पतिक परिवारमा पर्ने यो वनस्पतिलाई अङ्ग्रेजीमा सिबक्थ्रोनen:sea-buckthorn, संस्कृतमा आँसुका, गुरुङ भाषामा तिच्छयु, थकाली भाषामा चिची, रसुवामा तरु, बागलुङमा अमिली र शेर्पा भाषामा तर्बु भनिन्छ।
उपयोग
हुन त प्रायः सबै वनस्पति मानिसको जन्मदेखि मृत्युपर्यन्त उपयोगी मानिन्छ तर डालेचुक यस्तो किसिमको बिरुवा हो, यसका हरेक अङ्गहरू उत्तिकै महìवपूर्ण र जीवनोपयोगी हुन्छन्। यसको फलमा भिटामिनहरू ए, बी-१, बी-२, पी, सी, के आदि पाइनुको साथै खनिज पदार्थहरू प्रचुर मात्रामा पाइन्छ। त्यसैले यसको अमिलो फललाई निचोरेर पकाइ चुक बनाएर अचारमा राख्ने प्रचलन हिमाली क्षेत्रमा सदियौँदेखि चल्दै आएको छ। अझ कहीँकहीँ त बच्चाहरूको बोली समयमा राम्ररी फुट्न नसकेमा यसको चुक खुवाउँदा ठीक हुने विश्वास पनि गरिन्छ।
यसलाई रुघाखोकी लाग्दा, रक्तचाप कम गर्न, महिलाहरूको मासिक गडबडी नियमित गर्न, पेटका जुका मार्न, पोलेको घाउ ठीक पार्न, आउँ पर्दा, गिजा सुन्निएको ठीक पार्न, पेट, फोक्सो र मर्केको ठाउँमा, दाँत र घाँटी दुखेको बेला, कुनै पशु चौपायाको भुडी फुल्दा र लडेर खुट्टा भाँचिदा यसको प्रयोग गर्ने गरिएको पाइन्छ। यसको फलको रसमा प्रचुर मात्रामा भिटामिन र खनिज तìव पाइने हुँदा हाल यसलाई जुस तथा स्वस्थकर पेय पदार्थहरू, जाम, जेली, अचार चक्लेट, आइसक्रिम चिया आदि विविध २०० थरिका सामानहरू बनाएर विश्व बजारमा पुर्‍याइएको छ तर नेपालमा चाहिँ यसको जुस मात्र बनाउने प्रविधिको विकास पछिल्लो समयमा भएको पाइन्छ।
विकास
विश्वभरिमा सबभन्दा बढी डालेचुकमा नयाँनयाँ प्रविधिको विकास चीनले गरेको छ। नेपालमा पनि हिमाली जिल्लाहरूमा निर्मित जुस अन्तर्राष्ट्रिय बजार जापान, अमेरिका, जर्मनी आदि देशमा जान थालेको छ। यसको मसिनो बीउबाट तेल उत्पादन गर्न सकिन्छ, जुन तेल भटमास, गहुँ र मकैको भन्दा धेरै गुना बढी भिटामिन ई र बिटाक्यारोटिन भन्ने उपयोगी तìवले भरिपूर्ण हुन्छ। त्यसैले विश्व बजारमा यसको तेलको माग पनि अधिक छ। यसको पात पशुवस्तुका लागि अत्यन्त उत्तम मानिन्छ। यसको पातबाट हरियो आयुर्वेदिक चिया बनाइ बेच्ने गरिएको छ। पौष्टिक तìवले युक्त यसको पातबाट बनेको चिया खाएमा मानिसको स्वास्थ्यलाई कुनै असर गर्दैन। यसको फल र बीउको छोक्रा आयुर्वेदिक चिया बनाउन उपयोगी हुन्छ तर बोक्रा चाहिँ अल्सर तथा क्यान्सरको उपचारको लागि प्रयोग गर्ने गरिएको छ। हाम्रा हिमाली भेकमा फालिएका, नदी किनारका बलौटे जमीनहरू र पहिरो गएका स्थानहरूमा उम्रने र बढ्ने यो वनस्पति पर्यावरणीय हिसाबले पनि महìवपूर्ण छ। वायुमण्डलीय नाइट्रोजन भन्ने तìवलाई पनि माटोमा खिच्न सक्ने हुँदा कृषकहरू यसको खेतीबाट निकै नै लाभान्वित भएका छन्।
बैज्ञानिक नाम Hippophae salicifolia D.Don and Hippophae tibetana Schlecht
नेपाली नाम डालेचुक
अन्य नाम चिची, तोरा , ताराचुक , तार्पू
अंग्रजी नाम Seabuckthorn
वानस्पतिक परिवार Elaeagnaceae
फोङ ना-के बङ राष्ट्रिय निकुञ्ज
फोङ ना-के बङ राष्ट्रिय निकुञ्ज भियतनामको विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन २००३ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)
एकीकृत कम्युनिस्ट पार्टी नेपाल (माओवादी), संक्षिप्त एनेकपा (माओवादी), जनमोर्चा नेपाल लगायतका साना कम्युनिस्ट पार्टीहरूसँग गाभिएपछि २०६५ पुष २९ गते स्थापना भएको एक राजनीतिक दल थियो। २०७३ जेठ ६ गते नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) गठन गर्न अन्य दश गुट र साना दलहरूसँग यो पार्टी गाभिएको थियो।
संविधान सभा निर्वाचन
{	"legends": [], "scales": [ {			"type": "ordinal", "name": "x", "zero": false, "domain": { "data": "chart", "field": "x" },			"padding": 0.2, "range": "width", "nice": true },		{			"type": "linear", "name": "y", "domain": { "data": "chart", "field": "y" },			"zero": true, "range": "height", "nice": true },		{			"domain": { "data": "chart", "field": "series" },			"type": "ordinal", "name": "color", "range": [ "darkred" ]		}	],	"version": 2, "marks": [ {			"type": "rect", "properties": { "hover": { "fill": { "value": "red" }				},				"update": { "fill": { "scale": "color", "field": "series" }				},				"enter": { "y": { "scale": "y", "field": "y" },					"x": { "scale": "x", "field": "x" },					"y2": { "scale": "y", "value": 0 },					"width": { "scale": "x", "offset": -1, "band": "true" },					"fill": { "scale": "color", "field": "series", "value": "steelblue" }				}			},			"from": { "data": "chart" }		},		{			"type": "text", "properties": { "enter": { "baseline": { "value": "middle" },					"align": { "value": "right" },					"text": { "field": "y" },					"y": { "scale": "y", "offset": 4, "field": "y" },					"dy": { "scale": "x", "mult": 0.5, "band": true },					"x": { "scale": "x", "field": "x" },					"angle": { "value": -90 },					"fontSize": { "value": 11 },					"fill": { "value": "white" }				}			},			"from": { "data": "chart" }		}	],	"height": 200, "axes": [ {			"type": "x", "title": "संविधान सभा निर्वाचन", "scale": "x", "format": "d", "properties": { "title": { "fill": { "value": "#000000" }				},				"grid": { "stroke": { "value": "#000000" }				},				"ticks": { "stroke": { "value": "#000000" }				},				"axis": { "strokeWidth": { "value": 2 },					"stroke": { "value": "#000000" }				},				"labels": { "align": { "value": "right" },					"angle": { "value": -40 },					"fill": { "value": "#000000" }				}			},			"grid": false },		{			"type": "y", "title": "% of party vote", "scale": "y", "properties": { "title": { "fill": { "value": "#000000" }				},				"grid": { "stroke": { "value": "#000000" }				},				"ticks": { "stroke": { "value": "#000000" }				},				"axis": { "strokeWidth": { "value": 2 },					"stroke": { "value": "#000000" }				},				"labels": { "fill": { "value": "#000000" }				}			},			"grid": false }	],	"data": [ {			"format": { "parse": { "y": "number", "x": "integer" },				"type": "json" },			"name": "chart", "values": [ {					"y": 15.21, "series": "y", "x": 2013 }			]		}	],	"width": 280 }
डेइजी मारिया
डेइजी मारिया (जन्म ६ फेब्रुअरी १९८४ ) मेक्सिकन अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री तथा कामोत्तेजक मोडल हुन ।
दुबिया
दुबिया नेपालको लुम्बिनी अञ्चलको कपिलवस्तु जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ७०४ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार दुबियाको जनसङ्ख्या ४४४३ छ। यस मध्य पुरुष ४८%, र महिला ५२% छन्।
पिपराढी रेल बिसाैनी
पिपराढी रेल बीसाैनी महोत्तरी जिल्ला को पिपराडी र खुट्ट पिपराढी गाउँलाइ सेवा पुर्याउँने जनकपुर रेलमार्गमा पर्ने एक बिसाैनी हो । गोरुका धाम मन्दिर यस बिसाैनी नजिकको एक सास्कृतिक अाकर्षणको स्थान हो । यो विसाैनीमा एउटा मात्र पहुँचपिँढी रहेको छ । २०८० श्रावण सम्मको मितिमा यस विसाैनीमा नेपाल रेल्वे का दैनिक केवल दुइ सेवाहरू अाउँने गरेका छन । उक्त मीतीको यस बिसाैनीको समय तालीका यस प्रकार छः
सल्यन कपुरकोट
सल्यान कपुरकोट फल्फुल तथा तरकरि प्रसस्त मात्रामा उत्पादन् हुने गाबिसमा पर्द्छ् यहाँको फलफुल तथा तरकारी दाङ ,बुटवल,काठ्मान्डौ, नेपालगञ्ज,आदी ठाउँमा बिक्रि हुने गर्दछ।
श्वेताश्वतर उपनिषद
श्वेताश्वतर उपनिषद १०८ उपनिषद् मध्येको एक हो ।
देव (अगुवा)
यस दिवसको सुरुवात गर्ने बिश्वका किसानहरूको विकास र सम्मानलाई मध्यनजर राख्दै यहीँ ''' बि.स. २०७४ सालमै जेष्ठ २७ गतेनै अन्तर्राष्ट्रिय कृषक दिवस ''' मनाउने घोषणा गर्नु भएको छ ।
न्युटनको गुरुत्वाकर्षणसम्बन्धी विश्वव्यापी नियम
इतिहास
यो भौतिक विज्ञान को आधारभुत नियम हो। यो क्लासिकल भौतिक विज्ञानको एउटा भाग हो र यसलाई न्यूटनले आफ्नो पुस्तक 'फिलोसोफिया न्यटुरालिस प्रिन्सिपिया म्याथेमाटिका' मा सन् १६८७ जुलाई ५  मा पहिलोपटक प्रकाशित गरेका थिए। पहिलोपटक जब न्यूटनले यो पुस्तक सन् १६८७ मा रोयल सोसाइटिमा प्रस्तुत गरे, रोबर्ट हुकले ब्युत्क्रमानुपातिक नियम न्युटनले आफूबाट प्राप्त गरेको भनी दाबी गरे।
देव (अगुवा)
यश कार्यक्रममा राष्ट्रियपतिलाई प्रमुख अतिथि र प्रधानमन्त्रीलाई बिशिस्ट अतिथि तथा बिदेशबाट पाल्नु हुने पाहुनालाई किसान प्रेमीको उपाधीले सम्मानित गरिनेछन् ।
न्युटनको गुरुत्वाकर्षणसम्बन्धी विश्वव्यापी नियम
गणितीय सुत्र
दुई पिण्ड m_1रm_2 बिच d दुरीमा हुँदा लाग्ने गुरुत्वार्कषण बल(F),
Derivation
न्युटनको गुरुत्वाकर्षणसम्बन्धी विश्व्यापी नियम अनुसार "कुनै दुई विन्दु पदार्थका बीचमा आकर्षण बल हुन्छ जुन बल ती दुई पदार्थको पिण्डको गुणानफलसँग समानुपातिक तर ती दुई बीचको दुरीको वर्गसँग व्युत्क्रमानुपातिक हुन्छ।"
न्यूटनको नियम अनुसार,
i.e.  --1
i.e. ---2
समीकरण 1 र 2 लाई मिलाउदा,
, जहाँ गुरुत्वार्कषण स्थिर अङक हो। {G} को मान 6.67× हुन्छ।
{G} को परिभाषा
न्यूटनको गुरुत्वार्कषण अनुसार,
यदि, m_1=1kg, m_2=1kg      र d=1m भए,
"1kg पिण्ड भएको दुई वस्तुहरुलाई एक मिटरको दुरीमा राख्दा तिनिहरु बिच उत्पन्न गुरुत्वार्कषण बललाई गुरुत्वार्कषण स्थिर अङक({G}) भनिन्छ।"
यो भौतिक विज्ञान को आधारभुत नियम हो। यो क्लासिकल भौतिक विज्ञानको एउटा भाग हो र यसलाई न्यूटनले आफ्नो पुस्तक 'फिलोसोफिया न्यटुरालिस प्रिन्सिपिया म्याथेमाटिका' मा सन् १६८७ जुलाई ५  मा पहिलोपटक प्रकाशित गरेका थिए। पहिलोपटक जब न्यूटनले यो पुस्तक सन् १६८७ मा रोयल सोसाइटिमा प्रस्तुत गरे, रोबर्ट हुकले ब्युत्क्रमानुपातिक नियम न्युटनले आफूबाट प्राप्त गरेको भनी दाबी गरे।
आधुनिक भाषामा, यो नियमले: कुनै एक बिन्दु पदार्थले अन्य सबै बिन्दु पदार्थहरूलाई, तिनीहरूबीचको रेखाको दिशमा, एउटा बलले आकर्षण गर्छ, भन्छ। उक्त बल तिनीहरूको पीण्डको गुणानफलसँग समानुपातिक र ती बीचको दुरीको वर्गसँग व्युत्क्रमानुपातिक हुन्छ। यससम्बन्धी प्रयोगशालमा पहिलो जाँच बेलायती वैज्ञानिक हेनरी क्याभेन्डिसले, यसको प्रकाशनको १११ वर्षपछि र लगभाग न्यूटन स्वयंको निधनको ७१ वर्षपछि सन् १७९८ मा गरेका थिए।
यो नियम कोलम्बको सिन्द्धान्तसँग मेल खान्छ, जुन कुनै दुइ चर्ज भएको बस्तुहरू बीचको बल पत्ता लगाउन प्रयोग हुन्छ। यी दुबै नियमहरू दुरीको वर्गसँग व्युत्क्रमानुपातिक हुन्छन्। कोलम्बको सिद्धान्तमा चार्जको गुणानफल हुन्छ भने न्यूटनको सिद्धान्तमा पीण्डको गुणानफल हुन्छ।
तत्पश्चात यो नियमलाई आइन्स्टाइनको जेनेरल रिलेटिभिटी सिद्धान्त्ले आत्मासात् गरेको छ, तर यो दैनिक जीवनका प्रयोगका लागि अझै पनि एउटा महत्त्वपूर्ण नियम हो। अन्त्यन्त सुक्ष्म अध्ययनका लागि मात्र आइन्स्टाइनको नियमको जरूरत पर्दछ, जस्तै अत्यन्त धेरै पीण्ड र घनत्व भएका बस्तुहरू वा धेरै नै नजिक भएका दुई पीण्ड (जस्तै बुध ग्रह र सूर्य)का बीचको बल अध्ययन गर्न मात्र आइन्सटाइनको सिद्धान्त आवश्यक पर्छ।
लक्सी टेलर
लक्सी टेलर  (जन्म १६ मे १९८३) अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री तथा मोडल हुन ।
हेलिकोप्टर
हेलिकोप्टरलाई चपर अथवा हेलो पनि भनिन्छ । बिना पखेटा उड्ने हवाई सवारी साधन हो । हेलिकोप्टरले माथिल्लो भागमा रहेको धारिलो पङ्खाको परिक्रमा द्वारा उत्पन्न हुने बलको सहयताले उडान भर्छ । हेलिकोप्टर बस्ने ठाउँलाई "हेलिप्याड" भनिन्छ ।
आगम
हिन्दू आगम
आगम परम्परादेखि आएका हिन्दू धर्मका महत्त्वपूर्ण ग्रन्थ हुन्। वेदका सम्पूरक हुन्। यिनका वक्ता प्रायः शिवजी हुन्छन्।
जैन आगम
जैन-साहित्यको प्राचीनतम भाग ‘आगम’को नामले जानिन्छ। यी आगम ४६ वटा छन्- १२ अङ्ग : आयारंग, सूयगडं, ठाणांग, समवायांग, भगवती, नायाधम्मकहा, उवासगदसा, अंतगडदसा, अनुत्तरोववाइयदसा, पण्हवागरण, विवागसुय, दिठ्ठवाय। १२ उपांग : ओवाइय, रायपसेणिय, जीवाभिगम, पन्नवणा, सूरियपन्नति, जम्बुद्दीवपन्नति, निरयावलि, कप्पवडंसिया, पुप्फिया, पुप्फचूलिया, वण्हिदसा। १० पइन्ना : चउसरण, आउरपचक्खाण, भत्तपरिन्ना, संथर, तंदुलवेयालिय, चंदविज्झय, देविंदत्थव, गणिविज्जा, महापंचक्खाण, वोरत्थव। ६ छेदसूत्र : निसीह, महानिसीह, ववहार, आचारदसा, कप्प (बृहत्कल्प), पंचकप्प। ४ मूलसूत्र : उत्तरज्झयण, आवस्सय, दसवेयालिय, पिंडनिज्जुति। नंदि र अनुयोग। आगम ग्रन्थ धेरै प्राचीन हुन्, तथा जो स्थान वैदिक साहित्य क्षेत्रमा वेद र बौद्ध साहित्यमा त्रिपिटकको छ, त्यहि स्थान जैन साहित्यमा आगमहरूको छ। आगम ग्रन्थहरूमा महावीरका उपदेशों तथा जैन संस्कृतिसित सम्बन्धित अनेक कथाहरूको सङ्कलन छ।
दुधभञ्ज्याङ
दुधभञ्ज्याङ नेपालको जनकपुर अञ्चलको सिन्धुली जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ५२८ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार दुधभञ्ज्याङको जनसङ्ख्या २९३१ छ। यस मध्य पुरुष ५२%, र महिला ४८% छन्।
सेरेङ्गेटि राष्ट्रिय निकुञ्ज
सेरेङ्गेटि राष्ट्रिय निकुञ्ज तान्जानियाको मारा र सिमियू क्षेत्रमा अवस्थित राष्ट्रिय निकुञ्ज हो । यो राष्ट्रिय निकुञ्ज यसमा वर्षेनी बसाइ सरी आउने १५ लाख वाइल्डबिस्ट, २,५०,००० जेब्रा तथा अनेकौँ नाइल गोहीको लागि प्रसिद्ध छ । यो राष्ट्रिय निकुञ्ज सन् १९८१ मा युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रको सूचीमा सुचिकृत भएको थियो ।
दिवी चाड
दिवी चाड पूर्वी तराईका झापा र मोरङ जिल्लाका सन्थाल जातिले दसैँ पर्वसँगै मनाउँछन् । दसैँको षष्ठीदेखि विजया दशमीसम्म मनाइने उक्त चाडमा सन्थाल समुदायले मिष्ठान्न भोजनसहित दुर्गा र कालीको पूजाआजा गर्छन्। उक्त चाडमा सन्थालका कला र संस्कृतिसमेत प्रस्तुत गरिन्छ । एकापसमा सुख र समृद्धिको कामना गर्दै ढोल बजाएर चार दिनसम्म नाचिने नाचलाई दशाए नाच भनिन्छ। सन्थाल संस्कृति अनुसार उक्त नाचमा सहभागी हुन आउनेलाई घरधनीले केराको पातमा सिन्दुर र कलश भिक्षादान दिइन्छ । उक्त भिक्षालाई सन्थाल गुरुले सुरक्षित रूपमा राखी दशमीका दिन काली तथा दुर्गा स्थानमा चढाउने परम्परा छ । देवी शक्तिका रूपमा मानिने उक्त चाड झापा र मोरङ जिल्लाका करिब ४८ हजारको संख्यामा रहेका सन्थाल जातीले फूलपातीको अघिल्लो दिनदेखि मनाउँछन् ।
लघुकथा
परिचय
"लघु" भन्नासाथ छोटो, सानो अर्थात संक्षिप्त भन्ने बुझिन्छ । नेपाली साहित्यमा लघुकथा पनि अन्य रचना सरहकै सशक्त गद्य रचना भित्र पर्दछ। आकारको रूपमा सानो र सुक्ष्म देखिए पनि लघुकथाबाट प्राप्त आस्वादन कुनैपनि कथाबाट प्राप्त हुने स्वादभन्दा कम आक्न सकिन्न।
पाश्चात्य साहित्यका समालोकहरू लघुकथालाई पनि कथाकै शब्दिक अर्थबाट अथ्र्याउने गर्दछन् । लघुकथालाई फरक विधा र छुट्टै दृष्टिकोणबाट पाश्चात्य मनिषीहरूले नहेरे पनि विशेषतः भारत र त्यसका छिमेकी देशहरूमा लघुकथा लेखन एउटा सशक्त विधाको रूपमा अगाडि बढेको देखिएको छ। विश्व साहित्यको परिभाषामा कथालाई 'सर्ट स्टोरी' भनेर मानक प्रदान गरे जस्तै लघुकथालाई पनि त्यही कथाको रूपमा हेर्ने गरेको पाइन्छ ।
महाकवि देवकोटाले 'छोटो किस्सा'मा यसलाई सानो झ्याल जहाँबाट सानो संसार चियाईन्छ भनि परिभाषित गरेका छन|
परिभाषा
साहित्यका अन्य विधाहरूकाझैँ लघुकथाको पनि शाश्वत र मानक परिभाषा यही हो भनेर किटान गरी भन्न सकिने अवस्था छैन। त्यसैले विभिन्न समयमा, विभिन्न साहित्यकारहरूले दिएका यी परिभाषाहरूबाट नै लघुकथाको चिनारी खोज्नु उपयुक्त हुन्छ।
माथि उल्लेख गरिएका परिभाषाहरूका आधारमा के भन्न सकिन्छ भने छोटो समयमा थोरै शब्दमा, छरितो र प्रभावकारी किसिमले संयोजन गरी लेखिने पूर्ण अभिव्यक्तिपरक लघुगद्य संरचना नै लघुकथा हो। लघुकथाको स्वरूप लघुकथाको स्वरूप भनेको झ्वाट्ट हेर्दा देखिने एउटा आकार वा आकृति हो, जसमा आख्यानको तीव्र र तीव्रतम अभिव्यक्ति हुन्छ।
स्वरूप
सङ्क्षेपमा लघुकथाको स्वरूपलाई निम्नानुसार देखाउन सकिन्छ।
विशेषता
अतः लघुकथाको विशेषताहरूलाई बुँदागतरूपमा निम्नअनुसार देखाउन सकिन्छ।
नेपाली लघुकथा का अवधारणा
लघुकथाको उद्भव पृथक् आयाम, संरचना र मौलिक पहिचान लिएर विकसित भएको लघुकथाको उत्पत्ति वा उद्भव प्रक्रिया सम्बन्धी दुईवटा अवधारणा रहेका छन् : परम्परागत र आधुनिक। -ईश्वरीप्रसाद पोखरेल, प्रतिनिधि नेपाली लघुकथाहरू, २०६५)
नेपाली लघुकथाको उद्भव र विकास नेपाली लघुकथाको उद्भव भूमि खोज्दै जाँदा लोक साहित्यसम्म पुग्नुपर्ने हुन्छ। लोक साहित्यमा पाइने उखान, तथा गाउँखाने कथा आदि नै नेपाली लघुकथाको प्रारम्भिक प्रारूप हो। बहुकालिक दृष्टिबाट हेर्दा नेपाली लघुकथा लेखनको आरम्भ वि. सं. १८०० तिरदेखि भएको मानिन्छ। गोर्खा वंशावलीमा अनुस्यूत दुई छोटा कथाहरू 'सत्सँग वर्णन भयाको कथाहा' र 'राजा प्रपञ्चैको व्यहोराको एउटा खिस्सा' लघुकथा सम्मत रचना हुन्। त्यस्तै 'मुन्सीका तीन आहान' लघुकथाका स्वरूपमा देखा परे पनि अनूदित भएको कारण मौलिक मानिन्न। रामकृष्ण बर्माद्वारा सम्पादित 'हास्यमञ्जरी' -वि.सं. १९५२) भित्रका रचनाहरूमा सीमित र सूक्ष्म तन्तुको आभास त पाइन्छ तर हँस्यौली-ठट्यौलीको प्रधानता र सुगठित कथानक तथा सशक्त कलात्मकताको अभाव छ। त्यसैले यसमा सस्तो मनोरञ्जनात्मक पक्षको मात्र प्रस्तुति छ। प्रतीकात्मक अर्थ दिने नेपाली उखानहरूको प्रयोग गरेर समाजको चित्र झल्किने गरी कृष्णचन्द्र अज्र्यालद्वारा वि.सं. १९८०-१९८५ तिर लिखित 'लौकिक न्याय मणिमाला' -वि.सं. २०१६) का रचनाहरूलाई घटराज भट्टराईले नेपाली लघुकथाका मौलिक रूप माने पनि उनको विचारसँग अन्य विद्वान्हरू सहमत हुन सकेका छैनन्। यसबाट के बुझिन्छ भने नेपाली लघुकथाको उद्भवकाल किटानका साथ भन्न सकिने अवस्था छैन र अहिलेसम्मको खोज, अध्ययन र अनुसन्धानका आधारमा नेपाली लघुकथा लेखन परम्पराको वास्तविक उठान आधुनिक नेपाली कथालेखन परम्परासँगै वि.सं. १९९०को दशकबाट भएको हो। अर्थात् आधुनिक नेपाली कथा परम्परामा लघुकथाको सिर्जना छुट्टै पहिचान र छुट्टै अस्तित्वबाट आरम्भ नभई आधुनिक नेपाली कथालेखनकै प्रयत्नबाट विकसित हुँदै आएको हुँदा यसलाई कथा परम्पराकै प्रवाहमा समाहित गरेर अध्ययन गरिनु बाञ्छनीय देखिन्छ। त्यसैले वि.सं. १९९० भन्दा अघि लेखिएका लघुकथात्मक रचनाहरूको महत्त्व नेपाली लघुकथाको उद््भवको निम्ति महत्त्वपूर्ण रहे पनि लघुकथा लेख्ने ध्येय राखेर नलेखिएको र रचनाहरूले समेत लघुकथाको वास्तविक स्वरूप प्राप्त गर्न नसकेका कारण ती रचनाहरूलाई नेपाली लघुकथाको पृष्ठभूमिमा राखेर अध्ययन गर्नु उपयुक्त हुन्छ। -राजेन्द्र सुवेदी, शृङ्खला, २०६६ वैशाख)
नेपाली लघुकथाको विकासक्रम
आधुनिक नेपाली कथालेखन परम्परासँगै सुरू भएको नेपाली लघुकथाको विकासको अवधिलाई निम्न तीन चरणमा विभाजन गरेर अध्ययन गर्न सकिन्छ। -गोपाल अश्क, समकालीन साहित्य, २०५९)
पहिलो चरण : आधुनिक नेपाली कथालेखन परम्परासँगै सुरू भएको आधुनिक नेपाली लघुकथाको पहिलो चरणको समयावधि वि.सं. १९९२ सालदेखि वि.संं. २०१९ सालसम्म मानिन्छ। यस चरणमा प्रायः यथार्थवादी लघुकथाहरू सिर्जना भएको कारण यथार्थवादी चरण पनि भनिन्छ। वि.सं. १९९२ सालमा प्रकाशित गोपालसिंह नेपालीको 'कल्पना' नामक कृतिलाई प्रथम लघुकथा सङ्ग्रहका रूपमा हेरिए पनि केही विद्वान्हरूले यस कृतिलाई गद्य कवितासङ्ग्रहको रूपमा लिएर विमति जनाएका छन्। विवादास्पद नै रहे पनि यस कृतिमा कथानकीय स्वाद भने अवश्य रहेको छ र यसका रचनाहरूमा पात्र, परिवेश, घटना आदि सबै कथात्मक अभिलक्षणहरू पाइन्छ। यस चरणका चर्चित लघुकथाकारहरू पूर्णप्रसाद ब्राहृमण, जयनारायण गिरी र शशिकला शर्मा हुन्, ब्राहृमणको 'झिल्का' -२००७) 'म लोग्ने' -२००८), गिरीको 'कसिङ्गर' -२००८) र शर्माको 'उनको सुरुवाल' -२०१९) यस चरणका प्रमुख लघुकथात्मक कृतिहरू हुन्। यस चरणका लघुकथाहरू यथार्थवादी छन्। पूर्णप्रसाद ब्राहृमण र शशिकला शर्माका लघुकथाहरू समाजका सामाजिक, सांस्कृतिक, धार्मिक, राजनीतिक, घरायसी र मानवीय यथार्थलाई बडो रोचक र सटिक शैलीमा चित्रण गरेर लेखिएका छन्। त्यस्तै, जयनारायण गिरीका अधिकांश लघुकथामा नारी संवेदना र नारी जीवनको बहुरूपको चित्रणका साथै प|mायडीय मनोविज्ञान चिन्तनअनुसारको प्रणयजनित प्रतिविम्बहरू पाइन्छ। तसर्थ नेपाली लघुकथाको पहिलो चरणमा सामाजिक र मनोवैज्ञानिक -यौन) यथार्थवादी प्रवृत्तिका लघुकथाहरू मुख्यरूपमा सिर्जना गरिएका छन्।
दोस्रो -नवचेतनावादी) चरण आधुनिक नेपाली लघुकथाको दोस्रो चरणलाई नवचेतनावादी चरण पनि भनिन्छ। यस चरणमा प्रारम्भिक चरणको सामाजिक र मनोवैज्ञानिक यथार्थवादी प्रवृत्तिभन्दा केही भिन्न किसिमले समाजमा विद्यमान सामाजिक, आर्थिक, राजनीतिक, लैङ्गिक र जातीय चेतनाको क्षेत्रमा देखापरेका असङ्गति, दमन, अत्याचार, द्वन्द्व, निचता र स्वेच्छाचारीको विषयलाई प्रयोगधर्मी नवचेतनाको धारमा प्रस्तुत गरिएका लघुकथाहरू सिर्जना तथा प्रकाशित भएका छन्। यस चरणका लघुकथाहरूमा पञ्चायती व्यवस्थाको दमनकारी नीति र बहुदलवादीहरूको विद्रोहात्मक र सङ्घर्षशील प्रवृत्तिको प्रशस्त प्रभाव परेको छ। विश्वम्भर प्याकुरेल, जगदीश नेपाली, अनिता तुलाधर, किशोर पहाडी, दुर्लभलाल सिंह, धु्रव मधिकर्मी, श्याम नेपाल, लव गाउँले, विनयकुमार कसजू, रमेश नेपाली आदि लघुकथाकारहरूका कलात्मक कथा शिल्पी पाएर उन्नत बनेको यस चरणमा लघुकथाको उचित समृद्धिको निमित रूपरेखा, मधुपर्क, सिउँडी, बिहान, जयन्तीजस्ता पत्रपत्रिकाले पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका छन्। यस चरणमा लघुकथीय धर्मको पालना गरेर लेखिएका कृतिहरू विश्वम्भर प्याकुरेलका 'इन्दे्रणी गुम्बजभित्र', -२०२९) र केही लघुकथाहरू -२०२९), रमेश नेपालीको पाटीकी बौलाही -२०३२), अनिता तुलाधरको 'फुलू' -२०३४), श्याम गोपाल र धु्रव मधिकर्मीको संयुक्तसङ्ग्रह 'लघु' -२०३५), लव गाउँलेको 'मसिना कथाहरू' -२०३७), दुर्लभ सिंहको 'झुलभित्रको मान्छे' -२०३७), विनयकुमार कसजूको 'पशुतन्त्र' -२०३९) र जगदीश नेपालीको 'केही लघुकथाहरू' -२०३९) आदि हुन्।नवचेतनावाद -विसङ्गतिवाद र अस्तिìववाद)को बोलवाला रहेको यस चरणमा हरिहर खनाल, विनयकुमार कसजू, खगेन्द्र सङ्ग्रौला, हरिगोविन्द लुइँटेल आदिले प्रगतिवादी चेतका लघुकथाहरू पनि लेखेका छन्।
तेस्रो -समसामयिक चरण नेपाली लघुकथाको इतिहासमा समसामयिक चरणका रूपमा विकसित भएको वि.सं. २०४० सालभन्दा पछिको चरण लघुकथा सिर्जनाको दृष्टिले अत्यन्त उर्वर काल हो। नेपाली लघुकथाको दोस्रो चरणमा उदाएका कथाकारहरूले लघुकथा लेखन कार्यलाई निरन्तरता दिइरहेकै बखत नयनराज पाण्डे, मोहन बञ्जाडे, अमोददेव भट्टराई, इन्द्रकुमार श्रेष्ठ 'सरित', बासु बराल, तेजप्रसाद श्रेष्ठ, मनु ब्राजाकी, सीता पाण्डे, रत्न प्रजापति, श्रीओम श्रेष्ठ 'रोदन', विदुर गौतम, रामविक्रम थापा, सुमन सौरभ, रविन्द्र समीर, मनिक्रमराज शर्मा, राजेन्द्र पराजुली, हरिहर पौडेल, दुवसु क्षेत्री, रमेश क्षितिज, रोशन थापा 'नीरव', कुमार केसी, बलदेव मजगैंया, कपिल लामिछाने, विश्वराज अधिकारी, विष्णु राई, नगेन्द्रराज शर्मा, हरिगोविन्द लुइँटेल, कृष्ण शाह 'यात्री', नवराज रिसाल, प्रयास सौरभ श्रेष्ठ, पुष्करराज भट्ट, विजयसागरजस्ता कथाकारहरूले प्रचुर मात्रामा लघुकथा सिर्जना गरेर नेपाली लघुकथाको क्षेत्रलाई अझ उन्नत र विस्तृत तुल्याएका छन्। यस चरणका लघुकथाहरूमा वैचारिक स्वतन्त्रता नहुनाको कुण्ठा मुखरित भएको पाइन्छ।
यद्यपि यस अवधिमा लघु वा लघुत्तम साहित्यिक सिर्जना गरेर छोटो मीठोरूपमा तत्कालीन समयमा गुज्रेको समसामयिक विकृति विसङ्गतिको भण्डाफोर गर्ने काम तीब्ररूपमा अगाडि बढेको छ। यस चरणमा प्रशस्त मात्रामा लघुकथा सङ्ग्रहहरू प्रकाशित भएका छन्। अमोददेव भट्टराईको 'हस्ताक्षर' -२०४७) भागीरथी श्रेष्ठको 'रङ्गीन पोखरी' -२०५०), बालमुकुन्ददेव खनालको 'वाध्यता' -२०५०), ध्रुव मधिकर्मी र श्याम गोपालको संयुक्त कृति 'बुद्ध कहीँ छैन' -२०५१), सुमन सौरभको 'आधुनिक लघुकथाहरू' -२०५२) विनयकुमार कसजूको 'लिस्नो' -२०५३), 'थोपाथोपा' -२०५७) र 'बाघको शिकार' -२०६१), रविन्द्र समीरको 'तेस्रो आँखा' -२०५३) र 'पोस्टमार्टम' -२०६२), किशोर पहाडीको 'किम्बदन्ती' -२०५३), कपिल लामिछानेको 'अन्यथा' -२०५४) र 'जलमानव' -२०६१) रामविक्रम थापाको 'पात्रहरू' -२०५५), श्रीओम श्रेष्ठ 'रोदन'को 'आँखीझ्याल' -२०५८), हरिहर खनालको 'विगत-आगत' -२०५५), इन्दिरा प्रसाईंको 'लघुकथाहरूको सङ्ग्रह बयान' -२०५५), विष्णु राईको 'परपर' -२०५५), नगेन्द्रराज शर्माको 'एकान्तका आफन्तहरू' -२०५५) यस चरणका प्रमुख लघुकथा सङ्ग्रहहरू हुन्। यस चरणका लघुकथाहरूमा प्रगतिवादी चेत प्रवल हुनुका साथै समाज सुधारको समेत अपेक्षा गरिएको छ। समाजका विविध पक्षहरूमा देखापरेका विकृति, विसङ्गति र विडम्बनालाई विद्रोहात्मक व्यङ्ग्य गरी लेखिएका कृतिहरूमा हरिगोविन्द लुइँटेलको 'समय र पोखरी', कृष्ण शाह यात्रीको 'सूक्ष्म शिखाहरू', -२०५६) र रविन्द्र समीरको पोस्टमार्टम -२०६२) उल्लेखनीय छन्। त्यस्तै, गोरखबहादुर सिंहको 'आलु प्याज, प्याज आलु' -२०६०), किसन थापा अधीरको अन्धाहरूको देशमा -२०६०), नारायण तिवारीको 'दशैँ खर्च' -२०५७), नवराज रिसालको 'अदृश्य पीडा' -२०५७), पुष्करराज भट्टको 'कर्मयोद्धा' -२०५९), यमनदेव उत्प्रेरकको 'यात्रारम्भ' -२०५९), शेखरकुमार श्रेष्ठको 'सागरपुर' -२०५९), विजय सागरको 'सागरका कथाहरू' -२०६०), अगिव बनेपालीको 'शुभ यात्रा' -२०६०) र 'अन्तिम आग्रह' -२०६२), इन्द्रकुमार विकल्पको 'सर्वदलीय घर' -२०६०), कुसुम ज्ञवालीको 'शहीदले बिर्सिएको गाउँ' -२०६०) हिरण्य भोजपुरेको 'जङ्घार' -२०६०) अच्युत घिमिरेको 'शिखर चढिरहेको मान्छे' -२०६१), धनुषराजु राई 'राशिको सेतो हस्ताक्षर' -२०६१), गोपाल ढकालको 'अस्ताएको सूर्य' -२०६१), राजुराम मुनकर्मीको 'अन्तर्द्वन्द्व -२०६२, श्रीबाबु कार्की 'उदास'को 'समय र बाछिटा' -२०६२), हरिप्रसाद भण्डारीको 'अविरल यात्रा' -२०६३) कृष्ण बजगाइँको रोडम्याप -२०६६) जस्ता लघुकथा सङ्ग्रहहरू प्रकाशित भएका छन्।
नेपाली लघुकथाको विकासको यस चरणमा विभिन्न हवाई पत्रिकाका साथै पोस्टकार्डजस्ता पत्रिकाहरूले पनि लघुकथा विशेषाङ्क प्रकाशन गरेर लघुकथा विधामा महत्त्वपूर्ण योगदान दिएका छन्। सिर्जनशील साहित्यिक समाज -सिसास) काठमाडौँले लघुकथा वाचन तथा राष्ट्रव्यापी लघुकथा प्रतियोगिता आयोजना गरेर लघुकथाको व्यापकतालाई पुष्टि गरेको छ। त्यस्तै, ने.रा.प्र.प्र.ले लघुकथा सम्मेलन- २०५४' र द रेयुकाई नेपाल, पाटन शाखा, ललितपुरले पटकपटक राष्ट्रव्यापी लघुकथा प्रतियोगिताहरू आयोजना गरेर लघुकथाको क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिएको छ। नेपाली लघुकथाको यसै चरणमा किशोर पहाडी र अशेष मल्लद्वारा सम्पादित 'अध्याय', वासु बरालद्वारा सम्पादित 'चार हस्ताक्षर बाह्र स्वर', श्रीओम श्रेष्ठ 'रोदन'द्वारा सम्पादित 'शुभारम्भ' र 'सञ्चयन', गोरखबहादुर सिंहद्वारा सम्पादित 'पहिरो थुपारिएको बगर' र कृष्ण कँडेलद्वारा सम्पादित 'संवेदन स्वरहरू' जस्ता लघुकथा सङ्ग्रहहरू प्रकाशित भएका छन्। मधुपर्कले २०५६ भदौको अङ्कलाई 'लघुकथा विशेषाङ्क'को रूपमा प्रकाशित गरेर, ईश्वरीप्रसाद पोखरेलले 'नेपाली लघुकथा परम्परा' -२०६०) शीर्षकमा स्नातकोत्तर तहको शोधपत्र प्रस्तुत गरेर, विवेक सिर्जनशील प्रकाशन, काठमाडौँले प्रतिनिधि नेपाली लघुकथाहरू -२०६५) प्रकाशन गरेर र गोपाल 'अश्क'ले 'लघुकथा : प्रक्रिया र पाठ' नामक कृति प्रकाशन गरेर नेपाली लघुकथाको क्षेत्रमा विशेष उल्लेख्य कार्य गरेका छन्। कृष्ण पौडेल 'असीम', खड्गसेन ओली, खिलराज राई, 'सुदामा', गगनदीप, जगदीश घिमिरे, चङ्की श्रेष्ठ, जुनु क्षेत्री, तुलसीहरि कोइराला, गोपाल देवान, घनश्याम न्यौपाने 'परिश्रमी', कृष्ण बजगाईं, पुण्य बराल, धीरज गिरी, धु्रव शाही, निमेश निखिल, टीकाराम उदासी, रत्न कोजू, लक्ष्मण गाम्नागे, प्रदीप बगाले, प्रेमराज लुइँटेल, वसन्त ढकाल, फणीन्द्र ज्ञवाली श्रीधर शर्माजस्ता साहित्यकारहरूले पनि लघुकथा लेखन पथमा समाहित भएर आफ्ना कलम सक्रिय तुल्याउनुले नेपाली लघुकथाको यात्रा अझ फराकिलो र विधागत सुनिश्चिततातर्फ अग्रसर भएको देखिन्छ।
दिलीपकुमार शाही
राष्ट्रियसभाका पूर्व उपाध्यक्ष एवं नेपाली कांग्रेसका नेता दिलीपकुमार (डीके) शाहीको जन्म वि. सं. १९८८ जेठ २ गते जन्म भएको हो।
राजनीति
उनले २००३ सालमा नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसको स्थापनादेखि पार्टीमा संलग्न भएर प्रजातान्त्रिक संघर्षमा लागेका शाहीले २००७ सालको क्रान्तिमा उल्लेखनीय योगदान गरे। शाही प्रथम जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री वीपी कोइरालाको मन्त्रिमण्डलमा सहायकमन्त्री रहे। शाही २०५० देखि २०५४ सालसम्म राष्ट्रियसभाको उपाध्यक्ष भए।
पत्रकारिता
नियमित रूपमा पत्रपत्रिकामा राजनीतिक लेख लेख्ने शाही कांग्रेसको मुखपत्र नेपाल टुडेको सम्पादकसमेत भएका थिए।
परिवारिक जीवन
उनका श्रीमती राधा शाही, चार छोरा र तीन छोरी छन्। निधन उनको ७१ वर्षको उमेरमा काठमाडौंको मेडिकेयर अस्पतालमा २०५९ साल कात्तिक १६ गते बिहान निधन भयो। टाइफाइड भएपछि शाहीलाई चितवनको गुन्जन नगर-६ भवानीबस्तीस्थित घरबाट उपचारका लागि राजधानी ल्याइएको थियो। उपचार गराउँदा-गराउँदै उनको निधन भएको हो।
सोनाम ल्होसार
सोनाम ल्होसार मनाउने समुदायहरू
• शेर्पा
• वालुङ
• ह्योल्मो
• जिरेल
• तामाङ
• मनाङ्गे
• ल्होमी
• न्हुब्रीबा
• ताङ्बे
• नेस्याङ
• डोल्पो
• तोप्ग्ये
• डोक्पेया
• कर्मारोङ
• मुगुम्बा
• भोटे
• चुम्बा
• नार्फुबा
• निम्बा
• ल्होवा
• बाह्रगाउले
• क्यिरोङ
• गुरुङ
• थुदुम्बा
काशीबहादुर श्रेष्ठ
काशीबहादुर श्रेष्ठ (१ असोज १९६८ — १३ जेठ २०४६) बनारसमा बस्ने नेपाली भाषाका लेखक थिए। उनले बनारसबाट नेपाली भाषाको पहिलो पत्रिका उदय सुरु गरेका थिए।
जीवनी
काशीबहादुर श्रेष्ठको जन्म १ असोज १९६८ सालमा नेवार परिवारमा भारतको बनारसमा भएको थियो। काशीमा जन्मेको कारण उनको नाम "काशी" राखिएको थियो। उनको पुर्खा नेपालको भक्तपुरमा थियो।
उनले बनारसबाट नेपाली भाषाको पहिलो पत्रिका उदय (वि.स. १९९३) सुरु गरेका थिए। उनले बचन लगायत धेरै पुस्तकहरू पनि लेखेका थिए। उनका छोरा दुर्गाप्रसाद श्रेष्ठले काशीबहादुर श्रेष्ठको जीवनी लेखेका छन्। उनको निधन २०४६ साल जेठ १३ गते बनारसमा भएको थियो।
जुलियन अल्भारेज
जुलियन अल्भारेज (जन्म: ३१ जनवरी २०००) एक अर्जेन्टिनी व्यवसायिक फुटबलर हुन्। उनले प्रिमियर लिग क्लब म्यानचेस्टर सिटी र अर्जेन्टिना राष्ट्रिय टोलीका लागि फरवार्डको रूपमा खेल्छन् । उपनाम ला अरना ("द स्पाइडर") पाएका उनी प्रेसिङ, गतिशील स्कोरिङ क्षमता, र लिङ्क-अप खेलको लागि परिचित छन् ।
उनी २०२२ फिफा विश्वकप जित्ने अर्जेन्टिनाको टोलीका साथै २०२२–२३ सिजनमा महाद्वीपीय ट्रेबल जित्ने म्यानचेस्टर सिटीको टोलीका प्रमुख सदस्य थिए,  र एउटै सिजन ट्रेबल र विश्वकप जित्ने पहिलो खेलाडी बनेका थिए। ।
रिभर प्लेट
अल्भारेज २०१६ मा Atlético Calchín बाट रिभर प्लेटमा सामेल भए। उनले क्लबको युवा टोलीसँग जेनेरेशन एडिडास कपमा भाग लिए।  रिभरमा सम्झौता गर्नु अघि, अल्भारेजले बोका जुनियर्स र रियल म्याड्रिडसँग ट्रायल गरेका थिए। युवा प्रतियोगितामा पछिल्लोका लागि पाँच खेलमा दुई पटक गोल गरेका थिए।  उमेर प्रतिबन्धका कारण उनी रियलमा आउन सकेनन् । २०१८-१९ को सिजनमा अल्भारेज प्रबन्धक मार्सेलो गालार्डोको नेतृत्वमा रिभर प्लेटको सिनियर टोलीमा बढुवा भए, उनको व्यावसायिक डेब्यु २७ अक्टोबर २०१८ मा एल्डोसिभिसँगको प्राइमरा डिभिजन फिक्स्चरमा आइपुगेको थियो; उनले १-० को जितको छब्बीस मिनेट बाँकी रहँदा रोड्रिगो मोरालाई सब्स्टिच्युट गरे।
म्यानचेस्टर सिटी
३१ जनवरी २०२२ मा, उनको २२ औं जन्मदिनमा, यो पुष्टि भयो कि अल्भारेजले प्रिमियर लिग च्याम्पियन म्यानचेस्टर सिटीसँग साढे पाँच वर्षको सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए। यद्यपि उनी जुलाई सम्म रिभर प्लेटमा लोनमा रहे। उनले ३० जुलाईमा आफ्नो प्रतिस्पर्धात्मक डेब्युमा गोल गरे, जहाँ सिटी कम्युनिटी शिल्डमा प्रतिद्वन्द्वी लिभरपुलसँग १–३ ले पराजित भयो। ७ अगस्टमा, अल्भारेजले वेस्ट ह्याम युनाइटेडलाई २–० ले अवे जितमा अर्लिङ हालान्डको विकल्पका रूपमा आएपछि प्रिमियर लिगमा डेब्यु गरे। ३१ अगस्टमा, अल्भारेजले इतिहाद स्टेडियममा नटिङ्घम फरेस्ट विरुद्ध ६-० को जितमा प्रिमियर लिगमा आफ्नो पहिलो दुई गोल गरे।
सम्मान
नदी प्लेट
गोरेमे राष्ट्रिय निकुञ्ज
हट्टुशा: हिट्टिटेको राजधानी टर्कीमा रहेको छ जुन युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा राखिएको छ।
जुलियन अल्भारेज
सम्मान
अर्जेन्टिना
प्रिलुडर्स
प्रिलुडर्स जर्मनीको पप युवती साङ्गीतिक समूह थियो। यस समूहका प्रारम्भिक सबै सदस्य मुख्यतया गायिका नै थिए भने तात्सिया बोथा, मिरियाम कानी, अन-थु डोआन, रेबेका मिरो र आनी रोस गरी यो ५ जनाको समूह थियो। प्रोसिबेनको प्रतिभा देखाउने कार्यक्रम पपस्टार्स - डस डुएल (सन् २००३) मा यो समूहको गठन भएको थियो भने उक्त प्रतियोगितामा यस समूह उप विजेता बनेको थियो। यस प्रतियोगितामा दुबै लिङ्गका पप समूहहरूले एक अर्काको विरूद्ध प्रतिस्पर्धा गरेका थिए। प्रिलुडर्स सार्वजनिक मतका आधारमा युवा समूह ओभरग्राउन्डसँग पराजित हुँदै उप विजेता बनेको थियो। आफ्नो पराजयको बाबजुद पनि समूहले उनीहरूको पहिलो एकल " एभ्रिडे गर्ल "बाट व्यापारीक सफलता हासिल गरेका थिए, जुन जर्मनीको आधिकारिक चार्टको शीर्ष स्थानमा आएको थियो भने उनीहरूको पूर्ण लम्बाई समेटिएको गिती सङ्गालो गर्ल्स इन द हाउस  (सन् २००३) जर्मनी र स्विट्जरल्यान्डको शीर्ष पाँचमा पुगेको थियो।
सन् २००४ मा, प्रिलुडर्सले प्रिलुद टु हिस्ट्री नामक गीतको वैकल्पिक गिती सङ्गालो जारी गरेका थिए। उक्त जारी गरिएको गीतले भने चार्टमा खासै प्रभाव पार्न सकेको थिएन। बोथा, मिरो र रोसको यस समूहबाट छुट्टिनु र उक्त गीतको असफलाका कारण समूहले सायान रेकर्डसँग टाढिएको थियो। एडेल रेकर्डहरूसँगको हस्ताक्षर गरेपछि प्याट्रसिया सडोवस्की "म तिम्रो समय चाहन्छु" (जर्मनेलीको अनुवादित नाम) बोल रहेको गीतबाट यस साङ्गीतिक समूहमा सामेल भएकी थिइन्। तीन सदस्यीय समूहको रूपमा यो उनीहरूको पहिलो र अन्तिम गीत थियो। एक अपेक्षाकृत असफल अवधि पछि, तीन बाँकी तीन युवतीहरूले सन् २००६ को अन्त्यसँगै कुनै पनि प्रकारले सञ्चार माध्यममा नआइकन विच्छेद भएका थिए।।
गठन
प्रिलुदासलाई सेप्टेम्बर २००३ मा प्रोसिबेन सञ्जालद्वारा सञ्चालित कार्यक्रम पपस्टार्स - डस डुएलमा लाखौँ दर्शकहरूको अगाडि नै गठन गरिएको थियो। यस कार्यक्रमको अवधारणा भनेको एक युवा समूह र एक युवती समूह उत्पादन गर्ने थियो जुन एक अर्काका प्रतिद्वन्द्वी हुनेछन् र वास्तविक दूरदर्शन कार्यक्रम पपस्टार्सको तेस्रो संस्करणको जित्नको लागि प्रतिस्पर्धा गर्नेछन्। नो एन्जेल्स र ब्रोजसिसको सफलता पछि, १२,००० आवेदकहरू यस कार्यक्रमको लागि छनोट हुने आशामा जर्मनीका पाँचवटा सहरहरूमा सञ्चालन गरिएको अडिसनमा सहभागी भएका थिए। र्‍यापर सब्ररिना सेतलुर, कलाकार डेटलेफ "दि!" सुस्त, र निर्माता योर्न् उबे फारेनक्रोग पिटरसन यस प्रतियोगिताको निर्णायक भूमिकामा रहेका थिए। प्रतियोगितामा ४६ मध्ये २७ प्रतियोगीहरूले स्थानीय एक कार्यक्रमबाट ओर्लान्डो, फ्लोरिडामा गायन, नृत्य, र स्वास्थ्यताको प्रशिक्षण प्राप्त गरेका थिए।
निर्णायकहरूले प्रत्यक हप्ता दुई वा तीन समूहहरूलाई बाहिराउने काम जारी राखेका थिए जसले गर्दा अन्तिम तर्फ सानो समूह बाँकी रहेको थियो र अन्त्यमा चार युवतीहरूलाई एक व्यवसायीक साङ्गीतिक समूह बनाउनका लागि छनोट गरिएको थियो जसमा मिरियाम कानी, अन-थु डोआन, रेबेका मिरो र इङ्ल्यान्डकी तात्सिया बोथा समावेश थिए जसले गर्दा यस साङ्गीतिक समूह 'प्रिलुडर्सको गठन भएको थियो। कार्यक्रमले नव निर्मित यस युवती समूह र अर्को अन्तिम प्रतिस्पर्धाी ओभरग्राउन्डका अन्तिम चार सदस्यहरूको विकास र सङ्घर्षलाई पछ्याइरहेको थियो। निर्णायकहरूले असफल रेकर्डिंग सत्र पछि दुवै समूहमा एक/एक जना थप गरी पाँच सदस्य बनाउने निर्णय गरेका थिए। सेमीफाइनलको समूहबाट छनोट गरेर उनीहरूले प्रिलुदासलाई पूर्णता दिनका लागि राम्रो तथा निखारिएको स्वर भएकी आनी रोसलाई छनोट गरेको थियो र यसमा ५ सदस्य भएका थिए। निकै नै समर्थ प्राप्त गरेको यस समूहले उक्त प्रतियोगितामा भने उनीहरूको प्रतिद्वन्द्वी ओभरग्राउन्डसँग सार्वजनिक मतका आधारमा पराजित हुँदै उप विजेतामा चित्त बुझाएको थियो।
साङ्गीतिक समूहको रूपमा
फारेनक्रोग पिटरसनले निर्माण गरेका उनीहरूको "एभरिडे गर्ल" नामक पहिलो एकल गीत जारी भएसँगै यो जर्मनेली चार्टको शीर्ष स्थानमा पुगेको थियो। यो गीत अस्ट्रिया र स्वीट्जरल्यान्मा शीर्ष ५ पुग्दै। १५,००० भन्दा बढी प्रतिलिपीहरू बिक्री गर्न सफल भएको थियो जसले गर्दा यसले गोल्ड प्रमाणपत्र प्राप्त गरेको थियो। २४ नोभेम्बर २००३ मा, यस एकल गीत समाविष्ट गल्स इन द हाउस नामक उनीहरूको गिती सङ्गालो व्यवसायीक रूपमा सफल भएको थियो तथापि, यसले मिश्रित प्रतिक्रिया प्राप्त गरेको थियो। यसले अस्ट्रिया एकल चार्टमा शीर्ष १० भित्र पर्न असमर्थ रहेता पनि यो जर्मनीमा शीर्ष २ र स्वीट्जरल्यान्डमा शीर्ष ३ भित्र पर्न सफल भएको थियो जसले गर्दा ओभरग्राउन्डको व्यवसायीक सफल गिती सङ्गालो इट्स डनसँग प्रतिस्पर्धा गर्नबाट चुकेको थियो। उनीहरूले त्यस पश्चात् जारी गरेका कुनैपनि एकल गीतहरू भने शीर्ष १० भित्र पर्न असमर्थ रहेका थियो। सन् २००४ मा, उनीहरूको दोस्रो गिती सङ्गालो प्रिलुड टु हिस्ट्री सार्वजनिक गरिएको थियो जुन एक बैकल्पिक संस्करण रहेको थियो।
समूहकी प्रमुख सदस्य बोथाले जुन २००५ मा समूह छोडेकी थिइन् भने मिरोले सोही वर्षको अगस्टमा समूहबाट टाढिएकी थिइन्। बाँकी तीन सदस्यहरूले निरन्तरता दिन चाहँदा चाहँदै पनि कुनै पनि गीत जारी गर्न सकेका थिएनन्। पछि द डोम नामक एक कार्यक्रममा, समूहले नयाँ गीत नेभर बिफोर जारी गरेको थियो जसलाई नयाँ एकल गीतको रूपमा घोषण गरिएको थियो। तथापि, प्रिलुदासले यसलाई प्रकाशित भने गरेको थिएन। सन् २००९ मा सान्द्राले उक्त गीतलाई आफ्नो गिती सङ्गालो ब्याक टु लाइफमा समावेश गरेकी थिइन्। सन् २००४ मा, समूहलाई जर्मनीमा गिती सङ्गालो गर्ल इन द हाउस र एकल इभरिडे गर्ल र डु दे नो इट क्रिसमसका लागि विभिन्न प्रमाणपत्रहरू प्रदान गरिएको थियो।
सन् २००५ को अन्त्य तिर, आन रोसले समूहबाट छुट्टिनु पूर्व उनको दूरदर्शनमा अन्तिम उपस्थित जनाएकी थिइन्। उनलाई २२ अगस्ट १९८८ मा पोल्यान्डमा जन्मिएकी ट्रिस सडोवस्कीले प्रतिस्थापन गरेकी थिइन्। उनको साथ कनी र डुअनले २८ जुलाई २००६ मा, आई वान्ट योर टाइम जारी गरेका थिए। सन् २००९ मा, समूहका सबै सदस्यहरू एक अर्काबाट छुट्टिँदै नयाँ परियोजनामा काम गर्न थालेको खुल्न आएको थियो। प्रिलुडर्स जर्मनीको पप युवती साङ्गीतिक समूह थियो। यस समूहका प्रारम्भिक सबै सदस्य मुख्यतया गायिका नै थिए भने तात्सिया बोथा, मिरियाम कानी, अन-थु डोआन, रेबेका मिरो र आनी रोस गरी यो ५ जनाको समूह थियो। प्रोसिबेनको प्रतिभा देखाउने कार्यक्रम पपस्टार्स - डस डुएल (सन् २००३) मा यो समूहको गठन भएको थियो भने उक्त प्रतियोगितामा यस समूह उप विजेता बनेको थियो। यस प्रतियोगितामा दुबै लिङ्गका पप समूहहरूले एक अर्काको विरूद्ध प्रतिस्पर्धा गरेका थिए। प्रिलुडर्स सार्वजनिक मतका आधारमा युवा समूह ओभरग्राउन्डसँग पराजित हुँदै उप विजेता बनेको थियो। आफ्नो पराजयको बाबजुद पनि समूहले उनीहरूको पहिलो एकल " एभ्रिडे गर्ल "बाट व्यापारीक सफलता हासिल गरेका थिए, जुन जर्मनीको आधिकारिक चार्टको शीर्ष स्थानमा आएको थियो भने उनीहरूको पूर्ण लम्बाई समेटिएको गिती सङ्थालो गर्ल्स इन द हाउस (सन् २००३) जर्मनी र स्वीट्जरल्यान्डको शीर्ष पाँचमा पुगेको थियो।
सन् २००४ मा, प्रिलुडर्सले प्रिलुड टु हिस्ट्री नामक गीतको वैकल्पिक गिती सङ्गालो जारी गरेका थिए। उक्त जारी गरिएको गीतले भने चार्टमा खासै प्रभाव पार्न सकेको थिएन। बोथा, मिरो र रोसको यस समूहबाट छुट्टिनु र उक्त गीतको असफलाका कारण समूहले सायान रेकर्डसँग टाढिएको थियो। एडेल रेकर्डहरूसँगको हस्ताक्षर गरेपछि प्याट्रसिया सडोवस्कीफ "म तिम्रो समय चाहन्छु" (जर्मनेलीको अनुवादित नाम) बोल रहेको गीतबाट यस साङ्गीतिक समूहमा सामेल भएकी थिइन्। तीन सदस्यीय समूहको रूपमा यो उनीहरूको पहिलो र अन्तिम गीत थियो। एक अपेक्षाकृत असफल अवधि पछि, तीन बाँकी तीन युवतीहरूले सन् २००६ को अन्त्यसँगै कुनै पनि प्रकारले सञ्चार माध्यममा नआइकन विच्छेद भएका थिए। कार्यकाल अवधिमा समूहले ४,००,००० भन्दा बढी प्रतिलिपीहरू बिक्री गर्न सफल भएको थियो।