cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
कप्पर टी
कपर-टी  महिलाको पाठेघरमा राखिने परिवार नियोजनको अस्थायी साधन हो। यो साधन लामो समयसम्म गर्भ निरोध गर्नको लागि उपयुक्त हुन्छ । यो अंग्रेजी अक्षर ‘T’ आकारको हुन्छ र तीनै वटा टुप्पोमा तामाको मसिनो तारले बेरिएको हुन्छ। यसको तल्लो टुप्पोमा सेतो मसिनो धागो हुन्छ र धागो पाठेघरको मुख बाहिरसम्म निस्किएको हुन्छ । यो एउटा प्लास्टीक र तामाबाट बनेको साधन हो ।
कार्य
पाठेघर भित्र यो रहुन्जेल गर्भ रहन्दैन ।
प्रयोग
तालिम प्राप्त स्वास्थ्य कर्मीहरूबाट मात्र यसलाई पाठेघर भित्र राखिन्छ । अवस्था हेरी धेरै वर्षसम्म राखिन्छ । तर, प्रत्येक महिना महिनावारी हुदा महिलाहरूले यस कप्पर टी को धागो योनीमा छ कि छैन भनेर जांच गर्नुपर्छ । यदि छैन भने तुरून्त डाक्टर कहाँ गएर परामर्श लिनुपर्छ ।
पाथीभरा (स्पष्टता)
पाथीभरा शब्दले निम्न कुराहरू बुझिन्छ।
डा. ब्लडमनी, अर हाउ वी गट अलङ्ग आफ्टर द बम
'''डा. ब्लडमनी, अर हाउ वी गट अलङ्ग आफ्टर द बम''' अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
द सिमुलाक्रा
द सिमुलाक्रा अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
नेपाली नायकहरूको सूची
नेपाली चलचित्र उद्योगका चिरपरिचित नायकहरूको बारेमा जानकारी लिनको लागि तलका समुहहरू हेर्न सकिनेछ।
समुह (प-म)
facebook.com/shankardhakal2016
समुह (अन्य)
अर्पन थापा
कर्मा शाक्य
किशोर खतिवडा
गजित बिष्ट
गोविन्द शाही
नवल खड्का
शोभा गाविस
शोभा नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, रुकुम जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
नेपाली नायकहरूको सूची
समुह (अन्य)
मुकेश ढकाल
विनय श्रेष्ठ
विरेन श्रेष्ठ
रेश मरहठ्ठा
शुशान्त कार्की
शुशिल क्षेत्री
सुवास मेचे
कुकुर तिहार
कुकुरलाई आज्ञापालक एवम् रक्षकको रूपमा लिइन्छ। विभिन्न अपराध गर्ने अपराधीहरू पत्ता लगाउने, अध्ययन-अनुसन्धान गर्ने कार्य पनि कुकुरले गर्दछ। कुकुरले घरको रेखदेख तथा चोर-डाँकाबाट बचाउने कार्य गरी मानिसलाई सहयोग गर्दै आएको पाइन्छ। त्यसैगरी कुनै प्राकृतिक प्रकोप तथा दैवी विपत्ती हुने बेलामा पूर्वसूचना समेत दिन्छ। कुकुरलाई भैरवको बाहन पनि भनिन्छ। कुकुर तिहार विश्वव्यापी रूपमा गैर आवसीय नेपालीहरूले मनाउने गर्छन्।
पृष्ठभूमि
प्राचीन संस्कृत महाकाव्य महाभारतमा स्वर्ग जाने क्रममा पाँच पाण्डवलाई कुकुरको साथमा राखिएको छ। पाँच पाण्डवहरू आफ्नी पत्नी द्रौपदी र भाइहरूसँग हिमालय चढे। युधिष्ठिर र तिनको कुकुरबाहेक ती सबै बाटोमा लडेर मरे। त्यसपछि युधिष्ठिरले देवताहरूका राजा इन्द्रलाई भेटे, जसले उनलाई स्वर्गमा स्वागत गरेका थिए। स्वागत गर्ने क्रममा उनले आफ्नो कुकुरलाई पछाडि छोड्नु पर्ने शर्त अगाडि राखे। युधिष्ठिरले आफू कुकुर बिना स्वर्गमा प्रवेश गर्न अस्वीकार गरे र पृथ्वीमा फर्किने बताए।  यमराज कुकुरको रुपमा आएका थिए र उनले आफ्नो रुप प्रस्तुत गरे। इन्द्र उनको कर्मबाट प्रभावित भए र युधिष्ठिरका लागि स्वर्गको ढोका खोलिदिए।
यमसँग श्यामा र शर्वरा नामका दुई कुकुर थिए जसले नरकको ढोकाको रक्षा गर्छन्। नेपाली हिन्दूहरू कुकुरको पूजा गर्नाले उनीहरूले मृत्युलाई सकारात्मक रूपमा हेर्ने विश्वास गर्छन् र कुकुरले उनीहरूको अन्तिम यात्रामा उनीहरूलाई पछ्याउँदछ। कुकुरहरूले तिनीहरूलाई नरकमा यातनाबाट जोगाउनेछन् आशा व्यक्त गर्छन्।  कुकुरलाई यमको दूत मानिन्छ र उनलाई खुसी पार्नका लागि कुकुरको पूजा गरिन्छ।
कोरोना भाइरस
यस भाइरसको सङ्क्रमणबाट सन् २०२० जनवरी ५ मा चीनमा पहिलो व्यक्तिको मृत्यु भएको थियो। यो भाइरस चीनको वुहान प्रान्तमा प्रथम पटक मानिसमा सरेको थियो भने हाल यसको प्रकोप विभिन्न देशहरूमा फैलिरहेको छ। यस भाइरसबाट चीनमा अध्ययनरत एक जना नेपाली व्यक्तिलाईसमेत सङ्क्रमण भएको पुष्टी भएको छ।
इतिहास
मानिसहरूमा कोरोनाभाइसर सर्वप्रथम सन् १९६० मा देखिएको थियो।
सावधानीका उपायहरू
कोरोना भाइरसको सङ्क्रमणबाट बच्न निम्न सतर्कता अपनाउन सकिन्छ।
वास्तविक तथ्यांक
वुहान कोरोना भाइरस को संक्रमण को बारेमा वास्तविक तथ्यांक दिनको लागि वेब साइट सन्चालनमा आएको छ  । https://thewuhanvirus.com/
सन्दर्भ सामग्रीहरू
sahabatqq qiuqiu99
बाँकुडा जिल्ला
बाँकुडा जिल्ला भारतको पश्चिम बङ्गाल प्रान्तको १९ वटा जिल्लाहरू मध्य एउटा जिल्ला हो।
२०१५ साफ यु-१९ च्याम्पियनसिप
२०१५ साफ यु-१९ च्याम्पियनसिप (2015 SAFF U-19 Championship) साफ यु-१९ साफ च्याम्पियनसिपको पहिलो संस्करण हो । नेपालले आयोजना गरेको यो प्रतियोगिताको पहिलो सस्करणको उपाधि पनि नेपालले जितेको थियो। जुन प्रतियोगिता २० अगस्ट देखि २९ अगस्ट २०१५ सम्म चलेको थियो। फाइनल खेलमा भारत टाइब्रेकर मार्फत ४-५ ले पाखा लगाई यो ऐतिहासिक उपाधि नेपालले जितेको थियो।
३ अगस्ट मा पाकिस्तान र श्रीलङ्काले यस फुटबल प्रतियोगिताबाट आफ्नो नाम फिर्ता लिएको थियो ।
गोलकर्ता
मेदि रेजाई सहवज् खान कमलप्रित सिंह मोईनुदिन खान सोना टोग्बि
स्रोत
श्रेणी :साफ यु-१९ च्याम्पियनसिप श्रेणी :सार्क
सेतोगर्दने चिचिल्कोटे
सेतोगर्दने चिचिल्कोटे नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा रफस-भेन्टेड टिट (Rufous-vented tit) भनिन्छ।
भिमसेनपाती
भिमसेनपाती नेपालमा पाइने बुट्यान वर्गको वनस्पति हो। यो एउटा वासनादार सेतो फूल फुल्ने वनस्पति हो। नेपालका पहाडी भूभागमा यसलाई डालेघाँसको रूपमा प्रयोग गरिन्छ भने यसको काठ दाउराको रूपमा उपयोग गरिन्छ। थामी जातिको विवाहको समयमा बेहुली पक्षका महिलाहरूले यसको फूलको माला लगाउने गर्दछन्।
यूबिक
यूबिक अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
कैलोगर्दने चिचिल्कोटे
कैलोगर्दने चिचिल्कोटे नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
दबदबे
दबदबे नेपालमा पाइने वनस्पति हो। यसको वैज्ञानिक नाम Garuga pinnata हो। दबदबे डालेघाँसको रूपमा प्रयोग गरिन्छ। यो फूल फुल्ने वनस्पति हो यसको फल बालबालीकाहरूले सिटी बनाउन प्रयोग गर्ने गर्दछन् भने दाउरा बाल्न पनि यो वनस्पतिको प्रयोग गरेको पाइन्छ।
नलबाडी जिल्ला
नलबाडी जिल्ला भारतीय राज्य आसामको एउटा जिल्ला हो।
निक एन्ड द ग्लिमङ्ग
निक एन्ड द ग्लिमङ्ग अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
डु एन्ड्रोइड ड्रिम अफ इलेक्ट्रिक सिप?
डु एन्ड्रोइड ड्रिम अफ इलेक्ट्रिक सिप? अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
बीरभूम जिल्ला
बिरभूम जिल्ला भारतको पश्चिम बङ्गाल प्रान्तको १९ वटा जिल्लाहरू मध्य एउटा जिल्ला हो।
काउन्टर-क्लक वर्ल्ड
काउन्टर-क्लक वर्ल्ड अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
सनराइज महिला फुटबल प्रतियोगिता २०७४
सनराइज महिला फुटबल प्रतियोगिता २०७५ एक झापा जिल्ला स्तरिय महिला फुटबल प्रतियोगिता हो।भने सनराइज महिला फुटबल प्रतियोगिताको पहिलो संस्करण हो।यो २०७५ सालको पहिलो नेपाली घरेलु महिला फुटबल प्रतियोगिता हो।जुन जेठ ०५ गतेदेखि सुरू भएको थियो।
यो सनराइज क्लबको आयोजनामा आयोजित एक महिला फुटबल प्रतियोगिता हो।
सहभागी टिमहरू
सनराइज महिला फुटबल प्रतियोगिता २०७५ मा सहभागी जनाएका झापा जिल्लाको महिला फुटबल क्लबहरू
मुख्य अनुक्रम
मुख्य अनुक्रम वा मेन सीक्वन्स एक ताराहरूको श्रेणी छ। हजारौं-लाखौं ताराहरूका अध्ययनका पछि देखिएको छ कि धेरै छोटे आकारका ताराहरूमा ताराहरूका रंग र त्यसको निरपेक्ष कान्तिमान (यानि मूल चमक)मा गहिरो सम्बन्ध हुन्छ। यी ताराहरूको चमक जति अधिक छ ती त्यति नैं निला नजर आउँछन् र चमक जति कम छ ती त्यति नैं रातो नजर आउँछन्। यस्ता ताराहरूलाई मुख्य अनुक्रम ताराहरू वा बाउन्ने ताराहरू भनिन्छ।
दाप्चा छत्रेबाँझ
दाप्चा छत्रेबाँझ नेपालको बागमती प्रान्तको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको नमोबुद्ध नगरपालिकामा अवस्थित एउटा ऐतिहासिक र सुन्दर गाउँ हो।  यो जिल्ला सदरमुकाम धुलिखेलबाट करिब १५ किलोमिटर दक्षिणपूर्वमा अवस्थित छ ।  नगरपालिकाको कार्यालय भकुण्डेबेशीमा रहेको छ ।  यस गाउँमा बौद्ध मन्दिर "नमोबुद्ध" र अन्य विभिन्न हिन्दू मन्दिरहरू अवस्थित छन्।  यस गाउँको अधिकांश भागबाट गौरीशंकर हिमाल प्रष्ट देख्न सकिन्छ।  यस गाउँमा धेरैजसो हिन्दू र बौद्ध धर्म मान्ने मानिसहरु छन् ।  त्यहाँ केही ईसाई र इस्लाम परिवारहरू पनि छन्।
तराई मधेश सद्भावना पार्टी
नेपालको एउटा राजनीतिक दल थियो। यसको नेतृत्व महेन्द्र राय यादवले गरेका थिए। तराई मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी नेपाल र सद्भावना पार्टीको विभाजित समूह र राष्ट्रिय सद्भावना पार्टीको एकीकरणबाट यसको गठन भएको थियो।
संविधान सभा निर्वाचन, २०७०मा तराई मधेस सद्भावना पार्टीले ३ सिट जितेको थियो।
२०७४ वैशाख ८ मा तराई मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी, नेपाल सद्भावना पार्टी, सद्भावना पार्टी, मधेसी जनअधिकार फोरम (गणतान्त्रिक) र राष्ट्रिय मधेस समाजवादी पार्टी बीच एकीकरण भई राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल बनेको थियो।
मध्य अफ्रिकी गणतन्त्रका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
युनेस्कोद्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषित गरिएको मध्य अफ्रिकी गणतन्त्रका सांस्कृतिक र प्राकृतिक स्थलहरूको सूची:
ओशो
चन्द्र मोहन जैन (११ डिसेम्बर १९३१ - १९ जनवरी १९९०), आचार्य रजनीश नामबाट परिचित, सन् १९६० देखि १९८० को दशकसम्म भगवान श्री रजनीश र १९८९ देखि ओशोको नामले विश्व परिचित, एक भारतीय रहस्यवादी गुरु, आध्यात्मिक व्यक्तित्व तथा ओशो आन्दोलनका सुरुवातकर्ता थिए ।
सन् १९६० को दशकमा उनले सार्वजनिक वक्ताको रूपमा पूरा भारतको यात्रा गरेका थिए। उनले राजनीतिज्ञहरू र राजनीतिक विचार, महात्मा गान्धी र संस्थागत धर्म बारेमा गरेको खरो आलोचनाले उनलाई विवादित बनाए जो आफ्नो विवादास्पद नयाँ धार्मिक (आध्यात्मिक) आन्दोलनको लागि चर्चित बनेका थिए। उनी भारत तथा संयुक्त राज्य अमेरिका पनि बसेका थिए। ओशोले प्रचलित धर्महरूको व्याख्या गर्दै प्रेम, ध्यान र खुसीहरूलाई जीवनका प्रमुख मूल्य मानेका थिए।
बाल्यकाल तथा युवा अवस्था
ओशो रजनीशको जन्म सन् १९३१ डिसेम्बर ११ शुक्रबारका दिन भारतको मध्य प्रदेश राज्यको जबलपुर सहरमा कपडा व्यापारीको छोराका रूपमा भएको थियो । उनका बाबुको नाम बाबुलाल जैन थियो भने आमाको नाम सरस्वती जैन थियो । उनका बुबा आमाका एघार जना सन्तान मध्ये ओशो जेठो सन्तान थिए । ओशो सात वर्षको उमेरसम्म आफ्नो मावली घरमा हजुरबुवा तथा हजुरआमाको साथमा रहेका थिए । मावली बसाइले आशोको जीवनमा ठूलो प्रभाव छोड्यो । उनकी हजुरआमाले उनलाई स्वतन्त्र, छाडा छोडिदिइन् पढाइ तथा अन्यकुराहरूको बोझ कहिल्यै दिइनन् । जब उनी सात वर्षका थिए उनका हजुरबुवाको मृत्यु भयो । यस पश्चतात उनी गदारवारा आफ्नो माता पितासँग बस्नको लागि गए । ओशोलाई आफ्नो हजुरबुवाको देहावसान र उनी पन्ध्र वर्षको हुँदा उनकी बाल प्रेमीका शशीको टाइफाइडका कारणले मृत्यु भयो । उनलाई यी दुई घटनाले मर्माहत र प्रताडित बनाएका थिए । जसका कारणले उनको मानसपटलमा मृत्युको बारेमा बाल्यकाल र युवा अवस्था भरि गहिरो सोच रहयो । १०० फिट उचाईको पुलबाट बर्खे भेलले मात्तिएको नर्मदा नदिमा हामफाल्नु र पौडी खेल्नु उनको लागि सामान्य जस्तै थियो । स्कुल पढ्न भर्ना हुँदाको पहिलो दिनमै हेपाहा शिक्षकको विरुद्धमा उनले आवाज उठाएका थिएँ । पछि, उच्चशिक्षा पढदै गर्दा कलेजको अवैज्ञानिक शिक्षा पद्दतिको विरुद्धमा उनले सधै बिद्रोहको हात उठाए ।
स्कुल पढ्दा रजनीस विद्रोही प्रकारका विद्यार्थी भएता पनि निकै तेज र प्रखर वक्ता थिए । वादविवादमा निपूर्ण वक्ता थिए । ओशो नास्तिक बने अनि सम्मोहन तर्फ पनि रूचि राख्न थाले भने समाजवादी संस्थाहरूसँग सम्बन्ध पनि राख्न थाले भारतीय राष्ट्रिय आर्मी तथा राष्ट्रिय स्वयमसेवक सङ्घ तर ति संस्थाहरूमा ओशोको सदस्यता निकै छोटो हुन पुग्यो किनकी उनी कुनै पनि बाहिरी दर्शन, आदर्शबाट प्रभावित हुन सकेनन् ।
विश्वविद्यालयका वर्षहरू तथा सामाजीक बक्ता (१९५१-१९७०)
सन १९५१, ओशोले १९ वर्षको उमेरमा जवलपुरको हितकर्नी कलेजबाट आफ्नो पढाइ आरम्भ गरे । तर शिक्षकहरूसँगको ठाकठुकसँगै उनलाई कलेज छोडन लगाइयो र पछि फेरि जवलपुरकै डि.एन जैन कलेजमा भर्ना भए । तर निकै आक्रामक स्वभाव तथा विद्रोही प्रवृत्तिका कारणले उनलाई परीक्षाको समयमा बाहेक कलेज जान अनिवार्यता थिएन । आफ्नो फुर्सदको समयलाई ओशोले स्थानीय पत्रिकामा सहायक सम्पादक बनेर उपयोग गरे । उनले जवलपुरमा आयोजना भएको सर्व धर्म भेलामा सहभागि बनेर आफ्नो सामाजिक वक्ताको छवि सुरुवात गरेका थिए । घर परिवारबाट विवाहको निम्ति अत्यधिक दबाब आए पनि उनले त्यसलाई बेवास्ता गरे । सन १९५३ मार्च २१ का दिन, २१ वर्षको उमेरमा जवलपुरमा ओशोले आफूलाई आध्यात्मिकरूपमा दिव्यज्ञान प्राप्त भएको घोषणा गरेका थिए ।
सन १९५५ मा डी.एन जैन कलेजबाट दर्शन शास्त्र मा बी.ए सकेपछि उनी सागर विश्वविद्यालयमा भर्ना भए । जहाँबाट सन १९५७ एम.ए को डिग्री विशिष्ट श्रेणीमा हासिल गरेका थिए । तत्कालै उनले रायपुर संस्कृत कलेजमा शिक्षकको जागीर पाएका थिए । तर ओशो आफ्ना विद्यार्थीहरूको नैतिकता, धर्म र आचरण लागि खतरनाक हुनसक्ने ठानी उपकुलपतिले उनलाई तुरुन्तै स्थानान्तरण गर्न लगाएका थिए । १९५८ बाट उनले जवलपुर विश्वविद्यालयमा लेक्चररकोरूपमा पढाउन सुरु गरेका थिए पछि १९६० मा प्राध्यापकमा बढुवा भए ।
चाडका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
सन् २०१४ सम्ममा चाडका १ वटा सम्पदालाई संयुक्त राष्ट्र शैक्षिक, वैज्ञानिक एवं सांस्कृतिक सङ्गठन (युनेस्को)द्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्रमा मान्यता प्रदान गरिएको छ ।
योगी नरहरिनाथका केही कृतिहरू
योगी नरहरीनाथ द्वारा लिखित कृतिहरू
चाडका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
युनेस्कोद्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषित गरिएको चाडका सांस्कृतिक र प्राकृतिक स्थलहरूको सूची:
ओशो
विश्वविद्यालयका वर्षहरू तथा सामाजीक बक्ता (१९५१-१९७०)
ओशो भन्छन् -
"धार्मिक व्यक्तिहरूको पुरानो धारणा "धर्म जीवन विरोधी हो" । उनीहरू यस जीवनको निन्दा र आलोचना गर्दछन्, यो साधारण जीवनलाई - उनीहरू क्षुद्र, तुच्छ, मोह भन्दछन् । उनीहरू यसको तिरस्कार गर्दछन् । म यहाँ यि तमाम कुराहरू प्रति तिम्रो संवेदनालाई जगाउनको निम्ति छु ।"
पुर्वजन्मका संस्कार तथा यस जन्मको गहन साधनाले २१ बर्षको उमेरमा सन् १९५३ मार्च २१ को मा मध्यप्रदेशको जवलपुरमा विद्यार्थी छँदा नै उनमा सम्बोधी घटिसकेको थियो तर उनले त्यससमयमा आफ्नो सम्बोधीको वारेमा सार्वजनिक रुपमा केहि बोलेनन् र आफ्नो उच्च शिक्षाको अध्ययन जारी राखे । ओशोले सन् १९५७ मा २६ वर्षको उमेरमा गोल्ड मेडलिष्टको रुपमा साईकोलोजी बिषयमा एम.ए.को डिग्री लिएपछि शिक्षण पेशा अंगाले । उनले शिक्षणको साथसाथै भारतका विभिन्न स्थानहरुमा प्रवचन तथा ध्यान शिविरहरुको आयोजना गरी तनावमुक्त जिवन जीउने कला सिकाउन शुरु गरे । त्यस बखत उनी आचार्य रजनीश भनेर चिनिन्थे । आध्यात्मका प्यासीहरुको लागि कल्याण मित्रको रुपमा पथ प्रर्दशन गरिरहे पनि आफूलाई गुरुको रुपमा भने स्थापित गर्नै चाहेनन् आचार्यले । आध्यात्मीक जागरण आन्दोलन र प्राध्यापन पेशालाई संगसंगै चलाउन गाह्रो भैरहेको कारणले सन् १९६६ मा आचार्यले मानवमात्रको कल्याणको लागि प्राध्यापन पेशा नै त्यागीदिए र गोल्डमेडलिष्टको डिग्री आगोमा जलाईदिए । सन् १९६९ को अन्त्यतिर आचार्य सदाको लागि जवलपुरबाट बम्बे आए र वुडल्याण्ड नाम गरेको अपार्टमेण्टको कोठालाई आफ्नो निवास बनाए । सन् १९७० को अप्रीलमा आचार्यले एक्काईसौं सताब्दीको मनुष्यको लागि एक क्रान्तीकारी बिधी — डाईनमिक ध्यान रचना गरे जुन ध्यान बिधी अशरिर मन र आत्माको स्वास्थ्य उपलब्धीको लागि अचुक औषधीको रुपमा स्थापित भएको छ ।
कार्य
सन् १९७० को सेप्टेम्बर २६ तारिखको दिन आचार्य रजनीशले सत्र वर्ष अगाडीनै आफुले बुद्धत्व पाईसकेको घोषणा गर्दै, भारतको हिमाञ्चल राज्यको मनालीमा संचालित ध्यान शिविरमा दश जना साधकहरुलाई दीक्षा दिई एक नविन ध्यान आन्दोलनको सुत्रपात गरे । रजनीशले आफ्नो अभियानलाई नव–सन्यास भनेर नाम दिए । सन् १९७१ को समयतिर रजनीशलाई शिष्यहरुले श्रद्धापुर्वक भगवान भनि सम्बोधन गर्न थाले, भगवान अर्थात स्वयंलाई चिनेको सम्बोधी प्राप्त व्यक्ति। रजनीशले भने, “भगवत्ता मेरो मात्र होईन संसारका सबै प्राणीहरुको जन्मसिद्ध अधिकार हो ।"
ओशोले हजारौँ घन्टा प्रवचनहरू दिएका छन् । जसबाट सयौँ पुस्तकहरू लेखिएका छन् । उनका प्रवचन पुस्तक, अडियो क्यासेट तथा भिडियो क्यासेटका रूपमा उपलब्ध छन । उनका प्रवचनहरू इन्टरनेटमा प्रसस्त पाइन्छन् । आफ्नो क्रान्तिकारी विचारबाट उनले लाखौ अनुयायी तथा शिष्य बनाए । अत्यधिक कुशल वक्ता ओशोका प्रवचनहरूका करिब ६०० पुस्तकहरू छन । "सम्भोग से समाधि की ओर" उनको सबैभन्दा चर्चित तथा विवादास्पद पुस्तक हो । उनको नामबाट आश्रमहरू पनि चलिरहेका छन । ओशोले हरेक पाखण्डहरू माथि प्रहार गरेका छन । । सन्यासको अवधारणालाई उनले भारत तथा विश्वको अनुपम देन भएको बताउँदै सन्यासको नाममा भगवानको कपडा धारण गर्ने पाखण्डीहरूको धरै आलोचना गरेका छन । ओशोले सम्यक सन्यासीको पुनर्जीवित गरे । ओशोले पुनः बुद्धको ध्यान, कृष्णको बाँसुरी, मीराको घुँघरु तथा कबीरको मस्ती सन्यासीहरू लाई दिए । सन्यासी पहिले कहिल्यै यति धेरै समृद्ध थिएनन् जति आज ओशोको संस्पर्श छन् । त्यसैले उनी नव-सन्यासी हुन् । उनको नजरमा सन्यासी त्यो हो जो आफ्नो घरसंसार, पत्नी तथा बच्चाको साथ रहेर पारिवारिक, सामाजिक जिम्मेवाररहेको निर्वाह गर्दै ध्यान तथा सत्संगी जीवन जिउँदछ ।
बम्बैको धुलो र धुवायुक्त प्रदुशित वातावरणले भगवान रजनीशको कोमल स्वास्थ्यमा असर पार्न थालेपछि उनका परम भक्तहरुले बम्बे भन्दा स्वच्छ वातावरण र हरियाली भएको पुना शहरमा एक घर किने र सन् १९७४ मार्च २१ को दिन सोहि स्थानमा भगवान रजनीशले पहिलो आश्रम स्थापना गरे । गुरुको प्रेम उर्जाले लवालव भरिएका शिष्यहरुको अग्रसरतामा विश्वभरी आश्रम तथा ध्यान केन्द्रहरु खुल्न थाले ।
रजनीश कम्युन
सात बर्षको पुना प्रवास पश्चात् सन् १९८१ मा भगवान रजनिश अमेरीका पुगे र तिन बर्षभित्रै अमेरीकाको ओरेगन राज्यमा १२६ बर्गमाईलको एउटा बन्जर क्षेत्रमा “रजनीश कम्युन” को निर्माण गरे जुन देखेर सारा बिश्व नै चकित भयो । “ एक बिश्व एक मानव समाज ” को यस अद्भूत प्रयोग रजनीशपूरम नामले प्रशिद्ध भयो र त्यहाँ संसारभरका बिभिन्न देशबाट आएका ५००० जना साधकहरु नियमित रुपमा बस्न थाले । अमेरीकी सरकारले पनि रजनीशपुरम्लाई एक नगरको रुपमा बिधीवत कानुनी दर्जा दियो । त्यस वखत ओशोका नवसन्यासी शिष्यनै रजनीशपुरम नगरको मेयर चुनिन्थे भने “गुणतन्त्रको प्रयोगले ( गुणतन्त्र : ब्यक्तिको बिज्ञता र गुणको आधारमा काम दिईने बिधी ) त्यसनगरका प्रशासनिक र बिकासका कामहरुले उच्च स्तर छुन थाले । यसले गर्दा रजनीशपुरम् अमेरीकामैं एउटा आदर्श नगरको रुपमा स्थापित भयो । भगवान रजनीश र उनका शिष्यहरुले उदहारण देखाईदिए कि नवसन्यासीले पुरातन कालका जोगीहरुले जस्तै मागेर खाने या समाजदेखि पलायन गर्ने होईन कि समाजमै बसेर यो संसारलाई अझै सुन्दर पार्न सक्दछन् ।
भगवान रजनीश र उनका शिष्यहरुले उदहारण देखाईदिए कि नवसन्यासीले पुरातन कालका जोगीहरुले जस्तै मागेर खाने या समाजदेखि पलायन गर्ने होईन कि समाजमै बसेर यो संसारलाई अझै सुन्दर पार्न सक्दछन् ।
रजनीशपुरम् कानुनतः रुपमा अमेरीकाको शहर थियो तर आध्यात्मिक रुपमा त्यो एउटा बिश्व बन्धुत्वको नमुना नगर थियो । रजनीशपुरमका निवासी न कुनै देश न कुनै सम्प्रदायका थिए, उनिहरु थिए एक सम्बुद्ध सद्गुरुको मानव कल्याणकारी भिजनका सहयात्रीहरु । भगवान रजनीश अमेरीकामा बसेको करिब ४ बर्ष पुग्दानपुग्दै विश्वभरी उनका करीव ५०० आध्यात्मीक केन्द्रहरु खुलीसकेका थिए जसमा जर्मनी, फ्रान्स, अष्ट्रेलिया, ब्रिटेन जस्ता देशहरुमा आफ्नै बिमान र बिमानस्थल भएका कम्युनहरु समावेश थिए । उनको कार्य ध्यान आन्दोलनको रुपमा संसारभर आगोसरी फैलिइरहेको थियो । दैनिक तिन सयको करीव संख्यामा पश्चिमी देशका साधकहरु ध्यान आन्दोलनको नवसन्यासमा दीक्षीत भईरहेका थिए । यो देखेर पश्चिमी धार्मीक अतिवादीहरुलाई लाग्यो कि भगवानले नवसन्यासको रुपमा पूर्विय धर्म फैलाउदै छन् । त्यसैले उनीहरुको षडयन्त्र स्वरुप १९८५ अक्टोवरमा रोनाल्ड रेगनको अमेरीकी सरकारले भगवानलाई भिसाको म्याद सकिएको सामान्य बहानामा गिरफ्तार गर्यो, १२ दिनसम्म जेलमा राख्यो अनि अमेरिकाबाट जर्वजस्ती निर्वासन गरिदियो र जर्वजस्ती भारत फर्कन बाध्य पार्यो ।
महापरिनिर्वाण
ओशोको मृत्यु १९ जनवरी १९९० मा ५८ वर्षको उमेरमा पुणे, भारतको आश्रममा भएको थियो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
https://www.osho.com/meditation/osho-active-meditations/osho-dynamic-meditation
डाँडागाउँ, काभ्रे
डाँडागाउँ, काभ्रे नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
निराजन वीर विक्रम शाह
अधिराजकुमार निराजन वीर विक्रम शाह देव (Prince Nirajan Veer Bikram Shahdev; उनी नेपालका राजा वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह देवका कान्छा छोरा थिए। निकै चञ्क
द ग्यानिमेड टेकओभर
द ग्यानिमेड टेकओभर अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
बारपेटा जिल्ला
बारपेटा जिल्ला भारतीय राज्य आसामको एउटा जिल्ला हो।
कालो गुराँस
कालो गुराँस नेपालमा पाइने वनस्पति हो। बुट्यान वर्गमा पर्ने यो वनस्पति ठूला हरिया पात र सेतो तथा फुस्रो फूल फुल्ने गुराँस हो। यो पूर्वी नेपाललगायत सिक्किम, भुटान, भारतको अरुणाञ्चल प्रदेश तथा दक्षिण तिब्बतका भूभागको रैथाने वनस्पति हो। कालो गुराँस २१००-३२०० मिटरसम्मका उचाइमा पाइने मिश्रित वनमा पाइने गर्दछ। यसको बोट ६ देखि १५ मिटर अग्लो हुने गर्दछ।
रक्तशिर चिचिल्कोटे
रक्तशिर चिचिल्कोटे (Cephalopyrus flammiceps) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको प्रजाति हो । यसको औसत लम्बाई १० सेन्टिमिटर तथा तौल ७ ग्राम हुन्छ ।
ड्यूज इराइ
ड्यूज इराइ अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
बोङ्गाइगाउँ जिल्ला
बोंगाइगांव जिल्ला भारतीय राज्य आसामको एउटा जिल्ला हो।
भूकम्पमापक यन्त्र
भूकम्पमापक यन्त्र (Seismometer) भूगतिका एक घटकलाई प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष विधि भन्दा अधिक यथार्थतापूर्वक अभिलिखित कर्ता उपकरण हो। सुपरिचित प्राकृतिक भूकम्पहरु, भूमिगत परमाणु परीक्षण एवं पेट्रोलियम अन्वेषण आदिमा मनुष्यकृत विस्फोटहरु तथा तेज हवा, समुद्री तरङ्ग, तेज मानसून एवं समुद्री क्षेत्रमा तूफान वा अवनमन आदिदेखि उत्पन्न सूक्ष्मकंपहरु (microseism)का कारण भूगति उत्पन्न हुन सक्छ। उचित रीतिदेखि अनुस्थापित (oriented), क्षैतिज भूकम्पमापक यन्त्र भूगतिका पूर्व पश्चिम वा उत्तर दक्षिणका घटकलाई अभिलिखित गर्दछ र ऊर्ध्वाधर भूकम्पमापक यन्त्र ऊर्ध्वाधर गति, अर्थात भूगतिका ऊर्ध्वाधर घटकलाई अभिलिखित गर्दछ।
व्याध तारा
व्याध तारा पृथ्वीबाट रातका सबै ताराहरुमा सबभन्दा अधिक चम्किला नजर आउँछ। यसको सापेक्ष कान्तिमान -१.४६ मैग्निट्यूड हो जो अरु सबभन्दा चम्किला ताराहरु अगस्तिभन्दा दुइगुणा छ। दरअसल जो व्याध तारा बिना दूरबीनका आँखाले एक तारा लाग्दछ त्यो वास्तवमा एक द्वितारा हो, जसमा एक त मुख्य अनुक्रम तारा हो जसको श्रेणी A१V छ जसलाई "व्याध ए" भन्न सकिन्छ र अर्को DA२को श्रेणीको सेतो बाउन्ने तारा छ जसलाई "व्याध बी" बोलाउन सकिन्छ। यी ताराहरु महाश्वान तारामण्डलमा स्थित छन्।
व्याध पृथ्वीबाट लगभग ८.६ प्रकाश-वर्षको दूरीमा छ। व्याध ए सूरजबाट दुइगुणा द्रव्यमान राख्दछ जबकि व्याध बीको द्रव्यमान लगभग सूर्यको बराबर छ।
भूकम्पमापक यन्त्र
यान्त्रिक भूकम्पमापक यन्त्र
यान्त्रिक भूकम्पमापक यन्त्र (जस्तै मिल्न-श भूकम्पलेखी)मा एक क्षैतिज वा ऊर्ध्वाधर लोलक हुन्छ, जो उपलब्ध आधार शैलदेखि सन्निहित पाएमा चढा रहन्छ, वा पृथ्वीमा पर्याप्त गहिराईमा स्थित रहन्छ। काँपती पृथ्वीका कारण लोलकमा उत्पन्न कंपनहरूलाई उपयुक्त युक्तिदेखि प्रवर्धित र अभिलिखित गरिन्छ। अवांछित दोलनहरु (oscillations)लाई निस्यंदित गर्नका लागि लोलक प्राय: क्रान्तिक रूपले अवमंदित (criticaly damped) हुन्छ।
व्याध तारा
नामको विवरण र अन्य भाषाहरु
व्याध ताराहरूको पूरा नाम संस्कृतमा "मृगव्याध" हुने गर्थ्यो जसको अर्थ हुन्छ "हिरणको शिकारी"। यस नामका साथ यो तारा रूद्र (शिवजी)को प्रतीक हो। यसलाई संस्कृतमा "लुब्धक" पनि भनिन्छ, जसको अर्थ पनि "शिकारी" छ। व्याधलाई अंग्रेजीमा "सीरियस" (Sirius) वा "डाग स्टार" (Dog star) भनिन्छ। "व्याध ए"लाई "सीरियस ए" (Sirius A) र "व्याध बी"लाई "सीरियस बी" (Sirius B) भनिन्छ। "महाश्वान तारामण्डल"लाई अङ्ग्रेजीमा "कैनिस मेजर" (Canis major) र मराठीमा "बृहल्लुब्धक" भनिन्छ।
भूकम्पमापक यन्त्र
यान्त्रिक भूकम्पमापक यन्त्र
जस्तो माथि स्पष्ट गरे जा चुका छ, केही भूकम्पलेखिहरूलाई भूकम्पमापक यन्त्रका रूपमा र केहीलाई त्वरणमापीका रूपमा अभिकल्पित (design) गरिन्छ। यान्त्रिक भूकम्पलेखिहरूमा मिल्न श र वुड ऐंडरसन उपकरण प्रधान छन् र भारत एवं विदेशको अनेक वेधशालाहरूमा काममा आउँछन्।
विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला
विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला (१९७१ भदौ २४ - २०३९ साउन ६) नेपालका प्रथम जन निर्वाचित प्रधानमन्त्री तथा नेपाली र हिन्दी भाषाका साहित्यकार थिए।  उनले आफ्नो जीवनको लामो समयसम्म नेपाली कांग्रेसको नेतृत्व, सन् १९५९ देखि १९६० सम्म नेपालको प्रधानमन्त्री, र नेपालमा प्रजातन्त्र स्थापाना गर्नको लागि राजनीतिक नेतृत्व प्रदान गरेका थिए।  नेपाली भाषा साहित्यमामा उनले मनोवैज्ञानिक कथाहरूको नयाँ प्रयोग गरेका थिए।  कोइरालाको बाबुको नाम कृष्णप्रसाद कोइराला हो।
सुरुवाती जीवन
विश्वेश्वरप्रसाद राजनीतिक जीवन त्यतिखेर भारतमा चलिरहेको भारतको स्वतन्त्रता आन्दोलनबाट भएको थियो। आन्दोलनमा लागेकै कारण विश्वेश्वरप्रसाद र उनका दाइ मातृकाप्रसाद कोइरालालाई वि.सं १९८६ मा तीन महिनासम्म बेलायती सरकारले कैद गरेको थियो। यसपछि नै उनको राजनीतिक जीवनको सुरुवात भएको थियो। वि.सं १९८८ मा उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक शिक्षा बनारसमा पूरा गरेका थिए। त्यसपछि बनारस हिन्दु विश्वबिद्यालयबाट राजनीति तथा अर्थशास्त्र विषयमा स्नातक तथा कलकत्ता विश्वविद्यालयबाट कानूनमा स्नातकोत्तर पूरा गरेका थिए। अध्ययन पूरा गरे पछि दार्जीलिङमा बसेर धेरै समयसम्म कानून व्यवसाय काम गरेका थिए। विद्यार्थी हुँदापनि उनी राजनीतिमा नजिक रहेका थिए। दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा उनलाई बेलायती सरकारले जबरजस्ती सैनिकमा भर्ना गरिएको थियो। त्यहाँबाट छुटेपछि उनले वि.सं २००३ मा नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसको स्थापना गरेका थिए जुन पछि गएर नेपाली कांग्रेस बन्न पुगेको थियो।
नेपालमा सुरुवाती राजनीतिक नेतृत्व
वि.सं २००३ मा विराटनगर मजदुर आन्दोलनको नेतृत्व गरेको अभियोगमा उनलाई नेपाल सरकारले एक वर्ष कैद गरेको थियो। २००७ सालमा उनले नेपालमा राणा शासनको अन्त्यको लागि सैनिक सङ्घर्ष सुरु गरेका थिए। सोही वर्ष राणा शासनको अन्त्य भयो र नेपालमा बहुदलीय प्रजातन्त्रको स्थापना भएको थियो। त्यस पछि मोहन शमशेर जबराको नेतृत्वमा नयाँ सरकार बन्यो र कोइराला त्यस सरकारको गृहमन्त्री बनेका थिए
सात सालको क्रान्ति
सात सालको क्रान्तिमा विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाको महत्त्वपूर्ण योगदान रहेको थियो जसलाई नेपालको प्रजातन्त्रिक आन्दोलन पनि भन्ने भनिन्छ। तात्कालिक समयमा देशमा रहेको जहानीयाँ वा एकतन्त्रीय राणा शासन विरूद्ध सुरू भएको जनताको क्रान्ति २००७ फागुन ७ गते नेपालमा राणा शासनको अन्त्य गरी प्रजातन्त्रको स्थापनामा आएर रोकिएको थियो। यस क्रान्तिमा नेपालको पहिलो राजनीतिक दल नेपाल प्रजा परिषद् र नेपाली कांग्रेस लगायतका पार्टी भाग लिएका थिए। सात सालको क्रान्ति सफल भएसँगै राणा शासनको अन्त्य भएको थियो।
राजनीतिक वृत्ति
भारतमा कैद रहेका कोइराला भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलन पछि रिहा भएका थिए। भारतको परिवर्तन देखेर उनले नेपालमा पनि परिवर्तन ल्याउने प्रयास गर्ने तयारी गरेका थिए। वि.सं २००३ सालमा, उनले भारतबाट समाजवादी नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसको स्थापना गरेका थिए। २००६ सालमा, नेपाली कांग्रेस पार्टी बनेको थियो। २००३ फागुन २६ मा कोइरालाका भाइ गिरिजाप्रसाद कोइरालालाई बिराटनगर जुट मिल हड्तालमा उत्रिन सहयोग गर्नका लागि उनी नेपालगन्ज पुगेका थिए। गिरिजाप्रसाद कोइराला र राष्ट्रिय कांग्रेसका अन्य चार नेतासहित उनलाई पक्राउ गरी २१ दिन थुनामा राखिएको थियो। उनलाई पछि रिहा गरिएको थियो।
पछि उनी फर्केर भारत गएका थिए। राणा शासन विरुद्ध सङ्घर्ष गर्नका लागि उनले सबैलाई एकत्रित गरेका थिए। अन्ततः कोइरालाले साल सालको क्रान्तिको नेतृत्व गरेका थिए, जसले नेपालको १०४ वर्षीय राणा शासनलाई परास्त गरेको थियो। राणा–कांग्रेस गठबन्धनको मन्त्रिमण्डल जसमा कोइरालाले गृहमन्त्रीका रुपमा ९महिना सेवा गरेका थिए। अन्तिम राणा प्रधानमन्त्रीलाई पछि बर्खास्त गरिएको थियो। त्यसपछि कोइरालाले नेपाली राजनीतिक संरचनाको विकास गर्नेतर्फ ध्यान दिएका थिए। राजा महेन्द्रले २०१५ मा स्वतन्त्र संसदीय निर्वाचन गर्न सक्षम बनाउने नयाँ संविधानको १ फागुन २०१५ घोषणा गरेका थिए। २०१५ मा भएको पहिलो आम निर्वाचनमा उनको दल नेपाली कांग्रेस विजयी भएपछि उनले आफ्नो नेतृत्वमा नयाँ सरकार गठन गरेका थिए। उनको सरकार १८ महिना मात्र सरकारमा रहेको थियो। नेपाली काङ्ग्रेस कुल १०९ मध्ये ७४ सिट प्राप्त गरेको थियो भने कोइराला नेपालको २२औँ प्रधानमन्त्री बनेका थिए।
वैदेशिक सम्बन्ध
प्रधानमन्त्री कालमा उनले संयुक्त राष्ट्रसङ्घ, भारत तथा चीनको मैतृपूर्ण भ्रमण गरेका थिए। प्रधानमन्त्री बीपी कोइरालाले २०१६ फागुन २८ देखि चैत ११ सम्म चीनको भ्रमण गरेका थिए। त्यसबेला उनले चिनियाँ प्रधानमन्त्री चाउ एन लाईलाई नेपाल भ्रमणको निम्तो दिएर नेपाल आएका थिए। त्यस लगत्तै २०१७ वैशाख १४ देखि १७ सम्म चाउ एन लाईले दोस्रो पटक नेपालको भ्रमण गरेका थिए।
उनले त्यसबेला नेपाली संसद्‌का दुवै सदनको संयुक्त बैठकलाई सम्बोधन पनि गरेका थिए। त्यसै क्रममा २०१६ वैशाख १६ मा नेपाल र चीनबीच शान्ति तथा मैत्री सन्धिमा हस्ताक्षर भएको थियो। उक्त सन्धिमा नेपालका तर्फबाट बीपी कोइराला र चीनका तर्फबाट चाउ एनलाईले हस्ताक्षर गरेका थिए।
भूमिसुधार
प्रधानमन्त्रीत्वकालमा उनले बिर्ता उन्मूलन गरी ‘जग्गा जोत्नेको हुनुपर्छ’ भन्ने भूमिसुधार कार्यक्रम लागु गराएका थिए। वास्तवममा भुमिसुधार विपी कोइरालाको आर्थिक सिद्धान्तको परिणाम थियो । सुरुमा विपी राजनीतिमा लोकतान्त्रीक विचारको पक्षपाती भएपनि अर्थतन्त्रमा भने मार्क्सेली विचारबाट प्रभावित थिए । भुमिसुधार गरेर वास्तविक किसानलाई जमिन वितरण गर्नु पर्छ भन्ने उनको विचार थियो । त्यसो गर्दा औद्योगिक विकासको लागि जगेडा श्रमशक्ति प्राप्त हुन्छ भन्ने उनकी विचार थियो । उनको विचार थियो- उत्पादनको विपुलतालाई वितरण गरेर नै समाजवादी व्यवस्था लागू गर्न सकिन्छ । उनले स्पष्ट शव्दमा भनेका थिए - समाजवाद भनेको गरिबीको वितरण होइन । एक एक चम्चा दूध वितरण गर्नु समाजवाद होइन । यसरी औद्योगिक पुँजिवादको विकासद्वारा ठूलो पैमानामा उत्पादन गर्ने र न्यायोचित  वितरण गरेर समाजवाद ल्याउन सकिन्छ भन्ने विपीको विचार थियो । तर पछिल्लो समयमा भने उनले उच्चस्तरीय प्रविधीको प्रयोगद्वारा उत्पादन वृद्धि गर्ने नीति छोडिदिए । उनी गान्धीको आर्थिक सिद्धान्तबाट प्रभावित भए । मानवीय श्रममा आधारित मध्यमस्तरको प्रविधीको प्रयोगद्वारा उत्पादन गर्ने नीतिमा जोड दिए ।अमेरिका र युरोपको प्रगती एशिया र अफ्रिकी देशहरुको कच्चा पदार्थको उपभोगको कारण मात्र सम्भव भएको तर्क राख्दै पुरै संसारले त्यति नै उपभोग गर्ने हो भने संसारकोश्रोतले नपुग्ने तर्क गर्दै सादा जीवनको आवश्यकतामा जोड दिए । यसरी उनी पर्यावरणमैत्री मानव विकासको आर्थिक नीतिको वकालत गर्ने बिन्दुमा जीवनको उत्तरार्द्धमा पुगेको देखिन्छ ।
साहित्यिक योगदान
प्रसिद्ध राजनीतिज्ञ, प्रजातान्त्रिक समाजवादका चिन्तक एवम् प्रयोक्ता विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला स्वतन्त्र रूपमा उत्कृष्ट साहित्य सिर्जना गरेर नेपाली वाङमयमा नयाँ चिन्तन, नयाँ आयाम, नयाँ परम्परा र शैली दिएर सदाका निम्ति अमर बनेका छन्। कोइराला नेपाली आख्यानमा मनोविश्लेषण भित्र्याउन पहिलो आख्यानकार समेत हुन्।
विरासत
उनको स्मृतिमा निम्न संस्थाहरू स्थापना भएका छन्:
भूकम्पमापक यन्त्र
मिल्न श क्षैतिज घटक भूकम्पमापक यन्त्रको उपकरणी विवरण
लोलकको आर्वतकाल (time period) १० देखि १२ सेकंडसम्म तथा अवमंदन अनुपात २० :१ हुन्छ। आवर्धन प्रकाशिक सहित यान्त्रिक छ र स्थैतिक (static) आर्वधन १५० देखि २५०सम्म परिवर्तनीय हो। लगभग ०.५ किलो ग्राम भारको संहति ५० सहरुमी० लामा बल्ले (boon)देखि जोड दिए जान्छ। अवमंदन युक्तिका रूपमा ताँबोको एक पट्टिका लोलकदेखि जोड दिए जान्छ, जो चार नालचुंबकहरुका ध्रुवहरुका बीच गतिशील रहन्छ। चुंबकहरूको स्थितिको समंजन गर्न अवमंदनलाई समंजित गर्न सकिन्छ।
विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला
विरासत
१. वि.सं २०४८ मा बिपी कोइराला नेपाल स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, भारत र नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूले दुई देशबीचको समझदारी र मित्रतालाई निरन्तर पालनपोषण र थप प्रवर्द्धन गर्न राष्ट्रसेवक, सञ्चारकर्मी आदिलाई उपलब्ध गराएर सरकार–देखि सरकारी स्तरमा गरिने सामान्य सहयोग र अन्तरक्रियालाई परिपूर्ति गर्ने उद्देश्यका साथ स्थापना गरिएको थियो।
भूकम्पमापक यन्त्र
वुड-ऐंडरसन (क्षैतिज) भूकम्पमापक यन्त्रको उपकरण विवरण
लगभग ०.७ ग्राम भारको ताँबो एक सानो बेलन एक तने भए उर्ध्वाधर तारमा उत्केन्द्रत: चढा हुन्छ। तारको मारोडी (torsiona) प्रतिक्रियादेखि नियन्त्रण हुन्छ। आर्वतकाल (T०) लगभग एक सेकंड हुन्छ। शक्तिशाली चुबंकका ध्रुवहरुका बीच लटकती संहतिका कारण क्रान्तिक (critical) अवमंदन हुन्छ। उपकरणको स्थैतिक आर्वधन प्राय: १,५०० देखि २,०००सम्म हो।
विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला
विरासत
२. वि.सं २०४८ मा, विपी कोइराला मेमोरियल प्लानेटेरियम तथा अब्जरभेटरी र विज्ञान सङ्ग्रहालय विकास समितिको स्थापना गरी नेपालमा खगोल र ब्रह्माण्ड विज्ञानको क्षेत्रमा अनुसन्धानात्मक गतिविधि सञ्चालन गरिएको थियो।
३. बी. पी. कोइराला स्मृति ट्रष्टको स्थापना वि.सं २०५७ मा स्वर्गीय बी. पी. कोइरालाको स्मृतिमा भएको थियो। नेपाल सरकारले रोयल्टी सङ्कलन गर्ने, प्रतिलिपि अधिकार दाबी गर्ने र बी. पी. कोइरालासम्बन्धी कानुनी अनुमति दिने यो एक मात्र कानूनी संस्था हो। यस ट्रस्टले नेपाल सरकारबाट आर्थिक सहयोग प्राप्त गर्ने गरेको छ।
भूकम्पमापक यन्त्र
विद्युच्चुबंकीय भूकम्पमापक यन्त्र
ये सबै उपकरण भूकम्प वा सूक्ष्मभूकम्पलाई अभिलिखित गर्नका लागि अभिकल्पित हुन्छन्। यिनको अतिरिक्त अनेक प्रकारका भूकम्पमापक यन्त्र छन्, जो साना, सुवाह्य एवं प्राय: विद्युच्चुबकीय सिद्धान्तका अनुसार उपयुक्त अवमंदन आदिका साथ अभिकल्पित छन् र अचेल तेल आदिका भूकंपी पूर्वेक्षणमा मनुष्यकृत विस्फोटनहरुदेखि उत्पन्न अल्पकालिक तरङ्गोलाई अभिलिखित गर्नमा काम आउँछन्।
विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला
विरासत
४. २०५१ पुष १४ मा, उनको स्मृतिमा बिपी कोइराला मेमोरियल क्यान्सर अस्पतालको स्थापना चितवनको भरतपुरमा गरिएको थियो।
भूकम्पमापक यन्त्र
भूकम्पमापक यन्त्रहरुका अभिलेखन
भूकम्पमापक यन्त्रहरूको अभिकल्पन विभिन्न प्रकारको भूकम्प तरङ्गहरु, प्रा (P), प्राथमिक, गौ (S), गौण तथा पृष्ठ तरङ्ग आदिको अभिलेखन गर्नका लागि हुन्छ, जो भूकम्पका स्त्रोतदेखि यस प्रकार प्रसर्जित (emanated) हुन्छ कि कुनै पनि तिनको विभिन्न प्रावस्थाहरु (phases)का अन्तरलाई अभिलेखदेखि जान सक्छ। भूकम्पका अधिकेन्द्रको (epicentral) दूरी र फोकसको गहिराईका अध्ययनका दृष्टिकोणदेखि यो धेरै नैं महत्त्वपूर्ण हो। कुनै पनि प्रक्षण स्थलमा प्रा (P) र गौ (S) तरङ्गहरुका अभिलिखित अन्तराल (interval)देखि प्रा (P) र गौ (S) तरङ्गोको वेग ज्ञात गर्न लिइन्छ, जसदेखि भूकम्पका अघिकेन्द्रको दूरी सीधै सीधै ज्ञात हुन जान्छ। यसै प्रकार स्थानीय भूकम्पहरुका अभिलेखको अध्ययन पृथ्वीको पटलीय परतहरु र सुदूर हुने भूकम्पहरुदेखि सम्बद्ध पृथ्वीका अन्तराशको उपयोगी सूचनाहरु प्रदान गर्दछ। उल्लेखनीय छ कि भूकम्पमापक यन्त्रहरुका अभिलेखहरुका आधारमा जो ती दिनहरु पर्याप्त सूक्ष्मग्राही न थिए, ओल्डैम (Oldham)ले सुझाया कि पृथ्वीको क्रोड ठोस छैन, सम्भवत: तरल हो। आज जब भूकम्पविज्ञानको विकास भूकम्प इंजीनियरी र भूकम्प सर्वेक्षणका रूपमा हो चुका छ, भूकम्प र सूक्ष्मभूकम्पका अध्ययनका अतिरिक्त भूकम्पमापक यन्त्रहरुका महत्त्वको अत्युक्ति छैनको जा सकती ।
विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला
विरासत
साथै नेपालमा उनको निस्वार्थ योगदानको स्मरण गर्नका लागि नेपाल बाहिर पनि विभिन्न कार्यक्रमको आयोजना गर्ने गरिएको छ।
निधन
नेपालकका पहिलो जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री एवम् प्रसिद्ध साहित्यकार विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाको निधन २०३९ साउन ६ गते भएको थियो। उनको अन्त्येष्टिमा झन्डै ५० लाख मानिसहरू उपस्थित भएका थिए।
यो पनि हेर्नुहोस्
नेपालको पहिलो प्रतिनिधिसभा (२०१५) का सदस्यहरू
मालदह जिल्ला
मालदह जिल्ला भारतको पश्चिम बङ्गाल प्रान्तको १९ वटा जिल्लाहरू मध्य एउटा जिल्ला हो।
द पेनल्टिमेट ट्रुथ
द पेनल्टिमेट ट्रुथ अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
गोरु तिहार
नेपाल देश कृषिप्रधान देश हो। गोरु कर्मयोगी किसानहरूका लागि अत्यन्त आवश्यक जनावर हो। गोरु भगवान् शिवको वाहन पनि हो। गोपाल शब्दले गाई पाल्ने व्यक्ति, गाईको धनी, ग्लावा, गोठाला आदिको पनि बोध हुन्छ। गोपाल भगवान् श्रीकृष्णको पर्यायवाची नाम पनि हो। द्वापरयुगमा नै इन्द्रले पानी नपारिदिएकाले कृषि पेसामा संलग्न कर्मयोगी गोपालहरू अत्यन्त चिन्तित थिए। यो अवस्थामा भगवान् श्रीकृष्णले गोबर्धन पर्वतको पूजा गर्ने सल्लाह दिए। गोपालहरूले त्यसै गरे, फलस्वरूप वर्षा भयो। सबै अन्न र ऐश्वर्यबाट समृद्ध भए। गाई र गोरुको संख्यामा पनि वृद्धि हुन पुग्यो। यसरी गोरुतिहार पर्व गोवर्धन पर्वतसँग गाँसिन पुगेको छ। यस दिन गोरुतिहारका रूपमा गोरुको पूजा गर्ने, गाईको गोबरबाट पहाड निर्माण गरी गोवर्धनको कामना गर्दै गोबर्धन पर्वतको पूजा गर्ने प्रचलन रहिआएको छ।
खैरो छेपारेचरी
खैरो छेपारेचरी (वैज्ञानिक नाम: Certhia discolor) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
गाई तिहार
कार्तिक कृष्ण औंशीको दिन अथवा तिहारको तेश्रो दिन गाईको पूजा गरिन्छ । गाईको पूजा गरिने भएकोले यस दिनलाई गाई तिहार भनिन्छ । यस दिनको रातलाई अत्यन्त अँध्यारो रातका रूपमा लिइन्छ। यो अन्धकारमा रातलाई उज्यालोको प्रकाशले आलोकित पार्ने कार्य घर-घरमा बत्ती बाली लक्ष्मीको आह्वान गरिन्छ। यसभित्र कुनै पनि किसिमको अन्धकारलाई आफूमा अन्तर्निहित चेतनाशक्तिको प्रकाशले हटाउनुपर्ने सन्देश पनि पाइन्छ। गाईलाई लक्ष्मीको प्रतिकात्मक मानेर त्यसै दिन लक्ष्मीपूजा पनि गरिन्छ। स्थिर लग्न र प्रदोषकालमा लक्ष्मीको आराधना गर्दा फलिफाप हुन्छ भन्ने ज्योतिषीय मान्यता छ ।
लक्ष्मीपूजा
लक्ष्मीपूजा नेपालका प्रमुख पर्वहरूमध्ये एक हो। तिथिअनुसार कर्तिक कृ्ष्ण अमावस्याका दिन यो पर्व मनाइन्छ। नेपालमा यो पर्व लक्ष्मी देवीको पूजा गरी घरभरि दियो बाली मनाइन्छ। नेपालमा यसलाई यमपञ्चकको एक भागको रूपमा मनाइन्छ। वर्षका चार महत्त्वपूर्ण रातहरूमध्ये लक्ष्मीपूजाको रातलाई सुखरात्रि भनिन्छ। यस दिन स्त्री जाति विशेष गरी कुमारी केटीहरूले घरघरै गई भैलो खेल्ने चलन छ।लक्ष्मी धनकी देवीलाई भनिन्छ
लक्ष्मी शब्द का सर्वप्रथम उल्लेख "ऋग्वेद" के पुरूषसूक्तमा भेटिन्छ। "श्रीश्च ते लक्ष्मीश्च ऊषाण।" हे परमेश्वर, अनन्त शोभास्वरूप श्री र अनन्त शुभ लक्षण युक्त लक्ष्मी दुवै हजुरको पत्नी हुन। तंत्रागम का अनुसार सर्वोत्तम अवस्थामा विष्णु और उनको शक्ति लक्ष्मी एकै परमात्मा हुन। विष्णु र लक्ष्मी एक-आपसमा अभिन्न छन्।केवल सृष्टिको समयमा भिन्न देखिन्छन्। स्त्रीको चौसठ्ठि कला मानिएको छ। चौसठ्ठि कला युक्त महिला लाई लक्ष्मी पनि भनिन्छ। सौभाग्य, समृद्धि, सफलता, सम्पन्नता र सुन्दरताको अर्थमा पनि लक्ष्मी शब्द प्रयुक्त हुने गर्दछ। भगवती दुर्गाको हजार नाममा एक नाम लक्ष्मी पनि हो।
महत्त्व
कुनै पनि धार्मिक वा सामाजिक संस्कार गर्नुअघि गाईको गोबरले घर-आँगन लिपपोत गर्ने, गाईको गहुँत सबैतिर छर्केर आफ्ना घर-कोठा-चोटा पवित्र तुल्याउने हाम्रो संस्कार छ। गाईलाई पशुधनका रूपमा पनि लिइन्छ। हिन्दूहरू गाईलाई लक्ष्मी र गौमाताका रूप मान्छन्। गाईजात्रा, गाईपाला, गाईप्राणी, गौप्राणी आदि शब्दले गाईमा आधारित विविध प्रतीकात्मक अर्थ प्रदान गर्छ। लक्ष्मीलाई धन्यधान्यकी देवी एवं ऐश्वर्यकी प्रतीक मानिन्छ।
भगवान् रामचन्द्रले लोककल्याणको भावनाले रावण आदि विविध असुरहरूको नाश गरेपछि कार्तिक कृष्ण औंसीको दिन अयोध्याको राजाका रूपमा राज्यारोहण गरेको खुसीयालीमा अयोध्यावासीले दीपावली गरेको प्रसङ्ग होस् वा यमराजले यमपञ्चकका पाँच दिन आफ्नी बहिनी यमुनाकहाँ बसेका कारण यस दिन मृत्यु हुने कुनै मानिसले नरक देख्नुनपर्ने विश्वासमा खुसी मनाउँदै दीपावली गर्ने प्रचलन आरम्भ भएको नै किन नहोस्, यी सबै प्रसङ्गमा यो दिनको ठूलो महत्त्व रहेको तथ्य स्पष्ट हुन्छ।
मनाउने तरिका
सुख-सम्पत्ति र ऐश्वर्य अभिवृद्धिको मनोकामनासहित कार्तिक कृष्ण औंसीका दिन माता लक्ष्मीको विशेष रूपमा पूजाआजा र अर्चना गर्नु तथा त्यसपछि लक्ष्मीकै प्रसाद प्रयोग गरी आफ्ना दराज, सेफ, भण्डार आदिमा स्वस्तिक चिह्न अङ्कित गर्नु वा शुभलाभ लेख्नु हाम्रो धार्मिक परम्परा हो। दीपावलीमा तमसोमा ज्योतिर्गमय अर्थात् अन्धकारबाट प्रकाशतर्फ लागि आफूलाई आत्मिक रूपमा सुख-सन्तोष प्रदान गर भन्नेयो दिन चेलीबेटीहरू भैलो खेलेर रमाइलो गर्छन्।
मेला
लगनखेलको महालक्ष्मी स्थान, धर्मपथमा रहेको लक्ष्मी मन्दिर, तनहुँ जिल्लाको बन्दीपुरमा रहेको महालक्ष्मी र भक्तपुर जिल्लाको पाँचतले मन्दिरमा रहेकी सिद्धिलक्ष्मीमा मेला लाग्छ । महाशिवरात्रि, कृष्णजन्माष्टमीको मोहरात्रि, बडा दशैंको कालरात्री र लक्ष्मीपूजाको सुखरात्रि गरी यी चार रात्रिको निकै महिमा छ ।
क्ल्यान्स अफ द अल्फान मून
क्ल्यान्स अफ द अल्फान मून अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
नारायण नगरपालिका
नारायण नेपालको कर्णाली प्रदेशमा पर्ने दैलेख जिल्लाको एक नगरपालिका हो। यो नगरपालिका वि.सं. २०५३ चैत्र १४ गते दैलेख जिल्लाको सदरमुकाम आसपासका पाँच वटा तत्कालिन गाउँ विकास समितिहरू नारायण, बेलासपुर, सरस्वती, त्रिभुवन र वसन्तमाला गाभेर गठन गरिएको हो। नेपालको संविधान २०७२ अनुसार नेपालको पुनसंरचना गर्ने क्रममा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले नेपालमा ७४४ वटा स्थानीय तहहरू बनाउने निर्णय पारित गरेपछि वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते पुनः यस नगरपालिकामा साविकका खरिगैरा गाविसका दुईवटा वडा, बिन्ध्यवासिनी र भवानि गाउँ विकास समितिलाई जोडेर नगर पालिकालाई जम्मा ११ वटा वडाहरूमा विभाजन गरिएको हो। यस नगरपालिकाको कुल क्षेत्रफल 110.63 sqkm रहेको छ भने नेपालको राष्ट्रिय जनगणना वि.सं. २०६८ अनुसार यस नगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या २७,०३७ रहेको छ। यो नगरपालिका सुर्खेत-जुम्ला कर्णाली राजमार्ग नजिकै पर्दछ। एतिहासिक नगर दुल्लु यो नगरपालिकाबाट केही किलोमिटरको दुरीमा छ। प्राचीनकालमा बेलास राज्यको राजधानी र दैलेख जिल्लाको सदरमुकाम रहेको दैलेख बजार समेत यसै नगरपालिकाभित्र पर्दछ। यो नगरपालिका दैलेख जिल्लाको एक ऐतिहासिक तथा पर्यटकीय नगर हो।
नामकरण
दैलेख बजारमा रहेको नारायण मन्दिरको नामले यो नगरपालिकाको नामकरण गरिएको हो।
धार्मिक तथा पर्यटकिय स्थलहरू
ऐतिहासिक नगर नारायण नगरपालिकामा विभिन्न मठ मन्दिर, ऐतिहासिक किल्ला, ऐतिहासिक देवल र भग्नावशेषहरू रहेका छन् । यस नगरमा रहेका , कोतगढी, चौखम्बा, भुर्तिका देवल, वेलासपुर मन्दिर, वटुक भैरव मन्दिर, नारायण मन्दिर, दुइखम्बा, आदी यस नगरका आकर्षणिय स्थलहरू हुन् । यस नगरपालिका भित्र पर्ने केही महत्त्वपूर्ण स्थानहरू निम्न प्रकार रहेकाका छन् ।
कोतगढी
कोत गढी दैलेख सदर मुकाम पुरानो बजारमा अवस्थित एक ऐतिहासिक युद्ध किल्लाको रूपमा चिनिने गढी अथवा बौण्डरी पर्खाल हो। नारायण नगरपालिका वडा नंवर १, दैलेखको पुरानो बजार स्थित यो सैन्य गढी अत्यन्त कलात्मक ढुंगाले निर्माण गरिएको छ। यस गढीको चारै तिर गहिरो खाल्डो बनाइएको छ। किल्लाको भित्री सतहबाट करिब २ मिटरसम्म अग्लो ढुङ्गे प्रखाल रहेको यस गढीको निर्माण बाइसे राज्यहरूमाथिको विजय अभियान अन्तर्गत गोरखाली सेनाले गरेको मानिन्छ। गढीको मुल प्रवेश ढोका उत्तरतर्फ रहेको छ। यस गढीको परिधी लगभग ६७२ मिटर रहेको छ। किल्लाको सबै प्रखालहरूमा बाहिर हेर्न सकिने गरी त्रिकोण आकारका १३ वटा प्वालहरू बनाइएका छन्। केही वर्ष पहिलेसम्म यो किल्ला भित्र दुईवटा भवनहरू रहेको थिए। यस गढीको निर्माणशैली अत्यन्त कलाकौशलयुक्त र सुरक्षित रहेकोले नेपालको किल्ला वास्तुकलामा यसको विशेष महत्त्व रहेको छ। द्वन्द्वकालमा सैनिक ब्यारेकको रूपमा रहेको यो गढी अहिले सैनिक ब्यारेको त्यहाँबाट अन्यत्र स्थानान्तर भएपछी गढीभित्रका संरचनाहरू पूर्णरूपमा समाप्त भइसकेका छन्। दैलेख सदरमुकामको मुटुमा रहेको ऐतिहासिक कोतगढी फोहोर विसर्जन गर्ने ठाउँ भएको छ। गढीभित्र रहेका तीनवटा पुराना घरको अहिले निसाना भेटिँदैन । कतिपयले यसलाई फोहोर विसर्जन गर्ने ठाउँका रूपमा प्रयोग गरेका छन् । दैलेखमा तत्कालीन समयमा गरिने युद्धकलाको निकै पुरानो इतिहासका बारेमा जानकारी लिन जोकोहीलाई पनि गढीको महत्त्व हुने स्थानीयवासी गणेश रेग्मीले बताउनुभयो । दैलेख युद्ध पर्यटनको अर्को महत्त्वपूर्ण पाटो हुन सक्छ । गढीको खोज अनुसन्धान लगायतका अन्य कुरा गर्न सके यसको अनुसन्धानका लागि मात्रै धेरै विदेशी आउन सक्ने सम्भावना रहेको छ ।
वटुकभैरव मन्दिर
नारायण नगरपालिकामा पर्ने दैलेख बजारको मध्यभाग टुडीखेल नजिकै वटुकभैरव मन्दिर रहेको छ। यस मन्दिरको परिसरमा वटुकभैरवका साथै कालभैरव र व्रजभैरवका मन्दिरहरू पनि रहेका छन्। मन्दिरका पूजारीसँग रहेको विक्रम सम्वत १८७० र विक्रम सम्वत १९१० को नित्यपूजासम्बन्धी, विक्रम सम्वत १९३७ को नित्यपूजासम्बन्धी दुईछापे रुक्का र १९७१ को चन्द्रसमशेरको इस्तिहारलगायत ऐतिहासिक कागजपत्रको आधारमा विक्रम सम्वत १८७० भन्दा पहिले यस मन्दिरको स्थापना भइसकेको देखिन्छ। यिनै कागजपत्रको आधारमा र स्थानिय जनविश्वासका आधारमा विक्रम सम्वत १९०० तिर कालभैरव मन्दिर र विक्रम सम्वत १९९० तिर वज्रभैरव मन्दिरको स्थापना भएको बुझिन्छ।
चौखम्बा
चौखम्बा अथवा चार खम्बा नारायण नगरपालिकाको वडा नंवर १ नयाँबजारमा रहेको छन्। हुनत दैलेखमा यस्ता खम्बाहरू धेरै ठाउँमा रहेका छन्। दैलेख नयाँ बजार स्थित यी चारवटा खम्बाको सम्बन्धमा हालसम्म कुनै आधिकारीक तथ्यहरू कसैलाई पनि जानकारी छैन। चारवटा स्तम्भहरूमध्य एक स्तम्भ सानो रहेको छ भने अरू खम्बाहरू करिब ५ फुट उचाइँका रहेका छन्। चारपाटे आकारका सबै स्तम्भहरूको शीर्षभागमा गोलाकार कलशको आकृती रहे पनि अभिलेखहरू रहेको देखिदैन। त्यसमाथि झन् अवैज्ञानिक ढङ्गले चुना पोत्ने गरेकाले स्तम्भको मौलिक स्वरूप पनि बाँकी रहेको देखिदैन।
वेलासपुर मन्दिर
विलासपुर मन्दिर अथवा वेलासपुर भैरव मन्दिर दैलेख जिल्लाको एक प्रसिद्व मन्दिर हो। यो मन्दिर दैलेख जिल्लाको सदरमुकाम नारायण नगरपालिका अन्तरगत पर्ने विलासपुर डाँडामा अवस्थित छ। यस मन्दिरको अर्को नाम विलासपुर बटुक भैरव पनि भनिन्छ। बाइसे राज्यकालका खस राजा विलासपुरे राजाहरूले कुल देवताको रूपमा पूजा गर्ने प्रचलनमा ल्याएको यो मन्दिरको निकै महत्त्व मानिन्छ। वेलासपुर मन्दिरको स्थापनाको बारेमा अहिले सम्म कुनै ठोस प्रमाण उपलब्ध हुन सकेको छैन। तर पनि स्थानिय जन श्रुती अनुसार यस मन्दिरको स्थापनाको बारेमा फरक फरक मत पाइएको छ।
भुर्तिका देवल
नारायण नगरपालिका वडा नं. ७ भुर्ती गाउँमा २२ वटा देवलहरू रहेका छन्। यी देवलहरू विक्रमको चौधौँ पन्ध्रौँ शताब्दीतिर कर्णाली प्रदेशको खसमल्ल राज्यकालका समयमा निर्माण भएका हुन्। यी देवलहरू पनि अन्य देवलहरू झैं कुँदेका प्रस्तरहरूद्वारा बनाइएका र तलतिरबाट माथितिर चुल्याइँदै लगेर बनाइएका छन्। यी देवलहरू मध्य एक देवलमा अभिलेख रहेको भनिए पनि हालसम्म पुष्टी भएको छैन। स्थानीय भनाईअनुसार केही वर्ष पहिलेसम्म पनि यस ठाउँमा २५ वटा देवलहरू रहेकोमा हाल २२ वटा देवल रहेका छन्। भुर्तीका यी २२ वटा देवललाई सन् २००८ जनवरी ३० मा विश्व सम्पदा सूचीको सम्भाव्य सूचीमा संलग्न गरिएको छ। अधिकांश देवहरूको शिर्षभागमा राखिएका चक्राकार शिलापट्ट र आमलक शिलाहरू हराइ सकेका छन्। देवलमा लगाइएका कलात्मक ढुङ्गाहरू खस्दै गएका छन्। देवलहरूको चारै तिर काँडेतारले घरबार गरिएको छ। काँडेतारको बीचमा एक ठाउँमा देवल क्षेत्रमा प्रवेशद्वार बनाइएको छ। प्रवेशद्वारमा ताल्चा लगाइएको छ र त्यहाँ पुरातत्त्व विभागको सूचना लेखिएको एक बोर्ड लगाइएको छ। त्यसका साथै देवलहरूमा सिमाटले टालटुल गरेर जोड्ने काम पनि गरिएको छ। दैलेख सदरमुकाममा रहेको देवकोटा चोकबाट यहाँ सम्म पुग्नको लागि मोटरबाटा निर्माण गरिएको छ ।विद्वान मोहन प्रसाद खनालले प्रकाशन गरेको अभिलेख अनुसार यी देवलहरू वी.सं. १४६५ को आसपासमा निर्माण गरिएका देखिन्छ। यो समयको आधारमा देवल निर्माण भएको करिब १० वर्ष पछि अर्थात विक्रम सम्वत १४७५ मा श्रीवर्माद्वारा स्थापना गरिएको बिलासपुर राज्य समाप्त भएको देखिन्छ। त्यसैले विलासपुर राज्यसँग यी देवलहरूको सम्वन्ध रहेको मान्न सकिएन। उता संसारीवर्माद्वारा स्थापना गरिएको दुल्लु राज्य विक्रम सम्वत १४५३ मा नै समाप्त भै सकेको देखिन्छ। तसर्थ खसमल्लाकालिक सिंजा साम्राज्यका अभिलेखहरूमा देखिने "ॐ मणि पद्मे हुँ" जस्ता शब्दहरू यी देवलमा रहेको अभिलेखमा उत्कृण गरेको नदेखिए पनि देवल निर्माण गर्ने परम्परा पछिल्लो समयसम्म कायम रहेको थियो भनी मान्नु पर्ने हुन आउँछ।
कोटिलास्थान
कोटीलास्थान पञ्चकोशीका पाँच स्थान अन्तर्गत पर्ने एक स्थान हो। तर कतिपय मान्छेको मत अनुसार यो स्थानलाई पञ्चकोशी क्षेत्रमा पर्दैन भन्ने पनि रहेको छ। पौराणिक कालमा महादेवकी पत्नी सतिदेवीको कोठी पतन भएकोले यो स्थानको नाम कोटिलास्थान पर्न गएको हो भन्ने भनाई रहेको छ। अर्को मत अनुसार यो स्थानमा दैवताका राजा इन्द्रले कोटीहोम चलाएकोले यो स्थानको नाम कोटिलास्थान पर्न गएको हो भन्ने भनाई रहेको छ। संसारको कुनै ठाउँमा पनि न पाइने इन्द्रजौ नामको वनस्पति यस ठाउँमा पाइन्छ। सिमीको कोसा जस्तै फलेको फलको भित्र जौका दानाहरू देखिने यो वनस्पती देवराज इन्द्रले चलाएको कोटीहोमबाट यहाँ उम्रेको हो भन्ने मत रहेको छ। यो स्थान दैलेख जिल्लाको नारायण नगरपालिकाको वडा नंवर ४ मा पर्दछ । कोटिलास्थानको चारैतिर नदिले घेरिएकोले नदिले काटेर बनाएको डाँडोमा अवस्थित छ। डाँडाको उत्तर तर्फ बग्ने सिद्धिखोलाले र पश्चिम तर्फ बग्ने छामघाट खोलाले घेरेको हुनाने यो स्थान एक टापु झैं देखिन्छ। पूर्व तर्फबाट मन्दिर प्रवेस गर्दा वि.सं. १९७७ को घण्टी र शिवलिंग राखिएको छ। ढुंगा र काठले भनेको यस मन्दिरको छाना सिलेटले बनेको छ। यस मन्दिरको जिर्णोद्धार वि.सं. २०५१ मा गरिएको थियो। मन्दिर भित्र शिवलिंग रहेको छ। यसको अगाडि मञ्चमा दक्षिणतर्फ फर्केको वि.सं. १९२२ को सर्पाकार मानक आकृती, कामधेनु गाई, गणेशजी तथा महाँदेवका मुर्तीहरू राखिएका छन्। मन्दिरमा १९८६, २०१३, २०३१ का घण्टहरू रहेका छन्। मन्दिर परिसरमा चारैतर्फ खुल्ला भएको स्लेटको छानो बनाएको होम गर्ने स्थान बनाएको छ। यो मन्दिर निर्माणमा विशालकाय शिलापट्टहरू प्रयोग भएको देखिएता पनि हाल त्यसका अवशेषहरू मात्र बाँकी छन्। मन्दिरको प्राचिनता नष्ट भइसकेको छ। मन्दिर क्षेत्रमा यत्रतत्र छरिएका शिलापट्ट र पाषाण अवशेषहरूलाई हेर्दा यो मन्दिरको स्थापना कत्युरी शासनकालमा भएको मानिन्छ। हालै गरिएको एक अध्यायनका क्रममा यस स्थानमा तिब्बती भाषामा "ॐ मणिपद्मे हुँ" उत्कृण गरिएको प्रस्तर अभिलेख फेला परेको छ। यस अभिलेखबाट खसमल्ल शासनकालमा यस स्थानमा पनि बौद्ध धर्मसँग सम्बद्ध क्रियाकलापहरू हुने गरेको अनुमान गर्न सकिन्छ। यसैगरि यहाँ पनि पादुकास्थान र शिरस्थानको जस्तै छोटा लामा अभिलेखहरू उत्कृण गरिएका केही ढुंगाहरू उपलब्ध भएका छन् । वि.सं. २०७२ साल बैशाख १ गते देखि ३० गतेसम्म पुरा एक महिना यस स्थानमा कोटी होम चलेको थियो ।
नाउ वेट फर लास्ट एयर
नाउ वेट फर लास्ट एयर अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
मारिगांव जिल्ला
मारिगांव जिल्ला भारतीय राज्य आसामको एउटा जिल्ला हो।
विद्युत आवेश
विद्युत आवेश अथवा इलेक्ट्रिकल चार्ज (Electrical Charge) एउटा उपपरमाणवीय कणहरूमा एक मूल गुण हो जो विद्युतचुम्बकत्वमा महत्त्व छ। आवेशित पदार्थलाई विद्युत क्षेत्रको असर पर्छ, र त्यो स्वयं एक विद्युत क्षेत्रको स्रोत हुन सक्छ.
दधिचि
दधिचि पौराणिक कालका एक प्रख्यात ऋषी थिए उनको आश्रम दैलेख जिल्लाको डुंगेश्वरमा थियो भन्ने भनाई रहेको छ। दधिचिका पिता अथर्वण र माता अथर्वणकी पत्नी क्षिती हुन्। अथर्वण ब्रह्माजीका मानस पुत्र भृगु ऋषिका पुत्र हुन् । अथर्वणले अथर्ववेद पत्ता लगाएका थिए। दधिचिकी माता क्षिती कर्दम ऋषिकी पुत्री थिइन्। दधिचिकी पत्नीको नाम स्वरचा हो भने छोराका नाम पिपलादा हो।
पौराणिक कथा
पौराणिक कालमा स्वर्गका राजा ईन्द्रले दैत्यहरूको पक्ष लगेका कारण आफ्ना गुरू विश्वरूपको हत्या गरेका थिए। विश्वरूप दैत्य खानदानका ऋषी थिए देव गुरू बृहस्पतिसँग देवराज ईन्द्रको तालमेल नमिलेका कारण देवराज ईन्द्रले ऋषि विश्वरूपलाई गुरू मानेका थिए। पछि गएर देवराज इन्द्रको यज्ञामा गुरू विश्वरूप (जसलाई "त्रिशिरा ऋषि" पनि भनिन्छ)ले दैत्यहरू आफ्ना भात्रीहरू भएका कारण उनलाई लुकि लुकि यज्ञाको भाग दिन लागे। यो थाह पाए पछि देवराज इन्द्रलाई रिश उठ्यो र गुरूको हत्या गरी दिए। आफ्नो पुत्रको बध गरेका कारण विश्वरूपका पिता "त्वष्टा"ऋषि देवराज इन्द्र देखि रिसाएर ईन्द्रको बध गर्ने पुत्र प्राप्तिको यज्ञा गर्न लागे।
वृतासुरको कथा
त्वष्टा ऋषिले घोर यज्ञा गरेका कारण यज्ञाको प्रतापले यज्ञाको होम कुण्डबाट नै वृतासुर नामको दैत्यको उत्पत्ती भएको थियो। वृतासुरले महर्षी त्वष्टासँग "पिता म तपाईँको के सेवा गरौँ ? आकाशका तारा ग्रह नक्षत्रहरूलाई पृथ्वीमा झारौँकी ? पातालाका बासुकी आदी नागहरूलाई तपाईँको गुलामीको लागि हाजिर गरुँकी? मैले गर्न योग्य काम मलाई सुम्पनु भए म त्यो काम गर्न तयार छु।" भनि साहस देखाए पछि महर्षि त्वष्टाले बृतासुरलाई देवराज ईन्द्रको बध गर्ने आज्ञा दिए।
देवराज ईन्द्र र बृतासुरको लडाई
त्वष्टाको आज्ञा पाएर बृतासुरले देवराज ईन्द्रको बध गर्ने बर प्राप्तिको लागि ब्रह्मा र शिवजीको घोर तपश्या गरे। उनी असुर भए पनि एक ब्रह्म ज्ञानी महाँ पुरुष थिए। उनको तपश्याबाट खुसी भएर ब्रह्मा र शंकरले उनलाई देवराज ईन्द्रलाई विजय गर्ने बर दिएका थिए। बर पाई सकेपछी उनी देवराज ईन्द्रसँग यूद्ध गर्न लागे आखिर देवतारुले बृतासुरको शेनासँग लड्न नसकेर स्वर्ग छोड्नै परेको थियो। बृतासुरसँगको लडाईँमा हारेर स्वर्गको राज गद्दीबाट पद्यूचित भएका देवराज ईन्द्र सहितका सबै देवताहरूले धेरै दिन पृथ्वीमा भट्किरहनु परेको थियो। केही वर्षको दु:ख झेलाई पछि देवताहरू ब्रह्माजी र शंकरजीसँग मद्दत माग्न क्रमशः ब्रह्मलोक र कैलाश पर्वतमा पुगे। ब्रह्माले र शिवजीले देवताहरूलाई यथा सम्भव सम्झाएर सबै भगवान विष्णु भए ठाउँ "बैकुण्ठ धाम" गए। ब्रह्मादी देवताहरूले भगवान बिष्णुसँग प्रार्थना गरेर भनेकी "प्रभु ! त्वष्टा पुत्र बृतले हामीलाई स्वर्गबाट निकाली दियो आफू स्वर्गको गद्दीमा बसेर हामिहरू सबैमाथी आफ्नो हुकुम चलाउन लाग्यो। हामी बरुणादी ३३ कोटी देवता सूर्यादी ९ ग्रह सबै उसैको अधिनमा बाद्येतावस चल्नु परिरहेको छ। यसै भयो भने सृष्ठीको बिनास हुने छ। कोही उपाए निकाल्नु होस्।" भनि प्रार्थना गरे। यो सुनेर भगवान बिष्णुले देवताहरूलाई भनेकी देवताहरू हो! डराउनु पर्ने केही कुरा छैन म यसको उपाय भनि दिन्छु- "तिमिहरू सबै महर्षि दधिचि भए ठाउँ जाउ बृतासुरलाई दधिचिको हाडको बज्र बनाएर बज्रको प्रहारबाट मर्ने श्राप भएकाले ऋषिसँग हाड मागेर त्यसको बज्र तयार गर्न लगाउ त्यो बज्रको प्रयोग गरेर देवराज ईन्द्रले बृतासुरलाई मार्न सक्ने छन्।"
महर्षि दधिचिको योगदान
भगवान बिष्णुको आज्ञा सुनेर ब्रह्मादी देवताहरू महिर्षि दधिचि भए ठाउँ गए। महर्षि दधिचिले देवताहरूको परीक्षा लिनकोलागी "म कसरी आफ्नो जिउँदो शरीर तपाईहरूलाई दिउँ ?"भनेर सोद्दा देवताहरूले लाचार भएर ऋषिसँग उनको प्राण माग्नै परेको थियो। यो देखेर महर्षि दधिचिले देवताहरूको भलाईकोलागी आफुले प्रणायम गरेर प्राण त्यागी दिए। महर्षिले प्राण त्यागी दिएपछि उनको मृत शरीरलाई गाईहरूले चाटेर हाड निकालि दिए। त्यो हाडहरू लिएर देवताहरूका मिस्त्री बिश्वकर्माले बज्र बनाएर देवराज ईन्द्रलाई दिए।महर्षि दधिचिलाई महादानीको रूपमा लिईएको छ। किन भने अरुको भलाईको लागि सबै सबैले आफ्नो प्राण दिन सक्दैन।
क्यामेरूनका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
सन् २०१४ सम्ममा क्यामेरूनका २ वटा सम्पदालाई संयुक्त राष्ट्र शैक्षिक, वैज्ञानिक एवं सांस्कृतिक सङ्गठन (युनेस्को)द्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्रमा मान्यता प्रदान गरिएको छ ।