cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
बेर्नादो सिल्भा
मोनाको
सन् २०१४ अगस्ट ७ का दिन सिल्भाले फ्रान्सेली क्लब मोनाकोसँग ऋणका एक वर्षे आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए। उनले उक्त क्लबका लागि सन् २०१४ अगस्ट १७ का दिन लिग अँ नामक घरेलु लिगमा पर्दापण गरेका थिए जुन खेल बउदुको विरुद्ध आयोजना गरिएको थियो। २१ सेप्टेम्बरका दिन उनले जँगँको विरुद्धमा पहिलो गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त गोल क्लबलाई जित दिलाउन पर्याप्त बनेको थियो। उनले १४ डिसेम्बरका दिन मार्सेइयाको विरुद्धमा पनि १ गोल गरेका थिए। सन् २०१५ जनवरी २० का दिन सिल्भाको अर्थतन्त्र र खेल अधिकार मोनाको एफसीलाई १५.७५ मिलियन युरोमा बिक्री भएकी भनि बेनिफिकाले घोषण गरेको थियो भने सिल्भाले सन् २०१९ जुन ३० का दिन समाप्त हुनेगरी उक्त क्लबसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए। १० अप्रिलका दिन स्ताद मालेआर्ब कँको विरुद्ध आयोजित खेलमा सिल्भाले दुई गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त खेल मोनाकोले ३-० गोल अन्तरले हात पारेको थियो। सन् २०१५ अगस्ट १० का दिन सिल्भाले मोनाकोसँगको आवद्ध मितिमा १ वर्ष थप गरी जुन २०२० सम्म यस क्लबका लागि खेल्ने भएका थिए। सन् २०१६-१७ को च्याम्पियन्स लिग संस्करणको समूह चरणको खेलमा मोनाकोको सामाना चयस्का मस्कोभाको विरुद्धको खेलमा सिल्भाले खेलको ८७औँ मिनेटमा गोल गर्दै खेललाई १-१ को बराबरीमा ल्याएका थिए भने उक्त खेल सन् २०१६ अक्टोबर १८ का दिन आयोजना गरिएको थियो। सन् २०१७ जनवरी १५ का दिन आयोजित मार्सेइया विरुद्धको खेलमा सिलेभाले दुई गोल गरेका थिए भने उक्त खेल म‍ोनाकोले ४-१ गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो जसकारण घरेलु लिग अँमा मोनाको शीर्ष स्थानमा पुगेको थियो। सन् २०१६-१७ को संस्करणको घरेलु लिगमा सिल्भाले ८ गोल र गोल गर्नका लागि ९ सहायता प्रदान गरेका थिए भने सबै प्रतियोगिताहरूमा गरी कुल ५८ उपस्थिति जनाएका उनले सबै खेलहरूमा ११ गोल गरेका थिए।
सन् २०१७–१८ संस्करण
सन् २०१७ मे २६ का दिन सिल्भा अङ्ग्रेजी क्लब म्यानचेस्टर सिटीसँगको ५ वर्षे आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए त्यससमय प्रिमियर लिगको सन् २०१६-१७ संस्करण चालू रहेको थियो। उनले उक्त क्लबसँग आवद्ध भएपश्चात् युएफा च्याम्पियन्स लिगका खेलहरूमा पनि सहभागिता जनाउन सुरु गरेका थिए। उनी कति रकमा उक्त क्लबसँग आवद्ध भएको जानकारी खुलाइएको थिइन् भने पछि कुल ७ करोड युरो रहेको खुलासा भएको थियो। सिल्भाले आधिकारिक रूपमा सन् २०१७ जुलाई १ का दिन म्यानचेस्टर सिटीमा आवद्ध भएका थिए। सन् २०१८ फेब्रुअरी १३ का दिन सिल्भाले च्याम्पियन्स लिगको एक खेलमा बाजेल एफसी विरुद्ध पहिलो क्लबका लागि च्याम्पियन्स लिगमा पहिलो आधिकारिक गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त खेल सिटीले ४-० गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो। सन् २०१८ मार्च ५ का दिन चेल्सीको विरुद्ध आयोजित प्रिमियर लिगको एक खेलमा सिल्भाले क्लबका तर्फबाट एक गोल गर्न सफल भएका थिए जुन खेल जित्नका लागि पर्याप्त बनेको थियो। सन् २०१७-१७ प्रिमियर लिग संस्करणको अन्त्यसम्ममा सिल्भाले सिटीका लागि कुल ५३ उपस्थितिहरू जनाएका थिए जुन अन्य खेलाडीको तुलनामा सबैभन्दा धेरै उपस्थिति रहेको थियो भने सिटीले त्यस वर्ष एएफएल कप बाहेक प्रिमियर लिगका खेलहरूमा कुल १०० अङ्क प्राप्त गरेको थियो।
सन् २०१९-२० संस्करण
सन् २०१९ सेप्टेम्बर २१ का दिन आयोजित सन् २०१९-२० संस्करणको प्रिमियर लिगको खेलमा सिल्भाले वाट्फोर्ड फुटबल क्लबका विरुद्ध ह्याट्रिक गोल गरेका थिए भने उक्त खेल म्यानचेस्टर सिटीले ८-० को फराकिलो गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो। उक्त खेलको केही दिन पश्चात् उनलाई सोही क्लबका बँजमाँ मेँदीसँग एक जातिय भेदभाव सहितको ट्विट गरेका आरोप लगाइएको थियो भने उक्त ट्विट सार्वजनिक भएपछि उनको निकै आलोचना गरिएको थियो जसकारण उनले उक्त विवादित ट्विट मेटाउँदै साथीसँग ठट्टा गरेको भनि दोस्रो ट्विट लेखेका थिए। उक्त विवादास्पद ट्विट गरेका कारण उनलाई १ दिनको खेल प्रतिबन्ध तथा ५० हजार युरो जरिवाना तिराइएको थियो। सन् २०१९ को अक्टोबर महिनामा उनी बालोन दिओँ नामक एक सम्मानका लागि ३० खेलाडीहरू मध्ये राखिएको थियो।
अन्तर्राष्ट्रिय खेलजीवन
सन् २०१३ युरोपेली मुलुक लिथुवानीमा आयोजित युरोपेली यु १९ च्याम्पियनसिप नामक एक अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगितामा सिल्भाले पुर्तुगाली १९ वर्ष मुनिको राष्ट्रिय टोलीका तर्फबाट अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल कार्यजीवनको सुरुवात गरेका थिए भने उक्त प्रतियोगितामा राष्ट्रिय टोलीले सेमिफाइनलसम्मको यात्रा तय गरेको थियो। उक्त प्रतियोगितामा राष्ट्रिय युवा टोलीका तर्फबाट उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका कारण उनलाई युएफा समाचादाताहरूले १० उत्कृष्ट युवा खेलाडी मध्येको एक भनि उनलाई संज्ञा दिएका थिए।  सन् २०१५ मार्च ३१ का दिन सिल्भाले पुर्तुगाली वरिष्ठ राष्ट्रिय टोलीका प्रतिनिधित्व गर्दै कापो भेर्दे विरुद्धको एक मैत्रीपूर्ण खेलमा सहभागीता जनाएका थिए जहाँ राष्ट्रिय टोलीले २-० गोल अन्तरले पराजित भएको थियो। सन् २०१५ जुन २७ का दिन चेक गणतन्त्रमा आयोजित युरोपेली यु २१ च्याम्पियनसिप नामक एक अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा उनले २१ वर्ष मुनिको राष्ट्रिय टोलीको तर्फबाट जर्मनीको विरुद्धमा पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय गोल गर्न सफल भएका थिए भने उक्त खेल राष्ट्रिय टोलीले ५-० को फराकिलो गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो। सन् २०१६, फ्रान्समा आयोजित युरोकप अन्तर्गत सिल्भाले पनि उक्त प्रतियोगितामा भाग लिएका थिए तर चोटका कारण उनले उक्त प्रतियोगिताको अन्तिम खेलमा बाहिरिनु परेको थियो।
सन् २०१७, रूसमा आयोजित कन्फेडेरेसन कप नामक एक अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा सिल्भाले राष्ट्रिय टोलीको प्रतिनिधित्व गरेका थिए। उक्त प्रतियोगितामा न्युजिल्यान्डका विरुद्ध सिल्भाले समूह चरणको खेलमा दोस्रो गोल गरेका थिए भने राष्ट्रिय टोलीले उक्त खेल ४-० गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो। उक्त प्रतियोगिताको सेमिफाइनल खेल चिलेको राष्ट्रिय टोलीको चिलेको विरुद्धमा आयोजना गरिएको थियो भने खेल समाप्त हुँदासम्म पनि दुवै टोलीबाट गोल हुन नसकेका कारण पेनाल्टी मार्फत राष्ट्रिय टोली चिले विरुद्ध पराजित हुँदै उक्त प्रतियोगिताबाटै बाहिरिएको थियो। तेस्रो स्थानका लागि तय गरिएको खेलमा भने राष्ट्रिय टोलीले।मेक्सिकोलाई २-१ गोल अन्तरले पराजित गर्दै प्रतियोगितामा तेस्रो स्थान सुनिश्चित गरेको थियो। सन् २०१८ मा रूसमा आयोजित फिफा विश्वकपको संस्करणमा उनी राष्ट्रिय टोलीका २३ खेलाडीहरूमा समावेश हुन सफल भएका थिए भने उनले उक्त प्रतियोगितामा राष्ट्रिय टोलीका लागि पुरै चार खेलहरूमा सहभागिता जनाएका थिए। उक्त प्रतियोगिताको समूह चरणको खेल पश्चात् राष्ट्रिय टोली उरुग्वे विरुद्धको खेलमा २-१ गोल अन्तरले पराजित हुँदै प्रतियोगिताबाट बाहिरिएको थियो। सन् २०१८-१९ को युएफा राष्ट्र लिग अन्तर्गतको खेलमा उनले राष्ट्रिय टोलीको प्रतिनिधित्व गर्दै तीन खेलहरूमा सहभागिता जनाएका थिए भने उक्त प्रतियोगिताको समूह चरणको खेलमा राष्ट्रिय टोलीले पोल्यान्डलाई ३-२ गोल अन्तरले पराजित गर्न सफल भएको थियो। उक्त प्रतियोगिताको अन्तिम खेलमा पनि सिल्भाले सहभागिता जनाएका थिए भने राष्ट्रिय टोलीले नेदरल्यान्डलाई १-० गोल अन्तरले पराजित गर्दै उपाधि जित्न सफल भएको थियो।
अजिङ्गरे
अजिंगरे नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमा पर्ने गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्ला स्थित साँखर गाँउ विकास समितिमा पर्ने अति रमणीय गाँउ हो ।
गहते
गहते नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमा पर्ने गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्ला स्थित साँखर गाँउ विकास समिति मा पर्ने अति रमणीय गाँउ हो ।
मेग लानिङ
मेगहन मोइरा "मेग" लानिङ (जन्म २५ मार्च १९९२) अस्ट्रेलियन महिला क्रिकेट खेलाडी हुन् । उनी ओपनिङ ब्याट्सम्यानका साथै अस्ट्रेलिया महिला राष्ट्रिय क्रिकेट टिमको वर्तमान कप्तान समेत रहेकी छिन् । उनी भिक्टोरियन स्पिर्ट कल्बको समेत कप्तान छिन् । उनकी बहिनी अन्ना लानिङ उनीभन्दा ठ्याक्कै २ वर्ष कान्छी छिन् । लानिङ महिला एकदिवसिय क्रिकेटमा सबैभन्दा बढी शतक बनाउने खेलाडी हुन । उनले महिला एकदिवसिय क्रिकेटमा ११ र महिलाको बीस ओभरको क्रिकेटमा एक ओटा शतक बनाएकी छन ।
रसुवा १ (निर्वाचन क्षेत्र)
रसुवा १ नेपालको रसुवा जिल्लाको एक निर्वाचन क्षेत्र हो। यो निर्वाचन क्षेत्र २०७४ भदौ १५ मा पेश गरिएको निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोग प्रतिवेदनमा अस्तित्वमा आएको थियो।
सम्मिलित क्षेत्रहरू
रसुवा १ ले रसुवा जिल्लाको सम्पूर्ण भागलाई समेटेको छ।
प्रदेश सभा खण्डहरू
बागमती प्रदेश सभा क्षेत्रलाई निम्नलिखित खण्डहरूमा विभाजन गरिएको छ:
कुसुण्डे
कुसुण्डे नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमा पर्ने गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्ला स्थित साँखर गाँउ विकास समिति मा पर्ने अति रमणीय गाँउ हो ।
डोल्पा १ (निर्वाचन क्षेत्र)
डोल्पा १ नेपालको डोल्पा जिल्लाको संसदीय निर्वाचन क्षेत्र हो। २०७४ भदौ १५, मा निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोगले नेपाल सरकारलाई प्रतिवेदन बुझाएपछि यो निर्वाचन क्षेत्र अस्तित्वमा आएको थियो।
प्रदेश सभा खण्डहरू
कर्णाली प्रदेश प्रदेश सभा क्षेत्रलाई निम्नलिखित खण्डहरूमा विभाजन गरिएको छ:
संयुक्त राज्य अमेरिकाको झण्डा
संयुक्त राज्य अमेरिकाको झण्डा वा अमेरिकी झण्डा संयुक्त राज्यको राष्ट्रिय झण्डा हो। यसमा तेह्रवटा बराबर रातो र सेतो तेस्रो पट्टि छन् र ५० वटा तारा छ । झण्डामा रहेका ५० वटा ताराले ५० संयुक्त राज्य अमेरिकाका राज्यहरूलाई बुझाउँछ, र १३ वटा पट्टिहरूले तेह्र ब्रिटिस उपनिवेशलाई जनाउँछ जसले ब्रिटिस साम्राज्यबाट स्वतन्त्रता घोषणा गरेर अमेरिकाको पहिलो राज्य बनेका थिए। यो झण्डालाई तारे र धर्के ,  ओल्ड ग्लोरी  उपनामले पनि चिनिन्छ।
अमेरिकी झण्डाको वर्तमान डिजाइन यसको २७ औँ डिजाइन हो, झण्डाको डिजाइन १७७७ देखि यता २६ पटक आधिकारिक रूपमा संशोधन गरिएको छ। ४८ तारे झण्डा ४७ वर्ष सम्म कायम रह्यो, जब तक कि ४९ तारे संस्करण ४ जुलाई, १९५९ देखि आधिकारिक भयो। ५० तारे झण्डाको आदेश तत्कालीन राष्ट्रपति आइजनहावरले २१ अगस्ट १९५९ मा आदेश दिएका थिए र जुलाई १९६० मा अपनाइएको थियो। यो अमेरिकी झण्डा सबैभन्दा लामो समय सम्मा प्रयोग गरिएको संस्करण हो र ६० वर्ष भन्दा लामो समय देखी प्रयोगमा छ।
एकल सङ्क्रमणीय मत प्रणाली
एकल संक्रमणीय मतप्रणाली बहुसदस्यीय निर्वाचन क्षेत्रमा प्रयोग हुने विधि हो। एकल संक्रमणीयमा पहिलो प्राथमिकताको उम्मेदवारको विजयी हुन आवश्यकभन्दा बढी भएको मत क्रमश: दोस्रो र तेस्रो प्राथमिकताको उम्मेदवारमा सर्छ। यस्तो प्रणालीमा एक्लैले जित्ने सामथ्र्य नहुनेले पनि ठूला दलबाट बचेको मतका लागि गठबन्धन बनाएर फाइदा लिन सक्छन्। यस प्रकारको निर्वाचन प्रणालीमा मतदाताले उम्मेदवारहरूलाई प्राथमिकता क्रमका आधारमा मतदान गर्छन्। मतदाताले एक वा एकभन्दा बढी उम्मेदवारलाई मतदान गर्न पाउँछन्। तर, एकभन्दा बढी उम्मेदवारलाई मतदान गर्दा समान प्राथमिकता नदिई प्राथमिकताक्रम तोकेको हुनुपर्छ।
निर्वाचित हुनका लागि निश्चित मतसंख्या अर्थात् कोटा तोकिन्छ।
त्यसका लागि तलको सूत्र प्रयोग गरिन्छ। ‌
एक चुनावको उदाहरण
मानौ भोजमा कुन-कुन तीन खानेकुरा राख्ने भन्नेबारे एक चुनाव आयोजना भयो। पाँच विकल्पहरू छन्: सुन्तला, नासपाती, चकलेट, स्ट्रबेरी, र बर्गर। मात्र तीन ओटा खानेकुरा छानिनेछ।
एकल संक्रमणीय मत प्रणालीअनुसार प्रत्येक पाहुनालाई आफ्नो पहिलो प्राथमिकता र दोस्रो प्राथमिकता छान्न दीयो। २३ जना अतिथिले मतदान गरे र निम्नानुसारको नतिजा आयो पहिले कोटा (निर्वाचित हुन आवश्यक मत संख्या ) हिसाब गरिन्छ. , २३ मतदाता छन् र तीन बिजेता रहेको अबस्थामा, ड्रुप कोटा बाट हिसाब गर्दा, निर्वाचित हुन आवश्यक मत संख्या:
This result differs from the one that would have occurred if the three winners were decided by first preference plurality rankings, in which case Pear would have been a winner, as opposed to Strawberry, for having a greater number of first preference votes.
If the voters had been able to choose only one food to serve (as in first-past-the-post, it is likely that Chocolate, the choice of only slightly more than half of the 23 party-goers, would have won and Chocolate would be the only food served at the party.
STV in this case produced a high level of effective votes – votes used to elect the successful candidates. 18 voters saw their first preference elected, and three more saw their second preference elected. Only two, those who voted for hamburgers with pears as their second preference, did not see any of their choices elected.
नन्दना सेन
नन्दना सेन (নন্দনা সেন) (या नन्दना देव सेन) एक भारतीय अभिनेत्री हुन्, जसले बलिउड अभिनेत्रीको रूपमा पनि राम्रो ख्याति अर्जित गरेकी छिन्।
पृष्ठभूमि
नन्दना सेन "नोबेल पुरस्कार विजेता" अर्थशास्त्री अमर्त्य सेन तथा समकालीन बंगला साहित्यकी एक सर्वप्रमुख लेखिका पद्म श्री नबनिता देव सेनकी छोरि हुन्।
उनको जन्म १९ अगष्ट १९७०मा पूर्वी भारतीय शहर कोलकातामा भएको थियो। उनी यूरोप, भारत र अमेरिकाको विभिन्न शहरहरूमा हुर्केकी हुन्।
करियर
सेनले "द डल" नामको एक चलचित्रबाट अपने करियरको थालनी गरिन्। बलिउडको चलचित्रहरूमा नन्दनालाई पहिलोपटक ब्लेक नामको एक चलचित्रमा रानी मुखर्जीको १७ वर्षीय बहिनीको रूपमा देखियो। २००८मा उनीलाई ब्रिटिश टेलीविजन शृङ्खला शार्पको एक एपिसोड शार्प्स पेरिलमा देखियो।
र्‍याकस्पेस इमेल
र्‍याकस्पेस इमेल एक आयोजक सेवा हो जसले व्यवसायको लागि उनीहरूको आफ्नै डोमेन नाम प्रयोग गरी भुक्तान गरिएको ई-डाँक खाताहरूको प्रदान गर्दछ। यसको वेबसाइट १२ वटा भाषाहरूमा उपलब्ध छ। कम्पनी र्‍याकस्पेस निगमको नियन्त्रणमा रहेको छ।
मानक सुविधाहरू
र्‍याकस्पेस इमेलले निम्न लिखित सुविधाहरूको समावेश गर्दछ:
अतिरिक्त र्‍याकस्पेस ईडाँक
र्‍याकस्पेस ईमेल प्लस एक र्‍याकस्पेस इमेलले प्रदान गर्ने एक वैकल्पिक थप सेवा हो जसले निम्न अतिरिक्त क्षमताहरू प्रदान गर्दछ:
र्‍याकस्पेस इमेल अभिलेख
र्‍याकस्पेस ईमेल अभिलेखिकरण, र्‍याकस्पेस इमेलले प्रदान गर्ने एक वैकल्पिक थप सुविधा हो। यो असीमित भण्डारण र असीमित अवधारणाको साथ एक खाम समाचार पत्रमा आधारित छ जसले खोजी गर्न योग्य अभिलेखहरूको प्रदान गर्दछ।
उन्नत आयोजित विनियम
र्‍याकस्पेस ईमेल समान डोमेन र्‍याकस्पेसमा आयोजना गरिएको विनियम मेल बाकसहरूसँगै कार्य गर्न सक्षम छ।
२०२१ युएफा च्याम्पियन्स लिग फाइनल
२०२१ युएफा च्याम्पियन्स लिग फाइनल २०२०-२१ युएफा च्याम्पियन्स लिग, जुन यूईएफएले आयोजना गर्ने युरोपको प्रमुख क्लब फुटबल प्रतियोगिता को ६६औं सिजन र युरोपेली कपबाट  युएफा च्याम्पियन्स लिग नामाकरण भएपछिको २९औं सिजनको अन्तिम खेलमा थियो । यो खेल अंग्रेजी क्लब म्यानचेस्टर सिटी र चेल्सी बिच २०२१ मे २९  मा पोर्चुगलको पोर्टोको एस्टिडियो डो ड्रैगोमा खेलाइएको थियो म्यानचेस्टर सिटी बीचको पहिलो पटक यूईएफए च्याम्पियन्स लिग फाइनलमा पुगेको थियो भने चेल्सी २०१२ को बिजेता हो।
म्यानचेस्टर सिटीलाई १-० ले हराउदै चेल्सीले आफ्नो दोस्रो पटक यूईएफए च्याम्पियन्स लिग जित्यो। र र अब २०२१-२१ को युइएफा युरोपा लिगको बिजेता बिलारेआल सँग २०२१ मा युइएफा सुपर कप र जपानमा फिफा क्लब विश्वकप खेल्नेछ ।
टोली
तलको तालिकामा, १९९२ सम्मको  युरोपियन कप र १९९३ देखिको च्याम्पियन्स लिग फाइनल छ ।
लिस्टेनस्टाइन
लिस्टेनस्टाइनको सिमानामा पश्चिम र दक्षिणमा स्विट्जरल्यान्ड, पूर्व र उत्तरमा अस्ट्रिया रहेको छ। यो युरोपको चौथो सबैभन्दा सानो देश हो। यसको क्षेत्रफल १६० वर्ग किलोमिटर (६२ वर्ग माइल) भन्दा केही बढी रहेको छ र यसको जनसङ्ख्या ३८,७४९ रहेको छ। ११ वटा नगरपालिकामा विभाजित यसको राजधानी फदुत्ज हो र यसको सबैभन्दा ठूलो नगरपालिका सान हो। दुई देशको सिमानामा पर्ने यो सबैभन्दा सानो देश पनि हो।  लिस्टेनस्टाइन र उज्बेकिस्तान विश्वका दुई मात्र भू-भूपरिवेष्ठित देशहरू हुन्।
आर्थिक रूपमा, लिस्टेनस्टाइनमा क्रय शक्ति समताको समायोजन गर्दा प्रति व्यक्ति सबैभन्दा उच्च कुल ग्राहस्थ उत्पादनहरू मध्ये एक छ। राजधानी फदुत्जमा केन्द्रित मुलुकको बलियो वित्तीय क्षेत्र रहेको छ। कुनै समय यसलाई अरबपति कर आश्रय भनेर चिनिन्थ्यो तर अहिले यो असहयोगी कर आश्रय देशहरूको कुनै पनि आधिकारिक सूचीमा समावेश छैन। लिस्टेनस्टाइन हिमाली राष्ट्र हो जसले गर्दा यो हिउँदे खेल गन्तव्य स्थल बनेको छ।
लिस्टेनस्टाइन संयुक्त राष्ट्रसङ्घ, युरोपेली स्वतन्त्र व्यापार सङ्घ र युरोप परिषद्को सदस्य राष्ट्र हो। युरोपेली सङ्घको सदस्य नभए तापनि यसले सेङ्गेन क्षेत्र र युरोपेली आर्थिक क्षेत्र दुवैमा भाग लिएको छ। देशको स्विट्जरल्यान्डसँग रीतिरिवाज तथा मौद्रिक बन्धन रहेको छ।
ताहूँ
ताहूँ नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमा पर्ने गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्ला स्थित साँखर गाँउ विकास समिति मा पर्ने अति रमणीय गाँउ हो ।
सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)
सिन्धुली १ नेपालको सिन्धुली जिल्लाको दुई संसदीय निर्वाचन क्षेत्र मध्ये एक हो। यो निर्वाचन क्षेत्र २०७४ भदौ १५ मा पेश गरिएको निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोग प्रतिवेदनमा अस्तित्वमा आएको थियो।
सम्मिलित क्षेत्रहरू
सिन्धुली १ संसदीय क्षेत्रमा गोलन्जोर गाउँपालिका, फिक्कल गाउँपालिका, तीनपाटन गाउँपालिका, दुधौली नगरपालिका र कमलामाई नगरपालिकाको ९, १३ र १४ वडा रहेका छन् ।
प्रदेश सभा खण्डहरू
बागमती प्रदेश सभा क्षेत्रलाई निम्नलिखित खण्डहरूमा विभाजन गरिएको छ:
धारापानी, साँखर
धारापानी नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमा पर्ने गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्ला स्थित साँखर गाँउ विकास समिति मा पर्ने अति रमणीय गाँउ हो ।
जमुना गुरुङ
जमुना गुरुङ (Jamuna Gurung) नेपाली महिला फुटबल खेलाडी हुन् । उनी नेपाली महिला राष्ट्रिय फुटबल टिमकि पूर्व कप्तान समेत हुन् ।
उनको नाममा २१ अन्तर्राष्ट्रिय गोल रहेको छ भने घरेलु लिगमा पनि उनले ३५ गोल गरिसकेकी छिन् । उनलाई नेपालको एक सफल महिला खेलाडी सूचीमा राख्ने गरिएको छ ।
घर्तिगाउँ
घर्तिगाउँ नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमा पर्ने गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्ला स्थित साँखर गाँउ विकास समिति मा पर्ने अति रमणीय गाँउ हो ।
आधारभूत तह परीक्षा
आधारभूत तह परीक्षा (अङ्ग्रेजी: Basic Education Examination, BEE), सन् २०१६ सम्म जिल्ला स्तरीय परीक्षा (अङ्ग्रेजी: District Level Examination, DLE) नेपालमा कक्षा ८ का विद्यार्थीले दिनुपर्ने जिल्ला स्तरीय मानकीकृत परीक्षा हो । प्रत्येक जिल्लामा रहेको शिक्षा कार्यालयले यस परीक्षाको सञ्चालन गर्छ ।
नन्दिता दास
नन्दिता दास एक भारतीय चलचित्र अभिनेत्री र निर्माता पनि हुन्। उनीले ३० भन्दा बढी चलचित्र जुन दशभन्दा बढी भाषामा अनुवाद गरिएको छ त्येसमा काम गरिन्। उनीलाई उनको राम्रो अभिनयको कारण चिनिन्छ। उनीले २०१०मा फिल्मफेयर पुरस्कार प्राप्त गरिन्।
जीवनी
उनको जन्म नोभेम्बर ७, १९६९मा भारतको नयाँ दिल्लीमा भएको थियो। उनका पिता जतीन दास एक चित्रकार र मूर्तिकार थिए।
कुवापानी
कुवापानी नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमा पर्ने गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्ला स्थित साँखर गाँउ विकास समिति मा पर्ने अति रमणीय गाँउ हो ।
प्लेयर अफ द म्याच
प्लेयर अफ द म्याच, म्यान अफ द म्याच वा सर्वश्रेष्ठ खेलाडी खेलको समयमा सबैभन्दा प्रभावशाली खेल प्रदर्शन गर्ने उत्कृष्ट खेलाडीलाई प्रदान गरिने पुरस्कार हो। सामान्यतः यो विजेता टोलीको कुनै खेलाडीलाई प्रदान गर्ने गरिन्छ।
फुटबल
फुटबलमा, म्यान अफ द म्याच सामान्यतः विजेता टोलीको खेलाडीलाई प्रदान गर्ने गरिन्छ। ह्याट्रिक गर्ने खेलाडी वा दवाबको बेलामा गोल बचाउने गोलरक्षकलाई यो पुरस्कार प्रदान गरिन्छ ।
क्रिकेट
क्रिकेटमा, म्यान अफ द म्याच अवार्ड टेस्ट म्याचको १९८० को दशकको मध्यबाट नियमित भएको थियो। म्यान अफ द म्याच उपाधी खेल जित्नको लागी महत्वपूर्ण योगदान रहेका खेलाडीलाई प्रदान गरिन्छ।
३ अप्रिल १९९६ मा भएको एक खेलमा, न्युजिल्यान्डको पुरै टिमलाई नै म्यान अफ द म्याचको उपाधी दिइएको थियो। पुरै टिमलाई नै म्यान अफ द म्याच प्रदान गरिएको यो पहिलो घटना थियो। १५,१६,१७,१८ जनवरी १९९९ मा, दक्षिण अफ्रिका र वेस्ट इन्डिज बीचको खेलमा, पुरै दक्षिणी अफ्रिकाको टिमलाई म्यान अफ द म्याच पुरस्कृत गरिएको थियो।
टेस्ट म्याचमा, ज्याक कालिसले सर्वाधिक म्यान अफ द म्याच उपाधी जितेका छन्। उनले १६६ खेलमा २३ पटक जितेका छन्। एक दिवसीय ओडिआइमा, सचिन तेन्दुलकरले ४६३ खेलमा सर्वाधिक ६२ पटक जितेका छन्। तेन्दुलकरको पछाडी सनथ जयसुर्या र रिकी पोन्टिङले क्याप्टेनको रुपमा सर्वाधिक म्यान अफ्द म्याच बनेका छन्। छोटो संस्करणमा, टि२० मा, सहिद अफ्रिदीले ९९ खेलमा ११ पटक जितेर यो रेकर्ड कायम गरेका छन्।
२०२०–२१ युएफा च्याम्पियन्स लिग
सन् २०२०–२१  युएफा च्याम्पियन्स लिग युरोपेली फुटबल महासङ्घद्वारा आयोजित युरोपका प्रतिष्ठित क्लबको फुटबल प्रतियोगिताको ६६औँ संस्करण हो युरोपेली कपबाट युएफा च्याम्पियन्स लिग नामाकरण भएपछिको २९औं सिजनको संस्करण  हो।। यो हालको नाममा नामकरण भएदेखिको २८औँ संस्करण हो।
यसको फाइनल खेल २०२१ मे २९ मा पोर्चुगलको पोर्तो स्थित,एस्तदिओ दो द्रगओ नामक रङ्गशालामा आयोजना भएको थियो। चेल्सीले म्यान्चेस्टर सिटीलाई १-० ले पराजित गरी बिजय हासिल गरेको थियो । २०२० युइएफए च्याम्पियन्स लिग फाइनल खेलको लागी टर्की स्तानबुलको अतातुर्क ओलम्पिक रङ्गशाला छनोट गरिएपनी कोभिड्-१९ महामारीको कारणले लिस्बन मा सारिएको हो । छनोट गरिएको थियो तर संयुक्त अधिराज्यले टर्कीलाई पर्यटकको लागी रातो सूचीमा राखेको र मनाही गरेकाअले लिस्बनमा सारिएको थियो ।
बायर्न म्यूनिख साविक विजेता थियो, तर पेरिस सेन्ट-जर्मेनसँग पराजित हुँदै क्वार्टर फाइनलमा बाहिरियो । पेरिस सेन्ट-जर्मेन लाई गत संस्करणमा बायर्न ले फाइनलामा पराजित गरेको थियो । २०२०–२१  युएफा च्याम्पियन्स लिगको विजेता रूपमा, चेल्सी स्वतः २०२१–२२  युएफा च्याम्पियन्स लिगको लागि छनोट भएको छ ।
विजेता चेल्सीले अब २०२१-२१ को युइएफा युरोपा लिगको बिजेता बिलारेआल सँग २०२१ मा युइएफा सुपर कप र जपानमा फिफा क्लब विश्वकप खेल्नेछ ।
मेसोपोटामियाको सभ्यता
ईसा पुर्व भन्दा लगभग ५००० वर्ष अगाडि टिग्रिस र युफ्रेटस(फरात) दुई नदीको मध्यभागमा एउटा समृद्ध सभ्यताको विकास भएको थियो। यहि सभ्यतालाई नै मेसोपोटामियाको सभ्यता भन्ने गरिन्छ। यो नाम प्राचीन युनानी वा ग्रीकहरूले राखेका थिए, वास्तवमा युनानी भाषामा मेसोपोटामियाको अर्थ दुई नदीको माझ भन्ने हुन्छ। मेसोपोटामियाको सभ्यता पूर्वी सिरियाको केही भाग र इराकको ठूलो क्षेत्रमा फैलिएको थियो। उब्जाउ भूमि भएको हुनाले यसलाई फर्टाइल त्रेसेन्ट अर्थात् अर्धचन्द्राकार उर्वर भूमि भनियो।
भौगोलिक प्रभाव
मेसोपोटामियाको सभ्यताको विकासमा त्यहाँको भौगोलिक अवस्थाले निकै ठूलो प्रभाव पारेको थियो। मेसोपोटामियाको सभ्यता पूर्वी सिरियाको केही भाग र इराकको ठूलो क्षेत्रमा फैलिएका थियो। युफ्रेटस र टिग्रिस नदीका बिचमा अवस्थित मेसोपोटामिया प्राचीन सहरी सभ्यताको केन्द्र थियो।
मेसोपोटामियाका उर्वरभूमिबाट लोभिएर यसका गरिब छिमेकी मुलुकहरू यसतर्फ आकर्षित हुन्थे। त्यसै हुनाले यसका इतिहासमा सधैं घुरपैठ र युद्धका कुरा लेखिन्थे। यहाँ पानी थोरै परे पनि नदीबाट बनाइएका नहरका माध्यमबाट सिँचाइ गरेर प्रशस्त उत्पादन गरिन्थ्यो। यहाँका नदीहरूमन विभिन्न थरीका माछाहरू पाइन्थ्यो।
सुमेरियन सभ्यता
सुमेरियन सभ्यताको उदय ईसा भन्दा ५००० वर्ष पहिले भएको थियो। यो सभ्यता प्राचीन मिश्रको सभ्यताको समसामयिक नै रहेको थियो। तिथिमितिका हिसाबले गणना गर्यो भने सुमेरियन सभ्यता मिश्रको सभ्यता भन्दा पुरानो नै हो भन्ने इतिहासकारहरूको तर्क रहेको छ। यस सभ्यताको संस्थापकहरू सुमेरियनहरूलाई नै लिने गरिन्छ। तर हालसम्म पनि सुमेरियनहरूको मुल थलो बारे इतिहासकारहरूमा विवादनै रहेको छ।
यो सभ्यता कालखण्डमा सुमेर लगाएत किसुक, उर, लुगास, निपर जस्ता सहरहरूको स्थापना भएको थियो। त्यसैले पनि सुमेरियन सभ्यता इतिहासमा सहरी सभ्यताको नामले निकै ख्याती प्राप्त रहेको छ।
राजनीतिक अवस्था
सुमेरियनहरूले एउटा अत्यान्त‌नै संगठित राज्य स्थापना गरेका थिए। प्राचीन समयमा राज्यहरू विभिन्न नगर राज्यमा बाँडिएकाले नगर राज्य भनिन्थ्यो। यी नगर राज्यहरू स्वायत्ततामा स्वतन्त्र थिए। आफ्ना सामर्थ्य र शक्ति बढाउन नगर राज्यहरू आपसमा युद्ध गरिरहन्थे।
नगर शासनको प्रमुखलाई पटेसी भनिन्थ्यो। मुख्य पुरोहित र सेनापतिको काम पटेसीले नै गर्दथे। यिनीहरूको शासन धर्मद्वारा हुने गर्दथे। सुमेरियन कालमा राज्य सत्ताको नाममा अनेक लडाइ तथा युद्धहरू हुने गर्दथे। यस समय युद्धमा रथको]] प्रयोग हुने गर्दथ्यो। भने हतियारमा धनुष वाण, बर्छा, तरबार र भालाको प्रयोग हुने गर्दथ्यो।
आर्थिक अवस्था
सुमेरियनहरूको प्रमुख आर्थ व्यवस्थाबा लागि कृषिलाई नै लिने गरिन्थ्यो। ईसा भन्दा करिब ४००० वर्ष पहिलेनै सुमेरियनहरूले सिँचाइका लागि नहरको व्यवस्था गरेका थिए। यहाँका जनताहरूको मुख्य जीविका नै कृषिमा निर्भर रहेको थियो। यहाँ जौ, गहुँ र खजुरको मुख्य खेती हुने गर्दथे भने गाई, गोरू, भेडा, बाख्रा र सुगुर मुख्य पशुपालन जनावर रहेको थियो। साथै धातुको सामाग्री बनाउने र यातायातका साधनहरूको विकास पनि यसै समय कालमा भएको थियो।
सामाजिक अवस्था
सुमेरियनहरूको समाज तीन वर्गमा विभाजित रहेको थियो  जसमा उच्च, मध्यम र निम्न वर्गहरू थिए। उच्च वर्गमा राजवंश, दरबारिया, राज्यका पदाधिकारी, पुरोहित र सामन्तहरू पर्दथे। साथै व्यापारी र कृषकहरू मध्यम वर्गमा पर्दथे, भने समाजको निम्न स्तरमा दासहरू पर्दथे। प्रचीन सुमेरियन सभ्यतामा अत्याधिक रूपमा दासप्रथा रहेको थियो।
धार्मिक अवस्था
सुमेर निवासीहरू धर्ममा ठूलो विश्वास राख्दथे। उनीहरूको विचार र भावना धर्मद्वारा प्रेरित हुन्थ्यो। यिनीहरू बहुदेववादमा विश्वास राख्दथे। हरेक सहरको स्वतन्त्र र अलग्गै देवताहरू हुन्थे। देवी देवताहरूका मन्दिरमा पुजारी र पुरोहितहरूको प्रधानता थियो। तन्त्रमन्त्र, जादुतुनामुना र भविष्यवाणी गरेता पनि सुमेरबासीहरू परलोक, स्वर्ग नर्कका विषयमा भने जानकार थिएनन्।
कलाकौशल
सुमेरियनहरू मूर्ति निर्माण तथा भवन निर्माण गर्न निकै सिपालु रहेका थिए उनिहरू योजनाबद्ध रूपबाट दुई टले घरहरू निर्माण गर्थे। मूल्यवान तथा चम्किलो पत्थरहरूबाट आकर्षित मूर्तिहरू बनाउथे। सुमेरमा शिक्षा, कला, साहित्य र लेखनकलाको पर्याप्त विकास  भइसकेको थियो। माटाको सामान र पत्थरहरूमा बनेका चित्रहरू नै त्यतिबेलाको  एक प्रमाण हो।
राजनितीक अवस्था
यो सभ्यतामा पनि राजालाई नै प्रशासनको प्रमुख रूपमा मानिने गर्दथ्यो। प्रशासनिक कार्य कडा व्यवहारबाट चलाइन्थ्यो कानुन कडा र निकै कठोर हुन्थ्यो। भने कानुनको निर्माता राजानै स्वयम् हुने गर्दथे।राजाको आदेशबाट नै राज्यमा कानुनको पालना कडा रूपमा गरिएको हुन्थ्यो। यो सभ्यताको अर्को राजनीतिक विशेषता भन्नुपर्दा राजनीतिक स्थिरतानै प्रशासनको आत्मा थियो।
सामाजिम अवस्था
सुमेर समाजमा जस्तै बेबिलोनियामा पनि समाजलाई तीन तहमा विभाजन गरिएको थियो। यो समाजमा पनि दास प्रथा निकै व्यापक रूपमा रहेको थियो। भने समाजमा महिलाहरूको अवस्था राम्रो थियो। विवाहित महिलाहरूले पुरूषले जस्तै अधिकार पाउदथे।
आर्थिक अवस्था
वास्तवमा कृषिनै बेबिलोनको आर्थिक अवस्थाको मुख्य जग हो। प्राचीन सभ्यताहरूमा अन्न उत्पादन तर्फ बेबिलोन सबैभन्दा अगाडि थियो। कृषि बाहेक उद्योगधन्दा पनि उन्नतिको अवस्थामा थियो। पशुपालन प्रमुख उद्योग थियो यहाँ काठ, छाला, र अन्य धातुका पदार्थहरूको उद्योग तीव्र रूपमा विकसित भइरहेको थियो। साथै मस्त्य पालन पनि बेबिलोनको प्रमुख उद्योग रहेको थियो।
व्यापारमा पनि अगाडि रहेको बेबिलोनियाको सभ्यतामा एसियाका टाढा टाढाका मुलुकमा समेत व्यापार चलेको थियो। धातु, काठ जस्ता साधनको आयात गर्ने बेबिलोनियाले अन्न तथा वस्त्रको मुख्य रूपमा निर्यात गर्ने गर्दथ्यो।
धार्मिक अवस्था
बेबिलोनमा धर्मको ठूलो प्रभुत्व रहेको थियो। धर्म नै जीवनको आधार थियो। यहाँ पनि मानिसहरू भिन्दा भिन्दै देवताहरूको पूजा गर्दथे। सुमेरमा जस्तै बेबिलोनमा पनि शमस (सुर्य) र सिन (चन्द्रमा) को पूजा गर्ने चलन थियो। तर एनलिल र मारडुरक मुख्य देवता थिए। मारडुरलाई सर्वशक्तिमान देवता मानिन्थ्यो। वृक्ष र वनस्पतिको पुजामा पनि बोबिलोनका जनताहरू निकै विश्वास गर्दथे। तथा बेबिलोनियाहरू निकै अन्धविश्वासी रहेका थिए।
कलाकौशल
बेबिलोनमा प्रचलित कलात्मक सामाग्रीहरूका अवशेषहरू थोरै मात्रामा पाइएको थियो। बेबिलोनका भवनहरू नष्ट भइसकेको कारण पछि त्यहाँ स्थापित कलाको विषयमा ठीकसँग पत्ता लगाउन सकिएन। मन्दिर र घरहरूको भित्तामा चित्रकारिता काम गरिन्थ्यो। तर ती चित्रकारितामा कलात्मकता र जीवताको अभाव थियो। साथै मुर्तिकलामा पनि त्यतिबेला खासै विकास भएको थिएन। भने बेबिलोनियामा अधिकांश मनुष्य र पशुको मुर्तिहरू निर्मार्ण हुने गर्दथे। यी मुर्तिहरूमा एकरूपता र विशालता थियो तर स्पष्टता र सजीवता भने रहेको थिएन।
लिपी र साहित्य
बेबिलोनमा लिपी र साहित्यको अत्याधिक विकास भएको थियो। भिजेको माटोको चारपाटे सिलोटमा बाँसको कलमले लेख्थे। सुमेरका बासिन्दाबाट लिपिको कला यिनीहरूले सिकेका थिए। यिनीहरूको लिपीमा ३ सय शब्द खण्डहरू थिए। बेबिलोनीयाहरू सेमेटिक भाषा भाषामै बोल्ने तथा लेख्ने गर्दथे।
साहित्य क्षेत्रमा विशेष ढंगबाट महाकाव्यको रचना भएको थियो। विश्व साहित्यमा सर्वप्रथम महाकाव्य गिलगमेस' को रचना यहीँ भएको थियो। शिक्षाको क्षेत्रमा बेबिलोनको महान् उपलब्धि भएको थियो।
विज्ञान
बेबिलोनले विज्ञानको क्षेत्रमा महान् उपलब्धि हासिल गरेको थियो। व्यापारको प्रगतिले विज्ञानको विकासमा ठूलो योगदान दिएको थियो। खगोलशास्त्र बेबिलोनियनहरूको मस्तिष्ककै उपज थियो। यिनीहरूमा समय, दुरी र राशिको बारेमा धेरै ज्ञान रहेको थियो। यिनीहरू क्षेत्रमीति र ज्यामितीका ज्ञानबाट पनि निकै परिचित रहेको थियो।
असिरियाको सभ्यता
बेबिलोनियाको पतन पछि त्यहीँ क्षेत्रमा ट्रिग्रिस-फरातको उत्तरमा एउटा नयाँ राज्यको उदय भएको थियो। यो नयाँ राज्यको जन्मदाता सेमेटिक जातिका जनता थिए।
राजनीतिक अवस्था
असिरीयाको राजनीतिक अवस्था सामरिक थियो। सबै असिरीयन शासकहरूले युद्ध गरेर नै साम्राज्य स्थापना गरेका थिए। सबै सम्राटहरू लडाकु, सहासी र विजेता थिए।युद्ध र सौन्यकलाको परम्परा असिरीयन सम्राटहरूको राजनितीमा भित्रिएको थियो। सम्राट नै साम्राज्यको सर्वेसर्वा हुन्थे। सम्राट नै प्रधान न्यायाधीश, मुख्य सेनापति र कानुनका वास्तविक विधाता थिए।
शासन प्रणाली
शासन प्रणालीको क्षेत्रमा असिरीयन साम्राज्यको मुख्य देन रहेको छ। एक समयमा असिरीया पश्चिम एसियाको सबभन्दा विशाल साम्राज्य थियो। यति ठूलो साम्राज्य सञ्चालन गर्न कडा कानुन र सैनिक बलको ठूलो महत्त्व थियो। असिरीयाको शासन प्रणालीको जगनै सैनिक व्यवस्थामा टिकेको थियो।
आर्थिक अवस्था
असिरीयनहरूको आर्थिक अवस्था पनि कृषिमानै आधारित रहेको थियो। कृषिबाट खाद्यान्न प्रचुरमात्रामा उब्जाइन्थ्यो। गहुँ, जौ, जैतुन र अंगुर विशेष रूपमा उब्जनी गरिन्थ्यो। कपासको खेती हुन्थ्यो र सुती तथा उनी बस्त्रहरूको प्रयोग हुन्थ्यो। आसिरीयन साम्राज्यमा बालबालिकाहरूको खरिद बिक्रीको चलन रहेको थियो।
कलाकौशल
असिरीयनहरूको कला कौशलको क्षेत्रमा कुनै मौलिकता थिएन। ता पनि केही पक्षहरूमा निखारिएको थियो। भवन निर्माणकला, मुर्ति निर्माणकला र नगरहरूको स्थापना कार्यमा निकै विस्तार भएको थियो। सडकको निर्माण पनि निकै द्रुतगतिमा भएको थियो। यो असिरीयाको सभ्यता कालमा शिल्पकार तथा कालीगढहरूको धेरै प्रतिष्ठा रहेको थियो। असिरीयनहरूले साहित्य विज्ञानको क्षेत्रमा केही देन दिएको मानिन्छ।
सामाजिक अवस्था
असिरीयन सामज मुख्य गरी तीन वर्गमा विभाजित रहेको थियो। प्रथम वर्गमा सामन्त र पुरोहित पर्दथे, यिनीहरूको प्रभाव ती समाजमा निकै ठूलो रहेको थियो। मध्यम वर्गमा कालिगढ, व्यापारी र शिल्पकार पर्दथे। भने निम्म वर्गमा सर्वसाधारणहरू रहने गर्दथे। सर्वसाधारणमा सबैभन्दा दयनीय स्थिति दासहरूको थियो। समाजमा यिनीहरूलाई पशुजस्तो व्यवहार गरिन्थ्यो। दासलाई जनावरलाई जस्तो दिनभरि काममा खटाइन्थ्यो। असिरीयामा नारीहरूको अवस्था निकै दयनीय थियो। बेबिलोनमा जस्तो समाजमा नारीहरूलाई सम्मान थिएन। नारीहरू अक्सर पर्दा भित्र बस्नु पर्दथ्यो। पुरूषहरू वेश्यागमन गर्न सक्दथे भने नारीहरू पतिव्रता र पतिभक्त हुनु पर्दथ्यो।
प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९
प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९ नेपालको संविधान २०७२ अनुसार भएको दोस्रो निर्वाचन हो। प्रतिनिधि सभाका २७५ सदस्य चयन गर्नको लागि देशभर एकैपटक २०७९ मङ्सिर ४ गते सम्पन्न भएको थियो। निर्वाचनमा पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली मार्फत एकल सदस्यीय निर्वाचन क्षेत्रबाट १६५ सदस्यहरू चयन गर्न र अर्को ११० सदस्यहरूलाई एउटै राष्ट्रव्यापी निर्वाचन क्षेत्रबाट राजनीतिक दलको सूची समानुपातिक प्रतिनिधित्व मार्फत चयन गर्नका लागि दुईवटा मतपत्र रहेका थिए।
प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनसँगै सातवटै प्रदेश सभाको निर्वाचन समेत सम्पन्न भएको थियो।
पृष्ठभूमि
वि.सं. २०७४ मा प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४ बाट निर्वाचित नेपालको पहिलो सङ्घीय संसदको गठन भएको थियो। वि.सं. २०७५ जेठ ३ मा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी) र नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) राजनीतिक दलहरू एकीकरण गरी नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी नामक दलको गठन गरेका थिए। यी दुवै राजनीतिक दलहरूबिच एकीकरण भएपछि यिनीहरूको प्रतिनिधि सभामा १७४ सिटसहित पूर्ण बहुमतको सरकार हुन पुगेको थियो। नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)का अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले साढे दुई वर्षपछि माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाललाई प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारी हस्तान्तरण गर्न दुई दलका नेताबीच सहमति भएको थियो। वि.सं. २०७६ मङ्सिर ४ मा, दुई नेताबिच सहमति भई ओलीलाई प्रधानमन्त्रीको रूपमा आफ्नो पूर्ण कार्यकाल पूरा गर्न दिन निर्णय गरेका थिए। वि.सं. २०७७ कार्तिक २९ मा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको सचिवालय बैठकमा दाहालले राजनीतिक दस्तावेज प्रस्तुत गरेका थिए जसमा ओलीले पार्टीको आदेश नमानेको र व्यक्तिवादी भएको आरोप लगाएका थिए। दाहालको जवाफमा ओलीले दाहालको आरोप अस्वीकार गर्दै आफ्नै राजनीतिक दस्तावेज पेश गरे जसमा दाहालले ओलीलाई सरकार चलाउन नदिएको आरोप लगाएका थिए। पार्टीभित्र कलह जारी रहँदा ओलीले राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीलाई वि.सं. २०७७ पुष ५ मा आफूविरुद्ध अविश्वासको प्रस्ताव ल्याउन लागिएको भन्दै प्रतिनिधिसभा भङ्ग गर्न आग्रह गरेका थिए। ओलीको निर्णयको विरोधमा मन्त्रिपरिषद्का सात मन्त्रीले राजीनामा दिएका थिए।
वि.सं. २०७७ फागुन ११ मा सदन पुनर्स्थापित भएको थियो तर वि.सं. २०७७ फागुन २३ गते छुट्टै रिटमा फैसला गर्दै सर्वोच्च अदालतले नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी) र नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)को एकीकरणबाट बनेको पार्टीलाई नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी नाम दिने निर्वाचन आयोगको निर्णयलाई खारेज गर्दै तिनीहरूलाई तिनीहरूको पूर्व एकीकरण स्थितिमा रहेको राजनीतिक दलको नाम राख्ने गरी निर्णय गरेको थियो। नेकपा (माओवादी केन्द्र) ले वि.सं. २०७८ वैशाख २२ मा सरकारबाट आफ्नो समर्थन फिर्ता लिएको थियो र ओलीले विश्वासको मत प्राप्त गर्न असफल भएका थिए भने उनको आफ्नै दलको एक गुटले मतदान बहिष्कार गरेको थियो।
वि.सं. २०७८ वैशाख ३० मा, ओलीलाई संसदमा सबैभन्दा बढी सिट प्राप्त गर्ने दलको नेताको रूपमा अल्पसङ्ख्यक प्रधानमन्त्री नियुक्त गरेको थियो। विश्वासको मत प्राप्त गर्नुको सट्टा ओलीले संविधानको धारा ७६(५) बमोजिम सरकार गठनको प्रक्रिया थालेका थिए जसलाई सर्वोच्च अदालतमा चुनौती दिइएको थियो। शेरबहादुर देउवाले नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)का २६ र जनता समाजवादी पार्टी नेपालका १३ जना गरी १४९ सांसदको हस्ताक्षर भएको दावी गरेका थिए। प्रतिउत्तरमा ओलीले नेकपा (एमाले) र जनता समाजवादी पार्टी नेपालका सबै सांसदको समर्थन रहेको दाबी गरेका थिए। राष्ट्रपति भण्डारीले वि.सं. २०७८ जेठ ८ मा दुवै नेताको दावी अपर्याप्त भएको निर्णय गर्नुका साथै व्यापक विरोधको सामना गर्दै सदन विघटन गर्ने घोषणा गरेकी थिइन्।   वि.सं. २०७८ असार २८ मा सर्वोच्च अदालतले संविधानको धारा ७६(५) बमोजिम संसदमा उपस्थित २७१ सांसदको बहुमत रहेको राष्ट्रपतिसमक्ष १४९ हस्ताक्षर पेश गरी देउवालाई प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त गर्न आदेश दिँदै संसद् विघटनलाई अमान्य ठहर गरेको थियो।
वि.सं. २०७९ साउन १९ मा मन्त्रिपरिषद्को निर्णयले अर्को प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन वि.सं. २०७९ मङ्सिर ४ गतेमा गर्ने निर्णय गरेको थियो। अन्ततः वि.सं. २०७९ असोज २ मा प्रतिनिधि सभाको पाँच वर्षको कार्यकाल पूरा भएपछि भङ्ग भएको थियो।
समय तालिका
मुख्य मितिहरू तल सूचीबद्ध छन्:
लोकतान्त्रिक बाम गठबन्धन
नेपाली कांग्रेस, नेकपा (माओवादी केन्द्र), नेकपा (एकीकृत समाजवादी), जनता समाजवादी पार्टी र राष्ट्रिय जनमोर्चाको गठबन्धन सरकारले वि.सं. २०७९ साउन २० मा आगामी प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन लड्न गठबन्धन बनाउने निर्णय गरेको थियो।    वि.सं. २०७९ साउन ३० गते पूर्व प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराई नेतृत्वको नेपाल समाजवादी पार्टीले नेकपा (माओवादी केन्द्र) को चुनाव चिन्ह र घोषणापत्र अन्तर्गत चुनाव लड्ने निर्णय गरेको थियो। वि.सं. २०७९ असोज २३ गते उम्मेदवार नामाङ्कनको अन्तिम दिन जनता समाजवादी पार्टी गठबन्धनबाट अलग भएको थियो भने गठबन्धनले ७ सिटहरूमा लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टीलाई समर्थन गर्ने निर्णय गरेको थियो। गठबन्धनले रुपन्देही १ मा घनश्याम भुसाल र रौतहट ३ मा प्रभु साहलाई पनि समर्थन गरेको थियो जो नेकपा (माओवादी केन्द्र)लाई छुट्याइएको सिटबाट नेकपा (एमाले) का असन्तुष्ट उम्मेद्वारको रूपमा निर्वाचन लड्ने घोषणा गरेका थिए। एकीकृत समाजवादीका राजु गुरुङको उम्मेदवारी निर्वाचन आयोगले खारेज गरेपछि गठबन्धनले रुपन्देही २ मा राष्ट्रिय जनमोर्चा बाहेक राष्ट्रिय जनमुक्ति पार्टीका उम्मेदवार केशवबहादुर थापालाई समर्थन गर्ने निर्णय गरेको थियो।
नेकपा एमाले नेतृत्वको गठबन्धन
वि.सं. २०७९ असोज २३ गते प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेकपा एमालेले ७ वटा सिटमा जनता समाजवादी पार्टीलाई समर्थन गर्ने निर्णय गरेको थियो।नेकपा एमालेले राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीको उम्मेदवारहरूलाई झापा ३, रुपनदेही १ र बाँके २ मा तथा राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपालका अध्यक्ष कमल थापालाई आफ्नै चुनाव चिन्ह दिएर मकवानपुर १ मा समर्थन गरेको थियो। यसै प्रकार नेकपा एमालेले नेपाली कांग्रेसका बागी उम्मेदवार दिनेश कोइरालालाई चितवन ३ मा, नेपाली कांग्रेस बिपीका कर्णबहादुर मल्ललाई डडेल्धुरा १ मा तथा जनता प्रगतिशील पार्टीका हृदयेश त्रिपाठीलाई परासी १ मा समर्थन गरेको थियो।
परिणाम
=== पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणालीबाट विजयी भएका उम्मेदवारहरू  ===
कुरुक्षेत्र युद्ध
कुरुक्षेत्र युद्ध कुरु साम्राज्यको सिंहासन प्राप्त गर्न कौरव र पाण्डव बीच लडिएको युद्ध थियो। महाभारतका अनुसार भारतका प्रायः सबै महाजनपदहरूले यस युद्धमा भाग लिएका थिए। महाभारत र अन्य वैदिक साहित्यका अनुसार यो प्राचीन भारतको वैदिक कालको इतिहासको सब भन्दा ठूलो लडाइँ थियो। यस युद्धमा लाखौं क्षत्रिय योद्धाहरू मारिए जसको परिणामस्वरूप वैदिक संस्कृति र सभ्यताको पतन भयो। सम्पूर्ण भारतका राजाहरू बाहेक अरू धेरै देशका क्षत्रिय नायकहरूले पनि यस युद्धमा भाग लिए र सबैले वीरगति प्राप्त गरे। यो युद्धको परिणाम स्वरूप, भारतसँग ज्ञान र विज्ञान र वीर क्षत्रिय दुबैको अभाव हुन गयो । एक किसिमले, विकासको चरममा रहेको वैदिक संस्कृति र सभ्यता अचानक एकाएक नष्ट भयो। प्राचीन भारतको सुनौलो वैदिक सभ्यता यो युद्धको अन्त संगै समाप्त भयो। यो महान् युद्धको वर्णन त्यस समयका महान् ऋषि एवम् दार्शनिक भगवान वेद व्यासले आफ्नो महाकाव्य महाभारतमा गरेका थिए जुन सहस्राब्दीसम्म सम्पूर्ण भारतमा गाउँदै र सुन्नबाट स्मरण गरिन्थ्यो।
महाभारतमा मुख्य रूपमा चन्द्र वंशका दुई परिवारहरु कौरव र पाण्डवहरूका बीच युद्धको विवरणहरु छ। १०० भाइ कौरव र पाँच भाइ पाण्डव बीच कुरु साम्राज्यको भूमिको लागि भएको संघर्षले अन्तत: महाभारतको युद्ध निम्त्यायो। उक्त युद्ध हरियाणाको कुरुक्षेत्रको आसपास भएको थियो भन्ने विश्वास छ। यस युद्धमा पाण्डव विजयी भएका थिए। महाभारतमा यो युद्धलाई धर्मयुद्ध भनिएको छ, किनकि यो युद्ध सत्य र न्यायको लागि लडिएको थियो। महाभारत कालसँग सम्बन्धित धेरै अवशेषहरू दिल्लीको पुरान किलामा भेटिन्छन्। पुराना किलालाई पाण्डवहरूको किल्ला पनि भनिन्छ। महाभारत कालका हतियार र भालाहरू पनि भारतीय पुरातात्विक सर्वेक्षण भारतीयले कुरुक्षेत्रमा प्राप्त गरेको थियो। गुजरातको पश्चिम तटमा डुबेको ७०००-३५०० वर्ष पुरानो शहर खोजिएको थियो , जुनको उल्लेख महाभारतमा द्वारका वर्णन गरिएको छ  साथै बरनावामा लाक्षागृहको अवशेष भेटिएको छ , यी सबै प्रमाणहरूले महाभारतको यथार्थ वास्तविकतालाई प्रमाणित गर्दछ।
पृष्ठभूमि
महाभारत युद्धको मुख्य कारण कौरवहरूको उच्च महत्त्वाकांक्षा र धृतराष्ट्रको पुत्र मोह थियो । कौरव र पाण्डव दाजुभाइ थिए। वेदव्यासद्वारा अम्बिकाको गर्भबाट धृतराष्ट्र र अम्बालिकाको गर्भबाट पाण्डुको जन्म भएको थियो। धृतराष्ट्रले गन्धारीको गर्भबाट सय छोरालाई जन्म दिएका थिए,उनीहरूमा दुर्योधन जेठो थियो । पाण्डुका पाँच छोरा, युधिष्ठिर, भीम, अर्जुन, नकुल, सहदेव थिए। धृतराष्ट्र जन्मदेखि नै अन्धा थिए, त्यसैले उनको स्थानमा पाण्डुलाई राजा बनाइयो, जसले गर्दा धृतराष्ट्रलाई सधै पाण्डु र उनका छोराहरू माथि द्वेष रहन गयो । दुर्योधन र शकुनीले यस द्वेषको आगोमा घिउ थपेपछि यो दुर्भाव झनै बढ्यो। शकुनीको प्रभावमा दुर्योधनले बाल्यावस्थादेखि नै लाक्षागृह लगायत थुप्रै षडयन्त्रहरू गर्यो। तर हरेक पटक ऊ असफल भए। जब युवावस्थामा युधिष्ठिरलाई राजकुमार बनाइयो, दुर्योधनले लक्षागृहमा पठाएर उनलाई मार्न खोजे तर पाण्डवहरू भने बाँचेर उम्कन सके। पाण्डवहरूको अनुपस्थितिमा धृतराष्ट्रले दुर्योधनलाई राजकुमार बनाए तर जब पाण्डवहरू फर्किए र आफ्नो राज्य फिर्ता माग्न थाले, उनीहरूलाई राज्यको नाममा खण्डहर खण्डव वन दिइयो। धृतराष्ट्रको अनुरोधमा युधिष्ठिरले गृहयुद्धको खतराबाट बच्न बच्नको लागि यो प्रस्ताव स्वीकार गरे। पाण्डवहरूले श्री कृष्णको सहयोगमा इन्द्रको अमरावती पुरीको भव्य शहर इन्द्रप्रस्थ बनाए। पाण्डवहरूले विश्व विजय गरेर प्रचुर मात्रामा रत्न र पैसा सङ्कलन गरे र राजसुय यज्ञ गरे। दुर्योधनले पाण्डवहरूको प्रगति देख्न सकेनन् र शकुनीको सहयोगमा उनले युधिष्ठिरबाट जुवाको खेलमा छलद्वारा उनको सम्पूर्ण राज्य जिते र दुशाशनले कुरु राज्य सभामा द्रौपदीलाई निर्वस्त्र गर्ने प्रयास गरेर द्रौपदीको अपमान गरे। सम्भवतः महाभारत युद्धको बीउ यस दिन नै खसेको थियो। अन्त्यमा, फेरि हराएपछि, पाण्डवहरूले १२ वर्षको बनवास स्वीकार्नु पर्‍यो र १ वर्षको लागि गुतवास स्वीकार गर्नुपर्यो । तर यो शर्त पूरा गरेपछि पनि कौरवहरूले पाण्डवहरूलाई उनको राज्य दिन इन्कार गरे। त्यसकारण पाण्डवहरूले लडाई गर्न वाध्यतावश खडा गर्नु परेको थियो, तर श्री कृष्णले युद्ध रोक्न सबै सम्भव हुने सुझाव दिए। त्यसपछि श्री कृष्ण पाण्डवको तर्फबाट कुरु राज्य सभामा शान्तिदुतका रूपमा गए र त्यहाँ कृष्णले दुर्योधनलाई पाण्डवहरूलाई केवल पाँचवटा गाउँ दिएर युद्ध रोक्न प्रस्ताव गरे। तर जब दुर्योधनले पाण्डवहरूलाई सियोको टुप्पो जत्ति जमिन पनि दिन इन्कार गरे, युधिष्ठिर अन्ततः युद्ध गर्न बाध्य भए। यसरी कौरवले ११ अक्षौहिणी र पाण्डवले ७ अक्षौहिणीह सेना एकत्रित गरे। युद्धको तयारी पूरा गरिसकेपछि कौरव र पाण्डव दुबै कुरुक्षेत्रमा पुगे, जहाँ यो भयंकर लडाई भयो कुरुक्षेत्रको त्यो भयानक र भयंकर विनाश युद्धको अनुमान महाभारतको भीष्म पर्वको एउटा श्लोक बाट लगाउन सकिन्छ। त्यो
श्रीकृष्णद्वारा अन्तिम शान्ति प्रयास
१२ वर्षको वनवास र १ वर्षको अज्ञातवासको शर्त पूरा गरेपछि पनि जब कौरवले पाण्डवलाई उनीहरूको राज्य फिर्ता दिन अस्विकार गरे तब पाण्डवहरूलाई युद्ध गर्न बाध्यता सिर्जना हुन गयो । परन्तु श्रीकृष्णले बताए कि यो युद्ध सम्पूर्ण विश्व सभ्यताको विनाशको कारण बन्न सक्दछ अतः उनले युद्ध रोक्ने हर सम्भव प्रयास गर्नको लागि सुझाव दिए। श्रीकृष्णले दुर्योधनलाई एक अन्तिम अवसर अवश्य दिनु पर्ने बताए, त्यसकारण श्रीकृष्ण पाण्डवको तर्फबाट कुरुराज्य सभामा शान्तिदूत बनेर गए र दुर्योधनबाट पाण्डवलाई केवल पाँच गाँउ दिएर युद्ध टार्ने प्रस्ताव राखे। जब दुर्योधनले पाण्डवलाई सियो टुप्पो जति जमिन पनि नदिने बताए तब श्रीकृष्णले बुझे कि दुर्योधनको यस हठको कारण उसको वंश र साथीहरूलाई साथ-साथ कयौं निर्दोष मानिसहरु युद्धको बलि चढ्न पर्छ। यस कुराले दुर्योधन क्रोधित बनेर श्रीकृष्णलाई बन्दी बनाउने कोशिश गरे तर श्रीकृष्णले आफ्नो विराट रूप प्रदर्शन गरेर त्यहाँबाट हिडे । यस पछि युधिष्ठिर युद्धको लागि विवश हुनु पर्यो। यसै समय भगवान वेदव्यासले धृतराष्ट्रको सामु गएर बताए कि "तिम्रा पुत्रहरूले समस्त गुरुजनको कुराको अवहेलना गरेर अन्ततः महाविनाशकारी युद्धलाई निमन्त्रणा दिए।" धृतराष्ट्रले युद्धको संसूचना जान्ने विन्ती गर्दा वेदव्यासजीले उनलाई महायुद्ध देख्न सकिने दिव्य दृष्टि प्रदान गर्ने कुरा बताए। यसमाथि धृतराष्ट्रले "मेरै कुलको विनाश भएको मेरै आँखाले हेर्न सक्दिन। अतः हजुरले कृपा गरेर यस्तो व्यवस्था गरिदिनु पर्यो कि यस युद्धको समाचार मलाई मिलि रहोस्।"
युद्धको तयारी र कुरुक्षेत्र तर्फ प्रस्थान
जब यो युद्ध हुने कुरा निश्चित भयो, तब दुवै पक्षहरू युद्धको लागि तयारी शुरू गरे। दुर्योधन १३ वर्ष अगाडि देखि नै युद्धको लागि गर्दै थिए, उनले बलरामजी सँग गदा युद्धको शिक्षा तथा तालिम प्राप्त गरेका थिए तथा कठिन परिश्रम र अभ्यासबाट गदा युद्ध गर्न भीम भन्दा पनि राम्रो भएका थिए। शकुनिले यही समय भित्रमा विश्वका अधिकतम महाभारत कालीन जनपदलाई आफ्नो तर्फ ल्याएका थिए। दुर्योधन कर्णलाई आफ्नो सेनाको सेनापति बनाउन चाहन्थे तर शकुनिले बताए पछि दुर्योधनले पितामह भीष्मलाई आफ्नो सेनाको सेनापति बनाए, जसको कारण प्राचीन भारत र विश्वका कयौ जनपद दुर्योधनको पक्षमा सहभागी भए। पाण्डवहरूको तर्फ केवल धर्म र श्रीकृष्णको पक्षमा रहेका जनपदहरु मात्र रहे । महाभारत अनुसार महाभारत कालमा कुरुराज्य विश्वको सबैभन्दा ठूलो र शक्तिशाली जनपद थियो। विश्वका सबै  जनपद कुरुराज्यसँग कहिले पनि युद्ध गर्ने भूल गर्दैनथे एवं सौहार्दपूर्ण सम्बन्ध बनाउथे। अत: सबै जनपद कुरु राज्यद्वारा लाभान्वित हुने लोभले युद्धमा उनको सहायता गर्नको लागि तयार भए। पाण्डव र कौरव द्वारा यादवसँग सहायताको याचना गर्दा श्रीकृष्णले पहिले त युद्धमा शस्त्र नउठाउने प्रतिज्ञा गरे फेरि भने कि "एक पक्षको तर्फ म एक्लै र अर्को पक्षको तर्फ मेरो एक अक्षौहिणी नारायणी सेना", अब अर्जुन र  दुर्योधनलाई यी मध्ये एक छान्नु पर्ने थियो। अर्जुनले श्रीकृष्णलाई छाने, तब श्रीकृष्णले आफ्नो एक अक्षौहिणी सेना दुर्योधनलाई दिए र आफू स्वयं अर्जुनको सारथी बन्न स्वीकार गरे। यस प्रकार कौरवले ११ अक्षौहिणी तथा पाण्डवले ७ अक्षौहिणी सेना एकत्रित गरे। श्रीकृष्णले कर्णसँग मिलेर उसलाई यो सम्झाए कि कर्ण पाण्डवहरूको नै भाइ हो त्यसैले ऊ पाण्डवको तर्फबाट युद्ध लडुन् "। परन्तु कर्णले दुर्योधनको ऋण र मित्रताको कारण  कौरवको साथ छोड़न नसक्ने बताए । यस पछि कुन्तीले आफ्ना पाँचै भाइ पुत्र जीवित रहून भनेर कर्णसँग बिन्ती गर्दा कर्ण ले अर्जुन बाहेक अन्य चार पाण्डव लाईलाई अवसर प्राप्त हुँदा पनि नमार्ने वचन दिए । यता इन्द्रले पनि ब्राह्मणको भेषमा आएर कर्णसँग उसको कवच र कुण्डल दानमा मागे। जसको कारण कर्णको शक्ती कम हुन गयो र पाण्डवको उत्साह बढ़न् गयो किनकी उसको अभेद्य कवचको कारण कर्णलाई कुनै पनि दिव्यास्त्रको असर पर्दैनथ्यो।
सेना विभाग
पाण्डव र कौरवले आफ्नो सेनालाई क्रमशः ७ र ११ विभाग अक्षौहिणी गरे। एक अक्षौहिणी मा २१,८७० रथ, २१,८७० हात्ती, ६५,६१० घोडसवार र १,०९,३५० पैदल सैनिक हुन्थे । यो प्राचीन भारतमा सेनाको मापनको एकाई थियो । हरेक रथमा चार घोडा र उनका सारथी हुन्थे हरेक हात्तीमा उनको माहुते बसेको हुन्थ्यो र उसको पछाडी सहायक हुन्थे जसले कुर्सीको पछाडी हात्तीलाई अंकुश लगाउथे । कुर्सीमा मालिक धनुष-बाणले सज्जित हुन्थे र उनको साथ उनको दूई अन्य साथी हुन्थे जसले भाला आक्रमण गर्थे ।तदनुसार रथ र हातीमा सवार हुनेको संख्या २,८४,३२३ हुन्छ । एक अक्षौहिणी सेनामा समस्त जीवधारी- हात्ती, घोडा र मनुष्यको-की कुल संख्या ६,३४,२४३ हुन आउँछ । अतः १८ अक्षौहिणी सेनामा समस्त जीवधारी- हात्ती, घोडा र मनुष्यको कुल संख्या १,१४,१६,३७४ हुन्छ ।
अठार अक्षौहिणिको लागि यो संख्या ११, ४१६ ,३७४ हुन्होछ अर्थात ३,९३,६६० हात्ती, २७,५५,६२० घोडा, ८२,६७,०९४ मनुष्य हुन आउँछ।
हतियार तथा युद्ध सामग्री
महाभारत युद्धमा कयौं प्रकारका हतियारहरू प्रयोगमा आएका थिए । प्रास, ऋष्टि, तोमर, लोहमय कणप, चक्र, मुद्गर, नाराच, फरसे, गोफन, भुशुण्डी, शतघ्नी, धनुष-बाण, गदा, भाला, तरवार, परिघ, भिन्दिपाल, शक्ति, मुसल, कम्पन, चाप, दिव्यास्त्र, एक साथ कयौं बाणप्रहार गर्ने यान्त्रिक मेसिन।
सैन्य संरचना
प्राचीन समयमा युद्धको समयमा सेनापतिलाई सेनाको कयौं व्यूह बनाउन पर्थ्यो जसबाट शत्रुको सेनामा सहजै प्रवेश गर्न सकियोस् तथा राजा र मुख्य सेनापतिलाई बन्दी बनाउन वा मार्न सकियोस् । यसमा आफ्नो सम्पूर्ण सेनालाई व्यूहलाई नाम या गुण जस्तै एक विशेष आकृतिमा व्यवस्थित गरिन्थ्यो । यस प्रकारका व्यूह रचनाबाट सानो भन्दा सानो सेना पनि विशाल र सुदृढ हुन्छन् र ठुला भन्दा ठुला सेनाको सामना गर्न  सक्छन् । महाभारतको १८ दिनलाई युद्धमा दुवै पक्षकाको सेनापतिद्वारा कयौं प्रकारका व्यूहहरु बनाइए । जो निम्नलिखित छन्-
=== महाभारत कालको सबैभन्दा शक्तिशाली योद्धा === बलराम, द्रोणाचार्य, भगदत्त कृतवर्मा, भूरिश्रवा, अश्वत्थामा, अभिमन्यु,कंस अलम्बुष, घटोत्कच, कीचक श्रुतायुध,नकुल,सहदेव,युधिष्ठिर शूरसेन-यादव,पाञ्चाल-द्रुपद,बाह्लिक-भूरिश्रवा,मद्र-शल्य, काम्बोज-सुदक्षिण,शाल्वभोज-शाल्व,मत्स्य-विराट, सौराष्ट्र-भोज,अवन्ति-विन्द एवं अनुविन्द,सिन्ध-जयद्रथ,चेदि-शिशुपाल
युद्धको सुरुवात र अन्त
युद्धको तयारी पुरा गरेर कौरव र पाण्डव दुवै पक्ष कुरुक्षेत्र पुगे । पाण्डवले कुरुक्षेत्रको पश्चिमी क्षेत्रमा सरस्वती नदीको दक्षिणी तटमा अवस्थित समन्तपंचक तीर्थबाट निकै टाढा हिरण्यवती नदी (सरस्वती नदिको एक सहायक धारा)को तटमा आफ्नो शिविर खडा गरे र कौरवले कुरुक्षेत्रको पूर्वी भागमा त्यहाँबाट केहि योजनको दूरीमा एक समतल मैदानमा आफ्नी शिविर स्थापना गरे । दुवै पक्षले समतल प्रदेश जहाँ घास र ईन्धन अधिकता थियो ,त्यहाँ आफ्नो आफ्नो सेनाको शिविर राखे । युधिष्ठिरले देव-मन्दिर, तीर्थ र महर्षिका आश्रमबाट निकै टाढा  हिरण्यवती नदीको तटमा हजारौँ सैन्य शिविर लगाए । त्यहाँ प्रत्येक शिविरमा प्रचुर मात्रामा खाद्य सामग्री, अस्त्र-शस्त्र, यन्त्र र कयौं वैद्य र शिल्पी पारिश्रमिक दिइएर राखियो । दुर्योधनले पनि यस्तै किसिमले हजारौं शिविरहरू राखे  त्यहाँ केवल दुई सेनाको बीचमा युद्धको लागि  ५ योजनको घेरा छोडियो । अघिल्लो दिन प्रातः दुवै पक्षका सेना एक आपसको आमुन्ने सामुन्ने आएर उभिए ।
पितामह भीष्मको सल्लाहमा दुवै पक्षले एकत्र भएर युद्धका केहि नियम बनाए। बनाइएका नियमहरु निम्नलिखित छन्-
युद्धका यी प्राय सबै नियमहरु युद्ध चल्दै जाँदा भीष्म पितामह युद्धबाट हटेपछी उल्लंघन हुदै गए । जस्तै
युद्ध सम्बन्धी नियम बनाएर दुवै पक्ष युद्धको लागि प्रस्तुत भए। पाण्डवको साथ सात अक्षौहिणी सेना र कौरवको साथमा एघार अक्षौहिणी सेना थिए । दुवै पक्षका सेना पूर्व तथा पश्‍चिम तर्फ फर्केर उभिएका थिए । कौरवको तर्फबाट भीष्म र पाण्डवको तर्फबाट अर्जुन सेनाको प्रतिनिधित्व गरिरहेका थिए । कुरुक्षेत्रको मात्र ५ योजन (४० किलोमीटर)को क्षेत्रको परिधिमा दुवै पक्षका सेना उभिएका थिए । युद्ध अघि अर्जुनले श्रीकृष्णलाई भने " हे अच्युत ! कृपा गरेर यो मेरो रथ दुवै सेनाहरुका बीचमा लगेर अड्याउनु होस् ।त्यहाँ यो सङ्घर्षको मैदानमा युद्ध गर्ने इच्छा लिएर जम्मा भएका,लाई कोसँग मैले शस्त्रास्त्रहरूको परीक्षामा प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्दछ, हेर्नसँकू। धृतराष्ट्रको खराब बुद्धि भएको छोरो दुर्योधनलाई प्रसन्न पार्नका लागि जो यिनीहरु यहाँ लडाइँ गर्न आएका छन्, तिनलाई म हेर्न चहान्छु।"
जब अर्जुन युद्ध क्षेत्रमा आफ्ना गुरु द्रोण, पितामह भीष्म एवं अन्य साथी सम्बन्थीहरूलाई देखे तब उनी निकै शोकग्रस्त एवं उदास भए। उनले श्रीकृष्णलाई भने "हे कृष्ण ! युद्धमा आफ्ना नाता सम्बन्धीहरूलाई मारेर न म आफ्नो कुनै कल्याण देख्छु न त जितेपछी पाइने राज्य र राज्यसुखको इच्छा नै ममा छ।
हे गोबिन्द! जसका लागि हामीलाई राज्य, भोग र सुखहरु चाहिएको हो तिनिहरु नै आफ्नो प्राण र धनको आशा मारेर लडाइँ गर्न युद्धभुमिमा उभिएका छन् भने त्यो राज्य , त्यो भोग र त्यो जीवन समेतले हामीलाईको लाभ भयो? त्यसैले हे मधुसूदन ! मलाई विजय पनि चाहिएन , राज्य र सुख पनि चाहिएन। गुरुहरु , हजुरबाहरु , बुबाहरु , छोराहरु , नातिहरु , मामाहरु , साला - जेठानहरु , ससुराहरु र अन्य सम्बन्धीजनहरु साराका सारा युद्ध गर्न मेरा अगाडि उभिएका छन् । पृथ्वीको राज्यकोको कुरा स्वर्ग , मर्त्य , र पाताल यी तिनै लोकको राज्य पाए पनि म यिनीहरूलाई मार्न चाहन्न। यिनीहरूले नै मलाई मार्दछन् भने मारुन । यी धृतराष्ट्रका छोराहरूलाई मारेर हामीलाईको आनन्द होला र ?
यस्ता आततायीहरूलाई मार्यौ भने हामीलाई पाप लाग्नेछ, त्यसैले धृतराष्ट्रका छोराहरु र हाम्रा मित्रहरूलाई मार्नु हाम्रा लागि उचित छैन। हे माधव ! यी आफन्तहरूलाई हामीलाईको लाभ होला र ,को सुख होला र ?
हे जनार्दन ! यी मानिसहरूको बुद्धि लोभले गर्दा भ्रस्ट भएको छ।यिनीहरु आफ्ना परिवारलाई मार्ने र मित्रहरूसँग झगडा गर्ने कुरामा पनि कुनै दोष देख्दैनन्  । तर कुलको विनाशमा ठूलो अपराध देख्ने हमीहरु किन यी पापपूर्ण कार्यमा संलग्न भइरहने ?"
युद्धभुमिमा अर्जुनले यिनै कुरा भनेर आफ्नो वाणसहितको धनु एकातिर पन्छाएर मनमा शोक सन्तप्त हुँदै फेरि रथमा गएर बसे।
तब श्रीकृष्ण योगमा स्थित भएर अर्होजुनलाई गीताको ज्ञान प्रदान गरे र भने कि संसारमा जो आएको छ उसलाई एक न एक दिन अवश्य जानु पर्छ । यो शरीर र संसार दुवै नश्वर छ तर यस शरीर भित्र रहेको आत्मा शरीर मर्केदा समेत कहिल्यै मर्दैन । जसरी मनुष्यले पुरानो वस्त्र त्यागेर नयाँ वस्त्र धारण गर्छ त्यसै प्रकार आत्मा पनि पुरानो शरीर त्यागेर नयाँ शरीर धारण गर्छ । यसलाई तिमि सम्इझा कि यो सब प्रकृति तिमी द्वारा गराउदै छ । तिमी त् केवल निमित्त मात्र हौ। श्रीकृष्ण अर्जुनलाई ज्ञान योग,भक्ति योग र कर्म योग तीनैको शिक्षा दिए जसलाई ग्रहण गरेर अर्जुन युद्धको लागि तयार भए ।
पहिलो दिन
पहिलो दिनको समाप्तिमा पाण्डव पक्षको भारी क्षति भयो, विराट नरेश पुत्र उत्तर र श्वेत क्रमशः शल्य र भीष्मद्वारा मारिए । भीष्मद्वारा पाण्डवका कयौं सैनिकको वध गरियो । यो दिन कौरवको उत्साह बढाउने दिन थियो। यस दिन पाण्डवले कुनै पनि मुख्य कौरव वीरलाई मार्न सकेनन्।
दोश्रो दिन
यस दिन पाण्डव पक्षको खासै क्षति भएन, द्रोणाचार्यले धृष्टद्युम्न लाई कयौं पटक हराए र उसको धनुष काटिदिए, भीष्मद्वारा अर्जुन र श्रीकृष्ण कयौं पटक घायल भए, यस दिन कौरवको लागि भारी पर्यो, यस दिन भीमको कलिंग र निषादसँग युद्ध भयो तथा भीमद्वारा सहस्र कलिंग र निषाद मारिए , अर्जुनले पनि भीष्मको भीषण संहारको तेज रोकेर राखे ।
चौथो दिन
यस दिन कौरवले अर्जुनलाई आफ्नो बाणले ढाक्ने प्रयास गरे तर अर्जुनले सबैलाई भगाए । भीमले यस दिन पनि कौरव सेनामा हाहाकार मचाए, दुर्योधनले भीमलाई मार्नको लागि आफ्नो गजसेना पठाए तर घटोत्कचको सहायताले भीमले ती सबैको सर्वनाश गरे र र १४ कौरव भाइलाई समेत मारे, परन्तु राजा भगदत्तद्वारा चाडै नै भीममाथि नियन्त्रण लिइयो। पछि भीष्मलाई पनि अर्जुन र भीमले भयंकर युद्ध गरी कडा चुनौती दिए।