cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
पूर्वी पाकिस्तान
अन्तिम वर्ष
परीक्षणको क्रममा सन् १९६९ जनवरी ५ तारिखमा केन्द्रीय विद्यार्थी सङ्घर्ष परिषद्ले आफ्ना एघार बुँदे मागहरू प्रस्तुत गरेको थियो जसमा शेख मुजिबका ६ बुँदे मागहरू समावेश थिए। यस परिषद्को निर्णयले आगरतला षड्यन्त्र मुद्दा फिर्ता लिने माग गर्दै देशव्यापी विद्यार्थी आन्दोलनको तयारीमा ल्याएको थियो। यस सङ्घर्षले एक समयमा जनआन्दोलनको रूप लिएको थियो भने यो जनआन्दोलन उनन्सत्तरीको जन विद्रोह भनेर परिचित छ। महिनौँको विरोध र प्रतिरोध आन्दोलनले धारा १४४ को उल्लङ्घन, कर्फ्यू, प्रहरीको गोलीबारी चरम सीमामा पुगेपछि र हताहतको सङ्ख्यामा वृद्धि आएपछि पाकिस्तान सरकारले सहुलियतहरू दिन बाध्य भएको थियो। उक्त मुद्दा तत्कालीन राष्ट्रपति अयुब खानले राजनीतिक नेताहरूसँग गोलमेच बैठक पछि फिर्ता लिएको थियो। मुद्दा फिर्ता भएपछि शेख मुजिब लगायत सबै अभियुक्तहरूलाई रिहा गरिएको थियो। केन्द्रीय विद्यार्थी सङ्घर्ष परिषद्ले शेख मुजिबको सम्मानमा सोही वर्ष २३ फेब्रुअरीका दिन ढाकाको रेसकोर्स मैदानमा (हाल सोहरावर्दी उद्यान) एक सभाको आयोजना गरेको थियो। लाखौँ जनता उपस्थित उक्त सम्मेलनमा शेख मुजिबलाई "बङ्गोबोन्धु" उपाधि दिइएको थियो भने तत्कालीन छात्र नेता तोफायेल आहमेदले उक्त उपाधिको घोषणा गरेका थिए। यस सभामा भाषण दिँदै शेख मुजिबले विद्यार्थी सङ्घर्ष परिषद्को एघार बुँदे मागको पूर्ण समर्थन व्यक्त गरेका थिए।
सन्‌ १९७० मा भोला नामक एक चक्रवातले पूर्वी पाकिस्तानको तटवर्ती क्षेत्रमा नोभेम्बर १२ को साँझको समयमा आँधीको प्रभाव परेको थियो जसकारण अनुमानित ३ देखि ५ लाख मानिसहरूको मृत्यु भएको थियो। यद्यपि सहि मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या थाहा भएको थिएन। यो इतिहासमै सबैभन्दा घातक उष्णकटिबन्धीय चक्रवात मानिन्छ। आँधीको एक हप्ता पछि सरकारले विपत्तिको परिमाण बुझ्न नसक्दा राहत कार्यहरूलाई सम्बोधन गर्न ढिलाइ भएको भनी राष्ट्रपति खानले स्वीकार गरेका थिए। पूर्वी पाकिस्तानका ११ राजनीतिक नेताहरूद्वारा जारी एक बयान चक्रवातको दश दिन पछि जारी गरिएको थियो जसले सरकारलाई घोर उपेक्षा, कठोर र पूर्ण उदासीनताका आरोप लगाएको थियो। उनीहरूले राष्ट्रपति माथि समाचार नबनाइएको समस्याको परिमाणलाई कम गर्नेहरूको पनि आरोप लगाएका थिए। १९ नोभेम्बरमा विद्यार्थीहरूले सरकारले प्रतिक्रिया दिनलाई ढिलासुस्ती गरेको भन्दै ढाकामा एक विरोध र्‍यालिको आयोजना गरेका थिए। आब्दुल हामिद खान भसानीले २४ नोभेम्बरमा ५० हजार मानिसहरूको एक र्‍यालीलाई सम्बोधित गरेका थिए जहाँ उनले राष्ट्रपति माथि अक्षमताको आरोप लगाउँदै उनको राजिनामा माग गरेका थिए।
७ दिसेम्बर १९७० मा पाकिस्तानमा भएको पहिलो आम निर्वाचन पूर्वी पाकिस्तानको अवामी लिगको जित्न सफल भएको थियो जसले पूर्वी पाकिस्तान विधानसभामा १६९ मा १६७ सिटहरूका साथ पूर्ण बहुमत हासिल गरेको थियो भने ३१३ सिटहरू भएको राष्ट्रिय विधानसभामा लगभग पूर्ण बहुमत प्राप्त गर्न सफल भएको थियो भने तात्कालिक समयमा आवामी लिगका नेता शेख मुजिबुर रहमान थिए। पाकिस्तान पिपल्स राजनितीक दलले पश्चिम पाकिस्तानमा राष्ट्रिय विधानसभामा ८१ सिटहरूको साथ अधिकांश मत जित्न सफल भएको थियो भने तात्कालिक समयमा उक्त राजनितीक दलका नेता जुल्फिकार अली भुट्टो रहेका थिए।
७ मार्च १९७१ का दिन शेख मुजिबुर रहमानले ढाकाको रेसकोर्स मैदानमा (हाल सोहरावार्दी उद्यान) लगभग २० लाख मानिसहरूको ठूलो जनसभामा दिउँसोको २ बजेर ४५ मिनेटदेखि ३ बजेर ३ मिनेटसम्म एक ऐतिहासिक भाषण दिएका थिए। त्यस समय तत्कालीन पूर्वी पाकिस्तान र शक्तिशाली पश्चिमी पाकिस्तानको बीच पूर्वी पाकिस्तानको स्वतन्त्रताका लागि तनाव बढ्दो अवस्थामा पुगेको थियो। आफ्नो यस ऐतिहासिक भाषणमा शेख मुजिबुर रहमानले "यस समयको सङ्घर्ष हाम्रो स्वतन्त्रताको हो, यस यमसको हाम्रो सङ्घर्ष स्वाधीनताको सङ्घर्ष हो" भनि एक महत्त्वपूर्ण वाक्य बोलेका थिए। उनले बङ्गाल प्रदेशमा नागरिक अवज्ञा आन्दोलनको घोषणा गर्दै प्रत्येक घरहरूबाट मानिसहरूको स्वतन्त्रताका लागि लड्न तथा अन्याय र अत्याचारको विरुद्ध आवाज उठाउन आह्वान गरेका थिए भने यही ऐतिहासिक भाषणका कारण बङ्गाली स्वतन्त्रताका लागि पश्चिम पाकिस्तान विरुद्ध उत्रिन प्रेरित बनेका थिए। यस ऐतिहासिक भाषणलाई लिएर एक लिखित प्रतिलिपी सार्वजनिक गरिएको थियो जसमा ताजउद्दिन आहमेदले केही हदसम्म संशोधन गरेका थिए। यस भाषणलाई संसोधित गरिनुको मुख्य उद्देश्य सामरिक शासनलाई निरस्त गर्ने र निर्वाचित प्रतिनिधिहरूलाई सत्ता हस्तान्तरण गर्नेका लागि जोड दिइएको थियो। भाषण पश्चातका दिनहरूमा पश्चिम पाकिस्तानबाट सशस्त्र सैन्य कार्वाहीको सुरुवात हुने लक्षण देखा परेको थियो। मुजिबुरको यस ऐतिहासिक भाषणको मात्र १८ दिन पश्चात् पश्चिम पाकिस्तानी सेनाले बङ्गाली, बुद्धिजीवी, विद्यार्थी, राजनीतिज्ञ तथा पूर्वी पाकिस्तानको सशस्त्र सैनिक विरुद्ध अप्रेसन सार्चलाइट नामक एक सुनियोजित सैन्य कार्वाहीको सुरुवात गरेका थिए जसकारण पूर्वी पाकिस्तानको स्वतन्त्रताका लागि लडाइँ सुरु भएको थियो। सन् १९७१ डिसेम्बरको सुरुवाती दिनहरूमा भारत र बङ्गलादेशको स्वतन्त्रताका लागि लडिरहेका लडाकुहरू सिधै पाकिस्तान विरुद्धको युद्धमा सामेल भएको थियो। बङ्गलादेशको स्वतन्त्रताका लागि लडिरहेका लडाकु, मुक्तिवाहिनी र भारतीय सेनाको संयुक्त आक्रमणका कारण पाकिस्तान पहिले देखिनै विभिन्न स्थानहरूमा पराजित भएको थियो जसकारण पाकिस्तानी सेनाले आत्मसमर्पण गर्ने निर्णय लिएको थियो। १६ डिसेम्बरका दिन लगभग ९३,००० सैनिकहरूको साथ पाकिस्तानी सैन्य अधिकारीहरूले ढाका स्थित रेसकोर्स मैदानमा औपचारिक रूपबाट आत्मसमर्पण गरेका थिए। जसकारण ९ महिनासम्म चलेको रक्तपात युक्त युद्धको समाप्त हुँदै एक स्वाधीनता देशको रूपमा बङ्गलादेशको उदय भएको थियो।
भूगोल
पश्चिम पाकिस्तानको मरुभूमि उच्च पहाडी भूभागहरूको विपरीत पूर्व पाकिस्तानमा संसारको सबैभन्दा ठूलो तटिय क्षेत्र र लगभग ७०० नदीहरूको साथ उष्णकटिबन्धीय पहाडी जङ्गल रहेको थियो। पूर्व पाकिस्तानलाई बेलायती बङ्गालबाट १७ जिल्लाहरूको विरासत प्राप्त भएको थियो। सन् १९६० मा तल्लो तिप्पोराको नाम परिवर्तन गरी कुमिल्ला राखिएको थियो। सन् १९६९ मा बाकरगञ्जबाट मयमनसिङ्ह र पटुवाखालीबाट छुट्टाएर टाङ्गाइल नामक जिल्लाको स्थापना गरिएको थियो।
अर्थतन्त्र
बेलायती भारतको विभाजनको समय पूर्वी बङ्गालको अर्थव्यवस्था कृषिमा आधारिच थियो। चट्टोग्राम पुरै संसार भरीमा चियाको सबैभन्दा ठूलो उत्पादक रहेकाले सन् १९४९ मा यस क्षेत्रमा चिया प्रशोधन उद्योगको स्थापना गरिएको थियो। पछि सन् १९५४ मा पूर्व पाकिस्तान विनिमय बजार सङ्घको स्थापना गरिएको थियो। पछि भारत, बर्मा र पूर्व बेलायती उपनिवेशहरूका केही धनाड्य मुसलमान व्यक्ति तथा प्रहरीहरू पूर्व पाकिस्तानमा बसेका थिए। इसपाहानी परिवार, अफ्रिकवाला भाइ र अदमजी परिवार यस क्षेत्रमा औद्योगीकरणका अग्रणी परिवारहरू थिए। आधुनिक बङ्गलादेशका केही प्रमुख कम्पनीहरूको स्थापना पूर्व पाकिस्तान कालमा भएको थियो। बेलायती बङ्गालमा स्थापित एक एअरलाइन, ओरियन्टल एअरवेजले ढाका-कलकत्ता-दिल्ली-कराची मार्गमा डिसी-३ विमानको साथ पूर्व र पश्चिमी पाकिस्तानको बीच महत्वपूर्ण हवाई सम्पर्कको सुरुवात गरेको थियो। ओरियन एअरवेज पछि पाकिस्तान अन्तर्राष्ट्रिय एअरलाइन्सको रूपमा विकसित भएको थियो जसको पहिलो अध्यक्ष पूर्व पाकिस्तान स्थित उद्योगपति मिर्जा आहमेद इसपाहानी थिए। सन् १९५० को दशकसम्म पूर्व बङ्गाले संसारका सबैभन्दा ठूलो जुट उद्योगमा पश्चिम बङ्गाललाई उछिनेको थियो। आदमजी जुट मिल्ससँग इतिहासको सबैभन्दा ठूलो जुट प्रशोधन गर्ने संयन्त्र रहेको थियो भने नारायनगञ्जमा यसको स्थान पछि यसलाई पूर्वको डन्डीको नामले चिनिन थालिएको थियो। आदमजी सर हाजी आदमजी दाउदका वंशज थिए।
बर्मा तेल कम्पनीद्वारा सन् १९५५ मा पूर्व पाकिस्तानको उत्तरपूर्वी भागमा प्राकृतिक ग्याँसको खोज गरिएको थियो। प्राकृतिक ग्याँसको औद्योगिक उपयोग सन् १९५९ मा सुरु भएको थियो। सेल तेल कम्पनी र पाकिस्तान पेट्रोलियमले सन् १९६० को दशकमा ७ प्रकृतिक ग्याँसका क्षेत्रहरूलाई पत्ता लगाएको थियो। चट्टोग्रामको औद्योगिक समुद्री सहरले बर्मा, पूर्व र पाकिस्तान राष्ट्रिय तेलको मुख्य कार्यालय बनेको थियो। पूर्ववर्ती तेल उत्पादक इरानले चट्टोग्राममा पूर्वी तेल संशोधन कम्पनीको स्थापनामा सहयोग गरेको थियो। ग्रामीण विकासको लागि पाकिस्तान एकेडेमीको कोमिल्ला मोडेल (हाल ग्रामीण विकासका लागि बङ्गलादेश एकेडेमी) को परिकल्पना आखतार हामिद खानले गरेका थिए। सन् १९६५ मा पाकिस्तानले अमेरिकी सहायोगका साथ पूर्व पाकिस्तानको दक्षिणपूर्वी भागमा काप्ताई बाँध जलविद्युत परियोजनालाई लागू गरेको थियो। यो पूर्व पाकिस्तानको एकमात्र जलविद्युतीय बाँध थियो। यो परियोजना क्षेत्रबाट ४० हजार भन्दा बढी मानिसहरूलाई विस्थापित गरेका कारण विवादास्पद बनेको थियो। पछि पूर्व पाकिस्तानको केन्द्रमा स्थित महानगर ढाकामा महत्वपूर्ण सहरी विकासहरू देखिएको थियो।
आर्थिक भेदभाव र असमानताहरू
प्रतिव्यक्ति घरेलु गार्हस्थ्य उत्पादन वृद्धिको वार्षिक दर पश्चिम पाकिस्तानमा ४.४ प्रतिशत रहेको थियो भने यसको विपरीतमा पूर्व पाकिस्तानमा प्रतिव्यक्ति घरेलुु गार्हस्थ्य उत्पादन वृद्धि दर सन् १९६० देखि सन् १९६५ सम्म जम्मा २.६ प्रतिशत रहेको थियो। बङ्गाली राजनीतिज्ञहरूले त्यसपछि बढी स्वायत्तताका लागि जोड दिएका थिए भने उनीहरूका अनुसार पूर्व पाकिस्तानका बङ्गाली जुट र चियाको निर्यातबाट पाकिस्तानको धेरै आय कमाएको ठहर गरेका थिए। सन् १९६० को उत्तरार्धमा पाकिस्तानको निर्यात आयको लगभग ७० हिस्सा पूर्व पाकिस्तानमा उत्पादित सामग्रीहरू मार्फत आर्जन भएको थियो तर अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा जुटको मागमा कमी आएसँगै आय प्रतिशतमा गिरावट आएको थियो। सन् १९६० को दशकको मध्यमा पूर्व पाकिस्तान देशको निर्यात आयको ६०% भन्दा कम उत्पादनका लागि जिम्मेवार थियो। सन् १९७१ मा बङ्गलादेशले स्वतन्त्रता प्राप्त गरेपछि सन् १९७१ पछिका वर्षहरूमा निर्यात ५० प्रतिशत भन्दा तल झरेको थियो। सन् १९६६ मा मुजिबले पाकिस्तानका दुई फरक पाटाहरूकम लागि फरकफरक मुद्रा खाता राखिनु पर्ने र।विदेशमा फरकफरक व्यापार कार्यालयको स्थापना गरिनु पर्ने माग राखेका थिए। सन् १९६० को दशकको मध्यतिर पश्चिम पाकिस्तान गहुँमा आफ्नो सफल हरित क्रान्तिको साथ अयुबको "प्रगतिको दशक" र पश्चिम पाकिस्तानी वस्त्रहरूका लागि बजारको विस्तारबाट लाभान्वित हुँदै गएको थियो भने अर्कोतर्फ पूर्व पाकिस्तानका मानिसहरूको जीवन स्तर अति निम्न स्तरमा चलिरहेको थियो। राष्ट्रिय सरकारको सिट पश्चिम पाकिस्तानलाई प्राप्त भएको र अधिक विदेशी सहायता पनि पश्चिम पाकिस्तानले लिएकोमा बङ्गालीहरू निकै दुःखी बनेका थिए।
जनशाङ्खिकि र संस्कृति
पूर्व पाकिस्तान पुरै पाकिस्तानको लगभग ५५ प्रतिशत जनसङ्ख्या ओगटेको थियो। यस प्रान्तको सबैभन्दा ठूलो जातीय समूह बङ्गाली थियो जुन पछि पुरै पाकिस्तानको सबैभन्दा ठूलो जातीय समूह बनेको थियो। बङ्गाली मुसलमानहरूले यहाँ प्रमुख बहुमत बनाएपछि यहाँ बङ्गाली हिन्दु, बङ्गाली बौद्ध र बङ्गाली इसाई धर्मका मानिसहरूको सङ्ख्या न्युन रहेको थियो। पूर्व पाकिस्तानमा केही आदिवासी समूह थिए जसअन्तर्गत चाकमा, मर्म, ग्रास, मणिपुरी, त्रिपुरी र सन्थाल जनजातिका मनिसहरू बसोबास गर्दै आएका थिए। यी जनजातिहरूको ठूलो सङ्ख्या बौद्ध, इसाई र मुख्यरूपमा हिन्दु धर्मवलम्बी थिए। पूर्व पाकिस्तानमा पश्चिम बङ्गाल, बिहार, गुजरात, उत्तरपश्चिमी सीमान्त प्रदेश, आसम, उडिसा, पञ्जाब र केरल सहित भारतीय उपमहाद्वीपका मुसलमानहरूको निवास रहेको थियो। पूर्व पाकिस्तानमा अर्मेनियाली र यहुदी अल्पसङ्ख्यकहरू पनि रहेका थिए। पाकिस्तानको एसियाली समाजको स्थापना सन् १९४८ मा आहमेद हासान दानी द्वारा पुरानो ढाकामा भएको थियो। पूर्व पाकिस्तानको राजशाही स्थित वीरेन्द्र अनुसन्धान सङ्ग्राहलय सिन्धु घाटी सभ्यताको अनुसन्धान गर्ने एक महत्वपूर्ण केन्द्र बनेको थियो भने त्यसपछि सन् १९५४ मा बाङ्ला एकेडेमीको भएको थियो। पूर्व पाकिस्तानको समाचार पत्रहरूमा; द डेली इत्तेफाक बङ्गाली भाषामा समाचार सम्प्रेषण गर्ने प्रमुख दैनिक समाचारपत्र थियो भने अङ्ग्रेजी भाषामा समाचार सम्प्रेषण गर्ने  समाचार पत्र होलेडे नामक एक पत्रिकाले गर्दै आएको थियो।
फिलिपिनि भाषा
फिलिपिनि (विकाङ फिलिपिनो), फिलिपिन्सको राष्ट्रिय भाषा हो । फिलिपिनी भाषालाई अङ्ग्रेजी सँगै प्रमुख भाषाका रूपमा लिइन्छ ।फिलिपिन्समा सबै भन्दा बढी बोलिने टागलग भाषाको आधाकारिक नाम नै फिलिपिनि भाषा हो । सन् २००७ सम्म करिब २८ मिलियन भन्दा बढी मानिसहरूको प्रमुख भाषा भएको मानिन्छ ।
सिग्मुन्ड फ्रायड
सिग्मुन्ड फ्रायड (जन्म: सन् १८५६, मृत्यु: सन् १९३९ सेप्टेम्बर २३) एक महान अस्ट्रियाली मनोचिकित्सक तथा मनोवैज्ञानिक थिए। उनी "मनोविश्लेषण" नामक एक मनोचिकित्सा पद्धतिका आविष्कारक हुन्। फ्रायडलाई मनोविश्लेषणको जनक मानिन्छ। उनले आफ्नो विभिन्न कार्यहरूले मानिसहरूका व्यापक प्रभाव छोडेका थिए। अवचेतन, फ्रायडिय स्खलन, आत्मरक्षण प्रक्रिया र सपनाको प्रकृतिको व्याख्या जस्ता अवधारणाहरूले गर्दा उनी निकै लोकप्रिय बनेका थिए। सोही समय फ्रायडको विभिन्न सिद्धान्तहरूले आधारमा साहित्य, चलचित्र, मार्क्सवादी र नारीवादी सिद्धान्तहरू माथि गहिरो प्रभाव परेको थियो। उनी इदिपस मनोग्रन्थी र इलेक्ट्रा मनोग्रन्थी सिद्धान्तहरूका लागि विश्व प्रसिद्ध छन्।
लेखापरीक्षण समिति
लेखापरीक्षण समितिको कम्पनीको सञ्चालक समितिको सहसमितिको रूपमा कार्य गर्ने समिति हो । जसमा कम्पनीको दैनिक कार्य सञ्चालन वा व्यवस्थापनमा संलग्न नरहेको सञ्चालक अध्यक्ष रहने गरी कम्तीमा तीन सदस्यहरू रहने गर्दछ ।
कानुनी व्यवस्था
नेपालको कम्पनी ऐन,२०६३ अनुसार ३ करोड रूपैया वा सो भन्दा बढी चुक्ता पूँजी भएको सूचीकृत कम्पनी वा नेपाल सरकारको पूर्ण स्वामित्व भएको कम्पनीले लेखापरीक्षण समिति गठन गर्नु पर्ने प्रावधान रहेको छ ।
रामगुवा
रामगुवा (वैज्ञानिक नाम: हर्सफिल्डिया किङ्गी) 'माइरिस्टिकेसी' परिवारको एक बहुलिङ्गी वनस्पति हो। यसको रुख २० मिटर अग्लो हुने गर्छ र यसको ठूलो बीउहरू फलफूल खाने चराहरू जस्तै राजधनेश र हरित परेवाले टिपेर खाने गर्छन्। यो रुखमा फलफूल लाग्ने अवधि फेब्रुअरी देखि मे महिनासम्म हुन्छ। यसको फल द्वि-रङ्गी हुन्छ।
यो वनस्पति नेपालको पूर्वी भागमा पाइने गरिन्छ। यसको काण्ड सुरिलो र हाँगाहरू लामा लामा र टुप्पातिर मात्र हुने गरेको छ। यस वनस्पतिको बोक्रा काट्दा रातो रस निस्किन्छ। यसको फूल सानो र पात चौडा, लाम्चा, बाक्ला र चिल्ला तथा झलक्क हेर्दा चिउरीको बोट जस्तो देखिन्छन्। यसको फल हर्रोको जस्तो देखिएता पनि केही फल भने ठूलो र चार इन्चसम्म लामो हुन्छ। यसको फल पाकेपछि दुई फग्लेँटा भई सुपारीको दानाजस्तै हुने गर्दछ।
यसको काँचो फल खाँदा मत्याउने गर्दछ।
सिलेट जिल्ला
सिलेट बङ्गलादेशको उत्तर-पूर्वी क्षेत्रमा पर्ने एक जिल्ला हो। यो जिल्ला सिलेट विभागको राजधानी र सोही विभागको चार जिल्ला मध्ये एक हो।
सिलेट जिल्ला बङ्गलादेशको सुदर पश्चिममा पर्छ भने यो जिल्ला २४°३६' देखि २५°११' उत्तर अक्षांश र ९१°३८' देखि ९२°३०' पुर्व देशान्तरणमा अवस्थित छ। सिलेट जिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये १७०२.५६ वर्ग किलोमिटर ओगटेको छ। यस जिल्लालाई भारतको मेघालय राज्यले उत्तर, मौलभीबाजार जिल्लाले दक्षिण, सुनामगञ्ज र हबिगञ्ज जिल्लाले पश्चिमबाट घेरेको छ।
इतिहास
प्रशासकीय सिलेट जिल्लाको स्थापना ३ जनवरी १७८२ मा ढाका विभाग अन्तर्गत भएको थियो र सोही वर्ष सिलेट जिल्ला नयाँ निर्मित असाम प्रदेशमा समावेश गरिएको थियो। यस जिल्लामा महानगरको स्थापना सन् १८७८ मा भएको थियो। सन् २९४७ मा एक जनमतक‍ो नतिजा अनुसार यो जिल्ला पूर्वी पाकिस्तानसँग जोडिएको थियो र चट्टग्राम विभागमा समावेश भएको थियो। सन् १९८३-८५ मा सिलेट विभागलाई सुनामगञ्ज, हबिगञ्ज, मौलभीबाजार र सिलेट गरी चार जिल्लाहरूमा विभाजन गरिएको थियो। १ अगस्ट १९९५ को सिलेट विभागलाई ६ औँ विभाजन को रूपमा घोषित गरिएको थियो जसमा ४ जिल्लामा रहेका १२ उपजिल्ला मध्ये गोयाइनघाट उपजिल्ला सबैभन्दा ठूलो (४८६.१० वर्ग किलोमिटर) र सबैभन्दा सानो फेञ्चुगञ्ज उपजिल्ला रहेका छन्।
सिलेट क्षेत्र र सिलेट सदर अस्पताल क्षेत्रमा सन् १९७१ अप्रिल ४ का दिन बङ्गलादेश र पाकिस्तान बीच युद्ध भएको थियो जहाँ बङ्गलादेशको मुक्तिका लागि लडिरहेका सेना र कयौं पाकिस्तान सेनाहरूको मृत्यु भएको थियो। ५ अप्रिल १९७१ का दिन मुक्तिका लागि आवाज उठाइरहेका सैनिकहरूले सिलेट विमानस्थलमा बम आक्रमण गरेका थिए। तात्कालिक स्थितिलाई नियन्त्रण गर्न सहरका अधिकांश क्षेत्रमा पाकिस्तानी सैनिकहरू विमानस्थलमा पुगेका थिए। यस अवस्थाको फाइदा उठाउँदै स्वतन्त्रका लागि युद्ध लडिरहेका सैनिकहरू सिलेट कारागारमा प्रवेश गरी स्वतन्त्रताका युद्धकर्मीहरू र अन्य व्यक्ति गरी २५०० कैदीहरूलाई मुक्त गरेका थिए। १९ अप्रिलका दिन स्वतन्त्र लडाकुहरू पुन विमानस्थललाई कब्जा गरेका थिए। बङ्गलादेश मुक्ति को युद्ध को समयमा विभिन्न लढाईहरूमा एक सय स्वतन्त्रताका लागि युद्ध गरेका युद्धकर्मी र नागरिकहरूलाई पाकिस्तान सेनाले सिलेट सदर उपजिल्लाको जलहाबाद, लिल्टिला, जिन्दाबाजार प्रहरी चौकी आदि स्थानहरूमा हत्या गरेका थिए। ६ मे का दिन पाकिस्तान सेनाले बालागञ्ज उपजिल्लामा सामूहिक हत्या गरेको थियो भने सेनाले आदित्यपुरमा ३६ मानिसहरूको पनि हत्या गरेको थियो। त्यसपछिका दिनहरूमा पाकिस्तान सेना र बङ्गलादेशी लडाकु बीच गोली हानाहान भएको थियो भने दुवै घटनामा पाकिस्तान सेना पराजित भएका थिए। मे महिनामा सिलेटका पाकिस्तानी सेनाले फेञ्चुगञ्जमा रहेको एक उद्योग कलकारखानाका दुई चौकीदारलाई हत्या गरेका थिए भने त्यको केही समयपछि सेनाले मनिपुरी चिया बगानका दुई रक्षकलाई पनि गोली हानि हत्या गरेका थिए। २८ नोभेम्बरका दिन मध्यरातमा पाकिस्तानी सेनाले ग्वाइनघाट उपजिल्लाको उजुहट गाउँका २५ जना मानिसलाई सामूहिक हत्या गरेका थिए। बङ्गलादेश मुक्ति युद्धमा पाकिस्तानी सेनाले कनइघाट उपजिल्लाका गौरीपुर र मालिग्रामल भन्ने स्थानमा आक्रमण गरेका थिए। पाकिस्तानी सेनाले विश्वनाथ उपजिल्लाका नारायण सेन, जितेन्द्र दास, बोमकेश चौधरी, बसन्त कुमार दास, धिरेन्द्र  कुमार दास आदिको पनि हत्या गरेको थियो। विभिन्न काण्डाहरूमा पाकिस्तानी सेनाले चाँपाइनबाबगञ्जको उपजिल्लाका १९ युद्धकर्मीहरूको हत्या गरेको थियो।
जनशाङ्खिकि
सन् २०११ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार यस जिल्ला कुल जनसङ्ख्या २५५५५६६ रहेको छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या १३१४३१७ छ भने महिलाको जनसङ्ख्या १२४१२४९ रहेको छ। यस जिल्लाको जनधनत्व ७५६ प्रति वर्ग किलोमिटर रहेको छ। धर्मका आधारमा यस जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या २३६५७२८ छ भने हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १८६५६५ छ। त्यस्तै गरी बुद्ध धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १८३१, इसाई धर्मको ३५२ र अन्य धर्मका मानिसहरूको जनसङ्ख्या १०९० रहेको छ। यस जिल्लामा खासिया, मणिपुरी आदि जनजातिहरू बसोबास गर्छन्। यस जिल्लामा गोरही, पियाएन, सुरमा आदि नदिहरू रहेका छन्।
सन् २०११ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार यस जिल्ला कुल जनसङ्ख्या २५५५५६६ रहेको छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या १३१४३१७ छ भने महिलाको जनसङ्ख्या १२४१२४९ रहेको छ। यस जिल्लाको जनधनत्व ७५६ प्रति वर्ग किलोमिटर रहेको छ। धर्मका आधारमा यस जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या २३६५७२८ छ भने हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १८६५६५ छ। त्यस्तै गरी बुद्ध धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १८३१, इसाई धर्मको ३५२ र अन्य धर्मका मानिसहरूको जनसङ्ख्या १०९० रहेको छ। यस जिल्लामा खासिया, मणिपुरी आदि जनजातिहरू बसोबास गर्छन्। यस जिल्लामा गोरही, पियाएन, सुरमा आदि नदिहरू रहेका छन् ।
अर्थतन्त्र
यस जिल्लाको कुल क्षेत्रफल २५ लाख वर्ग किलोमिटर रहेको छ र यस जिल्ला लगभग सबै मानिसहरू कृषिक हुन्। यस जिल्लामा मुख्यतया कोदो, जुट, मकै, उखु, तोरी, गँहु, आलु, प्याज, भेन्टा आदि उत्पादन हुन्छन् । यस जिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती जसमा जिल्लाकै ३८.५८% मानिसहरू संलग्न छन्। यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै ७.७३% मजदुरी, व्यापार र उद्योगमा ०.८९%, वाणिज्यमा १४.८९%, सञ्चार र यातायातमा ३.०१%, रेमिटेन्समा १०.५०%, निर्माण क्षेत्रमा २.२२%, धार्मिक सेवा ०.५६ र अन्य १४.२९% रहेका छन्।
शिक्षा
यस जिल्लाको कुल साक्षरता दर ४५.५९% रहेको छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता दर ४९.४३% छ भने महिलाको साक्षरता दर ४१.५५% रहेको छ। यस जिल्लामा ५ विश्वविद्यालय, ४ मेडिकल क्याम्पस, प्राविधिक क्याम्पस ३, क्याम्पस ७, माध्यमिक विद्यालय ४४, प्राथमिक विद्यालय ११५, सामुदायिक विद्यालय ६, बाल उद्धान केन्द्र ८० र ३० मदरसाहरू रहेका छन्। यस जिल्लाका केही उत्कृष्ट विद्यालयहरू यस प्रकार छन्; शाहजलाल विज्ञान तथा प्रविधि विश्वविद्यालय (सन् १९८७), सिलेट कृषि विश्वविद्यालय, दरुल इसान विश्वविद्यालय, म्याग ओमानी मेडिकल कलेज (सन् १९७५), सिलेट इञ्जिनियरिङ क्याम्पस, जलालबाद सामुदायिक विद्यालय, सिलेट संस्कृत क्याम्पस (सन् १९०२), सिलेट सरकारी पाइलट उच्च विद्यालय (सन् १८३६), राजा जामी उच्च विद्यालय (१८८६) आदि हुन्।
प्रशासन
सिलेट जिल्लालाई १३ उपजिल्लाहरूमा विभाजन गरिएको छ।
जुन यस प्रकार छन्:
ज्योर्जा मेलोनी
मेलोनी एक दक्षिणपन्थी लोकतान्त्रिक र इटालेली राष्ट्रवादी हुन्। उनको राजनीतिक विचारलाई अति दक्षिणपन्थी मानिन्छ। उनी गर्भपतन, इच्छामृत्यु, र समलिङ्गी जोडीहरूद्वारा साझेदारी, विवाह र अभिभावकत्वको विपक्षमा छिन्। गैर-युरोपेली आप्रवासी र बहुसांस्कृतिकताको स्वागतको विरोध गर्दै, उनीमाथि जेनोफोबिया र इस्लामोफोबियाको आरोप लगाइएको छ। नाटोको समर्थक, उनले युरोपेली सङ्घको बारेमा युरोसेप्टिक विचार राख्छिन् र युक्रेनमा २०२२ को रूसी आक्रमण अघि रुससँग राम्रो सम्बन्धको पक्षमा थिइन्। उनले युक्रेनमा हतियार पठाउने वाचा गर्दै रुसी आक्रमणको निन्दा गरेकी थिइन्। उनले सन् १९९६ मा इटालेली तानाशाह बेनितो मुसोलिनी र २०२० मा नाजी सहयोगी र इटालेली सामाजिक आन्दोलनको सह-संस्थापक जर्जियो अल्मिरेन्तेको प्रशंसा गर्ने जस्ता विवादास्पद विचारहरू व्यक्त गरेकी थिइन्।
इटालीको प्रधानमन्त्री
पार्टीहरू र राष्ट्रपति सर्जियो माटारेला,   २०२२ इटालियन सरकार गठनको भागको रूपमा परम्परागत वार्ता पछि, मेलोनीले नयाँ सरकार गठन गर्ने कार्य स्वीकार गरे र मेलोनी क्याबिनेट घोषणा गरे, जुन २२ अक्टूबर मा आधिकारिक रूपमा शपथ ग्रहण भयो।   उनी प्रधानमन्त्रीको पद धारण गर्ने पहिलो महिला हुन्।
मार्भल सिनेमेटिक युनिभर्स: तेस्रो चरण
मार्भल सिनेमेटिक युनिभर्सको तेस्रो चरण मार्भल कमिक्सको प्रकाशनहरूमा देखा पर्ने पात्रहरूमा आधारित मार्भल स्टुडियोजद्वारा निर्मित अमेरिकी सुपरहिरो चलचित्रहरूको शृङ्खला हो। यो चरण २०१६ मा क्याप्टेन अमेरिका: सिभिल वार को प्रदर्शनसँग सुरु भएको थियो र २०१९ मा स्पाइडर-म्यान: फार फ्रम होम को प्रदर्शनसँग सम्पन्न भएको थियो।
मञ्जु कुमार श्रेष्ठ
मञ्जु कुमार श्रेष्ठ नेपाली चलचित्र क्षेत्रका चलचित्र निर्देशक तथा छायाँकार हुन्। उनले जिवन रेखा चलचित्रबाट छायाँकारको रूपमा नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा प्रवेस गरेका थिए।
पूर्वीचौकी गाउँपालिका
पूर्वीचौकी गाउँपालिका  डोटी जिल्लामा अवस्थित नेपालको एक गाउँपालिका हो । ।  वि.सं. २०७३ सालमा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयद्वारा ७४४ स्थानीय तह लागू गरिएपछि डोटी जिल्लामा पर्ने साविकका खिर्सेन, बगलेक, गैरागाउँ, साना गाउँ, काडामाण्डौ, गजरी र पोखरी गाविस हरूलाई जोडेर पूर्वीचौकी  गाउँपालिकाको घोषणा गरिएको हो । ।  पूर्वीचौकी गाउँपालिकाको कूल क्षेत्रफल ११७.६६ वर्गकिलोमिटर रहेको छ । यस गाउँपालिकालाई ७ वटा वडामा विभाजन गरिएको छ । यस गाउँपालिकाको कूल जनसङ्ख्या २२,४८३ रहेको छ । यस गाउँपालिकाकको सिमाना पूर्वमा अछाम जिल्ला, पश्चिममा दिपायल [[सिलगढी नगरपालिका]], उत्तरमा खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा दक्षिणमा  अछाम जिल्लासँग जोडिएको छ । ।
बहुलवाद
बहुलवाद विश्वको उत्पत्तिको क्षेत्रमा बहुतत्वलाई प्राथमिकता दिने सिद्धान्त हो। यसले विश्वको उत्पत्ति र विकास एउटै तत्वबाट होइन्, बहुतत्वबाट भएको मान्यता राख्दछ । बहुलवादले सामाजिक जीवन र चिन्तनका विविध क्षेत्रमा बहुलताको पक्षपोषण गर्दछ । बहुलवादको अवधारणा प्राचीन भारतीय दर्शनका साथै प्राचीन युनानी दर्शनमा पनि पाइन्छ। जैन दर्शनको अनेकान्तवादको सिद्धान्त छ, त्यो बहुलवाद नै हो। अद्धैतवाद (monism), द्धैतवाद(dualism) र बहुलवाद(pluralsiam)। अद्धैतवाद दुई प्रकारका छन्। आदर्शवादी र द्धन्द्धात्मक भौतिकवादी। हरेक दर्शनका विभिन्न पाटा वा क्षेत्र हुन्छन्, जस्तै तत्वमीमांमा, ज्ञानमीमांमा, आभारमीमांमा आदि । तत्वमीमांमाले यो संसारको सृष्टि गर्ने तत्व एउटै छ कि धेरै भन्ने प्रश्नको उत्तर खोज्दछ । मानिसबाट हुने वा गरिने विभिन्न विचार, मान्यता, चालचलन, प्रचलन, विभिन्न प्रकारका अन्र्क्रिया, लेनदेन, सहयोगहरूमा पाइने विविधतालाई स्वीकार गर्नु नै बहुलवादलाई स्वीकार गर्नु हो।
प्रारम्भिक भौतिकवादमा पनि पृथ्वी, जल, तेज, हावा वा परमाणुहरु जस्ता विभिन्न भौतिक तत्वहरूबाट संसार बन्यो भन्ने सिद्धान्तमा बहुलवादको केही लक्षणहरु पाइन्छन् । त्यस्तै, प्रारम्भिक आदर्शवादमा बहु–ईश्वरको चर्चा चगरिएको पाइन्छ ।
बहुलवाद दर्शन
पाश्चात्य बहुलवादको जन्म सर्वप्रथम जर्मनीमा भएको पाइन्छ। सत्रौँ शताब्दीको अन्त्य र १८ औ. शताब्दीको प्रारम्भतिरका जर्मन बुद्धिवादी दार्शनिक लाईबनित्जले संसार चेतनामय बहुतत्व (monads)बाट बनेको हो भनेका थिए । पछि आएर बहुलवादी दर्शनलाई विकसित गर्ने काम अमेरिकी व्यवहारवादी दार्शनिक विलिमय जेम्सले गरेका छन् । बीसौं शताब्दीको सुरुमा उनले यो विश्व एकरुप (universe) हैन, बहुरुप (multiverse) छ भने।
बहुलवाद (राजनीति)
एउटा राजनीतिक दर्शनका रूपमा बहुलवाद एउटा राजनीतिक अङ्ग भित्रको विविधताप्रतिको स्वीकृति र समर्थन हो, जसले विविध अभिरूचि, विश्वास र जीवनशैलीहरूको शान्तिपूर्ण सहअस्तित्वलाई अनुमति दिन्छ।पछिल्लो समयमा बहुलावादी दर्शन इङ्ल्याडलगायत विश्वका विभिन्न देशमा फैलियौं र यसलाई बहुलवादी राजनीति व्यवस्थाको दार्शनिक आधारका रूपमा स्थापित गर्ने काम भयो । युरो–कम्युनिज्मको धाराले संसदीय व्यवस्था र बहुलवादलाई स्वीकार गरयो । अन्ततः बहुलवाद उत्तर आधुनिकतावादी दर्शनको प्रमुख आधारशीला बन्न पुग्यो । हाम्रो नेपालमा पनि ठ्याक्कै त्यही–कम्युनिज्म हुदै एमालेले बहुलवादलाई अङ्गीकार गरयो र उत्तरआधुनिकतावादको प्रवेशसँगै यहाँ पनि बहुलवाद बहसको विषय बन्न गएको छ । बहुलवादको दार्शनिक पक्ष बहुलवादको दार्शनिक पक्षको कुरा गुर्नअघि हामीले दर्शनका तीन प्रमुख धाराबारे पनि चर्चा गर्नु आवश्यक छ, ती हुन्–
अमर मल्ल
अमर मल्ल (नरेन्द्र मल्ल पनि भनिन्छ) मल्ल वंशका राजा र कान्तिपुरका तेस्रो राजा थिए। उनले आफ्नो पिता सूर्य मल्लको उत्तराधिकारी बने र १५३० देखि १५६० सम्म शासन गरे। उनको १५६० मा मृत्यु भयो र उनका छोरा महेन्द्र मल्ल उत्तराधिकारी बनेका थिए।
रानी खिर्रो
रानी खिर्रो (वैज्ञानिक नाम: राइटिया अर्बोरिया) 'म्यागनोलियोप्सिडा' परिवारको एक वनस्पति हो। यो वनस्पतिलाई सबैभन्दा पहिले अगस्ट विल्हेम डेनस्टेड र पछि डिजे म्याबर्लीद्वारा वर्णित गरिएको थियो। यसको रूख १० मिटरसम्म अग्लो हुने गर्छ भने वनस्पतिमा लाग्ने पात र बोक्राबाट खिर्रोको जस्तै सेतो चोप निस्कन्छ। रानी खिर्रोका पातहरू हाँगाका आँख्लामा एक अर्काको विपरीत भएर पलाउँछन्। यो वनस्पति नेपालको तराई देखि १००० मिटरको उचाइसम्मको क्षेत्रमा पाइने गर्छ।
उपयोग
भारत र नेपालमा यस वनस्पतिको फलभित्र हुने दुई वटा बिउको बिचको नरम भागलाई पेट फुल्दा र दुख्दा खाने चलन रहेको छ।
बङ्गलादेश महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली
बङ्गलादेश महिला राष्ट्रिय फुटबल टिम अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिताहरूमा बङ्गलादेशको प्रतिनिधित्व गर्ने महिला फुटबल टिम हो । यो बङ्गलादेश फुटबलको लागि शासकीय निकाय बङ्गलादेश फुटबल संघको नियन्त्रणमा रहेकोे छ । यो फिफा द्वरा मान्यता प्रप्त र एएफसीको सदस्य राष्ट्र हो ।
इतिहास
बङ्गलादेशले अफ्नो पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय खेल सन् २०१० जनवरी २९ को दिन नेपाल सङ्ग खेलेको थियो जुन बङ्गलादेशको ढाकामा भएको थियो त्यो खेलमा बङ्गादेश १-० गोल अन्तरले हारेको थियो । त्यस लगत्तै बङ्गलादेशले ३ अन्य देशहरू सङ्ग प्रतिस्पर्धा गरेको थियो जुनमा २ खेल जित र १ खेलमा भारत सङ्ग ७-० गोलको फराकिलो अन्तरले हारेको थियो । उनिहरूको दोश्रो प्रतिस्पर्धा २०१० साफ महिला च्याम्पियनसिपमा भएको थियो वर्षको अन्तिममा कोक्स बजारमा भएको थियो जुन खेलमा उनिहरूले भुटान र श्रीलङ्का सङ्ग जितेको थियो भने भारत र नेपाल सङ्ग भने हारेको थियो ।
राणाकालीन दरबारहरू
नेपालको राणा दरबार महल को निर्माण राणा शासकहरूद्वारा निजि तथा सरकारी भवनको रूपमा शासकहरूद्वारा निर्माण गरिएका थिए। नेपालमा राणा शासन राणा शासन १०४ वर्षसम्म रह्यो र त्यस वर्माषसेमै्भम्य राही्नियाो निर्माण गरिए विशेष गरी प्रधानमन्त्री, उनको परिवार र अन्य उच्च-प्रतिष्ठित प्रतिष्ठानहरूले।
समयमा राणाकालीन भव्य दरबारहरूलाई सेतो हात्ती भनिन्थ्यो। यी दरबारहरू विशाल क्षेत्रको केन्द्रमा खडा भयो जुन राणा शासकहरूले आम जनतामाथि आफ्नो प्रभुत्व देखाउन र आफ्ना ब्रिटिश मित्र र राणा साथीहरूलाई खुशी पार्न प्रयोग गर्थे। बि.सं २००७ फागुन ७ मा राणा शासनको पतनपछि केही दरबारहरू सरकारी कार्यालय/ भवनहरूमा परिणत गरिए। अरू केहि दरबारहरू मालिकहरूद्वारा ध्वस्त गरीए र पुस्तकालयहरू, सङ्ग्रहालयहरू, होटेलहरू र सम्पदा परिसरहरूमा पुनर्निर्माण गरियो। अझै पनि निजी स्वामित्वमा रहेका दरबारहरू ध्वस्त भएका छन् वा भग्नावशेषहरूमा छन्। सरकारी स्वामित्व भएको अधिकांश दरबारहरू मर्मत र पुनःस्थापना गरिएको छ।
आधारभूत जानकारी
अधिकांश राणा दरबारहरू सेतो प्लास्टर लगाइएका छन्। य्यिनीहरूको निर्माण नवशास्त्रीय वास्तुकला वा बारोक युरोपेली वास्तु अनुसार गरिएका छन्। छन्, र चारवटा पखेटाले बनेका छन् फ्रान्सेली विन्डोज, ग्रीसियन स्तम्भहरू, र धार्मिक र समारोहका उद्देश्यहरूको बीच बीचमा एउटा ठूलो आंगन। यी दरबारका आन्तरिक बीमहरू र स्तम्भहरू सल्ला खोटेसल्लोको काठले बनेका छन्। परम्परागत मोर्टार र सेतो प्लास्टरको साथसाथै ईंटहरू, निर्माणमा प्रयोग गरियो। कालो मासको दाल, गुड़, ईट्टाको धूलो, तोरी र चुनको धुलो मिश्रण सिमेन्टको रूपमा प्रयोग गरियो। गुल, कालो दाल, जूट, इँटको धूलो र चूनाको मिश्रण लाइम प्लास्टर (बज्र) प्लास्टरको मुख्य तत्त्व थियो किनकि यो नेपालमा शताब्दीयौंदेखि भएको थियो, मुख्यत: यसले ओसको बिरूद्ध राम्रो प्रतिरोध गर्छ। फ्लोरहरू पिठ्ठी, आयताकार आकारको साथ निर्माण गरिएको थियो, जसको माथि फल्याकहरू राखिएको थियो। यसले अन्तिम फ्लोरलाई अड्याउथ्यो, जसमा वर्गाकार स्लेट राखिएको थियो।  विदेशी प्रशिक्षित नेवार वास्आतुविदले प्रायः दरबारहरू डिजाईन गरेका थिए।
२०७२ को भूकम्प
२०७२ को भुकम्पको  परिणामस्वरूप धेरै बाँकी दरबारहरू ध्वस्त भए, विशेष गरी माटो-मोर्टार ईंट र चूना प्लास्टरले बनेको।
खड्ग निशान अड्डा
२००७ सालभन्दा अघि राणाकालीन प्रशासनमा प्रधानमन्त्री कार्यालयलाई खड्ग निशान अड्डा भनिन्थ्यो। यसको स्थापना श्री ३ महाराज चन्द्र शमशेरले गरेका हुन् । व्यवस्थापिका, कार्यपालिका, न्यायपालिका , रक्षा, परराष्ट्र र प्रशाशन यसै कार्यालय अन्तर्गत आउने भएकाले , यो कार्यालय निकै शक्तिशाली र अधिकार सम्पन्न थियो । मुलुकी ऐन सरह फुटकर विषयको मुलुकी सवाल जारी हुन्थ्यो । त्यस्तोमा श्री ५ को लालमोहर नभई, श्री ३ को खड्ग निशाना लाग्थ्यो ।
नेपाल सरकार बैधानिक कानुन २००४ मा व्यवस्था
नेपाल सरकार वैधानिक कानुन २००४ को धारा ३७ उपधारा क अनुसार "व्यवस्थापक सभाबाट स्वीकृत भएको कानूनको मसौदामा श्री ३ महाराजबाट सदरगरिबक्सी खङ्गनिशाना लागेपछिमात्र कानून वत्रेछ ।" उल्लेख छ ।
प्रजातन्त्र स्थापना पछि
सात सालको क्रान्ति पछि नेपालमा प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय को स्थापना भयो र मोहन शमशेर पहिलो प्रधान मन्न्री बने ।
एस शङ्कर
शङ्कर शानमुगम (जन्म १७ अगस्त १९६३), शङ्करको रूपमा लोकप्रिय, एक भारतीय चलचित्र निर्देशक र निर्माता हुन्। शङ्कर मुख्य रूपमा तमिल चलचित्रहरू निर्देशन गर्ने गर्छन्। उनलाई तमिल चलचित्र क्षेत्रमा सबैभन्दा पहिले एसए चन्द्रशेखरले पहिचान गरेका थिए। उच्च बजेटको तमिल चलचित्रहरू निर्देशन गरेर उनले यस चलचित्र क्षेत्रमा आफ्नो एक छुट्टै पहिचान बनाउन सफल भएका छन्। जेन्टलम्यान (१९९३)बाट उनले आफ्नो निर्देशन करियरको सुरुवात गरेका थिए। उनको पहिलो चलचित्रले उनलाई फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ निर्देशक पुरस्कार र सर्वश्रेष्ठ निर्देशनको लागि तमिलनाडु राज्य चलचित्र पुरस्कार हासिल गर्न सफल भएका थिए। उनी भारतको सबैभन्दा बढी भुक्तानी लिने चलचित्र निर्माता र निर्देशकहरू मध्ये एक हुन्।
प्रारम्भिक जीवन
शङ्करको जन्म १७ अगस्त १९६३ मा कुम्भकोणम, तमिलनाडुमा एक तमिल परिवारमा भएको थियो। चलचित्र क्षेत्रमा प्रवेश गर्नुभन्दा पहिले उनले सेन्ट्रल पोलिटेक्निक कलेजबाट मेकानिकल इन्जिनियरिङमा आफ्नो स्नातक पुरा गरेका थिए । शङ्कर र उनको समूहद्वारा गरिएको रङ्गमञ्च नाटक कार्यक्रम देखेर तमिल चलचित्र निर्देशक एसए चन्द्रशेखरले शङ्करलाई उनको चलचित्रमा पटकथा लेखकको रूपमा कार्य गर्न अवसर दिए। शङ्कर सुरुमा अभिनेता बन्न चाहन्थे, तर पछि गएर उनी आफुलाई एक निर्देशकको रूपमा स्थापित गर्न सफल भए।
व्यक्तिगत जीवन
शङ्करको परिवारमा उनको बुवा शानमुगम, आमा मुथुलक्ष्मी, उनको स्वास्नी ईश्वरी, दुई छोरी र एक छोरा छन् ।
हाते लेन्स
हाते लेन्स एक प्रकारको अप्प्टिकल उपकरण हो । यसलाई सूक्ष्मदर्शक यन्त्र पनि भन्न सकिन्छ । किनभने यसले सानो वस्तुलाई ठूलो पारी देखाउँछ । हाते लेन्स भनेको ह्याण्डलसहितको एउटा कन्भेक्स लेन्स हो ।हाते लेन्सलाई आइग्लास(eye glass) पनि भन्ने चलन छ । आँखामा लगाई हेरिने भएकाले यसलाई आइग्लास भनिन्छ ।
यो फूलका भाग, किराका अङ्ग आदि वस्तुहरु हेर्न प्रयोग गरिन्छ । यसलाई जीव विज्ञान प्रयोगशालामा एउटा मात्र कन्भेक्स लेन्स भएको सरल सूक्ष्मदर्शक यन्त्रको रूपमा पनि प्रयोद गरिन्छ ।
टिम बर्नर्स ली
प्राध्यापक सर टिमोथी जोन बर्नर्स ली, (जन्म ८ जुन १९५५), टिमबिएलको नामले समेत जानिन्छन । उनी एक अङ्ग्रेजी कम्प्युटर वैज्ञानिक र वर्ल्ड वाइड वेबको जनकको रूपमा चिनिने गरिन्छन । उनले मार्च १९८९ मा जानकारी प्रबन्धन प्रणालीको बारेमा एक प्रस्ताव बनाएका थिए र उनले  त्यसै वर्षको मध्य नोभेम्बरमा पहिलो पटक एचटिटिपी क्लाइन्ट र सर्भरको बीच इन्टरनेट चलाउन सफलता प्राप्त गरेका थिए ।
प्रकाश दाहाल
प्रकाश दाहाल एक नेपाली राजनीतिज्ञ थिए।
जीवनी
वि.स.२०७४ मंसिर ३ गते हृदयाघातबाट दाहालको मृत्यु भयो। वि.स. २०७९ असार १७ गते पुष्पकमलले प्रकाशको सालिक नुवाकोटको ककनीमा सालिक अनावरण गरे। दाहालले बिना मगरसँग विवाह गरेका थिए र उनको एउटा बच्चा थियो।
सन् १९८१ इरानी वायुसेवा सि-१३० दुर्घटना
२९ सेप्टेम्बर १९८२ मा, एक इरानी वायुसेना सी १३० सैन्य मालसामान विमान इराकको काह्रिजाक नजिकैको आक्रमण क्षेत्रमा दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो। यो विमान खुजस्तान प्रदेशको अहभाजबाट तेहरानको लागि उडान गर्दै थियो तर इरान-इराक युद्धमा इरानी सैन्य लाभको निरीक्षण भ्रमणबाट फर्कदा यो दुर्घटना ग्रस्त भएको थियो।
यस दुर्घटनामा पूर्व रक्षामन्त्री जाभद फकुरी, तत्कालीन रक्षामन्त्री मौसा नामजु , इरानी जनरल भालिउल्लाह फल्लाही, र इस्लामी क्रान्तिकारीका तत्कालीन कमाण्डर मोहम्मद जहानारा लगायत ८० जनाको मृत्यु भएको थियो। यो इरानको इतिहासको क्रान्ति पश्चातको दुई दुर्घटनाहरु मध्ये एक हो, अर्को सन् २००५ को इरानी वायु सेना सी १३० को दुर्घटना भएको थियो।
पृष्ठभूमि
अबादानको घेराबन्दी तोड्न, २७ सेप्टेम्बर देखि २९ सेप्टेम्बर १९८१ को कार्वाही सामेन-ओल-अमेह सम्पन्न गरिएको थियो। कार्वाही सामेन-ओल-अमेहेको प्रतिवेदन तेहरानमा हस्तान्तरण गर्ने निर्णय गरिएको थियो। इरानी सैन्य नेताहरू लकहिड सी-१३० हरक्युलस विमानबाट तेहरान फर्किएका थिए।
दुर्घटना
१९:०० स्थानीय समय (१५:३० समन्वय विश्वव्यापी समय) २९ सेप्टेम्बर १९८१ मा, सी-१३० मालसामान विमान इरानको काह्रिजाक नजिकैको आक्रमण क्षेत्रमा दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो। यो विमान खुजस्तान प्रदेशको अहभाजबाट राजधानी तेहरानको लागि उडान गर्दै थियो तर इरान-इराक युद्धमा इरानी सैन्य लाभको निरीक्षण भ्रमणबाट फर्कदा यो दुर्घटना ग्रस्त भएको थियो।
हताहत
यस दुर्घटनामा पूर्व रक्षामन्त्री जाभद फकुरी, तत्कालीन रक्षामन्त्री मौसा नामजु , इरानी जनरल भालिउल्लाह फल्लाही, र इस्लामी क्रान्तिकारीका तत्कालीन कमाण्डर मोहम्मद जहानारा लगायत ८० जनाको मृत्यु भएको थियो। ती चार जनाले इरान इराक युद्धमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए, र विमानले युद्धमा हताहत भएका मानिसहरूलाई ओसार पसार गरेको थियो।
प्रारम्भमा, दुर्घटनाको कारणको बारेमा कुनै आधिकारिक विवरण सार्वजनिक गरिएको थिएन। यो दुर्घटनाले इरानलाई धेरै सैनिक नेताहरू गुमाएको थियो। जो अबदानको घेराबन्दी तोड्न कोशिस गर्दा खेरी भएको बताइएको थियो। युद्धबाट घाइते भएका इरानी नागरिकहरू पनि विमानमा सवार थिए। केवल चार यात्री र चार उडान परिचारकहरूले दुर्घटना पछि आफ्नो ज्यान बचाउन सफल भएका थिए।
कारणहरू
दुर्घटनाका कारणहरूको लागि कुनै पनि आधिकारिक विवरण दिइएको थिएन, र केवल एक स्रोतले यसलाई "प्राविधिक गल्ती" को नतिजा भनेर बयान गरेको थियो।
बदिन
बदिन (بدين بدین) पाकिस्तानको सिन्ध प्रान्तमा रहेको बदिन जिल्लाको सदरमुकाम सहर हो । यो सहर सिन्धु नदीबाट पुर्वमा रहेको छ । यो सहरका जमिन समथल र उब्जाउ हुने भएकाले धान खेती यहाँ देशको सबैभन्दा धेरै उत्पादन हुन्छ भने यस सहरबाट नजिकमा तोरी खेती पनि हुन्छ । बदिन सहर बदिन जिल्लाको प्रमुख सहरको रूपमा रहेको छ जसको सन् १९९८ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार यस सहरको जनसङ्ख्या ६१,३०२ रहेको छ । बदिन सहरलाई यहाँ धेरै चिनी उत्पादन हुने भएकाले चिनीको सहर पनि भनिन्छ । यो सहर सन् १९७५ मा स्थपना भएको थियो । बदिन जिल्लालाई उत्तर तर्फबाट हैदराबाद र मीरपुर खासले घेरेको छ । तिरपकर र मीरपुर खासले उत्तरबाट घेरेको छ भने थटा जिल्लाले पश्चिममा त्यस्तै गरी भारतको कच जिल्लाले दक्षिणमा घेरेको छ जुन भारतसँग अन्तर्राष्ट्रिय सिमाना रूपमा रहेको छ ।
मौसम
यस सहरको नजिकमा समुन्द्र भएकाले सहरको मौसमलाई लगभग सबै महिना मध्यम तापक्रम हुने खालको छ । यस सहरमा मार्च महिना देखि अक्टोबर महिना सम्म समुन्द्रको मन्ध हावा चल्ने गर्छ । वर्षा ऋतुको समयमा यस सहरको आकास बादलले घेरेता पनि पानी भन्ने कम मात्रमा पर्छ यतिबेलाको मौसम सामान्यतया ओसिलो हुन्छ । बदिनको चिसो मौसम नोभेम्बरको सुरुदेखि देखि सुरु हुन्छ जब ओसिलो समुन्द्री हावा अचानक परिवर्तन भएर चिसो हावा उत्तर-पूर्वी तिरबाट बग्न थाल्छ यसको कारण प्राकृतिक तापमानमा तुरुन्तै गिरावट हुन्छ र यस समयमा आँधी तुफान र बाढीको बढी खतरा हुन्छ ।
शिक्षा
बदिन सहरका छात्र छात्राको शिक्षामा अभिबृद्ध ल्याउनका लागि यस सहरमा सिन्ध विश्वविद्यालय स्थपना भएको थियो जसलाई लार पनि भन्ने गरिन्थ्यो । त्यसपछि सिन्ध विश्वविद्यालय लार क्याम्पस पनि सहरमा स्थापित गरिएको थियो जसले उच्च शिक्षाका लागि महिला सहभागीतामा विषेश ध्यान दिएको थियो । यस क्याम्पले एक पुस्तकालय र एक कम्प्युटर प्रयोगशाला सहित इन्टरनेट जडान सुविधा प्रदान गर्दछ । कलेजले बिजनेस एडमिनिस्ट्रेशन, वाणिज्य र कम्प्युटर साइन्समा ४-वर्षको स्नातक डिग्री प्रदान गर्दछ र कम्प्यूटर साइन्स र बीएडडी, एम.एडमा स्नातकोत्तर डिप्लोमाको पनि व्यवस्था गरिएको छ । राहिम पब्लिक स्कूल र कलेज बदिन पूर्व-मेडिकल र पूर्व-इन्जिनियरिङ अध्ययनको लागि यस क्षेत्रको लोकप्रिय विद्यालयहरू हुन् । सन् २०१३ को अनुसार सरकारले सञ्चालन गरेका विद्यालयहरूमा २०९ विद्यालय छात्रका लागि, १०२ विद्यालय छात्राका लागि, ६९१ प्राथमिक विद्यालयहरू, ४२८ सह-शैक्षिक विद्यालयहरू, र १५ उच्च विद्यालयहरू रहेका छन् ।
मूर्तिकला
नेपाली मूर्तिकलाको प्रमाणिक समय इस्वी संवतको पहिलो सताब्दी वा सो भन्दा अगाडिलाई मान्न सकिन्छ ।
सूक्ष्मदर्शक यन्त्र
अति सुक्ष्म/सानो वस्तुलाई ठुलो पारी हेर्न प्रयोग गरिने उपकरणलाई सुक्ष्मदर्शक यन्त्र भनिन्छ । यसलाई (अङ्ग्रेजी: Microscope भनिन्छ । यसमा दुईवटा कन्भेक्स लेन्सको प्रयोग गरिएको हुन्छ । एउटा कन्भेक्स लेन्सलाई अब्जेटिभ लेन्स भनिन्छ भने अर्को लेन्स आइलेन्स (Eye Lens) हो । आइलेन्स आँखाको नजिक हुन्छ । यसबाट हेर्ने गरिन्छ ।
सुक्ष्मदर्शक यन्त्रमा यि दुईवटा लेन्सहरुबिचको दूरी घटबढ गर्न नमिल्ने गरी निश्चित दुरि निर्धारण गरिएको हुन्छ । यसलाई जीव कोष, कीटाणु र अन्य अत्यन्तै साना वस्तुहरूको अवलोकन गर्न विज्ञान प्रयोगशाला र डाक्टरको क्लिनिकमा पनि प्रयोग गरिन्छ ।
हाँडे
हाँडे अति छिटो सर्ने क्षमता भएको रोग हो जुन एउटै कोठामा बस्ने मानिसमा सजिलै सर्ने गर्दछ। यो रोग लागेका मानिहरूले सास फेर्दा, खोक्दा वा हाच्छिउँ गर्दा हावाको माध्यमबाट वा बिरामीसँगको सम्पर्कबाट सिँधै मम्प्स भाइरस सर्ने गर्दछ। हाँडे मानिसलाई मात्र लाग्ने र मानिसले मात्र सार्ने रोग हो। यो रोगका लक्षणहरू चार दिनपछि मात्र देखापर्ने भए पनि संक्रमित मानिसहरू केही दिन पहिलादेखि नै रोग सार्ने माध्यम भइसक्छन्। साधारणतया मम्प्स भाइरसले एकपटक आक्रमण गरेपछि मानिसको शरीरमा बन्ने प्रतिरक्षा प्रणालीका कारण जीवनभरको लागि यो रोग नलाग्ने हुन्छ। यो रोगको पुन संक्रमण हुने सम्भावना पनि हुन्छ तर अत्यन्तै न्युन। साधारणतया पराटिड ग्रन्थी सुन्निएपछि हाँडे लागेको हुनसक्ने सम्भावना हुन्छ। यसको निर्क्यौल गर्न पराटिड डक्टमा परीक्षण गरेर भाइरसको पहिचान गरिन्छ। रगतमा आइजिएम एन्टिबडीको परीक्षण गर्नु सहज र प्रभावकारी हुनसक्छ। यद्यपी खोप लगाएर वा पहिला रोग लागेर प्रतिरक्षा प्रणाली विकास भइसकेका मानिसहरूमा यस्तो परीक्षणले गलत नतिजा देखाउन सक्छ।
हाँडेविरुद्धको खोप(मम्प्स भ्याक्सिन)को दुईमात्रा लगाएर यस रोगबाट बच्न सकिन्छ। प्राय सबै विकसित राष्ट्रहरूमा यो खोपलाई नियमित खोप अभियानमा सहभागी गराउँछन्। प्रायजसो यसलाई दादुरा र रुबेला खोपसँग मिलाएर लगाउने गरिन्छ। खोप लगाउने दर कम भएका देशहरूमा माथिल्लो उमेर समूहमा बढी रोग फैलिएको पाइन्छ जसले स्थिति अझ नराम्रो बनाउँछ। हाँडेको कुनै विशेष उपचार छैन। एसिटामिनोफिनजस्ता पीडा कम गर्ने औषधि प्रयोग गरेर यस रोगका लक्षणहरू कम गर्ने प्रयास गर्ने गरिन्छ। नसामा सिधै इम्युनोग्लोबुलिन पठाएर गरिने उपचार केही जटिलतामा लाभदायक हुनसक्छ। अवस्था बिग्रँदै गएर मेनिन्जाइटिस वा प्यान्क्रियाटाइटिस भयो भने अस्पतालमा भर्ना हुनु आवस्यक छ। हाँडे रोगबाट संक्रमित करीब दश हजार बिरामीमा एक जनाको मृत्यु भएको पाइन्छ।
इतिहास तथा महामारी
खोप अभियान सञ्चालन नभएका देशहरूमा प्रत्येक वर्ष जम्मा जनसङ्ख्याको ०.१% देखि १% मानिसहरू हाँडे रोगको सिकार हुने गर्दछन्। खोपको सर्वव्यापी प्रयोग गरिएका देशहरूमा यो रोगमा ९०% भन्दा बढी ह्रास आएको पाइन्छ। हाँडे साधारणतया यसविरुद्धको खोपको पर्याप्त प्रयोग नगरिने विकासोन्मुख देशहरूमा बढी देखापर्छ। यद्यपी यो रोगको महामारीले चाहिँ खोप लगाएका मानिसहरूलाई पनि छोड्दैन। हाँडेविरुद्धको खोपको प्रयोग गरिनुभन्दा पहिला यो रोग विश्वभर बाल्यकालमा सबैलाई लाग्ने रोगको रूपमा रहेको थियो। साधारणतया प्रत्येक दुईदेखि पाँच वर्षमा ठूला-ठूला महामारीहरू देखापर्दथे। यस्ता महामारीहरूमा विशेषगरी पाँचदेखि नौ वर्षका बालबालिकाहरू प्रभावित हुने गर्दथे। खोप लगाएकाहरू मध्ये प्रायजसो २० देखि २५ वर्षका मानिसहरू यस रोगबाट प्रभावित हुन्छन्। भूमध्य रेखाको आसपासमा हाँडे रोग वर्षै भरी देखापर्छ तर त्यसको उत्तर वा दक्षिणतिर भने साधारणतया हिउँद तथा बसन्त ऋतुको समयमा यो रोग देखापर्छ। पराटिड ग्रन्थी र अण्डकोष पीडासहित सुन्निने रोगको बारेमा हिप्पोक्रेट्सले इसापूर्व पाँचौं सताब्दीमा नै बर्णन गरेका थिए।
लक्षण तथा चिह्नहरू
प्रायजसो हाँडे रोग देखापर्नुभन्दा पहिला मन्द ज्वरो आउने, टाउको दुख्ने र अप्ठेरो महशुस हुने जस्ता प्रारम्भिक लक्षणहरू देखिन्छन्। यसको लगत्तै एउटा वा दुबैतिरको पराटिड ग्रन्थीहरू बिस्तारै सुन्निन थाल्छन्। पराटिड ग्रन्थीहरू सुन्निने प्रकृया एक हप्तासम्म चल्छ। हाँडेका अन्य लक्षणहरू मुख सुक्खा हुने, अनुहारमा पीडा महशुस हुने र/वा कान दुख्ने आदि हुन् र केही बिरामीहरूले बोल्ने बेलामा अप्ठेरो महशुस गर्ने गर्दछन्। हाँडेविरुद्धको खोप मम्प्स भ्याक्सिन सन् १९६० देखि उपलव्ध भएको हो।
कारणहरू
मम्प्स भाइरस इनभेलोप्ड सिङ्गल-स्ट्रान्डेड, लिनियर नेगेटिभ-सेन्स आरएनए भाइरस हो। पारामोक्सिभाइरस परिवारमा पर्ने यो भाइरस रुबुलाभाइरस जेनसको हो। यसको जेनोममा नौ प्रोटिनहरूलाई इन्कोड गरिएका १५,३८४ आधारहरू हुन्छन्। यो भाइरस उत्पादनमा न्युक्लियोप्रोटिन, फस्फोप्रोटिन र पलिमराज प्रोटिन सहभागी हुन्छन् र जेनोमिक आरएनएले राइबोन्युक्लियोक्याप्सिड बनाउँछ।   यो भाइरस मानिसहरूमा मात्र देखापर्छ।
हाँडे रोग संक्रमित व्यक्तिको थुक, सिँगान वा खकारबाट एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा सर्ने गर्दछ। बिरामीले सास फेर्दा, हाच्छिउँ गर्दा वा खोक्दा निस्किने मसिना छिटाहरू हावामा मिसिन्छन् र आँखा, नाक वा मुख हुँदै अर्को मानिसको शरीरमा प्रवेस गर्छन्। त्यस्तै बिरामीको जुठो खानेकुरा वा पानीबाट पनि हाँडे सर्न सक्छ। यस रोगको भाइरस विभिन्न सतहहरूमा पनि बाँच्न सक्छ र स्पर्शबाट अर्को व्यक्तिमा सर्न सक्छ। हाँडे रोग लागेका मानिसहरू यसका लक्षणहरू देखिनुभन्दा ७ दिन पहिलादेखि, लक्षण सुरुभएको ८ दिनसम्म यो रोगका भाइरस सार्ने अवस्थामा हुन्छन्। शरीरमा भाइरस प्रवेस गरेपछि लक्षणहरू देखापर्न १२ देखि २५ दिन लागेको पाइन्छ तर सामान्यतया १६-१८ दिन लाग्ने गर्दछ। मम्प्स भाइरसले संक्रमित २०-४०% मानिसहरू लक्षण देखाउँदैनन् त्यसैले कुनै व्यक्ति थाहै नपाइ यो भाइरसबाट संक्रमित भएर रोग सारिरहेको पनि हुनसक्छ।
पहिचान
सामान्य शारीरिक परीक्षणबाट पनि ग्रन्थीहरू सुन्निएको थाहपाउन सकिन्छ। प्रायजसो यो रोगको पहिचान गर्न कुनै किसिमको प्रयोगशाला परीक्षण गरिरहनु पर्दैन। यदि सामान्य परीक्षणबाट पक्का पहिचान हुन सकेन भने थुक वा रगत परीक्षण गरिन सक्छ। हालसालै हाँडेको पक्का पहिचान गर्नको लागि रियल टाइम नेस्टेड पलिमराज चेन रियाक्सन (पिसिआर) प्रविधीको विकास भएको छ। स्यालिभरी ग्रन्थी सुन्निने अन्य अवस्थाहरूमा जस्तै हाँडे रोग लागेको बेलामा पनि एमाइलेज इन्जाइमको सेरम लेभल प्रायजसो बढेको हुन्छ।
रोकथाम
हाँडेबाट बच्न अपनाइने सबैभन्दा सरल उपाय यसका विरुद्धको खोप मम्प्स भ्याक्सिन लगाउनु हो। यो खोपको आविष्कार अमेरिकी सुक्ष्मजीवशास्त्री माउरिस हिल्मनले गरेका थिए।  यो खोप छुट्टै वा दादुरा र रुबेलाको खोपसँग (एमएमआर इम्युनाइजेसन) मिलाएर दिइन्छ। अमेरिकामा एमएमआरको सट्टामा एमएमआरभी  प्रयोग गरिन्छ जसले थप ठेउलाबाट (भ्यारिसेला, HHV3) पनि बचाउँछ। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले सबै देशहरूलाई बालबालिका लक्षित खोप कार्यक्रमहरूमा हाँडेविरुद्धको खोपलाई पनि समावेस गर्न सिफारिस गरेको छ। बेलायतमा नियमित रूपमा बच्चा १३ महिनाको भएपछि मम्प्स भ्याक्सिन लगाइन्छ र पुनर्ताजगीका लागि बच्चा ३-५ वर्षको भएपछि थप अर्को मात्रा दिइन्छ।एक अमेरिकी बालरोग अध्ययन संस्था अमेरिकन एकेडेमी अफ पेडियाट्रिक्सले बच्चाहरूलाई एमएमआर भ्याक्सिन नियमित रूपमा १२-१५ महिना र ४-६ वर्ष र यदि पहिला दिइएको छैन भने ११-१२ वर्षको उमेरमा दिन सुझाव दिएको छ। यो खोपको प्रभावकारिता यसको क्षमता (स्ट्रेन)मा  भर पर्छ तर साधारणतया करीब ८०% हुन्छ।   विकसित देशहरूमा जेराइल लिन स्ट्रेन प्रयोग गरिन्छ तर यो स्ट्रेन हाँडेको महामारीको अवस्थामा भने यसको प्रभावकारिता घटेको पाइन्छ। विकासोन्मुख देशहरूमा लेलिन्ग्राद- जग्रेब स्ट्रेन प्रयोग गरिन्छ। महामारीको अवस्थामा पनि यसको प्रभावकारिता अत्यन्तै उच्चस्तरको रहेको पाइन्छ।
रन्जु दर्शना
स्थानीय तह निर्वाचन, २०७४ मा उनीले काठमाडौँको नगर प्रमुखमा उम्मेदवार थिएकी थिन तर विद्यासुन्दर शाक्यसँग पराजित भएकी थिइन्।
हाँडे
रोकथाम
कलेज तथा विश्वविद्यालयहरूमा महामारी फैलिने सम्भावना भएकोले विश्वका धेरै देशका सरकारहरूले महामारीबाट जोगिन खोप कार्यक्रम सञ्चालन गरेका छन्। क्यानडामा प्रान्तीय सरकारहरू तथा पब्लिक हेल्थ एजेन्सी अफ क्यानडा सहभागी भएर कक्षा १ देखि कलेज तथा विश्वविद्यालयका विद्यार्थीहरूलाई खोप लगाउन उत्प्रेरित गर्ने खालका सचेतना अभियानहरू सञ्चालन गर्छन्।
रन्जु दर्शना
उनले आफू प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा पुनः उम्मेदवारी दिने बताएकी छन्।
हाँडे
रोकथाम
केही खोप-विरोधी सामाजिक कार्यकर्ताहरू भने हाल प्रचलनमा रहेको हाँडेविरुद्धको खोपको स्ट्रेन हानिकारक रहेको भन्दै खोप कार्यक्रमको विरुद्ध प्रदर्शन गर्ने गर्छन्। उनीहरूको विचारमा खोपभन्दा रोग नै लाभदायक हुन्छ। यद्यपी अहिलेसम्म रोग लाभदायक भएर एमएमआर भ्याक्सिन हानिकारक भएको कुनै तथ्य फेलापरेको छैन। एन्ड्रिउ वेकफिल्डले गरेका एक अध्ययनसहित अन्यले हाँडेविरुद्धको खोप मानिसमा देखिने अटिजम तथा आन्द्रा सुन्निने रोगको कारक तत्व भएको दावी गरेका थिए। वेकफिल्डको अध्ययनले (उनले गरेको अनुसन्धानमा सुनियोजित छलकपट भएको पाइएपछि यो प्रतिवेदनलाई गलत घोषणा गरियो र सन् २०१० मा यसलाई फिर्ता गरियो र पछि वेकफिल्डको अनुमतिपत्रसमेत रद्द गरियो) पेटको रोग, अटिजम तथा एमएमआरबीच अन्तरसम्बन्ध रहेको संकेत गरेको थियो। त्यसपछि गरिएका अन्य अनुसन्धानहरूले भने हाँडेविरुद्धको खोपको पेटको रोग तथा अटिजमसँग कुनै अन्तरसम्बन्ध नरहेको संकेत गरे।  रोगले पुर्याउन सक्ने हानीको बारेमा स्पष्ट जानकारी भएको र खोपले पुर्याउन सक्ने हानी एकदमै कम भएको हुनाले प्राय सबै चिकित्सकहरू खोप लगाउने सल्लाह दिन्छन्।
व्यवस्थापन
हालसम्म हाँडे रोग निको बनाउने कुनै उपाय छैन र यसको असर कम गर्नको लागि मात्र उपचार गरिन्छ। सुन्निएर भएको पीडा कम गर्न घाँटी तथा अण्डकोषमा बरफ वा तातोले बेला बेलामा छोटो समयको लागि सेकाउने र दुखाइ कम गर्न एसिटामिनोफेन (सिटामोल) प्रयोग गर्न सकिन्छ। नुन पानीले गार्गल गर्ने, नरम खाना खाने र प्रसस्त झोल वा तरल पदार्थको सेवन गर्ने गर्नाले पनि यसका लक्षणहरूबाट राहत पाउन सकिन्छ। एस्पिरिन(एसिटाइलस्यालिसाइलिक एसिड)ले रेयेज सिन्ड्रोमको खतरा हुने भएकोले बालबालिकाहरूको उपचारमा यसको प्रयोग गरिँदैन।
रन्जु दर्शना
वि.स. २०७९ सालमा दर्शनाले किशु कुइँकेल सँग बिहे गरिन्।
हाँडे
व्यवस्थापन
हालसम्म हाँडेबाट एक व्यक्ति संक्रमित भइसकेपछि उसबाट अन्य व्यक्तिमा सर्न नसक्ने बनाउने कुनै उपाय छैन। त्यस्तै संक्रमणपछि खोप लगाउने वा इम्युनोग्लोबुलिन प्रयोग गरे पनि प्रभावकारी हुँदैन।
पुरानो संसार
पुरानो संसार भन्नाले नयाँ संसार (अमेरिका तथा ओशिनिया) पत्ता लाग्नु वा यसलाई विश्वमा गाभ्नु पूर्वको विश्वको भूभागलाई चिनिन्छ। यस अन्तर्गत अफ्रिका, एसिया तथा युरोप (अफ्रो-युरेसिया) पर्दछन।
जिना भ्यालेन्टिना
जिना भ्यालेन्टिना (Gina Valentina; जन्म: १८ फेब्रुअरी १९९७) संयुक्त राज्य अमेरिकामा आधारित एक ब्राजिली अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन्।
जीवनवृति
फेब्रुअरी १९९७ मा ब्राजीलको रियो दी जेनेरियोमा जन्मेकी उनले १८ वर्षको उमेरमा अश्लील उद्योगमा प्रवेश गर्ने निर्णय गरेकी थिइन्।
सन् २०१७ मा, उनी एभिएन र एक्सबिज पुरस्कारका लागि सर्वश्रेष्ठ नयाँ अभिनेत्रीको श्रेणीमा नामित भएकी थिइन्।
अगस्त २०१७ मा, उनी पेन्टहाउस पत्रिकाको पेन्टहाउस पेटको रूपमा छानिएकी थिइन्। उनी पछि २०१८ मा पेट अफ द इअर निर्वाचित भएकी थिइन्।
वैद्य
आयुर्वेद वा अन्य परम्परागत चिकित्सा पद्धतिको अभ्यास गर्ने चिकित्सकहरू लाई वैद्य वा कविराज भनिन्छ। 'वैद्य' को शाब्दिक अर्थ 'ज्ञान भएको व्यक्ति' हो। आधुनिक 'डाक्टर' यसको पर्यायवाची हो। अधिक अनुभवी वैद्यलाई 'कविराज' भनिन्छ। भारतीय उपमहाद्वीपमा निजि वैद्य राख्ने गरिन्थ्यो जसलाई "राजवैद्य " भनिन्थ्यो।
चरकसंहितामा दुई प्रकारका वैद्यहरू उल्लेख गरिएको छ - (१) प्राणाभिसार वैद्य, र (२) रोगभिसार वैद्य (चरकसंहिता अध्याय २९, धारा ५ )।
कुसुम (फल)
कुसुम (वैज्ञानिक नाम: ब्याकुरिआ रेमिफ्लोरा) जसलाई अङ्ग्रेजीमा बर्मी अङ्गुर भन्ने गरिन्छ, फिलान्थेसी परिवारमा एक ढिलो-बढ्ने सदाबहार रूख हो जुन २५ मिटरसम्म अग्लो हुने गर्छ। यो वनस्पति एसियाका बर्मा, कम्बोडिया, लाओस, भियतनाम, भारत, बङ्गलादेश, नेपाल र मलेसियामा लगायतका देशहरूमा पाइन्छ। यो माटोको एक विस्तृत श्रृङ्खलामा सदाबहार वनमा बढ्छ। यसको फलको प्रयोग वाइन बनाउन, स्थानीयद्वारा फलको रूपमा खान तथा छाला रोगको उपचारको लागि औषधीय रूपमा पनि प्रयोग गरिन्छ। यो वनस्पतिको बोक्रा, जरा र काठ औषधि प्रयोगको लागि काटिन्छ।
यसको फल अण्डाकार, रङ्गीन पहेलो, गुलाबी देखि चम्किलो रातो वा बैजनी रङको हुने गर्छ।
ब्रिगेड ब्वाइज क्लब
ब्रिगेड ब्वाइज क्लब मनभवन ललितपुरमा आधारित एक नेपाली फुटबल क्लब हो। क्लब नेपालको उच्चस्तरीय फुटबल लिग सहिद स्मारक ए-डिभिजन लिगमा खेल्ने गर्दछ। २०७५ सालको संस्करणको ए-डिभिजन लिगमा भने क्लबले राम्रो नतिजा ल्याउन असमर्थ रहेको थियो जहाँ १४ वटा क्लबले भाग जनाएकामा यस क्लब भने १२अौँ स्थानमा रहेको थियो।
कन्भेक्स लेन्स
किनाराको भाग पातलो र बीचको भाग बाक्लो भएको लेन्सलाई कन्भेक्स लेन्स भनिन्छ । यो लेन्सले समानान्तर प्रकाशका किरणहरूलाई एउटै बिन्दुमा केन्द्रित गर्दछ । त्यै भएर कन्भेक्स लेन्सलाई कन्भर्जिङ लेन्स वा केन्दिकरण लेन्स पनि भन्ने गरिन्छ ।
जवाहर लाल नेहरू पुरस्कार
जवाहर लाल नेहरू पुरस्कार भारत सरकार द्वारा प्रदान गरिने अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार हो, यो पुरस्कारको स्थापना सन् १९६५ मा गरिएको हो । जवाहर लाल नेहरू पुरस्कार भारतीय सांस्कृतिक सम्बन्ध परिषद् ( Indian council for cultural relation) द्वारा प्रत्येक वर्ष अन्तर्राष्ट्रिय समझदारी र शान्तिका लागि समर्पित व्यक्तिलाई प्रदान गरिन्छ ।
पृष्ठभूमि
भारतीय भूतपुर्व प्रधानमन्त्री जवाहर लाल नेहरुको स्मृतिमा सन् १९६५ देखि प्रदान गर्न थालिएको हो ।
जवाहर लाल नेहरू पुरस्कार राष्ट्रियता, जाति, धर्म वा लिङ्ग लाई मध्यनजर नगरी सबै व्यक्तिहरूलाई प्रदान गरने गरिन्छ । तर यो पुरस्कार कुनै पनि सङ्घ, संस्था वा सङ्गठन लाई प्रदान गरिएको छैन । पुरस्कारको लागि सिफारिस गरिएको समयको ठीक ५ वर्ष भित्र गरिएको, पुरस्कारको मर्म अन्र्तगत पर्ने कुनै कार्य गरेको हुनुपर्छ । तर यो पुरस्कार कुनै पनि सङ्घ, संस्था वा सङ्गठन लाई प्रदान गरिएको छैन । पुरस्कारको लागि सिफारिस गरिएको समयको ठीक ५ वर्ष भित्र गरिएको, पुरस्कारको मर्म अन्र्तगत पर्ने कुनै कार्य गरेको हुनुपर्छ । तर पुराना कार्यलाई पनि विचार गरेर पुरस्कार प्रदान गरिन्छ यदि त्यस्तो कार्यको महत्त्व अहिलेको समयमा पनि समाप्त नभएको भए । यदि परस्तावित वा सिफारिस गरिएका व्यक्तिहरु मध्ये कोहि पनि पुरस्कारको लागि स्वीकार योग्य नभएको खण्डमा निर्णायक मण्डलले त्यो वर्ष पुरस्कार रोक्न सक्छ । जवाहर लाल नेहरू पुरस्कार कुनै उच्च पदमा आसीन सरकारी वा गैरसरकारी व्यक्तिलाई मात्र नभएर कुनै पनि व्यक्ति जसले अन्तर्राष्ट्रिय समझदारी र शान्तिका लागि काम गरेको हुन्छ त्यस्ता व्यक्तिलाई यो पुरस्कार प्रदान गरिन्छ । सिफारिस भएको व्यक्तिले गरेको कार्य कुनै ठाउँमा प्रकाशित भएको हुनुपर्ने हुन्छ । पुरस्कारको लागि स्वीकार योग्य हुन अर्को कुनै व्यक्तिले सिफारिस गरिएको व्यक्तिको क्षमता र समाजमा पारेको प्रभाव लाई उल्लेख गरेर सिफारिस गर्नु पर्छ ।
पुरस्कार
जवाहर लाल नेहरू पुरस्कारको राशि भारु. २५ लाख रहेको छ । पुरस्कारमा नगद २५ लाख भारतीय रुपैया र प्रसंसा पत्र प्रदान गरिन्छ । सन् १९८६ मा जवाहर लाल नेहरू पुरस्कारबाट सम्मानित कोहि पनि भएन । त्यस्तै गरी सन् १९९६ देखि सन् २००२ सम्म मा पुरस्कारबाट सम्मानित कोहि पनि भएन ।
प्राप्तकर्ता
जवाहर लाल नेहरू पुरस्कार सन् १९६५ मा तत्कालीन संयुक्त राष्ट्र सघंका महासचिव ऊ थान्तलाई प्रदान गरिएको थियो । जवाहर लाल नेहरू पुरस्कार नेपालका समाजसेवी तुलसी मेहर श्रेष्ठलाई सन् १९७७ मा प्रदान गरिएको थियो । नेपालबाट जवाहर लाल नेहरू पुरस्कार पाउने एक मात्र व्यक्ति तुलसी मेहर श्रेष्ठ हुन् । जवाहर लाल नेहरू पुरस्कार सम्म पाउने व्यक्तिहरूको सूची तल दिइएको छ ।
बाह्य कडीहरू
जवाहर लाल नेहरू पुरस्कार हिन्दी मा
द्विपदीय नामकरण पद्धति
जीव विज्ञान मा, द्विपदीय नामकरण प्रजातिहरूको नामकरण को एक औपचारिक प्रणाली हो। कार्ल लीनियस नामक एक स्वीडिस जीव वैज्ञानिक ले सबैभन्दा पहिले यस्तो दुई नामको नामकरण प्रणाली को उपयोग गर्न आरम्भ गरेका थिए। उनले यसको लागि पहिलो नाम वंश (जीनस) को र दोस्रो प्रजाति विशेषको विशिष्ट नामलाई चुनेका थिए । उदाहरणको लागि, मानवको वंश होमो हो जबकि उसको विशिष्ट नाम सेपियन्स हो, तसर्थ यसप्रकार मानवको द्विपदीय या वैज्ञानिक नाम होमो सेपियंस (Homo sapiens) हो । रोमन लिपिमा लेख्दा दुई नाममध्ये वंशको  नामको पहिलो अक्षर ठुलो (क्यापिटल) लेखिन्छ जबकि विशिष्ट नामको पहिलो अक्षर सानो (स्मल) हुन्छ ।