cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
कुमारखाली उपजिल्ला
जनशाङ्खिकि
जिल्ला विभाग प्रतिवेदनका अनुसार यस जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या २९७७२८ रहेको छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या १५१७९१ छ भने महिलाको जनसङ्ख्या १४५९३७ रहेको छ। धर्मका आधारमा यस जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या २८६०९४ छ भने हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ११५८९, बौद्ध धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या २५ र अन्य धर्मका मानिसहरूको जनसङ्ख्या २० रहेको छ। यस उपजिल्लामा बाँशफोड र बुनो जनजातिहरू बसोबास गर्छन्। बालियाकान्दि शाही मस्जिद, कुशलिबासा शाही मस्जिद (सन् १८४०), तेबाडिया तिन गम्बुज मस्जिद (सन् १८९०), शेरकान्दि हाजीर मस्जिद (सन् १८८७), बाटिकामारा जामे मस्जिद, शासिमपुर जामे मस्जिद, पान्टि बाजार जामे मस्जिद, ओरशेदपुर गोपीनाथ मन्दिर, राजा सीतारामको मठ, महिषखोला दुर्गा मन्दिर, मिर्जापुरे बौद्ध मठ आदि यस उपजिल्लाका केही प्रख्यात धार्मिक स्थलहरू हुन्। यस उपजिल्लाका ९५.४४% जनसङ्ख्याले शुद्ध पिउने पानीका लागि पानी तान्ने मोटर र धारोको प्रयोग गर्दै आएका छन् भने ०.१६% ले पोखरी, ०.८०% ले टुटी र ३.६०% ले अन्य माध्यमबाट पानीको प्रयोग गर्दै आएका छन्। यस उपजिल्लाको कुल घरहरू मध्ये २०.५६% घरहरूमा अझै पनि सुविधा सम्पन्न अर्थात पक्की सौचालय सुविधा रहेको छैन। यस उपजिल्लामा १ उपजिल्ला स्वास्थ्य संस्था, ९ सङ्घ स्वास्थ्य केन्द्र, ११ परिवार नियोजन केन्द्र, १ मातृ तथा शिशु हेरचाह केन्द्र, ५ सामुदायिक स्वस्थ्य केन्द्र सन् १९७० र १९८८ मा यस उपजिल्लाका हजारौँ मानिसहरू बाढीका सिकार भएका थिए भने यस प्राकृतिक प्रकोपले घर, भवन तथा बाली नालीमा पनि ठूलो मात्रामा क्षति पुर्‍याएको थियो।
अर्थतन्त्र
यस उपजिल्लाको अर्थतन्त्र मुख्यतया कृषिमा आधारित छ। यस उपजिल्लाका अधिकांश मानिसहरू किसान हुन्। यस उपजिल्लामा मुख्यतया धान, जुट, गहुँ, उखु, मकै लगायत अन्य अन्न बालीहरू उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा मुख्यतया, आँप, आलुबखडा, कटहर, केरा, नरिवल, मेवा, लिची आदि उत्पादन हुँदै आएको छ। यस उपजिल्लामा धान कुटानी केन्द्र, गहुँ पिसानी केन्द्र, काष्ठ सामग्री उत्पादन केन्द्र, बरफ उद्योग, बिस्कुट उद्योग, चकलेट उद्योग, कपास तथा कपडा उद्योग तथा प्लाष्टिक सामग्री उत्पादन कारखाना रहेका छन्। यस उपजिल्लाले मुख्यतया दुध, दही, नरिवल लगायत मौसमी तरकारी र अन्य फलफूलहरू निर्यात गर्दै आएको छ। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख रहेको आलसको तेल र कोदो पनि निम्न मात्रमा उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा ३० हाटबजार तथा मेलाहरू सञ्चालन रहेका छन्। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख ठेला, गोरू गाडा र रथहरू सामान ओसारपसार तथा यातायातका साधन बन्द‌ै आएका छन्। यस उपजिल्लामा थुप्रै माछापालन केन्द्र, कुखुरापालन केन्द्र तथा दुग्ध सङ्कलन केन्द्रहरू रहेको छ।
यस जिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खती हो जसमा जिल्लाकै ४२.२६% मानिसहरू संलग्न छन्। यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै मजदुरीमा ८.०६%, वाणिज्यमा १८.५२%, सञ्चार र यातायातमा ५.३२%, उद्योगमा ९.६३% निर्माण क्षेत्रमा २.१७%, सुविधामा ५.८८%, धार्मिक सेवामा ०.२२%, वैदेशिक रोजगारी तथा भाडामा ०.२९% र अन्यमा ७.६५% रहेका छन्।
प्रशासन
प्रशासकीय कुमारखाली थानको स्थापना सन् १८५५ मा भएको थियो भने तात्कालिक समयमा यस थानामा १३ सङ्घहरू थिए जुन सन् १८५७ मा उपविभागमा पदोन्नत भएका थिए। सन् १८७१ मा कुमारखाली उप विभागलाई निर्मूल गरी कुष्टिया उप विभागमा गाभिएको थियो। सन् १९८३ मा कुमारखाली उपजिल्लामा परिणत भएको थियो। कुमारखाली नगरपालिकाको स्थनपना भने सन् १८६९ मा भएको थियो। हाल यस उपजिल्लामा ११ सङ्घ परिषद्, १८७ मौजा/महल्ला र २०२ गाउँहरू रहेका छन्। यस उपजिल्लाका सङ्घ परिषद्हरू प्रकार छन्; कया सङ्घ परिषद्, चर सादिपुर सङ्घ परिषद्, चापडा सङ्घ परिषद्, चाँदपुर सङ्घ परिषद्, जगन्नाथपुर सङ्घ परिषद्, नन्दलालपुर सङ्घ परिषद्, पान्टि सङ्घ परिषद्, बागुलाट सङ्घ परिषद्, जदुबयारा सङ्घ परिषद्, शिलाइदह सङ्घ परिषद् र सदकि सङ्घ परिषद्।
शिक्षा
यस जिल्लाको कुल साक्षरता दर ३८.१% रहेको छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता ४१.४% छ भने महिलाको साक्षरता दर ३४.७% रहेको छ। यस उपजिल्लामा केही उत्कृष्ट शिक्षण संस्थाहरू यस प्रकार छन्; कुमारखाली डिग्री क्याम्पस (सन् १९७०), पान्टि डिग्री क्याम्पस (सन् १९७८), कुमारखाली एस एन पाइलट उच्च विद्यालय (सन् १८५६), खोरशेदपुर माध्यमिक विद्यालय (सन् १८७६), जदुबयरा उच्च विद्यालय (सन् १९०२), जेएन उच्च विद्यालय (सन् १९२२), हासिमपुर बहुमुखी माध्यमिक विद्यालय (सन् १९४५), सुलतानपुर माशताबिया माध्यमिक विद्यालय (सन् १९४५), पान्टि माध्यमिक विद्यालय (सन् १९५७), कुमारखाली कन्या विद्यालय (सन् १९६३), मधुपुर सैनिक विद्यालय (सन् १९६३), महेन्द्रपुर माध्यमिक विद्यालय (सन् १९६७), जगन्नाथपुर माध्यमिक विद्यालय (सन् १९७३), खोरशेदपुर प्रतिमा कन्या विद्यालय, कुमरखाली सिनियर मदरसा (सन् १९६१) आदि।
छत्रपति साहू जी महाराज विश्वविद्यालय
छत्रपति साहू जी महाराज विश्वविद्यालय भारतीय राज्य उत्तर प्रदेशको कानपुरमा स्थित एउटा विश्वविद्यालय हो।
भुवन ढुङ्गाना
भुवन ढुङ्गाना नेपाली साहित्यकार हुन। भुवन ढुङ्गानाको जन्म वि.स. २००३ साल जेठ ३ गते विराटनगर मोरङमा भएको हो। ढुङ्गानाको पहिलो प्रकाशित कृति 'शब्दकोशको अ झैं' कविता भएपनि उनी नेपाली कथाकारको रूपमा परिचित छिन्।
वाल्यकाल
‍
आलोक र आलोचना
आलोक र आलोचना साहित्यकार भवानी भिक्षुद्वारा लेखिएको निबन्ध हो । ऋद्धिबहादुर मल्लको सम्पादकत्वमा शारदा पत्रिकामा प्रकाशित ’आलोक र आलोचना’ उनको पहिलो प्रकाशित निबन्ध मानिन्छ ।
चमार
५० करोड भन्दा बढिको जनसङ्ख्या भएको यो जाति भारतको दोस्रो सबै भन्दा धेरै जनसङ्ख्या भएको जाति  हो । यस जातिको मानिसहरू राजनीतिमा विशेष रूपमा सक्रिय छन्। यो जाति अनुसूचित जातिहरू बीच एउटा धेरै उच्च प्रभावशाली जातिको रूपमा चिनिन्छ। यिनिहरूको थर महरा तथा राम हुन् ।
रीतिरिवाज
यिनिहरु परम्परागत काम सिनो वा मरेको पशु लाने काम वहिस्कार गरेतापनि वर्तवन्धहरूमा ढोल वा बाजा बजाउने गर्दछन् ।
धर्म
यिनिहरु हिन्दु तथा ईसाई धर्म मान्ने गर्दछन् ।
विचारको ओइरो
विचारको ओइरो कृष्णप्रसाद भट्टर्राईद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको निबन्ध सङ्ग्रह हो।
लोकतन्त्र
लोकतन्त्र (वा प्रजातन्त्र) शासनको एउटा व्यवस्था हो। यो व्यवस्था दुई प्रकारका हुन्छन्। प्रत्यक्ष प्रजातन्त्रमा शासनको दायित्व सीधा रूपमा शासित जनताले निर्वाह गर्दछन् भने प्रतिनिधिमूलक लोकतन्त्रमा शासनको दायित्व जनताद्वारा निर्वाचित प्रतिनिधिहरूद्वारा हुने गर्दछ। प्रायः, सानो जनसङ्ख्यामा प्रत्यक्ष र ठूलो जनसङ्ख्यामा प्रतिनिधिमूलक लोकतन्त्र बढी प्रभावकारी देखिन्छन् ।
राजनीतिक सिद्धान्तमा लोकतन्त्रले एउटा निश्चित प्रकारको शासन र सो सँग सम्बन्धित राजनीतिक विचारधारालाई जनाउंदछ। लोकतन्त्रको सर्वमान्य परिभाषा नभएतापनि यसका दुई प्रमुख सिद्धान्त छन् जुन लोकतन्त्रका कुनै पनि परिभाषामा देखा पर्दछन्। ती हुन् समानता र स्वतन्त्रता। यी सिद्धान्तहरूको प्रतिबिम्ब कानुन समक्ष सबै नागरिकहरू बराबर हुने र राज्यको शक्तिमा सबैजनाको समान पहुंच हुने व्यवस्थामा देखिन सकिन्छ। साथै, सबै नागरिकले वैधानिक स्वतन्त्रतालाई उपभोग गर्न पाउँदछन् र नागरिकद्वारा यो स्वतन्त्रताको उपभोग गर्न पाउने व्यवस्था संविधानमा तोकिएको हुन्छ।
लोकतन्त्रको प्रकार
लोकतन्त्रको परिभाषाको अनुसार यो "जनता द्वारा, जनताको लागि, जनताको शासन हो"। तर अलग-अलग देशकाल र परिस्थितिहरूमा अलग-अलग धारणाहरूको प्रयोगले यसको अवधारणा केहि जटिल भएको छ। प्राचीनकालदेखि नै लोकतन्त्रको सन्दर्भमा धेरै प्रस्ताव राखिएका छन्, तर यिनीहरू मध्ये धेरै कहिल्यै क्रियान्वित भएन।
प्रतिनिधि लोकतन्त्र
प्रतिनिधि लोकतान्त्रिक पद्धतिमा स्थाइत्यो र भबिस्य समाबेस हुनुपर्ने भयमा भयमुक्त नागरिक स्वाइत्यो हुनेछ ।update धेरै गरियो भने मेमोरि damage भयको जस्तै सारहीन जीवन जिउनुको अर्थ हुदैन ।यसकारण पहिलो पीडि को अनुसरण गर्दै राम्रो गुण लिने नराम्रो करेक्सन गर्नु पर्दछ ।सरकार स्वतन्त्र निस्पक्ष र अटल अनि अनुसासित बस्नु पर्दछ यस्मा सकेको सहयोग गर्नु सबैको दाइत्यो हुने हुनुपर्छ ।
प्रतिनिधि लोकतन्त्रमा जनता सरकारी अधिकारीहरूलाई सीधा चुनौती छ। प्रतिनिधि कुनै जिल्ला या संसदीय क्षेत्रले रोज्न पाउछन या धेरै समानुपातिक व्यवस्थाहरूमा सबै मतदातालाई प्रतिनिधित्व गर्छन। केही देशहरूमा मिश्रित व्यवस्था उपयुक्त हुन्छ। यद्यपि (यस्तो भएता पनि) तरिकाको लोकतन्त्रमा प्रतिनिधि जनता द्वारा निर्वाचित हुन्छन्,तर जनताको हितमा कार्य गर्ने नीतिहरू प्रतिनिधि स्वयं तय गर्छन। यद्यपि (यस्तो भएता पनि) दलगत नीति, मतदाताहरूमा छवि, पुनः चुनाव जस्तै केहि कारक प्रतिनिधिहरूमा असर हालछन, तर सामान्यतया:- यिनीहरू मध्ये केहि नै बाध्यकारी अनुदेश हुन्छन्।
यस प्रणालीको सबै भन्दा ठूलो खासियत यो हो कि जनादेशको दबाव नीतिगत विचलनोंमा रोकको काम गर्दछ,किनकि नियमित
अंतरालहरूमा सत्ताको वैधता हेतु चुनाव अनिवार्य छन्। (अरविंद पांडे)
उदार लोकतन्त्र
एक तरिकाको प्रतिनिधि लोकतन्त्र छ, जसमा स्वच्छ र निष्पक्ष चुनाव हुन्छन्। उदार लोकतन्त्रको चरित्रगत लक्षणहरू मा, अल्पसंख्यकों सुरक्षा, कानुन व्यवस्था, शक्तिहरूको वितरण आदि वाहेकको अभिव्यक्ति, भाषा, सभा, धर्म र सम्पत्तिको स्वतन्त्रता प्रमुख छ।
प्रत्यक्ष लोकतन्त्र
प्रत्यक्ष लोकतन्त्रमा सबै नागरिक सारा महत्त्वपुर्ण नीतिगत फैसलामा मतदान गर्छन। यसलाई प्रत्यक्ष भनिन्छ। किनकी सैद्धांतिक रूपले यसमा कुनै प्रतिनिधि या मध्यस्थ हैन । सबै प्रत्यक्ष लोकतन्त्र साना समुदाय या नगर-राष्ट्रहरूमा छन्।
भारतमा लोकतन्त्रको प्राचीनतम प्रयोग
प्राचीन गणतांत्रिक व्यवस्थामा आजकल जस्तै नै शासक एवं शासनको अन्य पदाधिकारियहरूको लागि निर्वाचन प्रणाली थियो। योग्यता एवं गुणहरूको आधारमा यिनको चुनावको प्रक्रिया आजको दौर भन्दा थोरै भिन्न जरूरी थियो। सबै नागरिकहरू लाई भोट दिने अधिकार थिएन। ऋग्वेद तथा कौटिल्य साहित्यले चुनाव पद्धतिको पुष्टि छ तर उनले भोट दिनको अधिकार छैन।
वर्तमान संसद जस्तै नै प्राचीन समयमा परिषदहरूको निर्माण भएको थियो। जो वर्तमान संसदीय प्रणाली देखि मिलदो-जुलदो थियो। गणतन्त्र या संघको नीतिहरूको सञ्चालन यही परिषद द्वारा हुन्थ्यो। यसको सदस्यहरूको संख्या विशाल थियो। उन समयको सबै भन्दा प्रसिद्ध गणतन्त्र लिच्छविको केन्द्रिय परिषदमा ७७०७ सदस्य थिए। त्यहि यौधेयको केन्द्रीय परिषदको ५००० सदस्य थिए। वर्तमान संसदीय सत्र जस्तै नै परिषदोंको अधिवेशन नियमित रूपले हुन्थे।
कुनै पनि मुद्दामा निर्णय हुनबाट पूर्व सदस्यहरूको बीचमा यसमा खुलेर चर्चा हुन्छ । सही-गलतको आकलनको लागि पक्ष-विपक्षमा जोडदार बहस हुन्थ्यो। उसपछि नै सर्वसम्मति देखि निर्णयको प्रतिपादन गरिन्थ्यो। सबैको सहमति न भए पछि बहुमत प्रक्रिया अपनाए जाती थियो। धेरै ठाँउ त सर्वसम्मति हुनु अनिवार्य हुन्थ्यो। बहुमत देखि लिये गये निर्णयको ‘भूयिसिक्किम’ भन्यो जान्थ्यो। यसको लागि वोटिंगको सहारा लेना पडता थियो। तत्कालीन समयमा वोटको ‘छन्द’ भन्यो जान्थ्यो। निर्वाचन आयुक्तको भांति यस चुनावको देख रेख गर्ने पनि एक अधिकारी हुन्थ्यो जसलाई शलाकाग्राहक भन्थे। वोट दिनको लागि तीन प्रणालिहरू थिए।
(१) गूढक (गुप्त रूप से) – अर्थात आफ्नो मत कुनै पत्रमा लेखएर जसमा वोट दिन वाला व्यक्तिको नाम हैन आता थियो।
(२) विवृतक (प्रकट रूप से) – यस प्रक्रियामा व्यक्ति सम्बन्धित विषयको प्रति आफ्नो विचार सबैको अगाडि प्रकट करता थियो। अर्थात खुला साधारण घोषणा।
(३) संकर्णजल्पक (शलाकाग्राहकको कानमा चुपके देखि भन्न) - सदस्य यिनी तिनै मध्ये कुनै पनि एक प्रक्रिया अपनानको लागि स्वतन्त्र थिए। शलाकाग्राहक पूरी मुस्तैदी एवं ईमानदारी देखि यिनी वोटहरूको हिसाब करता थियो।
यस तरिका हामी पाउछन कि प्राचीन समयले नै हाम्रो देशमा गौरवशाली लोकतंत्रीय परम्परा थियो। यसको वाहेक सुव्यवस्थित शासनको सञ्चालन हेतु अनेक मंत्रालयहरूको पनि निर्माण भएको थियो। उत्तम गुणहरू एवं योग्यताको आधारमा यिनी मंत्रालयोंको अधिकारीहरूको चुनाव गरिन्थ्यो।
मंत्रालयोंको प्रमुख विभाग थे-
(१) औद्योगिक तथा शिल्प सम्बन्धी विभाग
(२) विदेश विभाग
(३) जनगणना
(४) क्रय विक्रयको नियमहरूको निर्धारण
मंत्रिमंडलको उल्लेख हामिलाई ‘अर्थशास्त्र’ ‘मनुस्मृति’, ‘शुक्रनीति’, ‘महाभारत’, इत्यादिमा प्राप्त हुन्छ। यजुर्वेद र ब्राह्मण ग्रन्थहरूमा यिनलाई ‘रत्नि’ भन्यो गया। महाभारतको अनुसार मंत्रिमंडलमा ६ सदस्य हुन्थे। मनुको अनुसार सदस्य संख्या ७-८ हुन्थ्यो। शुक्रले यसको लागि १०को संख्या निर्धारित गरेको थियो।
यिनको कार्य यस प्रकार थिए:-
(१) पुरोहित- यो राजाको गुरु मानयो जान्थ्यो। राजनीति र धर्म दुवैमा निपुण व्यक्तिको नै यो पद दिए जान्थ्यो।
(२) उपराज (राजप्रतिनिधि)- यसको कार्य राजाको अनुपस्थितिमा शासन व्यवस्थाको सञ्चालन गर्न थियो।
(३) प्रधान- प्रधान अथवा प्रधानमन्त्री, मंत्रिमंडलको सबै भन्दा महत्त्वपूर्ण सदस्य थियो। त्यो सबै विभागहरूको देखभाल करता थियो।
(४) सचिव- वर्तमानको रक्षा मंत्री जस्तै नै यसको काम राज्यको सुरक्षा व्यवस्था सम्बन्धी कार्यहरू लाई देखना थियो।
(५) सुमन्त्र- राज्यको आय-व्ययको हिसाब राखन यसको कार्य थियो। चाणक्यले यसलाई समर्हत्ता भन्यो।
(६) अमात्य- अमात्यको कार्य संपूर्ण राज्यको प्राकृतिक संसाधनहरूको नियमन गर्न थियो।
(७) दूत- वर्तमान समयको इंटेलीजेंसी जस्तै दूतको कार्य गुप्तचर विभागको संगठित गर्न थियो। यो राज्यको अत्यंत महत्त्वपूर्ण एवं संवेदनशील विभाग मानयो जान्थ्यो।
यिनको वाहेक पनि धेरै विभाग थिए। यति नै हैन वर्तमान समय जस्तै नै पंचायती व्यवस्था पनि हामिलाई आफ्नो देशमा देखनेको मिलती छ। शासनको मूल एकाइ गाँउहरू लाई नै मानिएको थियो। प्रत्येक गाँउमा एक ग्राम-सभा हुन्थ्यो। जो गाँउको प्रशासन व्यवस्था, न्याय व्यवस्था देखि लिएर गाँउको प्रत्येक कल्याणकारी कामको अंजाम देती थियो। यिनीहरूका कार्य गाँउको प्रत्येक समस्याको निपटारा गर्न, आर्थिक उन्नति, रक्षा कार्य, समुन्नत शासन व्यवस्थाको स्थापना गरेर एक आदर्श गाँउ तैयार गर्न थियो। ग्रामसभाको प्रमुखको ग्रामणी भन्यो जान्थ्यो।
सारा राज्य सानो-सानो शासन एकाइहरूमा बंटा थियो र प्रत्येक एकाइ आफ्नोमा एक साना राज्य सी थियो र स्थानिक शासनको निमित्त आफ्नोमा पूर्ण थियो। समस्त राज्यको शासन सत्ता एक सभाको अधीन थियो, जसको सदस्य उन शासन-इकाइयोंको प्रधान हुन्थे।
एक निश्चित समयको लागि सबैको एक मुख्य अथवा अध्यक्ष निर्वाचित हुन्थ्यो। यदि सभा ठूलो होती त उनको सदस्यहरू मध्ये केहि मान्छेको मिलाएर एक कार्यकारी समिति निर्वाचित हुन्थ्यो। यो शासन व्यवस्था एथेन्समा क्लाईस्थेनीजको संविधान देखि मिलती-जुलती थियो। सभामा युवा एवं वृद्ध हरेक उमेरको मान्छे हुन्थे। उनको बैठक एक भवनमा हुन्थ्यो, जो सभागार कहलाता थियो।
प्राचीन भारतको केहि प्रमुख गणराज्यहरूको ब्योरा यस प्रकार छ:-
लिच्छवि- लिच्छवि गणतन्त्र गङ्गाको उत्तरमा (वर्तमान उत्तरी बिहार क्षेत्र) स्थित थियो। यसको राजधानीको नाम वैशाली थियो। बिहारको मुजफ्फरपुर जिल्लाको बसाढ ग्राममा यसको अवशेष प्राप्त हुन्छन्। लिच्छवि क्षत्रिय वर्णको थिए। वर्द्धमान महावीरको जन्म त्यहि गणतन्त्रमा भएको थियो। यस गणतन्त्रको वर्णन जैन एवं बौद्ध ग्रन्थहरूमा प्रमुख रूपले भेटिन्छ। वैशालीको राज्य परिषदमा ७७०७ सदस्य हुन्थे। त्यहि देखि यसको विशालताको अनुमान लगाया जान सक्छ। शासन कार्यको लागि दुइ समितिहरू होती थिए। पहिलो नौ सदस्यहरूको समिति वैदेशिक सम्बन्धहरूको देखभाल गर्दथ्यो। दोश्रो आठ सदस्यहरूको समिति प्रशासनको सञ्चालन गर्दथ्यो। यसलाई इष्टकुल भन्यो जान्थ्यो। यस व्यवस्थामा तीन प्रकारको विशेषज्ञ हुन्थे- विनिश्चय महामात्र, व्यावहारिक, र सूत्राधार।
लिच्छवि गणतन्त्र तत्कालीन समयको धेरै शक्तिशाली राज्य थियो। बार-बार यसमा अनेक आक्रमण भए। अन्तत: मगधराज अजातशत्रुले यसमा आक्रमण गरेर यसलाई नष्ट गर्यो। तर चतुर्थ शताब्दी ई.मा यो पुन: एक शक्तिशाली गणतन्त्र बन गया।
वज्जि- लिच्छवि, विशरिर, कुण्डग्रामको ज्ञातृक गण तथा अन्य पांच साना गणराज्यहरूले मिलेर जो सङ्घ बनाया त्यसैको वज्जि सङ्घ भन्यो जान्थ्यो। मगधको शासक निरन्तर यसमा आक्रमण गरी रहे। अन्तमा यो सङ्घ मगधको अधीन भयो।
अम्बष्ठ- पञ्जाबमा स्थित यस गणतन्त्रले सिकन्दर देखि युद्ध न गरेर सन्धि गर्‍यो थियो।
अग्रेय- वर्तमान अग्रवाल जातिको विकास त्यहि गणतन्त्रले भएको छ। यस गणतन्त्रमा सिकंदरको सेनाहरूको डटकर मुकाबला गर्यो। जब उनलाई लाग्यो कि उनी युद्धमा जीत हासिल हैन गरेर पायेंगे तब उनले स्वयं आफ्नो नगरीको जला लिया।
चौंरीदेउराली गाउँपालिका
चौंरीदेउराली गाउँपालिका नेपालको प्रदेश नं. ३ अन्तर्गत बागमती अञ्चलमा पर्ने काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँपालिका हो । यसको क्षेत्रफल ९८ वर्ग किलोमिटर रहेको छ । विसं २०७३ सालमा नेपालको नयाँ प्रादेशिक संरचना कायम गर्दा काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा सानोवाङथली, नाग्रेगगर्चे, माझीफेदा, धुसेनी शिवालय, पोखरीचौरी, कात्तिके देउराली, मादनकुँडारी, बिर्ता देउराली र गोठपानी गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर चौंरीदेउराली गाउँपालिका घोषणा गरिएको हो ।
योगीको आत्मकथा
योगीको आत्मकथा परमहंस योगानन्दद्धारा लिखित आत्मकथा हो।
मध्य-भोटेकोशी जलविद्युत
मध्य-भोटेकोशी जलविद्युत सिन्धुपाल्चोक जिल्लाबासी र सर्वसाधरणसमेतको सेयर लगानीमा १ सय २ मेगावाट क्षमताको निर्माणाधीन आयोजना हो। आयोजनाबाट वार्षिक ५९ करोड युनिट विक्री योग्य विद्युत उत्पादन हुनेछ। चिलिमे जलविद्युत पावर कम्पनीको नेतृत्वमा बन्न लागेको यो आयोजना जिल्लामा सबैभन्दा ठूलो हो। आयोजनाको बाध मार्मिङ-९ चाकुमा र पावर हाउस जम्बुमा रहनेछ भने ७.२ किलोमिटर लामो सुरुङमार्ग हुनेछ।
व्याजसहित १५ अर्ब रूपैयाँ लागतमा बन्ने आयोजना सन् २०१३को सुरुवातमा निर्माण सुरु गरी सन् २०१६को अन्त्यमा सम्पन्न गर्ने लक्ष्य लिइएको छ। आयोजनामा चिलिमेको ३८, नेपाल विद्युत प्राधिकरणको १० तथा स्थानीय नेपाल अरनिको हाइड्रो कम्पनी, सिन्धु इन्भेष्टमेन्ट कम्पनी प्रालि र सिन्धुपाल्चोक हाइड्रो पावर कम्पनीको एक/एक प्रतिशत संस्थापक सेयर रहने छ। सर्वसाधरणलाई १५, प्रभावित जिल्लाबासीलाई १०, कर्मचारी सञ्चय कोषलाई १९.५ र आयोजनामा कार्यरत कर्मचारीलाई ३.५ प्रतिशत सेयर दिइनेछ।
कारेली-फिन्निश सोवियत समाजवादी गणतन्त्राको लेनिनवादी कम्युनिष्ट युवा संघ
कारेली-फिन्निश सोवियत समाजवादी गणतन्त्राको लेनिनवादी कम्युनिष्ट युवा सङ्घ थियो अखील युनियन लेनिनवादी कम्युनिसष्ट युवा सङ्घको हाँगो कारेली-फिन्निश सोवियत समाजवादी गणतन्त्रामा १९४०-१९५६ | संघको प्रथम सम्मेलन १-३ जूनमा १९४० समातियो | सम्मेलनले एउटा केन्द्रीय समिति चयन गर्यो | युरि अन्द्रोपोव केन्द्रीय समितिको प्रथम सचिब थियो |
दोस्रो विश्वयुद्धकोअबधिमा सङ्घ नेतृत्व गरेको प्रतिरोध शहरहरू र गाऊँहरूमा जोडहरू कब्जा गर्नु विपरित युद्ध कला |
संघको सात सम्मेलनहरू समातिए | संघले Юные ленинцы र Молодой большевик प्रकाशन गर्यो |
प्राणी शास्त्र
(अंग्रेजी भाषा: Zoology) यो एक जीव जन्तुको अध्यन गर्ने विज्ञानको शाखा हो । यसलाई शरीरमा ढाड भएको र नभएको गरी दुई भागमा विभाजन गरिएको छ। ढाड नभएकोमा प्रोटोजुवा, पोरिफेरा, सिलेन्टेरेटा, प्लाटिहेलमिन्थेस, नेमाथेलमिन्थेस, अर्थोपोडा, एनिलिडा मोलस्का र इकाइनोडर्माटा गरी नौ फाइलम छ भने ढाड भएकोमा एग्नाथा र न्यथोस्टोमाटा गरी दुई भागमा विभाजन गरिएको छ।
प्राणीशास्त्रको शाखाहरू
चिकित्सा विज्ञान
मनोविज्ञान
प्रणाली विज्ञान
चरा विज्ञान
मत्स्य विज्ञान
मानव विज्ञान
कोष विज्ञान
शुकदेव
शुक देव महाभारत कालका मुनि थिए, उनी वेद व्यासका पुत्र थिए। उनी बाल्य अवस्थामा नै ज्ञान प्राप्तिको निम्ति वनमा गएका थिए। उनले नै परीक्षितलाई श्रीमद्भागवत पुराण सुनाएका थिए। शुक देवजीले व्याससित महाभारत पनि पढेका थिए र जो पछि गएर देवताहरूलाई सुनाएका थिए। यिनले सानो उमेरमा नै स्वर्गारोहण गरे।
सुभद्रा बज्यै
सुभद्रा बज्यै साहित्यकार भवानी भिक्षुद्वारा लेखिएको मनोविज्ञानमा आधारित उपन्यास हो । यो कृति बिसं २०१९ सालमा प्रकाशित भएको थियो ।
शङ्कर लामिछानेका निबन्ध
शङ्कर लामिछानेका निबन्ध शिव रेग्मीद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको निबन्ध सङ्ग्रह हो।
काष्ठकुट
काष्ठकुट(वैज्ञानिक नाम: Dendrocopos macei) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा फल्भस ब्रेस्टेड वुड्पेकर (Fulvous-breasted Woodpecker) भनिन्छ ।
कनकाई धाम कोटीहोम
कन्काई धाम (कोटीहोम) पूर्वाञ्चलको एउटा महत्त्वपूर्ण धार्मिक पर्यटन क्षेत्र हो । यो धाम नेपालको झापा जिल्लाको करिब मध्य भागमा पर्ने कनकाई नगरपालिकाको वार्ड नं ४ मा तथा प्रसिद्ध कनकाई नदीको पूर्वतटीय क्षेत्रमा अवस्थित छ । यसलाई कनकाई धाम, कोटीहोम, माईधाम, माई आदि नामले पनि जनिन्छ । विगत वि.सं २०४२ सालमा राष्ट्रगुरु योगी नरहरिनाथको अगुवाईमा यहाँ एउटा बृहत् धार्मिक अनुष्ठान कोटिहोम महायज्ञ गरिएको थियो, त्यस पश्चात यस स्थानलाई कोटिहोम भनिन थालियो र पछि संस्थागत हुदै गएपछि कनकाईधामको रूपमा विकसित भयो । यस धार्मिक पर्यटन क्षेत्रको विकास कोषको लागि कनकाईधाम धार्मिक विकाससंस्था कोटिहोम सुरङ्गा नामक निकायले यहाँको विकासको लागि कार्य गरिरहेको भएपनि यहाँ अरु २ दर्जन जति साना ठूला सङ्घ-सस्थाहरूले आ-आफ्ना गतिविधि गरिरहेका छन् । कोटीहोममा २०४२ सालमा महायज्ञ गरिएको ठाउँमा रहेको अग्नि आज पर्यन्त अविछिन्न प्रज्वलित छ र सोही स्थानमा शिवपाञ्चायन मन्दिर रहेको छ । यस बाहेक यहाँ दर्जनौ पाटी,पौवा, गोत्र अनुसार बनेका मन्दिर धर्मशाला र अनेकौ देवी देवताका मन्दिरहरू अवस्थित छन् । यस धार्मिक परिसरमा हाल निर्माणाधीन उद्यान वाटिकाले यहाँ आउने जो सुकैले वास्तविक शान्ति र मनोरञ्जन प्राप्त गर्दछन् । कोटिहोममा बार्षिक पाँच लाख धार्मिक दर्शनार्थी तथा पर्यटक आउने गरेको संस्थाको रेकर्डबाट देखिन्छ । विशेष गरी यहाँ आउने मानिसहरु पूजा आजा, विवाह, व्रतबन्ध, पुराण आदि धार्मिक कार्य गर्न साथै दैनिक व्यवहारिक जीवनको अस्त व्यस्तता, शहरी कोलाहलपूर्ण वातावरणबाट मुक्ति पाउन, घुम्नको लागि यहाँ आउने चलन छ । यस बाहेक यो स्थान नेपालमा सबै भन्दा बढी थर गोत्रीय संस्थाहरू एकिकृत भएको धाम पनि यो मात्र हो । साथै योगी नरहरिनाथले नेपालमा लगाएका १०० भन्दा बडी कोटिहोम मध्ये यो तेह्रौँ कोटिहोम हो र महायज्ञ पश्चात् सबै भन्दा बढी विकसित भएको क्षेत्र पनि संभवत यही हो । यहाँको कनकाई नदी किनारको खुल्ला र शान्त तटीय क्षेत्र, हरियालिपूर्ण जंगल, नजिकै देखिने चूरे पहाडको मनोरम दृश्य, कनकाई नदीको स्नान योग्य स्वच्छ चीसो पानी र सर्वसुलव सुगमक्षेत्र भएको कारण सबैको मन जित्न सफल हुदै गए पनि संस्थाको सिमित्त साधन स्रोतको कारणले यहाँ पर्यटकहरूको लागि सुविधायुक्त भवनहरू निर्माण हुन थालेका छन् ।
इतिहास
नेपालका विभिन्न धार्मिक महत्त्वका नदीहरु जस्तै कन्काई नदीमा पनि धेरै वर्ष पहिलादेखि नै स्थानीय हिन्दू धर्मावलम्बी भक्तजनहरूद्वारा आस्थापूर्वक पूजा आराधना गर्ने प्रचलन रहिआएको छ। यसो गर्दा आफूले राखेको मनोकांक्षा पुरा हुन्छ भन्ने जन विश्वास रहँदै आएको छ । यसै परिप्रेक्षमा नेपालको आध्यात्मिक जगतका चर्चित व्यक्तित्व तथा नेपालका राष्ट्रगुरु योगी नरहरिनाथ ज्यूको विशेष अगुवाइ तथा विभिन्न क्षेत्रका धार्मिक सन्त तथा समाजसेवीहरूको सक्रियतामा विक्रम सम्बत २०४२ सालको पौष महिना भर (एक महिनासम्म) विश्वकल्याण कोटिहोम महायज्ञ यसै क्षेत्रमा आयोजना गरियो, तत्पश्चात् यस स्थानलाई कोटिहोम भन्न थालिएको हो र पछि विकशित हुदै गएपछि कनकाई धाम भनेर प्रसिद्ध भयो ।
विकास र विस्तार
वि.स.२०४२ सालको महायज्ञ सम्पन्न भए पश्चात यस स्थानमा महायज्ञ गरिएको अग्निलाई बचाई राख्न सोही यज्ञ कुण्डलाई यथावत राख्दै सो स्थानमा शिवपाञ्चायन मन्दिरको निर्माण गरिएको थियो जुन मन्दिर हाल भव्य रूपमा स्थापित छ । साथै सो स्थान मा योगी नरहरिनाथ आफैले उद्घाटन गरी एउटा संस्कृत विद्यालय समेत प्रारम्भ गराई दिनु भएको थियो जो आज पर्यन्त सञ्चालन मै रहेको छ । यस पछि यस स्थानमा विभिन्न थर गोत्रीय बन्धु संस्था र दाताहरूबाट धर्मशाला तथा मठ मन्दिरको निर्माण कार्यहरु हुन थाले पनि कोटीहोम क्षेत्रलाई औपचारिक रूपमा धामको रूपमा विकशित गर्नको लागि वि.स.२०४७ सालमा समाजसेवी भक्त बहादुर खड्काको अध्यक्षतामा विधान बनाइ कन्काई धाम धार्मिक विकाश सस्था कोटीहोम(छोटकरीमा कोटीहोम संस्था पनि भनिन्छ) नामक सस्थाको विधिवत गठन गरी दर्ता गरिएको थियो, सोही संस्थाको मातहतमा हाल सम्म यस स्थानको विकास निर्माण सम्पादन, समन्वय, सञ्चालन तथा संरक्षणका कार्यहरु हुँदै आएका छन् । कनकाई धाममा दर्जनौ मठ, मन्दिर, धर्मशाला, पाटी पौवा, निर्मित तथा निर्माणाधीन छन् भने विभिन्न धर्म सम्प्रदायहरु जस्तै: बौद्धमार्गिको गुम्बा, निम्बार्ग, कबीर, प्रणामी, साइराम, आर्य समाज आदिका आ-आफ्नै अश्रमहरु र विभिन्न थर गोत्रीय बन्धु संस्थाका आ-आफ्नै मन्दिर तथा धर्मशालाहरू पनि रहेका छन् । कनकाई धाम महेन्द्र राजमार्गसंग जोडिएको हुनाले राजमार्ग पारी कृष्णप्रणामी मन्दिर निम्बार्कीको मन्दिर रहेका छन् । यस ठाउँको प्रसिद्ध तथा मूल मन्दिरको रूपमा भने कोटीयज्ञेश्वर शिव पाञ्चायन मन्दिर (कोटीहोम मन्दिर)लाई मानिन्छ । यस अतिरिक्त यहाँ अथिति आवास तथा कार्यक्रम गर्न भनि बनाएका केही बहु उद्देश्यिय सामुदायिक भवन र फुलवारी (उद्यान वाटिका) पनि निर्माणका क्रममा छन् । यहाँ सबै भन्दा महत्त्वपूर्ण सर्पदंस केन्द्रको स्थापना गरिएको छ यसलाई कनकाई सहारा सर्पदंश उपचार केन्द्रको नामले जनिन्छ । रु ६० लाखको लागतमा निर्माण गरिएको सर्पदंश उपचार केन्द्रमा एकैपटकमा छ जनासम्म बिरामीलाई बेडमै राखेर उपचार गर्न सकिने व्यवस्था छ ।
दर्शनार्थी तथा पर्यटकको आवागमन र महत्त्व
कनकाई धाम (कोटिहोम)मा बार्षिक पाँच लाख भक्त, दर्शनार्थी तथा पर्यटक आउने गरेको संस्थाको रेकर्डबाट देखिन्छ। नेपालको पूर्वीय क्षेत्रको अलावा पूर्वोत्तर भारत को दार्जीलिङ, सिक्किम, पश्चिम बङ्गाल र आसामका भक्त दर्शनार्थीहरू समेत यहाँ आइ रहने गरेको पाइन्छ । यद्यपि झापा मोरङ जिल्लाका मृतकहरुका अन्तिम संस्कार गर्नु परेमा कनकाई नदीलाई नै सबै भन्दा पवित्र मानिलाने चलन भएकोले मलामी जनहरूको पनि यहाँ उतिकै आवागमन रहन्छ । यस बाहेक यो स्थान नेपालमा सबै भन्दा बडी थर गोत्रीय सस्थाहरू एकीकृत भएको धामको रूपमा पनि चिनिन्छ । यस अलावा योगी नरहरिनाथले नेपालमा लगाएका १०० भन्दा बडी कोटिहोम मध्ये यो तेह्रौ कोटिहोम हो र महायज्ञ पश्चात् सबै भन्दा बढी विकसित भएको क्षेत्रको रूपमा आफुले यो धामलाई पाएको कुरा योगीजीले जीवित हुदै बताउनु भएको थियो ।
प्राकृतिक सौदर्य र सुगम पहुच
यहाँको कन्काई नदी किनारको खुल्ला र शान्त तटीय क्षेत्र, हरियालिपूर्ण जंगल, नजिकै देखिने चूरे पहाडको  मनोरम दृश्य, कन्काई नदीको स्नान योग्य स्वच्छ चिसो पानी र महेन्द्र राजमार्ग मै रहेको कारण सर्व सुगम पहुच भएको कारण पनि भक्तहरूले कुनै धार्मिक कार्य गर्दा कनकाई धाम (कोटीहोम) सम्झने परम्परा बढ्दै गरेको आभाष हुन्छ ।
पर्व र मेला
कनकाई धाममा विशेष गरी शनिवार र मंगलबार पूजा पाठ गर्नेहरूको बढी घुइचो हुने गरेको छ । यस बाहेक राम नवमी, महाशिवरात्री, जनै पूर्णिमा,बुद्ध जयन्ति,ऋषि पञ्चमी, बाला चतुर्दशी आदि पर्वहरू र श्रावण महिना भर जल चढाउने बोलबम भक्तहरूको भिड हुने गर्दछ । तर पूर्वाञ्चल क्षेत्रकै प्रख्यात माघे सङ्क्रान्तिमा हुने माई मेला भने वर्षको एक पटक माघ संक्रान्ति अघि पछि गरी एक हप्ता सम्म लाग्ने गर्दछ, जुन मेलामा देश विदेशका लाखौ महानुभावहरू मेलामा मनोरञ्जन गर्न आउछन् ।
बृहत्कनकाई पर्यटकीय क्षेत्रको अवधारणा र कनकाई आर्यघाटको निर्माण
झापा जिल्लाको सुरुङ्गा र सतासीधाम गाविसमा अवस्थित कनकाई नदीको तटीय क्षेत्र (वारी पारी) नै मठ मन्दिरहरूको विकास भै रहेको र यो क्षेत्र एक महत्त्वपूर्ण धार्मिक पर्यटकीय क्षेत्रको रूपमा विकशित हुदै गई रहेकोले यहाँ वरपर रहेका कनकाईधाम माई नदी पूर्व र पश्चिम दुवै भूभाग दोमुखा पर्यटकीय क्षेत्र, धनुषकोटि धाम लगायतको क्षेत्रलाई समेटी बृहत कनकाई पर्यटकीय क्षेत्र को रूपमा एकिकृत रूपले विकास प्रक्रिया अगाडि बढाउने उद्देश्यले गुरु योजना (प्राविधिक नक्सा ) निर्माण कार्य भएको छ । साथै कनकाई माईको पूर्वीय किनारमा अन्तिम संस्कार गर्ने बढ्दो प्रचलनलाई मध्यनजर गरी कनकाई आर्यघाट नामक संस्था गठन गरी सुविधायुक्त आर्यघाटको निर्माण गरिएको छ ।
यातायात
यातायातको लागि कनकाई न.पा. वडा नं-४, मा रहेको यो धाम महेन्द्र राजमार्ग अन्तर्गत नेपालकै लामो कनकाई नदीको पुलको पुर्वीय तटमा रहेको “कनकाई धाम धार्मिक विकास संस्था” कोटीहोम धामसम्म आउनको लागि पक्कि सडक रहेकोले यहा आउँन प्रसस्त रूपमा सवारी साधन पाईन्छन्। साथै भद्रपुर विमानस्थलबाट बस तथा ट्याक्सीबाट पनि सिधै बिर्तामोड, सुरुङ्गा हुँदै यो धाममा आउन सकिन्छ ।
ध्यान दिनुपर्ने कुरा
धुम्रपान, मध्यपान, मांसहार एवं मर्यादा विपरित कार्य गर्न पाइदैन् । धाम दर्शनमा आएका तीर्थालु पर्यटकहरूले धाम भित्र समिति मार्फत बन्देज लगाइएको कार्य विपरित कुनै कार्य गर्न निषेध गरिएको छ ।
अतिक्रमण
हवन कुण्ड संरक्षण तथा अखण्ड धुनी जगाइएको साढे तीन बिघाको जंगल तथा कनकाईको बगर क्षेत्रलाई कोटीहोम नामकरण गरिएको थियो । यहाँ चाडपर्वमा पूजाआजा गर्न तथा शनिबारका दिन घुइँचो लाग्न थालेपछि फूलपाती, फलफूल र खाजाका व्यापारीले अस्थायी टहरा बनाए । व्यापार फस्टाउन थालेपछि कोटीहोम क्षेत्र अतिक्रमणमा परेको हो । कोटीहोमको साढे तीन बिघामध्ये दुई बिघा जमीन अतिक्रमण भएको छ । २०५२ मा सुकुम्बासी समस्या समाधान आयोग बनेपछि कनकाई नगरपालिका–४ को कोटीहोम क्षेत्रलाई कनकाई धाम धार्मिक विकास संस्थाको नाममा नापी गरिएको थियो । तर जग्गाधनी प्रमाणपत्र जारी नभएपछि । यो क्षेत्रभित्र २४ वटा बन्धु र गोत्र समाजले भवन र मन्दिर बनाएका छन् तथा ३७ परिवार घरै बनाएर बसेका छन् । वर्षेनि घरको आकार र क्षेत्र बढाउँदै गएको छ । अतिक्रमणले बिहे तथा ब्रतबन्ध गर्दा बस्न ठाउँ अभाव हुँदै गएको छ भने मुक्तिघाटमा लाश दहन गर्दा मलामीलाई बस्नका लागि चौतारो बनाउने ठाउँ पनि बाँकी रहेको छैन ।
भागिरथा श्रेष्ठ
भागिरथा श्रेष्ठ समाज सुधारक नेपाली महिला हुन। भागिरथा वि स १९६० ताका समाजमा रहेको कुरीति हटाउन अग्रसर थिइन। समाजको कुरीति हटाउनकै लागि आफ्ना ६८ अनुयाइ सहित अरुण नदिमा हामफलेर सामुहिक आत्महत्या गरिन।
सङ्घीय सद्भावना पार्टी
सङ्घीय सद्भावना पार्टी नेपालको एक राजनीतिक दल हो। सङ्घीय सद्भावना पार्टीका वर्तमान अध्यक्ष अनिलकुमार झा हुन्। यसको केन्द्रीय कार्यालय काठमाडौंको शान्तिनगरमा छ। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा भाग लिएको थियो। उक्त निर्वाचनमा यो दलको चुनाव चिन्ह राजहाँस थियो। यो पार्टीले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा प्रत्यक्ष तर्फ कुल २०,३९५ मत प्राप्त गरेको थियो भने समानुपातिक तर्फ २५,२१५ मत प्राप्त गरेको थियो।
सुन्तली (उपन्यास)
सुन्तली साहित्यकार भवानी भिक्षुद्वारा लेखिएको मनोविज्ञानमा आधारित उपन्यास हो । यो कृति बिसं २०४० सालमा प्रकाशित भएको थियो ।
कानपुर मण्डल
कानपुर मण्डल भारतको प्रान्त उत्तर प्रदेशको एउटा प्रशासनिक एकाइ हो। कानपुर मण्डलमा निम्न ६ वटा जिल्लाहरू छन:
जनजागरण पार्टी नेपाल
सामाजिक एकता पार्टी नेपालको एक लोकतान्त्रिक पुजिवादि अर्थनीति अवलम्बन गरेको नेपालको एक मात्र राजनीतिक दल हो जसले स्वतन्त्रता, मानवअधिकार, नागरिक अधिकार, सम्पत्तिको अधिकार, बालिक मताधिकार, बहुलवाद मा आधारित लोकतन्त्र, संविधानवाद, विधिबाद, लोककल्याण, धार्मिक स्वतन्त्रता, धर्म निरपेक्षतालाई आत्मसात गरेको छ। यो दलले मिति २०७८ पुषमा आफ्नो दोस्रो महादिवेसन धादिङ जिल्ला सदरमुकाम निलकण्ठ नगारमालिकामा सम्पन्‍न गरेको छ । दोस्रो महादिवेसनले यस पार्टीको अध्यक्षमा डा. बि पि खनाललाई चयन गरेको छ भने महासचिव श्री रोसन खतिवडालाई चयन गरेको छ । दोस्रो महादिवेसनबाट बरिष्ठ उपाध्यक्षमा श्री सुनिल महर्जन, उपाध्यक्ष श्री द्वारिका क्षेष्ठ, सहमहासचिवमा श्री विदुर अधिकारी लगायत ३३३ सदस्यीय केन्द्रिय कार्य समिति पनि चयन गरेको छ । जनजागरण पार्टी नेपालका निवर्तमान अध्यक्ष लोकमणि ढकाल हाल बरिष्ठ नेताको रुपमा कायम छन्। जनजागरण पार्टीको केन्द्रीय कार्यालय ललितपुरमा छ। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा भाग लिएको थियो। उक्त निर्वाचनमा यो दलको चुनाव चिन्ह टर्च लाईट थियो। यो पार्टीले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा प्रत्यक्ष तर्फ कुल ३,५१० मत प्राप्त गरेको थियो भने समानुपातिक तर्फ २७,३९७ मत प्राप्त गरेको थियो।
संधियता, लोकतन्त्र, संविधानवाद;
सहकारिता, उद्यमसिलता, पूजिवाद
आज संसारमा जति पनि देशले आर्थिक विकासको फड्को मारेका छन् ती सबैले पुजीबादी अर्थ व्यवस्थालाई अनुकरण गरेर सफल भएका छन् । चिन, स्वीडेन, डेनमार्क, नर्वे फिनल्यान्ड आदि देश जो आफूलाई समाजवादी भन्दछन्, उनीहरूले पनि पुजीबादी अर्थ व्यवस्थालाई  अनुसरण गरी समृद्धि हासिल गरेका छन् र विश्वमा करिव दुई अर्ब मानिसहरू गरिबीको रेखामाथि उठेका छन् । न्यापूर्ण वितरणमा आधारित समतामुलक समाजमा लोककल्याणलाई प्रथमिकता दिने कल्याणकारी राज्य निर्माणको लागि पुजीवादी अर्थराजनीति आजको अपरिहार्य आवस्यकता भएको कुरा सबैले स्विकार्नु जरुरी छ ।
स्थानीय निर्वाचनलाई लक्षित गरी जनजागरण पार्टीले आफ्नो संक्षिप्त चुनावो घोषणापत्र सार्वजनिक गरेको छ ।
१. प्राथमिक शिक्षा: निशुल्क, सुलभ, वैज्ञानिक, प्राविधिक, अनुसन्धानमूलक र व्यवहारिक तुल्याउने ।
२. स्वास्थ्य: प्रत्येक १०० परिवारका लागि एउटा प्राथमिक स्वास्थ्य उपचार केन्द्र, निशुल्क, प्राथमिक स्वास्थ्यबारे जनचेतना र स्वयंसेवक तालिम कार्यक्रम, प्रत्येक २०० परिवारलाई एउटा एम्बुलेन्स सेवा, प्रत्येक स्वास्थ्यकेन्द्रमा कुशल स्वास्थ्यकर्मी खटाउने ।
३. पिउने पानी: प्रत्येक घरानामा शुद्ध, स्वस्थ पिउने पानी उपलब्ध गराउने ।
४.  व्यवस्थित आवास: नागरिक सूचना प्रविधिलाई सुव्यवस्थित गरी भूमिहीन-सुकुम्बासी समस्याको दीगो समाधान गर्ने, सार्वजनिक जनस्वास्थ्य सुहाउँदो नयाँ आवास व्यवस्था सुनिश्चित गर्ने, प्रत्येक घरका लागि भान्साकोठा, चर्पी र बस्ने-सुत्ने कोठाको योजनाबद्ध निर्माणमा जोड दिँदै विपन्न परिवारलाई सहुलियत ऋण र अनुदानको व्यवस्था गर्ने।
५. ढलान (सिमेन्ट) सडक: डोजरे विकासलाई व्यवस्थित बनाउँदै कम्तीमा १० घर भएको गाउँलाई चारचक्के मोटर चल्ने सडक सञ्जाल र त्यसभन्दा पर रहेका हरेक घरमा पुग्ने सिमेन्ट प्रयोग गरिएको गोरेटो सडक सञ्जालले जोड्ने।
६. स्थानीय उद्यमशीलता र रोजगार: स्थानीय स्रोतसाधन, उपभोग्यता र बजारको सम्भाव्यताको उचित पहिचान गर्दै युवा स्वरोजगार र उद्यमशीलताका अवसर जुटाउने, स्थानीय सहकारी स्थापना गर्ने, सामुहिक कृषि र सानो-मझौला स्थानीय उद्योगहरू शुरू गर्ने, बिचौलियारहित व्यवस्थित स्थानीय बजारको व्यवस्था गर्ने र दक्ष जनशक्ति उत्पादनका लागि प्रत्येक वडामा बहुप्राविधिक तालिमकेन्द्र स्थापना गर्ने साथै तालिमपस्चात ब्यावसाय स्थापना गर्नको लागि स्थानिय सरकारले लगानी गरिदिने ।
७. कृषि उत्पादनमा वृद्धि र स्वनिर्भरता: 'कृषिप्रधान' देशको पहिचानलाई नवीकरण गर्दै स्थानीय हावापानी अनुसारको कृषि उपज बढाउन नस्ल सुधार, परिस्कृत  कृषि उत्पादनमा वृद्धि र स्वनिर्भरता: 'कृषिप्रधान' देशको पहिचानलाई नवीकरण गर्दै स्थानीय हावापानी अनुसारको कृषि उपज बढाउन नस्ल सुधार, परिस्कृत कृषि औजार, सुलभ उपचार र मल-बीउको उपलब्धता निश्चित गर्ने ।
८. फोहोर-मैला व्यवस्थापन: शहर तथा शहरउन्मुख बस्तीमा व्यवस्थित ढल निकास, फोहोर-मैला व्यवस्थापनका लागि फोहरमैला निस्कासन, संकलन, विभाजन, प्रशोधन र पुनःप्रयोग गर्ने पद्धति विकास गर्ने, गाउँघरमा नियमित सरसफाइ र स्वस्थ वातावरण कायम राख्न आवश्यक व्यवस्था गर्ने । फोहोरमैलाबाट कम्पोष्ट मल बनाउँने प्रबिधिको बिकास गर्ने ।
९. रमणीय गाउँ: घरघरमा विद्युत प्रसारण पुर्‍याउने वा वैकल्पिक उर्जा प्रयोग गर्ने, धूवाँ-धूलोरहित घर बनाउने जोड दिँदै खाना पकाउने परम्परागत उर्जा (दाउरा)को प्रयोग घटाउने र विद्युतीय उर्जा प्रयोग बढाउने। हरेक गाउँमा हरियाली बढाउँन समुदाय मार्फत बृक्षरोपण गर्ने साथै सामुदायीक बनमा फलफूलका विरुवा लगाइ बजारमा आपुर्ति र किसानलाइ आर्थिक फाइदा हुने कार्यक्रम ल्याउँने ।
१०. पर्यटकीय गाउँ: भाषा, संस्कृति, धर्म तथा जातीय विविधतायुक्त बस्तीहरूलाई आन्तरिक एवं बाह्य पर्यटनका लागि उपयुुक्त पर्यटकीय गाउँको रूपमा विकास गर्ने । हरेक पर्वत टाकुरामा विभिन्न प्रकारका हरिया घाँस र बुट्यानहरु लगाई रमणिय र पर्यटकिय स्थलको रुपमा विकास गर्ने । तराइका डुवानमा परेका क्षेत्रमा कृतिम ताला बनाइ साँस्कृतिक पर्यटकिय र ब्यवसायीक प्रवर्दन गर्ने ।
११. सुशासन: देशको राजनीति र सार्वजनिक सेवाको क्षेत्रमा व्याप्त बनिसकेको भ्रष्टाचार, घूसखोरी, ढीलासुस्ति र विभेदकारी प्रचलन अन्त्य गर्ने साँचो प्रतिबद्धता …
वियोगरात्री
खण्डकाव्यतर्फः आर्तनाद २०५४, कानी २०५५, कुलबहादुर २०५८,  डल्ले २०५८, समयचक्र २०६४ सुनसपना २०६५, निसानी २०६८ महाकाव्यतर्फः धरणीधर २०५५ , मेनुका २०५६, विभुधारा २०६१, वैयाकरण २०७०
कवितासङ्ग्रहः रो कविता २०६१, खगोल यात्राकाव्य २०६६,, कलमगङ्गा २०६८ नव्यकाव्यः खाते २०५५ नीतिकाव्यः तीतामीठा कुरा २०६३, उपन्यासः रमिलानानी २०६६, सुरासुन्दरी २०६६, जदौमालिक २०७२ र उर्मिला २०६९ कथासङ्ग्रहः अतीत जब २०६५ संस्मरणः स्मृतितरङ्ग २०६७ , मनका सयपत्री २०६८ जीवन इतिवृत्तः आमोई २०७२ बालगीतः मै छोरी सुन्दरी २०७१ आदि हुन् ।
हरि खनालः हरि खनाल समकालीन नेपाली साहित्यको क्षेत्रमा वहुविधामा कलम चलाउने सशक्त साहित्यकार हुन् । विसं २०२३ सालमा नीलकण्ठ ९ पाल्पा धादिङमा जन्मिएका खनालको साहित्ययात्रा उपन्यासबाट शुरू भएको थियो । एक दर्जन भन्दा बढी बालसाहित्य लेखेका उनी शास्त्रीय छन्दमा कविता लेख्छन् । विसं २०७३ सालमा उनले लेखेका 'सँघार' नामको कविता सङ्ग्रह र २०७० सालमा लेखेका हास्यव्यङ्ग्य निबन्ध 'भोकासुर' उनको उपन्यास 'मैयाँ' र द्वन्द्वकालीन घटनाको सेरोफेरोमा लेखिएका कथासङ्ग्रह 'अँध्यारो मानचित्र' पनि उतिकै प्रसिद्ध छ । हालसम्म एक दर्जन बालकथा दुई बालउपन्यास एक बालनाटक पाँच विभिन्न क्षेत्रका कथाहरू एक निबन्ध सङ्ग्रह र एक विभिन्न छन्दका कविता नेपाली साहित्य भण्डारमा उनले दिइसकेका छन् । गीत गजल नाटक मुक्तक सबै विधामा उतिकै कलम चलाउने उनी नयाँ नयाँ छन्द आविष्कारमा पनि निपुण देखिन्छन् । उनका हालसम्मका प्रकाशित कृतिहरूमा बालसाहित्य तर्फ  बालकथाहरूः (१) चटकी मामा, २०६३ (२) भूतको कपर्दी, २०६६ (३) बादल राजा बादल रानी, २०६८ (४) हर्के र बिर्खे, २०६८ (५) हजुरबा, २०६८ (६) झरनाको गीत, २०६९ (७) चराको साथी, Bird's Friend २०७० (८) काफल पाक्यो, २०७४ (९) गीत गाउने सन्दूक, २०७४ (१०) अनारको बोट, २०७४ (११) सुरुवालको फूल २०७८ (१२) खरायोको ऐना २०७८  ख. चित्रकथाहरूm (१) पर्खंदा पर्खंदै, The Lost Opportunity २०७० (२) स्याल र लोटा, २०७४ बालउपन्यासः (१) साथी, २०६६ (२) कलाको जीत, २०६८ (३ ) आमा २०७८ बालनाटकः (१) चन्द्रमा र मुनियाँ, २०७१ अन्य साहित्यतर्फ  उपन्यासः (१) मैयाँ, २०५७  ख. कथासङ्ग्रहः (१) बाबाको बिहे, २०६१ (२) अँध्यारो मानचित्र, २०६९ (३) चर्चित पौराणिक कथाहरू, २०७० (४) पञ्चतन्त्रका कथाहरू (सङ्कलन र पुनर्लेखन), २०७१ (५) एकादेशमा (लोककथा सङ्ग्रह, सङ्कलन र पुनलेखन),२०६८ (६) अमर पौराणिक प्रेमकथाहरू, २०७५  ग. निबन्धः (१) भोकासुर (हाँस्यव्यङ्ग्य), २०७० घ. कविता सङ्ग्रहः (१) सँघार (छन्दकविता), २०७३ लघुकथा सङ्ग्रहः परावर्तन २०७४ (ङ ) नाटक सङ्ग्रहः सैरन्ध्री, २०७५ (च) गीजल सङ्ग्रहः अन्तर्नाद, २०७५  रहेका छन् ।
ठाकुरप्रसाद शर्माः विसं २०१० साल भाद्र २५ गते गुल्मीमा जन्मिएका कवि ठाकुरप्रसाद शर्मा कविता विधामा जमेका साहित्यकार हुन् । अन्तर्ध्वनि २०५५ आस्थाका पाइला २०५९ उपासना २०६० शव्दनाद २०७० उनका कवितासङ्ग्रहहरू हुन् । शास्त्रीय छन्दमा कविता लेख्न सिपालु यी कविले २०६६ सालमा मुक्तक सङ्ग्रह र २०६५ सालमा चम्पूकाव्य वसन्तानन्द प्रकाशन गराएका छन् । पञ्चामृत नमक अध्यात्मिक लेखसमेत लेखेका यिनले २०७० सालमा साहित्य यात्राका पदचाप नामक समीक्षा सङ्ग्रह समेत प्रकाशन गराएका पाइन्छन् । साहित्यको उन्नयनका लागि यिनले दायित्व वाङमय प्रतिष्ठानको संस्थापक भएर क्रियाशील भएका देखिन्छन् ।
नवराज रिजालः विसं २०२२ सालमा धादिङ जिल्लामा जन्म भै हाल डुमरवाना बारामा बसोबास गरिरहेका साहित्यकार नवराज रिजाल बालसाहित्य र अन्य प्रौढ साहित्यमा क्रियाशील साहित्यकार हुन् । बालसाहित्य तर्फ बोक्सी बूढी भूतको घरभित्र २०६१ तिलकानेको टीको २०६२ छट्टु बाँदरको बिहे २०६३ स्याब्बास गोपी २०६७ रोजीको हवाइजहाज जस्ता बालकथासङ्ग्रह प्रकाशन गराएका छन् भने जून दाइ आए २०६८ र गुराँस फुलेपछि २०६९ गरी दुई बालकवितासङ्ग्रह पनि यिनले प्रकाशन गराएका देखिन्छन् ।प्रौढ साहित्यतर्फ अदृश्य पीडा २०५७ यिनको लघुकथा सङ्ग्रह हो भने चुपचाप २०६६ मा प्रकाशित गजलसङ्ग्रह हो । कथा विधामा सशक्त देखिने रिजाल साहित्य पत्रकारिताका क्षेत्रमा निकै क्रियाशील छन् । २०५० सालदेखि यिनले नवप्रज्ञापन पत्रिका प्रकाशन आरम्भ गरेका यिनले यसका विभिन्न प्रकार र प्रकृतिका विशेषाङ्कसमेत प्रकाशन गरिरहेका छन् ।
डिल्लीरमण शर्मा अर्याल ( वि स‌ १९८८- २०७२) वि सं १९८८ साल चैत्र ७ गते धादिङ जिल्लाको नलाङ २ मा जन्मनु भएका साहित्यकार डिल्लीरमण शर्मा अर्याल पिता वेदनिधि अर्याल र माता अयोध्यादेवीको कोखबाट जन्मनुभएको हो । लामो समय शिक्षण पेशामा समर्पित रही अवकाश लिनुभएका कवि अर्याल नेपाली संस्कृत भाषामा कथा  कविता लेखनमा सक्रिय रहनुभयो । संस्कृत भाषाको श्रीरङ्गस्तुती काव्यबाट शुरू भएको उहाँको साहित्य यात्रामा  वेदनिधि खण्डकाव्य २०४६ थोपल खण्डकाव्य २०५८ गङ्गाजमुना कविता सङ्ग्रह २०५८ संस्मरण सँगालो जीवनका कथा व्यथाहरू २०५८ अष्टचिरञ्जजीवीहरू कथासङ्ग्रह २०५९ मुटु खायो गीत सङ्ग्रह २०६० रेडक्रस खण्डकाव्य २०६१ विद्यार्थीहरूको निबन्ध निबन्धसङ्ग्रह २०६२ अयोध्यादेवी शोक काव्य २०६६ नेपाल दर्शन खण्डकाव्य २०६७ मेलम्चीका तिर्खा कवितासङ्ग्रह २०६७ गुरुदक्षिणा कवितासङ्ग्रह २०६७  र जनआन्दोलन महाकाव्य २०६७ रहेका छन् । धादिङ साहित्य समाज नामक साहित्य संस्था सञ्चालन गरी साहित्य अभियानमा नेतृत्वसमेत गर्नु भएको कवि तथा साहित्यकार अर्याल वि सं २०७२ साल असार ४ गते व्रह्मलीन हुनुभयो ।
कदम्ब वंश
कदम्बाहरू कर्नाटक, भारतको एक पुरातन शाही परिवार थिए जसले उत्तरी कर्नाटक र वर्तमान उत्तर कन्नड जिल्लाको बनवासीबाट कोङ्कणमा शासन गर्यो। यो राज्य मयुरशर्माद्वारा स्थापना गरिएको थियो र पछिल्ला समयमा साम्राज्यवादी अनुपातमा विकास हुने सम्भावना देखाएको थियो। तिनीहरूको साम्राज्यवादी महत्वाकांक्षाहरूको सङ्केत यसका शासकहरूद्वारा ग्रहण गरिएका उपाधिहरू र उपाधिहरू, र उनीहरूले उत्तरी भारतका वाकाटक र गुप्तहरू जस्ता अन्य राज्यहरू र साम्राज्यहरूसँग राखेका वैवाहिक सम्बन्धहरूद्वारा प्रदान गरिएको छ।
इतिहास
तिनीहरूको प्रारम्भिक शिलालेखहरू मध्ये एक, युवराज सन्तिवर्माको तालागुन्डा शिलालेखले कदम्ब राज्यको उदयको सबैभन्दा सम्भावित कारण के हुन सक्छ भन्ने कुरा दिन्छ। मयुरशर्मा तालागुंडा (वर्तमान कर्नाटक राज्यको शिमोगा जिल्लामा) का मूल निवासी थिए र उनको परिवारको नाम उनको घर नजिकै हुर्केको कदम्बाको रूखबाट भएको हो।
मयुरशर्माको उत्तराधिकारी उनका छोरा कंगवर्माले गरेका थिए। उनले आफ्नो राज्य (कुन्तला देश भनेर पनि चिनिन्छ) को रक्षा गर्न वाकाटक शक्तिसँग लड्नुपरेको थियो। तालागुन्डा शिलालेखबाट यो थाहा छ कि उनले उत्तरी भारतका शाही गुप्तहरू जस्ता शक्तिशाली शासक परिवारहरूसँग पनि वैवाहिक सम्बन्ध बनाएका थिए। उनकी एउटी छोरीको विवाह गङ्गा वंशका राजा माधवसँग भएको थियो। देसाईका अनुसार उनकी एउटी छोरीको विवाह कुमार गुप्ताका छोरा स्कन्द गुप्ता (गुप्त वंशका) सँग भएको थियो र वाकाटक राजा पृथ्वीसेनको बालाघाट शिलालेखबाट हामीलाई थाहा छ कि अजितभट्टारिका नामकी अर्की छोरीको विवाह वाकाटक राजकुमार नरेन्द्रसेनसँग भएको थियो।
संस्कृति
तेस्रो शताब्दीमा सातवाहन शासनको अन्त्य डेक्कन र दक्षिण भारतमा दुई धार्मिक घटनाहरूको आगमनसँग मेल खायो: हिन्दु, जैन र बौद्ध धर्मको प्रसार। यो उत्तरी भारतमा हिन्दु धर्मको लागि गुप्त वंशहरूको उत्कट संरक्षण र अन्य धर्महरूप्रति उनीहरूको घृणाको प्रत्यक्ष परिणाम हो।
मैयासाहेब
मैयासाहेब साहित्यकार भवानी भिक्षुद्वारा लेखिएको मनोविज्ञानमा आधारित कथा हो । मानिसका अवचेतन मनका अन्तरद्वन्द्वको सजीव चित्रण गरिएको मैयासाहेब कथामा कथाकारले प्रतिकूल बाह्य परिस्थितिले सिर्जना गरेका अवचेतन मनका दमित भावहरूको अन्तर्विश्लेषण गरिएको पाइन्छ ।
श्रद्धाका सुमन
श्रद्धाका सुमन डा.तारानाथ शर्माद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको निबन्ध सङ्ग्रह हो।
कामी शेर्पा
कामी शेर्पा सोलुखुम्बु जिल्लाको केरुङ्गगाविसमा जन्मिएका पर्वतारोही हुन। बिसं २०६९मा विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथाको एकै सिजनमा ३ पटक (८ दिनमा ३ पटक) सफल आरोहण गरी केरुङ्ग ४ सोलुखुम्बु निवासी कामे शेर्पाले नया विश्व किर्तिमान कायम गरे। शेर्पाले जेठ छ गते प्रथम पटक, एघार गते दोस्रो पटक र चौध गते तेस्रो पटक सगरमाथाको सफल आरोहण गरेर विश्व कीर्तिमान राख्न सफल भएका हुन।
कर्ण पर्व
कर्ण पर्वका अन्तर्गत कुनै पनि उपपर्व छैनन् र अध्याहरूको सङ्ख्या ७९ छ।
खैरोटाउके काष्ठकुट
खैरोटाउके काष्ठकुट (वैज्ञानिक नाम: Dendrocopos auriceps) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा ब्राउन-फ्रन्टेड वुड्पेकर (Brown-fronted Woodpecker) भनिन्छ ।
समाजवादी जनता पार्टी
समाजवादी जनता पार्टी नेपालको एक राजनीतिक दल हो। समाजवादी जनता पार्टीका वर्तमान अध्यक्ष प्रेमबहादुर सिंह हुन्। यसको केन्द्रीय कार्यालय काठमाडौंको वानेश्वरमा छ। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा भाग लिएको थियो। उक्त निर्वाचनमा यो दलको चुनाव चिन्ह चन्द्रमा थियो। यो पार्टीले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा प्रत्यक्ष तर्फ कुल ४,६६१ मत प्राप्त गरेको थियो भने समानुपातिक तर्फ २१,६२४ मत प्राप्त गरेको थियो।
देवलहाट मन्दिर
देवलहाटको मन्दिर बैतडी जिल्लाको सदरमुकामबाट ५ सय मिटर दूरीमा रहेको छ । यो मन्दिर पाण्डवहरूले वनवासको अन्त्यतिर बनाउन लगाएको जनश्रुति छ । युद्धको समयमा पाण्डवहरूले असत्यमाथि विजय गर्न पाऊँ भन्ने कामना गर्दै यो मन्दिर बनाएका थिए । विभिन्न समयमा चढाइएका तामाका भाँडा एवं पूराना मूर्ति यो मन्दिरका विशेषता हुन् । यो पाँच वटा कुवाहरूबाट निर्मित छ ।
टाइपिष्ट (कथा)
टाइपिष्ट साहित्यकार भवानी भिक्षुद्वारा लेखिएको मनोविज्ञानमा आधारित कथा हो । मानिसका अवचेतन मनका अन्तरद्वन्द्वको सजीव चित्रण गरिएको मैयासाहेब कथामा कथाकारले प्रतिकूल बाह्य परिस्थितिले सिर्जना गरेका अवचेतन मनका दमित भावहरूको अन्तर्विश्लेषण गरिएको पाइन्छ ।
देवलहाट मन्दिर
यो पनि हेर्नुहोस्
शक्तिपीठ
जर्जप्रिन्स कार्की
प्रारम्भिक जीवन
जर्जप्रिन्स काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको पनौती नगरपालिकामा अवस्थित शंखु इट्टेमा जन्मिएका थिए। उनी २०७३ मंसिरमा सेनाको सकेन्ड लेफ्टिनेन्टमा पास आउट भए। आफ्नो ब्याचको टपर रहेका उनले एक वर्ष भारतमा रहेर प्रशिक्षण पनि गरे। भारतीय सेनाको एकेडेमीमा रहँदा उनले फुटबल प्रशिक्षण लिने मौका पाए। भारतमा रहँदा त्यहाँ पाएको शारीरिक र फुटबल प्रशिक्षणले फाइदा पुगेको उनको बुझाई छ। नेपाल फर्केपछि उनलाई क्लबका प्रशिक्षक नवीन न्यौपानेले सोझै सिनियर टोलीमा समेटे।
खेल जीवन
आर्मी प्रवेश अघि फुटबलमा प्रिसको आफ्नै कथा छ । २०६९ मा सी डिभिजन छनोट हुने गृह बनेपा ब्वाइज क्लब (बिबिसी) खेले । अर्को वर्ष फ्रेन्ड्स क्लबका लागि ए डिभिजन खेलेका प्रिन्सको त्यसपछिको यात्रा भने सेनातिर मोदिएको थियो ।
श्रृङ्खलाहीन श्रृङ्खलाहरू
श्रृङ्खलाहीन श्रृङ्खलाहरू नारायणबहादुर सिंहद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको निबन्ध सङ्ग्रह हो।
जर्जप्रिन्स कार्की
नेपाल आर्मी क्लब
आर्मीका लागि मोफसलका २०७४ का पछिल्ला दुई प्रतियोगिता खेलेका प्रिन्स दुवैमा सर्वाधिक गोल गर्ने खेलाडी बनेका थिए । सर्लाहीमा आयोजित राजर्षी जनक कपमा पहिलो पटक आर्मीबाट खेलेका प्रिन्सले ३ खेलमा ३ गोल गर्दै टोलीलाई फाइनलसम्म पुर्याए । लगत्तै वीरगंजमा भएको विशाल स्मृति फुटबल प्रतियोगितामा पनि प्रिन्सले टोलीलाई उपाधि दिलाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेले। त्यहाँ ३ खेलमा ४ गोल गरे। वीरगन्जको प्रतियोगिताका दौरान कप्तान भरत खवास लगायत राष्ट्रिय टोलीका खेलाडी आर्मी टोलीमा थिएनन् । राष्ट्रिय टोलीका सदस्य आर्मीका अर्का स्ट्राइकर नवयुग श्रेष्ठ भने चोटका कारण आराम गरिरहेका थिए ।
अन्तर्राष्ट्रिय खेल जीवन
घरेलु फुटबलमा उच्च प्रर्दशन गरेको केही समयमै उनले राष्ट्रिय टोलीको प्रशिक्षणमा मौका पाए । विसं २०७४ भाद्र २० मा घरेलु मैदानमा ताजिकिस्तानविरुद्धको खेलमा उनले राम्रा अवसरहरू सीर्जना गरे पनि गोल भने गर्न सकेनन् ।
खेलहरू
जर्ज प्रिन्स कार्कीले खेलेका अन्तर्राष्ट्रिय खेलहरू निम्नानुसार रहेका छन् ।
सञ्चयन
सञ्चयन कुमारबहादुर जोशीद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको निबन्ध सङ्ग्रह हो।
यूइएफए यूरो २००४
२००४ यूइएफए यूरोपियन च्याम्पियनशीप, जसलाई सामान्यतया यूइएफए यूरो २००४ वा यूरो २००४ का नामले चिनिन्छ, यूइएफए युरोपियन च्याम्पियनशीपको १२औँ संस्करण थियो जुन हरेक ४ वर्षमा यूइएफए ले आयोजना गर्ने गर्दछ । यो प्रतियोगिता पोर्चुगलले प्रथम पटक आयोजना गर्ने अवसर पाएको थियो । चुनावमा उसले अस्ट्रिया/हङ्गेरी र स्पेनलाई पराजित गरेको थियो । प्रतियोगिता १२ जुन देखि ४ जुलाई सम्म पोर्चुगल का ८ विभिन्न शहरका(अभेइरो, ब्रागा, कोइम्ब्रा, गुइमारेस, फारो/लुलि, लेइरिया, लिस्बन र पोर्टो) १० विभिन्न रङ्गशालामा गराइएको थियो । फाइनल खेलमा ग्रीसले आयोजक पोर्चुगललाई  १:० गोल अन्तरले हराएर पहिलो पटक यो प्रतियोगिता आफ्नो नाम गरेको थियो ।
गजरा मन्दिर
दशैंमा ठूलो भीड लाग्ने 'गजरा मन्दिर अछाम जिल्लाको गजरामा छ । जुम्लाका तत्कालीन राजाले अछाम जित्न यही मन्दिरमा पूजाआजा गरेको कुरा इतिहासमा उल्लेख छ । कुनै महत्त्वपूर्ण काम गर्नुपर्‍यो भने अछामवासीहरू यो मन्दिरमा पूजा गर्छन् ।
यो पनि हेर्नुहोस्
शक्तिपीठ
डुवर्स
डुवर्स पूर्वी-उत्तरपूर्वी भारतको जलोढ़ बाढी मैदानहरू हुन् जुन हिमालयको बाहिरी फेदको दक्षिणमा र ब्रह्मपुत्र नदी बेसिनको उत्तरमा पर्दछ। यो क्षेत्र करिब 30 km चौडा छ र पश्चिम बङ्गालको टिस्टा नदीदेखि आसामको धनसिरी नदीसम्म करिब 350 km फैलिएको छ। यो क्षेत्र भुटानको प्रवेशद्वार हो। यो तराई-डुवर्स सवाना र घाँसे मैदान इकोरेजीनको हिस्सा हो।
असमिया, बङ्गाली, मैथिली, भोजपुरी र मगही भाषाहरूमा डुवर्सको अर्थ 'ढोका' हो। भुटानका पहाडहरू र भारतमा मैदानहरू बीच १८ वटा मार्गहरू वा प्रवेशद्वारहरू छन्। यो क्षेत्र 880 sqkm को क्षेत्रफल मिलेर पूर्व र पश्चिमी डोरहरूमा संकोश नदीले विभाजित गरेको छ। पश्चिमी डोरहरूलाई बङ्गाल डोरहरू र पूर्वी डोरहरूलाई असम डोरहरू पनि भनिन्छ। डुवर्स उत्तरी भारत र दक्षिणी नेपालको तराईसँग मिल्दोजुल्दो छ।
इतिहास
डुवर्सको इतिहास धेरै पुरानो छ। यस क्षेत्रको एक प्रख्यात विद्वान वर्तमान इतिहासबिद डा. सैलेन देबनाथद्वारा गरिएको शोधको अनुसार, डुवर्स मध्ययुगीन कामतापुर अधिराज्यको भाग थियो। कामतापुर सातऔं शताब्दीको मध्यमा एक समप्रभुसत्ता सम्पन्न राज्यको रूपमा अगाडि आयो। ठूलो सम्भावना छ,चिलापता जङ्गलमामा पर्ने नाल्रजरगढ कामतापुरको प्राचीन राजधानी थियो, र गोसनिमरि अन्तिम स्थानांतरण हुनु भन्दा अघि, विभिन्न उतार चढावको परिणाम स्वरूप यसको राजधानी मैनागुरिमा र त्यसपछि प्रिथु रजर गढ सारिएको थियो, सातऔं शताब्दीमा एक प्राचीन बन्दरगाह शहर। पछि कामतापुर राज्यलाई अलाउद्दीन हुसैन शाहले १४९४मा ध्वस्त पारेका थिए, त्यसबेला त्यहा फेरि विश्व सिंघको नेतृत्वमा कोच राज्य डुवर्समा अघि आयो। डुवर्समा महकलगुरि नजीकै हिन्गुलवासमा कोच राज्यको प्राचीन राजधानी थियो। यसको लामो समय पछि कोच राजधानी अथोराकोटमा स्थानान्तरित गरियो र त्यसपछि अन्तमा वर्तमान कूच बिहार सहरमा।
केही समयको पछि कोच राज्यको कमजोरीको लाभ उठाउदै, भुटानले डुवर्सलाई कब्जामा लियो।[१]. यस क्षेत्र भुटानद्वारा नियन्त्रित थियो जब कैप्टन हेदायत अलीको नेत्रित्व अन्तर्गत भुटान युद्ध पछि १८६५मा ब्रिटिशले अधिन गर्‍यो। यो क्षेत्रलाई दुई भागहरूमा विभाजित भएको थियो: पूर्वी भाग असममा गोलपाडा जिल्ला र पश्चिमी भएको थियो एक नया पश्चिमी डुवर्स नाम गरेको जिल्लामा परिवर्तित भएको थियो। १८६९ सालमा एक पल्ट फेरि, यो नाम जलपाईगुडी जिल्लामा बदलिएको थियो। १९४७मा भारतमा ब्रिटिश शासनको अन्त पछि, डुवर्स भारतको अधिनस्तता स्विकार गरेको थियो र १९४९को केही पछि यो भारतमा विलय भयो।
राजनीतिक भूगोल
डुवर्स क्षेत्रमा पश्चिम बङ्गालमा दार्जिलिङ जिल्लाको समथर भाग, जलपाईगुडी जिल्लाको पुरा भाग र कूचबिहार जिल्लाको माथिल्लो क्षेत्र र असम राज्यको धुबरी, कोकराझार, बारपेटा, गोलपाडा, बोंगईगांउ जिल्लाहरू राजनीतिक रूपले कायम भएको छ।
भौतिक भूगोल
डुवर्स क्षेत्रको उचाइ समुन्द्र सतहबाट ९० देखि १७५० मीटर छ। र भुटानको पहाडहरूबाट यि उपजाऊ मैदानको माध्यमबाट असंख्य खोला र नदिहरू बहन्छन्। असममा, प्रमुख नदिहरू ब्रह्मपुत्र र मानस हुन। उत्तरी पश्चिम बङ्गालमा प्रमुख नदी टिस्टा लगायत धेरै अरु जस्तो जलधका, मूर्ति, टोर्सा, संकोश, डायना, करातोया, राइदक र कालजनि नदिहरू, अरु मध्ये छन्।
जलवायु
क्षेत्रको औसत वर्षा करिब ३५०० मिमी छ। मनसून सामान्यतया मेको मध्यबाट शुरू हुन्छ र सेक्टेम्बरको अन्त सम्म जारी हुन्छ। जाडो महिनामा कुहिरो बिहान र रात सहितको जाडो हुन्छ। गर्मिहरू कोमल हुन्छ र वर्षको एक धेरै नै छोटो समयको कायम हुन्छ।
जन जीवन
यस क्षेत्रको मूल निवासी मान्छेहरू सामान्यता मंगोललियन आकिर्तिका छन्। त्यहा असमका बोडो र बङ्गालका रभा, मैक्, टोटो, कोच, तामाङ, लिम्बू, लेपचा र राजबंशी लगायत असंख्य जनजाती कायम छन्।
जनजातीय आबादी वाहेक, एक ठूलो बङ्गाली जनसङ्ख्या (ज्यादाजसो बङ्गालको विभाजनद्वारा तत्कालीन पूर्वी पाकिस्तान (अब बङ्गलादेश)बाट विस्थापित)ले पनि डुवर्स आबाद गरे।
डुवर्स चिया बागान लागि प्रसिद्ध छ, जुन अङ्ग्रेजहरूद्वारा रोपिएका हुन। बागानहरूमा काम गर्नको लागि, उनिहरूले नेपाल र छोटा नागपुर र संथाल परगनाबाट श्रमीक आयात गरे। ओरओंस, मुन्दास, खरिया, महली, लोहारा र चिक् बरैल यो क्षेत्रहरूका आदिवासी हुन। अन्य समुदायहरूको बसोबास हुनु भन्दा पहिले, यि मान्छेहरूले जङ्गललाई गाँउ र बस्ती (कृषि गांउ)हरूमा आबाद गरे। ति जनजातीय जनताको अवशेष पश्चिमी डुवर्समा आबादीको बहुमत कायम गरेका छन्।
शहर र कस्बों
डुवर्स एक ठूलो क्षेत्र हो र धेरै सहरहरूमा छरीएको छ। पुरा दार्जिलिङ साना पहाडी भाग देखि अरुणाचल प्रदेशसम्म फैलीएको साना पहाडी क्षेत्रमा सबै भन्दा ठूलो सहर सिलीगुडी हो। यो उत्तरी बङ्गालको सहर राम्रो तरिकासँग सडक, हवाई र रेलबाट देशको बाकी भागसँग जोडीएको छ र यस क्षेत्रको व्यापार केंद्र हो।