cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
नीरजा भनोट
नीरजा भनोट (७ सेप्टेम्बर १९६३- ५ सेप्टेम्बर १९८६ ) मुम्बईमा प्यान एम एयरलाइन्सको विमान परिचारिका थिइन् । ५ सेप्टेम्बर १९८६ मा मुम्बई देखि न्युयोर्क जादै गरेको प्यान एम विमान ७३ को अपहृत विमानमा यात्रीहरूको सहायता र सुरक्षा गर्दै जाँदा उनी आतंकवादीहरूको बन्दुकको गोलीको शिकार भएकी थिइन् । उनको बहादुरीको लागि मरनोपरान्त उनलाई भारत सरकारले शान्ति कालको आफ्नो सर्वोच्च वीरता पुरस्कार अशोक चक्रले सम्मानित गरेको थियो र साथै पाकिस्तान सरकार र अमेरिकी सरकारले पनि उनलाई यो वीरताको लागि सम्मानित गरेका थिए ।
वर्ष २०१० मा उनीमाथि एक चलचित्रको निर्माण गर्ने घोषणा भयो जसमा उनको भूमिका सोनम कपूरले निर्वाह गर्दै छिन् । नीरजा भनोट चलचित्रको सुरुवात सन् २०१५ मा भएको हो र यस चलचित्रलाई सन् २०१६ को १९ फेब्रुअरी मा प्रदर्शन गरिंदैछ।
कोङ्कण
कोङ्कण वा कोङ्कण तट भारतको पश्चिमेली समुद्री तटमा अवस्थित एक उबडखाबड क्षेत्र हो जुन उत्तरमा खम्भातको खाडीमा अवस्थित दमन जिल्लादेखि महाराष्ट्र र गोवाको पश्चिमेली समुद्री तट हुँदै कर्नाटकमा अवस्थित कारवारको उत्तरमा रहेको करावलीसम्म फैलिएको छ।
परिभाषा
भौगोलिक हिसाबले उत्तरमा दमनगङ्गा नदीदेखि दक्षिणमा गङ्गावली नदीसम्म फैलिएको भूमिलाई कोङ्कण भनिन्छ।
प्राचीनकालमा सप्तकोङ्कण नामक क्षेत्र गुजरातदेखि केरलसम्म फैलिएको थियो। तटीय महाराष्ट्रदेखि तटीय कर्नाटकसम्मका क्षेत्रलाई कोङ्कणमा समावेश गरिएको छ।
यद्यपि, यो खण्ड कोङ्कण र मालाबार तटको सातात्यमा अधिव्यापन हुन्छ र उक्त स्थानका उत्तरी तथा दक्षिणी क्षेत्रसँग मेल खान्छ।
शब्दको व्युत्पत्ति
स्कन्द पुराणको सह्याद्री खण्डमा लेखिएअनुसार परशुरामले समुद्रमा वाण हानी वरुणलाई वाण पुगेको ठाउँसम्मको पानी पछाडि सार्ने आदेश दिएका थिए। पानी पछि सरी उत्पन्न भएको नयाँ ठाउँलाई संस्कृतका "कोण" र "कण" शब्दको समासबाट "कोङ्कण" वा "सप्तकोङ्कण" भन्न थालियो। प्रसिद्ध चिनियाँ बौद्ध भिक्षु हुयान साङले आफ्नो पुस्तकमा यस क्षेत्रलाई "कोङ्कण देश" भनेर उल्लेख गरेका थिए। वराहमिहिरको बृहत् संहितामा कोङ्कणलाई भारतमा अवस्थित एक क्षेत्रको रूपमा वर्णन गरिएको छ। पन्ध्रौँ शताब्दीका लेखक रत्नकोषले पनि कोङ्कण देशको उल्लेख गरेका छन्।
भूगोल
कोङ्कण महाराष्ट्र, गोवा र कर्नाटकका पश्चिमेली तटीय क्षेत्रमा फैलिएको छ। यसको पूर्व सिमानामा पश्चिमी घाट पर्वत शृङ्खला, पश्चिम सिमानामा अरब सागर, उत्तर सिमानामा दमनगङ्गा नदी र दक्षिण सिमानामा अघनाशिनी नदी रहेको छ।
गङ्गावली नदी वर्तमान कर्नाटकमा अवस्थित उत्तर कन्नड जिल्लामा बग्छ। उक्त नदीको उत्तरी तटमा कोङ्कणको दक्षिणी भाग अवस्थित छ। कोङ्कण तटअन्तर्गत कारवार, अङ्कोला, कुमठा, होनावर र भटकल नगरी अवस्थित छन्।
कोङ्कणी लोक
कोङ्कण क्षेत्रमा बसोबास गर्ने जनसमूहलाई कोङ्कणी लोक भनिन्छ। यस क्षेत्रमा मुख्यतः आगरी, कुणबी, कोली, मराठा, भण्डारी, महार, चमार, कुम्हार, धोबी, तेली, सुथार, गौड सरस्वत ब्राह्मण, दैवज्ञ ब्राह्मण, गोमान्तक मराठा समाज, चित्पावन, कर्‍हाडे, चन्द्रसेनीय कायस्थ, सोमवंशीय क्षत्रिय, पाठारे प्रभु, वैश्य आदि जातहरू बसोबास गर्छन्।
उत्तर तथा मध्य कोङ्कण क्षेत्रमा बस्ने आदिवासी जनजातिअन्तर्गत कातकरी, वारली तथा महादेव कोली पर्दछन्। दक्षिण गुजरात, दादरा र नगर हवेली तथा महाराष्ट्रको पालघर जिल्लामा दुबला लोक बस्छन्। पालघर जिल्लामा कोङ्कणी क्षेत्रको सर्वाधिक आदिवासी जनजाति बस्छन्। दक्षिणी कोङ्कणी क्षेत्रमा बाँदरको सिकार गर्ने आदिवासी जनजातिको बसोबास छ। गौड सरस्वत ब्राह्मण मुख्यतः गोवामा बस्छन्।
कोङ्कण क्षेत्रभरि कोङ्कणी मुस्लिम तथा नवयत जस्ता मुसलमान समुदायको बसोबास छ। रायगड जिल्लामा बेने इजरायल नामक यहुदी समाजको रहनसहन छ। उत्तरी कोङ्कण र मुम्बईमा इस्ट इन्डियन, गोवामा गोवा क्याथोलिक, उत्तर कन्नडमा कारवारी क्याथोलिक तथा उडुपी र दक्षिण कन्नडमा मङ्गलोर क्याथोलिक समाजले कोङ्कण क्षेत्रको क्रिस्तान समाज बन्छ। कोङ्कण क्षेत्रका अधिकतम मुसलमान, यहुदी तथा क्रिस्तान लोक आर्थिक अभिवृद्धि तथा सुखसुविधाका लागि मुम्बईमा बसाइ सरेका छन्।
फ्रान्सेली इस्ट इन्डिया कम्पनी
फ्रेन्च ईस्ट इण्डिया कम्पनी (अङ्ग्रेजी: French East India Company, फ्रेन्च: Compagnie française pour le commerce des Indes orientales) सन् १६६४ मा पूर्वी गोलार्धमा फ्रान्सको व्यापार विस्तार गर्न लुई चौधौँको आज्ञापत्रबाट स्थापित व्यापारिक प्रतिष्ठान थियो।
खोजको युगमा फ्रान्स निकै अगाडिदेखि सहभागी भएतापनि इंगलैंड, नेदरल्यान्ड्स जस्ता पछि आएका मुलुकहरूको बढ्दो उपस्थितिले गर्दा फ्रान्सको भूमिका नगण्य हुन पुगेको थियो। यसैलाई पूर्ति गर्न अर्थ मन्न्री जँ बाप्तिस कोलबेर्रले कोमपन्य द सिन, कोमपन्य दोरियाँ र कोमपन्य द मदागास्कार नामक तिन पुराना कम्पनीलाई गाभेर फ्रेन्च ईस्ट इण्डिया कम्पनी बनाउने प्रस्ताव लुई चौधौलाई पेश गरे, जसमा राजाले सहमति दिए।
सुरुवाती दिनहरूमा प्रभावकारी भएतापनि कम्पनीले सुरु देखि नै डच र ब्रिटिश ईस्ट इण्डिया कम्पनीहरूसँग निकै नै प्रतिष्पर्धा गर्नुपर्यो।  ती देश हरूमा जस्तो उद्योगको लागि अनुकुल वातावरण फ्रान्समा थिएन र कम्पनीको संयन्त्र पनि प्रभावकारी थिएन।  तथापी कम्पनी  मादागास्कार, भारत, मौरीसस जस्ता देशमा उपनिवेश र व्यापार विस्तार गर्न सफल रह्यो। जोसेफ फ्र्स्वा दुप्लेइ को बाह्र वर्षिय कार्यकाल (१७४२ -१७५४) मा कम्पनीले भारतमा केहि हद सम्म पकड जमाएको पनि थियो, तर फ्रान्सको अन्तरिक समस्या, राजपरिवारको विलासिता, एवं कयौं युद्ध हरूमा सहभागी हुनु जस्ता कारणले फ्रान्सको ढुकुटी रित्तिसकेको थियो र कम्पनीको फाइदा पनि उत्साहजनक  थिएन। ब्रिटेनसंगको सप्त-वर्षीयको हारपछि फ्रान्स को भारतीय सपना पोंदिचेर्रीमा सिमित हुन पुग्यो, साथै क्यानाडा जस्ता अन्य उपनिवेशहरू पनि गुमाउन पुग्यो। फ्रान्स को ध्यान ईस्ट इन्दिजबाट अब वेस्ट इन्दिजमा सर्यो र सरकारको समर्थन पनि कम्पनी लाई प्राप्त भएन। १७६९ मा कम्पनीले पाएको पूर्वको व्यापारको एकछत्र राजको पनि अन्त्य भयो, र साथै १७८९ मा यो कम्पनी पूर्ण रूपमा खारेज भयो।
यी पनि हेर्नुहोस्
ब्रिटिश इस्ट इण्डिया कम्पनी
सौगात मल्ल
यो पनि हेर्नुस
■ दयाहाङ राई
■ निश्चल वस्नेत
■ विल्सन विक्रम राई
रोयल रम्बल
रोयल रम्बल एक व्यवसायीक कुस्ती कार्यक्रम हो जुन हरेक वर्ष मध्य जनवरी देखि अन्तिम जनवरीको बीचमा डब्ल्युडब्ल्युईद्वारा आयोजना गरिन्छ जुन अमेरिकाको स्ट्याम्पोर्ड स्थित कुस्तीको एक पदोन्नति हो। डब्ल्युडब्ल्युईले यस कार्यक्रमलाई पहिलो पटक सन् १९८८ मा आयोजना गरेको थियो र हाल सम्म आउँदा यस कार्यक्रमको ३२ औँ संस्करणसम्म पुगेको छ भने यस कार्यक्रम हालसालै फिनेक्स, एरिजोनामा २७ जनवरी २०१९ का दिन आयोजना गरिएको थियो। यस कार्यक्रमको नाम ब्याटल रोयलबाट साभारगरी रोयल रम्बल राखिएको हो।
कार्यक्रम
रोयल रम्बल एक सशुल्क प्रति दृश्य हो जहाँ रोयल रम्बल खेल, उपाधिका लागि खेल र अन्य खेलहरू समावेश गरिन्छ। डब्ल्युडब्ल्युईले रोयल रम्बलको पहिलो संस्करण २४ जनवरी १९८८ का दिन आयोजना गरेको थियो भने यसलाई युएसए नेटवर्क द्वारा प्रत्यक्ष प्रसारण गरिएको थियो। त्यसको अर्को वर्ष देखि कार्यक्रम सशुल्क प्रति दृश्यमा प्रसारित हुन शुरू भयो र यसरी डब्ल्युडब्ल्युईले चार ठूला वर्षिक कार्यक्रम; रेसलमेनिया, समरस्ल्याम र सरभाइभर सिरिजको साथै यसलाई पनि प्रमुख वार्षिक कार्यक्रमको रूपमा मान्यता दिएको थियो।
रोयल रम्बलको अन्तिम खेलमा प्रायः रोयल रम्बल खेल हुने गर्दछ। रोयल रम्बल खेलले अन्य खेलहरू भन्दा धेरै समय लिने भएकाले यस कार्यक्रममा धेरै खेलहरू समावेश गरिदैन। सन् २००८ देखि रोयल रम्बल कार्यक्रमलाई डब्ल्युडब्ल्युईले उच्च गुणस्तरमा परिवर्तन गरी प्रत्यक्ष प्रसारण गरेको थियो। सन् २०१८ देखि महिलाको रोयल रम्बल खेलपनि आयोजना गर्न शुरू गरिएको थियो।
खेल
रोयल रम्बल परम्परागत ब्याटल रोयल खेलमा आधारित छ, जसमा धेरै खेलाडीहरूले (प्रायः ३०) खेलमा भाग लिने गर्छन्। यस खेलको शुरूवात दुई जना खेलाडीले गर्छन् भने समय समयमा एकएक गरी खेलाडीहरू रङ प्रवेश गर्छन्। खेलाडीले आफ्नो प्रतिद्वन्द्वीलाई रङको माथिल्लो डोरीबाट फ्याक्ने र प्रतिद्वन्द्वीको दुवै खुट्टाले भुइँमा छोयो भने उ खेलबाट निस्कासन हुन्छ। यस खेल खेल्ने खेलाडी मध्ये रिङ अन्तिम रहन सफल रहने खेलाडी खेलको विजेता हुन्छ।
सीमा मलहोत्रा
सीमा मल्होत्रा (अंग्रेजी: Seema Malhotra, जन्म: ७ अगस्ट १९७२), बेलायतको फेल्थम एन्ड हेस्टन सिटबाट सांसद हुन् र भारतीय मूलकी बेलायतको पहिलो स्याडो मन्त्री हुन् । उनी कुनै पनि पार्टीबाट स्याडो मन्त्री नियुक्त हुने पहिलो सांसद हुन् । उनी लेबर पार्टीसँग आवद्ध छिन् । लेबर पार्टीले घरेलू हिंसा र त्यससँग सम्बन्धित मुद्दाहरूसँग लड्नका लागि र महिलाहरूको विरुद्ध हिंसालाई रोक्नका लागि उनलाई यस पदमा नियुक्त गरिएको थियो ।
शुक्रनीति
आचार्य शुक्र
शुक्रको अर्थ हुन्छ– उज्यालो, चमकदार । पौराणिक विवरणहरूमा शुक्रका पिताको नाम भृगु र माताको नाम उशन उल्लेख पाइन्छ । भृगुका सन्तान भएकोले यिनको भार्गव नाम प्रसिद्ध छ । महादेवका लागि शुक्र ज्यादै प्रिय थिए भन्ने उल्लेख पाइन्छ । शुक्रले राजा प्रियव्रतकी छोरी स्वाति र इन्द्रकी छोरी जयन्तीसंग बिहे गरेका थिए । जसबाट उनका चार छोरा र एक छोरी थिए । शुक्रकी छोरीको नाम देवयानी हो । उनका नातिको नाम और्व थियो । शुक्रले गौतम ऋषिसग शिक्षा ग्रहण गरेका थिए । शुक्रले भीष्मलाई राजनीति शास्त्रको शिक्षा दिएको भनिएको छ । कौटिलीय अर्थशास्त्रमा पहिले शुक्रलाई अनि बृहस्पतिलाई सम्मान व्यक्त गरिएको छ । देवताहरूले उनकी माताको हत्या गरीदिएकोले उनी देवताहरूसँग रिसाए र त्यसपछि असुरहरूको गुरुको पदवी धारण गरेका हुन् । असुरहरूको राजधानी इलावर्तमा उनले पछिल्लो समय बिताएको बताइन्छ । यो स्थान अरब देशको वरिपरि कतै छ भन्ने मानिन्छ । आचार्य शुक्रको प्रभावलाई पञ्चतन्त्र, र युक्तिकल्पतरू ग्रन्थहरूमा समेत आदरसाथ व्यक्त गरिएको छ । सप्ताहको एउटा दिनलाई शुक्रवार भनी नामकरण गरिएकोले पनि उनको प्रभाव हुन्छ ।
काल निर्धारण
शुक्रनीतिको रचना मानव, वशिष्ठ, तथा पराशर स्मृतिग्रन्थ– धर्मशास्त्रभन्दा पछि र बौद्धकालभन्दा अगाडि भएको हो । जायसवालले यसको रचना समय ४००–५०० वि.पू. अनुमान गरेका छन् । शुक्रनीतिको नामले वर्तमानमा उपलब्ध ग्रन्थ र पुराणमा वर्णित ग्रन्थ एउटै हो कि फरक फरक हो यस विषयमा विद्वान्हरूमा मतभिन्नता पाइन्छ । जायसवालका अनुसार शुक्रनीति पुरानो ग्रन्थ हो । यसको मूलस्वरूपमा परिवर्तन हु“दै गई वि.सं. १७५७ मा यसको वर्तमान स्वरूप निर्धारित भएको हो ।
शुक्रनीति
शुक्रद्वारा रचित औशनस स्मृति ग्रन्थमा नौ अध्याय र ६०० श्लोकहरू छन् । अर्को ग्रन्थ औशनस संहितामा ५१ श्लोकहरू मात्र छन् । स्वामी जगदीश्वरानन्दले शुक्रनीति सारमा तीनवटा ग्रन्थको उल्लेख गरेका छन् । उनका अनुसार, जीवानन्द विद्यासागरद्वारा संस्कृत भाष्य सहितको, गयाप्रसाद शास्त्रीद्वारा अनूदित, तथा गुस्टाभ औपर्टको सङ्कलन । गुस्टाभ औपर्टले वि. सं. १९३८ मा शुक्रनीतिका छ वटा हस्तलिखित ग्रन्थहरू जम्मा गरी तिनीहरूबाट शुक्रनीतिका श्लोकहरू सङ्कलन गरे । यस संस्करणलाई अन्य संस्करणभन्दा प्रामाणिक र पूर्ण मानिन्छ । शुक्रनीतिको नेपाली संस्करण यसै संकलनमा आधारित छ । महाभारतमा एक हजार अध्यायको औशनस तन्त्र भनिए तापनि शुक्रनीतिसारमा यसको श्लोक संख्या २२०० बताइएको छ । तर उपलब्ध संस्करणहरूमा श्लोक संख्या फरक फरक पाइन्छ ।
शुक्रनीतिको विषय वस्तु
शुक्रनीतिको विषय वस्तु तल उल्लेख गरिए अनुसार छ–
राज्यको उत्पत्ति
पहिलो अध्यायमा राज्यको उत्पत्तिका सिद्धान्त, राजाको देवांश र राक्षशांश रूपको वर्णन, राजाका लागि आवश्यक योग्यता र राज्य सञ्चालकको रूपमा राजाका कर्तव्य र दिनचर्या, राज्यलाई अखण्ड र अविभाज्य राख्ने कुराहरू तथा राज्यको उत्तराधिकारका नियमहरू व्याख्या गरिएको छ । राज्यका सात अङ्ग, राजाको आदेश र राजाले निर्णय लिने तरीका, विषालु अन्नको परीक्षा, स्त्री आकर्षणको प्रभाव, राजधानी शहर, भवन, र दुर्ग बनाउने वास्तुशास्त्रीय विधिहरू पनि वर्णित छन् । राजकीय विभाग र राज्य सहायक– दोस्रो अध्यायमा राज्यका प्रमुख सहायकहरूको रूपमा मन्त्री परिषदको गठन, सञ्चालन कार्यविधि, शासकीय नियम, सुशासन, मन्त्री परिषदका सदस्यहरूको आवश्यक योग्यता, पण्डित, अमात्य, सेनापति, कोषाध्यक्ष, देवताध्यक्ष, कर विभाग प्रमुख, शास्त्रविज्ञ, वैद्य, तान्त्रिक, तथा गुप्तचरको काम, कर्तव्य र अधिकार वर्णन छ । यसका साथै राजपत्र (गजेट) र साखपत्र (तमसुक) लेख्ने तरीका, कर्मचारीहरूको पारिश्रमिक तथा निवृत्तिभरणका नियमहरू वर्णित छन् ।
नागरिक कर्तव्य
तेस्रो अध्यायमा नागरिकहरूले पालन गर्नु पर्ने सामान्य आचरण र गर्न नहुने निषिद्ध आचरणको व्याख्या गर्दै नियमहरू उल्लङ्घन गर्नेलाई दण्ड सजाय“को वर्णन छ । जीवन निर्वाहका तरीकाहरू, धनार्जन र त्यसको उपयोग, जीवनमा सफलताका लागि पालन गर्नु पर्ने नियम, कुन देशमा आजीविका गर्नु श्रेष्ठ हुन्छ यी कुराहरूको तथ्यपूर्ण विवरण दिइएको छ । विविध नीति– चौथो अध्यायका सात प्रकरण छन् ।
शेष नीति
पाचौ अध्यायमा शेष नीतिहरू वर्णन गरिएको छ । यसमा शत्रुराज्य हरण गर्ने तरीका, असल व्यक्तिका गुण, कूटनीतिज्ञको पहिचान, र संकटकाल व्यवस्थापनको व्याख्या गरिएको छ ।
पाल्पा २ (निर्वाचन क्षेत्र)
पाल्पा २ नेपालको पाल्पा जिल्लाको दुई संसदीय निर्वाचन क्षेत्र मध्ये एक हो। यो निर्वाचन क्षेत्र ३१ अगस्ट २०१७ मा पेश गरिएको निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोग प्रतिवेदनमा अस्तित्वमा आएको थियो।
सम्मिलित क्षेत्रहरू
पाल्पा २ मा रैनादेवी छहरा गाउँपालिका, रिब्दीकोट गाउँपालिका, वगनासकाली गाउँपालिका, माथागढी गाउँपालिकाको वडा १, तिनाउ गाउँपालिकाको १–४ र ६ र तानसेन नगरपालिकाको १–७ र ९–१४ वडा समेटिएको छ।
प्रदेश सभा खण्डहरू
लुम्बिनी प्रदेश प्रदेश सभा क्षेत्रलाई निम्नलिखित खण्डहरूमा विभाजन गरिएको छ:
जीवनबहादुर शाही
जीवन बहादुर शाही (जन्म:बि.सं. २०२१।११।२०)एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। उनी कर्णाली प्रदेशको दोस्रो तथा बर्तमान मुख्यमन्त्री हुन्। उनी २०७८ कार्तिक १६ मा मुख्यमन्त्री नियुक्त भएका थिए। उनी नेपाली कांग्रेसका प्रदेश सभा संसदीय दलका नेता हुन्।
== व्यक्तिगत विवरण ==
आतिफ असलम
आतिफ असलम या मोहम्मद आतिफ असलम १२ मार्च १९८३ मा पाकिस्तान को वजिराबाद, गुजरानवालामा जन्मेका एक प्रसिद्ध गायक हुन्। अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा उनी सामान्यत हिन्दी-ऊर्दू गायक को रूपमा चिनिन्छन्। उनी हिन्दी गितको गायनमा ख्याति प्राप्त गायक हुन् । २००८ मा पाकिस्तान सरकारबाट उनलाई तम्गा-ऐ-इम्तियाजको उपाधिबाट सम्मानित गरिएको थियो।
कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)
कैलाली २ नेपालको कैलाली जिल्लाका पाँच संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरूमध्ये एक हो। २०७४ भदौ १५, मा निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोगले नेपाल सरकारलाई प्रतिवेदन बुझाएपछि यो निर्वाचन क्षेत्र अस्तित्वमा आएको थियो।
सम्मिलित क्षेत्रहरू
कैलाली २ संसदीय निर्वाचन क्षेत्रमा लम्कीचुहा नगरपालिका, जानकी गाउँपालिकाको वडा २, ५, ८ र ९, मोहन्याल गाउँपालिकाको १-४ र बर्दगोरिया गाउँपालिका समावेश गरिएको छ।
प्रदेश सभा खण्डहरू
सुदूरपश्चिम प्रदेश प्रदेश सभा क्षेत्रलाई निम्नलिखित खण्डहरूमा विभाजन गरिएको छ:
युवराज चौलागाई
युवराज चौलागाई एक नेपाली गायक हुन । उनले आफ्नो प्रारम्भिक कालको समयमा गायक बन्नलाई धेरै संघर्ष गर्नु परेको थियो । गायन क्षेत्रमा एउटा अवसर पाए पछि उनले आफुलाई एउटा राम्रो नेपाली गायकको रूपमा स्थापित गरे । यस वर्षको नेफ्टा अवार्ड २०१५मा चौलागाईले उत्कृष्ट पार्श्व गायकको अवार्ड जित्नु भएको छ ।
कृतिहरू
उनका एल्बमहरूः
प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)
सम्मिलित क्षेत्रहरू
प्युठान १ ले प्युठान जिल्लाको सम्पूर्ण भाग समेटेको छ।
आउँ
आउँ, मासी वा रगतमासी भन्नाले आन्द्रा सुन्निएर रगतसहितको पातलो दिसा लागेको अवस्थालाई बुझिन्छ। यसका साथै ज्वरो आउने, पेट दुख्ने तथा दिसा गर्ने बेलामा पूरै दिसा ननिस्किएको जस्तो महशुस हुने (रेक्टल टेनेस्मस) जस्ता लक्षणहरू देखा पर्छन्। यो रोग ब्याक्टेरिया, भाइरस, परजीवी कीराहरू वा प्रोटोजोआ आदिका कारणले हुने विभिन्न किसिमका सङ्क्रमणका कारणले हुने गर्दछ। यो रोग आमाशय र आन्द्रा सुन्निएर हुने रोगहरू (ग्यास्ट्रोएन्टेराइटिस) मध्येको एक हो। आन्द्रामा (विशेष गरी ठूलो आन्द्राको कोलोनमा) सङ्क्रमण भइ सुन्निएर हुने समस्याले गर्दा आउँ लाग्ने गर्दछ।
विकसित देशहरूमा प्रायजसो ब्याक्टेरियाका कारणले हुने आउँ (ब्यासिलरी डिसेन्ट्री) लाग्ने गर्दछ। साधारणतया हल्का पेट दुख्ने र तारन्तार दिसा वा पखाला लाग्ने जस्ता लक्षण देखिने ब्यासिलरी डिसेन्ट्री मन्द खालको बिमारी हो। प्रायजसो सङ्क्रमणको एकदेखि तीन दिनपछि देखा पर्ने लक्षणहरू एक हप्ताभन्दा बढी रहँदैनन्। दिसा लाग्ने बारम्बारता, पातलो दिसाको मात्रा तथा दिसामा मासी (सिँगान जस्तो पदार्थ), पिप र रगतको मात्रा रोग लगाउने कीटाणुको प्रकारमा निर्भर गर्दछ। अस्थायी रूपमा दुधजन्य पदार्थ पचाउन नसकिने (ल्याक्टोज इन्टोलरेन्स) देखा पर्नसक्छ। केही बिरामीहरूमा पेट एकदमै दुख्ने, ज्वरो, रक्तचाप घटेर मुर्छा पर्ने (सक) तथा बेचैनी, भ्रम (डिलिरिअम) जस्ता लक्षणहरू देखिन्छन्।
सामान्यतया रगत नदेखिने तर सिँगान जस्तो पदार्थ (मासी) दिसामा देखिने किसिमको आउँ (अमिबिक डिसेन्ट्री) पिउने पानीमा अमिबा जस्ता एककोषीय परजीवीले दुषित पारेमा बढी देखिन्छ।
मोहमद रेजा पहलवी
मोहमद रेजा पहलवी (, ; 26 October 1919 – 27 July 1980), मोहमद रेजा शाह (محمدرضاشاه Mohamad Rezā Ŝāh), १६ सेप्टेम्बर १९४१ देखि इरानी क्रान्तिबाट ११ फेब्रुअरी १९७९ मा  राजतन्त्र अन्त्य नभएसम्म इरानको अन्तिम शाह थिए। मोहमद रेजा शाहले २६ अक्टोबर १९६७ मा शहंशाहको (राजाहरूको राजा) उपाधि धारण गरेका थिए। उनी पहलवी वंशका दोश्रो र अन्तिम राजा थिए। मोहमद रेजा शाहले आर्यामार (“ आर्यहरूको प्रकाश “), बोजोर्ग अर्तेश्तरण (“ परमाधिपति”) सहित अन्य कयौ उपाधिहरु लिएका थिए । उनको भन्ने गरेको सपना “महान सभ्यता“(Persian: تمدن بزرگ‎, translit. tamadon-e bozorg) ले इरानमा द्रुत औद्योगिक र सैन्य आधुनिकीकरण र आर्थिक तथा सामाजिक सुधार गरेका थिए।
मोहमद रेजा; द्वितीय विश्व युद्धमा बेलायत-सोभियत आक्रमणपछी उनका पिता रेजा शाह पहलवी अपदस्त गरिएपछी शक्तिमा आएका थिए। मोहमद रेजाको राज्यकालमा प्रधानमन्त्री मोहमद मोसादेघले इरानको तेल उद्योग राष्ट्रियकरण गरे पछि, अमेरिका र बेलायतको समर्थन प्राप्त “कु”बाट मोसादेघ हटाइए। मोहमद रेजाको राज्यकालमा इरानले पर्सियन राजतन्त्रको २५०० वर्षगाठ मनायो। सो अबसरमा रेजाले इरानी पात्रो बदले। मोहमद रेजाले इरानमा आर्थिक, सामाजिक र राजनैतिक सुधारको शृङ्खला मार्फत इरानमा स्वेत क्रान्ति भित्र्याए। जसअनुसार केहि उद्योगहरूलाई राष्ट्रियकरण गर्दै र महिलालाई अधिकार प्रदान गरेर इरानलाई विश्व शक्तिको रूपमा विकाश गर्ने र आधुनिकीकरण गर्ने, रुपान्तरण गर्ने योजना उनले सार्वजनिक गरेका थिए।
उनको सशक्त आधुनिकिकरणको नीति, laïcité, परम्परागत व्यापारी समुहसंगको विवाद, इजरायल संगको सम्बन्ध र उनी स्वयम्, उनको परिवार र सत्तारुढ व्यक्तिहरूको भ्रस्टाचार सम्बन्धि विवादको कारणले उनले विस्तारै इरानको धार्मिक समुह क्लर्जीको समर्थन गुमाए। अन्य थप जस्तै कम्युनिष्ट टुदेश पार्टीमाथि प्रतिबन्ध र इरानी गुप्तचर निकायबाट राजनैतिक बन्दीको दमन र अत्याचार उनका विवादित नीतिहरू थिए। आधिकारिक तथ्यांक अनुसार १९७८ मा इरानमा २,२०० राजनैतिक बन्दी थिए जुन कृतिको समयमा द्रुत गतिमा कयौ गुणाले बढेको थियो ।
१९७९ देखि सुरु भएको राजनैतिक अस्थिरता क्रान्तिमा बदलियो र १७ जनवरीमा उनी इरान छाड्न बाध्य भए। त्यसपछी इरानी राजतन्त्रको औपचारिक अन्त्य भयो र इरान रूहोल्ला खामेनिको नेतृत्वमा स्लामिक गणतन्त्र घोषणा भयो। उनको मृत्यु इजिप्टमा भयो जहाँ रास्ट्रपति अनवर सादतले उनलाई शरण दिएका थिए । उनको अन्तिम शाहको रुपम रहेकाले उनलाई “शाह” मात्र भनिन्छ।
उपलब्धि
१९६० को दशकमा मोहमद रेजा शाहले “स्वेत क्रान्ति” उल्लेख गर्दै इरानलाई आधुनिकीकरण गर्न महत्त्वपुर्ण सुधार गर्ने वाचा गरेका थिए । उनले महिलालाई अधिकार दिने, मजदूरलाई शेयर र अन्य माध्यमबाट सहभागी गराउने नीति ल्याए । १९७० मा उनले बच्चाहरूको लागि निशुल्क शिक्षा लागु गराए । शाहको राज्यकालमा इरानको आयाम अविस्वस्नीय वृद्धि भएको थियो । नयाँ स्कुलबाट शैक्षिक प्रणालीमा सुधार ल्याइयो । इम्पेरीयल इरानी शसस्त्र बलद्वारा साक्षरता अभियान चलाइयो । शसस्त्र बलहरूलाई देशको पूर्वाधार विकाश र शैक्षिक परियोजनामा सहभागी गराइयो। शाहले क्लर्जी हुनको लागि परीक्षा दिन संस्थाहरु बनाए। धेरै इरानी विश्वविद्यालयका विद्यार्थीहरु विदेशमा पठाइए।
१९६७ देखि १९७७ को बीच विश्वविद्यालयको सङ्ख्या ७बाट २२ पुग्यो। आधुनिक शिक्षालयको सङ्ख्या ४७बाट २०० पुग्यो। उच्च शिक्षा हासिल गर्ने विद्यार्थीको सङ्ख्या ३६,७४२बाट १,००,००० पुग्यो।
कुटनीतिको क्षेत्रमा इरानले पश्चिमी र पूर्वी युरोपेली देशसँग सम्बन्ध राख्यो र चीन र इजरायलसँग पनि राम्रो सम्बन्ध थियो ।
पूर्वाधार र प्राविधिक सफलतामा उनले आफ्ना पिताको कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिए । उनले इस्पात (steel) दुरसंचार, पेट्रोलियम, उर्जा, बाँध र सवारी उद्योगहरूलाई आफ्नो नीतिमा समावेश गरेका थिए।
मृत्यु
मोहमद रेजाको मृत्यु २७ जुलाई १९८० मा ६० वर्षको उमेरमा भएको थियो। मिस्री राष्ट्रपति सादातले शाहलाई राजकीय सम्मानका साथ अन्त्येष्टि गरेका थिए। पहलवी परिवारको साथै अनवर सादात, रिचार्ड निक्सनले उनको अन्त्येष्टिमा कायरोमा उपस्थिति जनाएका थिए।
कर्णाली लोक संस्कृति
कर्णाली लोकसंस्कृति नेपालको पश्चिमी भागमा अवस्थित कर्णाली क्षेत्रमा गरिएको अनुसन्धानको संग्रह हो। प्रदीप रिमाल, चुडामणि बन्धु, बिहारीकृष्ण श्रेष्ठ, स्थिरजङ्गबहादुर र सत्यमोहन जोशीको समूहले यसलाई लेखेका थिए। पुस्तकमा कर्णाली क्षेत्रको इतिहास, भूगोल, समाज, भाषा र साहित्यको वर्णन गरी पाँचवटा खण्ड छन्। पुस्तकलाई विसं २०२८ मा मदन पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो। यो पुस्तक कर्णाली क्षेत्रको बारेमा अग्रगामी अध्ययन मानिन्छ। यो नेपाली भाषामा लेखिएको छ। ‍‍‍‍‍‍
दृश्यम २
दृश्यम २ एक  भारतीय मलयालम -भाषा थ्रिलर फिल्म हो । यो फिल्मको जीतु जोसेफले लेखेका तथा निर्देशन गरेका हुन् । यो चलचित्र २०१३ को दृश्यम फिल्मको सिक्वेल हो। यस फिल्म मोहनलाल, मीना, अन्सिबा हसन र एस्तर अनिलले अभिनय गरेका थिए। यसको कथा दृश्यमको घटना पछि छ वर्ष पछि हुन्छ।
जयपुरहाट सदर उपजिल्ला
जयपुरहाट सदर बङ्गलादेशको उत्तर भागमा पर्ने जिल्ला जयपुरहाट जिल्लाको एक उपजिल्ला हो। यो उपजिल्ला राजशाही विभागमा अन्तर्गत पर्दछ।
भूगोल
जयपुरहाट सदर उपजिल्ला बङ्गलादेशको उत्तर भागमा पर्छ भने यो उपजिल्ला २५°०१' देखि २५°१३' उत्तर अक्षांश र ८८°५५' देखि ८९°१०' पूर्वी देशान्तरणमा अवस्थित छ। जयपुरहाट सदर उपजिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये २५२.१८ वर्ग किलोमिटर ओगटेको। यस उपजिल्लालाई पाँचबिबि उपजिल्लाल र भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यले उत्तर, क्षेतलाल, आक्केलपुर र बदलगाछी उपजिल्लाले दक्षिण, कालाई र क्षेतलाल उपजिल्लाले पूर्व र धामईरहाट र भारतको।पश्चिम बङ्गाल राज्यले पश्चिमबाट घेरेको छ। जमुना, तुलसी, गङ्गा आदि यस उपजिल्लाको प्रमुख नदिहरू हुन्।
इतिहास
सन् १९५२ २४ फेब्रुअरीका दिन यस उपजिल्लाको सरकारी औषधि बिक्री केन्द्रको म‌ैदानमा एक सभा आयोजना गरिएको थियो जहाँ गोलम चौधरी प्रमुख अथितीको रूपमा रहेका थिए। सन् १९५४ देखि १९५५ सम्म जयपुरहाट सदर उपजिल्लाका उखु कृषकहरूले केही समय देखि चल्दै आएको निरङ्कुश दमनको विरोध गर्दै दर्शना चिनी कारखाना विरुद्ध आन्दोलन चर्काएका थिए। बङ्गलादेश मुक्ति अभियान सन् १९७१ मा देश व्यापी रूपमा शुरू भएको थियो भने जयपुरहाट सदर उपजिल्ला क्षेत्र नम्बर ७ मा समावेश थियो। २३ मार्चका दिन जयपुरहाट सदरमा स्वतन्त्र बङ्गलादेशको राष्ट्रिय झण्डा फर्फराइएको थियो। २४ अप्रिल १९७१ का दिन पाकिस्तानी सेना जयपुरहाट सदर उपजिल्लामा प्रवेश गरेका थिए भने पाकिस्तानी सेना र आतङ्कबादीहरूको सङ्गठनले एकैसाथ २६ अप्रिलका दिन यस उपजिल्लाको बाम्बु सङ्घ परिषदमा आक्रमण गरी ३७१ सर्वसाधारणहरूको हत्या गरेकन थिए। ५ अक्टोबरका दिन पागल दिवाना गाउँको एक मस्जिदमा जुमा भैरहेका बेला पाकिस्तानी सेनाले अन्धाधुन्ध गोली हानि ३०० स्थानीय मानिसहरूको सामूहिक हत्या गरेका थिए। जयपुरहाट १४ डिसेम्बरका दिन स्वतन्त्र भएको थियो।
जनशाङ्खिकि
उपजिल्ला विभाग प्रतिवेदनका अनुसार यस उपजिल्लाको कुल जनसङ्ख्या २५६६९१ रहेको छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या १३४०५४ छ भने महिलाको जनसङ्ख्या १२२६३७ रहेको छ। धर्मका आधारमा यस जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या २२५६२२  छ भने हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या २८९२१ रहेको छ। त्यस्तै गरी बौद्ध धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ११३४, इसाई धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ७७ र अन्य धर्मका मानिसहरूको जनसङ्ख्या ९३७ रहेको छ। यस उपजिल्लामा सन्थल, मुण्डा र ओरन जनजातिहरू बसोबास गर्छन्।
अर्थतन्त्र
यस उपजिल्लामा ४०.०६% कृषि योग्य जमिन छ जसमा ४८.६३% सहरी क्षेत्र र ६४.४३% ग्रामीण क्षेत्र रहेको छ। यस उपजिल्लाको अर्थतन्त्र मुख्यतया कृषिमा आधारित छ। यस उपजिल्लामा धान, जुट, गहुँ, आलु, तोरी, उखु आदि अन्न बालीहरू उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा आँप, कटहर, नरिवल, केरा, लिची, मेवा आदि फलफूलको उत्पादन हुँदै आएको छ। यस उपजिल्लामा बरफ उद्योग, गहुँ पिसानी केन्द्र, चिस्यान केन्द्र, सिमेन्ट उद्योग पनि सञ्चालनमा रहेका छन्। यस उपजिल्लाले केरा, आलु, मौसमी तरकारी तथा अन्य फलफूलहरू निर्यात गर्दै आएको छ। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख ठेला, गोरू गाडा र रथहरू सामान ओसारपसार तथा यातायातका साधन बन्द‌ै आएका छन्। यस उपजिल्लामा २३ हाटबजार तथा मेलाहरू सञ्चालन रहेका छन्। यस उपजिल्लामा २० माछापालन केन्द्र, २० कुखुरा पालन केन्द्र, २७६ दुग्ध सङ्कलन केन्द्र र ४ ह्याचरी रहेका छन्।
यस उपजिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती हो जसमा जिल्लाकै ६१.४२% मानिसहरू संलग्न छन्। यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै २.३१% मजदुरी, व्यापार र उद्योगमा १.१८%, वाणिज्यमा १३.६२%, सञ्चार र यातायातमा ५.१३%, निर्माण क्षेत्रमा १.७०%, सुविधा ८.७१%, धार्मिक सेवा ०.१५% र अन्य ५.७८% रहेका छन्।
प्रशासन
प्रशासकीय जयपुरहाट थानाको स्थापना सन् १९१८ मा भएको थियो भने सन् १९८४ मा यसलाई उपजिल्लामा परिणत गरिएको थियोे। यस उपजिल्लामा हाल १० सङ्घ परिषद्, १ नगरपालिका, १९८ मौजा र १९२ गाउँहरू।रहेका छन्।
शिक्षा
यस उपजिल्लाको कुल साक्षरता दर ५२.३% रहेको छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता ५६.९% छ भने महिलाको साक्षरता दर ४७.३% रहेको छ। यस उपजिल्लामा ७ क्याम्पस, ३ प्राबिधिक शिक्षण संस्था, ५८ माध्यमिक विद्यालय, १ प्राबिधिक विद्यालय, ९१ प्राथमिक विद्यालय र ३९ मदरसाहरू रहेका छन्। यस उपजिल्लाको केही उत्कृष्ट शिक्षण संस्थाहरू यस प्रकार छन्; जयपुरहाट सरकारी क्याम्पस (सन् १९७२), जयपुरहाट सरकारी महिला क्याम्पस (सन् १९७२), जयपुरहाट कन्या सैनिक विद्यालय (सन् २००६), खाँजनपुर उच्च विद्यालय (सन् १९०१), खाँजनपुर कन्या उच्च विद्यालय (सन् १९११), उचाई जर्का अभिदास उच्च विद्यालय (सन् १९२५), टिघर उच्च विद्यालय (सन् १९४०), रामदेव बजला सरकारी उच्च विद्यालय (सन् १९४६), जयपुरहाट सरकारी कन्या उच्च विद्यालय (सन् १९७७), उत्तर जयपुर बिलाटिरल दखिल मदरसा (सन् १९१८), जयपुरहाट सदिक मदरसा (सन् १९६५) आदि।
अन्नप्राशन संस्कार
महत्त्व
अन्नप्राशनको स्पष्ट अर्थ शिशु अब पेय पदार्थ, विषेश गरी आमाको दुधमा मात्र निर्भर नहुने हुँदा अन्न ग्रहण गरी शारीरिक र मानसिक रूपमा आफूलाई बलबान् बनाउनु हो । तन र मनलाई सुदृढ बनाउनलाई अन्नको सर्वाधिक योगदान छ । शुद्ध, सात्विक एवं पौष्टिक आहारले तन र मन दुबै स्वस्थ रहन्छ । स्वस्थ तनमा नै स्वस्थ मनको निवास हुन्छ । शुद्ध र सात्विक आहारले नै अन्तस्करण शुद्ध हुन्छ तथा मन, बुद्धि, आत्मा सबैलाई पोषण मिल्छ । यसैकारण अन्नप्राशन संस्कारको हाम्रो जीवनमा विषेश महत्त्व रहेको छ ।
संस्कार विधि
हिन्दू धर्मका अनुयायीहरूले जन्मको छैठौं महिनालाई अन्नप्राशनको उपयुक्त समय बताएका छन् । सो महिनामा शुभ नक्षत्र एवं शुभ दिन हेराएर यो संस्कार गरिन्छ । यस संस्कारमा दियो, कलश, गणेश र विशेष गरी ब्रह्मा, विष्णु, महेश्वरको पूजन गरिन्छ, किनभने हिन्दु धर्मले अन्नं ब्रह्मा रसो विष्णुर्भुक्ता देवो महेश्वरः भनेको छ । देवपूजन कार्य सकेपछि खिर र मिठा मिठा मिष्ठान्न शिशुलाई भोजन गराइन्छ । हिन्दू धर्म शास्त्रमा खिरलाई अमृत समान उत्तम मानिन्छ । हाम्रो समाजमा अन्नप्राशनका दिन आफ्ना छिमेकी, नातेदार, आफन्तजनलाई बोलाई प्रसाद खुवाउने र शिशुलाई विभिन्न उपहार दिने समेत चलन छ । ]
मनासस ताल
मनासस ताल ७७० एकर अर्थात् ३१० हेक्टरमा फैलिएको जलाशय हो । यो भर्जिनिया राज्य अन्तर्गत मनासस प्रिन्स विलियम नगरमा अवस्थित छ । यो सहरको बाहिरी इलाकामा रहेको छ तापनि सञ्चालित छ मनासस नगरद्वारा नै सञ्चालित रहेको देखिन्छ । स्थानीयवासीहरूलाई पिउने पानी आपूर्ति गर्नको लागि १९६० को अन्त्य तिर यस जलासयको स्थापना गरिएको थियो ।
अजरबैजानी भाषा
अजरबैजानी भाषा वा अजरी भनेर पनि सम्बोधन गरिने, एक तुर्केली भाषा परिवार अन्तर्गत पर्ने एक भाषा हो जुन मुख्यतया अजरबैजानी मानिसद्वारा बोलिन्छ। यो अजरबैजानको आधिकारिक भाषा समेत हो। मुख्य रूपमा गणतन्त्र अजरबैजान गणतन्त्रमा बसोबास गर्ने मानिसहरूद्वारा उत्तर अजरबैजानी भाषिका बोलिन्छ भने इरानको अजरबैजानी क्षेत्रमा दक्षिण अजरबैजानी भाषिका बोलिन्छ। अजरबैजानीका दुवै रूपबीच एकदमै धेरै आपसी बौद्धिकता भए तापनि स्वनिमविज्ञान, शब्दसङ्ग्र, पदविज्ञान, वाक्यसंरचना र आगन्तुक शब्द स्रोतहरूमा उल्लेखनीय भिन्नताहरू रहेका छन्।
उत्तर अजरबैजानी भाषिकाले गणतन्त्र अजरबैजान र दागिस्तान (रूसको सङ्घीय विभाजन) मा आधिकारिक दर्जा प्राप्त गरेको छ तर दक्षिण अजरबैजानी भाषिकाले इरानमा आधिकारिक दर्जा प्राप्त गरेको छैन, जहाँ अधिकांश अजरबैजानी मानिसहरू बसोबास गर्छन्। यो जर्जिया र टर्कीको अजरबैजानी समुदाय र मुख्यतया युरोप र उत्तर अमेरिकामा प्रवासी समुदायहरूमा पनि बोलिने गरिन्छ।
दुबै अजरबैजानी भाषा तुर्केली भाषाको ओगुज शाखाका सदस्यहरू हुन्। उत्तर अजरबैजानी (गणतन्त्र अजरबैजान र रूसमा बोलिने) को मानकीकृत रूप शिरवानी उपभाषामा आधारित छ भने इरानी अजरबैजानीले ताबिजी उपभाषालाई यसको प्रतिष्ठा विविधताको रूपमा प्रयोग गर्दछ। सन् १९९१ मा सोभियत सङ्घबाट गणतन्त्र अजरबैजान स्वतन्त्र भएदेखि उत्तरी अजरबैजानीले रोमन लिपिको प्रयोग गर्दछ। अर्कोतर्फ इरानी अजरबैजानीले सधैँ फारसी-अरबी लिपिको प्रयोग जारी राखेको छ। अजरबैजानी गागाउज, कासकाई, क्रिमियाली तातार, तुर्केली र तुर्कमेनसँग नजिकको सम्बन्ध रहेको छ।
उत्पत्ति र पृष्ठभूमि
ऐतिहासिक रूपमा यस भाषालाई त्यहाँका स्थानीय वक्ताहरूले तुर्की अर्थ "तुर्केली" वा अजरबैजान तुर्ककासी अर्थात् "अजरबैजानी तुर्केली" भन्ने अर्थ दिन्छन्। सन् १९१८ मा राजनीतिक कारणले "अजरबैजान" को नाम अपनाएको अजरबैजान लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको स्थापना अघि"अजरबैजान"को नाम केवल तत्कालीन उत्तरपश्चिमी इरानको आसन्न क्षेत्र लाई चिनाउन प्रयोग गरिएको थियो। सोभियत नेता स्टालिनको आदेशमा अजरबैजान सोभियत समाजवादी गणतन्त्रको, स्थापना पश्चात् अजरबैजान सोभियत समाजवादी गणतन्त्रको औपचारिक भाषाको नाम तुर्केलीबाट "अजरबैजानी"मा परिवर्तन भएको थियो।
यो यो हनी सिंह
हनी सिंह (हिरदेश सिंह) आफ्नो शिर्षक यो यो हनी सिंहबाट बढी प्रसिद्ध छन्। ) एक पञ्जाबी र्‍याप गायक, संगीतकार, गायक र फिल्म अभिनेता हुन्। उनी धेरै पारिश्रमिक लिने कलाकार हुन् र बलिउडमा प्रसिद्ध छन्। उनका देशी कलाकार,ब्लु आइज जस्ता साङ्गितिक एल्बम प्रसिद्ध छन्।
एलजी यू-प्लस
एलजी यूप्लस निगम (LG유플러스 वा एलजी यू+ दक्षिण कोरियाली दूरसञ्चार सेवा प्रदायक हो । यो एलजी निगमको स्वामित्वमा रहेको छ जो कोरिया चौथो सबैभन्दा ठूलो बहु-उद्योग कम्पनी हो । एलजी इलेक्ट्रोनिक्स, एलजी निगमको एक सहायक कम्पनी हो । यो पहिला एलजी दूरसञ्चारको रूपमा चिनिन्थ्यो ।
यसले अर्को दुई एलजी दूरसञ्चारका सहायकहरू, डाकोम र पावरकम सँगको समायोजन पछि आफ्नो हालको नाम जुलाई २०१० मा राखेको थियोे । यसले विभिन्न मोबाइल सेवाहरू सञ्चालन गर्दछ । बैङ्क अन दक्षिण कोरियामा सबैभन्दा लोकप्रिय मोबाइल बैङ्किङ सेवा हो र म्युजिक अन, अनलाइन सङ्गीत भण्डारण सेवा हो ।
इतिहास
कोरिया दूरसञ्चारको निर्णय पछि राज्यको स्वामित्वमा रहेकोले यस फोन कम्पनीले, सेलुलर व्यवसायलाई सन् १९९४ मा निजी लगानीकर्ताहरूलाई बेच्नका लागि यस दक्षिण कोरियाली कम्पनीले दूरसञ्चार क्षेत्रमा एक प्रतिस्पर्धामा खोल्यो । कोरिया दूरसञ्चारले सन् १९९९ मा आफ्नो सेलुलर व्यवसायलाई केटी फ्रिटेलको साथमा पुन सुरु गरेको थियो । एलजी, जुन १९९६ मा सीडीएमए लाइसेन्स प्राप्त गरेपछि ताररहित बजारमा प्रवेश गरेको थियोे र एलजी टेलीकमको नामले एक नयाँ दूरसञ्चार सेवा प्रदायक बनेको थियोे र त्यसपछि यो एक राष्ट्रव्यापी डिजिटल सेलुलर सञ्जाल बनेको थियोे । यसले १ अक्टोबर १९९७ मा, व्यक्तिगत सञ्चार सेवाको सुरु गरेको थियोे । एलजी दूरसञ्चारले व्यक्तिगत सञ्चार सेवा प्रविधिको प्रयोग गरेर विश्वको पहिलो व्यापारिक सीडीएमएवान डाटा सेवा सञ्चालन गरेको थियोे । यो कोरियाको सबैभन्दा ठूलो इन्टरनेट सेवा प्रदायक हो । १ जुलाई २०१० मा, एलजी दूरसञ्चारले हालको नाम एलजी यू + मा परिवर्तन गर्यो ।
ताररहित सेवाहरू
जुलाई २००६ मा, कम्पनीले प्रविधि विकास गर्न नचाहे पछि दक्षिण कोरियाली सरकारले 2.1 GHz W-CDMA ब्यान्डविड्थको लागि, एलजी दूरसञ्चारको इजाजतपत्र रद्द गरेको थियोे ।
२०१२ सम्ममा राष्ट्रव्यापी रूपमा सेवा देशै भरि पुर्‍याउने लक्ष्यले जुलाई २०११ मा, एलजी यू + ले यसको एलटिइ नेटवर्क सञ्चालन गरेको थियोे ।
१७ जुलाई २०१३ मा एलजी यूप्लसले सामसुङ ग्यालेक्सी एस 4मा एलटिइ-ए परिचयको साथ एलटिइ-ए सेवाको सुरुवात गरेको थियोे ।
ल्याण्डलाईन
सन् २०१० मा एलजी दूरसञ्चारले डकोम निगम, एक सञ्जाल सेवाको अधिग्रहण गरेको थियोे जसले हनारो दूरसञ्चारको निर्धारित लाइन नेटवर्कको सञ्चालन गर्दथ्यो । जसले गर्दा यसलाई ल्यान्डलाइनको सञ्चार बजारमा प्रवेश गर्न मद्दत गरेको थियोे ।
आइपि टिभी
डिसेम्बर २००७ मा यू+टिभीको सुरुवात गरिएको थियोे ।
रोल्पा १ (निर्वाचन क्षेत्र)
रोल्पा १ नेपालको रोल्पा जिल्लाको संसदीय निर्वाचन क्षेत्र हो। यो निर्वाचन क्षेत्र ३१ अगस्ट २०१७ मा पेश गरिएको निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोग प्रतिवेदनमा अस्तित्वमा आएको थियो।
सम्मिलित क्षेत्रहरू
रोल्पा १ ले रोल्पा जिल्लाको सम्पूर्ण भाग समेटेको छ।
प्रदेश सभा खण्डहरू
लुम्बिनी प्रदेश प्रदेश सभा क्षेत्रलाई निम्नलिखित खण्डहरूमा विभाजन गरिएको छ:
परित्यक्ता
परित्यक्ता भुवन ढुंगानाद्वारा लिखित पहिलो उपन्यास हो।  यो किताब  २८ जुन, २०२० मा नेपालय प्रकाशनले प्रकाशित गरेको थियो । यो वर्ष २०७६ को लागि मदन पुरस्कारको लागि मनोनयन गरिएको थियो, जुन नेपालको सबैभन्दा प्रतिष्ठित साहित्यिक पुरस्कार मध्ये एक हो। सन् १९७० देखि नेपाली साहित्यमा सक्रिय रहेका लेखकको यो पहिलो उपन्यास हो । कोभिड–१९ को लकडाउनका कारण पुस्तक प्रकाशनमा ढिलाइ भएको हो ।
पृष्ठभूमि
यस पुस्तकले पितृसत्तात्मक नेपाली समाजमा महिलाको भित्री विचार र उनी एक्लोपनसँग कसरी व्यवहार गर्छिन् भन्ने कुरा देखाउँछ। यो किताब प्रथम पुरुष 'स्त्रीम अफ कोन्सिएस्नेस्' शैलीमा लेखिएको छ । ।
भ्यालेन्टिना नाप्पी
जीवन र करियर
इटालीको सालेर्नो नजिकै रहेको स्काफातीमा जन्मेकी, नाप्पीले सन् २०११ मा निर्देशक रोक्को सिफ्रेडीसँग मिलेर वयस्क उद्योगमा आफ्नो करियरको सुरुवात गरेकी थिइन्, त्यतिबेला उनले ई-मेलको माध्यमले सिफ्रेडीसँग सम्पर्क गरेकी थिइन्। उनले सालेर्नोमा कला स्कूलबाट स्नातक गरिन् अनि अक्टोबर २०१३ सम्म, उनी एउटा विश्वविद्यालयमा कला र डिजाइनको अध्ययन गर्ने गर्थिन्। प्रायः "बौद्धिक पोर्नस्टार" का रूपमा सन्दर्भित, नाप्पीले समकालीन समाजमा पुरुष र महिलाको स्थितिमाथि अनेकौं निबन्ध लेखेकी थिइन् र एउटा दर्शन समारोहमा समेत भाग लिएकी थिइन्। जून २०१२ मा उनी प्लेबोय इटालीका मुद्दामा प्लेमेट र नोभेम्बर २०१३ मा पेटहाउस पेट अफ द मन्थ थिइन्। मार्च २०१५ सम्म, उनी राजनीतिक र सामाजिक पत्रिका माइक्रोमेगामा एउटा कोलम लेख्ने गर्थिन्। उनी डक्यूमेन्ट्री आइ ओ सोनो मा भ्यालेन्टिना नाप्पी (२०१८) को विषय रहेकी छन्।
व्यक्तिगत जीवन
नाप्पीको पहिचान सर्वयौनिकता र जीवनभरि नास्तिकका रूपमा रहने भनेर गरिन्छ। उनले टेडएक्स टक्समा भनेकी थिइन् कि "पोर्नोग्राफी हाम्रो समाजमा एउटा हेटरोटोपियाका रूपमा विद्यमान रहेको छ, जो कि विशिष्ट सीमाहरुका साथ एउटा स्थानमा रहेको छ, जसको भित्र सामान्य नियम, प्रथाहरु, अपेक्षाहरु अनि अन्तर्विरोध निलम्बित, रूपान्तरित वा यहाँसम्म कि विकृत समेत हुने गर्दछ। टेडएक्स ब्यारीको मञ्ज बाट, विश्व प्रसिद्ध वयस्क चलचित्र अभिनेत्री भ्यालेन्टिना नाप्पी स्वयम् सँग नै यो प्रश्न गरेकी थिइन् कि: के यो अझसम्म पनि त्यस स्थानबाट अगाडी बढेर पोर्नको "अतिचार" को कल्पना गर्नलाई सम्भव छ जसलाई यसले सुम्पिएको छ? यदि हो भन्ने, के शर्तमा?" यी कुराहरु उनले टेडएक्स टक्सको कार्यक्रममा भनेकी थिइन्।
क्षेतलाल उपजिल्ला
क्षेतलाल बङ्गलादेशको उत्तरी भागमा पर्ने जिल्ला जयपुरहाट जिल्लाको एक उपजिल्ला हो। यो उपजिल्ला राजशाही विभागमा अन्तर्गत पर्दछ।
भूगोल
क्षेतलाल उपजिल्ला बङ्गलादेशको उत्तरी भागमा पर्छ भने यो उपजिल्ला २४°५६' देखि २५°०८' उत्तर अक्षांश र ८९°०२' देखि ८९°१२' पूर्वी देशान्तरमा अवस्थित छ। क्षेतलाल उपजिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये १४२.६० वर्ग किलोमिटर ओगटेको। यस उपजिल्लालाई जयपुरहाट सदर उपजिल्लाले उत्तर, आक्केलपुर र दुपचाँचिया उपजिल्लाले दक्षिण, कालाई र शिवगञ्ज उपजिल्लाले पूर्व र आक्केलपुर र जयपुरहाट सदर उपजिल्लाले पश्चिमबाट घेरेको छ। तुलसीगङ्गा र हरावती नदि यस उपजिल्लाको प्रमुख नदिहरू हुन्।
इतिहास
बङ्गलादेश मुक्ति अभियान सन् १९७१ मा देश व्यापी रूपमा शुरू भएको थियो भने नोभेम्बर १९७१ मा क्षेतलाल उपजिल्लाको बडुली भन्ने गाउँमा भएको पाकिस्तानी सेना र बङ्गलादेशको मुक्तिका लागि लडिरहेका लडाकु बीचको प्रत्यक्ष गोली हानाहानमा थुप्रै पाकिस्तानी सेनाहरू मारिएका थिए र कयौं घाइते भएका थिए। क्षेतलाल उपजिल्लाको हिन्दा कस्बा शाही जामे मस्जिद नजिक पाकिस्तानी सेना र बङ्गलादेशको मुक्तिका लागि लडिरहेका लडाकु बीचको प्रत्यक्ष गोली हानाहानमा थुप्रै पाकिस्तानी सेनाहरू मारिएका थिए र कयौं घाइते भएका थिए भने त्यसको अलावा पाकिस्तानी सेनाले ३ सर्वसाधारणको हत्या गरेका थिए।
जनशाङ्खिकि
उपजिल्ला विभाग प्रतिवेदनका अनुसार यस उपजिल्लाको कुल जनसङ्ख्या ११५९१८ रहेको छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या ५९२७४ छ भने महिलाको जनसङ्ख्या ५६६४४ रहेको छ। धर्मका आधारमा यस जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १०५७२८  छ भने हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ९९८१ रहेको छ। त्यस्तै गरी बौद्ध धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ६५, इसाई धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १८ र अन्य धर्मका मानिसहरूको जनसङ्ख्या १२६ रहेको छ। यस उपजिल्लामा सन्थल र बुनो जनजातिहरू बसोबास गर्छन्।
अर्थतन्त्र
यस उपजिल्लामा ६४.५८% कृषि योग्य जमिन छ जसमा कृषि योग्य जमिन सहरी क्षेत्रमा ५७.६९ र ग्रामीण क्षेत्रमा ६५.६७% रहेको छ। यस उपजिल्लाको अर्थतन्त्र मुख्यतया कृषिमा आधारित छ। यस उपजिल्लामा धान, जुट, गहुँ, आलु, उखु, तोरी आदि अन्न बालीहरू उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा आँप, कटहर, केरा, मेवा आदि फलफूलको उत्पादन हुँदै आएको छ। यस उपजिल्लामा बरफ उद्योग, गहुँ पिसानी केन्द्र, चिस्यान केन्द्र पनि सञ्चालनमा रहेका छन्। यस उपजिल्लाले आलु, धान, मौसमी तरकारी तथा अन्य फलफूलहरू निर्यात गर्दै आएको छ। यस उपजिल्लामा ११ हाटबजार तथा मेलाहरू सञ्चालन रहेका छन्। यस उपजिल्लामा ७५ माछापालन केन्द्र, ७९ कुखुरा पालन केन्द्र, ७५ दुग्ध सङ्कलन केन्द्रहरू रहेका छन्।
यस उपजिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती हो जसमा जिल्लाकै ७७.६०% मानिसहरू संलग्न छन्। यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै १.३१% मजदुरी, व्यापार र उद्योगमा ०.२४%, वाणिज्यमा ८.२८%, सञ्चार र यातायातमा ४.६८%, निर्माण क्षेत्रमा ०.७९%, सुविधा ३.०७%, धार्मिक सेवा ०.१६% र अन्य ३.९०% रहेका छन्।
प्रशासन
प्रशासकीय क्षेतलाल थानाको स्थापना सन् १८४७ भएको थियो भने सन् १९८३ जुलाई ३ मा दिन यसलाई उपजिल्लामा परिणत गरिएको थियोे। यस उपजिल्ला अन्तर्गत ९ डिसेम्बरका २०१० का दिन क्षेतलाल नगरपालिकाको पनि स्थापना भएको थियो।
दृश्यम
दृश्यम सन् २०१३ मा प्रदर्शित मलयालम भाषाको रोमाञ्चकारी चलचित्र हो। यो चलचित्रको लेखन तथा निर्देशन जितु जोसेफले गरेका छन्। यस चलचित्रमा मोहनलाल र मीना जस्ता कलाकार सहित अनसिबा हासन, एस्तर अनिल, कलाभवन साजोन, आशा शरथ, सिद्दिकी, रोसन बसिर र नीरज माधवको भूमिका रहेको छ। चलचित्रमा प्रहरी महानिरीक्षक गीता प्रभाकरको छोरा हराएर जर्जकुट्टी र उनको परिवार शङ्काको घेरामा परेपछी उनको परिवारले गरेको सङ्घर्ष चित्रण गरेको छ।
क्षेतलाल उपजिल्ला
शिक्षा
यस उपजिल्लाको कुल साक्षरता दर ४५.१% रहेको छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता ५१.४% छ भने महिलाको साक्षरता दर ३८.६% रहेको छ। यस उपजिल्लामा २ क्याम्पस, २ प्राबिधिक विद्यालय, २० माध्यमिक विद्यालय, ४१ प्राथमिक विद्यालय, १४ मदरसाहरू रहेका छन्। क्षेतलाल पाइलट उच्च विद्यालय (स्थापना सन् १९४२) यस उपजिल्लाको उत्कृष्ट विद्यालय मध्ये एक हो।
दृश्यम
केरलामा सन् २०१३ डिसेम्बर १९ मा प्रदर्शित भएको दृश्यम चलचित्रको आलोचकहरूबाट पटकथा प्रदर्शन, निर्देशनको प्रशंशासहित व्यापक तारिफ भएको थियो। यो चलचित्रले बक्स अफिसबाट ₹५०० मिलियन सङ्कलन गर्ने पहिलो मलयालम चलचित्र हो। यो चलचित्र सिनेमाघरमा १५० दिन भन्दा धेरै दिन चलेको थियो र विश्वव्यापी ₹७५० मिलियन कमाइ गर्न सफल भएको थियो। सन् २०१६ सम्म यो सबैभन्दा बढी कमाउने मलयालम चलचित्र रह्यो। यो संयुक्त अरब एमिरेट्समा १२५ दिनसम्म चलेर सबैभन्दा लामो समयसम्म चल्ने चलचित्र बन्न पुगेको छ।
दृश्यमले केरला राज्य चलचित्र पुरस्कारमा उत्कृष्ट चलचित्र र फिल्मफेयर पुरस्कार दक्षिणमा उत्कृष्ट चलचित्र– मलयालम जस्ता कयौँ पुरस्कारहरू प्राप्त गरेको थियो। यो चलचित्रलाई ४५औँ अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र मेला र आठौँ एसियाली चलचित्र मेलामा पनि प्रदर्शन गरियो जहाँ यस चलचित्रले व्यापक प्रशंसा प्राप्त गरेको थियो। यो चलचित्रलाई कन्नडमा 'दृश्य' (२०१४), तेलुगुमा 'द्रुश्यम' (२०१४), तामिलमा 'पापनासम' (२०१५) र हिन्दीमा दृश्यम गरि चार अन्य भारतीय भाषाहरूमा पनि बनाइएको छ। यसको रिमेक सिन्हाला भाषामा 'धर्मयुद्ध' (२०१७) र चिनियाँ भाषामा 'सिप विदआउट अ सेफर्ड' (२०१९) को रूपमा पनि तयार गरिएको थियो र यो चिनियाँ भाषामा पुनः निर्माण हुने पहिलो भारतीय चलचित्र बन्यो।
सन् २०२१ मा यसको सिक्वल दृश्यम २ प्रदर्शनमा आएको थियो।
कथा
जर्जकुट्टी एक अनाथ हुन्। उनले चार कक्षा पछि विद्यालय छाडेका थिए। अहिले उनी ग्रामीण क्षेत्रमा केबल टिभी सेवा चलाउने व्यापारी हुन्। उसको विवाह रानी नामकी महिलासँग भएको छ र उनीहरूका दुई छोरीहरू अञ्जु र अनु छिन्। परिवारबाहेक उनको रूचि चलचित्र हेर्नु हो र उसले आफ्नो बढी जसो समय आफ्नो सानो अफिसमा टिभीको अगाडि बिताउँछन्।
विद्यार्थीहरूको प्राकृतिक शिविरको क्रममा, प्रहरी महानिरीक्षक गीता प्रभाकरको बिग्रेको छोरा, वरुण प्रभाकरले लुकेर स्नानकक्षमा आफ्नो मोबाइलफोन प्रयोग गरेर अञ्जुको तस्विर खिच्दछ। त्यसपछि वरुणले अन्जुलाई आफुसँग यौन सम्बन्ध राख्न दबाब दिन्छ र नराखेमा उसको ती तस्विरहरूलाई सामाजिक सञ्जालमा राख्ने धम्की दिन्छ। जब रानीले यसबारे थाहा पाउँछिन् र वरुणसँग कुरा गर्छिन्, वरुणले सट्टामा रानीसँग यौन सम्पर्क राख्नको लागि माग गर्दछ। रिसले चुर हुँदै अञ्जुले घरमा रहेको एउटा पाइपले वरुणको फोन फुटाउन खोज्दा गल्तीले वरुणको टाउकोमा लाग्छ र तत्कालै वरुणको मृत्यु हुन जान्छ। डराएर रानी र अञ्जुले मल खाडलमा वरुणको लाश लुकाउछिन्, जुन घटनाको अनुपनि साक्षी बन्न पुगछिन्। रानीले जर्जकट्टीलाई घटना बताउँछिन्, जसले आफ्नो परिवारलाई कानूनबाट बचाउने योजना बनाउँछन्। उसले वरुणको कार र टुटेको मोबाइल फोनलाई ठेगान लगाए, जसलाई जर्जकट्टीसँग दुश्मनी भएका भ्रष्ट प्रहरी हवलदार सहदेवले देखेका थिए। त्यसपछि जर्जकट्टीले आफ्नो परिवार प्राथना गर्न बाहिर एउटा गिर्जाघरमा लैजान्छ। उनीहरूले बाहिर चलचित्र हेर्छन् र रेस्टुरेन्टमा खाना खान्छन्।
वरुण हराएपछि, गीताले अनुसन्धान शुरू गर्छिन्। प्रारम्भिक निरीक्षणपछि उनले जर्जकुट्टी र उनको परिवारलाई सोधपुछको लागि बोलाउँछिन्। यो हुनेछ भनेर अनुमान गरेर, जर्जकट्टीले आफ्नो परिवारलाई कसरी हत्याको समयमा हामी घरमा नै थिएनौ भनेर जवाफ दिन सिकाइसकेका थिए। जब व्यक्तिगत रूपमा प्रश्न गरिन्छ, तिनीहरू एउटै जवाफ दिन्छन्। जर्जकुट्टी रेस्टुरेन्टको बिल, चलचित्रको टिकटहरू र बस टिकटहरू पनि तिनीहरूको प्रमाणको रूपमा प्रस्तुत गर्छन्। गीताले प्रतिष्ठान (होटलको, बसको, चलचित्र घरको) मालिकलाई सोधपुछ गर्छिन् तर उनीहरूको बयानले जर्जकुट्टीको दावीलाई प्रमाणित गर्छ। यद्यपि, गीताले जर्जकुट्टीले झुटो प्रमाण बनाएको कुरा गर्छिन्। जर्जकुट्टीले हत्या भएपछि नै यात्रामा गएका थिए। फर्केको केही दिनपछि उनले ती मानिसहरू (होटलको, बसको, चलचित्र घरको मालिक)लाई फेरी भेटे। त्यो भेटमा उनले उनीहरूले अगस्ट २ मा नै भ्रमण गरेका थिए भनेर झुटो विश्वास दिलाए।
यही कुरालाई ध्यानमा राख्दै, गीताले जर्जकुट्टी, रानी, अञ्जु र अनुलाई पक्राउ गर्छिन् र सत्य कुरा निकाल्न सहदेवलाई उनीहरूलाई कुट्न क्रूर आदेश दिन्छिन्। अन्तत: अनुले सहदेवलाई आफ्नो परिवारलाई चोट पुर्‍याएको देखी लास गाडिएको देखेको ठाउँको बारेमा बताउँछिन्। यसैबीच, गीता र उनको पतिले वरुणको साथी एलेक्सबाट वरुणको मनसायको बारेमा थाहा पाउँछन्। उनीहरूले आफ्नो छोरा आफ्नै साथीलाइ बलात्कार गर्न खोज्ने एक बिग्रेको केटो हो भनेर थाहा पाउँदा दुःखी पर्छन्। यद्यपि मल खाडल खन्ने क्रममा पुलिसले एउटा बाछोको शव भेट्टाए। जर्जकुट्टीले उनीहरूको चालको अनुमान गर्दै वरुणको शव अन्यत्र सारिदिएका थिए। जर्जकट्टी र उनको परिवारले वरुणको हत्या गरेको प्रमाणित गर्न कुनै प्रमाण मिलेन, जर्जकट्टीले अनुलाई सार्वजनिक रुपमा सहदेवको बिरूद्ध बोल्न लगाए र जनताको समर्थन प्राप्त पाए, जसको परिणामस्वरूप एक समूहले सहदेवलाई पक्रे र पछि यातना दिएको कारण प्रहरी प्रशासनले उनलाई निलम्बन गर्छ। जर्जकुट्टी र उनको परिवारको बिरूद्ध सबै अभियोगहरू खारेज हुन्छ, र गीताले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिन्छिन्।
पछि, गीता र उनको पतिले जर्जकट्टी र उनको परिवारसँग गरेको व्यवहारको लागि माफी माग्छन्, वरुणलाई बिगार्न पहिलो जिम्मेवार आफूहरू भएको कुरा स्वीकार्छन् र उनलाई के भयो भनेर जान्न बिन्ती गर्दछन्। अप्रत्यक्ष रूपमा जर्जकुट्टी स्वीकार गर्दछन् कि उनले उनको परिवारको सुरक्षाको लागि वरुणको आकस्मिक हत्यालाई ढाकछोप गरेका थिए, तर उनी वरुणको मृत्युको लागि दु:खी भएका कुरा व्यक्त गर्छन्। अहिले, जर्जकुट्टी भर्खरै निर्माण स्थानीय प्रहरी चौकीमा रजिस्टरमा हस्ताक्षर गर्छन्। नयाँ प्रहरी निरीक्षकले जर्जकुट्टीलाई प्रहरीलाई मुर्ख नसम्झन र ढिलो वा चाँडो वरुणको लास शरीर पाइनेछ भनेर चेतावती दिन्छन्। जर्जकट्टी त्यहाँबाट निस्केपछि स्मृतिभूमिमा जर्जकट्टीले वरुणको लासलाई त्यतिबेला निर्माणाधिन पुलिस चौकीको जगमा लुकाएको देखाइन्छ ।
नातिकाजी
इतिहास र कार्यकाल
बाल्यकालदेखि नै सङ्गीतको सङ्गतमा परेका नातिकाजीले आफ्नो जीवनका अधिकांश समय हार्मोनियमका पर्दा चाल्दै बिताउनुभयो। पार्किन्सन रोगले थलिएर बस्दासमेत हरदम हार्मोनियममा भुलेर बस्ने नातिकाजी आफ्नो समयको कालजयी सङ्गीत सिर्जना गर्ने महान सङ्गीतकार हुन्। उनका सङ्गीत कालजयी छन्। नेपाली सङ्गीतको एउटा कालखण्डको मात्र नभई आउने समयको समेत प्रतिनिधिको रूपमा उनका सङ्गीत रहनेछन्।
आफ्नो घर, साथीभाइ र भजनगृहमा गीत गाउँदागाउँदै नातिकाजी वि.सं. २००७ सालमा रेडियो नेपाल पुगे र त्यसको एक वर्षपछि वि.सं. २००८ बैशाख १५ गतेदेखि लागू हुने गरी रेडियोमा नै जागिरको नियुक्तिपत्र पाए। उनले आफ्नै शब्द सङ्गीत र स्वरमा ‘जब प्रेम छुट्यो रोएर के गरौँ’ बोलको गीत पहिलोपटक रेडियो नेपालको प्रत्यक्ष प्रसारणमा गाएका थिएका थिए। त्यस्तै पुष्प नेपालीको शब्द र उनकै स्वर र सङ्गीत रहेको गीत ‘पहाड बसी वनमा खेली हुर्केकी अकेली’ उनको स्वरमा रेकर्ड भएको पहिलो गीत हो। २००९ सालमा उक्त गीत भारतको कोलकातामा डिस्क रेकर्ड गर्नका लागि राजा त्रिभुवन शाहले नातिकाजीलाई रु ६०० दिएका थिए। सुरुवातका दिनहरूका नातिकाजी आफैँ गीत लेख्थे र गाउँथे पनि। र, उनका स्वरका गीतहरू त्यसबेला श्रोताबीच चर्चित पनि थिए। लगभग २०० जति गीतहरू आफ्नो स्वरमा रेकर्ड गराएका नातिकाजी वि.सं. २०१६/१७ सालपछि गाउन छाडेर सङ्गीत सिर्जना सिर्जना गर्नपट्टि मात्रै लागे ।
रेडियो नेपाल
रेडियो नेपालको स्थापना हुँदा नेपाली गीतहरू त परै जाओस् बजाउनलाई नेपाली धुन पनि थिएन। यस्तै अभावकालका कलाकार मध्येका एक हुन् नातिकाजी। रेडियो नेपालमा प्रवेश गरेपछि नेपाली सङ्गीतको क्षेत्रलाई फराकिलो बनाउन ठूलो भूमिका खेलेका नातिकाजी रेडियो नेपालको साङ्गीतिक क्षेत्रको विकासका पृष्ठाधार मध्येका एक हुन्।
नातिकाजीले रेडियो नेपालमा प्रवेश गरेका बेला नेपाली गीतको अभावमा हिन्दी गीतलाई नै हुबहु नक्कल गरेर त्यसमा नेपाली शब्दहरू राखी गाउने गरिन्थ्यो। त्यसैले सुरुसुरुका दिनहरूमा नातिकाजी पनि हिन्दी गीतगजलहरूबाट केही प्रभावित देखिन्छन्। यसको उदाहरणको रूपमा नीरव रातमा आँसु खसाली र जीवनको सहारा त्यो आशा न बिदा गर्नजस्ता त्यसबेलाका केही गीतहरूलाई लिन सकिन्छ । साङ्गीतिक यात्राको क्रममा नातिकाजीले नेपाली लोकलय, नेवारी लोकलय र शास्त्रीय सङ्गीतलाई आधार बनाएर सङ्गीत सिर्जना गर्न थाले र नेपाली मौलिकपन भएका गीतहरु रचना गर्न उनी सक्षम भए, यसरी विस्तारै उनको सङ्गीत बाहृय प्रभावबाट फरक हँदै आयो। सङ्गीत सिर्जना गर्दा शब्दको भावअनुसार सङ्गीत सिर्जना गर्न रुचाउने नातिकाजी गीत रेकर्ड गर्दा शब्दको उच्चारण गलत नहोस् भनेर निकै होसियारी अपनाउँथे। उनको होसियारी गायिका तारादेवीको गीत रेकर्ड अझ विशेषरूपमा देखिन्थ्यो।
पशुपति पाठशालाबाट औपचारिकरूपमा एसएलसीसम्मको शिक्षा लिएका नातिकाजी विवाह गरेको एक वर्षपछि पढाइलाई पनि अगाडि बढाउने विचारले त्रिचन्द्र कलेजमा आइ.ए.मा भर्ना भएका थिए तर पारिवारिक जिम्मेवारी र सङ्गीतको व्यस्तताका कारण एक वर्षपछि उनले कलेजको पढाईलाई विश्राम दिए। सङ्गीतको शिक्षा बढाउनपट्टि लागे। यसैक्रममा उनले सन् १९७३ मा प्रयाग सङ्गीत समिति, इलाहावादबाट शास्त्रीय सङ्गीतमा विम्युज् गरे। पहेँलो रङको कपडा अलि बढी मन पराउने नातिकाजी साथीभाइ भेला पारेर मीठोमीठो खान, पिउन र रमाइला गफ गर्न रुचि लाग्थ्यो। वि.सं. २०२० सालदेखि २०४० सम्मको समयलाई नेपाली सङ्गीतका लागि स्वर्णिम युग मानिन्छ। यसै स्वर्णिम युगका महत्त्वपूर्ण धरोहर हुन् नातिकाजी। यसै अवधिमा उनका उत्कृष्ट रचनाहरु निस्किएका छन्। धर्मराज थापा, उस्ताद साइँलाहरूको लोकलहरी, मित्रसेन थापाको लाहुरे लोकशैली र मास्टर रत्नदास प्रकाशको तत्कालिक हिन्दुस्तानी शैलीको सङ्गीतमा हिँडिरहेको नेपाली सङ्गीतलाई परिमार्जन गरेर आज सबै नेपालीले गर्व गर्न लायकको आधुनिक सङ्गीत भनेर चिनिने शैलीको सङ्गीतको निर्माण गर्नमा नातिकाजीको ठूलो हात रहेको छ।
नातिकाजीको सङ्गीतमा थुप्रै नेपाली गायकगायिकाहरूले आफ्नो स्वर दिएर चर्चित बन्ने सौभाग्य पाएका छन्। प्रेमध्वज प्रधान, तारादेवी, योगेश वैद्य, रुवि जोशी, फत्तेमान, उदितनारायण झादेखि रामकृष्ण ढकाल, यम बरालसम्मका लागि सङ्गीत तयार गरेका छन्। कुनै पनि गीतको संगीत तयार गर्नुपहिले नातिकाजी शब्दलाई ध्यान दिएर दोर्‍याई तेर्‍याई पढ्थे अनि अलिअलि धुन फेर्नासाथ सुसेल्न थाल्थे। र, त्यसपछि एउटा चुरोट सल्काएर लामो श्वासले धुवाँ फाल्दै हार्मो्नियममा उक्त धुनलाई गाउन थाल्थे। यसरी उनी गीतको सङ्गीत तयार पार्थे। नातिकाजीको सङ्गीत राजदरबारका लागि पनि निकै प्रिय थियो। त्यतिखेरका राजपरिवारका सदस्यहरु उनी भनेपछि झुम्मिन्थे। राजपरिवारका सदस्यहरुका शब्दमा समेत सङ्गीत भरेका नातिकाजीको सङ्गीतको ट्युनिङ चादनी शाहको शब्दमा गजबसँग मिलेको छ। उनले सङ्गीत गरेका चाँदनी शाहका सबै गीतहरु श्रोतामाझ लोकप्रिय बने। रेडियो नेपालमा राजा वीरेन्द्रको हुकम प्रमाङ्गीबाट शाखा अधिकृत हुदै उपसचिवस्तरीय सङ्गीतकारसम्म भएका र वि.सं. २०४६ सालदेखि उमेरका कारण रेडियोको जागिरबाट अवकाश पाएका नातिकाजीले यस अवधिमा थुप्रै गीतहरूमा सङ्गीत दिए। आधुनिक, चलचित्र, नेवारी, राष्ट्रिय, लोक सबै प्रकारका गीतमा सङ्गीत दिएका नातिकाजीका पिंजराको सुँगा, कुञ्जिनी, हामी आफ्नै भरमा ज्युँदै छौँ, भक्त प्रल्हाद, पृथ्वीनारायण शाहका चार पक्ष लगायतका २२ वटा जति गीतिनाटक अहिले पनि रेकर्डको रूपमा रहेका छन्। त्यस्तै उनले मनको बाँध, सिन्दूर, २५ वसन्त, शान्तिदीप, चेलिबेटीजस्ता केही चर्चित चलचित्रहरूमा पनि सङ्गीत दिएका छन्।
लगभग ४००० जति गीतमा सङ्गीत गरेका नातिकाजीका गीतहरु रेकर्ड भएका अनुपातमा निकै कम मात्र गीतहरूले श्रोताको मन छुन सफल भएका छन्। रेडियो नेपालमा मेसिनले झै सङ्गीत सिर्जना गरेका कारण कतिपय उनका गीतका मेलोडी सामान्य किसिमका लाग्छन्। गीत सङ्गीत भनेपछि मरिमेट्ने नातिकाजी रोगका कारण थलिएर ओछ्यानमा ढल्दासमेत उनको सङ्गीत माग्न आउनेहरूलाई खाली हात फर्काउँदैन थिए। यिनका सङ्गीतमा पाइने दुःखात्मक, सुखात्मक र राष्ट्रनिर्माणमा जुर्मुराउने उत्साहपूर्णलयले गर्दा उनी अमर छन्। वास्तवमा उनको त्यो कलात्मक व्यक्तित्वले उनी नेपाली सङ्गीतका ज्योति भए। गाउँपाखा, सहरबजार सबैतिरका नेपाली अझै पनि बोल्छन्– “नातिकाजी नै रेडियो नेपाल हो र रेडियो नेपाल नै नातिकाजी हुन्।” वास्तवमा त्यति बेला नातिकाजीले यसबारेको एउटा ठूलो फाँट नै स्थापना गरेका थिए। त्यसैले उनलाई नेपाली साङ्गीतिक क्षेत्रका सङ्गीतशिरोभूषण भनियो। कर्मको गुण, परिमाण र योगदानको मर्मलाई समेट्न उनका लागि यो उपमा पनि थोरै हुन्छ भने उनी नेपाली सङ्गीतका शङ्कराचार्य हुन्। नातिकाजीका त्यस बेलादेखिका सङ्गीतका सम्पूर्ण सङ्ग्रहहरू हेर्ने हो भने यिनका दुई हजारभन्दा बढी साङ्गीतिक धूनहरू रेडियो नेपालमा रहेका छन्। यिनले युवावस्थामा गीत पनि गाएका थिए। त्यसबेला गाएका यिनका दुई सयवटा गीतहरू रेडियो नेपालमा सुरक्षति छन्। त्यति मात्र होइन यिनका बाईसवटा अपेराहरू रेडियो नेपालमा सुरक्षित छन्। यिनले आफैले गीत पनि लेखे। यिनले जम्मा सातवटा गीतहरू लेखे। मान्छेले गीत सुन्ने इच्छा मात्रै गर्छ भने पनि यिनको स्वर, सङ्गीत र रचनालाई मन नपराउने मान्छे नै हुँदैनन् किनभने यिनी गाउँदा, लेख्ता र सङ्गीत भर्दा नेपाली मुटुको ढुकढुकीबाट प्रस्तुत गर्ने गर्थे नातिकाजीले सङ्गीतकै सिलसिलामा नेपालका विभिन्न भूभाग डुले। नेपालीहरूका घरआँगनमा गएर गीत गाउने, सङ्गीत पोख्ने र रचना गर्ने नातिकाजी सरल जीवन र उच्च विचारका कुबेर थिए। उनको सरलताको अझै धेरैले तारिफ गरे, उनको व्यवहारको थुप्रैले पाठ सिके र उनको महानताको कदर गर्ने मान्छे पनि त्यत्ति नै भेटिए।
पुरस्कार तथा सम्मान
विभिन्न विभूषणबाट विभूषित नातिकाजीले जीवनभरि सङ्गीतमा समर्पित भएवापत गोर्खा दक्षिण बाहु प्रथम, इन्द्रराज्यलक्ष्मी प्रज्ञापुरस्कार, छिन्नलता पुरस्कार, भूपाल सङ्गीत पुरस्कार र नई सुरसम्मान प्राप्त गरे । यिनले नेपालका विभिन्न साङ्गीतिक, साहित्यिक र सामाजिक सङ्घसंस्थाबाट अरू पनि पुरस्कार, सम्मान र अभिनन्दन पाए । साथै उनको जीवनकालमा नईद्वारा सम्पादित ‘सङ्गीत शिरोभूषण नातिकाजी’ र विमल भौकाजीद्वारा सम्पादित यशस्वी सङ्गीत तपस्वी नातिकाजी पुस्तक प्रकाशनमा आएको छ।
चाँपाइ नबाबगञ्ज जिल्ला
चाँपाइ नबाबगञ्ज बङ्गलादेशको उत्तर- पश्चिममा अवस्थित एक जिल्ला हो। यो जिल्ला राजशाही विभागमा अन्तर्गत पर्दछ। यो जिल्ला ब्रिटिस भारतको मालदह जिल्ला उपविभागको रूपमा रहेको थियो भने सन् १९८४ मा यो एक छुट्टै जिल्ला रूपमा स्थापित भएको थियो।
शब्दको उत्पत्ति
चाँपाइनवाबगञ्को नाम धेरै पुरानो छैन। सन् २००१ अघि यो केवल नवाबगञ्जको रूपमा परिचित रहेको थियो। पूर्व-ब्रिटिस वा ब्रिटिस-राज युगमा यो ठाउँ मुर्शिदाबादका नवाबहरूको लागि छुट्टीको ठाउँ थियो र दौडपुर मौजा उनीहरूका लागि एक पर्यटकीय स्थल थियो। नवाबहरू मुख्यतया यहाँ शिकार खेल्नका लागि आउँने गरेका कारण यस ठाउँलाई नबाबगञ्जको नाम दिइएको थियो। बङ्गालका एक नवाब ( बाङ्ला-बिहार र उडिसा) सरफराज खान (सन् १७३९-१७४०) एक पटक यहाँ शिकारको खेल्नका लागि आएका थिए र यस ठाउँमा पाल बनाएर बसेका थिए भन्ने जनविश्वास रहेको छ। त्यसबेलादेखि यस ठाउँलाई नबाबगञ्ज भनेर चिनिन थालिएको थियो। धेरै जसो अन्वेषकहरू आलिबर्दी खान (सन् १७४०-५६) को शासनकालमा यस ठाउँलाई नबाबगञ्ज भन्ने नाम दिइएको थियो भनेर विश्वास गर्दछन्।