cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
अनलाइन पत्रकारिता
चुनौती
अहिले नेपालका हरेक सूचना प्रवाह गर्न अनलाईन खबर डट कम, कान्तिपुरडेली डट कम, बाह्रखरी डट कम, ७७ जिल्लामा संचालित साझा सबाल डट कम, सेतोपाटि डट कम, काठमाडौँ टुडे डट कम, रातोपाटि ई कान्तिपुर डट कम, नागरिक न्युज डट कम, इमेज खबर डट कम, उज्यालो अनलाइन डटकम, अन्नपुर्णपोस्ट डटकम, नयाँ पेज डटकम, समाचारपाटि डटकम, नेपाल जापान डट कम, नेपाल न्युज डट कम, हिमाल खबर डट कम, ई जमाना डट कम, नेपाली पोष्ट डट कम नेपाल दुबई डट कम नेपाल युके डट कमजस्ता दर्जनौ अनलाईन लागेका छन् ।अनलाइन मिडियाको विकास क्षेत्रीय र स्थानीय रूपमा पनि हुन थालेका छन् । जस्तै १ नम्बर प्रदेशको चर्चित पत्रिका ब्लाष्ट दैनिकले पनि आफ्नो अनलाइन संस्करण ब्लाष्टखबर डटकम सुरू गरेको छ । योगेशबाबु काफ्लेको सम्पादनमा उक्त अनलाइन अहिले सञ्चालीत छ । १ नम्बर प्रदेशको प्रतिनिधि अनलाइनको रूपमा यो स्थापित हुदै छ । अनलाईन मिडिया एसोसिएसनकॊ केही महिना अघिको तथ्याङ्क अनुसार हाल नेपाली भाषाका समाचारमूलक ५६७ बढी अनलाईन संचालनमा छन् भने अङ्ग्रेजी भाषामा दर्जन बढी रहेका छन् ।
जलगाव जिल्ला
जळगाव जिल्ला भारतीय राज्य महाराष्ट्रको एउटा जिल्ला हो।
कुल्लू
कुल्लू भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
धुले जिल्ला
धुले जिल्ला भारतीय राज्य महाराष्ट्रको एउटा जिल्ला हो। यो जिल्लाको सदरमुकाम धुले सहर हो। धुले जिल्ला प्राचिन खानदेश राज्यको भूभाग थियो।
इतिहास
प्राचिन भारतबर्षमा धुले जिल्ला खानदेश राज्यको भूभाग थियो। यस क्षेत्रको प्राचिन नाम 'रसिका' थियो।
मल्ल
मल्ल नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बी विशेषतया नेपालीहरूको थर हो। ऐतिहासिक कालमा कुस्तीयुद्द लाई मल्ल युद्द भनिन्थ्यो | मल्ल युद्द गरेर राज्य जित्नेहरु मल्ल राजा बने | मल्ल राजाका  सूर्यवंशी /रघुवंशी भनेर लेखिएका अभिलेख भेटिन्छन । प्राचीन जछ्देव मल्ल को अभिलेख सुर्खेतमा भेटिएको छ । काठमाडौँ को भक्तपुर ,ललितपुर र काठमाडौँ मा राज्य गर्ने मल्ल राजा प्राचीन काल खण्डमा चर्चित थिए । जुम्ला सिंजा का मल्ल राजाहरू आफ्नो राज्यकालमा शक्तिशाली राजा थिए । सिम्रौनगढका कर्णाटवंशीले नेपाल मण्डलमा राज्य गरेको इतिहास छ । पछि पृथ्वीनारायण शाहले नेपाल एकीकरण उपत्यका मा रहेका मल्ल जाति नेवार जाति मा सम्मीलित भए । जुम्ला सिंजाबाट डोटी आएपछि यी मल्ल राजा डोटी आएको केहि कालखण्ड को अन्तमा शाही थर का बनेका थिए । डोटी पचनाली र बझांग का मल्ल जुम्लाबाट डोटी आएका चल्ल/मल्ल राजाका वंशज हुन् । डडेलधुरा पस्से गर्खाका चम्साली मल्ल र डोटी धुरकोटका मल्लहरु एकै वंशज हुन । यी  मात्रै नभएर भिभिन्न कुल खान्दानकाहरूले पनि मल्ल लेखेको देखिएको र सुनिएको छ ।
देखिएका र जानिएका फरक-फरक कुल खान्दानका मल्ल
खोज अनुसन्धान अनुसार तालिकामा राखेर विश्लेषण गर्दा
शौनक गोत्रीय मल्ल पनि दुई कुल/खान्दानका
डोटी वोगटान क्षेत्रमा रहेका मल्लहरूको वंशावली अनुसार डोटी जोरायलबाट वोगटान गएको र समैजी कुलदेवता भनिएको छ । हर्कराज मल्ल (हिरासिं) डोटी बोगटान घाँगल नाय, द्वारा लेखिएको मल्ल वंशावली अनुसार सूर्यवंशी सवनय गोत्री डोटी बोगटान घाँगलका मल्लहरूको कुलदेवता समैजी हुन् । जसलाई घण्टेश्वर समैजी पनि भन्दछन् । घाँगल बुढाकोटको डाँडामा स्थापित सिकारी समैजी पनि यिनै मल्लका कुलदेवता मानिन्छन् । बर्तमानमा पनि जोरायलमा शौनक गोत्रका मल्ल धेरै छन् । जोरायलमा बसोबास गर्ने सबै मल्लहरुका कुलदेवता समैजी छन् । डोटी जोरायल खार, सेकुनीका मल्लका कुलदेवता भाडिको समैजी, खैगाड़को समैजी ,भेटा समैजी छन् | डडेल्धुराको पस्से चम्साल, कोटकाँडे, पिल्कोट, गुनपालक्षेत्रमा बसोबास गर्ने मल्लका कुलदेवता पनि समैजी छन् । यी जोरायलका मल्लहरु आफू नागी मल्ल वंशज भएको र डोटी पचनालीबाट आएको दावी गर्दछन् । यिनले जे भने पनि जोरायलका समैजी कुलदेवता भएका शौनक गोत्रीय , सूर्यवंशी मल्ल कत्युरी राजाका वंशज हुन् | यिनलाई कोर/रावलका मल्ल भने पनि जुम्लाका बलिराज लाई पनि रावल पद दिएको इतिहास छ । बलि राजका वंशजका कल्याल शाही ठकुरी मानिन्छन । रावल राज्पुत्रको प्रयाबाची शब्द हो | डडेल्धुरा कोर गाउँ र गुनपालको धामी गाउँ का मल्ल कैलपाल र जगन्नाथ देवतासँग सम्बन्धित छन् । डडेल्धुरा को लम्कंडे भन्ने स्थानमा रहेका मल्ल पनि कैलपाल देवतासँग सम्बन्धित छन् । शौनक गोत्रीय समैजी कुलदेवता भएका घाङलीमल्ल निमुवावोझी, मुडामा बस्छन् । चवालाका मल्ल दोधारा, वरहडिया, मुडा, वौनिया, हरिनगरमा बस्छन् । विठाडावाला मल्ल वौनिया, सरैया, देउकलिया क्षेत्रमा बस्छन् ।  कार्तिकेय (मोहन्याल)देवतासँग सम्बन्धित शौनक गोत्रीय मल्लको वंशज पण्डौनका मल्लहरु कैलालीको भजनी, निम्दी, मुनुवा क्षेत्रमा छन् । यी पण्डौन का मल्ल कार्तिकेय (मोहन्याल)  लाई कुलदेवता मान्दछन । पण्डौन मल्ल खान्दानका मोहनराज मल्ल ७ न प्रदेशका प्रमुख छन् ।  यस परिवारमा चिनिएका मोहनराज मल्ल पंचायत कालमा पनि चर्चित व्यक्तित्व हुन् । सुर्खेतको मल्लकाँडामा भेटिएको अक्षदेव मल्लको वि.स.१३७२को स्तम्भ लेख निकै खण्डित रहेको छ । तापनि यसको सम्वत शाके १२३७ र राजाको नाम अक्षदेव मल्ल लेखिएको हुँदा हालसम्म देखापरेका मल्लहरुमध्ये सबैभन्दा जेठो मल्ल जक्षदेव मल्ल (अक्षदेवमल्ल) ठहरिएकाले मानदेवको अभिलेखमा बर्णित मल्लपुर सुर्खेतलाई मान्न सकिन्छ ।
मल्ल को वैवाहिक सम्बन्ध
नेपाली समाजको मान्यता अनुसार मल्ल ठकुरी को थर हो । ठकुरी भएकै नाताले मल्ल को बैबाहिक सम्बन्ध पनि समान स्तरका अन्य ठकुरीसँग हुने गर्दछ । डोटी बोगटान का मल्लको उपल्लो वोगटानका बोगटी / बम सँग वैवाहिक सम्बन्ध पहिले देखि नै थियो । अझै पनि छ, तर डोटी तल्लो बोगटानमा बसोबास भएका कार्तिकेय (मोहन्याल) कुलदेवता मान्ने बम रजवार हरूको  बोगटान क्षेत्रका मल्लसँग पहिलेका दिनमा बैबाहिक सम्बन्ध थिएन । अहिले केही समय यता आएर वोगटानका मल्लसँग पनि फाट फुट भएको छ । तर तल्लो वोगटानका बम ठकुरीहरूको वैवाहिक सम्बन्ध डोटीका शाही/शाह र पचनाली क्षेत्रका मल्ल, डौडका सिहसँग पहिले देखि थियो । डोटी रैका राजवंश नागी मल्लका सन्तानका मल्ल भनिने पचनाली,दियाली र तिछाडाका मल्लसँग डोटी बोगटान का ठकुरी रजवार हरूको र देउवा हरूको बिबाह पुरानै दिन देखि भएको पाईन्छ । बोगटान क्षेत्रका मल्लसँग देउवा हरूको पनि बिबाह थिएन । बर्तमानमा थाक्य-गल्या देउवाले  समैजी कुलदेवता मान्ने मल्ल (रावल)संग बिबाह गरेपनि पुराना दिनमा मल्ल रावललाई आफू भन्दा सानो सम्झने र बिबाह नगर्ने गरेको इतिहास देउवाहरूको छ । रैका मल्ल /शाही भन्दा फरक कुल मानिने डोटी बोगटानका मल्लको सम्बन्धमा इतिहास  र देवता जे जस्तो भएपनि वोगटान क्षेत्रको वुढाकोट, घाङल, चवाला, विठाडा र पण्डौन क्षेत्रका मल्लहरु ठकुरी कहलिन्छन् । पण्डौनी मल्लहरु बोगटान क्षेत्रका अन्य मल्ल भन्दा आफू फरक रहेको बताउँछन् । वर्तमानमा माथि उल्लेखित सबै मल्लको बिबाह डोटी बोगटानका बम, बोगटानका बोगटी रजवार, अछामी शाह, बझांगी सिंह, बैतडी चन्द डाँगका शाह, रासकोटी शाही ,कल्याल शाही ,शाह, राठौर , देउवा, दार्चुलाका पाल ,नेपालका राणाहरूसँग भएको भेटिन्छ । तर नेवार मल्ल र वैश्य मल्लहरू भने आफ्नै जात मिल्ने  तिनकै स्तरकाहरूसँग बिबाह गर्दछन ।
सूर्यवंश र रघुवंश उल्लेखित मल्ल र देव थरसँग सम्बन्धितअभिलेख
राजानान्यदेव
=== शौनक गोत्रीय डोटी बोगटानका मल्ल ठकुरी वंशावली अनुसार===
मल्ल थर लेख्ने वैश्यहरु
बैतडी डेमाडोको देउको भनिने बोरो महेन्द्रनगर बजारमा गर्ग गोत्र बताउने र मल्ल थर लेखेर बसेको छ | डोटी जिल्ला बासुदेवी गाउँ विकास समितिको देउकांडे बोरो (बोहरा) पनि मल्ल थर लेख्छन | यी बोहराका मल्ल थर लेख्नेहरु कौसिल्ला(कौशिक) गोत्र बताउने र मल्ल थर लेख्ने कैलाली जिल्ला अतरिया नगरपालिका दुर्गा लक्ष्मी उच्च मा.बि नजिक बस्छन |
नन्दुरबार जिल्ला
नंदुरबार जिल्ला भारतीय राज्य महाराष्ट्रको एउटा जिल्ला हो ।
धनुष्टङ्कार
धनुष्टंकार
धनुष्टंकार क्लस्त्रिडिउम टिटानी नामक ब्यक्टेरियाको सङ्क्रमणले हुन्छ। धनुष्टंकार प्राय : बच्चालाई लाग्ने रोग हो। मानिस , गाई , घोडा , बाख्रा जस्ता जनावरको दिसा , खिया लागेका हतियार , प्रदुशित माटो वा बच्चाको नाइटोबाट शरीरभित्र जीवाणु प्रवेश गर्दछ ।
केताकी
केताकी भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
धनुष्टङ्कार
रोगको लक्षण
(ख) मुख र बङगराको वरीपरिको मासु कडा हुन्छ ।
(ग) शरीर पछाडितिर धनुष जस्ताइ बाङ्गिन्छ ।
(घ) खाना चपाउन र् निल्न सक्दैन, क्रमिक रूपमा श्वास प्रश्वासमा बाधा पुग्छ।
सावधानी / बच्ने उपाय
(क) बच्चालाई डिपिटी खोप लगाउनु पर्छ ।
नाशिक जिल्ला
नाशिक जिल्ला भारतीय राज्य महाराष्ट्रको एउटा जिल्ला हो।
धनुष्टङ्कार
सावधानी / बच्ने उपाय
(ख) महिललाई टिटी खोप लगाउनु पर्छ।
(ग) घाउ भएको बेलामा धुलो, माटो र गोबरमा चल्नु हुँदैन ।
(घ) घाउमा सफा कपडा लगाउनु पर्छ।
(ङ) खिया परेको हतियारले घाउ भएमा २४ घण्टाभित्र टिटी खोप लगाउनु पर्छ ।
(च) घाउलाई साबुन पानीले धुनुपर्छ ।
उपचार
धनुष्टंकारको उपचार सम्भव छैन । यो रोग रेविज जस्तै लागेपछी निको हुँदैन ।
दोस्रो राष्ट्रिय खेलकुद २०४०
दोस्रो राष्ट्रिय खेलकुद २०४० (अंग्रेजी:-Second National Games of Nepal) नेपाल राष्ट्रिय खेलकुदको दोस्रो संस्करण हो । यस प्रतियोगिता २०४० चैत १२ गतेदेखि २० गतेसम्म पोखराको पोखरा स्पोर्ट्स कम्प्लेक्समा सञ्चालन भएको थियो ।यस प्रतियोगिताको उद्घाटन श्री ५ वीरेन्द्र शाहबाट भएको थियो ।
सहभागी टिमहरू
यस दोस्रो राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगितामा पनि नेपालका कुल १४ अञ्चल समावेश रहेको थियो। जसमा ५० स्वर्ण पदक सहित कुल १३७ पदक जिति वाग्मती अञ्चल प्रतियोगिताको अन्तिम पदक तालिकामा प्रथम हुन सफल भएको थियो।
समावेश खेलहरू
यस प्रथम राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगितामा कुल २१ खेलहरू समावेश गरिएको थियो ।
लोगो
यस पटकको प्रतियोगितामा लोगोको रूपमा नेपालको राष्ट्रिय फूल लालीगुराँस राखिएको थियो ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी :नेपाल राष्ट्रिय खेलकुद श्रेणी : खेलकुद
बिहा (कथा)
बिहा साहित्यकार बिपी कोइरालाद्वारा लेखिएको मौलिक मनोवैज्ञानिक कथा हो । यो कथा साझा प्रकाशनले विसं २०३२ सालमा प्रकाशित दोषी चश्मा कथासङ्ग्रह‎मा सङ्ग्रहित गरिएको छ । करिब पाँच पृष्ठमा समेटिएको कथा बिहा, एउटा प्रथम पुरूष दृष्टिबिन्दु प्रयोग गरेर लेखिएको कथा हो । यस कथामा मपात्र बाहेक सुब्बा कटकबहादुर र हरिमतीलाई मुख्यपात्रको रूपमा उतारिएको छ । पछिल्ला दुई पात्रहरूकै वरिपरि कथा केन्द्रित भएको भएपनि यी दुबै पात्रहरूको भुमिका भने गौण रहेको छ । कटकबहादुर र हरिमती अनमेल विवाह पछि मपात्रको मनमा उत्पन्न भावनाहरूलाई नै कथाकारले यस कथामा उतारेका छन् । प्रथम श्रीमतीको मृत्यु भएपछि सुब्बा कटकबहादुरले दुई छोराको स्याहार गर्न र घर व्यवहार चलाउन भन्दै मात्र चौध वर्षकी हरिमतीलाई विवाह गरेको सुनेपछि मपात्रलाई आफू पहिला जन्ती गएको एक अनमेल विवाहको सम्झना हुन्छ । व्यग्र भएर दुलाहाको रूपहेर्न बसेका उनी र गाउँका स्वास्नीमानिसहरूलाई खिन्न पार्दै त्यतिबेला एउटा छिप्पीएको दुलाहा निस्कीएको थियो । दुनियाँको मन खिन्न बनाएर दुलाहा भएको उ गजक्क पर्दै हात्तीमा चढेर दुलही लिन हिडेको थियो । जन्ती जान हिडेको बेलामा मपात्रले ती दुलाहाले दुई टुहुरा छोराहरूको स्याहार गर्न र घर व्यवहार चलाउन विवाह गर्न वाध्य भएको थाह पाउँछन् । त्यसपछि उनको मनमा दुलहीको बारेमा तर्कना आउँछ । दुलाहाको त घर चलाउनु थियो, ती सानासाना केटाकेटीहरूलाई हेरिदिने मानिस ल्याउनु थियो र विवाह गरे । तर यिनको घर चलाउने र यिनका छोराछोरीलाई हेरिदिन आउने दुलही कस्ती होलिन ? उनले २५/३० वर्षकी, घर व्यवहारको काममा निपुण, बढेका दुई छोरालाई हेर्न सक्ने, दुलाहाको सारा व्यवहार थाम्न सक्ने दुलहीको कल्पना गरेका थिए । तर जब २/३ जना स्वास्नी मानिहरूले समातेर लुगाले छोपिएकी सानी बालिकालाई दुलही भन्दै मण्डपमा ल्याए उनलाई विरक्त लाग्यो । कसरी एउटी १४ वर्षकी बालिकाले दुलाहाको घर थाम्लिन् र उनका छोराहरूको हेरविचार गर्न सक्लिन् ? ती बालिका दुलाहाको घरमा कसरी बस्लिन ? उनको र दुलाहाको सम्बन्ध कस्तो रहला ? जस्ता अनेकौँ प्रश्नले मपात्रको मन भारी हुन्छ । त्यसपछि उनलाई कुनै विवाहमा जन्ती जाने साहस आउँदैन । सुब्बा कटकबहादुरले मात्र चौध वर्षकी हरिमतीलाई विवाह गरेको सुनेपछि मपात्रलाई त्यो पुरानो घटना स्मरण भएको थियो । त्यसछि उनी हरिमतीको बारेमा सोच्न थाल्छन् । हरिमतीले कस्तो दुलाहाको कल्पना गरेकी थिई होला ? जवान कि कटकबहादुर जस्तै छिप्पिएको ? कि आफू जस्तै सानो केटो ? यस्तै विभिन्न कल्पना गर्दा गर्दै मपात्र विवाहको रातको कल्पना गर्न पुग्छन् । विवाहको पहिलो रात कटकबहादुर र हरिमती कस्ता कुरा गर्दा होलान् ? उनी कल्पना गर्छन्- कटकबहादुरले माया गर्दै ……मेरी रानी'' भन्दा हरिमतीको बाल हृदयमा संगीहरूसँग राजारानी खेलेको याद आयो होला र यत्रो ठूलो मान्छेले बच्चाले जस्तै खेलवाड गरेकोमा रिस उठ्यो होला । कटकबहादुरले म्वाईं खान खोज्दा हरिमतीलाई आश्चर्य लाग्यो होला, उसले हरिमतीलाई किन म्वाईं खायो दुलही भनेर कि सानी भनेर ? उनी फेरि कल्पिन्छन्- सायद त्यस्तो केही भएनहोला । कटकबहादुरले हरिमतीसँग ……नानी, तिम्रो नाम के हो ? भनि सोधे होलान् । त्यस पछि पढाइको बारेमा सोधे होलान् अनि अबदेखि आफूसँग पढ्नु भन्दै ……निन्द्रा लाग्यो होला सुत्न जाऊ भने होलान् । हरिमतीलाई सुताई उनी आफ्नो हरहिसाब मिलाउन लागेहोलान् । बिहान भएपछि हरिमतीलाई उठेर नुहाउन लगाउँछन्, एकछिन पढ्न भन्छन् र नमिलेको ठाउँमा आफैं सिकाउँछन् । त्यसपछि खाना खाएर हरिमती विद्यालय जान्छे । मपात्रले अन्त्यमा केही प्रश्न उठाएका छन् । त्यसो भए कटकबहादुरले किन विवाह गरे ? छोरी नभएर छोरीको रहर पुर्याउन ? र उनी व्यङ्ग्य गर्छन् त्यसो भए दुलही ल्याएकै दिन बढेकी कन्याको विवाह गरिदिनुपर्ने पीर तिनलाई थपियोहोला ।
सोली
सोली तरल पदार्थलाई सानो मुख भएको भाँडामा राख्न प्रयोगगरिने ढुङ्ग्रो हो ।
Lejek (sprzęt laboratoryjny) Лійка
कपडा
कपडा ( बस्त्र वा लुगा) भन्नाले मानिसले शरीरमा लगाउने वा शरीर छोप्न प्रयोग गर्ने वस्तुलाई जनाउँछ । कपडा लगाउनु विशेषत मानव विशेषता तथा लगभग सम्पूर्ण मानव समुदायको विशेषता हो । कपडाको प्रयोग सामान्यतया मनिसको गुप्ताङ्ग मात्र छोप्न देखि लिएर शरीरलाई जाडोबाट जोगाउनको लागि गरिएको पाइन्छ ।
ड्रयु ब्यारिमोर
ड्रयु ब्लिथ ब्यारिमोर (जन्म २२ फेब्रुअरी १९७५) एक अमेरिकी चलचित्र अभिनेत्री, निर्माता र निर्देशक हुन्। उनी अमेरिकी अभिनेताहरूको ब्यारिमोर परिवारको एक सदस्य र जोन ब्यारिमोरकि नातिनी हुन। ११ वर्षको उमेरमा उनी पहिलोपटक एक विज्ञापनमा देखा परेकी थिइन्। ब्यारिमोरले सन् १९८० मा अल्टरेड स्टेट्सबाट आफ्नो अभिनय यात्राको सुरुवात गर्दै त्यसपछि इटी द एक्स्ट्रा-टेरेस्ट्रियलमा आफ्नो पहिलो प्रमुख भूमिकामा अभिनय गरिकी थिइन्। उनले आफूलाई मुख्य रूपले हास्य भूमिकाहरूमा स्थापित गरेर छिट्टै हलिउडको सबैभन्दा मान्यता प्राप्त बाल कलाकारहरू मध्य एक बन्न सफल भएकी थिइन्।
ब्यारिमोरको उदण्ड बाल्यकाल लागूऔषध दुर्व्यसनले ग्रस्त थियो भने उनले दुई वर्ष पुनर्स्थापन केन्द्रमा बितेको थियो। ब्यारिमोरले १९९० आत्मकथा, लिटिल गर्ल लस्ट लेखिन। उनले [पोइजन इभी, ब्याड गर्लस, ब्वाइज अन द साइड र एभ्रि वन सेज आई लभ यु लगायतका चलचित्रको साथमा आफूलाई सफलतापूर्वक बालकलाकारको भूमिकाबाट वयस्क अभिनेत्रीको रूपमा परिवर्तन गरेकी थिइन्।
सन् १९९५ मा उनले आफ्नो साझेदार न्यान्सी जुभोनेनसँग मिलेर फ्लावर फिल्म्स नामक निर्माण कम्पनीको स्थापना गरेकी थिइन्। यस कम्पनीले पहिलो चलचित्र ब्यारिमोर अभिनीत १९९९ को नेवर बिन किस्ड निर्माण गरेको थियो। फ्लावर फिल्म्सले ब्यारिमोर अभिनित चार्लिज एन्जल्स, ५० फर्स्ट डेट्स, र म्युजिक एन्ड लिरिक्स, साथ साथै सम्प्रदायक चलचित्र डनी डार्कोको निर्माण गरेको थियो। ब्यारिमोरले त्यसपछि हि इज नट देट इन्टु यु, बेवर्ली हिल्स चिहुवाहुवा, एभ्रिबडी इज फाइन र गोइङ द डिस्टेन्समा काम गरेकी थिइन्। हलिउड वक अफ फेमको तारा हासिल गरेकी ब्यारिमोर, सन् २००७ मा पिपुल पत्रिकाको १०० सबैभन्दा सुन्दर मानिसहरूको मुखपृष्ठमा देखापरेकी थिइन्।
ब्यारिमोरलाई संयुक्त राष्ट्र विश्व खाद्य कार्यक्रमका लागि भोकको विरुद्ध राजदूतको रूपमा नामाङ्कन गरिएको थियो। त्यसबेला देखि उनले कार्यक्रमको लागि १० लाख भन्दा बढि दान गरिसकेकी थिइन्। सन् २०१० मा उनलाई ग्रे गार्डनमा लिटल एडीको भूमिकाको लागि स्क्रीन एक्टर्स गिल्ड अवार्ड र लघु-शृङ्खला वा टेलिभिजन चलचित्रहरूमा सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको गोल्डन ग्लोब अवार्ड द्वारा सम्मानित गरिएको थियो।
प्रारम्भिक जीवन
ड्रयु ब्यारिमोरको जन्म कल्भर सिटी, क्यालिफोर्नियामा अमेरिकी अभिनेता जोन ड्रयु ब्यारिमोर र अभिनेत्री इलडिको जेड ब्यारिमोर को सन्तानको रूपमा भएको थियो। उनकी आमा पश्चिम जर्मनीको ब्रेनेनबर्गमा भएको विस्थापित व्यक्तिहरूको शिविरमा द्वितीय विश्वयुद्धको हङ्गेरियाली शरणार्थिहरूकोमा जन्मिएकी थिइन्। ब्यारिमोरका पिता अङ्ग्रेज र आयरल्यान्डेली मूलका हुन्। उनको जन्म पछि उनका आमाबुबा बीच छोडपत्र भएको थियो। उनका सौतेनी भाइ जोन ब्लिथ ब्यारिमोर, एक अभिनेता हुन र साथै उनका दुई सौतेनी बहिनीहरू, ब्लिथ डोलोरेस ब्यारिमोर र जेसिका ब्लिथ ब्यारिमोर छन्।
उनको जिजुबुवा र जिजुआमा क्रमशः मरिस ब्यारिमोर र जर्जी ड्रयु ब्यारिमोर, मरिस कस्टेलो र माई कस्टेलो र उनको हजुरबुवा जोन ब्यारिमोर र हजुरआमा डोलोरेस कस्टेलो सबै कलाकार थिए; साथै बुवा जोन ब्यारिमोर पनि आफ्नो पीढीका सर्वाधिक चर्चित अभिनेता थिए। उनी डायना ब्यारिमोरकी भदै र लायोनेल ब्यारिमोर, इथेल ब्यारिमोरकी नातिनी-भदै हुन् र हेलेन कस्टेलो उनको बुवाकी सानीआमा हुन्। उनी निर्देशक स्टिभन स्पिलबर्ग, र सोफिया लरेन को धर्मपुत्री पनि हुन्।
उनको पहिलो नाम, ड्रयु, उनको जिजुआमा जर्जी ड्रयु क्यारिमोरको माइतिको थर तथा उनको बीचको नाम ब्लिथ , उनको जिजुबुवा मरिस ब्यारिमोर द्वारा स्थापित वंशको उपनाम हो।
अभिनय जीवनको सुरुवात
ड्रयु ब्यारिमोरले एघार महिनाकी हुँदा कुकुरको खानाको विज्ञापनमा प्रस्तुति दिएर अभिनय जीवनको सुरुवात गरेकी थिइन्। उनले १९८० मा उनले आल्टर्ड स्टेट्समा एउटा सानो भूमिकामा अभिनय गरेर ठूलोपर्दाको चलचित्रमा अभिनयको सुरुवात गरेकी थिइन्। एक वर्ष पछि उनलाई ''इटि. द एक्स्ट्रा-टेरेस्ट्रियलमा इलियटको सानो भूमिका मिल्यो जसले उनिलाई लोकप्रिय बनाएको थियो। उनलाई १९८४ मा इरेकन्सिलिएबल डिफरेन्सेस''मा आफ्नै बुवाआमाको छोडपत्र गराउँदै गरेकी एक युवा केटीको रूपमा उनको भूमिकाको लागि सर्वत्कृष्ट सहायक अभिनेत्रीको लागि गोल्डन ग्लोबमा मनोनित भएकी थिइन्।
सङ्क्रमण काल
अचानक प्रमुख अभिनेत्री बन्नु सँगै ब्यारिमोरले नराम्रो कष्टपूर्ण बाल्यकाल झेल्नु परेको थियो। उनी सानो छँदा नियमित रूपमा प्रसिद्ध स्टुडियो ५४ जाने गर्दथिन्। उनी नौ वर्षको उमेरमा चुरोट, ११ वर्षको उमेरमा रक्सी, र १२ वर्षको उमेरमा मारिजुआना सेवन र १३ वर्षको उमेरमा कोकिन जस्ता लागूऔषधको प्रयोग गर्न सुरु गरेकी थिइन्। उनको रात्रीजिन्दगी र लगातार पार्टी गर्नु सञ्चार माध्यमका लागि एक लोकप्रिय विषय नै बनेको थियो। उनी १३ वर्षको उमेरमा पुनर्स्थापन केन्द्रमा रहिन। १४ वर्षको उमेरमा आत्महत्याको प्रयासको कारण उनीको पुन: पुनर्स्थापन केन्द्रमा फिर्ता भएकी थिइन्, यसपछि तीन महिना उनी गायक डेभिड क्रसबी र उनको पत्नी सँग बस्न थालेकी थिइन्। पछि ब्यारिमोरले आफ्नो १९९० को आत्मकथा लिटल गर्ल लस्टमा आफ्नो जीवनको यस अवधिको वर्णन गरेकी छन्। अर्को वर्ष बालअदालतमा मुक्तिको लागि बिन्तिपत्रले सफलता पाए पछि उनी लस एन्जलसमा भएको आफ्नो घरमा फिर्ता भएकी थिइन्।
आफ्नो किशोरावस्थाको अन्त्य तिर ब्यारिमोरले पोइजन आइभी (सन् १९९२) मा एक युवालाई बहकाउने चलाख युवतीको भूमिकाबाट एक नयाँ छवि अगाडि ल्याउन सफल भएकी थिइन्। यो चलचित्र बक्स अफिसमा असफल भए पनि भिडियो र केबलमा निकै लोकप्रिय बन्न पुगेको थियो। त्यसै वर्ष १७ वर्षको उमेरमा उनी इन्टरभ्यु पत्रिकाको जुलाई अङ्कको मुखपृष्ठमा आफ्नो हुनेवाला जीवनसाथी तथा तत्कालीन अभिनेता जेमी वाल्टर्ससँग नग्न मुद्रामा देखा पर्नुका साथै पत्रिकाको भित्री पृष्ठहरूमा पनि उनको नग्न तस्वीरहरू प्रकाशित भएका थिए। उनले १९९२ मा स्तन घटाउनको लागि शल्यक्रिया गराएकी थिइन्।
सन् १९९३ मा ब्यारिमोर चलचित्र गनक्रेजीबाट दोस्रो गोल्डन ग्लोबको लागि मनोनयनमा परेकी थिइन्। उनी प्लेब्वाई पत्रिकाको जनवरी १९९५ अङ्कको मुखपृष्ठमा देखा पर्दै भित्री पृष्ठहरूको लागि पनि नग्न मुद्रामा तस्वीरहरू खिचाएकी थिइन्। इ.टि. द एक्स्ट्रा-टेरेस्ट्रियलमा उनलाई बालकलाकारको रूपमा निर्देशित गरेका स्टिभन स्पीलबर्गले उनको बीसौँ जन्मदिनमा "आफ्नो शरीरलाई ढाक" लेखेको नोट सहित उपहार स्वरूप सिरक दिएका थिए। यससँग ब्यारिमोरका प्लेब्वाईको नग्न तस्वीरहरूलाई उनको कलाविभागले बदलेर पुरा कपडा लगाएको बनाएका तस्वीर प्रतिहरू पनि संलग्न थिए। १९९५ मा डेभिड लेटरम्यानको जन्मदिनको उपलक्ष्यमा लेट सो विथ डेभिड लेटरम्यानमा देखापर्दा ब्यारिमोर उनको डेस्कमा चढ्दै र क्यामरालाई पछाडी पारेर कपडा उठाई उनलाई आफ्नो स्तनहरू देखाइदिएकी थिइन्। यसै समय तिर उनी गेस?'' जिन्सको विज्ञापनमा मोडलको रूपमा देखापरेकी थिइन्।
ख्याति तिर फिर्ति
सन् १९९५ मा ब्यारिमोरले ब्वाइज अन द साइडमा ब्युपी गोल्डबर्ग र मरियम-लुइस पार्करको विपक्षमा काम गरेकी थिइन् लगत्तै अर्को वर्ष उनले सफल भूत चलचित्र स्क्रीममा एक अथिति भूमिका निभाएकी थिइन्। ब्यारिमोरले अभिनयको मामलामा अत्यधिक विश्वसनीयता कायम गरेर बक्स अफिसको शीर्ष स्थानमा पुग्न सफल भएकी थिइन्। उनिलाई लगातार विसफूल थिङ्किङ (सन् १९९७), द वेडिङ्ग सिङ्गर'' (सन् १९९८) र "होम्स फ्राइज (सन् १९९८), जस्ता रोमान्टिक हाँस्य भूमिकाहरू दिइएको थियो।
ब्यारिमोरले चार्लिज एन्जिल्स लगायतका आफ्नो कम्पनी, फ्ल्भर फिल्म्सद्वारा निर्मित चलचित्रहरूमा काम गर्नु बाहेक राइडिङ यिनी कार्स विथ बयस (सन् २००१) कमेडी/बर्भली डी 'ओनोफ्रियोको वास्तविक जीवनकथामा आधारितमा अभिनय गरेकी थिइन्। यसमा उनले एक नशालु पदार्थको सेवन गर्ने पितासँग विवाहमा असफल किशोरी आमाको भूमिका निभाएकी थिईन्। २००२ मा, ब्यारिमोर स्याम रकवेल र जुलिया रोबर्टससँग कनफेसन्स अफ अ डेन्जरस माइन्डमा देखापरेकी थिइन्।
फ्लावर फिल्म्स र नयाँ कार्य
सन् १९९५ मा उनले आफ्नो व्यावसायिक साझेदार न्यान्सी जुभोनेनसँग मिलेर फ्लावर फिल्म्स नामक निर्माण कम्पनीको स्थापना गरेकी थिइन्। यस कम्पनीले पहिलो चलचित्र १९९९ को ब्यारिमोर अभिनीत नेभर बिन किस्ड निर्माण गरेको थियो। कम्पनीको दोस्रो प्रस्तुति चार्लिज एन्जल्स (सन् २०००) बक्स अफिसमा अत्यधिक रूपमा सफल भएपछि ब्यारिमोर र कम्पनी दुवैको प्रतिष्ठा बलियो गर्नमा सहयोगी सिद्ध भएको थियो। रिचर्ड केलीको पहिलो चलचित्र डनी डार्कोको निर्माणमा बाधा आएपछि ब्यारिमोर फ्लावर फिल्म्स तर्फबाट आर्थिक सहयोग गर्दै अगाडि आइन् र एक अङ्ग्रेजी शिक्षिकाको शीर्षक पात्र करेन पोमेरयको सानो भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्। हुनत यो चलचित्र सेप्टेम्बर ११को आक्रमणको परिणामस्वरूप बक्स अफिसमा त्यति सफल हुन सकेन तर डिभिडी लोकार्पण पछि यो षडयन्त्रको उल्झन र अर्थ खुलासा गर्न समर्पित हुन असंख्य वेबसाइटहरूलाई प्रोत्साहित गर्दै सांस्कृतिक चलचित्रको स्तरमा पुग्यो।
२००३ मा ब्यारिमोरले चार्लिज एन्जल्स: फुल थ्रोटल मा डिलन स्यान्डर्सको रूपमा आफ्नो भूमिकालाई दोहर्‍याईन, ड्युप्लेक्समा बेन स्टिलरको साथमा देखापरिन र उनलाई ओलिभ, द अदर रेनडियरमा उनको प्रश्तुतिको लागि एमी पुरस्कारको लागि मनोनयन गरियो। २००४ मा फ्लावर फिल्म्सले सह-अभिनेता एडम स्यान्डलरको ह्याप्पी मेडिसन कम्पनीसँग मिलेर ५० फर्स्ट डेट्सको निर्माण गर्‍यो। उनको आकर्षणको समाहार गर्दै रोजर एबर्टले ५० फर्स्ट डेट्सको आफ्नो समीक्षामा ब्यारिमोरलाई "मुस्कान, लजालु सद्भवना" भएकि तथा चलचित्रलाई "अनुग्रह पाउन र मन पराउम योग्य" भने।
ब्यारिमोरले ५० फर्स्ट डेट्स पछि फिभर पिच(सन् २००५) र २००७ मा म्युजिक एन्ड लिरिक्स र लकी युमा अभिनय गरेकी थिइन्। उनको त्यस पछिका चलचित्रहरूमा २००८ को बेवर्ली हिल्स चिहुवाहुवा र २००९ को ही इज जस्ट नट द्याट इन्टु यु, ग्रे गाइन्स तथा एभ्रिबडी इज फाइन समवेश छन्।
ब्यारिमोरद्वारा निर्देशित पहिलो चलचित्र ह्विप इट, २००९ अक्टोबरमा लोकार्पण भएको थियो।
करियरको अन्य विशिष्टताहरू
ब्यारिमोरले एनिमेटेड कमेडी फ्यामिली गाइमा ब्रायन ग्रिफिनको सोझी प्रेमिका र जिलियनको दोहोरिएको भूमिकामा अभिनय गरिन। यसमा उनले दसवटा शृङ्खलाहरूमा अभिनय गरेकए छन।  २००५ को वृत्तचित्र माई डेट विथ ड्रयुको उनी कथा-वस्तु थिईन। यसमा एक महत्त्वाकांक्षी चलचित्र निर्माता र ब्यारिमोरका प्रशंसक उनसँग एक डेट हासिल गर्नको कोशिशमा आफ्नो सीमित संसाधनहरूको उपयोग गर्दछ। ३ फेब्रुअरी २००४ मा उनले हलीवुड वक अफ फेममा एउटा तारा हासिल गरिन।
ब्यारिमोरको चलचित्रहरूको विश्वभरी बक्स अफिस कुल कमाई २३ करोड भन्दा अधिक रहेको छ। द हलीवुड रिपोर्टरको वार्षिक स्टार १० शीर्ष पारिश्रमिकको अनुसार, १० देखि १२ पारिश्रमिक लिएर २००६को लागि उनी प्रति चलचित्र सबैभन्दा अधिक पारिश्रमिक लिने अभिनेत्रीहरूमा सातौँ स्थानमा थिईन। ३ फेब्रुअरी २००७ मा ब्यारिमोरले पाँचौं पल्ट स्याटरडे नाइट लाई भ(SNL)को कार्यक्रम सञ्चालन गरिन, यसबाट उनी शोको इतिहासमा क्यान्डीस बरगन पछि दोस्रो महिला कार्यक्रम सञ्चालिका बनिन। उनले १० अक्टोबर २००९ मा पुन: कार्यक्रम सञ्चालन गरेर छ पटक कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने प्रथम महिला बनुन। साथै ब्यारिमोरले १९८२ मासात वर्षको उमेरमा कार्यक्रम सञ्चालन गरेर बनाएको कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने सबैभन्दा कम उमेरको सेलिब्रिटीको रेकर्ड अझै पनि कायम नै छ।
मे २००७ मा ब्यारिमोरलाई संयुक्त राष्ट्र विश्व खाद्य कार्यक्रम (WFP)को लागि भोकको बिरुद्ध राजदूतको रूपमा नामाङ्कन गरियो। र त्यस पछि उनले कार्यक्रमको लागि १० लाख भन्दा बढि दान गरेकी छिन्।।
निजी जीवन
१९९१ मा १६ वर्षको उमेरमा ब्यारिमोरको हलीवुड निर्माता लेल्याण्ड हेवार्डको नाति लेल्याण्ड हेवार्डसँग प्रेम सम्बन्ध चल्यो। तर केही महीना पछि नै यो सम्बन्ध टूट्यो। यसको केही पछि १९९२-९३ मा ब्यारिमोर संगीतकार/अभिनेता जेमी वाल्टर्ससँग स्वयंवर गरेर उनीसँगै बस्न थालिन।
२० मार्च देखि २८ अप्रिल १९९४ सम्म उनी वेल्श बारटेन्डरबाट बारका मालिक बनेका 'जेरेमी थमसको श्रीमती बनिन। ७ जुलाई २००१ मा हास्य अभिनेता टम ग्रीनसँग दोस्रो विवाह गरिन, ग्रीनले डिसेम्बर २००१ मा छोडपत्रको लागि मुद्दा दर्ता गरे। यो मुद्दाको फैसला १५ अक्टुबर २००२ मा भयो।
२००२ मा ब्यारिमोरको स्ट्रोक्सको ड्रमर फाब्रिजियो मोरेटीलाई एक संगीत समारोहमा भेटेपछि उनीसँग डेटिङ शुरू भयो। १० फेब्रुअरी २००७ मा उनीहरूको पाँच वर्षको सम्बन्ध समाप्त भयो। पछिल्लो समयमा उनीले अभिनेता जस्टिन लङ्गसँग सम्बन्ध स्थापित गरिन, तर जुलाई २००८ मा उनीहरूले आफू अलग भएको पुष्टि गरे। २००९ मा यस जोडीको पुनर्मिलन भयो र दुवैले चलचित्र गोईङ्ग द डिस्टेन्समा एक साथ अभिनय गरे।
मार्च २००७ मा पत्रिकाको पूर्व सम्पादक जेन प्र्याटले आफ्नो सिरियस स्याटलाईट रेडियो शोमा नब्बेको दशकको मध्यमा उनको ब्यारिमोरसँग सम्बन्ध रहेकोको दावा गरिन। ब्यारिमोर पहिले शाकाहारी थिईन, तर पछि उनले मासु खान शुरू गरिन।
घुमथाङ
घुमथाङनेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, बागमती अञ्चलको सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। घुम्थाङ गाँउ विकास समिति जिल्ला सदरमुकाम चौतारा देखि उत्तरपूर्वी भेगमा पर्दछ। सदरमुकामबाट ९ कोष टाढा पर्ने यस गाविसको कुल क्षेत्रफल ३६.०८ वर्ग किलोमिटर छ। गासिवको पूर्वमा गाती पश्चिममा हगाम, पाङताङ उत्तरमा लिस्तीकोट र दक्षिणमा मानेश्वाँरा गाविस पर्दछ। लिस्ती थुम अन्तर्गत पर्ने यस गाविसमा औसत किसिमको हावापानी पाइन्छ। यस गाविसका मानिसहरूको प्रमुख कृषिबालीका रूपमा धान मकै कोदो हो। पशुपालन पनि यहाँका मानिसहरूको अर्को महत्त्वपूर्ण आय श्रोत हो। कृषिका साथसाथै यहाँका मानिसहरू व्यापार नोकरी तथा अन्य पेशामा संलग्न छन। घुम्थाङ गाविस सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको पुरानो सदरमुकाम हो। घुम्थाङ गाविस जिल्ला निर्वाचन क्षेत्र नम्बर १ अन्तर्गत पर्दछ। यस गाविसमा तामाङ र नेवार जातिको बाक्लो बसोबास छ। विसं २०५८ सालको जनगणना अनुसार ८२८ घरपरिवार भएको यस गाविसमा कुल जनसङ्ख्या ४४१६ छ।
दोषी चश्मा (कथा)
दोषी चश्मा साहित्यकार बिपी कोइरालाद्वारा लेखिएको मौलिक मनोवैज्ञानिक एवम् चरित्रप्रधान कथा हो । यो कथा साझा प्रकाशनले वि.सं २००६ सालमा प्रकाशित दोषी चश्मा कथासङ्ग्रह‎मा सङ्ग्रहित गरिएको छ । नेपाली सुप्रसिद्ध फ्रायडवादी मनोवैज्ञानिक साहित्यकार विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाद्वारा लेखिएको कथा हो । यो कथा दोषी चश्मा कथासङ्ग्रह(२००६)मा सङ्ग्रहित कथा हो ।
समालोचना
सुप्रसिद्ध मनोवैज्ञानिक कथाकार विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाको दोषी चस्मा नामक कथाको शीर्षक नै स्वयंमा प्रतीकात्मक छ। यसले केशवराजको हीन दृष्टिकोणलाई प्रतीकात्मक रूपमा प्रष्ट्याएको छ। कथामा केशवराजले चस्मामाथि पोखेको रिस, कोठामा पुगेर उनले लुगा फुकाल्न लाग्दा टिमिक्क परेको सुरुवाल उनको गोडाबाट हत्तपत्त निस्कन नसकेको अवस्थामा उत्पन्न हुनपुगेको उनको रिसको आवेग, कोठाबाट निस्केको धुँवा आदि विविध पक्षले उनीभित्र समाहित हीन मनोग्रन्थी सम्बद्ध जटिल समस्याको गहनतालाई प्रतीकात्मक रूपमा प्रष्ट्याउने काम गरेको छ। विविध किसिमका प्रतीकात्मक शब्द र वाक्यगठनहरूका माध्यमबाट केशवराजमा व्याप्त भ्रमलाई प्रकटीकरण गर्ने र यसकै माध्यमद्वारा राणाकालीन समसामयिक सामाजिक यथार्थ उदघाटन गर्नुका साथै आफूलाई ठूलो र अरूलाई सानो ठान्ने एवं देख्नेहरूबाट केशवराजले खेप्नुपरेको मानसिक चिन्ताको साथै उसको मनस्थितिमाथि पनि कथाकार कोइरालाले केशवराजको 'दोषी चस्मा' का माध्यमबाट नै प्रतीकात्मक रूपमा प्रकाश पारेका छन्।
"धुँवाको एउटा मुस्लो सिँढीमा लडीबुडी खेल्दै एउटा डल्लो भएर उनको कोठामा आई फुट्यो। कोठा अँध्यारो थियो तर केशवराज प्रसन्न थिए।" भन्ने कथोक्तिमा कथाकार कोइरालाले धुँवालाई एउटा जटिल समस्या समाधानको प्रतीकका रूपमा लिएका छन् भने समस्याबाट समाधान पाएको ठानी प्रसन्न भएको केशवराजको भविष्य अझैँ अन्धकारमय बनेको यथार्थलाई कथोक्तिमा अभिव्यक्त 'अँध्यारो' शब्दले प्रष्ट्याएको छ। यसले केशवराजको भविष्य अझै अनिश्चित छ र उसको प्रसन्नतासम्बद्ध तुष्टि धुवाँझैँ क्षणिक छ भन्ने प्रतीकात्मक अर्थ अभिव्यक्त गर्दै उसको अर्द्धचेतन अवस्थाको राम्रो चित्रण गरेको छ। उसले र उसकी श्रीमती दुवैले पाएको दुःखको मूल कारण चाकरीप्रथा नै हो। चाकरीजस्तो विकृत प्रथाले मानिसमा उत्पन्न गर्न पुगेका विभिन्न किसिमका जटिल समस्याजन्य विकृति र विसङ्गतिहरू एवं यसले उत्पन्न गर्न पुगेका विविध किसिमका मानसिक चिन्तालाई केलाएर यो प्रथालाई जरैदेखि निर्मूल गर्नुपर्ने आवश्यकतामाथि कथाकार कोइरालाले केशवराजको 'दोषी चस्मा' का माध्यमबाट गहन प्रकाश पारेका छन्।
चाकरी नगरे तथा ठूलाबडा मानिससँग टेक राखे भोकभोकै मर्नुपर्छ भनेर चाकरीलाई जीवनको अभिन्न आधार र सर्वेसर्वा ठान्दै अनि जर्साबलाई देवता समान मान्दै चाकरीमा निर्लिप्त केशवराजको दारुण नियतिमाथि "धानको लहलहाउँदो खेतबाट आएको सुगन्धी वायुलाई स्वादसँग फोक्सोभित्र भर्दै उनी आइरहेका थिए" भन्ने कथोक्तिका माध्यमबाट नै कथाकारले राम्रो प्रकाश पारेका छन्। यसमा अत्यन्त गहन किसिमको प्रतीकात्मक अर्थ समावेश हुन पुगेको पाइन्छ। बिहान झिसमिसेदेखि बेलुकी अबेरसम्म चाकरीमा निर्लिप्त व्यक्तिहरूले आफ्नो अमूल्य समयलाई केवल चाकरीमै समर्पित गरेको कारण ऊभित्रको शक्ति, सामर्थ्य र श्रम त्यसै खेर गइरहेको एवं आफूलाई आत्मनिर्भर तुल्याउन नसकी खेतको सुगन्धी वायुलाई नै स्वादका रूपमा लिनुपरेको यथार्थको प्रकटीकरण गर्दै भोकभोकै बाँच्न विवश र बाध्य हुनु परिरहेको यथार्थ यसमा राम्ररी अभिव्यक्त हुनपुगेको छ। यस किसिमका विभिन्न प्रतीकात्मक शब्द र उक्तिहरूका माध्यमबाट सदैव चाकरीमा निर्लिप्त केशवराजको चारित्रिक विशेषता, उसको मनस्थिति र क्रियाकलापहरूको मनोवैज्ञानिक शल्यक्रिया गर्ने काम कथाकारले कथामा गरेका छन्। केशवराजका विविध किसिमका मानसिक संवेगहरू र पात्रानुकूल संवादका माध्यमबाट मूलरूपमा केशवराजको मनस्थितिको गहिरो विश्लेषण गर्ने काम कथाकारले गरेका छन्। यस किसिमको विश्लेषणको क्रममा केशवराजका अतृप्त आवेगहरू पनि कथामा अभिव्यक्त भएका छन्। यति हुँदाहुँदै पनि मानिसको चेतन मन, अर्द्धचेतन मन र अवचेतन मनमध्ये मूलरूपमा केशवराजको अवचेतन मनको व्यवहारवादी मनोविश्लेषण कथाकारले 'दोषी चस्मा' शीर्षकको कथामा गरेका छन्।
केशवराजमा यदाकदा पाइने चेतन र अर्द्धचेतन मनलाई अवचेतन मनले दमन गर्न पुगेको पाइन्छ। कथामा केशवराजको चेतन मनले आफ्नो अडान छाड्न नहुने स्थितिबोध पनि गर्न पुगेको देखिन्छ। दिनरात चाकरीमा निर्लिप्त भएर पनि आफ्नो कुनै व्यवस्था नभएको र क्षणिक सुख पनि पाउन नसकेको यथार्थको चित्रण पनि कथामा छ। आफ्नी श्रीमतीले दुःखसँग जीवन बिताउनु परिरहेको स्थितिबोध पनि केशवराजले गरेको छ। यति हुँदाहुँदै पनि उसको अर्द्धचेतन मनले चेतन मनलाई दमन गर्न पुगेको छ "जसले चाकरीकै भरमा दुई साँझ गास टिप्छ, ऊजस्ता झुत्रेले टेक राख्ने र ! टेक राखेर के ? जर्साबको के बिग्रन्छ ? के उहाँको भ्रम निवारण हुन्छ ? आफैँ भोको मर्नुपर्छ। हामीहरूजस्ताले त्यस्ता ठूलासँग टेक राख्ने रे ! अहँ एउटा भूललाई अर्को भुलले सच्याउन सक्तैन। गएर माफी माग्नैपर्छ।" भन्दै उसको चेतन मनलाई अर्द्धचेतन मनले र अर्द्धचेतन मनलाई अवचेतन मनको परिवेशले नराम्ररी थिच्न पुगेका विभिन्न किसिमका मनोवैज्ञानिक अवस्थाको चित्रण कथामा पाइन्छ। यसरी अवचेतन मनले मानिसको व्यक्तिगत इच्छाहरूलाई कसरी र कुन रूपमा थिच्न पुग्छ र उसभित्र कसरी कुण्ठा र नैराश्य उत्पन्न हुनपुग्छ भन्ने तथ्यलाई अत्यन्त कलात्मक एवं प्रतीकात्मक रूपमा कथाकारले यो कथामा राम्ररी उदघाटन गरेका छन्।
कथाकार विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाको 'दोषी चस्मा' कथा प्रत्येक पाठकभित्र अन्तहृदयदेखि नै केशवराजप्रति करुणा र सहानुभूति जगाउँदै अगाडि बढेको छ। उसका चेतन, अर्द्धचेतन र अवचेतन मनस्थितिहरूको शल्यक्रिया गरेर उसका चारित्रिक विशेषताहरूका पक्षमा कथाले गहन प्रकाश पारेको छ। मूलरूपमा राणाकालीन समयको सामान्य कर्मचारीहरूको दिनचर्यालाई केशवराज नामको प्रतिनिधिपात्रको माध्यमबाट केलाइएको यो कथाको मूल सन्देश चाकरीप्रथाको विरोध गर्नु हो र यस प्रथाले व्याप्त हुनपुगेको व्यक्तिको कुण्ठा र निराशालाई राम्ररी अभिव्यक्त गर्नु नै हो। यही कुण्ठा र निराशाले व्याप्त भएको मनस्तापी व्यक्तित्व केशवराजको निरीह जीवनपद्धति र कमजोर मनस्थितिको विश्लेषण कथाकारले कथामा गरेका छन्। यस क्रममा चाकरीलाई नै सर्वेसर्वा मान्ने र ठान्ने केशवराजलाई एक नम्बरको चाकरीबाजको रूपमा कथामा चित्रित गरिएको छ। जर्साबको चाकरी नगरी खान, लाउन पाइन्न र चाकरी नगरे आफ्नो मात्र होइन परिवारकै जीवन बर्बाद हुन्छ भन्ने कमजोर मानसिकता बोकेर उसले आफ्नो स्वाभिमानलाई समेत पूर्णरूपमा गुमाउन पुगेको देखिन्छ। यस यथार्थका कसीमा केशवराजलाई एउटा अकर्मण्य चरित्र बोकेको व्यक्तित्वको रूपमा लिन सकिन्छ। ऊ कुनै कुरालाई पनि सही किसिमले विश्लेषण गर्न नसक्ने एउटा निरीह प्राणीका रूपमा कथामा उभिएको छ। ऊ अति सामान्य किसिमको घटनालाई पनि समस्याको सगरमाथा नै खडा भएको रूपमा लिनपुग्छ र यसकै कारण मनभित्र विभिन्न किसिमका शङ्का-उपशङ्काका पहाड सिर्जना गरेर मानसिक रोगी बन्न पुग्छ। जर्साबलाई स्वस्ति गर्न नपाएको ठानेपछि उसभित्र उत्पन्न हुनपुगेका विभिन्न किसिमका संवेग र अन्तर्द्वन्द्वहरूलाई मनन गर्दा उक्त कुराको पुष्टि हुन्छ।
ऊ आफूलाई लागेको र आफूले देखेको कुरासमेत निर्धक्कसँग कसैलाई भन्न सक्तैन। उसको मुटु नै ज्यादै कमजोर छ। जर्साबसँग माफी माग्दा 'केको माफी!' भनेर सोद्धा नै तर्सिएर त्यहाँबाट त्यसै फर्किएको घटनाबाट ऊ अत्यन्त कमजोर मुटु भएको मानिस हो भन्ने तथ्य परिभाषित हुन्छ। चाकरीमा निर्लिप्त भएर उसले आफ्नो जीवनको अमूल्य समय त्यसै खेर फालेको छ। कुनै पनि तिलजस्तो कुरालाई विभिन्न शङ्का-उपशङ्का गरी त्यसलाई पहाड बनाउने, आफ्ना कमजोरीहरूको रिस अरूमाथि पोख्ने, वनको बाघले नखाए पनि सदैव मनको बाघले भने खाइरहने अत्यन्त काँतर किसिमको केशवराजको चारित्रिक मनस्थितिको गहिरो विश्लेषण कथाकार कोइरालाले यो कथामा गरेका छन्। यस किसिमले केशवराजको चारित्रिक विशेषताहरूलाई उजागर गर्ने कार्यमा पात्रको मनोवृत्ति र त्यसको आधारमा अघि बढेको स्वभावोक्तिजन्य प्रतीकात्मक कथाकलाको राम्रो संयोजन कथामा हुनपुगेको पाइन्छ। विभिन्न किसिमका सङ्केत र प्रतीकको प्रयोगबाट धेरै कुरालाई बुझाउने कथाशिल्प कथाकार कोइरालाको विशेषता नै हो। यस किसिमको विशेषतालाई यो कथाले पनि राम्ररी अँगालेको पाइन्छ।
कथामा अन्तर्मुखी पात्र केशवराजको मनभित्रका प्रत्येक मनोवृत्तिलाई खोतलखातल गरी त्यसलाई यथार्थरूपमा उद्घाटित गर्ने र त्यसका माध्यमबाट चाकरी प्रथाको झाँको झार्दै यस प्रथाप्रति ठूलो व्यङ्ग्य र उपहास गर्ने कार्यमा विभिन्न किसिमका प्रतीकात्मक शब्द र वाक्यहरू प्रयोग भएका छन्। यसका कसीमा पनि मानिसका भित्री मनको चिरफार गर्ने कार्यमा कथाकार कोइराला निक्कै खप्पिस कथाकारका रूपमा देखिएका छन्। त्यसैले उनका अन्य सबै उत्कृष्ट मनोवैज्ञानिक कथाहरूमध्ये यो कथालाई पनि अत्यन्त उत्कृष्ट किसिमको मनोवैज्ञानिक कथाको रूपमा लिन सकिन्छ।
यौनमनोविज्ञानमा आधारित कथाबाट यौनजन्य समस्याको मनोवैज्ञानिक चित्रण गर्न खप्पिस कथाकार कोइरालाको 'दोषी चस्मा' शीर्षकको यो कथा यौनेतर मनोविज्ञानको एउटा सामाजिक र यथार्थवादी मनोवैज्ञानिक कथा हो। यसले राणाकालीन सामाजिक परिवेश र यथार्थको प्रकटीकरणका माध्यमबाट चाकरीप्रथाले सिर्जना गर्न पुगेको विकृति र विसङ्गतिमाथि ठूलो प्रहार गर्दै प्रत्येक मानिसको स्वअस्तित्वको खोजि गरेको छ। प्रतीकात्मकरूपमा आफूलाई ठूलो मान्ने र अरूलाई सानो देख्ने र सोच्ने ठूलाबडा भनाउँदाहरूको प्रवृत्तिको विरोध कथाले गरेको छ। प्रत्येक मानिसलाई आफ्नो स्वाभिमान र आत्मगौरवको रक्षा गर्दै आफ्नो जन्म र जीवनको सार्थकता खोज्न आग्रह गरेको छ। त्यसैले यो कथा मूलरूपमा अस्तित्ववादमा आधारित अत्यन्त सुन्दर कथा हो र यसले परम्परामा आधारित सामन्ती सोच र व्यवहारले थिचिएको र निस्सासिएको नेपाली समाज र गरीबीबीचको द्वन्द्वात्मक यथार्थको सही र सूक्ष्म विवेचनाका माध्यमबाट प्रत्येक मानिसको अस्तित्वको संरक्षणका लागि प्रत्येक मानिस जागरुक हुनुपर्ने प्रतीकात्मक सन्देश प्रवाहित गरेको छ।
कथा अत्यन्त प्रौढ सोचमा आधारित छ र यसले प्रत्येक मानिसलाई आफू हुनुको अस्तित्वको खोजि गर्दै प्रतीकात्मकरूपमा समाजको परिवर्तन प्रक्रियामा अघि बढ्न मानिसले आफूभित्र अन्तर्निहित शक्ति र सामथ्र्यको भित्री स्तरलाई उकासेर बाहिरी परिवेशमा व्याप्त प्रत्येक विकृत संस्कार र वातावरणको अन्धकारलाई चिर्न अग्रसर हुनुपर्ने विषयलाई चित्रित गर्नपुगेको पाइन्छ। मानिसको मनभित्र दमित इच्छा र चाहनाहरूलाई मूर्तरूप प्रदान गर्न मनभित्र नै परिवर्तन आउनुपर्छ र त्यसलाई बाहिरी परिवेशमा पनि चित्रित गर्न सार्थक प्रयास गर्नुपर्छ। यसको अभावमा समाज परिवर्तन हुनसक्दैन र समाज परिवर्तनका लागि समाज सुहाउँदो आचरण र जीवनलाई सङ्घर्षशील तुल्याउनु सक्नुपर्छ भन्ने सत्यतथ्यमा पनि यो कथाले प्रतीकात्मक रूपमा मार्मिक प्रकाश पार्नसकेको पाइन्छ। यसकै सापेक्षतामा कथाकार कोइरालाको 'दोषी चस्मा' कथालाई एउटा उत्कृष्ट मनोवैज्ञानिक कथाका रूपमा लिन सकिन्छ।
लुडाक्रिस
लुडाक्रिस एक अमेरिकी उद्यमी ,अभिनेता तथा र्‍यापर हुन् ।
काठमाडौँ उपत्यकाका मुख्य मन्दिरहरू
नेपाल मन्दिरैमन्दिर भएको देश हो। त्यसमध्ये उपत्यकाको हरेक क्षेत्रको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक सम्पदाको अध्ययन गर्दा यहां छैटौ, सातौँ शताब्दीमा देवदेवीहरूको कल्पना वा प्रभाव परेको मानिएको छ। उपत्यकामा चारवटा वाराही मन्दिरहरू रहेका छन्। उत्तरमा स्वेतवाराही, पुर्वमा नीलवाराही, पश्चिममा धूमवाराही, दक्षिणमा बज्रवाराही रहेको पाइन्छ। काठमाडौँ साँस्कृति र ऐतिहासिक रूपले महत्त्वपूर्ण स्थानको रूपमा रहनुको साथै प्राकृतिक स्वरूपले पनि परिपूर्ण रहेको छ। हरेक किसिमका वृक्षहरू पाइनु, अनन्त पन्छीहरूको बासस्थान हुनु, चिसोस्थानमा पनि तर्राईको जस्तो घनाजंगल हुनु,  विजयशाल मात्र होइन सहदेव र सहदेवी बिरुवाको काठ आफ्नो शरीरमा राख्दा दुबैको मन मिल्नु जस्ता बिरुवा पाइनु यस पूण्यभूमिको लागि सुनमा सुगन्ध थपिनु जस्तै हो।
पशुपतिनाथ मन्दिर
श्री पशुपतिनाथ, का.म.पा. ८ हिन्दू धर्माबलम्बीहरूको महत्पूर्ण धार्मिक स्थलमा मार्ग कृष्ण चतुदर्शीका दिन एक वर्ष भित्र अवशान भएका आफन्तहरूको सुखद स्वर्गवासको कामना गर्दै सात प्रकारको सतविज छारिने परम्परा छ। साथै शिवरात्रीको दिन आरध्यदेव पशुपति अर्थात शिवजीको आरधना गर्दै नेपाल तथा छिमेकीमुलुक भारतका हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको ठूलो संख्याले पशुपतिको दर्शन गर्ने गर्दछन्। शिवरात्रि एक अत्यन्त महत्त्वपुर्ण आध्यात्मिक वृत्तान्तको स्मरणोत्सव हो। सृष्टिका समस्त मनुष्यात्माका पारलौकिक परमपिता परमात्मा शिवको दिव्य जन्म वा अवतरणको महान दिन हो शिवरात्री। शिवरात्रि नेपाल भरि धुमधामस“ग मनाइने राष्ट्रिय पर्व हो। फागुन कृष्ण चतुर्दशीको घोर अन्धकारको रातमा शिवको जन्म भएको मान्यताअनुसार शिवका पीठहरूमा श्रद्धा, भक्ति र निष्ठासाथ मनाइने गरिन्छ श्रद्धालु भक्तजन पशुपतिनाथको दर्शन अन्य सबै पर्वहरू मनुष्य वा देवताको जन्मदिनको स्मरणको रूपमा मनाइन्छ भने शिवरात्रि मनुष्यबाट देवता बनाउने देवका पनि देव महादेव, र्सवका सद्गति दाता परमप्रिय परमात्माको आफ्नै दिव्य र शुभजन्मको स्मरणोत्सव हो। शिवरात्रि तेत्तीस कोटी देवी-देवता लगायत ब्रह्मा, विष्णु, शंकरका समेत रचयिता, सबै धर्म मान्ने वा नमान्ने सम्पुर्ण आत्माका आफ्नै आत्मिक पारलौकिक परमपिताको जन्मदिन हो
बौद्धनाथ
बौद्धनाथ, का. म. पा. ६ एसियाका तारा तथा विश्वमा अहिंसा तथा शान्तिको सन्देश संवाहक भगवान वुद्धको विशाल स्तुप रहेको (प्रतिमा) स्थल। नेपाल बाहेक चीन, थाइल्याण्ड, श्रीलङ्का, जापान लगायत विश्वका अन्य सयों वौद्ध धर्मावलम्वी र हिन्दुहरूको समेत आस्थाका धार्मिक स्थल। यसलाई विश्व सम्पदा सूचीमा समेत समावेश गरिएको छ। बौद्धनाथ क्षेत्र विकास समितिले बौद्धनाथ मन्दिरको पछाडि रहेको ऐतिहासिक ह्याइलिसाङ पोखरीको पुनः निर्माण कार्य सम्पन्न गरेको छ।बौद्धनाथ मन्दिर (गुम्बा) निर्माण भएकै समयमा निर्माण गरिएको विश्वास गरिने सो पोखरी पुरिन गई लोप हुने अवस्थामा पुगेको थियो। पोखरीसँगै आर्कषण हरियाली पार्क निर्माणकार्य पनि अन्तिम चरणमा पुगेको समितिका अध्यक्ष दिलीपकुमार लामाले जानकारी दिए। पोखरी र पार्कको निर्माणपछि बौद्धनाथ क्षेत्र भ्रमणका लागि आउने पर्यटकलाई थप रमणीयता प्रदान गर्ने स्थानीयवासीहरूले विश्वास गरेका छन्। विश्वसम्पदा सूचीमा सूचीकृत बौद्धनाथ क्षेत्रको सरसफाइमा पनि समितिले विशेष ध्यान पुर्याइरहेको छ। सरसफाइकै लागि नेपालमै नमुनाको रूपमा चार लाख मूल्यको स्विपर मेसिन ल्याइएको अध्यक्ष लामाले जानकारी दिए। बौद्धनाथ क्षेत्रमा चोरीमा घटना बढ्दै गएकाले २४ सै घण्टा समितिले सुरक्षा गार्ड राख्ने व्यवस्था मिलाईएको छ। जसबाट चोरीका घटनामा निकै कमी आएको छ। बौद्धनाथ क्षेत्रको धार्मिक महत्त्व एवं सरसफाइलाई ध्यानमा राखी गुम्बामाथि चढ्न पूर्णतः निषेध गरिएको अध्यक्ष लामाले जानकारी दिए। माथि चढ्न दिँदा केटाकेटीका जोडी त्यहाँ गई अश्लील क्रियाकलापमा संलग्न हुने गरेको पाइएकाले पनि निषेध गर्नुपरेको उनले बताए।सूचीमा समेत समावेश गरिएको छ.
बज्रबाराही मन्दिर
यो पुण्यस्थल ललितपुर जिल्लामा एक हजार पाँचसय मिटर उँचाइमा रहेको चापागाउँ गाविसको वडा नं. ३मा पर्दछ। यस मन्दिरको पुर्वमा झरुवारासी बडिखेल गाविस, पश्चिममा छम्पी, उत्तरमा धापाखेल दक्षिणमा लेले गाविसभित्र यो क्षेत्र रहेको छ। १८.९९ हेक्टरमा फैलिएको यस जंगल क्षेत्रको करिब बीच भागमा मन्दिर रहेको छ। प्राकृतिक रूपले अतिसुन्दर र पूण्यभूमिको रूपमा रहेको बज्रवाराहीको सम्बन्धमा- वाराही शब्द ‘बराहको स्त्रीलिङ्गी रूप हो।। जसको पूजामात्र गर्नाले पनि जीवनमा आइपर्ने बिघ्न, बाधा, भय हट्ने गर्छ सिद्धि प्राप्त हुन्छ। प्रकृतिको वरदानको रूपमा स्थापित भएको महसुस हुने अति सुन्दर निकुन्ज, शितल छहारी- त्यसै छहारीमा कोइलीको सुमधुर स्वर, प्रकृतिको विलक्षण सिर्जनामा मन्दिरमा मानव निर्मित कलात्मक भव्यताले जोसुकैलाई मनमोद विनोद बनाइदिन्छ। गर्भ गृहमा प्रस्तरको बीचमा वल्लो-पल्लो छेउमा धातुका दुई मुर्ति कलात्मक रूपले बनाइएको छ। ठीक तल ११ वटा देवीका मुर्तिहरू जसको तलपट्ट दक्षिणतर्फजल कुण्ड र नजीकै भोगदिने गरिन्छ। बाहिर र भित्र सिंहका आकृति छन् भने प्राङ्गणमा बत्ती बाल्ने पालाहरू छन्। त्यहाँ रहेको जल कुण्डलाई पनि गुहेश्वरीको जलकुण्ड मानिन्छ। नवरात्रीमा उक्त कुण्डबाट जल निकालेर स्नान गर्ने प्रचलन छ। जहाँ काठमा कुँदिएका वाराहीका तीनवटा मुर्ति बँदेलको जस्तो मुख देखिने, विभिन्न हतियार समातेका विभिन्न मुद्रामा देखि आठ बाहु भएका र राँगामाथि चढेको देखिन्छन्। मन्दिरको जताततै विभिन्न चित्रहरू कुँदेर राखिएका छन्। आगो बलेको अवस्थामा मात्र गजुर राख्न सकिने भनाइ पाइन्छ। चक्रगुठीबाट पूजा सामग्रीसहित बोकाको समेत व्यवस्था हुन्छ।। चतर्दशीका दिन देवीलाई देवगृहको मूलचोकमा ल्याई महर्जनहरूबाट सिंगारपटार गरी पूजा गरेपछि र्सवसाधारणबाट पूजा गरेपछि मर्ति खटमा राखेर बजार परिक्रमा गर्राई देवगृहमा राखिन्छ।देवीलाई अष्टमण्डपमा राखेर स्नानसमेत गराउने प्रचलन छ। चतुर्दशीको राती बिनावाजागाजा-स्थानीय प्रशासनले समेत पूजा गरेपछि फुस्रो सिन्दूर आपसमा लगाउने कार्य हुन्छ।
दक्षिणकाली मन्दिर
काठमाडौँ उपत्यकाको मध्य सहरदेखि करिब १८ कि.मि. दक्षिणतर्फदक्षिणकाली मन्दिर अवस्थित छ।सो खोंच वन जङ्गलले घेरिएको छ। पीठस्थललाई दुईवटा साना साना पहाडी नदीले द्वीपको स्वरूप दिएका छन्। दक्षिणकाली पीठ रहेको स्थान त देवीकै नामले चिनिन्छ।दक्षिणकाली रहेको क्षेत्रलाई नेवारीहरूले फँपी भन्ने चलन छ।दक्षिणकालीको धार्भिक-साँस्कृतिक महत्त्वलाई जोगाइराख्न सो क्षेत्रको सुधार र विकास गर्ने उद्देश्यका साथ त्यस सम्बन्धी विकास आयोजना सुरु गरी दक्षिणकाली पीठ वरिपरिको ५६ हेक्टर क्षेत्रलाई दक्षिणकाली विकास क्षेत्र तोकिएको छ। तापनि त्यो मुर्तिको स्थापना सम्बन्धी कुनै शिलालेख पीठस्थलमा नपाइएकोले यसबारेमा यकिनसाथ भन्न सकिने अवस्था भने छैन। मुर्तिको पादपीठमा प्रताप मल्लको अभिलेख छ भन्ने गरिए पनि मुर्तिको त्यो भाग ढुङ्गाले छोपिएकोले तत्काल त्यसको अध्ययन गर्न सकिंदैन। त्यहाँ देखिने शिलालेखहरूमा सवैभन्दा पुरानो सरदार कालु पाँडे र उनकी पत्नी सत्यभामा लक्ष्मीले लेखाइराखेको वि.स. १८४२को शिलालेख पनि एक हो। यो शिलालेख दक्षिणकालीमा पाटी बनाई केही गुठी राखी लेखाइएको हो।दक्षिणकालीको पीठ खुल्ला रूपमा रही त्यसको पश्चिमी भित्तामा पुर्वाभिमुख भई देवीको मुर्ति रहेको छ। दक्षिणकालीवारे एउटा आख्यान पनि छ। जसअनुसार उहिले शिखर नारायणको मन्दिर रहेको डाँडाको माथि थुम्कामा दक्षिणकाली र उनका गणहरूको वासस्थान थियो। आधा रातमा देवीले आफ्ना सामुन्ने आइपुग्ने मानिस खाइदिन्थिन्। देवीले यस्तो गरेर धेरै मानिस खाइदिएपछि जनताको रक्षा लागि एकजना तान्त्रिकको सहायताले देवीलाई सहरभन्दा पर जंगल, मसान र नदीको किनारमा बस्न बाध्य गरी पूजा आजा र बलि चढाउने चलन चलाएका थिए।दक्षिणकाली मन्दिरमा प्रायःजसो शनिवार र मंगलवार श्रद्घालु भक्तजनहरूको घुईचो लाग्ने गर्दछ। लाखौँ भक्तजनहरूको घुइँचोले हिन्दुहरूको आस्थाको केन्द्रविन्दुको रूपमा दक्षिणकालीलाई प्रसिद्ध बनाएको छ।
चाँगुनारायण मन्दिर
चाँगुनारायणको मन्दिर काठमाडौँ उपत्यकामा अवस्थित सबैभन्दा पुरानो मन्दिर हो। पुरातात्त्विक कलाहरूले भरिपूर्ण यो मन्दिर काठमान्डौबाट २२ कि. मि. टाढा पर्दछ। कुनै स्पष्ट प्रमाण नभए पनि यो मन्दिर चौथो शताब्दीतिर बनेको हो भन्ने विश्वास छ। यो मन्दिर काष्ठकला र मुर्तीकलाहरूको उच्च नमुना नै हो। उपत्यकाको सभ्यता, जीवन, इतिहास र सँस्कृतिको सुन्दर प्रतिमुर्ती हो चाँगुनारायण। परापूर्व कालमा चाँगुनारायण मन्दिर रहेको ठाउँ अधिकांस रूपमा चाँपको वन थियो। वनको एक छेउमा सुदर्शन नाम गरेका ब्राह्णण बस्थे। जंगलको वरिपरि अरु गोठालाहरू बस्थे। ति ब्राह्णणलाई तिनै गोठालाहरूले पाल्ने गर्थे। भगवान विष्णु - "धेरै पहिला देवता र अशुरहरूको सँग्रामको बेला सुमति नाम गरेका ब्राह्मन अशुरहरूको तर्फबाट लड्न आएका थिए। अनि उनलाई मैले बाध्य भएर वध गर्नु पर्यो। त्यसपछी ब्राह्मनका गुरु शुक्रचार्यले मलाई ब्राह्मन हत्याको श्राप दिए। अनि त्यो श्राप कहिले मुक्त हुन्छ भन्दा जब सुमतिको सन्तानले तिम्रो शिर काट्छ तब तिमी श्राप-मुक्त हुन्छौ भन्ने उत्तर पाएँ। त्यही श्राप मुक्त हुन सारा प्रपन्च आँफैले रचेको हुँ। अब म श्राप मुक्त भएँ। तिमी त्यही सुमतिका सन्तान हौ।" अब म यही ठाउँमा बस्छु भनेर भगवान बिष्णुले त्यही सुदर्शन ब्राह्मनलाई आफ्नो पूजा गर्ने मुख्य पूजारी बनाइदिए। अनि त्यही सुमतिका वङ्शजले यस मन्दिरमा पूजा गर्नुपर्ने भएकाले आफ्नो मातापिता मर्दा पनि ति पूजारीहरूले जुठो बार्न पाउँदैनन्। अनि पूजाको नित्य सर्-सामानहरू तिनै गोठालाहरूले जुटाउन थाले। ति गोठालाहरू जुठोको बेला पूजारीकामा बसे भने उनिहरूलाई पनि जुठो नलाग्ने भयो। त्यो चलन अहिले सम्म पनि चलिरहेकै छ।
दतिया
दतिया भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
पुवार
पुवार नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बी विशेषतया नेपालीहरूको थर हो।
निरौली
निरौली नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र, सेती अञ्चलको डोटी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। हाल यस गाविसलाई जोरायल गाउँपालिकामा समावेश गरिएको छ ।
प्रेम (कथा)
प्रेम साहित्यकार बिपी कोइरालाद्वारा लेखिएको मौलिक मनोवैज्ञानिक कथा हो । यो कथा साझा प्रकाशनले विसं २०३२ सालमा प्रकाशित दोषी चश्मा कथासङ्ग्रह‎मा सङ्ग्रहित गरिएको छ ।
इटहरा
इटहरा पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, कोशी अञ्चलको मोरङ जिल्लामा पर्ने एक गाविस थियो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार इटहराको ३,५७२ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या १५,४०४ रहेको छ।
मदन भण्डारीको सम्झनामा इटहरा नमुना गाउँ
स्व जननेता मदन भण्डारीको सम्झनामा उनको कर्मथलो मोरङको इटहरालाई मदन भण्डारी नमुना गाउँ बनाइएो छ। भण्डारीले आफ्नो राजनीतिक कर्मथलो बनाएको इटहरा गाविसलाई विकासका पूर्वाधार निर्माण गरेर नमुना गाउँ बनाउन लागिएको थियो। त्यसका लागि इटहरा–८ लाई मदनग्राम नाम दिएर मदन भण्डारी स्मृति प्रतिष्ठानले भण्डारीको घर, जग्गालाई स्वामित्वमा लिई काम सुरु गरिएको थियो।
बाराँ
बाराँ भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
प्रजनन (पुनरुत्पादन)
प्रजनन (Reproduction) द्वारा कुनै जीव (वनस्पति वा प्राणी) आफू झैं कुनै अर्को जीवलाई जन्म दिएर आफ्नो जातिको वृद्धि गर्दछ। जन्म दिने यस क्रियालाई प्रजनन भन्दछन्। प्रजनन जीवितहरूको विशेषता छ। जीवको उत्पत्ति कुनै पूर्ववर्ती जीवित जीवबाट नैं हुन्छ। निर्जीव पिण्डबाट सजीवको उत्पत्ति हुँदैन। सम्भवत: विषाणु (Virus) यसको अपवाद हो । प्रजननका दुइ उद्देश्य हुन्छन् एक व्यक्ति विशेषको  संरक्षण र अर्को जातिको शृङ्खला बनाई राख्नु। दुइटैको  आधार पोषण हो। पोषणबाट नैं संरक्षण, वृद्धि र प्रजनन हुन्छ।
जीवधारीहरू अन्तर्गत वनस्पति र प्राणी दुइटै पर्दछन्। दुइटैमा नैं जैविक घटनाहरू घटित हुन्छन्। दुइटैका प्रजननविधिमा समानता छ, तर सूक्ष्म विस्तारमा अन्तर पनि छ। अत: तिनको विचार अलग अलग गरिन्छ।
वनस्पतिहरूमा प्रजनन
वनस्पतिहरूमा प्रजननका प्रमुख विधिहरू -
वानस्पतिक प्रजनन
वानस्पतिक प्रजननमा कुनै वानस्पतिक भाग, (जड, हाँगा अथवा पात) नयाँ रुखको उत्पत्ति गर्दछ र जनक बोटहरूबाट अलग भएर नयाँ जीवन प्रारम्भ गर्दछ।
यसका दुइ प्रकार छन् एक प्राकृतिक र अर्को कृत्रिम, छन्।
प्राकृतिक वानस्पतिक प्रजनन
यो निम्नलिखित प्रकारका हुन्छ:
कृत्रिम वानस्पतिक उत्पादन
केही बोटहरूको प्रजनन कृत्रिम रीतिले पनि हुन्छ। केही बोटहरू तनहरूको कटाई (cutting) गरेर (यस उदाहरण डूरैंडो, गुलाब, माहदी इत्यादि हुन्), केही बोटहरू कलम बाँधेर (Grafting) (यस उदाहरण आँप, नीम्बू, कटहर आदि छन्) र केही दाब कलम (Layering)द्वारा (यसका उदाहरण अंगूर) नयाँ बोटहरूलाई उत्पन्न गर्दछन्।
अलैंगिक प्रजनन
अलैंगिक प्रजननमा विशेष प्रकारका कोशिकाहरू, बिना कुनै अर्को एकाईसित नमिलाई, नयाँ बोटहरूलाई उत्पन्न गर्दछ। यो विखंडन विधि (fission) वाबीजाणुनिर्माण विधि (sporulation)द्वारा हुन्छ। पहिलो विधिले नैं शैवाल, कवक र बीजाणुहरू आदिको  प्रजनन एवं वर्धन हुन्छ।
अर्को विधि प्रजनन बीजाणुहरू द्वारा हुन्छ। बीजाणु एककोशीय र धेरै सूक्ष्म हुन्छन्। केही शैवालहरू, जलकाइहरू र कवकहरूमा बीजाणु हुन्छन् जो केवल प्रोटोप्लाज्मका बनेका हुन्छन्। यिनमा लोमक (Cilia) हुन्छन्। यस्ता बीजाणुहरूलाई चलजन्यु (zoospores) भन्दछन्। यी चलजन्यु लोमकको सहायताद्वारा पौरन्छन् र शुद्धजलीय प्राणीहरूकै भाँति पछि नयाँ बोटहरूमा  बदलिन्छन्। केही पदार्थहरूमा, जस्तै युलो्थ्राक्स (Ulothrix) चलजन्यु अधिक सङ्ख्यामा  र सैप्रोलैग्निया (Saprolegnia)मा  उत्पन्न हुन्छन्।
केही शैवालहरू, जस्तै नौस्टक (Nostoc)मा, बीजाणुतन्तुको कोशिकाहरूबाट अचल बीजाणु उत्पन्न हुन्छन्, जो हावाद्वारा उडेर फैलन्छन्। बीजाणुजनक (sporophytes)बाट बीजाणुहरूको निर्माण हुन्छ, जसमा भाले पोथी दुइटै हुन्छन्। यी परस्पर मिलेर युग्मक-सू (गैमिटोफाइट, Gametophyte) बन्दछन्, जसबाट फेरि बीजाणु र तिनबाट बीजाणुजनक बन्दछन्।
लैंगिक प्रजनन
अधिक विकसित बोटहरूमा फल र बीज द्वारा लैंगिक प्रजनन हुन्छ। तिनको फूलहरूमा  नर गैमीट र पोथी गैमीट (Gamete) हुन्छन्, जसको सायुज्यद्वारा युग्मक (Zygote) बन्दछन्। यी बीजका भित्र भ्रूणमा  विकसित भएको, अंकुर बनेर नयाँ बोटहरूलाई जन्म दिन्छन्। गैमीट धेरै सूक्ष्म र एककोशिकीय हुन्छन्। लैंगिक प्रजननमा  दुइ विभिन्न जनकहरूको आवश्यकता हुन्छ। कहिले-कहिले एउटै प्रकारका दुइ गैमीट मिलेर प्रजनन गर्दछन्। यस्ता मिलनको  समागम (Conjugation) भन्दछन्। दुइ विभिन्न गैमीटहरूका मिल्नुलाई निषेचन (Fertilization) भन्दछन्। शैवाल र कवक सदृश निम्न श्रेणीका बोटहरूमा  समागमदेखि प्रजनन हुन्छ र उच्च श्रेणीको वनस्पतिहरूमा  निषेचनबाट। जुन बोटहरूका गैमीटमा  भाले-पोथीको  विभेद हुँदैन तिनलाई समयुग्मक (Isogametes) भन्दछन् र यस्ता बोटहरूलाई समयुग्मी (isogamous)। निषेचनमा  नर र मादाका मिलनाले जो बनाउँछ त्यसलाई शुक्रितांड (Oospore), गैमीटलाई असम युग्मक (heterogamete) र बोटहरूलाई असमयुग्मीया वा विविधपुष्पी (heterogamous) भन्दछन्। प्रजननको उपर्युक्त विधिहरूका अतिरिक्त केही अन्य विधिहरू, जस्तै अजीवाणुप्रजनन (Apospory), अपयुग्मप्रजनन (Apogamy) र असेचन प्रजनन (Parthenogenesis)देखि पनि प्रजनन हुन्छ।
प्राणीहरूको प्रजनन
प्राणीहरूमा प्रजननको विधिहरू दुइ कोटिमा बाँड्न सकिन्छ एक अलैंगिक र अर्को लैंगिक। यिनमा भेद यो छ कि अलैंगिक विधिद्वारा प्रजननका लागि केवल एउटै जनकको आवश्यकता हुन्छ र जनककोशिका तथा सन्तानकोशिकाको  विभाजन समसूत्रण (Mitosis)देखि नैं हुन्छ। लैंगिक प्रजननका लागि दुइ जनकहरूको आवश्यकता हुन्छ र यसमा  समसूत्रणका अतिरिक्त अर्धसूत्रण र निषेचनको क्रियाहरू हुन्छन्। निम्न श्रेणीका प्राणीहरूको  प्रजनन अलैंगिक र लैंगिक दुइटै विधिहरूद्वारा हुन्छ, उच्च श्रेणीका प्राणीहरूको  प्रजनन केवल लैंगिक विधिद्वारा नैं हुन्छ।