थामा_चौघेरा_माईस्थान
पूजा विधी
थामा मालिकालाई कुल देवीको रूपमा पूजा गर्ने ठकुरी र जैसीहरूले आफ्नै श्रम र श्रोतमा वि. स. २०६८-०६९ मा मन्दिरको जृणोद्धर मरम्मत गर्नुका साथै दुईवटा २-२ कोठे विश्राम गृहहरू निर्माण गरेका छन्। विश्राम गृहहरूमा एउटामा ढुङ्गाको छाना छ र अर्कोमा जस्ता पाताको छानो छ। मालिकामा ओईरो लाग्ने भक्तजनहरूको लागि यि विश्राम गृहहरू अप्रयाप्त छन् तै पनि भक्तजनहरू पाल टांगेर माताको जग्राम गरेर रमाउछन्। भगवतीको पूजा हुने दिनमा अथवा पहिलो दिन जैसी र ठकुरीहरू सबैले आफ्नो-आफ्नो घरमा भएका भारा (देवी पूजाका सामानहरू जस्तै:- शङ्ख, घण्ट, छत्र, मूर्ति, आदी) मन्दिरमा लगेर जान्छन्। देविको पूजा पश्चात आफ्नो आफ्नो घरका भाराहरू उठाएर ल्याई आफ्नो घरको पूजा कोठामा राखेर आश्विन नवरात्र र चैत्राष्टमीका दिनमा विशेष पूजा गर्छन् भने बाँँकीका दिनहरूमा सामान्य नित्य पूजा गर्ने गर्दछन्। जैसी र ठकुरीहरूका जति घरधुरीहरू छन् ती सबैमा देवीका भाराहरू राख्ने परम्परा रहेको छ। थामा माईको मन्दिरमा भगवतीको पूजाआजा र दर्शन गर्न आउने श्रद्वालु भक्तजनहरूले आफ्नो घरमा भएको फलफूल, दुध, घ्यू, का साथै ध्वजा (शुद्ध कपडाको पताका), पर्गला (रातो अथवा सेतो कपडाको थान) र आफ्नो मनोकामना पुरा होस् भन्ने धारणाका साथ मूर्ति, भकारी (तामाको भकारी आकारको पात्र), छत्र (तामाको छाता आकारको पात्र) आदी वस्तुहरू ल्याएर आउँछन्। यी वस्तुहरूलाई माताका गहना भनिन्छ। रात्री जग्राम पछि बिहान स्नान आदी गरेर पूजारीले मन्दिरमा बत्ती बालेपछी भक्तहरू स्नान गरेर आफुले ल्याएका गहनाहरू हातमा राखी मन्दिर परिक्रमा गरेर उपरोक्त वस्तुहरू भगवतीलाई अर्पण गर्दिन भनि पूजारीको हातमा दिंदै हात जोरेर भगवतीसँग आफ्नो मनोकामना सिद्धीको पुकार गर्दछन्। त्यस पछि पूजारीले भगवतिसँग आगन्तुकको इछ्छा पुरा होस् भन्ने प्रार्थना गरी आगन्तुकले ल्याएको गहनाहरू माईलाई अर्पण गरी आगन्तुकलाई टिका लगाएर कुनै फलफूलको प्रसाद दिन्छन्। माताको प्रसादलाई भक्तहरू माइबाट प्राप्त भएको बर अथवा बरदान भन्ने गर्दछन्। पहिलेका दिनहरूमा पूजाको समाप्ती पछि पूजारीहरूले मन्दिरमा चढाएको फलफूल भक्तहरूको भिंडमा छर्ने गर्थे भक्तहरू बर समात्नको लागि भागा-भाग गर्ने र जसको हातमा जे पर्यो त्यही माताको बरदान स्विकार्ने गर्थे। तर श्रद्धालुहरूको बढ्दो संख्याका कारण यसो गर्दा कुनै अप्रिय घटना हुन सक्ने सम्भावना भएकाले अचेल भक्तजनहरूले चढावा दिन गएकै समयमा पूजारीले टिका लगाएर हातैमा बर दिन्छन्। श्रदालुहरू प्रसादमा आएको फलफूललाई सन्तानको बर मिलेको विश्वास गर्छन् त्यस्तै मकै, चामल, आदी अन्नलाई अन्नको बर मिलेको विश्वास गर्छन् भने पैंसा रुपैयाँलाई धनको बरदान पाएको विश्वास गर्छन्। त्यस्तै गहनाहरू अर्पण गर्दा अन्न प्राप्तिका लागि भकारी, धन प्राप्तीका लागि रूपैयाँ पैंसा, सन्तान प्राप्तिका लागि मुर्ति, विद्या प्राप्तीको लागि कलम, स्त्री प्राप्तीको लागि काँइयो, वस्त्र प्राप्तीको लागि धजा तथा सर्व सुख प्राप्तीको लागि घण्ट, छत्र, पर्गला आदी चढाउने गर्दछन्। यसै गरी बरमा पनि माथी उल्लेखित गहना आएमा सोही गहना अनुसारको बर प्राप्त भएको विश्वास गरिन्छ। यसरी सबै भक्तहरूलाई बर दिने काम भइसकेपछी दुईवटा बाँझका करिब १० मिटर लामा लिंगाहरू ल्याएर श्रद्धालुहरूले चढाएका धजा र पर्गलाहरू टाँगी मन्दिर पछाडी रहेको गबिरमा गाड्ने चलन रहेको छ। उक्त लिंगाहरूमा एक जैसीहरूले ल्याउँछन् भने अर्को ठकुरीहरूले ल्याउँछन्। यि लिंगालाई स्थानिय भाषामा टाँगा भनिन्छ। प्राय जसो यहाँका सबै मठ मन्दिरहरूमा टाँगा गाडिएको हुन्छ। थामा माईका टाँगाहरू थामा माईको जयकाराका साथमा भित्राउने र गाड्ने गरिन्छ। टाँङा गाडी सके पछि पूजारीहरूले वैदिक मन्त्रोच्चारणका साथ टाँगामा दुध र चामलको धार दिन्छन्। यसरी टाँगाको पूजा पछि भगवतिलाई पूजारीहरू खिरको भोग लगाएर वैदिक मन्त्रोच्चारणका साथ अग्नीलाई घृताहुती दिएर होम गर्दछन्। होम भएर होम तिलक बाँटे पछि यो वर्षको पूजा समाप्त भएको मानिन्छ। थामा माइ मन्दिरमा ३ जना पुजारी र एक पुरोहित ब्राह्मण गरी चार जना पूजारी हुने परम्परा छ। पूजारीहरूमा २ जना जैसी र एक जना ठकुरी हुन्छन्।