cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
रजनी तिलक
कार्य जीवन
सन् २०११ मा सार्वजनिक गरिएको प्रकाश झाद्वारा निर्देशित बलिउड चलचित्र आरक्षणमा दलित समुदायको निन्दा गरिएको हुनाले विवाद भएको थियो । उक्त चलचित्रको सार्वजनिकीकरण भन्दा अगाडि तिलकलाई चलचित्र हेर्न लगाइएको थियो । सन् २०१२ मा भारतीय पाठ्यक्रममा बाबासाहेब आम्बेडकरको उचित प्रतिनिधित्वका लागि राष्ट्रिय शैक्षिक अनुसन्धान र प्रशिक्षण परिषद अन्तर्गत दलित तथा गैरदलित लेखकहरूको बिचमा भएको गठबन्धनमा पनि उनी सहभागी भएकी थिइन् ।
मृत्यु
तिलकको मृत्यु ६० वर्षको उमेरमा नयाँ दिल्लीमा अवस्थित सेन्ट स्टीफन हस्पिटलमा ३० मार्च २०१८ को दिन भएको थियो । उनलाई मेरुदण्डको समस्याको जाँच गराउन अस्पताल लागिएको थियो ।
कयौँ विद्वान् तथा कार्यकर्ताले उनको मृत्युको शोक मनाएका थिए । पीपल्स युनियन फर सिभिल लिबर्टिजको नेता र तिलकको मिल्ने साथी कविता श्रीवास्तव लगायत विभिन्न सामाजिक सञ्चार वेबसाइटमा उनलाई श्रद्धाञ्जली दिइएको थियो । उनको सम्झनामा देशभर विभिन्न क्षेत्रमा कार्यक्रमहरू आयोजना गरिएको थियो ।
लाटे (वनस्पति)
लाटे स्याउला तथा सोतरको रूपमा प्रयोग गरिने बुट्यान वर्गमा पर्ने वनस्पति हो ।
सालझण्डी
सालझण्डी नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, रूपन्देही जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो । २०११ को जनगणनामा, यहाँको जनसङ्ख्या १०,४६६ रहेको छ ।
गठेमङ्गल
रोपाईं पछिको पहिलो चाड गठेमङ्गल (घण्टाकर्ण चतुदर्शी) नेवार समुदायले दोबाटो र चौबाटोमा नर्कटको लिङ्गाकृत तीनखुट्टे गठेमङ्गल ठड्याई मनाउँछन्। साउन कृष्ण चतुर्दशीका दिन बिहानै गठेमङ्गल बनाई केटाहरूले 'घण्टाकर्णको जगात ले' भन्दै बटुवाहरूसँग जगात अर्थात् कर माग्ने परम्परा छ। गठेमङ्गलमा फलामका औंठी लगाउने गरिन्छ। यस चाडमा महिलाहरू हातमा मेहन्दी (लैंचा) लगाउने र स-साना नानीले आफूले खेल्ने पुतलीहरू औठीमा छुवाई घर लाने गर्छन् भने कसैले गठेमङ्गलमा नै झुन्ड्याई राख्ने पनि गर्छन्। घाम अस्ताएपछि कुनै एक चण्डाल (हालाहुलु)को हातमा छ्वालीको चिराग समात्न लगाई गठेमङ्गललाई तीनपटक परिक्रमा गराएर ढालेपछि नजीकको नदीमा पुर्‍याई विसर्जन गर्ने परम्परा छ। त्यसपछि टोलका मानिसहरू आ-आफ्ना घरबाट माटोको पालामा चिउराको ढुटो, कट (जाँडको छोक्रा वा सिठी) राँगाका फोक्सोका टुक्रा, रगत, लसुन, छापी र एउटा सिंगै काँचो अण्डा राखी चिकंधाला बछा कचा र बौ स्वाँ (फूलका प्रकारहरू)ले सिंगारेर बौ राखी भूत पन्छाउने गर्छन्। त्यसरी भूत पन्छाउन लग्नुअघि सिंगारिएको बौलाई बीचमा राखी चारैतर्फ परिवारका सबै सदस्य बसेर लसुन, छापीका साथ समेबजी (चिउरा, पोलेको मासु, भुटेको भटमास, अदुवा र जाँडरक्सी) खाने परम्परा छ। मौन रहेर बौ राखेपछि घरको मूल ढोकाका ठेलो (लुखाखरु)मा तीनखुट्टे किला ठोक्ने गरिन्छ। गठेमङ्गलदेखि क्रमशः गाईजात्रा, इन्द्रजात्रा, बाडाजात्रा (पञ्चदान), दशैं, तिहार आदि चाडपर्वहरू लहरै आउने गर्छन्।
नर्कटको लिंगाकृत -तीनखुट्टे) गथाँमुग बनाई टोलका दोबाटो-चौबाटोमा ठड्याई गथाँमुग पर्व मनाइन्छ। यो पर्व १४ औँ शताब्दीदखि मनाइूदै आएको संस्कृतिविद्हरूको भनाइ छ। भक्तपुरको दत्तात्रय, पाँचतले मन्दिर, सडक, चोकचोकमा नर्कट र गहुँको छवालीको तीनखुट्टे लिंगाकृत गथाँमुगः ठड्याइएको थियो। यस्तो परम्परा राजधानीका धेरैजसो टोलमा हराउँदै गएको छ। राजधानीको नरदेवी र किलागल क्षेत्रमा विशेष रूपमा यो पर्व मनाइन्छ। यस्तै ललितपुरको पाटन, मंगलबजार, खोकना, काठमाडौंको कीर्तिपुर, साँखुको टोलैपिच्छे दोबाटो र चौबाटोमा बालबालिका, युवा एवं बूढापाकाहरू भेला भएर परम्परागत नारा लगाउँदै यो चाड मनाउँछन्।
मनाउने तरिका
ठड्याइएको गथाँमुगःलाई साँझपख जलाईन्छ। यसमा दुवै कानमा घण्टा झुन्ड्याएको भयानक मुखाकृतिको मुखुण्डोको चित्र राखिन्छ। विशेष गरी भक्तपुरमा घण्टाकर्णको अघिल्लो भागमा काठमा डोरी बाटेर लिंग बनाइन्छ। यो चाडलाई अश्लील शब्दहरू बोल्ने पर्वका रूपमा पनि लिइन्छ। यो पर्वमा महिलाहरूले हातमा मेहन्दीका साथै गथाँमुगःमा छुवाएर फलाम, पित्तल र तामाको औंठी लगाउँछन्। गथाँमुगः ठड्याइएको टोलमा सूर्यास्त भएपछि कुनै एक मानिस -हालाहुलु)को हातमा छ्वालीको चिराग समात्न लगाई तीन पटक परिक्रमा गराएर आगो राख्न लगाइन्छ। गथाँमुगः विसर्जन गरी र्फकंदा बाटोभरि 'ओम शान्ति जय नेपाल' भनी नारा लगाउने चलन छ। यसअघि गथाँमुगःमा आगो राख्ने मानिसलाई नाङ्गै पारेर शरीर र अनुहारमा रंगी-बिरंगीका चित्र बनाएर हातमा खाली दही कटौरा समात्न लगाई 'आजाज्यू जय' भन्न लगाउने तथा साथै गएका मानिसहरूले एकै स्वरमा 'हा' भन्दै घरघरमा जगात माग्ने चलन छ। त्यसपछि गथाँमुगः ठड्याएकै ठाउँमा राखेर उनलाई दही-चिउरा ख्वाइन्छ। केही टोलमा गथाँमुगः नजीकको नदीमा बिसर्जन गर्न लाने चलन छ। गथाँमुगः नठड्याइएको टोलमा पनि साँझपख टोलवासीहरू आ-आफ्ना घरबाट माटाले बनेको पालामा चिउराको ढुटो, कट -जाँडको छोक्रा वा सिठ्ठी), राँगाको फोक्सोका टुक्राहरू, रगत, लसुन, छापी र एउटा सिंगै काँचो अन्डा राखी चिकधाला, बछा र बौःस्वाँले सिंगारेर भूत पन्छाइन्छ। त्यसअघि बौः लाई बीचमा राखी चारैतर्फ परिवारका सबै सदस्यहरू बसेर लसुन, छापीका साथ समेबजी -चिउरा, पोलेको मासु, भुटेको भट्मास, अदुवा र रक्सी, जाँड) प्रसादका रूपमा खाने चलन छ। घरको मूलीले बौः पन्छाएर फर्किएपछि घरको मूलढोकाको ठेलोमा तीन खुट्टे किला ठोकिन्छ।
किशोरदेह (उपन्यास)
किशोरदेह नेपाली साहित्यकार दिपेश केसीद्वारा लिखित नेपाली भाषाको उपन्यास हो ।
तरुल
Dioscorea प्रजाती(Dioscoreaceaeपरिवार) अन्तर्गत पर्ने यो कन्दमुललाई नेपालमा सामान्यतया तरुल भनिन्छ। यो सामन्यतया अफ्रिका, एसिया, ल्याटिन अमेरीका र ओशिनिया क्षेत्रमा पाइन्छ।
यसको बोक्रा ताछ्न नसक्ने कडा हुन्छ तर तातो भएपछि सजिलै निस्कन्छ। यसको रंग गाढा खैरो देखि हल्का फुस्रोसम्म विभिन्न रंगको हुन्छ। यसको कन्द ७० कि.ग्रा.सम्म तौलको र २.५ मि.(८ फिट) लाम्बाईसम्म बढ्न सक्छ।तरुल प्रायजसो चिसो मौसम पुस माघको महिनामा यसलाई उसिनेर(ब्वाईल)गरेर खाइन्छ।यसको अलावा तरुललाई तरकारी अचारको रूपमा पनि खाइन्छ। नेपालमा4प्रजातीका तरुल पाईन्छन्
शिव श्रेष्ठ
शिव सुन्दर श्रेष्ठ ( शिवसुन्दर श्रेष्ठ  ), पेशागत रूपमा शिव श्रेष्ठको रूपमा चिनिन्छन। उनी एक नेपाली अभिनेता हुन् जो एक्सन फिल्महरूमा आफ्नो कामका लागि परिचित छन्। उनी नेपाली चलचित्रका ‘एक्सन किंग’का रुपमा परिचित छन् । उनले जीवन रेखा (१९८२), बदलिन्दो आकाश (१९८४), कांची (१९८4), विश्वास (१९८६), चिनो (१९८९), मनकामना (१९९१), मिलन (१९९३), धर्म संकट (१९९८) लगायत धेरै व्यावसायिक रूपमा सफल फिल्महरूमा अभिनय गरेका छन्। 1998), र ठूलदाइ (१९९९), आदि ।उनले ८०, ९० दशक र २००० को शुरुवातमा, उनले दिएका हिटहरूका कारण उनलाई फिल्म उद्योगको "दोस्रो स्तम्भ" भनिन्थ्यो।
श्रेष्ठले पाकिस्तानी चलचित्रमा पनि अभिनय गरेका छन् । उनले एक दर्जनभन्दा बढी उर्दू फिल्महरूमा अभिनय गरेका छन्, जसमध्ये सातवटा व्यावसायिक रूपमा निकै सफल भएका छन्। सन् २०१६ मा चलचित्र बागमती बाट नेपाली चलचित्रमा फर्किए जहाँ उनी राजेश हमालसँगै देखा परेका थिए । २०१८ मा, उनले एक फिल्म, Euta Esto Prem Kahani को घोषणा गरे, जसलाई उनले लेख्ने, निर्माण गर्ने र उनको छोरा शक्तिले यो फिल्म मार्फत डेब्यु अभिनयगर्नेछ। श्रेष्ठ आफैं प्रमुख भूमिकामा देखिने तयारीमा थिए ।
फिल्मोग्राफी
• Jeevan Rekha (1980)
• Kanchhi (1984)
• Bishwas (1986)
• Badalido Aakash (1988)
• Chino (1989)
• Sankalpa (1992)
• Milan (1993)
• Sapana (1994)
• Sworga (1994)
• Truck Driver (1994)
• Janma Bhoomi (1994)
• Pachheuri (1996)
• Sakkali Nakkali (1996)
गौरीशंकर गाउँपालिका
गौरीशंकर दोलखा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
शिव श्रेष्ठ
फिल्मोग्राफी
• Agni Pariksha (1997)
• Dharma Sankat (1997)
धोबिने
धोबिने औषधीय गुण भएको जंगली वनस्पति हो । यो वनस्पति बुट्यान वर्गमा पर्दछ । नेपालको पहाडी चिस्यानयुक्त भूभागमा पाइने यो वनस्पतिको बोट २ देखि ३ फिट अग्लो हुन्छ । जेठ-असारतिर फुल्ने यसको फूल सेतो पात जस्तै र बिचमा सुन्तला अथवा रातो रंगको हुन्छ । यसको पात हरियो, लाम्चो र केही चिप्लो हुन्छ । यसको जरा खैरो वा माटो रंगको हुन्छ जसको स्वाद गुलियो हुन्छ त्यसैले यसलाई अङ्ग्रेजीमा स्विट रूट (गुलियो जरा) भनिन्छ ।
शिव श्रेष्ठ
फिल्मोग्राफी
• Miss Bangkok (1999)
धोबिने
औषधीय गुण
पित्त र गर्मीसम्बन्धी रोग, आमाशयको घाउ तथा खानामा अरूचिको उपचारका लागि जराको रस सेवन गरिन्छ । यसको जरालाई सुकाएर बनाइएको चूर्ण अत्याधिक पित्त, उच्च तनाव, टाउकोको गर्मी, अम्लपित्त र रक्तविकारको उपचारमा प्रयोग गरिन्छ । यसले कुनै नकारात्मक असर नगर्ने हुनाले दिनमा ५-७ पटक १/१ चम्चा खाने, समयसमयमा चुस्ने र काँढापानी पिउने गरिन्छ । यसको फूलबाट प्राप्तहुने केशर महारोगको उपचारमा प्रयोग गरिन्छ ।
शिव श्रेष्ठ
फिल्मोग्राफी
• Thuldai (1999)
• Laxman Rekha (1999)
• Sorha Barse Jovan (1999)
• Mama Ghar (2000)
• Malati (2000)
• Naatedar (2001)
• Mero Hajur (2002)
• Jetho Kancho (2003)
• Deshdrohi (2004)
• Raju Raja Ram (2005)
• Yuddha (2007)
• Mister Don (2008)
• Ransangram (2010)
• Raaj (2011)
• Action (2015)
• Bagmati (2016)
• Danda Ko Bar Pipal (2021)
पाकिस्तानी फिल्महरू
• Bangkok Kay Chor (1986)
• Lawa (1984)
• Humse Hai Zamana (1984)
• Tiger (1985)
• Lawa (1985)
• Hum Ek Hai (1987)
• Mazboot (1993)
• Zameen Aasman (1994)
सन्दर्भहरू
<references group="" responsive="0">
सतरुपा पायने
सतरुपा पायने एक भारतीय मोडल र अभिनेत्री हुन् । सतरुपाले बलिउड चलचित्र उद्योगमा मधुर भण्डारकरको ड्रामा चलचित्र क्यालेन्डर गर्ल्स (२०१५)बाट सुरुवात गरेकी हुन् ।
खप्तड गोल्डकप २०७३
पुरस्कार
यस गोल्डकप विजेताले ५ लाख र उपविजेताले २ लाख ५१ रुपैयाँ पुरस्कार पाउने छन्। सर्वोत्कृष्ट खेलाडीले मोटरसाइकल पाउँदा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्ने गोलकिपर, रक्षक, मिडफिल्डर, फरवार्ड र प्रशिक्षक तथा सर्वाधिक गोलकर्ताले पनि जनही १५ हजार रुपैयाँ पाउने छन् । हरेक खेलको म्यान अफ दी म्याचले ५ हजार पाउनेछन् ।
सतरुपा पायने
करियर
सतरुपा स्थापित मोडल हुन् र विभिन्न भारतीय ब्राण्डसँग उनले मोडलिङ गरिसकेकी छन् ।
शा फाले
शा फाले, जसलाई शाभाले पनि भनिन्छ, एक प्रकार तारेको रोटी हो। यो प्रायत: हिमाली भेगमा (खासगरी तिब्बती र नेपाली समुदायमा) बनाइन्छ। यसको उत्पत्ति तिब्बतमा भएको मानिन्छ। यसलाई तयार गर्न मैदाको रोटीभित्र कुनै एक प्रकार को मासु (कुखुरा, खसी, भैंसी, आदि), बन्दा गोबी, प्याज, हरियो लसुन र अन्य मसलाको कीमा हालेर, गोलाकर बनाएर तेल मा तारिन्छ। मासुको सट्टामा अनय तरकारीहरू हालेर यसको शाकाहारी प्रकार पनि बनाउन मिल्छ।
बाँको (वनस्पति)
बाँको पिँडालु जस्तो र बढी कोक्याउने एक जातको कन्ध हो । यसको कलिलो मुना तरकारी खान प्रयोग गरिन्छ ।
शा फाले
यो खाद्य वस्तु नेपाल, तिब्बत, सिक्किम, आदि ठाउँहरूमा खाजाको रूपमा प्रचलित छ। यसलाई सजिलो सँगै बोक्न मिल्ने भएकोले, यात्रा गर्दा बाटोमा खानको लागि पनि प्राय: बनाइने गरिन्छ।
शा फाले को अर्थ तिब्बती भाषामा "मासु रोटी" हो, शा अर्थात् मासु र फाले अर्थात् रोटी।
चन्द्र सत्रुघ्न क्याम्पस
चन्द्र सत्रुघ्न क्याम्पस सप्तरी जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
घुँडा
घुँडा तिघ्रा र पिडौँलाका बीचको अघिल्लो भागमा डल्लो वा पाङ्ग्रो जस्तो भई उठेको अङ्ग हो। यो तिघ्रा र पिडौँलाको जोर्नी परेको ठाउँ हो।
चापमापक यन्त्र
इतिहास
इटालीका वैज्ञानिक इभानजेलिस्टा टोरिसेलीलाई ब्यारोमिटरको आविष्कारक मानिन्छ ।
रानीपोखरी गाविस
रिसिङ रानीपोखरी नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत गण्डकी अञ्चलमा पर्ने तनहुँ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
जनसङ्ख्या
बि.स.२०६८ को जनगणना अनुसार रिसिङ रानीपोखरी गाविस को जनसङ्ख्या ३,९१७ रहेको छ । यो गाविसमा ८६१ वटा घर छन ।
एकम्वा
एकम्वा सुनसरी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
सहिद लखन गाउँपालिका
सहिद लखन गाउँपालिका गोरखा जिल्लामा अवस्थित छ । विसं २०७३ सालमा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले ७४४ स्थानीय तह लागू गर्दा गोरखा जिल्लामा साविकका बुङकोट, नाम्जुङ, घैरूङ, बक्राङ, ताक्लुङ र मनकामना गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर सहिद लखन गाउँपालिका घोषणा गरिएको हो ।
भौगोलिक अवस्थिति
सहिद लखन गाउँपालिकाको क्षेत्रफल १४८.९७ वर्गकिलोमिटर रहेको छ । यो गाउँपालिका ९ वडाहरूमा विभाजन गरिएको छ । यस गाउँपालिकको कूल जनसङ्ख्या २७,५५५ रहेको छ । यसको सीमाना पूर्वमा भीमसेन, गण्डकी गाउँपालिका र धादिङ जिल्ला, पश्चिममा गोरखा नगरपालिका र तनहुँ जिल्ला, उत्तरमा गोरखा नगरपालिका र भीमसेन गाउँपालिका र दक्षिणमा गण्डकी गाउँपालिका, चितवन र तनहुँ जिल्लासँग जोडिएको छ ।
दाङ जिल्ला
दाङ जिल्ला नेपालको लुम्बिनी प्रदेशमा पर्ने एउटा जिल्ला हो। यस जिल्लाको दक्षिणमा भारतको उत्तर प्रदेश,पूर्वमा प्युठान, अर्घाखाँची र कपिलवस्तु जिल्ला, उत्तरमा सल्यान, प्युठान, रोल्पा जिल्ला र पश्चिममा बाँके र सुर्खेत जिल्ला पर्दछन्। विभिन्न धरातलीय बनावटले घेरिएको यो जिल्ला समुद्र सतहदेखि २१३ मिटर उचाइबाट शुरु भई २०५८ मिटर उचाइसम्म फैलिएको छ। यो जिल्लाको कूल क्षेत्रफल ३०५९.८१ वर्ग किलोमीटर रहेको छ। यस जिल्लामा कूल २ उपमहानगरपालिका १ नगरपालिका एवम् ७ गाउँपालिका छन्।
इतिहास
अघिदेखि दाङको उत्तरी काँठ पहाडी राजाहरूका अधिनमा र दक्षिणको मैदान भाग थारु राजाका अधिनमा थियो। बिक्रमको चौधौँ शताब्दीको आखिरतिर यो जुम्लाको अधिनमा थियो। वि.सं.१४८० तिर सवारी कोटका राजा रतन पाण्डेले थारु राज्यलाई आफ्नो राज्यमा मिलाएर रत्न परिक्षित नामले दाङका राजा भए।
केही समयपछि उनले बझाङबाट राजकुमार झिकाई आफ्ना ठाँउमा राजा बनाएर आफुले नाथ संप्रदायको दीक्षा लिई त्यसको प्रचारमा पश्चिमोत्तर भारततिर लागे। रतननाथले छाड्दा दाङ राज्यको विसतार शिवराज इलाकाको अर्रासोता देखि पश्चिम राप्तीसम्मको तुलसिपुर भनिने इलाकामा पनि थियो। नेपालको एकिकरणका बेला सम्वत् १८४३ मा दाङका राजा नवल सिंहले तापाका लडाईमा विरगति प्राप्त गरे।
पछि उनका राजकुमार दिलेर सिंहले पूरा दाङ देउखुरीको रक्षा गर्न सकेनन्। आफ्नो आधा राज्य तल्सीपुरको तराई मात्र बचाई त्यहीका मात्र राजा भै बसे। गोर्खालीले जितेको दाङको देउखुरी पृथ्वीनारायण शाहकी छोरी सल्यानका युवराज्ञीलाई विर्ता भनी दिए। वि. सं. १८६५ मा सल्यानको राज्य नेपालमा मिल्दा दाङ देउखुरी पनि नेपालमा मिल्यो। वि.सं. १८९४ सालमा दरबारका कुनै कुमारीको विवाह गरिदिंदा सल्यानी राजा बंशज तेजबहादुर शाहलाई राजा पद र पश्चिमी दाङ फलाबाङ राजाका नामले प्रदान गरियो र दाङ देउखुरी खण्डीत भयो।
फलावाङ राज्य वि.स. २०१८ सालमा उन्मूलन भएपछि दाङको पश्चिमी भाग र अघिदेखि सल्यानतर्फ रहेको दाङको उत्तरी पानी ढली २०३० सालतिर दाङ देउखुरीमा मिलेपछि दाङ देउखुरी आजको अवस्थामा आयो।
प्रशासनिक विभाजन
जिल्लामा १० स्थानीय तहहरू छन्, जसमध्ये २ उपमहानगरपालिका, १ नगरपालिका र ७ गाउँपालिका छन्।
लामा
खास गरेर बौद्ध धर्मका धर्मगुरूलाई लामा भनिन्छ। तर लामा एक बौद्धीष्ट जाती पनि हो। धेरै जानकारीकोलागी बौद्ध धर्म हेर्नुहोस्।
बुद्धिलाल विद्यामुनर क्याम्पस
बुद्धिलाल विद्यामुनर क्याम्पस सप्तरी जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
नेपालको झन्डा
नेपालको राष्ट्रिय झन्डा एक मात्र चारकुने आकार नभएको राष्ट्रिय झन्डा हो। यो चारकुने आकार नभएको मात्र दुई सरकारी झन्डा (अर्को झन्डा संयुक्त राज्य अमेरिकाको ओहायो राज्यको हो) मध्येको एक हो। नेपालको झन्डा दुई त्रिकोण (एक माथि अर्को) मिलेर बनेको छ। माथिल्लो त्रिकोणमा अर्ध चन्द्र र तल्लोमा सूर्य छ, जसले आकाशमा चन्द्र र सूर्य रहुन्जेल नेपाल रहिरहने कुरालाई जनाउँछ। निलो किनारा शान्तिको प्रतिक हो भने सिम्रिक रङ नेपालको राष्ट्रिय रङ हो।
इतिहास
हिन्दु धर्मको मान्यता अनुसार छत्र (छाता), ध्वज (ध्वजा वा झन्डा), चामर (चमर वा पङ्खा) र कार्मुक (धनु) सनातनदेखि नै राष्ट्र वा राज्यका राजकीय प्रतीक वा चिह्नका रूपमा चिनिँदै आएका छन्। राजा पृथ्वीनारायण शाहले आफ्नो दिव्योपदेशमा “म जसै अर्काको छत्र-भङ्ग गर्न भनी जान्छु, त्यसैवेला मेरो छत्रलाई भङ्ग गर्न यहाँ अर्को राजा आयो भने के-कसो होला?” भन्ने प्रश्न उठाएका छन्। उनको यस भनाइबाट त्यतिवेला राष्ट्रध्वज वा राष्ट्रिय-झन्डाको भन्दा राजछत्रको बढी महत्त्व हुने गरेको छनक पाइन्छ।
इस्वीको ६०० को मानाङ्कमा (लिच्छविकालीन मूद्रा) नेपाली झन्डा देखिएको कुरा एन. जी. रोड के. ग्यावर्स र सी भदेत्रोले 'क्वाइनेज् अफ नेपाल' मा तथा त्यसमाथि चन्द्र पनि भएको इस्वीको ६०५-६१५ मा ढालिएका मुद्रा नेपाल राष्ट्रिय मूद्रा सङ्ग्रहालयमा भेटिने कुरा ज्ञानमणि नेपालले लेखिसकेका छन्। इस्वीको ६०५ कै अर्को मुद्रामा पछाडि सूर्य र ६४१ कोमा अगाडि पछाडि सूर्य र चन्द्र भएको कुरा ग्यावर्स र भदेत्रोकै किताबमा उल्लेख छ।
नेपालमा राष्ट्रिय-ध्वजा वा राष्ट्रिय-झन्डाको चलन कहिलेदेखि सुरु भयो भन्ने बारेमा निश्चित भन्न सकिँदैन। लिच्छवि राजाहरूले आफूलाई लिच्छवि-कुलकेतुः अर्थात् लिच्छवि-कुलको झन्डाजस्तो भनी चिनाउने गरेका थिएँ। यसबाट त्यतिवेला नै नेपालमा केतु अर्थात् ध्वजाको प्रचलन थियो भन्न सकिन्छ। इन्द्रजात्राको दिन इन्द्रध्वज फहराउने परम्परा आजसम्म चलिआएको छ । वि.सं. ७९२ (संवत् १५९)मा राजा जयदेव (द्वितीय) ले पशुपतिको मन्दिरमा राखेको शिलालेखमा “ब्रह्माका पनाति भगवान् सूर्यबाट आफ्नो इक्ष्वाकु कुलको आरम्भ भई यसै कुलमा आफ्नो जन्म भएको” उल्लेख गराएका छन्।
लिच्छवि राजाहरूले आफ्नो उच्चताको प्रतीकका रूपमा राष्ट्रको झन्डामा पनि सूर्यको आकृति नै अङ्कित गराएको मानिन्छ। त्यतिवेलाका भारतीय राजाहरूले आफ्ना झन्डाहरूमा उच्चताको प्रतीकका रूपमा गरुड वा हनुमानका चित्रहरू अङ्कित गराउँथे। त्यसैले उनीहरू हनुमद्-ध्वज वा गरुड-ध्वज भनेर चिनिन्थे। लिच्छविकालमै नेपालको राजसत्तामा आएका आभीरवंशी अधिनायकहरूले आफ्नो वंशलाई सोम-वंश वा चन्द्र-वंशको रूपमा चिनाउँथे। आभीर अधिनायक विष्णुगुप्तद्वारा वि.सं. ६९० (संवत् ५७) मा प्रसारित अभिलेखमा आफूलाई सोमान्वय-भूषणः अर्थात् चन्द्रमाको वंशका गहनाजस्ता भएर रहेको उल्लेख गरेका छन्। मल्ल राजाहरू पनि लिच्छविजस्तै आफ्नो राजवंशलाई सूर्य-वंश मान्ने हुनाले उनीहरूले पनि ध्वजमा सूर्यलाई नै अङ्कित गरे होलान्।
प्राचीन नेपालका राष्ट्रिय ध्वजाहरूको आकृति र रङबारे पनि निश्चित भन्न सकिँदैन, राजाहरू प्रायः देवीका उपासक हुने गरेकाले झन्डामा रातो रङ नै प्रयोग गरे होलान् भनेर अनुमान गर्न चाहिँ सकिन्छ। मल्लकालका भवन र मन्दिरका ढोकाहरूमा दुईतर्फ दुई पताका भएका धातुका केतु वा झ्ण्डा टाँगिएका पाइन्छन् जसले नेपालका प्राचीन झन्डाहरूको आकार सङ्केत गर्छन्। यस्ता झ्ण्डामध्ये केहीको माथिल्लो पताकामा राष्ट्रको प्रतीक सूर्य वा चन्द्रमा र तल्लो पताकामा सम्बद्ध देव वा देवीका प्रतीक-चिह्नहरू पाइन्छन्।
वर्तमान नेपालको राष्ट्रिय-झन्डाको परिकल्पना पृथ्वीनारायण शाहले गरेकोमा सन्देह छैन। गोर्खाली राजाहरू आफूलाई चन्द्रवंशीय सम्झ्न्थे। गोर्खालाई मल्ल राज्यहरूमा मिलाएर अन्य राज्यहरूलाई पनि एकीकरण गरी नेपाल-अधिराज्य बनाएपछि जातीय समन्वयको रूपमा दुईवटा पताका भएको राष्ट्रिय-झ्ण्डाको परिकल्पना गरिएको थियो। मुद्रा र छापहरूमा रातो रङ प्रयोग हुने भएकाले त्यस्ता छापहरूलाई लालमोहर भनियो। पृथ्वीनारायणले प्रचलनमा ल्याएको चन्द्र-सूर्याङ्कित झ्ण्डा पनि रातो नै थियो होला। चन्द्रमाको ज्योति मलिनो र सूर्यको प्रकाश चर्को हुने भएकाले पौराणिक मान्यताअनुसार आकाशमा चन्द्रमा माथि र सूर्य तल मानिँदै आएका छन्। नेपालको राष्ट्रिय झ्ण्डामा त्यही मान्यता कायम भएको हो। पृथ्वीनारायण शाहका अनुयायीहरू यही झन्डा बोकेर एकीकरण अभियानमा निस्किएका थिएँ। सन् १८१४ देखि १८१६ सम्म चलेको नेपाल-अङ्ग्रेज युद्ध (गोरखा युद्ध) मा हजारौ नेपालीले यहि झन्डा को शान बचाउनको लागि बलिदान गरेका थिएँ। पृथ्वीनारायणदेखि सुरेन्द्र विक्रम शाहको राज्यकालसम्म राजभवनमा चन्द्र-सूर्याङ्कित झन्डा नै फहराइन्थे। प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुर राणाले कास्की र लमजुङको श्री ३ महाराज पदवी ग्रहण गरेपछि आफ्नो भवनमा ध्वजा समातिरहेको सिंहको आकृति बनाएका थिएँ। उनका भाइ प्रधानमन्त्री रणोद्दीप सिंह कुँवर राणाको प्रशासनकालसम्म राणा प्रधानमन्त्रीका महलहरूमा सिंह-ध्वजा नै फहराइन्थे।
नेपाली राष्ट्रिय झन्डाको पुनरावलोकन
विसं २०१९ पूर्व नेपालको झन्डामा एकरूपता थिएँन। झन्डाको स्वरूप भने यस्तै थियो। तर, मानिसहरू मनलाग्दी ढङ्गले झन्डा बनाउँथे। सरकारी कार्यालयमै पनि फरक-फरक किसिमका झन्डा फरफराइरहेका हुन्थे। लम्बाइ, चौडाइ र उचाइमा पनि एकरूपता थिएँन। त्यतिबेलासम्म यो झन्डालाई संवैधानिक मान्यता थिएँन तर व्यवहारमा भने यही झन्डा राष्ट्रिय झन्डाको रूपमा प्रयोग भइरहेको थियो।
वि.सं २०१९ सालमा संविधान मस्यौदा समिति बन्यो। त्यस संविधानको अनुसूचीमा उल्लेख गर्नका लागि यसको लम्बाइ, चौडाइ र उचाइको अनुपात मिलाउन ज्यामितिय सूत्रको प्रयोग गरियो, जसलाई पाइथागोरस त्रिकोण भनिन्छ। चन्द्रमा मन र बुद्धिको प्रतीक हो भने सूर्य ऊर्जा र पौरखको प्रतिविम्ब हो। मन र बुद्धिको अधीनमा ऊर्जा र पौरख बस्नुपर्छ भन्ने अर्थमा चन्द्रमा माथि र सूर्य तल राखिएको थियो। त्यसैले पनि नेपालको झन्डा अद्वितीय खालको छ। यसले सत्व, रज र तम गुणको मात्र प्रतिनिधित्व गरेको छैन, सबै जातजाति, धर्म र सांस्कृतिक परम्पराको पनि प्रतिनिधित्व गरेको छ। यसको मानक तयार गर्ने क्रममा यी सबै कुरामा ज्यादै सूक्ष्म ढङ्गले विचार पुर्‍याइएको थियो।
पहिले चन्द्रमा तल र सूर्य माथि राखिएको थियो। शाहवंश आफू चन्द्रवंशी भएकाले चन्द्रमा माथि र सूर्य तल राखे भन्ने भनाइ पनि पाइन्छ। कतैकतै यो लिखित रूपमा पनि रहेको छ। तर यो कुरो हास्यास्पद प्रतीत हुन्छ। किनभने, नेपालको झन्डामा चन्द्र र सूर्य राख्न थालेको सूर्य र चन्द्रवंशीका पालामा होइन। ती वंशको अस्तित्व हुनु अगावै नेपाली झन्डामा सूर्य र चन्द्र अङ्कित थिएँ।। कतिपय इस्लामी देशका झन्डामा चन्द्रमा देख्न सकिन्छ। त्यसैगरी, बौद्ध धर्ममा चन्द्रमा र सूर्यको आफ्नै ढङ्गले व्याख्या गरेको छ।
विविध
भदौ २०७१ मा, काठमाडौँको सैनिक मञ्च टुँडिखेलमा ३५ हजार भन्दा बढी मानिसहरू उपस्थित भएर विश्व किर्तिमान कायम गर्ने उद्देशका साथ मानव निर्मित नेपालको सबैभन्दा ठुलो झन्डाको आकृति बनाइएको थियो जसलाई शान्ति र समृद्धिका लागि मानव मूल्य नामक संस्थाले सञ्चालन गरेको थियो। यसअघि २८ हजार भन्दा बढी मानि उपस्थित गराई पाकिस्तानले मानव निर्मित झन्डाको आकृति बनाएको थियो जुन किर्तिमानलाई नेपालले तोड्न सफल भएको थियो।
३ भदौ २०७७ मा, एक साङ्गीतिक भिडियोमा नेपाली झन्डा जलाएको अभियोगमा केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोले ९ जनालाई पक्राउ गरेको थियो। पछि उक्त समूहलाई प्रहरीले ‘राज्यविरुद्धको कसुर’ गरेको मुद्दा लगाएको थियो।
सेकुवा
सेकुवा नेपाली परम्परागत शैलीमा आगोमा मासुलाई पोलेर बनाइने एक प्रकारको खाद्य सामग्री हो। सेकुवा सुँगुरको मासु, भेडाको मासु, बाख्रा वा कुखुराको मासु प्रयोग गरेर बनाइन्छ। सेकुवा नेपालमा विशेष गरी धरान र काठमाडौंमा धेरै लोकप्रिय छ। मासुलाई पहिला विभिन्न मसला हालेर राखिन्छ र केही समय पछि फलामको झिरमा राखेर खुल्ला आगोमा पकाइन्छ।
घ्याङसुकाठोकर
घ्याङ्गसुकाठोकर दोलखा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
सिँउदोको सिन्दूर
सिँउदोको सिन्दूर (चलचित्र)  एक नेपाली कथानक चलचित्र हो । चर्चित नायिका झरना बज्राचार्यले अभिनय गरेको एउटा नेपाली चलचित्र । यस चलचित्रमा राजेश हमाल, निरुता सिंह, झरना बज्राचार्य, नीर शाह, रतन सुबेदी, बसुन्धरा भुषाल को भुमिका देख्न सकिन्छ । यो चलचित्रलाइ मन्जु कुमार श्रेष्ठ ले निर्देशन गर्नु भएको हो ।
अन्जुली
अन्जुली चर्चित नायिका झरना बज्राचार्यले अभिनय गरेको एउटा नेपाली चलचित्र हो ।
वोर्ल्ड भिजन मोडर्न क्याम्पस
वोर्ल्ड भिजन मोडर्न क्याम्पस सप्तरी जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
भीम आचार्य
संविधानसभा निर्वाचन २०७०मा भिम प्रसाद आचार्य ने.क.पा. एमाले  सुनसरी क्षेत्र न. ६ का सभासद् थिए।
व्यक्तिगत विवरण
नाम               : भीम आचार्य
जन्म स्थान         : तेलिया गा.वि.स. वडा नं. ६, धनकुटा
स्थायी ठेगाना     : इनरुवा–६, सुनसरी
जन्म मिति         : २०१६ वैशाख १४
बुबाको नाम       : बाला प्रसाद आचार्य
आमाको नाम     : लक्ष्मी देवी आचार्य
श्रीमतीको नाम   : नीरादेवी आचार्य
सन्तान            : १ छोरी, १ छोरा (अस्मिता, अशिम आचार्य)
शैक्षिक योग्यता:
स्नातकोत्तर, व्यवस्थापन
== राजनीतिक पृष्ठभूमिः ==
हालः नेकपा (एमाले) १ नं. प्रदेश संगठन कमिटीको संयोजक ।
सम्पर्क नं. : ९८४१९८३९७७, ९८५११८०१७०
ईमेल : bhimacharya54@yahoo.com
बाह्य कडीहरू
बागमती प्रदेश मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय
जलविद्युत
'''जलविद्युत, हाइड्रोलिक बिजुली, हाइड्रोकाइनेटिक शक्ति या पानी को शक्ति बिजुलीको विकास भन्दा पहिले सिंचाईको लागि प्रयोग भएको थियो र पनचक्कीको रूपमा विभिन्न मिसिनहरूको सञ्चालन, कपडा मिसिनहरु, चीरघर एस, गोदी क्रेन एस, र घरेलू लिफ्टहरु।
पानीको बहावमा रहेको गति शक्तिलाई प्रयोग गरी उत्पादन गरिने विद्युतलाई जलविद्युत भनिन्छ। यो सर्वाधिक प्रयोगमा रहेको उर्जाको एउटा नविकरणीय स्रोत हो। साधारणतया पानीलाई उच्च स्थानबाट कम उचाइ भएको स्थानमा खसालेर त्यसको शक्तिले टर्बाइन घुमाइ जलविद्युत निकालिन्छ।यो प्रक्रियामा गुरुत्विय(gravitational) यान्त्रिक शक्ति विद्युत शक्तिमा रुपान्तर हुन्छ। हाल संसारको करिब २० प्रतिशत उर्जाको माग जलविद्युतले आपूर्ति गर्दै आएको छ। जल विज्ञानमा, जलविद्युत पानीको बलमा नदी र नदीको तटमा प्रकट हुन्छ। यो विशेष रूप ले शक्तिशाली छ।
Waterwheels र मिलहरु
जलविद्युत सैकडों वर्ष देखि प्रयोग गरिदै आएको छ। भारतमा पानी पाङ्ग्रा र पनचक्की बनाइयो थियो, इंपीरियल रोम मा, पानी संचालित मिलों अनाज देखि आटाको उत्पादन, र पनि काटन कार्य काठ र पत्थरको लागि प्रयोग गरियो, चीन मा, watermills हान राजवंश पछि देखि व्यापक रूप ले प्रयोग गरियो। hushingको रूपमा जाना जाता एक विधिमा एक टैंक देखि जारी पानीको एक लहरको शक्ति धातु अयस्कहरूलाई निकासीको लागि प्रयोग भएको थियो। विधि पहिले Dolaucothi वेल्समा सोनेको खानमा ७५ ई. पछि देखि प्रयोग भएको थियो, तर थियो स्पेनमा लास Medulas जस्तै खानहरूलाई विकसित गरिएको छ। Hushing पनि व्यापक रूप देखि ब्रिटेनमा मध्यकालीन अझ पछिको समयमा प्रयोगएरनेको लागि सीसा र टिन अयस्क निकालन का. यो पछिमा हाइड्रोलिक खननमा विकसित जब क्यालिफोर्निया सोनेको भीडको समयमा प्रयोग गर्यो।
पंप चीन र सुदूर पूर्व, hydraulically संचालित "बर्तन पाङ्ग्रा"को बाकी भागहरूमा सिंचाई नहरहरूमा पानी उठाया. ब्रिटेनमा औद्योगिक क्रांतिको शुरुवात मा, पानी रिचर्ड 'Arkwright पानी फ्रेमको रूपमा नयाँ आविष्कारको लागि शक्तिको मुख्य स्रोत ३] हुनत पानीको शक्तिको उपयोग ठूलो मिलों र कारखानहरूलाई धेरैमा भापको शक्तिको लागि रास्ता दिए, यो अझै पनि साना ब्लास्ट फर्नेसमा धौंकनी ड्राइविंगको रूपमा धेरै साना आपरेशन,को लागि १८ औँ र १९ औँ शताब्दिहरूको समयमा प्रयोग गरेगएको थियो (Dyfi फर्नेस जस्तै ) र सेंट एंथोनी Falls, जुन मिसिसिपी नदीमा ५० फुट (१५ मीटर) ड्रपको उपयोग गर्दछमा बनाया उनको रूपमा gristmills.
१८३०s मा, नहर निर्माण युगको चरम मा, जलविद्युत बजरा यातायात परिवहनमा प्रयोग भएको थियो र तल खडी पहाडीहरु इच्छुक विमान रेल एसको उपयोग
संपीडित हावा जलविद्युत
जहां पानीको बहुतायत छ टाउको चलती भागहरूको बिना सीधा संपीडित हावा उत्पन्न गरिन सक्छ. पानीको गिरने स्तंभ इनलेटमा अशांतिको माध्यम ले उत्पन्न हावा बुलबुलेसँग मिलाईन्छ। यो गर्नको लागि तल एक भूमिगत कक्ष छ जहाँ हावा, पानी भन्दा अलगमा एक शाफ्ट गिर गर्ने अनुमति दिएको छ। गिरते पानीको वजन कक्षको माथि हावामा compresses. कक्ष भन्दा एक जलमग्न आउटलेट पानीको सेवन भन्दा एक कम ऊंचाईमा सतहको प्रवाहको लागि अनुमति दिइन्छ। कक्षको छतमा एक दोकानको सतहको संपीडित हावाको आपूर्ति छ। यस प्राचार्यमा एक सुविधा कोबाल्ट, ओंटारियोको नजिकै 1910मा प्रचंड Shutesमा मन्ट्रियल नदीमा बनाइयो थियो र नजिकै खानों देखि 5,000 हर्स पावरको आपूर्ति ]
आधुनिक उपयोग
वहाँको उपयोग गर्नुहोस या विकासमा वर्तमानमा पानी, बिजुलीको धेरै रूपहरु छन्। केही विशुद्ध रूप ले यान्त्रिक छ, तर धेरै मुख्य रूप ले बिजुली उत्पन्न गर्दै छन्। व्यापक श्रेणिहरूमा शामिल हैं:
जलविद्युत क्षमता
P=Q*g*h*η
जहाँ,
P=जलविद्युत क्षमता
Q=पानीको बहाव
g=गुरत्विय प्रवेग
h=उचाइको फरक(पानीको मुहान र टर्बाइनको एक्सिसको)
η= मेसिनहरूको कार्यक्षमता
उपलब्ध बिजुलीको राशिको गणना
एक जलविद्युत संसाधन उपलब्ध छ, बिजुली, या प्रति एकाइ समय ऊर्जाको राशिको अनुसार नापन सकिन्छ. ठूलो जलाशयहरूमा उपलब्ध बिजुली साधारण तरिकामा केवल हाइड्रोलिक टाउको र द्रवको प्रवाहको दरको एक समारोह छ। एक जलाशय मा, टाउको छुट्टी पछि आफ्नो ऊंचाईको सापेक्ष जलाशयमा पानीको ऊंचाई छ। पानीको प्रत्येक एकाइ आफ्नो वजन टाउको पल्ट बराबर कामको राशि गर्न सक्छन्ं।
ऊर्जा, ई,को राशि जारीको छ जब मास मीटरको एक वस्तु तागतको एक गुरुत्वाकर्षण क्षेत्रमा एक ऊंचाई ज बूँदें ] द्वारा दिइन्छ
जलविद्युत बांधहरूको लागि उपलब्ध ऊर्जा छ ऊर्जा छ कि एक नियन्त्रित तरिका देखि पानीको कम देखि मुक्त गरिन सक्छ। यिनी स्थितिहरु मा, बिजुली जन प्रवाहको दर देखि सम्बन्धित छ।
या
एक जलविद्युत संयंत्रमा बिजुली उत्पादन approximatingको लागि एक सरल फार्मूला छ:
पी = hrgk
पानी पाङ्ग्राको रूपमा केही जल विद्युत प्रणाली जरूरी उनको ऊंचाईको बदलनको बिना पानीको एक शरीरको प्रवाह देखि बिजुली आकर्षित गर्न सक्छन्। यस मामलामा उपलब्ध बिजुली पानी बहिनीहरूको गतिज ऊर्जा छ।
जहां v पानीको गति संग, या
जहां एक क्षेत्रको माध्यम ले जुन पानी गुजरता छ,
अधिक शट पानी पाङ्ग्राहरू कुशलतापूर्वक ऊर्जाको दुवै प्रकारमा कब्जा गर्न सक्छन्।
सयौँ थुङ्गा फूलका हामी
सयौँ थुङ्गा फूलका हामी, नेपालको राष्ट्रिय गान हो। यसलाई २०६४ साल साउन १८ गते लागू गरिएको थियो। यसलाई अन्तरिम संसदका सभामुख सुवासचन्द्र नेम्वाङ सिंहदरबार भित्र रहेको राष्ट्रिय योजना आयोगको सम्मेलन भवनमा आयोजित समारोहको बीच २०६४ साउन १८ मा औपचारिक रूपमा राष्ट्रिय गानको रूपमा लिइएको घोषणा गरेका थिए। तत्कालीन शाही परिवारलाई समर्पित भई गाइएको राष्ट्रिय गान (राज गान) श्रीमान् गम्भिर नेपालीलाई वि.सं. २०६३ साल जेष्ठ ५ गते शुक्रबार बसेको तत्कालीन प्रतिनिधि सभा घोषणाले नयाँ राष्ट्रिय गानको साथ प्रतिस्थापन गरेको थियो। अम्बर गुरुङले सङ्गीत दिएको र ब्याकुल माइलाको शब्द सिर्जना रहेको राष्ट्रिय गान "सयौँ थुङ्गा फुलका हामी" शीर्षकको राष्ट्रिय गानलाई नेपालको संविधान २०७२ ले पनि आधिकारिक मान्यता दिइसकेको छ।
इतिहास
६२/६३ को जनआन्दोलन सफल भए पश्चात्, गिरिजाप्रसाद कोइरालाको नेतृत्वमा बनेको सरकारले नेपालमा आएको राजनैतिक परिवर्तनहरूसँगै चलिआएका पुरानाशैलीहरूलाई पनि परिवर्तन गर्ने निर्णय गरेको थियो जहाँ राष्ट्रिय गानका कुरा समेत समावेश गरिएको थियो। सरकारले देशभरि रहेका कलाकारहरूलाई राष्ट्रिय गान लेख्नका लागि प्रेरित गरेको थियो र नयाँ राष्ट्रिय गान छनोट समिति पनि गठन गरेको थियो जसमा चौध सदस्यीय टोली रहेका थिए।सयौं थुङ्गा फूलका हामी बोलको गीतलाई सर्बोत्कृष्ट मानेर १४ सदस्यीय राष्ट्रिय गान छनोट कार्यदलले १,२९२ रचनाहरू मध्यबाट नेपालको राष्ट्रगानको रूपमा छनोट गरेको थियो। यो गानका रचनाकार कवि व्याकुल माइला हुन् भने सङ्गीतकार अम्बर गुरुङ हुन्। यस गीतमा २० भन्दा बढी चर्चित गायक/गायिकाहरूले स्वर दिएका छन्। २०६२/६३ सालको परजिवितान्त्रिक आन्दोलनबाट शाही शासन अन्त्य भएपछि यो गीतलाई राष्ट्रिय गानको रूपमा अन्तरिम संसदले स्वीकृत गरेको थियो। यो गान राष्ट्रिय गान छनोट समितिले २०६३ मङ्सिर १४ मा नेपाल सरकारलाई हस्तान्तरण गरेको थियो जुन २०६४ वैशाख ७ गते राष्ट्रिय गानका रूपमा छानिएको छ।
शब्द
'''
अनमिन
अनमिन नेपालस्थित संयुक्त राष्ट्रसंघीय मिसन हो ।
स्थापना
सात पार्टी गठबन्धनको सरकार तथा युद्धरत नेकपा (माओवादी)ले सन् २००६ अगस्त ९ मा संयुक्त राष्ट्र सङ्घका महासचिव कोफी अन्नानलाई अनुरोध पत्र लेखे । पत्रअनुसार नेपालमा संविधान सभा निर्वाचन २०७० तथा दिगो शान्ति स्थापनार्थ संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद प्रस्ताव नं १७४० अनुसार नेपालस्थित संयुक्त राष्ट्रसंघीय मिसन (अनमिन) को स्थापना भएको हो ।
चिली राष्ट्रिय फुटबल टोली
चिली राष्ट्रिय फुटबल टीमले अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिताहरूमा चिलीको प्रतिनिधित्व गर्ने गर्छ ।
कमान्डो ३ (चलचित्र)
कमान्डो ३ आदित्य दत्त द्वारा निर्देशित र विपुल अमृतलाल शाह, रिलायन्स इन्टरटेनमेन्ट र मोशन पिक्चर क्यापिटल द्वारा निर्मित एक २०१९ भारतीय एक्शन थ्रिलर चलचित्र हो । यस चलचित्रमा विद्युत जामवाल, अदा शर्मा र गुलशन देवैया छन् । यसले अंगिरा धरको बलिउड डेब्यूलाई दर्शाउँछ ।    यो चलचित्र २०१७ को चलचित्र कमान्डो २: द ब्ल्याक मनी ट्रेलको अनुक्रम हो । प्रिन्सिपल फोटोग्राफी सेप्टेम्बर २०१८ को आखिरदेखि यर्क, इङ्ल्यान्डमा सुरु भयो । चलचित्र २ नोभेम्बर २०१९ मा नाटकीय रूपमा भारतमा रिलीज भएको थियो ।
मनहिया
मनहिया नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, रूपन्देही जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो ।
मलेशियन बाघ
मलेशियन बाघ (Panthera tigris jacksoni) एक बाघको प्रजाती हो ।
अभिलक्षण
मलेशियन बाघ र इन्डोचीनिया बाघमा कुनै भरपर्दो भिन्नता छैन ।
मलेशियन बाघ भारतीय बाघभन्दा अलिकति सानो हुन्छन् । ११ पुरुष र ८ महिलाका नापमा पुरुष बाघको एभरेज लम्बाई 8 ft, र महिलाको 7 ft हुन्छ ।
प्याराडाइज क्याम्पस
प्याराडाइज क्याम्पस सप्तरी जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
विश्व सम्पदा क्षेत्र ती स्थान हुन् जसलाई संयुक्त राष्ट्र शैक्षिक, वैज्ञानिक एवं सांस्कृतिक सङ्गठन (युनेस्को)द्वारा विशेष सांस्कृतिक अथवा भौतिक महत्त्वको रूपमा सूचीबद्ध गरिएका छन् ।
२३ मरिना
२३ मरिना एक ८८ तल्ले 392.8 m आवासीय गगनचुम्बी भवन हो जुन संयुक्त अरब इमिरेट्सको दुबई शहरमा स्थित छ । यो भवनको नजिकै अवस्थित प्रिन्सेस टावर नबनुञ्जेल यो भवन विश्वको सबैभन्दा अग्लो आवासीय भवन रहेको थियो । यो भवनमा ५७ स्विमिङ पुल र आफ्नो निजी एलिभेटर रहेको छ ।
यो भवनको निर्माण कार्य पूर्ण हुनु अगावै ७९% भवन विक्री भइसकेको थियो ।
चाप
चाप (Pressure) भन्नाले प्रतिएकाइ क्षेत्रफलमा लम्बिय दिशाबाट लागेको बललाई बुझाउँछ । यसले बलको प्रभावलाई देखाउँछ। एसआइ प्रणालीमा यसको नाप्ने एकाइ न्युटन प्रति वर्गमिटर या पास्कल हो । यदि १ वर्गमीटर क्षेत्रफलमा १ न्युटन बल लाग्छ भने त्यसबाट उत्पन्न हुने चाप १ पास्कल हुन्छ । कुनैपनि बस्तुमा उत्पन्न हुने चाप त्यस बस्तुको सतहको क्षेत्रफल र त्यस बस्तुमा लागेको बलसँग निर्भर रहन्छ ।
सूत्र
गणितको दॄष्टिमा:
जहाँ:
चाप को एसआइ इकाई पास्कल हो; १ Pa = १ N/m२
वायुमण्डलिय चाप
पृथ्वीको बाहिरी सतहभन्दा माथि रहेको हावाको पत्रलाई वायुमण्डल भनिन्छ। उक्त हावाको तहले धर्तीमा दिने चाप नै वायुमण्डलिय चाप हो।
जलिय चाप
पानीको गहिराइले गर्दा तलको सतहमा देखिने चापलाई जलिय चाप (Hydrostatic Pressure) भनिन्छ। यस्तो चापको मात्राको मापन बाँध निर्माण उपयोगी हुन्छ। जलिय चापको अवधारणा सर्वप्रथम फ्रान्सेली प्रसिद्ध गणितिग्य, भौतिकशास्त्री तथा दार्शनिक ब्लेज पास्कल ले प्रतिपादन गरेका थिए जुन पास्कलको नियम ले संसारभर प्रसिद्ध छ ।
P= \rho g h
ρ=पानीको घनत्व
g=गुरूत्व प्रवेग
कोङ्कणी भाषा
कोङ्कणी भाषा (कोङ्कणी लेखनभेद: कोंकणी) मुख्यतः भारतको कोङ्कण क्षेत्रमा बसोबास गर्ने कोङ्कणी लोकद्वारा बोलिने एक हिन्द-आर्य भाषा हो। यो भारतीय संविधानको आठौँ अनुसूचीमा पर्ने २२ अनुसूचित भाषाहरूमध्ये एक र गोवाको आधिकारिक भाषा हो। कोङ्कणी भाषाको सबैभन्दा पुरानो शिलालेख सन् ११८७ मा लेखिएको थियो। यो भाषालाई कर्नाटक, महाराष्ट्र, केरल, गुजरात र दादरा र नगर हवेली तथा दमन र दीवमा अल्पसङ्ख्यक भाषाको दर्जा दिइएको छ। कोङ्कणी एक दक्षिण हिन्द-आर्य भाषा हो। यसमा अझै पनि वैदिक संस्कृतको भाषिक तत्त्व कायम हुनका साथै यो दुवै पश्चिमी र पूर्वीय हिन्द-आर्य भाषा समूहसँग मिल्दोजुल्दो छ।
वर्गीकरण
कोङ्कणी हिन्द-आर्य भाषा समूहअन्तर्गत पर्ने एक भाषा हो। यो दक्षिण हिन्द-आर्य भाषा समूहको मराठी-कोङ्कणी शाखामा पर्छ। कोङ्कणीमा शब्दको संश्लेषण धेरै हुन्छ र अन्य आधुनिक हिन्द-आर्य भाषाहरूको तुलनामा यसको संस्कृतसँग नजिकको सम्बन्ध कायम रहेको छ। भाषाविद्‍अनुसार कोङ्कणी प्राकृतका विभिन्न स्वरूपको संयोजन हो। कोङ्कण क्षेत्रमा इतिहासभरि भएको प्रवासको क्रमले गर्दा पनि यसो भएको हुन सक्छ।
नाम
कोङ्कणीलाई पोर्तगाली उपनिवेशवादको बेला "लिङ्ग्वा क्यानरिम" (रोमन लिपि: Lingua Canarim) भनिन्थ्यो। क्याथोलिक मिसनरीहरूले कोङ्कणीलाई "लिङ्ग्वा ब्राह्मण" (रोमन लिपि: Lingua Brahmana) भन्थे। पछि "लिङ्ग्वा क्यानरिम" लाई पोर्तगाली उपनिवेशीहरूले "लिङ्ग्वा कोङ्कणिम्" (रोमन लिपि: Lingua Concanim) भन्न थाले। सोह्रौँ शताब्दीमा युरोपेली क्रिस्तान थोमस स्टिवन्सले आरते दा लिङ्ग्वा क्यानरिम (रोमन लिपि: Arte da lingoa Canarim) नामक पुस्तकमा "लिङ्ग्वा क्यानरिम" वा "क्यानरिम" शब्दको प्रयोग गरेको कारणमा पनि विवाद परेको छ। "क्यानरिम" शब्द फारसी शब्द "किनार" बाट उत्पत्ति भएको हुन सक्ने मान्यता छ। यसका साथै "कन्नड" शब्दको पोर्तगाली लिप्यन्तरअनुसार "क्यानरिम" शब्द बनेको हुन सक्ने दोस्रो सिद्धान्त अघि सारिएको छ। त्यसबेलाका सबै युरोपेली लेखकहरूले भने आम जनताद्वारा बोलिने "क्यानरिम" र शिक्षित वर्गद्वारा बोलिने "लिङ्ग्वा क्यानरिम ब्राह्मण" अर्थात् "ब्राह्मण दे गोवा" भनी गोवामा बोलिने दुइटा विभिन्न भाषाका अभिलेख राखेका छन्। युरोपेली उपनिवेशी तथा अन्य जातका जनताले भने धार्मिक ग्रन्थ लेख्नका लागि "लिङ्ग्वा क्यानरिम ब्राह्मण" अर्थात् "ब्राह्मण दे गोवा" को प्रयोगमा जोड दिन्थे।
कोङ्कण शब्द र फलस्वरूप कोङ्कणी शब्दको उत्पत्तिसम्बन्धी दुइटा भिन्न दृष्टिकोण छन्:
प्राचीनकालमा कोङ्कणी लिपि
गोयकानडी लिपिमा लिखित गोवा राज्यको अरबालेममा भेट्टाइएको कोङ्कणी भाषाको पहिलो अभिलेख अनुमानतः दोस्रो शताब्दीमा गुप्त कालको बेलाको हो। त्यसमा लेखिएको छ, "शाचिपुराचे शिरसि" । गोमटेश्वर बाहुबली नामक प्रकाण्ड जैन पाषाणस्तम्भको पदमा लेखिएको छ, "श्रीचामुण्डाराजें कर वियालें, श्रीगङ्गाराय सुत्ताले कर वियालें" । श्रवणबेलगोलास्थित गोमटेश्वरको पदमा दुई अभिलेख छन् — दाहिनेपट्टि र देब्रेपट्टि। दाहिनेपट्टिको अभिलेख प्राचीन कन्नड लिपिमा लेखिएको छ भने देब्रेपट्टिको अभिलेख देवनागरीमा लेखिएको छ।
कोङ्कणीमा अनुनासिक वर्ण तथा अनुनासिकीकरण
कोङ्कणीमा नाकेबोलीमा "ङ्", "ञ्", "ण्", "न्" र "म्" को ध्वनि उच्चारण गर्दा अक्षरका थाप्लामा अनुस्वार (ं) दिइन्छ। अनुस्वारको सही उच्चारण त्यसको पछाडि आउने व्यञ्जनवर्णमा भर पर्छ। स्वरवर्णको थाप्लामा अनुस्वार दिइएको छ भने सो स्वरको अनुनासिकीकरण भएको बुझ्नुपर्छ। उदाहरणका लागि, "बांयी" मा "आ" स्वरलाई नाके उच्चारण गरिन्छ। "मांस" जस्ता तद्भव शब्दहरूमा कहिलेकाहीँ अनुनासिक वर्णको लोप भई सामान्य तरिकाले नाके स्वरबिना नै उच्चारण गरिन्छ।
कोङ्कणीमा अवग्रह (ऽ)
बोल्ने क्रममा मनमा उब्जने आश्चर्य, खुसी, दुःख, घृणा, प्रशंसा आदि भावलाई लम्ब्याउनका लागि बाहेक अवग्रहको प्रयोग गर्ने थोरै हिन्द-आर्य भाषाहरूमध्ये कोङ्कणी पनि एक हो। मानक कोङ्कणीमा अवग्रहको प्रयोग नगरिएपनि सामान्यतया कन्नड सरस्वत जनसमूहले हिन्द-आर्य भाषाहरूमा श्वा विलोपनका नियमको अनुकूल अपूर्ण कालका क्रियापदहरूमा अवग्रहको प्रयोग गर्ने गर्छन्।
शब्दको अन्त्यमा प्रयोग गर्दा अवग्रहले श्वा विलोपन नहुने अवस्थालाई सङ्केत गर्छ।
कोङ्कणीमा श्वा विलोपन
अन्य हिन्द-आर्य भाषाहरूमा झैँ कोङ्कणी भाषाको उच्चारणमा श्वा विलोपनले महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्छ। शुद्ध उच्चारण तथा उचित बोधका लागि श्वा विलोपन अत्यावश्यक हुन्छ। यद्यपि, श्वा विलोपनका लागि उचित नियमावली नभएका हुनाले दोस्रो भाषाको रूपमा कोङ्कणी सिक्ने धेरै मानिसहरूले श्वाको प्रयोग कहिले गर्ने र कहिले नगर्ने भनेर थाहा पाउन सक्दैनन्।
श्वा विलोपनका कारण कोङ्कणीका धेरै शब्दहरू मूल संस्कृत उच्चारणभन्दा फरक हुन्छन्। उदाहरणका लागि शुद्ध कोङ्कणी उच्चारणमा "आपयता" लाई "आपय्ता", "करता" लाई "कर्ता", "मिरसांग" लाई "मिर्साङ्" र "वेद" लाई "वेद्" उच्चारण गरिन्छ।
स्पष्टिकरणका लागि, "ळब" वर्णानुक्रमलाई "मळब" मा "मळब्" उच्चारण गरिन्छ भने "मळबार"  मा "मळ्बार्" उच्चारण गरिन्छ। मातृभाषाको रूपमा कोङ्कणी बोल्ने व्यक्तिहरूले त शुद्ध उच्चारण गर्न सक्छन् तर वाक् संश्लेषण अनुप्रयोग तथा दोस्रो भाषाको रूपमा कोङ्कणी बोल्ने व्यक्तिहरूले श्वा विलोपनमा ध्यान नदिँदा शब्द वा वाक्यांशको उद्दिष्ट अर्थ बुझ्न गाह्रो हुन सक्छ।
स्वरवर्णको अनुनासिकीकरण
शब्दको अन्तिममा अनुस्वारको प्रयोग गरिएको छ भने सामान्यतया त्यो शब्दको अन्तिम स्वरलाई नाके तरिकाले उच्चारण गरिन्छ। उदाहरणका लागि "जेंवण" लाई श्वा विलोपनले गर्दा कहिलेकाहीँ "जेंवों" उच्चारण गरिन्छ।
श्रीकृष्ण श्रेष्ठ
श्री कृष्ण श्रेष्ठ (२०२७ पुस १४-२०७१ साउन २५) नेपाली चलचित्र क्षेत्रका एक अभिनेता तथा चलचित्र निर्माता थिएँ। उनले आफन्त, आफ्नो मान्छे, सुख दुख, ए मेरो हजुर, हामी तिन भाइ, पाहुना, कहाँ भेटिएला, कोहिनुर आदि चलचित्रमा मुख्य अभिनय गरेका थिएँ। हनिमुन मनाउन भारत गएका बेला उतै प्रारम्भिक रूपमा निमोनियाले ग्रस्त भनिएपनि उनको निधन हाडको क्यान्सरले भएको हो भन्ने बताइन्छ।
श्रेष्ठले भुमरीबाट अभिनयमा डेब्यु गरेका थिएँ जुन बक्स अफिसमा सफल भएको थियो। त्यसयता उनले माइती, वार पिपल आफ्नो मान्छे, गोर्खाली, ए मेरो हजुर, उपकार, सुख दुख र कीर्तिमान तोड्ने अल टाइम ब्लकबस्टर, हमी तिन भाइ, कहा भेटिएला र कोहिनूर जस्ता व्यावसायिक रूपमा सफल चलचित्रमा अभिनय गरेका थिएँँ। उनी पछिका दुई फिल्मका निर्माता पनि थिएँँ।
रोग र मृत्यु
श्रेष्ठ र उनकी श्रीमती श्वेता खड्का विवाहपछि भारत गएका थिएँँ, जहाँ उनको स्वास्थ्य बिग्रन थालेको थियो। उनलाई निमोनिया र हड्डीको क्यान्सर भएको पत्ता लागेको थियो। उनको ४७ वर्षको उमेरमा सर गङ्गाराम अस्पताल, नयाँ दिल्लीमा, सन् १० अगस्त २०१४ मा स्थानीय समय अनुसार बिहान ५ बजे मृत्यु भएको थियो।   काठमाडौँमा भएको अन्त्येष्टिमा हजारौं मानिसको सहभागिता रहेको थियो। उनलाई नेपाल सरकारले राष्ट्रिय सम्मान प्रदान गरेको थियो। उहाँप्रति नेपालका प्रधानमन्त्रीलगायत नेपालका धेरै व्यक्तित्वहरूले गहिरो समवेदना व्यक्त गरेका थिएँँ।
पेशागत जीवनी
उनले विसं २०४५ सालदेखि अभिनय यात्रा सुरू गरे। ‘भूमरी’ चलचित्रबाट नेपाली चलचित्रमा प्रवेश गरेका श्रेष्ठले ‘नाता’ चलचित्रबाट नायकको रूपमा अभिनय यात्रा अघि बढाए। उनको अन्तिम चलचित्र कोहिनुर हो।
साडी गाविस
साडी गाविस नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, रूपन्देही जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो ।
चाहन्छु म तिमीलाई (चलचित्र)
चाहन्छु म तिमीलाई चर्चित नायिका झरना बज्राचार्यले अभिनय गरेको एउटा नेपाली चलचित्र ।
चक्रवर्ती राजगोपालाचारी
चक्रवर्ती राजगोपालाचारी (तमिल: சக்ரவர்தி ராஜகோபாலாச்சாரி) (डिसेम्बर १०, १८७८ - डिसेम्बर २५, १९७२), राजाजी नामले पनि जानिन्छन्। उनी वकील, लेखक, राजनीतिज्ञ र दार्शनिक थिए। उनी स्वतन्त्र भारतको द्वितीय गवर्नर जनरल र प्रथम भारतीय गवर्नर जनरल थिए। १० अप्रैल १९५२ देखि १३ अप्रैल १९५४ सम्म उनी मद्रास प्रान्तको मुख्यमन्त्री रहे। उनी दक्षिण भारतको कांग्रेसको प्रमुख नेता थिए, तर पछि उनी कांग्रेसको प्रखर विरोधी भए तथा स्वतन्त्र पार्टीको स्थापना गरे उनी गान्धीजीको समधी थिए। (राजाजीको छोरी लक्ष्मीको विवाह गान्धीजीको छोरा देवदास गान्धीसंग भएको थियो।) उनले दक्षिण भारतमा हिन्दीको प्रचार-प्रसारको लागि धेरै काम गरे।
प्रारम्भिक जीवन
उनको जन्म दक्षिण भारतको सलेम जिल्लामा थोरापल्ली नामक गाउँमा भएको थियो। राजाजी तत्कालीन सलेम जिल्लाको थोरापल्ली नामक एक सानो गाँवमा एक तमिल ब्राह्मण परिवार (श्री वैष्णव)मा जन्मेका थिए। अचेल थोरापली कृष्णागिरि जिल्लापदमा छ। उनको प्रारम्भिक शिक्षा होसूरमा भयो। कालेजको शिक्षा मद्रास (चेन्नई) एवं बेंगलोरमा भयो।
मुख्यमन्त्री
सन १९३७ मा भएको कंसिलोको निर्वाचनहरूमा चक्रवर्तीको नेतृत्वमा कांग्रेसले मद्रास प्रान्तमा विजय प्राप्त गरे उनलाई मद्रासको मुख्यमन्त्री बनाइयो। १९३० मा ब्रिटिश सरकार र कांग्रेसको बीच मतभेद हुदै गर्दा कांग्रेसको सबै सरकारहरू भंग गरिएको थियों। चक्रवर्तीले पनि आफ्नो पदबाट राजिनामा दिए। यसै समय दोश्रो विश्व युद्धको प्रारम्भ भयो, कांग्रेस र चक्रवर्तीको बीच पुन: मन मुटाव भयो। यस पटक उनी गाँधी जीको पनि विरोधमा खडा थिए। गाँधी जीको विचार थियो कि ब्रिटिश सरकारलाई यस युद्धमा मात्र नैतिक समर्थन दियौ, त्यहीं राजा जीको भनाई थियो कि भारतलाई पूर्ण स्वतन्त्रता दिने शर्तमा ब्रिटिश सरकारलाई हरेक किसीमको सहयोग दियौ। यो मतभेद यति बढ्यो कि राजा जीले कांग्रेसको कार्यकारिणीको सदस्यताबाट राजिनामा दिए। यस पछि १९४२ मा 'भारत छोडो' आन्दोलन प्रारम्भ भयो, त्यस बेला पनि त्यो अन्य कांग्रेसी नेताहरूको साथ गिरफ्तार भएर जेल गएनन। यसको अर्थ यो होईन कि उनी देशको स्वतन्त्रता संग्राम वा कांग्रेसबाट विमुख भएका थिए। आफ्नो सिद्धान्त र कार्यशैली अनुसार उनी यी दुबैसंग निरंतर जोडि रहे। उनको राजनीतिमा गहिरो पकड थियो। १९४२ को इलाहाबाद कांग्रेस अधिवेशनमा उनले देशको विभाजनलाई स्पष्ट सहमति प्रदान गरे यद्यपि आफ्नो यस मतमा उनलाई सामान्य जनता र कांग्रेसको धेरै विरोध सहनु पर्‍यो, परन्तु उनले यसको परवाह गरेनन् इतिहास साक्षी छ कि १९४२ मा उनले देशको विभाजनलाई सबैका विरोधका पछि पनि स्वीकार गरे, सन १९४७ मा त्यही भयो। यही कारण हो कि कांग्रेसका सबै नेता उनको दूरदर्शिता र बुद्धिमत्तालाई फलाम मानिरहे। कांग्रेसबाट अलग हुदा पनि यो महसूस गरिएन कि उनी यसबाट अलग छन्।
राज्यपाल
१९४६ मा देशको अन्तरिम सरकार बन्यो। उनलाई केन्द्र सरकारमा उद्योग मन्त्री बनाइयो। १९४७ मा देश पूर्ण स्वतन्त्र हुदा उनलाई बङ्गालको राज्यपाल नियुक्त गरियो। यसको अगिल्लो वर्ष उनी स्वतन्त्र भारतको प्रथम 'गवर्नर जनरल' जस्तो अति महत्त्वपूर्ण पदमा नियुक्त गरिए। सन १९५० मा उनीलाई पुन: केन्द्रीय मंत्रिमण्डलमा लिईयो। यसै वर्ष सरदार वल्लभ भाइ पटेलको मृत्यु भए पछि उनी केन्द्रीय गृह मन्त्री बनाईए। सन १९५२ को आम निर्वाचनहरूमा उनी लोकसभा सदस्य भए र मद्रासको मुख्यमन्त्री निर्वाचित भए। यसको केही वर्ष पछि नैं कांग्रेसको तत्कालीन नीतिहरूको विरोधमा उनले मुख्यमन्त्री पद र कांग्रेस दुबैलाई नैं छोडि दिए र आफ्नो पृथक स्वतन्त्र पार्टीको स्थापना गरे।
सम्मान
१९५४ मा भारतीय राजनीतिको चाणक्य भनिने राजा जीलाई 'भारत रत्न'बाट सम्मानित गरियो। उनी विद्वान र अद्भुत लेखन प्रतिभाको धनी थिए। जुन गहिराई र तिखोपन उनको बुद्धिचातुर्यमा थियो, त्यही उनको लेखनमा पनि थियो। उनी तमिल र अङ्ग्रेजीको धेरै राम्रो लेखक थिए। 'गीता' र 'उपनिषदों'मा उनको टीकाहरू प्रसिद्ध छन्। उनलाई उनको पुस्तक 'चक्रवर्ती थरोमगम'मा 'साहित्य अकादमी' द्वारा पुरस्कृत गरियो। उनले लेखेको अनेक कथाहरू उच्च स्तरीय थियों। 'स्वराज्य' नामक पत्र उनको लेख निरंतर प्रकाशित हुँदै रहन्थे। यसको अतिरिक्त मदिरा निषेध र स्वदेशी वस्तुहरू विशेष गरी खादीको प्रचार प्रसारमा उनको योगदान महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।
उनलाई वर्ष १९५४ मा भारत रत्नबाट सम्मनित गरियो। भारत रत्न पाउने उनी पहिलो व्यक्ति थिए।
निधन
आफ्नो वेशभूषाबाट पनि भारतीयताको दर्शन गराउने यस महापुरुषको २८ डिसेम्बर, १९७२ मा निधन भयो।
औराबनी
औराबनी सुनसरी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार औराबनीको १,५७८ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या ९,०२६ रहेको छ।
मिसन कलेज
मिसन कलेज सप्तरी जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
राम्जाकोट
राम्जाकोट नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत गण्डकी अञ्चलमा पर्ने तनहुँ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
जनसङ्ख्या
बि.स.२०६८ को जनगणना अनुसार राम्जाकोट गाविस को जनसङ्ख्या ४,६१३ रहेको छ । यो गाविसमा ९१३ वटा घर छन ।
लभ इन नेपाल
लभ इन नेपाल चर्चित नायिका झरना बज्राचार्य द्धारा अभिनय गरेको एउटा हिन्दी चलचित्र हो।
जनघनत्व
जनघन्त्वले जनसङ्ख्या प्रति एकाई क्षेत्र वा प्रति एकाई आयतनको नापलाई जनाउँछ। सामान्यत: यो जीवहरू र मानिसको जनसङ्ख्याको घनत्व मापन गर्न प्रयोग गरिन्छ।
रोबर्ट लुइस् स्टिभिन्सन
रोबर्ट लुइस् स्टिभिन्सन (अङ्ग्रेजी: Robert Louis Balfour Stevenson; जन्म: १३ नोभेम्बर १८५० – ३ डिसेम्बर १८९०) स्कटल्याण्डका उपन्यासकार, कवि, निबन्धकार र यात्रा संस्मरणकार थिए । उनका उपन्यासहरु ट्रेजर आइल्यान्ड, किड्न्याप्पड, स्ट्रेन्ज केस अफ डक्टर जेकेल एन्ड मिस्टर हाइड चर्चित छन् ।
कमलरी
कमलरी प्रथा नेपालको पश्चिम तराईमा प्रचलनमा रहेको बँधुवा मजदुरी प्रथा थियो। यस प्रथामा निश्चित रकमका लागि बाबुआमाले साहुको घरमा छोराछोरीलाई काम गर्न पठाउनु पर्थ्यो। ऋण चुक्ता नहुन्जेल त्यस बच्चालाई साहूले घरायसी काम गराउन सक्थ्यो।
कमलरी राख्ने चलन प्रायः नेपाल मध्य तथा सुदूर पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रका तराईका जिल्लामा लामो समयदेखि रही आएको छ। ती जिल्लामा बसोबास गर्ने थारु समुदायका छोरी र केही छोराहरूलाई पनि सानै उमेरदेखि जमीन्दार र सम्भ्रान्त वर्गले घरायसी मजदुरका रूपमा राख्ने कामलाई कमलरी राख्ने भनिन्छ।
बिगतमा समुदायमा विद्यमान गरीबी एवं अशिक्षाका कारण आप\mना नाबालक छोराछोरीलाई कमलर/कमलरीको रूपमा सम्भ्रान्तहरूका घरमा पठाउने कामलाई सामान्य रूपमा लिइयो। समय बित्तै जाँदा यसले प्रथाकै रूप लियो। हरेक वर्ष थारु समुदायमा मनाइने माघीका अवसरमा आफ्ना छोराछोरीलाई कमलर/कमलरीका रूपमा सम्भ्रान्त एवं जमीनदारका घरमा घरायसी मजदुरका रूपमा पठाउने प्रचलन भयो। थारु समुदायको अति महत्त्वपूर्ण मानिने चाड माघीसँग कमलरी राख्ने कुरा जोडिनुले पनि यसले प्रथाको रूप ग्रहण गरेको देखिन्छ। पछिल्लो चरणमा मानव अधिकारको व्यापक बहस र समाजमा शिक्षाको स्तर बढ्दै जाँदा यसको उन्मूलनतर्फ पाइलाहरू चालिए।
सन् २००६ देखि यो प्रथा उन्मूलन गरिएको छ।
परें नि माया जालैमा
परें नि माया जालैमा चर्चित नायिका झरना बज्राचार्यले अभिनय गरेको एउटा नेपाली चलचित्र हो।
गाजर
गाजर जमीनमुनि रहेको जरा रूपान्तरित भई केही मोटो हुने वनस्पति हो । यसको जरा खाद्यपदार्थको रूपमा प्रयोग गरिन्छ । गाजर खानाले दाँतको दोहोरो बचाव हुन्छ । जसका कारण गाजरलाई धेरैबेला सम्म चपाउने गरिन्छ मुखमा प्रसस्त मात्रामा र्याल निस्किन्छ । यसका साथै गाजर खानाले गिजा तथा दाँतको भित्रि भागहरूमा मसाज हुनुका साथै उक्त स्थानमा रगत सञ्चार नियमित रूपले हुनथाल्छ । दैनिक एउटा गाजर खानाले दाँतको आयु बढ्ने तथा दाँत स्वस्थ तथा सुन्दर देखिन्छ । खाना खाएपछि एउटा गाजर खानाले हाम्रो दाँतलाई मजबुत बनाउनुका साथै दात चम्किलो बनाउने कामपनि गाजरले गर्दछ ।
सुर्खेत जिल्ला
सुर्खेत नेपालको कर्णाली प्रदेश अन्तर्गत पर्ने एक जिल्ला हो। यस जिल्ला कर्णाली प्रदेशको प्रादेशिक राजधानी समेत रहने निर्णय कर्णाली प्रदेशको मन्त्रीस्तरीय निर्णयले स्वीकृत गरेको छ। बाह्र बण्डाल १८ खण्डालको नामले परीचित यो क्षेत्रको नाम सुर्खेत हुनु पहिले दोभानचौरका रूपमा परिचित थियो। २०२० को दशकमा यस जिल्लाको सदरमुकाम सुर्खेतको तत्कालिन गोठीकाठाबाट सुर्खेतको वीरेन्द्रनगर कायम भएको थियो।
पर्यटकीय क्षेत्र
बराह ताल, चमेरो गुफा, बिजौरा, भेरी नदि कर्णाली नदि, र्याफटीङचौकुखानी, पन्चपुरि: मन्दिर, कोटको थुम्को(सिम्ता [बजेडीचौर]),भोटेचुली(खानीखोला), सिम्ताउपत्यका काँक्रेबिहार, बुलबुले ताल आदी।
सहारे को कोट माझखर्क ठाँउ बाइसे चौबिसे राज्य हुँदा राजा बस्ने ठाउँ र त्यही ले गर्दा पन्चायत मा हाल्को गुर्भाकोट र भेरिगङा कोट्माझखर्क पन्चायत नामाकरन गरिएको हो।
देउतिबज्यै सुर्खेतको ऐतिहासिक मन्दिर मध्येको एक हो। बिषेशगरि शिबरात्रीमा यो मन्दिरमा ‍‍‍ठुलो मेला लाग्ने भएपनि दैनिक जसो पुजाआजा गर्नेहरूको निकै घुईचो लाग्ने गर्दछ।
प्रशासनिक विभाजन
जिल्लामा ९ स्थानीय तहहरू छन्, जसमध्ये ५ नगरपालिका र ४ गाउँपालिका छन्।
सञ्जीवनी
चर्चित नायिका झरना बज्राचार्यले अभिनय गरेको एउटा नेपाली चलचित्र।
ज्वाला प्रसाद स्यो वाइ देवी मुरार्का क्याम्पस
ज्वाला प्रसाद स्यो वाइ देवी मुरार्का क्याम्पस सिराहा जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ ।
तुलु भाषा
तुलू भारतको कर्नाटक राज्यको पश्चिम तिर स्थित दक्षिण कन्नड र उडुपि जिल्लामा तथा उत्तरी केरलको केहि भागहरूमा प्रचलित भाषा हो। पहिले तुलू ब्राह्मण वैदिक र संस्कृत साहित्य लेख्नकोलगि 'तिगलारि' नामक लिपिको उपयोग गर्ने गर्थे। तर धेरै कम साहित्य तुलू भाषामा प्राप्त भएका छन् । आज यो लिपि जान्ने धेरै कम छन् । पुरानो तिगलारि लिपि मलयालम लिपिसंग धेरै मिल्ने गर्छ। आजभोलि तुलू लिखनकोलगि कन्नड लिपिको प्रयोग गरिने गर्छ। यो पंच द्राविड भाषाहरूमा एक हो। दक्षिण कन्नड र उडुपी जिल्लाको  अधिकांश मान्छेको मातृभाषा तुलू हो। त्यसैले यो भाषालाई दुबै जिल्लामा एकै रूपले तुलुनाडु नाम दिइएको छ। केरलको कासरगोड जिल्लामा पनि धेरै मान्छे तुलू भाषा बोल्ने गर्छन्।
गिलियन एन्डरसन
गिलियन लेह एंडरसन (जन्म August 9, 1968) एक अमेरिकी अभिनेत्री हुन्। नाटकहरूबाट आफ्नु करियरको सुरुवात गर्ने वाली एंडरसनले अमेरिकी दूरदर्शन धारावाहीक द एक्स-फाइल्समा विशेष दलाल डाना स्कुलीको अभिनयबाट अन्तर्राष्ट्रीय पहिचान प्राप्त गरिन्। उनीले द हाउस अफ मिर्थ (२०००), द माइटी सेल्ट (२००५), द लास्ट किंग अफ स्कटलैंड (२००६) र दो एक्स-फाइल्सको चलचित्रहरूमा द एक्स फाइल्स (१९९६) र द एक्स फाइल्स: आय वाण्ट टु बिलीव (मा विश्वास गर्न चाहन्छु) (२००८) सहित केही चलचित्रहरूमा पनि अभिनय गरेकी थिइन्। उनीले एफएचएमले दिएको एक साक्षात्कारमा बाताइन् जब उनी मात्र १३ वर्षकी थिइन्, तब एक बदमाश मान्छेको साथमा उनीले आफ्नु कौमार्य छोडिन्।