cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
क्यामेरूनका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
युनेस्कोद्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषित गरिएको क्यामेरूनका सांस्कृतिक र प्राकृतिक स्थलहरूको सूची:
तराई मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी
नेपालको एक राजनीतिक दल थियो जसको गठन पूर्वमन्त्री एवम् नेपाली काङ्ग्रेसका राष्ट्रिय कोषाध्यक्ष महन्थ ठाकुरले गरेका थिए। यो दल कुनै समय नेपालको तराई क्षेत्रमा बलियो आधार भएको सबैभन्दा ठूलो मधेश केन्द्रित दल थियो। २०६४ पुुस १२ गते, पार्टीको स्थापनाको घोषणा गरिएको थियो। यो पार्टी ठाकुरले "मारे तो मुक्ति, जिए तो मधेश" भन्ने लोकप्रिय नाराका साथ बनाएका थिए जसको अर्थ यदि म बाँच्छु भने, म मधेशको लागि लड्नेछु र मैले मुक्ति पाउनेछु भन्ने हुन्छ। अन्तरिम संसदमा ठाकुर सहित यसका चार जना सांसद थिए।
राष्ट्रिय जनता पार्टीमा विलय
२०७४ वैशाख ८ गते, सद्भावना पार्टी, नेपाल सद्भावना पार्टी, तराई मधेश सद्भावना पार्टी, मधेशी जनअधिकार फोरम (गणतान्त्रिक) र राष्ट्रिय मधेश जनता पार्टी बीच एकीकरण भएर राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल बनेको थियो।
जम्मु
जम्मू (, पञ्जाबी: ਜੰਮੂ), भारतको उत्तरतम राज्य जम्मू एवं कश्मीर मा तीनमध्ये एक प्रशासनिक खण्ड हो । यो क्षेत्र जम्मू एवं कश्मीर राज्यको एक भाग हो । क्षेत्रको प्रमुख जिल्लामा डोडा, कठुआ, उधमपुर, राजौरी, रामबन, रियासी, साम्बा, किश्तवार एवं पुन्छ आउछ । क्षेत्रको अधिकांश भूमि पहाडी वा पथरीली हो । यसैमा पीर पन्जाल रेन्ज पनि आउछ जुन कश्मीर घाटीलाई हिमालय देखि पूर्वी जिल्ला डोडा र किश्तवारमा पृथक गर्दछ । यहाको प्रधान नदी चेनाब (चन्द्रभागा) हो ।
जम्मू शहर, जसलाई आधिकारिक रूपले जम्मू-तवी पनि भनिन्छ, यस प्रभागको सबैभन्दा ठुलो नगर हो र जम्मू एवं कश्मीर राज्यको शीतकालीन राजधानी पनि हो । नगरको बीचबाट तवी नदी निक्लन्छ, जसको कारण यस नगरलाई यो आधिकारिक नाम मिलेको हो । जम्मू शहरलाई "मन्दिरहरूको शहर" पनि भनिन्छ, किनकि यहा धेरै मन्दिर एवं तीर्थ छन् जसको चमकते शिखर एवं दमकते कलश नगरको क्षितिजरेखामा सुवर्ण बिन्दुहरू जस्तै देखिन्छ र एक पवित्र एवं शान्तिपूर्ण हिन्दू नगरकोका वातावरण प्रस्तुत गर्दछ ।
यहा केहि प्रसिद्ध हिन्दु तीर्थ पनि छन्, जस्तै वैष्णो देवी, आदि जसको कारण जम्मू हिन्दू तीर्थ शहरहरूमा गनिन्छ । यहाको अधिकांश जनसङ्ख्या हिन्दू तथा सिख छन् ।
भूगोल
जम्मू नगर 32.73°N, 74.87°W निर्देशांकमा स्थित छ । मा स्थित छ । यहाको सागर सतहदेज्गि औसत ऊंचाई ३२७ मी (१,०७३ फीट) छ । यो नगर शिवालिक पर्वतमाला को निचली असमान पहाडिहरू र टीलहरूको बीच बसेको छ । उत्तर, पूर्व एवं दक्षिण-पूर्वमा यो शिवालिकबाट घेरिएको छ र उत्तर-पश्चिम दिशामा त्रिकुटा रेन्ज छ । राष्ट्रीय राजधानी दिल्लीदेखि यो शहर लगभग ६०० कि.मी (370 mi) दूरीमा उत्तर दिशामा स्थित छ । नगर तवी नदीको किनारहरूमा बसेको छ र अगाडि फैलिएको छ तथा पुरानो शहर दाया तटमा उत्तर दिशामा बसेको छ तथा नया बसा शहर नदीको दक्षिणी तटबाट लगेको (बाया तर्फ) छ । तवी नदी चार बडा सेतुहरू द्वारा पार गर्न सकिन्छ र पाचौ सेतु अहिले निर्माणाधीन छ । नगरको भूमि समान नभएर कहीं कहीं मथि तथा कहीं तल यी टीलहरूमा फैलिएको छ । नदीको एक तटमा बाहु का किला एवं पुरानो शहर छ त दोश्रो तरफ रोयल डोगरा प्यालेस बनेको छ, जुन नगरको उच्चतम स्थान हो । नगरको विमानक्षेत्र सतबाडीमा स्थित छ ।
नामकरण
जम्मू नगरको नाम यसको स्थापकको नाममा राखिएको छ । राय जम्बुलोचनले यसको स्थापना गरे र नाम राखे जम्बुपुरा जुन जम्मू भयो । धेरै इतिहासकारहरू एवं स्थानीय उक्तियहरूको अनुसार नगरको स्थापना राय जम्बुलोचनले १४औ शताब्दी ई.पू. मा गरेका थिए । राजा एक पटक आखेट गर्दै त्यसैबेला नदीको तटमा एक स्थानमा पुगे जहा उनले देखे एक बाघ र बाख्रा एक साथ एउटै घाटमा पानी पिउदै दिए । पानी पिएर दुवै जानवर आफ्नो आफ्नो बाटो लागे । राजा आश्चर्यचकित भए र आखेटको विचार छोडेर आफ्नो साथीहरू भएको ठाम पुगे र सबै कथा विस्तारमा बताए । सबैले भने कि यो स्थान शंति वा सद्भावले भरिएको होला जहा बाघ र बाख्रा एक साथ पानी पिरहेका थिए । तब उसले आदेश दिए कि यस स्थानमा एक किलाको निर्माण गरियोस् र त्यसको निकट नै शहर बसाइयोस् । यस शहरको नाम नै जम्बुपुरा वा जम्बुनगर रहयो र कालान्तरमा जम्मू भयो ।
अगस्ति तारा
अगस्ति वा कनोपस कराइना तारामण्डलको सबैभन्दा चम्किलो तारा हो र अन्य पृथ्वीबाट देखिने ताराहरु भन्दा अर्को सबभन्दा चम्किलो तारा हो। यो F श्रेणीको तारा हो र यसको रंग सेतो वा पहेंलो-सेतो छ। यसको पृथ्वीबाट प्रतीत हुने चम्किलोपन (वा "सापेक्ष कान्तिमान") -०.७२ म्याग्निट्यूड छ जबकि यसको भित्री चम्किलोपन (वा "निरपेक्ष कान्तिमान") -५.५३ नापिन्छ। यो पृथ्वीबाट लगभग ३१० प्रकाश-वर्षको दूरीमा छ।
अन्य भाषामा
अगस्तिलाई अङ्ग्रेजीमा "कनोपस" (Canopus) र अरबी र फारसीमा "सोहेल" भन्दछन्।
विवरण
अगस्ति एक दानव तारा हो। यसको द्रव्यमान (पिण्ड)(mass) हाम्रो सूर्यको द्रव्यमानभन्दा ८.५ गुणा छ र यसको व्यास (डाइमीटर) सौर व्यासभन्दा ६५ गुणा छ। यसको सतही तापमान ७,३५० क्याल्भिन छ। यसको प्रकाश भयंकर छ - हाम्रो सूर्यबाट १३,६०० गुणा अधिक।
कैलोकोखे छेपारेचरी
कैलोकोखे छेपारेचरी नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
द क्र्याक इन स्पेस
द क्र्याक इन स्पेस अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
ब्रह्माण्ड
ब्रह्माण्ड शव्दले ती सम्पूर्ण कुराहरूको बोध गराउँछ जस अन्तर्गत प्रकृति, अन्तरीक्ष र समय, पदार्थ (all forms of matter) र उर्जा, भौतिक नियम र सृष्टि सञ्चालन आदि चलेको छ। ब्रह्माण्डभित्र सम्पूर्ण आकाश गंगा (galaxy), तारा, ग्रह, उपग्रह आदि अटाएकाछन्।
ब्रह्माण्ड शव्दलाई सबै कुरा अटाउने भनेर परिभाषित गरिएको छ। परन्तु अर्को शव्दमा भन्दा "ब्रह्माण्ड" जसलाई अङ्ग्रेजीमा "Universe" भनिन्छ, धेरैको विचार अनुसार महाब्रह्माण्ड (Multiverse) मा फैलिंदो स्थिति जसबाट चुँडिएको भागलाई ब्रह्माण्ड भनेर भनिन्छ। धेरैवटा ब्रह्माण्ड (Universes) को समूहलाई महाब्रह्माण्ड( Multiverse) भनिन्छ। उदाहरणको निम्ति संसारका धेरैवटा परिकल्पना अनुसार नयाँ ब्रह्माण्डहरू निर्धारित मापको आधारमा सृष्टि हुन्छन्। ती ब्रह्माण्डहरू साधरणतया हाम्रो ब्रह्माण्डदेखि अलगिएको विश्वास गरिएको हुँदा व्यवहारिक तौरमा ठिम्याउन असम्भव छ। ब्रह्माण्डका पुराना अंशहरू (जो हामीदेखि धेरै टाडा छन्)को अवलोकनबाट यो तथ्य फेला परेकोछ कि पूरै ब्रह्माण्डको सृष्टिमा एउटै स्थायी नियम रहेको छ। परन्तु बुलबुले ब्रह्माण्ड सिद्धान्त (bubble universe theory) अनुसार अनन्त विविधताले सृष्टिको निर्माण भएको हो। आजसम्म ब्रह्माण्डका विषयमा धेरै परिकल्पनाहरू(Hypothesis) र सिद्धान्तहरू अघि सारिए। जसमा कोपर्निकसले सूर्य केन्द्रित(heliocentric) अथवा "ग्रहहरू सूर्यलाई केन्द्र बनाएर घुम्छन् र सूर्य स्थायी हुन्छ" भन्ने परिकल्पना तयार गरे। यो भन्दा अघि संसारका धेरै भागहरू ( भारत, ग्रीक, चीन आदि)का मानिसहरू सौरमण्डललाई पृथिवी केन्द्रित(geocentric) मान्थे र सम्पूर्ण सूर्य र अन्य ग्रह पृथिवीको धुरीमा घुमेको मान्थे। शताव्दियौंको अध्ययन फलस्वरूप सही तथ्यहरू फेला पर्दै गए, जसमा कोपर्निकसको सूर्य केन्द्रित(Heliocentric) सिद्धान्त, सर आइजक न्यूटनको गुरूत्वाकर्षण शक्ति(Gravitational)को सिद्धान्त, सूर्य केन्द्रित सौर-मण्डल(Solar System)को अध्ययन,बाट मिलेको जानकारी । त्यसपछि आकाशगंगा(Milky Way), मन्दाकिनीहरू(Galaxies)र माइक्रोवेव पृष्ठभूमि विकिरण(microwave background radiation)को खोज अनि सतर्कता पूर्वक गरिएको अध्ययन अनि विश्लेषणबाट प्राप्त यी मन्दाकिनीहरू(galaxies)को स्थिति आदिको बारे जानकारी मिल्यो र आधुनिक ब्रह्माण्ड विज्ञानलाई अरु तथ्य पहिल्याउन बल मिल्यो। आड्फ्ड्फ्
एक पल्ट पृथ्वीको वायुमण्डललाई छोडी सकेपछि हामी अंतरिक्षमा हुन्छौं। आकाशमा उडि रहेको हवाई जहाज पनि अंतरिक्षमै हुन्छ। यदि हामी ६०० मील पृथ्वीभन्दा माथि गयौं भने हामी बाहिरी अंतरिक्षमा पुग्छौं। तर यो मात्र बाहिरी अंतरिक्षको शुरुवात नै हुने छ यसको अन्त कहाँ छ भन्ने कसैलाई थाह छैन। हामी अंतरिक्षमा करोडौं करोड मील अंतरिक्षमा उडन सक्छौं। आज सम्मपनि हामी अंतरिक्षको अन्त सम्म पुग्न सकेका छैनौं।
सृष्टि
वर्तमान वैज्ञानिक सिद्धान्त अनुसार ब्रह्माण्डको उत्पत्ति महाभीषण ताप र अत्यन्त घनत्व (Themechanics)को स्थितिमा महा विस्फोट (Big Bang)बाट भएको हो र यसपछि ब्रह्माण्डको विस्तार सुरु भएको हो। आदिकालको युग (Planck epoch)मा सम्पूर्ण पदार्थहरू र उर्जा एकिकृतकेन्द्रित) भएर भीषण घनत्व प्राप्त गरे पश्चात् महाविस्फोट अथवा महाविस्तार आरम्भ भयो, जो विस्तार भइरहेछ र जसको कारण आजको स्थितिमा पुगेकोछ। भर्खरको अध्ययन अनुसार यो थाह लागेको छ कि यो विस्तार अन्ध उर्जाको कारण भइरहेछ। धेर जसो पदार्थ र उर्जा पृथिवीबाट अवलोकन गरे जस्तो नभएर मौलिक रूपमा भिन्न छन्।
ब्रह्माण्डको आयू
ब्रह्माण्ड अवलोकनको भर्खरैको व्याख्या अनुसार ब्रह्माण्डको आयू १३.१३ (± ०.१२), बताइएको छ। र ब्रह्माण्डको अवलोकन योग्य(observable) व्यास लगभग ९३००००००००० प्रकाश वर्ष भएको बताइएकोछ।
द थी स्टिग्माटा अफ पाल्मर एल्ड्रिच
द थी स्टिग्माटा अफ पाल्मर एल्ड्रिच अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
संयुक्त राष्ट्र
संयुक्त राष्ट्र सङ्घ एक अन्तराष्ट्रिय संस्था हो। यसको स्थापना २४ अक्टोबर १९४५ मा भएको हो। यसमा हाल १९३ राष्ट्रहरू सदस्य छन्, जसमा संसारका सबैजसो देशहरू पर्छ। सबै सदस्य राष्ट्रहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानुन, अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा, आर्थिक विकास र सामाजिक निष्पक्षतामा आपसी सहयोग मिलोस भन्ने उद्देश्य साथ संयुक्त राष्ट्र सङ्घको स्थापना भएको हो। मुलत: अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घर्षमा हस्तक्षेप गर्ने सहज होस भनि दोस्रो विश्वयु्द्धको विजयी राष्ट्रहरू मिलेर यसको स्थापना भएको हो। तिनको सोचाईमा दोस्रो विश्वयु्द्धमा भोगिएको विध्वसं संसारले फेरी भोग्नु नपरोस भन्ने थियो।
संयुक्त राष्ट्र सङ्घको औपचारिक कामकाजमा अङ्ग्रेजी, चिनियाँ, फ्रान्सेली, रुसी, स्पेनी(स्पेनिश) र अरबी भाषाको प्रयोग हुन्छ।
अङ्गहरू
संयुक्त राष्ट्रमा ६ प्रमुख अङ्गहरू छन्। ती हुन् -
सङ्घका स्वतन्त्र संस्थाहरू
संयुक्त राष्ट्र सङ्घका धेरै कार्यक्रम र एजेन्सीहरूको अतिरिक्त १४ स्वतन्त्र संस्थाहरूसित यसको व्यवस्था गठित हुन्छ। स्वतन्त्र संस्थाहरूमा विश्व बैङ्क, अन्तराष्ट्रिय मुद्रा कोष र विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन शामिल छन्। यी संस्थाहरूको संयुक्त राष्ट्र सङ्घसित साथ सहयोग समझौता छ। संयुक्त राष्ट्र सङ्घका आफ्ना केही प्रमुख संस्थाहरू र कार्यक्रम छन्। यो यसप्रकार छ:
बाह्य कडीहरू
आधिकारिक वेबसाइट
अन्य
सुजाता कोइराला
सुजाता कोइराला नेपाली कांग्रेसकी नेतृ र नेपालकी भूतपूर्व उपप्रधानमन्त्री तथा परराष्ट्र मन्त्री हुन । उनी नेपालका भूतपूर्व प्रधानमन्त्री स्व. गिरिजा प्रसाद कोइराला तथा सुष्मा कोइरालाकी एक मात्र सन्तान हुन ।
टाइपराइटर
टाइप गर्ने यन्त्र।
वक्रतुण्ड
भगवान गणेशको अर्को नाम
वक्रतुण्ड महाकाय सूर्यकोटि समप्रभः |
निर्विघनम कुरु में देव सर्वकार्येशु सर्वदा |
ग्यालक्टिक पट-हिलर
ग्यालक्टिक पट-हिलर अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
अ मेज अफ डेथ
अ मेज अफ डेथ अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
सृति झा
सृति झा एक भारतीय अभिनेत्री हुन् । उनको जन्म बेगूसराय नामक स्थानमा भएको थियो । उनले सन् २००६ मा एक धारावाहिक धूम मचाओ धूमबाट आफ्नो अभिनयको सुरुवात गरेकी थिइन्, जसमा उनी मालिनी शर्माको भूमिका गर्दै आएकी थिइन् ।
पुच्छरपाटे छेपारेचरी
पुच्छरपाटे छेपारेचरी (Certhia himalayana) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
लखिमपुर जिल्ला
लखिमपुर जिल्ला भारतका राज्यहरु मध्य नेपाली भाषी अधिक भएको राज्य आसामको एउटा जिल्ला हो।
निगाली वण्ड
कञ्चनपुर जिल्ला अन्तर्गत कृष्णपुर नगरपालिका मा पर्ने निगाली र वण्ड दुई ठाँउलाई संयुक्त रूपमा निगाली वण्ड भनेर चिनिन्छ।
आइजोल
आइजोल (Mizo: ) भारतीय राज्य मिजोरमको राजधानी हो । सन् २०११ को जनगणना अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या २,९३,४१६ रहेको छ । यो मिजोरम राज्यको सबैभन्दा ठुलो सहर तथा राजधानी हो । यस सहरमा यस राज्यको महत्त्वपूर्ण प्रशासनिक कारोबार हुने सरकारी कार्यालय, राज्य सभा भवन तथा सचिवालय रहेको छ । यहाँ विभिन्न समुदायको मिजो मानिसहरूको बसोबास रहेको छ ।
आवर फ्रेन्ड फ्रम फ्रोलिक्स ८
आवर फ्रेन्ड फ्रम फ्रोलिक्स ८ अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
गाबोनका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
युनेस्कोद्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषित गरिएको गाबोनका सांस्कृतिक र प्राकृतिक स्थलहरूको सूची:
कूलम्बको नियम
कूलम्बको नियम (Coulomb's law) विद्युत आवेशहरुका बीच लागेका स्थिरविद्युत बलका बारेमा एक नियम छ जसलाई कूलम्ब नामक फ्रांसीसी वैज्ञानिकले १७८०का दशकमा प्रतिपादित गरेका थिए। यो नियम विद्युतचुम्बकत्वका सिद्धान्सम्मा विकासका लागि आधारको काम गरे। यो नियम अदिश रूपमा वा सदिश रूपमा व्यक्त गर्न सकिन्छ। अदिश रूपमा यो नियम निम्नलिखित रूपमा छ-
सिस्ने, रुकुम
सिस्ने नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, रुकुम जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
मुर्शिदावाद जिल्ला
मुर्शिदाबाद जिल्ला (মুর্শিদাবাদ জেলা) भारतको पश्चिम बङ्गाल प्रान्तको २० वटा जिल्लाहरू मध्य एउटा जिल्ला हो।
कराइना तारामण्डल
अन्य भाषामा
अङ्ग्रेजीमा गराइना तारामण्डललाई "करैना कॉन्स्टॅलेशन" (Carina constellation) लेखिन्छ। गराइना लेटिन भाषाको  शव्द हो। फारसीमा  यसलाई "शाहतख्ता"  र अरबीमा यसलाई "अल-कायदा" भनिन्छ - यी दुइटैको अर्थ "आधार" नैं हुन्छ।
कराइनामा खगोलीय वस्तुहरु
रात्रीका आकाशमा क्षीरमार्ग (हाम्रो आकाशगंगा)को फैलाव यस तारामण्डलबाट गुज्रन्छ यस लागि यसमा धेरै खुल्ला तारागुच्छ हेर्न सकिन्छ। हर साल आकाशमा गराइनाका क्षेत्रमा एटा कैरिनिड्स नामको उल्कापिंडहरुका बौछारहरु देख्न सकिन्छ जो सबभन्दा अधिक जनवरी २१को छेउछाउमा देखिन्छ।
किमाथान्का
किमाथान्का नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, कोशी अञ्चलको सङ्खुवासभा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। |
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या ब्लास्ट टाइम्स (दैनिक )२०७० |६ |२१ पृष्ट ५ को समाचार अनुसार किमथान्काको घर संख्या - ७२ जनसङ्ख्या - ३६८ रहेको छ |
कोम्पानीगञ्ज उपजिल्ला
इतिहास
बङ्गलादेश मुक्ति अभियान सन् १९७१ अप्रिल ४ का दिनबाट देश व्यापी रूपमा शुरू भएको थियो भने तात्कालिक समयमा यस क्षेत्र क्षेत्र ५ मा अवस्थित थियो। पाकिस्तानी सेना र बङ्गलादेशको मुक्तिका लागि लडिरहेका लडाकु बीच यस उपजिल्लामा प्रत्यक्ष गोली हानाहानमा लगभग १९ लडाकुको मृत्यु भएको थियो।
जनशाङ्खिकि
जिल्ला विभाग प्रतिवेदनका अनुसार यस जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या ११३७८४ रहेको छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या ५९७५८ छ भने महिलाको जनसङ्ख्या ५४०२६ रहेको छ। धर्मका आधारमा यस जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १०४२०० छ भने हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ९५२२ र अन्य धर्मका मानिसहरूको जनसङ्ख्या ६२ रहेको छ। यस उपजिल्लामा मणिपुरी र त्रिपुरा जनजातिहरू बसोबास गर्छन्। यस उपजिल्लामा २५५ मस्जिद, २२ मन्दिर र ४ चिहानहरू रहेका छन्। यस उपजिल्लाका ७०.६१% जनसङ्ख्याले शुद्ध पिउने पानीका लागि पानी तान्ने मोटर र धारोको प्रयोग गर्दै आएका छन् भने १५.२४% ले पोखरी, ०.८४% ले टुटी र १०.३०% ले अन्य माध्यमबाट पानीको प्रयोग गर्दै आएका छन्। यस उपजिल्लाको कुल घरहरू मध्ये २७.५४% घरहरूमा अझै पनि सुविधा सम्पन्न अर्थात पक्की सौचालय सुविधा रहेको छैन। यस उपजिल्लामा १ उपजिल्ला स्वस्थ्य केन्द्र, ३ परिवार नियोजन केन्द्रहरू रहेका छन्।
अर्थतन्त्र
यस उपजिल्लाको अर्थतन्त्र मुख्यतया कृषिमा आधारित छ। यस उपजिल्लाका अधिकांश मानिसहरू किसान हुन्। यस उपजिल्लामा मुख्यतया धान, तोरी, दालचीनीको पात, पानको पात अन्य अन्न बालीहरू उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा मुख्यतया आँप, कटहर, भुइँकटर, कागती, पानको पात, खरबुजा आदि उत्पादन हुँदै आएको छ। यस उपजिल्लामा धान कुटानी केन्द्र, गहुँ पिसानी केन्द्र, काष्ठ सामग्री उत्पादन केन्द्र, बरफ उद्योग तथा प्लाष्टिक सामग्री उत्पादन कारखाना रहेका छन्। यस उपजिल्लाले मुख्यतया धान, माछा, चुन ढुङ्गा, सुन्तला लगायत मौसमी तरकारी र अन्य फलफूलहरू निर्यात गर्दै आएको छ। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख रहेको आलसको गाँजा र खैनी पनि निम्न मात्रमा उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा २३ हाटबजार तथा मेलाहरू सञ्चालन रहेका छन्। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख ठेला, गोरू गाडा र रथहरू सामान ओसारपसार तथा यातायातका साधन बन्द‌ै आएका छन्। यस उपजिल्लामा थुप्रै माछापालन केन्द्र, कुखुरापालन केन्द्र तथा दुग्ध सङ्कलन केन्द्रहरू रहेका छन्।
यस जिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती हो जसमा जिल्लाकै ६०.८१% मानिसहरू संलग्न छन्। यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै मजदुरीमा १२.८१%, उद्योगमा ०.५७% वाणिज्यमा १५.०१%, सञ्चार र यातायातमा ०.८६%, निर्माण क्षेत्रमा ०.३६%, सुविधामा १.७१%, धार्मिक सेवामा ०.२७%, वैदेशिक रोजगारी तथा भाडामा १.१८% र अन्यमा ६.४२% रहेका छन्।
प्रशासन
प्रशासकीय कोम्पानीगञ्ज थानाको स्थापना सन् १९७६ मा भएको थियो भने सन् १९८३ मा यसलाई उपजिल्लामा परिणत गरिएको थियो। हाल यस उपजिल्लामा ६ सङ्घ परिषद्, ७६ मौजा/महल्ला र १३१ गाउँहरू रहेका छन्। यस उपजिल्लाका सङ्घ परिषद्हरू प्रकार छन्; इसलामपुर पश्चिम सङ्घ परिषद्, इसलामपुर पूर्व सङ्घ परिषद्, तेलिखाल सङ्घ परिषद्, इछाकलम सङ्घ परिषद्, उत्तर बणिखाई सङ्घ परिषद् र दक्षिण बणिखाई सङ्घ परिषद्।
शिक्षा
यस जिल्लाको कुल साक्षरता दर २२.७५% रहेको छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता २७% छ भने महिलाको साक्षरता दर १८.०३%रहेको छ। यस उपजिल्लामा २ क्याम्पस, १४ माध्यमिक विद्यालय, ५४ प्राथमिक विद्यालय, १० सामुदायिक विद्यालय, ७ बाल उद्धान केन्द्र र १८ मदरसाहरू रहेका छन्। यस उपजिल्लाका केही उत्कृष्ट शिक्षण संस्थाहरू यस प्रकार छन्; एम. साइफुल रहमान क्याम्पस, भाटबाइ उच्च विद्यालय (सन् १९५७), पाडुया नोयागाँउ दाखिल मदरसा (सन् १९६५) आदि।
सतार भाषा
सन्थाल भाषा नेपालको अल्पसंख्यक आदिवासीले बोलिने भाषा हो । नेपालमा बोलिने एक प्रमुख भाषा हो।सन्थाली भाषाको आफ्नै लिपि हुन्छ,जसला‍ई ओल चिकि भनिन्छ। जसका लेखक‌ पन्डित रघुनाथ मुर्मू हुन।
फ्लो माई टियर्स, द पोलिसम्यान सेड
फ्लो माई टियर्स, द पोलिसम्यान सेड अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
जसवीर कौर
जसवीर कौर (Jasveer Kaur) एक भारतीय बलिउड टेलिभिजन अभिनेत्री हुन् । उनी सीआईडी धारावाहिक तथा हिटलर दीदी जस्तै धारावाहिकमा अभिनय गरिसकेकी छिन् ।
सेतोपेटे छेपारेचरी
सेतोपेटे छेपारेचरी नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा युरासियन ट्रिक्रिपर (Eurasian treecreeper) भनिन्छ।
नेपाल साम्यवादी दल
नेपाल साम्यवादी दल नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०६४मा भाग लिएको थियो।
ज्याम्दी मण्डन
ज्याम्दी मण्डन नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
अ स्क्यानर डार्क्ली
अ स्क्यानर डार्क्ली अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
टाटा नानो
भारतीय गाडी निर्माता कम्पनी टाटा मोटर्सले उत्पादन गरेको नानो बिश्वकै सबैभन्दा सस्तो कार भनेर प्रचार गरिएको थियो।
नानोका तीनथरी मोडेल छन्। सबैभन्दा सस्तोलाई नानो, मध्यमलाई नानो सिएक्स र सबैभन्दा महँगोलाई नानो एलएक्स नाम दिइएको छ। भारतमा सबैभन्दा सस्तो नानोको मूल्य १ लाख ४५ हजार भारु छ। भारतीय बजारमा सेमी अप्सन नानो सीएक्सको १ लाख ८० हजार र फुल अप्सन नानो एलएक्सको मूल्य २ लाख १० हजार भारु पर्छ। नानोमा चार सिट छन्। यसको इन्जिन क्षमता ६ सय २४ सिसी रहेको छ। दुई सिलिन्डर रहेको नानो अधिकतम १ सय ५ किलोमिटर प्रतिघन्टाको गतिमा कुद्न सक्छ। यसमा पाँच गियर हुन्छ। नानोको अगाडि र पछाडि दुवै पाङ्ग्रामा ड्रम ब्रेक छन्। पाङ्ग्रा ट्युबरहित छन्।
सस्तो नानो आइभोरी ह्वाइट, रेसिङ रेड र समर ब्ल्यु, नानो सिएक्स आइभोरी ह्वाइट, रेसिङ रेड, समर ब्ल्यु, च्याम्पेन्ज गोल्ड र लुनार सिल्भर तथा नानो एलएएक्स सनसाइन येल्लो, च्याम्पेन्ज गोल्ड र लुनार सिल्भर रंगमा उपलब्ध हुनेछन्।
हिटरसहितको एयर कन्डिसनर, फ्रन्ट पावर विन्डो, कप होल्डर, सबै ढोकामा म्यागाजिन र सिक्का राख्ने ठाउँ, सबै सिटमा टाउको अडेस लगाउने भाग, चालक र यात्रुका लागि सनभाइजर, हेड ल्याम्प लेभलिङ, लो फ्युल वार्निङ ल्याम्प, पछाडिको सिट फोल्ड गर्न मिल्नेलगायत विशेषता नानोमा छन्। नानोमा सेन्ट्रल लक, सेन्टर हाइ माउन्ट स्टप ल्याम्प, लेमिनेटेड विन्डसिल्ड, बुस्टर एसिस्टेड ब्रेक, सबै सिटमा बेल्ट, इन्ट्र्युजन बिमलगायत सुरक्षा सुविधा छन्।
इलेक्ट्रोन
विद्युदणु या इलेक्ट्रोन ऋणात्मक वैद्युत आवेश युक्त मौलिक उपपरमाणविक कण हो । जो परमाणुको नाभिक चारैतिर चक्कर लगाउँछ । जसको दर्व्यमान प्रोटोनको भन्दा १/१८३६ गुना हुन्छ । परम्परागत रूपदेखि यसका आवेशलाई ऋणात्मक मानिन्छ र यसमामान -१ परमाणु इकाई (e) निर्धारित गरिएको हो। अर्का परमाणुहरूका एलेक्ट्रोनहरूदेखि यिनको अन्तःक्रिया रासायनिक बंधनको मुख्य कारण हुन्छ। यसमा१.६E-१९ कूलाम्ब परिमाणको ऋण आवेश हुन्छ। यसको द्रव्यमान ९.११E−३१ किग्रा हुन्छ जो प्रोटोनका द्रव्यमानको लगभग १८३७ औँ भाग हो। कुनै उदासीन परमाणुमा विद्युदणुहरूको संख्या र प्रोटानहरूको संख्या समान हुन्छ।यिनको आन्तरिक संरचना ज्ञात छैन यसै कारण यसलाई प्राय:मूलभूत कण मानिन्छ। यिनको आन्तरिक कोणिय संवेग अर्थात स्पिन १/२ हुन्छ, अतः यो फर्मीअन हुन्छ। विद्युदणु का प्रतिकण पोजीट्रोन कहलाउँछ। द्रव्यमानका अतिरिक्त पोजीट्रोनका सबै गुण यथा आवेश, स्पिन इत्यादि विद्युदणुका बिलकुल विपरीत हुन्छन्। जब विद्युदणु र पोजीट्रोनको टक्कर हुन्छ तब दुबै  पूर्णतः नष्ट हुन जान्छन् एवं दुईगामा किरण (फोटोन) उत्पन्न हुन्छ।
विद्युदणु, लेप्टोन परिवारका प्रथम पीढीको सदस्य हो, जो कि गुरूत्वाकर्षण,विद्युत चुम्बकत्व एवं दुर्बल प्रभाव सबैमा भूमिका निभाउँदछ। विद्युदणु कण एवं तरङ्ग दुबै प्रकारका व्यवहार प्रदर्शीत गर्दछ। बिटा-क्षयका रूपमा यो तरङ्ग जस्तो व्यवहार गर्दछ,जबकि यसको संवेग जस्तो गुण यसको कणको प्रकृति दर्शाउँदछ। चूंकि यसको सांख्यिकीय व्यवहार फर्मिअन हुन्छ र यो पोली एक्सक्ल्युसन सिध्दाँतको पालन गर्दछ अतः सबै विद्युदणुओको क्वांटम अवस्था भिन्न हुन्छ।
आइरिस भौतिकविद जर्ज जनस्टोन स्टोनी ( George Johnstone Stoney )ले १८९४ मा electron नामको सुझाव दिईएको थियो, पछि यसलाई नेपालीमा विद्युदणु भन्न थालियो । विद्युदणुको कणका रूपमा पहचान १८९७मा जे जे थमसन ( J J Thomson ) र तिनको ब्रिटीश भौतिकविद दलले गरेका थिए ।
विभिन्न भौतिकीय घटनाहरू जस्तै-विध्युत ,चुम्बकत्व, उष्मा चालकता मा विद्युदणुको अहम भूमिका हुन्छ। जब विद्युदणु त्वरित हुन्छ त यो फोटानका रूपमा ऊर्जाको अवशोषण वा उत्सर्जन गर्दछ।प्रोटोन अनि न्यूट्रोनका साथ मिलेर परमाणुको निर्माण गर्दछ ।परमाणुका कुल द्रव्यमान मा विद्युदणुको भाग कमभन्दा कम् ०.०६ प्रतिशत हुन्छ। विद्युदणु र प्रोटोनका बीच लाग्ने  कुलाम्ब बल ( coulomb force ) को  कारण विद्युदणु परमाणुदेखि बाँधिएको हुन्छ। दुई वा दुइभन्दा अधिक परमाणुहरूका विद्युदणुओका आपसी आदान-प्रदान वा साझेदारीका कारण रासायनिक बंध (Bond) बन्दछन्।
ब्रह्माण्डमा अधिकतर विद्युदणुओको निर्माण बिग-बैंगका बेला भएको मानिन्छ, यिनको निर्माण रेडियोधर्मी समस्थानिक ( radioactive isotope) देखि बीटा-क्षय र अन्तरिक्षीय किरणो (cosmic ray ) का वायुमण्डलमा प्रवेशका बेला उच्च ऊर्जा टक्करका कारण पनि हुन्छ।
शिवसागर जिल्ला
शिवसागर जिल्ला भारतीय राज्य आसामको एउटा जिल्ला हो।
रेडियो फ्री एल्बेमथ
रेडियो फ्री एल्बेमथ अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
कनकाई (स्पष्टता)
कन्काई शब्दसँग मिल्ने शीर्षक भएका लेखहरू निम्न छन् :
एड्स
एड्स (en :Acquired immunedeficiency syndrome/AIDS) एउटा यस्तो लक्षण हो, जुन एचआइभीले गर्दा शरीरमा उत्पन्न हुन्छ।यो एक यौन संक्रमित रोग हो। जथाभावी यौनसम्पर्क राख्दा मानिसहरू यो भाइरसको सिकार हुने गर्दछन् । तर यो भाइरस संक्रर्मित व्यक्तिबाट स्वस्थ मानिसमा यौनसम्पर्कको माध्यमबाट मात्र नभइ निर्मलिकरण नगरिएका सिरिन्जको प्रयोगबाट, र्यालबाट, शरीरका अङ्गहरू प्रत्यारोपन गर्दा, संक्रमित आमाले गर्भधारण गर्दा उक्त गर्भमा रहेको बच्चालाई समेत सजिलै सर्न सक्दछ। हाम्रो शरीरमा 'एच‍‍.आइ.भी' पसेपछि सर्वप्रथम T-Lymphocyte कोषमा आक्रमण गर्ने गर्दछ र त्यसपछि बिस्तारै उक्त भाइरसले अन्य कोषहरूमा पनि प्रवेश गरी शरीरको रोगसँग लड्ने क्षमतालाई कमजोर बनाउदै लैजान्छ। यसरी शरीरको प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर भएपछि मानिसको शरीरमा जुनसुकै रोगले सजिलै आक्रमण गर्न सक्दछ। यिनै विभिन्न रोगहरूको लक्षणहरूको संगालोलाई नै एडस् भनिन्छ।1
सङ्ख्या
सन् २००४ सम्म लगभग ३,०००,००० मानिसहरू एड्सले गर्दा मृत्यु भइसकेको छ । यी मानिसहरूमा लगभग ५००,०००को संख्या बालबालिकाहरूको थियो। सन् २००४ सम्म विश्वभरीको लगभग ४०,०००,००० मानिसहरूमा एचआईभी संक्रमण थियो ।
विश्वमा सबैभन्दा धेरै एड्स भएका मानिसहरू अफ्रिकामा बसोबास गर्छन र एड्सबाट मृत्यु हुने बालबालिकाहरु धेरै जसो अफ्रिकामा बस्छन् ।
धेरै यस्ता एचआईभी संक्रमित व्यक्तिहरूलाई आफ्नो संक्पीरमण बारे ज्ञान हुदैँन । त्यसैले पनि एआईभी  पिडित ब्यक्तिहरूको संख्या यकिनका साथ भन्न गाह्रो छ ।
रोकथाम
आजको दिनसम्म यसलाई पूर्णरूपमा निको पार्ने कुनै औषधीको विकास भएको छैन। हामीसँग भएका औषधीहरु(Anti Retroviral Therapy/ ART) ले शरीरमा एचआईभीको संख्यालाई नियन्त्रणमा राखी शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक शक्तिलाई सामान्य राख्न र एड्सको अवस्थामा पुग्नबाट बचाउने काम गर्छन्। आफ्नो चिकित्सकसँग सल्लाह गरी रगतको जाँच गरी कुन अवस्थामा औषधी शुरु गर्न सकिन्छ, आफ्नो शरीरमा भाइरसको मात्रा कति छ (Viral Load), रोग प्रतिरोधात्मक कोषहरूको संख्या कति छ (CD4 count) भनेर थाहा पाउन सकिन्छ।
एचआईभी र एड्स: केही भ्रम, केही सत्य
साधारण सम्पर्क जस्तै अँगालो मार्ने, एउटै रुमालको प्रयोग गर्ने, जुठो खाने गर्नाले एचआईभी संक्रमण सर्दैन। साधारणतया रगत लिँदादिँदा पनि यो रोग सर्दैन किनकी त्यस्तो बेला एचआईभी लगायत हेपाटाइटिस बी जस्ता सर्नसक्ने रोगहरूको परीक्षण गरिएको हुन्छ। तर असुरक्षित यौनसम्पर्क, एउटै सई प्रयोग गरेमा, राम्ररी सफा नगरिएको सामानले टाटु गरेमा यो रोग सर्न सक्छ।
गाउसको नियम
भौतिक विज्ञानमा गाउसको  नियम (Gauss's law) त्यो नियम छ जो विद्युत आवेशका वितरण एवं तिनको कारण उत्पन्न विद्युत क्षेत्रमा  सम्बन्ध स्थापित गर्दछ। यस  नियमका अनुसार,
अवकलन रूपमा
जहाँ:
शिव
शिव हिन्दू धर्मका प्रमुख देवताहरू मध्ये एक हुन्। भगवानको तीन रूपहरू मध्येको एक शिवलाई विनाशकर्ताका रूपले चिनिन्छ। हिन्दू धर्मका विभिन्न सम्प्रदायहरू मध्ये शैव सम्प्रदायका अनुयायीहरू शिवलाई आफ्नो प्रमुख देवता मान्छन् र त्यसै अनुसार उनलाई महादेव, परमेश्वर आदि नामले सम्बोधन गर्दछन्। शिवलाई प्रायःजसो शिवलिङ्गको रूपमा पूजा गर्ने गरिन्छ।
शिव हिन्दू धर्मको प्रमुख देवताहरू मध्यको एक ईश्वर को रुप हो। वेदमा यिनको नाम रुद्र भनिएको छ। यीनी व्यक्तिको चेतनाको अन्तर्यामी छन्। यिनको अर्धाङ्गिनी (शक्ति)को नाम पार्वती हो। यिनका दुईवटा पुत्रहरू छन्, जसमा एक स्कन्द र अर्का गणेश हुन्। हिन्दू मान्यता अनुसार ब्रह्माजी यो संसारका सृष्ठीकर्ता हुन् भने भगवान विष्णु यो संसारको पालन कर्ता र शिव यो संसारका संहार कर्ता हुन्। श+िव= शिव मिलेर बनेको शिवको नामको "ि" लाई हटाएमा "शव" शब्द बन्छ तसर्थ शिवलाई जिव अथवा प्राण भनेर चिनिन्छ। शिवले छोडेमा यो संसारमा देह अथवा शव मात्र रहन्छ। देहमा ब्रह्माको स्थान शिरमा छ, विष्णुको स्थान हृदय अथवा शरिरको मध्य भागमा छ र शिवको स्थान कमर भन्दा तलको भागमा छ। त्यसैले भगवान शिवलाई शिवलिंगको रूपमा पूजा गरिन्छ। शिव अधिकतर चित्रहरूमा योगीको रूपमा देखिन्छन् र उनको पूजा लिंगको रूपमा गरिन्छ। भगवान शिवलाई संहारको देवता भनिन्छ। भगवान शिव सौम्य आकृति एवं रौद्ररूप दुवैको लागि विख्यात छन्। अन्य देवहरू भन्दा शिवलाई भिन्न मानिएको छ। सृष्टिको उत्पात, स्थिति एवं संहारको अधिपति शिव हुन्। त्रिदेवहरूमा भगवान शिव संहारको देवता मानिन्छन्। शिव अनादि तथा सृष्टि प्रक्रियाको आदिस्रोत हुन् र यीनी काल महाकाल नै ज्योतिष शास्त्रका आधार हुन्। शिवको अर्थ यद्यपि कल्याणकारी मानिएको छ, तर उनले संधै लय एवं प्रलय दुवैलाई आफ्नो अधीन गरेका छन्। भगवान शिव देवताका पनि देवता भएकाले उनलाई महादेव भनिन्छ भने ईश्वरका पनि ईश्वर भएकोले उनलाई महेश्वर भनेर चिनिन्छ।
व्यक्तित्व
शिवमा परस्पर विरोधी भावहरूको सामंजस्य हेर्न पाइन्छ। शिवको टाउकोमा एकातिर चन्द्रमा छ, भने दोस्रो तिर महाविषधारी सर्प पनि उनको घाँटिमा माला छ। उनी अर्धनारीश्वर भएर पनि कामजित छन्। गृहस्थ भएर पनि श्मशानवासी, वीतरागी छन्। सौम्य, आशुतोष भएर पनि भयंकर रुद्र छन्। शिव परिवार पनि यसले अछूता छैनन्। उनको परिवारमा भूत-प्बालुवा, नंदी, सिंह, सर्प, मयूर तथा मूषक सबैको समभाव देख्न सकिन्छ। उनी स्वयं द्वंद्वहरू देखि रहित सह-अस्तित्वको महान विचारका परिचायक छन्। यस्तो महाकाल शिवको आराधनाको महापर्व शिवरात्री हो।
शिवरात्रि व्रतको पारणा चतुर्दशीमा नै गर्नु पर्छ। जुन चतुर्दशीमा पारणा गर्दछ, त्यो समस्त तीर्थहरूको स्नानको फल प्राप्त गर्दछ। जुन मनुष्य शिवरात्रिको उपवास गर्दैन, त्यो जन्म-मरणको चक्रमा घुम्दै रहन्छ। शिवरात्रिको व्रत गर्ने यस लोकको समस्त भोगहरूलाई भोगेर अन्तमा शिवलोकमा जान्छन्।
ज्योतिर्लिंग
भगवान शिवका १२ वटा ज्योतिर्लिंग छन्। ति यस प्रकार रहेका छन्:-
धेरै विद्वानहरूको मतानुसार माथि उल्लेखीत १२ ज्योतिर्लिंगहरूमा केदारनाथ र नेपाल पशुपतिनाथलाई मिलाएर एक ज्योतिर्लिंग मानिन्छ। महाभारतको युद्व पछि पाण्डवहरू गोत्र हत्याको पापबाट मुक्त हुनको लागि भगवा शिवको दर्शन गर्न जाँदा भगवान शिवले केदारखण्डमा पशुको रुप धारण गरेर चर्दै गरेका थिए। पाण्डवहरू आएको देखेर पशुरुपी शिव जमिनमा भसिए पछि पाण्डवहरूले पशुरुपी शिवको पुछरमा समातेर तान्न थाले। त्यसै बेला भगवान शिव जमिनमा भासिएर नेपालमा टाउको निकालेकाले केदारनाथमा पुछर र नेपालमा शिर मिलाएर एक ज्योतिर्लिंग मानिन्छ। हिन्दुहरूको मान्यता छ कि जुन मनुष्य प्रतिदिन प्रात:काल र संध्याको समय यिनी बाह्र ज्योतिर्लिङ्गहरूको नाम लिन्छ, उनको सात जन्महरूमा गरेको पाप भए पनि यिनी लिंगहरूको स्मरण मात्र गरेमा नास हुन्छ।
स्यालाखदी
स्यालाखदी नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, रुकुम जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
गोरखा पत्रबोध
गोरखा भाषा प्रकाशिनी समितिले गोरखा शिक्षा प्रचारक विभागका लागि तयार गरेको 'गोरखा पत्रबोध'ले चिठीको परिभाषा, प्रशस्तिहरूको नमूना, विभिन्न समुदाय का मानिसले एक अर्का लाई, आफन्त नातागोताले ( पिताले पुत्रलाई, पुत्रले पितालाई, भिनाजुले सालालाई र सालाले भिनाजुलाई लेख्ने चिठीको नमूना मात्र होइन सासूले बुहारीलाई, पतिले पत्नीलाई) र कामदारले ओहदा अनुसार ( सिपाहीले पल्टनको अफिसरलाई) लेख्ने पत्रहरूको व्यहोरा दिइएको छ। ती नमूना पत्रहरूमा कसरी सम्बोधन गर्ने, कस्ता शब्दहरूको प्रयोग गर्ने, चिठीको आरम्भ र अन्त्य कसरी गर्ने भनेर सिकाइएको छ| पुस्तकले चिठीपत्र बाहेक नोकरी, विदा, सहयोगका निम्ति आवश्यक निवेदन, निमन्त्रणा पत्र, प्रशंसा पत्र, विज्ञापन कसरी लेख्ने भनेर पनि सिकाएको छ। चिठीको परिभाषा दिंदै पुस्तकमा भनिएको छ– 'सामनेमा नभएका मानिसलाई जुन लेखद्वारा आफ्नो मनको भाव विदित गराउन सकिन्छ त्यस लेखलाई चिठी वा पत्र भन्दछन्।'
परम्परागत पत्रहरूले सामाजिक मर्यादा–शिष्टाचारलाई विशेष महत्त्व दिएको पाइन्छ। कलकत्तामा बसेको एउटा पुत्रले पितालाई लेखेको नमूना पत्रमा लेखिएको छ– 'उप्रान्त चरणको कोमल गाथ पाउमा सदा कुदा कुशल मङ्गलोदय रहे बालकको प्रति पालोद्धार हुनेछ। चरणका पुण्य प्रतापले यहाँ बालक सकुशल छु। अब २ र ४ दिनमा यहाँको काम सकिन्छ, सो सकिना साथ चरणको सेवामा हाजीर होउँला भने जस्तो लागेको छ।' यसले आजका पाठकलाई पत्र प्रेषकले के भनेको हो भनेर बुझन पनि कठिन पार्न सक्छ। पुस्तकले गुरु, आमा, बाबु र त्यही किसिमका अरू मान्यजनलाई श्री ६ तथा शिष्य, पुत्र, पुत्री, स्त्री र अरू त्यही किसिमका आफूभन्दा तल्ला श्रेणीका नातेदारलाई श्री १ लेख्ने परम्परा रहेको जानकारी दिएको छ। हाम्रो पुस्ताले जान्दासम्म राजालाई श्री ५ भन्ने बाहेक 'श्री' का अन्य कैयौँ सम्बोधनहरू हराइसकेको छ। आगामी पुस्ताले संभवतः सबैलाई समान रूपमा प्रयोग हुने एउटा 'श्री'को मात्र प्रयोग देख्नेछ। पुस्तकले चिठीको मात्र होइन खामको कुरा पनि गर्दै त्यसमा कसरी ठेगाना लेख्ने भन्ने जानकारी दिन्छ– 'चिठी जसभित्र हालेर पठाइन्छ त्यसलाई लिफाफा वा खाम भन्दछन्। खामका बाहिर पीठमा स्वस्तिश्री, पदवी, नामहरू शिरको पंक्तिमा लेखी उसभन्दा तलतिर दाहिने छेउपट्टि पता वा ठेगाना लेखेपछि त्यसभन्दा मुनिको पंक्तिमा ठेगानाको प्रसिद्ध नगर वा ग्राम जिल्ला जो छ त्यो लेख्नुपर्दछ।'
ती चिठीपत्र:- दीपक अर्याल
बोत्स्वानाका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
युनेस्कोद्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषित गरिएको बोत्स्वानाका सांस्कृतिक र प्राकृतिक स्थलहरूको सूची:
पणजी
पणजी (पणजी, उच्चारण, , पोर्चुगेली भाषामा पणजीम को नामले लोकप्रिय) भारतको राज्य गोवाको राजधानी तथा उत्तर गोवा जिल्लाको मुख्यालय हो । यो सहर मान्डोवी नदीको किनारमा अवस्थित छ । सन् २०११ को भारतको जनगणना अनुसार यस स्थानको महानगरीय क्षेत्रको जनसङ्ख्या १,१४,७५९ रहेको छ ।
भ्यालिस
भ्यालिस अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
खराङ
यो नेपालको कोशी अञ्चलको सङ्खुवासभा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या
मोहनविक्रम सिंह
व्यक्तिगत जीवन
वि.सं. २०५७ सालमा पार्टीकै कार्यकर्ता दुर्गा पौडेलसँग उनले ६५ वर्षको उमेरमा विवाह गरेका थिए।
ताप्ली पोखरी
उदयपुर जिल्लाको लेखगाउँस्थित ताप्ली पोखरी
उदयपुर जिल्लालेखगाउँमा समुद्री सतहबाट १ हजार ८ सय मिटरको उचाइमा अवस्थितस्थित ताप्ली पोखरी पुग्न सदरमुकाम गाईघाटदेखि डेढ दिन लाग्छ। गाडीमा भने सदरमुकामदेखि एकदिनमै आउजाउ गर्न सकिन्छ। दुर्गम क्षेत्रमा भए पनि यसको प्राकृतिक बनावट चित्ताकर्षक छ, ७५ मिटर चौडाइ र तीन सय मिटर लम्बाइ भएको यस पोखरीमा सफा मौसममा पुग्दा पोखरीको सङ्लो पानीमा नीलो आकाशको छाया ज्यादै लोभलाग्दो देखिन्छ। पोखरी क्षेत्रबाट विश्वको सर्वोच शिखर सगरमाथासमेत छर्लंग हेर्न सकिन्छ| यस पोखरीमा माछा भने पाइँदैनन्। करबि पाँच कट्ठा क्षेत्रफलमा फैलिएको यस पोखरीमा नयाँ वर्षलगायत विभिन्न समयमा मेला लाग्ने गर्छ।
मङ्गोल नेसनल अर्गनाइजेसन
मङ्गोल नेसनल अर्गनाइजेसन एक राजनीतिक दल हो। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०६४ मा भाग लिएको थियो ।न
इतिहासमा मंगोलका वंशजहरू हेर्ने होभने मध्य एसियाई सुनौलो होर्द, चगताई खान (चेंगिज खानको छोरा), इल्खानत, चीनको प्रमुख युआन वंश, मध्य एसियाई तैमूरी वंश, र भारतको प्रमुख मुगल वंश, आदि सबैलाई मंगोल बन्सज मानिन्छन । मंगोल शासकको सबै भन्दा शक्तिशाली शासकलाई चेंगिज खान भनिन्छ । चाईना क्षेत्रको मोंग (Mong/Hmong) भन्ने आदिवासी सग व्यापारको क्रममा हिडीरहने अरबी (मुस्लिम) सगको संसर्ग बाट मंगोलहरूको जन्म भएको हो भन्ने पनि मान्यता रहेको छ । तेमुज्जिन खान अर्थात् चेंगिज खानको जन्म ११६२ मा भयो । उनि मुस्लिम कुलका थिए भन्ने कुराको प्रमाण मुगल-मंगोल वंशावलीमा उल्लेखित छ । ( https://en.wikipedia.org/wiki/Mughal-Mongol_genealogy ) उसको शारीरिक बनावटको कारण उसग सबै डराउने गर्थे ! उ यति निर्दयी थियो कि उसले आफ्नो शासनलाई उभ्याउनलाई ४,००,००,००० अर्थात ४० मिलियन मानिसको हत्या गरेको थियो । उ १२२७ मा मर्यो । तर मृत्युको कारण घुडामा चोट लागेको भनिएता पनि वास्तविक कारण कसैलाई थाहा छैन । उसलाई कहा गाडियो कसैलाई थाहा छैन । उसग उसैको देशको जनता यति रुस्ट थिए कि कसैले उसलाई सम्झन चाहदैन थियो । भनिन्छ उसलाई मंगोलियन पहाड Burkhan Khaldun वरपर गाडिएको हुन सक्छ । तर यकिन छैन ।
मंगोलहरू तेङ्ग्री धर्मका विश्वासी थिए । उनीहरू थुप्रै आत्मा तथा भगवानहरूमा विश्वास गर्दथे । तेङ्ग्री नामक देवतालाई सर्वश्रेष्ठ देवता मान्दथे । उ मारिएको खबर पाएपछि उसको राज्यको जनता यति खुशी भए कि उनीहरू सबै मिलेर उसको शासनकालमा स्वयम् लाई मंगोल हु भनेर भन्ने हरूलाई त्यहा बाट लखेटीईयो ! चाईनाबाट खेदाईएको उनीहरू रूस, भुटान, तिब्बत र भारत जस्ता देशमा आश्रय लिएर बस्न थालेको प्रमाण पाईन्छन । चेंगिज खानको पतन भए पश्चात उनीहरू भारत प्रवेस गरे । भारतमा उक्त समयमा अलाउद्दीन खिलजीको राज्य थियो । मंगोलको त्यो निर्दयी सेनाहरू लुकिछिपी भारत प्रवेस गरेको र त्यहाका केहि काश्मिर, पन्जाब, पूर्वी पाकिस्तान आदि क्षेत्रको मंगोल शासक सग मिलेर गतिविधी अघि बढाएको थाहा पाए पछी अलाउद्दीन खिलाजीले भारतलाई मंगोल मुक्त बनाउने अभियान चाले ! अलाउद्दीन खिलाजीले १२९६ सम्ममा लगभग भारतबाट मंगोललाई पूर्ण रूपले मुक्त बनाएका थिए । तर काश्मिर, नागाल्याण्ड, मणिपुर, आसाम क्षेत्रमा भने मंगोलहरू लुकिछिपी बसेको तथा मंगोल समुदायको ठुलो हिस्सालाई भारत बाट तिब्बत र नेपाल खेदाईएको थियो । १२/१३ औ शताब्दीमा मल्ल शासक अरी देव र अभय मल्लको पालामा भारतबाट ठुलो संख्यामा मंगोल नेपाल प्रवेस गरेको र किराती आवरणमा पूर्वी हिमाली एवं पहाडी भेगमा लुकेर बसेको कुरा किराती इतिहासकार इमानसिंह चेम्जोंग द्वारा लिखित किराती इतिहासमा पढ्न पाईन्छ ।
भारतमा लुकिछिपी बसेको मंगोलहरूलाई १५ औ शताब्दीमा Zahir-ud-din Muhammad Babur अर्थात मुगल शासक बाबरले भारत बाट खेदाएको र उक्त खेदिएको मंगोलहरू नेपाल प्रवेस गरेर बसोवास गरेको कुरा भारत एवं नेपालको इतिहासमा पढ्न पाईन्छ । बाबर Umar Sheikh Mirza को छोरा थियो ! जो Turk-Mongol शासक Timur वंशको सन्तान थियो ! जसको आमाको Genghis Khan वंशसग पारिवारिक सम्वन्ध थियो ! मुस्लिमलाई भारतिय इतिहासमा शत्रुको रूपमा हेरिएता पनि अलाउद्दीन खिलजीलाई भारतले यो कुरामा सम्मान नि गर्ने गरेको छ कि अलाउद्दीन कै कारण भारत मंगोल शासक बाट मुक्त भयो । मंगोलको इतिहास १५ औ शताब्दीमा नै सकी सकेको थियो तर सोभियत संघ तर्फ भागेर छिरेका मंगोलहरूले चेंगिज खानको इतिहासलाई ब्युताउने प्रयास गरियो ! फलस्वरूप चेंगिज खानलाई इतिहासको एक मंगोल शासकको रूपमा जीवित पारियो । सन् २०१८ को जनसंख्या तथ्यांक अनुसार चाईनाको कुल जनसंख्या १,४२,७६,४७,७८६ रहेको छ भने त्यहा मंगोलको संख्या केवल ५९,८१,८४० जना मात्र रहेको छन् ! चाईनाको कुल १.५ अरब जनसंख्यामा आफुलाई मंगोल हु भनेर भन्ने केवल ६० लाख मानिस मात्र रहेको छन् । कोरियन, जापानिजहरू पनि आखा चिम्सो, नाक थेप्चो भएको समुदाय हुन् तर यी देशहरूमा पनि मंगोलहरूको प्रतिशत एकदम नै न्यून रहेको छ ।
पश्चिमा इसाई समाजले आफ्नो Break and Rule नीति अनुरुप मानिसको रंग र बनावटको आधारमा ३ भागमा विभाजन गर्यो । मंगोल, निग्रो र आर्य भनेर । जब कि विज्ञानले सबै मानिस एक कोशीय जीव बाट सृष्टिको लामो कालखण्डमा बिकास भएको हो र खानपान, वातावरण, भूगोल अनुरुप मानिसको रुप, रंग, स्वरूप, आकारमा परिवर्तन आएको हो भन्ने कथनलाई मान्दछ र वैज्ञानिक रुप मै प्रमाणित सम्म गरेको छ । मंगोल, निग्रो र आर्यन यदि अलग अलग मानब रेसको हुन् भने यिनीहरू ३ वटै वर्णको मूल कहिँ गएर ठोक्किनु त पर्यो नि । तर ठोक्किदैन । विज्ञान यो मान्दैन कि मानिस को ३ जात ३ तिर ३ किसिमले विकास भयो भनेर । यी ३ वर्ण कै रक्त समुह समान छ । तसर्थ यी ३ वर्ण अलग अलग रुपमा विकास भएको हो भन्ने कथनलाई विज्ञानले सरासर झुठ मान्दछ । इसाईले नाक थेप्चो र आखा चिम्सो समुदाय सबैलाई एकै बाकसमा हालेर मंगोल भनेर भनेतापनि नेपाल भारतका तिनै भगौडा मंगोल वंशका मानिसले बाहेक विश्वका कुनै पनि देश जस्तै कोरिया, जापान अनि चाईनाको ९९% मानिसले समेत आफुलाई मंगोल हो भनेर स्वीकार गर्दैन । नेपालको किराती वंशको इतिहासलाई सिध्याउन मंगोलहरूले षडयन्त्र मात्र गरेनन भारतमा हिजो लुकीछिपी बसेका तिनै पुराना मंगोल वंशको नेपाली भाषी इसाई पादरी गोपाल गुरूंगलाई ल्याएर किरात समाजमा आदर्श व्यक्तिको रूपमा स्थापित गर्न सम्म भ्याए । मंगोलहरूको वंशावली हेर्ने हो भने यी पूर्ण रूपले मुगल बंश अर्थात मुस्लिम सग जोडिएको छन् ! जस सग सम्वन्धित तथ्यहरू मैले माथी उल्लेख गरि सकेको छु ! त्यसैले यस्ता फटाहाहरूको लहलहैमा लागेर किराती हरूले आफ्नो गौरबशाली इतिहासलाई अरूको पोल्टामा हाल्नु भनेको आफ्नो कुल, पितृ प्रति घात गर्नु मात्र नभएर आफ्नो पहिचान आफैले सिध्याउनलाई अघि बढ्नु हो भन्ने ठम्याई रहेको छ !
भाइटीका
तिहारको अन्तिम दिन अर्थात् कार्तिक शुक्ल द्वितीय तिथिका दिन यो पर्व विशेष उत्साहका साथ मनाइन्छ। यो पर्व दिदीले भाइलाई र बहिनीले दाजुलाई अनि त्यसैगरी भाइले दिदीलाई र दाजुले बहिनीलाई विशेष मानसम्मानका साथ विधिपूर्वक पूजाआजा गर्ने, मेवा-मिष्ठान आदि मनपर्ने कुरा ख्वाउने, दिदी बहिनीहरूलाई दान-दक्षिणा एवं वस्त्र आदि दिने परम्परा छ। परापूर्वकालमा बहिनी यमुनाले यसै दिन आफ्नो भावना अन्तर्निहित पाइन्छ। दाजु यमराजलाई विशेष मान सम्मान गर्दै भाइपूजा गरेको धार्मिक महत्त्व छ। यमपञ्चकका पाँच दिन यमराजले यमुनाको घरमा बास गर्छन् भन्ने हाम्रो धार्मिक विश्वास छ। यी पाँच दिन इन्द्रादि दश दिक्पालले बलि राजाका लागि आफ्नो राज्य छाड्ने कथा पनि पाइन्छ। भाइ तिहारको दिन दियो, कलश र गणेशको पूजा गर्ने, यमराजको आह्वान गर्ने, बिमिरो, ओखर, तेल, मखमलीको माला, दूबोको टीका, कटुस आदिको प्रयोगमा आफ्ना दिदी बहिनी र दाजुभाइको सुख-समृद्धि, अरोग्य एवं दीर्घायुको कामना अन्तर्निहित छ।
विधि
भाइटीकालाई लामो समयसम्म भेटघाट नभएका दाजुभाइसँग भेटघाट हुने, सम्बन्धमा आएको चिसोपन हटाई मिलन गराउने तथा सम्बन्धलाई अझ दिगो बनाउने माध्यमका रूपमा लिइन्छ। यमपञ्चकको पाँचौं दिन भाइटीका पर्छ। दिदीबहिनी भाइटीकाको अघिल्लै दिन दाजुभाइलाई भाइटीकाको निम्ता स्वरूप पान-सुपारी आदि दिइन्छ। भाइटीकाका दिन टीका नलगाई केही खान हुँदैन। टीकाको दिन बिहानै नुहाएर अष्टचिरञ्जीवीको पूजा गर्नुपर्छ। यमराज, हनुमान्, विभीषण, परशुराम अष्ट चिरञ्जीवी भित्र पर्छन्। भाइटीका गर्न ओखर, तोरीको तेल, बिमिरा, मसला, मखमली, दूबो तथा सयपत्रीको माला, रोटी, मीठा-मीठा परिकारको आवश्यकता पर्छ। सबैभन्दा पहिले दियो, कलश तथा गणेशको पूजा गरी बिमिराको पूजा गर्नुपर्छ। त्यसपछि दाजुभाइको मंगलको कामना गर्दै ढोकामा ओखरको तथा यमराजको पूजा गरी कालको बाटो छेक्नुपर्छ। पानी तथा तेलले ७ घेरा हाली दाजुभाइलाई छेक्नुपर्छ। फूल, अक्षता, चन्दन तथा लाभाले पूजा गरी दाजुभाइको शिरमा तेल लगाइदिनुपर्छ। सगुनका रूपमा दही दिनुपर्छ। भाइटीकाका दिनमा दाजुभाइलाई लगाइदिने मखमली, सयपत्री तथा दूबोको मालाको छुट्टै महत्त्व छ। मखमली कहिल्यै ओइलाउँदैन, सयपत्रीको रंग कहिल्यै उडेर जाँदैन भने दूबो सधै हरियै रहन्छ। दिदीबहिनीले दाजुभाइको यश, आरोग्य, दीर्घायुको कामना गर्दै निधारमा सप्तरङ्गी टीका लगाइदिन्छन्। सप्तरङ्गी टीकामा भावना मिसिएको शान्ति बताउँछिन्। दाजुभाइप्रतिको प्रेम रंगजस्तै गाढा तथा निरोगी भैरहने विश्वास गरिन्छ। दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई ढाकाको टोपी लगाइदिन्छन्। यसले आयु बढाउनुका साथै राष्ट्रियता झल्काउँछ। टीका लगाएपछि उपहार आदान-प्रदान गरिन्छ। दाजुभाइ वा दिदीबहिनी नहुनेहरूले रानी पोखरी स्थित मन्दिरमा पूजाआजा गर्छन्।
नेपाल परिवार दल
नेपाल परिवार दल नेपालको एक लोकतान्त्रिक राजनीतिक दल हो। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०६४मा भाग लिएको थियो। एकनाथ ढकालले स्थापना गर्नुभयको यस दलले पहिलो संबिधान सभामा प्रतिनिधित्व गर्न सफल भयो । परिवार दलबाट सभासद बनेका एकनाथ ढकाल डा. बाबुराम भट्टराई नेतृत्वको सरकारमा सहकारी तथा गरीबी निवारण मन्न्री बने। नेपाल एक घर र सम्पूर्ण नेपाली एक परिवारको मूल्य मान्यतालाई अंगिकार गरेको नेपाल परिवार दलले अग्रपंथी लोकतन्त्र (हेड-विङ्ग डेमोक्रेसी - Head-wing Democracy) लाई आफ्नो आधिकारिक बैचारिक दर्सन मान्दछ । यस पार्टीले पारिबारिक मूल्य मान्यता, नैतिकता र शान्ति जस्ता बिसयमा वकालत गर्दै आयको छ । पार्टीको प्रथम राष्ट्रिय महाधिबेसनबाट एकनाथ ढकाल केन्द्रिय अध्यक्ष चुनिनु भयको छ । यस पार्टीको महामन्त्रीमा बिनोद डाँगी हुनुहुन्छ । परिवार दलमा नेपालका थुप्रै बुद्धिजीबी र युबाहरूको समर्थन रहेको बताइन्छ। यस दलले नेपालका पचहत्तरै जिल्लामा राष्ट्रिय सदभाब रयाली, राष्ट्र र जनता पहिलो प्राथमिकता जस्ता राष्ट्रिय अभियान सञ्चालन गरेर केहि लोकप्रियता हासिल गरेको छ । यस दलले दोस्रो संविधान सभाको निर्वाचनमा दुर्इजना सभासद्लाई संविधान सभामा प्रतिनिधित्व गराउन सफल भयो । यस दलले राजनीतिक सामाजिक रूपान्तरणका साथसथै नैतिक उत्थान, सामाजिक सांस्कृतिक आर्थिक रूपान्तरणलाई आफ्नो एजेण्डा बनाइ दोस्रो राष्ट्रिय महाधिवेशनमा होमिएको छ । यस दलका अध्यक्ष एकनाथ ढकाल अहिले के. पी. ओलीको सरकारमा शान्ति तथा पूनर्निमाण मन्त्री रहँदै आउनुभएको छ ।
मुरारी पुतलीचरा
मुरारी पुतलीचरा नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
द त्रान्समाइग्रेसन अफ टिमोथी आर्चर
द त्रान्समाइग्रेसन अफ टिमोथी आर्चर अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक फिलिप किन्ड्रेक डिकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
चलाल गणेशस्थान
चलाल गणेशस्थान नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
मधुरिमा तुली
मधुरिमा तुली वा मधुरिमा तुल्ली एक भारतीय चलचित्र अभिनेत्री हुन् । उनले हिन्दी साथसाथै कन्नड र तेलुगू चलचित्रहरूमा पनि काम गरिसकेकी छिन् ।
किस्मत (चलचित्र)
किस्मत (२०६४) नायिका रेखा थापाको चलचित्र निर्माण संस्था रेखा फिल्म्सद्वारा निर्मित तेस्रो चलचित्र हो । गोठालो, जिन्दगानी जस्ता सफल चलचित्रका निर्देशक उज्ज्वल घिमिरेद्वारा निर्देशित यो चलचित्रलाई ३५ एमएम सिनेमास्कोप प्रविधिमा निर्माण गरिएको छ । पुरुषको भाग्यबारे समाजमा निकै चर्चा भए पनि नारीको किस्मतबारे कुनै कुरा उठाइँदैन । नारीकै किस्मतका कारण पुरुषको भाग्य बलियो हुने वा बिग्रन सक्ने विषयमा निर्माण गरिएको यो चलचित्रकी नायिका निर्मात्री रेखा थापा स्वयं हुन् । चलचित्रमा विराज भट्ट नायक रहे पनि रोमान्टिक नायकका रूपमा आर्यन सिग्देल पहिलो पटक ठूलो पर्दामा देखा पर्दैछन् । रेखा थापा अभिनित चलचित्र हो ।
एम्पीयरको नियम
यस नियमको प्रतिपादन सन् १८२६ मा आन्द्रे मैरी एम्पीयर (André-Marie Ampère)ले गरेको थियो। यस नियममा कुनै बंद लूपमा समाकलित चुम्बकीय क्षेत्र एवं त्यस लूपदेखि भएर प्रवाहित हुँद रहेको कुल धाराका बीच गणितीय सम्बन्ध स्थापित गरिएको हो। जेम्स क्लार्क मैक्सवेलले सन् १८६१ मा यसलाई विद्युतगतिकीय सिद्धान्तदेखि सिद्ध गरे। वर्तमानमा यो नियम मैक्स्वेलका चार समीकरणहरु मध्येको एक हो।
समाकलनका रूप मा
यसलाई यस रूपमा पनि लेख्न सक्छौं- जहाँ
अवकलन रूप (डिफरहरुशियल फॉर्म)
जहाँ
लेसोथोका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
सन् २०१४ सम्ममा लेसोथोका १ वटा सम्पदालाई संयुक्त राष्ट्र शैक्षिक, वैज्ञानिक एवं सांस्कृतिक सङ्गठन (युनेस्को)द्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्रमा मान्यता प्रदान गरिएको छ ।
राजन केसी
राजन केसी नेपालको संविधान सभा-२मा निर्वाचित सभासद् हुन्। उनी नेपाली कांग्रेसको तर्फबाट काठमाडौँ जिल्ला क्षेत्र नं. १०बाट प्रत्यक्ष निर्वाचित भएका हुन्। उनले एकीकृत नेकपा माओवादीका अध्यक्ष पुष्प कमल दाहाल प्रचण्डलाई पराजित गर्दै विजय हासिल गरेका हुन्।
बाल्यकाल
केसीको जन्म काठमाडौँको चोभारमा भएको हो। अर्थशास्त्रमा एमए गरेका केसीका बाबू सरकारी राइटर हुन्। उनी परिवारमा कान्छा हुन् ।
राजनीतिक यात्रा
केसीले छयालीस सालको आन्दोलनसँगै पूर्णकालीन राजनीतिमा प्रवेश गरेका थिए। २०४७ सालमा उनी नेपाली कांग्रेस चोभार गाविसको इकाइ सभापति बनेका थिए। २०४९को स्थानीय निर्वाचनमा चोभार गाविस वडा नम्बर २को वडाअध्यक्ष निर्वाचित भएपछि काठमाडौँ जिल्ला विकास समितिको सदस्य निर्वाचित भए। २०५४ सालको स्थानीय निर्वाचनमा कीर्तिपुर नगरपालिकाको नगर समिति सदस्यमा निर्वाचित भएका केसी २०५४ सालमा कांग्रेसको क्षेत्रीय समिति सभापति निर्वाचित भएका थिए। अहिले उनी नेपाली कांग्रेस महासमिति सदस्य तथा केन्द्रीय समिति अन्तर्गत स्थानीय निकाय विभागका सदस्य छन्।
पुमाली
नेपालमा बसोबास गर्ने राई राई पगरी पाएको समुदाय भित्रको एक जाति पुमा हो । पुमाली शब्द पुमा समुदायमा प्रयोग गरिएको छैन.
पुमा राई जाति तथा संस्कृतिः एक परिचय
नेपालको पूर्वी पहाडी जिल्लाहरूमा किरातीहरूको बसोबास क्षेत्र रहेको छ । उनीहरू आफूलाई प्रकृति पुजक भन्न रुचाउछन् । किरात भित्रकै एक जाति पुमा राई पनि हो । पुमाहरूको आफ्नै मौलिक भाषा संस्कृति र परम्पराहरू छन् । खोटाङ जिल्लाको दक्षिणी भेगका दिप्लुङ मौवाबोटे र देवीस्थान गाविसहरू पुमाहरूको प्रमुख बोबी थलो हो । त्यसैगरी खोटाङकै चिसापानी सुन्तले साउनेचउर फाक्टाङ पौवासेरा काहुले र बोपुङ गाविसहरूमा उनीहरूको बाहुल्यता रहेको छ । त्यस्तै उदयपुर जिल्लाका बेल्टार बसाहा रामपुर गाविसहरू लगायत अन्य जिल्लाहरू सुनसरी सप्तरी मोरङ झापा र काठमाण्डौ उपत्यकामा पनि उल्लेख्य रूपमा उनीहरूको बसोबास रहेको छ । साथै भारतको दार्जिलिङमा पनि पुमाहरूको बसोबास रहेको तथ्यहरू प्राप्त भएका छन् । तर जहाँ बसे पनि प्रकृति पुजक पुमाहरूको संस्कृति र रहनसहनमा एकरूपता देखिएको छ ।
पुमा जाति र तिनको संस्कृतिको अध्ययन गर्न निम्न तथ्यहरू उल्लेख गर्न गरिन्छ १) पुमा राईको उत्पत्ति विकास र बसोबास २) पाछा विभाजन ३) भाषा ४) धर्म ५) संस्कार १) पुमा राईको उत्पत्ति विकास र बसोबास पुमा जातिको उत्पत्ति र विकास सम्बन्धि स्पष्ट लिपिवद्ध इतिहास पाउन सकिएको छैन । तर यस सम्बन्धि आख्यान भनाई र लोककथाहरू भने प्रशस्त मात्रामा चलनचल्तीमा रहेका छन् । तिनै लोककथा र केही छिटफुट अनुसन्धानात्मक ऐतिहासिक विश्लेषणहरूबाट प्राप्त तथ्यहरू यस लेखमा प्रस्तुत गरिन्छ । किरात चाङफेवाहाङ वंशका यङलुहोङ यलम्बर इशापूर्व तेश्रो सताब्दी तिर नेपाल उपत्यकाका राजा भए । उनले महिषपालवंशी राजाहरूलाई हराई त्यहाँ आफ्नो राज्यकेन्द्र स्थापना गरेका थिए । उनी र उनका सन्ततीहरूले उपत्यकामा बत्तीसौं पुस्ता सम्म उपत्यकामा शासन गरे । यो तथ्य इतिहासहरूमा पढ्न पाउँछौं । त्यतिखेर तिनको शासन सुव्यवस्थालाई देखेर लिच्छबीवंशी आर्य जातिहरू ईष्याले जल्दथे । उनीहरूले कैयौँ पटक किराती राज्यमा आक्रमण गरे । तर हरेक पटक हार व्यहोर्थे । कारण किरातीहरू नाग वृक्ष हावा पानी आगो चट्याङ हेन्खामा र निनाम्माको पूजा अर्चना गर्दथे । साथै किरातीहरूले आफ्ना तीन चुलालाई सुम्निमा पारुहोङ र दृष्टिकर्ता निरेवाभुमोङको रूपमा पूजा गर्दथे । र तिनै प्रकृति र सुप्तुलुङबाट किरातीहरूले अथाह शक्ति प्राप्त गर्दथे । पछि किराती चेलीलाई टुनामुना लगाई उनीहरूले फसाए । यो उनीहरूको कुटनीति जालझेल थियो । किरातीहरूको पतनको इतिहास यहीबाट शुरु हुन्छ । किरातीहरूको राज्यमा कैयौँ पटक विशाल शक्ति लगाउदा पनि लिच्छबीहरूले हार व्यहोनु परे पछि किरातीहरूको शक्तिकेन्द्र सम्बन्धी जानकारी लिन उनीहरूले किराती चेलीसँग नाटकीय माया रची विबाह गरेका थिए । देखावटी रूपमा उनले श्रीमानबाट धेरै माया पाएकी थिइन् । त्यसै त किरातीहरू कोमल हृदयका हुन्छन् । श्रीमानको अभुतपूर्व मायाको जालमा फसेकी किराती चेलीले श्रीमान समक्ष आफ्ना माइती किराती हरूको शक्तिकेन्द्रका बारेमा एक पछि अर्को गर्दै जानकारी गर्दै गईन् । उनले आफ्नो श्रीमानलाई सर्वस्व ठानेकी थिइन् । यद्यपी उनलाई आफ्ना माइतीको माया पनि बचेकै थियो । त्यसैले उनले आफ्ना बाउमाइतीको शक्तिश्रोतको बारे सुनाउनु अगाडि उनले श्रीमानलाई तीनवटा बाचा गर्न लगाएकी थिइन् । ती तीनवटा बाचाहरू १) बाउलाई नमार्नु २) दाजुलाई नमानु र ३) भाइलाई नमार्नु थिए । लिच्छबीवंशी आर्य जातिको कुटनीति यसरी सफल भयो । उनीहरूले किरातीहरूको शक्तिकेन्द्र र तिनको कमीकमजोरीको बारेमा किरातीचेली बाटै थाहा पाए । त्यसपछि लिच्छवीहरूले सर्वप्रथम किराती शक्तिश्रोतहरूलाई वित्तल पारे । तिनको सांस्कृतिक धरोहरहरू नास गर्न थाले । कूलपितृ र भूमिदेवहरूमा वित्तल पार्न थाले । शुरुमा किरातीहरू जाड रक्सी खादैनथे । काटमार गर्दैनथे । किरातीहरूको सुप्तुलुङमा वित्तल पार्न लिच्छवीहरूले जाडरक्सी खन्याइदिए । सुँगुर र कुखुराको बली चढाए । यसरी किराती शक्तिकेन्द्रमा वित्तल पारे । र अन्तमा तत्कालिन किराती राजा खिगुहोङलाई पराजित गरेरै छाडे ।
राजा खिगुहोङलाई उपत्यकाको अन्तिम किराती राजा मानिन्छ । उनी यङलुहोङ यलम्बर का बत्तीसौं सन्तान थिए । उपत्यकामा किराती राजा खिगुहाङले पराजय भोगे पछि आर्यहरूको किरातीहरू माथि दबाब बढ्दै गयो । क्रमैसँग किरातीहरूको मौलिक भाषा संस्कृति र परम्पराहरू माथि लिच्छवी शासकहरूले प्रतिवन्ध लगाउदै गए । लिच्छवीवंशी आर्यहरू किरातीहरूको समूल नास चाहन्थे । जसको लागि किराती सांस्कृतिक धरोहरमा प्रतिवन्ध लगाएका थिए । तिनले किराती वेद मुन्दुम र किराती शिलालेखहरू नष्ट गर्दै लगे । उनीहरूले किराती चेलीबाट किराती धर्म र संस्कार महत्त्वपूर्ण शक्तिकेन्द्र हो भन्ने थाहा पाएका थिए । यसरी तिनको किरातीहरू माथिको दबाब बढ्दै गए पछि किराती राजा खिगुहोङ काठमाण्डौ उपत्यकाबाट पूर्वतिर लागे । केही किरातीहरू उपत्यकामा नै रहे । हाल काठमाण्डौ उपत्यकाका ज्यापुहरू किराती राजाका सन्तति हुन् भन्ने भनाई छ । मिथाहोङ पालुन पुमा राई वंशावली-२०६२ खिगुहोङ काठमाडौँबाट पूर्व लागि बनेपालाई आफ्नो राज्यकेन्द्र बनाए । उनको छोरो योक्नेहोङ त्यहाँका दोस्रो राजा भए । योक्नेहाङका दुई छोराहरू भए । उनीहरू लेलिमहोङ र खम्सोङहोङ थिए । योक्नेहोङको मृत्यु पछि उनका छोराहरूले सन् ६०० राज्य विभाजन गरे । राज्य विभाजन अनुसार लेलिमहोङ लिम्वुवन र खम्सोङहोङ खम्बुवानको राजा भए । खम्सोङहोङका छोरा जुमहोङ थिए । जुमहोङका छोरा खम्बुहोङ भए । खम्बुहोङले आफ्नो राज्यकेन्द्र बेलकातरी वालिखामा सारे ।
इतिहास अनुसार किरातीहरू उपत्यकाबाट बनेपा हुँदै बेलकातरी सम्म पुग्दा जंगली रूपमा परिणत भइसकेका थिए । आफ्नो मुन्दुम भाषा संस्कृति र परम्पराको सुरक्षाका निम्ति खिगुहोङले काठमाण्डौ उपत्यका छोडे पनि स्थायी बसोबास र पूर्व शिलालेखहरूको अभावमा तिनको मौलिकता क्रमशः नास हुँदै गयो । यसरी समयक्रम सँगै किरातीहरूले आफ्नो मौलिकताका धेरै हद सम्म गुमाउन पुगे । उनीहरू शतप्रतिशत वनमा निर्भर हुन पुगे । वनकै कन्दमुल तरुल र खोलाको माछा तिनको मुख्य आहारा बनेको थियो भन्ने आख्यानहरू पाइन्छन् । खम्बुहोङले वेलकातरीमा आफ्नो राज्यकेन्द्र बनाए । उनले नाहिमा नागाकी चेली सँग विबाह गरे । उनीहरूका दश छोरा र एक छोरी गरी जम्मा एघार सन्तान भए । तिनको नामावली यसप्रकार छः १) जेठो : मापेहोङ २) माइलो : खिन्चीहोङ ३) साँहिलो : हिनाहोङ ४) काँइलो : वानाहोङ ५) अन्तरे : खप्पाहोङ ६) जन्तरे : कुसे्रहोङ ७) लखन्तरे : चालिमहोङ ८) पानी मन्तरे : सेकुहोङ ९) गनन्तरे : रामलिहोङ १०) कान्छो : सेक्रोहोङ ११) छोरी : सायामा खम्बुहोङले आफ्नी छोरी सायामाको उनकै मन्त्री न्योहोङसँग विबाह गरिदिएका थिए ।
समय सँगै किरात बस्ती विस्तार हुन थाल्यो । दश किरातले आ-आफ्नो बोबी क्षेत्र छुटाउँदै बस्न थाले । उनीहरू जहाँ जुन ठाउँ राम्रो लाग्यो त्यही बस्न थाले । यसरी खम्बुहोङका सन्तानहरू खम्बुवान क्षेत्रभित्र आफ्नो साहोन बोबी या क्षेत्र बनाएर बस्न थाले । आफ्नो बोबी सोहोन या किपट चुन्ने क्रममा चालिमहोङका छोराहरू पनि अग्रसर भए । यस क्रममा चाम्लिङ मूलघरमा बस्ने भयो भने साङपाङले आफ्नो सोहोन छुट्यायो । दाइहरूले राम्रो क्षेत्र उनीहरूको साहोन बनाए पछि पुमाहोङ पनि आफ्नो अनुकुल ठाउँ खोज्न मूलघरबाट दक्षिणतिर परदेश झर् यो । झर्ने क्रममा उनी दक्षिणी खोटाङ जिल्लाको सावाखोला तरे । हालको दिप्लुङ गाविसको आसपासमा उनले आफ्नो अनुकुल वातावरण पाए । स्वच्छ हावापानी हिमाल र समतलको एकैचोटी दृष्यावलोकन गर्न सकिने दिप्लुङ क्षेत्रले उसलाई मोहक बनायो । र दिप्लुङ क्षेत्रलाई उनले पुमा बोबी सोहोन बनाए । यसरी खोटाङको दिप्लुङबाट पुमा बस्ती दिप्लुङ लगायत मौवाबोटे देवीस्थान चिसापानी सुन्तले साउनेचउर फाक्टाङ पौवासेरा काहुले र बोपुङ सम्म विस्तार भयो । र पछि उदयपुर जिल्लाको बेल्टार बसाहा रामपुरमा बसाइँ सराई गरे । बसाइँसराईको क्रममा पुमा जाति हाल सुनसरी सप्तरी मोरङ झापा काठमाडौँ र भारतको दार्जिलिङ सम्म पुगेका छन् ।