cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
करिश्मा मानन्धर
व्यक्तिगत जीवन
करिश्माले आफ्नो SLC सम्म शुभतारा स्कुलमा पढिन् । सन् २००७ को नोभेम्बरमा उनले उत्कृष्ट अभिनेत्रीको अवार्ड समेत प्राप्त गरिन् । केही स्रोतअनुसार उनको बाल्यकाल गरिबी र अभावमा बितेको थियो । उनको जीवन गरिबी मा बितेको कारण उनकै पारिवार र सदस्य अन्जली श्रेष्ठ र प्रकाश अधिकारीको सुझावमा फिल्ममा प्रबेश गरे ।।उनको जीवन को पहिलो फिल्म सन्तान हो।।उनको पिताको नाम चित्र बहादुर केसी हो भने माताको नाम कोमल हो उनको असली नाम बुनु केसी हो।।उनिले इन्डिया मधुमती संग नृत्य सिक्ने क्रममा चोरी कि बारात हिन्दी फिल्ममा काम गरेकी थिइन् ।।जब उनलाइ सुनिल अग्निहोत्री को चंद्रकान्ता ओफ्फर आउदा नखेलेर नेपाल आए।।प्रकाश थापा जस्ता निर्देशक संग काम गरेर फिल्म सन्तान बाट कदम राखेर २ दशक भन्दा बढी राज गरे।।उनी फिल्म अल्लारे बाट यिन्को र राजेश हमाल को जोडि ले धूम मचाए पछी सिनेमा तर्फ जनता ध्यान बढाउन यी दुई को जोडि नै हिट मानिथ्यो।।रातो टीका निधारमा गीतले लोकप्रिय त्यो समय खुब बढयो येहि गीत जनमाझ आजसम्म लोकप्रिय पुग्न पुगेको छ ।। करिश्माको जीवन को पहिलो सुपरहिट फिल्म मायालु हो।।येहि पछी स्टारडम पाइन् फिल्म को ओफ्फेर आयो।।90 दशक सबैभन्दा सफल नाइका को कारण महानाइका उपाधी का साथै सुन्दर रूप को कारण सदाबहार अभिनेत्री को पहिचान पायो।।करिश्मा शिव श्रेष्ठ, राजेश हमाल , भुवन केसी देखि लिएर दिलिप रायमाझी ,निखिल उप्रेती को जोडि समेत देखिन्।।
यो पनि हेर्नुहोस्
■ रेखा थापा
■ झरना थापा
■ निरुता सिंह
वडाध्यक्ष
वडाध्यक्ष भन्नाले साविकमा गाउँ विकास समिति र अहिले गाउँपालिका र नगरपालिकाको वडा(हरू)को प्रमुख भएर काम गर्ने अधिकारी वा व्यक्ति भन्ने बुझिन्छ ।
कुञ्जो
कुञ्जो नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धौलागिरी अञ्चल अन्तर्गतको मुस्ताङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ को तथ्याङ्क अनुसार कुञ्जो गाँउ विकास समितिको कूल जनसङ्ख्या ७११ मध्ये ३७४ पुरुष र ३३७ महिलाहरू १७४ व्यक्तिगत घरधुरीमा बसोबास गर्दछन।
फेरेन्स पुस्काज
फेरेन्स पुस्काज (२ अप्रिल १९२७ – १७ नोभेम्बर २००६) हङ्गेरीयन फुटबलर र प्रबन्धक थिए जसलाई विश्वकै उत्कृष्ट फुटबलरको रूपमा चिनिन्छ । उनको गगनचुम्बी लोकप्रियता उनको सुन्दर खेलको परिणाम हो । उनले अन्तराष्ट्रिय खेलहरूमा हङ्गेरीको प्रतिनिधित्व गर्दै ८५ खेलमा ८४ गोल ठोकेका थिए भने क्लब स्तरमा कुल ५२९ खेलमा ५१४ गोल । उमेरमा ७९ वसन्त पार गरेर उनको निधन भयो । उनी १९५२ मा ओलम्पिक फुटबल विजेता बने भने राष्ट्रिय टोलीलाई १९५४ फिफा विश्वकपको फाइनलसम्म डोहोर्याएका थिए जहाँ उनी प्रतियोगिताकै सर्वश्रेष्ठ खेलाडी बनेका थिए । उनले तीन यूरोपियन कप (१९५९, १९६०, १९६६), १० राष्ट्रिय च्याम्पियनशीप (५ हङ्गेरीयन र ५ स्पेनी प्रिमेरा डिभिजन) र ८ उच्च गोलकर्ता सम्मान जितेका थिए । पुस्काजले हङ्गेरीमा किस्पेस्ट र बुडापेस्ट हन्भेडबाट खेल जीवन सुरू गरेका थिए । हङ्गेरीयन लिगमा विभिन्न चार अवसरमा उच्च गोलकर्ता बनेका पुस्काज वर्ष १९४८ मा यूरोपकै उच्च गोलकर्ता बनेका थिए । १९५० को दशकमा उनी राष्ट्रिय टोलीका कप्तान थिए भने उनले प्रतिनिधित्व गरेको टोलीलाई माइटी मग्यार्स भनिन्थ्यो ।
हङ्गेरीयन क्रान्तिको दुई वर्षपछि सन् १९५८ मा उनी स्वदेशत्याग गरी स्पेन बसाईँ सरे, जहाँ उनले रियल म्याड्रिडका लागि खेले । रियलमा रहँदा दुई यूरोपियन च्याम्पियन्स कप फाइनलमा सात गोल गरेका पुस्काजले चार पिचिचिस ट्रफि जितेका थिए । १९९५ मा, उनलाई आइ.एफ.एफ.एच.एस. ले बिसौँ सताब्दीको उच्च गोलकर्ता घोषणा गर्यो । खेल जीवनबाट अस्ताएपछि उनले प्रबन्धकीय जीवनलाई अगाडि बढाए । १९७१ मा उनले प्रबन्धकीय क्षेत्रमा पानाथिनाइकसलाई यूरोपियन कपको फाइनलमा पुर्याएर एउटा किर्तिमानी कोसेढुङ्गा पार गरेका थिए तर फाइनलमा डच क्लब एज्याक्सको हातबाट भएको पराजयले उनलाई इतिहास कोर्नबाट पाखा लगायो । यद्यपी उनी प्रबन्धकको रूपमा यूरोप मै जाज्वल्यमान बने । १९५६ मा उनले राष्ट्रका लागि गरेको कर्तव्यच्युतिका वावजुत हङ्गेरी सरकारले उनलाई १९९३ मा स्वदेश फर्कने पुर्ण इजाजत दिँदै राष्ट्रिय फुटबल टोलीको प्रबन्धक पदभार सम्हाल्ने अवसर समेत प्रदान गर्यो । १९९८ मा उनी प्रथम फिफा/एसओएस च्यारिटी एम्बासेडर बने । २००२ मा बुडापेस्टमा रहेको रङ्गशाला (जसको नाम नेप्सटाडियन थियो) को नाम परिवर्तन गरेर पुस्काज फेरेन्स स्टेडियन राखियो जुन उनीप्रतिको सम्मान थियो । उनलाई हङ्गेरियन फुटबल संघले नोभेम्बर २००३ मा यूइएफए जुबिलि अवार्डको अवसरमा पछिल्ला ५० वर्षकै उत्कृष्ट हङ्गेरियन फुटबलर घोषणा गर्यो । उनको मरणोपरान्त २००९ मा फिफाले उनको सम्मानमा फिफा पुस्काज पुरस्कारको सुरूवात गर्यो जुन पुरस्कार क्यालेन्डर वर्षको सुन्दर गोल गर्ने एक खेलाडीलाई दिइन्छ ।
उत्तरपूर्वी भारत
पूर्वोत्तर भारत, भारतको सुदुर पूर्वीय क्षेत्रहरूको तर्फ सङ्केत गर्दछ जसमा एक साथ जोडिएको सात दिदि-बहिनीहरुको नामबाट प्रसिद्ध राज्य, सिक्किम र उत्तरी बङ्गालको केही भाग (दार्जीलिंग, जलपाईगुडी र कूच बिहार जिल्ला) शामिल छं। पूर्वोत्तर भारत सांस्कृतिक दृष्टिबाट भारतको अन्य राज्यहरू भन्दा भिन्न छ। भाषाको दृष्टिबाट यो क्षेत्र तिब्बती-बर्मी भाषाहरूको धेरै प्रचलनको कारण अलगबाट पहचानिन्छ। यस क्षेत्रमा उ दृढ जातीय संस्कृति व्याप्त छ जुन संस्कृतिकरणको प्रभावबाट बची रह गई थियो। यसमा विशिष्ट श्रेणीको मान्यता प्राप्त आठ राज्य पनि छं । यी आठ राज्यहरूको आर्थिक र सामाजिक विकासको लागि १९७१ मा नर्थ ईस्टर्न काउन्सिल (NEC) को गठन एक केन्द्रीय संस्थाको रूपमा गरिएको थियो, नर्थ ईस्टर्न डेवेलपमाट फाइनहरूस कारपोरेशन लिमिटेड (NEDFi) को गठन ९ अगस्ट १९९५ लाई गरिएको थियो र उत्तरपूर्वीय क्षेत्र विकास मन्त्रालय (DoNER) को गठन सेप्टेम्बर २००१ मा गरिएको थियो।
उत्तरपूर्वीय राज्यहरूमा सिक्किम १९४७ मा एक भारतीय संरक्षित राज्य र १९७५ मा एक पूर्ण राज्य बन्यो । पश्चिम बङ्गालमा स्थित सिलीगुडी करिडोर जसको औसत चौडाई २१ किलोमीटर देखी ४० किलोमीटरको बीच छ, उत्तरपूर्वीय क्षेत्रलाई मुख्य भारतीय भू-भागबाट जोड्दछ। यसको सीमानाको २००० किलोमीटर भन्दा पनि धेरै क्षेत्र अन्य देशहरू : नेपाल, चीन, भुटान, बर्मा र बङ्गलादेशसँग जोडिएको छ।
इतिहास
भारतको स्वतन्त्रता पछि ब्रिटिश भारतको उत्तरपूर्वीय क्षेत्रलाई असमलाई एकल राज्यको अन्तर्गत वर्गीकृत गरियो। पछि स्वतन्त्र त्रिपुरा कमेटी जस्ता धेरै स्वतन्त्रता आन्दोलन समस्त उत्तरपूर्वीय राज्यहरूलाई असमको अन्तर्गत समूहीकृत गरेको विरोधमा चलाईएको थियो। १९६०-७० को दशकमा नागाल्यान्ड, मेघालय र मिजोरम राज्यहरूको गठन गरिएयो। असमको राजधानी शिलंगबाट दिसपुर विस्थापित गररियो, जुन अब गुवाहाटीको एक भाग हो। शिलंग मेघालयको राजधानी बन्यो. यी सबै राज्यहरूको साथ यिनको अनौठो संस्कृति र इतिहास जोडिएको छ। यस मध्ये अधिकांश क्षेत्र ब्रिटिश राजको समयमा भारतको मुख्यधारामा शामिल गरिएको थियो जब ब्रिटिश औपनिवेशिक अधिकारिहरूले पारंपरिक अलग अलग सीमानाहरू भएका राज्यहरूलाई आफ्नो क्षेत्र र बाह्य शक्तिहरूको बीच एक मध्यवर्ती क्षेत्र बनाउनको लागि जोड दिए (जस्तै: उत्तरपूर्वमा असम, मणिपुर र त्रिपुरा र उत्तरपश्चिममा बलुचिस्तान तथा उत्तर पश्चिम सीमान्त प्रदेश). १९४७ मा स्वतन्त्रता पछि भारतीय राज्यहरू र राजनीतिक प्रणालिहरूको विस्तार एक चुनौती रहेको छ।
अरुणांचल प्रदेशको अधिकांश भागमा चीन आफ्नो दावा गर्दछ। १९६२मा भए भारत-चीन युद्धको कारण चीन-भारत सम्बन्धोंमा तिक्तता आयो। युद्धको कारणलाई लिएर अब पनि भारत र चीन दुइटै पक्षहरूको स्त्रोतहरूमा विवाद छ। १९६२ मा युद्धको दौरान, पीआरसी (PRC)ले १९५४ मा भारतद्वारा बनाईएका एनइएफए (NEFA) (उत्तर-पूर्वीय सीमांत संस्था)को अधिकांश भागमा कब्जा गर्यो। तर पनि, शीघ्र नैं चीनले स्वयं नैं जीतको घोषणा गर्यो र यू.एन. (U.N.)मा सोभियत संघको वीटोको कारण मैकमोहन लाईनसम्म फिर्ता गयो र १९६३ मा युद्धका समयमा बन्दी बनाएको कैदिहरूलाई पनि छोडिदियो।
यो क्षेत्र आफ्नो अनौठो संस्कृति, हस्तकला, मार्शल आर्ट र प्राकृतिक सुन्दरताका लागि जानिन्छ। यस क्षेत्रको समस्याहरूमा विद्रोह, बेरोजगारी, मादक पदार्थहरूको सेवन र आधारभूत सुविधाहरूको अभाव हो। १९९० को दशकमा आर्थिक उदारीकरणको सुरुवातबाट नैं अध्ययनहरूका माध्यमबाट यो प्रकट भएको छ कि विकासका मामिलामा यो क्षेत्र अन्य क्षेत्रहरूको तुलनामा पछाडी परेको छ।
भूगोल
उत्तरपूर्वीय भारतको जलवायु मुख्यतः नम अर्ध-ऊष्णकटिबंधीय छ र ग्रीष्मकाल गर्म अनि उमस भरा हुन्छ तथा अत्यधिक वर्षा हुन्छ र हल्का ठण्ड पड्दछ। भारतको पश्चिमी तटको साथ साथ, यस क्षेत्रमा पनि भारतीय उपमहाद्वीपको केही बचेको वर्षा वन स्थित छं. अरुणांचल प्रदेश र सिक्किम राज्यहरूको पर्वतीय जलवायु ठण्डी हिमाच्छादित सर्दिहरूको साथ हल्का गर्म छ।
राजनीतिक मुद्दाहरू
उत्तरपूर्वीय राज्यहरूमा मतदाताहरूको तुलनात्मक प्रतिशत कम छ (भारतको कुल जनसङ्ख्याको ३.८ प्रतिशत) यस लागि तिनलाई लोक सभाको कुल ५४३ स्थानहरू मध्येबाट मात्र २५ स्थानहरू (कुल सीटहरूको ४.६ प्रतिशत) नैं बाडिएको छ।
उत्तरपूर्वीय राज्य धेरै जातीय समूहहरूको गृहभूमि छन् जुन स्व-रक्षणमा लागेका छन। हालको समयमा, यसमध्ये केही संघर्षहरूले हिंसक रूपले लियो जसको फलस्वरूप उल्फा (ULFA), एनएलएफटी (NLFT), एनडीएफबी (NDFB) र एनएससीएन (NSCN) जस्ता सशस्त्र विद्रोही समूहहरूको प्रसार हुन थाल्यो। १९६२ को भारत-चीन युद्धको शीघ्र पछि नैं र विशेष रूपबाट क्षेत्रमा विद्रोह उठे पछी, यहाँ नियमहरूमा सुरक्षा प्रभाव बढाईएको। केहि समयदेखी यस क्षेत्रको नियम निर्माताहरू र अर्थशास्त्रिहरूको बीच यस तथ्यलाई व्यापक स्तरमा मान्यता दिईएको छ कि उत्तरपूर्वीय क्षेत्रको विकासमा अवरोधको प्रमुख कारण यसको भौगोलिक अवस्थिति हो। भूमण्डलीकरण आएको फलस्वरूप विक्षेत्रीकरण र सीमाना रहित विश्वको धारणाको प्रसार भएको छ जसलाई प्रायः आर्थिक एकीकरणको साथ जोडिन्छ। यसको सीमानाको ९८ प्रतिशत भाग चीन, म्यांमार, भुटान, बङ्गलादेश र नेपालको साथ भएको कारण भूमण्डलीकरणको युगमा उत्तरपूर्वीय भारतमा विकासकहरू सम्भावनाहरू धेरै छं। परिणामस्वरूप, बुद्धिजीविहरू र राजनीतिज्ञहरूको बीच एक नयाँ नीति विकसित भयो कि एक मात्र दिशा जसको तर्फ उत्तरपूर्वीय क्षेत्रलाई अभिमुख हुनुपर्दछ, उ यो छ कि शेष भारतको साथ राजनीतिक एकीकरण र शेष एसिया, विशेष गरेर पूर्व र दक्षिणपूर्व एसियाको साथ आर्थिक एकीकरणद्वारा नैं विकासको नयाँ मार्ग खुल्नेछ्न् किनभनें शेष भारतबाट आर्थिक एकीकरणको फलस्वरूप कुनै विशेष लाभ प्राप्त भएको छैन। यस नयाँ नीतिको विकासको साथ भारत सरकारले उत्तरपूर्वीय क्षेत्रको विकासको लागि "हेर पूर्व" नीति घोषित गरेको छ। यस नीतिको उल्लेख बाह्य मामलाको मंत्रालयको २००४ को वर्षांत समीक्षामा छ, जसमा भनिएको छ कि: "भारतको हेर पूर्व नीतिलाई अब यूपीए (UPA) सरकार द्वारा नयाँ आयाम दिइएको छं. विशेष गरेर आफ्नो पूर्वीय तर्फ उत्तरपूर्वीय क्षेत्रको लागि, बीआईएमएसटीयसै (BIMSTEC) मा र भारत-एएसइएएन (ASEAN) शिखर वार्ताद्वारा, दुबैको अर्थव्यवस्था र सुरक्षा हितहरूको लागि अनिवार्य रूपबाट जोडदै, अब भारत एएसइएएन (ASEAN) देशहरूको साथ साझेदारी तर्फ विचार गर्दैछ।"
वि. रविचन्द्रन
वीरस्वामी रविचन्द्रन (जन्म ३० मे १९६१), जसलाई रविचन्द्रन भनेर पनि चिनिन्छ, एक भारतीय चलचित्र अभिनेता, निर्देशक, म्युजिक निर्देशक, र चलचित्र सम्पादक हुन् जो आफ्नो चलचित्रमा गरेको योगदानले चिनिन्छन् ।
टपरी
टपरी सालको पातहरूलाई बाँसको सिन्काले गासेर तयार गरिने थाली जस्तो एक भाँडो हो। यो विभिन्न आकारमा तयार गर्न सकिन्छ। टपरीको प्रयोग प्रायः विवाह, व्रतबंध, न्वारन आदि शुभ तथा अशुभ कार्यमा देवताहरूलाई भोग लगाउने र खाना खाने काममा गरिन्छ। सानोमा दुना जत्रो र ठूलोमा जग्गे भरिको हुन सक्छ। विवाहमा बरनीको लागि तयार गरिने बरनीको टपरी तीन हात ब्यास सम्मको हुन्छ। सालको पातलाई नेपाली समाजमा शुद्ध पातको रूपमा हेरिन्छ। पहाड, तराई जता ततै सालको रुख पाईने हुनाले सालको पात सर्वसुलभ हुन्छ।
कृष्टी मैनाली
कृष्टी मैनाली नेपाली चलचित्र क्षेत्रको एक चर्चित कलाकार हुन्। उनले नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा सन् १९८५ मा "के घर के डेरा" चलचित्रबाट प्रवेश गरेकी थिइन्। उनका केही सफल चलचित्रहरू 'चिनो', 'सपना', 'चोखो माया' हुन्।
व्यक्तिगत जीवन
कृष्टिको वास्तविक नाम मीना खत्री हो। चलचित्र क्षेत्रमा प्रवेश गरिसकेपछि आफ्नो नाम परिवर्तन गरेर कृष्टी केसी राखेकी उनको नाम उज्वल मैनालीसँग विहे पश्चात कृष्टी मैनाली रहन गएको हो। हाल उनी नेपाली चलचित्र क्षेत्रबाट पुरै अलग्गिएर पति उज्वल मैनाली र दुई छोरीहरूसँगै अमेरिकाको न्यु योर्कमा बस्तछिन्।
प्रजनन अधिकार
प्रजनन अधिकार प्रत्येक दम्पत्ती तथा ब्यक्तिले कतिजना सन्तान जन्माउने,जन्मानतर कति राख्ने,बच्चा जन्माउने वा नजन्माउने, यस बारे सूचना पाउनु पर्ने, यौन तथा प्रजनन अधिकार प्राप्त गर्न स्वतन्त्र र जिम्मेवारी पुर्वक निर्णय लिन पाउने हो। यो मानव अधिकारसँग सम्बन्धित छ। यसले अन्तराष्ट्रिय मानव अधिकारको समेत मान्यता पाएको छ। सन् १९९४ मा भएको जनसङ्ख्या तथा विकास नामक अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन पछि प्रजनन अधिकारका सबालहरु बाहिर आएका हुन्। सन् १९९५ मा आपीपीएफको सदस्य सभा द्वारा यौन तथा प्रजनन अधिकार बढापत्र तयार गरी अनुमोदन गरियो। सो बढापत्रमा १२ वटा यौन तथा प्रजनन अधिकार उल्लेख छन्।
प्राथमिकवर्ग
प्राथमिकवर्गहरू स्तनधारी प्राणीहरूको विविध क्रम हो। प्राथमिकवर्गहरू ८५-५५ मिलियन वर्ष पहिले साना स्थलीय स्तनधारी प्राणीहरूबाट उत्पन्न भएका थिएँ, जसले उष्णकटिबंधीय जङ्गलका रूखहरूमा बस्न अनुकूलन गर्यो: धेरै प्राथमिकवर्ग विशेषताहरूले यस चुनौतीपूर्ण वातावरणमा जीवनको लागि अनुकूलनलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ, जसमा ठुलो मस्तिष्क, दृश्य तीक्ष्णता, रंग दृष्टि, काँधको कमर। काँधको जोर्नी, र कुशल हातहरूमा ठुलो मात्रामा आन्दोलन गर्न अनुमति दिँदै।
हुम्ला जिल्ला
हुम्ला जिल्ला नेपालको कर्णाली प्रदेश अन्तर्गत पर्ने एक जिल्ला हो। शाके सन् १३९३ मा मेदनी बर्मा जुम्लाका शासक भएपछि जुम्लाको शासित प्रदेश हुम्लालाई आफ्ना जुवाइँ बलिराज शाहीलाई दिएका थिए। यिनैको वंशजले सन् १७३६ सम्म यस प्रदेशमा शासन गरे। बहादुर शाहको कालमा वि. सं. १८४६ मा जुम्लालाई गोर्खाली फौजले विजय गरेपछि जुम्ला शासित थियो। भक्ति थापाको नेतृत्वमा आएको फौजले यो विद्रोह दवाउनुका साथै तिब्बत सम्मको भू-भागलाई नेपालको प्रशासकीय क्षेत्रको रूपमा मिलाएका थिए। वि. सं. २०१८ सालमा भएको नेपालको राजनीतिक विभाजनमा हुम्ला एउटा स्वतन्त्र जिल्लाको रूपमा स्थापित हुन पुग्यो।
नामाकरण
जिल्लामा अवस्थित प्रसिद्ध तीर्थस्थल खार्पुनाथमा प्राचीनकालमा कोटी होम लगाएको हुनाले यहीं होम लगाएको अर्थात होम+ला बाट अपभ्रंस भई हुम्ला भएको भन्ने भनाई रहेको छ भने अर्का थरीको भनाई अनुसार हुल्म लङरिंग अर्थात साँगुरो नदीबाट अपभं्रस भई हुम्ला भएको हो भन्ने भनाई रहेको छ । यसका अतिरिक्त हुण जातिहरुको यहीं बाटो भएर ल्हा भञ्ज्याङ्ग काटेर तिब्ब्त क्षेत्रमा प्रवेश गरेको हुनाले हुण र ल्हाबाट हुम्ला भएको भन्ने पनि भनाई रहेको छ ।
प्रशासनिक विभाजन
जिल्लामा ७ स्थानीय तहहरू छन्, जसमध्ये ० नगरपालिका र ७ गाउँपालिका छन्।
डेमी डेलिया
डेमी डेलिया (जन्म १५ नोभेम्बर १९६७) अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
पूर्वेली टाइम्स
पूर्वेली टाइम्स झापाको दमकबाट सञ्चालन हुने एउटा समाचारमूलक वेवसाइट हो । यो साइटमा (www.purbelitimes.com) विशेष गरी पूर्वाञ्चलका समाचारहरूलाई प्राथिमकता दिइन्छ ।  यो साइट  राजेन्द्र दहाल (दमक) र अशोक गेलाल (अमेरिका) ले सञ्चालन गरेका हुन् ।
ख्वाप कलेज अफ इन्जिनियरिङ
ख्वाप कलेज अफ इन्जिनियरिङ्ग भक्तपुर जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
श्रीपुरजब्दी
श्रीपुरजब्दी सुनसरी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार श्रीपुरजब्दीको ३,२६० घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या १५,०५९ रहेको छ।
विश्व व्यापार सङ्गठन
विश्व व्यापार सङ्गठन (World Trade Organization(WTO)) अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारको सुपरीवेक्षण र सो लाई उदार बनाउन कार्यरत एक संस्था हो । यो सङ्गठन सन् १९४८ मा शुरु भएको General Agreement on Tariffs and Trade (GATT) लाई खारेज गरी आधिकारिक रूपमा सन् १९४८ मा मार्राकेच सम्झौता अन्तर्गत शुरु भएको थियो ।
महासञ्चालकको कार्यालय
विश्व व्यापार सङ्गठनको महासञ्चालकको नियुक्ति सम्बन्धी कार्यविधि सन् २००३ जनवरीमा प्रकाशन गरिएको थियो । हालसम्मका महासञ्चालक पदाधिकारीहरु
आँपको अचार
आँपको अचार नेपाल, भारत लगायतका दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरूमा बनाइने प्रशिद्ध अचार हो । यो नपाकेको हरियो र अमीलो आँपबाट तयार पारिन्छ । आजभोलि बजारमा आँपको अचार व्यवसायिक रूपमा पनि पाइन्छ ।
आवश्यक सामग्री
̩̩*काचो आम (काटेको)१ kg
दुना
दुनो, दुनु, वा दुना सालको एउटा पातलाई सिन्काले गाँसेर तयार गरिने सानो कचौरा हो। विशेष गरेर चाड पर्वमा स-साना पूजा सामान राख्न र खानेकुरा राख्न यसको प्रयोग गरिन्छ। सालको पातलाई नेपाली समाजमा शुद्ध बस्तुको रूपमा हेरिन्छ। पहाड, तराई जताततै सालको रुख पाईने हुनाले सालको पात स‍र्वसुलभ हुन्छ।
अ
अ नेपाली वर्णमालामा स्वरवर्णको पहिलो अक्षर (यो वर्णले हरेक व्यन्जन वर्णको पछाडी प्रयोग भएर त्यसलाई पूर्णता दिन्छ) उच्चारण कण्ठ्य हो ।
क्रोएसिया राष्ट्रिय फुटबल टोली
क्रोएसिया राष्ट्रिय फुटबल टिम(Hrvatska nogometna reprezentacija)ले अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिताहरूमा क्रोएसियाको प्रतिनिधित्व गर्ने गर्छ ।
विश्व कीर्तिमान
विभिन्न विश्वकीर्तिमान सम्बन्धि जानकारी।
इनोभेटिभ सनसाइन कलेज
इनोभेटिभ सनसाइन कलेज भक्तपुर जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ ।
भारती सिंह
भारती सिंह (जन्म July 3, 1980) एक स्टंड अप हास्य कलाकार रव अभिनेत्री हुन् र उनी भारतको पन्जाबबाट हुन्।
कैथी लिपि
कैथी (𑂍𑂶𑂟𑂲) एक ऐतिहासिक लिपि हो जसको मध्यकालीन भारतमा प्रमुख रूपले उत्तर-पूर्व र उत्तर भारतमा बृहत् रूपले प्रयोग गरिएको देखिन्छ। प्रमुख रूपले आजको उत्तर प्रदेश र बिहार राज्यको क्षेत्रहरूमा यस लिपिमा वैधानिक र प्रशासनिक कार्य गरिएको प्रमाण पर्याप्त भेट्ने गरिन्छ। यस लिपिलाई कयथी वा कायस्थी लिपिको नामले समेत जान्ने गरिन्छ। पूर्ववर्ती उत्तर-पश्चिम भारत, मिथिला, बङ्गाल, उडिसा र अवध क्षेत्रमा यस लिपिको प्रयोग गरिएको इतिहास रहेको छ। यसको प्रयोग प्रमुख रूपले न्यायिक, प्रशासनिक र निजी तथ्याङ्क सङ्ग्रहणमा गर्ने गरेको पाइएको छ।
उत्पत्ति
'कैथी' लिपिको उत्पत्ति कायस्थ शब्दबाट भएको हो। यो जाति उत्तर भारतको एक सामाजिक समूह (हिन्दु जाति) हो। यसै जातिद्वारा मुख्य रूपले व्यापार सम्बन्धी व्यहोरा सुरक्षित राख्नको लागि सबैभन्दा पहिले यस लिपिको प्रयोग गरेका थिए। कायस्थ समुदायको पुरानो रजवाडा र ब्रिटिस औपनिवेशिक शासकहरूको धेरै नै नजिकको सम्बन्ध रहेको थियो। यसै समुदायका मानिसहरू अङ्ग्रेजहरूका विभिन्न प्रकारका तथ्याङ्कहरूको प्रबन्धन र भण्डारण गर्नका लागि नियुक्त गर्ने गरिन्थ्यो। कायस्थहरूद्वारा प्रयुक्त यस लिपिलाई पछि कैथी नामले जान्न थालिएको हो।
इतिहास
कैथी एउटा पुरानो लिपि हो जसको प्रयोग थोरै भन्दा थोरै सोह्रौँ शताब्दीमा व्यापक रूपले भएको देखिन्छ। मुगल साम्राज्यको समयमा यसको प्रयोग धेरै नै व्यापक थियो। सन् १८८० को दशकमा ब्रिटिस राजको समयमा यस लिपिलाई प्राचीन बिहारको न्यायलयहरूमा आधिकारिक भाषाको दर्जा दिइएको थियो। यसलाई खगडिया जिल्लाको न्यायालयमा वैधानिक लिपिको दर्जा दिइएको थियो।
कैथी लिपिको लोप हुने खतरा
कैथी लिपिलाई कहिलेकाही 'बिहार लिपि' समेत भन्ने गरिएको छ। वर्तमान समयमा समेत बिहार लगायत भारतको उत्‍तर पूर्वी राज्‍यहरूमा यस लिपिमा लेखिएको हजारौँ अभिलेखहरू छन्। समस्‍या त्यस समय हुने गरेको छ जुन समय अभिलेखहरूसँग सम्बन्धित कानुनी समस्या आउने गरेको छ। भारतको एक दैनिक पत्रिका दैनिक जागरणको पटना संस्‍करणमा सन् २००९ सेप्टेम्बर ९ तारिखको समाचारपत्रमा पृष्ठ सङ्ख्या बीसमा बिहारको बक्‍सर जिल्लाबाट छापिएको कञ्चन किशोरको एउटा खबरको सन्दर्भ लिएर हेर्ने हो भने यस लिपिको जानकार वर्तमान समयमा बक्सर जिल्लामा जम्मा दुई जना रहेका छन्। दुवै जना जानकार व्यक्तिको उमेर पाको भइसकेको छ। यस्तोमा निकट भविष्‍यमा यस लिपिको जानकार कोई पनि नरहने र आजसम्म यस लिपिमा लेखिएको भू-अभिलेखहरूको अनुवाद आजको प्रचलित लिपिहरूमा गर्न धेरै नै कठिन हुन सक्ने सहज अनुमान लगाउन सकिन्छ। भाषाको जानकारहरूका अनुसार यस्तो स्थिति सम्पूर्ण स्थानमा विद्यमान रहेको छ।
नेपालमा भूकम्पको इतिहास
नेपालको इतिहासमा अभिलिखित वि.सं. १८९० साल भदौ १२ गते, १९९० साल माघ २ गते २०४५ साल भदौ ५ गते र २०७२ वैशाख १२ गतेको भूकम्पलाई नेपालमा भएका भूकम्पमध्ये ठूलो र विनाशकारी मानिन्छन् । नेपालको भूकम्प इतिहास केलाउँदा वि.सं. १२१८ को रेकर्ड गरिएकामध्ये पहिलो विनाशकारी भूकम्प मानिन्छ ।
१२१८ को भूकम्प
वि.सं. १२१८ असार शुक्ल तृतीया तिथि सोमवारका दिन करीब ७.७ रेक्टर स्केलको भूकम्प गएको विज्ञहरूको भनाइ छ । यही भूकम्पमा परी राजा अभय मल्लको निधन भएको थियो । यो भूकम्पले काठमाडौँ उपत्यकाका एकतिहाई जनसङ्ख्यालाई प्रभाव पारेको थियो । स्थानीय बासिन्दाले १५ दिनदेखि एक महिनासम्म शहर छोड्नुपरेको थियो मल्ल
१३१६ को भूकम्प
यस्तै रेकर्ड गरिएकामध्ये दोस्रो ठूलो भूकम्प वि.सं. १३१६को हो । यो भूकम्पले पनि अत्यासलाग्दो ढङ्गले क्षति पुर्‍याएको अनुमान छ । जसका कारण मुलुकमा महामारीका साथै अनिकाल परेको थियो ।
१४६५ को भूकम्प
करीब १४९ वर्षपछि वि.सं. १४६५मा आएको भूकम्पले रातो मच्छिन्द्रनाथको मन्दिरलगायत अन्य दर्जनौं मन्दिर ढले । जमीनमा ठूलठूला धाँजा फाटे, जसले गर्दा पानीका मुहानसमेत पुराना स्थानमा सुक्ने र नयाँ स्थानमा पलाए । यस भूकम्पले सयौं मानिस तथा पशुको ज्यान जानुका साथै हजारौं घर भत्किए ।
१७३७ देखिका भूकम्प
नेपालमा अन्य थुप्रैपटक भूकम्प गएको भनाइ रहेको भए तापनि प्रामाणिक तिथिमिति नभेटिएकामध्ये वि.सं. १७३७ सालको राति भूकम्प गएको इतिहासविद्को भनाइ छ । जसले ठूलो विपत निम्त्याएको थियो भने वि.सं. १८२४ असार १ गते एकैदिनमा २१ पटक भूकम्पको धक्का महसूस गरियो । यसले के कति धनजनको क्षति पुर्यायो, त्यसको पनि कुनै अभिलेख पाइँदैन तर २४ घन्टाभित्रमा २१ पटक भूकम्प जाँदा ठूलै क्षति भएको अनुमान गरिएको छ । वि.सं. १८६७ जेठ १० गते गएको भूकम्पबाट काठमाडौँ र ललितपुरमा ठूलो मानवीय क्षति त भएन तर मठमन्दिर भने प्रशस्त मात्रामा भत्किए । भक्तपुरमा चाहिं यस भूकम्पले निकै मानिसको ज्यान लिएको थियो । यस्तै वि.सं. १८८० यमपञ्चकका दिन एकै स्थानमा बसेका सातवटा ग्रह छुट्टिंदा यो भूकम्प गएको थियो । जानकारका भनाइमा एकैदिनमा १७ पटक भूकम्प गएको थियो । यो विपत्तिले पनि निकै क्षति पुर्यायो । उल्लेखित भूकम्पको क्षति विवरणको एकिन तथ्यांक नभए तापनि त्यसपछिका नेपालमा गएको भूकम्पहरूको तथ्यांक स्पष्ट पाइन्छ ।
१८९० देखि गएका भूकम्प
वि.सं. १८९० भदौ १२ गते सोमबार बेलुका करीब ६ बजेतिर ठूलो विनाशकारी भूकम्प गएको थियो । त्यही दिन राति ११ बजे पनि पुनः भूकम्पको झड्का महसूस भयो । जसका कारण हनुमानढोकाभित्रको भण्डारखालमा राजाहरूले र टुँडिखेलको खुला चौरमा सर्वसाधारण रात कटाउन बाध्य भए । यस भूकम्पले भक्तपुर, ठिमी, साँखु, बनेपालाई नराम्रो प्रभाव पार्यो । काठमाडौँमा रहेका दुईवटा धरहरा मध्ये एउटालाई पूरै ढाल्यो भने अर्को आधा मात्र भत्कियो । सो भूकम्प गएको एक महिना नबित्दै असोज १० गते राति अर्को भूकम्प गएको थियो । जसले भत्किन बाँकी संरचनालाई तहसनहस पार्यो । भूकम्पले घाउ सेलाउन नपाउँदै एक वर्षपछि वि.सं. १८९१ सालको असार र असोज महिनामा फेरि दुईवटा ठूला भूकम्प गए । पानी परिरहेका बेला यी भूकम्प गएको कारणले बागमतीमा ठूलो बाढी आयो ।
१९९० को भूकम्प
नेपालको भूकम्प इतिहासमा सबैभन्दा बीभत्स र विनाशकारी वि.सं. १९९० माघ २ गतेको भूकम्पलाई मानिन्छ । पूर्वको संखुवासभा जिल्लाको चैनपुरलाई केन्द्रबिन्दु बनाएर गएको ८.४ रेक्टर स्केलको यस भूकम्पले देशलाई नराम्रो असर पार्यो । उक्त भूकम्पमा परी तीन हजार ८५० पुरुष र चार हजार ६६९ महिला गरी जम्मा आठ हजार ५१९ जनको मृत्यु भएको थियो भने काठमाडौँ उपत्यकामा मात्र करीब चार हजार ५०० जनाले ज्यान गुमाए । घर, विद्यालय, देवालय र पाटीपौवा तथा सार्वजनिक भवनसमेत दुई लाख सात हजार ४० वटा संरचना भत्किएको अभिलेख छ ।
मिति विवरण न खुलेको
यस्तै सुदूरपश्चिमको बझाङ जिल्लालाई केन्द्रबिन्दु बनाएर ६.४ रेक्टर स्केलको भूकम्प जाँदा करीब २५ सय घर ध्वस्त भए । ४६ जना मानिसले ज्यान गुमाए भने सयौं चौपायाको ज्यान गएको थियो ।
२०४५ को भूकम्प
हामीले भुल्न नसक्ने स्मरणीय भूकम्प वि.सं. २०४५ भदौ ५ गते बिहान पौने पाँच बजे गएको थियो । पूर्वी नेपालको उदयपुर जिल्ला स्थित मुर्कुचीलाई केन्द्रबिन्दु बनाएर गएको ६.७ रेक्टर स्केलको भूकम्पमा परी करीब ७५० जना मानिसले ज्यान गुमाए भने छ हजार ५०० भन्दा बढी घर भत्किए । त्यसले पूर्वी नेपाललाई नराम्ररी क्षति पुर्यायो भने राजधानी उपत्यकामा समेत यसको प्रभाव परेको थियो ।
२०६८ को भूकम्प
यस्तै २०६८ असोज १ गते ताप्लेजुङ र भारतको सिक्किम सीमाक्षेत्रमा केन्द्रबिन्दुमा गएको भूकम्पमा १११ जनाको मृत्यु हुनुका साथै २०० भन्दा बढी घाइते भएका थिए ।
२०७२ को भूकम्प
२०७२ साल वैशाख १२ गते शनिबार गएको भूकम्पमा परी ८ हजार ५ सय ५६ जनाको मृत्यु भएको थियो भने २२ हजार ३ सय ९ जना घाइते भएका छन् । गोरखाको बारपाकलाई केन्द्रविन्दु बनाएर गएको यो भूकम्पमा परी २ हजार ६ सय ७३ सरकारी भवनहरूमा पूर्ण क्षति, ३ हजार ७ सय ५७ वटा सरकारी भवनमा आंशिक क्षति भएको थियो । यसैगरी ६ लाख २ हजार २ सय ५७ वटा सर्वसाधारणका घर पूर्ण क्षति र २ लाख ८५ हजार ९९ घरमा आंशिक क्षति भएको थियो । यो भूकम्पमा परी धरहरा, वसन्तपुर, बुङमतिमा रहेको रातो मच्छिन्द्रनाथको मन्दिर ध्वस्त भएका थिए ।
गारो भाषा
गारो भाषा (Garo language) या आचिक भाषा (আ·চিক ভাষা) पूर्वोत्तर भारत को मेघालय राज्य को गारो पहाडी जिल्ला तथा असम र त्रिपुरा का केहि भू- भागमा बोलिने एक भाषा हो । यो भाषा बङ्गलादेश को केहि क्षेत्रमा पनि बोलिने गरिन्छ ।
आ
नेपाली बर्णमालामा स्वरवर्णको दोस्रो अक्षर यो 'अ' अक्षरको पछाडी मात्रा आकार (ा) दिएर बनेको अक्षर होइन। तर व्यन्जन बर्णमा दिइने मात्रा आकार (ा)ले यो स्वरको प्रतिनिधित्त्व गर्दछ। जुन व्यन्जनवर्णको अक्षरमा आ मात्रा दिइन्छ त्यस अक्षरको अन्त्यमा आ उच्चारण गरिन्छ जस्तो क+ा = (क+आ)का। उच्चारण सङ्केत= ??
आर. नगेन्द्र राव
'''आर. नगेन्द्र राव''' (२३ जुन १८९६ – ९ फेब्रुअरी १९७७) एक दक्षिण भारतीय चलचित्रका अभिनेता र निर्देशक थिए ।
सिबर्ड इन्टरनेशनल कलेज
सिबर्ड इन्टरनेशनल कलेज भक्तपुर जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ ।
भीमवानर
भीमवानरहरू शाकाहारी हुन्, मुख्यतया भूमध्यमा बस्ने मानवानुगणहरू हुन् जसले भूमध्यरेखीय अफ्रिकाको उष्णकटिबंधीय वनहरूमा बस्छन्। जीनस भीमवानर दुई प्रजातिहरूमा विभाजित छ: पूर्वी भीमवानर र पश्चिमी भीमवानर। भीमवानरहरू सबैभन्दा ठुला जीवित प्राथमिकवर्ग हुन्, जसको उचाइ १.२५ र १.८ मिटर, तौल १०० र २७० किलोग्राम र पाखुरा २.६ मिटरसम्म फैलिएको हुन्छ, प्रजाति र लिङ्गमा निर्भर हुन्छ। भीमवानरहरू जङ्गलमा ३५-४० वर्षसम्म बाँच्ने गर्दछन्।
इ
नेपाली बर्णमालामा स्वरवर्णको तेस्रो अक्षर {अक्षरको पछाडी यो वर्णको मात्रा इकार (ि) दिएमा त्यस अक्षरको अन्त्यमा इ उच्चारण गरिन्छ जस्तो क+ि = (क+इ)कि } उच्चारण सङ्केत= ??
कोबाङ
कोबाङ नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धौलागिरी अञ्चल अन्तर्गतको मुस्ताङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ को तथ्याङ्क अनुसार कोबाङ गाँउ विकास समितिको कूल जनसङ्ख्या ७२७ मध्ये ३७८ पुरुष र ३४९ महिलाहरू १९८ व्यक्तिगत घरधुरीमा बसोबास गर्दछन।
मिस नेपाल २०१२
मिस नेपाल २०१२  प्रतियोगिता काठमाडौँमा २०६९ बैशाख २४ गते सम्पन्न भएको हो । यस प्रतियोगितामा चितवनकी सृष्टी श्रेष्ठ मिस नेपाल २०१२ घोषित भइन ।
मोथे
मोथे औषधीय गुण भएको पोथ्रा वर्गमा पर्ने जङ्गली वनस्पति हो ।
मोथेको औषधीय गुणहरू
अजीर्ण–अपच, अरुची, पखाला, आऊँ परेको, घाउ, वान्ता, हैजा, कमजोर स्मरणशक्ति, महिलामा कष्टपूर्ण महिनाबारी, कमजोरी, ज्वरो, रक्त विकार, पिसावमा अवरोध, पित्तथैलीमा पथ्थरी, चर्मरोग, पेट दुखेको, पेटमा जुका परेकोमा यसको गानोको रस खाइन्छ । स्तनमा दूधको मात्रा र स्तनको आकार बढाउन यसको गानोको रस स्तनमा दलिन्छ ।
ई
नेपाली बर्णमालामा स्वरवर्णको चौथो अक्षर {अक्षरको पछाडी यो वर्णको मात्रा ईकार (ी) दिएमा त्यस अक्षरको अन्त्यमा ई उच्चारण गरिन्छ जस्तो क+ी = (क+ई)की } उच्चारण सङ्केत= ??
युक्लिड
युक्लिडलाई ज्यामितिका पिताको रूपमा चिनिने गरिन्छ। युक्लिड युनानी थिए। यिन्को जन्म किटानका सथ यकिन नभाएपनि अलेक्जेन्डियामा इ.पू ३६०मा भएको थियो। सानै उमेरदेकखि धुलौटो जमीनमा खेल्दा पनि यिनी छेस्काले बाङ्गा र टिन्गा रेखाहरू कोरेर रमाउँथे। पछि यिनै बालक आफूभन्दा अघिका रेखागणित सम्बन्धि चाख राख्ने सबै बिध्वानहरूले छरेका सम्पूण सामग्रीहरूलाई सङ्कलन गरी अफ्ना खोज, अनुभव र अनुशन्धानका निचोडहरूलाई नियमबध गरेर भन्ने नयाँ विषयलाई विश्व सामु र प्रमाणित गरी नामी बने।
मोडर्न कलेज अफ म्यानेजमेन्ट
मोडर्न कलेज अफ म्यानेजमेन्ट भक्तपुर जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
जनसङ्ख्या वृद्धि
जनसङ्ख्या वृद्धि कुनै निश्चित समयमा कुनै निश्चित जनसङ्ख्याको विद्यमान मृत्यु सङ्ख्याभन्दा जन्मसङ्ख्या बढी हुने क्रम हो।
लाल बहादुर खाती
लाल बहादुर खाती नेपाली लोकगीतको क्षेत्रमा सुपरिचित नाम हो। उनले ढुंगे बगर, च्यानाकुटी च्यानाकुटी झ्याइँ गर्ने बाजा, कालोकालो रेलको धुवाँले जस्ता लोकप्रिय गीतहरू गाएका छन् ।
यिनले तारा थापा, तीर्थ कुमारी जस्ता गायिकाहरूसँग युगल गीतहरू पनि गाएका छन्। बारीको डीलमा ओखर बोट, आदि उनका चर्चित युगल गीत हुन्।
लालबहादुरको फेसबुकमा उनका एक प्रशंसकले राखेको जानकारी
काठमाडौंमा भर्खरै FM stationहरू खुलेको बेला, कुनै stationले लालबहादुरअकोअन्तर्वाता प्रसारण गरेको थियो। उनी कहाँ जन्मे त याद छैन तर भारतको धेरै ठाउँमा सानोतिनो काम गर्न उनले बैँसमै गाउँ छोडे।
श्री ५ त्रिभुवन
श्री ५ त्रिभुवनको जन्म राजा श्री ५ पृथ्वी विरविक्रम शाह र माहिली महारानी मक्ष्मिदिव्यस्वरिका जेष्ठ पुत्रका रूपमा वि.सं.१९६३ असार १७ गते भएको हो । वि.सं.१९६८ मा साढे पाँच वर्षको उमेरमा राज्यारोहोण र १९६९ मा राज्याभिषेक समारोह सम्पन्न भएको थियो । जहानिया राणा शाशनबाट नेपाली जनतालाई मुक्ति दिलाउनका खातिर गाथ र गद्दीको समेत पर्वाह नगरी भारत निर्वासित भैइ राणा विरोधी आन्दोलनमा नेपाली जनतालाई साथ दिए । २००७ साल फागुन ७ गते प्रजातन्त्रको स्थापना भएपछि अब उप्रान्त नेपालको शासन प्रणाली नेपाली जनताले गर्ने भनी उद्घोषण गर्ने राजा त्रिभुवनको वि.सं. २०११ साल फागुन ३० गते स्विजरल्याण्डको ज्युरिच स्थिथ क्यान्टन हस्पिटलमा देहावसान भएको थियो । श्री ५ त्रिभुवन नेपालका एक राष्ट्रिय विभूति हुन् ।
लाल बहादुर खाती
स्वरका धनी लालबहादुर सारीरिक रूपमा पनि निकै बलवान थिए। दिल्लिमा काम गर्दा उनी सारीरिक सुगठनमा आकर्शित भए र दुई पटक Mr. Delhi भएको कुरो उनले त्यो अन्तरबार्तामा भनेका थिए।
हुन त उनले धेरै गीत गाए तर अनुहार नै चिनिने बनाउन टेलिभिजनले धेरै सहयोग गरेको हुनुपर्छ। नेपाल टेलिभिजनमा उनको एउटा गीत छायायङ्कन भएको थियो, "कहाँबाट आयोउ खोला, कहाँ जान लाग्योउ होला... जिन्दगीमा तिमीलाई खोला कती दु:ख होला..." शायद त्यसले धेरै मान्छेमाझ उनी चिनिए।
तर उनको जीवन त्यति सहज भएजस्तो देखिन्न। सुने अनुसार उनी काठमाडौंका बाटोघाटोमा अली कमसल पोशाकमा नै देखिन्थे रे।
एक पटक त्रिपुरेश्वर आँखा अस्पातलमा एउटी महिलाले आफ्नै साथीसँग भन्दैथीइन कि लालबहादुर भर्खरै त्यहाँ आए र अस्पातल कर्मचारीलाई आफुसँग उपचार खर्च नभएको र उपचार जसरी भए पनि गरिदिन यचना गरिरहेका थिए रे। लाल बहादुर खाती बितेको शायद १०-१२ वर्ष जती भयो होला।
वाइल्डबेरीज
वाइल्डबेरीज रूसमा आधारित सबैभन्दा ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय अनलाइन खुद्रा विक्रेता हो जसको व्यापार जुत्ता, इलेक्ट्रोनिक्स, बालबालिकाको सामान, घरेलू सामानहरू तथा अन्य सामानहरूमा आधारित छ।। रूसको अतिरिक्त यसले रूसका छिमेकी राष्ट्रहरू जस्तै बेलारुस, कजाख्स्तान, किर्गिस्तान र अर्मेनियामा पनि सेवा सञ्चालन गर्दछ।  सन् २०१९ मा कम्पनीले युरोपेली सङ्घको बजारमा पनि प्रवेश गर्ने योजना बनाएको छ। सन् २००३ मा स्थापना भएको यस कम्पनीलाई र ओओओ "वाइल्डबेरी"द्वारा नियन्त्रण तथा सञ्चालन गरिँदै आइरहेको छ। यसको प्रधान कार्यालय रूसको राजधानी मस्कोमा रहेको छ।
यस कम्पनीलाई सन् २००४ तात्याना भ्लादिमिरोभना बकल्चुक र भ्लादिस्लाभ बाकाल्चुकद्वारा स्थापना गरिएको थियो। बाकाल्चुकले सन् २००४ मा २८ वर्षको उमेरमा उनको मस्कोमा रहेको भवनबाट व्यवसायको सुरुवात गरेकी थिइन। युवा आमाहरूका लागि घरमा नवजात शिशका लागि आवश्यक हुने कपडा किन्नु कत्ति गाह्रो हुने कुराको महसुस गर्दै उक्त व्यवसाय सञ्चालन गरेको उनले बताएकी थिइन्। उनका श्रीमान्, भ्लादिस्लाभ एक सूचना प्रविधि प्राविधिक हुन् जसले उनले सञ्चालन गरेको अनलाइन व्यवसायमा सामेल भई उक्त व्यापारलाई बढाउनका लागि मद्दत गरेका थिए।
यो सन् २०१६, १७ र १८ को अन्त्य सम्म रूसको सबैभन्दा ठूलो अनलाइन खुद्रा भण्डार हो। कम्पनीका अनुसार सन् २०१८ मा यसको कारोबार ७२% ले वृद्धि भई ११८.७ अरब रूबल पुगेको थियो। सन् २०१९ मा रूसी फोर्ब्स पत्रिकाले कम्पनीका संस्थापक तात्याना बकल्चुकलाई सफल उद्यमीको श्रेणीमा समावेश गरेको थियो।
इतिहास
यस कम्पनीलाई सन् २००४ तात्याना भ्लादिमिरोभना बकल्चुक र भ्लादिस्लाभ बाकाल्चुकद्वारा स्थापना गरिएको थियो।
सन् २०१२ मा, वाइल्डबेरीले बेलारुसको बजारमा प्रवेश गरेको थियो भने कम्पनीले सोही वर्ष बेलारुसमा आफ्ना उत्पादनहरू कजाख्स्तानमा पनि बेचेको थियो।
सन् २०१५ सम्ममा, वाइल्डबेरी सर्वाधिक लोकप्रिय घरेलू अनलाइन पसल बन्न सफल भएको थियो।
सन् २०१६ को सुरुवात तिर वाइल्डबेरीले रूसी सङ्घमा कम्पनीका (अनलाइन भण्डार तथा अफलाइन सञ्जालहरू) अनलाइन बिक्रीको लागि पहिलो स्थानमा ओगट्न सफल भएको थियो। जुन आफ्नै उत्पादनको सङ्ख्यामा वृद्धिसँग सम्बन्धित थियो। सन् २०१६ को सबैको सामानहरूको बिक्री अनुमानित ४५.६ बिलियन डलर पुगेको थियो।
सेप्टेम्बर २०१७ मा, पोडोलस्कको नजिक कम्पनीको सबैभन्दा ठूलो नयाँ वितरण केन्द्रको निर्माणको सुरु भएको थियो। सन् २०१७ मा, वाइल्डबेरी उलमार्टलाई पछि पार्दै रूसको सबैभन्दा ठूलो अनलाइन खुद्रा कम्पनी बन्न सफल थियो। कम्पनीको सुरुवातमा यसको प्रधान कार्यालय मिल्कोभोमा अवस्थित थियो भने यसको प्रधान कार्यालयलाई सन् २०१८ मा मस्कोमा स्थानान्तरण गरिएको थियो।
सन् २०१८ मा, अनलाइन भण्डारले खाद्यान्न उत्पादनहरू बेच्न थालेको थियो। यसैबीच, रुनेटको सबैभन्दा महँगो कम्पनीको रूपमा यसलाई अर्को वरियतामा रूसी फोर्ब्सले सिमित दायित्व कम्पनी "वाइल्डबेरी" लाई चौथो स्थानमा राखेको थियो, यसको पूँजी ६०२ मिलियन अमेरिकी डलर रहेको थियो। सन् २०१९ मा वाइल्डबेरीले फोर्ब्स पत्रिकामा प्रकाशित रुनेटमा सबैभन्दा महँगो कम्पनीको रूपमा चौथो स्थान प्राप्त गरेको थियो। सन् २०१९ मा कम्पनीको मूल्य, विज्ञहरुका अनुसार १.२ अरब अमेरिकी डलर रहेको अनुमान गरेका थिए। सन् २०१९ मै अमेरिकी पत्रिका फोर्ब्सले "शीर्ष १० सबैभन्दा उल्लेखनीय नयाँ अरबपतिको वरियतामा कम्पनीकी संस्थापक तात्याना बाकलचुकलाई सामेल गरेको थियो। कम्पनीका अनुसार सन् २०१८ मा यसको कारोबार ७२% ले वृद्धि भई ११८.७ अरब रूबल पुगेको थियो। १ मार्च २०१९ देखि वाइल्डबेरीले डच ब्राण्ड  मेक्सको नयाँ सङ्ग्रहको विशेष अनलाइन विक्रेता बनेको थियो।
आश अल मलिक
आश अल मलिक ( अन-नासिद अल-वतनी अस्-साउदी), एसियाली राष्ट्र साउदी अरबको राष्ट्रिय गान हो। यसलाई पहिलो पटक सन् १९५० मा शब्द बिना औपचारिक रूपमा अपनाइएको थियो। साउदी अरबका राजा अब्दुलाजिज मिश्रमा गएको बेलामा उक्त धुनलाई तत्कालीन मिश्रका राजा फारूकले उपहार दिएका थिए। त्यसपछि यसलाई सन् १९८४ मा पुनः इब्राहिम अल खाफाजीले लेखेका गीतहरूको साथ अपनाइएको थियो। यसको मूल रचना सन् १९४७ मा अब्दुल रहमान अल खतिबद्वारा गरिएको थियो र यसको धुन संस्करणलाई पछि सिरज उमरले मिलाएमा थिए।
अवलोकन
आश अल मलिक" लाई साउदी अरबका नागरिकहरूले "राष्ट्रिय गान " (النشيد الوطني) वा ले आलम वाल वातन ) भनेर चिन्छन्। यद्यपि यसलाई प्राय: जसो यसको पहिलो शब्द (سارعي) वा स्याररी भनेर चिनिन्छ। गीतले देशलाई महानतामा हतार गर्न, झण्डा उठाउन, भगवानको महिमा गर्न, र साउदी अरबका राजालाई लामो आयु प्रदान गर्न आग्रह गर्दछ। यसको धुन समेटिएको संस्करणलाई "शाही सलाम" (السلام الملكي) (आश सलाम अल मलिक) पनि भनिन्छ जुन यो शाही परिवारका वरिष्ठ सदस्य र कूटनीतिक व्यक्तित्वहरूलाई अभिवादन गर्दा बजाउने समारोहको नाम पनि हो।
भीमबहादुर थापा
भीमबहादुर थापा निकै प्रशिद्ध नेपाली कलाकार, सैनिक कार्यक्रमका रेडिओ प्रस्तोता अनि दोस्रो बिश्वउद्ध लडेका वीर पनि हुन. तलका हरफहरू कान्तिपुर् अनलाईनबाट जस्ताको तस्तै सारिएका हुन.
कुनै समय यस्तो थियो, भीमबहादुर थापा भन्ने जोसुकैको नाम लिँदा पनि मानिस भन्ने गर्थे, "को त्यही सैनिक कार्यक्रममा रूपक भन्ने सेनानी भीमबहादुर ?" आजको पुस्ताले यस नामलाई कसरी सम्झिन्छ कुन्नि ? तर, २००८ देखि ०४५ सालसम्म निरन्तर रेडियो रूपक चलाएर मेची-कालीको सीमालाई नाघ्दै सम्पूर्ण नेपालीहरूको मनमा बास बसेका यी ८४ वर्षे आज पनि पुराना मान्छेका मस्तिष्कमा न्यानो स्मृति भएर बाँची नै रहेका छन्। यिनका रूपकले मानिसलाई सारै ठूलो मनोरञ्जन दिन्थे। सोमबार र बिहीबार बिहान ९ बजे नित्य प्रसारण हुने यो कार्यक्रम सुन्न सबै आतुर हुन्थे। काम र पढाइमा घरबाट निस्कन हतारो हुँदा पनि मानिसहरू मुखमा गाँस हाल्दै सुवेदार भीमबहादुरको रेडियो रूपक सुन्थे।
१३ वर्षको उमेरमा यिनी ब्रिटिस सेनामा भर्ना भएर दोस्रो महायुद्ध लडे। त्यतिखेर यिनी खोटाङको रावा, लामीडाँडामा गाईभैँसी चराउँदै लर्केजोवनसँग बरालिँदै थिए। एकदिन रभुवाको माघेसंक्रान्ति मेलामा गाउँले ठिटीहरूसँग नाचिरहेका बेला गोडामा छालाका बुटजुत्ता लगाएका, नाडीमा चम्किने घडी बाँधेका र शिरमा छत्रे टोपी लगाएका दुई जना युवकले उनलाई लाहुर जान फकाए। सुकोदामका लागि छटपटिनुपर्ने अवस्थामा महिनाको ३५ रूपियाँ भारु पाइने अवसर सामुन्नेमा उनैलाई खोज्दै उभिँदा किन नाइँ भन्ने ? उनी पनि डफ्फाहरू पछ्याउँदै देहरादुन छाउनी पुगे। सन् १९४२बाट '४४ बीचको महासमरमा उनले जुन दृश्य देखे र आफूलाई पनि ती दृश्यहरूमा जसरी एकाकार गराए, त्यसको स्मृतिले आज पनि उनका शरीरका रौँहरू ठाडा हुन्छन्। उनी मान्छे मार्न नै खटिएका थिए। त्यसैले खालि 'मार कि मर'को 'आदेश' पालन गर्नु दिनचर्या भएको थियो। उनलाई कुखुरा मार्नुभन्दा पनि सजिलो मान्छे मार्नु रहेछ जस्तो अनुभूति हुन्थ्यो। युद्धभूमिमा 'प|mन्टलाईन'मा उभिएर शत्रुहरूतर्फ बन्दुक सोझ्याउँदा उनलाई महाभारतको कुरुक्षेत्र सम्झना हुन्थ्यो। तर, त्यहाँ उनलाई गीता सुनाउने कृष्ण थिएनन्। आफ्नै बुद्धि, विवेक र आँटले शत्रुहरूको छातीमा बन्दुकका गोली बर्साउनुपथ्र्‍यो। मार्नुपथ्र्‍यो।
गोली लागेर शरीरबाट भलभली रगत बगिरहेको हुन्थ्यो। खुट्टाहरू धर्खररिहेका हुन्थे। आँखाहरू जीवनको भिक्षा मागिरहेका हुन्थे। तर, निस्ठुरी भएर आँखा चिम्म गरी त्यसैमाथि फेर गोली हान्नुपथ्र्‍यो। "रगतको गन्धले शरीरमा झन् शक्ति र जोस थप्थ्यो। यस क्रममा मैले कति जनालाई मारेँ ठ्याक्कै गन्ती भन्न सक्तिनँ तर दुई हजारभन्दा माथिकै संख्यामा मारयिो होला भन्ने अनुमान गर्छु।" भीमबहादुर थापा लामो विगतलाई सम्भिmन्छन् र भन्छन्, "एक म्यागजिनमा २५ गोली जाने स्वचालित राइफलबाट निस्केको गोली खेर जाने कुरै भएन।"
गाईभैँसी चराउँदाचराउँदै उम्केको १३ वर्षे किशोर। गाउँतिर 'ओठ निचोर्दा दूध आउने' भन्थे। तर, वर्माको लडाइँमा पुगेर त यिनले धेरैको सातो उडाए। मर्नुअघि मान्छेका आँखामा जुन बीभत्सता देखिन्थ्यो, त्यसले उनको पनि अन्तरआत्मालाई पीडा हुन्थ्यो। तर, उनी मान्छे मार्न बाध्य थिए। आफूले नमारे उसले माथ्र्‍यो। त्यसैले थापालाई मान्छे मारेर कहिल्यै पछुतो भएन। कसैलाई मार्नैपर्ने नियति भएको थियो। युद्धको नियम नै पनि यही हो। मार, मार र माररिहू अनि मात्र युद्ध जितिन्छ। त्यसैले शत्रुहरूको छातीमा गोली ठोक्नु उनका लागि केटाकेटीमा आफूले खेलेको आँखा छोप्ने खेलजस्तो मात्र थियो।
भोक लाग्दा गाँस पाइँदैनथ्यो। थकाइ लाग्दा बास पाइँदैनथ्यो। तिर्खा लाग्दा पानी पाइँदैनथ्यो। जुद्धशमशेरले बि्रटिस सरकारलाई सहयोगस्वरूप पठाएका कालीबहादुर पल्टनका १२/१३ सिपाहीहरूले धेरै छाक खान नपाएर आफ्नै बुट पानीमा भिजाएर पेट शान्त पार्ने कोसिस गरेको पनि उनले देखेका छन्। त्यसभन्दा पनि बीभत्स दृश्य उनले देखेका छन्। उनकै पल्टनमा सामेल नेपाली सिपाहीहरूमध्ये दुई जनाको गोली लागेर पेटबाट भलभली रगत बग्न थाल्यो। उनीहरूलाई उपचारको कुनै प्रबन्ध मिलाउन सकिने अवस्था थिएन। अनि उनले बाध्यतावश आँखा चिम्लेर छातीमा गोली ठोके। तिनीहरूलाई मोक्षको बाटोमा डोर्याए। "घाइतेलाई जिउँदो नछाड्नु भन्ने आदेश थियो, बाध्य भएर मार्नुपर्‍यो।" सायद यो उनको पल्टने जीवनको सबैभन्दा त्रासद घटना थियो।
थापाका दुईवटा व्यक्तित्व पालैपालो हिँडे जीवनमा। उनी युद्ध सकिएर विसं २००२मा नेपाल पसे। त्यसबेला नेपालमा २४ पल्टन थियो। एक पल्टनमा पाँच सय सैनिक हुन्थे। विश्वयुद्धबाट फर्केका नेपाली सैनिकलाई दुई-तीन तह प्रमोसन दिएर नेपाली सेनामा राखिने भयो तर तलब जम्माजम्मी नौ रूपियाँ मात्र। त्यसैले उताको भारु ३५को तुलनामा यो त साह्रै कम्ती थियो।
नखाऊँ भने फेर िगाईभैँसी चराउन जान सक्ने कुरा थिएन। त्यसैले नहुनु मामाभन्दा कानु मामा बेस भनेर चित्त बुझाए। त्यसबेलाको जमाना सस्तो थियो। पाँच रूपियाँले गाँस-बासको राम्रै जोहो हुन्थ्यो। प्रतिमहिना चार रूपियाँ जोगाएर घर पठाउँथे।
पछि साथीभाइहरूसँग हिमचिम बस्दै जाँदा पैसा बचाउने नयाँ उपाय पनि सिके। त्यसबेला वीरधारामा मात्र पानी आउँथ्यो। यस्ता धारा सीमित थिए र राती १२ बजेपछि मात्र खुल्थे। त्यसैले मध्यरातमा चेलीबेटीहरू पानी भर्न जान असुरक्षित अनुभव गर्थे। र, दिनमा दुई गाग्री पानी ल्याइदिने सर्तमा डेरा सित्तैँमा दिइन्थ्यो। पछि यही सिको गरेर उनी पनि डेराभाडा मुक्त भएर झन् किफायती रूपमा बस्न थाले।
काम केही थिएन। हजारौँ गोली पड्काएर आएको सैनिक यहाँ कमलकोटीले गुँड लगाएको बन्दुक भिरेर टुँडिखेलमा कबाज खेल्न थाल्यो। त्यो पनि एक घण्टालाई मात्र। त्यसपछि दिनभर फुर्सद। बन्दुक पनि बोकेर आउनु पर्दैनथ्यो। टुँडिखेलमा थुपारएिकामध्येबाट एउटा छान्यो र गड्याप्प बुट बजारेर सलामी ठोक्यो। अनि फुत्त फ्याँकेर डेरामा गयो र जाउलो च्यापेर आफ्नो मनलाग्दो गर्‍यो। उनी यति फुर्सदिला भए, टुँडिखेलमा पलेँटी कसेर मुखमा सुर्ती हाल्दै तरुनीका गफमा रुमल्लिन्थे। त्यस समयतिर फर्केर हेर्दा थापालाई अहिले पनि एक किसिमको मात लाग्छ। "हामी सुर्ती पड्काउँदै गफ चुट्थ्यौँ," उनी भन्छन्। तर, फेर िउनको हातबाट कहिल्यै बन्दुक पड्किएन।
यो ताल धेरै लामो समयसम्म चलेन। उनी नाचगानमा पनि ओस्ताद भएकाले मोहनशमशेरको आठपहरयिा -बडीगार्ड)मा छानिए। त्यहाँ सरुवा भएपछि उनलाई रूपियाँको खोलो नै बग्न थाल्यो। दसैँ र तिहारमा खर्च भनेर पाँच-पाँच सय रूपियाँ दिइन्थ्यो। जन्मोत्सव र कसैको जायजन्म भयो भने फेर ित्यति नै बक्सिस थाप्थे। थापालाई पैसाको कुनै अभाव भएन। बेलाबेला साथीहरूले सिकाएको नीति लागू गर्थे र मोहनशमशेरलाई बिन्ती गर्थे, "प्रभु ! मेरो डेरा चोरी भयो, सर्वस्व लग्यो !" अनि 'प्रभु'बाट तुरुन्त आदेश हुन्थ्यो, "यसलाई दुई सय रूपियाँ दिनू !" यसरी उनले चार-पाँचचोटि नै डेरा चोरी गराएर हर्जाना थापे। पछि मोहनशमशेर पनि आजित भए र भने, "अब तिमी यस्तो चोरी हुने ठाउँमा नबस, डेरा सर !" अनि, त्यसपछि चाहिँ उनले यस्तो खर्च मागेनन्। भन्छन्, "डेराको सिरखिुरी जोड्दा पाँच रूपियाँको जायजेथा पनि थिएन तर मैले दुई सयका दरले धेरैपटक पैसा थापेँ।" यसरी पैसाको खोलो बगाउने अरू राणाहरू थिएनन्। हरशिमशेरकामा आठपहरयिा हुनेलाई पनि राम्रै थियो तर उनी महिनाको एक मुरीका दरले धान दिन्थे, नगद दिँदैनथे।
दाम त कमाए भीमबहादुर थापाले। तर, ००८ सालमा जब रेडियो नेपालबाट सैनिक कार्यक्रम चलाईदिनुपर्‍यो भन्ने बेहोराको पत्र आयो अनि उनको जीवनले नौलो कोल्टे फेर्‍यो। नामसँगै कमाउने क्रम पनि सुरू भयो। उनलाई 'शाही सैनिक कार्यक्रम'को जिम्मा लगाइयो। उनी नौ जनाको टोली बनाएर रेडियो छिरे र बन्दुक समाउने हातले ३७ वर्ष निरन्तर कलम चलाए। नाटक लेखे, लेखरचना लेखे र लेखे रूपक। उनको नाम उच्चारण हुनासाथ उनको परचिय स्वतः खुल्थ्यो, 'रूपक चलाउने सेनानी भीमबहादुर'। उनले रूपक लेखेनन् मात्र, प्रस्तुत गरे पनि। उनी रेडियो रूपकले यति लोकपि्रय बने, कालान्तरमा उनको परचिय नै यही बन्यो। र, उनी रेडियो रूपकका पर्याय हुनपुगे।
उनका जीवनमा अनेकौँ मोडहरू आए। मोडहरूसँगै सानातिना प्रतिकूलताहरू नथपिएका होइनन्। तर, भौतिक दुःख भन्ने उनले अनुभव गर्न पाएनन्। रेडियोदेखि सानो पर्दा र ठूलो पर्दाका अनगन्ती चलचित्रमा काम गरेर प्रसिद्धि र सम्मानको जीवन बिताए, बिताइरहेछन्। तर यात्रा, जीवनको उत्तरार्धमा छ। त्यसैले उनी अब परमार्थको चिन्तनमा छन्। बिहानै मठमन्दिरको चक्कर लगाउँछन्। उनलाई थाहा छ, जानेर कसैलाई दुःख दिएनन्। युद्ध भनेको मान्छे मार्नु नै हो। मारे। त्यो उनको कर्तर्व्य थियो। तर, त्यसो भनेर परमात्माले कहाँ मान्लान् र ? मारेको त हो नि ! त्यसैले उनी धर्मकर्ममा निष्ठाका साथ लागेको छन्। लर्केजोवनमा तरुनीसँग पनि जिस्िकए। "अहिले त म यस्तो छु, जवान हुँदा कस्तो थिएँ होला, अनुमान गर्नुस्," उनी ठट्यौलो शैलीमा भन्छन््, "केटीहरू मलाई देखेर हुरुक्क हुन्र्थे, भँगेरा चारोमा झुम्मिएझैँ झुम्मिन्थे।" त्यो उमेरमा, त्यो बैँसमा उनले पनि रमाइलो गरे। उनलाई त्यसको हिसाब पनि मिलाउनु छ। उनले त्यसको मोक्षप्राप्तिका लागि पनि बाटो बनाउनुपर्छ। अब उनले गर्न बाँकी काम खालि यत्ति हो। उनी यतिखेर परत्रको गन्तव्यमा पुग्न भक्तिधारामा डुबेर गोरेटो निर्माण गररिहेछन्।
हीरा डोम
हीरा डोम (कैथी: 𑂯𑂲𑂩𑂰 𑂙𑂷𑂧) उन्नाइसौँ शताब्दीको प्रारम्भमा विद्यमान प्रथम दलित कविको रूपमा प्रख्यात साहित्यकार हुन् जसको उपलब्ध एक मात्र भोज्पुत्री कविता प्रसिद्ध सरस्वती पत्रिकामा प्रकाशित भएको थियो । उक्त कवितामा तत्कालीन सामाजिक, आर्थिक एवम् धार्मिक विसङ्गति-विडम्बनाको मार्मिक रूपमा विवेकपूर्ण अभिव्यक्ति गरिएको छ ।
जीवनी
हीरा डोमको जन्म सन् १८८५ तिर बिहार राज्यको पटना जिल्लाको दानापुरमा भएको थियो । उनको सम्पूर्ण जीवन चरित प्रायः अनुपलब्ध छ । डा. मातप्रसादले उनलाई वाराणसी निवासी भनेका थिए तर डा. रामविलास शर्मा र रमणिका गुप्ताले उनी पटना निवासी भएको मान्थे ।
अछूत की शिकायत
हीरा डोमको कविता "अछूत की शिकायत" को प्रकाशन भएको लामो समय पछि हिन्दी संसारमा चर्चित गरेको श्रेय डा. रामविलास शर्मालाई दिइन्छ । सन् १९७७ मा प्रकाशन गरिएको शर्माको पुस्तक महावीर प्रसाद द्विवेदी और हिन्दी नवजागरणमा उनले डोमको कविता उद्धृत गरेका थिए । यसले गर्दा नै डोमको कवितामा थप पाठकको ध्यान आकर्षित भएको थियो ।
डा. शर्माले यस कविताको परिचय दिँदै लेखेका थिए, "सेप्टेम्बर १९१४ को सरस्वतीमा पटनाको हीरा डोमको कविता 'अछूत की शिकायत' प्रकाशित भयो । यो मूलतः भोजपुरीमा लेखिएको छ र सम्भवतः सो भाषामा लेखिएको एक मात्र कविता हो जुन द्विवेदी ज्यूको सरस्वतीमा प्रकाशित भएको थियो । यो कविता उनलाई पठाइएको थियो किनभने कविताको माथि कोष्ठकमा 'प्राप्त' लेखिएको थियो । हिन्दीमा यो भन्दा अगाडि र यस पछि पनि मैले कुनै पनि डोम बन्धुको कविता प्रकाशन भएको देखेको छैन ।"
अगाडि सम्पूर्ण कविता उद्धृत गरेपछि शर्माले टिप्पणीको रूपमा लेखेका थिए, "हीरा डोमले कसैबाट सरस्वतीको नाम सुनेका थिए होला । मैथिलीशरण गुप्त झैँ सरस्वतीमा कविता प्रकाशित गरी प्रसिद्ध कवि बन्ने स्वप्न देखेका थिए होला उनले तर उनलाई सरस्वतीको माध्यमबाट आफ्नो गुनासो शिक्षित जन समक्ष पुर्याउनुथ्यो । द्विवेदी ज्यूले साहसपूर्वक त्यो कविता प्रकाशित गरे आफ्नो त्यो पत्रिकामा जसमा ठूल्ठूला व्यक्तिहरू आफ्नो रचनाहरू छपाउन लालाहित हुन्थे ।"
यो कविता प्रथम दलित कविताको रूपमा प्रतिष्ठित छ । यसमा निहित गहिरो वैचारिकता यसको रचनात्मक विशेषता हो । सुप्रसिद्ध दलित साहित्यकार शरणकुमार लिम्बाले अनुसार यसलाई दलित सोचको वर्तमान धाराको प्रथम रचना भन्न सकिन्छ किनभने यसमा यसमा दलित समुदायको गुनासो वा व्यथा मात्रै सुनाइएको छैन, यसमा आक्रोश र विरोध पनि जताइएको छ ।
यस कविताको पहिलो दुई हरफ निम्न प्रस्तुत छ:
महत्त्व
मदन कश्यप अनुसार यो कविता पढ्दा यो रात-दिन दुःख भोग्ने जनताको करुणाको होइन तर आत्मबलको अभिव्यक्ति हो भन्ने कुरा स्पष्ट हुन्छ । यसको शीर्षक "अछूत की शिकायत" पनि सरस्वतीको सम्पादक वा अन्य कुनै व्यक्तिले राखेको हुन सक्छ । अन्यथा, यसको शीर्षक "अछूत की हुङ्कार" हुनुपर्ने थियो ।
डा. रामविलास शर्माले भने अनुसार, ""गाउँको सर्वहारा समुदायको वर्ग चेतना यहाँ पहिलो पटक प्रतिबिम्बित भएको छ । हीरा डोमको उक्त रचनामा जुन प्रतिरोधको स्वर छ, शोषण चक्रको भित्री तन्त्रको जुन पहिचान छ, श्रमिकको महत्त्वको ज्ञान छ, करुणा र व्यङ्ग्यको साथ आत्मसम्मानको जुन भावना छ, त्यो कुनै पनि अन्य हिन्दी कवितामा व्यक्त भएको छैन ।""
स्वेज सङ्कट
स्वेज सङ्कट, वा दोश्रो अरब-इजरायल युद्ध,  त्रीपक्षीय आक्रमण (العدوان الثلاثي) अरब जगतमा र इजरायल मा सिनाइ युद्ध, १९५६को उत्तरार्धमा   इजिप्ट माथि इजरायल, र पछि संयुक्त अधिराज्य र फ्रान्स ले गरेको आक्रमण थियो । यो आक्रमण स्वेज नहर माथि पश्चिमी देशको नियन्त्रण पुनः स्थापित गर्न तथा मिस्रको राष्ट्रपति नासेर, जसले नहरलाई राष्ट्रियकरण गरेका थिए, लाई सत्ताबाट हटाउने उद्देश्यले गरिएको थियो। सन् १९५६ मा  पहिले इजराइल तथा पछि ब्रिटेन र फ्रान्सद्वारा मिस्र माथि गरिएको आक्रमणलाई स्वेज संकट (Suez Crisis) भनिन्छ।  युद्ध शुरू भए पछि संयुक्त राज्य अमेरिका राष्ट्रपति ड्वीट डी. आइजेनहावर, सोवियत सङ्घ र संयुक्त राष्ट्र सङ्घले यसमा राजनयिक हस्तक्षेप गरे र आक्रमणकारी देशहरू पछि हट्नलाई बाध्य भए। यसले संयुक्त अधिराज्य र फ्रान्सलाई लज्जित बनायो र नासेरको शक्तिलाई अझै मजबुत बनायो।
स्वेज नहरको राष्ट्रियकरण
२६ जुलाई १९५६ मा अलेक्जेद्रिया-(अलेक्जान्ड्रिया) मा सबोधन गर्दै नासेरले इजिप्टको सेनालाई स्वेज नहर नियन्त्रण गर्न र नहरको राष्ट्रियकरण कार्वान्ययन गर्न आदेश दिए। उनले राष्ट्रियकरण कानुन प्रकाशित भएको, स्वेज नहरको सबै सम्पत्ति रोक्का भएको, र सबै शेयरधनीहरूलाई पेरिस स्टक एक्सचेन्जको अन्तिम मूल्य अनुसारको पैसा चुक्ता गरिने घोषणा गरे । त्यहि दिन, इजिप्टले इजरायली जहाजहरूलाई बन्द गरियो ।
मिस्त्रका राष्ट्रपति कर्नल गमाल नासेरले २६ जुलाई १९५६ मा स्वेज नहरलाई राष्ट्रियकरण गरे तथा ब्रिटेन र फ्रान्सको सेनालाई इजिप्टबाट हट्न आदेश दिए । त्यसपछि ब्रिटेन र फ्रान्सका सेनाले मिस्त्रमाथि आक्रमण गरे। सुरक्षा परिषदमा रुसले आक्रमण नरोकिए युद्धमा उत्रने धम्कि दिए र ब्रिटेन तथा फ्रान्सले युद्ध बन्द गरे संयुक्त राष्ट्र सङ्घका महासचिव ड्याग ह्यामरसोल्डले  एक संयुक्त राष्ट्रिय सेनालाई मिस्त्र पठाए र त्यहाँ शान्ति स्थापित गराए । तथा १९५७ मा स्वेज नहर सबै देशको जहाजको आबगमनको लागि खुला गरियो।
उ
नेपाली बर्णमालामा स्वरवर्णको पाँचौं अक्षर {अक्षरको पछाडी यो वर्णको मात्रा उकार (ु) दिएमा त्यस अक्षरको अन्त्यमा उ उच्चारण गरिन्छ जस्तो क+ु = (क+उ)कु } उच्चारण सङ्केत= ??
खासी जाति
खासी (या खासिया, या खासा) एक जनजाति हो, जो भारत को मेघालय, असम तथा बङ्गलादेश का केहि भू-भागमा गर्दै आएका छन् । खासी भाषीहरु पहाडमा बसोबास गर्ने जनजाती हुन् । यिनीहरूको छालाको रंग कालो मिश्रित पहेलो, नाक च्याप्टो, मुख चौडा हुने गर्दछ । यिनीहरु हस्टपुस्ट तथा स्वभावत: परिश्रमी हुने गर्छन । स्त्री तथा पुरुष दुवै टाउकोमा कपाल लामो लामो राख्ने गर्छन ।
परिचय
खासीहरूको विशेषता उनका मातृसत्तात्मक परिवार हो । विवाह भए पछि लोग्ने आफ्नो ससुरालीमा रहने गर्छन । परम्परा अनुसार पुरूष को विवाहपूर्व कमाई मा मातृपरिवार को र  विवाह पछि कमाई मा पत्नीपरिवार को अधिकार रहने गर्दछ । वंशावली नारीबाट चल्ने गर्दछ र सम्पत्तिको स्वामित्व पनि उनकै हुने गर्दछ । संयुक्त परिवार को संरक्षिका कान्छी छोरी हुन् गर्छिन । खासीहरु किसान हुन् र धान का अतिरिक्त नरिवल, पान तथा सुपारी को उत्पादन पनि गर्ने गर्छन । यिनीहरु कपडा बुन्न कतिपनि न जान्ने भएकाले यसको आपूर्ति बाहिरबाट गर्ने गर्छन। खासिया विभिन्न शाखाहरूमा बिभाजन रहेका छन् । खासी, सिंतेंग, वार र लिंग्गम उनका चार मुख्य शाखाहरु हुन्। यिनीहरु बीच परस्पर बिबाह सम्बन्ध हुने गर्छ । आफ्नो कुल र नजिकको सम्बन्ध भएकोसँग बिबाह सम्बन्ध निषेधित रहेको छ ।
रोटरी इन्टरनेसनल
रोटरी इन्टरनेसनल एक सामाजिल सेवा संस्था हो । यसको मूल उदेश्य भनेको पेशागत तथा व्यवसायिक व्यक्तिहरूलाई एक स्थानमा ल्याएर सेवामा उत्परेरित गर्नु हो। यस संस्थाको संसार भरी नै स्थानीय क्लबहरू रहेका छन् जसको संख्या ३५०० भन्दा बढी रहेको छ। यस संस्थासँग करिव १२ लाख रोटारियन सम्बन्धित छन् ।
बलभद्र कुँवर
बलभद्र कुँवर  (१८४५ माघ १७ - १८७९ चैत्र २८) काभ्रेपलान्चोक जिल्लाको पाँचखाल नगरपालिका वडा अङ्क ६  भमरकोट मा जन्मिएका हुन। नेपाली स्वतन्त्रता सेनानी एवम् नेपाली सेनाका कप्तान थिए। उनी नेपालका एक राष्ट्रिय विभूति हुन्। उनका हजुरबुबाको नाम जयकृष्ण र पिताको नाम चन्द्रवीर कुँवरका छोरा थिए। उनी अमरसिंह थापाका नाती तथा काजी रणजोर थापाका भान्जा हुन। बि.सं १८७१ देखी १८७२ को बीचमा चलेको नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध पछि उनी प्रसिद्ध भएका थिए ।
परिवार
बलभद्र कुँवरको जन्म हालको काभ्रेपलान्चोक जिल्लाको पाँचखाल नगरपालिकामा पर्ने भमरकोटमा सुब्बा चन्द्रवीर कुँवर र अम्बिका देवीका कान्छा छोराको रूपमा भयो । उनको बुवापट्टिका हजुरबुवा सरदार जयकृष्ण कुँवर हुन् र मावली हजुरबुवा अमरसिंह थापा हुन् । त्यसैले काजी रणजोर थापा उनका मामा हुन् ।
जीवन
बलभद्र कुँवर नेपाली सेना (तत्कालिन गोरखाली सेना)को पुरानो गोरख गणको कप्तान थिए। उनले देहरादुनको बाहिर नालापानीको युद्धमा गोरखाली सेनाका नेतृत्व गर्दै लडेका थिए। उनले नेपाल ब्रिटिस युद्धमा नालापानीमा नालापानीको रक्षाको निमित्त नेपालको तर्फबाट करिब ६०० जनाको नेतृत्व गर्दै खटिएका थिए । नेपाली फौजको तुलनामा लगभग ८ गुणा शक्तिशाली सैनिकको नेतृत्व गरेर आएका अंग्रेज सेनापती जिलेस्पी तथा अन्य धेरै सिपाहिहरु नेपालिको हातबाट मारिए । यस युद्धमा अङ्ग्रेज फौजको ठूलो क्षति भएको थियो। यस युद्धमा नेपालीहरूको हार भएपनि नेपाली विरताको कदर गर्दै हाम्रा वीर शत्रु बलभद्र र उनका वीर गोरखालीहरूको स्मृतिमा सम्मानोपहार भन्ने शिलालेख स्थापित गरी प्रत्येक शवलाई दोसल्ला ओढाई सम्मान गरे ।
१८१४ अक्टोबर २२का दिन लेफ्टिनेन्ट जनरल जिलेस्पि दुन उपत्यका प्रबेश गरेका थिए । उक्त इलाकाको रक्षार्थ पुरानो गोरख गणका कप्तान बलभद्र कुँवरलाइ जिम्मा लगाइएको थियो । दुन उपत्यका भन्दा झण्डै ८ किमी उत्तरको उच्च स्थानमा रहेको खलङ्गामा किल्ला बनाइएको थियो ।
मृत्यु
बलभद्र कुँवरको मृत्यु पञ्जाबी राजा रणजीत सिंहको लागि पेशावर, पञ्जाबमा लड्दा अफ्गानी फौजको तोपले भएको थियो। बलभद्र कुँवर नेपालका राष्ट्रिय विभूति हुन्। सीख अफगान युद्ध मिति १४/३/१८२३ ई. भनी ईतिहास प्रवेशमा (४६९ पृष्ठ ) दिइएको छ। सो सालको पात्रोसँग मिलाई गणना गर्दा विसं १८७९ चैत्र ३ गते मार्च १४ पर्छ। सो लडाइँकोकुरा बुझ्न भीमसेन थापाले लाहोर पठाएका मानिसले लेखेको पत्र अनुसार "चैतका ३ दुन जांदा अजिम षांसंग पेशौरमा नौशेरा भन्याको ठाउँमा हाम्रा पनि लडाइँ भयो। कप्तान बलभद्र कुँमर पर्या" भनी लेखिएको छ। यो पत्र बि.स. १८८० को हो। यसकारण विसं १८७६ चैत्र ३ गते पेशावर नौशेरामा बलभद्र कुँवरको मृत्यु भएको देखिन्छ।
बासु कलेज
बासु कलेज भक्तपुर जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
द लोल्यान्ड
लेखिका  :   झुम्पा लाहिरी
पृष्ठ  :    ३४०
दो लोल्यान्ड नक्सलवादी विद्रोहको कथा भएको औपन्यासिक कृति हो। यसअघि इन्टरप्रेटर अफ म्यालडिज, दी नेमसेक र अनएकस्टम्ड अर्थमार्फत आफ्नो चामत्कारकि शिल्प देखाइसकेकी लाहिरीको पछिल्लो उपन्यासले पनि त्यस्तै केही चमत्कार गर्ने छनक देखाइसकेको छ, विख्यात बुकर पुरस्कारको 'सर्टलिस्टिङ्'मा परेर।