cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
अफ्रिका
आर्थिक कृयाकलाप
अफ्रिका महादेश प्राकृतिक स्रोत साधनको दृष्टिकोणबाट ठुलो आर्थिक सम्भावना युक्त छ । तर यो महादेश विकासको हिसाबमा निकै पिछडिएको छ । भोकमरी, द्वन्द्व, खडेरी, लडाईँ, रोगव्याधी, अशिक्षा र गरिबी अफ्रिका महादेशका प्रमुख समस्या हुन् । विषम हावापानी र ठुला मरुभूमि रहेकाले यस महादेशका सामाजिक र आर्थिक कृयाकलाप पनि प्रभावित भएका छन् । एड्सले पनि अफ्रिका महादेशका राष्ट्रहरूलाई नराम्ररी प्रभावित गरेको छ । इबोला भाइरसबाट पनि अफ्रिकी जनता मारमा परेका छन् । ८०० भन्दा बढी प्रकारका काला जातिका मानिसहरू बसोबास गर्ने यो महादेश जातीय विविधताको थलो हो । मध्य अफ्रिकी क्षेत्रको जङ्गल आसपासमा बसोबास गर्ने मानिसहरूको जीवन शैली परम्परादेखि यथावत् छ ।
अफ्रिका महादेशमा बहुमूल्य खनिज सम्पदा भएका क्षेत्र छन् । सुन, चाँदी, हिरा, पेट्रोल, तामा लगायतका खनिजहरूमा अफ्रिका निकै सम्पन्न छ । दक्षिण अफ्रिका विश्वकै सबैभन्दा ठुलो मात्रामा हिराको उत्पादन र निर्यात गर्ने मुलुक हो । कतिपय अफ्रिकी देशहरू जातीय द्वन्द्वले र हिंसाले गर्दा त्यहाँ उपलब्ध स्रोत र साधनहरूको सही सदुपयोग गर्न सकिरहेको छैन ।
यहाँका अधिकांश मानिसहरू कृषि कार्यमा संलग्न छन् । मरुभूमि क्षेत्रमा उँटको विशेष महत्त्व छ । भारी बोकाउन, दुध र मासुका लागि उँट पालिन्छ । अन्य घर पालुवा पशुपक्षी परम्परागत शैलीले पालन गर्ने गरिएको छ । व्यावसायिक ढङ्गले यहाँ कृषिको विकास हुन सकेको छैन । धेरै भूभाग कृषिका लागि उपयुक्त छैन । प्रायः नदीका किनारी भागहरूमा खेती गरिएको पाइन्छ । व्यावसायिक कृषिका लागि यी देशहरू लागि परेका छन् । विदेशी लगानीमा सरकारसँग जमिन भाडामा लिएर विशेष सुविधा युक्त ठुला ठुला औदेयोगिक तथा व्यवसायिक क्षेत्रहरू स्थापना गरिएका छन् । ती क्षेत्रहरूमा खाद्यान्न, कोका, कफी, केरा र जुट जस्तो रेसादार बालीहरू ठुलो मात्रामा उत्पादन हुन्छ ।
पर्यटन
सभाना क्षेत्रमा ठुला ठुला राष्ट्रिय निकुञ्जहरू छन् । बर्सेनि लाखौँ पर्यटकहरू ती निकुञ्जहरूको अवलोकन गर्न आउँछन् । यहाँ पर्यटन व्यवसाय फस्टाउँदो अवस्थामा छ । विदेशी मुद्रा आर्जन गर्न र स्थानीय रोजगारी वृद्धिका साथै देशहरूको प्रचार प्रसार गर्न यी निकुञ्जहरूको योगदान छ । पर्यटन विकासका लागि जनशक्ति, पूर्वाधार र सुरक्षाको अवस्थामा निकै सुधार गर्नु आवश्यक छ । जातीय विविधता, सांस्कृतिक भिन्नता र भौगोलिक स्वरूप अफ्रिकाका हेर्नु र बुभ्mनुपर्ने पक्षहरू हुन् । इजिप्टको पिरामिड, नाइल नदीको सभ्यता, सभाना क्षेत्रका निकुञ्ज र जातीय सांस्कृतिक विविधताको अध्ययन गर्न अफ्रिकामा अध्ययन कर्ताहरूको आर्कषण बढिरहेको छ ।
जनावरहरू
अफ्रिका बन्यजीवनले भरिपूर्ण छ। यहाँ थुप्रै प्रजातिहरू छन्, जस्तै हात्ति, सिहँ, सर्प र जिराफ। अफ्रिकी ताल र नदीहरूमा २००० भन्दा बढी प्रकारका माछाहरू बस्दछन्।
वनस्पति
हावापानीको विविधताले गर्दा अफ्रिका महादेशमा वनस्पतिमा पनि विविधता छ । उष्ण, ओसिलो र व्यापक वर्षा हुने क्षेत्रमा सदावहार जङ्गल छ । महादेशको भित्री मध्यभागमा कम वर्षा हुनाले विशाल रूपमा फैलिएको घाँसे मैदान छ । यसलाई ‘सभाना’ भनिन्छ । संसारमा पाइने अधिकांश प्रकारका जीवजन्तुहरू यहाँ प्रशस्त मात्रामा पाइने हुनाले यो क्षेत्रलाई विश्वको चिडियाखाना भनिन्छ ।
यो महादेशको मध्य र पश्चिम किनारी भागमा भूमध्ये रेखाको दुवैतर्फ फैलिएको ओसिलो घना जङ्गल क्षेत्र छ ।
ओठ
ओठ मानिसको मुखको बाहिरी भाग हो । यो नरम चलायमान तथा सम्वेदनशिल अङ्ग हो र यो आवाज निकाल्नको लागि सहयोगि अङ्ग हो ।
दूबो
दूबो पोथ्रा वर्गमा पर्ने एक प्रकारको बहुउपयोगी घाँस हो । संस्कृत भाषामा दुर्वा, हिन्दीमा दुब भनिने यो वनस्पतिलाई अङ्ग्रेजीमा काउच ग्रास (Couch Grass) वा बरमुडा ग्रास (Bermuda Grass) भनिन्छ ।
सरोज कुमार यादव
सरोज कुमार यादव एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। वर्तमान समयमा उनी मधेश प्रदेशको दोस्रो मुख्यमन्त्रीका रूपमा सेवा गरिरहेका छन्
तिब्बती ब्वाँसो
तिब्बती ब्वाँसो खैरो ब्वाँसो प्रजाति अन्तर्गत पर्ने एक उपप्रजातिको ब्वाँसो हो जुन मुख्यभूमी चीनको छिङ्हाई, कान्सु तथा तिब्बत स्वायत्त प्रदेशमा भेटिन्छन्। यस प्रजातिका ब्वाँसोहरू मङ्गोलिया, पश्चिमी हिमालय तथा कोरियाका केही भूभागमा पनि पाइन्छन्। तिब्बतमा यस प्रजातिको ब्वाँसोलाई चुङ्ग भनेर चिनिन्छ। केही वैज्ञानिकहरू यो मान्छन् कि तिब्बती ब्वाँसो अहिलेको घरपालुवा कुकुरको पूर्वज हुन् किनभने यस प्रजातिको ब्वाँसो र अहिलेको घरपालुवा कुकुरको आकार तथा शारीरिक बनावट लगभग एकै हुन्छ भने यसको तल्लो बङ्गाराको माथिल्लो भाग हल्का माथि पर्किएको हुन्छ जुन प्रकारको बङ्गारा कुकुरमा पनि पाइन्छ र खैरो ब्वाँसो प्रजातिका अन्य कुनै ब्वाँसोहरूमा यस्तो प्रजातिको बङ्गरा हुँदैन। तिब्बती ब्वाँसोहरू समुन्द्री सतहबाट ३००० मिटरको उचाइमा पाइन्छन्।
शारीरिक विवरण
तिब्बती ब्वाँसोको शारीरिक भुत्लाको रङ्ग मौसममा निर्भर गर्दछ। जाडोमा यसको पछाडिको भाग तथा पुच्छर कालो र छिर्केमिर्के सेतो हुन्छ। यस प्रजातिको ब्वाँसोको खुट्टाहरूमा कहिलेकाँही कालो रेसाहरू देख्न सकिन्छ। यस प्रजातिको ब्वाँसोको आँखाको रङ्ग खैरो हुन्छ भने यसको टाउकोको माथिल्लो भागमा दाग जस्तो देखिन्छ। यस प्रजातिको ब्वाँसको युरेसियाली ब्वाँसो जस्तो देखिन्छन् तर यीनिहरू युरेसियाली ब्वाँसो भन्दा हल्का साना हुन्छन्। यस प्रजातिको ब्वाँसोको एक वयस्कको अौषत तौल ४५ किलोग्राम हुन्छ भने यस्ता प्राणीको छोटो कान तथा कानमा पहेँलो भुत्लाहरू हुन्छन्। युरेसियाली ब्वाँसोको तुलनामा यस प्रजातिको ब्वाँसोको लामो नाक तथा चुच्चे खप्पर हुन्छ। भारतीय ब्वाँसोको तुलनामा यस प्रजातिको ब्वाँसो हल्का ठूलो हुन्छ। यो ब्वाँसो कालो ब्वाँसो भन्दा कम सक्रिय हुन्छ। तिब्बती ब्वाँसहरूले ठूलो समूह बनाउँदैनन् किनकि यी ब्वाँसोहरू प्राय: जोडी वा तीनको सङ्ख्यामा यात्रा गर्ने गर्दछन्। यस प्रजातिको ब्वाँसोले प्राय: सधैँजसो खरायोको सिकार गर्ने गर्दछन् भने गर्मीमा यस प्रजातिको ब्वाँसोले एक प्रजातिको सानो लोखर्केको सिकार गर्ने गर्दछ। हिउँदको महिनामा तिब्बती ब्वाँसोले बाख्रा वा भेडाको सिकार गर्ने गर्दछ किनभने जाडो मौसमले यी जनावरहरूको क्षमतालाई बाधा पुर्‍याउँछ।
यो एक सिकारी प्राणी जसले तिब्बती चितुवा सङ्ख्यालाई कम गर्न प्रतिवेदन सार्वजनिक गरिएको थियोे। यसले तिब्बतमा घरपालुवा पशुधनको पनि सिकार गर्ने गरेको पाइएको छ जहाँ यसले घरपालुवा जनवरहरूको ६०% सङ्ख्यालाई हानी पुर्‍याउँछ। यस प्रजातिको ब्वाँसोले घरपालुवा जनावर अन्तर्गत प्राय: बाख्रा, भेडा, चौरी तथा घोडाहरूको सिकार गर्ने गर्दछ। तथापि सन् १९२८ मा कोरियामा जापानी कब्जा गर्दा ब्वाँसोहरूले बाघ, भालु र चितुवा भन्दा बढी मानिसको सिकार गरेको भनिन्छ।
संरक्षण
तिब्बती ब्वाँसो सङ्ख्या धेरै हदसम्म त्यस्ता क्षेत्रमा बसोबास गर्दछ जहाँ मानव जातिको त्यति चहलपहल हुँदैन। सन् २०१५ मा यस प्रजातिको ब्वाँसोलाई चिनियाँ हाडभएका जीव अन्तर्गतको रातो सूचीमा एक सङ्कटापन्न बन्यजन्तुको रूपमा सूचीबद्ध गरिएको थियो।  यस कानुनी रूपमा संरक्षित जनावरको लागि सिकार गर्नका लागि प्रतिबन्ध लगाइएको छ।
सन्त कबीर नगर जिल्ला
संत कबीर नगर जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो बस्ती मण्डलको ३ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
सिद्धार्थनगर जिल्ला
सिद्धार्थनगर जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो बस्ती मण्डलको ३ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
लीला गिरी
डिल्ली बहादुर चौधरी हाल लुम्बिनी प्रदेशका मुख्यमन्त्रीका रूपमा कार्यरत नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्।
जोन टेलर
जोन टेलर अमेरिकाका दशौँ राष्ट्रपति हुन् । उनको जन्म सन् १७९० मार्च २९ मा भएको थियो । उनी सन् १८४१ अप्रिल ४ देखि सन् १८४५ मार्च ४ सम्म अमेरिकाका राष्ट्रपति थिए । राष्ट्रपति विलियम हेनरी ह्यारिसनको निधन भएपछि टेलर राष्ट्रपति बनेका थिए । उनको निधन सन् १८६२ जनवरी १८ मा भयो ।
छाती
छाती (Chest, θώραξ, thorax) मानिस तथा अन्य जीवहरूको टाउको मुनिको शरीरको अगाडि पट्टिको भाग हो।
गजकेशरी योग
जन्मकुण्डलीमा चन्द्रमाबाट पहिलो, चौथो, सातौँ र दसौं भावमा बृहस्पति ग्रह अवस्थित रहँदा 'गजकेशरी योग'को निर्माण हुन्छ। यसको तात्पर्य के हो भने कुनै व्यक्तिको राशीकुण्डलीमा बृहस्पति ग्रह केन्द्रवर्ती भएर बसेको छ भने यस योगको उपस्थिति देखिन्छ। कतिपय ज्योतिषशास्त्रीहरूले बृहस्पति कुण्डलीको निर्माण गरेर यस्तै स्थिति भएमामात्र यस योगको निर्माण हुने बताएका छन्। त्यसैले यस योगको मूल कारक बृहस्पति वा चन्द्रमा कुन हो भन्ने विषयमा मतैक्य छैन। समग्रमा यो एउटा राज योग हो। यस्तो योगमा जन्मिएका व्यक्ति नेता, व्यापारी, सांसद, विधायक, संस्थाप्रमुख वा राजपत्राङ्कित कर्मचारी हुने सम्भावना हुन्छ। प्राय: यस योगमा जन्मने जातकले आफ्नो जीवनमा पर्याप्त उन्नति गर्दछन् र मृत्युपछि पनि प्रसिद्धिलाई अमर तुल्याउँदछन्।
चंद्रमाबाट गणना गर्दा केन्द्रमा अवस्थित बृहस्पतिद्वारा 'गजकेशरी योग'को निर्माण हुन्छ। धेरैजसो ज्योतिष टीकामा बृहस्पति ग्रहलाई यस योगको मूल कारक मानिन्छ, तर चन्द्रमालाई पनि यस योगको महत्त्वपूर्ण अङ्ग नै मानिन्छ। यस योगमा शुक्र वा बुध ग्रह नीच राशिमा छैन र अस्ताएको अवस्थामा पनि छैन अनि चन्द्रमालाई पूर्ण दृष्टिले देख्दछ भने त यो योग अझ प्रबल हुन्छ। जातकले यस योगको वास्तविक फल बृहस्पति ग्रहको दशावधिमा प्राप्त हुन्छ। त्यस्तै चन्द्रमाको महादशामा पनि शुभफल प्राप्त हुन्छन्। जुन जातकको जन्म केतु, शुक्र वा सूर्यको महादशाकालमा हुन्छ, उसले आफ्नो जीवनमा चन्द्रमा र बृहस्पति दुबै ग्रहको महादशा भोग्ने सुअवसर प्राप्त गर्दछ।
ज्योतिषशास्त्रमा कतिपय शुभ र अशुभ योगहरूको वर्णन गरिएको छ। शुभ योगमा 'गजकेशरी योग'लाई अत्यंत शुभ फलदायी योगका रूपमा मान्यता दिइएको छ। यो योग गुरु बृहस्पति र चन्द्रमाको केन्द्रमा युति हुनाले वा केन्द्र(१,४,७,१०)मा गुरु बृहस्पति र चन्द्रमाका माझमा दृष्टिसम्बन्ध कायम हुँदा स्थापित हुन्छ। केन्द्र स्थितिमा बाहेक यी दुबै ग्रहले त्रिकोण स्थितिमा अर्थात् नवम र पञ्चम भएर बसेमा पनि शुभ फल प्रदान गर्दछन्। कुण्डलीमा यस्तो योग हुँदा केही व्यक्तिले एकातिर आर्थिक र भौतिक रूपमा उन्नति गर्दछन् भने केही व्यक्तिले यस योगबाट कुनै किसिमको शुभ फल प्राप्त नगरेको स्थिति पनि देखिन्छ। यस सन्दर्भमा ज्योतिषशास्त्रले केही नियमलाई अघि सारेको छ, जसबाट कस्तो गजकेशरी योगबाट शुभफल प्राप्त हुन्छ र कस्तो गजकेशरी योगले फल प्रदान गर्न सक्दैन।
शुभ गजकेशरी योग
जुन व्यक्तिको कुण्डलीमा शुभ गजकेशरी योग हुन्छ, त्यो बुद्धिमान् र विद्वान् हुने गर्दछ। यस्त मान्छेको व्यक्तित्व गम्भीर र प्रभावशाली हुन्छ र उसले समाजमा प्रतिष्ठा प्राप्त गर्दछ। आर्थिक मामिलामा ऊ असाध्यै भाग्यशाली हुन्छ र उसको जीवन वैभवपूर्ण हुन्छ। यस्तो गजकेशरी योग तबमात्र सम्भव हुन्छ, जब जातकको कुण्डलीमा चन्द्रमा नीच घरमा हुनुहुँदैन र बृहस्पति नीचमा वा अस्ताएको हुनु हुन्न। त्यस्तै दुबै ग्रह युवावस्थामा हुनु पनि आवश्यक छ अनि दुबै ग्रह राहु, केतु वा शनि ग्रहद्वारा दृष्ट पनि हुनुहुन्न।
वृष लग्न
यस लग्नमा चन्द्र उच्चको र आठौँ घरको स्वामी पनि हुन्छ। त्यसैले यस लग्नमा यी दुबै ग्रहको योग सिर्जना हुनाले गजकेशरी योगको शुभ फल प्राप्त हुन्छ। यस लग्नमा यस योगबाट विपरीत राजयोगको निर्माण हुने भएकाले पनि यो महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
मिथुन लग्न
यस लग्नमा गुरु धनु राशिमा भएको अवस्थामा मात्र गजकेशरी योग फलवान् हुन्छ। किनभने त्रिकोण राशिमा रहनाले बृहस्पतिको केन्द्राधिपति र सप्तमाधिपति हुँदाको दोष प्रभावहीन हुने गर्दछ।
कर्कट लग्न
यस लग्नमा गुरु षष्ठेश र भाग्येश भएर बस्दछ। यदि लग्नपति चन्द्रमा लग्नमा छ र गुरु बृहस्पति मेष राशिमा छन् अथवा बृहस्पति कर्कटमा र चन्द्रमा मेषमा छन् भने पनि उत्तम गजकेशरी योगको निर्माण हुन्छ, जसले जातकलाई शुभ फल प्रदान गर्दछ।
उत्क्रोशी फ्यालफ्याले
उत्क्रोशी फ्यालफ्याले नेपाल लगायत भारतीय उपमहाद्वीपका केही राष्ट्रहरूमा पाइने फ्यालफ्यालेको एक प्रजाति हो। यो चराको प्रजाति अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण संघको रातो सूचीमा सङ्कटापन्न अवस्थामा सूचिकृत छ। यसलाई अङ्ग्रेजीमा ब्ल्याक-बेलिड टर्न (Black-bellied Tern) भनिन्छ।
गजकेशरी योग
सिंह लग्न
सिंह लग्नको कुण्डलीमा गजकेशरी योग तब मात्र शुभफलदायी हुन्छ जब गुरु मीन राशिमा रहेको हुन्छ र चन्द्रमा धनु राशिमा अवस्थित हुन्छ। अन्य स्थितिमा यो योग कमजोर हुने गर्दछ।
कन्या लग्न
यस लग्नमा देवगुरु बृहस्पति आफ्नो राशिमा बसेको अवस्थामा मात्र ऊ केन्द्राधिपति दोषबाट मुक्त हुन्छ। गुरु बृहस्पति आफ्नो घरमा छ र चन्द्रमा पनि बृहस्पतिकै घरमा बस्दछ भने यसबाट सिर्जना हुने गजकेशरी योग प्रभावशाली हुन्छ, जसले व्यक्तिलाई गुणवान् बनाउँदछ र ऊ वैभवशाली पनि बन्दछ।
उत्क्रोशी फ्यालफ्याले
विबरण
उत्क्रोशी फ्यालफ्याले लम्बाई ३२ देखि ३५ सेन्टिमिटर (१३ देखि १४ इन्च)सम्म हुन्छ। वयस्क उत्क्रोशी फ्यालफ्यालेको सुन्तले वा पहेँलो रङको ठुँड, कालो तालु र गर्दन, गाढा फुस्रो छाती, कालो पेट र निर्गमस्थल हुन्छ। अल्पवयस्क चराको सेतो पेट र कालो चुच्चो भएको सुन्तले ठुँड हुन्छ। यसको तालुमा ठाडा धर्काहरू हुन्छन्।
गजकेशरी योग
तुला लग्न
यस लग्नको कुण्डलीमा गजकेशरीको पूर्ण फल प्राप्त हुँदैन तर कर्कट राशिमा गुरु बृहस्पति छन् र मकर राशिमा चन्द्रमाको उपस्थिति छ भने केही शुभ फलको आकाङ्क्षा गर्न सकिन्छ। यद्यपि तुला लग्नमा गुरु बृहस्पति र चन्द्रमाको केन्द्रस्थ युति बन्नाले 'हंस योग'को सिर्जना हुनेहुँदा यसबाट चाहिं अत्यन्त शुभ फल मिल्ने गर्दछ।
वृश्चिक लग्न
यस लग्नको कुण्डलीमा देवगुरु बृहस्पति दोस्रो र पाचौँ भावको मालिक हुने गर्दछ। जबकि चन्द्रमा भाग्य स्थानको मालिक हुन्छ। यस्तो कुण्डलीमा लग्नमा देवगुरु र सातौँ घरमा चन्द्रमा बसेर यस योगको सिर्जना भयो भने यो योग असाध्यै शुभकारी मानिन्छ।
उत्क्रोशी फ्यालफ्याले
वितरण तथा वासस्थान
उत्क्रोशी फ्यालफ्याले नेपाल लगायत एसियाका देशहरू पाकिस्तान, भारत, बङ्गलादेश देखि म्यानमारसम्म पाइन्छन्। यो प्रजाति ७३० मिटर (२४०० फिट)को उँचाई क्षेत्रसम्म पाइने गर्छ। यो चरा ठूला पानीका खुल्ला क्षेत्रहरू, धापीला जमिनमा साथै कहिलेकाँही साना खोल्सा र पोखरीहरूमा पनि बसोबास गर्ने गर्छन।
खतरा तथा संरक्षण अवस्था
उत्क्रोशी फ्यालफ्यालेलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घ आफ्नो रातो सूचीमा सङ्कटापन्न अवस्थामा सूचिकृत गरेको छ। नेपालको सन्दर्भमा यो अति सङ्कटापन्न अवस्थामा रहेको छ। प्रजनन् स्थान, वासस्थानको विनास, अवैध सिकार तथा अण्डा सङ्कलन, कुकुर, काग तथा विरालो जस्ता जनावरद्वारा अण्डा नष्ट गरिनु, बाढीले गुँड नष्ट गर्नु, संरक्षित क्षेत्रभित्र अवैध रूपमा माछा मार्ने गतिविधी जस्ता कारणले गर्दा यो प्रजाति खतरामा परेको छ।
गजकेशरी योग
धनु लग्न
यस लग्नमा चन्द्र अष्टमेश हुने हुँदा गजकेशरी योगले पूर्ण फल प्राप्त गर्न सक्दैन। तर देवगुरु वृश्चिक राशिमा छ र चन्द्रमा वृष राशिमा छ भने यस योगले केही हदमा शुभ फल प्रदान गरेको देखिन्छ।
मकर लग्न
मकर लग्नको कुण्डलीमा सिर्जना हुने गजकेशरी योगबाट सामान्य फल प्राप्त हुने गर्छ, किनभने यस लग्नमा देवगुरु तेस्रो र बाह्रौँ घरको मालिक हुन्छ। जबकि चन्द्रमा सातौँ घरको स्वामी हुन्छ।
कुम्भ लग्न
कुम्भ लग्नको कुण्डलीमा पनि गजकेशरी योगले सामान्य फल प्रदान गर्दछ, किनकि यस्तो अवस्थामा चन्द्रमा छैटौँ घरको मालिक हुन्छ। छैटौँ घरलाई शुभ मानिंदैन।
मीन
मीन राशि देवगुरुको आफ्नो घर हो। यस लग्नमा गजकेशरी योगको सिर्जना हुँदा अतीव शुभकारी योग बन्ने गर्दछ। यस्तो अवस्थामा देवगुरु बृहस्पति लग्नेश र दशमेश पनि हुन्छ। जबकि चन्द्रमा पाँचौं घरको मालिक हुन्छ।
समस्त लग्नहरूमध्ये मिथुन, कन्या, वृश्चिक र मीन लग्नमा निर्माण हुने गजकेशरी योगलाई सर्वश्रेष्ठ मनिन्छ। अन्य लग्नहरूमा गजकेशरी योगको प्रभाव यी लग्नको तुलना केही कम हुन्छ।
डाँडा पराजुल
डाँडा पराजुल नेपालको भेरी अञ्चलको दैलेख जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ९३९ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार डाडा पराजुलको जनसङ्ख्या ५४१७ छ। यस मध्य पुरुष ४९%, र महिला ५१% छन्।
कनकचम्पा
कनकचम्पा म्याग्नोलियासिया (Magnolia) परिवारमा पर्ने एक प्रकारको फूल हो। यसको सबैभन्दा बढी २१० वटा प्रजातिहरू पाइन्छन्। यसको धेरै प्रजातिहरू मुख्यतया दक्षिणपूर्वी एसियामा साथै उत्तर अमेरिका, मध्य अमेरिका र वेस्ट इण्डिज तथा केही प्राजातिहरू दक्षिण अमेरिकामा पनि पाइन्छन्।
ठिमाहा फ्यालफ्याले
ठिमाहा फ्यालफ्याले नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा ह्विस्कर्ड टर्न (Whiskered Tern) भनिन्छ।
महाकाली, बैतडी
महाकाली नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको महाकाली अञ्चल, बैतडी जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
राजकुमार शर्मा
राजकुमार शर्मा हाल कर्णाली प्रदेशका मुख्यमन्त्रीका रूपमा कार्यरत नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्।
रोस टेलर
रोस टेलर न्युजिल्यान्डका क्रिकेट खेलाडी हुन।
गोविन्दशरण उपाध्याय
सन् १९७२मा नेपालको पर्वतको वराचौर वडा न. १मा पण्डित पिताम्बरशरण उपाध्याय र ईश्वरी देवीबाट एउटा निम्न वर्गीय ब्राह्मण परिवारमा भएको हो। यिनले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा आफ्ना बुबाबाट प्राप्त गरेका थिए भने उच्च शिक्षा भारतको सम्पूर्णानन्द विश्वविद्यालय र आगरा-विश्वविद्यालयबाट प्राप्त गरेका छन् | यिनले दर्शनशास्त्र विषयमा विद्यावारिधि गरेका छन् र सम्भवतः नेपाल मै सबैभन्दा कान्छो उमेरमा (२४ वर्ष) विद्यावारिधि गर्ने व्यक्ति पनि यिनै हुन् | सम्प्रति, यी त्रिभूवन विश्वविद्यालयको त्रिचन्द्र बहुमुखी क्याम्पसमा दर्शनशास्त्रको प्राध्यापन गरिरहेका छन् भने यिनको अग्रसरतामा केही सामाजिक संस्था समेत संचालित छन। यिनले आफ्नो विषय सहित बालआचरण सुधार सम्बन्धि १४ बटा विभिन्न पुस्तक समेत लेखेका छन् |
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (संयुक्त मार्क्सवादी)
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (संयुक्त मार्क्सवादी) नेपालमा एउटा साम्यवादी राजनीतिक दल थियो। २०६१ मा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (संयुक्त) र नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (मार्क्सवादी)को एकीकरणबाट यो दलको स्थापना गरिएको थियो।
ढाड
ढाड (Human Back) मानव शरीरको पछाडी पट्टिको घाँटि र कुम देखि तल नितम्ब सम्मको भाग हो ।
डाडाझेरी टाडी
डाडाझेरी टाडी नेपालको लुम्बिनी अञ्चलको नवलपरासी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ३६० वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार डाडाझेरी टाडीको जनसङ्ख्या २८१० छ। यस मध्य पुरुष ५०%, र महिला ५०% छन्।
विश्व शरणार्थी दिवस
विश्व शरणार्थी दिवस संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय शरणार्थी उच्च आयोगको आह्वानमा प्रत्येक वर्ष जुन महिनाको २० तारिखमा मनाइन्छ।
एन्जल (अश्लील चलचित्र अभिनेत्री)
एन्जल (वास्तविक नाम: जेनिफर जेम्स,जन्म: १९६६) एक पूर्व अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
मीर्जापुर जिल्ला
irzapur}}
मीर्जापुर जिल्ला (मिर्ज़ापुर ज़िला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो मीर्जापुर मण्डलको ३ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
सेतोपङ्खे फ्यालफ्याले
सेतोपङ्खे फ्यालफ्याले नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा ह्वाइट-विङ्ड टर्न (White-winged Tern) भनिन्छ ।
महादेवस्थान, बैतडी
महादेवस्थान नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको महाकाली अञ्चल, बैतडी जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
राजेन्द्रसिंह रावल
राजेन्द्रसिंह रावल हाल सुदूरपश्चिम प्रदेशका मुख्यमन्त्रीका रूपमा कार्यरत नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्।
शिक्षाशास्त्र
शिक्षाशास्त्र शिक्षा आदान प्रदान गर्ने वा सिकारुलाई शिक्षा प्रदान गर्ने शिक्षण विधि, पाठ्यक्रम निर्माण शैक्षिक मूल्यांकन जस्ता बिषयबस्तुमा अध्यन गर्ने शात्र नै शिक्षाशास्त्र हो | त्रिभुवन विश्वविद्यालय र काठमाडौँ विश्वविद्यालय अन्तर्गत उच्च शिक्षा अध्यापन गराउने उदेश्यले विश्वविद्यालय क्याम्पस र आङ्गिक कयाम्पसहरूमा अध्यापन हुने विषय हो ।
सन्त रविदास नगर जिल्ला
संत रविदास नगर जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो मीर्जापुर मण्डलको ३ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
महावीर पुन
महावीर पुन एक नेपाली वैज्ञानिक, शिक्षक, सामाजिक उद्यमी तथा हिमालयका दुर्गम क्षेत्रहरूको विकासित ताररहित प्रविधिको प्रयोगमा आफ्नो व्यापक कार्यका लागि प्रसिद्ध एक कार्यकर्ता हुन् जसलाई नेपाल वायरलेस नेटवर्किङ परियोजना पनि भनिन्छ। उनी नेपालका बहुचर्चित व्यक्तित्व हुन्। उनको कार्यलाई अशोका फाउन्डेसन, रमन म्याग्सेसे फाउन्डेसन, नेब्रास्का विश्वविद्यालय र ग्लोबल आइडियाज बैंकले मान्यता दिएको छ। उनी एक मानवतावादी हुन् जसको कामले धेरै युवाहरूलाई आफ्नै देश फर्काउन र यसको विकासको लागि यसको सेवा गर्न प्रेरित गरिरहेको छ।
उच्च सिक्षा
आफ्नो उच्च माध्यमिक शिक्षा सकाएर पुनले १२ वर्षाा ४ वटा विद्यालयमा शिक्षकको रूपमा काम गरेका थिए। सन् १९८९ मा पुनले नेब्रास्का विश्वविध्यालयबाट विज्ञान शिक्षा मा स्नातकोत्तर हासिल गरेका थिए। स्नातकोत्तर सकाएर २४ वर्ष पछि आफ्नो गाउँ नाङ्गी फर्किदा उनले दिगो शिक्षाको आवश्यकता महसुस गरेका थिए। जसको सुरुवात उनले हिमान्चल उमाविको स्थापनाबाट सुरुवात गरेका थिए। कम्प्युटर शिक्षा र आय श्रोत वृद्धिलाई ध्यानमा राखी उनले आफ्नो कार्यक्रम अगाडि बढाउदै देशलाई विकाशको ज्योतितिर अग्रसर गराउन थालेका थिए।
सामाजिक कार्य
सन २००१ महावीर पुनको जीबनको स्वार्णिम वर्ष रहन गयो जब ब्रिटिस ब्रोडकास्ट कर्पोरेसन बीबीसीले उनको गाउँगाउँमा इन्टरनेटको पहुँच पुर्‍याउने महत्त्वाकाङ्क्षी योजनालाई विश्वसमुदायमाझ पेस गरिदिएको थियो। बीबीसीको यस समर्थनबाट युरोप र अमेरिकाबाट विभिन्न सहयोगी दाताहरूले पुनलाई आर्थिक सहयोग गरेका थिए। त्यस सहयोगबाट उनले नाङ्गी र राम्चे आसपासका गाउँहरूमा ताररहित इन्टरनेट सञ्चालन गर्न सफल भएका थिए।
पुन ‘इन्टरनेट हल अफ फेम’, ’समग्र सामाजिक नवीनता पुरस्कार’, जोनाथन बी पोष्टल अवार्ड, एसियाको नोबेल पुरस्कारले चिनिने ‘रोमन म्यागसेसे पुरस्कार’ जस्ता विभिन्न सम्मानद्वारा सम्मानित भइसकेका छन्।
राष्ट्रिय आविस्कार केन्द्र
पुनले सन् २०१२ मा सूचना तथा प्रविधि मार्फत देश विकासका सम्भावनाहरूको खोज र आविष्कार गर्ने  उद्देश्यले मुनाफारहित संस्था राष्ट्रिय आविष्कार केन्द्रको स्थापना गरेका थिए। यस्तो विशाल योजनालाई मुर्तरुप दिन ठुलो आर्थिक सहयोगको खाँचो हुनेभएकाले पुनले नेपाल सरकारको ढोका बारम्बार ढक्ढकाएका थिए।
हिमाञ्चल प्रदेशको इतिहास
हिमाञ्चल प्रदेशको स्थापना चिफ कमिश्नरको प्रोभिन्सको रूपमा १९४८ मा भारत संघमा भयेको थियो। यस प्रोभिन्समा शिमलाको वरि-परिका पहाडी क्षेत्र तथा त्यती बेलाको पञ्जाब क्षेत्रको दक्षिणको पहाडी क्षेत्रलाई समावेश गरिइयेको थियो। २६ जनवरी १९५० को दिन यस राज्यलाई भारतको संविधानको आधारमा भाग सी (C)को दर्जा दिइयो। १ नोभेम्बर १९५६ को दिन यो राज्य सङ्घिय क्षेत्र (Union Territory)को हिस्सा बन्यो। १८ दिसम्बर १९७० को दिन संसदबाट हिमाचल प्रदेश ऐन पारित गरियो र २५ जनवरी १९७१ को दिन हिमाञ्चल प्रदेशले राज्यको दर्जा पायो। हिमाञ्चल प्रदेश भारत संघको अठारहौं राज्य बन्यो। राजाहरूको समयमा यो क्षेत्र धेरै साना-साना राज्यहरूको रूपमा फैलिइयेको थियो जस्तो कि चम्बा, बिलासपुर, भागल र धामी। १८१५-१६ को गोर्खा युद्ध पछि यो क्षेत्र ब्रिटिस भारतको हिस्सा बन्न गयो।
पुर्व इतिहास
केहि प्रमाणहरूले साबित गर्छ कि लगभग २ करोड वर्ष पुर्व मान्छेहरू हिमाञ्चल प्रदेशको पहाडी क्षेत्रहरूमा बसो-बास गर्थे। कांगडाको बनगणा उपत्यका, नालागढको सिरसा उपत्यका र सिरमौरको मार्कण्डेय उपत्यकाहरू पाइयेका छन जहा पुर्व-ऐतिहासिक मानवहरू बसो-बास गर्ने गर्थे। यि क्षेत्रहरूमा सिन्धु घाटी सभ्यताका मानिषहरू बसो-बास गर्थे जुन २२५० र १७५० बी.सी.को समय अवधिमा फैलिदै गये।
ब्रिटिश काल
गोर्खा-अड्ग्रेज युद्ध पछि नेपालीहरूले सतलज प्रोभिन्स छोडनु पर्यो, त्यस पछि ब्रिटिशहरू विस्तारै एक प्रमुख शक्तिको रूपमा विस्तारित भये। सन् १९४८ मा हिमाञ्चल एउटा केन्द्रिय प्रशासनिक क्षेत्र बन्यो जसमा अन्य ३१ पहाडि प्रोभिन्सहरू अझै शामेल गरियो पछि १९६६ मा अझ क्षेत्रहरू पनि थपियो। १८५७ को विद्रोह पछि भारतका जनताहरू समाजिक, आर्थिक, राजनीतिक, धार्मिक आदि रूपमा अङ्ग्रेजी शासनको विरुद्धमा आउन थाले। देशका अरु जन्ताहरू जस्तै पहाडका मान्छेहरू राजनीतिमा त्यति सक्रिय थियेनन।
पुर्व स्वतन्त्रता
स्वतन्त्रता पछि चिफ कमिश्नरको प्रोभिन्सको रूपमा १९४८ मा हिमाञ्चल प्रदेशको रूपमा भयेको थियो। २६ जनवरी १९५० को दिन यस राज्यलाई सी (C)को दर्जा दिइयो। १८ दिसम्बर १९७० को दिन संसदबाट हिमाञ्चल प्रदेश ऐन पारित गरियो र २५ जनवरी १९७१ को दिन हिमाञ्चल प्रदेशले राज्यको दर्जा पायो। हिमाञ्चल प्रदेश भारत संघको अठारहौं राज्य बन्यो। विशाल नेपाल अतिरिक्त केही तत्वहरू नेपालमा सक्रिय छन जसले विशाल नेपालको नाममा यस राज्यलाई फिर्ता नेपालमा मिलाउने माँग गरेका छन। यद्यपि, यहाँ पनि थोडै मात्रामा छन जो विशाल नेपालको पक्षमा छन।
युरोप
युरोप पृथ्वीमा रहेको सात महादेशहरू मध्येको एक महादेश हो। युरोप, एसिया महादेशसँग पूर्ण रूपले जोडिएको छ। युरोप र एसिया मूलतः युरेसियाको खण्ड हो र युरोप युरेसियाको सबैभन्दा पश्चिमी प्रायद्वीपीय खण्ड हो। एसियाबाट युरोपको विभाजन यसको पूर्वी भागमा रहेको युराल पर्वतको जल विभाजक जस्तै युराल नदी, क्यास्पियन सागर, ककेसस पर्वत शृङ्खला र दक्षिण पश्चिमी भागमा रहेको कालो सागरद्वारा हुन्छ। युरोपको उत्तर दिशामा आर्कटिक महासागर र अन्य जल निकाय, पश्चिम दिशामा एटलान्टिक महासागर, दक्षिण दिशामा भूमध्य सागर र दक्षिण पूर्व दिशामा कृष्ण सागर र यससँग जोडिएको जलमार्ग स्थित छन्।
एडम स्मिथ
एडम स्मिथ एक स्कटिश नीतिवेत्ता, दार्शनिक तथा राजनीतिक अर्थशास्त्री थिए। उनलाई अर्थशास्त्रको पितामह पनि भनिन्छ। आजको लोकप्रिय विषय अर्थशास्त्र ज्ञानको रूपमा ज्यादै प्राचीन भए तापनि एक विषयको रूपमा यसको आरम्भ एडम स्मिथ पछि नै स्वीकार गरिएको छ । जसले आर्थिक क्रियाकलापमा मानवीय स्वार्थलाई ज्यादै स्पष्ट रूपमा व्याख्या गरे । यिनै महान विचारक र अर्थशास्त्री को जन्म ५ जून सन् १७२३ मा स्कटल्याण्डको किर्काडी भन्ने ठाउँमा भएको थियो । त्यस स्थानमा उनका पिता सीमा कर अधिकारीको पदमा कार्यरत थिए । स्मिथ जन्मनु तीन महिना अघि उनका पिताको स्वर्गवास भइसकेको थियो । यसरी उनी गर्भे टुहुरा हुन पुगेका थिए ।
स्मिथको पालन पोषण र शिक्षा दीक्षा विधवा आमाको वात्सल्यपूर्ण वातावरणमा भएको थियो । स्मिथकी आमा एक विदुषी महिला थिइन् । जसको जीवनको गहिरो प्रभाव उनको जीवनमा परेको थियो ।
स्मिथको प्रारम्भिक शिक्षा स्थानीय स्कूलमा भएको हो । पन्ध्रवर्ष भन्दा पनि कम उमेरमा अर्थात् स्कूल अध्ययनको अवधिमा उनले उच्चकोटिका साहित्यिक ग्रन्थ र गणित को ज्ञान हासिल गरिसकेका थिए । साहित्य र गणितको राम्रो ज्ञान भएकाले उनले ग्लासगो कलेजमा सजिलै भर्ना हुन पाएका थिए । सन् १७४० सम्म उनले त्यही कलेजमा अध्ययन गरे । सन् १७०० सम्म उनले त्यही कलेजमा अध्ययन गरे ।
ग्लासगो कलेजको चार वर्षको अवधि स्मिथका जीवनको अविस्मरणीय घटना हुन पुग्यो । किनभने उनले त्यहां असल विद्यार्थी र विद्वान शिक्षकको संगतमा धेरै कुराहरु सिक्ने मौका पाए । त्यहां फ्रांसिस हचेसनको प्रभाव उनमा विशेष परेको थियो । त्यहां उनले अन्य चारजना विद्यार्थी सहित अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयमा उच्च शिक्षाकालागि छात्रवृत्ति पाए । यो छात्रवृत्ति ४० पौण्डको थियो । जुन विशेष योग्य विद्यार्थीलाई प्रदान गरिन्थ्यो ।
अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयको वेलियल कलेजमा उनले सन् १७४० देखि सन् १७४६ सम्म अध्ययन गरे । अध्ययनका लागि ग्लासगोबाट अक्सफोर्ड जांदा उनले ४०० माइलको दूरी घोडामा चढेर पूरा गरेका थिए । स्कटल्याण्डको सीमा पार गरी इंग्ल्याण्डको सीमा भित्र प्रवेश गर्दा उनी इंग्ल्याण्डका कृषिको उन्नत र समृद्ध आर्थिक अवस्थाको गहन अध्ययन गरे । यसैको प्रभाव उनको पुस्तक वेल्थ अफ नेशन्समा देख्न पाइन्छ ।
अक्सफोर्डमा अध्ययनरत रहंदा स्मिथले ग्लासगोमा जस्तै असल विद्यार्थी शिक्षकहरूको संगत प्राप्त गर्न सकेनन् । यसको फलस्वरुप उनी एकान्तप्रेमी भइ अझ गहन अध्ययनमा लागे । अक्सफोर्डको अनुभव स्मिथ को लागि रमाइलो नरहेको कुरा उनी स्वयंले स्वीकारेका छन् । सन् १७४६ मा बी.ए.को उपाधि प्राप्त गरेपछि स्मिथ फेरि आफ्नो जन्म स्थान किर्काडीमा फर्के । सन् १७५० को अवधिसम्म उनले आफ्नी आमाको सान्निध्यमा रहेर स्वाध्याय गरे । यसबेला उनले तर्कशास्त्र, साहित्य र आर्थिक विषयमा लेखहरु लेखे । यी लेखहरु त्यसबेला निकै चर्चित रहे । जसले गर्दा स्मिथको प्रसिद्धि बढ्यो ।
लगभग १०० वर्ष पछि जे एस मिलले एडम स्मिथको वेल्थ अफ नेशन्सको पुनः सम्पादन र प्रकाशन गरेर यसको प्रसिद्धिलाई निरन्तरता दिए ।
धन र यश
सन् १७५१ मा उनी ग्लासगो विश्वविद्यालयमा तर्कशास्त्रका प्रोफेसर नियुक्त भए । यस पछिको १३ वर्षको अवधि उनले त्यही विषय अध्यापन गरे । सन् १७५२ मा उनी नैतिक दर्शन Moral Philosophy का विभागाध्यक्ष नियुक्त भए । यसका अतिरिक्त उनले त्यहां समय समयमा विधिशास्त्र र राजनीतिशास्त्रका विषयहरूमा व्याख्यान पनि दिए । ग्लासगो विश्वविद्यालयमा अध्यापन गर्दा स्मिथ स्मिथका व्याख्यान निकै लोकप्रिय भए । सन् १७६२ मा ग्लासगो विश्वविद्यालयले उनलाई एल एल डी LLD को उपाधि प्रदान गर्यो । सन् १७७८ मा स्मिथ स्कटल्याण्डमा सीमा कर अधिकारीको उच्च पदमा नियुक्त भए । यस पदबाट प्राप्त आम्दानी तथा डयूकबाट प्राप्त वार्षिक वृत्ति गरी एडम स्मिथले प्रशस्त आम्दानी आर्जन गरेका थिए । यसको फलस्वरुप उनको सुखी, सम्पन्न र सन्तोषपूर्ण थियो । आफनो जीवनकालमा धन, यश र सम्मान प्राप्त गर्ने व्यक्ति विरलै हुन्छन् । तर स्मिथले आफ्नो जीवनमा तीनवटै कुरा प्राप्त गरेका थिए ।
एडम स्मिथ एक विचारकको रूपमा
एडम स्मिथ मुख्यतः आफ्नो दुई रचनाहरूको लागि चिनिन्छन्- धनको गर्ने शास्त्र मानेका छन ।
मोरेल सेन्टीमेन्ट्स
सन् १७५९ मा एडम स्मिथको नीतिशास्त्र सम्बन्धी एउटा पुस्तक प्रकाशित भइसकेको थियो । जसको नाम हो–नैतिक संवेदनाको सिद्धान्त, Theory of Moral Sentiments । यस पुस्तकबाट प्रभावित भएर डयूक चाल्र्स टाउनसेडले तीन सय पौण्डको वार्षिक वृत्ति दिएर स्मिथलाई आफ्नो निजी शिक्षक नियुक्त गरे । त्यसबेला यो तलबमान निकै उच्च मानिन्थ्यो । यस पुस्तकले युरोपममा स्मिथका ज्ञानको यश र सम्मानमा वृद्धि भयो । यस संस्करणका जर्मनी र फ्रेन्च भाषामा अनुवाद भए । यस पुस्तकको प्रकाशन पछि स्मिथले अर्को पुस्तकको लेखन सुरु गरे । जुन १२ वर्ष पछि एक विश्व विख्यात पुस्तक बन्यो । यस पुस्तकको नाम होः वेल्थ अफ नेशन्स ।
वेल्थ अफ नेशन्स
सन् १७६६ मा विदेश भ्रमणबाट आए पछि स्मिथ आफ्नो जन्म स्थान किर्काडी फर्के। त्यहाँ आफ्नी आमाको स्नेहपूर्ण वातावरणमा रहेर उनले वेल्थ अफ नेशन्सको लेखन कार्य पूरा गरे । जुन सनर १७७६ मा प्रकाशित भयो । यसै वर्ष अमेरिका ब्रिटिश राजतन्त्रको उपनिवेशबाट स्वतन्त्र भएको थियो । पहिलो पुस्तक जस्तै यस दोस्रँे पुस्तकबाट पनि उनले निकै धन र यश प्राप्त गरे । यस पुस्तकको पूरा नाम हो An Enquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations अर्थात् राष्ट्रहरुका धनको कारण र प्रकृति बारेमा एक खोजी ।
उनको यस पुस्तकमा विस्तृत धारणाहरु पाइन्छन् तथा अर्थशास्त्र यसको एक भाग मात्र हो । यो पुस्तक विश्वको एक श्रेष्ठतम रचना मानिन्छ । वस्तुतः एडम स्मिथको कृति एक सुरुआत थियो । यसको प्रकाशनको १६० वर्ष पछि जे एम केन्सको पुस्तक The General Theory of Employment, Interest and Money अर्थात् रोजगार, ब्याज र मुद्राको सामानय सिद्धान्त । सन् १९३६ मा प्रकाशित भयो । यस अवधिमा अर्थशास्त्रको विकास अनेक चरणमा भयो । यस अवधिको लगभग मध्य भागमा पूँजीवादको भत्र्सना गर्दै कार्ल मार्क्सको Das Kapital अर्थात् पूंजी प्रकाशित भयो । सन् १८६७ मा प्रकाशित भयो । क्लासिकल, नवक्लासिकल, उपयोगितावादी, इतिहासवादी, समाजवादी, केन्सीयन अथवा जुनसुकै सम्प्रदायको अर्थशास्त्री कुनै न कुनै रूपमा एडम स्मिथ प्रति ऋणी छन् ।
स्मिथको वेल्थ अफ नेशन्स भन्ने पुस्तकमा नै सर्वप्रथम अर्थशास्त्रको उत्पादन र वितरणका सिद्धान्तहरूको व्याख्या गरिएको हो । स्मिथले देशको आर्थिक विकासलाई सारै महत्त्व दिए । यसका लागि प्रमुख औजारको रूपमा उनले श्रम िवभाजनलाई लिएका छन् । श्रम विभाजनबाट प्राविधिक उन्नति र पूंजी निर्माण भइ आर्थिक विकास हुन्छ भन्ने स्मिथको धारणा छ । विकासका लागि सामाजिक, संस्थागत र कानुनी संरचनाको विास हुनु पर्दछ तथा यसकोलागि सबभन्दा सरल उपाय प्राकृतिक स्वतन्त्रता हो । प्रत्येक व्यक्तिको निजी स्वार्थले व्यक्तिको आर्थिक विकास हुन्छ भन्ने उनको धारणा छ । स्मिथले पूर्ण अहस्तक्षेप अर्थात् Lassez Fair को समर्थन गरे तापनि सुरक्षा, न्याय र सामाजिक कार्यमा सरकारी हस्तक्ष्ँेपलाई उनले स्वीकार गरेका छन् । स्मिथले आफ्ना पूर्ववर्ती आर्थिक व्यवस्था तथा आर्थिक विचारहरु वणिकवादी तथा प्रकृतिवादीको तीव्र आलोचना पनि गरेका छन् । जोसेफ शूम्पीटरका अनुसार स्मिथको पुस्तकमा एउटा पनि नयां र विश्लेषणयुक्त विचार छैन । तथापि पूर्ण प्रतिस्पर्धामा साधनहरूको आदर्श वितरणो धारणा सर्वप्रथम उनले नै प्रतिपादन गरेका हुन् भन्ने कुरा स्वीकार गर्नै पर्दछ । त्यसैले भनिएको छः स्मिथ भन्दा पहिले मानिसहरूले अर्थ माथि शास्त्रीय कुरा गर्थे, तर स्मिथ पछि अर्थशास्त्रमाथि कुराकानी हुन थालेको छ । उनले सन १७७६ मा प्रकाशन गरेको Wealth of Nations नामक पुस्तकले अर्थशास्त्रलाई एक छुटै शास्त्रीयको रूपमा परिचित गराएका हुन । त्यसैले उनलाई Father of Modern Economics भनिन्छ । उनले आफ्नो पुस्तकमा अर्थशास्त्र सम्बन्धि छुटै परिभाषा दिएका छैन्न । तर पुस्तकको शिर्षकको आधारमा उनले अर्थशास्त्रलाई धनको विज्ञान र राज्यको सम्बन्धमा
आफ्नो प्रसिद्ध पुस्तकलाई लेखक स्मिथले पांच खण्डमा विभाजित गरेका छन् । पहिलो खण्डमा श्रम विभाजन तथा दोस्रो खण्डमा मुद्राको आरम्भ र उपयोग, मूल्य, ज्याला, ब्याज, नाफा, लगान, पूंजीको प्रकृति र पूंजी निर्माणको विवरण छ । तेस्रो खण्डमा कृषिको इतिहास, रोम साम्राज्यको पतन पछिको नगर तथा औद्योगिक विकासको वर्णन छ । चौथो खण्डमा वणिकवादी र प्रकृतिवादीको आलोचना गरिएको छ र विदेश व्यापारको समर्थन गरिएको छ । अन्तिम खण्ड, जसले पुस्तकको एक चौथाई भन्दा बढी भाग ओगटेको छ, त्यसमा सार्वजनिक वित्तको बारेमा लेखएिको छ । त्यसै खण्डमा एडम स्मिथ द्वारा प्रतिपादित सुप्रसिद्ध करारोपणका सिद्धान्तहरु छन् ।
स्मिथको पुस्तक प्रकाशन पछि उनका अनेक प्रशंसक भए । संगै अनेक आलोचकहरु पनि भए । हुनत, वेल्थ अफ नेशन्स पुस्तकमा धर्म Religion शीर्षकमा एडम स्मिथले एक पूरै अध्याय लेखेका छन् तर रस्किनले स्मिथलाई ईश्वर निन्दक भनी आलोचना गरेका थिए ।
एडम स्मिथ र कौटिल्य
यद्यपि कौटिल्यको अर्थशास्त्र वेल्थ अफ नेशन्सभन्दा झण्डै २४०० वर्ष पूर्व रचना गरिएको थियो तर दुवै ग्रन्थको उद्देश्य राज्यको धनसम्पत्तिमा वृद्धि गर्नु हो । एडम स्मिथको बारेमा सबै तथ्यपूर्ण जानकारी उपलब्ध छ भने कौटिल्यका विचारको जानकारी अर्थशास्त्र ग्रन्थ तथा ऐतिहासिक सामग्रीबाट प्राप्त हुन्छ । कौटिल्यले आफ्नो ग्रन्थमा सबै उन्नतिको आधार अर्थलाई मानेका छन् । एडम स्मिथका विचार पनि त्यसै प्रकारका छन् । तर एडम स्मिथले जसरी यूरोपका विचारकहरूलाई प्रभाव पारेको छ, त्यस्तो स्थान कमै विचारकहरूलाई प्राप्त हुन्छ । तर एडम स्मिथ पनि कौटिल्य जस्तै आर्थिक दर्शनकार हुन् भन्न सकिन्छ ।
उपसंहार
सन् १७७८ मा ग्लासगो विश्वविद्यालयले स्मिथलाई लर्ड रेक्टर को अवैतनिक पदमा निर्वाचित गरेर उनलाई सम्मानित गर्यो । सन् १७८४ मा स्मिथको आमाको स्वर्गवास भयो । जुन उनका जीवनको सर्वाधिक दुःखद घटना हुन पुग्यो । यस पछि उनको जीवन विषादपूर्ण रूपमा बित्यो । आजीवन अविवाहित स्मिथको मृत्यु आमाको मृत्युको छः वर्षपछि अर्थात् सन् १७९१ मा आन्द्राको रोगबाट भयो । आर्थिक विचारको इतिहास वास्तवमा एडम स्मिथबाट प्रारम्भ भएको हो भन्नुमा अत्युक्ति हुंदैन । अर्थशास्त्रको इतिहासमा एडम स्मिथ महन विचारक मानिन्छन् । जसको विचारको प्रभाव एकशय वर्ष एकछत्र रूपमा थियो र आज पनि केही त्यसको प्रभाव देख्न सकिन्छ ।
एन्जल केली
एन्जल केली एक अफ्रिकन अमेरिकन पूर्व अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
कटुञ्जे
कटुन्जे बागमती अञ्चलको भक्तपुर जिल्लामा रहेको एक गाउँ विकास समिति हो ।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११को जनगणना अनुसार कटुन्जेमा ४६९२ घरहरू र जनसङ्ख्या १९४९७ छ ।
सोनभद्र जिल्ला
सोनभद्र जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो मीर्जापुर मण्डलको ३ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
डाडाकोट
डाडाकोत नेपालको महाकाली अञ्चलको दार्चुला जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ३५८ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार डाडाकोतको जनसङ्ख्या २०४६ छ। यस मध्य पुरुष ४७%, र महिला ५३% छन्।
मलाहा चील
मलाहा चील (वैज्ञानिक नाम: Pandion haliaetus)    नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको हो। यो एक प्रकारको शिकारी चरा हो। यो चराले आफ्नो शिकार वा खानाका रूपमा मुख्य गरी माछालाई बनाउने गर्दछ।
सहारनपुर जिल्ला
सहारणपुर जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो सहारणपुर मण्डलको २ जिल्लाहरू मध्य एक हो। यो जिल्ला सहारणपुर मण्डलको सदरमुकाम पनि हो।
नेपाल मजदुर किसान पार्टी
नेपाल मजदुर किसान पार्टी नेपालको एउटा वामपन्थी राजनीतिक दल हो। १९७६ मा रोहित समूह, सर्वहारा क्रान्तिकारी सँगठन, नेपाल र किसान समितिको एकिकरणबाट यो दलको स्थापना गरियो। नारायणमान बिजुक्छे (रोहित) दलको अध्यक्ष हुनुहुन्छ। १९९९ संसदीय निर्वाचनमा दलले ४८६८५ मतहरू (०.४१%, १ क्षेत्र) पायो।
अम्बर लिन
अम्बर लिन (जन्मको नाम लाउरा लिन एलन; जन्म ३ सेप्टेम्बर, १९६४) एउटी अमेरिकी अश्लील चलचित्र अभिनेत्री, मुख्यधाराका अभिनेत्री, रेडियो होस्ट, मोडेल र कामोत्तेजक नर्तकी हुन्।
प्रारम्भिक जीवन
लिनको जन्म ओरेन्ज, क्यालिफोर्नियामा लाउरा लिन एलन का रूपमा भएको थियो, जो कि एक सेवानिवृत्त वायु सेना अधिकारीका सबभन्दा कान्छी छोरी थिइन्। उनका चार भाई र एउटी ठुली दीदी थिइन्, जसको दुई वर्षकै उमेरमा मृत्यु भएको थियो। त्यतिबेला लिन तीन वर्षकी थिइन्, त्यहीबेला उनका माता-पिताको बीचमा सम्बन्ध विच्छेद भयो, जब उनलाई थाहा भयो कि उनका पिताको परिवार एक अन्य महिलाका साथ पनि सम्बन्धमा रहेका छन्। त्यसको केहि समय पछी नै, लिनकी आमालाई एउटा नर्भस ब्रेकडाउनको सामना गर्न परेको थियो र लिनलाई पालन पोषण सम्बन्धी हेरचाह गृहमा राख्नुपरेको थियो, जहाँ उनीसँग शारीरिक शोषण गरिएको थियो। जब उनी सात वर्षकी थिइन्, त्यतिबेला उनी आफ्नी सँग फेरी भेटिएकी थिइन्। केहि समयपछी नै, ती दुवै अन्तरराज्यीय कार दुर्घटनामा समावेश भईन्; लिन कारबाट फालिइएकी थिइन् र उनको आमाको घटनास्थलमा नै मृत्यु भएको थियो। लिन र उनका भाइहरुलाई उनका पिता र उनको नयाँ परिवारका साथ राखिएको थियो; जम्मा मिलाएर घरमा आठ केटो अनि लिन थिइन्। जब लिन ११ वर्षकी थिइन्, उनको पिताको रक्सी र मुटुको विफलताक कारण मृत्यु भयो। एक किशोरीका रूपमा, लिनले स्वयम् लाई "पगडी काइन्ड अफ बकुटोथेड" बाट टोम्बोयदेखि "रकिङ् लिटिल बडी" का रूपमा चिनिएकी थिइन् भन्ने कुरा बताइन्। वहाँले फिटनेस मोडेलिङ्, बिकनी मोडेलिङ् र हट बडी कन्टेस्ट गर्न शुरू गरिन्। उनी हलिउडमा स्थानान्तरित भईन् अनि सनसेट क्लबमा स्ट्रिपरका रुपमा नियमित रुपले कार्य गर्न थालिन्।
करियर
लिन सन् १९८० को दशकको शुरुवातमा लस एन्जेल्समा बिकनी र फिगर भएकी मोडेल थिइन्; यसपछी उनलाई पेन्टहाउस, हसलर, चिक, हाई सोसाइटी र क्लब पत्रिकाहरुका लागि नग्न पत्रिका फोटो प्रसारमा चित्रित गरिएकी थिइन्। लिन ले नग्न मोडेलिङ् बाट अश्लील चलचित्रका बबी होलेण्डरको सन् १९८३ को डिसेम्बर महिनामा "भिक्सेन्स इन हीट" मा पर्सनल टच ३ मा क्रेग रोबर्ट्सका साथ एउटा दृश्यको भिडियोमा देखिएकी थिइन्। सन् १९८३ मा, पेन्टहाउस पत्रिकामा उनको फोटो फैलिएको तुरुन्त पछी नै, उनी एउटा चलचित्रका लागि एक अडिशनका लागि गईन्, जहाँ निर्देशक एक प्रसिद्ध पोर्न दिग्गज थिए। त्यहाँ, उनको डरलाई शान्त गर्ने प्रयासमा, निर्देशकले लिनलाई एउटा पाइप फ्रीबेस कोकेनका साथ दिएका थिए। यो औषधी उनले पहिलो पटक लिएकी थिइन्; पछी उनलाई महसूस भयो कि "यस्तो अनुभव भैरहेको छ जस्तो कि पक्षी गाइ रहेका छन्। प्रकाश उज्जवल रहेको छ। अचानकमा यस डरबाट काँपिएकी किशोरी होइन म । म त्यहाँ बसीरहेकी छु "अरे वाह!" । लिन संयुक्त राज्य अमेरिका र क्यानाडामा यस उपलब्धिका लागि चिनिएकी डान्स टूरिङ् मा वयस्क चलचित्र हस्तीका लागि ढोका खोल्ने पहिलो महिला कलाकार थिइन्। लिन स्ट्रिप क्लब सर्किटमा सबभन्दा बढी तलब पाउने महिला कलाकार थिइन्, जो एक सप्ताहमा $३२,००० को थियो। लिन ले एल्स अफ द नाइट (सन् १९८५) र ५२ पिक-अप (सन् १९८६) जस्ता गैर-वयस्क चलचित्रहरुमा भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन् अनि टेलिभिजन कार्यक्रम "द म्यान शो" मा अतिथिले स्वयम् लाई लायन्सगेट हूज जेन्नामा अभिनय गरिन्...? (सन् २०१८)। सन् १९९२ मा आफ्नो २८ औं जन्मदिनमा, लिनले बेवर्ली हिल्सका बेल एज होटलमा एउटा लाभकारी जन्मदिनको पार्टी आयोजित गरिन्।
व्यक्तिगत जीवन
अम्बर लिन पोर्न अभिनेता बक एडम्सकी बहिनी हुन्। लिन ले आफ्नी अर्की अश्लील चलचित्रका सेटमा पोर्न अभिनेता जेमी गिलिससँग भेटघाट गरिन् र दुईटैका बीच लामो समयसम्म सम्बन्धमा रहिन्। लिन लाई आफ्नो करियरमा धेरै पहिले एउटा पोर्न सेटमा कोकीनको पहिलो अनुभव थियो। उनी अन्ततः कोकीनको लतमा परि हालिन्, नशा जो लगभग दुई दशकसम्म चल्यो। उनले एक पटक भनेकी थिइन्, "मैले क्याटेल वन पिउन शुरू गरिदिए अनि पेरू रक को क्रिस्टललाई काटी दिएकी थिइन्।
मठैराज
मठैराज नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको महाकाली अञ्चल, बैतडी जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
अतिताप
अतिताप, तापमान नियन्त्रणको विफलताको कारण शरीरको बढेको तापमान हुन्छ। अतिताप तब हुन्छ जब शरीर तापको अपव्यय गर्नको आफ्नो क्षमता भन्दा अधिक तापको उत्पादन गर्दछ या अवशोषित गर्दछ। जब शरीरको तातोपन एकदम धेरै हुन्छ, तब आपतकालीन चिकित्साको स्थिति हुन्छ र विकलांगता या मृत्युबाट बच्नको लागि तत्काल उपचारको आवश्यकता पर्दछ।
यसको सबै भन्दा सामान्य कारण ऊष्माघात र दबाइहरूको प्रतिकूल प्रतिक्रिया हुन्छ। ऊष्माघातको तीव्र स्थिति अतिताप हो जुन अत्यधिक गर्मी या गर्मी र आर्द्रतामा लामो समय सम्म रहनबाट हुन्छ। शरीरको ताप-विनियमन तन्त्र अंततः अभिभूत बनछ र तापसँग प्रभावी रूपले निपटनेमा असमर्थ हुन्छ जसको कारण शरीरको तापमान अनियन्त्रित स्थितिमा पुगछ। अतिताप, धेरै दबाइहरूको एक अपेक्षाकृत दुर्लभ पक्ष प्रभाव छ, विशेष रूपले उनी दबाइहरु जुन केन्द्रिय तन्त्रिका प्रणालीको प्रभावित गर्छं। घातक अतिताप, सामान्य संज्ञाहरणको केही प्रकारको दुर्लभ जटिलता छ।
अतितापलाई ड्रग्स या चिकित्सा उपकरणहरू द्धारा कृत्रिम रूपले बनाउन सकिन्छ। अतिताप चिकित्साको प्रयोग क्यान्सरको केही प्रकारको उपचारको लागि गर्न सकिन्छ र अन्य स्थितिहरूमा रेडियोथेरेपीसँग सामान्यतया संयोजनमा हुन्छ।
प्रक्रियामा अतिताप, ज्वरो भन्दा फरक हुन्छ जुन कि शरीरको उच्च तापमानको कारण बन्छ: शरीरको तापमानको निर्दिष्ट बिंदुमा परिवर्तन भएको कारण ज्वरो हुने गर्दछ।
अतितापको विपरीत अल्पताप हुन्छ, जुन शरीरको तापमान अत्यन्त कम भएकोले हुन्छ, जसको लागि सामान्य चयापचयको आवश्यकता हुन्छ। दीर्घ काल सम्म न्यून तापमानमा रहेपछि अल्पताप हुन्छ र साथ साथै यस्तो स्थिति आपतकालीन हुन्छ र यसको लागि तत्काल उपचारको आवश्यकता पर्दछ।
वर्गीकरण
सन्दर्भको अनुसार अतितापको 37.5 – भन्दा अधिक तापमानको रूपमा परिभाषित गरिएको छ, जुन कि शरीरको निर्दिष्ट-बिंदु तापमानमा परिवर्तनको बिना नै हुन्छ।
एक स्वस्थ वयस्कमा मानव शरीरको सामान्य तापमान दोपहरमा 37.7 Cको रूपमा उच्च हुन सक्छ। अतितापको अतिरिक्त तापमान गर्‍यो आवश्यकता हुन्छ जसको अन्यथा आषा हुन्छ। यस्तै तरिकाले उन्नयनको सीमा हल्की से चरम सम्म हुन सक्छ; शरीरमा 40 C भन्दा अधिक तापमान जीवनको लागि खतरा हुन सक्छ।
सङ्केत तथा लक्षण
गर्म, शुष्क छाला अतितापको सामान्य सङ्केत हुन्छन्। यसले छाला रातो र गर्म हुन सक्छ किन भनें रक्त कोशिकाहरु ताप अपव्ययको बढ़ानेको प्रयासमा चौडी हुन्छं, कहिले काँही हुन् ठ सूज जान्छन्। शरीरको ठण्डा गर्नमा असमर्थताको कारण पसीनाको माध्यम ले छाला सुख्खा हुन थाल्छ।
अन्य सङ्केत र लक्षण कारणमा निर्भर छन्। ऊष्माघातसँग निर्जलीकरण जुडा भयो छ जुन कि मिचली, उल्टी, सिर दुखाइ, र न्यून रक्त दबावको उत्पादन गरेर सकते छन्। यो अचानक बेहोशी या चक्कर आने सम्म बढन सक्छ, खासकर यदि व्यक्ति खडा छ।
गंभीर ऊष्माघातको मामला मा, व्यक्ति भ्रमित या शत्रुतापूर्ण हुन सक्छ, र नशेमा धुत्त लागन सक्छ। हृदय दर र श्वसन दरमा वृद्धि होगी (टेकिकार्डिया या टेकिपनिया) किन भनें रक्तचाप कम हुन्छ र हृदय, शरीरको पर्याप्त औक्सीजनको आपूर्ति गर्नको प्रयास गर्न लागइन्छ। रक्तचापमा कमी, रक्त वाहिकाओंको संकुचनको कारण बन्न सक्छ, जसको परिणामस्वरूप, ऊष्माघातको उन्नत मामलाहरूमा छालाको रंग पीला या नीला हुन्छ। केही पीडित, खासकर साना बच्चाहरूलाई मिर्गी आउन सक्छ। अंततः, जस्तै-जस्तै शरीरको अङ्ग विफल होते जान्छन्, मूर्च्छा र कोमा फलित होने लगती छ।
ऊष्माघात
ऊष्माघातको कारण गर्मी से पर्यावरणीय संपर्क हुन्छ, जसको परिणामस्वरूप शरीरमा एक असामान्य तापमान पैदा हुन्छ। गंभीर मामलाहरु मा, तापमान 40 C सम्म अधिक हुन सक्छ. ऊष्माघात थकाऊ या गैर-थकाऊ हुन सक्छ, जुन यसमा निर्भर गर्दछ कि के व्यक्ति गर्मीमा काम गरेर रहयो थियो। गर्मीको दिनमा अत्यधिक शारीरिक श्रम एक स्वस्थ शरीरमा पनि ताप पैदा गरेर सकते छन् जुन शरीरको ठण्डा गर्नको शारीरिक क्षमता भन्दा पनि अधिक हुन सक्छ, किन भनें पर्यावरणको ताप र आद्रता शरीरको ठण्डा गर्नको यन्त्रको सामान्य दक्षताको कम गरेर देती छ। कम पानी पीना अन्य कारकहरु मध्ये एक हुन्, यो हालतको ख़राब गर्न सक्छ। गैर-श्रम ऊष्माघात सामान्यतया दबाइहरु द्धारा उत्पन्न हुन्छ जुन कि वाहिकाविस्फार, पसीना र अन्य तापको कम गर्न वाला तन्त्रहरूलाई कम गर्छ, जस्तै कोलीनधर्मरोधी दबाइ, एंटीथिस्टेमाइंस, र मूत्रल. यस स्थिति मा, अत्यधिक पर्यावरणीय तापमानको सामना गर्नको लागि शरीरको सहनशीलता एकदम सीमित हुन सक्छ, यहाँ सम्म कि आराम गर्नको समय भी.
व्यक्तिगत सुरक्षा उपकरण
कारखानहरूमा काम गरेर रहे मान्छे, सैन्य र प्रथम प्रत्युत्तर को व्यक्तिगत सुरक्षा उपकरण (PPE) पहनना चाहिए र आफुको खतरनाक खतरों से रक्षा गर्नु पर्छ जस्तै रासायनिक पदार्थ, ग्याँस, आग, साना हथियारहरु र यहाँ सम्म कि तात्कालिक विस्फोटक उपकरण (IEDs). यस PPEमा धेरै अन्य रूपहरु सहित हजमट शूटको एक श्रेणी, अग्निशमन बाहिर गर्न वाला गियर, शरीर कवच र बम सूटको शामिल गरिन सक्छ। यसको डिजाइनमा निर्भर गर्दै, थर्मल प्रतिरोधमा वृद्धि र पारगम्यता वाष्पमा कमीको कारण PPE अक्सर से पहनने वालाको एक खतरे से बचाइन्छ र माइक्रोक्लाईमेटको निर्माण गर्दछ। जब कुनै व्यक्ति शारीरिक श्रम गर्दछ, शरीरको तापमान नियन्त्रणको प्राकृतिक विधि (यानी, पसीना)को प्रदर्शन अप्रभावी हुन्छ। यस वृद्धिमा कार्य दर, उच्च परिवेश तापमान र चिस्यान स्तर, र सूरजको प्रत्यक्ष रौशनीको संयोजन हुन्छ। कुल प्रभाव यो हुन्छ कि एक या अधिक पर्यावरणीय खतरों से सुरक्षा, अनजानेमा नै ताप तनावको खतरहरूलाई आमन्त्रित गर्छ।
विकारी-शरीरक्रिया
जब शरीरमा एक कोर तापमान से उच्च तापमान निर्दिष्ट हुन्छ तब ज्वरो हुन्छ, र यो पूर्वगामी अध:श्चेतकको पूर्व-औप्टिक क्षेत्रको क्रियाको माध्यमबाट हुन्छ। उदाहरणको लागि, जीवाणु या वायरल संक्रमणको प्रतिक्रियामा शरीरको तापमान बढ्छ, जस प्रकार थर्मोस्टेटको स्थापनामा तापमान बढ़ जान्छ।
यसको विपरीत, अतिताप तब हुन्छ जब शरीरको तापमान ताप नियन्त्रण केन्द्रमा बदलावको बिना नै बढन लागइन्छ।
तीव्र ऊष्माघातको केही गैस्ट्रोइंटेस्टाइनल लक्षण जस्तै ऊल्टी, दस्त, र गैस्ट्रोइंटेस्टाइनल रगत बहना आदि बाधा रोग र उत्तरवर्ती अन्तर्जीवविषको कारण हुन सक्छ। अतिसहनशील एथलीटहरूमा एकदम वर्धित प्लाज्मा अन्तर्जीवविष स्तर पाइन्छ। अन्तर्जीवविष धेरै जलनशील साइटोकिन्सको उत्तेजित गर्दछ, जसको बार-बार आने से बहुअङ्ग रोगको कारण हुन सक्छ। यसको वाहेक, ऊष्माघातको आने भन्दा पहिले ओरल एंटीबायोटिक दबाइहरूसँग बंदरोंको उपचारमा अन्तरजीवविष हुँदैन.
रोगनिदान
अतितापको निदान साधारण तरिकामा शरीरको अप्रत्याशित उच्च तापमान गर्‍यो उपस्थितिमा गर्‌उछ र उनी इतिहासमा जुन ज्वरोको बजाय अतितापको सङ्केत देती छ। यसको सामान्य अर्थ यो छ कि यो उच्च तापमान उनी व्यक्तिहरूमा पाइन्छ जुन गर्मी, आद्र वातावरण (ऊष्माघात)मा काम गर्छन या जुन दबाइहरूलाई सेवन गरे हुन्छन् जसको चलते प्रतिक्रिया स्वरूप अतिताप (दवा-प्रेरित अतिताप) हुन्छ। अतिताप से सम्बन्धित अन्य सङ्केत र लक्षणको उपस्थिति जस्तै अतिरिक्तपिरामिड लक्षण जुन कि न्यूरोलेप्टिक विषालु सिंड्रोमको लक्षण हुन्, र संक्रमण ज्वरो से सामान्य रूपले सम्बन्धित सङ्केत र लक्षणहरूको अनुपस्थिति पनि निदान गर्नमा महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।
यदि ज्वर कम गर्न वाली दबाइहरु शरीरको तापमानको कम गर्छं, यहाँ सम्म कि तापमान सामान्य रूपले पूरी जस्तै/तरिका कम हुँदैन तब पनि अतिताप अपवर्जित हुन्छ।
निवारण
ऐसे मामला जहाँ ताप तनावको कारण शारीरिक श्रम, गर्म वातावरण या सुरक्षा उपकरणहरूलाई पहनना हुन्छ, यस्तो मामलाहरूमा यसलाई रोकयो जान सक्छ या बार-बार आराम गर्नको द्धारा यसलाई कम गरिन सक्छ, जसबाट कि शरीर हाइड्रेटेड हुन्छ र शरीरको तापमान गर्‍यो निगरानी ध्यानपूर्वक गरिन सक्छ। हुनत यस्तो स्थितिहरु जहाँ लामो समय सम्म गर्म वातावरणमा रहनको या सुरक्षा उपकरण पहननेको मजबूरी हुन्छ, यस्तोमा स्वास्थ्य र सुरक्षाको उद्देश्य भन्दा एक व्यक्तिगत शीतलन प्रणालीको आवश्यकता अनिवार्य छ। सक्रिय या निष्क्रिय प्रौद्धोगिकिहरूको निजी शीतलन प्रणालीको धेरै किस्म मौजूद छं जसलाई उनको ऊर्जा स्त्रोंतोंको द्धारा वर्गीकृत गरिन सक्छ र चाहे उनी मनुष्य हो या वाहन-घुडसवार.
प्रचालन स्थितिहरूको व्यापक विविधताको कारण, एक व्यक्तिगत शीतलन प्रणालीमा विशिष्ट आवश्यकताहरूलाई पूरा गर्नको क्षमता होनी चाहिए, जस्तै शीतलनको दर र ठण्डा गर्नको अवधि, शारीरिक गतिशीलता र स्वायत्तता, ऊर्जाको लागि उपयोग, र स्वास्थ्य र सुरक्षा नियमहरूसँग अनुरूपता. उदाहरणको लागि, सक्रिय तरल प्रणाली शीत पानीको आधारमा काम गर्छ र एक पोशाकको माध्यम से सञ्चारित हुन्छ जुन कि छाला सतह क्षेत्रको ठण्डा गर्छ, जुन संवाहनको माध्यम से यसलाई कवर गर्छ। यस प्रकारको प्रणाली केही सैन्य, कानुन प्रवर्तन र औद्धोगिक अनुप्रयोगहरूमा सफल साबित भएको छ। एक इम्प्रोवाइज्ड एक्सप्लोसिव डिवाइस (IED)को बिरुद्धसुरक्षा प्रदान गर्नको लागि बम सूट पहने, बम निरोधक टेक्नीसियन एक सानो सी, बरफ आधारित शीतलन यूनिटको एक तरल परिसञ्चारी पोशाकसँग आफ्नो खुट्टामा बांधते हुन्, जसलाई सामान्यतया आफ्नो कोर तापमानको एक सुरक्षात्मक स्तरमा बनाए राखनको लागि बनियानमा आफ्नो धडको माथि बांधा जान्छ। यसको विपरीत, लडाकू वाहनहरूमा सैनिक यात्रा गर्दा खेरी करीब 150 डिग्री फारनहाइट भन्दा अधिकको माइक्रोक्लाईमेट तापमानको सामना गरेर सकते छन् र यसैको लागि तेजी से जोडनको क्षमताओंसँग बहु-उपयोगकर्ता वाहन-शक्ति शीतलन प्रणालीको आवश्यकता हुन्छ। हज्मट टीमहरूलाई लागि, भारी-उद्धोगमा चिकित्सा समुदाय र श्रमिकहरूलाई लागि आवश्यकताहरु अगाडि अलग-अलग हुन् गे.
उपचार
अतितापको उपचार यसको कारणहरूमा निर्भर गर्दछ, किन भनें मूल कारणको ठीक से पहिचानन आवश्यक हुन्छ। गर्म दिनहरूमा परिश्रम गर्न हल्के अतितापको कारण हुन सक्छ जसको उपचार स्वयं-सुरक्षा तरीकों से गरिन सक्छ, जस्तै पानी पीना र ठण्डे स्थानहरूमा आराम गर्न. दबाइहरूसँग होने वाला अतितापको अक्सर उनी दबाइको सेवनको बंद गर्नको द्धारा गर्‌उछ र कहिले काँही अन्य दबाइहरूको माध्मय से उनी दबाइहरूको असरको समाप्त गर्नको लागि सेवन गर्‌उछ। ज्वरोको उपचारमा प्रयोग गरिने दवाइयां जस्तै पेरासिटामोल र एस्पिरिन अतितामको उपचारको लागि उपयोग गरेनजाता किन भनें यिनीहरु दवाइयां यसको लागि व्यर्थ छन्।
एश्ली रेनी
एश्ली रेनी (जन्म: २२ मे १९६५) एक अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री, निर्माता, निर्देशक तथा कामोत्तेजक मोडेल हुन ।
अतिताप
उपचार
जब शरीरको तापमान एकदम बढ्छ, उसलाई ठण्डा गर्नको लागि यान्त्रिक तरीकहरूको प्रयोग गर्मीको बाहिर निकालन र शरीरको आफ्नो तापमानको विनियमनको लागि शरीरको क्षमताहरूको पुनः स्थापित गर्नको लिया गर्‌उछ। निष्क्रिय शीतलन प्रविधि, जस्तै ठण्डे र छायादार स्थानहरूमा आराम गर्न र आफ्नो कपडहरूलाई शरीर से निकालन आदि जस्तै उपायहरूलाई लगत्तै लागू गरिन सक्छ। सक्रिय शीतलन प्रणाली, जस्तै सिर, घाँटी, र धडको ठण्डे पानी से पोंछना, शरीर से गर्मीको टाढा गर्न जस्तै उपायहरूसँग शरीरको सामान्य तापमान गर्‍यो फिर्ताी हुन सक्छ। अतिताप से पीडित व्यक्तिको पानी पीने र पंखे या निरार्द्रीकरण एयर कण्डीस्निंगको अगाडि बस्न या आराम गर्न से शरीरको वाष्पीकरणीय ठण्डा गर्न वाला तन्त्र (पसीना)को प्रभावमा सुधार हुन सक्छ।
गुनगुने या ठण्डे पानीको एक बाथ टबमा बस्न (विसर्जन विधि) से अपेक्षाकृत कम समयमा अधिकांश तापको बाहिर निकालयो जान सक्छ। हुनत, अधिक ठण्डे पानीमा बस्न से उल्टा हुन सक्छ, किन भनें यसको चलते छालामा रक्तवहानलिहरूको सिकुडन हुन्छ र यस जस्तै/तरिका यो मूल शरीर से गर्मीको बाहिर निकालन से रोकइन्छ। श्रम आधारित ऊष्माताप मा, अध्ययनले थाहा भएको छ कि हुनत यसमा व्यावहारिक सीमाहरु हुन्, ठण्डे पानीमा बस्न सबै भन्दा प्रभावी शीतलन प्रविधि छ र नतीजेको सबै भन्दा ठूलो कारक हो डिग्री र अतितापको अवधि. गैर-श्रम ऊष्माघातको लागि कुनै राम्रो शीतलन विधिको पाइएको छैन।
जब शरीरको तापमान ४० सेंटीग्रेड सम्म पुगइन्छ या यदि प्रभावित व्यक्ति बेहोश भएको छ र भ्रमको स्थितिको सङ्केत दे रहयो त यस्तो अतितापको स्थितिको आपात चिकित्सा मानिन्छ र यसको लागि उचित चिकित्सा सुविधाको तहत उपचारको आवश्यकता हुन्छ। अस्पतालमा एउटा अझै अर्को अधिक आक्रामक ठण्डा गर्नको उपाय उपलब्ध हुन्, जसमा अंत:शिराभ जल-योजन, आइस्ड स्लाईनसँग गैस्ट्रिक लेवेज, र पनि रक्तको ठण्डा गर्नको लागि हिमोडायलेसिस शामिल छन्।
एपीडेमियोलजी
पर्यावरणीय अतितापको आवृत्ति महत्त्वपूर्ण रूपले परिवर्तित होती रहन्छ किन भनें साल दर साल यो गर्म लहरको माथि निर्भर गर्दछ।
इसाई प्रजातान्त्रिक दल (चिले)
इसाई प्रजातान्त्रिक दल (Partido Demócrata Cristiano) चिलेमा एउटा राजनीतिक दल हो | दल १९५७मा स्थापना गरियो | सोलेदाद आल्भेआर दलको अध्यक्ष हो | २००५ संसदीय निर्वाचनमा दलले १३४५८०८ मतहरू (२०.८%, २० क्षेत्रहरू) पायो |
मुजफ्फरनगर जिल्ला
मुजफ्फरनगर जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो सहारणपुर मण्डलको २ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
घाटु
घाटु कुमारी युवतीहरूले मन्त्रसहितको गाएर शारीरिक हाउभाउकासाथ नाचिने पुराना कथामा आधारित गुरुङ जातिको लोकनृत्य हो। घाटु मादी नदी र सेती नदीको घाँटीबाट उत्पन्न भएको विश्वास गरिन्छ। प्राचिन समयमा राजाहरू शिकारमा जाँदा कुकुरको घाँटीमा घाँडो झुण्ड्याउँथे। त्यही घाँडोको तालमा गुरुबाउले गायनकासाथ नाच्न थालेपछि यस लोकनृत्यको सुरुवात भएको हो। गुरुङ समुदायमा घाटुलाई बैशाख पुर्णिमादेखि मार्ग शुक्लपूर्णिमासम्म चलाईन्छ। घाटु सुरुगर्नु अघि सम्पुर्ण गुठियारहरु जम्माहुनु अनिवार्य मानिन्छ। यसको सुरुवात हिमचुली, देवचुली र वरचुलीको स्तुती गाएर गरिन्छ। यस लोकनृत्यमा संगीत, गायन र नृत्यको संयोजन पाइन्छ। नवरस मध्ये करुण रसको प्रयोगकासाथ प्रस्तुत गरिने यो लोकनृत्य गाईको गोबरले लिपेर बनाइएको मण्डपमा प्रस्तुत गर्ने प्रचलन रहेको छ।
डाडारबैरिया
डाडारबैरिया नेपालको कोशी अञ्चलको मोरङ जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा १४७६ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार डाडारबैरियाको जनसङ्ख्या ७९१४ छ। यस मध्य पुरुष ५१%, र महिला ४९% छन्।
गुण्डु
गुण्डु बागमती अञ्चलको भक्तपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११को जनगणना अनुसार गुण्डुमा १२५७ घरहरू र जनसङ्ख्या ५६८९ छ ।
रोडीदेवल
रोडीदेवल नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको महाकाली अञ्चल, बैतडी जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
वाराणसी जिल्ला
वाराणसी जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो वाराणसी मण्डलको ४ जिल्लाहरू मध्य एक हो। यो जिल्ला वाराणसी मण्डलको सदरमुकाम पनि हो।
लोकतन्त्राकोलागि पार्टी (चिली)
लोकतन्त्राकोलागि पार्टी (Partido por la Democracia) चिलेमा एउटा सामाजिक-जनवादी राजनीतिक दल हो | दल १९८८मा स्थापना गरियो | भिक्तोर बरुएतो दलको अध्यक्ष हो | यो दल समाजवादी इन्टरनेसनलसँग आबद्ध छ।
चन्दौली जिल्ला
चन्दौली जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो वाराणसी मण्डलको ४ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
समाजिक-जनवादी आमूल पार्टी
समाजिक-जनवादी आमूल पार्टी (Partido Radical Socialdemócrata) चिलेमा एउटा राजनीतिक दल हो | दल १८६३मा स्थापना गरियो | जोसे अन्तोनिओ गोमेस दलको अध्यक्ष हो | २००५ संसदीय निर्वाचनमा दलले २२९१२६ मतहरू (३.५%, ७ क्षेत्रहरू) पायो | यो दल समाजवादी इन्टरनेसनलसँग आबद्ध छ।