cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ढाका प्रिमियर लिग
खेलाडीहरू
यस प्रतिस्पर्धामा भाग लिने क्लब रहरूमा अधिकांश खेलाडीहरू विदेशी हुन्छन्। सन् २०१३-१४ ढाका प्रिमियर लिगको संस्करणमा ८२ विदेशी खेलाडीहरूले भाग लिएका थिए। सन् २०१५-१६ को संस्करणमा भने १ विदेशी खेलाडीलाई खेल खेल्न दिइने भनिएता पनि क्लबहरूले खेलाडीको सूचीमा केही विदेशी खेलाडीहरू समावेश गर्ने गरेका छन्। सन् २०१५-१६ को संस्करणमा ३६ विदेशी खेलाडीले भाग लिएका थिए जसमा २२ भारतीय र १० श्रीलङ्काली क्रिकेट खेलाडी थिए।
टोलीहरू
ढाका प्रिमियर लिगमा हाल १२ राष्ट्रिय स्तरमा क्रिकेट टोलीहरूले भाग लिँदै आएका छन् जहाँ प्रत्येक संस्करणमा टोलीहरूको पदोन्नति र पद घट हुँदै टोलीहरू परिवर्तन हुन्छन्। यस प्रतियोगिताकाका क्रममा ३ निम्न अङ्क ल्याउने टोलीको पद घट हुन्छ भने प्रथम, दृतिय तृतीय टोलीको भने पदोन्नति हुन्छ।
निङ्गलाशैनी मन्दिर
श्री निङ्गलासैनी मन्दिर बैतडी जिल्लाको देहीमाण्डौं गाविसमा अवस्थित छ । निङ्गलासैनी मन्दिर सुदूर पश्चिमक्षेत्रकै प्रमुख मन्दिर मानिन्छ । यस मन्दिरमा हरेक वर्षको बडा दसैँ र चैते दसैँमा कम्तिमा पनि ९००देखी १३०० सम्म रांगाको मात्रै बलि चढाउने गरिन्छ भने ३०० देखि ५०० सम्मा बोकाको पनि बलि दिइन्छ । यस मन्दिरमा टाढा टाढाबाट भक्तजनहरू आउने गर्दछन् । यो मन्दिरलाई नेपालको सूदूर पश्चिमका नौ भगवतीहरूका मन्दिरहरूमा एक मन्दिर मानिन्छ ।
निङ्गलासैनी भगवतीको उत्पत्ति
निंगलासैनीको मन्दिर परापूर्वकालमा
रानी पद्मावती
पद्मावती वा पद्मिनी १३-१४ शताब्दी तिरकी हिन्दु रानी हुन् । उनी सिंहाला राज्यकी राजकुमारी तथा चित्तोर किल्लाका राजपुत शासक रतन सेनकी पत्नी थिइन् । मलिक मुहम्मद जायसीले इसं १५४० तिर लेखेको 'पद्मावत' महाकाव्यमा उनको वर्णन गरिएको पाइन्छ ।
पद्मावत महाकाव्यमा
पद्मावतीको सिंहाला राज्य (हाल श्रीलङ्का) का राजा गंधर्व सेन छोरी थिइन् । चित्तोर किल्लाका शासक रतन सेनलाई एउटा बोल्ने सुगाले पद्मावती र उनको सौन्दर्यको बारेमा सुनायो । त्यसपछि रतन सेन पद्मावतीलाई पाउनको लागि समुन्द्र पार गरेर सिंहाला राज्य पुगे । उनले अनेकौँ कठिनाइ पार गरेर भएपनि पद्मावतीलाई विवाह गरेर रानी बनाई आफ्नो राज्य चित्तोर फर्किए । पद्मावतीको सौन्दर्यबाट मोहित भएर उनी माथी नराम्रो दृष्टी लगाएकोकारण रतन सेनले आफ्ना राज पुरोहित राघव चेतनलाई समेत देश निकाला गरिदिए । राघव चेतनले रतन सेनसँग दुश्मनी निकाल्नको लागि दिल्लीका सुल्तान अलाउद्दीन खिल्जीलाई पद्मावतीको सौन्दर्यको बारेमा बताइदिए । राघव चेतन कुरा सुनेर अलाउद्दीन खिल्जीले पद्मावतीलाई पाउनको लागि चित्तोरमा आक्रमण गरे । त्यही समयमा रतन सेन कुम्बलगढका राजा देवपालसँगको लडाईमा मारीए । तर खिल्जीले चित्तोर कब्जा गर्नु अगाडि नै पद्मावती लगायतका सबै महीलाहरूले आफ्नो सतित्वको रक्षा गर्नको लागि आत्मदाह गरे पद्मावती । अलाउद्दीन खिल्जीले चित्तोर कब्जा गरी मुस्लिम राज्य त बनाए तर पद्मावतीलाई पाउन असफल रहे ।
महाराज हंस
महाराज हंस नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा हुपर स्वान (Whooper Swan) भनिन्छ ।
देवबंद
देवबंद भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
निल आर्मस्ट्रङ
निल आर्मस्ट्रङ Neil Alden Armstrong (अगस्त ५,१९३० – अगस्त २५,२०१२) चन्द्रमाको सतहमा पाइला टेक्ने पहिलो मानव हुन् । २० जुलाई १९६९ का दिन चन्द्रमामा पहिलो पाइला टेक्दा निल आर्मस्ट्रङले भनेका थिए मानिसका लागि यो सानो पाइला हो, मानव सभ्यताका लागि भने एउटा ठूलो फड्को हो ।
नान्देड जिल्ला
नांदेड जिल्ला भारतीय राज्य महाराष्ट्रको एउटा जिल्ला हो।
नेपालका जिल्लाहरू
नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषद्को २०७२ भदौ ५ गतेको बैठकले नवलपरासी र रुकुमलाई दुई/दुई जिल्ला बनाउने निर्णय गरेको थियो। सरकारको निर्णय अनुसार आयोगले गण्डकी प्रदेशमा पर्ने नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) र लुम्बिनी प्रदेशमा पर्ने नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) गरी दुई तथा लुम्बिनी प्रदेशमा पर्ने पूर्वी रुकुम जिल्ला र कर्णाली प्रदेशमा रहने पश्चिम रुकुम जिल्ला गरी कायम भएका दुई जिल्लासहित चार जिल्लामा जिल्ला समन्वय समितिको निर्वाचन गराउने निर्णय गरेको हो।
राब्ता (चलचित्र)
राब्ता एक भारतीय चलचित्र हो, जसको निर्देशन दिनेश विजनले गरेका हुन्। यस चलचित्रमा सुशान्त सिंह राजपुत तथा कृति सेनन मुख्य भूमिका रहेका छन्।
बुट्यान
बुट्यान एउटै बोटमा धेरै काण्डहरू पलाउने र करिब ५ देखि ६ मिटरसम्म मात्र अग्लो हुने झाडीदार वनस्पतिहरूको समुह हो।
काङ्केर
कांकेर भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
उस्मानाबाद जिल्ला
उस्मानाबाद जिल्ला भारतीय राज्य महाराष्ट्रको एउटा जिल्ला हो।
साइप्रस
साइप्रस (Κύπρος, Kýpros, ; Kıbrıs, ), आधिकारीक: गणतन्त्र साइप्रस (Κυπριακή Δημοκρατία एसियाको एक देश हो, जसलाई संस्कृति र इतिहासका कारणले युरोपको भूभाग पनि भनिन्छ। यो भूमध्य सागरमा रहेको एक टापु हो। यसको राजधानी निकोज्या हो। धेरै जसो मानिसहरू युनानी भाषा बोल्दछन्। तर यस टापुको केही भाग टर्किस बोल्नेहरूले गैरकानुनी रूपमा कब्जा गरिरहेकाछन्। टर्कीले जुलाई १९७४ मा दूई-चरणमा गरेको आक्रमण पछि यसो भएको हो। साइप्रसलाई युनान (ग्रिस)मा गाभ्न एथेन्समा योजना गरिएको सत्तापलटको जवाफमा सो आक्रमण भएको हो। साइप्रस युरोपेली सङ्गठनको सदस्य हो।
साइप्रस भूमध्यको तेश्रो सबै भन्दा ठूलो द्वीप हो, र लोकप्रिय पर्यटन स्थल हो, जहां प्रति वर्ष २.४ मिलियन भन्दा अधिक पर्यटक आउछन्। यो १९६० मा ब्रिटिश उपनिवेशबाट स्वतन्त्र भएको गणराज्य हो, जुन १९६१ मा राष्ट्रमंडलको सदस्य बन्यो र १ मे २००४ पछि देखि यूरोपीय संघको सदस्य हो। साइप्रस क्षेत्रको उन्नत अर्थव्यवस्थाहरू मध्ये एक हो।
साइप्रस गणतंत्र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा मान्यता प्राप्त राज्य हो, जसको पुरा द्वीप र नजीकैको जलमा विधि सम्मत संप्रभुता छ, केवल साना भाग लाई छोडेर, जुन सन्धि द्वारा यूनाइटेड किंगडमको लागि संप्रभु सैन्य ठेगानाहरूको रूपमा आवंटित गर्दै छन्। यो द्वीप वस्तुत: चार मुख्य भागहरूमा विभाजित छ:
नोवल किशोर राई
नोवल किशोर राई नेपाली भाषा र साहित्यका प्राध्यापक हुन्। यिनले विभिन्न देशमा नेपालको राजदूतको रूपमा सेवा गरेका छन्।
झापा गोल्डकप २०७३
स्रोत
श्रेणी : झापा गोल्डकप
मल्हनिया खोरी
मल्हनिया खोरी नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, सगरमाथा अञ्चलको सिराहा जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
कांडला
कांडला भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
परभणी जिल्ला
परभणी जिल्ला भारतीय राज्य महाराष्ट्रको एउटा जिल्ला हो।
प्रजनन (स्पष्टता)
प्रजनन लेख यस पृष्ठमा रिडाइरेक्ट हुन्छ प्रजनन् शब्दसँग मिल्ने शीर्षक भएका लेखहरू निम्न अनुसार छन्।
देवघर
देवघर भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज
'बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज ' नेपालको लुम्बिनी प्रदेश बाँके जिल्लामा अवस्थित राष्ट्रिय निकुञ्ज हो। सन् २०१० जुलाई १२ मा नेपालको दशौँ राष्ट्रिय निकुञ्जको रूपमा स्थापित गरिएको यो निकुञ्ज ५५० वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको छ। यो राष्ट्रिय निकुञ्जको ३४३ बर्ग कि.मि. मध्यवर्ती क्षेत्र रहेको छ । यो निकुञ्ज चौका को लागि प्रख्यात छ । ,
गाती
गाती सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। गाती गाविस जिल्ला सदरमुकामबाट उत्तरपूर्वमा पर्ने गाविस हो। सदरमुकामबाट११ कोष दुरीमा अवस्थित यस गाविसको क्षेत्रफल २१.३४ वर्ग किलोमिटर छ। गाती गाविसको पूर्वमा मार्मिङ, पश्चिममा मानेश्वारा तथा घुम्थाङ, उत्तरमा लिस्तीकोट र दक्षिणमा ब्राहबिसे गाविस पर्दछ।लिस्ती थुम अन्तर्गत पर्ने यस गाविसमा तामाङ तथा शेर्पा जातिको बाक्लोबसोबास छ। प्राय चिसो हावापानी भएको गाति गाविसको मुख्य कृषिबाली आलु धानमकै कोदो जौ फापर आदि हो। गाविसको प्रमुख आकर्षणमा तामाङ तथा शेर्पा संस्कृति, प्राकृतिक मनोरम दृश्य र अग्ला पहराहरू आउँदछन्। प्राकृतिक सुन्दरतामा धनी यस गाविसमा अन्य खनिज पदार्थ पनि पाइन्छ। गाति गासिवमा पत्रेढुङ्गा वा स्लेट ढुङ्गा पाइन्छ। वि.सं. २०५८ सालको जनगणनामा गाति गाविसमा ७४३ घरपरिवार मध्ये कुल जनसङ्ख्या ३८३७ थियो।
काकीनाडा
काकीनाडा भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
भण्डारा जिल्ला
भण्डारा जिल्ला भारतको महाराष्ट्र राज्यमा अवस्थित एउटा जिल्ला हो।
डाक्टर ड्रि
डाक्टर ड्रि एक अमेरिकी उद्यमी, निर्माता तथा र्‍यापर हुन् ।  उनले इमिनेम, फिफ्टी सेन्ट लगायतका विभिन्न र्‍यापरका गिती एल्बम निर्माताको भूमिका र्निवाह गरेका छन् ।
खिर्सेन
खिर्सेन नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र, सेती अञ्चलको डोटी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
किल दिल
किल दिल एक भारतीय चलचित्र हो, जसको निर्देशन शाद अलीले गरेका हुन् । यस चलचित्रमा गोविन्दा, रणवीर सिंह तथा परिणीति चोपडा मुख्य भूमिका रहेका छन् ।
नो बल
नो बल क्रिकेटमा बलरले गर्ने एक प्रकारको गल्ती हो । तर कुनै बेला खेल मिलेमतो गर्दा पनि बलरहरूलाई नो बल फ्याकन लगाइन्छ । नो बल कस्तो अवस्थामा हुन्छ भन्दा जब बलरले आफूलाई दिइएको घेरा भन्दा अगाडि पूरै खुट्टा टेकेर बलिङ गर्छन्, तब नो बल हुन्छ । यस्तो अवस्थामा गरिएको बल खारेज गरिन्छ र फ्रि हिट दिइन्छ । फ्रि हिटमा रन आउट बाहेक अरू किसिमको आउट हुदैन । त्यसरी नै जब पछाडिको खुट्टा घेरा भन्दा अगाडि पूरै खुट्टा टेकेर बलिङ गर्छन् त्यो बेला पनि नो बल हुन्छ । तर यो नो बलमा फ्रि हिट मिल्दैन, तर गरिएको बल भने पुनः गर्न लगाइन्छ । जब बलरले ब्याट्सम्यानको कम्मर भन्दा माथि बल फालेर बलिङ गर्छन्, त्यो बेला पनि नो बल हुन्छ । यसमा भने फ्रि हिट पाइन्छ । यदि नो बल भएको बलमा ब्याट्सम्यान आउट भएमा त्यो निर्णय फिर्ता लिेइन्छ ।
मृगे च्याउ
मृगे च्याउ पूर्वी एसियामा पाइने खानयोग्य च्याउ हो। प्राय एसियाली राष्ट्रहरूमा यसको खेती गरिन्छ। यो च्याउलाई जडिबुटीको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
मल्हनिया गम्हरिया
मल्हनिया गम्हरिया नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, सगरमाथा अञ्चलको सिराहा जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
टुन्ड्रा राजहंस
टुन्ड्रा राजहंस नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा टुन्ड्रा स्वान (Tundra Swan) भनिन्छ ।
नेपालको आमसञ्चार
नेपालको आमसञ्चार भन्नाले नेपालमा भएका सबै आमसञ्चार माध्यम भन्ने बुझिन्छ। नेपालमा हाल पत्रपत्रिका, रेडियो, टेलिभिजन, चलचित्र, पुस्तक, इन्टरनेट, अनलाईन लगायतका सबै किसिमका आमसञ्चार माध्यमहरू सञ्चालनमा रहेका छन्।
इतिहास
सामान्य अर्थमा सञ्चार भन्नाले दुई वा दुईभन्दा बढी व्यक्तिहरूका बीच सूचना, विचार, अनुभव,भावना आदिको विनिमय हुने र एकअर्कामा आपसी समझदारी कायम गर्ने प्रक्रियालाई बुझिन्छ। यसर्थ एकअर्काबीच सूचना, विचार धारणा जानकारी साटासाट गर्ने प्रक्रिया वा साझेदारी कायम गर्ने प्रक्रियालाई सञ्चारको अर्थमा बुझ्न सकिन्छ। सञ्चारको उद्देश्य कुनै भाव वा विचारको सम्प्रेषण गर्नु हो। तसर्थ सञ्चार मानव जीवनको लागि नभई नहुने कुरा हो। सञ्चार भन्ने शब्दमा आम अर्थात अंगे्रजीको कम्युनिकेशनमा मास जोडिएर आमसञ्चार बनेको हो।'आम'को अर्थ धेरै भन्ने हुन्छ। अङ्ग्रेजीको मास शब्दले पनि धेरै वा भीड भन्ने नै जनाउँछ।जहाँ असंख्य मानिसहरू छन् भन्ने अर्थ दिन्छ। तसर्थ आमसञ्चारका साधनहरूले परापूर्वकालदेखि सुरुभएको भाषिक तथा मौखिक सञ्चार प्रक्रिया होस् वा आधुनिक पत्रपत्रिका, रेडियो, टेलिभिजन, इमेल, इन्टरनेट, फ्याक्स आदि जस्ता सबै सञ्चार साधनहरूलाई जनाउँछ। अघिल्लो चरण पहिलेको आमसञ्चार अन्तर्गत पर्‍यो भने त्यसपछिका नयाँ प्रविधिहरू विकसित आमसञ्चारका माध्यम अर्न्तगत पर्दछन्।
एक व्यक्तिभन्दा बढी असीमित जनसमुदायका लागि जब कुनै माध्यमको सहायताद्वारा कुनै पनि विषयवस्तुलाई सन्देशको रूपमा प्रसारण, प्रक्षेपण गरिन्छ तब यस्तो प्रक्रियालाई आमसञ्चार भनिन्छ। निचोडमा आम सञ्चार भन्नाले अत्यधिक जनसमुदायलाई सञ्चार गराउने प्रक्रिया नै हो। कुनै विचार,भावना,सन्देश वा सूचनालाई सामूहिक रूपमा एउटाबाट अर्कोसम्म पुर्‍याउने काममा आमसञ्चारको प्रयोग भएको हुन्छ।आमसञ्चारको उद्देश्य भनेको कुनै विचार वा सन्देशलाई ती व्यक्तिसम्म पुर्‍याउनु हुन्छ, जसलाई त्यस्तो सूचना आवश्यक हुन्छ र यसबाट सबै व्यक्तिले त्यस्तो जानकारी लिन सक्छन्।
तसर्थ पत्रकारिताको इतिहास खोतल्ने क्रममा जब लिपिको विकास भयो।त्यसपछि मद्रण युगको आरम्भ भयो। लेखन मुद्रणको साथसाथै पत्रकारिताको इतिहास अघि बढेको हो। परापूर्वकालदेखि आज पनि सार्वजनिक वा महत्त्वका सूचनाहरू सर्बसाधरणलाई जानकारी दिन कटुवाल घोकाउने प्रचलन पनि पत्रकारिताको पूर्वाभ्यास हो। आजको पत्रकारिता वैज्ञानिक युगको सामुहिक देन हो। कागजको उद्योग, छापाखाना र अन्य छपाई उपकरणका संगमबाट अहिलेको पत्रकारिता चलिरहेको छ।मुख्य त छापाखानाको विकाससँगै पत्रकारिताको पनि विकास भएको हो।
नेपालमा पत्रकारिता
मूल लेख नेपालको पत्रकारिताको इतिहास
विश्व पत्रकारिताको इतिहासमा नेपाललाई हेर्दा निकै नै पछिमात्र यसको विकास भएको देखिन्छ। नेपालमा छापाखानाको विकास पनि निकै ढिलो भएको हो। भारतभन्दा झन्डै तीन सयवर्ष पछाडी मात्र नेपालमा छापाखानाले प्रवेश गरेको हो। भारतमा सन् १५५०मा प्रेसले प्रवेश पायो भने नेपालमा विसं १९०८ (सन् १८५१) तिर जंगबहादुर राणा बेलायत भम्रणबाट फर्कदा फलामे हाते प्रेस ल्यायपछि मात्र विधिवत् रूपले प्रवेश पायो। यसैलाई गिद्धेप्रेस भनिन्छ। गिद्धको जस्तो पँखेटा र सो अंकित लोगो भएकोले गिद्धे प्रेस भनिदै आएको हो। फेरी पनि छापाखाना नभएकै समयमा पनि हस्तलिखित कतिपय पुस्तक तयार पारिएको पाइन्छ। यसपछिको अर्को छापाखानाको नाम हो “मनोरञ्जन छापाखाना”। गिद्धेप्रेस ल्याएको केही वर्षपछि यो प्रेस ल्याईएको थियो। यसरी सुरु भएको नेपाली मुद्रणकार्यमा नेपाली पत्रकारिताको प्रारम्भ भने मोतिराम भट्टद्वारा भएको हो। साहित्यको माध्यमबाट नेपाली भाषाको सेवा गर्ने भट्टले वि.स.१९५० ताका सुधासागरको प्रकाशन गर्ने प्रयत्न थाले। यसै बीच उनको १९५२मा निधन भएपनि पण्डित नरराजहरूले १९५५मा सुधासागर प्रकाशित गरे गरे।जुन नेपालबाट प्रकाशित पहिलो पत्रिका हो। यसअघि वि.सं.१९४२ मा“गोर्खा भारत जीवन” नामको पत्रिका मोतिराम भट्टले नै बनारसबाट प्रकाशन गरेका थिए। यस लगत्तै नेपाली पत्रकारिता सुरुवात र यसको विकासक्रम भएको देखिन्छ। यसरी हेर्दा नेपाली पत्रकारिताको प्रारम्भिक स्थल बनारसलाई नै सम्झनु पर्दछ। नेपालमा जंगबहादुरले बेलायतबाट प्रेस ल्याएको झण्डै ५० वर्षपछि मात्र पत्रिकाको प्रकाशन भएको पाईन्छ।“सुधासागर”पछि नेपालबाटै नेपाली भाषामा प्रकाशित दोस्रो पत्रिका “गोर्खा पत्र” हो। यो सन् १९०१मा प्रकाशित भएको थियो।
पुस्तक
मूल लेख नेपालको पुस्तक प्रकाशनको इतिहास
पुस्तक नेपालको सबैभन्दा पुरानो र जेठो आमसञ्चार माध्यम मानिन्छ। नेपाली भाषाको पहिलो पुस्तक कुन थियो भन्ने बारे अहिलेसम्म यकिन हुन सकेको छैन। यद्यपि प्राचीन समयमा हस्तलिखित रूपमा रहेका पुस्तकहरू प्रचलनमा रहेको इतिहासले देखाउँछ। नेपालमा छापिएको पहिलो गैर धार्मिक पुस्तक भनें मुलुकी ऐन थियो। यो १९२९ देखि ३१ सम्ममा छापिएको विश्वास गरिन्छ।
छापाखाना
मूल लेख नेपालको छापाखानाको इतिहास
बिक्रम सम्बत १९०८मा जंगबहादुरले बेलायतबाट ल्याएको गिद्दे प्रेस नै नेपालमा पहिलो छापाखाना मानिन्छ। यो छापाखाना धेरै वर्ष पछि मात्र प्रयोगमा आएको थियो । यो छापाखाना स्थापना भएपछि नेपालको मुद्रण क्षेत्रमा क्रान्ति आएको थियो।
पत्रपत्रिका
मूल लेख नेपालको पत्रपत्रिकाको इतिहास
नेपाली भाषाको पहिलो पत्रिका भनेर गोर्खा भारत जीवन लाई चिनिन्छ। यो भारतको बनारसबाट बिक्रम सम्बत् १९४५ देखि १९५०को बीचमा प्रकाशित भएको थियो।
रेडियो
मूल लेख नेपालको रेडियोको इतिहास
नेपालको इतिहासमा रेडियोले आमसञ्चारको क्षेत्रमा ठूलो क्रान्ति ल्याएको पाइन्छ। विक्रम सम्बत २००७को क्रान्तिका कालमा नारदमुनी थुलुङको नेतृत्त्वमा पूर्वी नेपालको पहाडबाट प्रजातन्त्र रेडियोको नाममा रेडियो प्रसारण भएको थियो। पछि विराटनगरमा पनि अर्को रेडियो सञ्चालन भएको थियो। तारिणीप्रसाद कोइरालाले नेतृत्त्व गरेको त्यो रेडियोले पनि राणा विरोधी क्रान्तिलाई मुख्य रूपमा प्रचार गरेको थियो। प्रजातन्त्रको स्थापना पश्चात २००७ चैत्रमा त्यही उपकरण ल्याएर काठमाडौँबाट नेपाल रेडियोको स्थापना गरिएको थियो। जुन अहिले सरकारी सञ्चार माध्यम रेडियो नेपालको रूपमा सञ्चालित छ। सुरूमा सर्ट वेभमा प्रसारण सुरू गरेको रेडियो नेपालले अहिले मिडियम वेभ र एफ एमबाट प्रसारण गर्ने गर्दछ।
त्यस बाहेक देशभर करिव ३०० वटा एफ एम रेडियो स्टेशनहरू सञ्चालनमा रहेका छन्।
टेलिभिजन
मूल लेख नेपालको टेलिभिजनको इतिहास
समाचार एजेन्सी
मूल लेख राष्ट्रिय समाचार समिति
चलचित्र
मूल लेख अनलाईन पत्रकारिता
प्रारम्भमा सीएनएन, बीबीसी तथा अन्तराष्टि सञ्चारमाध्यममहरू धेरै अगाडि नै अनलाईन संस्करणमा गएतापनि नेपाल पनि यसमा त्यत्ति पछाडि भने देखिंदैन। १९९३ वाट अनलाईन पत्रकारीताको विकासले तिव्रता पाएको थियो। नेपालमा पनि सन १९९५ मै अनलाईन पत्रकारीताको प्रारम्भ भइसकेको थियो।
नेपालमा अनलाईन पत्रकारीताको प्रारम्भ गर्ने पहिलो संस्थाको रूपमा मर्कन्टाइलको नाम इतिहासको पानामा दर्ता छ। उसले सन् १९९५मा साउथ–एसिया डट कम मार्फत मर्कन्टाइलले कान्तिपुर पब्लीकेशन हाउसको अङ्ग्रेजी दैनिक दि काठमाडौँ पोस्टलाई आफ्नो साइटमा राखेर अनलाईन पत्रकारीताको प्रारम्भ गरेको थियो। अहिले अनलाईनहरु धेरै नै भइसकेका छन् । विश्वसनिय अनलाइन भने धेरै छैनन्। setopati.com र pahilopost.com ले अनलाइन पत्रकारितामा नयाँ धार सुरु गरेका छन्। आफै रिपोर्टर राख्ने देखि बाइलाइन राखेर समाचार लेख्न काम यी अनलाइनले सुरु गरेका हुन्। Ekantipur.com, nagariknews.com, onlinekhabar.com, stimnews.com, ratopati.com, radiosarangi.com, osnepal.com लगायतका अनलाईनहरु सन्चालनमा रहेका छन् । बिटमा आधारित रहेर अनलाइन सञ्चालन गर्ने लहर समेत नेपालमा चलेको छ । पछिल्लो समय विशेष गरी आर्थिक बिटका राम्रा अनलाइन समेत संचालनमा आएका छन् । नेपालको आर्थिक अनलाइन न्यूज पोर्टलमा बिजशाला डटकम(bizshala.com)ले नयाँ धारको सुरुवात गरेको मानिन्छ । यस्तै, महिलाहरूको मात्र समाचार प्रकाशन गर्ने फरक उद्देश्य राखेर नेपालबाटै पछिल्लो समय नेप्लिज वुमन डटकम (Nepalesewomwn.com) नामको अनलाइन पोर्टल समेत प्रकाशन भएको छ ।त्यसैगरी जलश्रोतलाई प्राथमिकतामा राख्दै , खानेपानी ,सिँचाई र जलविद्युतको क्षेत्रलाई आफ्नो मु्ख्य विषय वनाउँदै जलसरोकार डटकम (www.jalsarokar.com) ले विकासपत्रकारिताको फरक सुरुवात गरेको छ ।
ब्लग
मूल लेख नेपाली ब्लग साईटहरू
नेपालमा ब्लग साइटहरूमा समाचारको निकै बाहुल्य पाइन्छ। कतिपय ब्लग साइटहरू त समाचार साइटले जस्तै समाचार मात्र पस्किन्छन्। त्यसैले ब्लगहरू पनि नेपालमा समाचारका माध्यम बन्न थालेका छन्। यद्यपि ब्लग समाचार साइट होइन। ब्लग व्यक्तिले आफ्नो दैनिकी लेखेर वेवमा प्रकाशित गर्ने पद्दति हो। वेब-लग शब्दबाट ब्लग बनेको हो। विभिन्न सञ्चारकर्मी, भाषाकर्मी आदिले ब्लग सञ्चालन गरेका छन्।
अमिना जे मोहम्मद
अमिना जे मोहम्मद (जन्म २७ जुन १९६१) संयुक्त राष्ट्र सङ्घकी पाँचौं उपमहासचिव तथा नाइजेरियाकी पूर्व वातावरण मन्त्री हुन् । अमिनाले सशक्त विकास लक्ष्य सहित दिगो विकासका लागि २०३० एजेन्डा अघि सार्न महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन् ।
प्रारम्भिक जीवन र परिवार
उत्तर पूर्वी नाइजेरियाको गोम्बे राज्यबाट अमिना जे मोहम्मद प्रतिनिधित्व गर्छिन् । उनको जन्म सन् १९६१ जुन २७ मा एक नाइजेरियाली पशु चिकित्सक र ब्रिटिश नर्सको घरमा भएको हो । उनको परिवारका पाँच छोरीहरूमध्ये उनी सबैभन्दा जेठी हुन् ।
करियर
संयुक्त राष्ट्र सङ्घको उप महासचिवको रूपमा आफ्नो पदीय भूमिका ग्रहण गर्नका लागि उनले सन् २०१७ फेब्रुअरी २४ का दिन नाइजेरियाली सङ्घीय कार्यकारी परिषदबाट राजिनामा दिइन् । सन् २०१५ नोभेम्बर देखि सन् २०१६ डिसेम्बरसम्म उनले नाइजेरियाको वातावरण मन्त्रीको रूपमा कार्य गरिन् । मन्त्रीको रूपमा उनले जलवायु परिवर्तन सम्बन्धि विभिन्न प्रयासलाई जारी राख्दै प्राकृतिक वातावरणको रक्षा र दिगो विकासका लागि संसाधनहरूलाई संरक्षण गर्न उल्लेखनीय कार्य गरिन् ।
कर्नाटक क्रिकेट टिम
कर्नाटक क्रिकेट टिम  भारतीय राज्य कर्नाटकको अन्तर्राज्यीय स्तरको क्रिकेट टिम हो । यो टिम रणजी ट्रफीको एलाइट समूहको सबैभन्दा शक्तिशालि टिमहरू मध्ये एक हो । टिमले भारतीय क्रिकेट टिमको धेरै अग्रणी क्रिकेट खेलाडी दिएको छ । यस टिमले छः पटक रणजी ट्रफी जितेको छ तथा ५ पटक द्वितीय स्थाणमा रहेको छ, जसमा पूर्व मैसूर टिम २ पटक अग्रणी रहेको थियो । यस टिमको गृहस्थान मैदान बेङ्गलोर स्थित चिन्नास्वामी स्टेडियम हो ।
पल वाल्कर
पल वाल्कर (September 12, 1973 – 1973:9:12, November 30, 2013) एक अमेरिकी अभिनेता थिए। उनी बहुप्रसिद्ध चलचित्र फास्ट एण्ड फ्यूरीयस मा ब्रकयन ओ र्कनरको नामले चिनिने गर्दछन्। उनी स.न्. १९८५ ताका हलिउडमा प्रवेश गरेका हुन्।
मृत्यु
उनको मृत्यु नोभेम्बर ३० २०१३ मा एक कार र्दुघटनामा उनका साथी रोगर रोदस्(Roger Rodas)संगै भएको थियो। उनको उनेर ४० वर्षको थियो। उनले Furious 7 मा काम गरिरहेका थिए। उनको मृत्यु पछि कथा परिवर्तन गर्नु भन्दा उनी जस्तै देखिने उनका भाइलाई खेलाइयो। चलचित्रको अन्तमा प्रमुख पात्रले उनको बारेमा बोलेका छन्। र पहिलाका मुख्खे द्शसे देखाइएको छ।
हल्दिवारी
हल्दिवारी नेपालको मेची अञ्चलको झापा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो गाविसमा हल्दिवारी उच्च माध्यमिक विद्यालयनामक सामुदायिक उच्च माध्यमिक विद्यालय र एउटा नीजि संस्थागत विद्यालय छ।
आइओएस
आईओएस (पूर्व आइफोन ओएस) एप्पलले यसको हार्डवेयरको लागि विकास गरेको एक मोबाइल सञ्चालन प्रणाली हो। यो हाल कम्पनीले उत्पादन गर्ने मोबाइल उपकरणहरू जस्तै आइफोन, आइप्याड र आइपोड टच यही सञ्चालन प्रणालीमा आधारित छन्। यो हाल एन्ड्रोइड पछिको विश्वको दोस्रो सबैभन्दा लोकप्रिय मोबाइल सञ्चालन प्रणाली हो।
सन् २००७ मा यसलाई आइफोनको लागि अनावरण गरिएको थियो। आइओएस विस्तार हुँदै एप्पलका अरू उपकरणहरू जस्तै आइपोड टच (सेप्टेम्बर २००७) र आइप्याड (जनवरी २०१०) मा पनि उपलब्ध गराइएको थियो। मार्च २०१८ सम्मफ एप्पलको अनुप्रयोग भण्डारमा २.१ मिलियन भन्दा बढी आइओएसका अनुप्रयोगहरू रहेका छन् भने १ मिलियन अनुप्रयोग भने आइप्याडका हुन्। यी मोबाइल अनुप्रयोगहरू १३० बिलियन भन्दा बढी पटक डाउनलोड भैसकेका छन्।
विष
प्राणी हरूको लागि घातक रसायन विष(विरुवा) यो विरुवा नेपालको हिमाली भेकमा ६०० – ३००० मिटरको उचाईमा खुल्ला ढुङ्गा भएको ठाउँमा पाइन्छ। यो विरुवा १.५ मिटरसम्म अग्लो हुन्छ। यस विरुवाको पातको आकार गोलाकार, मृगौलाकार , अण्डाकार भए पनि पातको किनारा विभिन्न प्रकारले च्यातिएको र छिया छिया परेको हुन्छ। फूल फुल्ने बेलामा सबभन्दा तल्लो ५ देखि ८ पातहरू झरि सकेका हुन्छन्। विचको र माथिल्लो पातहरू झ्याम्म परेका हुन्छन्। पातको भेट्नो लामो हुन्छ। विरुवाको माथिल्लो भागमा धेरै फूलहरू झुप्पा फूलेका हुन्छन्। यसो हेर्दा यो विरुवा A ferox जस्तै देखिने भएता पनि यसका फूलहरू धेरै संख्यामा गुचुमुचु परेर डाँठको टुप्पामा खाँदिएको हुन्छ। A ferox का फूलहरू थोरै संख्यामा हुन्छन्। फूलको आकृति हेर्दा लामाहरूले अथवा पादरीहरूले धर्म गर्दा लगाउने टोपीको आकार सँग मिल्दो जुल्दो हुनाले अङ्ग्रेजीमा मंकस हुडार( Monks hood) भन्ने चलन छ। विरुवाको माथिल्लो भागको पातको काखीबाट फूलहरू पलाएको हुन्छ र विरुवाको माथिल्लो टुप्पामा १० देखि १२ वटा फूलहरू खुकुलो झुप्पामा मिलेका हुन्छन्।
यो विरुवाको जडीबुटीमा प्रयोग हुने भाग हो। गानोहरू दुईवटा जोल्टीएका हुन्छन्। यसको आकार सानो गाजरको जस्तो हुन्छ। यसको गानो १० देखि २० सेन्टिमिटरसम्म लामो र १.५ देखि ३ सेन्टिमिटरसम्म चौडा हुन्छ। यसको रङ्ग गाढा खैरो अथवा कालो हुन्छ र गानोबाट जराहरू निस्किएका हुन्छन्।
बोनस शेयर
कम्पनीको विद्यमान शेयरधनीहरूलाई विना कुनै मूल्य वितरण गरिने शेयर लाई बोनस शेयर (Bonus Share) भनिन्छ । यस्तो शेयर कम्पनीको मुनाफा वा बाड्न योग्य मुनाफाको रकमबाट बाड्ने गरिन्छ ।
बोनस शेयर सामान्यतया शेयरधनीले लिएको शेयर संख्याको आधारमा वितरण गरिन्छ ।  बोनस शेयरले कम्पनीको जारी शेयरको संख्यालाई बढाउने भएता पनि कम्पनीको मूल्यमा असर भने पार्दैन । बोनस शेयर जारी गर्दा कम्पनीको मुनाफा वा जगेडाको रकमलाई पूँजीमा परिणत गर्ने गर्दछ ।
नेपालको कम्पनी ऐन, २०६३ अनुसार बोनस शेयरलाई "कम्पनीको मुनाफाबाट भएको बचत वा जगेडा कोषलाई पूँजीकरण गरी शेयरधनीहरूलाई अतिरिक्त शेयरको रूपमा जारी गरिएको शेयर सम्झनु पर्छ र सो शब्दले बचत वा जगेडा कोषलाई पूँजीकरण गरी शेयरको चुक्ता रकम वृद्धि गरेको अवस्था समेतलाई जनाउँछ ।"   भनि परिभाषित गरेको छ ।
दुर्गापुर, पश्चिम बङ्गाल
दुर्गापुर भारतको पश्चिम बङ्गालका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
चन्द्रपुर जिल्ला
चन्द्रपुर जिल्ला भारतको महाराष्ट्र राज्यमा पर्ने एउटा जिल्ला हो।
अर्थवेद
अर्थवेद
चार वेदका चार उपवेद मानिन्छ- धनुर्वेद, गान्धर्ववेद, आयुर्वेद, र अर्थवेद पं. धनराज शास्त्रीले अर्थवेदका चार ठूला र दुइ ाना ग्रन्थको उल्लेख गरेका छन्
ठूला ग्रन्थ
चार ठूला ग्रन्थ यस प्रकार छन्
साना ग्रन्थ
दुर्ई साना ग्रन्थको उल्लेख यस प्रकार छ–
अर्थवेदको अस्तित्त्व
रामदास गौडका अनुसार, अर्थवेदको सम्बन्धमा प्रचलित २८ वटा स्मृति ग्रन्थहरूलाई बुझ्नुपर्छ । किनभने अर्थशस्त्र विषयमा सबैले केही न केही उल्लेख अवश्य गरेका छन् । तर शुक्रनीति र कामन्दकीय नीतिसारमा वात्र्ताशास्त्रको विषयमा बढी चर्चा छ । उनले बार्हस्पत्य अर्थशास्त्रको उललेख गरेका छैनन् । यसबाट उनको दृष्टिमा यो ग्रन्थ छुटेको देखिन्छ । बृहस्पतिले अर्थशास्त्र नामको विशाल ग्रन्थ रचना गरेका थिए भनिएको छ । अर्थसूत्र ग्रन्थको प्रकृति हेर्दा त्यस्तै ठूलो ग्रन्थ हुनुपर्छ भन्ने बुझिन्छ । अर्थशास्त्र एक व्यापक शब्द हो । यसमा समाजशास्त्र दण्डनीति र सम्पत्ति शास्त्र तीनवटै कुरा समवेश छन् । वार्ता अर्थात् रोजगार सम्बन्धी कुरा सम्पत्ति शास्त्रको इष्ट विषय हो । राजनीति र शासन दण्डनीतिका विषय हुन् । वर्णाश्रम र सो का कर्तव्याकर्तव्य चर्चा समाजशास्त्रको विषय हो । स्मृति र धर्मशास्त्रमा यिनै कुरा समावेश हुन्छन् ।
नीतिप्रभा
नीतिप्रभा ग्रन्थमा २७ हजार श्लोक छन् । यसको रचना काश्यप ऋषिले गरेका हुन्, स्वाम्भुव मन्वन्तरको प्रथम सतयुगमा । यसमा चार प्रकरण छन्
उपसंहार
आज अर्थवेद नमको कुनै ग्रनथ उपलबध छैन। यी सबैका छापिएका ग्रन्थ उपलब्ध नभएको कुरा रामदास गौडले उल्लेख गरेका छन् ।
कासगन्ज
कासगन्ज भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
मिचेल एकर्स
मिचेल एकर्स एक अमेरिकी महिला फूटबल खेलाडी हुन्।
एलिस वाल्टन
एलिस लोइस वाल्टन (जन्म अक्टोबर ७, १९४९) अमेरिकी वालमार्ट स्टोर्स इङ्कको सम्पतिकी उत्तराधिकारिणी हुन् । उनी वालमार्टका संस्थापकद्वय स्याम वाल्टन र हेलेन वाल्टनकी छोरी हुन् । सन् २०१८ मार्च सम्म वाल्टनसँग $४६ बिलियन बराबरको सम्पति रहेको छ । उनले लोरियालकी उत्तराधिकारिणी फ्रयाङ्कोइज बेटेनकोर्ट मेयर्सलाई पछि पार्दै विश्वकै सबैभन्दा धनी महिला बनेकी छिन् । । समग्रमा उनी विश्वकै सोह्रौँ धनी व्यक्ति हुन् ।
सन् २०१६ को सेप्टेम्बरमा जारी गरिएको एक प्रतिवेदन अनुसार उनले $११ बिलियनभन्दा बढिको वालमार्टको शेयर खरिद गरेकी थिइन् ।
हर्रो
हर्रोका जातहरु
हर्रो विजया, रोहिणी, पूतना, अमृता, अभया, जीवन्ती र चेतनी गरी सात प्रकारका हुन्छन् । नेपालतिर पाइने कालो रङको, ससानो फल फल्ने एक जातको हर्रोलाई भने 'जङ्गी हर्रो' भनिन्छ ।
हर्रोको स्वाद
हर्रोमा नुनिलो बाहेकका अन्य गुलियो, तितो, पिरो, टर्रो र अमिलो गरी पाँच रस हुन्छन् । हर्रोको बीजको बाहिरी भाग गुलियो तथा बीजको भित्री भाग पिरो हुन्छ । गुदी अमिलो र टर्रो हुन्छ । हर्रोको टुप्पोमा गुलियो, फलका रेशामा अमिलो, भेट्नु र बोक्रामा तितो र गेडानजिकको भागमा टर्रो रस रहेको हुन्छ । हर्रोको बोक्रा (चक्कुले) ताछेर खाँदा यसको स्वाद सखरको जस्तै तर केही टर्रो हुन्छ । हर्रो पचेपछिको रसको स्वाद गुलियो हुन्छ । (आयुर्वेद अनुसार खानपिन पचेर रस बन्दछ र रस पचेर रगत बन्दछ) ।
फाइदा
हर्रोको महत्व दर्शाउने खालको “हर्रो हराउँदो बर्रो धाउँदो” भन्ने उखान नेपालमा पहिले पहिले सुनिन्थ्यो ।
बेफाइदा
हर्रोमा विशेष गरी कसिलो (शरीर भित्रका हरेक रस वा धातुलाई सोस्ने र बाँध्ने) गुण हुन्छ । यो फल रुखो हुन्छ  र गर्मी गर्दछ । बाहिरी बोक्रा बाक्लो हुने, रसिलो र साना गेडा हुने हर्रो पचाउन कठिन हुन्छ अरु हर्रो पचाउन सहज हुन्छ । हर्रोले शुक्रलाई सोस्दछ वा सुकाउँदछ (शोषणी च हरीतकी) ।  वीर्य–लेखन हर्रोको गुण हो । अरु कुनै रोग विशेषका लागि हर्रो त्यत्तिकै वा पोलेर चुसिरहने गर्दा हर्रोले गर्ने उपर्युक्त दोषका बारेमा पनि थाहा पाइरहनु पर्दछ । त्रिफलाकारुपमा हर्रोको प्रयोग गर्दा हर्रोको यो गुण (वा दोष) कम हुन्छ ।
हर्रोको प्रयोग विधि
हर्रो चुसेर खाए पाचन शक्ति बढाउँदछ । लेदो (पेस्ट) बनाएर वा घोटेर खाए आन्द्रामा भएको मल सफा गर्दछ वा दिसा खुलाउँदछ । उमालेर वा बफ्याएर खाए यसले खाएको कुराबाट पौष्टिकतत्व लिने शरीरको क्षमता बढाउँदछ र दिसा बन्द गराउँदछ । भुटेर खाए यसले त्रिदोष (कफ, वात र पित्त) लाई सन्तुलित बनाउँदछ । खानासँगै हर्रो खाँदा बुद्धि, बल र इन्द्रियलाई लाभ गर्दछ, वात–पित्त–कफ नष्ट गर्दछ, मलमूत्रसम्बन्धी विकारलाई शरीरबाट बाहिर निकाल्दछ । खाना खाएपछि खाइएको हर्रोले गलत खानपिनका कारण हुने त्रिदोषका विकार र खाद्य कैफियत (फूड प्वाइजनिङ्ग)लाई तुरुन्त हटाउँदछ । (भुटेर) धुलो बनाई खाए अन्नले पेटभित्र गरेको बिगारलाई नाश गर्दछ ।
हर्रोलाई नुनसँग मिसाएर खाए कफविकार (खोकी आदि) ठीक गर्दछ । चिनीसँग मिसाएर खाए पित्त (मुखबाट अमिलो पानी आउने, पेट पोल्ने आदि पित्तजन्य रोगहरु) ठीक गर्दछ । घिउसँग मिसाएर खाए वात (अमिलो डकार आउने, हावा भरिएर पेट फुुल्ने आदि) ठीक गर्दछ । सखरसँग खाए सबै रोग नष्ट गर्दछ ।
जो रस प्रयोजनका लागि हर्रो खान चाहन्छन् तिनले हर्रोलाई ग्रीष्म ऋतु (जेठ र असार महिना) मा सक्खर वा मिस्रीसँग बराबर मात्रामा मिसाएर, वर्षा ऋतु (साउन र भदौ महिना) मा सिधेनुनसँग आवश्यक मात्रामा मिसाएर, शरद ऋतु (असौज र कार्तिक महिना) मा सफा सक्खर वा चिनीसँग बराबर मात्रामा, हेमन्त ऋतु (मंसिर र पुस महिना) मा अदुवाको धुलो (सुठो) सँग आवश्यक मात्रामा, शिशिर ऋतु (माघ र फागुन महिना) मा पिप्लासँग आवश्यक मात्रामा र वसन्त ऋतु (चैत र वैशाख महिना) मा महसँग आवश्यक मात्रामा मिसाएर खानु पर्दछ । यसरी खाने गरिएको हर्रोले सबै रोग नाश गर्दछ ।
हर्रो खान नहुने अवस्था
तिर्खा लागेका बेलामा, चिउँडो र कन्चटका बीचको हाड नचल्ने रोग हुँदा (हनुस्तम्भ), कफ बढेर सास फेर्न असजिलो पार्ने घाँटीको रोग (गलग्रह) हुँदा, कुनै पनि किसिमका क्षयरोग (शोष) हुँदा, नयाँ ज्वरमा (भर्खर जरो आउन लाग्दा), कमजोर हुँदा र गर्भिणी हुँदा हर्रो खानु फाइदाजनक हुँदैन । हिँडेर वा परिश्रमले थाकेको बेलामा, कमजोर अवस्थामा, शरीर सुक्खा भएको बेलामा, लामो समय उपवास बसेको बेलामा, पित्त धेरै बढेको अवस्थामा (कमलपित्त आदि भएको अवस्थामा), गर्भिणी अवस्थामा तथा रगत बहाएर उपचार गरि रहिएको अवस्थामा वा यस्तो उपचारपछि वा शरीरबाट रगत भिकिए पछि तुरुन्त हर्रो नखानू ।
सुरुङ्गा
सुरुङ्गा झापा जिल्लाको कन्काई नगरपालिकामा पर्ने एक व्यापारिक केन्द्र हो। पहिले सुरुङ्गा गाउँ विकास समितिको रूपमा रहेको यो ठाउँ र तत्कालिन सुरुङ्गा र घैलाडुवा गाविस मिलेर वि.स. २०७१ जेठदेखि कन्काई नगरपालिका बनेको हो। यो ठाँउ कन्काई नदिको पुर्वी तटमा अवस्थित छ। यो जिल्लाको मध्यभागमा रहेको एउटा महत्त्वपूर्ण स्थान हो । ऐतिहासिक, धार्मिक, पौराणिक एवं पर्यटकीय दृष्टिबाट यो स्थान उल्लेख्य रहेको छ तापनि अद्यावधि यसको अध्ययन, अनुसन्धान हुन सकेको देखिदैन। सुरुङ्गा शब्दको व्युत्पत्तिगत अर्थ पहिल्याउँदै जाँदा महाभारत कालसम्म पुग्न सकिन्छ । सो समयमा पाँच पाण्डवद्वारा सुरुङ खनिएको क्षेत्र भएकाले यसको नाम सुरुङ्गा भएको हुनसक्ने प्रशस्त आधारहरू छन् । “सुरुङ्गा” अथवा “सुरङ्गा” शब्दको अर्थ सुरुङमार्ग हो ।
सुरुङ्गा र यसको ऐतिहासिक महत्त्व
उहिल्यै सुरुङ्गा खोला धेरै गहिरिएर बगेको थियो” । सुरुङ्गाका आदिवासी सन्थालहरूको भनाइ पनि यस्तै रहिआएको पाइन्छ । यस पङ्क्तिकारले आजभन्दा ४० वर्षअघि सुरुङ्गा धेरै गहिरो सतहमा बगेको देखेको थियो । आज पनि अन्य खोलाका तुलनामा यो खोलो गहिरिएरै बगेको छ । यस दृष्टिबाट पनि यहाँ सुरुङमार्ग थियो भन्न सकिन्छ । सुरुङ्गा क्षेत्र र यसको उत्तरमा रहेको पहाड अनि त्यसको उत्तरमा रहेको “गरुवा”लाई पाण्डवहरू गुप्तवास बसेका बेला उपभोग गरिएका स्थानका रूपमा लिन सकिन्छ । “गरुवा” को शब्दगत व्युत्पत्तिलाई हेर्दा पनि यसको पुष्टि हुन आउँछ । उदाहरणका लागि “गो + हरा”=“गोहरा” भएको र अपभ्रंश हुँदै “गोरुवा”>“गरुवा” शब्द प्रचलनमा आएको हुनसक्छ । यसरी हेर्दा “गरुवा” भन्ने ठाउँ नै विराट राजाका गाई हराएको ठाउँ हो भन्ने कुरा पुष्टि हुन आउँछ । अर्का कुरा सुरुङ्गा क्षेत्रकै पूर्व–उत्तरमा रहेको लुकानी भन्ने स्थानमा विराट राजाका गाईहरू हरण गरेर लुकाइएको हो भन्ने कुरा यस क्षेत्रका वयोबृद्ध व्यक्तित्वहरूबाट सुनिदै आएको छ । सुरुङ्गा (सुरुङ्गा) शब्द बह्वर्थक देखिन्छ । मूलतः “सुरुङमार्ग” भन्ने नेपाली अर्थ बोकेको सुरुङ्गा को अर्को अर्थ पनि लाग्छ । महाभारत कालमा यसलाई सुरगङ्गा भनिन्थ्यो । “सुरगङ्गा” लाई षष्ठी तत्पुरुष समास अन्तर्गत “सुरस्य गङ्गा” “सुरगङ्गा” भनेर विग्रह गर्न सकिन्छ । त्यही “सुरगङ्गा” अपभ्रंश भएर अर्थात् “ग” लोप भएर “सुरङ्गा” (सुरुङ्गा) भएको हो । “सुरगङ्गा” को व्युत्पत्तिगत अर्थ हुन्छ “देवगङ्गा” । भागिरथी गङ्गालाई “सुरगङ्गा”का रूपमा पवित्र मानेझैं यसलाई पनि सोही पवित्र नाम दिइएको हुनसक्छ । अर्को कुरा पाँच पाण्डवद्वारा खनिएको सुरुङमार्गबाट यो नदी बगेको र कुनै समयमा पवित्र माई (कनकाई) गङ्गा समाहित भएर बगेको कारणबाट पनि यो नदी “सुरगङ्गा”का नामबाट प्रख्यात भएको हुनसक्छ । यसरी हेर्दा पनि “सुरुङ्का” को महाभारतकालीन महत्त्व रहेको कुरा स्पष्ट हुन्छ ।
सुरुङ्गा क्षेत्रको अर्को पौराणिक महत्त्व पनि छ । महाभारत पर्वत श्रृङ्खलाको काखमा रहेको यसै भूमिको आसपासमा गाण्डिव धनुर्धारी अर्जुनले कठोर तपस्या गरेको, किरातेश्वर महादेव र तपस्वी अर्जुनको लडाइ भएको, धनुको टुप्पो (धनुषकोटि) शिवमा लय भएको, शिवलाई चिनेर अर्जुनले स्तुति गरेको, सो स्तुतिबाट प्रसन्न भई शिवजीले अर्जुनलाई वरदान दिएको र सो क्षेत्रलाई “धनुषकोटि महातीर्थ”का रूपमा शिव भगवान् स्वयंले उद्धोष गर्नुभएको कुरा हिमवत्खण्ड र शिव पुराणमा वर्णित छ । उपर्युक्त विविध प्रसङ्गहरूबाट “सुरुङ्गा” क्षेत्र पुराण कालीन एवं महाभारत कालीन प्राग्भूमि हो भन्ने कुरा प्रस्ट भएको छ ।
भौगोलिक अवस्था
यो कन्काई नगरपालिकामा पर्दछ । सुरुङ्गाले ५७ बर्गकिलोमिटर ओगटेकोछ । यसका सिमानामा उत्तरमा खुदुनाबारि,पूर्वमा अर्जुनधारा र घैलाडुबा,पश्चिममा कन्काई नदी, सतासीधाम र शिवगन्ज तथा दक्षिणमा शरणामति छन् ।
शैक्षिक अवस्था
सुरुङ्गा क्षेत्रको शैक्षिक गतिविधिलाई हेर्ने हो भने यहा उल्लेख्य रूपमा विद्यालय तथा कलेजहरु सन्चालित भएका छन् । कनकाई उच्च माध्यमिक विद्यालय तथा सरस्वती माध्यमिक विद्यालय गरी दुईवटा सामुदायिक माध्यमिक विद्यालयहरू एवम् ८ वटाको सङ्ख्यामा प्राथमिक विद्यालयहरू स्थापित छन् । साथै ८ वटा सस्थागत विद्यालयहरू पनि सन्चालनमा रहेका छन् । उच्च शिक्षाका लागि यहाँकोकनकाई बहुमुखी क्याम्पसले ठुलो भूमिका निर्वाह गरेको छ । यस क्याम्पसमा स्नातकोत्तर तह सम्मको आध्यापन हुने गर्दछ ।
सुरुङ्गा क्षेत्रका धार्मिक एवं पर्यटकीय स्थलहरू
सुरुङ्गा क्षेत्रमा विभिन्न धार्मिक तथा ऐतिहासिक स्थलहरू रहेका छन् । जसमध्ये कोटिहोम धाम, राधाकृष्ण मन्दिर, श्री कृष्ण प्रणामी सत्सङ्ग सेवा आश्रम, कविर मन्दिर, गायत्री मन्दिर, श्री सत्य साई भजनसमूह, आर्य समाज, वशिष्ठ भन्डारी समाज, लक्ष्मीनारायण मन्दिर (गैडे, सतासीधाम), घनुषकोटि घाम (दोमुखा पूर्वीतट)  , गायत्री मन्दिर (चम्पापुर, घैलाडुब्बा), दुर्गामन्दिर (सुरुङ्गा ५), सर्वेश्वर महादेव मन्दिर (सुरुङ्गा ९, एकान्त टोल), जलेश्वर शिव मन्दिर (शिबगन्ज ५), दुर्गा मन्दिर (शिवगन्ज ५), गरमकाली मन्दिर (सुरुङ्गा ३), श्री दुर्गा भगवती मन्दिर (सुरुङ्गा १, दुर्गापुर), श्री शिव पाञ्चायन मन्दिर (घैलाडुब्बा १ दुर्गापुर), कृष्णप्रणामी मन्दिर (सुरुङ्गा गाविस वडा ९), सरस्वती भवन र निर्मित अवस्थामा सरस्वती मन्दिर (सुरुङ्गा गाविस वडा ९), गोकर्णेश्वर शिव पाञ्चायन मन्दिर (सुरुङ्गा ७ तुलसीबारी), जामुन खाडी (सुरुङ्गा ३) आदि मुख्य पर्दछन्।
मडार
मडार नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, सगरमाथा अञ्चलको सिराहा जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार मडारको १,७२५ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या ८,९५० रहेको छ।
महादेवस्थान, डोटी
महादेवस्थान नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र, सेती अञ्चलको डोटी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
तपन सिन्हा
तपन सिन्हा ( २ अक्टोबर १९२४–१५ जनवरी २००९) एक प्रख्यात भारतीय चलचित्र निर्देशन थिए। तात्कालिक समयमा उनका साथै सत्यजित राय, ऋत्विक घटक र मृणाल सेन प्रख्यात चलचित्र निर्देशक थिए। उनले मुख्यतया बङ्गाली चलचित्रमा निर्देशन गर्थे र त्यसको साथसाथै उनले भारतीय चलचित्रहरूमा पनि काम गरेका थिए। उनले आफ्नो चलचित्र कार्यकाल अन्तर्गत कालबुलीवाला (सन् १९५७), लोहा-कापत, सगिनी महतो (सन् १९७०), अपनजान (सन् १९६८), सफेद हाथी (सन् १९७८) र आजका रविनहुड जस्ता सफल चलचित्रहरूमा निर्देशन गरेका थिए। सिन्हाले सन् १९४६ मा आफ्नो कार्यकाल शुरूुवात कोलकातामा नयाँ थिएटर फिल्म प्रोडक्सन हाउसमा ध्वनी इन्जिनियरको रूपमा गरेका थिए भने त्यसपछि सन् १९५० मा उनी इङ्ल्याण्ड गए जहाँ उनले अर्को दुई वर्षसम्म पाइनवुड स्टुडियोमा काम गरे, घर फर्किनु अघि उनी भारतीय चलचित्रमा ६ दशक लामो कार्यकाल शुरू गरेका थिए जहाँ उनले बङ्गाली, हिन्दी र उडिया भाषाहरूमा चलचित्र बनाउँदै, सामाजिक यथार्थवाद, पारिवारिक नाटक, श्रम अधिकार आधि विधामा चलचित्र निर्माण गरेका थिए।
सिन्हाको जन्म सन् १९२४ अक्टोबर २ का दिन भारतको कोलकाता, पश्चिम बङ्गाल राज्यमा भएको थियो। उनको चलचित्र प्रति समानुभूति उसको विद्यार्थी जीवनबाट शुरू भएको थियो। उनले भातलपुर स्थित एमई विद्यालयमा ५ कक्षा सम्म अध्ययन गरेका थिए भने पछि उनी उक्त विद्या माध्यमिक विद्यालयमा परिणत भएको थियो। उक्त विद्यालयका प्रधानध्यापक सुरेन्द्र गङ्गोपाद्याय थिए जो शरतचन्द्र चट्टोपाध्यायको मामा थिए। उनले पटना विश्वविद्यालयमा भौतिक विज्ञान विषयमा अध्ययन गरे र पछि उनले कलकत्ता विश्वविद्यालयमा एमएससी गरेका थिए। उनले भारतीय चलचित्रकी अभिनेत्री अरुन्धती देवीसँग विवहा गरेका थिए। उनको छोरा अनिन्द्या सिन्हा एक वैज्ञानिक हुन्। १५ जनवरी २००९ का दिन उनको निमोनियाका कारण निधन भएको थियो। सिन्हाको श्रीमतीको मृत्यु भने सन् १९९० मा भैसकेको थियो। सगीना महतो र सफेद हाथी जस्ता उल्लेखनीय चलचित्र बनाएका सिन्हाले विभिन्न श्रेणीमा राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कारहरू सहित १९ पुरस्कार द्वरा सम्मानित भएका थिए। भरत स्वतन्त्र भएको ६०अौम्ह जयन्तीमा भारत सरकारले उनलाई चलचित्र जगतमा उल्लेखनीय योगदानका लागि अवार्ड लाइफ टाइम एचिभ्मेण्ट द्वरा सम्मानित गरेको थियो। सिन्हा द्वरा निर्देशित पहिलो चलचित्र उपहार थियो जुन १९५५ मा सार्वजनिक गरिएको थियो। सन् १९५६ मा सार्वजनिक भएको चलचित्र काबुलीवाला उनको दोस्रो चलचित्र थियो। यस बाहेक एक डाक्टरकी मौत, सगीना अौर आदमी उनको सफल चलचित्रहरू थिए।
इन्चिलाडा
मेक्सिको तथा हिस्पानीक जनसमुदायको परम्परागत एवं प्रसिद्ध रोटिमा बेरिएको खानेकुरा ।  परम्परागत रूपमा, मासुको किमा वा ससाना टुक्रा हरूलाई मकैको पातलो रोटिले बेरेर त्यसको वरिपरि गोलभेडा र खुर्सानीको लेदो सँग तयार गरिन्छ।  तर आजभोलि, मासुको सट्टामा अन्य साग-सब्जि वा गेडा-गुडिको लेदो वा तरकारि पनि राखिन्छ भने रोटि जुन्सुकै अन्न्को पिठोको पनि हुन सक्छ।
सामग्रीः २ पीस रोटी, १ सय ग्राम मासु वा किमा, २५ ग्राम प्याज, २५ ग्राम भेडेखुर्सानी, २० ग्राम चीज।
पालाकोट
पालाकोट
पालाकोट हाल रुकुम जिललाको पिपल गा बि स लागिम(अहिले ६ न. प्रदेशको बाँफिकोट गाउँपालिकाको पालाकोट वडापालिका नामकरण भएको छ) भन्ने ठाँउमा पर्दछ । उक्त ठाँउमा रुकुमकोटबाट राज्य अंश भाग मागी राजा नरसिंग मल्लले पहिलो पटक पालाकोटमा आइ राज गरेको किम्बदन्ती छ। सुरुमा पोखरा गाविसको पाँगा भन्ने ठाँउमा आइ बसेपनि विभिन्न सुविधा र कठिनाइका कारण हालको लागिमको माइकाथान भन्ने स्थानमा आइ बसेका थिए । पछि बहादुर शाहको नेपाल एकिकरण पश्चात पालाकोट विशाल नेपालमा गाभिन पुग्यो ।
= पालाकोट नामाकरण = हालको लागिमको माइकाथान भन्ने स्थानमा राजा नरसिंग मल्लले दरबार बनाएकै स्थानमा रहेको जमिनको आकृति पाला आकारको भएकोले राजाले स्वच्छिक नाम पालाकोट नाम रहेको किम्बदन्ती छ ।
भौगोलिक अवस्था
रुकुम जिल्लको मध्यभाग तथा सदरमुकामबाट करिब ९ किलोमीटर उत्तरपुर्व तथा रुकुमकोट देखि ५ किलोमीटर पश्चिम क्षेत्रमा अवस्थीत हाल पीपल गाविस वडा नं.१र२ लागिम भन्ने गाँउमा पर्दछ। पुर्वमा पोखरा गाविस,रेवत खोला ,पश्चिममा पुमाखोला,जिपु पीपल गाविसकै ३ र ४ वडा,दक्षिणमा सानिभेरी नदी तथा स्यालपाखा गाविस र उत्तरमा स्यालाखदी,प्वाँङ्ग र सिस्नेहिमाल,करिव ७००मीटर देखि३००० मीटर सम्म फैलियको छ । यस क्षेत्रको बस्ती भन्दा धेरै जंगल,अग्ला अग्ला पहाड पर्वत,चुचरा आदि छन । सिस्ने हिमालको काखमा अवस्थित डल्सीङ्गे लेक जिल्लकै अग्लो स्थान मध्यको एक हो जहाँबाट दाङ्ग,नेपालगञ्ज,वुटवल,पोखरा,बाग्लुङ्ग लगाएतका स्थानहरु देख्न सकिन्छ । यसै ठाँउमा पालाकोटका राजाको सिकार तथा भ्रमणको मुख्य क्षेत्र हो । सिकारको लागि मृग,बाघ,भालु,बन्यौेल,कालीज,डाँफे लगाएतका जनाबरहरु तथा पंक्षीहरु पाइन्छन । जहाँ माथिल्लो पुमा नामको अति सुन्दर रमणिय फाँट छ,यो पुमाखोलाको मुहान पनि भनिन्छ यहाँबाट पुमाखोलाको उत्पती भएर बग्छ । यसैको नामबाट पुमाखोला नामाकरण रहन गएको हो । भिरालो जमिन भएकै कारण उत्तर तिर वस्ती बस्न सकेको छैन । केहि गोठालो हरूको गोठ बाहेक सबै जंगल क्षेत्र भएकोले पर्यटकीय दृष्टिकोणले महत्त्वपुर्ण गन्तव्य स्थल मानिन्छ । माथिल्लो पुमामा फाँट भएपनि भौगोलीक विकटताका कारण वस्ती वसाउन सकिएको छैन,मेलचौरको भाग देखि दानिपीपल सम्मको दक्षिणको भाग सिंचाइयोग्य जमिन छ भने बाँँकी सवै भुभाग पाखो बारी छ जहाँ सिंचाइको संभाबना हुदाहुदै पनि सिंचाइ पुग्न सकेको छैन । २०४५ सालमा तात्कालिन राजा विरेन्द्र शाहले पुमाखोला जलविधत तथा सिंचाइ आयोजना गरी काम सुरु गरेका थिए ,करिब ७० प्रतिशत काम सम्पन्न भै सकेको छ ,देशको बदलिदो राजनिती अवस्थाले गर्दा बहुदल पश्चात यो काम राकियो पछि जनयुद्घ सुरु भयो,अव त यो योजनाको सम्भावना झन पर सर्‍यो २०५८ सालमा राजा विरेन्द्रको दरवारहत्याकाण्ड संगै राजाको योजना अधुरै रहृयो राजा मरे जसरि यो योजना र पालकोटका जनताको सपना पनि शहिद बन्न पुग्यो । आज हामी राजाको चिनो भनेर सम्झन्छौ यो योजनालाइ,त्यसपछिको जुन सरकार आएपनि यो योजनाको वास्ता भएको छैन ।
वस्तुगत अवस्था
हाल सम्म विकासको नाममा के के भएको छ त पालाकोटमा भनेर कसैले सोध्यो भने लाजमर्दो अवस्था छ । अहिले सम्म एक ओटा निमावि,एक प्रावि,३ मन्दिर-जिर्ण एक बाटो,नभ भिजन सहकारी,एक विधुत पावरहाउस-गाँउकै लगानी र प्रयासमा निर्माण गरेको र खेलकूद मैदान निर्माण हुदै छ ३०० घरधुरी र खानेपानी,१ बाख्रापालन समुह मौरीपालन,३ ओटा सामुदाइक बन र अन्य सहकारी समुहहरू रहेका छन।
धार्मिक,साँस्कृतिक तथा पर्यटकिय सम्भावना र अवस्था
पालाकोट एक आफैमा एैतिहसिक स्थल भएकोले यो स्थल आफैमा पर्यटकिय गन्तव्य हो । जहाँ पश्चिमा स्यार्पु ताल,पुर्वमा कमल दह,देउराली गुफा,तातोपानीर उत्तरमा सिस्नेहिमालको केन्द्रविन्दु भएकोले यो क्षेत्र अति महत्त्वपुर्ण र छ । हाल सिस्ने हिमाल चढ्ने हिमाल आरोहिहरुका लागि छोटो र सटिक बाटो यहि पालाकोट हुँदै जान सकिन्छ भनेर र्सर्वे भएको छ । पालाकोटको सिरानको डाँडा तासुकाँडा भन्ने ठाउमा एउटा मन्दिर रहेको छ। पौरानिक कालमा र्स्वर्गद्वारि प्रभु देवि-हाल प्युठान र्स्वर्गद्वारि)कि माहिली बहिनी मुसीकोटको डिक्रेशाहिकुमारीमा र कान्छी बहिनी यहि पालकोटको तासुकाँडा भन्ने ठाँउमा आइ तपस्या गरेको भन्ने किम्बदन्ति छ । यसको  एउटा छुट्टै धार्मिक महत्त्व पनि छ । जहाँ पुसमाघको जाडो समायमा मेला लाग्ने गर्दछ ,उक्त मेलाको पनि फरक विशेष्ता छ यो मन्दिरमा पुजाआजा गर्न आउने भक्तालुहरूले रातभरि आगोको अगुल्ठोले अँधेरो भागतिर हिर्काउन चलन छ । जसको अर्थ हो अँधेरो कालो मैलो हटाउनु, वा अँधेरोलाइ हिर्काएपछि मनभित्रको कालो मैलो डर त्रास विहिन सफा मन हुन्छ,अन्धाकारलाइ सराप्नु भन्दा एक्लै भएपनि उज्यालो फैलाउने कोसिस गर्नु भन्ने हुन्छ । जब विहान हुन्छ युवयुवतीहरु जम्मा भएर सिस्नोले हानाहान खेलिन्छ र मनोरञ्जन गर्ने चलन छ ।
भाइटिकाको ५ दिन पछि पालाकोटकै मेलचौर भन्ने स्थानमा भव्य मेला लाग्ने गर्दछ । यो मेलाको पनि वेग्लै स्थान र विशेष्ता छ । मेलचौर मेला लाग्ने नजिकै एउटा मन्दिर छ -जिर्ण मन्दिरमा अरु मन्दिरमा जस्तै पुजारि भने हुदैन किनकी यसको छुट्टै इतिहास छ ,यहाँ जो पुजा गर्न जान्छ त्यो व्यक्ति नै पुजारि हो, संसारमा यस्तो मन्दिर छैन जो आफू स्वतन्त्र होस यहाँ कसैको कर र बाध्यता छैन सम्पुर्ण अधिकार आफैमा छ, दमाइ कामी, बादी गायन जो गएपनि आफै पुजारि भएर मन्दिरको पुजा गरिन्छ । यस्तो किसीमको विशेष्ता भएको मन्दिर संसारमा यो बाहेक अर्को भेटाउनुहुने छैन । किनकी इतिहासमा राजा नरसिंह मल्लका पुत्र बहादुर मल्लले गाइले धान खाएको विषयमा (हाल जिपु) धमलाकि छोरि साउनीमाला र लाटिमाला नामकि दुइ युवतीलाइ सजाय स्वरुप कपडा खोलेर बाजा बजाएर पालाकोट राज्यका सारा जनाता माँझ नाङ्गै घुमाएकोले पिडा सहन नसकि विष खाएर आत्महत्या गरे,त्यसको पाँचौ दिनमा राजा सिकारबाट घर र्फकदा उनका सवै परिवारको लास भएको भेटाए , यस्तो घटना कसरि भयो भन्ने सवालमा रहस्यमय भयो राजाले छानविनको लागि तथा दैविक शक्ति अध्ययनको लागि रुकुमकोटबाट बाहुन बोलाएर हेर्न लगाए ,बाहुनले लाटिमाला र साहुनीमाला रिसाएर यस्तो घटना घटेको यसको लागि राजाले माफि स्वरुप उनीहरूको सालिक वनाइ राजकिय सम्मान दिनुपर्ने हरेक वर्षपुजा तथा मेला लगाउनु पर्ने नत्र ‌‌‍‍‍‍......जस्ता सल्लाह दिएपछि राजाले सोहिअनुरुप यो मन्दिरमा जो माफी माग्न लायक छन तथा सम्मान गर्न चाहान्छन ती सवैले जतिवेला पनि जहिले पनि पुजा गर्न सक्छन भनि पुजारि विहिन मन्दिर वनाएका थिए १, त्यो भन्दा पहिले उक्त स्थानमा बुध्दमष्टका एक ऋषि आई होमजग्य गरि त्यो पवित्र स्थानलाई चोखिनिति गरेको भन्ने भनाई छ बुध्द मष्ट एक मष्टकै भाइ हुन उनको धर्म बुध्द धर्म संग मिल्दोजुल्दो थियो तेसैले यो पुण्य भुमिमा बलि दिने वा रगत देखाउन समेत पाईदैन। त्यसै दिन देखि स्वतन्त्र मन्दिर बन्न गयो अनि आज सम्म त्यहाका दलित हरूले समेत हामीले पनि बाजा बजाउदै गाँउभरि घुमाएर गल्ती गर्‍यौ भनेर मेलाकैदिन सवै बाजाहरु मन्दिरमा चढाएर पुजा गर्ने माफी माग्ने र मलाइ रक्षा गर भनि फुल पाथी समाएर हात जोडि पुजा गरिन्छ । यस्तो स्वतन्त्र मन्दिर छ त केवल यो मात्र छ संसारमा कतै गएर पनि हामी यस्तो मन्दिर खोजेर पनि पाउन सकिदैन । तर प्रचारप्रसारको कमीका काराण यो मन्दिरले चर्चा पाउन सकेको छैन । दलितहरूको पुजा गर्न पाउने कुराको आन्दोलन चर्किरहेको बेला यो मन्दिर अपबादको रूपमा खडा छ र इतिहसमा साँछी बनेर बसेको छ । यदि कसैले विभेदको सृजना मल्ल राजाले गरे भनेर आरोप लगाउछ भने यो मन्दिर मल्ल इतिहासकै साँछी र प्रमाण हो । राजनितिक,सामाजिक तथा आर्थिक अवस्थाः प्राकृतिक दृष्टिकोणले गाविसकै धनी छ भने राजनीतिक आर्थिक र शैक्षिक दृष्टिकोणले भने पालाकोट खुम्चीनुपर्ने अवस्था छ । प्रयाप्त प्राकृतिक श्रोत साधन हुँदा हुँदै पनि राज्यको वेवास्ताका कारण वा फितलो कार्यान्वयनका कारणले गर्दा यसको विकास हुन सकेको छैन । समाजको गलत धारणा तथा गलत दृष्टिकोणकै कारण पालाकोटको इतिहास मेटिदै छ । यसको संरक्षण तथा विकास गर्न राज्यको एक सुक्का पनि लगानी भएको छैन । राजाको दरबार भएको स्थानमा वल्ल वल्ल स्थानिय हरूको पहलमा जिर्ण मन्दिरको पुर्ण निर्माण भएको छ । दरबार रहेको स्थान अहिले स्वार्थि मानिस हरूले कुरुप बनाइदिएका छन । जसको संरक्षण गर्ने पक्षमा कोहि पनि अग्रसर देखिएको छैन । इतिहास राज्यका अमुल्य सम्पति हुन ,गहना हुन यो राज्यलाइ राम्रो ज्ञान छ तर यसको संरक्षण र प्रचार प्रसार गर्नमा किन हिचकिचाउछ.....?
आर्थिक श्रोतको रूपमा जंगल मुख्य श्रोत हो जहाँबाट घाँस, दाउरा, स्याउला, काठ तथा जडिबुटीको मुख्य श्रोत हो । अर्को महत्त्वपुर्ण कुरा चिउरी Diploknema butyracea को जंगल प्रशस्तै भएकोले मौरी महको र बनस्पति घ्युको मुख्य आर्थिक श्रोत बनेको छ । भख्खरै मात्र -२०७२ मा) ११०किलो वाट को विधुत दिपेन्द्र बहादुर मल्ल(तत्कालीन नबभिजन सहकारि संस्थाका अध्यक्ष) पहल तथा स्थानियहरुकै लगानिमा निर्माण भएको छ यो पनि आर्थिक श्रोतको रूपमा विकास भएको छ । यहाँको राजनीतिक अवस्था भने दयनिय अवस्था छ,राज्यको प्रत्यक्ष पहुच पुगैकै छैन,नत यहाँको प्रतिनिधिलाइ अगाडि सारिएको छ । सरकारि कर्मचारिको हकमा यो गाँउ सुन्य जस्तै छ । सदरमुकाममा विकासका योजनाहरूको प्रताव गर्न जाँदा त्यो त भैसी गोठालाहरूको अस्थायी गोठको सुचीमा भएकोले विकासका कुनै योजना नमिल्ने र नबाएको भनेर ब्याङ्गयात्मक उत्तर पाइयो । यो राज्यको गम्भीर कम्जोरि हो । विकासका अत्यावस्यक आधारहरु जस्तै स्वस्थ्य,शिक्षा,रोजगार,सञ्चार जस्ता आधुनिक जिवनशैलि भन्दा पर छ पालाकोट । स्वास्थ्यचौकि र उच्चशिक्षा हासील गर्नलाइ करिब १,२ घण्टाको पैदल यात्रा गरेपछि मात्र पुगिन्छ । यहाँको सामाजिक अवस्था भने सुदृढ छ ,सारा वस्ती परम्परागत जिवन शैलीमा मिलेर बसेको छ,अनुशाषित छ, यहाँका मानिसहरु आन्तरिक विकासमा भने एकजुट छन । सामाजिक दायित्व जस्तै जन्म मृत्यु विवाह पुजा पाठ तथा सामुहिक काममा अग्रसर छ । समाजमा बसेपछि अैचो पैचो गरेर जिवन निर्वाह गर्न अरुलाइ परेका वेला सहयोग गर्न सवैजना लागिपर्नु पालाकोटको अर्को विशेषता हो ।
हस्त बहादुर मल्ल म जन्मेको ठाउँ
म हुर्केको गाउँ ।
रुकुम जिल्लामा पर्छ पालाकोट गाउँ।
सम्झाइ रहन्छ सधैं भरी त्यो प्यारो ठाउँ।।
गाउँछन् गित लगाइ मित्र सुरीलो भाषामा ।।
दानी पिपल लागिम खेत खोली खेत सम्म।
धानको फाँट रमीत हेर्छिन माइदेवी डम्म।।
पुर्व पाङ्गा पोखरा पश्चिम जिपु उत्तर रानीवन।
दक्षिणतिर सानीभेरी सलल बग्छिन छोइ मन।।
यहि गाउँमा पुमा खोली मिठो गित गाउँछिन।
पहाडदेखि बग्दै सानीभेरी दानीपिपल आउँछिन्।।
लागिमखेत दानीचौर खोलीखेत धानले झुलेकी।
वर्ष भरीका सपना सारा त्यसैमा भुलेकी।।
भेरी खोला गाउँदा गित डोप्टेखोला सारङ्गी।
खेतबारीमा दुबै मीली भर्ने गर्छन् नौरङ्गि।।
हरियो वन गाउँलेको मन सितल्ता छाएको।
बाह्रै महिना दाउरा र घाँसमा पिरती लाएको।।
अन्न बालीको खानी छ तासुकाँडा बस्ती।
उकालीओराली खेती किसान हाम्रै हो मस्ती।।
धान गहुँ मकै फल्ने राम्रो रमाइलो यो ठाँउ ।
बयान गरी साध्यै छैन यो पालाकोटको गाउँ।।
मह च्याउ
मह च्याउ च्याउको एक प्रजाति हो। यो मह जस्तै च्याप-च्याप लाग्ने र पौष्टिक युक्त हुन्छ।
पहेँलोठूँडे कलहाँस
पहेंलोठूँडे कलहाँस(वैज्ञानिक नाम:Anser fabalis)     नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
दुर्ग
दुर्ग भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
कायमगञ्ज
कायमगंज भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
गडचिरोली जिल्ला
गडचिरोली जिल्ला भारतीय राज्य महाराष्ट्रको एउटा जिल्ला हो ।
पलक जैन
पलक जैन एक भारतीय अभिनेत्री हुन्, उनले धेरै टेली चलचित्रहरूमा कार्य गरी सकेकी छिन्। इतना करो ना मुझे प्यार, कहीं किसी रोज, दो हंसों का जोडा, दी बड्डी प्रोजेक्ट, क्राइम पेट्रोल आदिमा उनीले कार्य गरेकी छिन् । उनीले छ वर्षको उमेरबाट अभिनयको थालनी गरिन् । उनीले सुनेना - मेरा सपना सच हुआ भन्ने पोगो टिभीबाट प्रसारण हुने कार्यक्रममा पनि अभिनय गरिन् । उनी हालमा इतना करो ना मुझे प्यार भन्ने टिभी कार्यक्रममा अभिनय गर्छिन् ।
जीवनी
उनको जन्म १ अप्रिल १९९४मा भारतको महाराष्ट्रको मुम्बईमा भएको थियो
कालका
कालका भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
ओझा
ओझा नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बी विशेषतया नेपालीहरूको थर हो।
अमरदह
पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, कोशी अञ्चलको मोरङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति थियो। २०५८ को जनगणना अनुसार, यहाँ १२,३६१ घरधुरी रहेको थियो भने यहाँँको जनसङ्ख्या २,३४१ रहेको थियो।
होशियारपुर
होशियारपुर भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
पाँडे (पात्र)
नरनारायण पाँडे जसलाई पाँडे भनी चिनिन्छ, भद्रगोल टेलिनाट्य श्रंखलाका मुख्य पात्र हुन् ।
चरित्र
उनी चोरी, ठगी, जालसाजी तथा ढोंगका लागि प्रसिद्ध छन् । मुड्खु भञ्ज्याङ्गका बासिन्दा नरनारायण पाँडे गाउँका सबैभन्दा गरिब तथा अल्छी व्यक्ति हुन् । गाउँका साधारण मानिसहरूलाई झुक्याउने तथा प्रलोभन गराउने गर्छन् । पाँडेको विवाह तथा सन्तानहरू भएको देखिदैन । उनी एक झुपडीमा बस्छन् जसलाई कटेज भनी सम्बोधित गर्छन् । उनका नजिका साथीहरूमा जिग्री, कक्रोज तथा बले, आदि पर्छन् ।
डिल्लीजङ्ग थापा
सुरुङमार्गको मात्र नभई इन्जिनियर थापाले काठमाडौँ—हेटौँडा रोपवे, सप्तरीको चन्द्र नहर, वि.सं. १९९० को भूकम्पपछि भत्किएको धरहरा, शीतलनिवास, काठमाडौँ डिल्लीबजारस्थित चारखाल अड्डा, टोखा सडक, जनकपुर—जयनगर रेल्वे लगायत संरचनाको डिजाइनदेखि निर्माणसम्मको नेतृत्व गरेका थिए ।
प्रारम्भिक जीवन
उनी गजराज सिंह थापाका नाति हुन्। थापा जङ्गबहादुरका छोरीतिरका पनाति हुन् ।
अध्ययन
इन्जिनियर डिल्लीजंग थापा भारतको थम्पसन कलेज अफ सिभिल इन्जिनियरिङ रुड्कीबाट उत्कृष्ट नतिजा हासिल गरी नेपाल फर्के ।
चुरिया सुरुङ
सुरुङमार्गको डिजाइन इन्जिनियर कर्णेल डिल्लीजङ्ग थापाले १९७५ सालमा गरेका हुन् । प्रधानमन्त्री चन्द्रशमशेरको आदेशमा सुरुङमार्ग बनाउन नेपाली सेना खटिएको बताइन्छ । थापा पनि नेपाली सेनाका इन्जिनियर थिए । उक्त सुरुङमार्गको चौडाइ ९ फिट र उँचाइ १० फिट छ । लहरी (एकप्रकारको मालबाहक सवारी साधन) छिर्ने आकारमा यसको निर्माण भएको छ । काठमाडौँको लागि तराईबाट हुने आपूर्ति र यातायात सहज बनाउनु यसको उद्देश्य थियो ।
चन्द्र नहर
चन्द्र नहर राणा प्रधानमन्त्रि चन्द्र शमशेरद्वारा सप्तरी जिल्ला को उत्तर पश्चिममा स्थापना गरिएको सिंचाई नहर हो। नेपालको पहिलो आधुनिक नहर चन्द्र नहरको निर्माण कार्य सप्तरी जिल्लामा वि.सं १९७९ मा सुरु भइ वि.सं १९८५ मा कार्य सम्पन्न भएको थियो।
राणाकालीन दरबारहरू
सुधारिएका हुबहु नियो क्लासिक युरोपियन शैलीमा राणाकालीन दरबारहरू जसको बैठकको भित्री सजावटदेखि बाहिर दरबार भागको सुन्दर कलात्मक स्वरूपका दरबारहरूका निर्माता चिफ इन्जिनियर कर्नेल डिल्लीजंग थापा हुन् भन्नुमा अत्युक्ति नहोला । जसको ज्वलन्त उदाहरण लक्ष्मीनिवास (सन् १९२५) चिफ इन्जिनियर कर्नेल डिल्लीजंग थापाले श्री ३ प्रधानमन्त्री मोहनशमशेरको अनुरोधमा मिनी सिंहदरबार बनाएका हुन् । यस दरबारको चन्द्रसूर्य बैठक प्रमुख आकर्षण हो ।
युरोपियन शैलीका बाहिरी भागका अत्यन्त कलात्मक भिन्नाभिन्नै बुट्टाहरूले सजिएको ललिता निवास पनि चिफ इन्जिनियर कर्नेल डिल्लीजंग थापाले निर्माण गरेका हुन् । दुःखको कुरा, आज यी दुवै सुन्दर दरबार भत्काइएका छन् ।
लक्ष्मीनिवास तथा ललिता निवासको अगाडिको कुनै सुन्दर अवशेष रेट्रोफिटिङ गरेर सम्पदाको रूपमा संरक्षण गर्नुपर्नेमा सम्पूर्ण दरबार भत्काइयो । हुन त दुवै दरबारहरू हुबहु उस्तै बनाइने भनिएको छ, तर त्यस समयमा स्वदेशी निर्माण सामग्री प्रयोग गरेर बनाइएका पुरातात्विक भवन र नयाँ बनाउनुमा धेरै भिन्नता छ ।