cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
डेष्टिनी केबल
इतिहास
जनवरी १९९५ मा, फिलिपिन्सको यातायात र सञ्चार विभागमा संलग्न आयोग राष्ट्रिय दूरसञ्चार आयोगले दूरसञ्चार, प्रसारण र केबल एण्टिना स्थापना, सञ्चालन र मर्मत गर्न प्रावधानिक अधिकार सहित सार्वजनिक सुविधा र आवश्यकताको प्रमाणपत्र यसलाई प्रदान गरेको थियो। राष्ट्रिय दूरसञ्चार आयोगले डेष्टिनी केबल निगमलाई दूरदर्शन सेवाहरू मनिला महानगरीय क्षेत्र र नजिकैका नगरपालिका, सहर र प्रदेशहरूमा केबल दूरदर्शन सेवाहरू प्रदान गर्न अनुमति दिएको थियो।
डेष्टिनी केबल इङ्कले बण्डल सेवाहरू प्रस्ताव गर्दै सोलिड ग्रुप निगम मार्फत बजारशास्त्रमा पदोन्नतीको सुरुवात गरेको थियो।
विसङ्गतिवाद
विसङ्गि नै जीवनको मूलभूत कुरा हो भन्ने मान्यता वा सिद्धान्तलाई विसङ्गतिवाद भनिन्छ । अङ्ग्रेजीको नकारात्मक सिद्धान्त (निहिलिज्म) जस्तै यो वादलाई पनि एकप्रकारको अनास्थावाद वा शून्यवाद मानिएको पाइन्छ ।
डेष्टिनी केबल
ग्लोबल केबलसँग समायोजन
१७ नोभेम्बर २००० मा, ग्लोबल केबल निगम र डेष्टिनी केबल, निगमले आआफ्ना दूर्दशन सञ्चालन समायोजन गर्ने सम्झौताको घोषण गरेका थिए जसमध्ये ती दुईले केबल प्रदायकहरू क्रमशः ग्लोबल केबल र डेष्टिनी केबल सञ्चालन गरिरहेका थिए।
नोभेम्बर २००० मा, यसका केबल दूर्दशन उद्यमहरूलाई थप सुदृढ र व्यवस्थित गर्नका लागि डेष्टिनी केबलले ग्लोबल केबलको साथ साझेदारी गरेको थियो। तथापि, सन् २००३ को अन्तिम तिर कम्पनीलाई संयुक्त दिइएको थियो जसमा यसको नाम ग्लोबल डेष्टिनी केबलमा परिवर्तन गरिएको थियो।
ग्लोबल डेष्टिनी केबललाई स्काई केबल, (फिलिपिन्सको सबैभन्दा ठूलो केबल दूरदर्शन कम्पनी) को मनिला महानगरीय क्षेत्रमा सबैभन्दा नजिकको प्रतिस्पर्धीको रूपमा लिइन्छ। दुबै कम्पनीहरूले देशव्यापी रूपमा उनीहरूका आआफ्ना ग्राहकहरु लाई उच्च गति केबल इण्टरनेट सेवाको प्रस्ताव गर्छन्।
स्काई केबललाई बिक्री
२ मे २०१२ मा, स्काई केबल निगमले यसको अभिभावक कम्पनी मार्फत अन्ततः ग्लोबल डेष्टिनी केबलको सम्पत्ति अधिग्रहण गरेको थियो। डेष्टिनी केबल निगमले, युनि केबल र माई डेष्टिनी विस्तृत पट्टि इण्टरनेटका ग्राहकहरूलाई सेवा सुधार गर्न लागि ३.५ अर्बको लगानी गरेको थियो।
ग्लोबल केबलबाट बिच्छेद पछि ग्लोबल डेष्टिनी केबल, डेष्टिनी केबलमा फिर्ता आएको थियो। १५ नोभेम्बर २०१२ मा डेष्टिनी केबलको प्रधान कार्यालय मकाटी सहरको सोलिड हाउस भवनबाट स्काइ केबलको प्रधान कार्यालय केजान सहरमा सारिएको थियो। १८ डिसेम्बर २०१२ मा, राष्ट्रिय दूरसञ्चार प्राधिकरणले निपुर्ण स्काईको अधिग्रहण गरेको थियो।
राजचरी
राजचरी नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको प्रजाति हो ।
पानी हाँस
पानी हाँस एन्सरिनी कुलमा पर्ने हाँसको प्रजातिको एक प्रकारको जलपंक्षी हो। यो आफू भन्दा केही ठूलो प्रजाति राजहंस र अलि सानो प्रजाति हाँससँग नजिकको प्रजाति हो।
क्रोएसिया राष्ट्रिय क्रिकेट टोली
क्रोएसिया राष्ट्रिय क्रिकेट टिम क्रोएसियाको प्रतिनिधित्व गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगितामा भाग लिने क्रिकेट खेलाडीहरूको समूह हो।
एक चिहान (उपन्यास)
एक चिहान हृदयचन्द्रसिंह प्रधानद्वारा लिखित साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको नेपाली भाषाको उपन्यास हो। गरिबीले सताएको परिवारको यसमा मुल विषयवस्तु रहेको छ ।
शिवपुर, बर्दिया
शिवपुर नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र, भेरी अञ्चलको बर्दिया जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
जमुनी मधेपुरा
जमुनी मधेपुरा नेपालको सगरमाथा अञ्चलको सप्तरी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार जमुनी मधेपुराको १,३४२ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या ७,७६६ रहेको छ।
भगवतीजात्रा
नेपाल-अंग्रेज युद्धको सम्झना स्वरूप पाल्पाको तानसेनमा बिहीवार भगवतीजात्रा धुमधामका साथ मनाइएको छ । हरेक वर्ष भाद्र कृष्ण नवमीका दिन यो जात्रा मनाउने चलन छ । पहाडी जिल्ला पाल्पाको शानको रूपमा यो जात्रा मनाउने गरिन्छ। जात्रा मनाउन जिल्ला वाहिर गएर वसोवास गर्नेहरू समेत आएका थिए। तानसेन, भगवतीटोलमा रहेको श्री ७ रणउज्जेश्वरी भगवतीको मूर्ति रथमा राखेर सिन्दुर जात्रा गर्ने चलन छ । यसैलाई भगवतीको रथयात्रा भनिने गरेका छ । जात्राको महत्त्व सन् १८७१/७२ को नेपाल अंग्रेज युद्ध गाँसिएको छ ।
बजार घुमाउनु अघि नवमीको दिन सुर्योदय नहुँदै बजारका महिलाहरू झिसमिसेमै देवीको पुजा गरिसकेका थिए। दिउसो १ वजेदेखि भगवतीतिर नगर परिक्रमा गराउन ३०/४० जना बलिया कुमाल जातीका पिपा जवान आएका थिए। उनीहरूले रथको दुवै तिर तेर्साईएका दुई बलिया नोलहरूलाई काधमा बोकेर नगरबासीको जयजयकारको गुन्जन ध्वनी सहित रथयात्रा गरियो।
जावलाखेल युथ क्लब
जावलाखेल युथ क्लब एक चर्चित नेपाली फुटबल क्लब हो । यो क्लब ललितपुरको जावलाखेल शहरको प्रतिनिधित्व गर्ने फुटबल क्लब हो ।
भगवतीजात्रा
तानसेनका घरघरबाट पुजा दिए। मन्दिरमा श्रद्धालुको भिड रहेको थियो। विगतका वर्षमा भन्दा यसपटक उल्लेख्य श्रद्धालुको सहभागीता रहेको भगवती मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष केदारलाल श्रेष्ठले बताए। जात्रा कसरी चल्यो भन्नेबारे रोचक र सत्य घटना छ।
जावलाखेल युथ क्लब
इतिहास
वि.स.२०२९ मा स्थान भएको यो क्लबको संस्थापक अध्यक्ष रामलाल श्रेष्ठ हुन् ।
भगवतीजात्रा
काजी अमर सिंह थापाको कार्यकाल सकिँदा निजका नाति नयन सिंहका छोरा कर्णेल उजीरसिंह थापा पाल्पाका तैनाथवाला भएर वसेका थिए। सोही वेला अंग्रेजहरूले दुख दिने र नेपाललाई हडप्ने गरेका थिए। अंग्रेजहरूले नेपाल आफ्नो हातमा पार्न चारै तिरवाट आफ्नो सेना अगाडि वढाएका वेला उजीरसिंह थापा लडाईमा सामेल हने मौका पाए।
मनोकामना देवी सँग प्रकट गरी युद्ध लड्न गएको र अग्रेजहरू उजीरसिंहको लडाइँ हार खाई फर्केको ईतिहासमा लेखिएको छ। जीतगढीको लडाइँमा नेपाली फौजले जित्यो। सन् १८७१-७३को नेपाल अंग्रेज युद्ध पछि कर्णेल उजीरसिंह थापाले एक विशाल तीनतले पेगोडा शैलीको मन्दिर वनाएका हुन्। मन्दिर वनाउन सन् १८७५/७६मा सकिएको थियो। यसैवेला देखि काठमाण्डौका जात्रावाट प्रभावित भएका उजीर सिंहले भगवतीको रथयात्रा निकाल्न सुरु गरेको इतिहास्विद् डा.कर्णबहादुर बाँनिया बताँउछन्।
राजेन्द्र राई मन्त्रिपरिषद्
राजेन्द्रकुमार राई मन्त्रिपरिषद् प्रदेश नं. १को तेस्रो प्रादेशिक सरकार थियो। राजेन्द्रकुमार राईले २०२१ नोभेम्बर २ मा मुख्यमन्त्रीको सपथ लिएपछि गठन भएको थियो। २०२२ फेब्रुअरी ६ मा मन्त्रिपरिषद् विस्तार भएको थियो।
वेब खोज संयन्त्र
वेब खोज संयन्त्र वा इन्टरनेट खोज संयन्त्र वेब खोज वा इन्टरनेटमा खोज गर्नका लागि सृजना गरिएको एक सफ्टवेयर प्रणाली हो जसको अर्थ विश्वव्यापी वेबलाई एक मुलपाठ वेब खोज प्रश्नमा निर्दिष्टित, विशेष जानकारीको लागि व्यवस्थित तरीकाले खोजी गर्नु हो। वा अर्को शब्दमा भन्नु पर्दा वेब खोज संयन्त्र एक वेब अनुप्रयोग हो जसको प्रयोगबाट प्रयोगकर्ताले शब्दहरूको रूपमा भण्डारबाट स्रोतहरू फेला पार्न सक्दछन्। यसका संसाधनमा वेब पृष्ठ, इन्टरनेट मञ्च लेख, तस्वीर, श्रव्य दृश्य, फाइल, पुस्तक, शैक्षिक वेबसाइट, अनुप्रयोग, खुला स्रोत सफ्टवेयर, आदि हुन्छन्।
केही वेबसाइटहरूले खोज संयन्त्रलाई उनीहरूको मुख्य सुविधाको रूपमा प्रस्ताव गर्दछन् जसलाई खोज संयन्त्र वेबसाइट भनिएको छ जुन मानव हस्तक्षेप बिना वेबमा अनुसन्धान गर्ने उपकरणहरू पनि हुन्। सामान्यतया वेब खोज संयन्त्रहरू "इन्टरनेट सरीसृप"मा आधारित हुन्छन् जसले नियमित अन्तरालमा साइटहरूलाई जाँच गर्ने र नयाँ ठेगानाहरू पत्ता लगाउन स्वचालित रूपमा मद्दत गर्दछ। सेवाहरूले सूत्र पछ्याउँछन् जसले पृष्ठहरूलाई एक पछि अर्को गर्दै सूत्रबद्ध गर्दछ। प्रत्येक पहिचान गरिएको पृष्ठ त्यसपछि भण्डारमा अनुक्रमित हुन्छन् र पछि इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरूले शब्दहरू प्रयोग गरेर पहुँच गर्न सक्दछन्। खोज संयन्त्रहरू इन्टरनेटमा मात्र लागू हुँदैन। केही संयन्त्रहरूले सफ्टवेयरको रूपमा कार्य गर्दछन् जुन व्यक्तिगत सुखाङ्ख्यमा स्थापित अवस्थामा रहेका हुन्छन्। यी तथाकथित सुशाङ्ख्य संयन्त्रहरू हुन् जसले सुशाङ्ख्यमा भण्डार गरिएका फाइलहरूको बीचमा खोजी र वेबसाइटहरूको बीचमा जोडेर खोजी गर्दछ। इन्टरनेट मञ्चमा विस्तारित खोज संयन्त्रहरू पनि रहेका हुन्छन् जसले विस्तारित खोजी गर्ने काम गर्दछन्।
इतिहास
उपकरणले सार्वजनिक फाइल नामहरू खोजीयोग्य भण्डारमा सृजना गर्दै फाइल आदनप्रदान सौजन्यविधि साइटहरूमा अवस्थित सबै फाइलहरूको निर्देशिकाहरूलाई सूचीबद्ध रूपमा अभिभारण गरेको थियो। आर्ची खोज संयन्त्रको आँकडा सीमित भएको र यसलाई सजिलैसँग गैर स्वचालित रूपमा खोजी गर्न सकिने भएकाले यसले यी वेबसाइटहरूको सामग्रीलाई अनुक्रमणिका गरेको थिएन।
वेबमा पहिलो लोकप्रिय खोज संयन्त्र भनेको याहुको याहु! खोज थियो जसलाई जेरि याङ र डेभिड फिलोले जनवरी १९९४ मा, एक वेब निर्देशिकाको रूपमा सृजना गरेका थिए। य याहुको पहिलो वेब सेवा पनि हो। सन् १९९५ मा, यसमा खोज विशेषता थपिएको थियो जसले प्रयोगकर्ताहरूलाई यसको निर्देशिकामा खोजी गर्न अभिप्रेरित गरेको थियो। यो व्यक्तिहरूको रूचि अनुसार वेब पृष्ठहरू फेला पार्न सबैभन्दा लोकप्रिय तरिकाहरू मध्ये एक बनेको थियो र पछि याहु निर्देशिकालाई याहु! खोजमा पुनर्निर्देशन गरिएको थियो।
सन् १९९६ मा, रोबिन लिले रेङ्कडेक्स नामक सेवाको विकास गरेका थिए जसले पछि प्रविधिको क्षेत्रमा अमेरिकामा एकश्व प्राप्त गरेको थियो। सूत्र प्रयोग गरी वेबसाइटको गुणस्तर जाँच गर्ने यो एक पहिलो खोज संयन्त्र थियो। यसको समान कलन विधि भएको एकश्वलाई पछि गुगलले सन् १९९८ मा, दर्ता गराएको थियो। ल्यारी पेजले अमेरिकाको केही एकश्वहरूमा पृष्ठ वरियताको लागि लिको कार्यलाई सान्दर्भित गरेका थिए। पछि रोबिन लिले आफ्नो रेङ्कडेक्स प्रविधि बायदु खोज संयन्त्रका लागि प्रयोग गरेका थिए जसलाई चीनमा रोबिन लिले स्थापना गरेका थिए भने यसलाई सन् २००० मा सञ्चालनमा ल्याइएको थियो।
सन् १९९६ मा, नेटस्केपले आफ्नो वेब ब्राउजरमा खोज संयन्त्र प्रयोगमा ल्याउनका लागि गृहकार्य थालेको थियो। गुगलले सन् १९९८ मा गेटो डटकम नामको एक सानो खोज संयन्त्र कम्पनीबाट खोज सर्तहरू बेच्ने विचार अपनाएको थियो। सन् १९९६ मा, स्थापित भएको रूसी बहुराष्ट्रिय इन्टरनेट निगम यान्दिक्सले सन् १९९७ मा, यान्दिक्स खोजको स्थापना गरेको थियो जसले मुख्यतया रूस र स्वतन्त्र राज्य राष्ट्रसङ्घमा पूर्णरूपमा सेवा प्रदान गर्दछ।  यो रूसको सर्वाधिक लोकप्रिय खोज संयन्त्र बन्न सफल भएको छ।
सन् २००० देखि, याहु!ले इङ्कटोमी खोजी संयन्त्रमा आधारित खोजी सेवाहरू प्रदान गर्ने गरेको थियो। याहु!ले सन् २००२ मा इङ्कटोमी र सन् २००३ मा, ओभर्चको अधिग्रहण गरेको थियो जुन अल द वेब र अल्टा भिस्टाको मालिक थियो। याहु!ले सन् २००४ सम्म गुगलको खोज संयन्त्रको प्रयोग गरेको थियो भने पछि यसले आफ्नो स्वतन्त्र खोज संयन्त्रको सुरु गरेको थियो।
माइक्रोसफ्टले सन् १९९८ को अन्त्य तिर, इङ्कटोमीको खोज संयन्त्रको प्रयोग गर्दै एमएसएन खोजको प्रक्षेपण गरेको थियो। सन् १९९९ मा, छोटो समयको लागि यसले अल्टा भिस्टाको प्रयोग गरेको थियो। यसले पछि आफ्नो स्वतन्त्र खोज संयन्त्रको विकास गरेको थियो र माइक्रोसफ्टले १ जुन २००९ मा, यसको स्वतन्त्र खोज संयन्त्रलाई बिङमा पुनर्गठन गरेको थियो। २९ जुलाई २००९ मा, माइक्रोसफ्ट र याहु! एक सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए जसमा माइक्रोसफ्टको खोज संयन्त्र बिङले याहु! खोजलाई थप शक्तिशाली बनाएको थियो।
सन् २०२० का अति लोकप्रिय खोज संयन्त्रहरू, यान्दिक्स, गुगल, बिङ, बायदु, सोसो, सोगौ, डकडकगो, याहु! आदि हुन्।
कसरी काम गर्दछ
इन्टरनेट खोज संयन्त्रहरूले वेब पृष्ठहरूको बारेमा विभिन्न जानकारी सङ्कलन गर्दै तिनीहरूलाई आफ्नो भण्डारणमा समावेश गर्दछ र प्रत्येक प्रयोगकर्ताहरूका माझ प्रस्तुत गर्ने गर्दछ।संसारको बारेमा सबै जानकारी खोज इन्जिन मार्फत प्राप्त गरिन्छ। इन्टरनेट खोज संयन्त्रको तीन भागहरू हुन्छन्। कुनै पनि संयन्त्रले भ्रमण गर्ने वेबसाइटहरूबाट आँकडा सङ्कलन गर्दछ र यसको सङ्ग्रह उपकरणले वेबसाइटहरूमा आफ्नो भ्रमणको समयमा सङ्कलन गरेको सर्तहरू समावेश गर्ने सूचकाङ्क यतावत र कार्यशील राखेको हुन्छ। इन्टरनेट खोज संयन्त्रहरूले धेरै वेबसाइटहरूको बारेमा जानकारी सङ्कलन गरेर काम गर्दछ जसलाई सेवाले विश्वव्यापी वेबमा फेला पार्दछ। यी पृष्ठहरूलाई एक स्वचालित उपकरणद्वारा सङ्कलन गरिएको हुन्छ र आवश्यक परेको खण्डमा प्रदर्शन गर्दछ। प्रत्येक पृष्ठको सामग्रीहरूलाई अनुक्रमणिका विधि पहिचान गर्न विश्लेषण गरिन्छ। वेब पृष्ठहरूका बारेमा तथ्याङ्कहरू आँकडा अनुक्रमणिकामा भण्डारण गरिन्छ।प्रयोगकर्ताले सेवाको उपयोग गरी खोज गर्दा (सामान्यतया कुञ्जी शब्दहरूको प्रयोग गरेर), खोजी संयन्त्रले यसको अनुक्रमणिकामा छानबिन गर्दछ र मापदण्डको साथ उत्तम नजिताहरू साथ वेब पृष्ठहरूको सूची प्रदान गर्दछ जसमा सामान्यतया सामग्री, तस्वीर, नक्सा, प्रश्नोत्तर, कागजात, श्रव्य दृश्य आदि समावेश हुन्छ। खोज संयन्त्र उपयोगिता परिणामको प्रासङ्गिकतामा निर्भर गर्दछ। संयन्त्रहरूले उपयुक्त तथा उत्तम परिणाम देखाउने गर्दछन् र कुनै कुनै खोज संयन्त्रहरूले अश्लील सामग्रीहरूलाई समर्थन गर्दैनन्। सामान्य इन्टरनेट खोज संयन्त्रहरूले मानव ज्ञान र गतिविधिमा जोड दिने गरेका छन्।
बजार साझेदारी
सेप्टेम्बर २०१९ मा, गुगल विश्वको सर्वाधिक लोकप्रिय खोज संयन्त्र थियो जसले कुल रूपमा ९२.९६% बजार साझेदारी गरेको थियो।
पूर्वी एसिया र रूस
रूसमा यान्दिक्सको लोकप्रिय बढ्दो रूपमा रहेको छ। यसले हाल कुल बजार साझेदारीको ६१.९% नियन्त्रण गरेको छ भने प्रतिस्पर्धी गुगलले जम्मा २८.३% नियन्त्रण गरेको छ। चीनको कुरा गर्दा, बायदु त्यहाँको सर्वाधिक लोकप्रिय खोज संयन्त्र हो जसले ७२% नियन्त्रण गरेको छ। दक्षिण कोरियाको भने नाभरको प्रयोग बढ्दो छ जसले वेब खोज संयन्त्रको ७०% नियन्त्रण गर्दछ। जापान र ताइवानमा क्रमश: याहु! जापान र याहु! ताइवन लोकप्रिय छन्। चीन र रूस यस्ता देशहरू हुन् जसमा शीर्ष ३ भित्र गुगल खोज संयन्त्र रहेको छैन।
युरोप
युरोपका विभिन्न देशहरूमा गुगलको लोकप्रिय रहेता पनि चेक गणतन्त्रमा सेज्नाम यसको कडा प्रतिस्पर्धी हो।
गोपनियता संरक्षण गर्ने सेवाहरू
हालको अवस्थामा प्रयोगकर्ताको गोपनियतालाई मध्यनजर गर्ने र यसलाई सुरक्षा गर्ने खोज संयन्त्रको रूपमा डकडकगो, मोजिक र स्टार्टपेजलाई  लिन सकिन्छ।
तमलुक
तमलुक भारतीय राज्य पश्चिम बङ्गालको पूर्व मिदनापुर जिल्लाको सदर मुकाम हो।
क्यामरुन डियाज
क्यामरुन मिचेल डियाज (जन्म: ३० अगस्ट १९७२) एक अमेरिकी अभिनेत्री तथा पूर्व मोडेल हुन।
चना
चना गेडगुडी तरकारी अथवा दालको रूपमा खाइन्छ ।
साइप्रस राष्ट्रिय क्रिकेट टोली
साइप्रस राष्ट्रिय क्रिकेट टिम साइप्रसको प्रतिनिधित्व गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगितामा भाग लिने क्रिकेट खेलाडीहरूको समूह हो।
चेक गणतन्त्र राष्ट्रिय क्रिकेट टोली
चेक गणतन्त्र राष्ट्रिय क्रिकेट टिम चेक गणतन्त्रको प्रतिनिधित्व गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगितामा भाग लिने क्रिकेट खेलाडीहरूको समूह हो।
काइरेन, लिबिया
काइरेनको पुरातात्विक क्षेत्रलिबियाको जेबेल अख्दरमा अवस्थित एक पुरातात्त्विक क्षेत्र हो । यो क्षेत्र लाई सन १९८२ सालमा युनेस्कोले विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
हिजडा
दक्षिण एसियाको संस्कृतिमा, हिजडा (हिजडा, হিজড়া or নপুংশক) एक तेस्रोलिङ्गी समुदाय। मुगल साम्राज्यदेखिनै भारतीय उपमहाद्वीपमा उनीहरूको लिखित लामो इतिहास छ ।
एक डायरी सुशी र कञ्चनजङ्घा (उपन्यास)
एक डायरी सुशी र कञ्चनजङ्घा(उपन्यास) अरुण शर्माद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको उपन्यास हो।
आमचोक
आमचोक पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, मेची अञ्चलको इलाम जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति थियो। दशौँ राष्ट्रिय जनगणना २०५८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४,२८८ रहेको थियो भने यस गाविसमा ७५५ घरधुरी रहेका थिए।
मसेम
एउटा गेडा-गुडीको प्रकार अथवा सीँबी अथवा बोडीको प्रकार जसलाई तरकारी अथवा दालको रूपमा खाइन्छ।
कालापानी
कालापानी नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेशस्थित दार्चुला जिल्लाको व्यास नगरपालिकामा रहेको क्षेत्र हो।
सीमा विवाद
कालापानी क्षेत्र भारतले पटकपटक आफ्नो क्षेत्रको रूपमा दाबी गर्दै आइरहेको छ। भारतको अनुसार कालापानी उत्तराखण्डस्थित पिथौरागढ जिल्लाको एक गाउँको रुपमा रहेको उल्लेख छ। सन् १८१६ मा नेपाल र तत्कालीन इस्ट इन्डिया कम्पनीसँग भएको सुगौली सन्धिले तय गरेको नेपाल र भारतबीचको सिमाना छुट्याउने नदीको नाम महाकाली नदी हो। जसको उद्गमस्थल लिम्पियाधुरामा पर्छ। तर भारतले सो महाकाली नदीलाई लिम्पियाधुराको मुहान मान्न चाहेको छैन। त्यसैले नेपाल र भारतबीच सीमा विवाद देखिन गएको छ।
इतिहास
सन् १८१६ मा नेपाल र इस्ट इन्डिया कम्पनी बीच भएको सुगौली सन्धिले नेपालको पश्चिम सीमा महाकाली नदीलाई बनाएको छ । तर महाकालीको मुहानका बारेमा विवाद सिर्जना गरिएको छ।
१८१७ को विवाद
नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध पछि ब्रिटिश इस्ट इण्डिया कम्पनी र नेपाल बीच सुगौली सन्धि गरियो। यस सन्धिको बुँदा ५ मा भनिएको छ: "'आज देखि नेपालको राजा, उनको उत्तराधिकारी वा उनको सन्ततिले काली नदी भन्दा पश्चिममा रहेका मुलुकहरु वा त्यहाँका नागरिकहरूसँग कुनै सम्बन्ध राख्ने छैनन्।" यस प्रकार काली नदी भन्दा पश्चिममा रहेको सबै भू भाग नेपालले गुमाउनु पर्यो र काली नदीलाई नेपालको पश्चिमी सिमाना मानियो।
काली नदी "व्यास उपत्यका" को बीच भाग हुँदै बग्ने नदी हो जुन क्षेत्र त्यति बेला "व्यास परगना" भनेर चिनिन्थ्यो। १८१६ पछि काली नदी भन्दा पूर्वको भाग नेपाललाई दिइए पछि काली नदी पारी रहेको जमिन्दारले अङ्ग्रेज सचिवलाई चिट्ठी लेखेर वारी रहेको आफ्नो जमीनमा रहेको गाउँलाई ब्रिटिश इस्ट इण्डिया अधीन राख्न अनुरोध गर्यो। पत्रको जवाफमा सचिवले सुगौली सन्धि अनुसार त्यो जमीन नेपाल सरकारको भएकोले त्यो जमीन नेपाललाई जिम्मा लगाउने प्रक्रिया थालौं भनेर जवाफ पठायो।
तर भारतले १९५० को दशकमा तिल्सी क्षेत्रमा आफ्नो सुरक्षा फौज तैनाथ गरी त्यही ठाउँलाई कालापानी नाम दिई महाकालीको उत्पत्तिस्थलका रूपमा समेत त्यहीँको एउटा सानो खोल्सालाई देखाउँदै आएको छ । वास्तविक महाकालीलाई कुटी याङ्दी भनी पछिल्ला भारतीय नक्साहरूमा उल्लेख गरिएको पाइन्छ । ४०० km² को विवादित क्षेत्र ओगटेको छ। भारतले आफूले ओगटेको ७० वर्ष भइसकेकाले त्यस क्षेत्रलाई आफ्नो नक्साभित्र राख्नु स्वाभाविक अधिकार भएको दावी गरेको छ ।
लिम्पियाधुराको दावी
७ जेठ २०७७ मा, नेपालले लिम्पियाधुरा, कालापानी र लिपुलेक समेटिएको नेपालको नयाँ राजनीतिक तथा प्रशासनिक नक्सा सार्वजनिक गरेको थियो। नेपाल सरकारकी भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्री पद्मकुमारी अर्यालले पत्रकार सम्मेलन गरी मन्त्रिपरिषले उक्त नेपालको नयाँ स्वीकृत जनाएकी थिइन्। यो भन्दा अगाडिको नक्सामा छुटेका विभिन्न गुञ्जी, नाबी कुटीलगायतका क्षेत्रलाई नयाँ नेपालको नक्सामा समावेश गरिएको थियो। पछि, संसदको तल्लो सदन प्रतिनिधि सभाले नेपालको निशान छापमा नयाँ नक्साको तस्वीर राख्नका उद्देश्यले दर्ता गरिएको विधेयक पारित गरेको थियो। फलस्वरूप, भारतीय विदेश मन्त्रालयले विज्ञप्ति जारी गर्दै नेपालले सार्वजनिक गरेको नयाँ नक्सामा भएका भूभाग आफ्नो भएको बताएको थियो।
ग्वालियर
ग्वालियर भारतको राज्य मध्य प्रदेशको ऐतिहासिक र प्रमुख सहर हो । भौगोलिक दृष्टिले ग्वालियर मध्यप्रदेश राज्यको उत्तरमा अवस्थित छ । यो सहर भारतको राजधानी सहर नयाँ दिल्लीको 319 km दक्षिणमा रहेको छ । यो सहर र यसको किल्ला उत्तर भारतको प्राचीन शहरहरूको केन्द्र रहेको छ । यो सहर गुर्जर प्रतिहार, तोमर तथा कछवाहा राजवंशको राजधानी रहेको थियो । यो सहरमा तिनीहरूद्वारा बनाइएको प्राचीन चिन्ह स्मारकहरू, किल्लाहरू र महलहरू आज पनि हेर्न सकिन्छ । सङ्ग्रह गरेर राखिएका भव्य स्मृति चिन्ह यस सहरलाई पर्यटनको दृष्टिले महत्त्वपूर्ण बनाउने गर्छ । "ग्वालियर सहर" यस नामको पछाडी पनि एउटा इतिहास लुकेको छ; आठौँ शताब्दीमा यहाँका एक राजा सूरजसेन थिए, जो एक अज्ञात बिमारीले ग्रस्त भए र मृत्युशैयामा थिए, त्यस समय ग्वालिपा नामक सन्तले उनलाई निको पारेर जीवनदान दिए । त्यसै समय उनको सम्मानमा यस सहरको जग बसालियो र यस सहरको नाम ग्वालियर राखियो ।
यसपछि यहाँ आउने शताब्दीमा यो सहर ठुला-ठुला राजवंशहरूको राजस्थल बन्यो । हरेक शताब्दीमा यस सहरको इतिहासमा नयाँ आयाम थपिदैं गयो । महान योद्धाहरू, राजाहरू, कविहरू, सङ्गीतकारहरू तथा सन्तहरूले यस राजधानी सहरलाई देशव्यापी रूपमा चिनाउन आ-आफ्नो योगदान दिए । आज ग्वालियर भारतको एक आधुनिक सहर हो र एउटा प्रसिद्ध उद्योगिक केन्द्र हो ।
भारतको प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको भारतमा १०० स्मार्ट सिटी बनाउने निर्णय अन्तर्गत यस सहरलाई पनि छानिएको छ ।
जनसङ्ख्या
सन् २०११ को भारतको जनगणना अनुसार ग्वालियरको कुल जनसङ्ख्या २०,३०,५४३ छ, जसमा पुरुष १०,९०,६४७ र महिला ९,३९,८९६ छन् । यहाँको साक्षरता ५७.४७% (पुरुष ७०.८१%, महिला ४१.७२%) रहेको छ ।
ग्वालियर किल्ला
बलौटे ढुङ्गाले बनेको यो किल्ला सहरको हरेक दिशाबाट हेर्न सकिन्छ र यो सहरको प्रमुख स्मारक हो । एउटा अग्लो पठारमा बनेको यस किल्लासम्म पुग्नका लागि एउटा निक्कै अग्लो पातुलो मार्ग भएर जानु पर्छ । यस मार्गको छेउछेउ ठुलो ठुलो चट्टानहरूमाथि जैन तीर्थको विशाल मूर्तिहरू निक्कै सुन्दर ढङ्गले बनाइएको छ । यस किल्ला भित्र मध्यकालीन स्थापनाको अद्भुत नमूनाहरू रहेको छ । पन्द्र्हौ शताब्दीमा निर्मित गुजरी महल त्यस मध्येको एक हो जुन राजा मानसिंह र गुजरी रानी मृगनयनीको गहन प्रेमको प्रतीक हो ।
दुसाध
तराईमा वसोवास गर्ने मधेसी समुदायको सबैभन्दा तल्लो जाति हो । यिनिहरूको थर पासवान/ पासमान हुन्  ।
धर्म
यिनिहरु हिन्दु तथा ईसाई धर्म मान्ने गर्दछन् ।
उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)
उद्योग मन्त्रालय नेपालमा औद्योगिक प्रवर्दन,निकासी प्रवर्द्धन, वैदेशिक लगानीको व्यवस्थापन र नियमन, बहुपक्षीय, क्षेत्रीय तथाद्विपक्षीय व्यापारको सुदृढीकरण, औद्योगिक वातावरण संरक्षण, सरकारी उद्योगहरूको व्यवस्थापन,खनिजजन्य वस्तुहरूको उत्खनन्, कम्पनी प्रशासन सञ्चालन र उपभोग्य वस्तुहरूको आपूर्ति व्यवस्थापन, गुणस्तर परीक्षण एवम् बजार अनुगमन लगायतका कार्यहरू गर्दछ। मुलुकको र्सवाङ्गीण विकासका लागि उद्योग,वाणिज्य तथा आपूर्ति क्षेत्रको महत्त्वपूर्ण भूमिका रहेको छ। राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको बलियो आधार स्तम्भको रूपमा रहेको उद्योग वाणिज्य क्षेत्रकोविकास र प्रबर्द्धन एवं उपभोग्य वस्तहु रूको आपूर्ति व्यवस्थापन गनर्ने गहन जिम्मवारी उद्यागे ,वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयले लिएको छ। विगतमा ३ वटा क्षत्रेलाई समेट्ने गरी छुट्टाछुट्टै मन्त्रालयहरू उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति अलग अलग मन्त्रालय भए पनि २०५७ वैशाख देखि एउटा मन्त्रालयको रूपमा आवद्ध भएको हो।
=परिचय= उद्योग मन्त्रालय उद्योग र वाणिज्य क्षेत्रको विकास र प्रवर्द्धनका लागि मुलुकले उदार र प्रतिस्पर्धात्मकबजारमुखी अर्थतन्त्रको संरचना भित्र निजी क्षेत्रको क्रियाशील सहभागितामा अघि बढ्ने प्रयत्न गरिरहेको छ। प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी भित्र्याई निर्यात व्यापारमा वृद्धि ल्याउनका लागि अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारलाई Rule Based Globalization Processमा आवद्ध गरी व्यापार विविधिकरण रप्रतिस्पर्धात्मक क्षमता वृद्धिकासाथ उपलव्धी हासिल गर्ने नीति अवलम्वन गरिएको छ। मन्त्रालयलेयस नीतिलाई कार्यरूप दिँदै मन्त्रालयसँग सम्वद्ध कार्यहरूको प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्नेजिम्मेवारीलाई उच्च प्राथमिकताकासाथ बहन गर्दै गरिवी निवारणमा यस क्षेत्रको अर्थपूर्णयोगदान सुनिश्चित गर्न क्रियाशील रहेको छ।
विश्व व्यापार सङ्गठन (WTO)मा नेपालको सदस्यता, दक्षिण एसियाली स्वतन्त्र व्यापारक्षेत्र (SAFTA)मा प्रवेश र BIMSTEC स्वतन्त्र व्यापार प्रणालीमा आबद्ध भएपछि नेपालको बहुपक्षीय तथा क्षेत्रीय व्यापार प्रणालीबाट राष्ट्रिय हीत अनुकूल कसरी लाभ लिने, सेवा रवस्तुहरूको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र वैदेशिक लगानीका क्षेत्रमा देखिएको तीव्र प्रतिस्पर्धाको सामना गर्न आफ्नो प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता कसरी बढाउने, प्रत्यक्ष विदेशी लगानी कसरी भित्र्याउने रसेवा वा वस्तुको अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा रहेका अवसरहरू कसरी उपयोग गर्ने भन्ने कार्यहरू चुनौतीपूर्ण देखिएका छन्।
उपयर्त्तु पृष्ठ ठभूमिमा अगाडिका चुनौतीहरूको सामना गदर्दै अवसरहरूको अधिकतम उपयाग गर्न तुलनात्मक लाभका क्षेत्रहरूलाई प्रतिस्पर्धात्मक बनाई सरकारी तथा निजी क्षेत्रको प्रयासमा वातावरणीय क्षत्रेमा पर्ने प्रितकलू पभ्रावलाई न्यूनीकरण गर्दै घरेलु तथा साना उद्योगको प्रवर्द्धन रविकासको माध्यमबाट राष्ट्रिय अर्थतन्त्रलाई टेवा पुर्‍याउने, अर्थतन्त्रको आधारस्तम्भको रूपमारहेको वैदेशिक व्यापारलाई लाभदायी हुने गरी दिगो औद्योगिक विकास हासिल गर्ने र व्यापार क्षेत्रलाई विश्वव्यापीकरण प्रक्रियामा आवद्ध र एकीकृत गरी प्रतिस्पर्धात्मक र बजारमुखी बनाउनेमूल उद्देश्यकासाथ उद्योग,वाणिज्य तथा आपर्ूर्ति मन्त्रालय अघि बढी रहेको छ।
उद्देश्यहरू
उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति क्षेत्रका लागि निर्धारित उद्देश्यहरू निम्नानुसार छन्
भीमराज चिबे
भीमराज चिबे (Dicrurus paradiseus) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)
कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी
नेपाल सरकार (कार्य-विभाजन) नियमावली, २०६४ अनुसार उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयले गर्नुपर्ने मुख्य कामहरू निम्नानुसार छन:
=मन्त्रालय अर्न्तर्गतका निकायहरू=
लेप्टिस मग्ना
लेप्टिस मग्ना पुरातात्त्विक क्षेत्रलिबियाको खोम्समा अवस्थित एक पुरातात्त्विक क्षेत्र हो । यो क्षेत्र लाई युनेस्कोले सन १९८२ सालमा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरिएको थियो ।
गोरु
गाईको भाले लाई गोरु भन्ने गरिन्छ । यो नेपालको हिमालदेखि तराई सम्म सबै भूभागमा पाईन्छ । यसलाई मुख्यत खेतबारी जोत्नको लागि प्रयोग गरिन्छ । गोरुलाई साँढे पनि भनिन्छ। गोरुको अनुमानित जीवनकाल २० वर्षको हुन्छ। हिन्दु धर्मालम्वीहरूले यस जनावरलाई गोरु तिहारको दिन पूजा गर्ने गर्दछन्। यसको मृत्युपश्चात पनि यसको छालालाई विभिन्न प्रकारको छालाको कामका लागि प्रयोग गरिन्छ । तय पनि गोरु पाल्नुको मुख्य उद्देश्य भनेको चै कृषिकर्मको लागि नै हो । विश्वका धेरै देशहरूमा गोरुको मासु खाइन्छ तर नेपाल तथा अन्य हिन्दु देशहरूमा गोरुको मासु खानुलाई ठुलो पाप मानिन्छ।
गोरुको विशेषता
गोरु भनेको गाईको भाले रुप हो। गोरुको दुइटा सिङ्ग हुन्छन, र ति सिङ्ग धेरै तिखो हुन्छ। हामीले गोरुलाई जिस्कायौ भने हमिलाइ सिंगले हान्न आउछन्।
गोरुको रंग
गोरु प्रायजसो कालो, किलो (खैरो), र सेतो रंगको हुन्छ। झार्मिरे (धेरै रंग मिसिएको) गोरुहरु पनि देख्न पाईन्छ।
नेपालका कूटनीतिक नियोगहरूको सूची
विश्वका विभिन्न देशमा नेपालका कूटनीतिक नियोगहरू रहेका छन्। ३० देशमा नेपाली दूतावास रहेका छन् भने कतिपय देशमा महावाणिज्यदूत र वाणिज्य दूत रहेका छन्। यस लिस्टमा मानार्थ वाणिज्यदूत लाई समावेश गरिएको छैन।
पृथ्वीनारायण शाह ले सन् १७६९ मा स्थापना गरेको मुन्सी खाना/ जैसी कोठा नेपालको परराष्ट्र मामिला हेर्ने पहिलो अड्डा थियो। नेपालको परराष्ट्र विभाग भने पहिलो पटक सन् १९३४ मा खुलेको थियो। ७ सालको क्रान्ति सम्ममा नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध बेलायत, भारत, फ्रान्स र अमेरिका सँग मात्र जोडिएको थियो। अहिले नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयले सबै कूटनीतिक सम्बन्ध मामिला हेर्ने गर्दछ।
सौन्दर्यशास्त्र
सौन्दर्यशास्त्र त्यो शास्त्र हो, जसमा कलात्मक कृतिहरू, रचनाहरू आदिबाट अभिव्यक्त हुने अथवा तिनमा निहित सौन्दर्यको तात्त्विक, दार्शनिक र मार्मिक विवेचन हुन्छ। विशेष कुनै सुन्दर वस्तुलाई देखेर हा्म्रो मनमा जो आनन्ददायी अनुभूति हुन्छ, तिनको स्वभाव र स्वरूपको विवेचन तथा जीवनको अन्यान्य अनुभूतिहरूसहित तिनको समन्वय स्थापित गर्न यिनीहरूको मुख्य उद्देश्य हुन्छ ।
जीनोम
जीनोम कुनै पनि जीवको डी एन एमा विद्यमान समस्त जीनहरूको अनुक्रम जीनोम भनिन्छ। मानव जीनोममा अनुमानतः ८०,०००-१,००,०००सम्म जीन हुन्छन्।
भिजेर
भिजेर नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, डोल्पा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ८९ वटा घर छन।
जुडो
जुडो एक आधुनिक जापानी मार्सल आर्ट, लडाकू स्तरको ओलम्पिक खेल हो । विशुद्ध बुध्दि र बल्को सन्तुलन समायोजित खेल 'जुडो',दुई जापानी शब्द 'जु' र 'डो' मिलेर बनेको पाईन्छ । 'जु' अक्षरको अर्थ बिनम्र वा भद्र र 'डो' अक्षरको अर्थ मार्ग वा पथ भन्ने बुझिन्छ । यसअर्थमा जुडोको शाब्दिक अर्थ बिनम्रमार्ग र अद्रपथ हो । जुडोले मानवता, भातृत्वता  र आत्मस्वाभिनको समेत प्रतिनिधित्व गर्दछ । जुडो खेल सन् १८८२ मा प्रोफेशर जिगोरो कानोद्धरा सुत्रधार गरिएको हो । तसर्थ जुडो खेलको पिता स्व. प्रोफेशर जिगोरो कानो हुन् । जुडो खेलका वाजा (तरिका/हरु) 'अल्प बलमा अधिक असर' (Maximum Effect With Minimum Effort) सिद्धान्त वा मूलमन्त्र लाई आत्मसाथ गरी निर्माण गरिएको हो ।
भिजेर
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार भिजेरको जनसङ्ख्या ३९० छ। यस मध्य पुरुष ४६%, र महिला ५४% छन्।
जुडो
खेल उद्देश्य
उद्धेश्य बिनाको मानिस र गनतव्य बिनाको यात्रु समान भने झै,जुडो खेलप्रति उत्प्रेरित जुडो खेलाडीहरू सबैको आ-आफ्नो उद्धेश्य छ,जसमा कोही शरीर सुडौल तथा आत्मविश्वासी बनाउँन, कोहि मन शान्त तथा आत्मविश्वासी बनाउन, कोही शरीर स्वस्थ तथा समय व्यस्त बनाउन, कोही विभिन्न परिस्तिथिमा आत्मरक्षाका निम्ति, कोही नाम तथा दाम कमाउन, कोही चाहि पसिना आएपछिको राम्रो अनुभव गर्न चाहन्छन्, कोही जुडो खेलको प्रशिक्षक बन्न चाहन्छन् र कोही जुडो को मानवतावादी खेलसन्देश समाजमा छर्दै समाजसेवाद्धारा परोपकारप्रति समर्पित हुन् चाहन्छन् । स्व.प्रोफेशर जिगोरो कानोले जुडोलाई 'कोदोकान जुडो' भन्नुको वास्तविकताले के देखाउछ भने उहाले कसरी धरैजसो सिद्धान्त बनाउनु भयो र यसलाई सिक्ने जिवनको मुख्य उदेश्य बनाउनु भयो । प्रो कानो स्वयंले भन्नु भयो, जुडोको उद्धेश्य, आक्रमण र आक्रमणलाई रोक्न अभ्यास गर्दै शरीरलाई बलियो पार्नु, मनलाई अभ्यासमा लगाएर इज्जत बढाउनु र अन्तयमा आफुलाई समाजहित र राष्ट्रनिमार्णमा समर्पित गर्नु हो ।
जुडोको इतिहास‍
जुडो वा कोदोकान जुडोको संस्थापन तथा स्थापक स्व.प्रो. जिगोरो कानो हुनुहुन्छ । सन् १८६० मा जापानको शमुद्री तटवर्ती क्षेत्र कोबेका एक समान्य मध्यम आर्थिक अवस्थमा जन्म लिनु भएका प्रो. कानोले कोदोकान जुडो सन् १८८२ अर्थात मात्र २२ वर्षको उमेरमा यो खेलको निर्मान गर्नु भएको हो । उहाँले जुडो निर्माण कार्य सन् १८८२ फेब्रअरी महिनामा पूरा गरी सक्नु भएको थिएतापनि कोदोकान जुडो भने सन् १८८२ मे महिनामा शिताया वामन जापानी क्षेत्रमा गर्नु भएको हो । जुडो जुजुत्सु नामक प्राचिन युद्धकलात्मक खेलबाट उत्पन्न भएको हो, जसको धेरै नाम जस्तै ताईजुत्स, यावारा रहेका छन् ।
उमेर समूह
जुडो सबै पुस्ताहरूको लोकप्रिय खेल हो । जुडो सबै उमेरका ६ वर्ष देखी ८० वर्ष वा सो भन्दा माथि जुनसुकै जात–धर्म, भाषा-संस्कृती राष्ट्र-राष्ट्रियता र पेशाका (लोग्ने) पुरूष,महिला (स्वासनी) मानिसहरूका निम्ति, शारीरिक, मानसिक, सैद्धाम्तिक, ज्ञानपूर्ण रोचक र फलदायक खेल हो ।
आगो
आगो एक दहनशील पदार्थहरूको तीव्र अक्सीकरण हो, जसले उष्मा, प्रकाश, र अन्य अनेक रासायनिक प्रतिकारक उत्पाद जस्तै कार्बन डाइअक्साइड र पानी. उत्पन्न गर्दछ। अक्सीकरणबाट उत्पन्न ग्यास आयनीकृत भएर प्लाज्मा पैदा गर्दछ। दहनशील पदार्थमा सन्निहित अशुद्धिका कारण ज्वालाको रंग र आगोको तीव्रतामा अन्तर हुन सक्छ। सामान्य रूपमा आगो दाह पैदा गर्दछ जसमा भौतिक रूपबाट पदार्थहरूलाई क्षतिग्रस्त गर्ने क्षमता छ।
आगोको रसायन
जलनशील पदार्थ पर्याप्त अक्सीजनको उपस्थितिमा पर्याप्त उष्मा र श्रृंखलाबद्ध प्रतिक्रियालाई सुचारू रूपमा चलाउनमा सक्षम भएर संपर्कमा आउँछ भने आगो पैदा हुन्छ। यीनमा कुनै एकको अनुपस्थिति भएमा आगो पैदा हुन सक्दैन।
यदी आगो एक पटक बल्यो भने अथवा श्रृंखलाबद्ध प्रतिक्रिया शुरू भयो भने जब सम्म अक्सीजन र जलनशील पदार्थको उपस्थिति रहन्छ तब सम्म त्यो बल्दै रहन्छ र फैलदै रहन्छ। आगोलाइ अक्सीजन र ईन्धनमा कुनै एकलाई अलग गरेर निभाउन सकिन्छ। आगोमा पानी पर्याप्त पर्यो भने ईन्धनलाई अक्सीजनको उपस्थितिमा बाधा पर्छ र आगो निभ्छ। आगोमा कार्बन-डाइअक्साइडको प्रयोगले पनि आगो निभाउन सकिन्छ। जंगलमा लागेको आगो निभाउनको लागि मुख्य ज्वालाबाट टाढा साना साना ज्वाला पैदा गरेर ईन्धनको आपूर्ति बन्द गरिन्छ।
परिचय
अग्नि अथवा आगो रासायनिक दृष्टिबाट एक जीवजनित पदार्थहरूको कार्बन तथा अन्य तत्वहरूको अक्सीजन सँग यस प्रकारको संयोग हो जसबाट गर्मी (तातो) र प्रकाश उत्पन्न हुन्छ। अग्निको ठुलो उपयोगिता छ जाडोमा हाथ-खुट्टा तताउने देखी लगेर परमाणु बम द्वारा नगरहरूलाई एकै छिनमा भस्म गरिदिने जस्ता सबै कामहरू आगोले नै गर्छ। यसैबाट हाम्रो भोजन पाक्छ, यसकै प्रयोगले खनिज पदार्थहरूबाट धातुहरू निकालिन्छ र यसैले शक्ति उत्पादक इंजनहरू चल्दछन्। भूमिमा दबेका अवशेषहरूबाट थाह हुन्छ कि प्राय पृथ्वीमा मनुष्यको प्रादुर्भाव कालबाट नै उसलाई अग्निको ज्ञान थियो। आज पनि पृथ्वीमा धेरै जसो जंगली जातिहरू छन् जसको सभ्यता एकदम प्रारंभिक छ, तर यस्तो कुनै पनि जाति छैन जिसलाई अग्निको ज्ञान नहोस्। हिन्दू धर्ममा त आगोलाइ अग्नी देवता भनेर पूजा गर्ने प्रचलन रहेको छ।
उत्पत्ति
आदिमानवको कालमा मनुष्यले ढुङ्गाहरूलाई एक आपसमा ठोकिएर उत्पन्न भएका आगोका झिर्काहरूलाई देखे होलान्। अधिकांश विद्वानहरूको मत छ कि मानिसले सर्वप्रथम सारो ढुंगाहरूलाई एक-अर्कामा ठोकेर अग्नि उत्पन्न गरे होलान्।
घर्षण विधिबाट अग्निको उत्पत्ती गर्ने तरिका पछाडी निस्केको होला। ढुंगाहरूका हथियार बनिसके पछि उनलाई चिल्ला, चमकीला र तीव्र गर्नाको लागि रगड्ने गरे होलान्। यसरी रगड्दा जो आगोका झिर्काहरू उत्पन्न भए होलान् उसैबाट मनुष्यले अग्नि उत्पन्न गर्न घर्षण विधि निकाले होलान्।
घर्षण तथा टक्कर यी दुवै विधिहरूबाट अग्नि उत्पन्न गर्ने तरिका आजकल पनि देख्न सकिन्छ। अहिले पनि अवश्यकता परेमा इस्पात अथवा आगपाड्नु र ढुंगाको प्रयोगबाट अग्नि उत्पन्न गरिन्छ। एक विशेष प्रकारको सूखेको झुलो या कपासलाई डाँसीढुंगाको साथमा टाँसेर एक हातले समातिन्छ र इस्पातको टुक्रा अथवा आगपाड्नु अर्को हातले समातेर जोरले प्रहार गरिन्छ। यसरी टक्करबाट उत्पन्न आगोका झिर्काहरू झुलो वा कपासमा पर्दो आगो सल्किन्छ र उसलाई फुकेर अथवा फेरी मसिनो दाउरा तथा सूखेको पातहरूकौ वीचमा राखेर अग्निको विस्तार गरिन्छ।
घर्षण विधिबाट अग्नि उत्पन्न गर्ने सब भन्दा सरल र प्रचलित विधि काठको फलियामा काठको छड रगड्ने हो।
यो विधिमा काठको फलियामा एक सानो प्वाँल हुन्छ। यस प्वाँलमा काठको छडलाई मथानी जस्तै गरेर वेगसँग नचाउनु पर्छ। प्राचीन भारत र नेपालमा पनि यस विधिको प्रचलन थियो। यस यंत्रलाई अरणी भनिन्थ्यो। छडको टुक्रलाई ठाडो र फलियालाई त्यार्छो गरेर चलाईने भएकाले फलियालाई अधरा र लठ्ठीलाई उतरा भनिन्थ्यो। यस विधिबाट अग्नि उत्पन्न गर्ने भारत र नेपालको अतिरिक्त श्रीलङ्का, सुमात्रा, आस्ट्रेलिया र दक्षिणी अफ्रीकामा पनि प्रचलित थियो। उत्तरी अमरीकाका भारतीय तथा मध्य अमरीकाका निवासी पनि यही विधि काममा ल्याउथे। एक पटक चार्ल्स डारविनले टाहिटी (दक्षिणी प्रशांत महासागर को एक द्वीप जहाँ स्थानीय आदिवासी मात्र बस्द छन्)मा देखे कि वहाँका निवासी यस प्रकार केही सेकंडमा नै अग्नि उत्पन्न गर्दछन्, यद्यपि उनी स्वयंले यस काममा धेरै समय सम्म परिश्रम गर्दा मात्र सफलता मिलेको थियो।
फारसको प्रसिद्ध ग्रन्थ शाहनामाका अनुसार हुसेनले एक भयंकर सर्पाकार राक्षससँग युद्ध गरे र उसलाई मार्नको लागि उनले एक ठुलो ढुङ्गाले हिर्काए। त्यो ढुङ्गा त्यो राक्षसलाई नलागेर एक चट्टानमा ठोकिएर चूर भयो र यस प्रकार सर्वप्रथम अग्नि उत्पन्न भयो।
उत्तरी अमरीकाको एक दंतेकथाका अनुसार एक विशाल भैंसी दौडेको बेला उसको खुरहरूबाट जो टक्कर ढुंगाहरूमा लाग्यो त्यसबाट आगोका झिर्काहरू निस्के। यीनै झिर्काहरूबाट भयंकर डढेलो उत्पन्न भयो र यसैबाट मनुष्यहरूले सर्वप्रथम अग्नि लीए।
अग्निको मनुष्यको सांस्कृतिक तथा वैज्ञानिक उन्नतिमा धेरै ठुलो भाग रहेको छ। लैटिनमा अग्निलाई प्यूरस अर्थात्‌ पवित्र भनिन्छ। संस्कृतमा अग्निलाई पर्याय पावक भनिन्छ जसको शब्दार्थ हो 'पवित्र गर्ने वस्तु'। अग्निलाई पवित्र मानेर उसको उपासनाको प्रचलन कैयौँ जातिहरूमा भयो र आज पनि छ।
सतत आगो
अग्नि उत्पन्न गर्नमा पहिले साधारणतया यस्तो कठिनाई पर्थ्यो कि आदिकालीन मनुष्य एक पटक उत्पन्न गरिएको अग्निलाई निरंतर प्रज्ज्वलित राख्ने चेष्टा गर्दथे। यूनान र फारसका मान्छे आफ्नो प्रत्येक नगर र गाउँमा एक निरंतर प्रज्वलित अग्नि राख्ने गर्थे। रोमको एक पवित्र मंदिरमा अग्नि निरंतर प्रज्वलित राखिन्थ्यो। यदि कहिले कहिं कुनै कारणवश मंदिरको आगो निभ्यो भने ठुलो अपशकुन मानिन्थ्यो। पछि पुजारीहरू प्राचीन विधिका अनुसार पुन अग्नि प्रज्वलित गर्दथे। सन्‌ १८३० पछि सलाईको आविष्कार भएको कारण अग्नि प्रज्वलित राख्ने प्रथामा शिथिलता आयो। सलाईहरूको उपयोग पनि घर्षण विधिकै उदाहरण हो। अन्तर यति मात्र छ कि उसमा फास्फोरस, शोरा आदिको शीघ्र जलनशिल मिश्रणको उपयोग हुन्छ। प्राचीन मनुष्य जंगली जानवरहरूलाई भगाउन, या उनबाट सुरक्षित रहनको लागि अग्निको उपयोग सधैं गरिरहन्थे होलान्। उनीहरू जाडोमो आफुलाई आगोबाट तातो राख्ने गर्थे। वस्तुत जब-जब जनसङ्ख्या बढ्यो, मानिस आगोकै सहारा अधिकाधिक चिसो देशहरूम गएर बस्न थाले। आगो, तातो कपडा र घरहरूकै कारण मानिस यस्तो चिसो देशहरूमा रहन सक्छन् जहाँ शीत ऋतुमा उनलाई जाडोबाट कष्ट हुदैन र जलवायु अधिक स्वास्थ्यप्रद रहन्छ।
विद्युत कालमा आगो
मोटरको इंजनहरूमा पेट्रोल जलाउनको लागि बिजुलीको झिर्काहरू (स्पार्क)को उपयोग हुन्छ, किनकी यस्ता झिर्काहरू अभीष्ट क्षणमा नै उत्पन्न गर्न सकिन्छ। घरमा कहिले कहिं बिजुलीका तारमा खराबी आएपछी (शर्ट सर्किट)बाट आगो लाग्न सक्छ। लेंस (लेन्ज) तथा अवतल (कनकेव) दर्पणबाट सूर्यको प्रकाशहरूलाई एकत्रित गरेर पनि अग्नि उत्पन्न गर्न सकिन्छ। ग्रीस तथा चीनको इतिहासमा यी विधिहरूको उल्लेख छ।
आगो निभाउने
आगो निभाउनको लागि साधारणतया सब भन्दा राम्रो उपाय पानी छर्कनु हो। बालुवा अथवा माटो हाल्नाले पनि सानो आगो निभाउन सकिन्छ। टाढाबाट आगोमा पानी छर्कनको लागि रकाबदार पंप राम्रो हुन्छ। सानो-तिनो आगोलाइ थाल अथवा कोसीले ढाकेर पनि निभाउन सकिन्छ।
जिबुती
जिबुटी (جيبوتي Jībūtī, Djibouti, Jabuuti, Gabuuti), आधिकारिक नामगणतन्त्र जिबुटी (جمهورية جيبوتي Jumhūriyyat Jībūtī, République de Djibouti, Gabuutih Ummuuno, Jamhuuriyadda Jabuuti) एक अफ्रिकन राष्ट्र हो ।
आगो
आगो निभाउने
आरम्भमा आगो निभाउन सरल हुन्छ। आगो बढेमा उसलाई निभाउन कठिन हुन्छ। प्रारंभिक आगोलाइ निभाउनको लागि यन्त्र पाइन्छ। यो यन्त्र फलामको जस्तापाताको भाँडो हुन्छ, जसमा सोडा (सोडियम कारबोनेट)को घोल रहन्छ। एक शीशीमा अम्ल रहन्छ। भाँडोमा एक किला हुन्छ। ठोक्दाखेरी त्यो भीत्र घुसेर अम्लको शीशीलाई फोरिदिन्छ। तब अम्ल सोडाको घोलमा पुगेर कार्बन डाइआक्साइड ग्यास उत्पन्न गर्छ। यसको दाबबाट घोलको धारा वेगसँग बाहिर निस्किन्छ र आगोमा हाल्न सकिन्छ।
धेरै राम्रो आगो निभाउने यंत्रहरूबाट साबुनको झाग (फेन) जस्तै झाग निस्किन्छ जसमा कार्बन डाइआक्साइड ग्यासका बुलबुलाहरू हुन्छन्। यीनिहरू बल्न लागेको वस्तुमा पुगेर उसलाई यस प्रकार ढाक्छन् कि आक्सीजनको कमीको कारण आगो निभ्छ। माथिको कीलालाई ठोक्नाले भीत्र अम्ल (तेजाब)को शीशी फूट्छ जो भाँडो भीत्र भरिएको सोडाको घोलसँग प्रतिक्रिया गरेर कार्बन डाइआक्साइड ग्यास बनाउछ। यस ग्यासको दाबबाट घोलको वेगवती धारा निस्किन्छ।
यसको मुखमा पानीले भरीएको बाल्टीनमा हालेर रकाबलाई खुट्टाले दबाएर हैंडल चलाएमा टुटीबाट पानीको धारा निस्किन्छ जसले गर्दा टाढैबाट आगोमा हाल्न सकिन्छ।
गोदाम, पसल आदिमा स्वचालित सावधान (ऑटोमैटिक अलार्म) लगाउनु उत्तम हुन्छ। आगो लाग्ने बित्तिकै घंटी बज्न थाल्छ। जहाँ टेलीफोन रहन्छ त्यहाँ यस्तो प्रबंध हुन सक्छ कि आगलागी हुने बित्तिकै आफै अग्निदल (फायर ब्रिगेड)लाई सूचना मिलोस्। यस भन्दा पनि त्यो यन्त्र हुन्छ जसमा आगलागी भएमा पानीको फोहारो आफै निस्किन्छन्।
प्रत्येक ठुला शहरमा सरकारबाट एक अग्निदल (फायर ब्रिगेड) हुन्छ। यसमा वैतनिक कर्मचारी नियुक्त रहन्छन् जसको कर्तव्य नै आगो निभाउने हुन्छ। आगलागीको सूचना मिल्ने बित्तिकै यिनीहरू गाडीमा अग्नि स्थानमा पुग्छन् र आफ्नो कार्य गर्छन्। साधारणतया आगो निभाउनको लागि आवस्यक सबै समान उनको गाडामा नै हुन्छ जस्तै पानीले भरीएको टंकी, पंप, कैनवसको पाइप (होज), यस पाइपको मुखमा लगाउने टुटी (नाजल), भरेङ (जो बिना पर्खालको सहारामा तेरछो राख्न सकिन्छ र इच्छानुसार तल, माथी अथवा सिधा घुमाउन सकिन्छ), बिजुलीको तेज प्रकाश र लाउडस्पीकर आदि। जहाँ पानीको पाइप त्यहाँ एक अन्य लारीमा मात्र पानीको ठुलो टंकी हुन्छ। कैयौँ विदेशी शहरहरूमा सरकारी प्रबंधको अतिरिक्त बीमा कंपनिहरूले आगो निभाउनको लागि आफ्नो निजी प्रबंध पनि राख्छन्। जहाँ सरकारी अग्निदल हुदैनन् त्यहाँ बहुधा स्वयंसेवहरूको दल हुन्छ जो वचनबद्ध रहन्छ कि टोलमा आगो लागेमा तुरन्त उपस्थित हुनेछन् र उपचार गर्नेछन्। बहुधा सरकारको तर्फबाट उनीहरूलाई शिक्षा मिलेको हुन्छ र आवश्यक सामान पनि उनीहरूलाई सरकारबाट नै उपलब्ध हुन्छ। आगलागी भएमा तुरन्त अग्निदललाई सूचना दिनु पर्छ (भए सम्म त टेलीफोनबाट ), र तुरन्त स्पष्ट शब्दमा भन्नु पर्छ कि आगलागी कहाँ भएको छ।
मौरी
मौरी कमिला र बारुलासँग नजिकको सम्बन्ध भएको जीव हो। यसले मह तथा मैन उत्पादन गर्नुका साथै परागसेचनमा पनि ठुलो भूमिका खेलेको हुन्छ।मौरीको नृत्यलाई अङ्ग्रेजीमा व्यागल डान्स भनिन्छ। मौरीले पहेंलो रंग छुट्याउन सक्दैन र यसले परावजैनी किरण पनि देख्न सक्छ।
सन्दर्भ सूची
तपाईँले प्रवेश गर्नुभएको छैन । यदि तपाईँले कुनै सम्पादन गरेर सङ्ग्रह गर्नु भएमा तपाईँको आई पी ठेगानालाई यस पृष्टको सम्पादन इतिहासमा सामेल गरिनेछ । त्यसको साटो आफ्नो खाता बनाएर प्रवेश गर्दा धेरै राम्रो हुन्छ । तपाईँको आई पी ठेगानामा पठाइएको सन्देश तपाईँको वार्तालाप पृष्ठमा हेर्न सकिनेछ।
मेसिन शिक्षा
मशीन शिक्षा  कम्प्युटरहरू/मशीनहरू लाई  मानवले ले जस्तै  सिक्न र काम गर्न सक्ने बनाउने  विज्ञान हो l  जसले डाटा र सुचनाहरू को आधार मा  कर्मिक रुप मा मशीन को सिक्ने क्षेमता मा बृदि गर्दै लैजान्छ l
घाना राष्ट्रिय क्रिकेट टोली
घाना राष्ट्रिय क्रिकेट टिम घानाको प्रतिनिधित्व गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगितामा भाग लिने क्रिकेट खेलाडीहरूको समूह हो।
इन्द्रेणी
इन्द्रेणी वा इन्द्रधनुष प्रकाश र रंगबाट उत्पन्न भएको यस्तो घटना हो जसमा रंगीन प्रकाशको एउटा अर्धवृत आकाशमा देखिन्छ। जब सूर्यको प्रकाश पृथ्वीको वायुमण्डलमा भएको पानीको थोपा माथि पर्छ, पानीको थोपाले प्रकाशलाई परावर्तन, आवर्तन र डिस्पर्सन गर्दछ। फलस्वरुप आकाशमा एउटा सप्तरङ्गी अर्धवृताकार प्रकाशीय आकृति उत्पन्न हुन्छ। यो आकृतिलाई नै इन्द्रेणी भनिन्छ।
इन्द्रेणी देखिनुको कारण वायुमण्डलमा पानीका कणहरु हुनु नै हो। वर्षा, झरनाबाट उछिट्टिएको पानी, शीत, कुहिरो आदिको इन्द्रेणी देखिने प्रक्रियामा महत्त्वपूर्ण भूमिका हुन्छ।
इन्द्रेणीमा सात रंगहरु रातो, सुन्तला, पहेंलो, हरियो, आकाशे निलो, गाढा निलो र बैजनी रंग क्रमैसँग देखिन्छ। यसमा सबैभन्दा माथिल्लो छेउमा रातो रंग र अर्को छेउमा बैजनी रंग देखिन्छ।
इन्द्रेणी पूर्ण वृत्ताकार समेत हुन सक्ने भए पनि साधरण अवलोकनकर्ताले जमिन माथि बनेको आधा भाग मात्र देख्न सकिन्छ ।
नेपालमा मूल अधिकार
नेपालमा मौलिक अधिकारहरूक निम्ति धेरै संघर्ष गरिंदै आएका हुन्। विक्रम संवत् २००७ सालको क्रान्ति अनि त्यसपछि पनि धेरै क्रान्तिहरू हुँदै आएका हुन्। हाल नेपालमा यिनै अधिकारहरूका निम्ति नेपालको संविधान जारी भइ नेपालको मुहार फेर्ने दिसातर्फा अघि बढी रहेको छ।।|अहिले नेपाल सङ्घीय प्रणाली मार्फत तिन तहको सरकार गतन गरी करयरम्भ गरेकोे छ  । अधिकार]]हरू पूर्ण रूपमा हुने प्राप्त हुनेछ।
सबरथा
सबरथा लिबियाको सबरथामा अवस्थित एक पुरातात्त्विक क्षेत्र हो । यो क्षेत्र लाई युनेस्कोले विश्व सम्पदा क्षेत्रमा घोषित गरेको थियो ।
एक पालुवा अनेकौँ याम (उपन्यास)
एक पालुवा अनेकौँ याम (उपन्यास) दौलत विक्रम विष्टद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको उपन्यास हो।
जोगिनियाँ-१
यो नेपालको सगरमाथा अञ्चलको सप्तरी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार जोगिनियाँ-१को जनसङ्ख्या ३३१९ छ।
घर
घर मानिस वा अन्य जिवहरूले वासस्थानको रूपमा प्रयोग गर्ने संरचना, भवन, निवास हो ।
ग्रीस राष्ट्रिय क्रिकेट टोली
ग्रीस राष्ट्रिय क्रिकेट टिम ग्रीसको प्रतिनिधित्व गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगितामा भाग लिने क्रिकेट खेलाडीहरूको समूह हो।
गोडैता नगरपालिका
गोडैता सर्लाही जिल्लामा अवस्थित एक नगरपालिका हो।यो प्रदेश नं २ मा रहेको सर्लाही जिल्लाको मध्य पश्चिम देखि दक्षिणमा अवस्थित छ।
चिनसुरा
चिनसुरा भारतीय राज्य पश्चिम बङ्गालको हुगली जिल्लाको सदर मुकाम हो।
अरविन्द ठाकुर
अरविन्द ठाकुर प्रजातन्त्रका सेनानी हुनुहुन्छ। उहाँले साथी दुर्गानन्द झासँग मिलेर २०१८ माघ ९मा जनकपुरमा राजा महेन्द्रको गाडीमा बम आक्रमण गर्ने योजना बनाइएको थियो। ठाकुर विमानस्थलमा पक्राउ पर्नुभएको थियो। झालाई मृत्युदण्ड दिइयो। आजन्म कारावासको सजाय भोगिरहेका ठाकुर १६ वर्षछि अन्तरराष्ट्रिय दबावबाट २०३४ असोजमा रिहा हुनुभयो। उहाँलाई ललितपुर जिल्लाको नक्खु कारागारबाट मुक्त गरिएको थियो। पछि उहाँले नेपाली कांग्रेसबाट राष्ट्रिय सभामा ६ वर्षकाम गरिसक्नु भएको छ। उहाँको पिताको नाम श्यामसुन्दर ठाकुर र माताको नाम सितादेवी हो। उहाँको जन्म २००६ साल फागुनमा धनुषा जिल्लाको लोहना गाउँमा भएको थियो। उहाँ जनकपुरमा बस्नुहुन्छ।
इभाङ
इभाङ पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, मेची अञ्चलको इलाम जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति थियो। दशौँ राष्ट्रिय जनगणना २०५८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५,१७९ रहेको थियो भने यस गाविसमा ८६३ घरधुरी रहेका थिए।
फ्रेन्ड्स क्लब
फ्रेन्ड्स क्लब एक चर्चित नेपाली फुटबल क्लब हो।यो फुटबल क्लब ललितपुर स्थित कोपुण्डोलको प्रतिनिधित्व गर्ने क्लब हो।
इतिहास
यो क्लबको स्थापना वि.स.२०२९ सालमा भएको हो।
दाल
एउटा गेडा-गुडीको प्रकार अथवा सीँबी अथवा बोडीको प्रकार जसलाई तरकारी अथवा दालको रूपमा खाइन्छ।
एकादेशकी महारानी (उपन्यास)
एकादेशकी महारानी (उपन्यास) केशवराज पिँडालीद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको उपन्यास हो।
चन्द्रग्रहण
चन्द्र ग्रहणको संयोग
पृथ्वीले सूर्यलाई र चन्द्रमाले पृथ्वीलाई परिक्रमा गर्ने क्रममा जब पृथ्वी सूर्य र चन्द्रमाको बीचमा आइपुग्छ, तब सूर्यको प्रकाशलाई पृथ्वीले छेकिदिन्छ। यस्तो अवस्थामा चन्द्रमामा पृथ्वीको छायाँ देखिन्छ। छायाँको यस्तो अवस्था नै चन्द्रग्रहण हो। चन्द्रमाको पूरै भाग छायाँले छोपेको अवस्थालाई खग्रास चन्द्रग्रहण र आधा वा केही भाग मात्र ढाकेको अवस्थालाई खण्डग्रास चन्द्रग्रहण भनिन्छ। चन्द्रग्रहण पूर्णिमा तिथीका दिन लाग्दछ । भने सूर्यग्रहण औंशीका दिन लाग्दछ प्रत्येक औंसी र पूर्णिमामा ग्रहण नलाग्नुको कारण बुझ्नु पनि सान्दर्भिक नै होला। सूर्यग्रहण हुन सूर्य र पृथ्वीको बीचमा चन्द्रमा परी तीनै पिण्डहरू एकै सीधा रेखामा परेको हुनुपर्छ, तर त्यतिले मात्र ग्रहण हुन सक्तैन। पृथ्वी र चन्द्र कक्षहरू एउटा सतहमा नपरी ५ दशमलव १५ डिग्रीको कोण बनाएर ढल्किएका छन्। वर्षमा दुईवटा यस्ता अवसर आउँछन् जतिबेला चन्द्र कक्षका दुई आमने सामनेका छेउहरू पृथ्वीको कक्षसँग मेल खान्छन्। अर्थात् सूर्य र पृथ्वी सँग एकै सरल रेखामा पर्छन्। यी मेल खाएका स्थानहरू सूर्य र पृथ्वीबीचमा पर्न आउँछन्। त्यसबेला ग्रहण हुन्छ। ज्योतिष शास्त्रका अनुसार जुन पूर्णिमा तिथीका दिन राहु अथवा केतुमा एक ग्रह चन्द्रमाको साथमा एकै राशिमा पर्न आउँछन् त्यस दिन चन्द्र ग्रहण हुन्छ ।
केशराज चिबे
केशराज चिबे (वैज्ञानिक नाम: Dicrurus hottentottus) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
रम्घा, लमजुङ
रम्घा नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र गण्डकी अञ्चलको लमजुङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
घदामेस
घदामेस लिबियाको एक पुरानो ऐतिहासिक शहर हो । यो शहरलाई युनेस्कोले सन १९८६ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरिएको थियो ।
हंगेरी राष्ट्रिय क्रिकेट टिम
हङ्गेरी राष्ट्रिय क्रिकेट टिम हङ्गेरीको प्रतिनिधित्व गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगितामा भाग लिने क्रिकेट खेलाडीहरूको समूह हो।
गहत
गहत एउटा गेडागुडि तरकारी अथवा दालको रूपमा खाइने वनस्पती हो। नेपाल भारतको विभिन्न ठाउँमा गहतको खेती गरिन्छ। गहतको खेती  वर्षा सुरुहुनु भन्दा पहिले अथवा वर्षाको सँग सँगै गहतको बिउ छरिन्छ। गहतको वीउ प्रति रोपनि 1.5-2 केजि छरिन्छ । यो हल्का भिरालो कमसल, बलौटे किसिमको माटोमा राम्रो हुन्छ । यो बालि नेपालमा श्रावणको अन्तदेखि भाद्रको मध्य सम्म लगाउने गरिन्छ । यसलाई पानि नजम्ने पाहारिलो रुख्यान जमिनमा लगाउदा राम्रो उत्पादन लिन सकिन्छ । यो जमिनमा हल्का लहरा हुने बाली हो । यसको दालले जाडो हटाउन सहयोग गर्छ । र पत्थरीको अचुक औषधि मानिन्छ । यसको दाल, उसिनेर खाजा पिसेर बारा बनाएर खाने गरिन्छ ।
आमा (उपन्यास)
द मदर (रसियाली: Мать) लेखक तथा उपन्यासकार म्याक्सिम गोर्कीद्वारा सन् १९०६ मा कारखानाका कामदारहरुका आन्दोलनमा आधारित भई लेखिएको उपन्यास हो। यस उपन्यास सन् १९०६ मा सर्वप्रथम ऐप्लटनस् म्यागजिनमा अंग्रेजीमा प्रकाशित भएको थियो र रसियामा सन् १९०७ मा प्रकाशित भएको थियो।
यस उपन्यास विभिन्न भाषामा प्रकाशित भएका छन्, र धेरै चलचित्र पनि यसैमा आधारित भइ बनेका छन्। जर्मन नाट्य निर्देशक बेरटोल ब्रेस र उनका सहयोगीहरु द्वारा सन् १९३२ मा यसै उपन्यासमा आधारित भई नाटक निर्माण पनि गरेका थिए।
पृष्ठभुमि
मदर लाई गोर्कीको एक रसियाली क्रान्तीमा आधारित भई लेखिएको लामो कृति मानिए पनि अन्य कृतिको तुल्नात्मक सफलताको दृष्टिकोणमा भने कम सफल भएको मानिन्छ। यसो भनिए पनि गोर्कीका कृतीहरुमा मदर पनि अग्रपङ्तिमा पर्दछन्। गोर्कीले यस उपन्यास सन् १९०६ मा अमेरिकाको भ्रमणमा हुँदा लेखेका थिए। सन् १९०५ मा, रसियाली क्रान्ति सेलाए पश्चात्, गोर्की यस उपन्यासमा क्रान्तिमा पुन: जुटाउनका लागि प्रोत्साहान स्वरुप उपन्यास लेखिएको छ।
गोर्किको यस उपन्यास आफ्नो व्यक्तिगत घटनामा पनि आधारित छ, जसमा उनका आफन्त पर्ने ऐना जाल्मोभा र उनकी छोरा पोटर जाल्मोभ समावेश छन्। गोर्की साना छँदा ऐना गोर्की परिवार भेट्न आइरहन्थे। सन् १९०२ मा पोटर, सोरमोभस्की शहरमा भएको प्रदर्शनीमा समातिए पछि ऐनाले क्रान्तिकारी अभियन्ताका रुपमा पछ्याउँछन्।
कथा सारंश
यस उपन्यासमा, कारखानामा गरिबी र भोकमा, र मुस्किल परिस्थितमा काम गर्ने महिलाको बयान गर्दछन्। पेल्ग्या निलोभ्ना भ्लोसोभा, यस उपन्यासका मुख्य पात्र हुन्; उनकी श्रीमान् भने जड्याँहाका रुपमा प्रस्तुत गरिएका छन् र छोरेा पाबेल लाई हुर्काउन एक्लै जिम्मा पेलग्याले मात्र लिनु परेको छ।
इन्डोनेसिया राष्ट्रिय क्रिकेट टिम
इन्डोनेसिया राष्ट्रिय क्रिकेट टिम इन्डोनेसियाको प्रतिनिधित्व गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगितामा भाग लिने क्रिकेट खेलाडीहरूको समूह हो।
लेसोथो राष्ट्रिय क्रिकेट टोली
लेसोथो राष्ट्रिय क्रिकेट टिम लेसोथोको प्रतिनिधित्व गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगितामा भाग लिने क्रिकेट खेलाडीहरूको समूह हो।
लक्जेम्बर्ग राष्ट्रिय क्रिकेट टिम
लक्जेम्बर्ग राष्ट्रिय क्रिकेट टिम लक्जेम्बर्गको प्रतिनिधित्व गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगितामा भाग लिने क्रिकेट खेलाडीहरूको समूह हो।
जोगिनियाँ-२
यो नेपालको सगरमाथा अञ्चलको सप्तरी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार जोगिनियाँ-२को जनसङ्ख्या ३२४८ छ।
किरण केसी
किरण केसी नेपालका हास्यकलाकार हुन्। उनको जन्म ललितपुरको इमाडोलमा २०१४ असार १५ मा भएको थियो। दुर्गाबहादुर र इन्द्रकुमारीका उनी कान्छो र तेह्रौँ सन्तान हुन्। राष्ट्रिय नाचघरमा जागीर खाँदा नै कलाकारिता सुरु गरेका उनले वि.सं २०२८ सालमा 'धानका बाला इलरी- बिलरी....' गीतमा नाचेर उहाँ पहिलोपटक मञ्चमा पुगेका थिए। उनले अभिनय गरेको पहिलो धारावाहिक 'मह'को '१५ गते' हो भने पहिलो चलचित्र शम्भु प्रधानको निर्देशनमा बनेको 'सन्तान' हो। केसीले हालसम्म करिब २ सय ५० वटा धारावाहिक शृङ्खला र ८५ वटा भन्दा बढी चलचित्रहरूमा अभिनय गरिसेका छन्। केसीले गोरखा दक्षिणबाहु, राष्ट्रिय प्रज्ञा पुरस्कारका प्राप्त गरेका थिए। केसीको बारेमा 'शब्दचित्रमा किरण केसी' नामक पुस्तक २०६५ मा उनकै जन्म दिनमा छापिएको थियो। उक्त पुस्तक टीका ढकालले लेख्नुभएको हो। उनका 'ए राता मकै' र 'धरोधर्म माइली'गरि दुईवटा गीति एल्बम पनि आएका छन्।
रानाग रिन्चेन रिम्पोचे
'डोल्पो बुद्ध'को जन्म उपल्लो डोल्पाको साल्डाङ गाविस २ लोरीमा भएको हो। उहाँलाई रानाग रिन्चेन रिम्पोचेका नामले चिनिन्छ। उहाँ रिम्पोचे पाँचौं अवतारी लामा हुनुहुन्छ। उहाँ ताइवानमा बस्नुहुन्छ। उहाँका पिताको नाम नोर्पु र माताको नाम बम्छोक गुरुङ हो। उहाँहरू दुई बहिनी र पाँच दाजुभाई जन्मनुभएको हो। उहाँ काहिंलो छोरा हो। उहाँले त्यहींको येत्सेर गुम्बामा प्रारम्भिक लामा शिक्षा लिनुभयो। पछि काठमाडौँ र भारतमा गरी उहाँले बौद्ध धर्ममा स्नातकोत्तर गर्नुभएको छ भने काठमाडौँको विशालनगरमा 'स्नोल्याण्ड रानाग स्कूल' खोल्नुभएको छ। त्यसमा १ सय ५८ जना अनाथ र विपन्नले बस्ने-खानेलगायत सम्पूर्ण खर्चसहित निःशुल्क पढ्दैछन्। अति दुर्गममा जन्मेर आफूले स्तरीय शिक्षा लिन नपाए पनि हरेक गरिबले पढ्न पाओस् भन्ने उहाँको लक्ष्य छ। उहाँले डोल्पाबाट चोरिएर चिन पुगेका नेपाली मूर्ति फर्काएर त्यस भेगका बौद्धमार्गीलाई ठूलो गुन लगाउनुभएको छ। काठमाडौँ आउँदा उहाँसँग भेट्ने, बौद्धज्ञानका कुरा गर्ने र व्यायाम आदि माध्यमबाट उपचार गराउनेको ठूलो भीड नै लाग्ने गरेको छ।
खाओ याई राष्ट्रिय निकुञ्ज
खाओ याई राष्ट्रिय निकुञ्ज (เขาใหญ่, थाईल्याण्ड को राष्ट्रिय निकुञ्ज हो ।
जलवायु
खाओ याई राष्ट्रिय निकुञ्जका तिन मुख्य मौसम, २३° सेल्सियस को वार्षिक मतलब तापमानसँग ।
माल्दिभ्स राष्ट्रिय क्रिकेट टोली
माल्दिभ्स राष्ट्रिय क्रिकेट टिम माल्दिभ्सको प्रतिनिधित्व गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगितामा भाग लिने क्रिकेट खेलाडीहरूको समूह हो।
गौरीशंकर, सर्लाही
गौरीशंकर सर्लाही जिल्लामा अवस्थित एक गाविस हो।
माली राष्ट्रिय क्रिकेट टोली
माली राष्ट्रिय क्रिकेट टिम मालीको प्रतिनिधित्व गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगितामा भाग लिने क्रिकेट खेलाडीहरूको समूह हो।
नेपालमा क्वयेर व्यक्तिहरूको अधिकार
नेपालमा क्वयेर व्यक्तिहरूको अधिकार अथवा सिमान्तकृत यौन अभिमुखिकरण, लैङ्गिक पहिचान र यौन विशेषताका व्यक्तिहरू अधिकार थोरै हद सम्म कानुनतः संरक्षित छ।
नेपालको संविधान
तर संवैधानिक शब्दावली 'लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसंख्यक'को औपचारिक परिभाषा भने छैन ।
लैङ्गिक पहिचानको मान्यता
नेपालमा लैङ्गिक पहिचानको मान्यता सम्बन्धी ठोस कानुन निर्माण भएको छैन । महिला र पुरुष बाहेक "अन्य" उल्लेख गरेर नागरिकता प्रदान गरिने गरिएको छ । तर "अन्य"मा नागरिकता पाएका व्यक्तिहरू अरु परिचपत्र र कागजपत्र पाउँदैनन् र अरु मानव अधिकारहरूबाट पनि वञ्चित छन् । "अन्य" लिङ्ग सम्बन्धीको प्रावधानमा प्रशस्तै आलोचनाहरू भएका छन् । सन् २०२०मा लैङ्गिक पहिचान सम्बन्धी जारी गरिएको मागपत्रले "अन्यलिङ्गी"को प्रावधानलाई खारेज गर्ने समेत माग राखेका छन् ।
पहिचान विशेष
क्वयेर विविधता अन्तर्गतका विविध पहिचान विशेषको अधिकार बारे नेपालमा स्थिति ।
अदालतको फैसला
नेपालमा क्वयेर अधिकार सम्बन्धी सर्वोच्च अदालतबाट केही फैसलाहरू भएको पाइन्छ । २०६४ सालको फैसला नेपालमा यस विषयक पहिलो अदालतीय फैसला थियो । यस पछि पनि नेपालको सर्वोच्च अदालतले क्वयेर अधिकार बारे विविध फैसलाहरू सुनाएका छन् । हाल सम्म क्वयेर अधिकार सम्बन्धी सर्वोच्च अदालतबाट मात्र फैसला भएको देखिन्छ ।
दुई छाल (वेभ)हरू
नेपालमा यस आन्दोनलका दुई छाल (वेभ)हरू आए ।
पहिलो छाल
सन् २००१मा नील हिरा समाजको स्थापना पश्चात यस आन्दोलनको पहिलो छाल सुरुवात भयो ।
दोस्रो छाल
सन् २०१७मा क्वयेर युथ ग्रूपको स्थापना पश्चात यस आन्दोलको दोस्रो छाल सुरु भयो। असंगठित हिसाबले यस धारका आवाजहरू पहिले देखि नै उठिरहेका थिए।
भाषा
यस आन्दोलनको पहिलो छालमा "समलिंगी तेस्रोलिंगी" भन्ने शब्दावलीको अत्याधिक प्रयोग गरिन्थ्यो । दोस्रो छालको सुरुवातमा भाषागत विचार विमर्शहरू अझै व्यापक भएको देखिन्छ । त्यसपश्चात यस विषयमा शब्दकोषहरू छापिने, आवश्यक शब्दभण्डार निर्माण गर्ने कार्यहरू सुरु भएको देखिन्छ ।
सङ्घ संस्था सङ्गठन
नेपालमा सिमान्तकृत यौन अभिमुखिकरण, लैङ्गिक पहिचान र यौन विशेषताका व्यक्तिहरूको अधिकार समग्र वा कुनै विशेष पहिचानका समूहसँग कार्यरत सङ्घ संस्था सङ्गठनहरू देहाय प्रकारका छन् :-