cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
सन्दीप उन्नीकृष्णन
ब्लाक टोरनेडो
२६ नवम्बर २००८ की रात, दक्षिणी मुम्बई धेरै प्रतिष्ठित भवनहरू पर आतंकवादियों ने हमला गरे। एक भवनमा आतंकवादीहरूले मानिसहरूलाई बंधक बनायो, वह 100 साल पुराना [[ताजमहल पैलेस एंड टॉवर|ताज महल पेलेस होटल] था। ताज महल होटलको यो अभियानमा मेजर उन्नीकृष्णन को 51 लेखिका एसएजी का टीम कमांडर नियुक्त गरिएको थियो, जसमा इमारत आतंकवादियों से छुड़ाया जा सके र बंधकों को बचाया जा सके। उनले १० कमांडो के एक समूहमा होटल प्रवेश गरेका थिए र सीढ़ीहरूबाट छठी मंजिल पुगेका थिए। सीढ़ियों से होकर निकलते समय, तिनीहरूले कि तीसरी मंजिल पर आतंकवादी छन्। आतंकवादीहरूले केही महिलाहरूलाई एक कोठामा बाँधक बनायो र यस महिलालाई अन्दरबाट बन्द गरे। डर को तोड़ कर खोला, इसके बाद आतंकवादियों ने एक राउंडबारी को कमांडो सुनील यादव घाईला।  वेमेजर उन्नीकृष्णन के प्रमुख सहयोगी थे। मेजर उन्नीकृष्णन ने सामने से टीम का नेतृत्व किया र आतंकवादियों के साथ उनको भयंकर मुठभेड़। उनले कमाण्डो सुनील यादवलाई बाहिर निकाल्ने व्यवस्था र आफ्नो सुरक्षाका लागि आतंकवादीहरूको पीछा गरे, समान आतंकवादी होटलको एक र मंजिलमा चले गए र यो मेजर उन्नीकृष्णनलाई निरन्तर पीछा गर्छ। इसके बाद मुठभेड़ में पछि गोली लगी, वे गंभीर रूप से घयल हो गए र अन्तमा शहीद हो गए। <  ref>
ह्रस्व दीर्घ नियम
ह्रस्व र दीर्घ लेख्ने दोस्रो सूत्र
सन्दीप उन्नीकृष्णन
अन्तिम संस्कार
उन्नीकृष्णन के अंतिम संस्कार, शोक में लिप्त मानिसहरू ने जो़र जो़र से चिल्ला कर कहा "लॉन्ग लाइज् मेजर उन्नी कृष्णन", "संदीप उन्नीकृष्णन अमर।"{{cite news |agency=The Hindu |url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/001200811291431.htm |title=सयौंले बेंगलोरमा मारिएका एनएसजी प्रमुखलाई श्रद्धांजलि अर्पण गरे — द हिन्दू |date=29 नवंबर 2008 |accessdate=3 डिसेम्बर 2008 | संग्रह-  url=https://web.archive.org/web/20100917193752/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/001200811291431.htm |archive-date=17 सितंबर 2010 |url-status=live }. मेजर संदीप उन्नीकृष्णन का अन्तिम संस्कार सम्पूर्ण सैनिक सम्मानको साथमा थिए। मेजर उन्नीकृष्णन के अंतिम संस्कारमा केरल की सरकारको कुनै प्रतिनिधि छैन। स्थानीय र राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले यो अभियानको आलोचना गर्छन् ।
ह्रस्व दीर्घ नियम
१. स्त्रीलिङ्गी नामका अन्त्यमा सबै दीर्घ लेख्ने।
सन्दीप उन्नीकृष्णन
अन्तिम संस्कार
तथापि केरल के मुख्य मंत्री वी। एस।  अच्युतानन्दन र गृह मंत्री कोडियेरी बालकृष्णन ने ३० नवम्बर २००८ को आकर मेजर संदीप उन्नीकृष्णन परिवारका लागि अफसोस व्यक्त गर्नुभयो। मेजर संदीप उन्नीकृष्णन के पिता श्री के उन्नीकृष्णनले आलोचना र उनसे चल्ने बताउनुभयो। उनले भनेका छन् कि यदि केरलका कुनै पनि नेताले आफ्नो घरमा आत्महत्या गर्छन् भने। पछि वी.एस. अच्युतानंद ने मीडिया से कहा कि वे मेजर उन्नीकृष्णन के लिए गए, उनकी माता पिता के घर तो कुत्ता पनि हुनेछैन। एक बार फिर से मिडिया र जनता ने इस की मूल आलोचना की। यद्यपि, अच्युतानन्दनले भने कि वे मेजर के परिवार से माफी मांगेन। साथमा उनले भने कि वे शहीज मेजरको परिवारको सम्मान गर्दछ। 2 डिसेम्बर 2008, भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी) के महानायक प्रकाश करात ने अच्युतानन्दन की 'कुत्ते वाली टिप्पणी' को माफी मांगी। 3 दिसम्बर 2008 दिसम्बर को, अच्युतानंद ने एस घटनामा खेद व्यक्त गरेको छ।
ह्रस्व दीर्घ नियम
दिदी, केटी, माइजू, भाउजू, काकी, बडी, निनी, बहिनी (बैनी), फुपू, सासू, स्वास्नी, बुढी, गाई, भैँसी, रानी, कुमारी, सम्धिनी, भङेरी, आदि। (जाति सूचक स्त्रीलिङ्गी नाम नलेख्ने भन्ने धारणा छ। यो सामाजिक मान्यता पनि हो। हिजोआज जाति सूचक स्त्रीलिङ्गी नाम लिखिँदैन। तर लेख्न परेका खण्डमा यसरी लेख्ने –राइनी, लिम्बुनी, मगरसेनी, गुरुङसेनी, तामङसेनी, कर्केनी (कार्किनी) छेत्रिनी, बाहुनी, सर्केनी (सार्केनी), मुखायनी, नेवरनी, लप्चेनी आदि)
२. पुलिङ्गी शब्दका अन्त्यमा सबै ह्रस्व लेख्ने।
गुरु, भाइ, दाजु, फुपाजु, भेनाजु, जेठाजु, दाइ, गोरु, नाति, पनाति, खनाति, बाबु, ज्वाइँ आदि। यसमा तीनवटा शब्दहरू अपवादका रूपमा पाइन्छ। व्यकारणले यसलाई अपवाद भनेको छ- सम्धी, स्वामी अनि खसी। यी शब्दहरू पुलिङ्गी भए तापनि शब्दका अन्त्यमा दीर्घ लेखिन्छ। कतिपय व्याकरणले जोगी-लाई पनि अपवाद भनेर राखेको पाइन्छ। ‘कालेबुङ प्रस्तावना’-ले यो दीर्घ लेखिनाको कारण जात बुझाउने शब्द भएर हो भनेको छ।
३. सङ्ख्या बुझाउने शब्दहरू दीर्घ लेख्ने तर ‘उ’-लाई ‘ऊ’ नलेख्ने तर परिमाण बुझाउने शब्द चाहिँ इकारन्त भए ह्रस्व लेख्ने।
दुई, तीन, उन्नाईस, बीस, बाईस, तेईस, सत्ताईस, उन्तीस, उन्चालीस, उनासी आदि। परिमाण बुझाउने- कति, उति, यति, त्यति, जति, अलिकति आदि।
४. स्थान, धर्म, जात-जाति, भाषा, पेसा. थर. नदी बुझाउने शब्दहरूका अन्त्यमा दीर्घ लेख्ने।
मङ्पू, रम्फू, जङ्गू, मुम्बई, दिल्ली, टिस्टाभेल्ली, लखनऊ/ हिन्दू, पारसी, इसाई, जोसमनी/ राई, लिम्बू, छेत्री, जोगी, सन्यासी, खत्री, बङ्गाली, बिहारी, पन्जाबी, मारवाडी/ हिन्दी, हिब्रू, नेपाली, बङ्गाली, मराठी, पन्जाबी. कोङ्कणी/ सिकर्मी, डकर्मी, धोबी, मोची, व्यापारी, सिपाही, फौजी/ बराइली, रसाइली, गदाइली, कार्की, अधिकारी, जोसी/ कावेरी, गोदावरी, सिन्धू, सरस्वती, काली, गडकी, वागमती, आदि।
ह्रस्व दीर्घ लेख्ने तेस्रो सूत्र (यसमा पाँचवटा बुँदा राखिएका छन्)
१. अव्यय वा अविकारी शब्द ह्रस्व ‘इ’ लेखिन्छ। “वाक्यमा व्यवहार गरिँदा लिङ्ग, वचन, कारक, पुरुष, इत्यादि व्याकरणिक कोटिका आधारमा कुनै प्रकारको विकार नआउने तथा रूप नफेरिने शब्दलाई अव्यय भनिन्छ।” (माध्यमिक नेपाली व्याकरण र रचना)
भोलि, पर्सि, अस्ति, पनि, फेरि, खेरि, पारि, वारि, सित, पछाडि, अघाडि, पालि, पट्टि, तिर, सामु, नजिक, अघि, पछि, मुनि, माथि, बित्तिकै, निक्कै, भित्र, बाहिर, किनकि, छिटो, हिजो, अनि, देखि, निम्ति, निमित्त, बिच, लागि, भरि, चोटि, बाजि, पिच्छे, खुब-खुप, छिः, दिउसो, राति, इत्यादि, आदि। तर कतिपय इकारन्त अव्यय चाहिँ दीर्घ लेखिन्छ- यसरी, उसरी, कसरी, जसरी, सिरिरी, फिरिरी, राम्ररी आदि।
३. निर्जीव वस्तु र फल-फुल (रुखपात)-को नाम बुझाउने शब्दका पछि दीर्घ ‘इ’ लेखिन्छ।
गाग्री, पानी, छुरी, कोदाली, फोसी, कराई, डेक्ची, ठेकी, हाँडी, दही, मही, घडी, सिँढी, बारी, बाली, टोपी, धिप्री, बर्साती, लेप्टी (बर्साती-लेप्टी शब्द कमानतिर प्रयोग गरिन्छ), थैली, आरी, कैची, फर्सी, मसी, फित्केरी, नाली, कागती, नास्पती (नासपाती), तितेपाती, सयपत्री, मखमली, मिकजिरी, खमारी, पिपली, लप्सी, धुप्पी, च्युरी, भेन्डी, सुपारी, सिरानी, तितिरी, गाडी, हर्दी आदि।
४.  इक, इका, इम, इमा, इत, उक इष्ट, इष्ठ –प्रत्यय लागेर बनेका शब्दहरू इकार र उकार ह्रस्व लेखिन्छ। इक-प्रत्यय लाग्दा चाहिँ शब्दको रूप परिवर्तन हुन्छ।
समाज+इक= सामाजिक/ पारिवार+इक= पारिवारिक/ व्यवहार+इक= व्यावहारिक/ भाषा+इक= भाषिक
इका प्रत्यय लागेका शब्दहरू- पत्रिका, सम्पादिका, लेखिका, गायिका, नायिका इत्यादि
इम प्रत्यय लागेका शब्दहरू- अग्रिम, स्वर्णिम, लेखिम, रूपिम,
इमा प्रत्यय लागेका शब्दररू-  पूर्णिमा, लघिमा, गरिमा, महिमा इत्यादि
इत प्रत्यय लागेका शब्दहरू- कथित, व्यथित, लिखित, रचित, हर्षित, आनन्दित, पण्डित, मूर्च्छित, दुखित, फलित
उक प्रत्यय लागेका शब्दहरू- इच्छुक, भिक्षुक, कामुक, भावुक, जागरुक
इष्ट प्रत्यय लागेका शब्दहरू- विशिष्ट, स्वादिष्ट, प्रविष्ट, अनिष्ट
इष्ठ प्रत्यय लागेका शब्दहरू- घनिष्ठ, बलिष्ठ, गरिष्ठ, वरिष्ठ
ध्यान दिनु पर्ने – उपर्युक्त प्रत्ययहरू लागेका सबै शब्द तत्सम हुन्।
पदको आदि, मध्य मा ह्रस्व ‘इ’ र अन्त्यमा दीर्घ ‘इ’ लागेका शब्दहरू-
५. उकारान्त (उ-लागेर अन्त हुने) नाम, विशेषण, अव्यय सबै ह्रस्व उ लेख्ने/ (स्थान, जाति र थर बुझाउने शब्दबाहेक)-
बिउ, दाउ, भाउ, माउ, आलु, तालु, पिडालु, सिरु, हिँउ, उनिउँ, साहु, चालु, उल्लु, भालु, लद्‌दु, पत्रु, सिकारु, बिकाउ, लडाकु, सामु, चालु, पनिउँ, गुनिउँ, उल्लु इत्यादि।
समाज विभिन्न निकायहरूद्वारा निर्मित एउटा व्यवस्था हो। यहाँ नियम अनि मान्यताहरू हुन्छन्। संस्कृति र संस्कारहरू हुन्छन्। यी सबैलाई एउटा सूत्रमा बाँध्ने भनेकै भाषा हो। तर आजको समय समाजको टाउकामा राजनीतिको वर्चस्व देखिन्छ। समाजका विभिन्न निकायहरूमा राजनीतिक हस्तक्षेप छ। भाषामा पनि राजनीति पस्यो। भाषाको आफ्नो स्वाभाविक अथवा नैसर्गिक नियमहरू हुन्छन्। ती नियमहरूको अध्ययन गरेर मात्र व्याकरणका नियमहरू सहज रूपमा बुझ्न सकिन्छ। म प्रत्येकपल्ट भनिरहेको छु, हिज्जे भाषाको प्राकृतिक नियम होइन। यो लेखन वा लिपिसँग सम्बन्धित विषय वा नियम हो। कुनै पनि भाषा लिपिबद्ध हुन अघि बोलिन्छ। लोकले बोलेपछि भाषाले लिपि ग्रहण गर्छ। नेपाली भाषाले देवनागरी लिपि नै चयन गर्नाका पछि ठुलो कारण भनेको आर्यहरूको विशाल संस्कृतिले खसहरूको संस्कृतिलाई उपनिवेश बनाउनु हो। नेपाली भाषाको माउ भाषा संस्कृत मानिन्थ्यो। धेरै पछि डा जर्ज अब्राहम ग्रियर्सनले नेपाली भाषाको माउ भाषा संस्कृत नभएर खस प्राकृत हो भने। त्यसपछि सुनीतिकुमार च्याटर्जीले यस भनाइको समर्थन गर्दै खस भाषा नै नेपाली भाषाको माउ भाषामा हो भन्ने प्रमाणित गरे। खस परिवार अनि भोटबर्मेली परिवारको मेलबाट नेपाली जाति निर्माण भयो। आर्य संस्कृतिको प्रभाव भोटबर्मेलीहरूमा भन्दा छिटो खसहरू पऱ्यो। आर्यहरूको संस्कृति अनि संस्कारको प्रभाव यति व्यापक र गहिरो थियो खसहरूले कालन्तरमा आफ्नो मूल धर्म, भाषा, संस्कृति, संस्कार सबै बिर्से। अहिले खसहरूले पालन गर्दै आइरहेको संस्कर, संस्कृतिमा आर्यहरूको प्रभाव ९५ प्रतिशत देखिन्छ। खस भाषा कस्तो थियो भन्ने त नमुना नै पाइँदैन। एक दुईवटा शब्दहरू खस परिवारको हुन सक्छ भन्ने अनुमान गर्न सकिन्छ। एउटा समृद्ध संस्कृतिले अर्को सानो समूहको संस्कृतिलाई कसरी प्रभाव पर्छ र त्यसको परिणाम कस्तो हुन्छ भन्ने उदाहरण खसहरूले बिर्सिसकेको वा हराइसकेको संस्कृति, भाषा आदिबाट जान्न सकिन्छ। भोटबेर्मेली परिवारमा पर्ने उपजातिहरूले आआफ्नै मौलिक संस्कार, संस्कृति र भाषा जोगाएर राखे। त्यसैले उनीहरूको भाषा अनि लिपि साथै संस्कृति पनि पाइन्छन्। एउटा जातिले आफ्नो भाषा हराउनु भनेको सबै थोक हराउनु हो। भाषालाई जीवित राख्नका लागि अथवा बचाइँ राख्नका लागि भाषाका विकासमा, तकनिकी प्रयोगमा काम गरिरहनु पर्छ। तपाईँ विचार गर्नु होस् हाम्रा विद्यार्थीहरू, हाम्रा युवा पीढीहरूले बोलेको नेपाली भाषा र तपाईँ हामी अथवा हाम्रा बाजे बोजू, हजुरआमा हजुरबाहरूले बोल्ने नेपाली एउटै छ? छैन। हाम्रा युवा पीढीले बोल्ने नेपाली अर्कै हुँदै गएको अनुभव गर्न सक्छौँ। आउने दिनहरूमा हाम्रो भाषाको स्थिति के होला, कस्तो हुन सक्छ? यसको अनुमान हामी अहिले लेखिँदै गरेको, बोलिँदै गरेको नेपाली भाषाबाट गर्न सक्छौँ। फेसबुके यो चर्चा नेपाली भाषाको अध्ययन, सुधार अनि विकासका लागि गरिएको सानो प्रयास हो।
ह्रस्व अनि दीर्घ लगाउने चौथो सूत्र (यसमा छवटा बुँदाहरू राखिएका छन्)
१. आइ, याइँ, आउ, आरु, आलु, एलु- प्रत्यय लागि बनेका शब्दहरूका इकार र उकार ह्लस्व लेखिन्छ।
लेखाइ, कमाइ, लमाइ, गराइ, दुस्ट्याइँ, सुद्धाइँ, बठ्याइँ, धुर्त्याइँ, ढिल्याइँ, रोपाइँ, घेराऊ, चुनाउ, घेराउ, बिकाउ, सिकारु, जुझारु, मायालु, नसालु, इखालु, मैतालु, दुधालु, खर्चालु, बिखालु, सिपालु, झगडालु, बैँसालु, लजालु, घरेलु
२. आली/आलि/एली/एलि/अडी/अडि/औलि/यौलि – प्रत्यय लागि बनेका शब्दहरूका अन्त्यमा इकार दीर्घ लेखिन्छ।
लेकाली, उकाली, ओराली, देवराली, गोर्खाली, रसियाली, अफ्रिकाली, अमेरिकाली, हरियाली, जुनेली, जुरेली, सुरेली, पेरली, तरेली, पुबेली, फ्रान्सेली, बर्मेली, पाल्पाली, जुवाडी, गफाडी, झुपडी, गँजडी, थपडी, ठ्यायौली, रत्यौली, पुर्ख्यायौली, पुस्त्यौली, बुढ्याली, हँस्यौली, उँधौली, उँभौली
३. ति/ती/इनी/इनि/नि/नी-प्रत्यय लागि बनेका शब्दका अन्त्यमा इकार दीर्घ लेखिन्छ।
सरसर्ती, बरबर्ती, खलखल्ती, फनफन्ती, धुमधुम्ती, टुलटुल्ती, क्वारक्वार्ती, ग्वारग्वार्ती, छ्यापछ्याप्ती, ट्वालट्वाल्ती, मितिनी, नागिनी, लमिनी, बाघिनी, कागिनी, मालिकनी, साहुनी, धोबिनी, पापिनी, बाँदरनी
चुभुर्को- माथिका सबै प्रत्ययहरूलाई तद्धित प्रत्यय हुन् र धातुमा तद्धित प्रत्यय लागेर बनेका शब्दहरूलाई तद्धितान्त शब्द भननिन्छ। कतिले लेखाइ, भनाइ, गराइ आदिलाई क्रिया भनेर बुझेका छन् तर यी शब्दहरू धातुमा आइ तद्धित प्रत्यय लागेर बनेका हुनाले तद्धितान्त शब्द हुन्। यसलाई भाववाचक संज्ञा भनिन्छ।
४. विशेषण पदमा इकार सबै दीर्घ लेखिन्छ।
गोरी, काली, पातली, दुबाली, बाठी, हँसिली, रसिली राम्री, तरुणी, तन्नेरी, धनी, असली, पढेकी, बुझेकी, सुन्दरी, परिश्रमी, महेनती, बासी
अर्जुनधारा नगरपालिका
नेपालमा ७४४ स्थानीय तह लागू हुँदा झापा जिल्लामा साविकको शनिअर्जुन नगरपालिका र खुदुनावारी गाउँ विकास समितिलाई समेटेर अर्जुनधारा नगरपालिका बनाइएको हो । यस नगरपालिकालाई ११ वडामा विभाजन गरिएको छ । यस नगरपालिकाको कूल जनसङ्ख्या ६०,२०४ रहेको छ । यसको क्षेत्रफल १०९.८६ वर्गकिलोमिटर रहेको छ । यस नगरपालिकाको केन्द्र साविकको शनिअर्जुन नगरपालिकाको कार्यालयमा राखिएको छ ।
ह्रस्व दीर्घ नियम
५. प्रियार्थक शब्दका अन्तमा उकार ह्रस्व लेखिन्छ।
सानु, कालु, रामु, नानु, बच्चु, पिकु, देबु, निरु, प्रेमु।
६. विशेषण र नामबाट बनेका भाववाचक नामका अन्त्यमा दीर्घ लेखिन्छ।
अमिरी, गरिबी, इमानदारी, खबरदारी, मास्टरी, डाक्टरी, खेती, नोकरी
- डा देवचन्द्र सुब्बा
subbadc@gmail.com
सन्दर्भ ग्रन्थहरू
उच्चमाध्यामिक नेपाली व्याकरण - डा घनश्याम नेपाल अनि डा कविता लामा
माध्यामिक नेपाली व्याकरण- डा घनश्याम नेपाल अनि डा पुष्कर पराजुली
प्रयोगात्मक नेपाली व्याकरण - डा हेमङ्ग राज अधिकारी
स्वामीकार्तिक गाउँपालिका
स्वामीकार्तिक गाउँपालिका  बाजुरा जिल्लामा अवस्थित नेपालकोे एक गाउँपालिका हो ।  वि.सं. २०७३ सालमा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयद्वारा ७४४ स्थानीय तह लागू गर्ने निर्णय गरेपछि बाजुरा जिल्लामा पर्ने साविकका जुकोट र साप्पाटा गाउँ विकास समिति हरूलाई जोडेर स्वामीकार्तिक गाउँपालिका बनाइएको हो ।  स्वामीकार्तिक गाउँपालिकाको कूल क्षेत्रफल ११०.५५ वर्गकिलोमिटर रहेको छ । यस गाउँपालिकालाई ५ वटा वडा मा विभाजन गरिएको छ । यस गाउँपालिकाको कूल जनसङ्ख्या १२,७८४ रहेको छ । यस गाउँपालिकाको सिमाना पूर्वमा कालिकोट जिल्ला र मुगु जिल्ला, पश्चिममा पाण्डव गुफा गाउँपालिका, उत्तरमा हिमाली गाउँपालिका तथा दक्षिणमा  कालिकोट जिल्ला सँग जोडिएको छ ।
रोशन शेरचन
कविता विधामा स्थापित भइसकेका रोशन शेरचन कवितामा विचारलाई राम्रोसँग सम्प्रेषण गर्न नसकिएको र कविताले पाठकसँग खासै अन्तरक्रिया नगरेका कारण निबन्ध विधातिर फड्को मारेका समकालीन निबन्ध साहित्यका एक शक्तिशाली हस्ताक्षर हुन्। सचेतताका साथ निबन्धलेखनमा लागेका उनको जन्म वि. सं. २०२४ साल पौष १८ गते तातोपानी, म्याग्दीमा बुबा बसन्त शेरचन र आमा भगवती शेरचनको कोखबाट भएको हो। सामाजिक न्यायमुखीकरण उनको निबन्धमा मुखरित हुने प्रमुख स्वर हो भने विचारलाई कलात्मक ढङ्गले प्रस्तुत गर्ने सक्ने उनको अर्को खुवी हो। दार्शनिक चेतनाका हिसाबले अब्बल निबन्ध लेख्ने शेरचन एक अध्ययनशील व्यक्ति हुन्। मध्यमवर्गीय परिवारमा जन्मिएका उनका 'शब्दहरूको देश' कविता सङ्ग्रह, 'सरूभक्तहरू' लामो कविता सङ्ग्रह तथा 'मस्तिष्कहरूको मृत्यु', 'चम्पारण व्लुज' र 'धोवीघाट एक्सप्रेस' निबन्ध सङ्ग्रहहरू प्रकाशित भइसकेका छन्। वातावरणीय विज्ञानमा विधावारिधी गरेका उनी वि.सं. २०५३ सालमा राष्ट्रिय साहित्य सम्मेलन, दमौली, तनहुँमा आयोजित राष्ट्रिय कविता महोत्सवमा पहिलोपटक पुरस्कृत भएका थिए। पोखरेली युवा संस्कृति परिवारद्वारा समता काव्य सम्मान र वि. सं. २०७५ मा नीलकण्ठ स्मृति पुरस्कार प्राप्त गरिसकेका उनी हाल कान्तिपुर दैनिकमा 'व्लुज' का स्तम्भकार हुन्। 'चेभिनिङ् अल्मुनाइ एशोसिएसन' का महासचिव रहिसकेका उनी सेल्फ हेल्थ फरेष्टी अवेरनेस क्याम्प र साहित्य सञ्जाल नेपालमा समेत संलग्न थिए।
बाल्यकाल
स्थायी घर मुस्ताङ जिल्लाको कोवाङ् भए पनि उनको जन्म भने हालको म्याग्दी जिल्लाको तातोपानीमा भएको हो। जाडो छल्न आमा त्यतिबेलाको मुस्ताङ जिल्लाको तातोपानी झरेको बेला वि. सं. २०२४ पौष १८ गते उनको जन्म भएको थियो। उनका एक भाइ उज्जवल शेरचन र एक बहिनी सलमा शेरचन छन्। उनको बुबा बसन्त शेरचन त्यतिबेला शिक्षक थिए। जीवन निर्वाहको क्रममा भारतको गोरखपुरमा होटल सञ्चालन गरेका बाबा आमासँग तीन वर्षको उमेरमा उनी केही समय त्यहाँ बसे। उनको बाल्यकाल म्याग्दीको तातोपानी, मुस्ताङको कोवाङ्, भारतको गोरखपुर, रूपन्देहीको भैरहवा र कास्कीको पोखरामा बितेको पाइन्छ। यसरी उनको बाल्यकाल विभिन्न स्थानमा बित्नुमा उनको परिवार व्यवसायका लागि विभिन्न स्थानमा स्थान्तरण हुनु नै थियो।
शिक्षादीक्षा
रोशन शेरचनले अक्षराम्भ भारतको गोरखपुरस्थित अमर सिंह विद्यालयमा गरेका हुन्। एक वर्षजति त्यहाँ पढेर उनी रूपन्देहीको भैरहवामा आए। एक वर्षजति भैरहवाको बालमन्दिरमा अध्ययन गरेपछि कास्कीको पोखराको गण्डकी वोर्डिङ् स्कुलमा कक्षा १ देखि कक्षा ७ सम्म अध्ययन गरे। त्यसपछि रूपन्देहीको भैरहवास्थित भैरहवा माध्यामिक विद्यालयमा भर्ना भए र उनले त्यहीँबाट वि. सं. २०४० मा प्रथम श्रेणीमा एसएलसी परीक्षा उतीर्ण गरे। एसएलसीपछि उनी जीव विज्ञान विषय पढ्नका लागि त्रिचन्द्र कलेजमा भर्ना भए। जीव विज्ञानमा उनको मन रम्न सकेन र उनी फरेष्टी पढ्नका लागि वनविज्ञान अध्ययन संस्थान, हेटौडा पुगे। वि. सं. २०४४ सालमा उनले प्रथम श्रेणीमा आइएससी कोर्ष उतीर्ण गरे। त्यसपछि उनी केही वर्ष रेन्जर जागिरमा अल्मलिए। वि. सं. २०४७ मा विएस्सी पढ्नका लागि वन विज्ञान अध्ययन संस्थान, पोखरामा भर्ना भए। वि. सं. २०५० सालमा प्रथम श्रेणीमा स्नातक तह उतीर्ण गरेपश्चात् उनी जागिरमा लागे। सन् २००३/२००४ मा उनी स्नातकोत्तर अध्ययनका लागि एडिनवर्ग युनिभर्सिटीमा रिसोर्स म्यानेजमेन्ट अध्ययनका लागि बेलायत गए। उनले वातावरणीय विज्ञानमा त्रिभुवन विश्वविद्यालय, कीर्तिपुरबाट वि. सं. २०७५ विद्यावारिधि गरेका छन्। यसका अतिरिक्त उनले राजनीतिशास्त्रमा स्नातक तहसम्मको अध्ययन पनि पूरा गरेका छन्।
वैवाहिक जीवन
कास्की, पोखराकी अमृता पौडेलसँग वि. सं. २०५६ साल माघ १९ गते अन्तरजातीय विवाह गरेका उनीहरूको वि. सं. २०६१ साल चैत्र २६ गते छोरी रिदिमा शेरचनको जन्म भयो। हाल उनी सपरिवार लाजिम्पाट, काठमाडौँमा स्थायीरूपमा बसोबास गर्दछन्।
साहित्यिक यात्रा
निबन्ध विधामा स्थापित रोशन शेरचनको साहित्यिक यात्रा ४ कक्षादेखि कविता विधाबाट सुरू हुन्छ। गण्डकी वोर्डिङ् स्कुल, पोखराको होस्टलमा बसेका अन्तर्मुखी स्वभावका उनी सानैदेखि स्कुलको पुस्तकालयमा धेरै समय बिताउँथे। गुरुहरूको प्रेरणा, पुस्तकालयमा पुस्तकहरूसँग बिताएका पलहरू, होस्टल बस्दाखेरीको न्यास्रो नै उनलाई साहित्यमा डोर्‍याउने कडी हुन्। सानैमा विजारोपण भएको उनको साहित्यिक बीजले मौलाउन लामो समय कुर्नु पर्‍यो। तर उनको साहित्यिक यात्राले मलजल पाएको चाहिँ वि. सं. २०५०/०५१ तिर वनविज्ञान अध्ययन संस्थान, पोखराको अध्ययनको क्रममा भित्तेपत्रिका प्रकाशनको क्रममा र सरुभक्त, तीर्थ श्रेष्ठ, विनोद गौचन आदि कवि लेखकहरूको सङ्गतपश्चात् नै हो। पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवारमा नियमित कविता वाचन गर्न थालेपछि उनको कविताले लहराउने मौका पायो। वि. सं. २०५३ मा दमौली, तनहुँमा आयोजित साहित्य सम्मेलनमा सान्त्वना पुरस्कार जितेका उनको त्यही वर्ष 'शब्दहरूको देश' कविता सङ्ग्रह प्रकाशित भएको थियो। सरुभक्तको नेतृत्वमा वि. सं. २०५३ देखि थालिएको संरक्षण कवितायात्रामा वि. सं. २०५४/०५५ मा जोडिएपछि उनलाई कविताप्रति अझै साहित्यप्रतिको अभिरूची सामाजिक दायित्व र जिम्मेवारीपूर्ण कर्म हो भन्ने अनुभूति हुन थाल्यो। लामोसमय सरुभक्तलाई नजिकबाट नियालेका उनले 'सरुभक्तहरू' लामो कवितासङ्ग्रह वि. सं. २०५७ सालमा प्रकाशित गरे। कविताका यी दुई कृति प्रकाशित गरिसकेपछि कविताप्रति उनी टाढिँदै गए। कवितामा विचारलाई राम्रोसँग सम्प्रेषण गर्न नसकिएको र पाठकसँग खासै अन्तरक्रिया गर्न नसकिएको कारणले कविताबाट उनको लेखन निबन्धतिर मोडियो। सामाजिक न्याय उनको निबन्धको प्रमुख विशेषता हो भने, विचारलाई कलात्मक ढङ्गले प्रस्तुत गर्ने सक्ने उनको खुवी हो। दार्शनिक चेतना उनको निबन्धमा मुखरित हुने प्रतिनिधि स्वर हो। उनी धेरै दार्शनिक तथा लेखकहरूको विचारसँग प्रभावित भए। हर्मन हेस्से, इभान तुर्गनेभ , रोबर्ट एम पिरसिग , आर के नारायण , ज्याक केरूवाक , एलेन गिन्सवर्ग , एलबेर कामू , एल्डो लियोपल्ड , रिचर्ड डकिन्स , म्यालकम ग्लाडवेल , जोन स्टेनबेक , चेकोभ , प्रेमचंद , ओरान पामुक आदि उनका मनपर्ने विदेशी लेखकहरू हुन्। उनको यो प्रभाव एकै व्यक्तिमा केन्द्रित रहेन। नेपाली लेखक तथा साहित्यकारहरूमा पनि पहिले उनी सरुभक्तको 'शून्यवाद'सँग नजिक रहे। केही वर्षपछि 'माफ गर्नु सरुभक्त दाइ, म शून्यवादी हुन सकिनँ।' भन्ने निबन्ध प्रकाशित गरेर सरुभक्तको शून्यवादसँग टाढिए। केही समय उनले ईश्वर बल्लभ र तेस्रो आयामको अध्ययनमा बिताए। ईश्वर बल्लभका अतिरिक्त उनी लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा, विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला, शङ्कर लामिछाने, पारिजात, मनु ब्राजाकी, नारायण ढकाल, ध.च.गोतामे, भूपि शेरचन, खगेन्द्र सङ्ग्रौला, श्यामल, श्रवण मुकारुङ आदि लेखकहरूबाट प्रभावित छन्। उनी यी व्यक्तित्वहरूबाट प्रेरणा लिने तर आफू हिँड्ने बाटो आफैँले बनाउन पर्छ भन्नेमा प्रतिवद्ध छन्। उनको पछिल्लो निबन्धसङ्ग्रहहरू 'चम्पारन व्लुज' र 'धोवीघाट एक्सप्रेस' आत्मकेन्द्रतर्फबाट समाज, मानवकेन्द्रीत दुःखहरूको अन्वेषण र सामाजिक रूपान्तरणतर्फ उन्मुख छ। पछिल्लो समय जैविक विविधता र प्रकृति संरक्षणलाई साहित्यको विषयवस्तु बनाउन उनी अग्रसर देखिन्छन्।
चिसो एस्ट्रे
चिसो एस्ट्रे बिसं २०७८ मा प्रदर्शित हुने नेपाली कथानक चलचित्र हो। यसमा दिव्य देव, निकुन श्रेष्ठ, नवीन लम्साल, सुशीलराज पाण्डे, रविन तामाङ र सृष्टी श्रेष्ठले अभिनय गरेका छन।  यो चलचित्र २०७८ चैत्र ४ मा प्रदर्शन हुदैछ। यो चलचित्र भूपि शेरचनको कविता ‘चिसो एस्ट्रे’मा आधारित भएर बनेको हो।
द लास्ट टाइम (टेलर स्विफ्टको गीत)
"द लास्ट टाइम" अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट को गीत हो जुन उनको चौँथो स्टुडियो एल्बम रेडका लागि रेकर्ड गराइएको थियो। यो गीतलाई रेड एल्बमको सातौँ र अन्तिम गीतको रूपमा सार्वजनिक गरिएको थियो जसमा शो पेट्रोल साङ्गीतिक समूहका एक आयरल्यान्डका गायक ग्रे लाइटबडिको पनि स्वर रहेको छ। स्विफ्टले यस गीतलाई गीतका निर्माता ज्याकनिफ लीसँग साझेदारी गर्दै लेखेकी हुन्। यो गीतलाई अल्टरनेटिफ रक र फल्क रक सङ्गीतको रूपमा वर्णन गरिएको छ। यस गीतलाई ब्रिटिस्ट राष्ट्रिय रेडियोस्टेसन बिबिसी रेडियो २ मा १९ अक्टोबर २०१३ मा बजाउने सूचीमा राखिएको थियो।
साङ्गितिक भिडियो
आधिकारिक सङ्गीत भिडियो टेरी रिचार्डसन द्वरा निर्देशित गरिएको छ। स्विफ्टको रेड एल्बमको "रेड" शीर्षकको गीतको आधिकारिक भिडोयो जस्तै यो गीतको आधिकारिक भिडियोमा पनि स्विफ्टको एक साङ्गीतिक कार्यक्रमको झलकहरू देखाइएको छ जुन क्यालिफोर्नियाको सेक्रिमेन्टोमा २७ अगस्ट २०१३ मा सम्पन्न भएको थियो। यो भिडियोमा स्विफ्ट र लाइटबडि पहिलो पटक सँगै प्रस्तुति दिएका थिए। भिडियोको सुरुमा लाइटबडिले गीत गाहिरहेका बेला पछाडिबाट स्विफ्ट उनलाई साथ दिन आउँछिन। उनीहरूले प्रस्तुति दिने क्रममा उनीहरूको एकअर्काबाट विपरीत दिशामा बसिरहेको देखिन्छ। भिडियोमा प्रस्तुति हेर्न आउने अनुयायीहरूको हात र उनीहरूको आवाज सुनिन्छ। भिडियोको अन्तिममा स्विफ्ट र लाइटबडिको प्रत्यक्ष प्रस्तुति सकिन्छ।
द लास्ट टाइम गीतको आधिकारिक भिडियो १५ नोभेम्बर २०१३ मा स्विफ्टको आधिकारिक भिभो र युट्युब खाता मार्फत सार्वजनिक गरिएको थियो। भिडियोको लम्बाइ ३ मिनेट ४८ सेकेन्डको रहेको छ। मे २०१८ का अनुसार भिडियोले युट्युबमा ३५ मिलियन अवलोकन पाएको छ।
प्रत्यक्ष प्रस्तुति
गीतको विज्ञापन र बिक्रीका लागि स्विफ्ट र लाइटबडिले द लास्ट टाइम गीत ३ नोभेम्बर २०१३ एक्स फ्याक्टरको १०अौँ संस्करणमा प्रस्तुति दिएका थिए।
हरेला
हरेला हिन्दु चाड हो जुन भारतको उत्तराखण्ड राज्य र हिमाचल प्रदेशका केही क्षेत्रहरूमा मनाइन्छ। यो उत्सव उत्तराखण्डको कुमाउँ क्षेत्रमा धेरै लोकप्रिय छ। यस क्षेत्रमा यसलाई हरेला (हरला) को नामले मनाइन्छ। गढवालका केही स्थानहरूमा समेत यो नाम प्रयोग गर्ने गरिन्छ। अन्य क्षेत्रहरूमा यस उत्सवलाई 'मोल-सङ्क्रान्ति' (म्वोजल-सङ्क्रान्ति) वा 'राई-सागरान' (रम-सगरान) को रूपमा मनाइन्छ। हिमाचल प्रदेशको कागडा, शिमला र सिरमौर क्षेत्रमा यसलाई 'हरियाली/रिहियाली', जुब्बल र किन्नौर क्षेत्रमा यसलाई 'डखराइन' भनिन्छ।
र्‍याङ्क्स टेल
र्‍याङ्क्स टेल (র‌্যাংকসটেল) एक बङ्गलादेशको प्रमुख दूरसञ्चार कम्पनी हो । यो बङ्गलादेशमा मात्र निजी सार्वजनिक स्विच टेलिफोन नेटवर्क (पिएसटिएन) सञ्चालक हो र राष्ट्रको दोस्रो सबैभन्दा ठूलो पिएसटिएन सञ्चालक हो । यसको मुख्यालय बङ्गलादेशको ढाकामा अवस्थित छ ।
र्‍याङ्क्स टेलिकम लिमिटेड, र्‍याङ्क्स समूहको सदस्य, १४ अप्रिल, २००५ मा र्‍याङ्क्स टेल नामको फिक्स्ड लाइन सेवा सञ्चालन गरेको थियो । कम्पनीको ऐन १९९५ (संशोधित) को तहत र्‍याङ्क्स टेल संयुक्त पूँजी कम्पनीहरूको दर्ता सँग दर्ता गरिएको थियो । र्‍याङ्क्स टेलले देशभरको सञ्चालन गर्न पिएसटिएन र इन्टरनेट सेवा प्रदायकको इजाजतपत्र प्राप्त गरेको थियो । र्‍याङ्क्सटेललाई अन्तरराष्ट्रीय गेटवे (IGW) लाइसेन्स पनि प्रदान गरिएको छ ।
प्रयोगकर्ताहरूको एक पुस्ताको नेतृत्व र प्रेरणा लिनको लागि र उनीहरूको सम्भावना बढाउन र उनीहरूको सपनाहरूलाई वास्तविकतामा बदल्नका लागि मानिसहरूसँग सम्पर्क रहन यसको प्रमुख उदेश्य हो ।
इतिहास
७ जुन २००४ मा र्‍याङ्क्स टेलिकम लिमिटेड, र्‍याङ्क्स समूहको एक भातृ परियोजना पहिलो पटक चित्तजोङ, सिलिटि र ढाका लागएत बाह्य क्षेत्रहरूमा सञ्चालन गर्ने पिएसटिएन इजाजत पत्र प्राप्त गरेको थियो ।
१३ जनवरी २००५ मा र्‍याङ्क्स टेलले, खल्ना र बोग्रा क्षेत्रको लागि बङ्गलादेश टेलिग्राफ र टेलिफोन बोर्डबाट परिचालन इजाजत पत्र प्राप्त गरेको थियो ।
यसले आफ्नो तार रहित (वायरलेस) फोन सेवा १४ अप्रिल २००५ मा र्‍याङ्क्स टेलको नाममा सुरुवात गरेको थियो ।
९ सेप्टेम्बर २००७ मा, दुई वर्ष भन्दा बढीको सेवा पछि, र्‍याङ्क्स टेलले, बङ्गलादेश दूरसञ्चार विनियमक आयोगबाट राष्ट्रव्यापी रूपमा पिएसटिएन इजाजत पत्र प्राप्त गरेको थियो ।
१ जुलाई २०१२ मा र्‍याङ्क्स टेलले व्यावसायिक रूपमा पिएसटिएन सेवा पुन: सुरु गरेको थियो ।
८ जनवरी २०१७ मा र्‍याङ्क्स टेलले जीबीपीएस सेवा सुरू गर्यो र यसको लगत्तै नयाँ लोगोको साथ पुन आफ्नो सेवा सञ्चालन गरेको थियो ।
बाह्य कडीहरू
आधिकारिक वेबसाइट
सन् २०२२ पपुवा न्युगिनी भूकम्प
११ सेप्टेम्बर २०२२ मा, मोरोबे प्रान्तको उत्तरी भागमा रहेको पपुवा न्यू गिनीमा ७.६ वा ७.७ रेक्टर स्केलको भूकम्प गएको थियो। फिनिस्टेरे दायरा मुनि ९०.० किमी (५५.९ माइल) को हाइपोसेन्टर गहिराइको साथ सामान्य त्रुटिपूर्ण भूकम्प आयो। देश भर र छिमेकी इन्डोनेशियामा समेत कम्पन व्यापक रूपमा महसुस गरिएको थियो। पहिरोमा परी कम्तीमा सात जनाको मृत्यु भएको छ भने २४ जना घाइते भएका छन् भने केही बेपत्ता छन् । यो २००२ पछिको सबैभन्दा शक्तिशाली भूकम्प हो ।
पृष्ठभूमि र टेक्टोनिक्स
भूकम्प टेक्टोनिकली जटिल क्षेत्रमा भएको थियो जहाँ अष्ट्रेलियाली प्लेट, प्यासिफिक प्लेटको सापेक्ष पूर्व-उत्तरपूर्वतिर सर्छ। यो लगभग १०० मिमी (४ इन्च)/वर्षको वेगमा सर्छ। यस भौगोलिक क्षेत्रमा भूकम्पहरू सामान्यतया यी दुई प्रमुख प्लेटहरूको ठूलो-स्तरको अभिसरण र धेरै सम्बन्धित माइक्रोप्लेटहरूको जटिल अन्तरक्रियासँग सम्बन्धित छन्, विशेष गरी दक्षिण बिस्मार्क प्लेट, सोलोमन सी माइक्रोप्लेट, र वुडलार्क प्लेट। भूकम्प फिनिस्टेरे दायरा मुनि गहिरो परेको थियो। यो ठुलो हिमाल श्रृंखलामा मुख्यतया ३.७ मिलियन वर्ष पहिले ज्वालामुखी र ज्वालामुखी तहहरू छन्। हिमाली क्षेत्रमा वर्षा र भूकम्पका कारण पहिरो जाने खतरा रहेको छ । १९९३ मा, भूकम्पको श्रृंखलाले दायरालाई प्रहार गर्यो र गम्भीर विनाश निम्त्यायो।
पपुवा न्यू गिनी संसारको सबैभन्दा भूवैज्ञानिक र भूकम्पीय रूपमा सक्रिय क्षेत्रहरू मध्ये एक हो। देशमा वर्षेनी ५ सयभन्दा बढी भूकम्प जाने अनुमान गरिएको छ । पपुवा न्यू गिनीको भूकम्पीय जोखिम सन् १९८२ मा जोखिम नक्साको विकास पछि पहिचान गरिएको थियो। यद्यपि, यी नक्साहरूले खतराको वास्तविक स्तरलाई सही रूपमा प्रतिबिम्बित गर्दैनन्, प्रायः कम मूल्याङ्कन गरिन्छ। देशमा हालको भवन कोडहरू पुरानो जानकारीमा आधारित थिए। थप रूपमा, अधिकांश भवनहरू चिनाईले निर्माण गरिएका छन्, र भूकम्प प्रतिरोधी छैनन्।
क्षति
यस भुकम्पमा कुल सात जनाको मृत्यु भएको थियो र कम्तिमा 24 जना घाइते भएका थिए, यद्यपि मृतकको संख्या बढ्न सक्ने अनुमान गरिएको थियो। प्रधानमन्त्री जेम्स मारापेले भने कि विनाश र हताहतको हद अज्ञात छ, र धेरै क्षेत्रहरु प्रभावित छन् । स्थानीय राजनीतिज्ञ केसी सवाङका अनुसार फिनिस्टेरे रेन्ज वरपर र तटवर्ती बस्तीहरूमा गम्भीर र थप हताहत हुने सम्भावना थियो । पहिरोले धेरै मानिस र घर डुबानमा परेको उनले बताए । पोर्ट मोरेस्बी मा एक अधिकारी, राष्ट्र की राजधानी, क्षति यस आकारको भूकम्प के लिए सम्भवतः महत्वपूर्ण थियो। सुन खानी गर्ने सहर वाउमा तीन जनाको मृत्यु भएको बताइएको छ। मोरोबे प्रान्तीय प्रकोप निर्देशक, चार्ली मासान्जेले भत्किएको संरचना र भग्नावशेषबाट घाइते भएको जानकारी दिए। चिकित्सा सुविधा, घर, सडक र प्रमुख राजमार्गमा क्षति पुगेको छ। राईको तटीय जिल्लामा पहिरोमा परी एक जनाको मृत्यु भएको छ< । काबुममा तीन जनाको ज्यान गएको छ भने धेरै घाइते भएका छन् । जिल्लामा भवनहरू भत्किए र केही बाँचेकाहरूलाई एयरलिफ्ट गरियो। अधिकारीहरूले भने कि ला प्रान्तमा पहिरोले खानीहरू पुरिएका थिए।
सहरका बासिन्दाहरूले "धेरै बलियो कम्पन" रिपोर्ट गरे। क्षतिमा फुटेका सडकहरू, क्षतिग्रस्त भवनहरू र कारहरू, र सुपरमार्केटको सेल्फबाट खसेका वस्तुहरू समावेश थिए। १०,०० जनसंख्या भएको शहर केनान्टुमा भत्किएको पाइपलाइन र भग्नावशेष खसेको रिपोर्ट गरिएको छ। त्यहाँ, हल्ला एक मिनेट भन्दा बढी रह्यो। छरिएका गाउँ र हजारौं बासिन्दा रहेका पहाडी क्षेत्र पनि प्रभावित हुन सक्छन् । गोरोका विश्वविद्यालयको सात तले छात्रावासको भवनमा ठूला दरार र झ्यालका सिसा खस्दा विश्वविद्यालयका दशजना विद्यार्थी घाइते भएका छन् भने १५० भन्दा बढी विस्थापित भएका छन् ।
आयुश रिजाल
आयुश रिजाल नेपाली चलचित्रका चचिल अभिनेता हुन् ।उनले अभिनेत्रीरेखा थापासँग २०११ मा प्रदर्शित चलचित्र ख़ुशी लगायत अन्य धेरै नेपाली चलचित्रमा आफ्नो अभिनय देखाई सकेका छन ।
यो पनि हेर्नुहोस्
■ आर्यन सिग्देल
टोखा नगरपालिका
टोखा नगरपालिका नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत बागमती अञ्चलमा पर्ने काठमाडौँ जिल्लामा अवस्थित एक नगरपालिका हो। स्थानीय विकास मन्त्रालयले थप ६१ वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा काठमाडौँ जिल्लामा झोर माँहाकाल, टोखा चण्डेश्वरी, टोखा सरस्वती, धापासी र गोंगबु यी ५ गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर टोखा नगरपालिका घोषणा गरिएको हो। टोखा नगरपालिकाको केन्द्रभने ग्रिनल्याण्ड रहको छ। नगरपालिकाको घोषणा र क्षेत्रविस्तारसँगै मुलुकमा १ महानगरपालिका, ११ उपमहानगरपालिका, १ सय ७९ नगरपालिका र ३ हजार २ सय ७८ गाविस कायम भएका छन्। नयाँ नगरपालिका थपिएपछि नेपालको सहरी जनसङ्ख्याको प्रतिशत ३६ दशमलव ८ पुगेको मन्त्रालयले जनाएको छ।
जनसङ्ख्या
टोखा नगरपालिका साविकका झोर माँहाकाल, टोखा चण्डेश्वरी, टोखा सरस्वती, धापासी र गोंगबु गाविसहरू मिलेर बनेको हो। त्यसैले राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार यी ५ गाविसहरूको जनसङ्ख्यालाई जोड्दा टोखा नगरपालिकाको कूल जनसङ्ख्या ९९,०३२ हुन्छ।
गौरवमय क्रान्ति
बेलायतमा सन् १६८८ मा भएको क्रान्तिमा कुनै किसिमको हिंसा, हत्या, रक्तपात केही नभएकाले उक्त क्रान्तिलाई गौरवमय क्रान्ती भनिन्छ । सन् १६८८ मा बेलायतमा एक ठूलो परिवर्तन भयो । त्यहाँ परम्परागत रूपमा चल्दै आएको निरङ्कुश शासनलाई समाप्त गरी जनताको भावना अनुकुल उदार शासननीति लागू गरियो । त्यहाँ स्टुआर्ट वंशका प्रथम राजा जेम्स प्रथमको शासन सुरु ( सन् १६०३ ) देखि राजा र संसद बीच सङ्घर्ष चलेको थियो । यसै क्रममा चार्ल्स प्रथमलाई १६४९ मा संसद्ले फाँसी दियो । सन् १६८८ मा बेलायतको गद्दी मा चार्ल्स द्वितीयका भाइ जेम्स द्वितीय थिए । जेम्स द्वितीय १६८५ मा गद्दीमा बसेका हुन् । आफ्ना पूर्वजहरू झैँ जेम्स द्वितीय पनि निरङ्कुश भएकाले उनको संसदसँग सङ्घर्ष चल्यो र अन्त्यमा जेम्स द्वितीय गद्दी छाडेर भागेकाले बेलायतमा विना रक्तपात हल्याण्डका राजकुमार विलियम र उनकी रानी मेरीलाई संयुक्त रूपमा गद्दीमा राखियो । यो राजनीतिक परिवर्तन विना रक्तपात भएकाले यसलाई गौरवमय वा रक्तहीन क्रान्ति भनिएको हो ।
धार्मिक कारण
राजा जेम्स क्याथोलिक धार्मिक विश्वासका अनुयायी थिए, जबकि इङ्गल्याण्डका अधिकांश मानिसहरू एङ्ग्लिकन विश्वासका अनुयायी थिए। जेम्स क्याथोलिकहरूलाई अधिकतम सुविधा दिन चाहन्थे। जेम्सले पोपलाई इङ्गल्याण्डमा निम्तो दिए र उनलाई उच्च सम्मान गरे। उनले लन्डनमा क्याथोलिक चर्च पनि स्थापना गरे। यस कारण इंग्ल्याण्डका प्युरिटन र प्रोटेस्टेन्टहरू उनका विरोधी भए।
भेनेस्सा हेस्सलर
भेनेस्सा हेस्सलर  (जन्म: २१ जनवरी १९८८)  एक  इटालियन-अमेरिकन चलचित्र अभिनेत्री र मोडल हुन्।
गौरवमय क्रान्ति
धार्मिक कारण
"टेस्ट अधिनियम" अन्तर्गत, एङ्गलिकन चर्चका सदस्यहरूले मात्र सार्वजनिक पद धारण गर्न सक्थे। जेम्सले यो कार्य स्थगित गरे र धेरै क्याथोलिकहरूलाई राज्य पदहरूमा स्थापना गरे। क्याथोलिकहरूलाई सेना, मन्त्रीहरू, न्यायाधीशहरू, नगर निगमका सदस्यहरूमा उच्च पदहरूमा नियुक्त गरियो। जसका कारण सांसदहरु आक्रोशित भएका छन् । क्याथोलिक भएकोले, जेम्सले क्याथोलिकहरूलाई विश्वविद्यालयहरूमा उच्च पदहरूमा नियुक्त गरे। क्राइस्ट चर्च कलेजको डीन र क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयको उपकुलपतिको पदमा क्याथोलिक नियुक्त गरियो। म्याकडोनाल्ड स्कूलका शिक्षा अधिकारीहरूलाई पनि अलग गरिएको थियो किनभने उनीहरूले क्याथोलिकलाई रेक्टर(Rector (academia)) को रूपमा नियुक्त गर्न अस्वीकार गरे। यसले प्रोटेस्टेन्ट सम्प्रदायका मानिसहरूलाई जेम्स विरोधी बनायो।
जेम्स द्वितीयले इङ्गल्याण्डलाई क्याथोलिक देश बनाउनको लागि 1687 ईस्वी र 1688 ईस्वीमा दुई पटक धार्मिक अनुग्रहको घोषणा गरे। पहिलो घोषणाद्वारा क्याथोलिक र अन्य धर्महरूमा लगाइएको प्रतिबन्ध र नियन्त्रणहरू खारेज गरियो, र दोस्रो घोषणामा, वर्ग र धर्मको पूर्वाग्रह बिना सबै मानिसहरूलाई राज्य पदहरूमा नियुक्तिको लागि मार्ग प्रशस्त गरियो, साथै धार्मिक स्वतन्त्रता प्रदान गरियो। क्याथोलिकहरूलाई .. जसका कारण संसदमा चर्को असन्तुष्टि र सांसदहरुले कडा विरोध गरेका थिए । जेम्सले प्रत्येक आइतवार आफ्नो दोस्रो धार्मिक घोषणा चर्चमा प्रार्थनाको समयमा पादरीहरूले पढ्ने आदेश दिए। यसले कि त पादरीहरूले आफ्नो धर्म र विचारको विरुद्धमा यो घोषणा पढ्ने वा राजाको आदेशको अवज्ञा गर्ने परिणाम हुनेछ। यसमा क्यान्टरबरीका आर्चबिशप सेनक्राफ्टले जेम्सलाई उनका ६ जना सहयात्रीसहितको निवेदन पेश गरेका थिए । जसमा जेम्सलाई आफ्नो आदेश रद्द गर्न र पुरानो नियम तोड्ने नीति त्याग्न अनुरोध गरिएको थियो। यसका कारण जेम्स क्रोधित भए र यी पादरीहरूलाई कैदमा राखे र उनीहरूमाथि देशद्रोहको मुद्दा चलाए तर न्यायाधीशहरूले उनीहरूलाई सफाइ दिए। जसका कारण जनता र सेनाले पादरीको मुक्तिमा हर्ष र जेम्सको विरोध गरे।
1686 ई. में जेम्स ने गिरजाघरों पर राजकीय श्रेष्ठता पूर्ण रूप से स्थापित करने के लिए कोर्ट ऑफ हाई कमीशन को पुनः स्थापित कर लिया। इसमें कैथोलिक धर्म की अवहेलना करने वालों पर मुकदमा चलाकर उनको दण्डित किया जाता था। जेम्स ने कैथोलिक धर्म के अधिक प्रचार और प्रसार के लिए लंदन में एक नवीन कैथोलिक कलीसिया स्थापित किया। जेम्स ने धा र्मिक न्यायालयों की स्थापना करके कानून को भंग किया, गिरजाघरों, विद्यालयों तथा विश्वविद्यालयों पर आक्रमण कर पादरियों और टोरियों को रुष्ट किया। जेम्स के इन अनुचित और अवैध कार्यों से देश में विरोध और क्रांति की भावनाएँ फैल गयीं।
यो पनि हेर्नुहोस्
फ्रान्सको क्रान्ति (१८४८)
वन्स अपन अ टाइम इन हलिउड
वन्स अपन अ टाइम इन हलिउड (Once Upon a Time in Hollywood) क्वेन्टिन टारान्टिनोद्वारा लिखित र निर्देशित सन् २०१९ को हास्य-नाटक चलचित्र हो। कोलम्बिया पिक्चर्स, बोना फिल्म ग्रुप, हेडे फिल्म्स, र भिजना रोमान्टिकाद्वारा निर्मित र सोनी पिक्चर्स रिलिजिङद्वारा वितरित, यो संयुक्त राज्य अमेरिका, संयुक्त अधिराज्य, र चीन बीचको सह-निर्माण हो। यसमा लियोनार्दो डिकाप्रियो, ब्राड पिट, र मार्गो रोबीले अभिनय गरेका छन्।
म तिमी बिना मरिहाल्छु
म तिमी बिना मरिहाल्छु एक सैन्य व्यक्तिसँग सम्बन्धित एक नेपाली चलचित्र हो जसले आफ्नो ज्यान जोखिममा पारेर भएपनि देशलाई बचाउनको लागि ठूलो भूमिका खेलेको यस चलचित्रमा प्रस्तुत गरिएको छ। यस चलचित्रमा भुवन केसी, झरना थापा र सुस्मिता केसी प्रमुख पात्रको रूपमा रहेका छन्। चलचित्र २०६५ सालमा सार्वजनिक गरिएको थियोे।
लाहुरे (स्पष्टता)
लाहुरे सँग सम्बन्धित लेखहरू
लेखहरूको सुची
झार
झार वा झारपात एक बिरुवा हो जुन एक विशेष परिस्थितिमा अवांछनीय मानिन्छ, यो नचाहिने ठाउँमा बढ्छ। झारको अवधारणा कृषिमा विशेष रूपमा महत्त्वपूर्ण छ, जहाँ उद्देश्य भनेको एकल प्रजातिको बाली वा चरनहरू, वा केही वांछित प्रजातिहरूको मिश्रण हो।
खेतबारी, बगैँचा, पार्क, आवासीय र औद्योगिक क्षेत्रहरू जस्ता मानव-नियन्त्रित सेटिङहरूमा नचाहिने बिरुवाहरू झारका उदाहरणहरू हुन्। कृषि र बागवानीमा झारपात नियन्त्रण महत्त्वपूर्ण छ। विधिहरूमा कुकुरको साथ हात खेती, कृषकहरूद्वारा संचालित खेती, मल्च वा माटो सोलाराइजेसनले धुलो पार्ने, उच्च तातोले घातक ओइलाउने, जलाउने वा जडीबुटीको साथ रासायनिक आक्रमण र झारपातको जनसङ्ख्या घटाउन बाली घुमाउने र झर्ने जमिन जस्ता सांस्कृतिक विधिहरू समावेश छन्।
झार बिरुवाहरू
धेरै आक्रामक झारहरू जानाजानी पहिलो स्थानमा प्रस्तुत गरिएको थियो, र त्यस समयमा उपद्रव मानिदैन, तर लाभदायक हुन सक्छ।
तिर्यक कारक
तिर्यक् रूप/कारक-को सूत्र
नाम वा सर्वनाम शब्दका पछि कुनै पनि विभक्ति र नामयोगी (अव्यय) आउँछ भने त्यस शब्दका अघिल्लो शब्दमा भएको ओ-कार आ-कारमा परिणत हुन्छ।
रामको घर > रामका घरमा (हुन्छ) (घर शब्दका पछि /मा/ विभक्ति लाग्दा /रामको/ /रामका/ भयो)
घरको आँगन > घरका आँगनमा/
रूपविधानको दृष्टिकोण > रूपविधानका दृष्टिकोणमा
हाम्रो भाषा > हाम्रा भाषाले/हाम्रा भाषामा
उहाँको आत्मा > उहाँका आत्माले
यो कुराले (हुँदैन)> यस कुराले (हुन्छ) – यहाँ /ले/ विभक्ति लाग्दा /यो/ सर्वनाम /यस/ मा परिणत भएको हो।
यो कुरो/ एउटो कुरो/ (हुन्छ) तर यसको बहुवचन रूप चाहिँ /यस कुरा/ /एउटा कुरा/- हुन्छ। यो बहुवचन सूचक पनि हो र तिर्यक् रूप पनि हो। कुरो- एकवचन/ कुरा- बहुवचन रूप हो। त्यसैले /कुराहरू/ भनिरहनु पर्दैन। /हामी/ प्रथम पुरुष बहुवचन रूप भएकाले /हामीहरू/ भनिरहनु पर्दैन।
यो भनाइ- (हुन्छ) > यो भनाइले (हुँदैन) > यस भनाइले (हुन्छ) > यस भनाइ अनुसार/ यस भनाइमा (हुन्छ)
यो/त्यो/ सर्वनाम शब्दका पछि आउने शब्दमा कुनै विभक्ति वा नामयोगी आएको छ भने /यस/त्यस/ हुन्छ। साथै यो/त्यो/ऊ- एकाक्षरी सर्वनाममा नै विभक्ति लाग्छ भने यिनीहरूको रूप पनि यस/त्यस/उनी/उन/उस/ हुन्छ।
यो कुरो ठिक छैन तर त्यस कुरामा भने तर्क छ। त्यो मान्छे राम्रो छ तर त्यस मान्छेको बोली ठिक छैन। यो पढेको मान्छे हो तर यसले/उसले- पढेको सबै बिर्सन्छ। ऊ राम्रो काम गर्छ र उसले/उनले गरेको काम सबैले मन पराउँछ।
रामलाल अधिकारी राम्रा निबन्धकार थिए। उनी कविता पनि त्यत्तिकै राम्रा लेख्थे। उनका थुप्रै निबन्ध अनि कविताका पुस्तकहरू प्रकाशित भएका छन्। उनले ‘परालको आगो’ नेपाली चलचित्रमा अभिनय पनि गरेका थिए। नेपाली साहित्यको इतिहासमा उनलाई सफल निबन्धकारका रूपमा चिनिन्छ। अघिल्ला पुस्ताका निबन्धकारहरूको भन्दा उनका निबन्धमा रोचकता धेर पाइन्छ। सरल भाषाको प्रयोग उनका निबन्धको विशेषता मान्न सकिन्छ। उनले दार्जिलिङ सरकारी महाविद्यालयमा धेरै लामा समयसम्म पढाए। उनी सबै विद्यार्थहरूका प्रिय शिक्षक थिए। विद्यार्थीहरूलाई सधैँ उनी अघिल्लो पङ्क्तिमा बस्ने सुझाउ दिन्थे।
त्यसैले तिर्यक् रूप/कारकबारे विचार गर्दा वाक्यमा वचनको सङ्गति पनि विचार गर्नु पर्ने हुन्छ।
इकारान्त रूप चाहिँ आकारान्त हुँदैन। यदि हुन्छ भने त्यो वचनले गर्दा मात्रै हुन्छ।
रामका दिदीहरू बजार गए। शारदाका बडीआमाहरू बजार गए। - बहुवचन
कुनै शब्दका पछि /लागि/ निम्ति/ निमित्त/ कारण/ साथै- आउँछ भने त्यो ओकारान्त शब्द आकारान्तमा परिणत हुन्छ।
भाइको निम्ति (हुँदैन)/ भाइका निम्ति (हुन्छ)
भाइको कारण (हुँदैन)/ भाइका कारण (हुन्छ)
यसको साथै (हुँदैन)/ यसका साथै (हुन्छ)
भाइका लागि केही लगेर जानू/ भाइका निम्ति मात्र आएको हुँ/ भाइका निमित्त मैले यो काम गरेँ/ भाइका कारण ऊ ठिक ठाउँमा पुग्न सक्यो/ यसका साथै अन्य कुराहरू पनि छन्।
के हुँदैन?
भुपेनको घरमा/ डपको बारीमा/ हुनुको/ भएकोले/ गरेकोले/ सुनेकोले/ खाएकोले/ भाइको लागि/ भाइको निम्ति/ भाइको निमित्त/ भाइको कारण/ यसको साथै/ मैसुरको तत्त्वावधानमा/ भाषाको व्याकरणको ज्ञान/ निबन्धकारको रूपमा/ कविको रूपमा/ कथाकारको रूपमा/ समालोचकको रूपमा/ बुझ्नुको/ लेख्नुको/ गर्नुको
के हुन्छ?
भुपेनका घरमा/ डपका बारीमा/ हुनाको/ भएकाले/ गरेकाले/ सुनेकाले/ खाएकाले/ भाइका लागि/ भाइका निम्ति/ भाइका निमित्त/ भाइका कारण/ यसका साथै/ मैसुरका तत्त्वावधानमा/ भाषाका व्याकरणको ज्ञान/ निबन्धकारका रूपमा/ कविका रूपमा/ कथाकारका रूपमा/ समालोचकका रूपमा/ बुझ्नाको/ लेख्नाको/ गर्नाको (यहाँ /को/ विभक्ति आएकाले उकार आकारमा परिणत भएको छ।)- यी शब्दहरूका पछि –लागि/कारण/निम्ति/साथै आउँदा यी शब्दहरू यसरी रूपान्तरित हुन्छन्- बुझ्नाका लागि/ लेख्नाका निम्ति/ गर्नाका साथै/ भन्नाका कारण
चुभुर्को- अघिल्लो शब्दमा विभक्ति लाग्दा पछिल्लो शब्दमा भएको ओकार आकारमा परिणत हुँदैन।
बाह्य सामग्रीहरू
वृहद् नेपाली व्याकरण
प्रयोगात्मक नेपाली व्याकरण
उच्चमाध्यामिक नेपाली व्याकरण
राजनाथ सिंह
राजनाथ सिंह (जन्म १० जुलाई १९५१) एक भारतीय राजनीतिज्ञ हुन् जसले भारतको रक्षामन्त्रीको रूपमा सेवा गरिरहेका छन्। उनी भारतीय जनता पार्टीका पूर्व राष्ट्रपति हुन्। यसभन्दा पहिले उनले उत्तर प्रदेशका मुख्यमंत्री र वाजपेयी सरकारमा क्याबिनेट मन्त्रीको रूपमा काम गरिसकेका छन्। उनी पहिलो मोदी मन्त्रालयमा गृहमन्त्री थिए। उनले २०० twice देखि २०० and र २०१ to देखि २०१ 2014 सम्म दुई पटक भाजपाको अध्यक्षको रूपमा पनि काम गरिसकेका छन। उनी बीजेपीका एक अनुभवी नेता हुन् जसले आरएसएस स्वयंसेवकको रूपमा आफ्नो करियर सुरु गरेका थिए। उहाँ पार्टीको हिन्दुत्व विचारधाराको पक्षधर हुनुहुन्छ।
सोभिता धुलिपाला
धुलिपालाले अनुराग कश्यपको थ्रिलर चलचित्र 'रमन राघव २.०' (सन् २०१६)बाट डेब्यू गरेकी थिइन् र उनी तेलुगु जासूस चलचित्र 'गुडाचारी' (सन् २०१८) र अमेजन भिडियो नाटक शृङ्खला 'मेड इन हेभन' (सन् २०१९) मा अभिनय गरेकी थिइन्।
प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा
धुलिपालाको जन्म ३१ मे १९९३ मा तेनाली, आन्ध्र प्रदेश, भारतमा तेलुगु ब्राह्मण परिवारमा भएको थियो।  उनी विशाखपट्नममा हुर्केकी थिइन्। उनी चलचित्रमा करियर बनाउनको लागि मुम्बई बसाई सरेकी थिइन् र उनले मुम्बईको एचआर कलेज अफ कमर्स एन्ड इकोनोमिक्समा अध्ययन गरेकी थिइन्। उनी भरतनाट्याम र कुचिपुडीमा प्रशिक्षित शास्त्रीय नर्तक पनि हुन्।
फेमिना मिस इन्डिया (सन् २०१३)
फेमिना मिस इन्डिया दक्षिण २०१३, फेमिना मिस इन्डियाको क्षेत्रीय प्रतियोगिता, जितेपछि, उनले फेमिना मिस इन्डियाको ५०औँ वर्षको शीर्ष २३ मा स्वत: प्रविष्टि प्राप्त गरेकी थिइन्। उनलाई मिस स्टाइलिस हेयर, मिस एडभेन्चरस, मिस फेसन आइकन, मिस ट्यालेन्ट र मिस डिजिटल डिभा पनि सम्मानित गरिएको थियो। पछि, उनी मिस अर्थ इन्डिया २०१३ चुनिएकी थिइन्। उनी सन् २०१४ किङफिसर क्यालेन्डरमा पनि चित्रित थिइन्।
अभिनय करियर (सन् २०१६–वर्तमान)
उनले सन् २०१६ मा अनुराग कश्यपको 'रमन राघव २.०'बाट चलचित्रको सुरुवात गरेकी थिइन् र जुलाई २०१६ मा कश्यपको प्रोडक्सन कम्पनी फ्यान्टम फिल्म्ससँग तीन फिल्म सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेकी थिइन्। चलचित्र कान चलचित्र महोत्सव २०१६ मा निर्देशकको पन्ध्ररातमा प्रदर्शित भएको थियो, जहाँ उनलाई आलोचकहरूद्वारा सर्वश्रेष्ठ सहायक प्रदर्शनको लागि मनोनित गरिएको थियो। प्रारम्भिक अगस्त २०१६ मा, उनले अक्षत वर्मा निर्देशित 'कालाकान्डी' र राजा मेनन निर्देशित 'शेफ', दुबैमा सैफ अली खानसँग अभिनय गर्दै, दुईवटा चलचित्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन्।
सन् २०१८ मा, धुलिपाला अदिवी सेश अभिनीत आफ्नो पहिलो तेलुगु चलचित्र 'गुडाचारी'मा देखा परेकी थिइन्। उनले अमेजन प्राइम मूल शृङ्खला 'मेड इन हेभन'मा एक अग्रणीको रूपमा पनि अभिनय गरेकी थिइन्। सन् २०१९, उनी 'बार्ड अफ ब्लड', सन् २०१५ समान नामको जासुसी उपन्यासमा आधारित एक भारतीय काल्पनिक जासूस थ्रिलर नेटफ्लिक्स वेब टेलिभिजन शृङ्खला, मा एक खुफिया एजेन्सी अपरेटिभको रूपमा निर्णायक भूमिकामा देखा परेकी थिइन्। धुलिपालाले सन् २०१९ मा निविन पौलीसँग अभिनय गर्दै गीतु मोहनदास निर्देशकीय-कथानक 'मूथोन'बाट मलयालम सिनेमामा डेब्यू गरेकी थिइन्। उनी डलकर सलमान अभिनीत 'कुरुप'मा पनि देखिने छिन्।
रोइएत प्रान्त
रोइएत (ร้อยเอ็ด, ) थाइल्यान्डको एक प्रान्त हो। यसको छिमेकी प्रान्तहरूमा उत्तरदेखि घडीको दिशामा कालासिन, यसोथोन, सिसकेत, सुरिन, र महा सारकम रहेको छ।
प्रशासनिक विभाजन
यो प्रान्तलाई २० उपजिल्लामा विभाजित गरिएको छ।
पब्लिक कम्पनी
पब्लिक कम्पनी भन्नाले कम्तिमा सात जना संस्थापक भई बढीमा जति पनि संस्थापक रहि स्थापना हुने कम्पनीलाई पब्लिक भनिन्छ । यो एक किसिमको संयुक्त स्टक कम्पनी हो । जुन कम्पनीको शेयर स्वामित्वलाई साधारण जनतामा बाडिएको र शेयर बजारमा स्वतन्त्र रूपमा शेयरको कारोबार हुने कम्पनीलाई पब्लिक कम्पनी भनिन्छ । पब्लिक कम्पनीको शेयर तथा डिबेन्चर खुलारूपमा विक्रि हुने गर्दछ भने यस्तो कम्पनीको शेयरलाई शेयरधनीले धितोबन्धक राख्न वा अन्य कुनै किसिमले हक छाडी दिन खुला हुने गर्दछ ।
इखा पोखरी
इखा पोखरी वा एखा पुखु काठमाडौँको क्षेत्रपाटीमा अवस्थित एक ऐतिहासिक पोखरी हो। यो सुकिसकेको पोखरीले करिब सात रोपनी जग्गा ओगटेको छ। पानी ढल तथा पानीको अत्यधिक उत्सर्जनका कारण वर्तमान समयमा यो पोखरी सुकिसकेको छ। यो पोखरीले ओगटेको जग्गालाई विभिन्न प्रयोजनका लागि अतिक्रमण गरिएको छ। पोखरीको छेउमा कन्या मन्दिर विद्यालय नामक एउटा सार्वजनिक विद्यालय छ। कानुनी रूपमा पोखरीलाई विद्यालयको नाउँमा दर्ता गरिएको छ।
यो पोखरी सुक्नु पूर्व यस क्षेत्रका स्थानीय नेवारहरूद्वारा विभिन्न अनुष्ठानहरूको लागि यस पोखरीको प्रयोग गर्ने गरेका थिए। केही वर्षयता स्थानीयले पोखरीलाई पुनर्जीवित गर्ने योजना बनाएका छन्।
इखा पोखरी नजिकै थप दुईवटा पोखरी थिए तर जग्गा अतिक्रमणका कारण ती पोखरीहरू लोप भइसकेका छन्।
पूर्वीय कुलावारी
पूर्वीय कुलावारी (Rallus indicus) रेलिडे परिवारमा पर्ने चराको प्रजाति हो। उत्तरी मङ्गोलियादेखि पूर्वी साइबेरिया, उत्तरपूर्वी चिन हुँदै उत्तरी जापान सम्म पाइने यो प्रजाति हिउँदमा दक्षिण तथा दक्षिणपूर्वी एसियामा बसाई सर्ने गर्छ। यसलाई कुलवारीको उपप्रजातिको रूपमा पनि लिएको पाइन्छ।
वितरण तथा वासस्थान
पूर्वीय कुलावारी उत्तरी मङ्गोलिया, पूर्वी साइबेरिया, उत्तरपूर्वी चिन, कोरिया, उत्तरी जापानको रैथाने प्रजाति हो। यो प्रजाति हिउँदमा दक्षिण जापान, पूर्वी चिन, उत्तरी बोर्नेओ तथा दक्षिण तथा दक्षिणपूर्वी एसियासम्म बसाई सराई गर्छ। यो चरा दक्षिण तथा दक्षिणपूर्वी एसियामा नेपाल, भारत, बङ्गलादेश, बर्मा, लाओस, उत्तरी तथा मध्य थाइल्याण्डमा पाइएको अभिलेख छ।
पठान
पठान ( पश्तो:, पश्ताना , उर्दू: ) दक्षिण एसियामा बसोबास गर्ने एक जनजाति (समुदाय) हो। यो जातिको मूलथलो अफगानिस्तानमा हिन्दु कुश पर्वत र पाकिस्तानमा सिन्धु नदीको छेउछाउको क्षेत्र हो। हाल यो समुदाय अफगानिस्तान, पाकिस्तान र भारतका अन्य धेरै क्षेत्रमा बसोबास गरेको पाइन्छ।
पश्तूनहरू संसारको २६ औं सबैभन्दा ठूलो जातीय समूह हो, र सबैभन्दा ठूलो खण्डीय वंश समाज हो; त्यहाँ अनुमानित ३५०-४०० पश्तून जनजातिहरू र विभिन्न प्रकारका उत्पत्ति सिद्धान्तहरू छन्।. विश्वभर पश्तुन जातिको कुल जनसंख्या लगभग ४ करोड ९० लाख रहेको अनुमान गरिएको छ, यद्यपि यो संख्या सन् १९७९ देखि अफगानिस्तानमा आधिकारिक जनगणना नभएको कारणले विवादित छ। पठानहरू अफगानिस्तानको सबैभन्दा ठूलो जातीय समूह र पाकिस्तानको दोस्रो ठूलो जातीय समूह हुन्, कुल अफगान जनसंख्याको लगभग ४८ प्रतिशत र कुल पाकिस्तानी जनसंख्याको लगभग १५.४प्रतिशत हो।. भारतमा, पठान (पश्तून ) डायस्पोराका महत्वपूर्ण र ऐतिहासिक समुदायहरू रोहिलखण्डको उत्तरी क्षेत्रका साथै दिल्ली र मुम्बई जस्ता प्रमुख भारतीय सहरहरूमा अवस्थित छन्।. हालैको पश्तून डायस्पोरा फारसको खाडीका अरब राज्यहरूमा (मुख्यतया संयुक्त अरब इमिरेट्समा) त्यस क्षेत्रमा ठूलो अफगान र पाकिस्तानी डायस्पोराको भागको रूपमा गठन भएको छ।.
धिङ्ग शहर
धिङ्ग सहर भारतको आसाम राज्यको नगाउँ जिल्लाको उत्तरपश्चिममा अवस्थित एउटा सहर हो।
भूगोल
धिङ्ग 26.47°N, 92.47°W मा अवस्थित छ । यसको औसत उचाइ ६४ मिटर (२१० फिट) छ ।
धिङ्ग नागाउँ सहरबाट करिब २५ किलोमिटर टाढा छ। ।
जनसाङ्ख्यिकी
सन् २०११ भारतको जनगणना अनुसार धिङ्गको जनसङ्ख्या १९,२३५ थियो । जनसङ्ख्याको ५१.७% पुरुष र ४८.३% महिला छन्। धिङ्गको औसत साक्षरता दर ८७.३५% थियो, जुन राज्यको औसत ७२.१९% भन्दा बढी थियो। पुरुष साक्षरता ९०.७७% र महिला साक्षरता ८३.६९% छ।
राजनीति
कम्युनिस्ट नेता एम. शम्सुल हुडा असम विधान सभा धिङ विधान सभा निर्वाचन क्षेत्रका सदस्यका रूपमा धेरै पटक निर्वाचित भएका थिए। धिङ्ग कालियाबोर (लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र) को एक हिस्सा हो।
धिङ्ग निर्वाचन क्षेत्र हाल अखिल भारतीय संयुक्त लोकतान्त्रिक मोर्चा राजनीतिज्ञ, अमिनुल इस्लाम द्वारा प्रतिनिधित्व गर्दै हुनुहुन्छ, जसले २०११ र २०१६ मा पछिल्लो दुई असम विधान सभा चुनाव जितेका छन्।
शिक्षा
धिङ्गले वरपरका गाउँहरूका लागि शैक्षिक केन्द्रको रूपमा रहेको छ र धेरै माध्यमिक विद्यालयहरू यहाँ रहेका छन् । यो पनि गुवाहाटी विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धित धिङ्ग कलेज मातहतमा माध्यमिक तहको शिक्षा प्रदान गर्दछ।
चमन
चमन (उर्दु: ) पाकिस्तानको बलुचिस्तान प्रान्तमा रहेको किला अब्दुलाहा जिल्लाको सदरमुकाम सहर हो । यो सहर पाकिस्तान र अफगानिस्तानको सिमानाको दक्षिण तर्फ अवस्थित छ र अफगानिस्तानको काँधर प्रदेशको छिमेकी सहर हो । बलुचिस्तान प्रदेशको क्वेटा पछि यो सहर सबैभन्दा दोस्रो ठूलो सहरको रूपमा रहेको छ ।
मौसम
चमन सहरको मौसम मध्यम खालको जसमा ग्रिष्म ऋतुमा अौसत तापक्रम १९.० डिग्री हुन्छ भने वर्षा ऋतुमा वार्सिक रूपमा २३२ मिलिमिटर पानी पर्छ ।
वर्षको जुन महिनामा सबैभन्दा सुख्खा हुन्छ जसमा पानी पर्ने सम्भावना न्यून हुन्छ भने जनवरी महिना सबैभन्दा ओसिलो हुन्छ जसमा औसत ६५ मिलिमिटर पानी पर्छ । जुन महिना वर्षको उच्च तापक्रम हुन्छ जुन ३१.० डिग्री पुग्छ भने जनवरी महिनामा सबैभन्दा जाडो हुन्छ जसको तापक्रम ६.४ डिग्री सम्म मापन गरियको छ ।
खेलकुद
चमन सन् १९४० को दशक देखिनै फुटबलको लागि प्रचलित हो र यस सहरको घरेलु टिम अफगान एफसी चमन हो जसले पाकिस्तानी प्रिमियर लिगमा प्रतिसपर्धा गर्दै आएको छ । यो सहरमा जामल नासिर सहिद राष्ट्रिय रङ्गशाला अवस्थित छ । यो सहरबाट पाकिस्तानका लागि खेल्छन् जसमा कप्तान महम्मद इसा, जाजिद खान पठान आदि रहेका छन् । चमनमा अझै थुप्रै फुटबल खेलाडीहरू रहेका छन् जसमा पाकिस्तान फुटबल टिमका पुर्व कप्तान कलिम उलाहा, महम्मद खान, हिमत खान, हयात उला आदि छन् । चमनमा विभिन्न फुटबल टोलीहरू रहेका छन् ।
व्यापार
चमन बलुचिस्तान र पाकिस्तानकै एक प्रमुख र महत्त्वपूर्ण व्यापारीक केन्द्र हो । यो सहर कराची, क्वेटा लगाएत अफगानिस्तानमा पनि प्रमुख व्यापारीक केन्द्र र द्वारको रूपमा रहेको छ । चमना १९८० को दशकमा नयाँ कानुन र व्यापारमा विकासकरण गरियको थियो ।
जनशाङ्खिकि
सन् १९९८ राष्ट्रिय जनगणनाका अनुसार चमन सहरको कुल जनसङ्ख्या १,५१८,४५ रहेको थियो भने २०१८ को जनगणना अनुसार यस सहरको जनसङ्ख्या ४,३३७,६८ रहेको थियो ।
चन्द्रविन्दु को प्रयोग
चन्द्रबिन्दु/जुनटिकीको प्रयोग
नेपाली लेखनमा चन्द्रबिन्दुको प्रयोग गर्दा धेरै अलमल हुने गरेको देखिन्छ। चिन्द्रबिन्दुलाई नेपाली झर्रा शब्दमा नै चाहिँ जुनटिकी भन्दा हुन्छ। कतिपय व्याकरणमा जुनटिकी भनेर नै लेखिएको पाइन्छ। सुरुमा चन्द्रबिन्दुका ठाउँमा अनुस्वारको प्रयोग गरिन्थ्यो। टङ्कन गर्दा चन्द्रबिन्दु लगाउनु पर्ने ठाउँबाट भागेर त्यो लाग्नु पर्ने ठाउँभन्दा अघि कि त पछि लाग्ने गर्थ्यो। त्यसैले पुराना समयमा टङ्कन सुविधाजनक बनाउनका लागि लाग्ने नलाग्ने ठाउँमा पनि अनुस्वारको प्रयोग हुँदै गयो। अहिले टङ्कनको सुविधा छ, त्यसैले चन्द्रबिन्दु लाग्ने ठाउँमा अनुस्वारको प्रयोग गर्न मिल्दैन।
“चन्द्रबिन्दु वा जुनटिकी कुनै स्वर वर्णको उच्चारण गर्दा आउने नाकेस्वर बुझाउनका लागि प्रयोग गरिने चिह्न हो। स्वर न जोडिएको अर्थात् हलन्त्य भएको व्यञ्जनसित यस्तो नाके ध्वनि उच्चारण हुँदैन। त्यसैले चन्द्रबिन्दु चिह्न जहिले पनि स्वर वर्णको माथि अथवा अन्त्यमा स्वर गाँसिएको व्यञ्जन वर्णमाथि मात्रै लाग्दछ।”
तत्सम शब्दहरूमा प्रायः चन्द्रबिन्दु लाग्दैन तर तद्‌भव शब्दहरूमा यसको प्रयोग धेर हुन्छ। नेपाली शब्दमा अनुस्वारको प्रयोग हुँदैन। अनुस्वार लाग्ने शब्दहरू तत्सम हुन् र उष्ण र अन्तस्थ वर्णहरू एकसाथ आउँदा अनुस्वारको प्रयोग हुन्छ। त्यसैले हामी अहिले जति पनि नेपाली अथवा तद्‌भव शब्दहरूमा हामी अनुस्वारको प्रयोग गर्दैछौँ त्यहाँ चन्द्रबिन्दुकै प्रयोग गर्नु उचित हुन्छ।
कसरी नलेख्ने-
गर्छौं/ भन्छौं/ सुन्छौं/ पाउँछौं/ गर्छौं/ सक्छौं/ राख्छौं/ बस्छौं/ रुन्छौं/ देख्छौं/ गयौं/ भन्यौं/ गऱ्यौं/ सक्यौं/ बस्यौं/ रोकौं/ ढोकौं/ छेकौं/ पाचौं/ छैटौं/ सातौं/ आठौं/ खोंच/ पढौं/ औंठी/ ढिंडो/ छौं/ थियौं/ संग/ तपाईं/ बांस/ हांस/ सांप/
कसरी लेख्ने-
गर्छौँ/ भन्छौँ/ सुन्छौँ/ पाउँछौँ/ गर्छौँ/ सक्छौँ/ राख्छौँ/ बस्छौँ/ रन्छौँ/ देख्छौँ/ गयौँ/ भन्यौँ/ गऱ्यौँ/ गरौँ/ सक्यौँ/ बस्यौँ/ रोकौँ/ ढोकौँ/ छेकौँ/ पाँचौँ/ छैटौँ/ सातौँ/ आठौँ/ खोँच/ औँठी/ ढिँडो/ छौँ/ थियौँ/ सँग/ तपाईँ/ बाँस/ हाँस/ साँप/
चन्द्रबिन्दु ङ्/ ञ्/ ण् / न्/ म् जस्ता नासिक्य स्वरहरूका लागि प्रयोग गरिँदैन। यो अनुनासिक स्वरका लागि प्रयोग गरिन्छ।
आँप/ आँखा/ आँसु/ पाँच/ काँच/ हाँस/ बाँस/ आँगन/ जाँगर/ जुँगा/ सुँगुर/ सिँगार/ अँगार/ भँडार/ अँगालो/ घुँडा/ अँध्यारो/ इँटा/ इँजार/ नाइँ/ ज्वाइँ/ म्वाइँ/ ख्वाइँ/ रोपाइँ/ ऐँजरु/ ऐँसलु/ ऐँठन/ औँसी/ औँला/ उँट/ उँधो/ उँभो/ गउँत/ उनिउँ/ गुनिउँ/ कुनिउँ/ रोपाइँ/
काँध/ काँस/ काँचो/ काँटी/ कुँद्‌नु/ कुँजो/ कौँची/ खाँचो/ साँचो/ गाँस/ गाँड/ गाँठ/ गाँठो/ गाँसिनु/ गाँस्नु/ गुराँस/ खाँद/खाँटी/ पाँसुलो/ फाँसी/ आदि
प्रथम पुरुष (म/हामी) –ले पक्षअनुसार गरेका काम बुझाउने क्रियामा चन्द्रबिन्दुको प्रयोग हुन्छ।