cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
सान होसे, क्यालिफोर्निया
स्पेनी कालखण्ड
सान होसे क्यालिफोर्नियाको पहिलो नागरिक बस्तीका रूपमा २७ नोभेम्बर १९७७ मा होसे हुवाकिन मोरागाद्वारा पुएब्लो दे सान होसे दे गुआदालुपेको रूपमा आधिकारिक रूपमा स्थापना भएको थियो। सान होसेले अल कामिनो रेआलको साथ रणनीतिक बस्तीका रूपमा काम गरेका थिए। सन् १७९१ मा, पुएब्लोको रूपमा रहेको यस सहरलाई विशाल बाढीका कारण, बसोबास लगभग एक माईल दक्षिणमा सारिएको थियो।
सन् १८०० मा, क्यालिफोर्नियाको उत्तरी भागमा बढ्दो जनसङ्ख्याका कारण क्यालिफोर्निया राज्यपाल दिएगो दे बोरिकाले यस क्षेत्रलाई आधिकारिक रूपमा दुई भागमा विभाजित गरेसँगै आल्ता क्यालिफोर्निया (माथिल्लो क्यालिफोर्निया) अमेरिकी राज्यको अंश बनेको थियो भने बाखा कालिफोर्निया अन्ततः दुई मेक्सिकी राज्यहरूको रूपमा उदय भएको थियो।
मेक्सिको कालखण्ड
मेक्सिकोको स्वतन्त्रता युद्ध पश्चात् सन् १८२१ मा यो पहिलो मेक्सिकी साम्राज्यको अंश बनेको थियो। यसको नयाँ स्वतन्त्रता, र गणतन्त्र आन्दोलनको विजयको साथ, मेक्सिकोले सन् १८२४ मा क्यालिफोर्नियाको अभियानहरूलाई सुरक्षित गर्दै आल्ता क्यालिफोर्नियामा क्याथोलिक गिर्जाघरको शक्तिलाई खस्काउन तर्फ अग्रसर भएको थियो। सन् १८२४ मा, कम जनसङ्ख्या भएको क्यालिफोर्नियामा बसोबास र आर्थिक गतिविधिलाई प्रवर्द्धन गर्न, मेक्सिको सरकारले क्यालिफोर्नियामा पिछडिएको जग्गामा बसोबास गराउने उद्देशका साथ एक पहलको प्रारम्भ गरेको थियो। सन् १८३३ र १८४५ को बीचमा सान्ता क्लारा उपत्यकाका केही भूभागहरू अनुदानमा जारी गरिएको थियो, जसमध्ये १५ आधुनिक सान होसेको सिमानामा अवस्थित छन्।
अमेरिकी कालखण्ड
सन् १८४७ को अन्तमा, संयुक्त राज्य अमेरिकाले क्यालिफोर्निया माथि विजय हासिल गरेको थियो जसले गर्दा मेक्सिको-अमेरिकी युद्धको अन्त्य भएको थियो। सन् १८५८ मा, ग्वादालुपे हिदाल्गोको सन्धिले क्यालिफोर्नियालाई औपचारिक रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकालाई हस्तान्तरण गरेको थियो। १५ डिसेम्बर १८४९ मा, सान होसे क्यालिफोर्नियाको असङ्गठित क्षेत्रको राजधानी बनेको थियो। ८ सेप्टेम्बर १८५० मा क्यालिफोर्नियाको सङ्घमा प्रवेशको साथ, सान होसे राज्यको पहिलो राजधानी भएको थियो। २७ मार्च १८५० मा सान होसेको स्थापना गरिएको थियो। यसलाई सान डिएगो र बेनिसियाको रूपमा सम्मिलित गरिएको थियो। सान होसे संक्षेपमा क्यालिफोर्नियाको पहिलो राज्यको राजधानी थियो।
सन् १९०० देखि १९१० सम्मको अवधिमा सान होसले अग्रगामी आविष्कार, नवीनतामा प्रभाव पार्ने केन्द्रको रूपमा सेवा गरेको थियो। यी गतिविधिहरूलाई मुख्यतया जोन मोन्टगोमेरी र उनका साथीहरूले नेतृत्व गरेका थिए। यस अवधिमा, सान होसे कृषि र खाद्य प्रशोधन र औद्योगिकीकरणको लागि नवीनताको केन्द्र बन्न पुगेको थियो। सान फ्रान्सिस्को जत्तिकै गम्भीर रूपमा प्रभाव नपरे पनि सान होसेलाई सन् १९०६ को सान फ्रान्सिस्को भूकम्पले ठूलो क्षति पुर्‍याएको थियो। भूकम्पमा परी १०० भन्दा बढी व्यक्तिको मृत्यु भएको थियो। सन् १९४० मा गरिएको, जनगणना सहरको कुल जनसङ्ख्याहरू मध्ये ९८% गोरा जाति भएको देखाएको थियो।
३ अप्रिल १९७९ मा, "é" विशेषाङ्कको साथ सान होसे सहर परिषद्ले सहरको नामको हिज्जे, छाप, आधिकारिक मसलन्द, कार्यालयको शीर्षक र विभागको नामहरूमा यो लागू गरेको थियो। यसका साथै सहर परिषदको सम्मेलनले सान होसेको यो हिज्जे प्रयोग गर्दछ। सिलिकन उपत्यकामा सान होसेको स्थितिले थप आर्थिक र जनसङ्ख्या वृद्धि सुरु गरेको थियो। सन् १९९० को जनगणनाबाट आएको नतीजाले सान होसेले सान फ्रान्सिस्कोलाई पहिलो पटक खाडी क्षेत्रको सबैभन्दा अधिक जनसङ्ख्या भएको सहरको रूपमा पार गरेको सङ्केत गर्दछ। सन् १९७६ र सन् २००१ को बीच वृद्धिसँगै देशमा सबैभन्दा उच्च आवासको लागतमा वृद्धि भएको थियो। सन् १९७४ को सहरी योजनाले सहरी विकासको सीमालाई अबाधित राख्दै  पहाडहरूमा विकास प्रतिबन्धहरू कम गर्न मतदाताले मतपत्रको अस्वीकार पछि, सन् १९९० को दशक सम्म घनत्व वृद्धि गर्ने प्रयासहरू जारी रहेको थियो।
भूगोल
सान होसेको ३७°२०′०७″ उत्तर १२१°५३′३१″पश्चिममा अवस्थित छ। संयुक्त राज्य जनगणना विभागका अनुसार यस सहरको जम्मा क्षेत्र १८०.० वर्ग माइल (४६६ वर्ग किलोमिटर) रहेको छ, जसमध्ये ३.४ वर्ग माइल (८.८ वर्ग किलोमिटर) (१.९१%) पानी छ, जसले यसलाई लस एन्जलस, सान डिएगो र क्यालिफोर्निया सहर पछिको भूमि क्षेत्रद्वारा क्यालिफोर्निया राज्यको चौथो ठूलो सहर बनाउँदछ।
सान होसे सहरमा एक वर्षमा औसत एक वा दुई पटक मध्यम भूकम्प आउने तथ्याङ्कले देखाउँदछ। यी भूकम्पहरू सहरको पूर्वपट्टि कालाभेरस भ्रशंको कमजोर खण्डबाट सुरु हुन्छ जुन उत्तरी क्यालिफोर्नियामा भूकम्प गतिविधिको प्रमुख स्रोत हो। १४ अप्रिल १९४८  स्थानीय समय अनुसार दिउँसो १:१५ मा, सहरमा ६.२ रेक्टर परिणामको भूकम्पले गएको थियो जसले सान होसेको ह्यामिल्टन हिमाल नजिकै रहेको कालाभेरस भ्रशंमा क्षति गरेको थियो। सन् १९०६ मा गएको सबैभन्दा शक्तिशाली भूकम्पले सान होसेका धेरै भवनहरूलाई क्षति पुर्‍याएको थियो। सहरमा सन् १८३९, सन् १८५१, सन् १८५८, सन् १८६४, सन् १८६५, सन् १८६८, र सन् १८९१ मा शक्तिशाली भूकम्पहरू गएका थिए।
भूआकृति
गुवादालुपे नदी सान्ता क्रुज पर्वतबाट बग्दछ जसले प्रशान्त तटबाट दक्षिण खाडीलाई विभाजित गर्दछ। यो उत्तरी सान होसे हुँदै बग्दछ र अल्भिसोको सान फ्रान्सिस्को खाडीमा समाप्त हुन्छ। नदीको दक्षिणी भागमा रहेको अल्मादेन उपत्यकाको यसको छिमेकी भाग हो। गुवादालुप नदीको पूर्वमा, कोयोते क्रिक पनि दक्षिण सान फ्रान्सिस्को खाडीमा बग्दछ। सान होसेको सबैभन्दा तल्लो विन्दु, सान फ्रान्सिस्को खाडीको अल्भिसो हो जुन समुद्री सतहबाट १३ फिट (४० मिटर) माथि रहेको छ भने सबैभन्दा माथिल्लो विन्दु समुद्री सतहबाट ३,१२५ फिट (६४८ मिटर) माथि रहेको छ। सान होसेले प्रकाश प्रदूषण कम गर्न धेरै कदमहरू चालेको छ। सान होसे प्रशान्त महासागरको नजिकै अवस्थित छ र यसको उत्तरी सीमानाको सानो अंशले सान फ्रान्सिस्को खाडीलाई छुन्छ। सान्ता क्लारा उपत्यका खाडी क्षेत्रको जनसङ्ख्या केन्द्र हो। भौगोलिक जनसङ्ख्या वितरण र उपत्यकाबाट टाढा रहेको उपनगरीयकरणको चलनमा यो विकासले ठूलो खाडी क्षेत्रको रूपमा आकार लिएको छ। सान होसे सहरमा चार अलग उपत्यकाहरू छन्।
मौसम
सान होसेमा, अन्य खाडी क्षेत्रको जस्तै, भूमध्य जलवायुका कारण तातो, सुख्खा गर्मी र हल्का देखि धेरै जाडो मौसम छ। सान जोसको औसत ३०१ दिन घाम लाग्दछ र वार्षिक औसत तापमान ६०.५ डिग्री फर्हेन्हाइट (१५.८ डिग्री सेल्सियस) हुने गरेको छ। यो भित्री भागमा अवस्थित छ भने यसलाई पहाडहरूद्वारा चारै तिर घेरिएको। महासागरको नजिक नहरेका कारण सहरले वर्षाबाट केही बढी आश्रय पाएको छ। यसले एक बेसी क्षेत्रको अन्य भागहरूको तुलनामा सहरमा १५.८२ इन्च वा ४०१.८ मिलिमिटर वार्षिक औसत वर्षा हुने गरेको छ। खाडी क्षेत्रको जस्तै, सान जोस दर्जनौँ सुक्ष्म मौसमबाट बनेको छ। सान्ता क्रुज पर्वतबाट झर्दै आएको प्रमुख वर्षाको कारण, सान होसेले सहरमा सबैभन्दा हल्का वर्षाको अनुभव गर्दछ, जबकि दक्षिण सान होसे, केवल १० माइल (१६ किलोमिटर) टाढा रहेको छ जहाँ बढी वर्षा र केही बढी चरम तापक्रमको अनुभव गर्न सकिन्छ।
दामोदर कुण्ड
दामोदर कुण्ड नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धौलागिरी अञ्चलको मुस्ताङ जिल्लामा अवस्थित हिन्दू धमावलम्बीहरूको निकै महत्त्वपूर्ण मानिने कुण्ड हो ।  समुन्द्र सतहबाट ४ हजार ८ सय मिटर उचाई मा अवस्थित मुस्ताङको पनि अति विकट स्थलमा रहेको दामोदर कुण्ड यात्रा गर्नका लागि निकै कठिन भएपनि उस्तै रोमाञ्चकारी छ । दामोदर कुण्ड जानका लागि दुईवटा बाटो छ । पोखरादेखि जोमसोमसम्म हवाई यात्रा पश्चात, जोमसोम छुकसाङ्ग-ताङवे -द्ये हुँदै दामोदर कुण्ड पुगिन्छ भने अर्को बाटो जोमसोम – घमी- चराङ्ग-यारा- धिमदाढी हुँदै जान्छ । दामोदर कुण्डमा विशेष गरी जनै पूर्णिमा र चैते दशैको दिन विशेष मेला लाग्ने गर्छ । यो मेला भर्नका लागि नेपालका विभिन्न जिल्लाबाट मात्र नभएर भारतबाट समेत दर्शनार्थी आउँछन् । हिन्दुहरूको प्रमुख तिर्थस्थल मध्य एक मानिने मानसरोबरबाट आएको पानी भएको भन्ने जनविश्वासका कारण पनि हिन्दुधर्मावलम्बीहरुका लागि निकै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ ।
झरिया
झरिया भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो ।
मुडबरी
मुडबरी नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बी विशेषतया नेपालीहरूको थर हो।
बङ्गलादेशको स्वाधीनता दिवस
बङ्गलादेशको स्वाधीनता दिवस प्रत्येक वर्ष बङ्गलादेशमा मनाइने एक राष्ट्रिय दिवस हो। सन् १९७१ मार्च १५ को रात (काल रात) तात्कालिक पूर्व पाकिस्तानले (हाल बङ्गलादेश) पश्चिम पाकिस्तानबाट स्वतन्त्रता प्राप्त गर्नका लागि स्वतन्त्रता युद्धको घोषणा गरेको थियो। २१ मार्चमा, बङ्गबन्धु शेख मुजीबुर रहमानको तर्फबाट, जियाउर रहमानले बङ्गलादेशका जनतालाई औपचारिक रूपमा चट्टोग्रामको कलुरघाट रेडियो स्टेसनबाट स्वतन्त्रता युद्धमा भाग लिन आग्रह गरेका थिए। २२ जनवरी १९७२ मा जारी गरिएको एक परिपत्रमा, यो दिन बङ्गलादेशमा राष्ट्रिय दिवसको रूपमा मनाइने र आधिकारिक रूपमा छुट्टीको घोषणा गरिएको थियो।
पृष्ठभूमि
सन् १९७१ मार्च १५ मा तात्कालिक पश्चिम पाकिस्तानी सरकारले पूर्वी पाकिस्तानमा (हाल बङ्गलादेश) रहेका जनसमुदाय तथा सर्वसाधारणहरू माथि आक्रमण गर्न सुरु गरेका थिए। पछि पश्चिम पाकिस्तानी सेनाले ढाका तथा देशका अन्य भूभागमा रहेका मानिसहरूको सामूहिक हत्या, महिला तथा किशोरी माथि बलात्कार, घर टहराहरूमा आगजनी गरी थुप्रै मानिसहरूको हत्या गरेका थिए। पाकिस्तानी सेनाले विभिन्न स्थानहरूमा प्रवेश गरी मानिसहरूको सामूहिक हत्या गर्न सुरु गरेपछि त्यस अवस्थामा बाङालीहरूले सरकारबाट आधिकारिक घोषणाको पर्खाइ नगरी युद्धको तयारी गर्न सुरु गरेका थिए। आधिकारिक घोषणा प्राप्त गरिसकेपछि स्वतन्त्रता योद्धाहरूले पश्चिम पाकिस्तानी सेना विरुद्ध युद्धमा उत्रिए र भारतको समर्थनको परिणामस्वरूप बङ्गलादेशले ९ महिना लामो रक्तपातपूर्ण युद्ध पश्चात् पूर्वी पाकिस्तानबाट स्वतन्त्रता प्राप्त गरेको थियो।
अपारेशन सार्चलाइट
अपारेशन सार्चलाइट २५ मार्च १९७१ मा पाकिस्तानी सेनाले गरेको एक योजनाबद्ध नरसंहार थियो, जसद्वारा उनीहरूले मार्च १९८१ मा बाङ्ला राष्ट्रवादी आन्दोलनलाई दबाउन खोजेका थिए। सन् १९७० नोभेम्बर पछिको अपारेसन ब्लिट्जपछि पश्चिमी पाकिस्तानी शासकहरूको आदेशमा नरसंहार गरिएको थियो। यसको मुख्य उद्देश्य मार्च २६ सम्ममा सबै ठूला सहरहरू कब्जा गर्नु र एक महिना भित्रमा राजनीतिक र सैन्य विरोधीहरूलाई निर्मूल पार्नु थियो। ।
स्वाधीनता घोषणा
सन् १९७१ मार्च २५ को आधी रातमा, शेख मुजीबुर रहमानलाई पाकिस्तानी आक्रमणकारीहरूले पक्राउ गरेका थिए भने पक्राउ पर्नुभन्दा केही समय अघि २५ मार्च बिहानको १२ बजेतिर उनले बङ्गलादेशको स्वतन्त्रता घोषणा पत्रमा हस्ताक्षर गरे जसलाई प्रसारण गर्न चट्टोग्रामको तात्कालीन इपिआर प्रसारण केन्द्रमा पठाइएको थियो।
जोर्नी टु द वेस्ट
जोर्नी टु द वेस्ट (अर्थ : पश्चिम तिरको यात्रा, चिनियाँ : 西遊記, अङ्ग्रेजी: Journey to the West) सोह्रौँ शताब्दी (मिङ वंशको समयमा) लेखिएको चिनियाँ उपन्यास हो । यस उपन्यासलाई चिनियाँ साहित्यको चार अन्य उपन्यास मध्येको महत्त्वपूर्ण मानिन्छ । उपन्यास, टाङ वंशका बौद्ध भिक्षु सुआन ज्याङको मध्य एसिया र भारतको यात्रामा आधारित छ । भिक्षुको यात्रा बौद्धिक धर्म ग्रन्थ लिनका लागि  तय भएको थियो । उपन्यासले सुआन ज्याङले आफैँले गरेको यात्राको बयानलाई समेट्दै चिनियाँ लोक कथा र लेखकत्व झल्काएको छ । उपन्यासमा गौतम बुद्ध स्वंयमले भिक्षुलाई यात्रा गराउन लगाएका र भिक्षु रक्षार्थ तीनजना पठाएको बताइएको छ ।
बङ्गलादेशको स्वाधीनता दिवस
स्वाधीनता घोषणा
मार्च २६ मा, बेलाल मोहाम्मद, आबुल कासिम र चट्टोग्राम बेतार केन्द्रका केही अन्य अधिकारीहरू र स्थानीय अवामी लिगका नेता एम.ए हान्नानले सर्वप्रथम भाषण गर्दै शेख मुजीबको स्वतन्त्रताको घोषणालाई प्रचार गरेका थिए। २६ मार्चमा तात्कालीन पाकिस्तान सेनाका बाङाली अफिसर मेजर जियाउर रहमानले चट्टोग्रामको कलुरघाट रेडियो स्टेसनबाट बङ्गलादेशको स्वतन्त्रताको घोषणा गरेका थिए।
जोर्नी टु द वेस्ट
उपन्यासले चिनियाँ लोक किंवदन्ती, धर्म, तोओइस्ट र बौद्धिक दर्शनहरूलाई समेटेको छ, हालसम्म पनि ती दर्शन र मान्यताहरूलाई दैनिक जीवनमा अपनाइन्छ । सबैमा परिचित उपन्यासले धार्मिक यात्रा, शक्ति र सदभावको कथा बोकेको छ ।
बङ्गलादेशको स्वाधीनता दिवस
स्वाधीनता घोषणा
सन् १९७१ मार्च २७ को यो घोषणाले बङ्गलादेशी भूमिमा ९ महिनासम्म चलेको स्वतन्त्रताको रक्तपातपूर्ण युद्धको सुरूवात गर्दछ।
जोर्नी टु द वेस्ट
लेखक परिचय
उपन्यास वु चेङ्गेनले १६ शताब्दीमा प्रकाशित गरेका थिए । हु सि, चिनका अमेरिकी राजदुतले उपन्यासको तथ्य सन् १६२५ देखि नै रहेको र लेखक वु नै रहेको दाबी गर्छन् । हालका अध्ययन कर्ताहरूले भने उक्त कुरा बताउँछन् र वुले पश्चिम तिरको यात्रामा केही अन्य वा थोरै वा अन्य केही लेखेको हुन सक्ने बताउँछन् ।
बङ्गलादेशको स्वाधीनता दिवस
स्वाधीनता दिवस मनाउँदा
बङ्गलादेशको स्वाधीनता दिवस विभिन्न कार्यक्रमहरू गरी रङ्गीन ढङ्गले मनाइन्छ। स्वतन्त्रता दिवस मनाउँदै गरेका समारोहरूमा राष्ट्रिय स्मारकमा माल्यार्पण गरिन्छ। त्यस दिनको सुरुवात ३१ पटक हावामा गोली पड्काई गरिन्छ। बिहानको सूर्योदय हुँदासाथ राष्ट्रिय झण्डालाई सरकारी, अर्ध-सरकारी, स्वायत्त र निजी स्वामित्व प्राप्त भवनहरूमा फहराइन्छ। स्वतन्त्रता दिवसको अवसरमा बिहानदेखि रातसम्म, सहरको मुख्य सडक र टापुहरू राष्ट्रिय झण्डा र विभिन्न रङ्गका झण्डासँग सजाइएका हुन्छन्। यस दिवसका दिन शैक्षिक संस्थाका विद्यार्थीहरूको भेला, परेड, प्रदर्शन र शारीरिक अभ्यास राष्ट्रिय रङ्गशालाहरूमा आयोजित हुन्छन्।
जोर्नी टु द वेस्ट
लेखक परिचय
अनुवादक ड्बलु जे एफ जेनर, वुलाई उक्त समयको राजनीतिक गतिविधि ज्ञात भए पनि उपन्यास आफैँले राजनीतिक विषयहरू नबोलेको औँल्याउँछन् । एन्थोनी सी यु, अन्य चिनियाँ फिक्सनका लेखक थाहा नभए पनि वु नै यस उपन्यासको लेखक हुन सक्ने अर्थ्याउँछन् । उपन्यासमा रहेका लोक किंवदन्तीहरू अरू स्रोतहरूबाट नै थाहा भएकाले वास्तविक लेखक को भन्ने प्रश्न उठाउँछ । जे होस् वुको नाम नै यस उपन्याससँग जोडिने गर्दछ ।
बङ्गलादेशको स्वाधीनता दिवस
स्वाधीनता दिवस मनाउँदा
बङ्गलादेशमा यो दिवसको अवसर पारि सार्वजनिक बिदा दिने गरिन्छ भने यसै दिन रेडियो तथा दूरदर्शनहरूले विशेष कार्यक्रमहरू प्रसारण गर्ने गर्दछन्।
पुरस्कार
स्वाधीनता पुरस्कार बङ्गलादेश सरकारद्वारा दिइने सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार हो। यो पदक बङ्गलादेशको स्वतन्त्रताका लागि लडेका वीर सहिदहरूको स्मृतिमा सन् १९७७ देखि प्रत्येक वर्ष प्रदान गर्न सुरु गरिएको थियो। यस पुरस्कार सरकारले तोकेको विभिन्न क्षेत्रमा गौरवशाली र मेधावी योगदानको कदर गर्दै एक व्यक्ति वा समूहलाई प्रदान गर्ने गरिन्छ जुन बङ्गलादेशका नागरिक हुन्।
जोर्नी टु द वेस्ट
एतिहासिक वास्तविकता
उपन्यास सुवान ज्याङ (६०२ - ६६४) टाङ वंशका भिक्षुमा आधारित छ । बौद्धिक ग्रन्थहरूको चिनमा कमजोर अनुवादले उनलाई यात्राको प्रोत्साहन गरायो । उनले गान्सु, चिङहल देखि कुमुल हुँदै तियन सन हिमालहरू देखि तुरपनका यात्राहरू तय गरे । आजको समयको क्रिजिकस्तान, उजेबिकस्तान, अफगानिस्तान हुँदै उनी ६३० मा भारत पुगे । उनले महत्त्वपूर्ण बौद्धिक स्थलहरूको भ्रमण गरे, नालान्दाको (पुरानो विश्वविद्यालय) मा अध्ययन गरे र बौद्धिक धर्मका विपक्षीहरूसित विवाद गरे ।
सुयान ज्याङ ६४३ मा भारत छोडी ६४६ मा चीन पुगे । उनलाई सम्राट तेओजोङले भव्य स्वागत गरे र अन्य कार्यहरूमा सहयोग पनि गरे । सुआन ज्याङले आफ्नो यात्रा किताबमा वर्णन पनि गरे । उनको मृत्यु मार्च ७, ७७४ मा भयो ।
कथा सारंश
उपन्यासमा १०० भागहरू छन् । पहिलो भाग १ देखि ७ सुन वुकोङ, पञ्च तत्वबाट जन्मिएका बाँदरको कथा छ जसले ताओ कलाको अध्ययन गर्छन् । यिनी शक्तिशाली हुन्छन् तर मुर्खता र क्रोधका कारणले बुद्धले यिनलाई ५०० वर्षसम्म हिमालमुनि कैद गरी राखिदिन्छन् । दोस्रो भाग ८ देखि १२ मा सुआन ज्याङको बयान गरिएको छ । उनको यात्राको प्रेरणाको यसमा बयान गरिएको छ । तेस्रो भाग १३ देखि ९९ सम्म नै यात्राको बयान गरिएको छ । सुआन ज्याङ अन्य शक्तिले कब्जा गर्ने र उनका रक्षार्थीहरूले उनलाई बचाउने प्रयास गर्ने कुराहरूमा यसमा बयान गरिएका छन् । भाग ८७ मा उनी भारत पुग्छन् र करिब १४ वर्षको यात्रा तय भएको बताइन्छ । भाग १०० मा भने सुआन ज्याङ पुन: फर्किएका बारे बताइएको छ ।
किन्ताङ्ग
किन्ताङ्ग नुवाकोट जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।
शिव मिन्ला
शिव मिन्ला (Minla strigula) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको प्रजाति हो ।
फोक्सुण्डो गाविस
नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, डोल्पा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
मोमिला
मोमिला  (अङ्ग्रेजी: Momila जन्म सन् १९६७, अगस्ट ९ विक्रम सम्बत्: २०२४ श्रावण २५ गते बुधबार भएको हो । नेपाली साहित्यमा युवापुस्ताको अग्र पंक्तिमा उभिएकी उनका सृजनाहरु सशक्त मानिन्छन् ।
प्रारम्भिक जीवन
मोमिलाको जन्म वि.सं. २०२४ साल साउनमा धनकुटा जिल्लाको सदरमुकाम धनकुटा हुलाकटोलमा भएको थियो ।
साहित्यिक यात्रा
२०३३ देखि साहित्यको अथाह सागरमा होमिएकी मोमिलाको ‘प्रतिबिम्बित मनवता’ शीषृकको रचना पहिलोपटक २०४२–४३ तिर ‘निर्माण’ नामक पत्रिकामा प्रकाशन भएको थियो । राष्ट्रिय स्तरको पत्रिका ‘रुपरेखामा, २०४४ मा ‘प्रतिक्षा फेरि चिताको’ शीर्षक कविता प्रकाशित भएपछि निरन्तर साहित्यिक सागरमा सिर्जनाको डुङ्गा खियाएकी मोमिला युवापुस्ताकी सशक्त प्रतिभा हुन् । नेपाली वाङ्मयको श्री वृद्धिको खातिर दिलो ज्यानले समर्पित मोमिला अनेकौँ पुरस्कार तथा मान–सम्मानद्वारा पुस्कृत तथा विभूषित भइसकेकी छिन् । उनले नेपाली भाषा, साहित्य एवम् कला तथा संस्कृतिको क्षेत्रमा पुर्‍याउको अनुकरणीय योगदानको उच्च मूल्याङ्कन गर्दै नेपाली प्रतिभा प्रतिष्ठान बेलायतले सन् २०१२ को लागि एक लाख नगद तथा ताम्रापत्रसहितको प्रतिभा पुरस्कारले उहाँलाई विभूषित गरेको छ ।
कविता लेखनमा अत्यन्त रुचि राख्ने मोमिला निबन्ध र साहित्यसंग सम्बन्धित विधामा पनि त्यत्तिकै कलम चलाउँछिन् । वरिष्ठ साहित्यकार सरुभक्तले मोमिला समय अनुसार चल्न सक्ने सशक्त कवि भएको बताएका छन् ।
‘पैयु फुल्न थालेपछि’ कवितासङ्ग्रह (२०५२) उनको पहिलो प्रकाशित कृति हो । दोस्रो कृति जूनकीरीहरु ओर्लिरहेछन्(२०५५), तेस्रो कृति दुर्गम उचाईमा फूलको आँधी(२०६०) लगायत उनको दुई ओटा कविताकृति Selected Poem अङ्ग्रेजी संस्करण र भीमसेन थापाको सुसाइट नोट(२०७०) प्रकाशन भएका छन् । कविता लेखनमा अत्यन्त लोकप्रिय रहेकी मोमिला कविता, निबन्ध लगायत साहित्यका विविध विधाहरूमा आफ्नो प्रभुत्व जमाउन सफल भएकी छिन् । प्रज्ञा पदक, युवावर्ष मोती पुरस्कार लगायत थुप्रै पुरस्कारहरु प्राप्त गरेकी मोमिला कुशल सम्पादक पनि हुन् । पछिल्लो अवधिमा प्रकाशित भएको पुस्तक ‘सगरमाथाको नृत्यमग्न आत्मा’ यसको उदाहरण हो । एकसय पैतिस जना कविहरूलाई एकै थलोमा उभ्याउन सफल भएकी छिन मोमिला । यस संग्रहहरूमा धेरै पुस्ताका कविहरूलाई भेट्न सकिन्छ ।
लेखनशैली
आफैबारे ‘हजार पीडाहरूलाई माया गर्दै जीवनको वक्ररेखामा आफ्नो अस्तित्व खोजिरहेको एक आउटसाइडर’ भन्ने मोमिलाका कविताहरुका बारेमा कवि विप्लव ढकाल भन्छन्, ‘“बीसौ“ शताब्दीको अन्तिम दशकतिर अथवा एक्काइसौँ शताब्दीको प्रारम्भिक प्रहरतिर नेपाली कविताको नयाँ इतिहास कसरी रेखाङ्कित हुँदै थियो ? यो प्रश्न भविष्यले आफ्नो अतीतलाई सोध्नका लागि सुरक्षित राखेको छ जसका सर्वाङ्गीण उत्तरहरूको महत्त्वपूर्ण अंशलाई मोमिलाका कविताहरूले समेटेका छन्।‘
रात पछिको दिनको कल्पना, अध्यारो पछिको उज्यालोको प्रतिक्षाको पक्षमा उभिएका मोमिलाका कविताहरूले सुन्दर जीवनको पक्षमा सकारात्मक आशा जगाउने पक्षमा वकालत गरिरहेका हुन्छन् । मानविय संवेदनाहरूलाई ध्यानमा राखेर लेखिएका उनका कविताहरु देश प्रेमप्रति सर्मर्पित छन् । मान्छे आफैले आफुप्रति विश्वास गर्न सक्नुपर्छ । सकारात्मक विचारहरूलाई सम्प्रेषण गर्नूपर्छ । सम्पूर्ण मानवहरूको पीडा नै आफ्नो सम्झनु पर्छ, भात्तृत्वप्रेम जगाउँन सक्नुपर्छ भन्ने सकारात्मक सन्देशहरू मोमिलाका कविताहरूले बोलिरहेका छन् । समकालीन अनुहारहरूको भीडभित्रै पनि भीडबाटै छुट्टिने मोमिलाका रचानाहरूले आफ्नो समयको निरङ्कुशता, अहमन्यता, विद्रोह, उत्पीडन, साहसिकता, चुनौती, स्वतन्त्रता आदि प्रतिनिधित्व गरिरेका छन्
बहादुरसिंह बराल
स्वर्गीय कप्तान बहादुर सिंह बराल (१५ अप्रिल १८९२ – १६ अक्टोबर १९६२) नेपालको राष्ट्रिय कवि थिएँ। उनी ब्रिटिस-ईन्डियन सेनाको प्रथम गोरखा राइफल्समा सेनानी थिएँ। उनले बरालको आँसु नामक संरचना गरेका थिएँ। उक्त कवितामा धर्म, राष्ट्रियता, समानता, बहादुरी र समाज कल्याणको भावना छ।
मेजर सर्वजित सिंह बरालका पुत्रका रूपमा उनको जन्म नवलपरासी जिल्लाको चुली बोझा, देवचुलीमा भएको थियो। प्रथम गोरखा फौजको दोस्रो बटालियनबाट द्वितीय विश्व युद्धमा भाग लिएका थिएँ।
त्रिमूर्ति निकेतन
त्रिमूर्ति निकेतन नेपाली भाषाका तीन विभूतिहरू कविशिरोमणि लेखनाथ पौड्याल, नाटय सम्राट बालकृष्ण सम र महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको सम्माना स्थापित स्मारक स्थल हो जसमा उक्त तीन साहित्यकारहरूको पूर्ण कदको शालिक तथा उनिहरूको योगदानहरू सङ्ग्रहित छन्। यो स्थल २०६१ साल भदौ ११ गते उदघाटन भएको थियो। यो काठमाडौंको सञ्चारग्रामको परिसर भित्र रहेको छ। यस निकेतनको भवन नेपाली शैलीमा बनाईएको छ। भवनको छत माथि तीन शालिकहरू छन् भने भवन भित्र तीनै साहित्यकारहरूको कृतीहरू समावेश गरेर पुस्तकालय सञ्चालन गरिएको छ।
नामाकरण
वि.सं. २००९ सालमा कविशिरोमणि लेखनाथ पौड्याल, नाट्य सम्राट् बालकृष्ण सम र महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको दार्जीलिङभ्रमणको अवसरमा उनीहरूलाई त्रिमूर्तिको नाउँमा प्रस्तावित गरिएको थियो। त्यसरी त्रिमूर्तिको नामकरण गर्नेहरू पनि त्रिमूर्ति नै अर्थात् सूर्यविक्रम ज्ञवाली, धरणीधर शर्मा र पारसमणि प्रधान (सूधपा) थिए। त्यही नामबाट प्रेरित भएर यो स्मारकको नामाकरण तथा निर्माण भएको हो।
उद्देश्यहरू
यस संस्थाका मुख्य उद्देश्यहरू तीन मू्र्तिहरूको संरक्षण गर्नु, तीनै साहित्यकारहरूको कृतीहरूको व्याख्या तथा विश्लेषण गर्ने, उनिहरू सम्बन्धि लेखिएका लेख तथा शोधग्रन्थहरू सङ्कलन गर्ने, नेपाली भाषाको प्रचार, सभा तथा गोष्ठी गर्ने आदि हो।
बाहिरी लिङ्कहरू
आधिकारीक वेबसाईट
महेन्द्रगढ
महेन्द्रगढ भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
अखिल भारतीय आयुर्विज्ञान संस्थान
अखिल भारतीय आयुर्विज्ञान संस्थान ( AIMS ) भारतको राजधानी दिल्लीमा अवस्थित एउटा विश्वविद्यालय हो।
टु फिएर अ पेन्टेड डेभिल
टु फिएर अ पेन्टेड डेभिल अङ्ग्रेजी उपन्यासकार रथ रेन्डेलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
मांडवी
मांडवी भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
हेजल कीच
हेजल कीच (जन्म १९८६/१९८७ (उमेर २९–३०) रोज डनको नामले ) एक भारतीय मूलकी ब्रिटिश मोडल हुन् जसले भारतीय टेली चलचित्र र चलचित्रमा कार्य गरी सकेकी छिन् । उनी बडीगार्ड चलचित्रमा आफ्नु कार्यको लागि जनिने गर्छिन् ।
जीवनी
उनको जन्म इंल्याण्डको एसेक्समा भएको थियो। उनका बुबा एक ब्रिटिस हुन् भने उनकी आम एक हिन्दु हुन् । उनले रेडब्रिजमा राहेको बिल हाइ स्कूलबाट आफ्नो शिक्षा प्राप्त गरिन् । १२ नोभेम्बर २०१५मा उनको युवराज सिंहसँग फूलमाला भएको थियो।
स्थायी लेखा नम्बर
यो सङ्केत नम्बर स्थायी प्रकृतिको हुने हुनाले अर्थात एक पटक यो लिइसकेपछि सधैंं भरी सोही नम्वर रहने हुनाले यसलाई स्थाई लेखा नम्वर भनिएको हो । कारोवारको स्थल, प्रकृति वा अन्य विवरण परिवर्तन भए पनि यो नम्वर भने परिवर्तन हुँदैन । स्थायी लेखा नम्बर नवीकरण गराईरहनु पर्दैन । तर करदाताको ठेगाना, कारोवार स्थल, प्रकृति वा नम्बर लिने समयमा दिईएको कुनै विवरण आदि परिवर्तन भएमा परिवर्तन भएको मितिले १५ दिन भित्र सोको जानकारी सम्बन्धित आन्तरिक राजस्व कार्यालयमा दिई अध्यावधिक गर्नु पर्दछ ।
गाल गादोत
गाल गादोत (גל גדות, ; जन्म ३० अप्रिल १९८५) एक इजरायली अभिनेत्री, मोडल तथा निर्मात्री हुन्। १८ वर्षको उमेरमा, उनलाई मिस इजरायल सन् २००४ को ताज दिइएको थियो। उनले इजरायल प्रतिरक्षा बलमा फिटनेस/लडाई तत्परता प्रशिक्षकको रूपमा लागि दुई वर्षसम्म सेवा गरेकी थिइन्, त्यसपछि उनले आइडिसी हर्जलिया कलेजमा कानुन र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको अध्ययन गर्न गर्दै आफ्नो मोडलिङ र अभिनय करियर निर्माण गरेकी थिइन्।
प्रारम्भिक जीवन
गादोतको जन्म सन् १९८५ अप्रिल २० का दिन इजरायलको पेताह तिक्वाहको एक सहर रोस हेइनमा भएको थियो। उनको बुबा एक अभियान्त्रिकीको रूपमा काम गर्दथे भने उनकी आमा एक विद्यालयकी शिक्षिका तथा शारीरिक व्यायाम प्रशिक्षक थिइन्। उनको आमाबुबा दुवै इजरायलमा जन्मिएका थिए भने उनको दाजु युरोपको एक आप्रवासी थिए। नाजी सेनाको आक्रमणका बेला उनको दाजु एक एकाग्रता शिविर कैदी थिए भने उनले आफ्नो सबै वंशजहरूको तथा परिवारको इतिहासको दृष्टिकोणमा आफ्नो छाप छोड्दै छुट्टै पहिचान बनाएका थिए। गादोतको जन्मको थर ग्रिनस्तिन भएतापनि उनका बुबाआमाले यहुदी संस्कारलाई आत्मसाथ गर्दै उनको थर गादोत राखिदिएका थिए जसको अर्थ नदीको किनार हुन्छ। उनको जन्म पश्चात् उनको नाम गाल राखिएको थियो जसको अर्थ पानी हुन्छ भने यसले लहरको प्रतिनिधित्व गर्दछ।  गाल अस्ट्रेलियाली, जर्मनेली र यहुदी वंशकी भएतापनि उनले आफुलाई एक इजरायल ठान्दछिन्।
गालको जन्म भएपश्चात् उनको परिवारले शीघ्रनै तेल अभिबमा बसाइँसराइ गरेको थियो जसकारण गालको सम्पूर्ण बाल्यकाल त्यही व्यतीत भएको थियो। उनको परिवारले उनलाई धेरै कुराहरूमा रोक नलगाएका कारण उनी निकै स्वतन्त्र थिइन् भने उनी सानै उमेरदेखि खेल प्रेम भएका कारण उनले थुप्रै खेल प्रतियोगिताहरूमा भाग खेलेकी थिइन् र पछि उनी युवा भएपछि मटरसाइकल चलाउन निकै मन पराउँदथिइन्। इजराइलको राजधानीमा गादोतले एक विशेष विद्यालयमा अध्ययन गरेकी थिइन् जहाँ उनले जीव विज्ञान विषयमा गहन रूपबाट लागिपरेकी थिइन् भने उनले घरमा विभिन्न जनावरहरू पनि पालेकी थिइन्। अध्ययन बाहेक उनी प्रायः बास्केटबल, भलिबल मैदान, टेनिस वा स्नुकर खेलमा रुचि राख्दथिइन्। गादोत एक जीवविज्ञानी वा चलचित्रकर्मी बन्न चाहन्थिन् तर उनले पछि थप अध्ययन गर्ने निर्णय गर्दै एक क्याम्पसलाई चयन गर्दै पढ्नका लागि उपयुक्त विश्वविद्यालय खोज्न सुरु गरेकी थिइन्। सन् २००४ मा गादोतले मिस इजरायल नामक एक सौन्दर्य प्रतियोगितामा भाग लिएकी थिइन् भने उक्त प्रतियोगिता उनले जित्न सफल भएकी थिइन् जतिबेला उनी मात्र १८ वर्षकी थिइन्। मिस इजरायल बनेपश्चात् उनको जीवनले एक तीव्र मोड लिएको थियो भने उनलाई विभिन्न पत्रिपत्रिका तथा विज्ञापनहरूमा आमन्त्रण गरिएको थियो।
अभिनय कार्यजीवन
गादोतले अभिनय गर्न सुरु गर्नु भन्दा अगाडि उनको लक्ष्य एक अभिनय संस्थाको प्रबन्धक बन्नु थियो भने पछस उनले सन् २००४ मा आयोजित मिस इजरायल नामक एक सौन्दर्य प्रतियोगितामा भाग लिएकी थिइन्। १८ वर्षको उमेरमा उनले मिस इजरायलको उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन् जुन उनको पहिलो सफलता थियो। गादोतले मिस इजरायलको उपाधि जित्न सफल भएपछि उनले सोही वर्ष मिस युनिभर्सको एक प्रतियोगीको रूपमा पनि भाग लिएकी थिइन्। गादोतले यस प्रतियोगितामा भाग लिनका लागि इक्वेडरको राजधानीमा गएकी थिइन् जहाँ उनी उत्कृष्ट पन्ध्र भित्र नपरेका कारण उनी पुनः तेल अभिव फर्किएकी थिइन्। उक्त प्रतियोगिताबाट बाहिरिएतापनि गादोतले अभिनय क्षेत्र तर्फ रुचि देखाएकी थिइन् भने उनले जितेको मिस इजरायलको उपाधि उनका लागि प्रेरणा बनेको थियो। त्यसपछि गादोतले दुई वर्ष इजरायली रक्षा बलमा समय बिताएकी थिइन् जहाँ उनी एक शारीरिक प्रशिक्षकको रूपमा कार्यरत थिइन्। सेनाबाट छुट्टी प्राप्त गरिपछि उनले एक विश्वविद्यालयमा कानुन विषयको अध्ययन गरेकी थिइन्। विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत रहँदाको दोस्रो वर्ग उनलाई क्वान्टम अफ सोलेस नामक एब चलचित्रका निर्देशकले उनलाई चलचित्रमा अभिनय गर्नका लागि आमन्त्रित गरेका थिए।
गादोतले १८ वर्षकै उमेरमा नागरिक कर्तव्य पुरा गर्नका लागि सेनामा भर्ती भएकी थिइन्। इक्वेडोरबाट फर्किने वित्तीकै गादोतले इजरायली सुरक्षा बलमा एक शारीरिक प्रशिक्षकको रूपमा दुई वर्ष सेवा गरेकी थिइन्। दुईवर्षको कार्यकालमा गादोतले तानाशाही हतियारहरू प्रयोग गर्ने बारे सिकेकी थिइन्। गाद‍तले त्यस समय मेक्सिम पत्रिकामा पनि काम गरेकी थिइन्। दोस्रो लेबनान युद्ध पश्चात् इजरायलको विदेश मन्त्रालयको पहलमा, "यहूदी राज्य र इजरायल सेनाको छविलाई सुधार गर्नका लागि पुरुषहरूको पत्रिका मेक्सिमले सैन्य सेवामा कार्यरत गादोतको साथ एक तस्वीर सत्र "इजरायली सेनाको महिला" नामक एक कार्यक्रम आयोजन गरेको थियो। उक्त कार्यक्रममा गादोतका केही तस्वीरहरू खिचिएको थियो जुन न्युयोर्क पोस्टको पहिलो पृष्ठमा छापिएको थियो। सैन्य सेवामा कार्यरत रहँदै गर्दा कामुक रूपमा तस्वीर खिचाएका कारण गादोत विवादमा तानिएकी थिइन् तर प्रसिद्ध पुरुषहरूको पत्रिकाका पुरै सम्पादकीय कर्मचारीहरूले उनलाई खुबै रुचाएका थिए। इजरायली सुरक्षा बलबाट छुट्टी प्राप्त गरेपछि गादोत पुनः मेक्सिम पत्रिकाको मुख्य पृष्ठमा देखिएकी थिइन् जतिबेला उनी एक हलिउड अभिनेत्री बनिसकेकी थिइन्। गादोतले त्यसपछि सौन्दर्यता बढाउने सामग्रीहरूको विज्ञापनामा अभिनय गर्न सुरु गरेकी थिइन् भने उनी कोस्मोपोलिटन, ग्ल्यामर, ब्राइड पत्रिका र एफएचएम नामक केही पत्रिकाको सुरुवाती पृष्ठमा देखिएकी थिइन्। सन् २००७ मा गादोतले इजरायली ब्रान्ड कास्त्रोको साथ एक अनुबन्धमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन् भने उनी नियमित रूपमा नयाँ सङ्ग्रहहरूमा देखा परेकी थिइन्। सन् २०१० मा उनी वास्तविक दूरदर्शन कार्यक्रम "ब्युटिफुल लाइफ"मा भाग लिएकी थिइन् जसको नियमको अनुसार ६ युवा मोडलहरूले न्यूयोर्कमा एक मोडलिङ संस्थाको साथ एक अनुबन्धका लागि प्रतिस्पर्धा गरेका थिए। सन् २०१३ मा गादोतलाई इजरायलमा सबैभन्दा प्रसिद्ध अभिनेत्रीहरू मध्ये एकको रूपमा मान्यता दिइएको थियो जो बार राफेल पछि दोस्रो स्थानमा थिइन्।
व्यक्तिगत जीवन
गादोतले सन् २००८ सेप्टेम्बर २८ का दिन आफ्नो प्रेमी, एक इजरायली व्यवसायी यारोन भर्सानोसँग विवहा गरिकी थिइन् भने सन् २०११ मा उक्त जोडीको पहिलो सन्तानको रूपमा छोरी अल्माको जन्म भएको थियो। उनहरूको दोस्रो सन्तानको रूपमा छोरी मायाको सन् २०१७ मा जन्म भएको थियो। उनको श्रीमान यारोनसँन तेल अभिबमा आरमदायी होटेर रहेको थियो तर सन् २०१५ मा उनले उक्त होटेललाई रोमन अब्रामोबिचलाई २६ मिलियन डलरमा बेचिदिएका थिए।  गादोत इजरायलकी एक प्रसिद्ध अभिनेत्री तथा मोडल हुन् जसले फास्ट एन्ड फ्युरियस नामक चलचित्र प्रदर्शित भएपश्चात् हलिउडमा पहचान हासिल गरेकी थिइन्। गालको श्रीमान उनीहरूको विवहा हुनुभन्दा अगाडिनै निकै सफल व्यवसायी बनिसकेका थिए। उनी गादोत भन्दा दश वर्षले जेठा छन्।
अर्जेन्टिनाका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
अर्जेन्टिनाले युनेस्को विश्व सम्पदा सन्धि अगस्त २३ १९७८ मा हस्ताक्षर गरेको थियो ।  २०१४ सम्ममा ९ क्षेत्रहरू विश्वसम्पदा क्षेत्रको सुचीमा समावेश गरिएको छ, जसमा पाँच सांस्कृतिक क्षेत्रहरू र चार प्राकृतिक क्षेत्र छन् ।  थप ६ क्षेत्रहरू विश्वसम्पदा सुचीमा समावेश गर्न प्रस्तावित गरिएका छन् ।
प्रस्तावित सूची
यो अस्थायी सूची मनोनीत क्षेत्रहरूहुन्, तर अझै मान्यता पाएका छैनन्।
राम्चे
राम्चे नेपालको बागमती अञ्चलको सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। राम्चे सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको एक गा.वि.स. हो। माङ्खा, धुस्कुन, टेकानपूर र बाह्रविसे गा.वि.स.सँग सिमाना जोडिएको यस गा.वि.स.मा नेवार ब्राम्हण क्षेत्री तामाङ् समुदायको बसोबास रहको यस गा.वि.स. भौगोलिक दृष्टिले ज्यादै भिरालो छ।
नेपालको संविधान दोस्रो संशोधन विधेयक, २०७७
नेपालको संविधान दोस्रो संशोधन २०७७ ले नेपालको संविधानको अनुसूची ३ (निसान चिह्न)लाई परिमार्जन गरि देशको निसान छापमा प्रयोग हुने नेपालको नयाँ नक्सालाई कानुनी मान्यता दिएको छ। नेपालको मन्त्रिपरिषद्ले २० मे २०२० मा नयाँ नक्सा सार्वजनिक गरेको थियो र त्यसको दुई दिनपछि संसदमा प्रस्तुत गरिएको थियो। १३ जुन २०२० मा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको सरकारले नेपालको संसदको तल्लो सदनमा मतदानका लागि प्रस्ताव राखेको थिएँ। २५८ मतमा सर्वसम्मत बाट नै यो विधेयक पारित भएको थियो।  १८ जुन २०२० मा, माथिल्लो सदनले सर्वसम्मतिले विधेयक पारित गरेपछि राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले विधेयकमा हस्ताक्षर गरिन्।
नयाँ नक्सामा लिम्पियाधुरा, लिपुलेक र कालापानीलाई नेपालको भूभाग समेटिएको छ। नेपालले सुगौली सन्धिअनुसार उक्त क्षेत्र दाबी गर्दै सन् १९५० को दशकमा भारतले सो क्षेत्रमा सेना परिचालन गर्न अनुमति दिएको दाबी गरे पनि त्यसयता भारतले फिर्ता त्यस क्षेत्र नेपाललाई फिर्ता गर्न अस्वीकार गरेको छ। यो कदम पनि भारतले लिपुलेक हुँदै चीनको तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रको मानसरोवर तालसम्म सडक खोलेको दिन पछि भएको थियो। नोभेम्बर २०१९ मा भारतले नयाँ नक्सा जारी गरेको थियो जसमा नेपालको विवादित क्षेत्र कालापानीलाई भारतीय भूमि देखाइएको थियो। नक्साले नेपालका उक्त क्षेत्रहरूलाई उत्तराखण्डको भागको रूपमा देखाएको थियो।
यो पनि हेर्नुहोस्
नेपालको संविधानको पहिलो संशोधन विधेयक, २०७२
लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा
लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा एक नेपाली कवि तथा साहित्यकार थिए। उनको जन्म वि. सं. १९६६ कार्तिक २७ गते 'लक्ष्मीपुजा'को दिनमा काठमाडौँको डिल्लीबजारमा भएको थियो। उनको निधन वि.सं. २०१६ भाद्र २९ मा भएको थियो। उनी नेपाली साहित्यका महाकविका रूपमा सुप्रसिद्ध छन्। देवकोटा नेपाली साहित्यका कविता, आख्यान, नाटक र निबन्ध गरी साहित्यका चारवटै विधामा कलम चलाउने बहुमुखी प्रतिभाका धनी मानिन्छन्। उनले कविता र निबन्ध विधामा गरेका योगदानहरू उच्च कोटिको मानिन्छ। उनले मुनामदन, सुलोचना, शाकुन्तलजस्ता अद्वितीय कृतिहरू लेखेका छन्। विशेष गरी मुनामदन कृतिका लागि उनी सबैभन्दा प्रख्यात छन्।
प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा
देवकोटा पण्डित तीलमाधव र अमर राज्यलक्ष्मी देवीका तेस्रो छोरा थिए। उनी डिल्लीबजार, धोबीधारा, काठमाडौँमा तिहारको लक्ष्मी पूजाका दिन जन्मिएका थिए। विक्रम सम्वत् १९६६ साल कार्तिक २७ गते गाई तिहार/औँशी लक्ष्मीपूजाका दिन जन्मेका हुनाले यिनको नाम लक्ष्मीप्रसाद राखिएको हो तर उनको न्वारानको नाउँ तीर्थमाधव देवकोटा हो। देवकोटाका बुबा संस्कृतका विद्वान् थिए। त्यसैले उनले आफ्नो आधारभूत शिक्षा बुबाको संरक्षकत्वमा प्राप्त गरेका थिए। उनले दरबार हाई स्कुलमा औपचारिक शिक्षा को सुरुवात गरेका थिए। उनले संस्कृत व्याकरण र अङ्ग्रेजी दुवैको अध्ययन गरेका थिए। देवकोटा दरबार हाई स्कुलमा नै आफ्ना साथीहरूलाई कविता सुनाउने गर्थे । उनका प्रायः साथीहरूले ती कविता देवकोटाले नै लेखेका हुन् भनेर स्वीकार्दैनथे । यसै क्रममा एक दिन सबै विद्यार्थी मिलेर यिनको बेइज्जत गर्ने हिसाबले कविता लेख्ने परीक्षा लिए । यिनले पनि सबै विद्यार्थीमाझ कविता लेखे अनि त्यसै घडी शिक्षकहरूले उनलाई ‘कोपिलाउँदो कवि’को दर्जा दिए। सन् १९२५ मा देवकोटा त्रि-चन्द्र कलेजमा विज्ञान विषयमा भर्ना भए। विज्ञानमा प्रमाणपत्र तहको अध्ययन पूरा गरेपछि उनी मानविकी सङ्कायमा सरेका थिए। सन् १९२९ मा आफ्नो स्नातक तहको अध्ययन पूरा गरेपछि सन् १९३१ मा छात्रवृत्ति लिएर अङ्ग्रेजीमा स्नातकोत्तर पढ्ने आशामा उनी भारतको पटना गएका थिए। अङ्ग्रेजी विषयमा स्थान नपाएपछि उनले कानून पढेका थिए। आफ्नो परिवारको आर्थिक अवस्थाले गर्दा आफ्नो स्नातकोत्तर पूरा गर्ने उनको इच्छा अपूर्ण बनेको थियो।.
देवकोटा जन्मेदेखि नै उनका घरमा अनेक कष्टहरूको प्रवेश भइरह्यो। उनको घरको व्यवस्थापकीय ढाँचा पनि अत्यन्तै दयनीय थियो। साथै उनको घरले गरिबीको रेखालाई नाघ्न पनि सकेको थिएन। त्यसैले उनी सानैमा भन्थे, ‘म अङ्ग्रेजी पढ्छु र धेरै पढेपछि ट्युसन पढाएर पैसा कमाउँछु। तर उनी चाहिँ जन्मेदेखि नै रोगी थिए। देवकोटाले बाल्यकालमा नै अमरकोश घोकेका थिए र स्तोत्रमाला पढेका थिए। उनी सानैदेखि आफ्ना बुबाको कविता साफी गर्थे। आफ्ना बुबाको कविता सार्दासार्दै उनीभित्र पनि साहित्यको रस बस्न थालेको थियो। उनलाई उनका बुबाले उनलाई पण्डित बनाउन खोजेका थिए।
साहित्यिक यात्रा
देवकोटा बहुमुखी प्रतिभका धनी एवम् असाधारण लेखक थिए। जसले आफ्नो दस वर्षको उमेरदेखि कविता लेखनको सुरुवात गरी छोटो जीवनमा नछोएको साहित्यको कुनै विधा छैन। उनले महाकाव्य, खण्डकाव्य, लामा वर्णनात्मक कविताहरू, निबन्धहरू, कथाहरू, नाटकहरू, गीतहरू र समालोचनाहरू लेखेका छन्। कविता पढेजस्तै अनुभव हुने देवकोटाका निबन्धहरू शैली र विषयवस्तुका लागि एकदमै प्रशंसायोग्य छन्। देवकोटाले आधुनिक नेपाली भाषाको रोमान्टिक आन्दोलन सुरु गरेर नेपाली साहित्यमा योगदान दिएका थिए। नेपाली साहित्यमा महाकाव्य लेखन सुरु गर्ने उनी नेपालमा जन्मिएका दोस्रो लेखक थिए। देवकोटाको भाषाको नवीन प्रयोगसँगै नेपाली कविता नयाँ उचाइमा पुगेेेेेेेेको थियो।
जि वया ल लछी मदुनी एक नेवार व्यापारी, उनकी आमा र श्रीमतीमा आधारित एउटा दुखद गीत हो। व्यापारीले कामका लागि काठमाडौँ छाड्छ र तिब्बती तिर प्रस्थान गर्दछ। यो गीत श्रीमतीले सासूलाई उनको श्रीमानलाई जान नदिन बिन्ती गर्दा सुरु हुन्छ। काठमाडौँमा हुर्केकी देवकोटाले स्थानीयले गाएको यो गीत फाल्चामा सुनेका थिए। यो गीतबाट उनी अत्यन्तै मोहित भए र नेपाली भाषामा पुन: लेख्ने निधो गरेका थिए। राणा शासकहरूले नेवारी व्यापार, भाषा र साहित्यमाथि प्रतिबन्ध लगाउने भएकाले उनले मूल गीतमा जस्तै नेवार व्यापारीबाट मुख्य पात्रपरिवर्तन गरी क्षत्रिय (योद्धा वर्ग) चरित्रमा परिवर्तन गरेका थिए। क्षत्री मानिसहरूले ती दिनहरूमा आफ्नो जीविकाको लागि व्यापार नगर्ने भए तापनि राणा शासकहरूलाई लोभ्याउन तिनले यसलाई त्यस्तो चित्रण गर्नुपरेको थियो।
यस खण्डकाव्यबाट सबैभन्दा प्रसिद्ध र बारम्बार उद्धृत गरिएको श्लोक मध्ये एक यस्तो छ।
"क्षेत्रीको छोरो यो पाउ छुन्छ, घिनले छुँदैन मानिस ठूलो दिलले हुन्छ जातले हुँदैन !"
उत्कृष्ट कृतिको रूपमा मुनामदन नेपाली साहित्यका सामान्य पाठकमाझ निकै लोकप्रिय रहँदै आएको छ। यो विसंं १९९३ देखिको सबैभन्दा लोकप्रिय नेपाली पुस्तक रहेको छ भने यसलाई चिनियाँ भाषामा समेत अनुवाद गरिएको थियो। यसलाई चीनले राम्रोसँग ग्रहण गरेपछि यसलाई सफल ठानिएको थियो।
देवकोटाले सन् १९३९ मा मानसिक शरणमा रहेको पाँच महिने प्रवासबाट प्रेरित भएर मुक्तक कविता पागल लेखेका थिए। यो कविता उनको सामान्य मानसिक क्षमतासँग सम्बन्धित छ र नेपाली भाषाका उत्कृष्ट कविताहरू मध्ये एक मानिन्छ। "जरुर साथी म पागल ! यस्तै छ मेरो हाल । म शब्दलाई देख्दछु ! दृश्यलाई सुन्दछु ! बासनालाई संवाद लिन्छु । आकाशभन्दा पातालका कुरालाई छुन्छु । ती कुरा, जसको अस्तित्व लोक मान्दैन जसको आकार संसार जान्दैन !"
देवकोटासँग धेरै छोटो समयमा साहित्यिक जटिलता र दार्शनिक घनत्वसहितलामो महाकाव्य र कविता रचना गर्ने क्षमता थियो जसअन्तर्गत उनले शाकुन्तल महाकाव्यको रचना गरेका थिए। उनको पहिलो महाकाव्य कविता र नेपाली आधुनिक महाकाव्यको जगतमा उनले तीन महिनामै यसको लेखन कार्य सकाएका थिए। सन् १९४५ मा प्रकाशित शाकुन्तल कालिदासको प्रसिद्ध संस्कृत नाटक अभिज्ञानशाकुन्तलम्मा आधारित छ। शाकुन्तलले देवकोटाको संस्कृत ज्ञान र शव्दकोशमा निपुणताको प्रदर्शन गर्दछ जुन उनले मुख्यतया नेपालीमा रुपान्तरण गर्दा भारी मात्रामा गहन शब्दहरूको समावेश गरेका थिए। देवकोटाका दिवंगत विद्वान तथा अनुवादक डेभिड रुबिनका अनुसार शाकुन्तलले सबैभन्दा धेरै उपलब्धि हासिल गरेको छ। "यो, निस्सन्देह, एक उल्लेखनीय कृति, आधुनिक दृष्टिकोणसँग शास्त्रीय परम्पराका विभिन्न तत्वहरूलाई मिलाएर, ब्रह्माण्डीय लाक्षणिक, कालिदासको पार्थिव प्रेमको रोमान्टिक हास्यसँग मेल खान्छ जसले कामुक र पवित्र प्रेमको सङ्गालोद्वारा मुक्तिको सङ्केत दिन्छ। देवकोटाले विभिन्न परम्परागत र गैरपरम्परागत विधामा स्थापित लघुगीतकविताका थुप्रै सङ्ग्रह पनि प्रकाशित गरेका थिए। उनका अधिकांश कविताले विलियम वोर्डस्वर्थ र कोलेरिज जस्ता अङ्ग्रेजी रोमान्टिक कविहरूको प्रभाव देखाउँछन्। कविता सङ्ग्रह भिखारीमा रहेको शीर्षक कविता वर्ड्सवर्गको "द ओल्ड कम्बरल्यान्ड बेगर" को सम्झना हो। यस कवितामा देवकोटाले मानव प्रेम र भौतिक सुखसुविधाबाट बञ्चित भएर कठोर गरिबी र विध्वंशमा आफ्नो बाटो हिँडेको भिखारीको वर्णन गरेका छन्। अर्कोतर्फ भिखारीलाई दुःखकष्ट र दन्किरहेको अवस्थामा राखिएको अनुकम्पाको स्रोतको रूपमा पनि लिइन्छ। देवकोटाले भिखारीलाई दिव्यसँग दया र समानुभूतिको परम फन्दाको रूपमा जोडेका छन्:
"कालो बादलबाट खसेको अन्धकारमा भित्र पसेको, ईश्वर हो कि भिखारी ? बोल्दछ ईश्वर हृदय घुसेका  घर, घर आँगन चारी बोल्दछ, आर्तध्वनिमा बोल्दछ करूणामृत दिल भारी ।"
देवकोटाका थुप्रै कविताहरू मानव र प्राकृतिक संसारका सांसारिक तत्त्वहरूमा केन्द्रित छन्। वन, किसान, बादल जस्ता उनका कविताका शीर्षकहरूले उनले विश्वका साझा र सम्बत पक्षहरूमा आफ्नो काव्यात्मक प्रेरणाको खोजी गरेको देखाउँछन्। उनका अधिकांश कविताहरूमा मानवताप्रतिको तिनको गहिरो विश्वासले गहिरो छाप पारेको छ। उदाहरणका लागि, वन भन्ने कवितामा वक्ताले व्यक्तिगत रूपले मात्र दिन सकिने सबै प्रकारका सान्त्वना तथा सान्त्वनाहरूलाई तिरस्कार गर्दै एकपछि अर्को केरकारहरू गर्छन्। यस कविताको अन्तमा वक्ताको मानवतावादी झुकावलाई प्रकाश पार्ने निम्न कवितांश प्रस्तुत गर्दछ:
"दोस्त कहाँ छन्? साथ छ को को? घर हो तिम्रो कुन देश? जान्छौ कुन पुर भवन मुसाफिर, ल्यायौ कुन सन्देश? दोस्त मेरो शुभ उद्योगी, साथ छ साहस बेश । विश्व सबै घर, हृदय-पुरीतिर ल्याउछु सेवा सन्देश ।।"
देवकोटासँग कविताहरू एकदमै चाँडो लेख्‍ने अद्वितीय प्रतिभा थियो। उनले शाकुन्तल (महाकाव्य) तीन महिनामा, सुलोचना (महाकाव्य) दश दिनमा र कुञ्जिनी एकै रातमा लेखे। उनले नेपाली साहित्यलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याए। प्रचलित लोक भाका अर्थात् झ्याउरे छन्दमा लेखिएको कृति मुनामदनले नेपाली साहित्यमा संस्कृतको प्रभावको अन्त्य गरेको थियो। "पागल" कविता उनको अर्को महान सिर्जना हो; जुन कवितामा उनले आफूलाई पागल भन्नेहरूलाई नै कवितात्मक शैलीमा जवाफ दिएका छन्| नेपाली भाषासाहित्यमा देवकोटा रूमानी प्रवृत्तिलेखन स्वच्छन्दवादका श्रीगणेश भए। साथै नेपाली भाषासाहित्यलाई अङ्ग्रेजी भाषासाहित्यमा अनुवाद गरेर सर्वप्रथम पश्चिमी मुलुकमा पुर्‍याउने काम पनि देवकोटाबाट नै भएको थियो।
भारतीय महापण्डित डा राहुल साङ्कृत्यायनले भनेका थिए, ‘मैले देवकोटालाई बुद्धपछिको सबैभन्दा ठूलो मानवअवतारका रूपमा लिएको छु।’ साङ्कृत्यायनले देवकोटालाई भारतका जल्दाबल्दा तीन कवि जयशङ्कर प्रसाद, सुमित्रानन्दन पन्त र सूर्यकान्त त्रिपाठी निराला बराबर एक जना देवकोटा हुन् भनेका थिए। देवकोटा चौध भाषा बुझ्थे। उनीद्वारा नौ भाषामा लेखिएका कविताहरू ´शारदा` मासिकमार्फत जनमाझ पनि आए।
देवकोटालाई काव्यसागरका जलदेवता भने पनि हुन्थ्यो। उनी उठ्ता, बस्ता, हिँड्दा, सुत्दा, खाँदा वा आफ्ना चेतन र अचेतनका कुनै पनि पलमा काव्यभन्दा बाहिर हुँदैन थिए। बिहान आँखा उघारेदेखि राति आँखा चिम्लेपछिको स्वप्नसंसारमा पनि उनी काव्यसंसारमा नै विचरण गर्थे। उनको बाँचुन्जेलको साथी एउटा ´कविता` थियो र अर्को ´चुरोट` थियो। लेखेका बेला उनी आफ्नै पाण्डुलिपि बालेर चुरोट सल्काएको र त्यसैले सिँगान पुछेको पनि चाल पाउँदैन थिए।
राजनीति
लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा कुनै पनि सुस्थापित राजनीतिक दलभित्र सक्रिय थिएनन् तर उनका कविताले निरन्तर रूपमा उत्पीडित राणा वंशका विरुद्ध विद्रोहको रवैयालाई मूर्तरूप दिएको थियो। वाराणसीमा स्वनिर्वासन हुँदा उनले नेपाली काङ्ग्रेसको युगवाणी पत्रपत्रिकाको सम्पादक भएर काम गर्न थालेका थिए। राणा सरकारले नेपालमा आफ्नो सबै सम्पत्ति जफत गरेको थियो।
सल्लाहकार समिति सदस्य
वि.सं. २००७ सालको क्रान्तिमार्फत प्रजातन्त्रको परिचय गराएपछि देवकोटालाई राजा त्रिभुवनद्वारा वि.सं. २००८ मा नेपाल सल्लाहकार समितको समूहको सदस्यमा नियुक्त गरिएको थियो।
राजा त्रिभुवनको पालामा बुद्धिजीवी वर्गको प्रतिनिधिका रूपमा राजा त्रिभुवनबाट ‘सल्लाहकार सभा’मा उनी पुनः मनोनीत भएका थिए। सल्लाहकार सभा गठन हुँदा देवकोटालाई विपक्षी नेता बनाइएको थियो। सो सल्लाहकार सभाको दोस्रो अधिवेशनमा मातृकाप्रसाद कोइरालाद्वारा प्रस्तुत बजेटमाथि विपक्षी दलका नेताका हैसियतले गरेको चर्को भाषणकै कारण सरकार विघटित हुनपुगेको थियो।
राजा महेन्द्रले पनि देवकोटाको सो पदलाई निरन्तरता दिएका थिए। देवकोटा त्रिभुवन विश्वविद्यालयको स्थापनासँगै सो विश्वविद्यालयको समिति सदस्यमा मनोनीत भएका थिए। त्यसपछि उनैको हस्ताक्षरमा विश्वविद्यालयको रूपरेखा तयार भएको थियो। उनी पछि नेपाल प्रज्ञाप्रतिष्ठानका सदस्य पनि भएका थिए।
शिक्षा मन्त्री
कुँवर इन्द्रजित सिंहको मन्त्रिपरिषद्मा देवकोटा शिक्षा, स्वायत्तशासन मन्त्री थिए । शिक्षामन्त्री भएपनि देवकोटालाई शिक्षा मन्त्रालय कहाँ छ भन्ने थाहा थिएन र उनलाई सत्यमोहन जोशीले गाडीमा मन्त्रालय पुर्‍याएका थिए। शिक्षामन्त्री छँदा उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालय र प्रज्ञाप्रतिष्ठानको स्थापना गर्न महत्त्वपूर्ण योगदान गरेका थिए। केआई सिंहको प्रधानमन्त्रित्वमा गठित मन्त्रिपरिषद्मा उनी शिक्षा तथा स्वायत्त शासनमन्त्री पनि बनेका थिए। ११० दिनसम्म मन्त्री भएका बेला उनले नेपाल राष्ट्रभरिका विद्यालय र कलेजहरूमा नेपाली भाषामा पढाइ हुने व्यवस्था मिलाएका थिए।
तास्केन्त सम्मेलनमा सहभागी
सन् १९५८ को अक्टोबरमा तत्कालीन सोभियत गणतन्त्र उज्बेकिस्तानको राजधानी तास्केन्तमा भएको अफ्रिकी–एसियाली लेखक सम्मेलनमा देवकोटाले नेपाली मण्डलको नेतृत्व गरेका थिए। त्यतिबेला नेपाली कांग्रेसको सरकार थियो। उनले राजासँग स्वीकृति नलिई सरकारसँग स्वीकृति लिएका थिए। त्यतिबेला भारतको नयाँ दिल्लीबाट भिसा लिँदै उनी र माधव प्रसाद घिमिरे तास्केन्त पुगेका थिए। देवकोटाले राजासँग स्वीकृति नलिएर राजाको अनादार गरे भनेर उनको विरोध भएको थियो। राजा प्रज्ञा प्रतिष्ठानको कुलपति थिए। देवकोटा कम्युनिस्ट भयो भनेर उनको विषयमा राजा महेन्द्रलाई कुरा लगाउने काम गरिएको थियो। उनले नेपाली भाषा साहित्यको विषयमा त्यहाँ बुलन्द भाषण गरेका थियो। तर यता देशको नाम बदनाम गर्‍यो भनेर राजालाई उचाल्ने काम भएको थियो। राजा महेन्द्रले पनि उनको तीन महिनाको तलब जरिवानाबापत रोक्का गरिदिएका थिए। यस घटनाले उनी निराश बनेका थिए। पछि श्यामदास वैष्णवसँग आफ्नो निराशा व्यक्त गर्दै भनेका थिए "धेरै बाँचियो ! बाँच्न पुग्यो।"
देवकोटा नेपालबाट प्रवेशाज्ञा र राहदानी नबनाई तास्केन्त गएका थिए। त्यसका निम्ति उनलाई मन्त्रिपरिषद्का अध्यक्ष सुवर्णशमशेरदेखि शाही नेपाल प्रज्ञाप्रतिष्ठानका उपकुलपति बालचन्द्र शर्मासम्मले हरियो झण्डा देखाएर प्रेरित गरेका थिए। तर पछि तिनै व्यक्तिहरूको सिफारिसमा नै देवकोटाले प्रज्ञाप्रतिष्ठानबाट पाउने पारिश्रमिक रोक्का गरिएको थियो। तर पछि त्यसको रहस्य खुलेपछि एक महिनाको तलब जरिमाना गरेर राजा महेन्द्रले उनको पारिश्रमिक निकासा गरिदिएका थिए।
व्यक्तिगत जीवन
देवकोटाको १५ वर्षको उमेरमा मनदेवी चालिसेसँग विवाह भएको थियो। वि.सं. १९८५ मा उनको पहिलो सन्तान स्वरूप छोरी सावित्री र वि.सं. १९८९ मा जेठो छोराको रुपमा प्रकाशको जन्म भएको थियो। माहिला छोरा कृष्णप्रसाद देवकोटाको जन्म वि.सं. १९९३ मा भएको थियो। देवकोटाका छोरा पदम देवकोटा कवि तथा लेखक हुन्। उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालयको अङ्ग्रेजी विभाग, काठमाडौंमा धेरै वर्ष प्राध्यापकको रूपमा कार्यरत थिए।
देवकोटाले कानुनमा स्नातको उपाधि हासिल गरेपछि उनी आफ्नो घर फर्के; जहाँ उनले विभिन्न व्यक्तिगत सङ्कटहरू भोग्नु परेको थियो। दुई वर्ष भित्रै उनका बुवा, आमा र दुई वर्षे छोरीको मृत्यु भएको थियो। ती वियोगान्त घटनाहरूले उनलाई मर्माहत तुल्याउँदा यसैबाट उनीमा चुरोटको लत बसेको थियो। पछिल्ला वर्षहरूमा उनका कलिला छोराहरू प्रकाश र कृष्णको असामयिक मृत्युले उनी झन् मर्माहीत भएका थिए र यसले उनको मस्तिष्कलाई समेत चोट पुर्‍याएको थियो। मानसिक समस्याहरूबाट गुज्रिरहेका देवकोटाले पाँच महिना भारतको राँचीमा अवस्थित मानसिक अस्पतालमा समेत समय बिताएका थिए। पछि आफ्नो जीवनमा आर्थिक ऋण र छोरीहरूको विवाह र दाइजोमा खर्च गर्न असमर्थ भएको कारण उनले एक पटक आफ्नी श्रीमतीलाई यसो भनेका थिए, "आज राती हामी बच्चाहरूलाई समाज र युवाको हेरचाहमा त्यागौँ र सुत्ने समयमा यस संसारलाई त्यागौँ, पोटासियम साइनाइड वा मोर्फिन वा यस्तै केही गरौँँ"।
अन्तिम वर्ष र मृत्यु
लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा जीवनकाल भरिनै निकै धुम्रपान गर्ने व्यक्ति थिए। देवकोटालाई वि.सं. २०१५ मा क्यान्सर लागेको थाहा भएको थियो। भारत लगेर ठूलो आन्द्राको ३ इन्च निकालिएपछि उनलाई आफू मृत्युको मुखमा आएको पक्का भएको थियो। त्यसपछि उनी रातभर जाग्राम बसी आफ्ना रचना लेख्न थालेका थिए। उनको मृत्यु अघि देवकोटाको आम्दानी नेपाल प्रज्ञाप्रतिष्ठानमा समाप्त गरेको थियो किनभने उनी एसियाली साहित्य सम्मेलनमा भाग लिएका थिए जुन आधुनिक तास्केन्तमा सम्पन्न भएको थियो। उनीहरूबाट पहिले अनुमति नलिई देवकोटाको आम्दानी समाप्त भएको थियो। देवकोटाले एक अन्तर्वार्तामा आफूले अघिल्लो ८ महिनासम्म पारिश्रमिक नपाएको र त्यसको परिणामस्वरुप आफ्नो रोगको उपचारका लागि आवश्यक औषधि खरिद गर्न नसकेको दाबी गरेका थिए, यसबाहेक उनले खानासमेत किन्न निकै सङ्घर्ष गरिरहेका थिए। क्यान्सर रोगसँगको लामो सङ्घर्षपछि देवकोटाको विसं २०१६ साल भाद्र २९ गते काठमाडौँको पशुपतिनाथ मन्दिरस्थित बागमती नदीको किनारमा रहेको आर्यघाटमा निधन भएको थियो।
देवकोटाका केही प्रमुख कृतिहरू
१. कविता सङ्ग्रह: पहाडी पुकार ( वि. सं. २००५)•पुतली (बाल कविता)• वि. सं. २००९)• भिखारी ( वि. सं. २०१०) •सुनको बिहान ( वि.सं.२०१०) •छहरा (वि. सं. २०१२)• जन्मोत्सव र मुटुको थोपा ( वि.सं.२०१५) • मृत्युशैयाबाट ( वि. सं.२०१६) •चिल्ला पातहरू (मृत्युपश्चात प्रकाशित, वि.सं. २०२१) •गाइने गीतहरू (मृत्युपश्चात प्रकासित, वि.सं. २०२४) •मनोरञ्जन (मृत्युपश्चात प्रकाशित, वि. सं. २०२४) • भावना गाङ्गेय (मृत्युपश्चात प्रकाशित, वि. सं. २०२४)• आकाश बोल्छ (मृत्युपश्चात् प्रकाशित, वि. सं. २०२५) • छाँगासँग कुरा (मृत्युपश्चात् प्रकाशित, वि. सं. २०२६), •लक्ष्मी कविता सङ्ग्रह ( मृत्युपश्चात प्रकाशित, वि. सं. २०३३) • लक्ष्मी गीत सङ्ग्रह (मृत्युपश्चात प्रकाशित, वि. सं. २०४०)
२.खण्डकाव्य : मुनामदन ( प्रकाशन वर्ष, वि. सं. १९९१), राजकुमार प्रभाकर (वि. सं. १९९७), कुञ्जिनी (वि. सं. २००२), वसन्ती गीतीकाव्य(वि. सं. २००९), मैना (वि. सं. २००९), सुन्दरी जर्पिना (वि. सं. २००९), रावण जटायु युद्ध (वि. सं. २०११) , म्हेन्दु (वि. सं. २०१५), लुनी (वि. सं. २०२३), सीताहरण (वि. सं. २०२४), मायाविनि सर्सी (वि. सं. २०२४), नवरस कोश काव्य (वि. सं. २०२५), मैना ( पुन: सम्पादन वि. सं. २०३९)।
३.निबन्ध: आषाढको पन्ध्र(वि. सं. १९९३,शारदा), भलादमी, फूल, पहाडी जीवन, हाई हाई अङ्ग्रेजी, के नेपाल सानो छ, कला र जीवन, कल्पना, साधुको महात्म्य, निद्रा श्रीपञ्चमीको दिन वि. सं. २०१०, साँढे,मेरो पाल्पा तानसेन तर्फको यात्रा आदि ।
देवकोटा:विश्लेषण
श्यामदास वैष्णव देवकोटाको परिचय यसरी गर्छन् : लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा अत्यन्तै प्रतिभाशाली व्यक्ति हुनुहुन्थ्यो। नेपाली साहित्यमा धेरै कुरा रच्नुभयो उहाँले। बाल साहित्यदेखि महाकाव्यसम्म रचना गर्नुभयो। उहाँका कृति विश्वविद्यालयमा राखियो। देशको महाकवि भएर उहाँले धेरै ठाउँमा योगदान दिनु भएको छ, देवकोटाले भाषा अनुवाद संस्थानमा पनि काम गर्नु भएको थियो। त्रिचन्द्र कलेजमा पढाउनु भयो। एकेडेमी बनाउन मद्दत गर्नुभयो। धेरै समयपछि मन्न्री पनि हुनुभयो। कवि सम्मेलनमा नेपालको तर्फबाट देश विदेश जानुहुन्थ्यो। उहाँको मृत्यु भने दुखद् तवरले भयो ।
वैष्णवले थपे -"महाकविले भाषा अनुवादमा काम गरेर पुस्तक लेखेर अनि ट्युसन पढाएर पैसा कमाउनु हुन्थ्योे। तैपनि दुःख भने थियो ।" वैष्णवले भने, 'तर बाटोमा गरीब देखे आफ्नो कोट नै फुकालेर दिन्थे पैसा बाड्दै हिँड्थे भन्छन् नि त्यस्तो भने होइन।"
भ्यानिटी डाइज हार्ड
भ्यानिटी डाइज हार्ड अङ्ग्रेजी उपन्यासकार रथ रेन्डेलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
गल्ती
वित्तीय भाषामा गल्ती भन्ने अन्जानमा भएको त्रुटीलाई जनाउँदछ । यस्तो खालको त्रुटी ज्ञानको कमी वा हेलचेक्रेईको कारणले हुने गर्दछ । गल्ती अन्जानमा हुने तथा यसमा कसैलाई ठगि गर्ने वा कसैको गलत फाइदा लिने उद्देश्य नहुने हुँदा यसलाई सजाय योग्य भन्दा पनि सुधार योग्य मानिन्छ ।
नीलपंख मिन्ला
नीलपंख मिन्ला (Minla cyanouroptera) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
गृह मन्त्रालय (नेपाल)
कुनैपनी देशको नागरिकहरूको सुरक्षा कायम गर्नु गराउनु गृह मन्त्रालयको पहिलो कर्तव्य हो। देश र समाजमा हुने विभिन्न अपराधीक कार्यहरूको नियन्त्रण गरी जनताहरूमा शान्तिको प्रत्याभूति दिने कर्तव्य पनि गृह मन्त्रालयकै हुन्छ। गृह मन्त्रालयको काम गर्ने मन्त्रीलाई गृहमन्त्री भनिन्छ। नेपालमा कुनैपनी मन्त्रालयलाई नतोकिएको काम पनि गृह मन्त्रालयले नै सम्हाल्ने प्रावधान छ।
दृष्टिकोण
नेपालको प्रचलित संविधान तथा कानुनद्वारा प्रत्याभूत नागरिक स्वतन्त्रता, विधिको शासन, मानव अधिकार लगायत लोकतान्त्रिक मूल्य र मान्यतालाई सम्मान गर्ने गरी कार्य गर्नु गृह प्रशासनको दृष्टिकोण हो।
उद्देश्य
शान्ति सुव्यवस्था र सुरक्षा कायम गरी जनताको जिउ, धन र स्वतन्त्रताको संरक्षण गर्नु गृह मन्त्रालयको मूलभूत उद्देश्य हो। मुलुकमा शान्ति सुव्यवस्था र सुरक्षा कायम गरी जनताको जिउ धन र स्वतन्त्रताको संरक्षण गर्नु गृह प्रशासनको मुख्य उद्देश्य हो। गृह प्रशासनलाई सबल र सक्षम बनाई जनतामा सुरक्षाको अनुभूति दिलाउन र सेवा प्रवाहलाई प्रभावकारी बनाइ सुशासन कायम गर्न गृह मन्त्रालय मातहत क्षेत्रीय प्रशासन कार्यालय, कारागार व्यवस्थापन विभाग, अध्यागमन विभाग, प्रहरी कितावखाना, राष्ट्रिय परिचय पत्र व्यवस्थापन केन्द्र, जिल्ला प्रशासन कार्यालय, इलाका प्रशासन कार्यालय, सीमा प्रशासन कार्यालय तथा सुरक्षा निकायका रूपमा नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी वल र राष्ट्रिय अनुसन्धान विभाग लगायतका निकायहरू केन्द्र देखि स्थानीय तहसम्म क्रियाशील रहेका छन्।
ठगी
वित्तीय ठगी भन्नाले कसेलाई ठग्ने वा कसैको गलत फाइदा उठाउने उद्देश्य राखि जानाजान गरिएको त्रुटीलाई जनाउँदछ । ठगीमा गलत मनाशन लिएको त्रुटि गरिन्छ जसको पछाडी कसैबाट गलत फाइदा उठाउने हेतु गरिएको हुन्छ, र यस्तो खालको त्रुटिलाई अपराधको रूपमा हेरिन्छ भने ठगी गर्ने व्यक्तिलाई कानुन बमोजिम कारवाही गरिन्छ ।
द सेक्रेट हाउस अफ डेथ
द सेक्रेट हाउस अफ डेथ अङ्ग्रेजी उपन्यासकार रथ रेन्डेलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
वेल्डिङ
वेल्डिङ निर्माणको एक प्रक्रिया हो जुनमा चीजहरू लाई जोड्ने काम आउँछ। वेल्डिङद्वारा मुख्यतः धातुहरू र थर्मोप्लास्टिक जोडिन्छ। यस प्रक्रिया मा सम्बन्धित टुक्राहरूलाई तताएर पगालिन्छ र त्यसमा एक फिलर सामग्रीलाई पनि पगालेर मिलाइन्छ । यो पग्लेको धातुहरू र फिलर सामग्री चिसो भयो भने एक मजबूत जोड बन्छ। वेल्डिङको लागि कहिले-कतै तापको साथै दबाबको प्रयोग पनि गरिन्छ।
छैकम्पार
छैकम्पार नेपालको गण्डकी अञ्चल, गोरखा जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति हो। यो ठाउँमा २६१ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार छैकम्परको जनसङ्ख्या ११९५ छ। यस मध्य पुरुष ४६%, र महिला ५४% छन्।
साल्दाङ
नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, डोल्पा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
कुमरी
कुमरी नुवाकोट जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।
हुमगाईँ
हुमगाईँ नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बी विशेषतया नेपालीहरूको थर हो।
वन अक्रस, टु डाउन
वन अक्रस, टु डाउन अङ्ग्रेजी उपन्यासकार रथ रेन्डेलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
मार्क्सवाद- लेनिनवाद ,माओ विचारधारा
माक्र्सवाद लेनिनवाद माओ विचारधारा र क. पुष्पलालको नीति, कार्यक्रम र सिद्धान्त स्विकार्नु भनेको केवल क्रान्तिकारी देखिन प्रयोग गरिने शाब्दिक आत्मरति मात्र हैन । माक्र्सवाद लेनिनवाद माओ विचारधारा मान्नुको मतलब आफना सबै कार्यदिशाहरु माक्र्सवाद लेनिनवाद माओ विचारधाराको आलोकमा नेपाली समाजको चरित्रको ठोस विश्लेषणको आधारमा नेपाली विशेषता अनुरुप सिर्जनात्मक रूपमा लागु गर्नु हो । माक्र्सवाद लेनिनवाद माओ विचारधाराको सिर्जनात्मक प्रयोग गर्नु भनेको यसलाई तोडमोड गर्ने संशोधनवाद तथा सबै खाले अवसरवादको विरोध गर्नु र तिनलाई परास्त गरेर माक्र्सवाद लेनिनवाद माओ विचारधाराको रक्षा गर्नुृ हो ।
जौबारी, गोर्खा
जौबारी, गोर्खा गोर्खा जिल्लामा पर्ने एउटा गाउँ विकास समिति हो।