cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ठूलो घाउँके हावासील
विवरण
यस प्रजातिको युवा चराको माथिल्लो भाग गाढा खैरो र हल्का कालो हुन्छ भने पेटको भाग र पुच्छर हल्का पहेँलो हुन्छ। यसको माथिल्लो पखेटामा मैलो खालको सेतो प्वाँखहरू हुन्छन् भने यसको तल्लो भागमा खैरो रङ्ग देख्न सकिन्छ। यसको पखेटाको बाहिरपट्टि सेतो हुन्छ भने यसको पखेटाको भित्र तल्लो भाग खैरो हुन्छ। यसको टाउकोको भाग र चुच्चो हल्का हरियो खरानी रङ्गको हुन्छ भने यसको पेट र खुट्टा खैरो हुन्छ। यस पंक्षीको कालो पुच्छर हुन्छ। यसको तल्लो भाग र ढाडको रङ्ग खैरो हुन्छ।
ठूलो घाउँके हावासीललाई यसको पखेटा र प्वाँखका रङ्गहरूले गर्दा अन्य हावासीलका अन्य प्रजातिबाट यसलाई सजिलैसँग छुट्टाउनु सकिन्छ। यस पंक्षीको घाँटी वरिपरि भुत्लाहरू हुँदैन भने अन्य प्रजातिको घाँटीमा भुत्लाहरू देख्न सकिन्छ। उड्ने क्रममा यस पंक्षीको भित्री पखेटा तलरहेको कालो रङ्ग टाढाबाट देखिन्छ भने नजिकबाट पखेटाको सेतो रङ्ग पनि देखिन्छ। एसियामा पाइने छोटो चुच्चे हावासील यो प्रजाति भन्दा थोरै सानो हुन्छ जसको हल्का हरियो र सेतो प्वाँखहरू हुन्छन्। यो चरा एकदमै शान्त हुन्छ भने यसको आवाजको तिव्रता निकै सानो हुन्छ। प्रजननको मौसममा यसले विभिन्न आवाजहरू निकाल्ने गर्दछ।
वितरण बासस्थान
अफ्रिका महादेशमा यस प्रजातिको पंक्षीको सङ्ख्या लगभग ७५,००० जोडी रहेका छन्। प्रजनन सकिएपछि पुर्वी अफ्रिका र युरोपमा बसोबास गर्ने यी पंक्षीहरू बसाइँसराइ गरेर इजरायल र वरिपरिको क्षेत्रमा आउने गर्दछन्। बसाइँसराइ गरेका पंक्षीहरू मुख्यतया कजखस्तान र पुर्वी युरोपमा पाइने गर्छन्। युरोपमा पाइने यी प्रजातिहरू लगभग ५०% भन्दा धेरै सङ्ख्याले रोमानियामा प्रजनन गर्ने गर्छन्। यी पंक्षीहरू बुल्गेरियामा सब्रन नदीमा बसोबास गर्छन्। यी पंक्षीहरू दुनाबीमा अन्तिम मार्च देखि पहिलो हप्ताको अप्रिलमा बसाइँसराइ गर्छन् र प्रजनन मौसम सकिएपछि सेप्टेम्बर देखि नोभेम्बर सम्ममा यस ठाउँबाट अन्त सर्छन्। हिउँद महिनामा यी पंक्षीको वास्तव बासस्थान भने पत्ता लागेको छैन तर यीनीहरू विषेशगरी उत्तरपुर्वी अफ्रिका, इराक र उत्तर भारतमा पाइन्छन् भने जोडीले मुख्यतया पाकिस्तान र श्रीलङ्कामा प्रजनन गर्ने गर्छ। उत्तरी क्षेत्रमा बसोबास गर्ने यी प्रजातिका पंक्षीहरू चीन, भारत, म्यानमार र इण्डोनेसियामा बसाइँसराइ गर्ने गर्छ। यी पंक्षीहरू तल्लो भुभागमा बस्ने भएतापनि यो पंक्षी पुर्वी अफ्रिका र नेपालमा भने १,३७२ मिटर उचाइ सम्म बसोबास गर्ने गर्छ।
ठूलो घाउँके हावासील मुख्यतया न्यानो सफा पानी भएको कम गहिरो क्षेत्रमा बसोबास गर्ने गर्छ। प्रजनन गर्ने जोडीहरू पुर्वी भूमध्य सागर र भियतनामका नदिहरूमा बसोबास गर्छन्। यी पंक्षीहरू युरोप र एसियामा मुख्यतया नदि, ढल, छहरा, ताल आदिमा बसोबास गर्छन्। यी पंक्षीहरूले घना झाडी भएको क्षेत्रमा गुण बनाउने गर्छन्। बसाइँसराइ, प्रजनन नगर्ने र निष्क्रिय पंक्षीहरू वर्षभरी अफ्रिकमा दक्षिण सहारा मरुभूमिमा बसोबास गर्छन्। अफ्रिकामा यी पंक्षीहरू मुख्यतया नदी, नाला, ताल र तटीय क्षेत्रहरूमा पाइन्छन्।
आहारा
ठूलो घाउँके हावासीलले मुख्यतया माछा खाने गर्छ। यस पंक्षीले बिहानीको समयमा आफ्नो समूह छाड्छ र आहाराको खोजिमा यो पंक्षी १०० किमी (६२ माइल) सम्म पनि पुग्ने गर्छ जसलाई चाड र क्यामेरुनमा अवलोकन गरिएको थियो। यस पंक्षीलाई एक दिनमा ०.९ देखि १.४ (२.० देखि ३.१ पाउन्ड) आहार चाइन्छ। तान्जाजियाको रुखवा नदिमा गरिएको सर्वेक्षणमा यस पंक्षीको समूहले (७५,००० चराहरू) एक वर्षमा २,८०,००,००० किग्रा (६,२०,००,००० पाउन्ड) तौल बराबरको माछाहरू खाने गर्छ। यस पंक्षीले आफ्नो आहाराको रूपमा मुख्यतया ५०० देखि ६०० ग्राम तौल भएको माछालाई खाने गर्छ। अफ्रिकामा यस पंक्षीले ठूला माछाको सिकार गर्ने गर्छ।
यस पंक्षीको घाँटीमा रहेको गाँणले एक उठाउने सामग्रीको रूपमा जब यसले आफ्नो ठुँडलाई पानीमा हाल्छ यसले एक धक्का दिन्छ र पानी सबै निल्छ जसमा माछा पनि पर्ने गर्छ। जब यसले टाउको पानीबाट बाहिर निकाल्छ यसले पानी छान्छ र त्यहाँ रहेका माछाहरू खाने गर्छ। ६ देखि ८ वटा ठूलो घाउँके हावसीलका जोडीहरूले एक‌ैपटकमा शिकार गर्ने गर्छ। यो पंक्षीले ठूलो मात्रामा माछा भएको ठाउँमा शिकार गर्ने गर्छ।
ठूलो घाउँके हावासीलले माछा अलावा किरा फटयाङ्ग्राहरू पनि खाने गर्छ। अफ्रिकामा पाइने यस प्रजातिको पंक्षीले लामो समयसम्म खाने आहारा पाएन भने यसले अन्य पंक्षीका चल्लाहरूलाई समेत खाने गर्छ। यसले दुई किग्रा सम्मको चल्ला र अन्य पंक्षीलाई खाने गर्छ। नामिबियाको एक नदिको किनारमा यस पंक्षीले अन्य जीवको अण्डाहरू पनि खाने गर्छ। यस पंक्षीले भोकमरीको समयमा अन्य पंक्षी वा जनवरको आहारा पनि चोर्ने गर्छ। यस पंक्षीले सहरमा पाइने स्थानीय परेवाहरूलाई पनि खाने गर्छ।
प्रजनन
यस पंक्षीको प्रजनन समय अप्रिल देखि मे महिना सम्म हुन्छ। यो पंक्षीले अफ्रिकाको लगभग सबै मुलुकहरूमा वर्षैभरी प्रजनन गर्ने गर्छ भने यसले भारतमा फेब्रुअरी देखि अप्रिल सम्म प्रजनन गर्छ। यो पंक्षीले एक ठूलो समूहमा प्रजनन गर्ने गर्छ।
एक पटकको मिलनमा पोथीले १ देखि ४ वटा सम्म अण्डा पार्ने गर्छ भने अौसतमा यसले २ वटा अण्डा पार्छ। ती अण्डाहरूबाट चल्ला निस्कन २९ देखि ३६ दिन लाग्छ। अण्डाबाट बाहिर आउँदा चल्लाको शरीरमा कुनैपनि भुत्ला हुदैन भने त्यसको केही दिन पछि ससाना खैरो र खरानी रङ्गको भुत्ला र प्वाँखहरू पलाउन थाल्छ। यस्ता चल्लाहरूलाई दुवै भाले र पोथीले आहार ख्वाउने र हेरचाह गर्ने गर्छन्। यी चल्लाहरू ६५ देखि ७५ दिन पछि उड्न सक्ने हुन्छन्। लगभग ६४% चल्लाहरू वयस्क अवस्थामा जान्छन् भने बाँकी रहेका ३६% चल्लाहरू विभिन्न प्रकोपबाट प्रभावित हुन्छन्। ३ देखि ४ वर्षको उमेरमा यी चल्लाहरू प्रजनन गर्न योग्य हुन्छन्।
शिकारीहरू
यो पंक्षीको आकर तथा वजन धेरै भएका कारण यसलाई कुनैपनि शिकार पंक्षीहरू जस्तै चील, गिद्ध हुचील आदिले आक्रमण गर्न सक्दै र आक्रमण गर्न पनि खोज्दैन तर यस पंक्षीको अण्डालाई विभिन्न शिकारी पंक्षीले र सर्पहरूले खाने गरेका छन्। कहिलेकाँही यस पंक्षीहरू बसोबास गर्ने क्षेत्रमा मम्साहरी जङ्गली जनावर जस्तै स्याल, सिंह र बागहरूले यस पंक्षीलाई आक्रमण गरेर मार्ने गरेका छन्। सामान्यतया यस पंक्षीको मुख्य शिकारी भने कुनै पनि जङ्गली जनावर हैनन् भने यसलाई मानव जाति र जङ्गली जनावरले सिकार गर्ने गर्छन्। अफ्रिकाको नाइल नदिमा भने पौडिरहेका यस पंक्षीहरूलाई गोहीहरूको समूहले अचानक हमला गरेर मार्ने र त्यसलाई खाने गरेको पाइन्छ।
स्थिति र संरक्षण
सन् १९९८ देखि ठूलो घाउँके हावासीललाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घ द्वरा कम चासोका प्रजातिको रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ र यसलाई आइयुसीएनको रातो सूचीमा पनि सूचीकृत गरिएको छ किनकि यो पंक्षी विश्वभरी प्रशस्त मात्रामा पाइने गर्छ तर विश्वमा यस प्रजातिको ठिक सङ्ख्या हाल सम्म पनि पत्ता लागेको छैन। यो यस्तो प्रजाति हो जसमा अफ्रिकी युरेसिया पानी चराको संरक्षण सम्झौता लागू हुन्छ। यस पंक्षीलाई जङ्गली पंक्षी बसाइँसराइ संरक्षण सङ्घले पहिलो प्रथमिकतामा राखेको छ। युरोपेली दायरामा बस्ने प्रजातिमा यस पंक्षीलाई ४३ महत्त्वपूर्ण चराको रूपमा राखिएको छ। यस पंक्षीलाई प्रय सबै ठाउँमा चिडियाखानाहरूमा राखिएको पाइन्छ।
अर्जुनधारा धाम
अर्जुनधारा झापा जिल्लामा पर्ने हिन्दू तीर्थस्थल हो। यो नेपालको मेची अञ्चलको झापा जिल्लाको शनि-अर्जुन नगरपालिकामा अवस्थित छ। पहिले अर्जुनधारा गाविसमा पर्ने यो धाममा शिव मन्दिर, विष्णु मन्दिर र अन्य मन्दिरमा पूजाआजा गर्नेको जहिल्यै भीडभाड भइरहन्छ । खासगरी महाशिवरात्रि, बालाचतुर्दशी, कृष्णजन्माष्टमी, माघे सङ्क्रान्ति आदि अनेक पर्वमा अत्यन्त घुइँचो हुन्छ । जाँड रक्सी र धुम्रपान समेत निषेधित गरिएको अर्जुनधारा क्षेत्र परिसर भित्र अर्जुनले वाण हानी पानी निकालेको प्राचीन पोखरी रभ्ने यसको बीचमा अर्जुनले गाईलाई पानी ख्वाईरहेको मूर्ति स्थापित गरिएको छ। सातकुने उक्त पोखरीको दक्षिण तर्फ पञ्चधातुबाट निर्मित ५ वटा धाराहरू छन् जसबाट निरन्तर चिसो पानी बगिरहन्छ भने पोखरीभित्र विभिन्न जातका रङ्गी विरङ्गी माछाहरू पाइन्छन्।
२०५५ सालको हुलाक टिकटमा समेत चित्रांकित अर्जुनधारा क्षेत्रमा प्रत्येक वर्ष लाखौं स्वदेशी तथा भारतीय तीर्थ यात्रीहरूले भ्रमण गर्ने गरेको पाइन्छ। यहाँ शिव, गणेश, नाग, हनुमान र सरस्वती आदि देवी देवताका मूर्तिहरूका अतिरिक्त विवाह, कर्मकाण्ड, यज्ञकक्ष, क्रियापुत्री कक्ष, धर्मिक कार्यक्रम वाचन तथा श्रोता कक्ष आदिको स्थापना गरिएको पाइन्छ। यो धाम पूर्वीय दर्शनमा आधारित एवं संस्कृत शिक्षाबाट प्रभावित रहेको छ । यस स्थानमा संस्कृत मा.वि. र वेदविद्यापीठ समेत स्थापना गरीएको छ। कालिका स्थानको गार्गी विद्यापीठ भने गुरुकुल शिक्षा पद्धतिमा आधारित छ । अर्जुनधारा परिसरभित्र संचालित वेद विद्यापीठमा व्राम्हणका अतिरिक्त दलित जातका विधार्थीहरूलाई समेत पढाउने गरीएको छ ।
अर्जुनधारामा प्रत्येक वर्ष बालाचतुर्दशी र श्रावण महिनाभर मेला लाग्ने गर्दछ, जुन अवसरहरूमा देश भित्रका र भारतबाट समेत भक्तजनहरूआउने गर्दछन। ‍‍
नामाकरण
महाभारत कालमा पाण्डवहरू लुकेर यीनै स्थानमा गुप्तवास बसेका र दु्र्‍योधन लगायत कौरवहरूले उक्तपत्ता लगाई पाण्डवहरूको गुप्तवास भंग गर्न विराट राजाका नौ लाख गाईहरू हरण गरी लगेको तथा कौरवहरूले गाई हरण गरेको स्थान गौ हरण तथा यसको अपभ्रंश भई गोरुवा हुदै गरुवा भएको बताइन्छ, जुन स्थान हाल इलाम जिल्लाको दानाबारी गाविसमा पर्दछ। हरण गरेर लगेका गाईहरू कौरव पक्षले गौहटी (हाल आसाम राज्यको गुहाटी) पुर्याएका थिए र पाण्डव पक्षका वीर योद्धा बृहन्नला (नपुसक)को रूपमा लुकेर बसेका अर्जुनले लुटिएका गाईहरू कौरवहरू सँग युद्ध गरी फिर्ता ल्याउँदा अत्यन्तै तिर्खाएकाले जलदेवता भगवान शिवको आरधना गरी जमीनमा प्रर्जन्य अस्त्र (पानी निकाल्ने यन्त्र, वाणको माध्यम)ले पानी निकाली गौमातालाई खुवाएको स्थानका रूपमा यस स्थानलाई लिइन्छ। यहाँ निरन्तर धाराको रूपमा पानी बगिरहेको हुनाले यसलाई अर्जुनधारा धाम भनिएको हो भन्ने किवदन्ती छ।
भौगोलिक अवस्थिति
पूर्वको पशुपतिनाथ भनेर परिचित अर्जुनधारा जलेश्वरधाम झापा जिल्लाको नव-गठित शनिअर्जुन नगरपालिका (पहिले अर्जुनधारा गा.वि.स,वडा नं.-४) मा अवस्थित छ । अर्जुनधारा जलेश्वरधाम झापा जिल्लाको विर्तामोडबाट लगभग ५ कि.मी. उत्तरको गए पछि शनिश्चरे बजारबाट पश्चिमतर्फ करीब ६ मिनट जति हिँडेपछि अर्जुनधारा जलेश्वर धाममा पुग्न सकिन्छ । उक्त यात्रा बस, ट्याक्सी अदि चढेर गर्न सकिन्छ ।
धार्मिक तथा पर्यटकीय महत्त्व
महाभारत कालमा पाण्डवहरू लुकेर यीनै स्थानमा गुप्तवास भंग गर्न विराट राजाका नौ लाख गाईहरू हरण गरी लगेको तथा कौरवहरूले गाई हरण गरेको स्थान गौ हरण तथा यसको अपभ्रंश भई गोरूवा हुदै गरूवा भएको बताइन्छ,जुन स्थान हाल इलाम जिल्लाको दानाबारी गाविसमा पर्दछ। हरण गरेर लगेका गाईहर कौरव पक्षले गौहटी(हाल आसाम राज्यको गुहाटी) पुर्यागएका थिए र पाण्डव पक्षका वीर योद्धा बृहन्नला (नपुसक) को रूपमा लुकेर बसेका अर्जुनले लुटिएका गाईहरू कौरवहरू सँग युद्ध गरी फिर्ता ल्याउँदा अत्यन्त तिर्खाएकाले जलदेवता भगवान शिवको आरधना गरी जमिनमा प्रर्जन्य अस्त्र (पानी निकाल्ने यन्त्र,वाणको माध्यम) ले पानी निकाली गौमातालाई खुवाएको स्थानका रूपमा यस स्थानलाई लिइन्छ। यँहा निरन्तर धाराको रूपमा पानी बगिरहेको हुनाले यसलाई अर्जुनधारा धाम भनिएको हो भन्ने किवदन्ती छ। जाँड रक्सी र धुम्रपान समेत निषेधित गरिएको अर्जुनधारा क्षेत्र परिसर भित्र अर्जुनले वाण हानी पानी निकालेको प्राचीन पोखरी छ भने यसको बीचमा अर्जुनले गाईलाई पानी ख्वाईरहेको मूर्ति स्थापित गरिएको छ। सातकुने उक्त पोखरीको दक्षिण तर्फ पंचधातुबाट निर्मित ५ वटा धाराहरू छन् जसबाट निरन्तर चिसो पानी बगिरहन्छ भने पोखरीभित्र विभिन्न जातका रंगी विरंगी माछाहरू पाइन्छ। २०५५ सालको हुलाक टिकटमा समेत चित्रांकित अर्जुनधारा क्षेत्रमा प्रत्येक वर्ष लाखौं स्वदेशी तथा भारतीय तीर्थ यात्रीहरूले भ्रमण गर्ने गरेको पाईन्छ ।
सौन्दर्य प्रतियोगिता
एउटा सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगीहरूको शारीरिक सौन्दर्य केन्द्रित एउटा प्रतिस्पर्धा हो । यस्ता प्रतियोगिता निर्णायक टोलीको मापदण्ड अनुसार प्रतियोगीहरूको व्यक्तित्व, बुद्धि, प्रतिभा, र जवाफ समेतको जाँच गर्ने गरिन्छ । सौन्दर्य प्रतियोगिता वाक्यांश लगभग संधै महिला र किशोरीहरूको लागि मात्र भन्ने बुझिन्छ । पुरुष वा केटाहरूको लागि यस्ता प्रतियोगिताहरु अन्य नामले चिनिन्छ जसलाई शारीरिक प्रतियोगिता भन्ने गरिन्छ ।
जोसेओन राजवंशको शाही चिहानहरू
जोसेओन राजवंशको शाही चिहानहरू एक युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा जोडिएको छ।
सौन्दर्य प्रतियोगिता
सौन्दर्य प्रतियोगिताको विजेतालाई सुन्दरी भनिन्छ । बाल सौन्दर्य प्रतियोगिताहरु मुख्य सुन्दरता, गाउन, खेलहरु मोडेलिंग, प्रतिभा, र व्यक्तिगत साक्षात्कारमा केन्द्रित हुन्छ । वयस्क र किशोर प्रतियोगिताहरु बनोट, कपाल र गाउन, स्वीमसुट मोडेलिंग र व्यक्तिगत साक्षात्कारमा केन्द्रित हुन्छ । यस प्रतियोगिता जित्नेलाई सम्भावित पुरस्कार, उपाधि, नगद पुरस्कार आदि प्रदान गर्ने गरिन्छ ।
मकवानी-बाला
उमानाथ शास्त्री सिन्धुलीय नेपालको एक कुनामा बसेर कठोर साहित्य–साधना गर्ने एक प्रखर कवि हुनुहुन्थ्यो । ‘मकवानी–बाला’ महाकाव्य कविको देहावसान (27 February, 1978) पश्चात् (सन् १९७८ अप्रिल–मे तिर) साझा प्रकाशनले प्रकाशन गरेको थियो । त्यसका अनेकौँ संस्करण आइसकेका छन् ।
नेपाली छन्दकविताको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै छन्द प्रयोग गरिएको ‘मकवानी–बाला’ महाकाव्य वर्तमान नेपालको एकीकरणकर्ता बडामहाराजा पृथ्वीनारायण शाहकी पहिली पत्नी ‘इन्द्रकुमारी’को ऐतिहासिक जीवनकथामा आधारित छ ।
विसंखुनारायण
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार विसंखुनारायणको जनसङ्ख्या ४५२६ छ। यस मध्य पुरुष ४९%, र महिला ५१% छन्।
मकवानी-बाला
सोही महाकाव्यको एउटा अंशः
‘मकवानी–बाला’ महाकाव्यको पाँचौँ सर्गः
दिन पारी पला मासा
तुसाराको पिठो छरी
हुस्सियो, ढुस्सियो पूस
निर्धा, दुब्ला सफा गरी
युगले काँचुली फे¥यो
हे¥यो नौलो भविष्यले
छिमेकी राष्ट्र भो अर्को
घँचेटेर अदृश्यले
सप्तसिन्धु तरी आयो
अनौठो छाँटको हुरी
आँखाभित्र धुलो छरी
मन्त्री कर्तव्य भुल्दछन्
बेसुरा बन्दछन् राजा
सुरामा मस्त झुल्दछन्
काँचा आँप चिथोरेर
लिई मोज उडाउँछन्
जीतमा गर्विलो बनी
आयो साम्राज्यको भोको
धोको पूर्न यता पनि
भिच्छाखोरी तरीबाट
छोडेको हाँक दिन्दिन
मकवान्–पुरमा पुग्छ
कन्दरा, पहरा छुन
हेमकर्ण नरेश्वर
धेरै छिमेकका राजा
जुटे मद्दत–खातिर
घन्किए युद्धका बाजा
रन्किए कान कन्सिरी
छातीका तन्किए तन्तु
उम्लेका रक्तले भरी
सैन्यको उर्लियो भेल
पूर्णिमाको समुद्रझैँ
सन्तोष किन हो छैन
उदाए गोरखाबाट
नरभूपालका पनि
जल्दो साहसका ज्वाला
सैन्य वीर–शिरोमणि
दूत हुन् कालिकाजीका
छन् सिर्फ दुइ सङ्ख्यामा
असङ्ख्य रिपु गिँड्दछन्
खुर्पेठ्याक भिरेका छन्
खुर्पा यौटा छ साधन
रित्तै हात हवस् चाहे
तेजस्वी बल्छ दन्दन
चौँडा छन् पहरे छाती
अङ्ग अग्राखका कडा
आए नृसिंहका जोडा
जोसिला, होसिला बडा
अनुशासित ढङ्गमा
आफ्ना भूपालको पत्र
टक्र्याए हेमकर्णमा
पत्र हेरी परे छक्क
मकवानी नरेश्वर
भन्दछन् भेलमा थोत्रो
डुँगी के काम लाग्छ र ?
कुस्ती हो कि कपर्दी हो ?
चीमुसीमात्र हो कि न ?
थाहै रैनछ सँग्राम
यस्तो हुन्छ भनीकन
छ विशाल र दुस्पार
शत्रुको सैन्य सागर
त्यहाँ अल्पिनुको साटो
फर्की जानु भलो घर
ताँती यो आँचले छाती
फर्फराए भुजा अनि
उम्लियो मुटुको रक्त
जोश थामेर तैपनि
गोर्खालीले गरे बिन्ति
मोरो बनेर फर्कन्नौँ
बरु तेसैै बिलाउँछौँ
गर्दछन् फेरि भूपति
भिच्छाखोरी गई हेर
अनुष्टुप् सैन्यको स्थिति ।
आज्ञा शिरोपर गरी
अगुवा एक लीकन
गोरा शिविरका सामु
पुगी वीर पसे बन
रूखमाथि चढी हेर्छन्
गोर्खाली चतुरा अति
‘टाटाटुटु’ गरी बोल्ने
मानेझैँ अङ्ग टल्कने
चैतका बाबियाजस्ता
पहेँला केश झल्कने
राता बानरको भान
पारी आँखा नचाउँछन्
काला बन्दुक बोकेर
अनास्था वेदविद्याको
धर्मको बिग्रँदो स्थिति
दुर्दशा आर्यभूमिको
पूर्वसंस्कृतिको क्षति
देख्न, सुन्न नचाहेर
सूर्य मानौँ विरक्तिए
सेता, राता, पहेँला भै
पश्चिमी सिन्धुमा डुबे
धरती अन्ध पारेर
नजौ अन्त दिवाकर !
भन्दै आग्रहले रोक्न
अल्पियो चम्किलो कान्ति
विश्वको दृश्य सम्पदा
सारा उद्योग औजार
पोको पर्न पुगे कता ?
शिरीष, अररी, ताप्रे
हात जोडेर बस्तछन्
गूँडमा लुक्न पस्दछन्
भारदार परिवार
भारदार परिवार (Noble Family, Nobility) नेपालमा शाहवंशीको शासनकालमा रहेका राजनीतिक परिवार वा पारिवारिक गुट थियो । गोरखा राज्यमा थरघर नामक ६ भारदारी परिवारहरू रहने गर्दथ्यो जसको स्थापना राजा द्रव्य शाहले गरेका थिए । थरघरको भूमिका प्रशासन एवम् सैन्य व्यवस्था सञ्चालन गर्ने वा सञ्चालनमा मदत पुर्याउने थियो । त्यहीं स्वरूपमा राजा पृथ्वीनारायण शाहले ५ क्षत्रिय भारदार परिवारहरूलाई काजी वंशज उपाधि दिइ राजकाजमा स्थापित गरे । १८औं शताब्दीको अन्त्य र १९ औँ शताब्दीको पहिलो भागमा चौतारिया राजपरिवार सहित ४ प्रमुख भारदार परिवार शक्तिकेन्द्रमा रहेका थिए । राणा शासनको उदय हुँदा पुराना भारदार परिवारहरू विलिन वा विस्थापित हुन पुगे ।
मकवानी-बाला
चमेरा चल्मलाउँछन्
ब्यूँझी जङ्गलका ढाडे
गाउँमा ढुक्न धाउँछन्
भारदार परिवार
काजी भारदार परिवार
एकीकृत नेपालका ४ काजी भारदार परिवारहरू : अन्य काजी भारदार परिवार: अन्य भारदार परिवारहरू:
मकवानी-बाला
स्यालले रसिया गाए
चकमन्न भयो जगत्
गोरा शिविरमा चार
पाले बाहिर छन् फगत्
गँगटाका गर्भमा झैँ
सिपाही पालभित्र छन्
पालबाहिर पालेका
आँखा चौतर्फी घुम्दछन्
हाँस्छन् शिविरका चारै
सुरमा ठडरम्म भै
चिरागे बाँसका खम्बा
सैन्यलाई गिज्याउँदै
पिउँछन् छिन्छिनै तेल
अन्धकार पचाउन
जिउँछन् सैन्यको ज्यान
सकेसम्म बचाउन
सावधान सतर्क छन्
कथञ्चित् रातमै वैरी
बज्रे सङ्केत गर्दछन्
मनमा जुक्ति क्यै खिपे
रुखबाट झरी वीर
अँध्यारा स्थानमा छिपे
बढे बिस्तार लम्कँदै
होस, जोश मिसाएका
प्रतिभाले उचालिँदै
पुगी उत्तर फर्केका
प्रहरीका अघिल्तिर
जङ्गी खुर्पा उचालेर
एकैसाथ गिँडे शिर
उस्तै दक्षिण फर्केका
यै खुर्पेधारको बाटो
यमका पाहुना भए
आफ्ना पालक पालेको
दशा देखि विरागले
सधैँका पछुवा बन्न
आँखा चिम्ले चिरागले
तुरुन्त दगुरे खुर्पा
दुवै बगलमा हुँदै
तन्केका पालका डोरी
चटटट्ट चुँडाउँदै
अकस्मात् मस्त निद्रामा
आयो आकाश बज्रन
जुर्मुराई उठे सारा
धारातीर्थ नुहाउन
अर्धचेत अवस्थामा
आआफैँ शत्रु सम्झँदा
कैयौँले धरतीबाट
फुर्तीसाथ लिए विदा
कैयौँ ज्यान बचाएर
भागे शिविर रित्तियो
वीरका कुहिनाले नै
पहरो हुत्त हुत्तियो
अगुवाले लुकी हे¥यो
यो सबै रण–चातुरी
ग¥यो गै मकवान्–पुरी
अचिन्तित महान् सत्य
नाच्छ आँखाअघिल्तिर
गर्नमा छैन तत्पर
नमानौँ सपना हैन
विपना यो अचम्मको
कल्पनामा अटाउन्न
त्यो महान् कृत्य वीरको
सानो एक फिलिङ्गाले
काली वन जलाउँथ्यो
बाले जोरै फिलिङ्गाले
गोरावन भसक्क भो
समाचार सुनी झस्के
गोर्खामा छन् कि जन्मेका
औतारी परमेश्वर ?
शिक्षादीक्षाविना कस्ता
चतुरा साहसी कडा
साना झिक्रा, झिँजाले नै
पोल्न सक्ने ठुला मुढा
धन्य ती वीरको धैर्य
धन्य हो साहसी मुटु
वीरका काखमा गर्छिन्
जयलक्ष्मी लुटुपुटु
यस्ता अक्कलका खानी
मधानी शत्रुसिन्धुका
साधारण सिपाही छन्
नियन्ताहरू झन् होलान्
केकस्ता गुणदर्विला ?
देखिन्छन् अति गर्विला
श्रद्धाको छाल उर्लेर
हृदयाकाश ढाकियो
गोर्खाली वीरतामाथि
देश छ सानो ओज भरेको
गोरखकाली नाम परेको
अङ्कुशजस्तै दिग्गजलाई
लाउँछ बाटो कान समाई
दन्दन ज्यूँदो जाँगर बाली
मान, महत्ता गौरव पाली
चम्किरहेको भूतलमाथि
वीरमणीको आकर जाति
नित्य यिनैको प्रेमपिपासा
मेट्न जयश्री आकुल हुन्छिन्
वीरगलामा षड्ऋतुबाला
चम्पकमाला लाउन उन्छिन् ।
००
(‘मकवानी–बाला’ महाकाव्यबाट)
मकवानी-बाला उमानाथ शास्त्री सिन्धुलीयद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
सुखानी पार्क
सुखानी पार्क झापा जिल्लाबाट प्रजातन्त्र प्राप्तीका लागि आफ्नो ज्यान उत्सर्ग गर्ने रामनाथ दाहाल, नेत्र घिमिरे, विरेन राजवंशी, कृष्ण कुइकेल, नारायण क्षेत्री, लक्ष्मी पाण्डे, रामप्रसाद प्रधान, चन्द्रबहादुर डाँगी, राम थापा र छविलाल राजवंशी लगायत अमर शहीदहरूको स्मृतिमा वि.सं. २०५८ सालमा शनिश्चरे गाविसमा निर्माण गरिएको पार्क हो । यो पार्कको पूर्वाधार विकासको लागि हाल राज्यस्तरबाट समेत लगानी भैरहेको छ । सो पार्क भित्र रहेको लामो खाल्डोलाई तालको रूपमा विकास गरी वोटिङ्गको लागि तयार गरेमा पर्यटकलाई आकर्षित गर्न सकिन्छ ।
यो पनि हेर्नुहोस्
सुखानी हत्याकाण्ड
तोश्रामखोला
तोश्रामखोला नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको सिन्धुली जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति थियो। वि.सं .२०७३ सालमा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले ७४४ स्थानीय तह लागू गर्दा गाविसका प्रबन्ध विघटन भएको थियो।
मानाकोट
मानाकोट बाजुरा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
माध्यमिक नेपाली पद्य
माध्यमिक नेपाली पद्य कमल दीक्षितद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
खोकी
खोकी मानव शरीरले अकस्मात तथा लगातार पैदागर्ने एउटा त्यस्तो प्रतिकृया हो जसले श्वास नलीमा उत्पन्न भएको खकार, बिझाउने वस्तुहरू, अन्य बाहिरी वस्तुहरू तथा सुक्ष्म जीवाणुहरूलाई बाहिर निकाल्न मद्दत पुर्याउँछ।
१००८ स्वामी कैलाशानन्द
१००८ स्वामी कैलशानन्द सरस्वती एउटा योगीका रूपमा मात्र होइन विशिष्ट विद्वान्का रूपमा पनि प्रतिष्ठापित छन् । नेपालमा मात्र होइन भारतका धार्मिक क्षेत्रहरूमा पनि कैलाशानन्दको सम्मान हुन्छ । उपनिषद्का ज्ञाता कैलाशानन्दको आध्यात्मिक प्रवचनले श्रोताहरू मन्त्रमुग्ध हुन्छन् । उनी धाराप्रवाह रूपमा धन्टौसम्म प्रवचन दिन सक्छन् । वर्तमान समयमा उनी चतरा धामको पीठाधीशका रूपमा धामको विकासमा तल्लीन छन् ।
व्यास (महाभारत)
ऋषि वेदव्यास महाभारत ग्रन्थका रचयिता हुन्। उनी महाभारतका रचयिता मात्र होनइन्, क्रमानुसार घटित भएका महाभारतकालीन घटनाहरूका साक्षी पनि हुन्। आफ्नो आश्रमदेखि हस्तिनापुरको समस्त गतिविधिहरूको सूचना उनीसमक्ष पुग्ने गर्थ्यो। उनी ती घटनाहरूमा आफ्नो परामर्श दिने गर्थे । जब-जब अन्तर्द्वन्द्व र संकटको स्थिति आउँथ्यो, माता सत्यवती उनीसित विचार-विमर्श गर्न कहिले उनका आश्रममा पुग्थिन् भने कहिले हस्तिनापुरका राजभवनमा व्यास स्वयंलाई आमन्त्रण गर्ने गर्थिन् । द्वापर युगमा विष्णु व्यासका रूपमा अवतरित भएर वेदहरूका विभाग प्रस्तुत गरेको पाइन्छ। पहिलो द्वापरमा स्वयं ब्रह्मा वेदव्यास भए भने दोस्रोमा प्रजापति, तेस्रोमा शुक्राचार्य, चौथोमा बृहस्पति वेदव्यास भए। यसै प्रकार सूर्य, मृत्यु, इन्द्र, धनन्जय, कृष्ण द्वैपायन, अश्वत्थामा आदि अट्ठाइस वेदव्यास भए। यसरी अट्ठाईस पल्ट वेदहरूको विभाजन गरिएको देखिन्छ । व्यासले नै अट्ठार पुराणहरूको पनि रचना गरे हुन्।
वेद व्यासको योगदान
हिन्दू धर्म शास्त्रहरूका अनुसार महर्षि व्यास त्रिकालज्ञ थिए तथा उनले दिव्य दृष्टिले देख गर्न जान लिया कि कलियुगमा धर्म क्षीण हुनेछ। धर्मका क्षीण हुनको कारण मनुष्य नास्तिक, गर्तव्यहीन र अल्पायु हो जाव्नेछ्न्। एक विशाल वेदको सांगोपांग अध्ययन तिनको सामर्थदेखि बाहिर हुनेछ। यसैलिये महर्षि व्यासले वेदको चार भागहरूमा विभाजन गरिदिए जसदेखि कि कम बुद्धि एवं कम स्मरणशक्ति राख्ने भएका पनि वेदहरूको अध्ययन गर्न सकुन्। व्यास जीले तिनको नाम राखयो - ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद र अथर्ववेद। वेदहरूको विभाजन गर्नका कारण नैं व्यास जी वेद व्यासका नामले विख्यात हुये। ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद र अथर्ववेदलाई क्रमशः आफ्नो शिष्य पैल, जैमिन, वैशम्पायन र सुमन्तुमुनिलाई पढाए। वेदमा निहित ज्ञानका अत्यन्त गूढ तथा शुष्क हुनको कारण वेद व्यासले पाँचौं वेदका रूपमा पुराणहरूको रचनाको जसमा वेदका ज्ञानलाई रोचक कथाहरूका रूपमा बताइएको छ। पुराणहरूलाई उनले आफ्नो शिष्य रोम हर्षणलाई पढाए। व्यास जीका शिष्हरूने आफ्नो आफ्नो बुद्धिका अनुसार ती वेदहरूको अनेक शाखाहरू र उप शाखाहरू बनाएको दीं। व्यास जीले महाभारतको रचना गरे
पौराणिक-महाकाव्य युगको महान विभूति, महाभारत, अट्ठारह पुराण, श्रीमद्भागवत, ब्रह्मसूत्र, मीमांसा जस्तै अद्वितीय साहित्य-दर्शनका प्रणेता वेदव्यासको जन्म आषाढ पूर्णिमालाई लगभग ३००० ई. पूर्वमा भएको थियो। वेदाँत दर्शन, अद्वैतवादका संस्थापक वेदव्यास ऋषि पराशरका पुत्र थिए। पत्नी आरुणीदेखि उत्पन्न यिनको पुत्र थिए महान बाल योगी शुकदेव। श्रीमद्भागवत गीता विश्वका सबैभन्दा ठूला महाकाव्य 'महाभारत'को नैं अंश छ। रामनगरका किल्लामा र व्यास नगरमा वेदव्यासको मन्दिर छ जहाँ माघमा प्रत्येक सोमवार मेला लाग्दछ। गुरू पूर्णिमाको प्रसिद्ध पर्व व्यास जीको जयन्तीका उपलक्ष्यमा मनाइन्छ।
पुराणहरू तथा महाभारतका रचयिता महर्षिको मन्दिर व्यासपुरीमा विद्यमान छ जुन काशीदेखि पाँच मीलको दूरीमा स्थित छ। महाराज काशी नरेशका रामनगर दुर्गमा पनि पश्चिम भागमा व्यासेश्वरको मूर्ति विराजमान् छ जसलाई साधारण जनता सानो वेदव्यासका नामले जान्दछ। वास्तवमा वेदव्यासको यो सबभन्दा प्राचीन मूर्ति हो। व्यासजी द्वारा काशीलाई शाप दिनेका कारण विश्वेश्वरले व्यासजीलाई काशीदेखि निष्कासित गरिदिएको थियो। तब व्यासजी लोलार्क मन्दिरका आग्नेय कोणमा गङ्गाजीका पूर्वी तटमा स्थित भए।
यस घटनाको उल्लेख काशी खंडमा यस प्रकार छ-
लोलार्कादं अग्निदिग्भागे, स्वर्घुनी पूर्वरोधसि। स्थितो ह्यद्य्यापि पश्चेत्स: काशीप्रासाद राजिकाम्।। स्कंद पुराण, काशी खंड ९६/२०१
व्यासजीले पुराणहरू तथा महाभारतको रचना गर्नका पश्चात् ब्रह्मसूत्रहरूको रचना पनि यहाँको थियो। वाल्मीकिको नैं प्रकार व्यास पनि संस्कृत कविहरूका लागि उपजीव्य छन्। महाभारतमा उपाख्यानहरूको अनुसरण गर्न अनेक संस्कृत कविहरूले काव्य, नाटक आदिको सृष्टिको छ। महाभारतका सम्बन्धमा स्वयं व्यासजीको नैं उक्ति अधिक सटीक छ- यस ग्रन्थमा जुन केही छ, त्यो अन्यत्र छ, पंरतु जुन यसमा छैन, त्यो अन्यत्र कहीं पनि छैन।
त्रिभिर्वर्षे: सदोत्थायी कृष्णद्वैपायनोमुनि:। महाभारतमाख्यानं कृतवादि मुदतमम्।। आदिपर्व - (५६/५२)
जब यिनले धर्मको ह्रास हुँदै देख्यो त यिनले वेदको व्यास अर्थात विभाग गरिदिए र वेदव्यास कहलाये। वेदहरूको विभाग गर्न उनले आफ्नो शिष्य सुमन्तु, जैमिनी, पैल र वैशम्पायन तथा पुत्र शुकदेवलाई तिनको अध्ययन गराए तथा महाभारतको उपदेश दिए। तपाईँको यस अलौकिक प्रतिभाका कारण तपाईँलाई भगवान्को अवतार मानिन्छ।
संस्कृत साहित्यमा वाल्मीकिका पछि व्यास नैं सर्वश्रेष्ठ कवि भए छन्। यिनको लिखे काव्य 'आर्ष काव्य'का नामले विख्यात छन्। व्यास जीको उद्देश्य महाभारत लेखेर युद्धको वर्णन गर्नु छैन, तर यस भौतिक जीवनको नि:सारतालाई देखिाछैन। तिनको कथन छ कि चाहे कुनै पुरुष वेदांग तथा उपनिषदहरूलाई जान ले, तर त्यो कहिले विचक्षण हुन सक्तैन किनभनें यो महाभारत एक नैं साथ अर्थशास्त्र, धर्मशास्त्र तथा कामशास्त्र छ।
१. यो विद्याच्चतुरो वेदान् साङ्गोपनिषदो द्विज:। न चाख्यातमिदं विद्य्यानैव स स्यादिचक्षण:।। २. अर्थशास्त्रमिदं प्रोक्तं धर्मशास्त्रमिदं महत्। कामाशास्त्रमिदं प्रोक्तं व्यासेना मितु बुद्धिना।। महा. आदि अ. २: २८-८३
सेओकगुरम
सेओकगुरम ग्रोटो र बुलगुक्सा मन्दिर एक युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा जोडिएको छ।
धाः
धाः नेपाली बाजा हो । खासगरी बौद्ध धर्मावलम्बीहरूमा प्रचलित ज्यादै पुरानो तालबाजा हो । यो बाजा देख्दा ढोलजस्तो लाग्छ । यसमा एकातर्फ हातले र अर्कातर्फ गजोले बजाउने गरिन्छ । काठमाडौँ उपत्यकामा बौद्धमार्गीहरूको गुँला पर्वमा एक महिनाभर धाः बजाउने चलन छ । अन्य उत्सव तथा चाडपर्वहरूमा पनि धाः बजाइन्छ । यो बाजा बजाउँदै चैत्य तथा देवस्थल घुम्ने चलन छ । धा बाजा सबै भन्दा पुरानो बाजा हो । साथै उपत्यका मा यो बाजा मानन्धर, तुलाधर(उदाय), शाक्य समुदाय हरुले बजाउने गरेको पाईन्छ ।
कुमार अधिकारी
कुमार अधिकारी एक नेपाली लन टेनिसका खेलाडी हुन्।चार वर्षसम्म राष्ट्रिय च्याम्पियन कुमार सन् २००७ देखि २०१२ सम्म नम्बर वान खेलाडी हुन्। २०७३ मा सातौँ राष्ट्रिय खेलकुदमा ओपन डबल र मिक्स डबलतर्फ गोल्ड मेडल जिते भने सिंगलमा ब्रोन्ज जितेका थिए।
चापाकोट
चापाकोट नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, कास्की जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो। यस गाविसमा रहेका ऐतिहासिक तथा धार्मिक पर्यटकीय स्थलहरू मकन्नादेवी देउराली मन्दिर, सिद्घ वराह, माझथुम धार्मिक आदि हुन।
बिसर्भोरा
बिसर्भोरा नेपालको जनकपुर अञ्चलको धनुषा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ७७७ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार बिसर्भोराको जनसङ्ख्या ४५१५ छ। यस मध्य पुरुष ५०%, र महिला ५०% छन्।
पाटनका अस्पतालहरू
• पाटन अस्पताल पाटन ललितपुर
• मानसिक अस्पताल पाटन
• होमियोप्याथीक अस्पताल ललितपुर
• जिल्ला आयुर्वेद स्वास्थ्यकेन्द्र पाटन ललितपुर
• आन्नदबन कुष्ठरोग निवारण अस्पताल ललितपुर
मलाया बाँकेबकुल्ला
मलाया बाँकेबकुल्ला बकुल्ला प्रजातिमा पर्ने एक मध्यम स्तरको बकुल्ला हो। यो पंक्षी दक्षिण र पुर्वी एसियामा बसोबास गर्छ भने यसले भारत, ताइवान, चीन र फिलिपिन्समा प्रजनन गर्छ।
विवरण
मलाया बाँकेबकुल्लाको लम्बाई 48 cm हुन्छ र यसको एउटा पखेटा देखि अर्को पखेटासम्मको लम्बाई  86 cm हुन्छ भने यसको तौल ५०० देखि ८०० ग्राम हुन्छ। यस पंक्षी होचो हुन्छ भने यसको छोटो ठुँड हुन्छ। यस पंक्षीको खैरो टाउको, खरानी रङ्ग जस्तो शरीर, पहेँलो आँखा र छोटो पहेँलो र हल्का हरियो हुन्छन्। यसको हल्का खैरो पखेटा हुन्छ भने यसको पखेटा तलको भाग सेतो हुन्छ। यस प्रजातिका भाले र पोथी हेर्दा खेरी एउटै देखिन्छन् यद्यपि भालेको शरीरमा धेरै भुत्लाहरू हुन्छन्। यो पंक्षी बकुल्ला प्रजातिहरू मध्ये सबैभन्दा फरक देखिने गर्छ। यस पंक्षीको कालो छोटो र तीखो ठुँड, छोटो र हल्का हरियो खुट्टा र छोटो घाँटी हुन्छ।
वितरण र बासस्थान
मलाया बाँकेबकुल्ला मुख्यतया भारत, श्री लङ्का, नेपाल, म्यानमार, कम्बोडिया, लाओस, चीन, थाइल्याण्ड, सिङ्गापुर, इन्डोनेसिया, ताइवान, बङ्गलादेश, जापान, भियतनाम र फिलिपिन्समा पाइन्छन्। यी पंक्षी क्रिसमस टापु र पलाउ पनि पाइन्छन्। यसको बासस्थान क्षेत्र लगभग १२४०००० वर्ग किमी सम्म फैलिएको छ।
बाँके बकुल्लाको बासस्थान भिन्न भिन्न ठाउँमा भएतापनि यी पंक्षी विषेश गरी तालको छेउछाउ, नदि, नहर, पोखरीमा आदिमा पाइन्छन्। यो पंक्षी समुद्र तटमा म्याङ्ग्रोभ क्षेत्र र हिलो भएको ठाउँमा पनि उत्तिकै मात्रामा पाइन्छ। यस पंक्षीको धान खेती पनि एक महत्त्वपूर्ण बासस्थान हो। यो पंक्षी कहिलेकाँही गाईवस्तु भएको ठाउँमा पनि पाइन्छ।
आहारा
यस पंक्षीले मुख्यतया साँझ र झिस्मिसे बिहानीमा सक्रिय हुने भएकाले यसले साँझ र बिहानीमा सिकार गर्ने गर्छ। यस पंक्षीले आफ्नो आहारा विभिन्न माध्यको प्रयोग गरेर समाउने गर्दछ। यसले आफ्नो सिकारलाई लामो दुरीबाटै ठम्याउन सक्छ र त्यसलाई निकैबेर हेर्छ र राम्रो मौका पायो भने आक्रमण गर्ने गर्छ। यसले आहारा समाउनका लागि चारोको पनि प्रयोग गर्छ जसमा यसले आफ्नो प्वाँख र रुखका पातहरू पानिमा हाल्ने गर्छ। यस पंक्षी निकै चलाख हुन्छ भने यसले आफ्नो आहारा पाउनका लागि मानिसले फालेका रोटि र अन्य खाद्य वस्तु पानीमा फाल्छ र त्यसलाई माछाले खान आउँद यसले माछालाई छोप्ने गर्छ। जमिनमा भने यसले आफ्नो सिकारलाई विस्तारै हिँडेर र दोडिएर समाउने गर्दछ। यसले माछाका अलावा किरा, फटयाङ्ग्रा, माकुरो, गाइनेकिरा, सर्प, साना उभएचर प्राणी, झिङे माछा, गङ्गटा आदि खाने गर्छ।
स्थित
यस पंक्षी विश्व भरी छरिएर बस्ने र धेरै मात्रामा पाइने भएकाले यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घ द्वारा कम चासोका प्रजातिको रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ र यसलाई आइयुसीएनको रातो सूचीमा पनि सूचीकृत गरिएको छ।
खतरा
मलाया बाँकेबकुल्ला विश्व भरी छरिएर बस्ने भएकाले यसलाई कहीँकतै संरक्षण र सुरक्षा दिन पर्ने देखिन्छ। विश्वका केही क्षेत्रहरूमा यस पंक्षीको बस्ने जङ्गलहरू र बासस्थानलाई सहरीकरण गरिएको छ। यस पंक्षीलाई केही क्षेत्रमा अवैध चोरी सिकारी समेत गर्ने गरेको पाइएको छ।
संरक्षण स्थिति
यस पंक्षी विश्व भरी छरिएर बस्ने भएकाले हाल यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरबाट कुन‌ैपनि संरक्षण दिइएको छैन तर पनि केही स्थानिय स्तरबाट भने यस प्रजातिको सङ्ख्या वृद्धि र प्रजनन दर बढाउनका लागि यसलाई संरक्षण स्थिति दिइएको छ। यस पंक्षीलाई अवैध चोरी सिकारी गर्ने भएकाले अमेरिकाको पेन्सिलभेनियाको एक संस्थाले भने यसलाई लोपोन्मुख प्रजातिमा बर्गकरण गरेको छ।
बाह्य कडीहरू
प्रजातिहरूको जानकारी
काठमाण्डौका अस्पतालहरू
• वीर अस्पताल (राष्ट्रिय चिकित्सा विज्ञान प्रतीस्ठान) काठमाडौँ
• शहिद सुक्रराज सरूवा रोग अस्पताल काठमाडौँ
• नेपाल आँखा अस्पताल काठामाण्डौ
• शहिद गङ्गालाल राष्ट्रिय ह्रिदय रोग केन्द्र काठमाडौँ
• इन्द्रराज्य लक्ष्मी प्रसुती गृह काठमाडौँ
• कान्ती वाल अस्पताल काठमाडौँ
• आयुर्वेद अस्पताल काठमाडौँ
• सुस्मा कोइराला मोमोरीयल प्लास्टीक सर्जरी अस्पताल साँखु काठमाडौँ
• मनमोहन स्मृती अस्पताल काठमाडौँ
• क्षेत्रपाटी निशुल्क अस्पताल काठमाडौँ
• केन्द्रीय कारागार अस्पताल काठमाडौँ
• त्रि.वि शिक्षण अस्पताल काठमाडौँ
• नेपाल मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल काठमाडौँ
• फ्रेन्डसअफ शान्ताभवन अस्पताल काठमाडौँ
• सिँह दरवार बैध खाना
• अर्थोपेडीक अस्पताल काठमाडौँ
• टोखा अस्पताल काठमाडौँ
• तिलगंगा आँखा केन्द्र काठमाडौँ
• काठमाडौँ मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल
घिरौँला
घिरौँला तरकारी बनाउने सब्जीको प्रकार जो लहरामा फल्छ, प्रायः सबै ठाउँमा यो तरकारीको उत्पादन हुन्छ । घिरौँला धेरै थरीका हुन्छन् ।
विकी लभ्स अर्थ
विकी लभ्स अर्थ (WLE) अर्थात विकीले पृथ्वीलाई माया गर्छ एक अन्तर्राष्ट्रिय फोटो प्रतियोगिता हो। प्रत्येक वर्षको मे महिनामा विकिपिडिया समुदायका सदस्यहरूले विश्वव्यापी रूपमा आयोजना गर्ने यस प्रतियोगितामा सहभागीहरूले आफ्नो वरपर रहेका प्राकृतिक धरोहरहरूको फोटो खिचेर विकिमिडिया कमन्समा अपलोड गर्ने गर्छन्। सहभागी देशहरूका धरोहरहरूलाई उजागर गर्नु यस कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य रहेको छ।
मञ्जारो
मञ्जारो आर्क लिनक्स अपरेटिंग सिस्टममा आधारित एक स्वतन्त्र र खुला-स्रोत लिनक्स वितरण हो जसले प्रयोगकर्ता-मित्रता र पहुँचमा ध्यान केन्द्रित गर्दछ। यसले रोलिंग रिलीज अपडेट मोडेल र प्याकम्यानलाई यसको प्याकेज प्रबन्धकको रूपमा प्रयोग गर्दछ। यो मुख्यतया अस्ट्रिया, फ्रान्स र जर्मनीमा विकसित भएको छ।
मालती मङ्गले
मालती मङ्गले माधव घिमिरेद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
भक्तपुरका अस्पतालहरू
• भक्तपुर अस्पताल भक्तपुर
• सार्क क्षयरोग केन्द्र भक्तपुर
• इवामुरा अस्पताल भक्तपुर
• भक्तपुर क्यान्सर अस्पताल भक्तपुर
• ख्वाप मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल भक्तपुर
• जिल्ला आयुर्वेद स्वास्थ्यकेन्द्र भक्तपुर
खाडी सहयोग परिषद्
खाडी सहयोग परिषद् (مجلس التعاون لدول الخليج العربية), फारसको खाडीले घेरिएका देशहरूको क्षेत्रीय समूह हो।   यसका सदस्य देशहरू बहराइन, कुवेत, ओमान, कतार, साउदी अरेबिया, संयुक्त अरब इमिरेट्स हुन्। यसको मुख्यालय रियाद, साउदी अरबमा अवस्थित छ। यसको आधिकारिक भाषा अरबी हो। यसको बडापत्र २५ मे १९८१ मा हस्ताक्षर गरिएको थियो जसले औपचारिक रूपमा संस्थाको स्थापना गरेको थियो।
सबै वर्तमान सदस्य राष्ट्रहरू राजतन्त्रात्मक शासन छ, तीन (कतार, कुवेत, र बहराइन) मा संवैधानिक राजतन्त्र छ भने, दुई (साउदी अरब र ओमान) मा पूर्ण राजतन्त्र छ, संयुक्त अर्ब इमिरेट्स (सात वाट इमिरेट्समा प्रत्येक इमिरेट्समा अमिर सहितको पूर्ण राजतन्त्र छ) सङ्घीय राजतन्त्र छ। जोर्डन, मोरोक्को र यमनको भावी सदस्यताका बारेमा पनि छलफल भएको थियो।
उत्पत्ति र विकास
कुवेत सरकारले विशेष सांस्कृतिक र ऐतिहासिक बन्धनले जोडिएका ६ अरब खाडी राष्ट्रहरूलाई एउटै मञ्चमा ल्याउन एउटा सङ्गठनको प्रस्ताव गरेको थियो। सोही प्रस्ताव अनुसार सांस्कृतिक, सामाजिक, आर्थिक र वित्तीय क्षेत्रमा सहकारी प्रयासको सुझाव दिने रियाद सम्झौता जारी भएको थियो। मे २५-२६, १९८१ मा ६ खाडी देश ( बहराइन, कुवेत, ओमान, कतार, साउदी अरब र संयुक्त अरब इमिरेट्स) का राष्ट्र अध्यक्षहरूले अबु धाबी (संयुक्त अरब इमिरेट्स) मा परिषद्को संविधानमा हस्ताक्षर गरेका थिए। यसरी खाडी सहयोग परिषद् अस्तित्वमा आएको थियो।
बहराइनको अशान्तिको बीचमा, साउदी अरब र संयुक्त अरब इमिरेट्सले विद्रोहलाई रोक्न बहराइनमा सेना पठाएका थिए। कुवेत र ओमानले सेना पठाउन अस्वीकार गरेका थिए।
डिसेम्बर २०११ मा, साउदी अरबले खाडी सहयोग परिषद्लाई एक महासङ्घ बनाउने प्रस्ताव गरेको थियो। अन्य देशहरूले प्रस्तावमा आपत्ति जनाएकन थिए।
उद्देश्य
१.सदस्य राष्ट्रहरूबीच एकता ल्याउन सबै क्षेत्रमा समन्वय, एकीकरण र सहयोग स्थापना गर्ने;
२.सबै क्षेत्रमा सदस्य राष्ट्रका नागरिकहरू बीचको विद्यमान सहयोगलाई सुदृढ र गहिरो बनाउन;
३. सबै क्षेत्रमा समान संयन्त्रको विकास गर्ने, र;
ग्रयाण्ड-बस्सम
विशाल बस्समको एतिहासिक सहर आइभोरी कोस्ट को विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन २०१२ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय (नेपाल)
संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय नेपाल सरकारको पर्यटन, संस्कृति तथा नागरिक उड्डयन सम्बन्धी कार्यहरू गर्ने सर्वोच्च निकाय हो। विभिन्न समयमा विभिन्न मन्त्रालय अन्तर्गत रहेका विभागहरूलाई मिलाएर वि.सं. २०५७ देखि यो मन्त्रालय अस्तित्वमा आएको हो। नेपालमा पर्यटन उद्योगको विकासमा नेतृत्व गर्नु, सांस्कृतिक धरोहरहरूको संरक्षण र प्रचारप्रसार गर्नु तथा हवाई सेवाको प्रवर्द्धन गर्नु यसको प्रमुख कार्यहरू हुन्।
इतिहास
वि.सं. २०१६ सालमा तत्कालिन अधिराजकुमार हिमालय विक्रम शाहको अध्यक्षतामा पर्यटन बोर्डको स्थापना गरिएको थियो। त्यसपछि वि.सं. २०१८ सालमा तत्कालिन श्री ५ को सरकारले निर्माण तथा यातायात मन्त्रालय अन्तर्गत पर्यटन विभागको स्थापना गरेको थियो। पर्यटन क्षेत्रको नियोजित तथा योजनावद्ध विकास तथा प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले वि.सं. २०३४ सालमा छुट्टै मन्त्रालयको रूपमा पर्यटन मन्त्रालयको स्थापना गरियो। सुरुमा पर्यटन क्षेत्रलाई मात्र आबद्ध गरि पर्यटन मन्त्रालय नामाकरण गरिएकोमा सन् १९८२ मा निर्माण तथा यातायात मन्त्रालय अन्तर्गतको हवाई विभागलाई समेत गाभेर यसलाई पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय नामाकरण गरिएको थियो। यसका साथै नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषद्को वि.सं. २०५७ बैसाख ६ को निर्णयबाट युवा खेलकुद तथा संस्कृति मन्त्रालय विघटन गरेर संस्कृतिको कार्य समेत यस मन्त्रालयमा थपर यसलाई संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय बनाइएको हो।
बङ्गलादेश
बङ्गलादेश ( বাংলাদেশ, आधिकारिक नाम जनगणतान्त्रिक बङ्गलादेश) दक्षिण एसियाको एउटा राष्ट्र हो। देशको उत्तर, पूर्व र पश्चिम सीमाना भारत र दक्षिणपूर्व सीमाना म्यानमा देशसँग जोडिएको छ भने यस देशको दक्षिणमा बङ्गालको खाडी रहेको छ। बङ्गलादेश र भारतीय राज्य पश्चिम बङ्गाल एक बाङ्लाभाषी अञ्चल, बङ्गाल हो, जसको ऐतिहासिक नाम “বঙ্গ” बङ्गो वा “বাংলা” बाङ्ला हो। यसको सीमारेखा त्यस समय निर्धारित भयो जब सन् १९४७ मा भारतको विभाजनको बेला यसलाई पूर्व पाकिस्तानको नामबाट पाकिस्तानको पूर्वी भाग घोषित गरिएको थियो। पूर्व र पश्चिम पाकिस्तानको बीच लगभग १६०० किलोमिटर (१००० माइल)को भौगोलिक दूरी रहेको थियो। पाकिस्तानको दुबै भागहरूको जनताको धर्म (इस्लाम) एउटै थियो तर उनीहरूको बीच जाति र भाषागत दूरी थियो। पाकिस्तानको तत्कालिन सरकारको अन्यायको विरुद्ध सन् १९७१ मा भारतको सहयोगबाट एउटा छुट्टै बङ्गलादेश स्वतन्त्रता आन्दोलन पछि स्वतन्त्र राष्ट्र बङ्गलादेशको उदभव भएको थियो। स्वतन्त्र पछि बङ्गलादेशको केही सुरुवाती वर्ष राजनीतिक अस्थिरताबाट परिपूर्ण थियो। देशमा १३ शासक बदलिन पुगे र ४ सैनिक बिद्रोह भएको थियो। विश्वको सबैभन्दा धेरै जनशक्ति भएको देशहरूमा बङ्गलादेशको स्थान आठौँ छ तर क्षेत्रफलको दृष्टिबाट बङ्गलादेश विश्वमा ९३औँ स्थानमा रहेको छ। मुसलमान- सघन जनसङ्ख्या भएको देशहरूमा बङ्गलादेशको स्थान चौथो हो जबकि बङ्गलादेशको मुसलमानको सङ्ख्या भारतको अल्पसङ्ख्यक मुसलमानको सङ्ख्या भन्दा कम छ। बङ्गलादेश दक्षिण एसियाली आञ्चलिक सहयोग संस्था, दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग सङ्गठन र बिम्सटेकको प्रतिष्ठित सदस्य हो।
इतिहास
बङ्गलादेशमा सभ्यताको इतिहास धेरै पुराना छ। आजको भारतको अंधिकांश पूर्वी क्षेत्र कुनै वेला बङ्गलादेशको नामबाट जानिन्थो। बौद्ध ग्रन्थहरूको अनुसार यस क्षेत्रमा आधुनिक सभ्यताको शुरुवात ७०० इसवी इसा पू.मा प्रारम्भ भएको मानिन्छ। यहाँको प्रारम्भिक सभ्यतामा बौद्ध र हिन्दू धर्मको प्रभाव स्पष्ट देख्न सकिन्छ। उत्तरी बङ्गलादेशमा स्थापित भएको यस्तो हजारौ अवशेष अहिले पनि मौजूद छ जसलाई मन्दिर वा मठ भन्न सकिन्छ।
बङ्गालको इस्लामीकरण मुगल साम्राज्यको व्यापारीहरूद्वारा १३ औ शताब्दीमा शुरु भयो र १६ औ शताब्दी सम्म बङ्गाल एसियाको प्रमुख व्यापारिक क्षेत्रको रूपमा उदायो। युरोप का व्यापारीहरूको आगमन यस क्षेत्रमा १५ औ शताब्दीमा भयो र अन्तत: १६औ शताब्दीमा ईस्ट इन्डिया कम्पनीद्वारा उनीहरूको प्रभाव बढाउन शुरु भयो। १८ औ शताब्दी आउदा आउदा यस क्षेत्रको नियन्त्रण पूर्ण रूपले उनीहरूको हाथमा आयो जुन बिस्तारै बिस्तारै पूरै भारतमा फैलियो। जब स्वतन्त्रता आन्दोलनको फलस्वरूप १९४७ मा भारत स्वतन्त्र भयो तब राजनीतिक कारणबाट हिन्दू बहुल भारतलाई र मुस्लिम बहुल पाकिस्तानमा विभाजित गर्नुपर्‍यो।
भारतको विभाजन भएको फलस्वरूप बङ्गाल पनि दुई भागमा बाडियो। यसको हिन्दू बहुल क्षेत्र भारतसँग रह्यो र पश्चिम बङ्गालको नामबाट जनिन थालियो तथा मुस्लिम बहुल क्षेत्र पूर्वी बङ्गाल पाकिस्तानको हिस्सा बन्यो जुन पूर्वी पाकिस्तानको नामबाट जानिन थालियो। जमींदारी प्रथाले यस क्षेत्रलाई नराम्रोसँग गाजेर राखेको थियो जसको बिरुध्द १९५० मा एउटा ठूलो आन्दोलन शुरु भयो र १९५२ को बङ्गला भाषा आन्दोलनको साथ जोडिएर यो बङ्गलादेशी गणतन्त्रको दिशामा एउटा ठूलो आन्दोलन बन्यो। यस आन्दोलनको फलस्वरूप बङ्गला भाषीहरूलाई उनीहरूको भाषाको अधिकार प्राप्त भयो। सन १९५५ मा पाकिस्तान सरकारने पूर्वी बङ्गालको नाम बदलेर पूर्वी पाकिस्तान गरिदियो। पाकिस्तान द्वारा पूर्वी पाकिस्तानको उपेक्षा र दमनको शुरुवात यहींबाट भयो। र तनाव स्त्तर दशक आउदा आउदा आफ्नो चरमोत्कर्षमा पुग्यो। पाकिस्तानी शासक याहया खाँ द्वारा लोकप्रिय अवामी लीग र उनका नेताहरूलाई प्रताडित गरिन थालियो, जसको फलस्वरूप बंगबन्धु शेख मुजीवु्ररहमानको नेत्रीत्व मा बङ्गलादेशको स्वतन्त्रताको आन्दोलन शुरु भयो। बङ्गलादेशमा रगतको खोला बग्यो, लाखौ बङ्गाली मारिए तथा १९७१ को खूनी संघर्षमा दस लाख भन्दा बढि बङ्गलादेशी शरणार्थीले छिमेकी देश भारतमा शरण लिनु पर्‍यो। भारत यस समस्याबाट जुध्नलाई त्यस समय धेरै अफ्ठारो सामना गरिरहेको थियो र भारतलाई बङ्गलादेशी नागरिकले अनुरोध गरे यसै अनुरोधको आधारमा भारतले यस समस्यामा हस्तक्षेप गर्नु पर्‍यो जसको फलस्वरूप १९७१ का भारत पाकिस्तान युद्ध शुरु भयो। बङ्गलादेशमा मुक्ति वाहिनी सेनाको गठन भयो जसको  धेरै जसो सदस्य बङ्गलादेशका बौद्धिक वर्ग र विद्यार्थी समुदाय थिए, यिनीहरूले भारतीय सेनाको मदद गुप्तचर सूचनाहरू दिएर तथा गुरिल्ला युद्ध पद्धतिबाट गरे। पाकिस्तानी सेनाले अन्तत: १६ डिसेम्बर १९७१ मा भारतीय सेनाको समक्ष आत्मसमर्पण गरे, लगभग ९३००० युद्ध बन्दी बनाईए जसलाई भारतको विभिन्न शिविरहरूमा राखीयो ताकि उनीहरू बङ्गलादेश क्रोधको शिकार नबनुन। बङ्गलादेश एउटा स्वतन्त्र मुलुक बन्यो र मुजीबुर्र रहमान यसको प्रथम प्रधानमन्त्री बने।
बङ्गलादेशको इतिहासको मुख्य घटनाहरू
१९४७ - भारतको विभाजन पछि बङ्गालबाट काटिएर पूर्वी पाकिस्तान बन्यो।
१९४९ - अवामी लीगको स्थापना भयो जसको उदेश्य पूर्वी पाकिस्तानलाई स्वतन्त्रता दिनु थियो।
१९७० - शेख मुजीबको नेतृत्वमा अवामी लीगले निर्वाचनमा प्रचण्ड बहुमत हासिल गरे, पाकिस्तानको सरकारले यस परिणामलाई मान्न अस्वीकार गरिदियो। पाकिस्तानी सरकारको यस निर्णय पछि दंगा भडकियो।
१९७१ - शेख मुजीब र अवामी लीगले २६ मार्चमा स्वतन्त्रता को घोषणा गरीदिए। नया देशको नाम राखियो या बङ्गलादेश, लडाईको डर त्रासबाट बच्नको लागि करीब एक करोड मानिस भारतको सीमानामा शरणार्थी भएर आए।
१९७२ - शेख मुजीब प्रधानमन्त्री बने। उनले उद्योग धन्दाको राष्ट्रियकरणको अभियान चलाए तर ज्यादा सफल भएन।
निपाने
निपाने नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको सिन्धुली जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति थियो। वि.सं .२०७३ सालमा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले ७४४ स्थानीय तह लागू गर्दा गाविसका प्रबन्ध विघटन भएको थियो।
बङ्गलादेश
बङ्गलादेशको इतिहासको मुख्य घटनाहरू
१९७५ - शेख मुजीब बङ्गलादेशको राष्ट्रपति बने। अगस्टमा भएको सैनिक तख्ता पलट पछि उनको हत्या गरीयो, देशमा सैनिक शासन लागू भयो।
१९७६ -सैनिक शासनले ट्रेड यूनियनहरू माथि प्रतिबन्ध लगायो।
१९७७ - जनरल जिया-उर-रहमान राष्ट्रपति बने। इस्लामलाई सांविधानिक मान्यता दिईयो।
१९७९ - देशमा चुनाव भयो र सैनिक शासन समाप्त भयो। जनरल जिया-उर-रहमानको बङ्गलादेश नेशनल पार्टीले बहुमत हासिल गर्‍यो।
१९८१- जनरल जिया तख्ता पलटको कोशिशमा मारीए। अब्दुस सत्तार राष्ट्रपति बने। १९८२ - एउटा अर्को तख्ता पलट पछि जनरल एरशाद सत्तामा आए। संविधान र राजनीतिक दलको वैधता समाप्त गरीयो।
१९८६ - संसद र राष्ट्रपतिको लागि निर्वाचन भयो, एरशाद विजयी भए। सैनिक शासन हट्यो र संविधानलाई पुनर्वाहाली गरीयो।
१९८७ - विपक्षको हडताल पछि देशमा संकटकालीन अबस्था लगाईयो।
१९८८ - एक-तिहाई देश पानीमा डुब्यो, लाखौ मानिस बेघर भए।
१९९० - ठूलो जन-विरोध पछि एरशाद पदबाट हटे।
१९९१ - भ्रष्टाचारको आरोपमा एरशाद कारागार पठाईयो। जनरल जिया-उर-रहमानको विधवा खालिदा जिया प्रधानमन्त्री बनिन। संविधानमा परिवर्तन गरेर राष्ट्रपतिको अधिकार सीमित गरीयो। चक्रवाती तूफानले लगभग डेढ लाख मानिसको जिबन लियो।
१९९६ -अवामी लीग सत्तामा फर्कियो, शेख हसीना प्रधानमन्त्री बनिन। देशमा हडतालको समय शुरू भयो।
१९९८ -बाढीले पूरे देशमा तबाही मचायो। १९७५ को मुजीब हत्या काण्डको लागि जिम्मेदार १५ पूर्व सैनिक अधिकारीहरूलाई मृत्यु दण्डको सजाय सुनाईयो।
२००० -स्वतन्त्रताको लडाईको बारेमा एक पाकिस्तानी राजनीतिज्ञको भनाईमा विवाद भयो, पाकिस्तान र बङ्गलादेशको सम्बन्धमा कटुता आयो।
२००१-आम चुनावमा शेख हसीनाको पार्टी अवामी लीग हार्‍यो र धार्मिक दलहरूको समर्थनको साथ जातीय पार्टी सत्तामा आयो र बेगम खालिदा जिया प्रधानमन्त्री बनिन।
राजनीति
देशको राजनीतिमा राष्ट्रपति संवैधानिक प्रधान हुन्छन, जबकि प्रधानमन्त्री देशको प्रशासनिक प्रमुख हुन्छन। राष्ट्रपति हरेक पाँच पछि निर्वाचित गरिन्छ। प्रधानमन्त्रीको नियुक्ति राष्ट्रपतिद्वारा गरीन्छ, प्रधानमन्त्री यस्तो व्यक्तिलाई चुनिन्छ जो त्यस समय संसदको का सदस्य हुन्छ र राष्ट्रपतिलाई विश्वास दिलाउछ कि उसलाई संसदमा बहुमतको समर्थन हासिल छ। प्रधानमन्त्रीले आफ्नो मन्त्रीको केबिनेट गठित गर्दछ जसको नियुक्तिको सहमती राष्ट्रपतिले दिन्छन।
बङ्गलादेशको संसद लाई जातीय संसद भनिन्छ जसको ३०० सदस्य प्रत्यक्ष मतदानद्वारा निर्वाचित आउदछन, र पाँच वर्षसम्म आफ्नो क्षेत्रको प्रतिनिधित्व गर्दछन। देशको सबैभन्दा ठूलो वैधानिक संस्था बङ्गलादेश सर्वोच्च अदालत जसको प्रधान न्यायाधीश र अन्य न्यायधीशहरूको नियुक्ति राष्ट्रपति गर्दछन।
विभाग
बङ्गलादेशलाई ८ विभागहरूमा विभाजन गरिएको छ, जुन यस प्रकार छन्।
भूगोल
बङ्गलादेशको धेरै जसो भाग समुद्र सतह भन्दा एकदम कम उचाईमा पर्दछ। धेरैजसो भू भाग नदीको मुख भागमा पर्दछन् जो सुंदरवन नामले चिनिन्छन्। यी गङ्गा (स्थानीय नाम पद्मा नदी), ब्रम्हपुत्र, यमुना र मेघना नदीका हुन् जो बङ्गालको खाडी क्षेत्रमा अवस्थित छन्। यी नदीहरू हिमालय पर्वतमा मुहान भएका नदी हुन्। बङ्गलादेशको माटो अत्यन्तै उब्जाउ छ। तर बाढी र अनिकालले बाँग्लादेश प्रभावित भैरहन्छ। चिटागांग जिल्लामा अलिअलि पहाडी क्षेत्र पर्दछ जसको सबैभन्दा अग्लो चुचुरो केओक्रादांग १,२३० मीटर अग्लो छ। यो सिलहट मंडलको दक्षिण पूर्वमा छ। बङ्गलादेशको जलवायु उष्णकटिबंधीय जलवायु हो, यहाँ अक्टोबर देखि मार्च सम्म जाडो मार्च देखि जून सम्म गर्मी हुन्छ। मार्च देखि जून सम्म मनसूनबाट पानी पर्दछ। बङ्गलादेशले प्राय: हरेक वर्ष चक्र्वातीय तूफान सामना गर्नु पर्दछ। माटो अपरदन र वन विनाश यहाँको ठूलो समस्या हो। ढाका यहाँको सबैभन्दा ठूलो शहर हो, अन्य ठूला शहरमा चिटागांग, राजशाही, र खुलना हुन्। चिटागांगको दक्षिण स्थित काक्स बजार विश्वको सबैभन्दा लामो बीच मध्ये एक हो।
साहित्य
बङ्गाली भाषा र साहित्यको परम्परा एक हजार वर्षभन्दा पुरानो छ। ७औँ शताब्दीमा लेखिएको बौद्ध दोहार सङ्कलन चर्यपदलाई बङ्गाली भाषाको सबैभन्दा पुरानो सङ्केतको रूपमा मान्यता प्राप्त छ। मध्ययुगमा बङ्गाली भाषामा कविता, लोकगीत र पालागानको परिचय गराइएको थियो। बङ्गलादेशमा लेखनको सबैभन्दा पुरानो प्रमाण महास्थान ब्राह्मी शिलालेख हो। यो तेस्रो शताब्दी ईसा पूर्वको भएको मानिन्छ। गुप्ता साम्राज्यमा यस क्षेत्रमा संस्कृत साहित्य फलिफाप भएको थियो। बङ्गाली भाषा ८ देखि १०औँ शताब्दीमा संस्कृत र मगधि प्रकृतबाट विकसित भएको थियो। बङ्गाली साहित्य एक सहस्राब्दी पुरानो परम्परा हो; चर्यपाद बङ्गाली कविताका प्रारम्भिक उदाहरण हो। सुफी अध्यात्मवादले धेरै बङ्गाली मुसलमान लेखकहरूलाई प्रेरित गरेको थियो। बङ्गाल सल्तनतको समयमा मध्यकालीन बङ्गाली लेखकहरूमा अरबी र फारसी कृतिहरूको प्रभावमा परेका थिए। तत्कालीन समयमा बङ्गालका सुल्तानहरूले बङ्गाली साहित्यको संरक्षण गरेका थिए। मालाधर बसु, बिप्रादास पिपिलाइ, विजय गुप्ता र यसोराज खान १५औँ शताब्दीका केही उल्लेखनीय लेखकहरू हुन्। चण्डीदास प्रारम्भिक मध्ययुगका उल्लेखनीय गीतिकवि हुन्। सैयद आलाओल मध्य बङ्गाली साहित्यका प्रतिष्ठित लेखक थिए। बङ्गाल पुनर्जागरणले आधुनिक बङ्गाली साहित्यलाई आकार दिएको थियो। यसमा उपन्यास, र लघुकथाहरू पनि समावेश रहेका छन्। रवीन्द्रनाथ ठाकुर साहित्यमा नोबेल पुरस्कार प्राप्त गर्ने पहिलो गैर-युरोपेली पुरस्कार विजेता थिए र उनलाई बङ्गाली सेक्सपियर पनि भनिन्छ। काजी नजरुल इसलाम एक क्रान्तिकारी कवि थिए जसले उपनिवेशवाद र फासिवाद विरुद्ध राजनैतिक विद्रोहको सहारा लिएका थिए। १९औँ शताब्दीमा बङ्गली साहित्यमा नयाँ युगको सुरुवात बङ्गाल पुनर्जागरणको युगमा कलकत्ता सहरबाट भएको थियो।बङ्गलादेशका राष्ट्रिय कवि काजी नजरुल इसलामले बङ्गाली भाषामा साहित्यलाई समृद्ध बनाएका थिए। बेगम रोकेयालाई बङ्गलादेशको अग्रज नारीवादी लेखकको रूपमा चिनिन्छ। अन्य पुनर्जागरण प्रतिमाहरूमा माइकल मधुसुदन दत्त र शरतचन्द्र चट्टोपाध्याय रहेका छन्। लेखक सैयद मुज्ताबा अली आफ्नो विश्वराजनीति बङ्गला विश्वदर्शनका लागि प्रख्यात छन्। जसिमुद्दिन एक प्रख्यात कवि थिए। शम्सुर रहमान र अल माहमूदलाई २०औँ शताब्दीमा उदाएका दुई महान् बङ्गाली कवि मानिन्छ। फारुख अहमद, सुफिया कामाल, सैयद अली अहसान, अहसान हबीब, अबुल हुसैन, शहिद कद्री, फजल शाहबुद्धीन, अबु जफर ओबिदुल्लाह, उमर अली, अल मुजाहिदी, सिद शम्सुलु हुक, निर्मलेन्दु गुुन, आबिद अजाद, हसन हफिजूर रहमान र अब्दुल हाई सिकदार आधुनिक बङ्गलादेशी कविताका महत्वपूर्ण हस्तीहरू हुन्। अहमद सोफा स्वतन्त्रता पछिको युगमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण बङ्गलादेशी बुद्धिजीवी मानिन्छ। हुमायुन अहमद आधुनिक बङ्गलादेशी यथार्थवाद तथा विज्ञान कथाका लोकप्रिय लेखक थिए।
कला
बङ्गलादेशमा विभिन्न प्रकारका नृत्यहरू प्रचलित रहेका छन्। जसमा आदिवासी जनजाति नाच, लोक नृत्य, शास्त्रीय नृत्य आदि रहेका छन्। देशको ग्रामीण क्षेत्रमा यात्रा गर्ने परम्परा रहेको छ। बङ्गलादेशको सङ्गीत भाषाको प्रमुख हो। बङ्गलादेशको ग्रामीण भेगका लोकसङ्गीतमध्ये बाउल गीत, जारी, सारी, भावाइया, भाटियाली, मुर्शिदी, गम्भिरा, कविगान आदि लोकसङ्गीत उल्लेखनीय छन्। एकतारे, डोतारा, ढोल, बाँसुरी आदि लाई मुख्यतया ग्रामीण क्षेत्रको लोक सङ्गीतसँगै बाजाको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
सञ्चार माध्यम तथा चलचित्र
बङ्गलादेशमा दैनिक २०० जति दैनिक पत्रपत्रिका र १,८०० भन्दा बढी साप्ताहिक वा मासिक पत्रिकाहरू प्रकाशित हुन्छन्। तथापि, नियमित रूपमा अखबार पढ्नेहरूको सङ्ख्या कम छ र यो कुल जनसङ्ख्याको १५% मात्र हो। दैनिक पत्रपत्रिकाहरूमा प्रथोम आलो, इत्तेफाक, कालेर कण्ठ लोकप्रिय छन्। सञ्चारमाध्यममध्ये बङ्गलादेश रेडियो र बीबीसी बाङ्ला रेडियोको बङ्गलादेशमा लोकप्रिय छन्। राज्यद्वारा सञ्चालित टेलिभिजन कम्पनी बङ्गलादेश टेलिभिजनको अतिरिक्त १० भन्दा बढी निजी उपग्रहमा आधारित टेलिभिजन च्यानल र पाँच भन्दा बढी रेडियोहरू बङ्गलादेशबाट प्रसारण हुन्छन्। ढाका केन्द्रित चलचित्र उद्योगबाट हरेक वर्ष करिब ८० देखि १०० बङ्गाली चलचित्रहरू बनाइन्छन्।