cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
बगाले थापा
संख्या
यिनीहरूले नेपालको कुल जनसङ्ख्याको ठूलै हिस्सा ओगेटेको छन् । म्याग्दी जिल्ला, बाग्लुङ जिल्ला, पर्वत जिल्लामा यिनीहरूको पूर्वजको शासन रहँदा त्यहाँ बगाले थापाहरूको ठूलो बस्ती छ । गोरखाको बोर्लाङ गाविसमा ऐतिहासिक बगाले थापा वंशजहरूले बसोबास गरे । यिनीहरूलाई जुम्ली खस मानिने हुनाले मध्यपश्चिम नेपालतिर पनि बगाले थापा पाइन सक्दछन् । उनीहरू ठूला दरबारिया परिवार बन्न पुगे र काठमाण्डौको थापाथलीमा बसोबास गर्न पुगे। यिनै परिवारका काजी नैनसिंह थापाले थापाथली दरबार निर्माण गरेका हुन् । ओखलढुङ्गा जिल्लाको पोखरे गाविसमा पर्ने हिलेछाप चिसङ्खुगढीमा बगाले थापाहरू लामो समयदेखि बसिआएका छन् । त्यसैगरी धादिंग जिल्लाको कर्किडाडा, सिम्ले ,रानिबारी तथा  रामेछाप जिल्लाको भलुवाजोर अनि सिन्धुली जिल्लाको अमारेमा पनि बगाले थापा धेरै अघि देखि बसोबास गर्दै आएका छन् l सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको बतासे र थाङपाल्कोटमा धेरै अघि देखी बसोबास गर्दै आएका छन् ।
थापा बगालेले मान्ने विशेष पर्वहरू
पूर्वी नेपालमा निम्न कथन एवम् परम्परा प्रचलित छ। नौ मुरी चामल नङले उधार्नुपर्ने र अमलाको पातको सङग्रह गर्ने झन्झटले मष्टो पुजा (देवाली) त्यागी भीमसेनको पाँच पत्थर घरमा स्थापित गरी पुजा गर्न थाले। दसैंमा घटस्थापनाको दिन देखि बली दिने राँगोको क्रियापुत्री बस्न एक खस बाहुन मनोनित गर्छन्। फुलपाती डोलीमा चढाई बाजा बजाउँदै भित्र्याउँछन्। कालरात्रीको दिन प्रत्येक बगालेको घरबाट एक पुरूष प्रचण्ड व्रत बस्छन् र रातमा कालरात्रीमा मौलो पुजा गरी राँगो बली दिई विधिपूर्वक मनाउँछन्। नेपालका शाह वंशका राजाले हिलेछाप, पोखरेका बगाले थापा क्षत्रीलाई मौलो दिएको पूर्वी नेपालमा प्रचलित छ ।
उल्लेखनीय बगाले थापाहरू
अभिनय ,निर्देशन, तालिम आदिमा २०४२ साल देखि निरन्तर एउटा नाम हो।
भारतीय गोर्खा परिसंघ
भारतीय गोर्खा परिसङ्घ भारतका गोर्खाहरूको गैर सरकारी सङ्गठन हो। जसलाई संक्षेपमा (BGP)पनि भनिन्छ, यसको स्थापना सन् २००१मा भएको हो, यसको मुख्य कार्यालयमा पश्चिम बङ्गालको सिलिगुडी सहरमा छ। यसका कार्यालयहरू भारतका अन्य राज्यहरू दिल्ली, सिक्किम, आसाम, उत्तराखण्ड, हिमाचल प्रदेश, महाराष्ट्र, कर्नाटक, झारखण्ड, मिजोरम, मनिपुर, नागाल्यान्ड, मेघालय, त्रिपुरा, अरुनाचल प्रदेश, जम्मु अनि काश्मीर, छतिस गढ अनि पञ्जाब
अलग राज्यको माँग
यस संस्थाका सात माँगहरू मध्ये "गोर्खाहरूको निम्ति अलग राज्यको माँग" प्रमुख रहेकोछ
माझी भाषा
माझी भाषा नेपालमा बोलिने एक प्रमुख भाषा हो।
बाह्य कडीहरू
भाषाहरूको ISO कोड
अथवा यो हेर्नुहोस्
विदुर नगरपालिका
विदुर नगरपालिका काठमाडौँ उपत्यका देखि उत्तर पश्चीम ६९ कि.मि. दुरीमा अवस्थित रहेको छ । नुवाकोट जिल्लाको सदरमुकाम बिदुरको नामवाट परिचित यस नगरपालिका नेपालको संविधान २०७२ भाग ५ मा व्यवस्था भए अनुसार राज्यको संरचना गर्ने क्रममा नयाँ स्थानीय तहको रूपमा घोषणा भइ नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित २०७३ साल फाल्गुण २७ गतेबाट सञ्चालनमा आएको हो । १३०.०१ वर्ग कि.मि. क्षेत्रफलमा फैलिएको यो नगरपालिका समथर मैदान तथा पहाडी डाडाँकाडाँ मिलेर बनेको छ ।  १३ वडामा विभाजित यस नगरपालिका साविक विदुर नगरपालिका, चारघरे, तुप्चे, गेर्खु, कल्याणपुर गा.वि.स.का सम्पूण भाग र साविक खड्गभन्ज्याङ्ग गा.वि.स.को ४ देखि ९ नं. वडा मिलेर  गठन भएको हो । पूर्वमा सूर्यगढी र लिखु गाउँपालिका, पश्चिममा मेघाङ र तारकेश्वर गाउँपालिका, उत्तरमा किस्पाङ गाउँपालिका र रसुवा जिल्ला र दक्षिण सिमानामा बेल्कोटगढी नगपालिका पर्दछ ।
ऐतिहासिक पृष्ठभुमि
प्रख्यात साततले दरवारका साथै मल्लकालिन पुरातात्विक दरवार र प्रसिद्ध भैरवी मन्दिर, जालपा देवी मन्दिर लगायतका स्थलहरू समेटिएको यो नगरपालिका ऐतिहासिक धरोहरको धनि मानिन्छ । जिल्लाको सदरमुकाम नुवाकोटलाई विदुरमा सार्नु पूर्व यस नगरपालिका भित्र पर्ने ऐतिहासिक नुवाकोट वजार ईतिहासमा पश्चीम १ नं. (नुवाकोट, धादिङ्ग र रसुवा ) को सदरमुकाम थियो भने पश्चीम १ नं. गौडाको पुरानो व्यापारिक केन्द्र सांघुवजार (हालको त्रिशुली वजार) पनि यस नगरपालिका भित्रको १ नं. वडामा पर्दछ ।
इशानेश्वर
इशानेश्वर नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र गण्डकी अञ्चलको लमजुङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति थियो। २०५८ को जनगणना अनुसार, यहाँ ५२२ घरधुरी रहेको थियो भने यहाँँको जनसङ्ख्या २,५१७ रहेको थियो।
ढुङ्गाना
ढुङ्गाना नेपाल, भारत, बर्मा तथा भूटानमा बस्ने नेपाली (गोर्खा)हरूमा बाहुन र छेत्रीहरूको एउटा थर हो| यस थरको गोत्र कौशिक हो| यस थरका सगोत्रीहरू रेग्मी, खपतरी (खड्का, बिष्ट, बुढाथोकी र बस्नेत), खड्का, बिडारी, रिमाल, लामिछाने, धिताल, फुयाल,
तिवारी, माझी, लुईँटेल, पुडासैनी, बानियाँ, रघुवंशी, भन्डारी र बस्ताकोटी हुन्|
पिर्का
पिर्का बस्नको लागि काठको चारपाटे फलेकमा एक -दुई इन्च अग्लो बनाईएको आसन हो।
आकरमा सानो यो बस्तु गाउँघर्मा अत्यधिक प्रयोगमा आउछ ।एस्को तौल पनि सानो भएकाले यो सजिलै बोकेर लान पनि सकिन्छ ।
हरिप्रसाद न्यौपाने
हरिप्रसाद न्यौपाने (- ) नेपालका कानुन-सेवी तथा वर्तमान मन्त्री हुन्। यिनी अन्तरिम चुनावी मन्त्रीपरिषद् २०६९मा मन्त्री छन्। कानुन, न्याय, संसदीय मामिला, श्रम तथा रोजगार मन्त्रालयको कार्यभार सम्हालेका मन्त्री न्यौपाने कानुनी क्षेत्रमा खारिएका व्यक्तित्व मानिन्छन्।
जीवनी
गुल्मी जिल्लाको जुहान गाविस-७ माझगाउँमा जन्मेका मन्त्री न्यौपाने २०३५ सालमा शाखा अधिकृतको रूपमा सेवा प्रवेश गरेका हुन्। नेपाल कानुन आयोगमा पाँचवर्षसम्म उपाध्यक्ष भई सेवानिवृत्त उनले करिब ३२ वर्षसम्म निजामती सेवाअन्तर्गत प्रायः कानुनी क्षेत्रमै आफ्नो जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएका छन्। बीएल, बीए र अर्थशास्त्रमा स्नातकोत्तर गरेका उनले नेदरल्याण्डबाट अन्तर्राष्ट्रिय कानुनमा पोष्टग्राजुएट डिप्लोमा गरेका छन्।
उनले २०५१ देखि २०६० सालसम्म कानुन मन्त्रालय र प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयको सहसचिव भई सेवा गरे। वि.सं. २०६० भदौ महिनामा कानुन मन्त्रालयको कामु सचिव भएका न्यौपाने २०६० साल फागुन महिनामै सोही मन्त्रालयको सचिवमा बढुवा भए। तीन वर्षपछि सेवाबाट स्वयम् अवकास लिएका उनले २०६३ साल मंसिर महिनामा नेपाल कानुन आयोगको उपाध्यक्षको जिम्मेवारी सम्भालेका थिए।
बान्तवा भाषा
बान्तवा भाषा (जसलाई अन युङ, वान्तबा, बान्तवा दम, बान्तवा योङ, बान्तवा युङ, बोन्तवा, किरावा यिङ पनि भन्ने गरिएको छ), बान्तवा जाति समूहद्वारा पूर्वी नेपालको हिमालय तथा पहाडी क्षेत्रमा बोलिने किराँती भाषा हो। यो भाषाले एउटा शब्दांश वर्णमाला प्रणालीको उपयोग गर्छन् जसलाई किराँत खम्बु (राई) को रूपमा चिन्ने गरिन्छ। भारतको सिक्किम, दार्जिलिङ र कालिम्पोङ तथा पूर्वी नेपालको भोजपुर जिल्ला, धनकुटा जिल्ला, इलाम जिल्ला, झापा जिल्ला, खोटाङ जिल्ला, मोरङ जिल्ला, ओखलढुङ्गा जिल्ला, पाँचथर जिल्ला, सुनसरी जिल्ला, ताप्लेजुङ जिल्ला र उदयपुर जिल्लामा बसोबास गर्ने किराँत जातिका मानिसहरूद्वारा यो भाषा मातृभाषाको रूपमा व्यापक प्रयोग गरिन्छ। नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार, कुल जनसङ्ख्याको १,३२,५८३ (०.५०%) मानिसहरू बान्तवा भाषा बोल्ने गर्दछन्। यो विश्वका सङ्कटापन्न भाषाहरूको श्रेणीमा १,००,००० मुनि पर्दछ। बान्तवा भाषा व्यापक रूपले प्रयोग गरिने विविधताभित्र पर्दछ। विशेषगरी नेपालको उत्तरी क्षेत्रमा बसोबास गर्ने किराँत जातिका मानिसहरूबीच यो भाषा र नेपाली भाषा बोल्ने बीच सङ्घर्ष रहेको छ।
बान्तवा भाषा विषय-वस्तु-क्रिया क्रममा बोलिने गरिन्छ र यस भाषामा कुनै संज्ञा, वर्ग वा लिङ्ग हुँदैन।
बोली
वर्तमान समयमा प्रायजसो रैथाने बान्तवाहरू भोजपुर, धरान, इलाम र धनकुटामा बसोबास गरिरहेका छन्। वर्तमान तथ्याङ्क अनुसार यिनीहरू मध्ये धेरैजसो बान्तवा भाषीहरू धरानमा बसोबास गरिरहेका छन्। एथ्नोलग अनुसार बान्तवा भाषा नेपालको निम्नलिखित जिल्लाहरूमा बोलिने गरिन्छ।
बोलीहरू निम्नानुसार रहेको छ:
किराँती परिवारमा बान्तवालाई एउटा उत्कृष्ट रैथानेको रूपमा मान्ने गरिन्छ। भारतको हिमाली क्षेत्र तथा भुटानमा राई अल्पसङ्ख्यकहरूबीच बान्तवा भाषालाई 'सम्पर्क भाषा'को रूपमा प्रयोग गर्ने गरिएको छ।
कृष्णप्रसाद पराजुली
कृष्णप्रसाद पराजुली (वि.सं. १९९२-२०७०) नेपाली साहित्यकार थिए । उनका बालसाहित्य/कविता/समालोचना/व्याकरण लगायत विभिन्न विधाका ३ दर्जन जति कृति प्रकाशित छन् ।
जीवनी
पराजुलीको जन्म वि.सं. १९९२ साल असार २४ गते काभ्रेपलाञ्चोकको भ्रमरकोटमा भएको हो। उनले साहित्यरत्न पूरा गरेका थिए र लामो समय प्राध्यापन गरेका थिए ।
संलग्नता
कृष्णप्रसाद पराजुली प्रगतिशिल लेखक सङ्घका सदस्य, साहित्यिक परिवारका साहित्य मन्त्री आदि थिए ।
मौलिक कृति
उनका मौलिक कृतिहरु निम्न रहेका छन  - १) पन्ध्र तारा र नेपाली साहित्य (जीवन सँग्रह, वि.सं. २०२४) २) नौबेली (कथा सँग्रह, वि.सं. २०२८) ३) सय थुङ्गा फुल (कविता सँग्रह, वि.सं. २०४४) ४) आँखाभरि सपना मुटुभरि गीत (गीत सँग्रह) ५) भाषाको माया (भाषिक अनुसन्धान, वि.सं. २०४४) ६) नेपाली अध्ययन तथा अभिव्यक्ति (भाषा, वि.सं. २०२७) ७) प्रयोगात्मक भाषात्व नेपाली (व्याकरण, वि.सं. २०३५) ८) राम्रो रचना, मीठो नेपाली (व्याकरण, वि.सं. २०२३) ९) नेपाली उखान र गाउँखाने कथा (सँग्रह, वि.सं. २०३९) १०) पूर्व एक नम्बर (स्थान परिचय, वि.सं. २०२२) ११) बादलका बुट्टाहरू (कविता सँग्रह, वि.सं. २०४५) १२) फूलपात (निबन्ध र पत्र परिचय, वि.सं. २०४४) १३) जूनतारा (बालकाव्य, वि.सं. २०४५) १४) सुनकेस्रा (बालकथा सँग्रंह, वि.सं. २०२८) १७) सुनौला तीन कुरा (बालकथा सँग्रह, वि.सं. २०२७) १८) रमाइला नानी (बाल कविता सँग्रह, भाग १ र २- वि.सं. २०२२मा र तेस्रो-वि.सं. २०२७) १९) हिमाली डाँफे (बालकथा सँग्रह, वि.सं. २०४४) २०) सात गेडीको कथा (कथा सँग्रह, वि.सं. २०२५) २१) नेपाली व्यवहारिक व्याकरण (व्याकरण, वि.सं. २०२३)
सम्पादित, अनूदित र फुटकर कृति
पराजुलीद्वारा सम्पादित, अनूदित र फुटकर कृति यी हुन्- १) नेरावि (सामयिक सङ्कलन, प्रधान सम्पादक) २) ज्ञान सागर (सामयिक सङ्कलन, सम्पादक) ३) पालुवा त्रैमासिक (सम्पादन) ४) बालक (मासिक, हाल: त्रैमासिक-सम्पादन, वि.सं. २०२७) ८) भञ्ज्याङ्गका सुसेली (कविता, सम्पादन) ९) कलिलो घाम (कविता सँग्रह-सम्पादन, वि.सं. २०२७) १०) वाङ्मय (अर्द्धवार्षिक, सह-सम्पादन) ११) कविता (त्रैमासिक, सहायक सम्पादन) १२) नेपाली बृहत शब्दकोष (सम्पादक, वि.सं. २०४०) १३) अठोट (कविता सँग्रह, सम्पादक, वि.सं. २०४४) १४) विभिन्न पत्र-पत्रिकाहरूमा कथा, समालोचना, कविता, निबन्ध, आदि प्रकाशित
पुरस्कार, मान-सम्मान, पदक
उनले पाएका केही पुरस्कार, मान-सम्मान, पदक यी हुन्-
पराजुलीको २०७० चैत्र २० गते ७९ वर्षको उमेरमा काठमाडौँको त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा निधन भयो। पराजुली मधुमेहबाट ग्रसित थिए।
सभापोखरी
यो नेपालको कोशी अञ्चलको सङ्खुवासभा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
कानाइघाट उपजिल्ला
कानाइघाट बङ्गलादेशको सिलेट जिल्लाको एक उपजिल्ला हो। यो उपजिल्ला सिलेट विभाग अन्तर्गत पर्दछ।
भूगोल
कानाइघाट उपजिल्ला बङ्गलादेशको दक्षिण पूर्व भागमा पर्छ भने यो उपजिल्ला २४°५३' देखि २५°०६' उत्तर अक्षांश र ९२°०१' देखि ९२°२६' पूर्वी देशान्तरणमा अवस्थित छ। कानाइघाट उपजिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये ४१२.२५ वर्ग किलोमिटर ओगटेको छ। यस उपजिल्लालाई भारतको मेघालय राज्य र जैन्तापुर उपजिल्लाले उत्तर, बियानीबाजार र जाकिगञ्ज उपजिल्लाले दक्षिण, भारतको मेघालय राज्यले पूर्व, गोलापगञ्ज र जैन्तापुर उपजिल्लाले पश्चिमबाट घेरेका छन्। सुरमा र चालत बिल यस उपजिल्लाका प्रमुख नदी तथा नहरहरू हुन्।
जनशाङ्खिकि
जिल्ला विभाग प्रतिवेदनका अनुसार यस जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या २१६४९५ रहेको छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या १०८२३४ छ भने महिलाको जनसङ्ख्या १०८२६१ रहेको छ। धर्मका आधारमा यस जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या २०८१६९  छ भने हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ८०३६ छ। त्यस्तै गरी बौद्ध धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या २२२ र अन्य धर्मका मानिसहरूको जनसङ्ख्या ६८ रहेको छ। यस उपजिल्लामा खासिया र मणिपुरी जनजातिहरू बसोबास गर्छन्। यस उपजिल्लामा ४९१ मस्जिद र ३० मन्दिर, १ गिर्जाघर रहेका छन्। कानाइघाट जामे मस्जिद, मङ्गलपुर गिर्जाघर आदि यस उपजिल्लाका प्रमुख धार्मिक स्थलहरू हुन्।  यस उपजिल्लाका २७.९९% जनसङ्ख्याले शुद्ध पिउने पानीका लागि पानी तान्ने मोटर र धारोको प्रयोग गर्दै आएका छन् भने ६१.७६% ले पोखरी, १.१७% ले टुटी र ९.८०% ले अन्य माध्यमबाट पानीको प्रयोग गर्दै आएका छन्। यस उपजिल्लाको कुल घरहरू मध्ये ७.८०% घरहरूमा अझै पनि सुविधा सम्पन्न अर्थात पक्की सौचालय सुविधा रहेको छैन। यस उपजिल्लामा १ उपजिल्ला स्वस्थ्य केन्द्र, ८ सङ्घ स्वास्थ्य तथा परिवार नियोजन केन्द्र, २७ सामुदायिक स्वस्थ्य संस्था र ५ पशसचिकित्सालयहरू रहेका छन्।
अर्थतन्त्र
यस उपजिल्लाको अर्थतन्त्र मुख्यतया कृषिमा आधारित छ। यस उपजिल्लाका अधिकांश मानिसहरू किसान हुन्। यस उपजिल्लामा मुख्यतया धान, चिया, आलु, प्याज, पानको पात, दालचीनीको पात तथा अन्य अन्न बालीहरू उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा मुख्यतया कटहर, भुइँकटर, सुन्तला, कागती, पानको पात, खरबुजा आदि उत्पादन हुँदै आएको छ। यस उपजिल्लामा धान कुटानी केन्द्र, गहुँ पिसानी केन्द्र, काष्ठ सामग्री उत्पादन केन्द्र, बरफ उद्योग तथा प्लाष्टिक सामग्री उत्पादन कारखाना रहेका छन्। यस उपजिल्लाले मुख्यतया चिया, पानको पात, बालुवा दालचीनीको पात लगायत मौसमी तरकारी र अन्य फलफूलहरू निर्यात गर्दै आएको छ। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख रहेको खैनी, जुट र गँहु पनि निम्न मात्रमा उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा २० हाटबजार तथा मेलाहरू सञ्चालन रहेका छन्। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख ठेला, गोरू गाडा र रथहरू सामान ओसारपसार तथा यातायातका साधन बन्द‌ै आएका छन्। यस उपजिल्लामा थुप्रै माछापालन केन्द्र, दुग्ध सङ्कलन केन्द्र तथा कुखुरापालन केन्द्र रहेका छन्।
यस जिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती हो जसमा जिल्लाकै ४८.०३% मानिसहरू संलग्न छन्। यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै मजदुरीमा ११.४९%, उद्योगमा ०.४२% वाणिज्यमा ८.९०%, सञ्चार र यातायातमा ०.९५%, निर्माण क्षेत्रमा १.२६%, सुविधामा ४.३०%, धार्मिक सेवामा १.२०%, वैदेशिक रोजगारी तथा भाडामा १२.६१% र अन्यमा १०.८४% रहेका छन्।
प्रशासन
प्रशासकीय कानाइघाट थानाको स्थापना सन् १९३२ मा भएको थियो भने सन् १९८३ मा यसलाई उपजिल्लामा परिणत गरिएको थियो। हाल यस उपजिल्लामा २ नगरपालिका ९ सङ्घ परिषद्, २५२ मौजा/महल्ला र २९९ गाउँहरू रहेका छन्। यस उपजिल्लाका सङ्घ परिषद्हरू यस प्रकार छन्; पूर्व लक्ष्मीप्रसाद सङ्घ परिषद्, पश्चिम लक्ष्मीप्रसाद सङ्घ परिषद्, पूर्व दिघीरपार सङ्घ परिषद्, सातबाँक सङ्घ परिषद्, बडचतुल सङ्घ परिषद्, कानाइघाट सङ्घ परिषद्, दक्षिण रानीग्राम सङ्घ परिषद्, झिङ्गाबाडी सङ्घ परिषद्, राजागञ्ज सङ्घ परिषद्।
शिक्षा
यस जिल्लाको कुल साक्षरता दर २९.६२% रहेको छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता ३४.४३% छ भने महिलाको साक्षरता दर २४.८९%रहेको छ। यस उपजिल्लामा ३ क्याम्पस, १ प्राविधिक शिक्षण संस्था, २० माध्यमिक विद्यालय, ११३ प्राथमिक विद्यालय, ८ सामुदायिक विद्यालय, १४ बाल उद्धान केन्द्र र १५ मदरसाहरू रहेका छन्। यस उपजिल्लाका उत्कृष्ट शिक्षण संस्थाहरू यस प्रकार छन्; दुर्गापुर उच्च विद्यालय (सन् १९१५), झिङ्राबाडी सिनियर मदरसा (सन् १८८२), कानाइघाट मनसुरिया सिनियर मदरसा (सन् १८८९), गाछबाडी जामिउल उलुम आलिया मदरसा (सन् १९०१), सडकेर बाजार आहमदिया आलिम मदरसा (सन् १९१४) आदि।
अल्बा मार्डल
अल्बा मार्डल (३१ जनवरी १९०२ - १ फरवरि १९८६) एक स्वीडीस राजनीतिज्ञ तथा समाजशास्त्री थिइन् । उनलाई सन् १९८२ मा नोबेल शान्ती पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो । उनले सन् १९२४ मा गुन्नार मार्डलसँग बिबाह गरिन् ।
प्रारम्भिक जीवन र अध्ययन
अल्बा मार्डलको जन्म उप्पसलामा भएको थियो । अपेक्षाकृत राम्रो-बन्द परिवार मा पहिलो सन्तानको रूपमा अल्बर्ट रेईमेर (१८७६-१९४३०) र लोवा जोन्सन (१८७७-१९४३)बाट छोरीको रूपमा उनको जन्म भयो । उनका चार भाइ बहिनीहरु रूथ (१९०४-१९८०), फोल्के (१९०६-१९७७), मे (१९०९-१९४१) र स्टिग ( १९१२-१९७७) थिए । उनका बुवा एक समाजवादी र आधुनिक उदार थिए । उनको बाल्यकालमा उनको परिवार विभिन्न ठाउमा बसाई सरिरह्यो । उदाहरणका लागि, तिनीहरूले इस्किलस्तुना, फियरफिल्ड र स्टकहोममा वसोवास गरेका थिए। उनको शैक्षिक अध्ययन मनोविज्ञान र परिवार समाजशास्त्रमा संलग्न भयो। सन् १९२४ मा उनले बिज्ञानमा स्नातक डिग्री प्राप्त गरे ।
पछिल्लो जीवन
स्वीडिश सामाजिक-जनवादी पार्टी को लामो समय प्रमुख सदस्य थिईन्, पछि १९४० मा संयुक्त राष्ट्र संघमा अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दाहरूमा संलग्न, १९४९ मा कल्याण नीति को प्रमुख को रूपमा नियुक्त हुनु भयो। सन् १९५ देखि १९५५ सम्म यूनेस्को को त्यो यूनेस्को सामाजिक विज्ञान खण्डमा संयुक्त राष्ट्र मा पहिलो पटक महिला अध्यक्ष को पदमा रहेकी थिइन् । सन् १९५५-१९५६ मा नयाँ दिल्ली, भारत, रङ्गुन, बर्मा (म्यानमार) र कोलम्बो, सिलोन (श्रीलङ्का) एक स्विडिस दूत रूपमा सेवा गरेकी थिईन् ।
भीमाशंकर
भीमाशंकर मन्दिर हिन्दूहरूको एउटा पवित्र तिर्थस्थल हो । यो महाराष्ट्रको पुणे नजिक अवस्थित छ ।
अन्य प्रसिद्ध शिव मन्दिर
अमरनाथ मन्दिर
बाह्य स्रोतहरू
http://bhimashankar.in http://bhimashankar.net.in
रङ्गेली
रङ्गेली भारतीय राज्य सिक्किमको पूर्वी जिल्ला अन्तर्गतको एउटा उपविभाग हो, यस भित्र रङ्गेली र रिनाक दुइ बजार र धेरै गाउँहरू पर्छन्।
सन्थाल भाषा
सन्थाल भाषा नेपालमा बोलिने एक प्रमुख भाषा हो।
बाह्य कडीहरू
भाषाहरूको ISO कोड
अथवा यो हेर्नुहोस्
सिमलचौर श्यामपाटी
सिमलचौर श्यामपाटी नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
लोहित जिल्ला
लोहित जिल्ला भारतीय राज्य अरुणाचल प्रदेशको एउटा जिल्ला हो।
टुपी
टुपी टाउको बीचमा नकाटी-नखौरी राखिने रौंको शिखा हो । यसलाई टुप्पी पनि भनेको पाइन्छ । हिन्दू मान्नेहरु टुप्पी पाल्छन् ।
व्याख्या
टुप्पी पाल्नुको कारण पनि दिन्छन् । मान्छेको शरीरमा विभिन्न तत्त्व रहेझैं पृथ्वीमा पनि विभिन्न तत्त्व छन् । पृथ्वी, जल, तेज, वायु र आकास बाहिर छन् भने यी पञ्चतत्त्व मानव शरीरमा पनि भेटिन्छन् । स्वस्थ्य मानिसले दिनरात गरेर २१ हजार ६ सय पटक सास फेर्छ । शरीरका कोष सञ्चालन गर्न मस्तिष्क र मुटुको भूमिका हुन्छ । यसलाई बाहिरी तत्त्वले प्रभाव पारिरहेको हुन्छ । यसमा शरीरका नौवटा प्वालहरूको भूमिका हुन्छ । त्यसैगरी अप्रत्यक्ष द्वारका रूपमा मानिने नाभी र शिखा अर्थात् टुप्पीको पनि भूमिका हुन्छ । विज्ञानका अनुसार, आकासबाट विभिन्न खाले पारावैजनी किरण पृथ्वीमा झरिरहेका हुन्छन् । शिरको टुप्पोमा रहेको शिखाले नकारात्मक विकिरणलाई परावर्तन गर्न र सकारात्मक किरणमात्रै ग्रहण गरी शरीरमा पठाउँछ भन्ने व्याख्या गरिन्छ ।
सुन्दर नीलतभा
सुन्दर नीलतभा नेपालमा पाइने नीलतभाको एउटा प्रजाति हो। चरा नेपाल लगायत बङ्गलादेश, भुटान, चिन, भारत, लाओस, म्यानमार, पाकिस्तान, थाइल्याण्ड तथा भियतनाममा पाइने गर्छ। यो चराका प्रमुख बासस्थान उष्णकटिबंधीय तथा उपोष्ण आर्द्र जङ्गलहरू हुन्। यसको लम्बाई १५ देखि १८ सेन्टिमिटर तथा तौल १९ देखि २४ ग्राम हुन्छ। यसलाई अङ्ग्रेजीमा रफस-बेलिड निलतभा (Rufous-bellied niltava) भनिन्छ।
अचानो
मासु काट्न अथवा दाउरा काट्नको लागि प्रयोग गरिने काठको सानो मुढा वा काठको चौडा थामलाई अचानो भनिन्छ । अचानोमा काट्ने वस्तुलाई राखेर माथिबाट धारीलो हतियारले काट्ने गरिन्छ । अचानो बनाउनका लागि कडा काठ जस्तै टीक, ओखर, सख्वा उपयुक्त हुन्छ । अचानो माथि हतियारले प्रहार गर्दा अचानोको सतह सजिलै नचोइटिने हुनुपर्छ । यसका लागि अचनोको सतह अनुसारकै हतियार प्रयोग गर्न सकिन्छ ।
कामको प्रकृति हेरेर अचानो विभिन्न आकार र ओजनका हुन्छन् ।
भोटोजात्रा
भोटोजात्रा ललितपुरमा हुने जात्रा हो । यो जात्रा अवलोकन गर्न हजारौं सर्वसाधारण जावलाखेलमा जम्मा हुन्छन् । मणि, माणिक, रत्न आदि बहुमूल्य वस्तुजडित भोटो प्रत्येक वर्ष मच्छिन्द्रनाथको रथजात्राको अन्तिम दिन सार्वजनिक रूपमा देखाउने प्रचलन छ । राजाका पालामा राजाले यो भोटो हेर्थे भने अहिले राष्ट्रपतिले हेर्छन् । कार्यकारी राष्ट्रप्रमुख रहँदा प्रधानमन्त्री गिरिजा प्रसाद कोइरालाले २०६५ को भोटो हेरेका थिए । भोटोजात्रा सकिएपछि मच्छिन्द्रनाथको मूर्तिलाई प्राचीन कलात्मक खटमा राखेर सांस्कृतिक बाजागाजासहित जावलाखेलबाट बुङ्मतीको मच्छिन्द्रबहालमा पुर्‍याई विराजमान गराइन्छ । करिब एक हजार ६०० वर्ष पुरानो मच्छिन्द्रनाथको रथजात्रा बैशाख महिनाको शुक्ल प्रतिपदादेखि सुरु भएर एक महिनासम्म सञ्चालन हुन्छ ।
क्यानडा
क्यानडा (फ्रान्सेली भाषामा उच्चारण :- कानादा) उत्तर अमेरिकाको एक देश हो। त्यसको राजधानी ओटावा हो। त्यसको सबभन्दा ठूलो शहर टोरन्टो हो। क्यानडा उत्तर अमेरिकाको उत्तरमा स्थित संसार को दोस्रो सबै भन्दा ठूलो देश हो। क्यानडाको दुई अधिकृत भाषा छन् :- अङ्ग्रेजी र फ्रान्सेली। राष्ट्रिय सरकार द्विभाषे सरकार हो। क्षेत्रफलमा रुस मात्रै क्यानडाभन्दा ठूलो छ।
यसको पूर्वमा आन्ध्र महासागर र पश्चिममा प्रशान्त महासागरमा स्थित छ। यसको दक्षिण र उत्तर-पश्चिममा संयुक्त राज्य अमेरिका सँग भूसीमाहरू मिल्छ। क्यानडाको भूमीमा २५ हजार वर्ष पहिले बस्ने आदिमानवको चिह्न उपस्थित छन्। १५औं शताब्दीमा ब्रिटिश बेलायती र फ्रान्सीसी खोजकर्ताहरूले क्यानडाको पत्ता लगाए र त्यस पछि आन्ध्र महासागरको किनारा बस्द‍ै गए। फ्रान्सले १७६३ मा आफ्नो सबै सात वटा उपनिवेश लाई उत्तर अमेरिकामा मिलाएको थियो। १८६७ मा तीन ब्रिटिश उत्तर अमेरिकी उपनिवेशहरूलाई मिलाएर क्यानडाको गठन गरिएको थियो। क्यानडा दश प्रान्तहरू र तीन प्रदेशहरूमा विभाजित छ।
जनसङ्ख्या
सन् २००७ मा क्यानडाको जनसङ्ख्या अन्दाजी ३,३१,०६,५०० थियो।
अर्थतन्त्र
सन् २०१६ मा क्यानडा को विश्वव्यापी दसौं सबैभन्दा ठूलो अर्थव्यवस्था थियो ।
बारुद
[[Image:Dynamite-5.svg|thumb|बारूदको चित्र
A. आराको धूलो(अथवा अरु प्रकारको सोस्ने पदार्थ) नाइट्रोग्लिसरिन्मा मुछेको
B. सुरक्षाको निम्ति बाहिरबाट घेरिएको.
C. पड्काउने क्याप (Blasting cap
D. विद्युत् केबल पड्काउने क्यापमा जोडिएको]]
बारूद (Dynamite) विस्फोटन क्षमता भएको पदार्थ हो| यस पदार्थको आविस्कार स्वीडेनका रसायनज्ञ एवं अभियन्ता वैज्ञानिक अल्फ्रेड नोबेलले गरेका हुन्। यसको पेटेन्ट १८६७मा गरिएको हो। यसको प्रयोग खानीको खनन, पृथ्वी उत्खनन, उद्योगहरूको स्थापनाको निर्माण कार्य र लडाईंमा गरिन्छ।अ
धीरूभाई अम्बानी
धीरूभाई हिराचन्द "धीरूभाई" अम्बानी (२८ डिसेम्बर १९३२ – ६ जुलाई २००२) एक भारतीय प्रसिद्ध व्यवसायी थिए, उनले आफ्नो नातेदातसँग मिलेर भारतको बम्बेमा रिलायन्स उद्योगको थालनी गरेका थिए । उनी द सनडे टाइसमा एसिया महाद्विपको ५० शिर्ष व्यवसायी मध्ये एकको रूपमा उल्लेख गरिएको थियो ।  उनले रिलायन्स उद्योगलाई सन् १९७७ मा पब्लिकमा परिणत गरेका थिए र सन् २००७ सम्ममा उनको परिवारको सगोल सम्पत्ति युएसडि ६० विलियन भएको थियो तथा अम्बानी परिबार संसारको तेश्रो धनी परिवार समेत भएका थिए । अम्बानीको मृत्यु ६ जुलाई २००२ मा भएको थियो ।   सन् २०१६ मा उनलाई मरणोपरान्त पदम विभुषणबाट सम्मान गरिएको थियो, जुन भारतको दोश्रो उच्चतम नागरिक सम्मान हो । यो सम्मान उनलाई व्यापार तथा उद्योगको क्षेत्रमा उनको योगदानको लागि प्रदान गरिएको थियो ।
मृत्यु
उनलाई ठूलो हृदयघात भए पश्चात २००२ जुन २४ मा मुम्बईको ब्रिच क्याडि हस्पिटलमा भर्ना गरिएको थियो । यो उनको दोश्रो हृदयघात थियो, सन् १९८६ फेब्रुअरीको पहिलो हृदयघातले उनको दाँया हातमा पक्षघात भएको थियो । उनी हप्ता भन्दा बढी समयको लागि कोमा रहे तथा उनको उपचारमा विभिन्न डाक्टरहरू संलग्न थिए । उनको मृत्य सन् २००२ जुलाई ६ मा भएको थियो ।
धीरूभाई पछिको रिलायन्स
सन् १९८६ मा भएको हृदयघात पश्चात उनले रिलायन्सको नियन्त्रण आफ्ना छोराहरू मुकेश अम्बानी तथा अनिल अम्बानीलाई सुम्पेका थिए । सन् २००२ जुलाई ६ मा हृदयघातको कारणले ब्रिच क्याडि हस्पिटलमा उनको मृत्यु भएको थियो । सन् २००४ नोभेम्बरमा मुकेश अम्बानीले एक अन्तरवार्तामा उनको भाइ अनिल अम्बाईसँग स्वामित्वको कारण मनमुटाब रहेको स्विकारेका थिए । उनले मनमुटाब घरायसी रहेको समेत भनेका थिए । धिरूभाई अम्बानीको मृत्यु पश्चात समूहलाई रिलायन्स उद्योग लिमिटेड मुकेश अम्बानीको अध्यक्ष भएको तथा रिलायन्स अनिल धिरूभाई अम्बानी समूह अनिल अम्बानी अध्यक्ष भएको दुई संस्थामा टुक्रिएको थियो ।
तल्लो दिबाङ घाटी जिल्ला
निचली दिबांग घाटी जिल्ला भारतीय राज्य अरुणाचल प्रदेशको एउटा जिल्ला हो।
सानो नीलतभा
सानो नीलतभा (Niltava macgrigoriae) दक्षिण एसियाली क्षेत्रमा पाइने एक प्रकारको चराको प्रजाति हो । यो चरा नेपाल, भुटान, भारत, लाओस, म्यानमार, बङ्गलादेश, थाइल्याण्ड, तिब्बत तथा भियतनाममा पाइन्छ । यसको प्राकृतिक वासस्थान समशितोष्ण वा उष्ण प्रदेशीय मैदानी जङ्गलहरू हुन् ।
केदारनाथ मन्दिर
केदारनाथ मन्दिर हिन्दूहरूको एउटा पवित्र तिर्थस्थल हो । यो उत्तराखण्डको केदारनाथमा अवस्थित छ ।
अन्य प्रसिद्ध शिव मन्दिर
अमरनाथ मन्दिर
सिम्थली
सिम्थली नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
पाक्योङ जिल्ला
पाक्योङ जिल्ला भारतीय राज्य सिक्किमको एक प्रशासनिक जिल्ला हो। पाक्योङ जिल्लाको सदरमुकाम राजधानी पाक्योङ हो।
भूगोल
टिस्टा नदी, राज्यको सबैभन्दा ठूलो नदी पाक्योङ जिल्लामा सिङ्तामदेखि राङ्पोसम्म बग्छ।
जनसङ्ख्या
पाक्योङ जिल्लाको कुल क्षेत्रफल ४०४ किमी २ (१५६ वर्ग माइल) छ। २०११ को जनगणना अनुसार कुल जनसङ्ख्या ७४,५८३ हो।
कोपरा
कोपरा/कोप्रा दिसा पिसाव गर्न प्रयोग गरिने भाडो लाई भनिन्छ| नेपाली भाषामा राम्रो काममा प्रयोग गर्न नसकिने (फोहोर) माल सामानलाई पनि हेपेर "कोपरा" जस्तो भन्ने गरिन्छ|
श्रीपेच
श्रीपेच राजतन्त्रकालमा नेपालको राजाले प्रयोग गर्ने पारम्परिक पहिरन थियो। नेपाल एकीकरणपश्चात राजतन्त्रको उदय भएसँगै राजाहरूले यसको प्रयोग गर्ने गरेका थिए भने राणा शासन कालमा श्री ३ प्रधानमन्त्रीहरूले समेत विशेष किसिमको श्रीपेच पहिरिने गरेका थिए। नेपालका राजाले पहिरिने गरेको श्रीपेचमा ७ सय ५० वटा हिराका टुक्रा छन् भने टायरामा २ हजार ७ सय टुक्रा रहेको छ। श्रीपेचको पछिल्तिर झुन्डिने आकर्षक कल्कीचाहिँ बर्ड अफ प्याराडाइज नामक चराको पुच्छर हो। श्रीपेचको अभिन्न भागका रूपमा रहेको बर्ड अफ प्याराडाइज दुर्लभ र मार्न प्रतिबन्धित संरक्षित चरा भएकाले पनि श्रीपेचको महत्त्व विशेष रहेको छ।
श्रीपेचको पछाडिको कल्की पुरानो भई ढल्किँदै गएपछि चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणाको पालामा अमेरिकाबाट 'बर्ड अफ प्याराडाइज' चराको नयाँ पुच्छर ल्याएर श्रीपेचको सौन्दर्यीकरण गरेको थियो।
इतिहास
श्रीपेचको निर्माण कहिले भएको हो भन्ने यकिन प्रमाण नभएको भएतापनि राजेन्द्रविक्रम शाहले सबैभन्दा पहिले श्रीपेच पहिरिन आरम्भ गरेका थिए।
विवरण
श्रीपेचको कल्कीबाहेकका भागमा हिरा, मोती, माणिक, नवरत्न, सुन र चाँदी जडिएका छन्। वि.सं. २०६५ जेठ २९ गते ज्ञानेन्द्र शाहले नेपाल सरकारले हस्तान्तरण गरेको श्रीपेचको लगत राख्ने क्रममा नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी सङ्घका पदाधिकारीहरूले श्रीपेचमा हीरामोती, माणिक, नवरत्न, सुन अधिक मात्रामा प्रयोग गरिएको र सबैभन्दा धेरै भागचाहिँ चाँदीको रहेको लगत तयार पारेको थियो।
ठूलो नीलतभा
ठूलो नीलतभा (Niltava grandis) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
सितलपाटी
यो नेपालको कोशी अञ्चलको सङ्खुवासभा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
बारा उध्योरण
बारा उध्योरण नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत जनकपुर अञ्चलमा पर्ने सर्लाही जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
जनसङ्ख्या
बारा उध्योरण गाउँ विकास समितिको जनसङ्ख्या ६,७९३ रहेको छ । बारा उध्योरण गाउँ विकास समितिमा १,१०२ घरधुरि छन ।
पुनम घिमिरे
मिस नेपाल प्रतियोगिता - १९९६
काठमाडौँबाट उनले प्रतिनिधित्व गरेको मिस नेपाल १९९६ काठमाडौँ जेसिजले आयोजना गरेको थियो । प्रतियोगितामा प्रथम रनर-अप र द्वितीय रनर-अप क्रमशः कल्पना लोरेन र निर्मला बस्नेत भएका थिए।
राजापुर नगरपालिका
राजापुर भेरी अञ्चलको बर्दिया जिल्लामा अवस्थित नगरपालिका हो । यो नगरपालिका २०६८ साउन १ देखि लागू हुने गरी बनाइएको हो । यसलाई नगरपालिका घोषणा गर्दा राजापुर, दौलतपुर र भिम्मापुर गाउँ विकास समितिहरू समावेश गरिएका हुन् । आर्थिक वर्ष २०६८/६९को बजेटमार्फत् मुलुकमा ४१ नयाँ नगरपालिका थपिंदा राजापुर पनि नगरपालिका बनेको हो।
मुलुकमा कूल ९९ महानगरपालिका, उपमहानगरपालिका र नगरपालिका भएका छन् भने गाविसको संख्या ३ हजार ९ सय १२बाट घटेर ३ हजार ७ सय ५२ भएका छन् ।
राजापुर नगरपालिकाका धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थलहरू
बर्दिया जिल्ला प्राकृतिक सौन्दर्यले भरिपूर्ण तथा आफैँमा सुन्दर र मनोरम पर्यटकीय क्षेत्र हो ।  राष्ट्रिय निकुञ्ज भित्र वन्यजन्तु प्रति चासो राख्नेहरूका लागि पनि एक अनुपम गन्तव्य हो बर्दिया। जिल्लामा रहेका थुप्रै पर्यटकीय गन्तव्यहरु मध्ये पनि राजापुर नगरपालिका क्षेत्रमा रहेका धार्मिक तथा पर्यटकीय क्षेत्रहरु आफैँमा सुन्दर र मनोरम रहेका छन् । यस नगरपालिका भित्र थारु रहनसहनदेखि प्राकृतिक सौन्दर्यले सजिएको सुन्दर र मनोरम दृश्य, कृषि क्षेत्रले भरिएको समथल फाट, धार्मिक तथा पर्यटकीय क्षेत्र लगायत थुप्रै पर्यटकलाई आकर्षण गर्ने क्षेत्र रहेका छन्। यस नगरपालिकामा स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकहरुले छुटाउन नहुने मध्यको एक गन्तव्य हो कर्णाली नदीको गेरुवा घाटमा बनेको नेपालकै लामो पुल, जसको लम्बाइ १ हजार १५ मिटर छ । धार्मिक आस्थाको मुख्य केन्द्रका रूपमा परिचित गणेश मन्दिर यस क्षेत्रको मुख्य धार्मिक शक्तिपिठ हो । गणेशको दर्शन गर्दा मनमा आनन्द आउनुका साथै मनले चिताएको पुग्ने जनविश्वास रहेको छ । हरेक मंगलवार र माघ महिनामा ठूलो घुइचाेका साथ यस गणेश मन्दिरको दर्शन गर्न मानीसहरु विभिन्न जिल्लाबाट आउने गरेको पाइन्छ ।यस्तै यस नगरको अर्को पर्यटकीय स्थल हो हुलाकि राजमार्ग अन्तर्गत बर्दिया र कैलालीको सिमानामा रहेको सत्तीघाट कर्णाली पुल रहेको छ । यस पुलबाट बिश्वमै लोपउन्मुख माछा डलफिन खेलिरहेको सजिलै देख्न सकिन्छ । यसका अलवा कर्णाली नदीमा जलयात्रा, मानव निर्मित अर्नहुवाताल, सोनाहा र थारुजातीको सयुक्त संग्रहालय, वडा नम्बर १ मा रहेको नमुना गाउँ, अजिङ्गरको बासस्थान आदी विभिन्न पर्यटकीय स्थलको अवलोकन गर्न सकिन्छ ।
काशी विश्वनाथ
काशी विश्वनाथ मन्दिर हिंन्दूहरूको एउटा पवित्र तिर्थस्थल हो । यो उत्तर प्रदेशको वाराणसीमा अवस्थित छ ।
अन्य प्रसिद्ध शिव मन्दिर
अमरनाथ मन्दिर
कमलादी
काठमाडौँको मध्य भागमा घण्टाघरबाट पूर्व र डिल्लिबजारबाट पश्चिमको ठाउ हो। यो स्थानमा काठमाडौ कै प्रसिद्द् गणेशस्थान (कमलादी गणेश) छ। यसै गरी नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान, नेपाल ट्रष्टको कार्यालय पनि यहि स्थानमा छ।
आनन्द (चलचित्र)
आनन्द सन् १९७१ मा निर्माण गरिएको हिन्दी भाषाको चलचित्र हो। यस चलचित्रका निर्माता, निर्देशक, लेखक तथा सम्पादक ऋषिकेश मुखर्जी हुन्। यस चलचित्रको मुख्य कलाकारको रूपमा राजेश खन्ना रहेका थिए भने सहायक भूमिकामा अमिताभ बच्चन, रमेश देव, सुमिता सान्याल र ललिता पवार रहेका छन्। यस चलचित्रलाई राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कारमा सर्वश्रेष्ठ चलचित्र बाहेक सन् १९७२ को फिल्मफेयर पुरस्कारको ६ विधामा पुरस्कृत गरिएको थियो। सन् २०१३ मा अनुपमा चोपडाको पुस्तक '१०० फिल्म्स टु सी बिफोर यु डाय' मा यो चलचित्रलाई समावेश गरिएको थियो।
डिम्पल कुमारी झा
डिम्पल कुमारी झा (Dimpal Kumari Jha; १२ जुलाई १९७९ - २४ अप्रिल २०२२) एक नेपाली राजनीतिज्ञ, पमधेश प्रदेशको प्रान्तीय सभाकी सदस्य थिइन्। उनी मधेश प्रदेश को भौतिक पूर्वाधार विकास राज्यमन्त्री थिइन्। उनी राजनीतिक दल राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपालबाट मधेश प्रदेशको प्रदेश सभामा भाग लिन समानुपातिक प्रतिनिधित्व सदस्यका रूपमा मनोनयन भएकी थिइन्।
उनले २०१३ को नेपालको संविधानसभाको सदस्यको रूपमा पनि काम गरेकी थिइन्। झा एक आयुर्वेदिक डाक्टर पनि थिइन्।
सुरुवाती जीवन
डिम्पल कुमारी झाको जन्म सन् १२ जुलाई १९७९ मा भएको थियो। उनका आमा बुवाको नाम सोभा पाठक र सुदर्शन पाठक हो। उनका श्रीमान अनिलकुमार झा नेपालको सङ्घीय संसदका सदस्य र राजपा नेपालका प्रमुख नेता हुन्।
प्रदेश तहको राजनीति
उनी मधेश प्रदेश को प्रदेश सभा सदस्य थिइन्। उनी मधेश प्रदेशको भौतिक पूर्वाधार विकास राज्यमन्त्री थिइन्।
नव-चिरसम्मत अर्थशास्त्र
नवक्लासिकल वा नवशास्त्रीय विचारको प्रतिपादन प्रसिद्ध अर्थशास्त्री अलफ्रेड मार्शलले गरेका हुन् ।
क्लासिकल विचारमा सुधार
एड्म स्मिथ र उनका अन्य शास्त्रीय अर्थशास्त्र समर्थकहरूले अर्थशास्त्रको धन सम्बन्धी दिएको परिभाषा धनको विज्ञान ले समाजलाई निकृष्ट र दुखदायी बनाएर समाजका असन्तोष, आर्थिक, असमानता, निराशा र दरिद्रता जस्ता समस्या निम्त्याउने सम्भावना सूचित गर्न थाल्यो । अर्थशास्त्रको यस परिभाषामा मानिसलाई भन्दा धनलाई बढी महत्त्व दिएको छ । यो परिभाषाले अर्थशास्त्रलाई धेरै घृणित गरायो । यसरी अर्थशास्त्रलाई आलोचनाहरूबाट जोगाउन अलफ्रेड मार्शलले प्रयास गरे । उनले अर्थशास्त्रलाई राजनीतिबाट अलग गर्दै मानवीय व्यवहारको अध्ययनको शास्त्रको रूपमा प्रतिष्ठित गराए ।
उनको नयां अवधारणा छिटै प्रसिद्ध भयो । त्यस बेलाका अनेक प्रसिद्ध अर्थशासत्रहिरुले यस विचारलाई समर्थन गरे । यसमा ए.सी. पिगु, इडविन केनन, डब्लु वेभरिज, र जे.बी. क्लार्क विशेष प्रसिद्ध छन् । आज पनि मार्शलको विचारका समर्थक अर्थशास्त्रीहरूको कमी छेन ।
नवक्लासिकल/नवप्रतिष्ठित/नवसंस्थापित अर्थशास्त्र
मार्शलले क्लासिकल विचार धारामा सुधार गर्दै अर्थशास्त्रको अध्ययनमा जोड दिएकाले यसलाई नवक्लासिकल, नवप्रतिष्ठित वा नवसंस्थापित अर्थशास्त्रीय सम्प्रदाय Neo-classical School of Economics भनिन्छ ।
नव शास्त्रीय अवधि शास्त्रीय अवधिको समाप्ति लगत्तै शुरु भएको हो । यसको प्रभाव उन्नाइसौँ शताब्दीको अन्तमा सुरु भई बीसौं शताब्दीको मध्यहुन पुगे । यस अवधिमा नवशास्त्रीय अर्थशास्त्रीहरूको नायक तथा अर्थशास्त्रलाई परिभाषित गर्ने अर्थशास्त्री अल्फ्रेड मार्शलको जन्म ई.सं. ज्ञडद्धद्द मा भएको हो । मार्शल क्याम्ब्रिज विश्वविद्यँलयमा अर्थशास्त्रको प्रोफेसरको रूपमा कार्यरत रहंदा प्रिन्सिपल अफ इकोनोमिक्स (सन् १८९०) नामक पुस्तक प्रकाशन गरे ।
यस पुस्तकमा अर्थशास्त्रलाई सामाजिक विज्ञानको रूपमा परिभाषित गरेका छन् । अर्थात् अर्थशास्त्र मानिसको केन्द्रीय महत्त्वको अध्ययन हो भनी व्याख्या गरेका छन् । उनको भनाई अनुसार– “नीतिशास्त्र अथवा अर्थशास्त्रले सामान्य व्यवसायिक जीवनमा मानिसस“ग क्रियाकलापहरूको अध्ययन गर्दछ” यसले मानिसले कसरी आम्दानी गर्दछ र कसरी खर्च गर्दछ भन्ने कुराको खोजी नीति गर्दछ । यसप्रकार अर्थशास्त्रले एकतिर धनको अध्ययन गर्दछ भने अर्कोतिर जुन बढी महत्त्वपूर्ण छ मानिसको अध्ययनको एक भाग हो ।”
मार्शलको परिभाषाका विशेषताहरु
अल्फ्रेड मार्शलले अर्थशास्त्रलाई धनको विज्ञानबाट भौतिक कल्याणकारी विज्ञानको रूपमा रुपान्तरण गरेका छन् । उनले धन मानव कल्याणको लागि चाहिने एउटा माध्यमको रूपमा लिएका छन् । अर्थात् मानवको भौतिक कल्याण वा सामाजिक कल्याणलाई पहिलो प्राथमिकता तथा धनलाई दोस्रो प्राथमिकता दिएका छन् । मार्शलले अर्थशास्त्रको परिभाषामा निम्न मुख्य बु“दाहरु व्याख्या गरेका छन् ।
आर्थिक क्रियाकलापको अध्ययन
अल्फ्रेड मार्शलले मानिसको सामान्य व्यवसायिक जीवनको आर्थिक क्रियाकलापलाई दुई भागमा बा“डेका छन् । त्यो क्रियाकलाप जुन धनोपार्जनको लागि गरिन्छ त्यसलाई आर्थिक क्रियाकलाप भनिन्छ । र जुन क्रियाकलाप धनोपार्जनको लागि गरिन्न, त्यसलाई अनार्थिक क्रियाकलाप भनिन्छ । मानव जीवनमा कतिपय क्रियाकलापहरु कहिले आर्थिक त कहिले अनार्थिक हुन सक्छ । यदि शिक्षक पढाउनको लागि किताब पढ्छ भने त्यो आर्थिक क्रियाकलाप हो । यदि शिक्षकले किताब रमाइलोको लागि पढ्छ भने त्यो अनार्थिक क्रियाकलाप हो ।तसर्थ, जुन क्रियाकलापमा मानिसले कसरी आम्दानी गर्छ र कसरी खर्च गर्दछ भन्ने कुराको खोज नीति हुन्छ, त्यसलाई आर्थिक क्रियाकलाप भनिन्छ ।
सामाजिक विज्ञान
अल्फ्रेड मार्शलको भनाई अनुसार अर्थशास्त्रमा सामान्य व्यवसायिक जीवन मात्र सामाजिक व्यक्तिहरूले विताउन सक्छन् । समाजबाट बाहिरिएका व्यक्ति जस्तै साधु, महात्मा, भिखारी, पागल, पुजारी, जोगी आदि अर्थशास्त्रको क्षेत्रमा पर्दैनन् । यसरी कल्याणकारी अर्थशास्त्रको परिभाषाले समाजको अध्ययन गरेको हुंदा यसलाई सामाजिक विज्ञान पनि भनिएको छ ।
संविधान सभा निर्वाचन, २०७० का निर्वाचित उम्मेदवारहरू
यस सूचीमा नेपालको दोस्रो संविधान सभा निर्वाचन अर्थात्, संविधान सभा निर्वाचन, २०७०मा निर्वाचित उम्मेदवारहरूको सूची प्रस्तुत गरिएको छ। नेपालको संविधानसभा निर्वाचन २०७०मा प्रत्यक्ष तर्फ विभिन्न पार्टीसँग आबद्ध तथा स्वतन्त्र गरी कुल ६ हजार १ सय २७ उम्मेद्वारहरू चुनावी प्रतिस्पर्धामा उत्रिएका थिए।
सुवासचन्द्र नेम्वाङ संविधान सभाको अध्यक्ष र ओनसरी घर्तिमगर व्यवस्थापिका संसदको सभामुखको रूपमा थिए। सुशील कोइराला, खड्गप्रसाद ओली, पुष्पकमल दाहाल र शेरबहादुर देउवाले संसदको कार्यकालमा नेपालको प्रधानमन्त्रीको रूपमा काम गरेका थिए।
बिरालो
बिरालो वा घरपालुवा बिरालो एक मांशाहारी तथा स्तनधारी समुहमा पर्ने जनावर हो । । यसले मुसाहरूलाई मारेर अन्नको रक्षा गर्दछ । बिरालो धेरै प्रजातीका हुन्छन् । कसै कसैले बिरालो शौकको लागि पालिएको देखिन्छ । बिरालो पाल्ने मानिस तथा समुदायलाई आत्मनिर्भर मानिन्छ, किनभने बिरालोलाई आत्मनिर्भरता र आत्मविस्वासको प्रतिक पनि मानिन्छ।
शारिरीक बनोट
बिरालोको शरीरमा एक पुच्छर, चार खुट्टाहरू १८ वटा नङ्ग्राहरू आँखा, कान,हुन्छन् । बिरालोको रंग भने प्रजाती अनुसार फरक-फरक हुन्छ । यसको मुख भित्र चार वटा लामा र अरु छोटा दाँतहरू हुन्छन् । यसको जिब्रोको माथिल्लो पट्टी काँडा जस्तै उल्टो फर्केका मांशपेसी हुन्छन् । जसले गर्दा यसले आफ्नो सिकारको रौंहरू चाटेर शरीरबाट अलग गर्न सक्छ । यसको आँखाको नानी रात र दिनमा फरक-फरक हुन्छ । रातमा पुरै आँखामा फैलिएको गोलो नानी देखिन्छ भने दिनमा आँखाको विचमा एक धर्सानुमा नानी देखिन्छ । जसले गर्दा यो अँधेरोमा पनि सिकार गर्न सक्छ । यसका नङ्ग्राहरू सिकारलाई झम्टदा बाहेक अरु समयमा लुकाई राखेको हुन्छ ।
विशेषता
बिरालो एक पशु भए पनि यसको विशेषता अनौठो प्रकारको हुन्छ । यसले अरु प्राणीको भन्दा भिन्नै प्रतिक्रियाहरू देखाउँछ । जसलाई तल उल्लेख गरिंदै छ ।
चाल
बिरालोको आवाज "म्याउँ" न सुन्दा सम्म बिरालोको उपस्थिति थाहा पाउन सकिदैन । यसको शरीर जति भारी भए पनि यो हिंड्दा खेरी कसैले पनि थाहा पाउन सक्दैन । हिंड्दाखेरी सुन्दै नसुन्ने गरी हिंड्द छ । हाम्रो समाजमा कोही सुस्तै चियो गरिरहेको छ भने त्यसलाई "बिरालोको चालमा आएर चियो गर्दै छ" भनिन्छ ।
सरसफाई
बिरालो पशु भए पनि यसले साफ सफाईमा विशेष ध्यान दिएको पाइन्छ । यो सिकार गर्ने बेला बाहेक अरु बेला फोहर ठाउँमा बस्दैन । बिरालोको दिशा पिसाब बाहिर खुल्ला ठाउँमा देखिदैन । यसले दिशा पिसाब गर्ने ठाउँमा पहिले खाल्डो बनाएर दिसा पिसाब गर्छ । फेरि माथिबाट पुरि दिन्छ । भनिन्छ प्राचीन कालमा बाघ र बिरालो एक आपसमा मामा भान्जा थिए बिरालोले बाघलाई आफ्ना सबै कलाहरू सिकाई दिएको थियो । पछि गएर बाघले एक दिन बिरालोलाई मार्न खोज्दा बिरालो रुखमा चढेर बाँच्यो । यो देखेर बाघलाई रुख चढ्ने कला आफूलाई नसिकाएकोले साह्रै रिस उठ्यो र भन्यो "अब म तेरो दिसा पिसाब भेटाएमा तेरो पिछा गरेर तँलाई न मारी छोड्दिन । " यसकारण बिरालो आफ्नो दिसा पिसाब लुकाएर राख्छ । कुरा जे पनि होस् तर यो कार्यलाई बिरालोले सफाई राख्छ भन्दा फरक नपर्ला दिसा पिसाब गरेर माथिबाट पुर्दा पनि कतैबाट गन्ध त आउँदैन भनि सुँघ्न पनि यो भुल्दैन । यदि गन्धको महसुस भएमा फेरि पुर्ने कोसिस जारी राख्छ । जबसम्म गन्ध पुरै बन्द हुँदैन तबसम्म पुर्दै रहन्छ ।
सिकार तथा आहारा
बिरालोले चरा चुरुङ्गी र मुसाहरूको सिकार गर्छ । यसको सिकार गर्ने तरिका पनि अनौठो हुन्छ । बिरालोले सिकार प्राय जसो रातमा गरेको पाइन्छ । यो रातको अँध्यारोमा पनि दिनको जस्तै देख्न सक्छ । यसले सिकार गर्दा पहिले सिकारको बाटो हेरेर बसि रहन्छ । जब यसलाई सिकार देखिन्छ । तब यो बुर्लुक्क उफ्रेर सिकारमाथी हमला गर्छ । सिकारलाई जिउँदै समात्छ यसले आफ्नो सिकारलाई समात्ने बित्तिकै मार्दैन । सिकार समात्नको लागि आफ्ना तिखा दाँत र नङ्ग्राहरूको प्रयोग गर्द छ । सिकारलाई दाँतमा च्यापेर आफ्नो निवासमा ल्याई केही बेर सिकार सँग मनोरञ्जन पनि गर्छ । त्यस पछि मात्र मारेर खान्छ ।
बच्चाहरूको पालन
बिरालोले बच्चाहरूको पालन पनि अनौठो तरिकाले गर्दछ । यसका बच्चाहरू जन्मिदा आँखा खुलेका हुँदैनन् । ७ देखि ९ दिनको विचमा बिरालोको बच्चाहरूका आँखा खुल्छन् । बच्चाहरूका आँखा न खुलुन्जेल यसले बच्चाहरू जन्माएकै ठाउँमा राखेर आफ्नो दुध चुसाउँछ । आँखा खुलि सके पछि यसले बच्चाहरूलाई दाँतमा च्यापेर एक घरबाट अर्को घर लैजान्छ । जब सम्म बच्चाहरूलाई सिकार गर्ने जस्ता कामहरू सिकाउँदैन तब सम्म यसले बच्चाहरू सार्ने काम जारी राख्छ । बिरालोको यो कामलाई हाम्रो गाउँ घर तिर बिरालोले आफ्ना बच्चाहरूको न्वारन गरेको भन्ने पनि सुनिन्छ । यदि कसैले आफ्नो वास स्थान बदलि रहन्छ भने त्यो मान्छेले " बिरालाको बच्चा सारेको जस्तै गरी रहेको छ" भनिन्छ ।
पाक्योङ
पाक्योङ भारतको सिक्किम राज्यको पाक्योङ जिल्लाको सहर र जिल्ला सदरमुकाम हो, जुन हिमालयको फेदमा अवस्थित छ। यसमा धेरै सरकारी कार्यालयहरू छन्। पाक्योङ विमानस्थल सिक्किमको एकमात्र विमानस्थल हो।
इतिहास
ब्रिटिश किल्लामा ब्रिटिश बन्करहरूको अस्तित्वले विगतमा कुनै समय सशस्त्र बन्करहरूको उपस्थितिलाई सङ्केत गर्दछ। पाक्योङ नाम लेप्चा शब्द पा योङ बाट आएको हो जसको अर्थ "धनुको बाँस" हो, किनकि लेप्चाहरूको सामान्य प्रचलन थियो कि कुनै ठाउँमा पाइने अत्यावश्यक वस्तुहरूको नामबाट कुनै ठाउँको नाम राख्ने चलन थियो।
जनसाङ्ख्यिकी
बेलायती शासनकालमा यस क्षेत्रमा बसोबास गर्ने नेपाली जातीय जनसङ्ख्याको अधिकांश हिस्सा ओगटेको छ। भूमिको मूल निवासी लेप्चा र भुटियाहरू पनि जनसङ्ख्याको ठूलो हिस्सा हुन्। यस क्षेत्रको मूल निवासी नभएका आप्रवासी बासिन्दा समुदायहरूमा मारवाडीहरू समावेश छन् जसले व्यापार समुदायको मेरुदण्ड बनाउँछन् र धेरैजसो पसलहरूको स्वामित्व राख्छन्; बिहारीहरू जो विभिन्न व्यापारहरूमा काम गर्छन्, बङ्गालीहरू सिकर्मीमा संलग्न छन्।
यातायात
पाक्योङ नेशनल हाइवे-७१७ ए मा बगराकोटलाई लभा, अल्गाराह हुँदै गान्टोकसँग जोड्ने ठाउँमा अवस्थित छ।
यो सहर सिक्किम र यसको छिमेकी राज्यका सबै प्रमुख भागहरूसँग राम्रोसँग जोडिएको छ। सीधा ट्याक्सी र जीप सेवाहरू सिक्किमका लगभग सबै शहरहरू र शहरहरू र पश्चिम बङ्गालका शहरहरू/नगरहरू जस्तै सिलिगुडी, कालिम्पोङ, जयगाउँ, वीरपारा, पानीटाङ्की, मालबजार, बागडोगरा इत्यादिहरूमा पहुँच गर्छन्।
बलबहादुर राई
बलबहादुर राई नेपालका पूर्वमन्त्री तथा प्रजातन्त्रका सेनानी हुन्। उनी १९ पटक कार्यवाहक प्रधानमन्त्री बनेका थिए।
नेपाली कांग्रेस पार्टी सँग सम्बन्धित बलबहादुर राईको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनको यात्रा ६ दशक भन्दा लामो छ।
सुरूवात
बाबु नवलिसंह राई र आमा भवीमाया राईको साँइलो छोराको रूपमा विस १९७७ साल फागुन ६ गते ओखलढुङ्गामा जन्मेका बलबहादुरले १९९५ साल माघ १ गते ओखलढुंगाको विष्णुदल पल्टनमा मिलिसिया पदबाट जागीरे जीवन शुरु गरे। सेनाको कर्णेल या जर्नेल हुने उनको इच्छा थियो, त्यसैले मासिक ४ रूपिया तलबमा जागीर शुरु गरेका थिए। त्यसपछि धनकुटाको श्रीनाथ पल्टनमा भर्ना भए। सेनाको हवल्दार भएको दूई वर्षमा बहिदार भएपछि तेहथुम माल अड्डामा सरुवा भए उनी।
त्यतिबेला भारतमा अंग्रेजविरुद्धको भारत छोडो आन्दोलनले उचाई लिइरहेको थियो। यता उनी सेनामा काम गरिरहेकै थिए, तर सेनामा देखिएको विभेदले युवा बलबहादुरको मनमा बिद्रोहको आगो बल्न थालिसकेको थियो।
राजनीतिक जीवन
भारतमा २००३मा गठन भैसकेको नेपाली राष्टिय कांग्रेसले नेपालमा पठाएका गोप्य पर्चा पढ्न थालेपछि बलबहादुरमा राणाविरोधी भावना आयो र तेहथुम मालको बहिदार छाडेर उनी लागे ओखलढुंगातर्फ र त्यहा जनक्रान्तिमा सकि्य भएर लागे।
प्रजातन्त्रपछि वीपी कोइराला र मातृकाप्रसाद कोइरालाबीच विवाद बढेपछि राईले मातृकाको पक्ष लिए र पुर्व ३ नम्बरको कांग्रेस सभापति बने। २०१३ सालमा पार्टी पुनः एक भएपछि २०४५ सालसम्म ३६ वर्षसम्म जिल्ला पार्टी सभापति बने। उनी २०१५ सालमा भएको पहिलो आमनिर्वाचनमा ओखलढुंगा क्षेत्रबाट निर्वाचित भई सांसद पनि बने।
२०१७ सालमा राजा महेन्द्रको कदमपछि उनी जेल परे, जेलबाट एकवर्षपछि रिहा भएपछि उनको अंश सर्वस्वहरण भयो र लागे भारत प्रवासतिर। २०२५ सालमा आममाफी पाएर फर्केका बलबहादुर २०२९मा फेरि पक्राउ परे। २०३१मा ओखलढुंगा काण्डमा पक्राउ परे, २०४६ सालमा बहुदलीय प्रजातन्त्रको पुनस्र्थापनाका बेला उनी सिरहा जेलमा थिए। बहुदलीय प्रजातन्त्र स्थापना यताका वर्षमा १९ पटक कार्यवाहक प्रधानमन्त्री हुने अवसर पनि उनैले पाए। २०४८ सालको निर्वचनपछि बनेको सरकारमा आवासमन्त्री, २०५१को मध्यावधी निर्वाचनपछि बनेको सरकारमा श्रममन्त्री बने।
अरु नेताहरू बुढ्यौली लागेको र नसकिने भन्दै पन्छिइरहेका बेला बुढा बलबहादुर भने आन्दोलनका मोर्चाहरू माअग्रपंक्तिमा देखिन्थे। २०६२/६३को आन्दोलनमा पनि धेरै जुलुसको नेतृत्व उनैले गरे।
देहान्त
८९ वर्षको उमेरमा २०६७ असार २० गते त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा राईकोमा निधन भयो।
सिसाखानी
सिसाखानी नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
पपुमपारे जिल्ला
पपुमपारे जिल्ला भारतीय राज्य अरुणाचल प्रदेशको एउटा जिल्ला हो।
सिद्धकाली
यो नेपालको कोशी अञ्चलको सङ्खुवासभा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या
छाउपडी
सुदूरपश्चिमका अछाम, बाजुरा, बझाङ, डोटी, दार्चुला, बैतडी, डडेलधुराका ग्रामीण क्षेत्रमा महिलाहरूले रजस्वला र सुत्केरी भएका बेला घरका कुनैपनि सरसामान छुनु हुँदैन भन्ने अन्धविश्वास कायम छ। त्यसैले यस्तो बेलामा सुत्केरी वा रजस्वला भएकी नारीलाई घरभन्दा केहीपर बनाइएको झुपडीमा बस्न लगाइन्छ। यस्तो गोठलाई 'छाउपडी कुडी' भनिन्छ।
छुई अथवा छाउपडी, महिला सुत्केरी भएको अथवा महिनावारीमा उनीहरूलाई कसैले छुन नहुने र घर परिवारदेखि बेग्लिएर बस्नुपर्ने परम्परा हो। यो प्राचीनकालदेखि नै चलिआएको बताइन्छ। मुलुकका अन्य जिल्लाका अतिरिक्त मध्य तथा सुदूरपश्चिम पश्चिम नेपालका विकट पहाडी जिल्ला जुम्ला, कालिकोट, दैलेख, डोल्पा, बझाङ, अछाम र बाजुरालगायतका दुई दर्जनभन्दा बढी जिल्लामा यो प्रथा कायमै छ। छुईका कारण अलग्गै बसेका बेला महिलाहरूमा पटक-पटक अप्रीय घटना हुन थालेपछि यहाँका महिला चिन्तित छन्। विशेषगरी बाहुन, क्षेत्री, मगर, ठकुरी परिवारका महिला यो परम्पराबाट पीडित छन्। सुत्केरी भएको २२ दिनसम्म र महिनावारी भएको नौ दिनसम्म घरदेखि टाढाको छाप्रोमा बस्नु पर्ने हुन्छ।
अन्धविश्वास
छाउपडी बस्ने महिलाले दही, दूध खाएमा र घर तथा भाँडाकुडा छोएमा देउता रिसाउँछन् भन्ने जस्तो अन्धविश्वास रहेको छ। सुत्केरी तथा रजश्वला भएकी नारीलाई झन सफा राख्नुपर्ने तथा प्रशस्त पोषिलो आहार खुवाई आराम गराउनु पर्ने अवस्थामा शिक्षित, सम्पन्न र सभ्य भनिने घरका छोरी, बुहारी समेत रजस्वला हुँदा घरका गाई-भैँसीको दूध खाँदैनन्। यस्तो बेलामा घरमा पालेको गाई-भैँसीको दूध खाए तिनले दूध दिन छोड्छन् भन्ने अन्धविश्वास छ। अहिले भने छाउपडी प्रथा अन्त्य गर्नका लागि विभिन्न सामाजिक सङ्घ/संस्थाहरू आन्दोलनमा उत्रेका छन्।
परम्परागत जनविश्वासका कारण यस्ता महिलालाई छोएको खण्डमा वा कुनै लसपस भएमा अशुद्ध हुने भएकाले छोए पनि सुनपानीको छिटो हाल्ने, गहुँत खुवाउने, घरका कुलदेवता चोख्याउनेजस्ता चलन छ। प्राचीनकालदेखि चलिआएको परम्परालाई लत्याएर महिलाहरू महिनावारी तथा सुत्केरी भएको अवस्थामा छुईछाई गरेमा, घरका कुलदेवता रिसाउने र परिवारमा हानी नोक्सानी पुग्ने, शरीर सुक्दै जाने, अन्नबाली नफल्ने अन्धविश्वास छ। तर यो अन्धविश्वास हो।
असर
पश्चीम नेपालका धेरै जसो क्षेत्रहरूमा छाउपडी प्रथा त्यहाँको धर्म र सस्कृति हो, सस्कृतिको आडमा महिलाहरू माथि गरीने यस्ता अमानविय व्यवहार मानव अधिकारका विरुद्धमा छन् । सुत्केरी होस वा महिनावारी महिलाका प्रजनन् अंगबाट रातो पदार्थ निस्के पछि उनी अछूत हुन्छीन् ।
प्रथा उन्मोलनका कार्यक्रम
राज्यको भूमिका
क) तात्कालिक कार्यक्रम ख) दीर्घकालिन कार्यक्रम यसप्रकार छाउपडि प्रथा विरुद्ध सम्मानित सर्वोच्च अदालत बोलेको छ । नेपाल सरकारले यो प्रथालाइ कुरीति (२०६२वैशाख २६ गते)घोषण गरिसकेको छ भने निर्देशिका लागु गरी विभिन्न कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरेको छ । तर वर्षोदेखि समाजमा जरा गाडेर बसेको यसखाले कुप्रथा सरकारी घोषणाले मात्र समाप्त हुदैन । त्यसका लागि स्वयं समुदायका सदस्यहरु नै जागरुक हुनुपर्दछ ।
समुदायको भुमिका
छाउपडी प्रथा विरुद्ध समुदाय स्तरमा समेत विभिन्न जनचेतना मुलुक कार्यक्रमहरू गरिएका छन् । विभिन्न व्यक्ति सङ्घ संस्था तथा पिडितहरू समेत यो कुरीति विरुद्ध खुलेर बोल्न थालेका छन । ती सबैको सामुहिक प्रयास स्वरुप छाउपडी प्रथा खुकुलो बन्दै जान थालेको छ ।
यो पनि हेर्नुहोला
महिनावारी
सोरेङ
सोरेङ भारतीय राज्य सिक्किमको पश्चिमी जिल्ला अन्तर्गतको एउटा उपविभाग हो, यस भित्र सोरेङ बजार र धेरै गाउँहरू पर्छन्।
तवाङ जिल्ला
तवांग जिल्ला भारतीय राज्य अरुणाचल प्रदेशको एउटा जिल्ला हो।
आतङ्कवादका पीडितहरूको स्मारक
इजरायलमा आतंङ्कवादका पीडितहरूको स्मारक (Victims of Acts of Terror Memorial in Israel - אנדרטת חללי פעולות האיבה) १८५१ देखि हाल सम्म आधुनिक इजरायल तथा इजरायली भूमीको पूर्व राज्यमा आतंङ्कवादको कारणबाट पीडित यहूदी र गैर-यहूदी सर्वसाधारण नागरिकहरूको सम्झनामा बनाइएको स्मारक हो। यो स्मारक जेरुसेलमको माउन्ट हर्जलमा अवस्थित राष्ट्रिय नागरिक चिहानमा इसं १९९८ मा स्थापना भएको थियो।
बाफ
पानी वा अन्य तरल पदार्थ उच्च तापक्रममा रह्दा हुने 'वाष्प स्थिति' |
Steam
त्रयम्बकेश्वर
त्रयम्बकेश्वर मन्दिर हिंन्दूहरूको एउटा पवित्र तिर्थस्थल हो । यो महाराष्ट्रको नासिकको त्रयम्बकमा अवस्थित छ ।
खस जाति
खस जाति आर्य जातिको एक समुदाय हो। खस जातिहरू तत्कालिन विशाल नेपाल – अहिलेको नेपाल, र हाल भारतमा पर्ने उत्तराखण्ड, हिमाचल प्रदेश र जम्मु कश्मीर बसोबास गर्छन। पश्चिमी र उत्तरपश्चिमी हिमालयबाट मध्य हिमालयमा यस जनजातिको प्रवासलाई नेपाली भाषासँग सम्बन्धित प्रारम्भिक भाषिक प्रमाणहरूले प्रमाणित गरेको छ। खस जातिका प्रमुख समुदायहरू बाहुन, क्षेत्री, ठकुरी, सन्न्यासी, कामी, दमाई, सार्की, गन्धर्व, र राउटे पर्छन।
मूल
खस जाति प्राचीन हिन्दु साहित्यमा उल्लेख गरिएका खशहरूसँग जोडिएका छन्। इतिहासकार बाबुराम आचार्यको अनुमान छ कि खस ऐडाको उप-वंश हो, एक "आर्य" वंश जुन इदवृत (आधुनिक कश्मीर देखि नेपाल) मा उत्पन्न भएको थियो। खस ईसापूर्व तेस्रो सहस्राब्दीमा इडावरिटमा बस्दै आएका थिएँ र खस शब्दको मूल अर्थ राजा वा क्षत्रिय (योद्ध) थियो। उनले थप अनुमान गरेका छन् कि कश्मीरलाई स्थानीय बासिन्दाहरूबाट खसमिर नाम दिइएको थियो।
इतिहासकार बालकृष्ण पोखरेलले खस वैदिक आर्य नभई गुर्जर, दराडा, शक र पल्लव जस्ता पछिल्ला कालका आर्यहरू भएको दाबी गर्छन्। उनले थप दाबी गरे कि उत्तर-वेदिक आर्यहरू भाषा र संस्कृतिको हिसाबले वैदिक आर्यहरू जस्तै थिएँ। एक भाषाविद्ले संस्कृत र इरानी भाषाहरूमा भाषिक सम्बन्ध भएका खसहरू "आर्य मूलका क्षत्रिय जनजाति" योद्धाहरू मध्ये एक हुन् भनी दाबी गरे, जसले वैदिक नियमहरूको पालना नगरेको कारणले वैदिकताको दावी गुमाएका थिएँ।
कश्मीरका खसहरू
छैटौं शताब्दीको निलमत पुराण तथा १२औँ शताब्दीको राजतरङ्गिणीका अनुसार कश्मीरमा खसहरू शासन रह्यो। पीर पन्जालदेखि पश्चिम तथा दक्षिण भागका क्षेत्रहरू खसहरूको बाहुल्यता रहेको कुरा निलमत पुराण तथा राजतरङ्गिणीमा उल्लेखित छ। आइरिस इतिहासकार सर मार्क औरल स्टाइनले पण्डित कल्हणको १२औँ शताब्दीको राजतरङ्गिणीको अनुवाद गरेका थिएँँ। उक्त अनुवादमा "राजापुरी (वर्तमान राजौरी)को शासक खसहरूको मुखिया हो..." भन्ने वाक्य वर्णित थियो। राजौरीको शासकले कश्मीरको शासकहरूसंग बिहाबारी गरेको तथा लोहारका शासकले काबुलको हिन्दु शाहीकी राजकुमारीसंग विवाह गरेको वर्णित छ। इतिहासकार स्टाइनका अनुसार राजौरीका २०औँ शताब्दीसम्मका शासक खस उद्गमका थिएँँ र इस्लाममा धर्म परिवर्तन गरी मुसलमान राजपुत भनेका थिएँँ।
सरकारी दर्जाबाट उत्पत्ति भएका थरहरू
जस्तैः
कर्णाली प्रदेशका गाउँका नाउँबाट उत्पत्ति भएका थरहरू
धिता- धिताल, पाण्डुसेरा - पाण्डे, सिञ्जा - सिजापति, चैडिलागाउँ - चौलागाई, प्याकुरी - प्याकुरेल, सिम्खाडा - सिम्खडा, तिमील्सैन - तिमल्सेना, तिम्सिना, घमिराउँ - घिमिरे, देवकोट - देवकोटा, ढुङ्ग्रानी - ढुङ्गाना, ढाँकु - ढकाल, बजगाउँ- बजगाईँ, रिमा- रिमाल, रसाईली, स्वाँरा - स्वार, घोडासैन - घोडासैनी, पुरासैन - पुडासैनी, धमाली - धमाला, दर्ना - दर्नाल, कुइका - कुँइकेल, चाल्सा - चालिसे, बारला - बराल, लामिसाल (लम्साल) रेगम - रेग्मी, सोत - सोती, खार - खरेल, खराल, सुवाडा - सुबेडा, सुवेदी, बयाना - बनियाँ, बानियाँ. पौडी - पौडेल जमकट्टी - जमरकट्टेल, छाती - छन्त्याल, कुँडी - कुड्याल, बेलकाटे - केलकाटिया, खातिवाडा - खाति गाजरी - गजुरेल डोटेखेला - डोटेल, दिपायल्या - कठायत, निरौली - निरौला, ओझाना - ओझा, खनाया - खनाल, कालैगाउँ - कल्यान, खत्याड - खतिवडा लामाछान्नी - लामिछाने, बाँस्कोट - बास्कोटा, बाँस्तोली - बास्तोला, सातला - सत्याल, लुयाटी - लुईँटेल, चापागाउँ - चापागाईँ, नेपा - नेपाल, रिजु - रिजाल, पोखर - पोखरेल, लम्सु - लम्साल, लम्जी - लम्जेल, दह - दाहाल, दहाल, दुल्लु (दुर्लूंग)- दुलाल, गैह्रा - गैह्रे, गैरे भूर्ति - भूर्तेल, पराजुल - पराजुली, कोइराली - कोइराला, दवाडा - दवाडी, कट्टील - कट्टेल, भुषाकोट - भुषाल, सुइय - सुइयेल, वड - बडाल, मोडासैन - मरासैनी, मरासिनी, गुरगाउँ - गुरागाईं खिटि्कसैन - खिर्सिने, भुतौ - भुर्तेल, राँचु - रूचाल, गेला - गेलाल, वञ्जाडा - बन्जाडे, बाँझकोट - बाँँझकोटा सर्पुकोट - सापकोटा, गोतामकोट -गौतम,गोतामे रजौरा - रजौरिया
धामी - धामी थर भएका मानिसहरु नेपालको सुदुर पश्चिम र भारतको उत्तराखण्डमा बसोबास गर्छन। यिनीहरुको गोत्र कश्यप हुन्छ। यिनीहरुको इतिहास हेर्दा यिनीहरु कत्युरी राज्यबाट उत्पति भएको देखिन्छ।
नेपालको खस अङ्ग
नेपाल एउटा बहुराष्ट्रिय, बहुधार्मिक, बहुसांस्कृतिक र बहुजातीय मुलुक हो। नेपाली समाजका विविध अङ्गहरू छन्। जस्तै मधेसी, थारु, कोचे, लिम्बू, याखा राई, हायु र सुनुवार, झै, किराँतहरू, मगर, थामी, चेपाङ, लाप्चे, कुसुण्डा र राजी, झ्र, लाङघालीहरू, नेवार, तामाङ, गुरुङ रथारू झै त१४९णहरू केही हिमाली, राव, तराइलीहरू। यी अनेकौँ अङ्गहरू मध्ये खस नामक अङ्गले पनि नेपाली हुनुमा गौरव मान्दै आएको छ। नेपालको एकिकरण राष्ट्रिय एकता तथा अङ्ग्रेजी साम्राज्यवादका विरूद्धको सङ्घर्षमा नेपालको इतिहासमा खस जातिले बलिदानीपूर्ण सङ्घर्ष गर्दै आएको छ। नेपालको इतिहासमा राणा शासन स्थापना, कोत पर्व, भण्डारखाल पर्व, पंचायती व्यवस्था, साथै नेपालको वर्गीय मुक्ति र सामाजिक मुक्ति आन्दोलनमा पनि खस जातिको भूमिकामा रहेका देखिन्छ। वर्गीय समाजमा इतिहासको शासक यो जाति मात्रै हो। साथै, शासित र उत्पीडित रैतीका रूपमा, भाषिक शोसन बाहेक, अन्य उत्पीडनमा अन्य जातिहरू झैँ यो जाति रहेको छ।
सामाजिक इतिहासमा खस
माथि नै बताइसकिएको छ कि खसहरू आर्य हुन् तर बैदिक आर्य होइनन्। एक समय खस साम्राज्यको राज धर्म बौद्ध थियो। राजा भारदार र सामान्य प्रजा समेत बौद्ध धर्ममा प्रवल आस्था राख्थे। तिब्बती लामाहरूका दृष्टिमा खसहरू बोधिसत्वतार नै थिएँँ भने कुमाउँ र गढवालका हिन्दुहरूका अगाडि खसहरूले आफूलाई संस्कारका भक्तका रूपमा उभ्याउँथे। खसहरूमा कुनै धार्मिक वा रिवाजमा कट्टरता थिएँँन। त्यसैले अवैदिक आर्य भइकन पनि खसहरूलाई वैदिक आर्य बन्न वा हिन्दुकरण हुन असहज नभएको देखिन्छ। कुनै पनि धार्मिक वा साम्प्रदायिक जड्ता नभएको र संस्काकारमा समेत उदार हुनाले कर्नालि को जतिले नेपालमा प्रचलित रहेका मंगोलियनहरूलाई दशैं पर्व मान्न सिकायो भने मंगोलियनहरूले कुनै उत्सवमा निधारभरी चामलका अक्षता लगाउने प्रचलनलाई दशैंमा टिकाका रूपमा अनुसरण गर्‍यो।  अहिले वर्णाश्रम र खानपानमा समेत मानव सभ्यताको आधुनिकतासँगै यो जातिले आफूलाई समय सापेक्ष बाटोमा सहजै ढाल्दै लगेको देखिन्छ।