cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
भिटामिन डी
विभिन्न अध्ययनले देखाएका छन्, शारीरकि स्वास्थ्य मात्र होइन, मानसिक स्वास्थ्यका लागि पनि भिटामिन 'डी' महत्त्वपूर्ण छ। घाम नलागेको दिनमा हामी नरमाइलो महसुस गर्छौं, 'मुड अफ' भएको मान्छौँ। यसको अर्थ सूर्यको किरणमा हुने भिटामिन 'डी'ले नै हामीलाई जीवन्त पाररिहेको हुन्छ। हुन त घाममा बस्नेहरूको शरीरमा समेत भिटामिन 'डी' नपुगेका उदाहरण छन्। किन त ? घाममा लुगा लगाएर बसेपछि सूर्यको किरणले छालामा छुनै पाउँदैन। दिनरात कोठामा बढी बस्ने, बाहिर हिँड्दा पनि सूर्यको किरणले नछोओस् भनेर क्रिम लगाउनेहरूलाई भिटामिन 'डी'को कमी हुन सक्छ।
खासमा बिहानको ९ बजेदेखि दिउँसोको ३ बजेको बीचमा कुनै पनि समयमा १५ मिनेटदेखि आधा घन्टासम्म घाममा बस्न सकियो भने शरीरलाई पर्याप्त मात्रामा भिटामिन 'डी' पुग्छ। शरीरको ४० प्रतिशत भागमा सीधै सूर्यको किरण पर्‍यो भने शरीरले पर्याप्त मात्रामा भिटामिन 'डी' प्राप्त गर्छ। तर, शरीरको रंग कालो वा गहुँगोरो हुनेहरूले सेतो छाला भएकाहरूको तुलनामा घाममा बढी नांगो छाला देखाउनुपर्छ, भिटामिन 'डी' पाउनलाई।
ढाड दुखिरहने समस्या हुने युवक-युवतीहरूले आफूमा कतै भिटामिन 'डी'को कमी त भएको छैन भनेर विचार गर्नुपर्छ।महिलामा रजस्वलापछि भिटामिन 'डी'को कमी देखिने सम्भावना हुन्छ। तर, आधुनिक जीवन र खानपानसहित घर र अफिसमा व्यस्त वयस्क महिलामा पनि यो समस्या बढी देखिन थालेको छ। जसका कारण बढी थकाइ लाग्ने, ढाड र हातखुट्टा दुख्ने आदि समस्या देखा पर्छन्। विशेषगरी वृद्ध उमेरका व्यक्तिलाई भिटामिन 'डी'को झनै खाँचो हुन्छ। बिरामी भएर उठेका र कोठाभित्र बसिरहेका वृद्धवृद्धालाई बाहिर घाममा घुमाउने र ढाड, हातलगायत शरीरमा तेलको मालिस गरिदिन सके उनीहरूको स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पर्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
घाम ताप्नूस्, स्वस्थ रहनूस्
हुलाक सेवा विभाग, नेपाल
हुलाक सेवा विभाग नेपाल सरकारको सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय अन्तरगतको एक विभाग हो जसले नेपालभर हुलाक सेवा प्रदान गर्दछ।
उद्देश्य
प्रचलित कानुन र अन्तर्राष्ट्रिय सन्धी सम्झौताका आधारमा नेपाली जनतालाई शीघ्र तथा विश्वसनीय रूपमा चिठ्ठीपत्र पहूँच एवं धनादेश सुविधा प्रदान गर्नु यस विभागको प्रमुख उद्देश्य हो।
एन्डिज
एन्डिज दक्षिण अमेरिकामा अवस्थित विश्वको सबैभन्दा लामो हिमश्रृङ्खला हो। यसको लम्बाई ७,००० किलोमिटर (४,३०० माइल), चौडाई लगभग २०० किलोमिटर (१२० माइल)देखि ७०० किलोमिटर (४३० माइल)र औसत उचाई ४००० मिटर (१३,००० फिट)छ।
नैकाप नयाँभञ्ज्याङ
नैकाप नयाँभञ्ज्याङ बागमती अञ्चलको एक गाँउ विकास समिति हो।
प्रोटिन
प्रोटिन मानिसको शरीरको लागि अति आवश्यक पौष्टिक तत्व हो ।
प्रोटिन को मात्रा अत्यधिक भएमा हानि पनि गर्दछ| प्रोटिन भएका खानेकुरामा पनि बोसोयुक्त मासु मिर्गौलाको लागि अभिशाप नै मानिन्छ । मुटुरोगको उपचार सहज बन्दै गए पनि मिर्गौलाका रोगीको संख्या भने वृद्धि हुनथालेको छ । करिब ३० वर्ष काटेपछि मानव शरीरमा प्रोटिनको आवश्यकता खासै पर्दैन । यद्यपि हप्तामा एकदिन साम्न्य प्रोटिन खाए पुग्नेमा अधिक प्रोटिन युक्त खानेकुरा खानाले उच्चरक्तचाप र युरिक एसिड बढ्न गइ मानिसलाई मिर्गौलासम्बन्धी रोग लाग्दछ ।
प्रोटिन भएका खानेकुरा खाएपछि धेरै पानी खानुपर्ने हुन्छ । यद्यपि मानिसहरूले पानीको त्यति चाहना पनि गर्दैनन् र मिर्गौलालाई प्रोटिन पचाउन पनि गाह्रो पर्न जान्छ र अन्तमा मिर्गौला ब्रि्रन गइ मान्छेको मृत्यु समेत हुन्छ । मानिसको शरीरमा भएका विकारयुक्त पदार्थलाई पचाउने काम पनि मिर्गौलाले नै गर्छ । शरीरको अत्यन्त महत्त्वपूर्ण अङ्ग पनि हो मिर्गौला । मिर्गौलामा रोग लागिसकेपछि निको नै हुन्छ भनेर भन्न् पनि नसकिने र धेरै खर्चालु भएकाले पनि सामान्य मानिसको दुवै मिर्गौला काम नलाग्ने भएपछि उसले मृत्युलाई कुर्नुसिवाय केही विकल्प रहदैन उच्च रक्तचाप र मधुमेहका रोगीलाई मिर्गौलासम्बन्धी रोग लाग्ने सम्भावना निकै बढी हुन्छ । शुरशुरुमा यो रोगको खासै लक्षण भने देखिंदैन । त्यसैले हामी विरामीलाई समय समयमा रगत र पिसाव जचाउनु पर्दछ ।
मिर्गौलालाई बचाउन दैनिक शारीरिक ब्यायाम, शारीरिक तौल नियन्त्रण, वार्षिक स्वस्थ्य परीक्षण गराउने उचित खानपिन मा ध्यान दिने ।
भिटामिन के
भिटामिन के मानिसको शरीरको लागि अति आवश्यक पौष्टिक तत्व हो ।
पकला
पकला प्युठान जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
श्रमिक शान्ति
श्रमिक शान्ति ललितपुर जिल्लाको क्याम्पस च्यासलमा अवस्थित एक कलेज हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ ।
कालोकण्ठे लेकचरी
' कालोकण्ठे लेकचरी नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा ब्ल्याक-थ्रोटेड एसेन्टर (Black-throated Accentor) भनिन्छ ।
नैकाप पुरानोभञ्ज्याङ
नैकाप पुरानोभञ्ज्याङ बागमती अञ्चलको एक गाँउ विकास समिति हो।
नायाग्रा झरना
नायगरा फल्स दक्षिण अमेरिकामा अवस्थित शक्तिसालि झरना हो ।
पुखुलाछी
पुखुलाछी बागमती अञ्चलको एक गाँउ विकास समिति हो।
रासायनिक पदार्थ
रसायन शास्त्रमा रासायनिक पदार्थ भनेर विभिन्न अवस्थामा समान रासायनिक संरचना र गुणहुने वस्तुहरूलाई चिनिन्छ । रासायनिक पदार्थमा भएका भौतिक मिश्रण छुट्याउने उपायहरु अपनाएर छुट्याउन सकिदैन ।
जोन बावेर कलेज
जोन बावेर कलेज ललितपुर जिल्लाको कुमारीपाटीमा अवस्थित एक कलेज हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ ।
नेदरल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली
नेदरल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिताहरूमा नेदरल्यान्डको प्रतिनिधित्व गर्ने एक राष्ट्रिय फुटबल टोली हो। यो शाही नेदरल्यान्ड फुटबल सङ्घ र युरोपेली फुटबल महासङ्घको नियन्त्रणमा रहेको छ। टोलीको प्रमुख प्रशिक्षक पूर्व राष्ट्रिय खेलाडी सरिना विगमान हुन्। सन् २०१७ को युरोपेली प्रतियोगिताको उपाधि हात पार्नु टोलीको सबैभन्दा उल्लेखनीय उपलब्धि हो भने यसका साथै टोली सन् २०१९ फिफा विश्वकपमा उपविजेता बनेको थियो।
नेदरल्यान्डेली फुटबल सङ्घले सन् २००९ मा, युरोपेली प्रतियोगिता आयोजना गर्न आवेदन दिएको थियो जसमा यसको उद्देश नेदरल्यान्डमा महिला फुटबल अगाडि ल्याउने रहेको थियो। तथापि, मतको आधारमा फिनल्यान्डलाई आयोजक राष्ट्रिय चुनिएको थियो।खेलको हिसाबले, टोली महिला युरो कपको लागि लागि छनोट भएको थियो र यसरी यसले पहिलो पटक एउटा ठूलो प्रतियोगितामा भाग लिएको थियो। क्वार्टर फाइनलमा फ्रान्सलाई पेनाल्टीमा ५-४ ले पराजित गरेपछि सेमीफाइनल पुगेको टोली अङ्ग्रेजी टोलीसँग २-१ ले पराजित भएको थियो।
सन् २०११ विश्वकपका लागि छनोट हुँदा टोलीले नर्वे, बेलारूस, स्लोभाकिया र म्यासेडोनियासँग प्रतिस्पर्धा गरेको थियो। छनोट खेलमा टोलीले म्यासेडोनियालाई १३-१ को फराकिलो गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो जुन टोली सर्वाधिक गोल अन्तर मध्ये एक हो। सन् २०१३ युइएफए महिला युरोको आयोजनाको लागि निवेदन दिएको थियो जहाँ उक्त संस्करणलाई स्विडेनले आयोजना गरेको थियो। छनोट खेलमा, टोलीले इङ्ल्यान्ड, सर्बिया, स्लोभेनिया र क्रोएसियासँग प्रतिस्पर्धा गरेको थियो। छनोट खेलमा, इङ्ल्यान्डसँग पराजित भएको टोलीले उक्त समूहको उपविजेता बन्दै प्रतियोगितामा प्रवेश पाएको थियो।
युरो २०१७ को उपाधि जितेको टोलीले खेलमा, डेनमार्क, इङ्ल्यान्ड, नर्वे र स्विडेनलाई पराजित गरेको थियो जहाँ टोली १० बाट ७औँ वरियतामा पुगेको थियो। सन् २०१९ फिफा महिला विश्वकप उपविजेता बनेसँग‌ै टोली तेस्रो स्थानमा पुगेको थियो जहाँ टोली पहिलो पटक ओलम्पिकमा छनोट भएको थियो। सन् २०२२ महिला युरो प्रतियोगिताको लागि टोली २३ अक्टोबर २०२० मा, छनोट भएको थियो।
नेपाल राष्ट्रिय यातायात विकास दल
नेपाल राष्ट्रिय यातायात विकास दल नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यो पार्टीका वर्तमान अध्यक्ष शरदचन्द्र भट्टराई हुन् । नेपाल राष्ट्रिय यातायात विकास दलको केन्द्रीय कार्यालय काठमाडौंको अनामनगरमा छ । यसले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा भाग लिएको थियो। उक्त निर्वाचनमा यो दलको चुनाव चिन्ह टेम्पो थियो। नेपाल राष्ट्रिय यातायात विकास दलले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा प्रत्यक्ष तर्फ कुल १२ मत प्राप्त गरेको थियो भने समानुपातिक तर्फ २,९५२ मत प्राप्त गरेको थियो ।
जोङ्खा भाषा
जोङ्खा भाषा भुटानमा बोलिने राष्ट्रिय भाषा वा प्रमुख भाषा हो। यो भाषा तिब्बती भाषा साथ निकै मिल्दोजुल्दो रहेको छ। यो भाषाको लागि प्रयोग गर्ने लिपि सम्भोट लिपि हो। तिब्बती व्याकरणको तुलनामा जोङ्खा व्याकरण नेपाली र हिन्दी व्याकरण जतिकै फरक रहेको देखिन्छ।
इतिहास
१७औं शताब्दी देखि जोङ्खा भाषा भुटानमा लोकप्रिय सञ्चार-भाषाको रूपमा प्रयोग गरिएको छ। सन् १९७१ मा भुटानको तेस्रो राजा जिगमेद दोर्जे वाङछ्युग द्वारा जोङ्खालाई भुटानको राष्ट्रिय भाषा घोषणा गरे। पहिले पनि जोङ्खा भाषा औपचारिक लेखनमा प्रतिबद्ध थियो। राष्ट्रिय भाषामा घोषणा भए देखि भुटानको विद्यालयहरूमा एउटा छुट्टै विषयमा राखेर पढाउने सुरुवात गरेको थियो र सन् १९८६ मा भुटानको चौथो राजा जिगमेद सेङगे वाङछ्युग द्वारा जोङ्खाको उन्नतिको लागि एउटा स्वतन्त्र सरकारी कार्यालयको रूपमा जोङ्खा विकास आयोग (Dzongkha Development Commission) को स्थापना पनि गरे। भुटानको सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण र भाषाको पदोन्नतिको रूपमा जोङ्खाको विशेष भूमिका भएकोले भुटानी राष्ट्रिय सभाको धेरै सत्र देखि ठूलो समर्थन साथ जोङ्खा विकास तर्फा धेरै कार्यहरू सुरु गरिएको थियो।
सङ्घ त्रिदेशीय
मनोभो-गोउन्डा सेन्ट फ्लोरिस राष्ट्रिय निकुञ्जखतरापूर्ण क्यामेरून,मध्य अफ्रिकी गणतन्त्र,गणतन्त्र कङ्गोका विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन १९८८ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
नेपालमा मातृभाषामा शिक्षा
मातृभाषामा शिक्षा भनेको व्यक्तिले बोल्ने पहिलो भाषामा पठन पाठन गर्नु हो। यो विषयले विश्वका विभिन्न देशमा मौलिक अधिकार सरहको अधिकार प्राप्त गरेको छ। मातृभाषा भन्दा अन्य भाषाको प्रचलन बढी भएको ठाउँमा मातृभाषा शिक्षाका विषयले महत्त्व पाएका छन्।
नेपालमा मातृभाषामा शिक्षा कार्यक्रम वि सं २०५५ देखि सुरू भएको हो। यसका लागि पाठ्यक्रम विकास केन्द्रले २४ वटा मातृभाषामा प्राथमिक तहसम्मको पाठ्यपुस्तक तयार गरेको छ।
मैथिली, भोजपुरी, थारू, अवधी, नेवारी, लिम्बू, तामाङ, गुरूङ, मगर, वान्तवा, चाम्लिङ, शेर्पा, सुनुवार, राजवंशी, याक्खा, मुगाली, तामाङ सम्बोटा, थारू (मध्य क्षेत्र), धिमाल, कुलुङलगायत २५ भाषामा प्राथमिक पाठ्यपुस्तक बनेका छन्। त्यसैगरी डोटेली, थकाली, उर्दू, संस्कृतलगायत १४ भन्दा बढी भाषाका कथा, जीवनी र संस्कृतिसम्बन्धी ३/३ वटा पाठ्यसामग्री तयार पारिएका छन्।
फिन्ल्यान्ड सरकारको प्राविधिक सहयोगमा मातृभाषामा पाठ्य सामग्री तयार गर्ने र शिक्षकलाई तालिम दिने बहुभाषिक शैक्षिक कार्यक्रम जनवरी २००७ देखि जुलाई २००९ सम्म सञ्चालन भएको थियो। यसलाई पाइलट प्रोजेक्टको रूपमा सञ्चालन गर्न झापा, सुनसरी, कञ्चनपुर, धनकुटा, रसुवा र पाल्पा गरी छ वटा जिल्लाका ७ विद्यालयहरू छनौट गरिएको थियो। हिमाल, पहाड र तराईमा बोलिने विभिन्न ४ भाषा परिवार (भोटबर्मेली, भरोपेली, एस्ट्रो—एसियाटिक र द्रबिडियन) का ८ भाषामा तत्काल कार्य सुरु गर्न छनौट गरिएको थियो। शैक्षिक सत्र २०६७/०६८ मा पाइलट प्रोजेक्टको रूपमा अध्ययन अध्यापन शुरु भएको हो।
हाल नेपालमा बोलिने १२३ भाषा मध्ये २५ वटा भाषामा मातृभाषामा शिक्षा दिइन्छ। यद्यपि पाठ्यपुस्तकको अभाव, मातृभाषामा पढाउने शिक्षकको व्यवस्था नहुनु, मातृभाषा पढाउन झन्झटिलो हुनु लगायतका कारणले यो प्रयासले गति लिन सकेको छैन। त्यसैगरी अङ्ग्रेजी र अरू भाषाप्रतिको आकर्षणका कारण विद्यार्थीहरू नै मातृभाषा शिक्षामा रूचि नदिने लगायतका समस्याले पनि नेपालमा मातृभाषामा शिक्षा कार्यक्रम बलियो हुन सकेको छैन।
धनुषचन्द्र गौतम
धनुषचन्द्र गौतम (वि.सं. १९८९ - वि.सं. २०६३) साहित्यकार हुन्। उनलाई ध.च. गोतामेका नामले पनि चिनिन्छ।
नेपालमा मातृभाषामा शिक्षा
इतिहास
नेपालमा मातृभाषामा शिक्षा दिने प्रयास सुरू भएको धेरै भएतापनि सरकारी तवरबाट वि.सं. २०५१ देखि मात्र यो विषयमा ठोस प्रगति हुन थालेको हो। सरकारी तवरबाट वि सं २०५४ देखि भने पाठ्यक्रम बनाएर नै सुरू गरिएको  हो। केही मातृ भाषाभाषी समुदायले आफ्नै पहलमा पनि मातृभाषामा प्राथमिक शिक्षा दिने कामको सुरुवात गरेका छन्।
धनुषचन्द्र गौतम
जीवनी
धनुषचन्द्र मनहराकट्टी गाउँ, महोत्तरी जिल्लामा बाबु गोविन्दचन्द्र गौतम तथा आमा दीपवतीदेवीका सुपुत्रका रूपमा वि. सं. १९८९ सालमा जन्मेका हुन्। उनले नेपालीमा एम्.ए. गरेका थिए।
नेपालमा मातृभाषामा शिक्षा
इतिहास
स‌विधानमा नै मातृभाषामा शिक्षाको व्यवस्था गरिने छ भन्ने व्यवस्था गरेको अन्तरिम स‌ंविधान २०६३बाट हो। त्यसको कार्यान्वयन लगत्तै ६ वटा जिल्लामा मातृभाषाको माध्यमबाट शिक्षा कार्यक्रम सुरू भएको थियो।
धनुषचन्द्र गौतम
कृतिहरू
उनको पहिलो रचना वि.सं. २००३ तिर सेवा मासिक, वीरगंजमा 'पर्दा' शीर्षकको कथा प्रकाशित भएको थियो। उनका मौलिक कृतिहरूः १. घामका पाइलाहरू (उपन्यास, वि.सं. २०३५) २. यहाँदेखि त्यहाँसम्म (उपन्यास, वि.सं. २०४२) ३. नेपालको इतिहास ४. कालान्तर (संस्मरण सङ्ग्रह, वि.सं. २०५३) ५. सम्झनाका गल्छेडाहरूमा (वि.सं. २०५५) ६. तिन बास (वि.सं. २०५८) ७. उत्तरोत्तर (वि.सं. २०५९) उनले बाछिटा (दैनिक) र फिलिङ्गो (साप्ताहिक)को सम्पादन गरे। उनका लेख, निबन्ध, कविता, कथा, समालोचना र हास्यव्यंग्यात्मक निबन्ध विभिन्न पत्रपत्रिकाहरूमा प्रकाशित छन्।
नेपालमा मातृभाषामा शिक्षा
कानूनी प्रावधान
मातृभाषामा शिक्षा लिन पाउनुपर्ने विषयलाई नेपालका विभिन्न कानूनले बलियो आधार बनाएका छन्। नेपालको संविधान २०७२ को भाग ३ दफा ३१ (५) मा मातृभाषामा शिक्षा लिन पाउने कुरालाई मौलिक हकको रूपमा व्यवस्था गरेको छ। भाग ३२ को दफा २८७ मा भाषा आयोगको व्यवस्था गरिएको छ। सोही भाषा आयोगले मातृभाषाको शिक्षामा प्रयोगको सम्भाव्यताको अध्ययन गरी नेपाल सरकारलाई सुझाव दिने जिम्मेवारी दिएको छ। बहुभाषिक शिक्षा कार्यक्रम निर्देशिका २०६६ ले आधारभूत तहसम्म मातृभाषाको माध्यमबाट शिक्षा दिनुपर्छ भन्ने नीति लिएको छ।
धनुषचन्द्र गौतम
पुरस्कार
उनी नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका सदस्य-सचिव पनि भएका थिए।
नेपालमा मातृभाषामा शिक्षा
आलोचना
मातृभाषामा शिक्षा दिनका लागि करोडौ‌ रकम खर्च भएता पनि यसले देख्न सकिने किसिमको परिवर्तन ल्याउन सकेको छैन। आलोचकहरूले सरकारी शिक्षा नीति स्पष्ट नभएकोले अधिकांश विद्यालयहरूमा मातृभाषाको अध्ययन, अध्यापन कम हुँदै गएको आरोप लगाएका छन्।
धनुषचन्द्र गौतम
निधन
उनको वि.सं. २०६३ सालमा काठमाडौंमा निधन भयो।
नेपालमा मातृभाषामा शिक्षा
आलोचना
मातृभाषामा शिक्षा चाहिने अधिकांश सेवाग्राही ग्रामीण भेकमा छन्। त्यहाँका विद्यालयहरूमा जनशक्ति, शैक्षिक सामग्रीहरू लगायत सबै कुराको अभाव हुने भएकाले यसमा थप जटीलता देखिएका छन्। त्यसमाथि मातृभाषा विषय थपिदिँदा उनीहरूका कम शिक्षित बाबुआमा लाई थप भार दिएको छ।
धनुषचन्द्र गौतम
सबै हेर्नुहोस्
नेपाली लेखकहरूको सूची
उनिउँ
उनिउँ एक ओसिलो, चिसो र छाँया परेको ठाँउमा पाइने बिरूवा हो । फूल नफुल्ने वनस्पती अन्तर्गत पर्ने सबैभन्दा विकसित बिरूवा हो । यसको प्रजनन अमैथुनिक र मैथुनिक दुबै तरिकाबाट हुने गर्दछ । विकसित उनिउँको बिरुवाको पातको पछाडी भएका स-साना काला खैरा रङ्गका धुलो जस्ता बिजाणुहरु माटोमा छरिइ तिनै बिजाणुहरूको अंकुरणबाट नयाँ उनिउँको बिरुवा बन्दछ ।
भटमास
भटमास ग्लाईसिन प्रजातिको वनस्पति हो। यो विशेष गरी दक्षिण एसियामा पाईने गर्छ। भटमास एक महत्त्वपूर्ण पौष्टिक बाली हो। यो दालको साथै तेलको लागि प्रख्यात छ।
भूमिको छनौट र तयारी
भटमासको खेती अधिक हल्का बलौटे तथा हल्का भूमिको छोडेर सबै प्रकारको भूमिमा सफलतापूर्वक गर्न सकिन्छ तर पानीको उचित निकास भएको चिल्लो दोमट भूमि भटमासको लागि अधिक उपयुक्‍त हुन्छ।
ग्रीष्‍म कालीन जोताइ ३ वर्षमा कम से कम एक पल्ट गर्नैपर्छ। वर्षा प्रारम्‍भ भएपछि २ या ३ पल्ट हलो तथा पाटा चलाएर खेतलाई तयार गर्नुपर्छ। यसले हानि पुर्याउने किराहरूका सबै अवस्‍थाहरू नष्‍ट हुनेछ। डल्ला रहित र फर्‌र परेको माटोको खेत भटमासको लागि उत्तम हुन्छ। खेतमा पानी भरियो भने भटमासको खेतिमा प्रतिकूल प्रभाव पर्दछ अधिक उत्‍पादनको लागि खेतमा पानी निकासको व्‍यवस्‍था गर्न आवश्‍यक हुन्छ। अन्तिम तयारी समयमै गर्नुहोस जसबाट अङ्कुरित झार पात नष्‍ट होउन् साथै फेरि दुख नदिउन। सके सम्म Ridge and Furrow प्रणालीबाट भटमास रोप्नुहोस।
बिउ दर
१. सानो दाना – ७० किलोग्राम प्रति हेक्‍टर
२. मध्‍यम दाना – ८० किलोग्राम प्रति हेक्‍टर
बिरुवा संख्‍या
४–५ लाख बिरुवाहरू प्रति हेक्‍टर(४० देखि ६० बिरुवा प्रतिवर्ग मीटर) प्रयाप्त हुन्छ। जे.एस. ७५ – ४६ जे. एस. ९३ – ०५ किसिमका बिरुवा ६ लाख प्रति हेक्‍टर उपयुक्‍त हुन्छ। असीमित बढने खालका लागि ४ लाख र सीमित बढ्ने ६ लाख बिरुवाहरू प्रति हेक्‍टर हुनुपर्छ।
रोप्ने विधि
भटमासको रोपाइ कतारहरूमा गर्नु पर्छ। कतारोंको दूरी ३० सेमी. ‘’ रोपाइ किस्‍महरूको लागि ‘’ तथा ४५ सेमी. ठूलो किस्‍महरूको लागि उपयुक्‍त छ। २० कतारों पछि कूड जल निथार तथा चिस्यान संरक्षणको लागि खाली छोड दिनु पर्छ। बिउ २.५ देखि ३ सेमी. गहिराई त‍क बोयें। बिउ एवं खादको अलग अलग बोना चाहिए जसबाट अङ्कुरण क्षमता प्रभावित न हो।
बिउ उपचार
भटमासको अङ्कुरणको बिउ तथा मृदा जनित रोग प्रभावित गर्छन। यसको रोकथाम हेतु बिउको थीरम या केप्‍टान २ ग्राम कार्बेन्‍डाजिम या थायोफेनेट मिथीईल १ ग्राम मिश्रण प्रति किलो ग्राम बिउको दर देखि उपचारित गर्नु पर्छ अथवा ट्राइकोडरमा ४ ग्राम एवं कार्बेन्‍डाजिम २ ग्राम प्रति किलो ग्राम बिउले उपचारित गरेर बोयें।
कल्‍चरको उपयोग
फफूँदनाशक दबाइहरू देखि बीजोपचारको पश्‍चात बिउको ५ ग्राम राइजोबियम एवं ५ ग्राम पी.एस.बी.कल्‍चर प्रति किलो ग्राम बिउको दर देखि उपचारित गर्नुहोस। उपचारित बिउको छायामा राखनु पर्छ एवं शीघ्र रोपाइ गर्नु पर्छ। ध्‍यान रह्नुहोस कि फफूँदनाशक दबाइ एवं कल्‍चरको एक साथ न मिलाऐं।
खरपतवार प्रबंधन
फसलको प्रारम्भिक ३० देखि ४० दिनहरू सम्म खरपतवार नियन्त्रण धेरै आवश्‍यक हुन्छ। बतर आए पछि डोरा या कुल्‍फा चलाएर खरपतवार नियन्त्रण गर्नुहोस तथा दोस्रो निंदाई अङ्कुरण भएको ३० र ४५ दिन पछि गर्नुहोस। १५ देखि २० दिनको खडी खेतिमा घांस कुलको खरपतवारोको नष्‍ट गर्नको लागि क्‍यूजेलेफोप इथाइल एक लीटर प्रति हेक्‍टर अथवा घांस कुल अझ केही चौडी पत्‍ती वाला खरपतवारहरूको लागि इमेजेथाफायर ७५० मिली. ली. लीटर प्रति हेक्‍टरको दर देखि छिडकावको अनुशंसा छ। नींदानाशकको प्रयोगमा रोप्नेको पूर्व फलुक्‍लोरेलीन २ लीटर प्रति हेक्‍टर आखरी हलोको पूर्व खेतहरूमा छिडके र अवाको पेन्‍डीमेथलीन ३ लीटर प्रति हेक्‍टर या मेटोलाक्‍लोर २ लीटर प्रति हेक्‍टरको दर देखि ६०० लीटर पानीमा घोलकर फलैटफेन या फलेटजेट नोजलको सहायकता भन्दा पुरा खेतमा छिडकाव गर्नुहोस। तरल खरपतवार नाशियोंको मिटटीमा पर्याप्‍त पानी तथा भुरभुरापन हुनु पर्छ।
सिंचाई
खरीफ मौसमको खेति भएको कारण सामान्‍यत: भटमासको सिंचाईको आवश्‍यकता हुँदैन। फलियहरूमा दाना भरते समय अर्थात सितंबर महिनामा यदि खेतमा चिस्यान पर्याप्‍त न हो त आवश्‍यकतानुसार एक या दुई हल्का सिंचाई गर्न भटमासको विपुल उत्‍पादन लिन हेतु लाभदायक छ।
किरा
भटमासको खेतिमा बिउ एवं साना बिरुवाहरूको नोकसान पहुंचाने वाला नीलाभृंग (ब्‍लूबीटल) पत्‍ते खान वाला इल्लियां, तनेको नोकसान पहुंचाने वाला तनेको माखा एवं चक्रभृंग (गर्डल बीटल) आदिको प्रकोप हुन्छ एवं किराहरूको आक्रमणले ५ देखि ५० प्रतिशत सम्म पैदावारमा कमी आ जान्छ। यिनी किराहरूको नियन्त्रणको उपाय निम्‍नलिखित छ:
कृषिगत नियन्त्रण
खेतको ग्रीष्‍मकालीन गहिरो जोताइ गर्नुहोस। मनसुनको वर्षाको पूर्व रोपाइ हैन करे। मनसुन आगमनको पश्‍चात रोपाइ शीघ्रता देखि पूरी गर्नुहोस। खेत नींदा रहित राख्नुहोस। भटमाससँग कोदो अथवा मकैको अंतरवर्तीय खेती गर्नुहोस। खेतहरूलाई खेति अवशेषहरू देखि मुक्‍त राख्नुहोस तथा मेढोंको सफाई राख्नुहोस।
रासायनिक नियन्त्रण
बुआईको समय थयोमिथोक्‍जाम ७० डब्‍लू एस. ३ ग्राम दबाइ प्रति किलो ग्राम बिउको दर देखि उपचारित गर्न देखि प्रारम्भिक किराहरूको नियन्त्रण हुन्छ अथवा अङ्कुरणको प्रारम्‍भ होते नै नीला भृंग किरा नियन्त्रणको लागि क्‍यूनालफस १.५ प्रतिशत या मिथाइल पेराथियान (फालीडाल २ प्रतिशत या धानुडाल २ प्रतिशत ) २५ किलो ग्राम प्रति हेक्‍टरको दर देखि भुरकाव गर्नु पर्छ। धेरै प्रकारको इल्लियां पत्‍ती सानो फलियों र फलहरू लाई खाएर नष्‍ट गरेर देती छ यिनी किराहरूको नियन्त्रणको लागि घुलनशील दबाइहरूको निम्‍नलिखित मात्रा ७०० देखि ८०० लीटर पानीमा घोलकर छिडकाव गर्नु पर्छ। हरियो इल्‍लीको एक प्रजाति जसको सिर पातलो एवं पिछला भाग चौडा हुन्छ भटमासको फूलों र फलियहरूलाई खा जान्छ जसबाट बिरुवाहरू फली विहीन हो जान्छन्। खेति बांझ होने जस्तो लाग्छ। चूकि खेतिमा तना माखा, चक्रभृंग, माहो हरियो इल्‍ली लगभग एक साथ आक्रमण गर्छन अत: प्रथम छिडकाव २५ देखि ३० दिनमा एवं दोस्रो छिडकाव ४०-४५ दिनको खेतिमा आवश्‍यक गर्नु पर्छ।
जैविक नियन्त्रण
किराहरूको आरम्भिक अवस्‍थामा जैविक कट नियन्त्रण हेतु बी.टी एवं ब्‍यूवेरीया बैसियाना आधरित जैविक कीटनाशक १ किलोग्राम या १ लीटर प्रति हेक्‍टरको दर देखि बुवाईको ३५-४० दिन तथा ५०-५५ दिन पछि छिडकाव गर्नुहोस। एन.पी.वी.को २५० एल.ई समतुल्‍यको ५०० लीटर पानीमा घोलकर बनाएर प्रति हेक्‍टेयर छिडकाव गर्नुहोस। रासायनिक कीटनाशकोंको ठाँउ जैविक कीटनाशकहरूलाई अदला बदली गरेर हालन लाभदायक हुन्छ।
१. गर्डल बीटल प्रभावित क्षेत्रमा जे.एस. ३३५, जे.एस. ८० – २१, जे.एस ९० – ४१, लगावें
१.२. निंदाईको समय प्रभावित टहनियां तोडएर नष्‍ट गरेर दें
१.४. तनेको माखाको प्रकोपको समय छिडकाव शीघ्र करें
रोग
१ . खेति रोप्ने पछि देखि नै खेति निगरानी गर्नुहोस। यदि संभव हो त लाईट ट्रेप तथा फेरोमेन टयूबको उपयोग गर्नुहोस।
३ . पत्‍तोंमा धेरै तरिकाको धब्‍बे वाला फफूंद जनित रोगहरू लाई नियन्त्रित गर्नको लागि कार्बेन्‍डाजिम ५० डबलू पी या थायोफेनेट मिथाइल ७० डब्‍लू पी ०.०५ देखि ०.१ प्रतिशत देखि १ ग्राम दबाइ प्रति लीटर पानीको छिडकाव गर्नु पर्छ। पहिलो छिडकाव ३० -३५ दिनको अवस्‍थामा तथा दोस्रो छिडकाव ४० – ४५ दिनको अवस्‍थामा गर्नु पर्छ।
४ . बैक्‍टीरियल पश्‍चयूल नामक रोगको नियन्त्रित गर्नको लागि स्‍ट्रेप्‍टोसाइक्‍लीन या कासूगामाइसिनको २०० पी.पी.एम. २०० मि.ग्रा; दबाइ प्रति लीटर पानीको घोल र कापर आक्‍सीक्‍लोराइड ०.२ (२ ग्राम प्रति लीटर ) पानीको घोलको मिश्रणको छिडकाव गर्नु पर्छ। इराको लागि १० लीटर पानीमा १ ग्राम स्‍ट्रेप्‍टोसाइक्‍लीन एवं २० ग्राम कापर अक्‍सीक्‍लोराइड दबाइको घोल बनाएर उपयोग गरेर सकते छन्।
५ . गेरूआ प्रभावित क्षेत्रहरू (जस्तै बैतूल, छिंदवाडा, सिवनी)मा गेरूआको लागि सहनशील जातिहरू लगाईहरू तथा रोगको प्रारम्भिक लक्षण दिखते नै १ मि.ली. प्रति लीटरको दर देखि हेक्‍साकोनाजोल ५ ई.सी. या प्रोपिकोनाजोल २५ ई.सी. या आक्‍सीकार्बोजिम १० ग्राम प्रति लीटरको दर देखि ट्रायएडिमीफान २५ डब्‍लू पी दबाइको घोलको छिडकाव गर्नुहोस।
६ . विषाणु जनित पीला मोजेक भाइरस रोग तथा वड व्‍लाईट रोग प्राय: एफ्रिडस सेतो माखा, थ्रिप्‍स आदि द्वारा फैलछन अत: केवल रोग रहित स्‍वस्‍थ बिउको उपयोग गर्नु पर्छ। एवं रोग फैलाने वाला कीडहरूको लागि थायोमेथेक्‍जोन ७० डब्‍लू एव. देखि ३ ग्राम प्रति किलो ग्रामको दर देखि उपचारित गरेर एवं ३० दिनहरूको अन्तरालमा दोहराि रह्नुहोस। रोगी बिरुवाहरू लाई खेत देखि निकाल देवें। इथोफेनप्राक्‍स १० ई.सी. १.० लीटर प्रति हेक्‍टर थायोमिथेजेम २५ डब्‍लू जी, १००० ग्राम प्रति हेक्‍टर।
७ . पीला मोजेक प्रभावित क्षेत्रहरूमा रोगको लागि ग्राही खेतिहरू (मूंग, उडद, बरबटी)को केवल प्रतिरोधी जातिहरू नै गर्मीको मौसममा लगाईहरू तथा गर्मीको खेतिहरूमध्येतो माखाको नियमित नियन्त्रण गर्नुहोस।
८ . नीमको निम्‍बोलीको अर्क डिफोलियेटर्सको नियन्त्रणको लागि कारगर साबित भयो छ। फसल कटाई एवं गहराई अधिकांश पातहरूको सूख गरेर झड गए पछि र १० प्रतिशत फलियोंको सूख गरेर भूरी भए पछि खेतिको कटाई गरेर लिनु पर्छ। पञ्जाब १ पकनेको ४ – ५ दिन बाद, जे.एस. ३३५, जे.एस. ७६ – २०५ एवं जे.एस. ७२ – ४४ जे.एस. ७५ – ४६ आदि सूखनेको लगभग १० दिन पछि चटकने लागछ। कटाई पछि गडढोको २ – ३ दिन सम्म सु खानु पर्छ जब कटी खेति राम्रो तरिका सूख जाये त गहिराई गरेर दुवैको अलग गरेर दिनु पर्छ। खेति गहाई थ्रेसर, ट्रेक्‍टर, बेलों तथा हातद्वारा लकडी देखि पीटकर गर्नु पर्छ। जहाँ सम्म संभव हो बिउको लागि गहिराई लकडी देखि पीट गरेर गर्नु पर्छ, जसबाट अङ्कुरण प्रभावित न हो।
अन्‍तर्वर्तीय खेति पद्धति
भटमाससँग अन्‍तर्वर्तीय खेतिहरूको रूपमा निम्‍नानुसार खेतिहरूको खेती गर्नुहोस :
१ . अडहर + भटमास (२:४)
२ . कोदो + भटमास (२:२)
३ . मकै + भटमास ( २:२)
४ . तिल + भटमास (२:२)
अडहर र भटमासमा कतारोंको दूरी ३० से.मी. राख्नुहोस।
बालकोट
बालकोट बागमती अञ्चलको भक्तपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। २०४८ को जनगणना अनुसार यस गाविसमा ८२० घरहरू र ४,८११ जनसङ्ख्या थियो ।
बालकोट नेपालको भक्तपुर जिल्लामा पर्ने एउटा सानो र रमाइलो गाउँ हो | यस गा.वि.स.को नाम बहाल र कोट दुई शब्दहरू मिलि बनेको छ। बहालको शाब्दिक अर्थ बौद्धहरूको मठ, बिहार, चैत्य भएको चोक र कोटको शाब्दिक अर्थ दुर्ग, मठ, भवन भन्ने बुझिन्छ।
भौगोलिक स्थिति
यस गाउँ विकास समिति उत्तरी अक्षांश २७ डिग्री ३७ मिनट देखि २७ डिग्री ४४ मिनट र देशान्तर ८५ डिग्री २१ मिनट देखि ८५ डिग्री ३२ मिनट भित्र पर्दछ। यस गाविस सदरमुकाम भक्तपुर जिल्ला देखि ७ किलो मिटर पश्चिम र राजधानी काठमाडौँ हनुमानढोका देखि ९ किलो मिटर पूर्व रहेको रमणिय गाउँ नै बालकोट हो। यस गाउँको दक्षिणमा ढुग्रे खोला, चरखण्डी खोला, सिरुटार, टिकाथली गाविसहरू, पश्चिममा गोदावरी खोला, टिकाथली गाविस, उत्तरमा हनुमन्ते खोला, मध्यपुर थिमी नगरपालिका र पूर्वमा दधिकोट गाविस, यति चार किल्ला भित्र रहेको यस गाउँ विकास समिति बालकोट ७३८६ रोपनी जग्गामा फैलिएको छ।
बालकोटको शाब्दिक अर्थ
नेपाल राजकिय प्रज्ञाप्रतिष्ठानद्वारा सम्पादित एवं प्रकाशित नेपाली बृहत शब्दकोश र बसन्त कुमार शर्मा नेपालद्वारा सम्पादित, भाषापुस्तक भण्डार, चाबेल काठमाडौँद्वारा प्रकाशित नेपाली शब्द सागर (सोपपत्तिक) कोशका अनुसार बहालको अर्थ बौद्ध मार्गीको मठ र मन्दिर, बिहार भन्ने उल्लेख भएको छ भने यी दुवै शब्दकोष अनुसार कोटको अर्थ किल्ला, दुर्ग, गडी, सैनिक छाउनी भन्ने बुझिन्छ। यहाँ हाल सम्म बौद्ध मार्गीहरूको मठ, मन्दिर, बिहार भेटिएको छैन तापनि वार्ड नं. १ र २को सीमानामा, वार्ड नं. ३को उत्तर पट्टीको डाँडो हाल बाग्मती परपर्टिजद्वारा निर्माणित बालकोट कलनी, वार्ड नं. ७को राउत गाउँको मध्य भाग र वार्ड नं. ९को कोटमा उत्तखनन् गर्दा पुराना समयका ईट्टा, ढुंगा आदि पाइएको छ। वार्ड नं. १ पहिले ललितपुर जिल्लामा पर्ने भएकाले वार्ड नं. २मा अवस्थित बालविनायक गणेश मन्दिर र पाटी मल्ल राजाहरूको समयमा पाटन र भक्तपुर राज्यहरूको सीमाना थियो भन्ने बुझिन्छ। मल्लकालिन समय देखिनै भक्तपुर सल्लाघारीबाट हनुमन्ते र मनोहरा खोलाको तिरैतिर बालकुमारी हुँदै पाटन भक्तपुर आवतजावत गर्ने ठूलो बाटो अरनिको राजमार्गबाट राम्रै देखिन्छ। वडा दशैं अगाडि मछिन्द्रनाथको भोटो देखाउने साइत नपरी दशैं पछि भोटो देखाउनु परेमा यहि बाटोबाट रथ तानेर भक्तपुर पु¥याइ भोटो देखाउनु पर्ने परम्परा छ भन्ने बुझिन्छ। तर अहिले बाटो अतिक्रमण भएकाले कुनै ठाउँमा त बाटै छैन। यस गाविसको वार्ड नं. २ स्थित बालविनायक गणेश मन्दिर अगाडिको पाटीको थाम, मेठ, टुँडाल र निदालहरू मल्लकालिन युगका छन्। पाटीको अघिल्लो भागको बाहिरी निदालमा कुँदिएका नागका आकारमा दुई तिरबाट आएका नागहरू बिचमा रहेको कलशको दायाँ बायाँ उठेका छन्। यहाँका बुढापाकाहरूको भनाइ अनुसार र १९८० सालको नापि नक्शा अनुसार निदालको कलश नै भक्तपुर र पाटनको सीमाना भएकाले वार्ड नं. १ पाटन हाल ललितपुर जिल्लामा परेको थियो। कलशको पश्चिम पट्टी पाटन र पूर्व पट्टी भक्तपुर भएकाले यी दुई राज्यका राजाहरू आपशमा वार्ता गर्नुपर्दा कलशको पश्चिम पट्टी पाटने राजा र पूर्व पट्टी भादगाउँले राजा बसी वार्ता गर्दथे भन्न भनाइ छ। राज्यहरूको अन्र्तराष्ट्रिय सीमानामा किल्ला, दुर्ग, गड, भवन, चैते आदि पनि हुनुपर्छ। यसैले बहालकोट शब्द अपभ्रम्स भइ बालकोट भएको हुँदा यसको अर्थ किल्ला (दुर्गमा रहेको चोक) भन्ने बुझिन्छ।
आर्थिक स्थिति
पहिलेको अवस्था र अहिलेको अवस्थालाई तुलनात्मक दृष्टिकोणबाट दाज्ने हो भने यस गाउँको जनताको आर्थिक स्थितिमा धेरै सुधार आएको छ। पुराना जाँगरीला महिलाहरू तरकारी खेती गरेर नगद आर्जन गर्न सक्षम छन् भने पुरुषहरू जागीर, बन्दव्यापार एवं अन्य कुनै काम गरेर प्रति महिना ५÷७ हजार कमाउँदछन्। यस गाउँमा ३० वटा बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाहरू र विभिन्न कोषहरू खडा भएकाले प्रत्येक घरपरिवार सदस्य बनेका छन् भने आम्दानीको केही अंश जम्मा गर्छन्। यसैले स–साना रकम कारोवारमा कसैसँग हात फैलाउनु पर्दैन। यातायात राजधानी काठमाडौँ देखि ९ किलोमिटर दुरीमा रहेको यस गाविस केही समय हाल रत्नपार्क देखि बिरुवासम्म बालकोटको बाटो हँुदै प्रत्येक ३०÷३० मिनेटमा र कलंकी देखि बालकोट सम्म प्रत्येक १०÷१० मिनेटमा निरन्तर चलिरहने यातायात सेवाहरूले बालकोटबासीलाई काठमाडौँका मुख्य केन्द्र जोड्न सफल भएको छ।
यस गाउँ विकास समितिमा प्रजातन्त्र आउनु भन्दा पहिले कुनैपनि किसिमका विद्यालयहरू थिएनन्। प्रजातन्त्रको उदयपछि गाउँका शिक्षाप्रेमी एवं समाजसेवीहरूको शत्प्रयासबाट २००९ सालमा शान्ति विद्यालय स्थापना भएको थियो। २०१५ साल भाद्र १७ गतेको मन्त्रिपरिषदको निर्णय अनुसार पूर्ण सरकारी स्वीकृति सहित पाँच जना शिक्षकहरूको व्यवस्था भएको थियो। श्री महेन्द शान्ति अ प्रा स्कुलको रूपमा स्वीकृति पाएको यस विद्यालय २०३१ सालमा निम्न माध्यमिक विद्यालयमा पुग्यो। २०३९ साल मंसिर १९ गते यसै श्री महेन्द्र शान्ति निम्न माध्यमिक विद्यालयमा माध्यमिक विद्यालयको रूपमा सञ्चालन गर्ने निर्णय भयो र कक्षाहरू सञ्चालन भए। यस माध्यमिक विद्यालयलाई उच्च माध्यमिक विद्यालयमा लैजान भौतिक पूर्वाधार कोठाहरू नपुग्ने भएकाले नयाँ भवन निर्माणका लागि भारतीय दूतावासलाई अनुरोध गर्दा सकारात्मक बुझिए पनि भवन निर्माणका लागि हामी सँग आवश्यक मात्रामा जग्गा भएन। दाताहरू र सरकारबाट जग्गा खरीद नगर्ने, स्थानिय जनताहरूले नै जग्गा जुटाइदिनु पर्ने भएकाले जनसहयोगबाट ज्ञान महायज्ञ सञ्चालन गरी रु. १,००,००,०००।– संकलनबाट २ रोपनी जग्गा खरीद गरिएको छ। यस गाउँमा सामुदायिक विद्यालयहरूमात्र होइन निजी विद्यालयहरू पनि प्रशस्त मात्रामा संचालनमा आएका छन्। यस गाँउमा जम्मा सामुदायिक मा.वि. १, सामुदायिक प्रा.वि. ४, निजी मा.वि. ६ र निजी प्रा.वि. २ गरी जम्मा १३ वटा विद्यालयहरू रहेका छन्। यस गाउँमा विद्यालय संख्यामात्र वृद्धि भएका होइनन्, ९५ प्रतिशत जनता पनि साक्षर छन् भने दुधे बालकहरू बाहेक सबै बालबालिकाहरू स्कुल जान्छन्। गाउँमा प्राविधिक डाक्टर, इञ्जिनीयर, ओभरसियरहरूको अतिरिक्त पिएचडि गर्नेहरू पनि छन्। विदेशमा अध्ययन गर्नेहरूको संख्या दिनप्रतिदिन बढ्दै छ।
पिउने पानी
यस गाउँमा पिउने पानी आपूर्तिका लागि मुहानका लागि नैचालको डाँडामा खोजिगर्दा आशापुरी महादेव मन्दिर पश्चम पट्टीको डाँडाको खोल्चामा पानीको सानो मुहान भेटियो, त्यहि पानी ल्याएर जनतामा वितरण गर्ने योजना गरी वार्ड नं. ८मा पानी ट्यांकी निर्माण गरियो र उक्त ट्यांकीमा सङ्कलन भएको पानी गाविसको ९ वटै वडामा प्रत्येक वार्डमा तीन तीन वटा धाराहरू वितरण गरियो। जनसङ्ख्या बृद्धिका कारण पानी खपत बढेकाले आपूर्ति कम हुन गयो। यसैले वार्ड नं. ८ र ३मा डिप ट्यूवेल निर्माण गरी नैचालबाट ल्याएको पानीमा यी ट्यूवेलहरूबाट निकालिएको पानी मिसाई ११८४ वटा निजी धाराहरू वितरण गरिएको छ। उक्त पानी ट्यांकी निर्माण कार्य प्राय पूरा भइसकेको छ। अझै पानी आपूर्ति कम भएकाले वार्ड नं. ८मा नै अर्को डिप ट्यूवेल तयार भएको छ भने केही दिनमानै यसबाट आएको पानी पनि वितरण हुनेछ।
सञ्चार
राजधानी काठमाडौँ नजिकर मध्यपुर ठिमी नगरपालिकासँग जोडिएको गाउँ भएकाले बिहानै सबै प्रकारका पत्रपत्रिकाहरू घरघरमा आइपुग्छन्। नियमित पत्रिका नलिनेहरू गाउँका पत्रिका पसलबाट आफूले चाहेको पत्रिका किनेर पढ्छन्। गाउँभित्र नै विभिन्न वडाहरूमा कम्प्युटर साइबर राखेका छन् भने कतिपयले आफ्नै घरमा पनि कम्प्युटर राखेका छन्। २०६० सालको बालकोट टेलिफोन डायरेक्ट्री अनुसार यस गाउँमा ५३१ वटा टेलिफोन लाईन आइसकेको थियो भने हालसम्म यसको संख्या धेरै बढिसकेको छ। अहिले प्रत्येक जसोको हातमा मोबाइल सेट देखिन्छ।
सिंहली जाति
सिंहली जाति (සිංහල ජනතාව) श्रीलङ्काको टापुमा बसोबास गर्ने आर्य जाति हुन्। तिनीहरूले श्रीलङ्काको जनसङ्ख्याको लगभग ७५% र सङ्ख्या १.६ करोड भन्दा बढी छन्। सिंहलीको पहिचान भाषा, सांस्कृतिक सम्पदा र राष्ट्रियतामा आधारित छ। सिंहली जाति सिंहली भाषा बोल्छन्, एक आर्य भाषा, र मुख्य रूपमा थेरवाद बौद्धहरू हुन्।
नामकरण
सिंहली संस्कृत सिंह बाट व्युत्पन्न भएको हो, शाब्दिक रूपमा "सिंह", जसको अर्थ "सिंहहरूको वासस्थान" हो, पहिलेको श्रीलङ्काको इतिहासमा सिंहहरूको प्रचलनलाई सङ्केत गर्दछ।
खिजी थोलेदेम्बा
खिजी थोलेदेम्बा (Khiji Tholedemba) ओखलढुङ्गा जिल्लाको उत्तर–पश्चिममा पर्छ । नेपालका छ वटा प्रसिद्ध डाँडाहरूमध्ये थोलेदेम्बा पनि एक हो। प्राकृतिक सुन्दरता, कला र सांस्कृतिकले भरिएको यो स्थान खिजी चण्डेश्वरी, खिजिफलाते र खिजिकती गाविसमा पर्दछ । खिजी थोलेदेम्बा नजिकै दोलखा, रामेछाप र सोलुखुम्बुमा रहेका हिमालश्रङ्खलाको मनोरम दृश्य अवलोकन गर्न सकिन्छ जस मध्ये गौर र पर्वत, गौरीशङ्कर हिमाल, नुम्बुर साथै सगरमाथाको रेञ्जहरू पनि हेर्न सकिन्छ । विगतमा पुलचौक (ललितपुर)बाट यो खिजी थोलेदेम्बा सगरमाथा सर्वेक्षणको लागि प्रयोग गरिएको थियो । यस क्षेत्रमा विभिन्न बनस्पति, बन्यजन्तु र जातीय विविध संस्कृति समूहहरू पनि हेर्न संकिन्छ जसमा सुनुवार, शेर्पा, तामाङ, नेवार, भुजेल, क्षेत्री, परियार, विश्वकर्मा र अन्य जातिहरू पनि छन् ।
सिंहली जाति
इतिहास
महावंशका अनुसार, राजकुमार विजय र उनका ७०० अनुयायीहरूले सुप्परका छोडेर, आधुनिक समयको मन्नारको दक्षिणी भागमा रहेको पुट्टलम जिल्लामा रहेको इतिहासकारहरूले विश्वास गर्ने ठाउँमा टापुमा अवतरण गरे र ताम्बापन्नीको राज्य स्थापना गरे। बुद्धको परिनिर्वाणको दिन विजयले अवतरण गरेको उल्लेख छ। विजयले ताम्बापन्नीलाई आफ्नो राजधानीको रूपमा दाबी गरे र चाँडै नै सम्पूर्ण टापु यस नामबाट ल्यायो।
खिजी थोलेदेम्बा
ओखलढुङ्गाको खिजीदेम्वा गाउँपालिका – बैशाख १ गते २०७४ मा प्रथम थोलेदेम्बा महोत्सव पनि आयोजन भएको थियो। नेपालमै पहिलो पटक उच्चस्थान थोलेदेम्बामा आयोजित महोत्सवको उद्घाटन राष्ट्रपतिले गर्नुभएको हो । महोत्सव मावन बस्तीविहीन समुद्री सतहदेखि तीन हजार एक सय ५० मिटर अग्लो स्थानमा आयोजना गरिएको थियो। स्थानीय भेषभूषा र रहनसहन हाम्रो पहिचान’ भन्ने मूलनारामा सुरु गरिएको थियो।
सिंहली जाति
इतिहास
मध्य युगमा श्रीलङ्का पोलोनारुवामा राजा पराक्रमाबाहुको नेतृत्वमा कृषि समृद्धिको लागि प्रख्यात थियो जुन अवधिमा टापु पूर्वको चामल मिलको रूपमा विश्वभर प्रसिद्ध थियो। पछि १३औँ शताब्दीमा देशको प्रशासनिक प्रान्तहरू स्वतन्त्र राज्यहरू र प्रधानताहरूमा विभाजित गरियो: सितावाका राज्य, कोट्टेको राज्य, जाफ्ना राज्य र कान्डियन राज्य।
खिजी थोलेदेम्बा
यात्रा विवरण
बस वा उडानद्वारा काठमाडौँ, खिजी चण्डेश्वरी, फलाटे बजार हुदै चुप्लु भन्न्न्झंग, माले, थोलेदेम्बा
कोइराला परिवार
कोइराला परिवार नेपालको प्रजातान्त्रिक तथा गणतान्त्रिक व्यबस्थाको समयको चर्चित राजनीतिक परिवार हो । यस परिवारका प्राय सबै सदस्यहरू नेपाली काँग्रेस पार्टीसँग आबद्ध थिए । कोइराला परिवार सिन्धुलीको कुशेश्वर दुम्जाका स्थानिय ब्राम्हण जाति हुन् ।
परिवारका सदस्यहरू
पिता: कृष्ण प्रसाद कोइराला
छोराहरू:
महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)
महोत्तरी ३ नेपालको महोत्तरी जिल्लाको चार मध्येको एक निर्वाचन क्षेत्र हो। वि.सं. २०७४ भदौ १५ मा निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोगले नेपाल सरकारलाई प्रतिवेदन बुझाएपछि यो निर्वाचन क्षेत्र अस्तित्वमा आएको थियो।
प्रदेश सभा खण्डहरू
मधेश प्रदेश सभा क्षेत्रलाई निम्नलिखित खण्डहरूमा विभाजन गरिएको छ:
बगलामुखी क्याम्पस
बगलामुखी क्याम्पस ललितपुर जिल्लाको पाटनमा अवस्थित एक कलेज हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ ।
लिम्बुवान मुक्ति मोर्चा नेपाल
लिम्बुवान मुक्ति मोर्चा नेपाल नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यो पार्टीका वर्तमान अध्यक्ष रामभक्त कुरुवाङ लिम्बु हुन् । लिम्बुवान मुक्ति मोर्चा नेपालको केन्द्रीय कार्यालय सुनसरी जिल्लाको इटहरीमा छ । यसले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा भाग लिएको थियो। उक्त निर्वाचनमा यो दलको चुनाव चिन्ह कोट थियो। लिम्बुवान मुक्ति मोर्चा नेपालले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा प्रत्यक्ष तर्फ कुल ७४१ मत प्राप्त गरेको थियो भने समानुपातिक तर्फ २,८४४ मत प्राप्त गरेको थियो ।
पराल्मी
पराल्मी गुल्मी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
फुटुङ
फुटुङ बागमती अञ्चलको एक गाँउ विकास समिति हो।
लोपामुद्रा भट्टाचार्जी
लोपामुद्रा भट्टाचार्जी (Lopamudra Bhattacharji) (जन्म ;३१ जनवरी १९६०) एक पूर्व भारतीय महिला क्रिकेट खेलाडी हुन् जो टिमको लागि टेस्ट क्रिकेट र एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट खेल्ने गर्थिन् । उनी एक मध्यम तेज बलर हुन् जसले १ टेस्ट र १५ एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय म्याच खेलेकी थिइन् ।
भारद्वाज ऋषि
"भरद्वाज" यहाँ अनुप्रेषित हुन्छ। यहाँले, अन्य प्रयोगहरूको लागि, भरद्वाज (disambiguation) हेर्नुहोस्।
भरद्वाज हिन्दुहरुका एक महान ऋषि हुन्। भरद्वाज प्रसिद्ध सप्तर्षिमध्येका एक ऋषि हुन् । तैत्तिरीय ब्राहण भन्ने ग्रन्थमा उल्लेख भएअनुसार उनी वेदहरुका पूर्ण ज्ञाता बन्न चाहन्थे । यसको लागि उनले परिश्रम गरिरहेका थिए, किनतु वेदको पार पाउन कठिन भइरहेको थियो । त्यसपछि उनले इन्द्रको तपस्या गरेर एकएक सयका दरले तीनपटक सम्म वेदको अथ्ययन गर्ने वरदान पाएका थिए । तीनसय वर्षको आयु थप पाउँदा पनि वेदहरूको पूर्ण ज्ञान गर्ने सफलता प्राप्त भएको थिएन । यिनी उद्विग्न र निराश भएर बसेको बेलामा देवराज इन्द्र थिनका अगाडि प्रकट । अनि उनले गगनचुम्बी तीन पर्वत थिनका लगअडि खडा गराए । ती पहाडमध्येबाट एक मुठी चम्किलो बस्तु लिएर इन्द्ले भरद्वाजसँग भने तिमीले तीनसय वर्षभित्र यी तीन पहाडबाट मुठीभर वेदको ज्ञान प्राप्त गरेका छौं । अब तिमीले नै विचार गर यी पहाडहरु तिमी कहिल्यौ पार गर्न सकौला ? वेद अनन्त छन् यिनको अन्त पाउन कसरी सम्भव हुन सक्ला ?
यतिमात्र होइन, रामायणको कथामा उहाँ आश्रममा भगवान् रामचन्द्रलाई भेट गर्न आएका सेनासहितका भरतको पूर्ण राजसी सम्मानका साथ बासको व्यवस्था भएको घटना उल्लेखित छ । यसका अतिरिक्त धर्मशास्त्रको इतिहास भन्ने ग्रन्थमा भरद्वाजलाई श्रौतसूत्र र गृहृयसूत्रका लेखक तथा धर्मशास्त्रका व्याख्याताको रूपमा पनि प्रस्तुत गरिएको छ ।
महाभारतको कथा अनुसार द्रोणाचार्य महर्षि भरद्वाजका अयोनिज पुत्र हुन् । ऋषि गंङ्गाको तीरमा नित्यकर्म गरिरहेको बेलामा घृताची नामकी अप्सरा एकवस्त्र भएर गङ्गामा नुहाइन् । उनलाई त्यो अवस्थामा देख्दा भरद्वाजको नम विचलित भयो, नउको मन सम्हाले, तर इन्द्रियबाट वीर्यपात भयो । ऋषिले खसेको वीर्यलाई द्रोणनामक कलशमा हाले । ऋषिको अमोत्र वीर्यबाट बालक जन्म्यो । द्रोणकलशमा जन्मेको हुँदा बालकको नाम द्रोण रह्यो । यिनलाई वेदवेदाङ्गादि चौध विद्याको उपदेश स्वयम् ऋषिबाट भयो । शास्त्रास्त्र विद्याको शिक्षा अग्निका अवतार अग्निवेश मुनिबाट भयो । यिनै कुमार पछि शरद्वान् गौतमकी छोरी कृपीसँग विवाहित भएर गृहस्थ आश्रममा दीक्षित भएपछि द्रोणाचार्य नामले प्रसिद्ध भए ।
जब भरद्वाजलाई वेदहरु अनन्त रहेछन् वेदहरूको पूर्णज्ञान गर्न त सयौं जन्म पनि पर्याप्त हुँदो रहेनछ भन्ने जानकारी भयो । त्यस बखत देवराज यन्द्रले त्यसतर्फ लाग्नुको सट्टा मैले बताएअनुसारको यज्ञ गर, तयसैबाट सम्पूर्ण वेदको अध्ययनबाट हुने लाभ प्राप्त गर्न सक्नेछौ भन्ने सुझाव भरद्वाजलाई दिएका थिए ।
भरद्वाजले त्यो यज्ञ पूरा गर्ने निर्णय गरे । इन्द्रले सवै विधि विधान सिकाइदिए । सवै तयारी पूरा भयो । ती ऋषिले त्यो यज्ञमा शक्तिलाई प्रमुख स्थान दिएर उनीबाट यत्रसँग आशीर्वाद माग्ने इच्छा गरे । त्यसकारण उनी कैलाश गए । त्यतिखेर शिव र शक्ति आफूमध्ये कले बढी समयसम्म नृत्य गर्न सक्दो रहेछ भन्ने पत्ता लगाउन प्रतियोगितात्मक नृत्यमा व्यस्त थिएँ । भरद्वाजले यसरी नृत्य हेर्दा आठ दिनसम्म उभिनु परेछ । नृत्य कहिले तुङ्गिने हो भनेर केही निवेदन गर्न मौका नमिलेकाले हतोत्साह भएर ऋषि कैलाशतिर पीठ फर्काएर त्यहाँबाट ओरालो लाग्न लाग्दा उनको आफ्नो बायाँ गोडा हात र औंला कुनै आघातको काराण हलचल गर्नै नभएको ऋषिलाई अनुभव भयो र उनी त्यहीं लडिहाले । शिवजीले देख्नुभयो र उनी भएको ठाउँमा आएर सान्त्वना दिंदै उनलाई राम्रो होसमा ल्याई कमण्डलुको जल छर्केर उनलाई निको पारिदिनुभयो । शिव र शक्ति दुवैले ऋषिलाई बरदानको कृपा गर्दै तिम्रो यज्ञमा हामी दुवै आउनेछौं भन्नुभयो । यसरी ऋषि भरद्वाजले शिभको कृपा पाउनुभएको थियो भन्ने यो कथाको सार हो ।
महर्षि भरद्वाजले योगवासिष्ठ महारामायण पूर्ण रूपले प्रश्न उत्तर पूर्वक – श्रीवाल्मीकी महर्षिसँग श्रवण गर्नु भएको प्रसंग पनि योगवासिष्ठको अध्ययनबाट ज्ञात हुन जान्छ । [1]
यो लेख अपुरो छ। तपाईँ यसलाई बढाएर विकिपिडियालाई सहायता गर्न सक्नुहुन्छ।
महर्षि भरद्वाज ऋग्वेद के छठे मण्डल के द्रष्टा कह गये हैं। इस मण्डल में भरद्वाज के 765 मन्त्र हैं। अथर्ववेद में भी भरद्वाज के 23 मन्त्र मिलते हैं। वैदिक ऋषियों में भरद्वाज-ऋषि का अति उच्च स्थान है। भरद्वाज के पिता बृहस्पति और माता ममता थीं।
ऋषि भरद्वाजको वंश
भरद्वाज की शिक्षा
ऋग्वेद के दसवें मण्डल में कहा गया है- 'यों तो समस्त ऋषियों ने ही यज्ञ का परम गुह्य ज्ञान जो बुद्धि की गुफ़ा में गुप्त था, उसे जाना, परंतु भरद्वाज ऋषि ने द्युस्थान (स्वर्गलोक)-के धाता, सविता, विष्णु और अग्नि देवता से ही बृहत्साम का ज्ञान प्राप्त किया'। [8] यह बात भरद्वाज ऋषि की श्रेष्ठता और विशेषता दोनों दर्शाती है। 'साम' का अर्थ है (सा+अम:) ऋचाओं के आधार पर आलाप। ऋचाओं के आधार पर किया गया गान 'साम' है। ऋषि भरद्वाज ने आत्मसात किया था 'बृहत्साम'। ब्राह्मण-ग्रन्थों की परिभाषाओं के संदर्भ में हम कह सकते हैं कि ऋचाओं के आधार पर स्वर प्रधान ऐसा गायन जो स्वर्गलोक, आदित्य, मन, श्रेष्ठत्व और तेजस को स्वर-आलाप में व्यंजित करता हो, 'बृहत्साम' कहा जाता है। ऋषि भरद्वाज ऐसे ही बृहत्साम-गायक थे। वे चार प्रमुख साम-गायकों-गौतम, वामदेव, भरद्वाज और कश्यप की श्रेणी में गिने जाते हैं। संहिताओं में ऋषि भरद्वाज के इस 'बृहत्साम' की बड़ी महिमा बतायी गयी है। काठक-संहिता में तथा ऐतरेय-ब्राह्मण में कहा गया है कि 'इस बृहत्साम के गायन से शासक सम्पन्न होता है तथा ओज, तेज़ और वीर्य बढ़ता है। 'राजसूय यज्ञ' समृद्ध होता है। राष्ट्र और दृढ़ होता है। [9] राष्ट्र को समृद्ध और दृढ़ बनाने के लिये भरद्वाज ने राजा प्रतर्दन से यज्ञ में इसका अनुष्ठान कराया था, जिससे प्रतर्दन का खोया राष्ट्र उन्हें मिला था'। [10] प्रतर्दन की कथा महाभारत के अनुशासन पर्व में आयी है। भरद्वाज के विचार भारद्वाज कहते हैं अग्नि को देखो, यह मरणधर्मा मानवों में मौजूद अमर ज्योति है। यह अग्नि विश्वकृष्टि है अर्थात् सर्वमनुष्य रूप है। यह अग्नि सब कर्मों में प्रवीणतम ऋषि है, जो मानव में रहती है, उसे प्रेरित करती है ऊपर उठने के लिये। अत: पहचानो। [11] मानवी अग्नि जागेगी। विश्वकृष्टि को जब प्रज्ज्वलित करेंगे तो उसे धारण करने के लिये साहस और बल की आवश्यकता होगी। इसके लिये आवश्यक है कि आप सच्चाई पर दृढ़ रहें। ऋषि भरद्वाज कहते हैं- 'हम झुकें नहीं। हम सामर्थ्यवान के आगे भी न झुकें। दृढ़ व्यक्ति के सामने भी नहीं झुकें। क्रूर-दुष्ट-हिंसक-दस्यु के आगे भी हमारा सिर झुके नहीं'। [12] ऋषि समझाते हैं कि जीभ से ऐसी वाणी बोलनी चाहिये कि सुनने वाले बुद्धिमान बनें। [13] हमारी विद्या ऐसी हो, जो कपटी दुष्टों का सफाया करे, युद्धों में संरक्षण दे, इच्छित धनों का प्राप्त कराये और हमारी बुद्धियों को निन्दित मार्ग से रोके। [14] भरद्वाज ऋषि का विचार है कि हमारी सरस्वती, हमारी विद्या इतनी समर्थ हो कि वह सभी प्रकार के मानवों का पोषण करे। 'हे सरस्वती! सब कपटी दुष्टों की प्रजाओं का नाश कर।'[15] हे सरस्वती! तू युद्धों में हम सबका रक्षण कर। [16] हे सरस्वती! तू हम सबकी बुद्धियों की सुरक्षा कर। [17] इस प्रकार भरद्वाज के विचारों में वही विद्या है, जो हम सबका पोषण करे, कपटी दुष्टों का विनाश करे, युद्ध में हमारा रक्षण करे, हमारी बुद्धि शुद्ध रखे तथा हमें वाञ्छित अर्थ देने में समर्थ हो। ऐसी विद्या को जिन्होंने प्राप्त किया है, ऋषि का उन्हें आदेश है- [18]अरे, ओ ज्ञान को प्रत्यक्ष करने वाले! प्रजाजनों को उस उत्तम ज्ञान को सुनाओ और जो दास हैं, सेवक हैं, उनको श्रेष्ठ नागरिक बनाओ। [19] ज्ञानी, विज्ञानी, शासक, कुशल योद्धा और राष्ट्र को अभय देने वाले ऋषि भरद्वाज के ऐसे ही तीव्र तेजस्वी और प्रेरक विचार हैं।
रामायण बाट
राम, लक्ष्मण और सीता गंगा पार करने के उपरांत चलते-चलते गंगा-यमुना के संगमस्थल पर श्री भरद्वाज के आश्रम में पहुंचे। महर्षि भरद्वाज अपने शिष्यों से घिरे बैठे थें राम ने अपना परिचय दिया। भरद्वाज ने उन तीनों का स्वागत किया। रात-भर वहां रहकर राम, सीता और लक्ष्मण ने श्री भरद्वाज के परामर्श के अनुसार चित्रकूट पर्वत की ओर प्रस्थान किया। [20] राम से मिलने के लिए भरत अपनी सेना के साथ वन की ओर चले। मार्ग में मुनि भरद्वाज के आश्रम में पहुंचे। पहले भरद्वाज ने शंका की कि कहीं वे राम के अहित की कामना से तो नहीं आये हैं। तदुपरांत उन्हें सेना समेत आतिथ्य स्वीकार करने को कहा। भरद्वाज अपनी अग्निशाला में गये। आचमन करने के उपरांत उन्होंने विश्वकर्मा का आह्वान किया और आतिथ्य में सहायता मांगी, इसी प्रकार इन्द्र, यम, वरुण, कुबेर से भी उन्होंने सहायता मांगी। फलस्वरूप उन्होंने मदिरा, सुंदर अप्सराएं तथा सुंदर महल एवं उपवनों के अनायास आविर्भाव से उन सबको पूर्ण तृप्त किया।
साभार गरिएको :भारतकोशबाट#jbraj
'''Error! Filename not specified.Error! Filename not specified.महर्षि भरद्वाजError! Filename not specified.Error! Filename not specified.'''
गाजले लेकचरी
गाजले लेकचरी (वैज्ञानिक नाम: Prunella fulvescens)  नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा ब्राउन एसेन्टर (Brown Accentor) भनिन्छ ।
ब्लुबर्ड कलेज
ब्लुबर्ड कलेज ललितपुर जिल्लाको कुमारीपाटीमा अवस्थित एक कलेज हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ ।
मोब्लि
यस इजरायलमा आधारित कम्पनीले समान प्रतिद्वन्द्वी भाइन र इन्स्टाग्रामसँग प्रतिस्पर्धा गर्नका लागि धेरै अपेक्षा राखेको थियो तर यसले कहिले पनि विश्वसनीय प्रयोगकर्ता आधार प्राप्त गर्न व्यवस्थित गर्न नसकेका कारण यो सन् २०१६ को मध्यमा बन्द गरिएको थियो।
बनावट
प्रमुख कार्यकारी अधिकृत र संस्थापक मोसो होगगका अनुसार मोब्लीको लक्ष्य अरूको आँखाबाट संसारमा के हुँदैछ भनेर हेर्न सम्भव बनाउनु हो।
यसले प्रयोगकर्ताहरूले मोबाइलमा भण्डार गरेका तस्वीर तथा श्रव्य दृश्यहरू मोब्लीको मोबाइल अनुप्रयोगमा मार्फत यसको आधिकारिक वेबसाइटमा साझेदारी गर्नका लागि अनुमति दिन्छ जहाँ अन्य प्रयोगकर्ताहरूले सामग्री हेर्न सक्दछन्। प्रयोगकर्ताहरूले वेबसाइट वा उर्ध्वभरणकर्ताद्वारा वास्तविक समयमा उपलब्ध गराइएका सामग्रीहरूको अवलोकन गर्न सक्दछन्। प्रयोगकर्ताले स्थान, विषय र उर्ध्वभरणकर्ताद्वारा वास्तविक समयमा वेबसाइटमा उपलब्ध गराइएका सामग्रीहरूको अवलोकन गर्न सक्दछन्
होगेगले सेवालाई इन्स्टाग्रामसँग तुलना गर्दै, "यदि इन्स्टाग्रामको सामग्री, चित्र र साझेदारीको प्रभाव हो भने हामी एफिल टावर वा बार्सिलोनाको क्याम्प नौ रङ्गशालामा के भइरहेको छ भनेर अवलोकन गर्न विकल्पको प्रस्ताव गर्न चाहन्छौं" भनेका बताएका थिए।
मोब्लीको अनुप्रयोगहरू सुरुमा एचटीएमएल५ मा बनाइएको थियो तर यसको खराब कार्य प्रदर्शनको कारणले यसलाई हटाइएको थियो। विन्डोज फोनको पक्षमा ब्ल्याकबेरीका लागि समर्थन गर्दा  अनुप्रयोगहरू आइओएस र एन्ड्रोइडमा मूल अङ्कमा पुन: निर्माण गरिएको थियो।
यसको एकल खोजी उत्पादनले स्थान, समय र प्रासङ्गिकतामा जोड दिएको थियो जसलाई सन् २०१३ मा सुरूवात गरिएको थियो। उत्पादनसँग स्वत अङ्कित सुविधा छ जसले तस्वीरहरूबाट निश्चित वस्तुहरूको पहिचान गर्न सक्दछ।
मोब्लीको मुख्य राजस्व प्रवाह साइटका विज्ञापनहरूबाट आइरहेको थियो।
इतिहास
डिजिटल ट्रेन्ड्सका फ्रान्सिस बिले मोब्लीलाई संभावित छोटो रूपको श्रव्य दृश्यको युट्युब भनेर बयान गरेका थिए।
मोबलीले अमेरिकी अभिनेता लियोनार्डो डिक्याप्रियो जस्ता चर्चित व्यक्तित्व लगानीकर्ताहरू मार्फत प्रारम्भिक सफलता प्राप्त गरेको थियो जसमा उनले कम्पनीमा सन् २०११ मा ४० लाख अमेरिकी डलर लगानी गरेको थिए। पछि डिक्याप्रियोको लगानी वास्तवमा १० अमेरिकी डलर भन्दा कम रहेको खुलासा भएको थियो। डिकाप्रियोको सामाजिक संलग्नताले अन्य चर्चित व्यक्तित्वहरूलाई आकर्षित गरेको थियो।
सन् २०१२ को मेमा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत होगेगले, मोबलीको स्थापित आधारलाई मोबाइल उपकरणमा ३० लाखबाट बढाएर १ करोडमा प्राथमिकता दिइरहेको बताएका थिए। होगेगले आभासी वस्तुहरू बेच्न, प्रायोजित सामग्रीहरूको बढावा दिन र लक्षित विज्ञापनको प्रदर्शनमा जोड दिँदै पैसा कमाउने रणनीति बनाएका थिए।
जुलाई २०१२ मा, मोब्लिले टेनिस खेलाडी सेरेना विलियम्सले यसमा अज्ञात पैसा लगानी गरेको घोषणा गरेको थियो।
सेप्टेम्बर २०१२ मा, मोब्लीको रकम १०० देखि ३०० मिलियन अमेरिकी डलर रहेको अनुमान गरिएको थियो। मोब्लीले साझेदारीका सामग्रीहरू अघिल्लो दुई महिनामा तीन गुणा बढेको जनाएको थियो।
यसको मञ्च र प्रयोगकर्ता आधारलाई विकास गर्न कोष सङ्कलनको दोस्रो चरणमा, कजाकिस्तानका व्यापारी केञ्जेज राकिशेभबाट यसले २ करोड अमेरिकी डलर उठाएको थियो। राकिशेभको लगानीले उनलाई मोब्लीको विभागमा स्थान दिएको थियो।
नोभेम्बर २०१२ मा साइकल चालक र मोब्लीका लगानीकर्ता लान्स आर्मस्टङ्र आराम गरेको तस्वीर यसमा उर्ध्भरण गरेसँगै यसले दुई दिनमा ३,२०,००० भन्दा बढी दृश्य सङ्कलन गरेको थियो जुन ४८ घण्टाको अवधिमा मोब्लीमा सबैभन्दा बढी हेरिएको दृश्य बन्न सफल भएको थियो।
नोभेम्बर २०१२ मा, मोब्लीले दुईवटा अधिग्रहण प्रस्ताव प्राप्त गरेको थियोे। ६ नोभेम्बर २०१३ मा उनीहरूले अरबपति कार्लोस स्लिमको नेतृत्वमा ल्याटिन अमेरिकी दूरसञ्चार कम्पनी अमेरिका मोभिलबाट ६ करोड अमेरिकी डलर उठाएको घोषण गरेको थियो।
जून २०१५ मा, मोब्लीले आइइन नामको तस्वीर खोजी संयन्त्रको सुरू गरेको थियो। यो सुविधा इन्स्टाग्रामले मोबलीलाई उनीहरूको एपीआइबाट रोके पछि बन्द गरिएको थियो।
मे २०१६ मा मोब्लीले आफ्नो बाँकी इजरायली कर्मचारीहरूलाई बर्खास्त गरेको थियो र आफ्नो कर्मचारीलाई मात्र युरोपमा सञ्चालनमा राखेको थियो।
फोप्ली
फोप्ली प्युठान जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
जेलिङ स्तूप, रयुनिक ढुङ्गाहरू र चर्च
जेलिङ स्तूप, रयुनिक ढुङ्गाहरू र चर्च  डेनमार्कका विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन १९९४ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
सुर्खेत विमानस्थल
सुर्खेत विमानस्थल नेपालको राजधानी काठमाडौबाट ७०० कि मि टाढा सुर्खेत उपत्यकाको वीरेन्द्रनगर सहरसंगै रहेको छ। यो विमानस्थल १९६१ देखि शुरू भएको हो। हाल मध्य पश्चिम नेपालको यो प्रमुख विमानस्थल हो। याँहबाट मुख्यत कर्णाली अन्चलका दुर्गम जिल्लाका विमानस्थलहरूका लागि उडान हुने गर्दछ, साथै तिब्बतमा रहेकको हिन्दू तिर्थस्थल मानसरोवर जाने यात्रु पनि यसै विमानस्थलबाट हिल्सा हुदै जाने गर्दछन। हाल यो विमानस्थललाई कर्णाली अन्चलको मुख्य सप्लाई कर्ताको रूपमा विकास गरिदैछ। याहाबाट कर्णाली अन्चलका सबै जिल्लामा हेलीकोप्टरमा खाध्यान्न ढुवानी गर्ने गरिन्छ। हाल यो विमानस्थलबाट दैनिक बाह्र घण्टासम्म उडान सेवा संचालन हुने गरेको छ।
जुठी दमिनी
जुठी दमिनी साहित्यकार पारिजातद्वारा रचना गरिएको काव्य हो। यो पुस्तक आत्मनिर्भर विकास मञ्चले वि.सं. २०५५ सालमा प्रकाशन गरेको थियो।
सुर्खेत विमानस्थल
स्थिति
यो विमानस्थल वीरेन्द्रनगर सहरको पश्चिमपट्टी उत्तर दक्षीण फैलिएर रहेको छ। नेपालको सुर्खेत विमानस्थलको एअरपोर्टको IATA कोड (SKH) हो भने ICAO कोड (VNSK) हो।
उडान
यो विमानस्थलबाट हुने प्रमुख हवाई सेवा तलका सहर सम्म विस्तारित छ-
बलम्वु
बलम्वु बागमती अञ्चलको एक गाँउ विकास समिति हो।
सूचना विभाग, नेपाल
इतिहास
नेपाल सरकारका सूचनाहरू जनता समक्ष पुर्‍याउने कार्यमा समन्वयकारी भुमिका निर्वाह गर्नका लागि सूचना विभागको स्थापना वि.सं. २००५ सालमा राणा प्रधानमन्त्री श्री ३ मोहन शम्सेर ज.व.रा.को पालामा "प्रचार विभाग"को नामले भएको हो।
उद्देश्य
नेपाल अधिराज्यको संविधान २०४७ ले दिएको छापाखाना र प्रकाशनसम्बन्धी मौलिक हक को उपभोगमा सहयोग पूर्‍याउन एवं सूचनाको हकलाई उपभोग गर्नसक्ने वातावरण सृजना गर्न क्रियाशील रहनू यस विभागको मुल उद्देश्य रहेको छ। यसका अतिरिक्त अन्य उद्देश्यहरू यस प्रकार छन्।
रिपब्लिका कलेज
रिपब्लिका कलेज ललितपुर जिल्लाको कुपन्डोलमा अवस्थित एक कलेज हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ ।
लोङछेनपा
लोङछेनपा, लोङछेन रबजमस् वा ड्रीमेद वोदसेर (तिब्बती:, Wylie: klong chen rab 'byams, dri med od zer), संक्षिप्त नाम लोङछेनपा (१३०८-१३६४), ञिङमा सांप्रदायिक एक तिब्बती बौद्ध विद्वान शिक्षक हुन्।
दीपेन्द्र सिंह ऐरी
दीपेन्द्र सिंह ऐरी एक नेपाली क्रिकेट खेलाडी हुन ।
लक्ष्मी बैंक
लक्ष्मी बैङ्कको स्थापना इ. सं. २००२, अप्रीलमा नेपालको सोह्रौ बैङ्कको रूपमा भएको हो।
इ. सं. २००४ सालमा हाइसेफ फाइनान्स लि. लक्ष्मी बैङ्कसँग गाभिएको थियो। यो नेपालकै पहिलो र अहिले सम्मको एक मात्र मर्जर हो। लक्ष्मी बैङ्क नेपाल राष्ट्र बैङ्कबाट “क” वर्गको इजाजत प्राप्त बैङ्क हो, र इ. सं. २००६मा बैङ्क तथा बित्तीय संस्था संबन्धी एैन अन्तर्गत पुनः दर्ता भएको हो। बैङ्कको शेयर नेपाल स्टक एक्स्चेन्जमा किनबेच हुने गर्दछ।
शाखा विस्तार अनि पहुँच
पूर्वी नेपाली भेगमा बैङ्कको राम्रो पहुँच रहेको छ (शाखा विस्तार अनि विप्रेशण एजेन्ट को पहुँच)। बैङ्कको विदेशी विप्रेषण एजेन्ट को संजाल पनि ८ भन्दा बढि मुलुकमा फिँजिएको छ।
सन्दर्भ
लक्ष्मी बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्क and “लक्ष्मी बैङ्क – एक्स्प्रेस मनि ट्रान्सफर” (eMT) बैङ्क तथा बित्तीय संस्था एैन प्राइम लाईफ इन्स्योरेन्स
भेनेजुएला कम्युनिस्ट पार्टी
भेनेजुएला कम्युनिष्ट पार्टी (Partido Comunista de Venezuela) भेनेजुएलाको एउटा साम्यवादी राजनीतिक दल हो। दल १९३१मा स्थापना गरिएको थियो। २००५ संसदीय निर्वाचनमा दलले १३३ ६८६ मतहरू (८ क्षेत्रहरू) पायो। जेरोनिमो कारेरा दलको नेता हुन्।
दलले Tribuna Popular प्रकाशन गर्छ। भेनेजुएला कम्युनिष्ट युवा दलको युवा सङ्गठन हो।
पल्लीकोट
पल्लीकोट गुल्मी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
बालुवा, काठमाडौं
बालुवा, काठमाडौँ बागमती अञ्चलको एक गाँउ विकास समिति हो।
माइलस्टोन इन्टरनेशनल कलेज
माइलस्टोन इन्टरनेशनल कलेज ललितपुर जिल्लाको बालकुमारीमा अवस्थित एक कलेज हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ ।
नेपाल समाजवादी पार्टी (लोहियावादी)
नेपाल समाजवादी पार्टी (लोहियावादी) नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यो पार्टीका वर्तमान अध्यक्ष विमलप्रसाद अरगडिया यादव हुन् । नेपाल समाजवादी पार्टी (लोहियावादी)को केन्द्रीय कार्यालय पर्सा जिल्लाको वीरगञ्जमा छ । यसले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा भाग लिएको थियो। उक्त निर्वाचनमा यो दलको चुनाव चिन्ह मेच थियो। नेपाल समाजवादी पार्टी (लोहियावादी)ले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा प्रत्यक्ष तर्फ कुल ७४३ मत प्राप्त गरेको थियो भने समानुपातिक तर्फ २,७४३ मत प्राप्त गरेको थियो ।
क्रोङ्गबोर्ग महल
क्रोङ्गबोर्ग महल डेनमार्कका विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन २००० मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
मुसे लेकचरी
मुसे लेकचरी नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा रफस-ब्रेस्टेड एसेन्टर (Rufous-breasted Accentor) भनिन्छ ।
योजना भेनेजुएला
योजना भेनेजुएला (Proyecto Venezuela) भेनेजुएलामा एउटा राजनीतिक दल हो | दल १९९८मा स्थापना गरियो | जोर्जे सुक्रे दलको अध्यक्ष हो |
नवीन विभास
नवीन विभास नेपाली साहित्यका एक कवि, कथाकार तथा निबन्धकार हुन् ।
प्रारम्भिक जीवन
नवीन विभासको जन्म वि.सं. २०३६ साल मङ्सिर २९ गते राङ्कोट गाविस वडा नं.– ७, जैपा, रोल्पामा आमा दिलसरी पुन र बुवा दलबहादुर पुनको कोखबाट भएको हो । उनको खास नाम किरण पुन हो ।