cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
दोस्रो फ्रान्सेली साम्राज्य
स्थापना
२ डिसेम्बर १८५१ मा फ्रान्सेली गणतन्त्रका राष्ट्रपति लुइस नेपोलियन बोटापार्टले 'कु' गरेर नेसनल एसेम्बली भङ्ग गरे। लुइ नेपोलियन फ्रान्सको एक मात्र शासक भए। उनले सार्वभौमिक मताधिकारलाई फेरि स्थापित गरे, जसलाई संसदले अन्त्य गरेको थियो। उनको फैसला र १० वर्षको लागि आफ्नो जनादेशलाई जनताको समर्थन मिल्यो। यसलाई महिना दिन पछि भएको एक जनमत-संग्रहले अनुमोदन गर्यो, जसमा ९२ प्रतिशत मानिसले उनको पक्षमा मत दिएका थिए।
एक नया संविधान जनवरी १८५२ मा जारी भयो। यसमा लुइस-नेपोलियनलाई राष्ट्रपतिको रूपमा १० वर्षको कार्यकाल र उनको हातमा सबै शक्ति केन्द्रित गरियो। तर, नेपोलियन एक सत्तावादी राष्ट्रपति मात्र भएर सन्तुष्ट थिएनन्। जब उनले कानूनको नयाँ दस्तावेजमा हस्ताक्षर गरे, उनले साम्राज्य पुनर्स्थापना गर्ने कुरा राखे। साम्राज्य पुनःस्थापनको आधिकारिक रुपमा प्रेरित अनुरोधको जवाफमा सिनेटले नोभेम्बरमा अर्को एक जनमत संग्रह गराइयो, जसमा ९७ प्रतिशत समर्थन मिल्यो। डिसेम्बर १८५१ को जनमत संग्रह पछि साम्राज्यलाई औपचारिक रुपमा २ डिसेम्बर १८५२ मा पुनर्स्थापित गरियो, र राजकुमार-राष्ट्रपति, "नेपोलियन तृतीय, फ्रान्सेली सम्राट" बने। यद्यपि संविधानद्वारा उनले पहिले नै सबै शक्ति आफ्नो हातमा लिएका थिए। मात्र "राष्ट्रपति" शब्द "सम्राट" शब्द बाट परिवर्तन गरियो, र यो पद अब आनुवंशिक भयो। लोकप्रिय जनमत संग्रह बोनापार्टिज़्म को एक विशिष्ट विशेषता बन्यो, जसलाई पछि गएर चार्ल्स डी गलले आफ्नो लागि उपयोग गरे।
कचौरा
कचौरा वा कटौरी वा कटौरा एक प्रकारको भाँडा हो । कटौरीलाई कतै कतै बटुका अथवा बटुकी पनि भनिन्छ । कटौराको प्रयोग भान्साघरमा तरकारी, दाल, दुध आदी पस्केर खानको लागि गरिन्छ । कटौरी स्टिल, काँसो, सिलावर आदी धातुबाट बनेको हुन्छ ।
विनोद दाश
विनोद दाश नेपाली क्रिकेट खेलाडी हुन् । उनको जन्म २५ अप्रिल १९८३ मा कलैयामा भएको थियो । उनी नेपाली क्रिकेट टिममा बलरको भूमिकामा प्रसिद्ध हुन् ।
महांकालचौर
महांकालचौर नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
बेल्हारे भाषा
बेल्हारेलाई अठपरिया २ भनेर पनि चिनिन्छ (आठपरिया I सँग भ्रममा नपर्नुहोस्), पूर्वी नेपालको कोशी प्रदेश धनकुटा जिल्लामा अवस्थित हिमालयको दक्षिणी फेदमा रहेको बेलहारा पहाडमा बसोबास गर्ने करिब २,००० मानिसहरूले बोल्ने एउटा किराती भाषा हो।
बेल्हारेका सबै वक्ताहरू नेपालीमा द्विभाषी छन्, जसले गर्दा बारम्बार कोड मिसाइन्छ र ठूलो मात्रामा नेपाली ऋण शब्दहरू छन्। तैपनि बेल्हारेको व्याकरणले आफ्नो छुट्टै किराँती विशेषताहरू कायम राखेको छ।
कालीमुन्टे
कालीमुन्टेलाई कतै कतै वनमारा भनेर चिनिएपनि यो वास्तविक वनमारा भन्दा फरक वनस्पति हो ।
मादीरामबेनी
यो नेपालको कोशी अञ्चलको सङ्खुवासभा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो ।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या
हेपाटाइटिस बी
हेपाटाइटिस बी हेपाटाइटिस बी भाइरस (HBV)को कारण लाग्ने एक संक्रामक रोग हो। यो रोगले मनुष्य र बाँदरको प्रजातीको कलेजोलाई सङ्क्रमित गर्छ, जसको कारणले कलेजो सुन्निने र जलन हुने गर्छ, जसलाई हेपाटाइटिस भनिन्छ। मूलतः, "सीरम हेपेटाइटिस" के रूप में ज्ञात यस रोगको कारण एशिया र अफ्रिकामा महामारी भएको थियो। विश्वको जनसंख्याको एक तिहाई मानिस, दो अरबभन्दा धेरै, हेपेटाइटिस बी भाइरसबाट संक्रमित भैसकेका छन्। यीनमा ३५ करोड यो भाइरस दीर्घकालिक वाहक बनेका छन्। हेपेटाइटिस बी भाइरस व्यक्तिको  संक्रमित रगत वा शरीरको तरल पदार्थको संपर्कमा आउँदा सर्छ।
बेलगाम जिल्ला
बेलगाम जिल्ला भारतीय राज्य कर्नाटकको एउटा जिल्ला हो।
बेल्लारी जिल्ला
बेल्लारी जिल्ला भारतीय राज्य कर्नाटकको एउटा जिल्ला हो।
नीलो रबिन
नीलो रबिन (Luscinia brunnea) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
सोनपुर, बाँके
सोनपुर नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र, बाँके जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
आन्तरिक दहन इन्जिन
आन्तरिक दहन इन्जिन वा internal combustion engine) यस्तो इन्जिन हो जसमा इन्धन एवं अक्सिजन एक बन्द कक्षमा जल्छ। दहन हुने यस बन्द कक्षलाई दहन कक्ष (combustion chamber) भनिन्छ।
[[File:4StrokeEngine Ortho 3D Small.gif|thumb|Animation showing the ४ स्ट्रोक इन्जिन चक्रको ४ चरण
उपयोग
आजकल अटोमोबाइलमा अधिकांश इन्जिन आन्तरिक दहन इन्जिन हुन्छन् ।
आन्तरिक दहन इन्जिन को कार्य सिद्धान्त
आन्तरिक दहन इन्जिनको आविष्कार का विचार मध्ययुग देखि प्रारम्भ भयो। १६८० ई. मा डच वैज्ञानिक क्रिश्चियन हाइगेसले एक ऊर्ध्व सिलिण्डर र पिस्टनको इन्जिनको परिकल्पना गरे, जुनमा बारूदको विस्फोट द्वारा पिस्टन मा चाल पैदा हुन्थ्यो। किन्तु यस किसिमको इन्जिन कहिल्यै पनि उपयोगमा आएन। पछि प्रज्वलनशील ग्याँस तथा खनिज तेल को खोजबाट उनको सुझाव व्यावहारिक भयो किनकी बारूदको सट्टा इन्धन दिने समस्या सुल्झियो। तर पनि यस किसिमको इन्जिनलाई व्यवहारिक उपयोगितामा अनुकुल बनाउन वर्षौ सम्म अनेक प्रयोग प्रायेगिक र सैद्धांतिक अध्ययनको आवश्यकता भयो।
आन्तरिक दहन इन्जिनमा इन्धन को रूपमा डिजेल, पेट्रोल, अल्कोहल अथवा प्राकृतिक वा कृत्रिम ग्याँस इत्यादिको प्रयोग हुन्छ। तर साधारणत: पेट्रोल र डिजलको उपयोग अधिक हुन्छ।
मान्डय जिल्ला
मांड्य जिल्ला भारतीय राज्य कर्नाटकको एउटा जिल्ला हो।
पश्चिमी घाट
पश्चिमी घाट भारतको पश्चिमी तटमा स्थित भएको पर्वत श्रृंखलालाई पश्चिमी घाट भनिन्छ।
मथुरापाटी फूलबारी
मथुरापाटी फूलबारी नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
आठपहरिया भाषा
आठपहरिया (राई) भाषा नेपालमा बोलिने एक प्रमुख भाषा हो। यो भाषा विशेष गरी नेपालको धनकुटा जिल्लामा बोल्ने गरिन्छ। आठपहरियाहरूको बाहुल्य रूपमा धनकुटा नगरपालिका र त्यही नजीकको गाऊहरूमा बसोबास गर्ने गरेको पाईन्छ।
बाह्य कडीहरू
अथवा यो हेर्नुहोस्
भूमिचर नीलकण्ठ
भूमिचर नीलकण्ठ (Luscinia svecica) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
आगरा
आगरा उत्तर प्रदेश प्रान्तको एक जिल्ला शहर अनि तहसील हो। ताजमहल आगराको पहचान हो र यो यमुना नदीका किनार बसेको छ आगरा २७.१८° उत्तर ७८.०२° पूर्वमा यमुना नदीका तटमा स्थित छ। समुद्र-तलदेखि यसको औसत उचाई करीब १७१ मीटर (५६१ फीट) छ। यो उत्तरमा मथुरा, दक्षिणमा धौलपुर, पूर्वमा फेरिोजाबाद, शिकोहाबाद, दक्षिणपूर्वमा फतेहाबाद र पश्चिममा भरतपुरदेखि घेरिएको छ। आगरा उत्तर प्रदेशको तेस्रो सबैभन्दा ठूलो शहर हो।
इतिहास
आगरा एक ऐतिहासिक नगर हो, जसका प्रमाण यो आफ्नो चारहरूतर्फ समेटेको छ। त्यस्तो त आगराको इतिहास मुख्य रूपले मुगल कालदेखि जानिन्छ तर यसको सम्बन्ध महिर्शि अन्गिरादेखि छ जो १००० वर्श ईसा पूर्व भएका थिए। इतिहासमा पहिलो उल्लेख आगराको महाभारतका समयदेखि मानिन्छ, जब यसलाई अग्रबाण वा अग्रवनका नामले सम्बोधित गरिन्थ्यो। भन्दछन् कि पहिला यो नगर आयॅग्रहका नामले पनि जानिन्थ्यो। तौलमी पहिलो ज्ञात व्यक्ति थियो जसले यसलाई आगरा नामले सम्बोधित गरे।
आगरा शहरलाई सिकन्दर लोदीले सन् १५०६ ई. मा बसाएका थिए। आगरा मुगल साम्राज्यलाई मन पर्ने ठाउँ थियो। आगरा १५२६ देखि १६५८ सम्म मुगल साम्राज्यको राजधानी रह्यो। आज पनि आगरा मुगलकालीन संरचना भवनहरु जस्तै - ताज महल, लाल किला, फतेहपुर सीकरी आदिको कारणले एक विख्यात पर्यटन-स्थल हो। यी तीनहरू भवनहरू यूनेस्को विश्व धरोहर स्थलको सुचीमा सामेल छन्। बाबर (मुगल साम्राज्यको जनक)ले यहाँ चौकोर (आयताकार एवं वर्गाकार) बगैंचाहरूको निर्माण गराए।
जनसांख्यिकीय आँकडा
सन् २००१को जनगणनाका अनुसार, आगराको जनसङ्ख्या १,२५९,९७९ छ। आगराको जनसङ्ख्याको ५३% पुरूष र ४७% महिलाहरू छन्। यहाँको औसत साक्षरता दर ६५% छ, जसमा ७६% पुरुष र ५३% महिलाहरू साक्षर छन्। यो राष्ट्रिय औसत ५९.५% भन्दा अधिक छ। आगराको ११% जनसङ्ख्या ६ वर्षदेखि तलका बच्चाहरूको छ।
ताजमहल
आगराको ताजमहल, शाहजहाँको प्रिय बेगम मुमताज महलको मकबरा, विश्वको सबैभन्दा प्रसिद्ध भवनहरू मध्ये एक हो। यो विश्वका नयाँ ७ अजूबों मध्येको एक हो र आगराको तीन विश्व सांस्क्रतिक धरोहरहरू मध्ये एक हो। अन्य दुई धरोहरहरू आगरा किला र फतेहपुर सीकरी हुन।
यसको १६५३ मा निर्माण पूरा भएको थियो। यो मुगल बादशाह शाहजहाँले आफ्नो बेगम मुमताज महलको सम्झनामा बनाए। पूरा श्वेत संगमर्मरमा तराशा भयो, यो भारसम्मो नैं छैन विश्वको पनि अत्युत्तम कृति हो। पूर्णतया सममितीय स्मारकका बन्नमा बाइस वर्ष लागोस् (१६३०-१६५२), अनि बीस हजार कारीगरहरूको अथक मेहनत पनि। यो मुगल शैलीका चार बगैंचाका साथ स्थित छ। फारसी वास्तुकार त्यस्ताद ईसा खांका दिशा निर्देशमा यसलाई यमुना नदीका किनारमा बनाइएको छ। यसलाई मृगतृष्णा रूपमा आगराका किलेदेखि हेर्न सकिन्छ, जहाँदेखि शाहजहाँ जीवनका अन्तिम आठ वर्षहरूमा, आफ्नो पुत्र अनिंगजेब द्वारा कैद गरिनमा देखा गर्थ्यो। यो सममितिको आदर्श नमूना छ, जो कि केही दूरीदेखि हेर्नमा हावामा तैरता भयो प्रतीत हुन्छ। यसका मुख्य द्वारमा कुरआनको आयतहरू आफूी भएका हुन्। त्यसको माथि बाइस साना गुम्बद छन्, जो कि यसका निर्माणका वर्षहरूको संख्या बताउँछन्। ताजलाई एक लालबलुआ पत्थरका चबूतरेमा बनेका श्वेत संगमर्मरका चबूतरेमा बनाइएको छ। ताजको सर्वाधिक सुन्दरता, यसका इमारसम्मा बराबर उँचा महान गुम्बदमा बसी छ। यो ६० फीट व्यास का, ८० फीट ऊंचा छ। यसका तल नैं मुमताजको कब्र छ। यसका बराबर हीमा शाहजहाँको पनि कब्र छ। भित्री क्षेत्रमा रत्नहरू अनि बहुमूल्य पत्थरहरूको कार्य छ। खुलने समय : ६ प्रातःदेखि ७:३० साँयः (शुक्रवार बन्द)
आगराको किला
आगराको एक अन्य विश्व धरोहर स्थल छ आगराको किला। यो आगराको एक प्रधान निर्माण छ, जो शहरका बीच सर उठाए खडा छ। यसलाई कहिले कभार रातो किला भि भनिन्छ। यो अकबर द्वारा १५६५ मा बनाइएको थियो। पछि शाहजहाँ द्वारा यस किल्लाको पुनरोद्धार रातो बलुआ पत्थरदेखि गराइएको, अनि यसलाई किल्लादेखि प्रासादमा बदलिएको छ। यहाँ संगमर्मर र पीट्रा ड्यूरा नक्काशीको क्महीन कार्य गरिएको छ। यस किल्लाको मुख्य भवनहरूमा मोती मस्जिद, दीवान-ए-सामान्य, दीवान-ए-खास, जहाँगीर मह्ल, खास महल, शीश महल एवं मुसम्मन बुर्ज आउँछन्। महान मुगल सम्राट अकबरले यसलाई १५६५ मा बनाए, जसमा त्यसको पौत्र शाहजहाँका समयसम्म निर्माण कार्य बढ्दै रहे। यस किल्लाका निषिद्ध क्षेत्रहरूमा भित्री छिपा भयो स्वर्ग जस्तो स्थान छ। यो किला अर्ध-चन्द्राकार छ, जो पूर्वमा केही चपटा छ, नजीकको सीधी देवल नदीतर्फ वाली छ। यसको पूर्ण परिधि छ २.४ किलो मीटर, जो दोहरिया परकोटे वाली किलेनुमा चहारदेवलीदेखि घिरी छ। यस देवलमा साना अन्तरालहरूमा बुर्जीहरू छन्, जिनपर रक्षा छानाहरू बनेका छन्। यस देवललाई ओएक ९ नीटर चौडी अनि १० मीटर गहरी खाडलले घेरेको छ। शिवाजी यहाँ १६६६मा पुरंदर सन्धि हेतु आएका थिए। तिनको यादमा एक बडि मूर्ति यहाँ स्थापित छ। यो किला मुगल स्थापत्य कलाको एक जीवंत उदाहरण छ। यहीं देखि्दछ, कसरी उत्तर भारतीय दुर्ग शैली दक्षिणदेखि पृथक थियो। दक्षिण भारतमा अनेकहरू दुर्ग छन्, जसमा भन्दा अधिकांश सागर तटमा छन्।
फतेहपुर सीकरी
मुगल सम्राट अकबरले फतेहपुर सीकरी बसाई, अनि आफ्नो राजधानी वहाँ स्थानान्तरित गरे यो आगरादेखि ३५ कि.मी. टाडा छ। यहाँ अनेकहरू भव्य इमारतहरू बनवायीं। पछि पानीको कमीका चलते, वापस आगरा फर्के। यहाँ भि बुलंद ढोका, एक विश्व धरोहर स्थल छ। बुलंद ढोका वा 'उदात्त प्रवेश द्वार' महान मुगल सम्राट द्वारा बनाइएको थियो,बुलंद ढोका ५२ कदमदेखि संपर्क गरेकोछ.बुलंद ढोका ५३.६३ मीटर उँचा र ३५ मीटर चौडा छ. यो रातो र शौकीन बलुआ पत्थरदेखि बनाएको छ, नक्काशी र कालो र सेतो संगमरमर द्वारा सजाया.बुलंद ढोकाका मध्य चेहरियामा एक शिलालेख अकबर धार्मिक समझको दायरा दर्शाउँदछ.
इत्तेमादुल्ला मकबरा
सम्राज्ञी नूरजहाँले एतमादुद्दौलाको मकबरा बनाए। यो त्यसको पिता घियास-उद-दीन बेग, जो जहाँगीरका दरबारमा मन्त्री पनि थिए,को यादमा बनाइएको थियो। मुगल कालका अन्य मकबरहरूदेखि अपेक्षाकृत सानो हुने से, यसलाई धेरै बार श्रङ्गारदान पनि भनिन्छ। यहाँका बाग, पीट्रा ड्यूरा पच्चीकारी, अनि धेरै घटक ताजमहलदेखि मिल्दै छन्।
जामा मस्जिद
जामा मस्जिद एक विशाल मस्जिद छ, जो शाहजहाँको पुत्री, शाहजादी जहाँआरा बेगमलाई समर्पित छ। यसको निर्माण १६४८ मा भएको थियो, र यो आफ्नो मीनार रहित ढाँचे तथा विषेश प्रकारका गुम्बदका लागि जानी जान्छ।
चीनीको रोजा
चीनीको रोजा शाहजहाँका मन्त्री, अल्लामा अफजल खान शकरउल्ला शिराज,लाई समर्पित छ र आफ्नो पारसी शिल्पकारी भएका चमकिला निला रंगका गुम्बदका लागि दर्शनीय छ।
रामबाग
भारसम्मो सबैभन्दा पुराना मुगल उद्यान, रामबाग, मुगल शासक बाबरले सन् १५२८ मा बनाए। यो उद्यान ताजमहल देखि २.३४ किमी. टाडा उत्तर दिशामा स्थित छ।
सोसामान्यी बाग
स्वामीबाग समाधि हुजूर स्वामी महाराज (श्री शिव दयाल सिंह सेठ)को स्मारक/ समाधि छ। यो नगरका बाह्य क्षेत्रमा छ, जसलाई स्वामी बाग भन्दछन्। ती राधास्वामी मतका संस्थापक थिए। तिनको समाधि तिनको अनुयाइहरूका लागि पवित्र छ। यसको निर्माण 1908 मा आरम्भ भएको थियो, र भन्दछन्, कि यो कहिले समाप्त छैनगा। यसमा पनि श्वेत संगमर्मरको प्रयोग भएको छ। साथै नक्काशी अनि बेलबूटहरूका लागि रङ्गीन संगमर्मर अनि केही अन्य रङ्गीन पत्थरहरूको प्रयोग गरिएको छ। यो नक्काशी अनि बेल बूटे एकदम जीवंत लाग्दछन्। यो भारत भरमा कहीं छैन देखि्दछन्। पूण भएमा यस समाधिमा एक नक्काशीकृत गुम्बद शिखरका साथ एक महाद्वार हुनेछ। यसलाई कहिले कभार अर्को ताज पनि भनिन्छ।
सिकंदरा (अकबरको मकबरा)
आगरा किलादेखि मात्र १३ किलोमीटरको दूरी पर, सिकंदरामा महान मुगल सम्राट अकबरको मकबरा छ। यो मकबरा त्यसको व्यकतित्वको पूर्णतालाई दर्शाउँदछ। सुन्दर वृत्तखंडका आकारमा, रातो बलुआ-पत्थरदेखि निर्मित यो विशाल मकबरा हरिया भरे उद्यानका बीच स्थित छ। अकबरले स्वयं नैं आफ्नो मकबरेको रूपरेखा तैयार गरवाई थियो र स्थानको चुनाव पनि त्यसले स्वयं नैं गरेको थियो। आफ्नो जीवनकालमा नैं आफ्नो मकबरेको निर्माण गरवाना एक तुर्की प्रथा थियो, जसको मुगल शासकुन्ले धर्मको प्रकार पालन गरे। अकबरका पुत्र जहाँगीऱले यस मकबरेको निर्माण कार्य १६१३मा सम्पन्न गराए।
मरियम मकबरा
मरियम मकबरा, अकबरको ईसाई बेगमको मकबरा छ, जो आगरा र सिकन्दराका बीचमा छ।
मेहताब बाग
मेहताब बाग, यमुनाका ताजमहलदेखि विपरीत अर्का किनारमा छ।
वाह्य सूत्र
आगरानामा :ळेखक सतीश चन्द्र चतुर्वेदी
बेङ्कटेश्वर मन्दिर (क्यालिफाेर्निया)
अमेरिकाको क्यालिफोर्नया राज्यको कैलाबसेस सहर नजिकै रहृको मालिबु भन्ने स्थानमा निर्मित मन्दिरको नाम मालिबु हिन्दु मन्दिर हो । यो मन्दिरको नाम जे भए पनि यो दक्षिण भारतको तिरुपति वेङ्कटेश्वर मन्दिरकै शैली र आकारमा निर्माण भएको छ । यो मन्दिर दक्षिण क्यालिफोर्नियाको हिन्दु मन्दिर संरक्षण समितिको संरक्षण र सञ्चालनमा रहेको छ । दक्षिण क्यालिफोर्नियाका हिन्दुहरूले यस मन्दिरलाई आफ्नो आस्थाको केन्द्र मान्द छन् ।
एरोस्मिथ
एरोस्मिथ एक बहुचर्चित अमेरिकी हार्ड रक सांगितीक समूह हो ।
कुलुङ (राई) भाषा
कुलुङ (राई) भाषा नेपालमा बोलिने एक प्रमुख भाषा हो।
बाह्य कडीहरू
भाषाहरूको ISO कोड
अथवा यो हेर्नुहोस्
विद्याधर मल्लिक
विद्याधर मल्लिक (वि.सं. २०१४ - ) नेपालका वर्तमान मन्त्री हुन्। यिनी अन्तरिम चुनावी मन्त्रीपरिषद् २०६९मा मन्त्री छन्। नवनियुक्त सङ्घीय मामिला, स्थानीय विकास तथा स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयको कार्यभार सम्हालेका मन्त्री मल्लिक निजामती सेवाबाट आएका हुन्। उनी कुशल प्रशासकको सूचीमा पर्छन्।
पेरू
पेरु गणतन्त्र (स्पेनिया :- República del Perú रेपुब्लिका देल पेरु) दक्षिण अमेरिकाको एक देश हो। त्यसको राजधानी र सबभन्दा ठूलो शहर लिमा हो। पेरुको आन्देस हिमशृखलाको पहाडी क्षेत्रमा रहेको प्रसिद्ध इङ्का अधिवासीको प्राचीन शहर माचु पिक्चु हो। त्यसलाई "इङ्काको बेपत्ता शहर" भन्दछन्। विश्व सम्पदा स्थल हो।
जनसङ्ख्या
सन् २००७मा पेरुको जनसङ्ख्या अन्दाजी २८,६७५,००० थियो।
अङ्गिका भाषा
अङ्गिका भारतको बिहार र झारखण्डका केही भागहरूका साथै नेपालको केही भागहरूमा बोलिने एक पूर्वी आर्य भाषा हो। अङ्गिका छिमेकी भारतीय भाषाहरू जस्तै मैथिली, बङ्गाली, भोजपुरी र मगहीसँग नजिकको सम्बन्ध छ। ऐतिहासिक रूपमा यो अलग लिपिमा लेखिएको थियो जसलाई 'अङ्ग लिपि' भनिन्छ। पछि लेखकहरू कैथी लिपि र अन्ततः देवनागरी लिपिमा सरेका थिए।
भौगोलिक वितरण
अङ्गिका मुख्यतया दक्षिण-पूर्वी बिहार, मुङ्गेर, भागलपुर र झारखण्डको सन्थाल परगना मण्डल सहित बोलिन्छ। यसका वक्ताहरूको सङ्ख्या लगभग १.५ करोड मानिसहरू छन्। भारतको बिहार र झारखण्ड राज्यहरू बाहेक, यो नेपाली तराईको मोरङ जिल्लामा पनि अल्पसङ्ख्यक भाषाको रूपमा बोलिने गरिन्छ। नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८ मा मोरङका १.९% जनताले अङ्गिकालाई आफ्नो मातृभाषाको रूपमा फिर्ता गरेका थिए।
सीतापुर, बाँके
सीतापुर नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र, बाँके जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
पौडी
पौडी हात खुट्टाको सहायताले पानीमा गरिने कृयाकलाप वा एक प्रकारको खेल हो ।
सिङ्गलिला हिमशृङ्खला
सिंगलिला हिमश्रृङ्खला हिमालय पर्वतश्रृंखला अन्तरगत नेपाल र भारतको सीमावर्ती क्षेत्रमा अवस्थित एउटा रमणीय पर्वतश्रेणी हो। यसमा कञ्चनजंघा लगायतका हिम चुचुराहरू अवस्थित रहेका छन्। इलामका जोगमाई, माईखोला तथा भारतका रंगीत बालासन जस्ता नदीहरू यसै श्रृंखलाबाट उत्पत्ति भएका छन्।
मामलिङ
यो नेपालको कोशी अञ्चलको सङ्खुवासभा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
पुलुकिसी नाच
पुलुकिसी नाच काठमाडौँ उपत्यकाका नेवार समुदायले इन्द्रजात्राको उपलक्षमा नाच्ने परम्परागत नृत्य हो । देवताका राजा इन्द्रको वाहन ऐरावतहात्तीको प्रतिकका रूपमा(किलागलका पुलुकिसी) पुलुकिसी नाच नचाउने गरिन्छ ।
मैसूर जिल्ला
मैसूर जिल्ला भारतीय राज्य कर्नाटकको एउटा जिल्ला हो।
जयन्ती फूल
जयन्ती फूल एक प्रकारको लहरे फूल हो । यस फूलको अंग्रेजीमा अनेकौं नाम रहेका छन् । त्यी हुन् - Cypress Vine, Morning Glory, Cardinal Creeper, star glory आदि ।
यो फूल दक्षिण अमेरिकाको उत्तरी क्षेत्रबाट संसारभर फैलिएको पाईन्छ । जयन्ती फूललाई घर, बगैंचाको शोभा बढाउने फूलको रुपमा पनि लिईन्छ ।
यो फूल गर्मी र जाडो दुबै याममा फुल्दछ । जयन्ती फूल उत्तरी गोलार्धको समशितोष्ण क्षेत्रमा अगस्ट देखि डिसेम्बरसम्म लगातार फुलिरहन्छ भने दक्षिणी गोलार्धको समशितोष्ण क्षेत्रमा फेब्रुअरी देखि जुनसम्म लगातार फुलिरहन्छ ।
जयन्ती फूल विना मल र रेखदेख पनि जस्तोसुकै ठाउँमा सजिलै हुर्किन सक्छ । गर्मी हावापानी भएका ठाउँहरुमा यो फूल आक्रमक वनस्पतिको रुपमा फैलिन सक्छ ।
संसारको सबैभन्दा सानो चरा "हमिङ बर्ड" जयन्ती फूलप्रति एकदमै आकर्षित हुने भएकोले यस फूललाई Humming Bird Vine पनि भनिन्छ ।
चाम्लिङ भाषा
सुतेको को तिमी
चाम्लिङ भाषा(राई) नेपालमा बोलिने एक प्रमुख भाषा हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
हाम्रा पुर्खाहरू एवम् मेरा आमा बाबा
बाह्य कडीहरू
भाषाहरूको ISO कोड
अथवा यो हेर्नुहोस्
मंगलटार, काभ्रे
मंगलटार नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
हिमाली रातोकण्ठ
हिमाली रातोकण्ड नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा हिमालयन रुबिथ्रोट (Himalayan rubythroat) भनिन्छ।
जीवन अधिकारी
जीवन अधिकारी (सन् १९५०) संगीतकार हुन्। उनी भारतको सिलिगुढी, बागडोगरामा बस्छन्। उनले उद्धव पौडेलले बनाएका दुई चलचित्र तिलहरी र परिवारमा संगीत दिएका छन्। त्यसबाहेक उहाँले सिलिगुढीमा प्रचलित बङ्गाली र सात्री भाषाका साना पर्दाका चलचित्र, भिडियो चलचित्र आदिमा संगीत दिएका छन्। उनको मुख्य पेसा कानुनसेवी हो उनी वकालत गर्छन्। उनका दाजू रामलाल अधिकारी प्रसिद्ध भारतीय नेपाली साहित्यकार थिए।
जीवनी
अधिकारीको जन्म सन् १९५० जनवरी १मा दार्जिलिङको तकभर चिया कमानको तेस्रो विभागमा भएको हो। त्यही कमानमा वरिष्ठ साहित्यकार तथा चित्रकार लैनसिंह बाङ्देलको जन्म भएको हो। बुबा भक्तिप्रसाद र आमा मनमायाका छ छोरा र ४ छोरी जन्मे। अधिकारीको मूलथलो इलामको कोलबुङ (मार्से) हो। कामको खोजीमा बुबा दार्जिलिङ गएका थिए। उनका दाइहरू इलाममा जन्मे। उनी दार्जिलिङमा जन्मे। घरबाट उकालो धाएर उनले रात्रिस्कुलमा अक्षर खुट्याए। पाठशाला पुग्न साढे दुई घन्टा लाग्थ्यो। उनले कक्षा ८ सम्म बेटेन हाइस्कुलमा पढे। कक्षा ९ र १० दार्जिलिङको टर्नबुल उच्च विद्यालयमा भयो। सन् १९६७मा म्याट्रिक पास भए। त्यसपछि म सिलिगुढी गए। त्यहाँको कलेजबाट बीकम र नर्थ बङ्गाल युनिभर्सिटीबाट एमकम र एलएलबीसम्म पढे। बीकम, एमकम र एलएलबी पढ्दा आफैं कमाउँथे। दिउँसो जागीर खाएर राति पढ्थे। म त्यसबेला बागडोगराको एउटा प्राथमिक स्कुलमा पढाउन थाले। त्यहाँ नेपालीभाषीहरू थिए। साना नानीहरू पढ्दैनथे। उनले सन् १९६८ देखि सन् १९८४ सम्म उक्त स्कुलमा पढाए। स्कुलको सञ्चालक समितिमा पनि रहे।
संगीतमा रूचि
सानैदेखि संगीतमा रुचि राख्ने अधिकारीले सुरुमा हार्मोनियममा 'जय शिव शंकर भोलेनाथ...' भजन गाए। पछि नेपाली गीतहरू सिके। उनलाई कक्षा ६/७मा हुँदा हार्मोनियम बजाउन आउँथ्यो। कक्षा ९मा पढ्दा शनिबारको आधा दिन बिदामा म गोपाल योञ्जनको रिहर्सल हेर्न कला मन्दिर जान्थे। पछि सावन क्लब जान थाले। त्यहाँ अगमसिंह गिरीले पढाउँथे। गोपाल योञ्जन, नगेन्द्र थापा, मनबहादुर मुखिया, अरुणा लामाचाहिं दाइका समकालीन थिए। दिव्य खालिङ उनका सहपाठी हुन्। उनीहरू कक्षामा पछाडि बस्थे र डेस्क-बेन्च बजाएर धुन तयार पार्थे। सन् १९६५मा पढाइ नभएका बेला कक्षामा गीत गाइरहेको गोपाल योञ्जनले सुनेर गीत प्रतियोगितामा जान हौसला दिए। अधिकारीले जितेन्द्र बर्देवासँग संगीतको तालिम लिए। सन् १९६७मा सिलिगुढी आएपछि बङ्गाली मास्टर कानन कर्मकारलाई संगीतका गुरु थापे। ६/७ वर्ष शास्त्रीय संगीत सिके।
अक्किनेनी नागार्जुन
अक्किनेनी नागार्जुन (जन्म: सन् १९५९ अगस्ट २९) एक अभिनेता, निर्माता, टेलिभिजन प्रस्तुतकर्ता र उद्यमी हुन् जसले मुख्यतया तेलुगु भाषाका चलचित्रहरूमा काम गर्छन्। उनले केही हिन्दी र तमिल भाषाका चलचित्रहरूमा पनि काम गरिसकेका छन्। उनले नौ राज्य नन्दी पुरस्कार, तीन चलचित्रफेयर पुरस्कार दक्षिण र एक राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार प्राप्त गरेका छन्।
नागार्जुनले १०० भन्दा बढी चलचित्रहरूमा अभिनय गरिसकेका छन्। उनी जीवनी चलचित्रहरूमा कामका लागि परिचित छन्। उनले सन् १९९७ को चलचित्र 'अन्नामय्या'मा १५औँ शताब्दीका सङ्गीतकार अन्नमाचार्य, सन् २००२ को चलचित्र 'अग्नि वर्षा'मा 'यवक्री' (तपस्वी भारद्वाजका छोरा), सन् २००३ को 'एलओसी: कारगिल' चलचित्रमा मेजर पद्मपानी आचार्य, सन् २००६ को चलचित्र 'श्री रामादासु'मा १७औँ शताब्दीका सङ्गीतकार कन्चेरा गोपन्ना, सन् २०११ को चलचित्र 'राजन्ना'मा सुदला हन्मान्थु, सन् २०१२ को चलचित्र 'शिरडी साई'मा शिरडीको साई बाबा, सन् २०१३ चलचित्र 'जगतगुरु'मा आदि शङ्करा, र सन् २०१७ को चलचित्र 'ओम नमो वेंकटेशया'मा हथिराम भावजीको भूमिका खेलेका थिए।
सन् १९८९ मा उनले मणि रत्नम निर्देशित रोमान्टिक नाट्य चलचित्र 'गीताञ्जली'मा अभिनय गरेका थिए जसले उनलाई उत्तम लोकप्रिय चलचित्र प्रदायक प्रदान गर्ने सम्पूर्ण मनोरञ्जनको लागि राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार जिताएको थियो। सन् १९९० मा उनले 'शिव'को हिन्दी रिमेकबाट बलिउड चलचित्र क्षेत्रमा पदार्पण गरेका थिए। सन् १९९८ मा उनले ऐतिहासिक चलचित्र 'अन्नामय्या'मा अभिनयका लागि राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार-विशेष उल्लेख प्राप्त गरेका थिए।
सन् २०१३ मा उनले दिल्ली चलचित्र महोत्सवको १०० वर्षको भारतीय सिनेमा उत्सवमा दक्षिण भारतको सिनेमाको प्रतिनिधित्व गरे थिए भने रमेश सिप्पी र विशाल भारद्वाजले बलिउडको प्रतिनिधित्व गरेका थिए।
बाल्यकाल
अक्किनेनी नागार्जुन सन् १९५९ अगस्त २९ मा मद्रास (वर्तमान चेन्नई) मा जन्म भएको थियो। उनी दिग्गज अभिनेता अक्किनेनी नागेश्वर राव र अन्नपूर्णाका छोरा हुन्। उनको परिवार चेन्नईबाट हैदराबाद बसाई सरेको थियो जहाँ उनले हैदराबाद पब्लिक स्कुल र लिटिल फ्लावर जुनियर कलेजमा अध्ययन गरेका थिए। उनले मद्रासको इन्जिनियरिङ कलेजबाट आफ्नो इन्जिनियरिङ विषयको एक वर्ष पूरा गरेका थिए। उनले आफ्नो बिएस इस्टर्न मिसिगन युनिभर्सिटीबाट मेकानिकल इन्जिनियरिङको डिग्री प्राप्त गरेका छन्।
जैन्तापुर उपजिल्ला
जैन्तापुर बङ्गलादेशको सिलेट जिल्लाको एक उपजिल्ला हो। यो उपजिल्ला सिलेट विभाग अन्तर्गत पर्दछ।
भूगोल
जैन्तापुर उपजिल्ला बङ्गलादेशको दक्षिण पूर्व भागमा पर्छ भने यो उपजिल्ला २४°५९' देखि २५°११' उत्तर अक्षांश र ९२°०३' देखि ९२°१४' पूर्वी देशान्तरमा अवस्थित छ। जैन्तपुर उपजिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये २८७.३३ वर्ग किलोमिटर ओगटेको छ। यस उपजिल्लालाई भारतको मेघालय राज्यले उत्तर, कानाइघाट र गोलापगञ्ज उपजिल्लाले दक्षिण, कानाइघाट उपजिल्लाले पूर्व, सिलेट सदर र गोवाइनघाट उपजिल्लाले पश्चिमबाट घेरेका छन्। शाडि, गोवाइन, पिवाइन, दमदम सिमसार क्षेत्र, बड दैवा, शिलचाँद, बड डुङ्गाई, उनाइ, बलालि, नलकुरि बिल आदि यस उपजिल्लाका प्रमुख नदी तथा नहरहरू हुन्। जाफलङ पहाड यस उपजिल्लाको उत्तर पूर्वमा अवस्थित छ।
जनशाङ्खिकि
जिल्ला विभाग प्रतिवेदनका अनुसार यस जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या १२१४५८ रहेको छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या ६३२५४ छ भने महिलाको जनसङ्ख्या ५८२०४ रहेको छ। धर्मका आधारमा यस जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १०९१२३  छ भने हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १२०६६ छ। त्यस्तै गरी बौद्ध धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ९२, इसाई धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १७ र अन्य धर्मका मानिसहरूको जनसङ्ख्या १६० रहेको छ। यस उपजिल्लामा खासिया जनजाति बसोबास गर्छन्। यस उपजिल्लामा २२७ मस्जिद र ७ मन्दिर, २ गिर्जाघर र ४ चिहानहरू रहेका छन्। यस उपजिल्लाका ५७.०८% जनसङ्ख्याले शुद्ध पिउने पानीका लागि पानी तान्ने मोटर र धारोको प्रयोग गर्दै आएका छन् भने २८.८१% ले पोखरी, १.८१% ले टुटी र १२.३०% ले अन्य माध्यमबाट पानीको प्रयोग गर्दै आएका छन्। यस उपजिल्लाको कुल घरहरू मध्ये २५.५४% घरहरूमा अझै पनि सुविधा सम्पन्न अर्थात पक्की सौचालय सुविधा रहेको छैन। यस उपजिल्लामा १ उपजिल्ला स्वस्थ्य केन्द्र, ५ सङ्घ स्वास्थ्य तथा परिवार नियोजन केन्द्र, १९ सामुदायिक स्वस्थ्य संस्था रहेका छन्।
अर्थतन्त्र
यस उपजिल्लाको अर्थतन्त्र मुख्यतया कृषिमा आधारित छ। यस उपजिल्लाका अधिकांश मानिसहरू किसान हुन्। यस उपजिल्लामा मुख्यतया धान, चिया, आलु, प्याज, पानको पात तथा अन्य अन्न बालीहरू उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा मुख्यतया कटहर, भुइँकटर, पानको पात, कागती, खरबुजा आदि उत्पादन हुँदै आएको छ। यस उपजिल्लामा धान कुटानी केन्द्र, गहुँ पिसानी केन्द्र, काष्ठ सामग्री उत्पादन केन्द्र, बरफ उद्योग तथा प्लाष्टिक सामग्री उत्पादन कारखाना रहेका छन्। यस उपजिल्लाले मुख्यतया पानको पात, चुन ढुङ्गा, बदाम, चिया लगायत मौसमी तरकारी र अन्य फलफूलहरू निर्यात गर्दै आएको छ। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख रहेको खैनी पनि निम्न मात्रमा उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा १० हाटबजार तथा मेलाहरू सञ्चालन रहेका छन्। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख ठेला, गोरू गाडा र रथहरू सामान ओसारपसार तथा यातायातका साधन बन्द‌ै आएका छन्। यस उपजिल्लामा थुप्रै माछापालन केन्द्र, दुग्ध सङ्कलन केन्द्र तथा कुखुरापालन केन्द्र रहेका छन्।
यस जिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती हो जसमा जिल्लाकै ५३.३८% मानिसहरू संलग्न छन्। यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै मजदुरीमा १०.३२%, उद्योगमा ०.७०% वाणिज्यमा १२.६०%, सञ्चार र यातायातमा १.७९%, निर्माण क्षेत्रमा ०.७९%, सुविधामा ४.७१%, धार्मिक सेवामा ०.६४%, वैदेशिक रोजगारी तथा भाडामा ०.१५% र अन्यमा १४.९२% रहेका छन्।
प्रशासन
प्रशासकीय जैन्तापुर थानाको स्थापना सन् १९०३ मा भएको थियो भने सन् १९८३ मा यसलाई उपजिल्लामा परिणत गरिएको थियो।
शिक्षा
यस जिल्लाको कुल साक्षरता दर ३५.११% रहेको छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता ३९.५१% छ भने महिलाको साक्षरता दर ३०.३४%रहेको छ। यस उपजिल्लामा ५ क्याम्पस, १६ माध्यमिक विद्यालय, ५३ प्राथमिक विद्यालय, ११ सामुदायिक विद्यालय, ५ बाल उद्धान केन्द्र र २३ मदरसाहरू रहेका छन्। यस उपजिल्लाका केही उत्कृष्ट शिक्षण संस्थाहरू यस प्रकार छन्; जैन्तापुर त‌यव अली डिग्री क्याम्पस (सन् १९९५), सेण्ट्रल जैन्तापुर उच्च विद्यालय (सन् १९५५), हरिपुर उच्च विद्यालय (सन् १९५७), जैन्तापुर सरकारी उच्च विद्यालय (सन् १८६७) आदि।
खालिङ (राई) भाषा
खालिङ (राई) भाषा नेपालमा बोलिने एक प्रमुख भाषा हो।
बाह्य कडीहरू
भाषाहरूको ISO कोड
अथवा यो हेर्नुहोस्
राजनीतिक अर्थशास्त्र
राजनीतिक अर्थशास्त्र (political economy)को अर्थ के हो भने यो विषय सुरुमा राजनीति शास्त्रको एक अंगको रूपमा थियो र यसको स्वतन्त्र अस्तित्व थिएन । उन्नाइसौँ शताब्दीमा विचारकहरूले के अनुभव गर्न थाले भने राजनीतिक अर्थशास्त्रले यस शास्त्रको सम्पूर्ण विषय वस्तु समेट्न सक्दैन । यस शास्त्रमा सामाजिक मानिसहरूका आर्थिक सम्बन्ध र त्यसमा भइरहने परिवर्तनहरूको अध्ययन गरिन्छ जबकि यस्ता कुराहरूको राजनीतिसंग कुनै सम्बन्ध हु“दैन । त्यसैले जर्मन अर्थशास्त्रीहरूले यस विषयलाई सामाजिक अर्थशास्त्र (Social Economics) भन्नु उचित ठाने । यसरी विभिन्न नामले सम्बोधित गरिएको यस विषयलाई उन्नाइसौ“ शताब्दीमा अर्थशास्त्र वा इकोनोमिक्स भन्ने प्रचलन भयो । कौटिलीय अर्थशास्त्रको कृतिलाई राजनीतिक अर्थशास्त्रको प्राचीनतम पुस्तक मान्न सकिन्छ ।
अर्थशास्त्र शब्दको अङ्ग्रेजी समानान्तर इकोनोमिक्स हो जुन ग्रीक ओइकोनोमियाबाट बनेको छ । यसको अर्थ घरेलु प्रबन्ध र व्यवस्थापन गर्नु हो तर वि.सं १८३३ मा यूरोपमा जब यस विषयको जन्म भएको थियो, यस विषयको स्वतन्त्र अस्तित्व र नामकरण समेत भएको थिएन । विलियम स्टेनली जेभन्सका विचारमा अर्थशास्त्रको जन्मदाता एडम स्मिथ नभएर रिचार्ड क्यान्टिलियन पछि विद्वान्हरूले यस विषयलाई वेल्थ, प्लुटोलोजी, क्रेमाटिस्टिक्स, क्याटेलेक्टिक्स, पोलिटिकल इकोनोमी आदि नामकरण गर्ने प्रयास गरे । अठारौ“ शताब्दीभर यस विषयको नाम पोलिटिकल इकोनोमी वा राजनीतिक अर्थशास्त्र नै रह्यो ।
मावादिन
यो नेपालको कोशी अञ्चलको सङ्खुवासभा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या
चेपाङ भाषा
चेपाङ भाषा नेपालमा बोलिने एक प्रमुख भाषा हो।
एलोरा गुफाहरू
एलोरा अथवा एल्लोरा (मूल नाम वेरुल) एक पुरातात्विक स्थल हो, यो स्थल भारतको औरंगाबाद, महाराष्ट्रबाट ३० कि.मि. (१८.६ मील) को दूरिमा अवस्थित छ । यो स्थलाई राष्ट्रकूट वंश को शासकहरूले बनाएको थियो । अफ्नो स्मारक गुफाको लागि  प्रसिद्ध, एलोरा युनेस्को द्वारा घोषित एक विश्व सम्पदा क्षेत्र हो ।
चेपाङ भाषा
बाह्य कडीहरू
भाषाहरूको ISO कोड
अथवा यो हेर्नुहोस्
साइबेरियाली रातोकण्ठ
साइबेरियाली रातोकण्ठ (Calliope calliope) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको प्रजाति हो ।
सुवासचन्द्र नेम्वाङ
सुवासचन्द्र नेम्वाङको जन्म सालमा इलाम जिल्लाको सुन्तलाबारीमा भएको हो। उनले कानुनमा स्नातक (बीएल) गरेका छन्।
संविधानसभा अध्यक्ष सुवासचन्द्र नेम्वाङ यसअघिको व्यवस्थापिका संसदमा पनि सभामुख हुनुहुन्थ्यो। त्यसअघि २०४८ र २०५२ मा गरी उहाँले दुई पटक राष्ट्रिय सभाको अध्यक्षको जिम्मेदारी सम्हालिसक्नु भएको छ। २०५६ को संसदीय निर्वाचनमा विजयी नेम्वाङ कानुन, न्याय तथा संसदीय व्यवस्था मन्त्री, सामान्य प्रशासन मन्त्री र संसदको सार्वजनिक लेखा समितिको अध्यक्ष समेत रहिसक्नुभएको छ। नेकपा(एमाले)को केन्द्रीय सदस्य र कानुन विभाग प्रमुख रहेका नेम्वाङ संविधानसभा सभासदमा इलामबाट निर्वाचित हुनुभएको हो।
कानुन व्यवसायीका रूपमा परिचित र प्राध्यापनमा समेत संलग्न रहिसकेका नेम्वाङले नेपाल बार एसोसिएसनको महासचिवको जिम्मेदारी सम्हालिसक्नुभएको छ। उहाँ २०२९ सालमा अनेरास्ववियुको अध्यक्ष हुनुहुन्थ्यो। विद्यार्थी जीवनदेखि नै राजनीतिमा लागेका नेम्वाङ २०३३ सालमा राजकाज मुद्दामा जेल पर्नुभएको थियो। उहाँ त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट कानुनमा स्नातक हुनुहुन्छ। अध्ययन र समाजसेवामा उहाँको रुचि छ। उहाँका दुई छोरा र दुई छोरी छन्। अघिल्लो निर्वाचन पछि जनतालाई पुर्‍याएको सेवा र जनता सँगको निकट संबन्धले आफूलाई विजयी बनाएको ठान्ने सुवासचन्द्र नेम्वाङ संविधानसभामा सङ्घीय एवं समावेशी लोकतान्त्रिक गणतन्त्रलाई संस्थागत गर्न क्रियाशील रहने बताउनुहुन्छ।
विद्यार्थी छँदा नै राजनीतिमा लागेका नेम्बाङ सालमा कम्युनिष्ट पार्टीमा प्रवेश गरेका हुन्। उनी नेकपा(एमाले)का तर्फबाट कानुन तथा न्याय मन्त्री बनेका थिए। २०६४ को संविधान सभा निर्वाचनमा इलाम जिल्ला क्षेत्र नं. २ बाट निर्वाचित भै संविधान सभाको अध्यक्षको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्थयो । २०७०को संविधान सभा निर्वाचन पछि ओनसरी घर्तिमगर संविधान सभाको अध्यक्ष हुनुभयो।
कार्यपालिका र व्यवस्थापिकाको शक्ति–प्रभाव न्यायालयमा सेट गर्ने पात्रमा सबैभन्दा अगाडि देखिन्छन्, संविधानसभाका अध्यक्ष एवं विघटित प्रतिनिधिसभाका सांसद सुवासचन्द्र नेम्बाङ । ०५१ देखि नबिराई सांसद चुनिएका नेम्बाङले आफ्नो ल फर्ममा काम गर्ने करिब एक दर्जनलाई उच्च अदालत र सर्वोच्च अदालतको न्यायाधीशमा पुर्‍याएका छन् । त्यसमध्ये केही अवकाश पाइसके भने धेरैजसाे पदमै छन् ।
नेम्बाङ, भरतराज उप्रेती, वैद्यनाथ उपाध्यायसहितको टिमले पायोनियर ल एसोसिएट्स चलाएको थियो । ०६४ र ०७० को दुवै संविधानसभामा नेम्बाङ अध्यक्ष थिए । ०४८ मा पुनरावेदन अदालतबाट न्यायालयमा छिरेका उपाध्याय ०६७ मा सर्वोच्चको न्यायाधीश बन्न सफल भएका थिए, जतिखेर नेम्बाङ संविधानसभाको अध्यक्षमा आसीन थिए ।
पायोनियरमै वकालत अभ्यास गरेका मनोज शर्मा अहिले सर्वोच्चको न्यायाधीश बनेका छन् । उनी ६ वैशाख ०७६ देखि सर्वोच्च छिरेका हुन् । नेम्बाङ राजनीतिमा सक्रिय हुन थालेपछि शर्मा पायोनियरमा कानुनी अभ्यासका लागि पुगेका थिए । उनी विवादास्पद पूर्वप्रधानन्यायाधीश दामोदरप्रसाद शर्माका नातेदार हुन् ।
नेपाली कांग्रेसको कोटाबाट न्यायाधीश बनेका कुमार रेग्मी सर्वोच्च छिर्नुमा समेत नेम्बाङको भूमिका रहेको जानकार स्रोतको दाबी छ । रेग्मीकी श्रीमती सोनाली रेग्मी पायोनियरमा काम गर्थिन् ।
नेम्बाङ आबद्ध ल फर्ममा काम गरेकी अञ्जु उप्रेती ढकाल उच्च अदालतको न्यायाधीश छिन् । उनी दिवंगत पूर्व न्यायाधीश भरतराज उप्रेतीकी छोरी हुन् । नेम्बाङको गृह जिल्ला इलामका कानुन व्यावसायी राजकुमार वन पनि अहिले उच्च अदालतको न्यायाधीश छन्। उनी हेटौंडा इजलासमा कार्यरत छन् ।
विराटगर उच्च अदालतमा कार्यरत मिलन राई नेम्बाङ संविधानसभाको अध्यक्ष भएको बेला अदृश्य रूपमा कानुनी सल्लाहकार थिए। हरि फुयाँललाई सर्वोच्चको न्यायाधीश बनाउन नेकपा भित्र सहमति जुट्न नसकिरहेकै बेला नेम्बाङले निर्णायक भूमिका खेलेका थिए। फुयाँल चार वर्ष २ महिना प्रधानन्यायाधीश बन्ने गरी भित्रिएका पात्र हुन्। उनले ०८८ देखि ०९२ सम्म न्यायालय हाँक्नेछन्।
तर, नेम्बाङ भने स्वार्थ बाझिने भएकैले ०५७ मा सार्वजनिक लेखा समितिको सभापति भएपछि आफू पायोनियर ल एसोसियट्सबाट औपचारिक रूपमा अलग भएको बताउँछन् । ‘आफन्तले एक पैसा बेगर ल फर्म किन छोडिस् भनेर गाली पनि गर्छन् । म ढंगले चल्दिनँ भनेर मलाई उनीहरूको आरोप छ’, नेम्बाङको दाबी छ । 'सुवास नेम्बाङ जहाँ जान्छ, त्यो ठाउँका मानिसले चान्स पाउँदैन' भन्ने आरोप आफूमाथि रहेको उनले जिकिर गरे । कार्यपालिका र व्यवस्थापिकाको शक्ति–प्रभाव न्यायालयमा सेट गर्ने पात्रमा सबैभन्दा अगाडि देखिन्छन्, संविधानसभाका अध्यक्ष एवं विघटित प्रतिनिधिसभाका सांसद सुवासचन्द्र नेम्बाङ । ०५१ देखि नबिराई सांसद चुनिएका नेम्बाङले आफ्नो ल फर्ममा काम गर्ने करिब एक दर्जनलाई उच्च अदालत र सर्वोच्च अदालतको न्यायाधीशमा पुर्‍याएका छन् । त्यसमध्ये केही अवकाश पाइसके भने धेरैजसाे पदमै छन् ।
D|नेम्बाङ, भरतराज उप्रेती, वैद्यनाथ उपाध्यायसहितको टिमले पायोनियर ल एसोसिएट्स चलाएको थियो । ०६४ र ०७० को दुवै संविधानसभामा नेम्बाङ अध्यक्ष थिए । ०४८ मा पुनरावेदन अदालतबाट न्यायालयमा छिरेका उपाध्याय ०६७ मा सर्वोच्चको न्यायाधीश बन्न सफल भएका थिए, जतिखेर नेम्बाङ संविधानसभाको अध्यक्षमा आसीन थिए ।
प्रतिनिधिसभा निर्वाचन २०७९
प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९मा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)का उम्मेदवार [[सुवासचन्द्र नेम्वाङ इलाम जिल्ला प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन क्षेत्र नं २ बाट ३०,०२०मत प्राप्त गरि प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी भएका छन्। उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी नेपाली काँग्रेसका उम्मेदवार डम्बर बहादुर खड्काले २९,००६मत प्राप्त गरेका थिए।
भोड्का
भोड्का (wódka, водка , vodka ) पोल्यान्ड, रूस र स्विडेनबाट विकसित भएको विभिन्न किसिमको प्रसोधित मादकपदार्थ हो। यो मुख्यतया पानी र इथानोलबाट बनाइने गरिन्छ, तर कहिलेकाँही यसलाई अशुद्धता र स्वादको लागि भिन्नै तरिकाले बनाइने गरिन्छ। परम्परागत रूपमा यो खाद्यान्नको तरल पदार्थ निकालेर त्यसलाई प्रसोधन गरेर बनाइने गरिन्छ। सन् १८०० मा आएर भोड्कालाई अन्नसँगै आलु मिसाइ प्रसोधन गरेर प्रयोगमा ल्याइएको हो, वर्तमान समयमा केही आधुनिक ब्रान्डहरूले फलको प्रयोग गरेर समेत भोड्का बजारमा ल्याइरहेको छ।
सन् १८९० देखि उत्पादित भोड्कामा ४०% रक्सी (८० युएस प्रमाण) रहेको छ। युरोपेली सङ्घले भोड्काको लागि न्यूनतम ३७.५% रक्सी राख्ने मापदण्ड बनाइसकेको छ। संयुक्त राज्य अमेरिकाको भोड्कामा न्यूनतम ४०% रक्सी हुनुपर्दछ।
भोड्का परम्परागत रूपमा पानी, चिसो, वा अन्य पेयपदार्थ नमिसाइ पिउने गरिन्छ। यसलाई प्राय बेलारुस, एस्टोनिया, फिनल्यान्ड, आइसल्यान्ड, लिथुआनिया, लात्भिया, नर्वे, पोल्यान्ड, रूस, स्विडेन, र युक्रेन जस्ता भोड्का सौखिनहरूको क्षेत्रमा चिसो पेयपदार्थको रूपमा व्यवहार गरिन्छ। यो भोड्का मार्टिनी, कोस्मोपोलिटन, भोड्का टोनिक, स्क्रु ड्राइभर, ग्रेहाउन्ड, कालो वा सेतो रूसी कक्टेल, मस्को म्युल, ब्लड मेरी र सिजरजस्ता ककटेल र मिश्रित पेयहरूमा पनि प्रयोग हुन्छ।
व्युत्पत्ति
ब्रिटेनिका विश्वकोश अनुसार, 'भोड्का' नाम रूसी शब्द 'भोडा' (पानी) र पोलिस शब्द 'वोदा' को सङ्क्षिप्त संज्ञा हो। यो शब्द सन् १४०५ मा पहिलो पटक स्यान्डोमर्सको पेलाटिनेटबाट पोल्यान्डको अदालतको दस्तावेजहरूमा दर्ता गरिएको थियो, सो दस्तावेजमा यी शब्दहरू औषधि र सौन्दर्य प्रसाधनको लागि उल्लेख गरिएको थियो। रूसी औषधिको सूचिमा 'भोड्का अफ ब्रेड वाइन' र 'भोड्का इन हाफ अफ ब्रेड वाइन' शब्द समावेस गरिएको छ। अल्कोहल वा रक्सी लामो समयदेखि औषधि बनाउनको लागि एउटा आधारको रूपमा प्रयोग गरिदैँ आएको छ। यसबाट 'भोड्का' शब्द 'वोदित' र 'रेजवोदित' अर्थात पानीसँग मिश्रित गर्नबाट विकसित भएको स्पष्ट सङ्केत दिन्छ।
साठीघर भगवती
साठीघर भगवती नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
श्रमिक
श्रमिक शव्दको अर्थ श्रम गर्ने बुझिन्छ। व्यवहारमा श्रमिक भन्नाले ज्याला अथवा रोज लिएर अर्काको काम (ढुंगा-मूढाको, भारी बोक्ने आदि) गरिदिने व्यक्तिलाई भनिन्छ यसलाई अङ्ग्रेजीमा लेबर (Labourer) भनिन्छ।
Blåsnipparbeider
जन्तर मन्तर (जयपुर)
जन्तर मन्तर भारतको जयपुरमा अवस्थित छ । जन्तर मन्तर पुरानो राजमहल 'चन्द्रमहल'सँग जोडिएको एक आश्चर्यजनक मध्यकालीन उपलब्धि हो ।
छन्त्याल भाषा
छन्त्याल भाषा नेपालमा बोलिने एक प्रमुख भाषा हो।
बाह्य कडीहरू
भाषाहरूको ISO कोड
अथवा यो हेर्नुहोस्
च्याख्ला
सुकेको मकैको गेडालाई कुटेर चामलको दाना जत्रो बनाईएको |
यसलाई भात जस्तै पकाएर खाइन्छ
माधवप्रसाद पौडेल
माधवप्रसाद पौडेल (वि.सं. २०१२- ) नेपालका पूर्व प्रशासक तथा वर्तमान मन्त्री हुन्। यिनी अन्तरिम चुनावी मन्त्रीपरिषद् २०६९मा सूचना तथा सञ्चार मन्त्री छन्। पौडेल २३ वर्ष कानुन मन्त्रालयअन्तर्गत काम गरेका उनले त्यहीँबाट अवकाश पाएका थिए। प्रधानमन्त्री कार्यालयको सचिवका रूपमा पनि जिम्मेवारी निर्वाह गरेका पौडलकै पालामा बैङ्क तथा वित्तीय संस्थासम्बन्धी ऐन आएको हो।
जीवनी
पौडेलको जन्म वि.सं. २०१२ फागुन १ गते रामेछाप जिल्लाको सैपुमा भएको हो। उनका बुवा सोमप्रसाद पौडेल र आमा तोरनकुमारी पौडेल हुन्। रामेछाप जिल्लाबाटै प्रवेशिका दिएका मन्त्री पौडेलले रुसको मस्कोस्थित लुमुम्बा विश्वविद्यालयबाट अन्तर्राष्ट्रिय कानुनमा स्नातकोत्तर गर्नुका साथै राजनीतिशास्त्रमा त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर गरेका छन्।
सरकारी-सेवा
वि.सं. २०४० सालमा शाखा अधिकृतबाट निजामती सेवामा प्रवेश गरेका उनी २०४५ सालमा उपसचिव, २०५२ सालमा सहसचिवमा र २०६३ सालमा सचिव भई आफ्ना जिम्मेवारीहरू पुरा गरेका थिए। सहसचिव र सचिवका रूपमा लामो समय कानुन मन्त्रालयमा काम गरेका पौडेलले प्रधानमन्त्री कार्यालयमा सचिवका रूपमा मानवअधिकार एकाइमा काम गर्दैगर्दा उमेर हदका कारण अवकाश पाएका हुन्।
समाजवादी पार्टी
समाजवादी पार्टी भारतको एक राजनीतिक दल हो। यो भारतीय राज्य उत्तर प्रदेशमा आधारित छ। यो ४ अक्टूबर १९९२ को दिन स्थापित भएको थियो । समाजवादी पार्टीको मुलायम सिंह यादव, उत्तर प्रदेश को पूर्व मुख्यमन्त्री र देशको पूर्व रक्षा मन्त्री रहनु भएका थिए ।
दनुवार भाषा
दनुवार भाषा नेपालमा बोलिने एक प्रमुख भाषा हो।
बाह्य कडीहरू
भाषाहरूको ISO कोड
अथवा यो हेर्नुहोस्
प्रमाणशास्त्र
प्रमाणशास्त्र यसलाई न्याय का अङ्ग मान्न सकिन्छ।शब्दहरूको उत्पत्ति तथा ब्याख्या सम्बन्धि अध्ययन
Gnoseologija
बहादुरपुर, सर्लाही
बहादुरपुर नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत जनकपुर अञ्चलमा पर्ने सर्लाही जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
जनसङ्ख्या
बहादुरपुर गाउँ विकास समितिको जनसङ्ख्या २,०१८ रहेको छ । बहादुरपुर गाउँ विकास समितिमा ३६२ घरधुरि छन ।
चञ्चले अर्जुनक
चञ्चले अर्जुनक (वैज्ञानिक नाम: Culicicapa ceylonensis) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
जिमी हेन्ड्रिक्स
जिमी हेन्ड्रिक्स एक अमेरिकी गायक, गीतकार तथा संगीतकार हुन् । उनको जन्म स.न् १९४२ को नोवेम्बर २७ मा अमेरिकाको वाशिङटन सहरमा भएको थियो ।
डाइभर्टिकुलोसिस
डाइभर्टिकुलोसिस भनेको ठूलोआन्द्रामा सङ्क्रमण नभई धेरै खाल्डाहरू (डाइभर्टिकुला) निर्माण भएको अवस्था हो। ठूलोआन्द्राको भित्तामा रहेको मांसपेशीय तहहरू कमजोर भएर कोलोनिक म्युकोसा तथा सब्म्युकोसामा खाल्डा परेपछि डाइभर्टिकुलोसिस हुने गर्दछ। डाइभर्टिकुलोसिस भएका अधिकांश मानिसहरूमा कुनैपनि लक्षणहरू देखापर्दैनन्। जब यस्ता खाल्डाहरूमा सङ्क्रमण हुन्छ तब यसले रोगको रूप लिन्छ, यस्तो अवस्थालाई डाइभर्टिकुलाइटिस भनिन्छ।
गोर्खेधाप
गोर्खेधाप पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, मेची अञ्चलको इलाम जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति थियो। दशौँ राष्ट्रिय जनगणना २०५८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४,८८९ रहेको थियो भने यस गाविसमा ८८९ घरधुरी रहेका थिए।
दार्जिलिङ जिल्ला
दार्जिलिङ जिल्ला (দার্জিলিং জেলা) पूर्वी भारतमा पश्चिम बङ्गाल राज्यको सबैभन्दा उत्तरमा पर्ने जिल्ला हो। यो जिल्ला भारतको पश्चिम बङ्गाल प्रान्तको १९ वटा जिल्लाहरू मध्ये एउटा जिल्ला हो। यो जिल्ला आफ्नो पहाडी रमणिय स्थलको लागि प्रसिद्ध छ, दार्जिलिङ, कयौँ पटक यस जिल्लालाई हिमालयको रानी भनेर र दार्जिलिङको चिया र यसको बासनालाई पुन:निर्देशित गरिन्छ। कालिम्पोङ, खरसाङ र सिलिगुडी, तीन अन्य प्रमुख सहरहरू, यस जिल्लाको उप विभागीय सदरमुकाम हुन।
भौगोलिक रूपमा यो जिल्ला दुई भागमा विभाजित गर्न सकिन्छ, पहाड र समतल भू-भागमा। जिल्लाको पुरै पहाडी क्षेत्र दार्जिलिङ गोर्खा पार्वत्य परिषद अन्तर्गत पर्दछ, एउटा स्वायत्त प्रशासनिक क्षेत्र जुन पश्चिम बङ्गाल राज्य सरकारको आधिनमा छ। यो परिषदको अधिकार जिल्लाको तीन पहाडी उपविभाग दार्जिलिङ, खरसाङ र कालिम्पोङ माथि छ। दार्जिलिङ हिमालयको दक्षिणको समथर क्षेत्र, जुन सिलिगुडी उपविभाग अन्तर्गत आउँछ, तराई भनेर चिनीन्छ। यो तराई उत्तरको पहाडको आधार देखि बिहारको पूर्णिया जिल्ला सम्म फैलेको छ, पूर्वमा जलपाइगुडी जिल्ला देखि लिएर पश्चिममा नेपाल सम्म फैलिएको छ। उत्तर देखि दक्षिण सम्मको यसको दूरी १८ मील (२९ किमी), छ र पूर्व देखि पश्चिम सम्मको यसको दूरी १६ मील (२६ किमी) छ।
इतिहास
दार्जिलिङको अधिकांश भाग सिक्किमको छोग्यालको आधिपत्यको एक हिस्सा बनेको थियो, जसले नेपालका गोर्खाहरू विरुद्ध असफल युद्धमा संलग्न थिए। १७८० देखि, गोर्खाहरूले दार्जिलिङको सम्पूर्ण क्षेत्र कब्जा गर्न धेरै प्रयास गरे। १९औँ शताब्दीको प्रारम्भमा, तिनीहरूले सिक्किमलाई टिस्टा नदी जत्तिकै पूर्वमा कब्जा गरिसकेका थिए र पूरै तराईलाई आफ्नो कब्जामा लिएका थिए।
यस बीचमा, अङ्ग्रेजहरू गोर्खाहरूलाई सम्पूर्ण उत्तरी सिमानामाथि कब्जा गर्नबाट रोक्नमा व्यस्त थिए। सन् १८१४ मा नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध सुरु भयो, जसको परिणामस्वरूप गोर्खाहरूको पराजय भयो र त्यसपछि १८१५ मा सुगौली सन्धिमा हस्ताक्षर भयो। सन्धिअनुसार नेपालले गोर्खाहरूले विलय गरेको सबै भूभाग फिर्ता गर्नुपर्ने थियो सिक्किमको छोग्याल ब्रिटिस ईस्ट इन्डिया कम्पनीलाई (अर्थात् मेची नदी र टिस्टा नदी बीचको क्षेत्र)। १४ फेब्रुअरी २०१७ मा, कालिम्पोङ जिल्ला दार्जिलिङ जिल्लाबाट छुट्टिएको थियो।
सन् १९८० को दसकमा, गोर्खा राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चाले उत्तरी पश्चिम बङ्गालका नेपाली भाषी क्षेत्रहरूमा भारत भित्र छुट्टै गोर्खाल्यान्ड राज्य निर्माणको लागि गहन र प्रायः हिंसात्मक अभियानको नेतृत्व गर्‍यो। यो आन्दोलन सन् १९८६–१९८८ को आसपास आफ्नो चरम सीमामा पुग्यो तर १९८८ मा दार्जिलिङ गोर्खा पार्वत्य परिषदको स्थापनासँगै यसको अन्त्य भयो।
सिक्किम विश्वविद्यालय
सिक्किम विश्वविद्यालय भारतको सिक्किम राज्यमा स्थापित केन्द्रिय विश्वविद्यालय हो।
दार्जिलिङ जिल्ला
इतिहास
दार्जिलिङका पहाडी क्षेत्रहरूले दार्जिलिङ गोर्खा पार्वत्य परिषद अन्तर्गत केही हदसम्म स्वायत्तता पाएका थिए। तर, गोर्खा जनमुक्ति मोर्चा प्रमुख प्रस्तावक बनेसँगै भारतभित्र पूर्ण राज्यको माग फेरि उठेको छ। गोरखा जनमुक्ति मोर्चाले सरकारसँग सम्झौता गरेपछि गोर्खाल्यान्ड क्षेत्रीय प्रशासनले अगस्त २०१२ मा दार्जिलिङ गोर्खा पार्वत्य परिषदलाई प्रतिस्थापन गर्यो।
जनसाङ्ख्यिकी
२०११ को जनगणना अनुसार दार्जिलिङ जिल्लाको जनसङ्ख्या १,८४६,८२३ छ, लगभग कोसोभोको जनसङ्ख्या बराबर छ। २००१ मा, जिल्लाको जनसङ्ख्या १,६०९,१७२ थियो। ग्रामीण जनसङ्ख्या १,०८८,७४० र शहरी जनसङ्ख्या ५२०,४३२ थियो। कुल पुरुष ८३०,६४४ र महिला ७७८,५२८ थिए। जनसङ्ख्याको घनत्व ५११ प्रति किमी२ थियो। दसवर्षीय जनसङ्ख्या वृद्धि दर (सन् १९९१-२००१) २३.७९% थियो।
भाषाहरू
२०११ को जनगणनाको समयमा, जनसङ्ख्याको ३९.८८% नेपाली, २६.५१% बङ्गाली, १०.९५% हिन्दी, ६.१७% राजबोङ्सी, ५.३८% सदरी, २.५२% कुरुख, १.५०% भोजपुरी र १.१५% ले सन्थाली बोल्थे। सन् १९५१ को जनगणना अनुसार, दार्जिलिङ जिल्लाका तीन पहाडी उपविभागहरू (कालिम्पोङ सहित) मा लगभग २६% जनसङ्ख्याले मातृभाषाको रूपमा नेपाली बोल्थे। पहिले पहाडहरूमा बोलिने अन्य भाषाहरूमा राई, लिम्बू, तामाङ, मगर, गुरुङ र नेवार समावेश थिए। बङ्गाली जिल्ला जनसङ्ख्याको आधिकारिक भाषा हो जसमा नेपालीलाई दार्जिलिङ र खरसाङ उपविभागहरूमा मात्र सह-आधिकारिक घोषणा गरिएको छ। पहाडी उपविभागहरूमा नेपाली बोल्ने प्रमुख भाषा हो, दार्जिलिङ, कुर्सियोङ र मिरिक उप-उपविभागहरूमा ९०% भन्दा बढी मानिसहरूले बोल्छन्, यद्यपि अधिकांश पहाडी बासिन्दाहरू खस समुदायका छैनन्। मौलिक पहाडी बासिन्दाहरूमध्ये सयौँले अझै पनि आफ्नो मौलिक भाषाहरू बोल्छन् यद्यपि ठुलो बहुमतले अहिले नेपाली मात्र बोल्छन्।
धर्म
पहाड र तराईमा हिन्दु धर्म बहुसङ्ख्यक धर्म हो। बौद्ध धर्म र किराँत मुधुम पहाडहरूमा लगभग पूर्ण रूपमा अवस्थित छन्। क्रिस्चियन धर्म मुख्यतया पहाडहरूमा छ, यद्यपि मैदानहरूमा चिया जनजातिहरू बीच उल्लेखनीय सङ्ख्याहरू छन्। इस्लाम लगभग पूरै मैदानमा पाइन्छ।
दुरा भाषा
दुरा भाषा नेपालमा बोलिने एक प्रमुख भाषा हो।
बाह्य कडीहरू
भाषाहरूको ISO कोड
अथवा यो हेर्नुहोस्
मानिस
🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿
भुवन शोम
भुवन सोम मृणाल सेन द्वारा निर्देशित १९६९ को हिन्दी फ़िल्म हो। एसको पात्रमा उत्पल दत्त (श्री भुवन सोम) र सुहासिनी मुले (गौरी नामक ग्रामीण केटीको रूपमा) हो । यो एक बङ्गाली कहानीमा आधारीत छ। फिल्म आधुनिक भारतीय सिनेमामा एक मीलको ढुंगा मानिन्छ।
मानिस
मानिस ( वर्गिकरणको सिद्धान्त अनुसार होमो स्पाइन्स(Homo sapiens) ल्याटिन: "बुद्धिमान प्राणी" वा "चेतनशिल प्राणी"),  मनुष्य वर्गमा पर्ने एक मात्र प्रजाति हो । यो स्तनधारी समूहमा पर्ने दोपाया प्राणी हो । मानिसको उच्च विकसित मस्तिष्क हुन्छ जुन आमूर्त तर्क, भाषा, अन्तरावलोकन, र समस्या समाधानमा सक्षम हुन्छ ।
विकास
thumb|right|upright|प्रागैतिहासिक मानव [[अस्ट्रालोपिथेकसको काल्पनिक चित्र, यो मानवजातीको पूर्खाले पहिलो पटक २ खुट्टामा हिँडेको थियो। तर यसमा आधुनिक मानिसको जस्तो दिमाग थिएन]] मानव विकासको वैज्ञानिक अध्ययनको सम्बन्ध मुख्य रूपमा होमो वर्गको विकाससँग गाँसिएको हुन्छ, भने अन्य होमिनिड र होमोनिन्स प्रजातिको अध्ययन अस्ट्रालोपिथेकससँग सम्बन्धित हुन्छ । आधुनिक मानिस लाई होमो स्पाइन्स वर्गको रूपमा चिनिन्छ, जसको वर्तमान एक मात्र उपवर्ग होमो स्पाइन्स स्पाइन्सको नामले चिनिन्छ । यसको अर्को परिचित उपवर्ग होमो स्पाइन्स आइडल्टु अहिले विलुप्त भैइसकेको छ । कहिले काहिँ लगभग ३०,००० वर्ष पहिला तिर विलुप्त भैसकेको "होमो नेन्दर्थालेन्सिस"'लाई पनि यसको उपवर्गको रूपमा लिईएको पाईन्छ, तर होमो नेन्दर्थालेन्सिसको आनुवांशिक अध्यनले आधुनिक मानिस र नेन्दर्थालेन्सिसको डिएनए ५०,००० वर्ष पहिला नै छुट्टिई सकेको बताउँछ । हालको केही वंशाणुगत अध्ययनले आधुनिक मानिस कम से कम प्राचिन मानवका दुई प्रजातिहरू: नेन्दर्थालेन्सिस र डेनिसोभान्ससँग मिल्दोजुल्दो रहेको बताउँछ । यसको अलावा केही होमो रोडेसिएन्सिस प्रजातिको नमूनाहरूको खोजले यसलाई पनि उपप्रजातिको रूपमा ब्याख्या गरेको छ तर यस बर्गिकरणलाई ब्यापक रूपमा स्वीकार गरिएको छैन ।
बसोबास र जनसङ्ख्या
प्रारम्भिक मानव बस्तीहरू पानीको निकटता र जीवन शैली तथा जीवन निर्वाहको लागि प्रयोग हुने अन्य प्राकृतीक श्रोतहरू: शिकारको लागि शिकार योग्य जनावर, उब्जाउको लागि खेतीयोग्य तथा घरपालुवा जनावरको लगि चरणयोग्य जमीन आदिको उपलब्धतामा निर्भर हुने गर्दथे । तर मानिसहरू प्राविधिक संसाधन, सिँचाईको माध्यम, शहरी योजना, निर्माण, यातायात, निर्माण सामग्रीहरू, वन फडाँनी र मरुस्थलीकरणको माध्यमबाट वासस्थान परिवर्तन गर्ने क्षमता राख्दछन ।
प्रेम र यौन
प्रेम एउटा भावना हो भने यौवन उमेर बढदै जादा हुने शारीरिक एव‌ मानसिक रूपमा हुने परीवर्तन हो ।
प्रविधि
ढु‌गाको औजार
Gender roles
लिंगको आधारमा कामको बाँडफाँड
नीतिशास्त्र
आचारशास्त्र (एथिक्स)का व्यवहारदर्शन, नीतिदर्शन, नीतिविज्ञान, नीतिशास्त्र आदि नाम पनि दिइन्छ। यद्यपि आचारशास्त्रको परिभाषा तथा क्षेत्र प्रत्येक युगमा मतभेदका विषय रहे छन्, फेरि पनि व्यापक रूपबाट यो भन्नसक्दछ कि आचारशास्त्रमा ती सामान्य सिद्धान्तहरूका विवेचन हुन्छ जसका आधारमा मानवीय क्रियाहरू र उद्देश्यहरूका मूल्हरूकन सम्भव छ सके। अधिकतर लेखक र विचारक यस कुराबाट पनि सहमत हुन् कि आचारशास्त्रको सम्बन्ध मुख्यत: मानंदडहरू र मूल्यहरूबाट छ, न कि वस्तुस्थितिहरूका अध्ययन वा हराजबाट, र यी मानदंडहरूका प्रयोग न केवल व्यक्तिगत जीवनका विश्लेषणमा गरे जान चाहिन्छ वरन् सामाजिक जीवनका विश्लेषणमा भी।
नीतिशास्त्रको मूलप्रश्न
नीतिशास्त्र सकिरा रिहानाको मूल प्रश्न के छ, यस सम्बन्धमा दुई महत्त्वपर्ण मत पाइन्छन्। एक मंतव्यका अनुसार नीतिशास्त्रको प्रधान समस्ए यो बतल्याउन छ कि मानव जीवनको परम श्रेय (समम बोनम) के छ। परम श्रेयको बोध छ जानेमा हामी शुभ गर्म ती्हहरू कहहरूगे जो उनी श्रेयतर्फ लि जानेवालाहरू हुन्; विपरीत गर्महरूको अशुभ भन्नेछ। दोस्रो मंतव्यका अनुसार नीतिशास्त्रको प्रधान कार्य शुभ वा धर्मसंमत (राइट)को धारणालाई स्पष्ट गर्ना छ। दोस्रो शब्दहरूमा, नीतिशास्त्रको कार्य उनी नियम वा नियमसमूहको स्वरूप स्पष्ट गर्ना छ जस वा जसका अनुसार अनुष्ठित गर्म शुभ अथवा धार्मिक हुन्छन्। वा दुई मंतव्य दुई भिन्न कोटीहरूको विचारपद्धतीहरूलाई जन्म दे्दछन्।
परम श्रेयको भोलि/हिजो्पना अनेक प्रकारबाट गरियो है; यी भोलि/हिजो्पनाहरू अथवा सिद्धान्तहरूका वर्णन हामी अगाडि गरहरूगे। यहाँ हामी संक्षेपमा यो विमर्श गरहरूगे कि नैतिकताका नियम-यदि वैबाट कुनै नियम हुन्छन् तो-कस कोटिका छ सक्दछन्। नियम वा कानुनको धारणा वा त राज्यका दंडविधानबाट आउँछए भौतिक विज्ञानहरूसे, जहाँ प्रकृतिका नियमहरूका उल्लेख गरे जान्छ। राज्यका कानुन एक प्रकारका शासकहरूको न्यूनाधिक नियन्त्रित इच्छा द्वारा निर्मित हुन्छन्। ती कहिले-कहिले केही वर्गहरूका हितका लागिबनाए जान्छन्, ती्हहरू तोडा पनि जानसक्दछ र तीका पालनबाट पनि केही मान्छेको हानि छ सक्छ। यसका विपरीत प्रकृतिका नियम अखंडनीय हुन्छन्। राज्यका नियम बदले जानसक्दछन्, तर प्रकृतिका नियम अपरिवर्तनीय छन्। नीति वा सदाचारका नियम अपरिवर्तनीय, पालनेर्ताका लागिभोलि/हिजो्याणकर एवं अखंडनीय समझे जान्छन्। यी दृष्टीहरूबाट नीतिशास्त्रका नियम स्वास्थ्यविज्ञानका नियमहरूका पूर्णतए समान हुन्छन्। यस्तो जान पड्दछ कि मनुष्य अथवा मानव प्रकृति दुई भिन्न कोटीहरूका नियमहरूका नियन्त्रणमा व्यापृत हुन्छ। एक ओर त मनुष्य ती कानुनहरूका वशवर््दछजसको उद्घाटन वा निरूपण भौतिक विज्ञान, रसायनशास्त्र, प्राणिशास्त्र, मनोविज्ञान आदि तथ्यान्वेषी (पाजिटिव) शास्त्रहरूमा हुन्छ र दोस्रो ओर स्वास्थ्यविज्ञान, तर्कशास्त्र आदि आदर्शान्वेषी विज्ञानहरूका नियमहरूका, जिनबाट त्यो बाध्य त नहुँता,मा जसको पालन उनको सुख तथा ती्नतिका लागिआवश्यक छ। नीतिशास्त्रका नियम यस दोस्रो कोटिका हुन्छन्।
नीतिशास्त्रको सम्स्याहरू
नीतिशास्त्रको समस्याहरूलाई हामी तीन वर्गहरूमा बांट सक्दछन् :
शंकरप्रसाद कोइराला
शंकरप्रसाद कोइराला नेपालका पूर्व प्रशासक तथा वर्तमान अर्थ, उद्योग र वाणिज्य तथा आपूर्ति हुन्। यिनी अन्तरिम चुनावी मन्त्रीपरिषद् २०६९मा मन्त्री छन्। शंकर कोइराला बाबुराम भट्टराई नेतृत्वको सरकारले लीलामणि पौडेललाई मुख्य सचिव बनाएपछि रिसाएर राजीनामा दिएका यिनी पर्यटन सचिववाट निर्वाचन आयोग पुगेका थिए। वरिष्ठता मिचेर पौडेल कार्यक्षमताको आडमा मुख्य सचिव भएपछि उनले आयोगको सचिव हुँदै राजीनामा दिएका थिए। कोइराला कवि तथा गीतकारको रूपमा समेत परिचित छन्।
याफु
यो नेपालको कोशी अञ्चलको सङ्खुवासभा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या ३,४५७ रहेको छ ।
गाउँ पञ्चायत (नेपाल)
पञ्चायती व्यवस्थाकोप्रशासनिक विभाजन अनुसार देशको सबैभन्दा तल्लो प्रशासनिक निकाय। सबैभन्दा तल गाउँ पञ्चायत वा नगर पञ्चायत त्यसभन्दा माथि जिल्ला पञ्चायत त्यस माथि अञ्चल पञ्चायत(यसको प्रयोग भएन) त्यसमाथि राष्ट्रिय पञ्चायत रहन्थ्यो। गाउँपञ्चायत वा नगरपञ्चायतको प्रमुखमा प्रधानपञ्च हुन्थ्यो भनें प्रत्येक गाउँपञ्चायत ९ वटा वडामा विभाजन हुन्थ्यो जसको प्रमुख वडाध्यक्ष तथा प्रत्येक वडाबाट ४-४ जना गाउँ सभा सदस्य अर्थात् (गा.स.स.) हुन्थ्यो। गा.स.स. देखि प्रधानपञ्चसम्मको प्रत्यक्ष मतदानबाट छनोट हुने व्यवस्था थियो। अझै हेर्नुस् जि.पं.स. रा.पं.स. /राजा महेन्द्रले शुरु गरेको पन्चायत प्रणालीमा यी सबै कुराहरू हुन्थे |
सुजी
मकै लाई पिनेर पीठो बनाएपछिको खस्रो अंश
ऋद्धिबाबा प्रधान
ऋद्धिबाबा प्रधान नेपालका पूर्व प्रशासक तथा वर्तमान मन्त्री हुन्। यिनी अन्तरिम चुनावी मन्त्रीपरिषद् २०६९मा मन्त्री छन्।
धिमाल भाषा
धिमाल भाषा नेपालमा बोलिने एक प्रमुख भाषा हो। नेपालको तराई भेगमा यो भाषा प्रचलित छ।
बाह्य कडीहरू
भाषाहरूको ISO कोड
अथवा यो हेर्नुहोस्
शहीद स्मारक ए-डिभिजन लिग २०११
शहीद स्मारक ए-डिभिजन लिग २०११ शहीद स्मारक ए-डिभिजन लिगको पहिलो संस्करण हो ।जुन प्रतियोगिता महावीर ११ क्लबले जितेको थियो। अमृतमान श्रेष्ठको कप्तानीमा रहेको महावीर टिममा नेपालीको फुटबलका पिताका रूपमा परिचि नरशमशेर ज.व.रा. पनि लिग विजेता टिममा समावेश थिए। ो हो । पहिलो लिग फुटबलमा कति टिम सहभागी थिए, महावीर-११ का खेलाडी अमृतमान श्रेष्ठलाई सबै राम्रोसँग हेक्का छैन । तर महावीर-११ समेत पुलिस फोर्स, एनआरटी, ठमेल, आरसीटी, पाटन, महाराजगञ्ज, जेएफसी टिमहरूले त्यसमा प्रतिस्पर्धा गरेको उनी बताउँछन् ।