cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
स्त्री पर्व
जलप्रदानिका पर्व
स्त्री पर्व पछी अध्यायहरुमा, गान्धारी दु:ख मा लीन भए, उनले केसवालाई हरेक गलतीका लागि बाध्य बनाएँ, यद्यपि उनी युद्धका समयमा वध अनि अन्यायपूर्ण कार्यहरुलाई रोक्ने शक्ति थिएन्। त्यसपछि फेरी उनले कृष्णलाई श्राप दिन्छन् कि उसको आनो यादव वंश त्यसै प्रकार नष्ट हुने गर्दछन् जस्तो कि कुरुको वंश थियो। उसको जातिको स्त्री भरत जातिको स्त्रीको जस्तै रुने गर्दछिन्। कृष्ण उसको श्रापलाई स्वीकार गर्दछन्, अनि मन्द मुस्कानका साथ उसले भनिन् कि उसले आफ्नो कार्यको सिद्धिमा सहायता गरे, यस संसारमा सम्पूर्ण मनुष्यहरुको वध गर्नका लागि, जसका लागि वहाँ धरतीमा आएका थिए, सम्पूर्ण हतियारहरुको ज्ञान राख्ने गर्दछ। धृतराष्ट्रले युधिष्ठिरसँग सोधे कि १८ दिनसम्म चलेको कुरुक्षेत्र युद्धमा कति मानिस मरे अनि कति बाँचे? युधिष्ठिरले १,६६०,०००,००० भन्दा नि बढी पुरुष मारिएका थिए भने २४०,१६५ मानिस कुरुक्षेत्रको युद्धमा बाँच्न सफल भए। तब धृतराष्ट्रले राजालाई ती मानिसहरुका अन्तिम संस्कार गर्न भनेर तिनीहरुको हेरचाह गर्नलाई पनि भने कि जसको कोहि पनि रहेनन्। महान बुद्धि भएको कुन्तीका पुत्र युधिष्ठिरले आफ्ना पुजारीहरुलाई यो कार्य गर्नलाई आज्ञा दिइन्। ती शवहरुलाई हजारौंका संख्मायामा एकै साथ किलामा राखेर, युधिष्ठिरलाई आज्ञा दिए कि, विदुरद्वारा तिनीहरुलाई जलाइदिनलाई। दुवै पक्ष फेरी एकै साथ गङ्गा नदीमा संस्कार गर्दछन्, ती मानिसहरुका स्मरणका लागि, जसले युद्धमा आफ्ना जीवनलाई अन्त नायकका जीवनसाथीका साथ गरेका थिए, जो दुःख र हर्षोल्लासलाई प्रस्तुत गर्दथे। तब कुन्तीले रुँदै आफ्ना छोराहरुलाई सम्बोधित गरिन् कि कर्ण उनको सबभन्दा ठुलो भाई थियो। उनीसँग त्यस सबभन्दा ठुलो भाईलाई जल अर्पण गरे, जो उसलाई जन्म दिने देवताले कानको छाला र मेलको साथ गरेका थिए। आफ्नी आमाको यस दर्दनाक शब्दहरुलाई सुनेर पाण्डव कर्णका लागि आफ्नो दुख व्यक्त गरिन्। राजा युधिष्ठिरले यी विलापहरुका माध्यमले विलाप गरे, फेरी आफ्ना मृतक भाईलाई जल अर्पण गरे। तब सबै स्त्री जोर-जोरले विलाप गर्न थालिन् अनि राजा युधिष्ठिर, फेरी कर्णका परिवारका पत्नीहरु र अन्य सदस्यहरुलाई उनको सामुने ल्याएका थिए। समारोह समाप्त भएपछी, राजाले आफ्ना इन्द्रियहरुलाई अत्यधिक उत्तेजित गरे, गङ्गाका पानी पनि उठेको थियो। स्त्री पर्वमा मृत्यु र शोकका बारेमा व्यास र विदुरको ग्रन्थ समावेश रहेका छन्, पछिल्लो दुई अध्यायहरुमा संस्कार साथै पुरुष, वन, मौरी, मह, हात्ती र कुँवाका कथाहरुका माध्यमले ७ को माध्यमले अध्याय २ मा समावेश छन्।
अङ्ग्रेजी अनुवाद
स्त्री पर्व संस्कृतमा रचिएको थियो। भारतका विभिन्न भागहरुमा खोजिएका केहि संस्कृत पाण्डुलिपिहरुले उप-पुस्तकहरुलाई फरक-फरक तरिकाका शीर्षक दिएका छन्। अङ्ग्रेजीमा अनेकौं अनुवाद उपलब्ध रहेका छन्। १९ औं शताब्दीका दुई अनुवाद, अब सार्वजनिक डोमेनमा राखिएका छन्, जो कि किसारी मोहन गाङ्गुली र मनमथ नाथ दत्तद्वारा गरिएका छन्। प्रत्येक अनुवादकको व्याख्याहरुका साथ अनुवाद भिन्न हुने गर्दछ। क्ले संस्कृत लाइब्रेरीले महाभारतको १५ खण्ड सेट प्रकाशित गरिएको छ, जसमा केट क्रस्बीद्वारा स्त्री पर्वलाई अनुवाद समावेश छन्। यी अनुवाद आधुनिक छन् र महाकाव्यको पुरानो पाण्डुलिपिलाई उपयोग गर्दछ। अनुवाद छन्द र अध्यायलाई हटाएका छैनन् जो कि अब व्यापक रूपले मानिन्छ अनि १ वा २ सहस्राब्दी ईस्वीमा महाकाव्यमा चोरी गरिएको छ। देबरोयले सन् २०११ मा, स्त्री पर्वका महत्वपूर्ण संस्करणलाई अपडेट गर्ने नोट, छन्द र अध्यायलाई हटाएपछी, अझसम्म साधारणतया स्वीकार गरिने गरिन्छ अनि मूलमा सम्मिलित गरिएका छन्, त्यसमा ४ उप-पुस्तक, २७ अध्याय (अध्याय) र ७ अंक श्लोक (छन्द) रहेका छन्।
बासा
नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, सगरमाथा अञ्चलको सोलुखुम्बु जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
कनकाई माई (मन्दिर)
कन्काई माई झापा जिल्लाको प्रसिद्ध मन्दिर हो। यो मन्दिर सदरमुकाम चन्द्रगढीदेखि २८ किलोमिटर उत्तर-पश्चिम दिशामा छ। पूर्वाञ्चलका भक्तजनहरूले यो मन्दिरमा माघे संक्रान्ति तथा बडादशैंका दिन माई नदीमा नुहाएर दर्शन गर्छन। झापा जिल्लाको करीब बीचभागबाट बग्ने जिल्लाको सबै भन्दा ठूलो र पवित्र नदी कनकाईलाई नै कनकाई माई पनि भनिन्छ। यसलाई प्रसिद्ध धार्मिक नदीको रूपमा लिइन्छ। कनकाई नदीमा पूजा गर्ने भाकल गर् यो भने मात्र पनि आफ्नो मनोकामना पूरा हुन्छ भन्ने जनविश्वास छ। यो अत्यन्त पवित्र नदी भएकै कारणले गर्दा प्रति दिन यहाँ प्रातः कालमा जलशेचन गर्ने श्रद्धालु भक्तजनहरूको समेत भिड लाग्ने गर्दछ। यसैको आधारमा यो नदीमा विभिन्न समुदायका मानिसहरू गइ पूजा गर्ने गर्छन्। सुरुङ्गा स्थित कन्काई नदी किनारमा माघे संक्रान्तिको दिन ठूलो मेला लाग्छ। पूर्व-पश्चिम राजमार्गको कन्काई पुल आसपासमा नदीका दुवै किनारमा विभिन्न सम्प्रदायका मठ मन्दिर तथा धर्मशालाहरू रहेका छन्।
बाह्य कडीहरू
शक्तिपीठ
त्रिलोचन भट्ट
त्रिलोचन भट्ट नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेशका पूर्व मुख्यमन्त्री तथा नेकपा (माओवादी केन्द्र)का नेता हुन्। यिनी नेपालको संविधान २०७२ को धारा १६८ को उपधारा २ बमोजिम वि.सं. २०७४ फागुन ३ गते मुख्यमन्त्री नियुक्त भएका थिए।
जीवनी
त्रिलोचन भट्टको जन्म वि.सं. २०२६ जेठ ७ गते नेपालको डोटी जिल्लाको साविक भूमिराजमाडौं गाविस वडा नम्बर ८ फलेडीमा भएको थियो। उनी बुवा प्रसाद भट्ट र आमा शारदा भट्टको साहिँलो छोरा हुन्। न्युन आयस्रोत भएको परिवारमा जन्मेका त्रिलोचनले गरीबीकै कारण ८ कक्षाको अध्ययन छोडेर १४ वर्षको उमेरमै कामको खोजीमा भारत गएका थिए। उनी मुम्बईको एक जापानी कम्पनीमा चौकिदार भएर काम गरेका थिए। प्रवास कालमैं उनले वि.सं. २०४७ सालमा अखिल भारत नेपाली एकता समाजको सदस्यबाट राजनीति आरम्भ गरेका थिए। भट्ट वि.सं. २०७१ देखि माओवादी केन्द्रका जिल्ला अध्यक्ष तथा पोलिटब्यूरो सदस्य रहेका छन्। बाम गठवन्धनको तर्फबाट डोटी प्रदेश सभा निर्वाचन क्षेत्र नं. २ बाट नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवार योगेन्द्र शाहीलाई २७०० मतान्तरले पराजित गर्दै विजयी भएर पहिलो मुख्यमन्त्री बन्न सफल भएका थिए।
कार्ल काउत्स्की
कार्ल काउत्स्की (सन् १८५४-१९३८) - जर्मन सामाजिक-प्रजातन्त्रवादका दोस्रो इन्टरनेसनलका एक जना नेता पछि गएर मार्क्सवादीप्रति गद्दारी गरे, अवसरवादको एक अत्यन्त कतरनाक तथा अनिष्टकार धारा - केन्द्रवाद (काउत्स्कीवाद) का सिद्धान्तकार बने । जर्मन सामाजिक-प्रजातन्त्रवादी मुखपत्रिका Die Neue Zeit ('नयाँ समय') का सम्पादक । काउत्स्कीले सन् १८७४ देखि समाजवादी आन्दोलनमा भाग लिन थालेका थिए । त्यसबेला उनको विचारधाराले लासालवाद, नवमाल्थुसवाद र अराजकतावादको विशेष सम्मिश्रणको प्रतिनिधित्व गर्दथ्यो। सन् १८८१मा उनी मार्क्सवादी बने, परन्तु त्यसैबेला नै अवसरवादतर्फ उनको ढल्काइ देखापरिसकेको थियो । उन्नाइसौँ शताब्दीको नवौँ र दशौँ दशकका वर्षहरूमा उनले मार्क्सवादी सिद्धान्तका प्रश्नहरूबारे केही कृतिहरू - 'कार्ल मार्क्सको आर्थिक सिद्धान्त', 'कृषिसम्बन्धी प्रश्न' इत्यादिको रचना गरेका थिए। यी कृतिहरूमा केही गल्तीहरू निश्चय नै थिए, तैपनि तिनले मार्क्सवादको प्रचार-प्रसारमा सकरात्मक भूमिका खेलेका थिए। पछि गएर सन् १९१०-१९११ तिर उनी मार्क्सवादीबाट अवसरवादी बन्न पुगे। सन् १९१४-१९१८को विश्वव्यापी साम्राज्यवादी युद्धका वर्षहरूमा काउत्स्कीले केन्द्रबाट अर्थात् इन्टरनेसनलसम्बन्धी नाराहरूद्वारा पर्दा हालिएको सामाजिक अन्धराष्ट्रवादको स्थिति अपनाएका थिए । उनी 'उग्रसाम्राज्यवाद' नामक प्रतिक्रियावादी सिद्धान्तका प्रर्वतक बने। महन् अक्टोबार क्रान्तिपश्चात् उनी खुल्लमखुल्ला रूपमा नै सर्वहारा क्रान्ति र मजदुरवर्गको अधिनायकत्वको विरोधी बने र सोभियतसत्ताको विरुद्ध खडा भए।
लामपुच्छ्रे हाँस
विबरण
लामपुच्छ्रे हाँसको ठोँड र तीखो पुच्छर हुन्छ । पानी तल पौडिन्छ र डुबुल्की मार्नुभन्दा अगाडि आशिंक रूपले पखेटा खोल्दछ । उडानमा दुवै भाले पोथीको पखेटाको तलमाथि गाढा देखिन्छ । हिउँदमा भाले मुख्यतया सेतो, गालाको टाटो र छाती गाढा र लामो पुच्छर भएको हुन्छ । पोथी र युवावस्थाको भाले फरक फरक पर्ने, अवसर गाढा तालु र फिक्का अनुहार साथै गालामा गाढा टाटो हुन्छ ।
वितरण तथा वासस्थान
लामपुच्छ्रे हाँस नेपाल लगायत अलास्का, उत्तरी क्यानडा, उत्तरी युरोप, रसियामा पाइने गर्छ। यो चरा हिउँदमा उत्तर अमेरिकाको पूर्वी तथा पश्चिमी तट, विशाल ताल, उत्तरी युरोप तथा एसिया र कृष्ण सगरमा बसाई सर्ने गर्छन। यो प्रजातिको हिउँद मौसमको लागि सबैभन्दा उपयुक्त स्थान बाल्टिक सगर हो, यहाँ लगभग ४५ लाखको संख्यामा जम्मा हुने गर्छन। मे महिनाको अन्ततिर यसको प्रजनन् समय हो । धापिलो जमिन, स्वच्छ पानी भएका पोखरीहरु प्रजननका लागि प्रयोग गरिने स्थानहरु हुन् । हिँउद महिनामा विशेषगरी समुद्रमा बिताउने गर्छ । आहारको लागि पानीमा भएका कीराहरू, लार्भाहरूमा भर पर्दछ साथै वनस्पतिमा झ्यास, घाँस र रूखका फलहरूमा भर पर्दछ।
खतरा तथा संरक्षण अवस्था
सिमसार क्षेत्रको विनाश तथा सिकारले गर्दा यो प्रजाति संरक्षणका हिसाबले संवेदनशील अवस्थामा रहेको छ ।
गौतम अदानी
गौतम अदानी (जन्म २४ जुन १९६२) एक भारतीय व्यवसायी हुन् । उनी अदानी समूहको संस्थापक र कार्यकारी प्रमुख हुन् । अमेरिकी पत्रिका फोर्ब्स अनुसार सन् २०१५ मा गौतमको कूल सम्पति ८ बिलियन अमेरिकी डलर अछि । उनले सन् १९८८ मा अदानी समूहका स्थापना गरेका थिए । वर्तमान समयमा अदानी समूह कोइला व्यापार, कोइला खनन, तेल र ग्यास खोज, बन्दरगाहहरू, मल्टी मोडल लजिस्टिक, बिजली उत्पादन र ग्यास वितरणमा फैलिएको कारोबार सम्भाल्ने विश्व स्तरको एकीकृत बलियो ढाँचा हो । ३३ वर्षको व्यापार अनुभवका साथ साथै, गौतम अदानी प्रथम पुस्ताका उद्यमी हुन् । एउटा साधारण पृष्ठभूमिका व्यक्ति अदानीले अपेक्षाकृत कम समयमा $८ अरबको व्यवसायिक कारोबारी साम्राज्य आदानी समूहको नेतृत्व गरिरहेका छन् ।
गौतमको व्यापार यातायात र यातायात सम्बन्धी बलियो ढाँचाको विकासको लागि उनलाई विश्वभरमै १०० सबैभन्दा प्रभावशाली व्यवसायीसहरूमा गनिने गरिन्छ । उनले सन् २००६ मा आधुनिक मुन्द्रा बन्दरगाहको स्थापना गरेका थिए जसलाई सन् २००६ मा लोयड्सले सबैभन्दा उत्कृष्ट बन्दरगाहको सूचीमा अग्र स्थानमा राखेको थियो । आजको वर्तमान समयमा मुन्द्रा बन्दरगाह भारतको सबैभन्दा ठुलो व्यवसायिक बन्दरगाह हो जसमा सन् २०१३-१४ को आर्थिक वर्षमा १०० मिलियन म्याट्रिक टनको समानको कारोबार भएको थियो ।
जीवनी
गौतम अदानीको जन्म गुजराती बनिया परिवारमा सन् १९६२ जुन २४ मा भारतको गुजरात राज्यको अहमदाबाद सहरको रतनपोलमा भएको थियो । गौतमको बुवाको नाम शान्तिलाल र आमाको नाम शान्ता अदानी हो र उनी ७ भाईबहिनी छन् । उनका आमाबुवा गुजरातको पूर्वी भाग थराद सहरबाट बसाइसराई गरेर यहाँ आएका थिए । गौतमको विवाह प्रिती अदानी सँग भएको हो जो पेशाले दन्त चिकित्सक र अदानी फाउन्डेसनको प्रबन्धक सञ्चालक छिन् । ई दुवैको दुई छोरा छन् । गौतम आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा अहमदाबादको शेठ चिमनलाल नागीनदास विद्यालयबाट गरेका हुन् । पछि उनले गुजरात विश्वविद्यालयबाट वाणिज्य सङ्कायमा स्नातकको दुई वर्षसम्मको अध्ययन गरेका थिए ।
करियर
आफ्नो पिताद्वारा अहमदाबादमा स्थापित टेक्सटाइलको व्यवसायमा हात नहालेर गौतम १८ वर्षकै उमेरमा केही १०० रुपैयाँ लिएर भारतको आर्थिक राजधानी मुम्बई पुगेका थिए । उनले आफ्नो करियरको आरम्भ हिरा विक्रेताको रूपमा गरेका थिए । उनले त्यहाँ २ वर्षसम्म महिन्द्रा ब्रदर्स नामक फर्ममा कार्य गरेका थिए । पछि उनले स्वयं आफ्नो हीरा दलालीको कार्य मुम्बईमा स्थापित गरे । उनको कथन अनुसार उनले त्यस समय एक वर्षमा लगभग १० लाख रुपैया अर्जित गरेका थिए, सन् १९८० मा यो एक ठुलो रकम थियो ।
गौतमको ठुलो दाई महासुख अदानी, आफूद्वारा खरिद गरिएको नयाँ प्लास्टिक कारखानालाई चलाउनका लागि गौतमलाई मुम्बईबाट अहमदाबाद बोलाए । छिट्टै गौतम अदानी पोलीभिनाइल क्लोराइड, प्लास्टिक निर्माणको लागि प्रमुख सामग्रीक आयात गरेर कमोडिटी व्यवसाय आरम्भ गरे ।
मङ्गोलिया
जनसङ्ख्या
यसको जनसङ्ख्या २८ लाख छ ।
इतिहास
मङ्गोल साम्राज्य सन् १२०६ मा चंगेज खाँले स्थापना गरेका थिए । मङ्गोलियामा चीनले दुई सय वर्ष शासन गर्‍यो भने पूर्व सोभियत संघले यसलाई ७० वर्ष नियन्त्रणमा लियो । यसले सन् १९११ मा चीनबाट स्वतन्त्रताको घोषणा गरे पनि पूर्ण स्वतन्त्रता भने सन् १९२१ मा मात्र पाएको हो । तर, यसले विश्व समुदायबाट छुट्टै मुलुकका रूपमा सन् १९४५ मा मात्र मान्यता पाएको थियो । तर, सन् १९२४ देखि मङ्गोलिया पुनः सोभियत सङ्घको नियन्त्रण -प्रभाव)मा गयो । सन् १९८९ मा सोभियत सङ्घ विघटन भएपछि सन् १९९० मा मङ्गोलियामा पनि लोकतान्त्रिक आन्दोलन भयो । सन् १९९२ मा नयाँ लोकतान्त्रिक संविधान बनेपछि मङ्गोलिया संसदीय व्यवस्था र उदार अर्थतन्त्रको युगमा प्रवेश गर्‍यो ।
राज्यनीति
मङ्गोलिया दुई दशकअघि लोकतन्त्रमा प्रवेश गरेपछि यसले संसदीय व्यवस्थाको सशक्त अभ्यास गरिरहेको छ । लोकतन्त्रसँगै मङ्गोलियाले उदार आर्थिक नीति पनि अनुसरण गरेकाले त्यसबाट निजी क्षेत्रको आर्थिक गतिविधि केही वर्षदेखि निकै फस्टाएको छ । यहाँ औसतमा प्रतिव्यक्ति १६ पशु छन् ।मङ्गोलिया सरकारले सन् २००८ देखि यहाँका प्रत्येक नागरिकलाई प्रतिमहिना १७ अमेरिकी डलर (नेपालीमा करिब १,२२५ रूपैयाँ) निर्वाह भत्ताका रूपमा दिने गरेको छ । लोकतन्त्रसँगै मङ्गोलियाले उदार आर्थिक नीति पनि अनुसरण गरेकाले त्यसबाट निजी क्षेत्रको आर्थिक गतिविधि केही वर्षदेखि निकै फस्टाएको छ । यहाँ विदेशी लगानी पनि उत्तिकै उत्साहजनक ढङ्गले आइरहेको छ । परिणामस्वरूप मङ्गोलियामा धेरै वर्षदेखि वाषिर्क ९/१० प्रतिशतको उच्च दरमा आर्थिक वृद्धि भइरहेको छ । र, प्रतिव्यक्ति आय एक हजार सात सय अमेरिकी डलर पुगिसकेको छ । यहाँका तेल, कोइला, तामा, सुन, युरेनियम आदि खानी सञ्चालनमा आएपछि मङ्गोलियाको आर्थिक समृद्धि चामत्कारिक ढङ्गले बढ्ने विश्वास गरिएको छ ।
अर्थतन्त्र
मङ्गोलियालाई विभिन्न ८० किसिमका बहुमूल्य वस्तुको खानीको भण्डार मानिन्छ, जसमा सुन, युरेनियम, तामा, कोइला, तेल आदि प्रमुख छन् । यहाँ विश्वमै सबैभन्दा बढी कोइला, तामा र सुनको भण्डार भएको विश्वास गरिएको छ । मङ्गोलियामा चार करोड ६० लाख अउन्स सुन र चार करोड टन तामाको भण्डार भएको अनुमान गरिएको छ । सन् २००९ मा क्यानडा र अस्ट्रेलियाका कम्पनीलाई सन् २०१२ सम्ममा सञ्चालनमा ल्याउनेगरी चार अर्ब अमेरिकी डलरमा तामा र सुन खानी सञ्चालन गर्न ठेक्का दिइएको छ ।
धर्म
मङ्गोलियाको प्रमुख धर्म तिब्बती शैलीको बौद्ध धर्म हो ।
जीवनशैली
मङ्गोलियाको २८ लाख जनसङ्ख्यामा झन्डै ३० प्रतिशतले अझै पनि घुमन्ते जीवन बिताइरहेका छन् । मङ्गोलियामा खेतीयोग्य जमीन अत्यन्त सीमित भएकाले यहाँको जीविकोपार्जनको प्रमुख माध्यम पशुपालन हो । त्यसैले यहाँ पशुको संख्या अत्यधिक छ ।विगतदेखि अहिलेसम्म पहिले पूर्व सोभियत संघबाट र अहिले रुसबाट अत्यन्त सस्तो मूल्यमा पर्याप्त परिमाणमा भोड्का आउने गरेकाले यहाँका मानिसमा अत्यधिक मदिरा सेवन गर्ने लत बसेको छ । मङ्गोलियाका २५ प्रतिशत पुरुष छुट्नै नसक्नेगरी मदिरा सेवनको लतमा फसेको अनुमान गरिन्छ । मङ्गोलियामा कफीभन्दा भोड्का सस्तो मूल्यमा पाइन्छ ।
मङ्गोलियाको साक्षरता अनुपात विकसित मुलुकहरूको जत्तिकै ९८ प्रतिशत छ ।यति थोरै जनसङ्ख्याका लागि मङ्गोलियामा एक सय ५१ वटा विश्वविद्यालय छन् र तिनमा अध्ययन गर्ने विद्यार्थीमा ७० प्रतिशत महिला छन् ।यसले गर्दा राजधानी उलान बटोरमा मात्र २२ वटा दैनिक अखबार निस्कन्छन् भने २१ वटा टेलिभिजन न्युज च्यानल छन् ।
गेरोस्ट्राट
गेरोस्ट्राट - एक जना ग्रीक, जसले सन् ३५३मा आफ्नो नाउँ प्रख्यात गराउने एक मात्र उद्देश्यले प्रेरित भएर प्राचीन कालको अनुपम कृति एफेसस्थित आर्तेमिदा देवीको प्रसिद्ध मन्दिर नै जलाईदिएको थियो ।
माईपोखरी
माईपोखरी इलाम जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रमा रहेका माइपोखरी र सुलुबुङ गाविसको चूचूरोमा पर्ने एउटा धार्मिक महत्त्व बोकेको नौ कुने पाखरीको हो। यो तारा आकृतिको छ। १.८८ बर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल भएको यस पोखरीको अर्धव्यास ७५० मिटर छ। मेची राजमार्गको विव्ल्याँटे भन्ने बजारबाट करिव १२.५ किलोमिटरको दुरीमा पर्ने यो क्षेत्रको जैबिक विविधताको दृष्टिले पनि उत्तिकै महत्त्व रहको छ। माइपोखरी गा.वि.स. ६ मा अवस्थित माइपोखरी इलाम बजारबाट १५ कि.मी. उत्तर २१३० मी.को उचाईमा रहेको छ । यहाँ सम्म जानको लागि हिउँदमा यातायातको सुविधा छ । पैदल जाँदा इलाम विब्ल्याटे जसबिरे हुँदै करिब ३ घण्टामा पुग्न सकिन्छ । सामान्य चिया नास्ता होटलको व्यवस्था भएको यस ठाउँको भ्रमण गर्न असोज, कार्तिक, मंसिर, फागुन, चैत्र बैशाख लाई उपयुक्त मानिन्छ । करिब १८८ हेक्टरमा फैलिएको र नौवटा कुनाहरू भएको प्राकृतिक एव धार्मिक सुन्दरताले भरीपर्ूण्ा यो पोखरीको एक कुनाबाट अर्को कुना देख्न गाह्रो पर्दछ यहाँ एउटा अखण्ड धुनी बलिरहेको छ । हाल यहाँ सम्म कच्चि बाटो बनिसकेकाले सवारी साधनका साथ पुग्न सकिन्छ। यो पनि अर्को धार्मिक स्थलका रूपमा परिचित स्थल हो। नेपाली परम्परा अनुसार विभिन्न किसिमका बिपत्ति पर्दा देवी देवताको स्मरण गरी उनीहरूलाई खुशी पार्न केही दान गर्ने तिर्थाटन गर्ने मनमनै कसम खाने चलन पाइन्छ। यसलाई भाकल गर्ने भन्ने चलन छ। यसरी भाकल गरी सकेपछि उपयुक्त समयमा भाकल पुरा गर्ने तिर्थाटन गर्नु पर्ने हुन्छ। यही क्रममा स्थानीय तिर्थालुहरू यहाँ आउने गर्दछन्। यो पोखरी समुन्द्री सतह देखि ७२०० फिटको उचाईमा रहेको छ। अत्यन्तै मनमोहक जंगलले घेरिएको यो स्थानमा बिसं १९५४मा स्वामी सोमेश्वरानन्दले निर्माण गराएको शिव मन्दिर पनि रहेको छ। हरीशयनी एकादशी र हरीबोधिनी एकादशीका दिन यहाँ धार्मिक मेला लाग्ने गर्दछ। माईपोखरीमा कहिले कहिले आउने छाललाई स्थानीय बासीहरू अनिष्टको संकेतको रूपमा लिन्छन् र सम्भाबित अनिष्टबाट देशलाई जनतालाई बचाउन मन्दिरमा पूजा आजा गर्ने पोखरीमा दुध चढाउने गरिन्छ। शिव पार्वती बन बिहार र जलक्रिडा गर्ने गरेको भनी स्कन्ध पुराणमा बर्णित थलो यहीं हो भन्ने भनाई पनि रहेको छ। यसको नवरात्रसँग नजीकको सम्बन्ध छ। नवरात्रमा नौकुने पोखरीका नौवटै कुनामा दुर्गाको नौस्वरूपका रूपमा पूजा गरिन्छ। जसअन्तर्गत यहाँ दुर्गा भवानीको पूजा गरिन्छ। हरेक वर्ष असोज शुक्ल प्रतिपदादेखि नवमीसम्म माईपोखरीका नौवटै कुनामा मण्डप बनाई ब्राह्मणहरूद्वारा सप्तशती पाठ गरिन्छ।
यो पोखरीका नौ कुना छन् जसमा नवदुर्गाको बास रहेको विश्वास गरिन्छ। खासगरी ठूलो एकादशीमा यहाँ भक्तजनको घुइँचो लाग्छ । त्यसबाहेक दर्शनार्थी दिनहुँ पनि आइरहन्छन् । ९ कुने पोखरीका हरेक कुनामा माइभगवतीको पूजा हुन्छ । पूर्वको प्रसिद्ध यो सिमसार क्षेत्र २०६५ कात्तिक १२मा रामसार क्षेत्रमा सूचीकृत भयो ।
माइपोखरी सिमसार जैविक विविधतामा धनी छ । समुद्री सतहबाट करिब २१ सय मिटर उचाइको यहाँ समशीतोष्ण हावापानी पाइन्छ । बढीमा १८ डिग्री र कम्तीमा २ डिग्री सेल्सियस तापक्रम पुग्छ । जंगल क्षेत्रसहित यो क्षेत्र ९० हेक्टरमा फैलेको छ । त्यसमध्ये २ हेक्टर सिमसार क्षेत्र छ । बाँकी ठाउँमा घना जंगल छ । लौठ सल्ल्ाा, सुनाखरी, गलैंचे झ्याउ जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय महत्त्वका वनस्पति यहाँ पाइन्छन् । सुलुत्त बढेका रूख कलमी गरेर मिलाएका जस्ता देखिन्छन् । ती रूख हेर्दा मनमोहक देखिन्छन् । वनस्पति, चराचुरुंगीको चिरीबिरी सुन्दै जंगल सफारी गर्दा बेग्लै आनन्द हुन्छ । वैज्ञानिकहरूले गरेको अध्ययन अनुसार यस क्षेत्रमा २ सय प्रजातिका फूल फुल्ने बिरुवा छन् । ३ प्रजातिका चाँप, ४ थरी गुराँस र ६२ थरीका जडीबुटी पत्ता लागेका छन् । रूखका हाँगामाथि फस्टाउने विभिन्न थरीका सुनाखरीले धार्मिक वनलाई आकर्षक बनाएका छन् ।
यो क्षेत्र जलचर, नभचर र स्थलचरको बासस्थान हो । धार्मिक वन समूहको तथ्यांकअनुसार यस क्षेत्रमा ३ प्रजातिका माछा, ६ प्रजातिका उभयचर, १२ प्रजातिकासरिसृप र १४ प्रजातिका स्तनधारी पाइन्छन् । ठकठके, खस्रेपाहा, आहाले पाहा, ट्यागट्याग पाहा, रूख भ्यागुतो जस्ता उभयचर प्रसस्तै पाइन्छन् । हरियो छेपारो, चंखे सर्प र विश्वमै लोपोन्मुख ओत जस्ता सरिसृपको बासस्थान पनि हो यो क्षेत्र । माइ उपत्यका धेरै चराचुरुंगीको बासस्थान भएको क्षेत्रका रूपमा चिनिन्छ । उपत्यकामा ३ सय प्रजातिका पक्षीको अभिलेख गरिएको छ । त्यसमध्ये २ सय प्रजातिकाले यही क्षेत्रमा प्रजनन् गर्छन् । बाँकीचाहिँ बाहिरबाट बेलाबेलामा आउने गर्छन् । पीतमुहार चिचिल्कोटे र सानो सिविया चरा यो सिमसार क्षेत्रमा मात्र अभिलेख गरिएको छ । काकाकुल, कालोभुँडीफोर, भुँडीफोर, हिमाली गिद्धलगायतका चरा गर्मी याममा यहाँ आउने गर्छन् । साइबेरियादेखि श्रीलङ्कासम्म बसाइ सर्ने चराहरूसमेत यही क्षेत्र हुँदै आउजाउ गर्ने गरेको पाइएको छ ।
परापूर्वकालदेखि धार्मिकस्थलको रूपमा परिचित यो क्षेत्रको संस्थागत विकासको प्रयास २०५० सालबाट भएको हो । त्यही वर्ष माइपोखरी संरक्षण समिति गठन भयो भने २०५६ सालदेखि वनस्पति उद्यान बनाउन सुरू भयो ।
२०५९ मा उत्तरी क्षेत्रको विकास र पर्यटन विकासको योजना बनाइएको थियो । यहाँ रक गार्डेन, चिमाल प्रजनन् अनुसन्धान, जडीबुटी प्रदर्शनी प्लट, लौठसल्ला प्लट, अर्किड उद्यान, जडीबुटीका बिरुवा उत्पादन, डोमेस्टिकेसन तथा जर्मप्लाजम, शोभनीय बगंैचा जस्ता संरचना बनेका छन् । स्थानीयवासीका अनुसार मूलको र वर्षादकफ पानी मुख्य स्रोत भएको पोखरी भने सुक्दै गएको छ । सुख्खायाममा करिब ७ मिटर गहिरो हुने पोखरी फोहोर हुँदै गएको छ भने जताततै गलैंचे झ्याउ उम्रेर पोखरीको अधिकांश भाग ढाकिसकेको छ ।
थप जानकारीका लागि हेर्नुहोस्
शक्तिपीठ
नेपाली एकाङ्की भाग २
नेपाली एकाङ्की भाग २ गोपीकृष्ण शर्माद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको नाटक हो।
खस समावेशी राष्ट्रिय पार्टी
खस समावेशी राष्ट्रिय पार्टी नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यो पार्टीका वर्तमान अध्यक्ष युवराज कार्की हुन्। खस समावेशी राष्ट्रिय पार्टीको केन्द्रीय कार्यालय काठमाडौंको शंखमुलमा छ। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०७०मा भाग लिएको थियो। उक्त निर्वाचनमा यो दलको चुनाव चिन्ह ढाल-तरवार थियो। खस समावेशी राष्ट्रिय पार्टीले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा प्रत्यक्ष तर्फ कुल ६,०३५ मत प्राप्त गरेको थियो भने समानुपातिक तर्फ १५,२२५ मत प्राप्त गरेको थियो।
चारघरे
चारघरे नेपालको बागमती अञ्चलको नुवाकोट जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा १०२१ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार चारघरेको जनसङ्ख्या ५९७३ छ। यस मध्य पुरुष ५०%, र महिला ५०% छन्।
जङ्गली चौरी
जङ्गली चाैरी अथवा जङ्गली चाैरी गाई हिमालयमा पाइने एक ठूलो चाैपाया हो। यसलाई घरपालुवा चाैरी गाईको पुर्खा मानिन्छ। यसको वैज्ञानिक नाम Bos mutus हो। यो आफ्नो वासस्थानकै सबैभन्दा ठूलो जनावर हो। तिब्बती बाैद्ध धर्म र संस्कृतिमा जङ्गली चाैरीको एकदम महत्व छ। पहिले-पहिले जङ्गली चाैरी र घरेलु चाैरीलाई एउटै प्रजाति मानिन्थ्यो तर आजभोलि भने यसलाई आफ्नै छुट्टै प्रजाति मानिन्छ।
वितरण
जङ्गली चाैरी गाई मुख्यतया उत्तरी तिब्बत र चीनको पश्चिमी चिनहाईमा पाइन्छन्, केही जनसङ्ख्या भारतको लद्दाखसम्म फैलिएको छ। ऐतिहासिक समयमा, जङ्गली चाैरीगाईहरू भुटानमा पनि भेटिन्थे, तर तिनीहरूलाई अब त्यहाँ विलुप्त मानिन्छ। जङ्गली चाैरीको प्राथमिक वासस्थान ३०००-५००० मिटरमा रहेको रूखबिहिन घाँसे मैदान हो। घाँस बढी भएका ठाँउमा यो बस्ने गर्छ।
जङ्गली चाैरीगाई नेपालबाट हराइसकेको अनुमान थियो। दशकौँको अध्ययन-अनुसन्धानले पनि नेपालमा यसको उपस्थितिलाई पुष्टि गर्न सकेन। तर वि.सं. २०७१ (सन् २०१४ साल)मा हुम्लाको सदरमुकाम सिमिकोटबाट आठ दिन हिडेर पुगिने लिमि उपत्यकामा ६ वटा जङ्गली चाैरीगाई भेट्टिएको 'फ्रेन्ड्स अफ नेचर' नामक गैरसरकारी संस्थाले बताएको थियो। वि.सं. २०७० र वि.सं. २०७१ सालमा सय दिनको खोजीपछि उक्त संस्थाले लिमि उपत्यकामा जङ्गली चाैरीको तस्विर र भिडियो खिच्न सफल भएको थियो। जङ्गली जीव जन्तुको पहिचान गर्ने आधिकारिक संस्था त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्गतको प्राकृतिक विज्ञान सङ्ग्रहालयले कैद गरिएको तस्विर र भिडियोमा रहेको जनावर जङ्गली चाैरीगाई नै रहेको पुष्टि गरिदियो। थप अनुसन्धानले जङ्गली चाैरी अवैध सिकारबाट बच्न नेपालतर्फ आउने र मनसुनको बेला स्थानीयले आफ्नो वस्तु चराउन लेक लाग्ने बेला तिब्बत जाने गरेको देखाएको छ।
जङ्गली चाैरीगाई र घरपालुवा चाैरीगाई बीच भिन्नता
घरपालुवा चाैरी गाई र जङ्गली चाैरी गाई बीचको मुख्य भिन्नता आकार हो। जङ्गली चाैरी घरको चाैरी भन्दा दुई गुणा ठूलो हुन्छ। जङ्गली चाैरीको सिङ अगाडि फर्केको हुन्छ तर घरमा पालेको चाैरीको त्यसो हुँदैन। जङ्गली चाैरीको थुतुनोमा सेतो रङ्ग हुन्छ तर घरको चाैरी गाईको हुँदैन। यसैगरि सिङको पछाडिको जुरोको भाग घरको चाैरी गाईको सानो हुन्छ भने वनको चाैरीको ठूलो हुन्छ।
खतरा र स्थिति
आयुसिएनले जङ्गली चाैरीको संख्या ७५००-१०,००० सम्म हुनसक्ने अनुमान गरेको छ। | यसमाथि पनि जनसंख्या घट्दै गएकाेले जङ्गली चाैरीलाई अझ दुर्लभ बनाउने खतरा छ। यो जनावरको मुल वासस्थान चीन नै हो र अनुमान लगाइएको दसहजार जनसंख्यामध्य १०० मात्र भारतको लद्दाखमा पाइएको छ। भारतमा पाइने जङ्गली चाैरी पनि चीनबाट नै आउने विज्ञहरूको विचार छ। नेपालमा भने जनसंख्या पत्ता लगाउन एकदमै कठिन छ। विज्ञहरूले हुम्लामा मात्र जङ्गली चाैरी पत्ता लगाए पनि मनाङ र डोल्पाका स्थानियले जङ्गली चाैरीलाई देख्ने गरेको बताउँछन् तर स्थानियहरूका भनाईलाई पुष्टि गर्न भने सकिएको छैन।
मासुको लागि व्यावसायिक शिकार र अवैध शिकार जङ्गली चाैरीको लागि सबैभन्दा गम्भीर खतराको रूपमा लिइएको छ। यसका मासु खासगरि सम्भ्रान्त मानिसहरूमा लोकप्रिय छ। एउटा अध्ययनले शिकारीहरूबाट पोथीहरू भन्दा भालेहरू बढी जोखिमपूर्ण हुने देखाएको छ। तर चीनले निर्शस्त्रीकरणलाई प्राथमिकता दिन थालेसँगै जङ्गली चाैरीको शिकार घट्दै गएको छ। जङ्गली चाैरीहरू मानिस र उनीहरूका वस्तुहरूबाट टाढा बस्न रुचाउँछन्। तर हिमाली क्षेत्रहरूमा पाईने घाँसे मैदान चरन भूमिमा परिणत हुँदै गए सँगै जङ्गली चाैरी अझै दुर्लभ हुँदै गएको छ। अर्को खतरा घरपालुवा चाैरी गाईसँगको प्रजनन् हो। मानिस र उनीहरू वस्तुसँग अझै नजिक बस्नु परेकोले जङ्गली चाैरी मानव वस्ती भित्र पस्ने घटनाहरू बढ्दै छन्। खासगरि जङ्गली चाैरीको जनसंख्या बढेका चीनका केही निकुञ्जहरूमा मानव वस्ती भित्र पस्ने र घरवारमा क्षति पुर्याउने घटनाहरू बढ्दै छन्। यो सँगै केही जङ्गली चाैरीले घरपालुवा चाैरी गाईहरूलाई आफ्नो बथानमा समावेश गराएको घटनाहरू छन्।
नेपाल सरकारले जङ्गली चाैरी भेट्टिएको खबर पाएपछि यसको संरक्षणका लागि स्थानियलाई संरक्षणमा जोड दिने र जनचेतना फैलाउने जस्ता कामहरू थालेका छन्।                           संरक्षणकर्मीहरूले जङ्गली चाैरी भेट्टिएको लिमि उपत्याकालाई संरक्षण क्षेत्र घोषणा गर्नुपर्ने प्रस्ताव राखेका छन् तर हालसम्म कुनै आधिकारिक निर्णय भने बाहिरिएको छैन।       यसैगरि जङ्गली चाैरीको बारेमा थप जनचेतना फैला राष्ट्र बैँकले पाँच रूपैयाँको नोटमा हुम्लामा कैद गरिएको जङ्गली चाैरीको तस्विर प्रयोग गरेको छ।
शारीरिक विवरण
जङ्गली चाैरीको भाले( गोरु) पोथी( गाई) भन्दा तीन गुणा ठूला हुन्छन्। यसको औसत ताैल ३०५-१२०० किलोग्राम हुन्छ भने खुट्टादेखि जिऊसम्मको उचाई ५.२-७.२ फिटको हुन्छ। हिमाली भेगको कठ्याङ्ग्रिने जाडो सहनको लागि जङ्गली चाैरीको बाक्लो राैँ हुन्छ। जाडोबाट बच्नको लागि पोथी चाैरीको दुधको फाचोमा समेत राैँ हुन्छ। दुवै भाले र पोथीसँग बाक्लो, ऊनी राैँ हुन्छ र खासगरि भालेहरूमा यो राैँ शरीरभन्दा तल 'फ्रक' जस्तै झुन्दिन आउँछ र यो झुन्दिएको राैँले भूईलाई छुन सक्ने गरि लामो हुनसक्छ। यसको पुच्छर गाई या भैंसी जस्तै नभई घोडाको जस्तै हुन्छ। यसको राैँ सामान्यतया कालो वा गाढा खैरो हुन्छ तर केही सुनाैलो-खैरो रङ्गका चाैरी भेट्टिएको दावी छ। त्यस्ता चाैरीलाई चिनियाँ भाषामा 金色野牦牛 (jīnsèyě máoniú) ( अनुवाद:सुनाैलो जङ्गली चाैरी) भनिन्छ। जङ्गली चाैरीहरू सामान्य घरपालुवा चाैरी भन्दा फरक हुनुको मुख्यकारण प्रकृतिमा जीवन निर्वाह गर्दा आइपर्ने अनेकन समस्याबाट बच्नका लागि स्वतह जन्मजाति रुपमा भद्दा र क्षमतावान बनाएका हुन्।
पारिस्थितिकी र बानीव्यहोरा
जङ्गली चाैरीको आहारामा घाँस, झ्याउ र कहिलेकाही हिमाली जडीबुटी पर्दछ। जङ्गली चाैरीको मुख्य सिकारी ब्वाँसो हो भने आजभाेलि हिमाली ब्वाँसो दुर्लभ हुँदै गएसँगै भालु र हिउँ चितुवा यसका मुख्य सिकारी भएका छन्।
बानीव्यहोरा
जङ्गली चाैरी बथानमा बस्ने जनावर हो। बथानमा सयजनासम्म चाैरी हुनसक्छन् तर धेरै बथानमा कममात्रै सदस्य हुन्छन्। बथानमा मुख्यतया पोथी ,उनीहरूका बाच्छा र केही मात्रामा वयस्क भाले हुन्छन्। बाँकी भालेहरू एक्लै अथवा सानो बथानमा ( औसतमा ६ जना चाैरी ) बस्छन्। जङ्गली चाैरी सामान्यतया मानिससँग डराउँछन् र नजिक आएमा भाग्छन्। तर आफ्नो बाच्छोलाई बचाउनका लागि भने हमला गर्न सक्छन्।
कालोटाउके हाँस
कालोटाउके हाँस नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा ग्रेटर स्कप (Greater Scaup) भनिन्छ ।
दर्लमडाँडा
दर्लमडाँडा नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत लुम्बिनी अञ्चलमा पर्ने पाल्पा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति थियो । हाल यो बगनासकाली गाउँपालिका वडा नं.५ अन्तर्गत पर्दछ। यस क्षेत्रका प्रमुख धार्मिक क्षेत्रमा दर्लम महाकाली मन्दिर, राम्दी सिद्ध गुफा मन्दिर, नवदुर्गा मन्दिर, शिव मन्दिर रहेका छन्।
राजीव गान्धी अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट स्टेडियम
राजीव गान्धी अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट स्टेडियम हैदराबादको एक प्रसिद्ध क्रिकेट स्टेडियम हो । यो सनराइजर्स हैदराबाद टिमको मूल-स्थान पनि हो ।
दर्लमडाँडा
जनसङ्ख्या
यस वडा नं. ५ साविक दर्लमडाँडा गाविसको जनसङ्ख्या बि.स.२०६८ को जनगणना अनुसार २,०९७ रहेको छ । यो गाविसमा ५१९ वटा घर छन ।
ओत (गाउँ)
ओत रोल्पा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
कुमाऊँ
कुमाऊँ भन्नले निम्न अर्थ बुझ्न सकिन्छ:
चिकित्सा विज्ञान
चिकित्सा विज्ञान (अंग्रेजी भाषा: Medical Science): यो एउटा जीव विज्ञानको शाखा हो। यसमा रोगहरूको अध्ययन अनुसन्धान तथा तिनीहरूको निराकरणको उपायहरू खोजीन्छ। औषधिको खोज तथा आविष्कार, रोगहरूको निदान, प्रयोगात्मक परीक्षण तथा शैल्य चिकित्साको अध्ययनहरू यस चिकित्सा विज्ञानमा पर्छ।
शाखाहरू
२.शल्य चिकित्सा (Surgery) - शरीरको भित्री तथा बाहिरी अंगहरू चिरेर गरिने उपचार विधि
३.आयुर्वेदिक चिकित्सा (Ayurveda) - परम्परागत जडिबुटीको प्रयोग गरेर गरिने उपचार विधि।
४.होमियोपेथी चिकित्सा (Homeopathy) - थोरै भन्दा थोरै औषधीको प्रयोग गरेर गरिने उपचार विधि
५.आक्युपन्चर चिकित्सा (Acupuncture) -शरीरमा पातलो सियो घुसाएर गरिने उपचार विधि
६.प्राकृतिक चिकित्सा (Natural Therapy) - प्राकृतिक स्रोतहरू जस्तै माटो, हिलो, चोप, काठ, लोकता, बाँस, खोटो, बरफ, आगो, खरानी, आदिको प्रयोग गरेर गरिने उपचार विधि।
भारतीय नेपाली भाषा
भारतमा बोलिने नेपाली भाषाको भाषिकालाई भारतीय नेपाली भाषा भनिन्छ ।
वर्ण
भारतको नेपाली भाषामा नेपालको नेपाली भाषा भन्दा दुई वटा बढी वर्णहरू छन् । ती हुन् ड़ र ढ़ । यसलाई तलथोप्ली भएको अक्षर भनिन्छ ।
वचन
भारतीय नेपाली भाषामा वचन भेद छैन ।
आदरार्थी
भारतीय नेपाली भाषामा आदरार्थी उच्च र अत्युच्च आदरार्थीको प्रयोग गरिँदैन ।
लिङ्ग भेन्द
भारतीय नेपाली भाषामा लिङ्ग भेद गरिँदैन ।
पश्चिमाञ्चल
देहरादून, भाक्सू, नैनीताल, दिल्ली, राँची आदि तिर बोलिने नेपाली भाषा पश्चिमाञ्चल समूह अन्तर्गत पर्दछ ।
मध्यमाञ्चल
दार्जिलिङ, सिक्किम, डुवर्स आदि तिर बोलिने नेपाली भाषा मध्यमाञ्चल समूह अन्तर्गत पर्दछ ।
नेपाली एकाङ्की भाग ३
नेपाली एकाङ्की भाग ३ भिक्टर प्रधानद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको नाटक हो।
भाकाञ्जे
नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, सगरमाथा अञ्चलको सोलुखुम्बु जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
यादव कान्त सिलवाल
यादव कान्त सिलवाल नेपालका कूटनीतिज्ञ हुन्। यिनी १ जनवरी १९९४ देखि ३१ डिसेम्बर १९९५ सम्म दक्षिण एसियाली सहयोग सङ्गठन (SAARC)को महासचिव बनेका थिए।
भेष बहादुर थापा
उनी नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध र कूटनीति सम्बन्धका विद्वान मानिन्छन्। नेपालको परराष्ट्र मामिलामा बेला बेला यिनले प्रतिकृया दिने गरेका छन्। नेपालमा रहेका विदेशी कूटनीतिज्ञहरूले कूटनीतिक सीमा नाघेकोमा हालै यिनले आपत्ति जनाएका छन्।
अङ्ग्रेजीमा लेख्ने नेपाली लेखिका मञ्जुश्री थापा यिनकी छोरी हुन्।
पारिवारिक जीवन
अङ्ग्रेजीमा लेख्ने नेपाली लेखिका मञ्जुश्री थापा यिनकी छोरी हुन्।
जेपी सूचना प्रौद्योगिकी संस्थान विश्वविद्यालय
जेपी सूचना प्राविधिक संस्थान विश्वविद्यालय भारतीय राज्य उत्तर प्रदेशको नोएडामा स्थित एउटा विश्वविद्यालय हो।
जूल गेद
जूल गेद (सन् १८४५-१९२२) फ्रान्सेली समाजवादी आन्दोलन र दोस्रो इन्टरनेसनलका एक जना संगठितकर्ता एवं नेता । गेदले फ्रान्समा मार्क्सवादी विचारधाराको प्रचार-प्रसार तथा समाजवादी आन्दोलन्को विकासको लागि प्रशस्त कार्य गरेका थिए । परन्तु दक्षिणपन्थी समाजवादीहरूको नैतिको विरोध जनाउँदै उनले सैद्धान्तिक एवं रणनीतिसम्बन्धी प्रश्नमा गुटवादी गल्तीहरू गरेका थिए । प्रथम विश्वयुद्ध आरम्भ (सन् १९१४) देखि उनले सामाजिक अन्धराष्ट्रवादी स्थिति अपनाए र फ्रान्सको पुँजीजीवी सरकारमा सामेल भए ।
उत्तर म्यासेडोनिया
म्यासेडोनिया (Macedonia) आधिकारिक रूपमा म्यासेडोनिया गणतन्त्र दक्षिणी यूरोपमा रहेको देश हो । यो देश युगोस्लाभियाबाट सन् १९९१ मा स्वतन्त्र भएको हो भने सन् १९९३ यसले संयुक्त राज्यको सदस्यता पाएको थियो ।
यो देश भुपरिवेष्ठित देश हो भने यसको कोसोभो, सर्बिया, बुल्गेरिया, ग्रीस र अल्बानियासँग अन्तर्राष्ट्रिय सिमाना रहेको छ ।
ड्राकुनकुलियासिस
ड्राकुनकुलियासिस, जसलाई गिनी जुका रोग (GWD) पनि भनिन्छ, गिनी जुकाद्वारा हुने एक संक्रमण हो। गिनी जुकाको  लार्भा द्वारा संक्रमित वाटर फ्लि (पानीमा हुने एक प्रकारको किरा) भएको पानी पिएमा व्यक्ति योबाट संक्रमित हुन्छ। सुरूसुरूमा कुनै लक्षण देखिँदैन। लगभग एक वर्षपछि, व्यक्तिलाई एकदमै पीडादायक जलन भइरहेको अनुभूति हुन थाल्छ किनभने पोथी जुकाले छालामा फोका वा घाउ पार्न थाल्छ, सामान्यतया खुट्टामा। केही हप्तामा उक्त जुका छालाबाट बाहिर निस्कन्छ। यस समय दौरान, हिँड्न वा काम गर्न गाह्रो हुन सक्छ। सामान्यतया यो रोगको कारणले गर्दा मृत्यु हुँदैन।
मानव जाति एक मात्र ज्ञात प्राणी हो जसलाई गिनी जुकाले संक्रमित गर्छ। यो जुका एक देखि दुई मिलिमिटर चौडाइको हुन्छ र एक पूर्ण रूपमा विकसित पोथी 60 देखि 100 सेन्टिमिटर लामो हुन्छ (भालेहरू यो भन्दा धेरै छोटा हुन्छन्)। मानव शरीर बाहिर यसको अण्डा तिन हप्तासम्म जीवित रहन सक्छ। योभन्दा अगाडि तिनीहरूलाई पानीको किराले खानुपर्छ। पानीको किरा भित्र रहेको लार्भा चार महिनासम्म जीवित रहन सक्छ। त्यसकारण कुनै क्षेत्रमा रहनको लागि मानिसहरूलाई यो रोग प्रत्येक वर्ष लाग्नुपर्छ। सामान्यतया यो रोगका सङ्केत तथा लक्षणहरूको आधारमा यो लागेको कुरा पत्ता लगाउन सकिन्छ।
यो रोगको रोकथामको लागि यो रोग लागेको कुरा प्रारम्भिक चरणमै पत्ता लाग्न र उक्त संक्रमित व्यक्तिलाई आफ्नो घाउ पिउने पानीको सम्पर्कमा ल्याउन नदिन जरूरी हुन्छ। रोकथामका अन्य प्रयासहरूमा निम्न पर्दछन्: सफा पानीको पहुँचमा सुधार गर्नु र पानी सफा नभएको अवस्थामा, पानीलाई फिल्टर गर्नु। कपडाद्वारा फिल्टर गर्दा प्राय: पर्याप्त हुन्छ। लार्भा मार्नको लागि दूषित पिउने पानीमा टेमेफोश (temefos) नामक रसायन मिसाउन सकिन्छ। यो रोगको लागि कुनै औषधि वा खोप छैन। केही हप्तामा यो जुकालाई एउटा लट्ठीमा बेटारेर बिस्तारै निकाल्न सकिन्छ। बाहिर निस्किरहेका जुकाको कारणले गर्दा बनेका घाउहरू जीवाणुद्वारा संक्रमित हुन सक्छन्। जुकालाई हटाइसकेपछि पनि दुखाइ महिनौँसम्म रहिरहन पनि सक्छ।
सन् 2013 मा यो रोगको 148 मामिला प्रतिवेदित गरिएको थियो। सन् 1986 मा 35 लाख मामिलाबाट घटेर यतिमा आइपुगेको हो। यो अफ्रिकाको 4 वटा राष्ट्रमा मात्र हुन्छ, जुन सन् 1980 को दशकमा 20 वटा राष्ट्रमा हुने गर्थ्यो। यसबाट सबैभन्दा बढि प्रभावित राष्ट्र दक्षिण सुडान हो। यो सम्भवत: उन्मूलन हुने पहिलो परजीवी रोग हुनेछ। गिनी जुका रोगको बारेमा प्राचीनकाल देखिनै थाहा हुँदै आएको हो। यसलाई मिस्र (इजिप्टको) चिकित्सकीय इबर्स पापिरस (Ebers Papyrus)मा उल्लेख भएको पाइन्छ, जुन 1550 बि.सि. को हो। ड्राकुनकुलियासिस नाम ल्याटिन "साना ड्र्यागनहरूद्वारा यातना"बाट लिइएको हो, र "गिनी जुका" भन्ने नाम तब आयो जब 17औँ शताब्दीमा युरोपेलीहरूले यो रोग पश्चिमी अफ्रिका को  गिनी तटमा देखे। गिनी जुका जस्तै एक अर्को प्रजातिले अन्य जनावरहरूमा रोग पैदा गर्छ। यिनीहरूले मानिसहरूलाई संक्रमित गरेको देखिएको छैन। यसलाई उपेक्षित उष्णदेशीय रोगरूपमा वर्गीकृत गरिएको छ।
पत्थरको कथा
पत्थरको कथा विजय मल्लद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको नाटक हो।
पलाञ्चोक
पलाञ्चोक भगवतीको मन्दिर काभ्रे जिल्लाको साठीघर भगवती गाविसमा अवस्थित छ। काभ्रेको पाँचखालबाट ७ किलोमिटर पूर्वस्थित यो मन्दिर लिच्छवीकालिन राजा मानदेवले आफ्नी आमाको सम्झनामा निर्माण गर्न लगाएका हुन्। शिल्पकलाको दृष्टिले पलाञ्चोक भगवतिको मूर्ति अद्दितीय मानिन्छ। नक्शाल भगवती र शोभा भगवती अनि पलाञ्चोक भगवती एकै शिल्पकारले तयार गरेको किंवदन्ति रहेको छ।
कालीजुरे हाँस
कालीजुरे हाँस नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा टफ्टेड डक (Tufted Duck) भनिन्छ ।
ल्वाङकसानी
ल्वाङकसानी अपराह्नको चारबजे फूल्ने हुनाले कतै कतै चारबजे फूल भनेर पनि चिनिन्छ ।
तराई मधेश पहाड हिमाल एकता पार्टी
तराई मधेश पहाड हिमाल एकता पार्टी नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यो पार्टीका वर्तमान अध्यक्ष प्रविन झा हुन्। तराई मधेश पहाड हिमाल एकता पार्टीको केन्द्रीय कार्यालय काठमाडौँ गैरीगाउँमा छ। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा भाग लिएको थियो। उक्त निर्वाचनमा यो दलको चुनाव चिन्ह सिसाकलम थियो। तराई मधेश पहाड हिमाल एकता पार्टीले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा प्रत्यक्ष तर्फ कुल २,२१२ मत प्राप्त गरेको थियो भने समानुपातिक तर्फ १२,४६६ मत प्राप्त गरेको थियो।
प्रहृलाद
प्रहृलाद बालकृष्ण समद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको नाटक हो।
करेती
करेती रोल्पा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
पाण्ड्य वंश
पाण्ड्य वंश दक्षिण भारतको एक प्राचीन तमिल राजवंश थियो, र तमिलकमका चार ठुला राज्यहरू मध्ये, अन्य तीन पल्लव, चोल र चेराहरू थिए। तीन तमिल राजवंशका शासकहरूलाई "तमिल देशका तीन मुकुटधारी शासकहरू (मु-भेन्टर)" भनेर चिनिन्छ।
इतिहास
मौर्य सम्राट अशोक (तेस्रो शताब्दी ईसापूर्व) दक्षिण भारत र श्रीलङ्काका मानिसहरू (चोल, पाण्ड्य, सतिया पुत्र, केरल पुत्र र ताम्रापर्नीहरू) सँग मैत्रीपूर्ण सम्बन्धमा रहेको देखिन्छ। अशोकले चरम दक्षिण भारत (तमिलकम - तमिलहरूको वासस्थान) लाई जित्ने प्रयास गरेको कुनै सङ्केतहरू छैनन्।
पाण्ड्य वंशको उत्पत्ति र समयरेखा स्थापित गर्न गाह्रो छ। प्रारम्भिक पाण्ड्या प्रधानहरूले प्राचीन कालदेखि आफ्नो देश (पाण्ड्यानाडु) मा शासन गरेका थिए, जसमा भित्री शहर मदुरै र दक्षिणी बन्दरगाह कोर्काई समावेश थियो। पाण्ड्यहरूले मारवर्मन प्रथम र जटवर्मन सुन्दर पाण्ड्य (१३औँ शताब्दी) अन्तर्गत आफ्नो स्वर्ण युगमा प्रवेश गरेका थिए। मारवर्मन प्रथम द्वारा चोल देशमा विस्तार गर्नका लागि केही प्रारम्भिक प्रयासहरूलाई होयसलसका हुण आक्रमणकारीहरूले प्रभावकारी रूपमा जाँच गरेका थिए।
धर्म
पाण्ड्य काल हिन्दु धर्मको मन्दिर-केन्द्रित अभिजात वर्ग, लोकप्रिय भक्ति धर्म र हिन्दु धर्मको अझ व्यापक स्थानीय रूपहरूद्वारा विशेषता थियो। तीन बीचको भेद स्पष्ट रूपमा भिन्न थिएन। विष्णु र शिव देवताहरूको पूजालाई सामान्यतया अभिजात वर्गले समर्थन गरेको थियो। भक्ति आन्दोलनले भगवान र भक्त बीचको आपसी गहन भावनात्मक संलग्नतालाई जोड दिएको थियो।
बेनी, सोलुखुम्बु
नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, सगरमाथा अञ्चलको सोलुखुम्बु जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
पूर्वांचल विश्वविद्यालय
पूर्वांचल विश्वविद्यालय भारतीय राज्य उत्तर प्रदेशको जौनपुरमा स्थित एउटा विश्वविद्यालय हो।
मैदी
मैदी धादिङ जिल्लामा छ। धादिङको बुङचुङबाट २ घन्टाको पैदल यात्राबाट पुगिने खड्गदेवी मन्दिर प्राचीनकालदेखि नै प्रसिद्ध छ। पृथ्वीनारायण शाहको व्रतबन्ध यही मन्दिरमा भएको थियो।
यो पनि हेर्नुहोस
मैदी गाविस
शक्तिपीठ
प्योत्र क्रोपोत्किन
प्योत्रो अलेक्सेएभिच क्रोपोत्किन (सन् १८४२-१९२१) - रुसी अराजकतावादका एक प्रमुख कार्यकर्ता र सिद्धान्तकार । सन् १९१४-१९१८को विश्वव्यापी साम्राज्यवादी युद्धको समयमा अन्धराष्ट्रवादी रहे । सन् १९१७मा प्रवासबाट फर्केपछि पूँजीजीवी स्थितिको पक्षधर बने, तर सन् १९२०मा उनले युरोपमा मजदुरहरूलाई सम्बोधन गर्दै जुन पत्र लेखेका थिए, त्यसमा अक्टोवर समाजवादी क्रान्तिको ऐतिहासिक महत्त्व स्वीकार्दै सोभियत रुसविरुद्ध सामरिक आक्रमणमा बाधा हाल्नको निमित्त मजदुरहरूलाई आह्वान गरेका थिए ।
पाठक विश्वविद्यालय
पाठक विश्वविद्यालय भारतीय राज्य उत्तर प्रदेशको अलिगढमा स्थित एउटा विश्वविद्यालय हो।
साओ क्रिस्टोभाओ
साओ क्रिस्टोभाओ ब्राजिल को विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन २०१० मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
प्रेमपिण्ड
प्रेमपिण्ड नेपाली नाटककार बालकृष्ण समद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको नाटक हो। त्रिभुवन विश्वविद्यालयका प्राध्यापक डाक्टर अशोक थापाले प्रेमपिण्ड चलचित्रलाई पुनः निर्माण गर्न सके समप्रति उच्चा सम्मान हुन सक्ने कुरा बताएका छन् ।
देउराली, पाल्पा
देउराली नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत लुम्बिनी अञ्चलमा पर्ने पाल्पा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
जनसङ्ख्या
देउराली गाविस को जनसङ्ख्या बि.स.२०६८ को जनगणना अनुसार २,३२४ रहेको छ । यो गाविसमा ६२९ वटा घर छन ।
कोडकडेनी देवी
कोडकडेनी मन्दिर ओखलढुंगा जिल्लाको सदरमुकाम ओखलढुंगादेखि ८ किलोमिटर पूर्वमा छ । यो मन्दिर पृथ्वीनारायण शाहका फौजी रामकृष्ण कुँवरले निर्माण गर्न लगाइएको मानिन्छ । आफ्नो पूर्व विजय अभियान अन्तर्गत यही मन्दिरमा देवीको उपासना गरी उनी विजय यात्रामा निस्किएका थिए ।
बाह्य कडीहरू
शक्तिपीठ
अखण्ड सुदूरपश्चिम पार्टी नेपाल
अखण्ड सुदूरपश्चिम पार्टी नेपाल नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यो पार्टीका वर्तमान अध्यक्ष पुष्करराज जोशी हुन्। अखण्ड सुदूरपश्चिम पार्टी नेपालको केन्द्रीय कार्यालय काठमाडौँ जिल्लाको किर्तिपुरमा छ। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०७० मा भाग लिएको थियो। उक्त निर्वाचनमा यो दलको चुनाव चिन्ह चियादानी थियो। अखण्ड सुदूरपश्चिम पार्टी नेपालले संविधान सभा निर्वाचन २०७०मा प्रत्यक्ष तर्फ कुल ५,५४८ मत प्राप्त गरेको थियो भने समानुपातिक तर्फ १२,३३४ मत प्राप्त गरेको थियो।
श्रीखण्ड
श्रीखण्ड चन्दन बनाउन प्रयोग गरिने वासनादार काठ दिने वनस्पति हो ।
श्रीखण्ड परिचय
श्रीखण्ड आज भन्दा ५००० वर्ष अधिदेखि हिन्दु धर्मका ग्रन्थमा उल्लेख भएको नाम हो । यसलाई नेपाली वा हिन्दी भाषामा श्रीखण्ड वा चन्दन भनिन्छ । विश्वका १० महगां काठहरू मध्ये श्रीखण्ड पनि एक हो । श्रीखण्ड धार्मिक दृष्टिकोणले जति महत्त्वपूर्ण छ । ब्यवसायिक हिसावले पनि त्यो भन्दा कुनै मानेमा कम छैन । श्रीखण्ड हिन्दु धर्मका पवित्र ग्रन्थहरूमा उच्च महत्त्वका साथ ब्याख्या गरिएको छ । पुजाआजा, जपध्यान, मर्दा पर्दा सबै कार्यमा धर्मसस्कृति अनुसार अति आवश्यक वस्तुको रूपमा ब्याख्या गरिएको छ । हिन्दु धर्म अनुसार भन्ने हो भने धर्मशाश्त्रले तीनवटा चन्दनको नाम लिएको छ । १, श्वेतचन्दन  २, पीतचन्दन,   ३, रक्तचन्दन यी तीन मध्ये सबभन्दा बढी श्वेतचन्दन अर्थात श्रीखण्डलाई मानेको छ ।साथै हिन्दू धर्मसस्कृती अनुसार हरेक कार्यमा अत्यन्त पवित्र वस्तुको रूपमा यसको प्रयोग गरिन्छ । श्रीखण्डलाई घोटेर बनाएको चन्दन लगाउने परम्परा करिव ५००० वर्ष पुरानो हो । अहिले आएर हेर्दा पनि श्रीखण्डको चन्दन प्रयोगमा कुनै कमि आएको छैन बरुश्रीखण्डको प्रयाप्तता नभएको ठाउँमा चन्दनको साटो विभिन्न अन्य काठको प्रयोग गरेकोले धर्म अनुसार पवित्र र चोखो वस्तुको रूपमा ब्याख्या गरिएको पाइन्छ ।श्रीखण्डको चन्दन लगाउने र सके श्रीखण्ड काठको चितामा जल्ने नसके एउटा टुक्रा श्रीखण्ड भए पनि चितामा राखेर पार्थिक शरीर जलाउने मान्यता आजभन्दा कैयौ वर्ष अगाडि देखि चलिआएको हो । साथै प्राचिन हिन्दु ग्रन्थहरूमा पनि यसबारे लेखिएको छ । यी सबैको अध्ययन गर्दा श्रीखण्ड त्यो युगदेखि नै महत्त्वपूर्ण वस्तुको रूपमा मानिएको कुरा प्रष्ट हुन्छ । अहिलेको एक्काइसौ शताब्दीमा आइपुग्दा समेत यसको महत्त्वमा कुनै कमि आएको छैन बरु झन महत्त्व बढेर गएको छ । सस्कृत तथा नेपाली नाम श्रीखण्डलाई अग्रेजी भाषामा ध्जष्तभ कबलमब ि भनिन्छ । कतै चन्दनको नामले पनि यसलाई चिनिन्छ । हिन्दुधर्ममा जति नै ब्याख्या गरिएको भएता पनि नेपालमा धार्मिक हिसाबले पनि कमै मात्र ठाउँमा श्रीखण्ड देख्न सकिन्छ । यसको ब्यावसायिक खेती भएको भने पाइदैन ।
शैलुङ गाउँपालिका
शैलुङ डाँडा एउटा दोलखा जिल्लाको मात्र नभई नेपालकै रमणीय पर्यटकीय स्थलको रूपमा परिचित रहिआएको छ। यो ठाउ समुन्द्री सतहबाट करीब ३४०० मिटर अग्लो स्थानमा दोलखा जिल्लाको दक्षिण पश्चिममा अवस्थित रहेको छ। शैलुङ डाँडा प्रकृतिले सुन्दर स्थलको रूपमा मात्र नभएर धार्मिक स्थलको रूपमा पनि परिचित छ, जहाँ जनैपूर्णिमा, बालाचतुर्दशी, बारवर्षे मेला जस्ता चाडमा धेरै दर्शनार्थीहरूको भीड लाग्ने गर्दछ। साथै शैलुङ डाँडा यस अर्थमा पनि प्रख्यात छ की, जुन डाँडा १०० वटा अग्ला र होचा हेर्नलायक मनमोहक सुन्दर थुम्काथुम्की डाँडाहरूले जोडिएर वनेको छ।
श्रीखण्ड
श्रीखण्ड परिचय
श्रीखण्डको विश्व बजारलाई हेर्ने हो भने यसको अन्तराष्टिय स्तरमा माग बढी रहेको छ । यो औषधिय गुणको भएको हुदाँ विभिन्न औषधि तथा कस्मेटिकका सामग्री उत्पादनमा यसको प्रयोग गरिएको पाइन्छ साथै मूर्ति मालाहरु समेत बनाइन्छ । यसको प्रयोगको हिसाबले हेर्ने हो भने खासगरी महगां पर्फुम, पाउडर लगायतका कस्मेटिक समाग्री, औषधिहरु निर्माणमा यसको प्रयोग हुन्छ । हिन्दू परम्परा अनुसार यसको प्रयोग शुद्ध वस्तुको रूपमा चन्दनको प्रयोग गरिन्छ ।
शैलुङ गाउँपालिका
नामाकरण
शैलुङ नाम तामाङ भाषाबाट राखिएको हो । जसको अर्थ हुन्छ तामाङ भाषमा “शै” भनेको सय र “लुङ” भनेको थुम्का भन्ने बुझिन्छ। शैलुङ डाँडाबाट मनमोहक गौरीशंकर हिमाल, सगरमाथा, माछापुच्छ्रे हिमाल, गणेश हिमाल लगायत काठमाडौँ उपत्यका र तराईका केही भागहरू समेत देखिने भएकोले यो स्थान अझ रमणीय पर्यटकीय स्थल बन्न सफल भएको छ।
श्रीखण्ड
श्रीखण्ड परिचय
श्रीखण्डको खेती विभिन्न देशहरूमा ब्यावसायिक रूपमा गरिदै आएको छ । यसको बजार मूल्यका कारण यसको खेतीमा आकर्षण पनि बढीरहेको छ । यसको ब्यावसायिक खेती तराई देखि मध्य पहाडसम्म सजिलै गर्न सकिन्छ । साथै मध्ये पहाड भन्दा माथिल्लो भेगमा समेत यसको खेती गर्न सकिन्छ । अलि जाडो हुने स्थानमा यसको खेती गर्दा उत्पादन भने ढिलो दिने हुन सक्छ । नेपालमा तराई साथै पहाड पसस्त भएको हुदाँ यसको खेती दुवै ठाउँमा राम्ररी फस्टाउन सक्छ । तर पनि यस तर्फ कसैको ध्यान गएको छै । श्रीखण्ड सेमी प्यारासाइटिस प्लान्ट भएको हुदाँ यसलाई होस्ट प्लान्ट साथै लगाउदा छिटो हुर्किने र उत्पादन समेत छिटो दिने हुन्छ । यसलाई होस्ट प्लान्टको रूपमा अमला, किँम’, केरा साथै अन्य वि?वालाई होस्ट प्लान्टको ?पमा लगाउन सकिन्छ । केरालाई होस्ट प्लान्टको रूपमा लगाउदा दुवै तिरबाट आम्दानी लिन सकिन्छ । श्रीखण्ड चिसो हावापानीमा भन्दा तातो हावापानीमा छिटो र उत्पादन समेत धेरै दिने हुन्छ । एउटा श्रीखण्ड रोपेको १५ वर्षमा उत्पादन लिन सकिन्छ । तथापी ४ देखि ५ वर्षबाट फुल्न र फल दिने गर्दछ यसबाट विरूवा प्रसार गर्न र विउ विक्री गर्न सकिन्छ । यसको १५ वर्ष पछि उत्पादन लिदा यसको चुरो पसेको काठ करिव १५ किलो देखि २५ किलो सम्म उत्पादन दिन्छ तर ढिलो गरी बाली काट्ने हो भने यसको उत्पादन बढ्दछ ।
नेपालको परिपेक्षमा हेर्ने हो भने नेपालमा बढेको बढ्दो सहरीकरणको कारणले पहाडका खेत बारीहरू दिनानुदिन बाझिदै गएका छन । यो अवस्था कायमै रहने हो भने पहाडका खेत बारीहरू २ वर्ष पछि अहिलेको प्रतिशत बाझो वनको रूपमा परिणत हुन पुग्छ । यस्तो अवस्थामा ती पहाडका खेत वारीमा यदि अव हामीले खेती नगरी जंगलै बढाउने हो भने श्रीखण्ड जस्ता बहुमूल्य प्रजातीका रूख रोप्नु सबभन्दा उत्तम हुन्छ । यदि हामी सबैले इमान्दारिताका साथ आफ्ना बाझा खेत बारी तथा निजी वनमा श्रीखण्डको खेती गर्यो भने आफ्नो आर्थिक उन्नती त स्वतह हुन्छ साथै राष्ट पनि सम्वृध वन्ने क’रामा कुनै दुविधा छैन । अवका दिन मा यस्ता बहुमूल्य खेती तर्फ वन मन्त्रालय, साथै वनसंग सम्बन्धित सम्पूर्ण निकायहरू यस्ता खेतीकोे प्रवद्धनमा लाग्नेहो भने अवको २) वर्षमा नेपाल प’रानो उखान हरियो वन नेपालको धन को अर्थ भेट्टाउन अवश्य पनि सफल हुन्छ । यसतर्फ सबैको ध्यान जान जरूरी छ ।
शैलुङ गाउँपालिका
मानव जीवनशैली
शैलुङको अर्को महत्त्वपूर्ण विशेषता भनेको यहाको चौंरीको दूधबाट बन्ने विभिन्न प्रकारका परिकारहरू पनि पर्दछन । यहाँका बासिन्दाहरू प्राय सबैले चौंरीपालन गर्नेगर्छन् र उत्पादित चौंरीको दूधबाट उनीहरू मिठा छुर्पी, चिज बनाएर विभिन्न ठाउँमा लगेर बिक्रिबितरण गर्नेगर्दछन। साथै शैलुङका १०० वटा थुम्कामा विभिन्न किसिमका खानि हुनसक्ने कुरापनि स्थानीयबासीहरूमा जनविश्वास रहिआएको छ। तर अनुसन्धान र उत्खननको आर्थिक र प्रबिधिक अभाबले त्यो सम्भावना एउटा सपनामा मात्र सिमित रहेकोछ । यहाँ यसको अलावा बहुमुल्य जंगली जडिबुटी पाँचऔंले, चिराइतो, मजिटो, च्यातु लगायत अन्य धेरै जडिबुटीहरू पनि प्रशस्तै मात्रामा पाइन्छ।
श्रीखण्ड
श्रीखण्डको औषधीय गुणहरू
जीउ भतभत्ती पोल्ने, चर्मरोग, कुष्ठरोग, टाउको दुखेको, बिर्सने बानी भएको, स्मरणशक्ति पूर्ण वा आंशिक रूपमा गुमेको, मष्तिस्कका रोग, मुटुको रोग, अम्लपित्त, कमलपित्त, ग्याष्ट्रीक, महिनाबारीका बखत धेरै रगत बग्ने र योनीबाट सेतो पानी बग्नेमा चूरकाठको चूर्ण खाइन्छ । काठबाट निकालिएको तेल गनोरियामा दलिन्छ र विभिन्न किसिमका सौन्दर्य प्रशाधनहरु बनाउन प्रयोग गरिन्छ । रगत आइरहने खालको पाइल्समा चूरकाठलाई पानीमा पकाई त्यसमा अदुवाको रस मिसाई दलिन्छ/खाइन्छ । यसको धार्मिक महत्त्व पनि रहेको पाइन्छ ।
भारतको उपराष्ट्रपति
भारतको उपराष्ट्रपति भारत सरकार को कार्यकारी विभाग मा राष्ट्रपति पछिको दोस्रो उच्चतहको सरकारी अधिकारी हुन्। राज्य सभा को अध्यक्षको रूपमा काम गर्ने उपराष्ट्रपतिको विधायी कार्य पनि हुन्छ। भारतको वर्तमान उपराष्ट्रपति हामिद अंसारी, जो १० अगस्त, २००७ मा निर्वाचित भएका हुन्।
भारतको संविधानको धारा ६३ ले उपराष्ट्रपतिको बारेमा उल्लेख गर्दै भनेको छ: "भारतको एक जना उपराष्ट्रपति हुने छन"। जबकि भारतीय उपराष्ट्रपति कुनै पनि संख्याको पदाबधिको लागि निर्वाचित हुन सक्छन, संविधानले आवश्यकता ठान्दछ की उप राष्ट्रपति भारतको नागरिक हुनु पर्दछ।
काम कर्तब्य
राष्ट्रपतिको मृत्यु भएको, राजिनामा दिएको वा हटाईएको अबस्थामा राष्ट्रपतिको रूपमा एक नया राष्ट्रपति निर्वाचक मंडल द्वारा निर्वाचित नभएसम्मको लागि उपराष्ट्रपतिले अधिकतम ६ महीनाको लागि राष्ट्रपतिको रूपमा कार्य गर्दछन। यस अवधिको समयमामा उपराष्ट्रपतिले राज्य सभाको सभापतिको पदको काम गर्ने छैनन।
उनी राज्य सभाको पदेन अध्यक्ष पनि हुन। सबै बिधेयक, प्रस्ताव, कारवाही उसको सहमति पछि राज्यसभामा प्रस्तुत गर्न सकिन्छ। हालांकि उनी राज्य सभाको सदस्य नभएको कारण, उनलाई मतदान गर्ने कुनै अधिकार हुदैन।
निर्वाचन
एकल हस्तांतरणीय मत र गोप्य भएको मतदान माध्यमबाट समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली अनुसार निर्वाचक मंडल द्वारा उपाध्यक्ष निर्वाचित गरिन्छ। मनोनित सदस्यहरू पनि आफ्नो निर्वाचनमा भाग लिन सक्छन।
पदाबधि
उपराष्ट्रपति पाँच वर्षको लागि पद धारण गर्दछन। उनी कुनै पनि संख्याको पदाबधीको लागि पुनः निर्वाचित हुन् सक्छन।
यदी उपराष्ट्रपतिले राजिनामा दिएमा, मरेमा वा महाभियोग लागेमा, उनको पदाबधी छोटो हुने छ।
तलब र निरबृतीभरण
राज्य सभाको पदेन अध्यक्षको हैसियत अन्तरगत मात्र वर्तमान तलब प्रति महिना रु. १,२५,००० छ। तर जब राष्ट्रपति पद रिक्त हुन जान्छ, उनी भारतको राष्ट्रपतिको तलव र विशेषाधिकारको लागि सक्षम हुन्छन्। तर यस अवधिको समयमा, उनी राज्य सभाको सभापतिको तनव प्राप्त सक्षम हुदैनन। निरबृतीभरण तलबको का ५०% हुन्छ।
सुबिधाहरू:संविधानले उपाध्यक्षलाई उसको क्षमताको आधारमा कुनै पनि सुबिधाहरू तोकिदिएको छैन। उनी राज्य सभाको पदेन सभापति रूपमा उनी आफ्नो नियमित तलब लिन्छन्।
बर्खास्त गर्ने
भारतको संविधानको राज्यसभा र लोकसभामा दुई तिहाई बहुमतबाट पारित प्रस्ताब द्वारा उपराष्ट्रपतिलाई हटाउनको लागि संयन्त्र( धारा ६७(ख)) प्रदान गर्दछ।
डालेघाँस
डालेघाँस भन्नाले घरपालुवा जनावरको खानाको रूपमा प्रयोग गरिने रूख अथवा बुट्यानलाई चिनिन्छ ।
छिन्ताङ भगवती
छिन्ताङ धनकुटा जिल्लाकै प्रसिद्ध देवस्थल हो। यो मन्दिर धनकुटा बजारबाट १६ किलोमिटर पश्चिममा छ। यो मन्दिरलाई जालपादेवीको मन्दिर पनि भनिन्छ। यहाँ दसंैमा भव्य मेला लाग्छ
शक्तिपीठ
चतरी
चतरी नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, सगरमाथा अञ्चलको सिराहा जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार चतरीको ४८५ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या २,७११ रहेको छ।
विल्हेल्म कोल्ब
विल्हेल्म कोल्ब (सन् १८७०-१९१८) - जर्मन सामाजिक-प्रजातन्त्रवादी, अवसरवादी एवं संशोधनवादी । प्रथम विश्वयुद्ध (सन् १९१४-१९१८) का वर्षहरूमा सामाजिक-अन्धराष्ट्रवादी रहे ।
फिस्टा
फिस्टा वीरेन्द्र सुब्बाद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको नाटक हो।
२०१६ इन्डियन प्रिमियर लिग
इन्डियन प्रीमियर लिग अन्तर्गत २०१६ मा सञ्चालित प्रतियोगितामा ८ टिम सहभागि भएका छन्। जुन प्रत्यक वर्ष भारतमा सञ्चालन हुन्छ।यो प्रतियोगितामा चेन्नई सुपर किङ्स र राजस्थान रोयल्स प्रतिबन्धित छन्।
इन्डियन प्रिमियर लिगको २०१६ को सिजन जो कि आईपीएल ९ या विवो आईपीएल २०१६ का नाम ले पनि जानिन्छ । इन्डियन प्रिमियर लिग जसको सञ्चालक बीसीसीआई हो यसको सुरुवात २००७ मा भएको हो।यो आईपीएल को ९अौं सिजन ह‍ो । यो आईपीएल ०८ अप्रैल २०१६ मा प्रारम्भ तथा तथा २९ मई २०१६ मा फाइनल मिति तय भएको हो।
२९ मे मा चिन्नास्वामि स्टेडियम बेङ्गलोर मा सञ्चालन भएको अन्तिम म्याचमा सनराइजर्स हैदराबाद ले रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर लाई पराजित गर्दै भिवो आइपिएल २०१६ को उपाधी सुरक्षित गरेको थियो।म्यान अफ द म्याच हैदराबादका बिन कटिङ लाई घोषणा गरियो। टुर्नामेन्टका बहुमुल्य खेलाडी विराट कोहली रहे भने नव उदयमान खेलाडीका रूपमा मुस्ताफिजूर रहमान लाई सम्मानित गरियो।
पृष्ठभूमि
१४ जुलाई २०१५ मा समिति का अध्यक्ष आर एम लोढ़ा ले यो घोषणा गरे की २०१६ को आईपीएल मा चेन्नई सुपर किङ्स तथा राजस्थान रोयल्स दुबै टीम खेल्न पाउने छैनन।उनका अनुसार यि टीममा बेटिंग को स्पोट फिक्सिंग को चार्ज लगाइएको हो । दुबै टीमका मालिकमाथि २ साल सम्मको प्रतिबंध लगाइएको हो । यश अनुसार अब अघिल्ला २ सीज़न मा न त चेन्नई सुपर किङ्स खेल्न पाउछ नत राजस्थान रोयल्स, यिनको ठाँउमा राजकोट तथा पुणे को टीम खेल्नेछन । २०१५ मा पेप्सिको को स्पन्सर सकिएको हो किनकि पेप्सिको पाँच वर्षको डील गरेको थियो यस कारण २०१६ तथा २०१७ को सिजन विवो को स्पन्सरमा खेलिने भएको हो। नवम्बर २०१५ मा बीसीसीआई ले यो घोषणा गर्योकि यो पालि आईपीएल भारत का नौ शहरहरूमा खेलाइनछ। दुई नयाँ टीमको घोषणा ८ दिसम्बर मा गरिएको हो । यस कारण दुबै टीमको लिलामि गरिएको थियो।
उद्घाटन समारोह
यो प्रतियोगिताको उद्घाटन समारोह ८ अप्रिल २०१६ मा १९:३० बजे (भारतिय समय अनुसार) सरदार वल्लभभाई पटेल स्टेडियम मुम्बई मा भएको थियो। कार्यक्रममा मेजर लेजर, यो यो हनी सिंह, रणवीर सिंह, क्याटरिना कैफ, ज्याकलिन फर्नान्डिज लगायतको विशेष प्रफर्मेन्स थियो। वेस्ट इन्डिज २०१६ वर्ल्ड ट्वान्टी२० विजेता टीमका सदस्य ड्वेन ब्रावो ले, च्याम्पियन डान्समा पर्फर्म गरेका थिए जुन आइपिएल अध्यक्ष राजीव शुक्ला का अनुसार, समारोहको "विशेष आकर्षण" थियो।
लिलामी
२०१६ इन्डियन प्रिमियर लिग को लिलामी बेङ्गलोर मा ०६ फ़रवरी २०१६ मा गरिय‍ो जसमा सबभन्दा महङ्गा खेलाडीका रुपमन अस्ट्रेलिया टीम का शेन वाट्सन लाई रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर ले ९.५ करोड़ मा खरीद्यो जबकि भारतीय टीम का अलराउन्डर युवराज सिंह लाई सनराइजर्स हैदराबाद ले मात्र ७ करोड़मा खरिद्यो । गत वर्ष यूवी लाई १७ करोड़ मा खरिदिएको थियो । यसका अलावा दक्षिण अफ्रिका का क्रिस मोरिस लाई दिल्ली डेयरडेविल्स ले पनि ७ करोड़मा खरिदियो ।
पछिको फेरबदल
मुम्बई को पानी संकटका कारण भेन्यूमा हेरफेर भएको हो।