cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
मुस्ताङ जिल्ला
मुख्य खोलाहरू
लेते खोला, सेते खोला, घट्टे खोला, लाङक्यु खोला,टुकुचे निमूङ निमूङ क्यू खोला, टुकुचे म्हङछिन् खोला, टुकुचे म्हारच्यां क्यू खोला (चोखोपानी),चिमाङ खोला टुकुचे ताक्सांग खोला, मार्फा खोला, ठिनी खोला, स्याङ खोला, बोक्सि खोला, पाण्डा खोला, लुप्रा खोला, साङ्ता खोला, झोङ्ग खोला, नरसिङ खोला, समर खोला, ताग्ंया खोला, घमी खोला, दामोदर कुण्ड खोला, चराङ खोला, यारा खोला, समराङ खोला, नाम्ग्याल खोला, सुर्खाङ खाेला, किमलिङ खोला, ङ्याम्डो खोला, न्हेचुङ्ग खोला आदि।
धार्मिक स्थलहरू
मुक्तिनाथ मन्दिर, दामोदर कुण्ड, कागबेनी, शिवालय मन्दिर (पुथाङ), गणेश मन्दिर (जोमसोम) टुकुचे गोम्पा कोबाङ, टुकुचे क्युपर् गोम्पा ,टुकुचे गोम्पसम्प ,टुकुचे मकल् गोम्पा ,टुकुचे रानि गोम्पा , मार्फा गोम्पा
प्रमुख पर्यटकीय स्थल
लोमान्थाङ्ग ऐतिहासिक दरबार, लोमान्थाङ्गको सिटी वाला, मुक्तिनाथ'क्षेत्र''',टुकुचे निलगिरी हिमाल, धौलागिरी हिमाल, तिलिचो पिक, याककावा पिक,टुकुचे धम्पुस पिक,टुकुचे पिक हिमाल टुकुचे मार्चे लेख ,टुकुचे बतासे लेख ,टुकुचे नाथांग खर्क'''
प्रमुख ताल एवं कुण्ड
दामोदर कुण्ड, ढुम्बा ताल, टिटी ताल, सेकोङ्ग ताल दामोदर कुण्ड = प्रसिद्ध कालिगण्डकी नदिको उद्गमस्थल
जिल्लाको प्रसिद्ध वस्तुहरू एवं प्राप्त हुने स्थान
रातो स्याऊ,मार्फा, नुन खानि तेताङ नरसिंह खोला (छुसाङ), गोल्डेन स्याऊ, शालिग्राम (कालिगण्डकी किनार र दामोदर कुण्ड खोला) फापर् ,आरु, चेरि आरु ,
प्रमुख व्यापारीक महत्त्वका ठाउँ
जोमसोम बजार, मुक्तिनाथ, लोमान्थाङ, नेपाल र तिब्बतको पुरानो मुख्य ब्यापार केन्द्र टुकुचे,लेते
सामाजिक जनजीवन
उच्च पहाडी दुर्गम हिमाली जिल्ला भएको हुनाले यहाको जनजीवन भिन्नै प्रकारको छ। सदरमुकाम देखि उत्तर तिर भोटे गुरुङ, विष्ट र ठकुरी जातीहरूको वाहुल्य छ भने दक्षिण तिर थकाली समुदायको अतिरिक्त दलित तथा अन्य जातीहरूको वसोवास भएको पाईन्छ। गुरुङ् तथा थकाली जातीहरू वौद्ध धर्म मान्दछन् भने दलित तथा अन्य जातीहरूले हिन्दू धर्म प्रति आस्थावान देखिन्छन।
चाड पर्व
फागुपूर्णिमा
थकाली समुदायमा सबभन्दा ठूलो चाडको रूपमा लिइन्छ। तीन देखि सात दिनसम्म मनाईने यो पर्व मुख्य पितृ देवलाई पूजाआजा गरी पितृदेवको आर्शिवादले परिवारलाई रोग ब्याधी नहुने, घरमा धनधान्यले भरिपुण हुन्छ भन्ने विश्वास लिएर गरिन्छ। यस पर्वमा मिठा मिठा परिकारहरू खाने गर्दछन। पुरुषहरूले धनुवाण लिएर तारो खेलबाट मनोरंजन लिने गर्छन। ल्होसार :उपल्लो भेगको मुख्य चाडको रूपमा ल्होसारलाई लिइन्छ। तिबतियन क्यालेन्डरको नयाँ वर्षो उपलक्ष्यमा मनाइने यो चाडँमा खाने नौ विज मिसाएर बनाइने छगुँ अति पवित्र मानिन्छ। यो खोले खाएपछि मृत्यू पश्चात शान्ति पाइने किवदन्ति छ। नववर्षो पहिलो दिन देखि मिठो मिठो परिकार खाने राम्रा राम्रा वस्त्र र गहना लगाउने र शुभकामना आदान प्रदान गर्ने र तेश्रो दिन शुभ चिन्ह अङ्कित ध्वजाहरू पवित्र स्थलमा लगेर फहराइन्छ।
तिजी
यसका अलावा वार्‍ह गाउँलेहरूको वसोवास रहेको मुक्तिक्षेत्रमा यार्तुङ, धच्याङ, त्हेकप, बक्छाम -(लामा नाच), फाँङगेल -(खेतीपातीको काम सिद्धिएपछि खाँदै गरिने रमाइलो र आराम) आदि चार्डपर्वहरू मनाइन्छ। यस बाहेक स्थानीय हिन्दू धर्मावलम्वीहरूले दशै,तिहार र तीज तथा हरितालिका जस्ता चाड पर्वहरू मनाउने गर्दछन।
गुगल एनलाइटिक
गूगल एनलाईटिक अथवा एनलाईटिक्स, (Google Analytics) प्रकाशन गरिएको वेबसाईट लाई मापन वा वेब विश्लेषण गर्ने गूगलद्वारा सञ्चालन गरिएको सेवा हो । गुगलले यो सेवा सन् २००५ नोभेम्बरमा अर्चिनलाई आफ्नो स्वामित्वमा ल्याए पश्चात शुरू गरेको थियो । हाल इन्टरनेटमा वेभ विश्लेषणको लागि प्रयोग हुने सेवाहरू मध्ये एक रहेको छ । यो सेवा दुई संस्करणमा उपलब्ध रहेको छ,  गूगल एनलाईटिक्स ३६० तथा गूगल एनलाईटिक्स मोबाइल एप ।
प्रविधि
गूगल एनलाईटिक लाई कार्यान्वयन गर्न वेबसाईट मा एक प्रकारको पेज ट्याग राखिएको हुन्छ, जसलाई गूगल एनलाईटिक ट्रेकिङ्ग कोड भनिन्छ । यस्तो कोड जाबा-स्क्रिप्ट (एक प्रकारको प्रोग्रामिङ्ग भाषा) द्वारा बनेको हुन्छ जसलाई वेबसाईटमा रहेका सबै वेबपेजभित्र राखेपछि मात्र गुगल एनलाईटिक्सले सेवा प्रदान गर्दछ।
इतिहास
सन् २००५ मा गुगल ले "अर्चिन सफ्टवेयर कर्पोरेसन" लाई अधिग्रहण गरी "अर्चिन अन डिमान्ड" सेवा को विकास गरेको थियो जसलाई सन् २००६ मा गुगल एनलाईटिक मा परिणत गर्ने विचार धारणाको प्रस्तुत भएको थियो ।
कार्य सम्पादन
गूगल एनलाईटिक्सको कारण वेभसाइटको कार्य सम्पादनमा पर्न सक्ने प्रभावको बारेमा धेरै अनलाईन छलफल भएको छ ।  तर गूगलले सन् २००९ डिसेम्बरमा वेभसाइट खुल्न ढिला हुन सक्ने जोखिमलाई न्यूनिकरण गर्नको लागि अङ्क्रोनोउस जाभा स्क्रिप्ट लागू गरेको थियो ।
लोकप्रियता
सबैभन्दा बढी प्रयोग गरिने बेभ विश्लेषण सेवा हो, हाल १०,००० प्रसिद्ध बेभसाइटहरू करिब ५५ प्रतिशतमा यसको प्रयोग रहेको छ । साथै १,०००,००० प्रमुख बेभसाइटहरूमा ४९.९५ प्रतिशतले यसको प्रयोग गरेको छ ।
भुवन केसी
भुवन केसी (Bhuwan K.C, जन्म: २३ अगस्त १९५७) नेपाली चलचित्र क्षेत्रका एक चर्चित नायक तथा चलचित्र निर्माता हुन् । उनले १०० भन्दा बढी चलचित्रहरूमा काम गरिसकेका छन् ।
चलचित्र विकास बोर्डको अध्यक्ष
बि. सं. २०७९ साउन ९ गते सोमबार बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले अभिनेता भुवन केसी चलचित्र विकास बोर्डको अध्यक्षमा नियुक्त गरेको छ। अध्यक्ष पदका लागि १० जनाको सूचीबाट सरकारले केसीलाई नियुक्त गरेको हो।
फ्र्याङ्क गेरी
टोरोन्टो(क्यानाडा) (२८, फेब्रुअरी ,१९२९)मा सामान्य यहुदी परिवारमा जन्मेका क्यानाडेली-अमेरीकी वास्तुविद (आर्किटेक्ट) फ्र्याङ्क (ओवेन)गेरी बर्तमान समयका सर्वोत्कृष्ट वास्तुविद मानिन्छन। वास्तु कलाको क्षेत्रमा नोवेल पुरस्कारको रूपमा गनिने प्रिट्जकर पुरस्कार (Pritzker Architecture Prize )-१९८९ विजेता गेरीको कर्मथलो लस एन्जेल्स क्यालिफोर्निया हो। उनको अनेकौ प्रख्यात सृजना हरू मध्ये विलवाओ ,स्पेनको गुगेनहायम संग्रालय ( Guggenheim Museum in Bilbao, Spain) विषेश उल्लेख्य मानिन्छ।
वास्तुकलाको क्षेत्रमा लस एन्जेल्स धार का प्रवर्तक एवं सर्जक गेरी का अधिकाशं सृजना हरू उत्तर आधुनिक बास्तुकलाको डि-कन(en:Deconstructivism) शैलीमा समाहित छन। आलोचक हरू उनको सृजना हरू 'अपरिष्कृत' (unfinished or even crude) ठान्छन भने उनका प्रशंसक हरू यसलाई नै गेरीको छापको रूपमा वर्णन गर्छन।
माउन्टेन (उपन्यास)
माउन्टेन अमेरिकन उपन्यासकार रबिन कुकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
बर्दिया जिल्ला
नामाकरण
यस जिल्लाको नाम बर्दिया रहनुको पछाडी विभिन्न जनश्रुति धार्मिक एवं पौराणिक आख्यानहरू रहेको पाइन्छ। ती मध्ये केही यस प्रकार छन -
प्रशासनिक विभाजन
जिल्लामा ८ स्थानीय तहहरू छन्, जसमध्ये ६ नगरपालिका र २ गाउँपालिका छन्।
युइ तात्सुमी
युइ तात्सुमी (辰巳ゆい) (जन्म ८ जुन १९८४) जापानी पूर्व रेस क्विन हुन जो पछि अश्लील चलचित्र अभिनेत्री बनिन ।
गमन गुरुङ
गमन गुरुङ्ग नेपाली चलचित्र क्षेत्रको एक चर्चित अभिनेता हुन्।
जोनाथन (कछुवा)
जोनाथन (c. १८३२) एल्डाब्रा विशाल कछुवा (एल्डाब्राचेलिस गिगान्टिया) को एक उप-प्रजाति सेशेल्स विशाल कछुवा (एल्डाब्राचेलिस गिगान्टे होलोलिसा) हो। यो कछुवा सबैभन्दा पुरानो जीवित भूमि जनावर हो जुन दक्षिण आन्ध्र महासागरमा रहेको ब्रिटिश प्रवासी क्षेत्र सेन्ट हेलेना टापुमा बस्छन्।
इतिहास
जोनाथन, सन् १८३२ जन्मेको थियो र सन् १८८२ मा हिन्द महासागरको सेशेल्सबाट सेन्ट हेलेनामा ल्याइएको थियो। लगभग ५० वर्षको उमेरमा तीन अन्य कछुवाहरू सहित उनको नाम सेन्ट हेलेना सर स्पेन्सर डेभिसका गभर्नरले १९३० मा राखेका थिए र हालसम्म यसले ३१ गभर्नरको अवधि पुरा गरेर बाँचेका छन्। उनी गभर्नरको आधिकारिक निवास प्लान्टेशन हाउसको मैदानमा सेन्ट हेलेना को सरकार द्वारा हेरचाह गरिएर बसेको छ।
थुप्रेक
जनसङ्ख्या
बि.स.२०६८ को जनगणना अनुसार थप्रेक गाविस को जनसङ्ख्या २,९५१ रहेको छ । यो गाविसमा ७६३ वटा घर छन ।
आउटब्रेक (उपन्यास)
आउटब्रेक अमेरिकन उपन्यासकार रबिन कुकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
आयरन म्यान २
आयरन म्यान २ (Iron Man 2) २०१० मा बनेको अमरिकी सुपरहिरो चलचित्र हो, जसको निर्देशन जोन फेरेउले गरेका हुन् । यस चलचित्रमा रोबर्ट डौनी जुनियर, मिकी रुर्की, स्कार्लेट जोहानसन तथा गेनिथ पाल्ट्रो मुख्य भुमिकामा रहेर्का छन्।
बोच
बोच दोलखा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
धर्मपुर
धर्मपुर नेपालको जनकपुर अञ्चलको महोत्तरी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ८७९ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार धर्मपुरको जनसङ्ख्या ४८३० छ। यस मध्य पुरुष ४९%, र महिला ५१% छन्।
तक्षशिला
तक्षशिला (तक्षशिला,,) प्राचिन दक्षीण एसियामा गान्धार राज्यको राजधानी तथा हाल पाकिस्तानको पन्जाब राज्यको रावलपिण्डी जिल्लामा अवस्थित एक पुरातात्विक स्थान हो । यो स्थान बौद्ध तथा हिन्दु दुबै धर्मको केन्द्र बिन्दु थियो ।
तक्षशिलाको नाम
तक्षशिलाको नाम रामका भाइ भरतका दुइ छोराहरुमध्ये एकको नामबाट रहेको भन्ने उल्लेख पाइन्छ । भरतका दुइ छोरा थिए तक्ष र पुष्कर । तक्षले सिन्धु नदीको एकातिर तक्षशिला वा तक्षखण्डको स्थापना गरे । पुष्करले नदीको अर्कातिर पुष्करावती राजधानी बनाएर राज्य गरे । यो विवरण रामायणमा पाइन्छ । तक्षशिला गान्धारको राजधानीका रूपमा रहेको कुरा महाभारतमा समेत उल्लेख छ । सर्प यज्ञ गरिएको स्थान पनि त्यही मानिन्छ । त्यसैले परीक्षितले राज्यारोहण गराएको स्थान पनि त्यही हुनुपर्छ । तक्षको एउटा अर्थ हुन्छ तलास्नु वा ताछ्नु र शिलाको अर्थ हो ढुङ्गा, पत्थर । त्यसैले यस स्थानमा ढुंगा कुंद्ने व्यक्तिहरूको बसोबास हुनसक्छ । यस आधारमा के भन्न सकिन्छ भने प्रस्तर कलाको केन्द्र भएकोले पनि यस स्थानको नाम तक्षशिला रहेको हुनसक्छ । हु–एन–त्सांगका अनुसार यस स्थानको नाम तक्षशिला रहने कारण के भने भगवान बुद्धले पूर्व जन्ममा आफ्नो शिर दान गरेका थिए ।
शिक्षाको केन्द् / गुरुकुल
भगवान बुद्धका मित्र प्रसेनजितले त्यस स्थानमा अध्ययन गरेको उल्लेख पाइन्छ । टोलेमीको ज्योग्राफी ग्रन्थ र जोन हिल्डेसिमको हिस्ट्री अफ थ्री किङ्समा पनि यस स्थानको नाम ससम्मान उल्लेख छ । वराहमिहिरको ज्योतिष ग्रन्थ वृहत् संहिता, रामायण, महाभारत, कौटिल्य ग्रन्थमा यस स्थानको नाम उल्लेख छ । तक्षशिलामा एसियाबाट मात्र होइन यूरोपबाट पनि विद्यार्थी र जिज्ञासुहरु अध्ययन गर्न र आफ्ना समस्याहरु समाधान प्राप्त गर्न आउने गर्थे । ग्रीस देशका अनेक विद्वानहरूले तक्षशिलामा आएर अध्ययन गरेको उल्लेख पाइन्छ । पाइथागोरसले आफ्ना साध्यको पुष्टि यहीं आएर गरेका हुन् भन्ने मान्यता छ । यी सबै कारणले मानिसहरूलाई अत्यन्त उत्सुकता के मा छ भने त्यो स्थानमा विद्यालय वा विश्वविद्यालय थियो ? थियो भने कस्तो ? त्यहांको व्यवस्थापन कसरी हुने गथ्र्यो । हुनत, त्यहा केवल एक विश्वविद्यालय थियो वा अनेक शिक्षण संस्थान, यसबारेमा इतिहासविद्हरूमा निकै विवाद छ । तर पौरस्त्य दर्शनका विद्वान् सातवलेकरको विचारमा प्राचीन समयमा आजको जस्तो विश्वविद्यालय थिएन । बरु त्यहा अनेक प्रकारका स्वतन्त्र गुरुकुलहरु थुप्रै संख्यामा थिए । जहा“ अनेक गुरुहरूले आआफ्ना गुरुकुलमा विभिन्न विषयको ज्ञान प्रदान गर्थे । यदि धेरै विषयहरूको एक स्थानमा अध्ययन अध्यापन हुन्थ्यो भने त्यसलाई एक प्रकारको विश्वविद्यालय भन्न सकिन्छ । जुन दृष्टिले पनि तक्षशिला शिक्षाको विशेष केन्द्र थियो र त्यहा ज्ञानार्जन गर्न युरोप र एसियाबाट शिक्षार्थी जम्मा हुन्थे भन्न सकिन्छ । पहिलो चीनियां यात्रु फाहियानका अनुसार भने त्यहां विद्याको केन्द्र भएको कुनै चिन्ह पाइएन । सम्भवतः त्यस बेलासम्म शिक्षाको यो केन्द्र ध्वस्त भइसकेको थियो । यदि कौटिल्यको समयमा त्यहां शिक्षा केन्द्र थियो भने त्यसको लगभग ६०० वर्षपछि त्यसको अस्तित्व नपाउनु त्यस बेला स्वाभाविक थियो । जुन बेला राज्यहरूको जन्म हुनु र समाप्त हुनु एक स्वाभाविक प्रक्रिया मानिन्थ्यो ।
एलेक्जेन्डरको आक्रमण
एलेक्जेन्डरको आक्रमणका समयमा त्यहां आम्भी राज्य थियो भन्ने कुरा भारतीय इतिहासकारहरूले प्रमाणित गरिसकेका छन् । वि.पू. ३२६ को समयमा तक्षशिला गान्धारबाट छुट्टिइसकेको थियो भन्ने कुरा इतिहासकार राधाकुमुद मुखर्जीले उल्लेख गरेका छन् । त्यस समयममा पोरसको भतिजा पुरुले त्यहा“ राज्य गरेका थिए भन्ने कुरा जायसवालले पनि स्पष्ट गरेका छन् । संभवतः आम्भीले सिकन्दरका अगाडि आत्मसमर्पण गरेपछि केही समय यो स्थान सिकन्दरको आधिपत्यमा गयो । यो कुरा पनि कौटिल्य वा चाणक्यको असन्तुष्टिको कारण थियो । किनभने कौटिल्यले त्यहा“ गुरुकुलमा लामो समय रहेर अर्थशास्त्र अध्ययन गरेका थिए । पछि त्यहीं सो विषयका आचार्य भएका थिए । कौटिल्य एलेक्जेन्डरका विरुद्ध सङ्गठन गर्नुमा तक्षशिलाको मुक्ति पनि एक कारण हुनसक्छ । चन्द्रगुप्तको सहायताले यस स्थानलाई मुक्त गराएका थिए भन्ने कुरा इतिहासकारहरूले बताएका पनि छन् ।
अशोक र तक्षशिला
चन्द्रगुप्तको नाति अशोकले राज्य विस्तार गर्दा उत्तरमा तक्षशिला, उज्जैनलाई आफ्नो साम्रँज्यमा मिलाएका थिए । तर उनले त्यहा सधैं असन्तुष्टि खेप्नु पर्यो । यस कुरालाई दिव्यवदन ग्रन्थमा यस प्रकार उल्लेख गरिएको छ– उत्तरापथको तक्षशिला अशोकले गरेको अपमान प्रति रुष्ट थियो । त्यस स्थानको पौर (नगरअध्यक्ष) ले त्यहां राज्य गर्न पठाइएका मन्त्रीहरूको स्वागत गरेनन् । अन्तमा राजा अशोकले त्यहां कुणाललाई पठाए । राजा अशोकले के अपमान गरेका थिए ? र के कारणले तक्षशिला रुष्ट भयो भन्ने कुरा इतिहासकारहरूले स्पष्ट गर्न सकेका छैनन् । कथा र विम्वदन्तीमा पनि सो सम्बन्धमा कुनै कुरा उल्लेख छैन । तर राज्य विस्तार गर्दा अशोकले कलिंग, उज्जैन र तक्षशिलामा विरोध खेप्नु परेको कुरा इतिहासकारहरूले स्पष्टता साथ उल्लेख गरेका छन् । राजकुमार कुणाललाई त्यस क्षेत्रको क्षेत्रपाल (गभर्नर) बनाएर पठाएको र कुणालले त्यस क्षेत्रको विकासका लागि लामो समयसम्म योगदान गरेकोले त्यो क्षेत्र त्यस समयमा एक प्रसिद्ध स्थान बनेको थियो भनी अनुमान गर्न सकिन्छ । संभवतः अशोकले त्यस स्थानको पुननिर्माण र नव निर्माण पनि गरेका थिए । यो स्थान बारम्बार आक्रमणकारीहरूले आक्रान्त भइरहने अशान्त र अस्थिर स्थान भएकोले यसको स्थानमा तीस चालीस किलोमीटर यता उता विस्थापन भइ रहन्थ्यो भन्ने कुरा सन् १९२६ देखि सन् १९३० सम्म गरिएको उत्खननबाट स्पष्ट भएको छ । कालान्तर हूणहरूको निरन्तर आक्रमणले यस स्थानलाई पूर्णतः ध्वस्त गरीदियो । एक सभ्य सुसंस्कृत स्थान र विश्वको प्राचीनतम शिक्षा केन्द्रको अस्तित्व समाप्त हुन पुग्यो ।
रोहन ढकाल
रोहन ढकाल नेपाली जगतका नायक हुन् । उनी नेपाल को सुदुर-पश्चिमका निकै चर्चित् अभिनेता हुन् । उनको जन्म बि,स, २०३८ साल पौस महिना २३ गते बिहिबारका दिन कैलाली जिल्लाको पथरिया गा,बि,स,को कटासे भन्ने ठाउमा जन्मेका थिए । उनी पिता बिश्नु भक्त शर्मा ढकाल र आमा देभकी ढकालका जेठा छोरा हुन् ।
टुन टुन
टुन टुन नामले चिनिने उमा देवी खत्री (११ जुलाई १९२३ - २४ नोभेम्बर २००३) एक भारतीय पार्श्वगायिका, अभिनेत्री र हास्य कलाकार थिइन् । उनलाई हिन्दी चलचित्रको प्रथम महिला हास्य कलाकार मानिन्छ ।
प्रारम्भिक जीवन
उमा देवीको जन्म सन् १९२३ मा वर्तमानको भारतको उत्तर प्रदेशको अमरोहा जिल्लामा भएको थियो । उनका अभिभावक र दाइलाई जग्गाको मुद्दामा मारिएको थियो । उनको निधनको दुई दिन अगाडि लिइएको शिशिर कृष्ण शर्मासँगको अन्तर्वार्तामा उनले भनेकी थिइन्, "मलाई मेरो आमाबुबा को थिए, कस्तो देख्थे भन्ने केही सम्झना छैन । उनीहरूको मृत्यु हुँदा म दुई-अढाई वर्षको थिएँ होला । मेरा एक दाइ थिए जो आठ-नौ वर्षको हुनुहुन्थ्यो, उनको नाम हरि थियो । मलाई उनको बारेमा पनि धेरै थाहा छैन तर हामी अलिपुरमा बस्थ्यौँ । एक दिन उनको पनि हत्या भयो र मलाई दुई छाक खान पाउनको लागि नातेदारको घरमा काम गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भयो । त्यसबेला म चार-पाँच वर्षकी थिए ।"
उमा देवीको बाल्यकाल गरिबीमा बित्यो । पछि उनले निरीक्षक अख्तर अब्बास काजीलाई भेटे जसले उनलाई सहयोग गर्नुका साथै सकारात्मक रूपमा प्रभावित पनि गरे । भारतको विभाजनको समयमा काजी साहेबले पाकिस्तानको लाहोरमा बसाइ सरे । त्यसबेलाको परिस्थितिबाट दिक्क भई उमा देवी चलचित्रमा गाउनका लागि बम्बई गइन् । अन्ततः काजी साहेब पनि बम्बई सरे, जहाँ सन् १९४७ मा उनीहरूको विवाह भयो ।
कार्य जीवन
सन् १९४७ मा नौशादको निर्देशनमा उनले करदारको दर्दमा अभिनेत्री मुनावर सुल्तानाको पार्श्वगयिकाको रूपमा "अफसाना लिख रही हूँ दिल-ए-बेकरार का", "यह कौन चला मेरी आँखों में समा कर" र "आज मची है धूम झूम खुसी से झूम" गाई लोकप्रिय बनेकी थिइन् । यसका साथै उनले सुरैयासँग "बेताब है दिल दर्द-ए-मोहब्बत के असर से" गाएकी थिइन् । टुन टुनले गएको "अफसाना लिख रही हूँ" सुनेर एक सज्जन यति मोहित भएका थिए कि उनी टुन टुनसँग समय बिताउन बम्बई सरेका थिए । अन्ततः उनीहरूको विवाह भई दुई छोरा र दुई छोरीको जन्म भयो । उनको पति, जसलाई उनले मोहन भन्थिन्, को सन् १९९२ मा मृत्यु भयो ।
सुनसेरा
सुनसेरा दार्चुला जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।
टुन टुन
कार्य जीवन
दर्दको सफलता पछि सन् १९४८ मा टुन टुनले महबूब खानको अनोखी अदामा काम पाइन् जसमा "काहे जिया डोले" र "दिल को लगाके हमने कुछ नहीं पाया" जस्ता प्रख्यात एकल समावेश गरिएका थिए । यी गीतले उनलाई सबैभन्दा लोकप्रिय पार्श्वगायिका बनाएको थियो । त्यही साल उनले चेन्नईमा अवस्थित जेमिनाइ स्टुडियोजमा सुब्रमनियम श्रीनिवासनको चन्द्रलेखाका लागि गीत गएपछि दक्षिण भारतमा पनि लोकप्रिय बनेकी थिइन् । यस चलचित्रमा उनको प्रख्यात गान "सांझ की बेला" समावेश गरिएको थियो जसले गर्दा उनी उत्तर देखि दक्षिण भारत सम्म नै प्रख्यात त बनिन् तर श्रीनिवासनसँगको साझेदारीले गर्दा उनले पहिले करदारसँग गरेको साझेदारीको उल्लङ्घन भयो जसले गर्दा उनले टन्नै घाटा व्यहोर्नुपर्यो ।
सङ्गीत र चलचित्रमा तीब्र गतिमा परिवर्तन भइरहेको बेलामा पनि उनले आफ्नो पुरातन साङ्गीतिक शैलीलाई अँगालिरहेको हुनाले उनले लता मङ्गेशकर र आशा भोसले जस्ता आधुनिक पार्श्वगायिकासँग प्रतिस्पर्धा गर्न सकिनन् । अन्ततः उनको चुलबुले व्यक्तित्व र हास्यात्मक कलालाई ध्यानमा राखी नौशादले उनलाई अभिनयमा लाग्ने सुझाव दिए । टुन टुन दिलीप कुमारलाई अत्यन्तै मन पराउँथिन् र आफ्नो पहिलो चलचित्र दिलीप कुमारको साथमा नै खेल्ने सपना देखेकी थिइन् । उनको लगातार अनुनयको फलस्वरूप नौशादले आफ्नो साथी दिलीप कुमारलाई भनी सन् १९५० मा सार्वजनिक गरिएको बाबुलमा समावेश गरियो । उक्त चलचित्रमा नरगिसलाई प्रमुख महिला पत्रको भूमिकामा राखिएको थियो । उनको चुलबुले स्वभावको कारणले नै दिलीप कुमारले उनलाई "टुन टुन" नामले बोलाउन थालेका थिए र उनले पनि यही नामको प्रयोग गर्न थालिन् ।
पछि गएर उनले सन् १९५४ मा सार्वजनिक गरिएको आरपार, सन् १९५५ मा सार्वजनिक गरिएको मिस्टर और मिसेज ५५ र सन् १९५७ मा सार्वजनिक गरिएको प्यासा जस्ता गुरु दत्तद्वारा निर्देशित चलचित्रमा भूमिका निर्वाह गरिन् । इस्वीको बीसौँ शताब्दीको छैटौँ र सातौँ दशकमा उनले कयौँ बलिउड हास्य चलचित्रमा विशेष भूमिका निभाइन् । उनले सन् १९८२ मा प्रकाश मेहराद्वारा निर्देशित र अमिताभ बच्चनद्वारा प्रमुख भूमिका निभाइएको नमक हलालमा पनि अभिनय गरेकी थिइन् ।
पाँच वर्षको कार्य जीवनमा उनले भगवान दादा, आगा, सुन्दर, मुकरी, धुमाल, जोनी वाकर र केष्टो मुखर्जी लगायत अन्य हास्य कलाकारका साथ हिन्दी, उर्दू र पञ्जाबी भाषाहरूमा करिब २०० चलचित्रमा काम गरेकी थिइन् । सन् १९९० मा सार्वजनिक गरिएको कसम धन्दे की उनको अन्तिम चलचित्र थियो ।
उमा देवी खत्रीको कारणले वर्तमानमा समेत भारतमा मोटी महिलालाई टुन टुन भन्ने गरिन्छ ।
मृत्यु
चार सन्तान भएकी उमा देवी लामो समय देखि बिरामी थिइन् । अन्ततः २३ नोभेम्बर २००३ मा मुम्बईको अन्धेरीमा ८० वर्षको उमेरमा उनको मृत्यु भयो ।
सेजर (उपन्यास)
सेजर अमेरिकन उपन्यासकार रबिन कुकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
बोलिभियाको संविधान सभा
बोलिभिया दक्षिण अमेरिकाको सबैभन्दा गरीब राष्ट्र हो। सन् २००३ देखि बोलिभिया सामाजिक र राजनीतिक मामिलाका विषयमा गम्भीर संकटमा पर्न गयो। राष्ट्रपति लोजाडा सत्ताच्युत गरी कार्लोस मेजा राष्ट्रपति बनाइए। सन् २००४मा राज्य सुधारका लागि संविधानसभाबाट नयाँ संविधान बनाउने घोषणा भयो। पछि इडुराडो रोडि्रज अन्तरिम सरकारको राष्ट्रपति बन्न पुगे। संविधानसभाको निर्वाचन २००६ सालमा सम्पन्न भयो। क्षेत्रीय स्वायत्तताका लागि जनमतसंग्रह भयो। क्षेत्रीय स्वायत्तता प्राकृतिक श्रोतका रूपमा रहेको ग्याससँग थियो। पछि क्षेत्रीय स्वायत्तता हुने भयो। संविधानसभाको निर्वाचन प्रक्रियामा जाँदा मुख्यतया मिश्रति निर्वाचन प्रणाली अपनाइएको थियो। तल्लो सदन 'बहुमत हुनेले जित्ने' निर्वाचन प्रणाली जसमा प्रत्येक जिल्लालाई एक निर्वाचन क्षेत्रबाट प्रतिनिधित्व गराइएको थियो भने ९ जिल्लामा सूची प्रणालीको समानुपातिक तवरबाट प्रतिनिधित्व गराइएको थियो। यसबाट प्रत्येक जिल्लाबाट ५ जना प्रतिनिधि दलहरूको प्राप्त मतका आधारमा छानिए। मतपत्र महानिर्वाचनमा जस्तो हुन्थ्यो त्यस्तै बनाइयो। जसले गर्दा जनता झुक्किएनन्। मतपत्रको माथिल्लो भागमा प्रत्येक जिल्लाका दलका उम्मेदवारको सूची, तल्लो भागमा अन्य स्वतन्त्र उम्मेदवारको सूची राखिएको थियो। प्रत्येक मतदाताले मतदानपत्रमा एकमत मात्र दिन पाउँथे। मतदाताले लिस्टभन्दा बाहिरका लाई पनि मतदान गर्न सक्दथ्यो। सूचीमा प्राथमिकता दिनु पर्दथ्यो। १, २, ३, ४, ५ नम्बर प्राथमिकताका आधार बनाइएको थियो। कम्तीमा पनि ५ प्रतिशत प्राथमिकतामा नपरेको उम्मेदवारले निर्वाचन जित्न नसक्ने बनाइएको थियो। यस प्रणालीलाई नेपालले पनि अवलम्बन गर्न सक्दछ।
बालकृष्ण पोखरेल
बालकृष्ण पोखरेल (अङ्ग्रेजी: Bal Krishna Pokhrel जन्म वि.सं. १९९० साउन ३० गते - मृत्यु वि.सं.२०७५ साल, फाल्गुण १२) नेपालका चर्चित भाषाशास्त्री, लेखक र प्राध्यापक हुन् । उनले "नेपाली भाषा र साहित्य"का लागि मदन पुरस्कार २०२१ प्राप्त गरेका हुन् ।
प्रारम्भिक जीवन
पोखरेलको जन्म वि. सं. १९९० भाद्र कृष्णाष्टमीमा भएको हो। बाबु सुब्बा शारदा पोखरेल र आमा कृष्णछायाँदेवीका सुपुत्रका रूपमा चिसापानीगढी, मकवानपुरमा भएको हो। उनी रूपावासी, वसन्त, वत्सल, ईर्सावापुर, लक्ष्मीविलास पाध्या, केकेमनुक्च्यो पोखरेल, गढतिरे साहिलो, हिमालपाने बराल आदि उपनामबाट पनि नेपाली साहित्यका क्षेत्रमा चिनिन्छन्।
उनी कलकत्ता विश्वविद्यालयबाट ऐतिहासिक भाषाशास्त्रमा स्नातकोत्तर उपाधि प्राप्त गरी वि. सं. २०१९ देखि त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा प्राध्यापन कार्यमा संलग्न रहेका देखिन्छन् । वि. सं. २०२७ सालदेखि २०३६ सालसम्म महेन्द्र मोरङ आदर्श बहुमुखी क्याम्पसमा र स्नातकोत्तर क्याम्पस खुलेपछि सोही क्याम्पसमा भाषाविज्ञान प्राध्यापन गर्ने पोखरेलले वि. सं. २०४६ मा अवकास लिएर स्वतन्त्र रूपमा अध्ययन गरेको पाइन्छ । उनी वि. सं. २०३६ देखि वि. सं. २०४१ सम्म नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठानको सदस्य रहे । सो समयमा उनले नेपाली बृहत् शब्दकोशको सम्पादनमा गहनतम् योगदान पुर्‍याएका छन् । पोखरेलले विभिन्न छद्म नामबाट विभिन्न कृतिहरूको रचना गरेका छन् । पोखरेल अनेक भाषिक तथा साहित्यिक संस्थाहरूमा आबद्ध छन् ।
नेपाली भाषाका इन्साइक्लोपेडिया नै मानिन्छन्, भाषाविद् बालकृष्ण पोखरेल । नेपाली भाषाको अमूल्य निधि मानिने ५२ वर्षको लगातारको खोज, संकलनपछि मूल शब्द साठी हजार र व्यूत्पन्न शब्द पन्ध्र हजार गरी जम्मा पचहत्तर हजार शब्दको ‘बृहत् नेपाली–अंग्रेजी–नेपाली कोश’ प्रकाशित छ।
मृत्यु
वरिष्ठ साहित्यकार एवं भाषाविद् प्राध्यापक बालकृष्ण पोखरेलको विराटनगरको श्री अस्पतालमा मिति वि. सं. २०७५ फाल्गुण १२ गते आईतबार निधन भएको हो ।
कविता
१. शान्ति सेना (कवितासङ्ग्रह, वि. सं. २०१०) २. रसिला कविता (बालकवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०२५) ३. साना-सानी (बालकवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०२५) ४. सौरी (खण्डकाव्य, वि.सं. २०४०)
उपन्यास
१. यातना २. खोलावारि खोलापारि ३. मित्रता उपन्यास|मित्रता ४. परिचय ५. जोर जुलुस ६. तीन कथा ७. सेतो सिन्दुर ८. सुनीरा ९. झिमझिम परेली १०. कल्पनाको डीलबाट ११. बरालिएको मान्छे १२. पराई मान्छे
कथा
१. एकादेशमा (बाल कथासङ्ग्रह) २. फुटेको ऐना (कथासङ्ग्रह, वि. सं. २०२९) ३. सुनगाभा कथासङ्ग्रह|सुनगाभा (कथासङ्ग्रह, वि. सं. २०२९) ४. सोधाई र जवाफ (कथासङ्ग्रह, वि. सं. २०३१) ५. कानेखुशी (कथासङ्ग्रह, वि. सं. २०३४)
नाटक
१. हस्ताक्षर हुन नपाउँदै
अनुसन्धान
१. खसजातिको इतिहास (अनुसन्धानात्मक ग्रन्थ वि. सं. २०५५) २. पाँच सय वर्ष (अनुसन्धानात्मक)
अन्य
१. हिमाली साहित्य (भाग ४-१०) २. नेपाली भाषा र साहित्य ३. एक मन सात चिन्तन (समालोचना) ४. राष्ट्रभाषा (भाषिक कृति) ५. झर्रा शब्द्यौली कोश (वि. सं. २०६४)
पुरस्कार
उनले नेपाली भाषा र साहित्य नामक ग्रन्थका लागि गद्य विधामा मदन पुरस्कार २०२१ प्राप्त गरेका हुन् । यसबाहेक उनले प्रतिभा पुरस्कार, गोपाल पाण्डे असीम पुरस्कार, झपट पुरस्कार (२०५५), उदयानन्द पुरस्कार (२०५६), पृथ्वी प्रज्ञा पुरस्कार आदि ।
रमजान
रमजान इस्लाम धर्मावलम्बीहरूको महत्त्वपूर्ण चाड हो । रमजान महिना मुसलमानका लागि शुभ-लाभको महिना हो । रमजान महिनालाई कुरानले धेरै ठूलो स्थान दिएको छ । एक महिनासम्म मनाइने यो चाडमा सात वर्षदेखिका सबै व्यक्ति अनिवार्य रोजा (उपवास) बस्नुपर्ने हुन्छ । मुसलमानहरूको पाँच महत्त्वपूर्ण कार्य रोजा, नमाज, हज, जकात र फित्तरा नियामानुसार गर्नुपर्ने तथा तिर्नुपर्ने भए पनि हजबाहेक सबै कार्य रमजान महिनामा प्राप्त गर्ने अवसर पाउने भएकाले पनि यो महिनालाई मुसलमानहरूले महत्त्वपूर्ण महिनाका रूपमा लिने गरेका छन् । घाम उदाउनुभन्दा डेढ घण्टाअगावै सरगाही (खानेकुरा) खाएर प्रारम्भ गरिने रोजा घाम अस्ताएपछि फलफूल तथा मिठाइ खाएर समाप्त गरिन्छ । यो समयलाई रोजा खोल्ने समय भनिन्छ । दिनभर केही पनि खान नहुने यो पर्वमा मुसलमानहरूले आ-आफ्नो गच्छेअनुसार विभिन्न किसिमका परिकार बनाई रोजा खोल्ने गर्छन् । रोजाको समयमा कुनै पनि खानेकुरा मुखमा हाल्नु हुँदैन, जानेर थुक पनि निल्नु हुँदैन भने दिउँसो सबै मानिसले दतिवन गरी मुख धुनु पर्छ । दिनभर केही पनि खान नहुने भएकाले ठूला मानिसहरूले सजिलै रोजा पूरा गरे पनि उमेर नपुगेकाले धेरै कठिनाइ भोग्नु पर्ने हुन्छ । जसले जति कठिनाइ महसुस गर्छ, त्यसले त्यति सवाव (धर्म) पाउँछ भनेर ठूला मानिसहरूले बालबालिकालाई रोजा बस्न प्रेरित गर्छन् । शरीर र मन दुवै शुद्ध रहनु पर्ने रोजामा महिलाहरूको महिनावारी सुरू भएमा त्यो महिलाको रोजा हुँदैन र महिनावारी रोकिएपछि पुनः रोजा बस्नु पर्ने हुन्छ । रोजाको समयमा श्रीमान् र श्रीमतीबीच शारीरिक सम्पर्क गर्न हुँदैन । मुसलमानहरूले रोजा अवधिभर नियमित नमाज पढ्छन् भने रातीको नमाजपछि कतिपय मस्जिदमा तरावी नमाज पढ्ने गर्छन् । तरावी नमाज मुसलमानहरूको विशेष प्रार्थना हो । यो दुई किसिमको हुन्छ- तरावी र खत्तम तरावी । यी दुवै नमाज २० रिकातको हुन्छ, जसमा इस्लामी ग्रन्थ कुरानको अक्षरसः पढनुपर्छ । खत्तम तरावी कुरानका पूरै हरफहरू कण्ठस्थ पारेर पढ्नु पर्छ । तरावी कुरान कण्ठस्थ भएका मौलाना वा हाफिज दुवैले पढाउन पाउँछन् । आर्थिक रूपमा सम्पन्न मुसलमानले रोजाको समयमा गरीब, दीनदुखीहरूलाई दान गर्नु पर्छ । दान धार्मिक नियमानुसार गर्नु पर्ने हुन्छ, यसमा कसैले कम, कसैले बढी भने हुँदैन । रोजाको समयमा मुसलमानहरूले आफ्नो सम्पतिको अढाइ प्रतिशत जकात (कर) निकाल्नु पर्छ । यस अतिरिक्त रोजाको अवधि पूरा गरिसकेपछि "इद"को नमाज पढ्नुभन्दा पहिले जनही एक किलो ७ सय ५० ग्राम गहुँको दाम निकाल्नुपर्छ, जसलाई फित्तरा भनिन्छ । यो नियम संसारभरीका मुसलमानमा लागू हुन्छ । यसरी निकालिएको रकम गरीब दीनदुःखीहरूलाई बाँड्नुका साथै फित्तरा र जकात मुसलमानहरूको पाठशाला (मदरशा) सञ्चालनमा प्रयोग गरिन्छ । तीस दिनको रोजा पूरा गरेपछि पुरूषहरू इदगाहमा र महिलाहरू एकान्त ठाउँमा गएर सामूहिकरूपमा नमाज पढ्ने गर्छन् र अन्त्यमा एक आपसमा अँगालो मारेर इदमुवारक भन्दै बधाई साटासाट गर्छन्। नमाजको समयमा शरीरसँगै लुगाफाटो पनि शुद्ध राख्नु पर्ने कडा धार्मिक नियम छ । नेपालमा लगभग १० लाख रहेका मुसलमान राजधानी, पहाडी जिल्ला गोरखा र तराईका विभिन्न जिल्लामा छरिएर बसेका छन् ।
वेजयन्ती माला
वेजयन्ती माला बाली (जन्म: १३ अगष्ट १९३६ --) लाई अधिकांश रूपमा एक नै नाम "वेजयन्ती"को नामले जनिने गर्छ, एक हिन्दी चलचित्रकी एक प्रसिद्ध अभिनेत्री रहेकी छिन् र एक राजनीतिज्ञा हुन्। उनी भरत नाट्यमको नृत्यांगना, कर्नाटक गायिका, नृत्य प्रशिक्षक र सांसदको पनि भूमिका निभाई सकेकी छिन्। उनीले आफ्नु अभिनयको सुरुवात तमिल भाषाको चलचित्र "वडकई"बाट १९४९ मा गरिन्। यसको पश्चात उनले तमिल चलचित्र "जीवितम"मा १९५० मा काम गरिन्। यसको पश्चात वह दक्षिण भारतको प्रमुख नायिकाहरूमा एक बनिन् र बलिउडको स्वर्ण युगकी अभिनेत्रिहरूमा एक रहिन्। वेजयन्ती माला हिन्दी चलचित्रहरूमा लगभग दुईवटा दशकहरू सम्म त राज गरी रहिन्।
बीर विक्रम
बीर बिक्रम (अंग्रेजी: Bir Bikram) छ मिलान चाम्स द्वारा निर्देशित  एक २०१६ मनोरम  र कमेडी फिल्म हो। यो चलचित्र नेपाली अभिनेता दयाहंग राई, अनुप बिक्रम शाही, दीया पुन, अर्पण थापा, र नजिर हुस्सैन नेतृत्व भूमिकाको मा विशेषताहरु.
यो चलचित्र तिनीहरूले जवान थिए तर तिनीहरूले साना थिए जब थियो आफ्नो सपना मिलेर पूरा गर्दा विभाजित प्राप्त गर्ने राम्रो मित्र बारेमा कथा छ।
बीर बिक्रमसँग बक्स कार्यालय मात्र एक दिनमा सङ्कलन १ कोरोड़ ४ लाख खुलेको छ। बीर बिक्रम बक्स कार्यालय को सबै भन्दा २५ लाखसँग काठमाडौँ आए तर काठमाडौँ बहिनी शहर बाहिर मात्र ११ लाख सङ्कलन.
नजिर हुस्सैन र दीया पुन एक शो फिल्मी कुरो  हिमालय टिभी मा आमन्त्रित मिल्यो फिलिम पहिलो नेपाल भर जारी बेला।
प्लट
बीर (दयाहंग राई) र बिक्रम (अनुप बिक्रम शाही) सर्वश्रेष्ठ मित्र हो जसले तिनीहरूले पुरानो हुँदा हुन जाँदैछन् के फरक विचार छ।
बिक्रम  आफूलाई शिक्षित कुनै पनि पैसा छैन जब तर गर्दैन तिनीहरूले ६ वर्ष पुरानो हो तर बीर १ रुपैयाँ सिक्का बीर बिक्रम  भन्दै पाठ छ जो दिन्छ जब तिनीहरूले प्रत्येक अन्य अलग बीर प्रयासहरू मद्दत गर्छ।
अलग बीर देश केटा बन (किसान) तर बिक्रम काठमाडौँ.पछि मा एक डिग्रीसँग एक शिक्षक बन्दछ बिक्रम गाउँमा बीर हेर्न रिटर्न तर दुवै पहिचान छैन प्रत्येक अन्य.तर बिक्रम उहाँलाई प्रेमिका प्राप्त गर्न निर्णय गर्दा पछि जो बीर प्रेम गर्नुहुन्छ।
जून (दीया पुन) र बीर (दयाहंग राई) प्रत्येक अन्य प्रेम तर बीर उहाँले बिक्रम प्रतिज्ञा गर्नुभएको थियो किनभने उहाँले जून सुरक्षित.तर जून ले बिक्रम को बारेमा सबै कुरा बिर्सेका थिए राख्न हुनेछ त्यो थियो जब उहाँले उनको बायाँ नभएकोले जून आफ्नो भावना व्यक्त गर्दैन युवा (सम्बन्ध) .जब बिक्रम उहाँले राम्रो उहाँलाई जून र बीर सँगै.जब तिनीहरूलाई प्राप्त गर्न प्रत्येक अन्य बिक्रम बीर एक खलनायक बन्न छ प्रयास गर्न को लागि केहि गर्न निर्णय भएको गाउँ मा आएको तर उहाँले तिनीहरूलाई अन्त्यमा प्रत्येक अन्य हुन्छ ।
आइते (अर्पण थापा) गाउँमा मा अमीर मान्छे छ र उहाँले जून प्रेम तर जून रुचि छैन आइते.आइते उहाँलाई मान्छे र आदर पैसा धेरै भयो जो गाउँमा एउटा सडक ल्याउँछ।
माने (नजिर हुस्सैन) उहाँले प्रत्येक अन्य के भइरहेको सबैलाई बताउँछ गाउँमा एक कथा छ तर तिनीहरूले उहाँले गर्भवती छ, जो एक बहिनी छ पूर्ण कथा.तरथाहा उसलाई तिर्न छ रूपमा मानबहादुर बिश्वोकर्मा पनि थाह तर त्यो स्वीकार्य छैन गाउँमा तर मा समाज द्वारा बीर आफ्नो बहिनी बारेमा विवाद हुन्छ।
चलचित्र को बीचमा मा बीर आमा बीर त उहाँले १८ देखि उसलाई गरिएको छ जो एक गधा बेच्न निर्णय भन्दा जहाँ उनको अन्त्येष्टि भुक्तानी गर्न पैसा पाउन हरेक जान्छ यस बारे दुखी हुन्छ मर्छ।
आइते (अर्पण थापा) एक प्रबन्ध विवाहको लागि जून पिता नजिकिंदै तर उहाँले जून द्वारा अस्वीकार हुन्छ तर उहाँले गाउँमा मा धनी व्यक्ति छ किनभने राम्रो ठाउँमा आफ्नो छोरी हेर्न चाहन्छ किनभने र जून पिता लाख रूपैया दिन्छिन् र म भन्न उनको बुबा स्वीकार त्यो बीरसँग भागे निर्णय भन्दा रानी रूपमा उनको राख्न हुनेछ तर त्यो बीर आइते थियो, जबकि बीर लगभग आफ्नो मृत्यु को लागि अग्रणी तर बिक्रम आउँछ र उसलाई बचाउँछ आक्रमण गर्छन्।
उत्पादन
चाम्स मनोरञ्जन अगस्ट २०१५, १८मा बीर बिक्रम बनाउन घोषणा र यम  थापा पनि मिलान चाम्स द्वारा निर्देशित द्वारा लिखित। र सम्पूर्ण चलचित्र दोलखा र रामेछाप जिल्ला, नेपाल मा स्थापित भएको थियो।
जारी
२०१५ मा चाम्स  मनोरञ्जन घोषणा यो चलचित्र अस्ट्रेलिया भन्दा 4 अप्रिल २०१६  मा बेलायत मा १९ अगस्ट २०१६.र फ्रेमिएरेद मा जारी गरिनेछ दयाहंग राई संग।
सङ्गीत
गीत सरे सरे पनि प्रेम.तल तल टल्किने  संस्कृति र प्रेम.नजिक हुदै छु बारेमा कथा वर्णन आफ्नो जीवनको बारेमा दिनेश राउत, निर्मल द्वारा लिखित थिए बिक्रम  र जून.र यो गीतहरू बीच प्रेम वर्णन बीर र जून बीच प्रेम वर्णन राई परिवेश र यमन सुवेदी र राजेश पायल राई, तारा प्रकाश लिम्बु, दीपा लामा, प्रविष अधिकारी, अनिल राई र अमृता लिम्बु द्वारा गाया।
स्वागत
ओन्लिनेखबर "न भइए कोकहानी चलचित्र भनिन्छ,"  जबकि हिमालय टाइम्स फिल्म एक अनुकूल समीक्षा छ।
सक (उपन्यास)
सक अमेरिकन उपन्यासकार रबिन कुकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
जगरनाथपुर
जगरनाथपुर नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, नारायणी अञ्चलको पर्सा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
शिवशङ्कर मानन्धर
शिवशङ्कर मानन्धर (वि.सं. १९८८ साल फागुन ११ गते - वि.सं. २०६१ साल कार्तिक २१ गते) एक नेपाली गायक, सङ्गीतकार र प्रथम नेपाली चलचित्र आमाको प्रमुख भूमिका निर्वाह गर्ने अभिनेता थिए । ५० वर्ष भन्दा बढी आफ्नो कार्यमा सक्रियता देखाएका शिवशङ्कर नेपाली सङ्गीतको क्षेत्रमा एक प्रसिद्ध नाम बनेका छन् ।
प्रेम प्रसङ्गयुक्त गीत, भजन, वियोगान्त गीत तथा देशभक्त झल्काउने गीतहरू लेखी उनले आधुनिक नेपाली सङ्गीतमा लोकप्रिय विभिन्न किसिमका गीतहरूलाई प्रख्यात बनाउने काम गरेका थिए । उनले सरदार १,२०० गीतहरू रचना गरेका थिए जसमध्ये उनले आफैँ ३०० जति गाएका थिए । नेपाली सङ्गीतमा पुर्याएका योगदानका लागि मानन्धरलाई थुप्रै प्रतिष्ठित राष्ट्रिय पुरस्कारहरूबाट पुरस्कृत गरिएको थियो ।
वि.सं. २००७ मा मानन्धरलाई नेपाल सरकारको स्वामित्वमा सञ्चालित रेडियो नेपालमा प्रसिद्ध नाट्यकर बालकृष्ण समद्वारा नयाँ गायकहरूलाई प्रशिक्षण दिने र रेडियोमा प्रसारण हुने गीतहरूको निरीक्षण गर्ने काममा नियुक्त गरिएको थियो । सहकर्मी नातिकाजीसँग मिलेर उनले रेडियो नेपाललाई आधुनिक नेपाली सङ्गीतको रचानास्थल बनाए । बीसौँ शताब्दीको दोस्रो भागमा लोकप्रिय बनेका धेरैजसो गायक तथा सङ्गीतकारहरू यही संस्थानबाट चर्चामा आएका थिए । दार्जिलिङका सङ्गीतकारलाई पनि प्रख्यात बनाउनमा ठूलो भूमिका निर्वाह गरेको थियो ।
रेडियो नेपालको कार्यकालमा मानन्धरले तारादेवी, मीरा राणा, निर्मला श्रेष्ठ, ज्ञानु राणा, अरुणा लामा, कुन्ती मोक्तान, गङ्गा मल्ल, पुष्प नेपाली, नारायणगोपाल, प्रेमध्वज प्रधान, योगेश वैद्य, उदित नारायण, ध्रुव केसी, मनिक रत्न, दीप श्रेष्ठ, भक्तराज आचार्य, बच्चु कैलाश, रुबी जोशी र दीपक बज्राचार्य लगायत कयौँ लोकप्रिय नेपाली गायकका लागि गीत रचना गरेका थिए । उनले राममान तृषित, किरण खरेल, भावुक, यादव खरेल, लक्ष्मण लोहनी र एमबीबी शाहका लागि पनि सङ्गीतको रचना गरेका थिए । आफ्नो ५० वर्षको कार्यकालमा उनले नेपाली सङ्गीतलाई "स्वर्ण युग" मा पुर्याउन सहयोग पुर्याएका थिए ।
लोकप्रिय धुनको रचनाका साथै मानन्धरले सङ्गीतमा नयाँ परिवर्तनहरू ल्याउनमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याएका थिए । वाद्ययन्त्रको अभावमा पनि कसरी लोकगीतको रचना गर्ने भन्ने पहिलो पटक पटक गर्ने मानन्धरले प्राचीन नेपाली साङ्गीतिक शैलीमा पप सङ्गीतको मिश्रण गर्ने शैलीको परिचय दिएर नेपाली सङ्गीतको आधुनिकीकरण गरेका थिए । यद्यपि, उनले आधुनिकीकरणको क्रममा नेपाली सङ्गीतको मौलिकतालाई चाहिँ बिर्सनुहुँदैन भन्ने मान्यता राख्थे ।
मानन्धरले वि.सं. २०२१ मा नेपाल सरकारद्वारा निर्मित प्रथम नेपाली चलचित्र आमामा "लाहुरे दाइ" को भूमिका निर्वाह गरेका थिए । यद्यपि, उनले अभिनयमा भन्दा पनि गीत रचनालाई नै प्राथमिकता दिए । दुई-तीन वटा वृत्तचित्रमा उनको विशेष उपस्थिति रहेको छ । नेपाली चलचित्रको प्रारम्भिक कालमा उनले चलचित्रका लागि टन्नै गीतहरूको रचना गरेका थिए ।
प्रारम्भिक जीवन
शिवशङ्कर मानन्धरको जन्म वि.सं. १९८८ साल फागुन ११ गते आमा राम माया र पिता मानबहादुरका छोराको रूपमा काठमाडौँको नयाँ सडकमा बसोबास गर्ने नेवार समुदायको मानन्धर परिवारमा भएको थियो । उनका पिता मानबहादुर मानन्धर स्थानीय समुदायमा स्वयमसेवी सङ्गीत प्रशिक्षक थिए र युवाहरूलाई नेवाः सङ्गीत सिकाउँथे । यसले गर्दा नै शिवशङ्करको सङ्गीतमा रुचि बढेको हुन सक्छ । दुर्भाग्यवश, उनका पिताको उनी सानो छदा नै मृत्यु भयो । माध्यमिक शिक्षा पूरा गरेका मानन्धरले प्रतिष्ठित गायकको रूपमा स्थापित भएपछि मात्रै साङ्गीतिक शिक्षा प्राप्त गरेका थिए । वि.सं. २०३१ मा उनले काठमाडौँमा अवस्थित कलानिधि इन्दिरा सङ्गीत महाविद्यालयमा भारतीय शास्त्रीय सङ्गीतमा स्नातक तह उत्तीर्ण गरे ।
कार्य जीवन
मानन्धरले वि.सं. २००७ सालमा रेडियो नेपालमा काम पाएपछि त्यहाँ ४२ वर्ष सम्म काम गरे । यी चार दशकको समयावधिमा उनले कयौँ लोकप्रिय गीतहरू रचना गरे र गाए । वि.सं. २०४३ देखि वि.सं. २०४७ सम्म उनले रत्न रेकर्डिङ कर्पोरेशनको कार्यकारी निर्देशकको पदमा काम गरे । वि.सं. २०५१ सालमा उनले रेडियो नेपालबाट अवकाश पाए ।
उनको अवकाश पछि सङ्गीतको व्यावसायीकरण गर्ने चलन चल्तीमा आयो जुन उनलाई खासै मन पर्दैनथ्यो । त्यसकारण, उनले व्यवसायको रूपमा सङ्गीत रचना गर्न छोडे । उनका समकालीन मित्रहरूसँग पनि उनी बोल्न छोडे । वि.सं. २०६१ मा उनलाई कलेजोको क्यान्सर देखा पर्यो र त्यही साल कार्तिक २१ गते उनको ७२ वर्षको उमेरमा मृत्यु भयो ।
व्यक्तिगत जीवन
मानन्धरले २४ वर्षको उमेरमा बद्री कुमारी मानन्धरसँग विवाह गरी गौरीशङ्कर, रविशङ्कर र शशिशङ्कर गरी तीन जना छोरालाई जन्म दिएका थिए जसमध्ये कोही पनि सङ्गीतमा लागेनन् । पारिवारिक व्यवसायमा लागेर घर चलाउने बद्री कुमारीको वि.सं. २०५५ साल भाद्र महिनामा मृत्यु भयो ।
देवघाट गाविस
जनसङ्ख्या
बि.स.२०६८ को जनगणना अनुसार देवघाट गाविस को जनसङ्ख्या ७,६७९ रहेको छ । यो गाविसमा १,८९७ वटा घर छन ।
भाइटल साइन (उपन्यास)
भाइटल साइन अमेरिकन उपन्यासकार रबिन कुकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
मिरिन्डा
मिरिन्डा सन् १९५९ मा स्पेनमा बनाइएको नरम पेय को एक ब्राण्ड हो र हाल यो विश्वव्यापी वितरण पेप्सिकोको स्वामित्वमा रहेको छ। यसको नाम एस्पेरान्तोबाट आएको हुन सक्छ जसको अर्थ "प्रशंसनीय" हुन आउँछ।
यो सुन्तला, शङ्खेत्रो, अङ्गुर, स्याउ, ऐसेलु, रास्पबेरी, अनार, केरा, लहरे आँप, कागती, जवा कुसुम, मुन्तला, आरू र खरबुजा साथै तित्रीको स्वादमा समेत उपलब्ध छ। यो पेय क्षेत्रको भाग हो जुन प्रायः स्वाद खण्डको रूपमा उल्लेख गरिएको छ जसले कार्बोनेटेड र बिना कार्बोनेटेड फल स्वादयुक्त पेयहरूको समावेश गर्दछ। मिरिन्डाको सुन्तला स्वादले हाल मिरिन्डाको बहुमतको प्रतिनिधित्व गर्दछ।
मिरिन्डा सन् १९७० देखि पेप्सिकोको स्वामित्वमा रहेको छ र प्राथमिक रूपमा यसले संयुक्त राज्य बाहिर व्यापार सुरु गरेको थियो । यो अलग अलग देशहरूमा स्थानीय स्वाद ब्राण्डहरूको रूपमा कोका-कोलाको फेन्टा, ब्रिटभिचको ट्याङ्गो र डिआर पेपरको ओरेञ्ज क्रस वा सनकिष्टका ब्राण्डहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्दछ। मिरिन्डा नरम पेय पदार्थको रूपमा, बजारहरूमा स्वाद, कार्बोन युक्ति र गुलियोपनको आधारमा उपलब्ध रहेको छ।
इतिहास
मिरिन्डा मूलतः स्पेनमा उत्पादन गरिएको थियो। यो सन् २००३ मा द्विभाषी प्याकेजिङमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा उपलब्ध गराइएको थियो। कोका कोलाको, फेन्टा नामक ब्राण्ड विरुद्ध प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने सम्भावनाका साथ यसले सुरुमा कम मूल्यमा आफ्ना उत्पादनहरू बजारमा बेचेको थियोे। सन् २००५ देखि, मिरिन्डा ग्वाम बाहेक संयुक्त राज्य अमेरिकामा ट्रोपिकाना प्रोडक्ट्स ब्राण्डको नामले ठूलो मात्रामा बेचेको थियोे। पेपीसीले सन्,२००७ मा मिरिन्डा ब्राण्डको (चामोरो पञ्च खोरेञ्जलाई प्रतिस्थापन गर्दै) नाममा उत्पादनहरू बिक्री गर्न थालेको थियो। पेप्सीको सन् १९९६ को दशकमा ब्राजिलमा मिरिन्डाको बिक्री गरेको थियो, तर कमजोर बिक्रिका कारण सन् १९९८ मा पेप्सिकोले ब्राजिलमा उत्पादनहरू बेच्न बन्द गरेको थियो। ब्राजिलले स्थानीय ब्राण्ड सुकताको उत्पादन कायम राखेको थियो। इटालीमा, यसले आफ्नो उत्पादन स्ल्यामको नामले बेचेको थियोे।
उत्पादन
मिरिन्डा प्राथमिक बनावटमा आधारित एक कृत्रिम स्वादयुक्त पेय पदार्थ हो। तथापि, गैर-कृत्रिम रस सामग्रीहरूसँग सम्बन्धित स्थानीय कर लाभका कारण, विगतमा यसले यो पेय फलफूलको रसको केही प्रतिशतको साथ उत्पादन गरिरहेको थियो।
दलित साहित्य
दलित साहित्य भनेको दलित जीवन तथा अनुभवको चित्रण गरी रचना गरिएको साहित्य हो ।  दलित जीवनका अनुभव तथा दलित राजनीतिक दृश्यको चित्रण गरी सन् १९६० को दशकमा मराठी भाषामा कविता, फुटकर कथा र आत्मकथाका रूपमा रचना गर्न थालिएको दलित साहित्य वर्तमानमा उर्दू, कन्नड, तमिल, तेलुगु, नेपाली, पञ्जाबी, बङ्गाली र हिन्दी भाषाहरूमा समेत रचना हुन्छन् ।   दलित साहित्यको सुरुवातका साथै तत्कालीन मराठी साहित्यमा चित्रण गरिने सौखिन जीवनशैलीलाई निन्दा गर्न सुरु गरिएको थियो ।
प्रारम्भिक दलित साहित्य
"वचन साहित्यका पिता" का रूपमा चिनिने एघारौँ शताब्दीका प्रतीच्य चालुक्य निवासी मादरा चेन्नैयालाई सर्वप्रथम दलित साहित्यकार मानिन्छन् । उनका साथै दलित साहित्यकारका रूपमा दोहारा कक्कयाको नाम पनि उल्लेख गरिएको पाइन्छ, जसका हालसम्म छ ओटा कविता पाइएको छ ।
दलित साहित्यको इतिहास सम्भवतः बौद्ध साहित्यको इतिहाससँग जोड्न सकिन्छ । मुख्यतः दलित साहित्यको सुरुवातको श्रेय बाह्रौँ शताब्दीको पेरिय पुराणम्मा प्रकाशित जीवनीका आधारमा मराठी साहित्यकार गोरा, चोखामेला र कर्ममेलाका साथै तमिल सिद्ध जस्ता दलित भक्ति कविता रचना गर्ने काव्यकारलाई दिइएको छ । नारायण गुरु, जोतीराव गोविन्दराज फुले, बाबासाहेब आम्बेडकर, इयोथी थास, सहोदरण अय्यप्पन, अय्यङ्काली र पोईकाइल योहन्नान लगायत अन्य साहित्यकारले प्रमुख रूपमा दलित अनुभव तथा दलित जीवनमा आधारित भई साहित्य रचना गर्न थालेपछि मात्रै दलित साहित्यलाई साहित्यका अन्य विधाबाट छुट्टयाइएको हो ।
आधुनिक दलित साहित्य
के. सत्यनारायण र सुजी थारु अनुसार प्राचीन कालमा दलित साहित्य लेखिएपनि दलित साहित्य रचनामा मूल विकास भई यो लोकप्रिय बनेको चाहिँ सन् १९६० को दशकमा हो । सो दशकमा आम्बेडकरवादी सिद्धान्तको ग्रहण गरी गान्धीवादी भारतीय राष्ट्रवादको विरोध गर्ने उद्देश्य लिई भएको दलित प्यान्थर्सको स्थापनाले सामाजिक विचारधारामा महत्त्वपूर्ण परिवर्तन ल्याएको थियो । फलस्वरूप दलित साहित्यको रचना एक अखिल भारतीय अभियान बन्यो । यस प्रकारको साहित्यले धार्मिक प्रणाली तथा जाति व्यवस्थालाई सुधार्नुका साथै उपनिवेशवाद तथा धर्म प्रचारक गतिविधिको महत्त्वलाई पुनर्मूल्याङ्कन गर्छ । यसले जातिलाई वर्ण तथा नवबौद्ध मार्गको रूपमा मूल्याङ्कन गर्ने सङ्कुचित प्रणालीको प्रतिरोध गरी मानिसको जाति तथा उसले समाजमा पाउने अवसरको विश्लेषण गर्छ ।
मराठी भाषामा दलित साहित्य
"दलित साहित्य" वाक्यांश पहिलो पटक सन् १९५८ मा मुम्बईमा आयोजित प्रथम महाराष्ट्र दलित साहित्य सङ्घमा प्रयोग भएको थियो । बाबुराव बागूललाई मराठी दलित साहित्यका प्रणेता मानिन्छ । उनको प्रथम कथा सङ्ग्रह जेव्हा मी जात चोरली होती  मा दलित प्रति हुने भेदभावको चित्रणद्वारा समाजको क्रूरता र निष्ठुरतामा प्रकाश पारिएको थियो । यसले गर्दा मराठी दलित साहित्यको क्षेत्रमा नयाँ मोड आएको हुनाले यसलाई अझै पनि आलोचकहरूले दलित जीवनको महत्त्वपूर्ण चित्रणको रूपमा लिन्छन् । यस कथा सङ्ग्रहमा आधारित भई अभिनेता तथा निर्देशक विनय आप्टेले चलचित्र समेत बनाएका थिए । पछि नामदेव ढसाल (दलित प्यान्थर्सका संस्थापक), अरुण काम्बले, शान्ताबाई काम्बले, राजा ढाले, दया पवार, अण्णा भाऊ साठे, लक्ष्मण माने, लक्ष्मण गायकवाड, शरणकुमार लिम्बाले, भाऊ पञ्चभाई, किशोर शान्ताबाई काले, नरेन्द्र जाधव, ऊर्मिला पवार र शङ्करराव खरात जस्ता साहित्यकारले दलित आन्दोलनको सशक्तिकरणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए । सन् १९८४ मा जलगावमा आयोजित अखिल भारतीय मराठी साहित्य सम्मेलनमा खरातलाई सभापतिको पदमा राखिएको थियो ।
सन् १९५८ मा हालै बौद्धमार्गी बनेका दलितहरूले पहिलो पटक दलित साहित्य सम्मेलनको आयोजना गरेपनि साम्यवादबाट आम्बेडकरवादमा लागेका अण्णा भाऊ साठेलाई दलित साहित्यका संस्थापक पिता मानिन्छ ।
मराठी दलित साहित्यको अङ्ग्रेजीमा अनुवाद हुन थालेपछि मात्रै यो विधा भारतका अन्य क्षेत्रमा लोकप्रिय हुन थालेको हो । सन् १९९२ मा प्रकाशित मुल्कराज आनन्द र एलेनोर जेलियटद्वारा सम्पादित एन एन्थोलोजी अफ दलित लिटरेचर (अङ्ग्रेजी: An Anthology of Dalit Literature, ) र अर्जुन डाङ्गलेद्वारा सम्पादित सुरुमा ३ खण्डमा प्रकाशित र पछि १ खण्डमा प्रकाशित पोइजन्ड ब्रेड: ट्रान्स्लेसन्स फ्रम मोडर्न मराठी दलित लिटरेचर (अङ्ग्रेजी: Poisoned Bread: Translations from Modern Marathi Dalit Literature, ) लाई दलित साहित्यलाई भारतीय उपमहाद्वीपमा लोकप्रिय बनाएका पुस्तकहरू मानिन्छन् ।
बोन धर्म
बोन धर्म (तिब्बती:, वयली: g.yung drung bon), तिब्बतको प्राचीन र पारम्परिक धार्मिक प्रथा हो। यो प्रथा बौद्ध धर्म भन्दा पहिले देखि तिब्बती संस्कृतिमा प्रचलित रहेको छ। कुनै इतिहासकारहरूको अनुसार बोन धर्मको तत्व तिब्बत मात्रमा सीमित नभई यस धर्मको ऐतिहासिक प्रभाव तिब्बत भन्दा टाढा केहि मध्य एसियाको क्षेत्र सम्म पनि भेटिएको छन्। इतिहासकार बोन धर्मलाई तिब्बती साम्राज्य भन्दा पहिले भएको शङ्शुङ् राज्यबाट पनि सम्बन्धित मानिन्छ।
हिन्दु धर्म र बोन धर्ममा सम्बन्ध
कतिपय विद्वानहरूले गरेको टिप्पणी अनुसार बोन धर्म र हिन्दु धर्मको भगवान शिवमा धेरै तीर्थ व अन्य सामन्त रहेको छन्। तिब्बतमा अवस्थित मानसरोवर पोखरी र कैलाश पर्वत दुईटै धर्ममा पवित्र मानिन्छन्। हिन्दुहरूको लागि शिवशंकर र बोनहरूको लागि धार्मिक आस्थाको बिन्दु हुन्। केहि विद्वानहरूको सोचाई मुताविक प्राचीन बोन धर्मको हिन्दु धर्म माथि प्रभाव हुन सक्ने बताएको छन्। अन्यले शायद कश्मीरबाट शिव-उपासकहरू तिब्बत जाने देखि बोन धर्ममा हिन्दु-तत्व सम्मिलित भएको हुनसक्छ भन्ने अनुमान रहेको छन्। कतिपय आर्य-हिन्दु दिव्य हस्तीहरु र यमराज पनि बोन-उपासकहरू द्वारा तिब्बतमा बौद्ध प्रभाव भन्दा पहिले देखि नै मान्य थियो र तिब्बतमा उनको बोन प्रतिमाहरू प्राचीनकाल देखि बनिन्दै अएको छन्।
सेरी दार्चुला
सेरी दार्चुला दार्चुला जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।
धरमपुर, सप्तरी
धर्मपुर २ नेपालको सगरमाथा अञ्चलको सप्तरी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ९०८ वटा घर छन्।
भूगोल
यो ठाउँको अक्षांश र देशान्तर हो । समुद्र सतह भन्दा यो ठाउँ १३२३ मिटर (४३४० फुट) माथि पर्दछ।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार धर्मपुर २को जनसङ्ख्या ४७३८ छ। यस मध्य पुरुष ५०%, र महिला ५०% छन्।
एअर अफ द इन्टर्न (उपन्यास)
एअर अफ द इन्टर्न अमेरिकन उपन्यासकार रबिन कुकद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
हिन्दुत्व
हिन्दुत्व भारतमा उत्पत्ति भएको हिन्दु राष्ट्रवाद सँग सम्बन्धित एक रूढीवादी विचारधारा  हो। यो शब्दको पहिलो प्रयोग चन्द्रनाथ बसुले गरेका थिएँ र १९२३ मा विनायक दामोदर सावरकरद्वारा एक राजनीतिक विचारधारा को रूप मा प्रस्तावित गरिएको थियो। यो विचारधाराको प्रयोग बिशेषत: राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घ (रा०स०स०), विश्व हिन्दु परिषद (वि०हि०प०), भारतीय जनता पार्टी (भा०ज०पा०) र ''सङ्घ परिवार' सँग सम्बन्धित अन्य सङ्गठनहरूले सामूहिक रूपमा गर्ने गर्छन्।  २०१४ मा नरेन्द्र मोदीको प्रधानमन्त्रीको रूपमा निर्वाचित भएपछि हिन्दुत्वलाई भारतीय राजनीतिको मूलधारमा ल्याइयो।
हिन्दुत्व आन्दोलनलाई दक्षिणपन्थी चरमपन्थको एक रूप, "लगभग फासिवादी" र एकरूप बहुसंख्यक र सांस्कृतिक आधिपत्यको अवधारणालाई पछ्याउने एक विचारधाराको रूपमा वर्णन गरिएको छ। केही विश्लेषकहरूले हिन्दुत्वलाई फासीवादसँग तुलना गरेको सम्बन्धमा सहमत गर्दैनन् र हिन्दुत्व रूढीवाद वा "जातीय निरंकुशता" को चरम रूप हो भनेर परिभाषित गर्छन्।
तृतीयक स्रोतहरू
अक्सफोर्ड अङ्ग्रेजी शब्दकोश (ओ०इ०डी०) अनुसार, हिन्दुत्व "मूलतः: हिन्दु हुनुको अवस्था वा गुण; 'हिन्दुत्व' हो। अब: भारत भित्र हिन्दु र हिन्दु धर्मको आधिपत्य स्थापित गर्न खोज्ने विचारधारा, वा आन्दोलन; हिन्दु राष्ट्रवाद।"
हिन्दु र भारतीय राष्ट्रवादी विनायक दामोदर सावरकरमा रहेको इन्साइक्लोपीडिया ब्रिटानिकाको लेख अनुसार, " हिन्दुत्व ("हिन्दुवाद") ...ले भारतीय संस्कृतिलाई हिन्दु मूल्यमान्यताको अभिव्यक्तिको रूपमा परिभाषित गर्न खोज्यो; यो अवधारणा बढ्दै गयो र हिन्दु राष्ट्रवादी विचारधाराको सिद्धान्त रूप लियो।"
डेयरडेभिल (चलचित्र)
डेयरडेभिल (Daredevil) २००३ मा बनेको अमेरिकी सुपरहिरो चलचित्र हो, जसको निर्देशन मार्क स्टीवेन जोनसनले गरेका हुन्।
हिन्दुत्व
सावरकर
सावरकरको लागि, हिन्दुत्वमा: हिन्दु को हो?, हिन्दुत्व सबै भारतीयको समावेशी शब्द हो। सावरकरको परिभाषामा हिन्दुत्वका तीन आवश्यक तत्वहरू साझा राष्ट्र (राष्ट्र), साझा जाति (जाति), र साझा संस्कृति वा सभ्यता ( संस्कृति ) थिएँ। सावरकरले "हिन्दु" र "सिन्धु" शब्दहरू एकअर्काको रूपमा प्रयोग गरे। ती सर्तहरू उनको हिन्दुत्वको जगमा थिएँ, भौगोलिक, सांस्कृतिक र जातीय अवधारणाको रूपमा, र "धर्म उनको समूहमा समावेश थिएँन", शर्मा भन्छन्। उनको हिन्दुत्वको विस्तारमा सबै भारतीय धर्महरू समावेश थिएँ हिन्दु, बौद्ध, जैन र सिख धर्म। सावरकरले "हिन्दु राष्ट्रियता" लाई "भारतीय धर्महरू" मा प्रतिबन्धित गरे कि उनीहरूले साझा संस्कृति र उनीहरूको उत्पत्तिको भूमिको लागि प्रेम साझा गरे।
दक्षिण एसियामा विशेषज्ञ राजनीतिक वैज्ञानिक क्रिस्टोफ जाफ्रेलोटका अनुसार सावरकरले आफूलाई नास्तिक घोषणा गर्दै - "हिन्दुको आफ्नो परिभाषामा धर्मको महत्त्वलाई कम गर्छ" र यसको सट्टा साझा संस्कृति र पोषित भूगोल भएको जातीय समूहलाई जोड दिन्छ। सावरकरको लागि, जाफ्रेलोट भन्छन्, एक हिन्दु "पहिलो र प्रमुख व्यक्ति हो जो सिन्धु नदी परे, हिमालय र हिन्द महासागर बीचको क्षेत्रमा बसोबास गर्दछ"। सावरकरले "खिलाफत आन्दोलन" को प्यान-इस्लामिक गतिशीलता को प्रतिक्रियामा आफ्नो विचारधारा रचना गरे, जहाँ भारतीय मुस्लिमहरूले इस्तानबुल स्थित ओटोमन साम्राज्यको खलीफा र इस्लामिक प्रतीकहरूलाई समर्थन गर्ने वाचा गरिरहेका थिएँ, उहाँका विचारहरूले मुख्य रूपमा इस्लाम र यसको गहिरो शत्रुता झल्काउँछ। अनुयायीहरू। सावरकरको लागि, जाफ्रेलोट भन्छन्, "मुस्लिमहरू वास्तविक शत्रु थिएँ, ब्रिटिसहरू होइन", किनभने तिनीहरूको इस्लामिक विचारधाराले उनको दर्शनमा "वास्तविक राष्ट्र, अर्थात् हिन्दु राष्ट्रको लागि खतरा" खडा गरेको थियो। यस ऐतिहासिक "सामान्य संस्कृति" लाई अस्वीकार गर्ने सबैलाई सावरकरले बहिष्कार गरेका थिएँ। उनले क्रिस्चियन वा इस्लाम धर्म परिवर्तन गरेका तर साझा इन्डिक संस्कृतिलाई स्वीकार र कदर गर्नेहरूलाई पुन: एकीकरण गर्न सक्नेहरूका रूपमा समावेश गरेका थिएँ।
मानव अधिकार र भारतीय राष्ट्रवादमा विशेषज्ञ समाजशास्त्री चेतन भट्टका अनुसार सावरकरले "हिन्दु र हिन्दुत्वको विचारलाई हिन्दु धर्मबाट टाढा राख्छन्"। उनले हिन्दुत्वको वर्णन गर्छन्, भट्ट भन्छन्, "मानव जीव्रोमा परिचित सबैभन्दा व्यापक र अचम्मको सिंथेटिक अवधारणाहरू मध्ये एक" र "हिन्दुत्व कुनै शब्द होइन इतिहास हो; न केवल आध्यात्मिक वा धार्मिक इतिहास हो। हाम्रा मानिसहरूलाई कहिलेकाहीं अन्य ज्ञात शब्द हिन्दुवादसँग अलमल्लमा परेर गल्ती गरिन्छ, तर पूर्ण इतिहास।"
सावरकरको हिन्दुत्वको धारणाले उनको हिन्दु राष्ट्रवादको जग खडा गर्‍यो। यो क्लिफर्ड गीर्ट्ज, लोयड फलर्स र एन्थोनी डी. स्मिथ द्वारा निर्धारित मापदण्ड अनुसार जातीय राष्ट्रवादको एक रूप थियो।
भारतको सर्वोच्च अदालत
हिन्दुत्वको परिभाषा र प्रयोग र हिन्दु धर्मसँग यसको सम्बन्ध भारतमा धेरै अदालती मुद्दाहरूको एक हिस्सा भएको छ। १९६६ मा, प्रधान न्यायाधीश गजेन्द्रगडकरले यज्ञपुरुषदासजी (AIR 1966 SC 1127) मा भारतको सर्वोच्च अदालतको लागि लेखे कि "हिन्दु धर्म परिभाषित गर्न असम्भव छ"। अदालतले राधाकृष्णनको बयानलाई स्वीकार गर्‍यो कि हिन्दु धर्म जटिल छ र "आस्तिक र नास्तिक, शंकावादी र अज्ञेयवादी, सबै हिन्दु हुन सक्छन् यदि उनीहरूले हिन्दु संस्कृति र जीवन प्रणालीलाई स्वीकार्छन्"। अदालतले हिन्दु धर्मको ऐतिहासिक रूपमा "समावेशी प्रकृति" रहेको र यसलाई "व्यापक रूपमा जीवन शैलीको रूपमा वर्णन गर्न सकिन्छ र अरू केही छैन" भनी निर्णय गर्‍यो।
१९६६ को निर्णयले हिन्दुत्व शब्दलाई पछिल्ला मुद्दाहरूमा कसरी बुझ्ने प्रभाव पारेको छ, विशेष गरी १९९० को दशकमा सर्वोच्च अदालतका सातवटा निर्णयहरू जसलाई अहिले "हिन्दुत्व निर्णय" भनिन्छ। राम जेठमलानी, एक भारतीय वकिल र यसको सर्वोच्च अदालत बार एसोसिएसनका पूर्व अध्यक्षका अनुसार, १९९५ मा भारतको सर्वोच्च अदालतले निर्णय गर्‍यो कि "सामान्यतया, हिन्दुत्वलाई जीवन शैली वा मानसिक अवस्थाको रूपमा बुझिन्छ र यसलाई बराबरीमा राख्नु हुँदैन। धार्मिक हिन्दु कट्टरपन्थीसँग वा बुझ्नु ... यो धारणामा अगाडि बढ्नु एक भ्रम र कानूनको त्रुटि हो ... हिन्दुत्व वा हिन्दुवाद शब्दहरूको प्रयोगले हिन्दु धर्म बाहेक अन्य कुनै पनि धर्म मान्ने सबै व्यक्तिहरूप्रति शत्रुतापूर्ण मनोवृत्ति चित्रण गर्दछ। हिन्दु धर्म।।। धर्मनिरपेक्षतालाई बढावा दिन वा भारतीय जनताको जीवन शैली र भारतीय संस्कृति वा जोड दिन वा कुनै राजनीतिक दलको नीतिलाई भेदभावपूर्ण वा असहिष्णु भनी आलोचना गर्नका लागि यी शब्दहरू भाषणमा प्रयोग गरिएको हुन सक्छ। जेठमलानीका अनुसार, सर्वोच्च अदालतले शब्दको "साँचो अर्थ" लाई सही रूपमा व्याख्या गरेको छ, र "हिन्दुत्व कुनै संगठित धर्मसँग शत्रुता होइन र यसले अर्को धर्मलाई आफ्नो श्रेष्ठता घोषणा गर्दैन"। उनका अनुसार, "साम्प्रदायिक प्रचार संयन्त्रले "हिन्दुत्व" लाई साम्प्रदायिक शब्दको रूपमा निरन्तर फैलाउनु दुर्भाग्यपूर्ण छ, जुन राजनीतिज्ञ, मिडिया, नागरिक समाज र बुद्धिजीवीहरू लगायत विचार नेताहरूको दिमाग र भाषामा पनि गाँसिएको छ। भारतीय वकिल अब्दुल नुरानी असहमत छन्, र बताउँछन् कि सर्वोच्च अदालतले आफ्नो १९९५ को निर्णयमा "हिन्दुत्वलाई एक सौम्य अर्थ दिएको छ, हिन्दुत्वलाई भारतीयकरण, इत्यादि जस्तै भन्यो।" र यी मुद्दाका तथ्यहरूबाट अनावश्यक विचलनहरू थिएँ, र त्यसो गर्दा, अदालतले धर्म र राजनीतिलाई अलग गर्ने पर्खाल ल्याएको हुन सक्छ।"
विचारधारा
हिन्दुत्व शब्द चन्द्रनाथ बसु, र पछि राष्ट्रिय व्यक्तित्व बाल गङ्गाधर तिलक द्वारा १८९० को अन्त सम्म प्रयोगमा थियो। बसुको यो शब्दको प्रयोग विनायक दामोदर सावरकरको राजनीतिक विचारधाराको विपरीत परम्परागत हिन्दु सांस्कृतिक दृष्टिकोणलाई चित्रण गर्न मात्र थियो।  सावरकर, एक दक्षिणपन्थी राष्ट्रवादी र भारतीय स्वतन्त्रता कार्यकर्ता, " हिन्दुत्व: हिन्दु को हो? "सन् १९२३ मा, जसमा उनले आफ्नो विचारधारा र "एक विश्वव्यापी र आवश्यक हिन्दु पहिचानको विचार" को रूपरेखा प्रस्तुत गरे। "हिन्दु पहिचान" शब्दलाई व्यापक रूपमा व्याख्या गरिएको छ र "जीवनको तरिका र अरूको मूल्यहरू" बाट अलग गरिएको छ। हिन्दुत्वको समसामयिक अर्थ र प्रयोग धेरै हदसम्म सावरकरका विचारहरूबाट लिइएको हो, जस्तै १९८० पछिको राष्ट्रवाद र भारतमा जन राजनीतिक गतिविधि। विद्वान क्रिस्टोफ जाफ्रेलोटका अनुसार, सावरकरको लेखमा उल्लिखित हिन्दुत्वले पहिचान निर्माणको प्रयासलाई "कलंक र अरूलाई धम्की दिने" को माध्यमबाट "पूर्ण रूपमा चित्रण गर्दछ"। विशेष गरी, यो पान-इस्लामवाद र यस्तै "प्यान-वाद" थियो जसलाई उनले हिन्दुहरूलाई कमजोर बनाएको ठान्छन्, जसरी उनले लेखे: "O Hindus, consolidate and strengthen Hindu nationality; not to give wanton offence to any of our non-Hindu compatriots, in fact to any one in the world but in just and urgent defence of our race and land; to render it impossible for others to betray her or to subject her to unprovoked attack by any of those "Pan-isms" that are struggling forth from continent to continent."
- Vinayak Damodar Savarkar, quoted by Christophe Jaffrelot