cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
अच्युत घिमिरे
पुरस्कार तथा सम्मान
घिमिरेले हालसम्म विभिन्न स्थानहरूमा आयोजना गरिने साहित्यिक कार्यक्रमहरूमा प्रमुख अतिथि बन्दै आएका छन् भने उनी विभिन्न सङ्घ संस्था र साहित्यिक क्लबहरूबाट सम्मानित र पुरस्कृत पनि भएका छन्।
अभियोजनकर्ता
अभियोजनकर्ता भनेको राज्यतर्फबाट हुने अभियोजनको कानुनी प्रतिनिधि हो। अभियोजनकर्ता कानुन भङ्ग गरेको आरोपमा कुनै व्यक्तिविरुद्ध मुद्दा प्रस्तुत गर्ने जिम्मेवारी भएको  कानुनी पक्ष हो। सामान्यतया, अभियोजकले अभियुक्त व्यक्तिको विरूद्ध ल्याइएको मुद्दामा राज्य वा सरकारको प्रतिनिधित्व गर्दछ।
निर्मला देशपाण्डे
निर्मला देशपांडे (१९ अक्टूबर १९२९ - १ मई २००८) गान्धीवादी विचारधारासँग जुडेकी प्रसिद्ध सामाजिक कार्यकर्ता थिइन् । उनले आफ्नो जीवन साम्प्रदायिक सौहार्दलाई बढावा दिनुको साथ-साथै महिलाहरू, आदिवासिहरू र अवसरबाट वंचित मानिसहरूको सेवामा समर्पित गरिन् । उनलाई पद्म विभूषण सले सम्मानित  गरियो थियो ।
निर्मलाको जन्म नागपुरमा विमला र पुरुषोत्तम यशवंत देशपांडेको घरमा १९ अक्टोबर १९२९ मा भएको थियो । उनको बुवालाई मराठी साहित्य (अनामिकाची चिन्तनिका) मा उत्कृष्ट कामको लागि १९६२ मा साहित्य अकादमी पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो ।
रुपैयाँ दुई
रुपैयाँ दुई (रु.२) एक नेपाली बैङ्क नोट हो। जसलाई नेपाल राष्ट्र बैङ्कद्वारा निस्कासन गरिन्छ। हाल यसको प्रचलन रहेको छैन। सबैभन्दा दोस्रो सानो मूल्यको यस नोट श्री ५ वीरेन्द्र शाहाको वंशनास सँग-सँगै सेलाएर गयो। अन्तिम पटक यस नोटमा राजा वीरेन्द्रको तस्बिर अङ्कित गरेर सार्वजनिक भएको थियो ।
वेलकम टु न्यु योर्क (२०१८ चलचित्र)
परिवेश
चलचित्र अभिनेता बन्ने सपना देख्ने लापरवाह रिकभरी एजेन्ट तेजी (दिलजीत दोसांझ) र फेसन डिजाइनर जीनल पटेल (सोनाक्षी सिन्हा) न्यूयोर्कमा आयोजित ठूलो बलिउड कार्यक्रममा भाग लिन्छन् ।कार्यक्रमको अन्तरालमा करण जोहरको अपहरण हुन्छ तर उनी करण नभई अर्जुन भएको खुलासा हुन्छ ।
सङ्गीत
चलचित्रको गीत साजिद-वाजिद, मीत ब्रदर्स र समीर टन्डन मिलेर रचना गरेका थिए भने गीतका लिरिक्स कौसर मुनिर, कुमार, चरन्जीत चरण, साजिद खान र डेनिश सब्री मिलेर लेखेका थिए ।
आलोचनात्मक प्रतिक्रिया
न्यूज १८ का राजीव मसंदलेले यस चलचित्रको नकारात्मक प्रतिक्रिया दिँदै यसलाई ५ मा १ अङ्क दिए । हिन्दुस्तान टाइम्सका रोहित वत्सले यस चलचित्रलाई अन्तर्राष्ट्रिय भारतीय फिल्म एकेडमी पुरस्कारको विस्तारित ट्रेलर भनी ५ मा ०.५ अङ्क दिए । द इन्डियन एक्सप्रेसकी शुभ्रा गुप्ताले यस चलचित्रको आलोचना गर्दै ५ मा १ अङ्क दिइन् ।
रु. २५० सिक्का
रु.२५० एक नेपाली बैङ्कद्वारा प्रयोगमा ल्याइएको नेपाली रुपैयाँ थियो। यो डबल तत्कालीन राजा विरेन्द्र शाहको शासनकालमा मात्र निस्कासन भएको थियो। बयस डबल नेपाल विश्व वन्यजन्तु कोष (WWF) को सदस्य भएको २५ औँ वार्षिकोत्सबमा (वि.सं. २०४३) सालमा निस्कासन भएको थियो।
पानी (रङ)
पानी रङ उज्यालो खालको हल्का निलो रङ हो ।
नुवाकोट सौर्य उर्जा केन्द्र
नुवाकोट सौर्य उर्जा केन्द्र नेपालको नुवाकोट जिल्लामा अवस्थिति नेपालको सबैभन्दा ठूलो सौर्य उर्जा केन्द्र हो। यो उर्जा केन्द्र नेपाल विद्युत प्राधिकरणको (ने.वि.प्रा.) स्वामित्वमा रहेको छ। यहाँ जडान गरिएका सोलार पाता प्राधिकरणकोनै स्वामित्वमा रहेको देवीघाट जलविद्युत स्टेसनको परिसरभित्र छ। परियोजनाबाट उत्पन्न ऊर्जा देवीघाट जलविद्युत स्टेसनको ६६ केभी उप-स्टेसनमा जडान भएको छ। सौर्य स्टेसनले दिनको समयमा मात्र उर्जा उत्पादन गर्दछ। ग्रिड सोलार तथा ऊर्जा दक्षता परियोजनाअन्तर्गत नेपाल सरकार र विश्व बैंकको सहुलियतपूर्ण ऋण लगानीमा सोलार ऊर्जा निर्माण भइरहेको छ। आयोजनाको लागत ३ अर्ब ८० करोड रुपैयाँ छ।
स्टेसनको निर्माण २०७५ मा सुरु भएको थियो भने यसको एक वर्षमा निर्माण सम्पन्न गर्ने यसको लक्ष्य थियो यद्यपि वातावरण अध्ययनका कारण यसमा ढिलाइ भएको थियो। प्राधिकरणले २०७७ बैशाख सम्ममा १५ मेगावाट जडान गर्ने योजना बनाएको थियो जुन कोरोना महामारीको फैलावट रोक्न राष्ट्रव्यापी निषेधाज्ञाका कारण पुनः ढिलाई भएको थियो। २०७७ जेठ सम्म मात्र १.२५ मेगावाट मात्र सम्पन्न भएको थियो।
मरून
मरून ( or  ) गाढा खैरो-रातो खालको रङ हो ।
पाण्डुलिपी (उपन्यास)
पाण्डुलिपी (उपन्यास) कृष्ण धरावासीद्वारा लिखित आत्मपरक उपन्यास हो ।
जापानी भाषा प्रवीणता परीक्षा
जापानी-भाषा प्रवीणता परीक्षा (निहोन्गो नोरियोकु शिकेन), वा JLPT, भाषा ज्ञान, पढ्ने क्षमता, र सुन्ने क्षमतालाई समेटेर मूल्याङ्कन गर्न र प्रमाणित गर्न एक परीक्षा हो। यो परीक्षा जापान र चुनिएका देशहरूमा वर्षमा दुई पटक (जुलाई र डिसेम्बरको पहिलो आइतबार) र अन्य क्षेत्रहरूमा वर्षको एक पटक (डिसेम्बरको पहिलो आइतबार) हुने गर्दछ। JLPT मा पाँच स्तरहरू हुन्छन् जसलाई एन५-एन१ मा बिभाजित गारिएको हुन्छ, जसमा एन१ सबैभन्दा माथिल्लो परीक्षा हो।
कपिलवस्तु १ (निर्वाचन क्षेत्र)
कपिलवस्तु १ नेपालको कपिलवस्तु जिल्लाको तीन संसदीय निर्वाचन क्षेत्र मध्ये एक हो। यो निर्वाचन क्षेत्र ३१ अगस्ट २०१७ मा पेश गरिएको निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोग प्रतिवेदनमा अस्तित्वमा आएको थियो।
सम्मिलित क्षेत्रहरू
कपिलवस्तु १ मा शुद्धोधन गाउँपालिका, मायादेवी गाउँपालिका, बाणगङ्गा नगरपालिका र कपिलवस्तु नगरपालिकाको ८–११ वडा समेटिएको छ।
जोली एलएलबी २ (२०१७ चलचित्र)
जोली एलएलबी २ एक आगामी भारतीय हिन्दी हास्य फिल्म हो, जसको निर्देशक सुभाष कपूर र निर्माता फक्स स्टार स्टूडियोज हुन् ।    यस फिल्म् मा अक्षय कुमार र हुमा कुरेशी मुख्य किरदारमा छन् । यो फिल्म २०१७ मा सिनेमाघर मा प्रदर्शित हुन्छ।
कमरेड
कमरेड (comrade) यसको शाब्दिक अर्थ 'साथी', 'सहकर्मी' वा 'सहायक' बराबर हो। यो स्पेनिश र पोर्तुगाली camarada शब्दबाट उदय भएको हो , जुन ल्याटिन शब्द  cameraबाट आएको हो जसको अर्थ 'कोठा' वा 'कक्ष' हुन्छ।
राजनीतिको क्षेत्रमा यसको प्रयोग फ्रान्सेली क्रान्ति पश्चात सुरु भयो, जब यो शब्द  मजदुर र कम्युनिष्टहरू बीच सम्बोधनको लागि प्रयोग भएको थियो। रुसी क्रान्ति पछि पश्चिमी संसारमा, यो संसारमा व्यापक रूपमा फैलियो। सन् १९२० र १९३० मा तीव्र रुपमा फैलिएको कम्युनिष्ट लहरसंगैयसको प्रयोग पानो फैलियो ।
रु. ५०० सिक्का
रु.५०० एक नेपाली बैङ्क डबल हो, जसलाई नेपाल राष्ट्र बैङ्कद्वारा निस्कासन गरिन्छ। हाल यसको प्रचलन रहेको छैन। यस डबल श्री ५ वीरेन्द्र शाहको पालामा मात्र निस्कासन भएको थियो।
किरण देसाई
किरण देसाई (September 3, 1971) एक भारतीय अंग्रेजी उपन्यासकार हुन्। उनकी आमा अनीता देसाई पनि एक उपन्यासकार थिइन्।
जीवन
किरण देसाईको जन्म भारतको नयाँ दिल्लीमा भएको थियो। उनको बाल्यकाल भारतमा बित्यो, १४ वर्षको उमेरमा उनी इङ्ल्यान्ड गइन्। फेरि एक वर्ष पछि अमेरिका गइन्।
विल स्मिथ
विलार्ड क्यारोल स्मिथ जूनियर (जन्म सेप्टेम्बर २५, १९६८) एक अमेरिकी अभिनेता, निर्माता र र्‍यापर हुन्। अप्रिल २००७ मा, 'न्यूजवीक'ले उनलाई "हलिउडको सबैभन्दा शक्तिशाली अभिनेता" भनेको थियो। स्मिथलाई पाँच गोल्डन ग्लोब पुरस्कार र दुई एकेडेमी पुरस्कारको लागि मनोनयन गरिएको छ, र चार ग्र्यामी पुरस्कार जितेका छन्।
काहालु उपजिल्ला
काहालु बङ्गलादेशको उत्तर भागमा पर्ने जिल्ला बगुडा जिल्लाको एक उपजिल्ला हो। यो उपजिल्ला राजशाही विभागमा अन्तर्गत पर्दछ। प्रशासकीय काहालु थानाको स्थापना सन् १२२८ मा भएको थियो भने सन् १९८३ मा यसलाई उपजिल्लामा परिणत गरिएको थियोे। यस उपजिल्लाको नाम यहाँ रहेको प्रशासकीय नगर काहालुबाट राखिएको हो।
भूगोल
काहालु उपजिल्ला बङ्गलादेशको उत्तर भागमा पर्छ भने यो उपजिल्ला २५°४३' देखि २४°५७' उत्तर अक्षांश र ८९°०९' देखि ८९°१९' पूर्वी देशान्तरमा अवस्थित छ। काहालु उपजिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये २३८.७९ वर्ग किलोमिटर ओगटेको। यस उपजिल्लालाई शिवगञ्ज र बगुडा सदर उपजिल्लाले उत्तर, नादियाग्राम र शाजाहानपुर उपजिल्लाले दक्षिण, बगुडा सदर र शाजाहानपुर उपजिल्लाले पूर्व र आदमदिघी, दुपचाँचिया र नादियाग्राम उपजिल्लाले  पश्चिमबाट घेरेको छ। नगर नदि यस उपजिल्लाको प्रमुख नदि हो।
इतिहास
बङ्गलादेश मुक्ति अभियान सन् १९७१ मा देश व्यापी रूपमा शुरू भएको थियो भने सोही वर्षको अक्टोबर महिनममा यो उपजिल्ला स्वतन्त्र भएको थियो। बङ्गलादेश मुक्ति अभियानका बेला पाकिस्तानी सेना र बङ्गलादेशी लडाकु बीच कारिबामुजा र नसिरपाडा क्षेत्रमा प्रत्यक्ष गोली हानाहान भएको थियो। यस युद्धमा पाकिस्तानी सेनाले यही उपजिल्लाका विभिन्न गाउँहरूका स्थानीय मानिसहरूको हत्या तथा थुप्रै घर टहरामा आगजनी समेत गरेका थिए।
जनशाङ्खिकि
उपजिल्ला विभाग प्रतिवेदनका अनुसार यस उपजिल्लाको कुल जनसङ्ख्या १९५५७५ रहेको छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या ९९०५० छ भने महिलाको जनसङ्ख्या ९६०५० रहेको छ। धर्मका आधारमा यस जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १८२९६७  छ भने हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १२४८३ रहेको छ। त्यस्तै गरी बौद्ध धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १३ र अन्य धर्मका मानिसहरूको जनसङ्ख्या १०२ रहेको छ। यस उपजिल्लामा सन्थल, मुण्डा र उराँव जनजातिहरू बसोबास गर्छन्। यस उपजिल्लामा ३६० मस्जिद, २० हिन्दु मन्दिर र ४ चिहानहरू रहेका छन्।
अर्थतन्त्र
यस उपजिल्लामा ६३.८% कृषि योग्य जमिन छ जसमा ४८.१२% सहरी क्षेत्र र ६३.८१% ग्रामीण क्षेत्र रहेको छ। यस उपजिल्लाको अर्थतन्त्र मुख्यतया कृषिमा आधारित छ। यस उपजिल्लामा धान, जुट, गहुँ, आलु, तोरी, उखु आदि अन्न बालीहरू उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा आँप, कटहर, केरा, मेवा आदि फलफूलको उत्पादन हुँदै आएको छ। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख रहेको अमन जातको धान पनि उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा बरफ उद्योग, गहुँ पिसानी केन्द्र, चिस्यान केन्द्र पनि सञ्चालनमा रहेका छन्। यस उपजिल्लाले केरा, आलु, धान, मौसमी तरकारी तथा अन्य फलफूलहरू निर्यात गर्दै आएको छ। यस उपजिल्लामा २० हाटबजार तथा मेलाहरू सञ्चालन रहेका छन्। यस उपजिल्लामा ८ माछापालन केन्द्र, ८ कुखुरा पालन केन्द्र, ८ दुग्ध सङ्कलन केन्द्र र ८ ह्याचरी रहेका छन्।
यस उपजिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती हो जसमा जिल्लाकै ६७.३४% मानिसहरू संलग्न छन्। यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै २.७७% मजदुरी, व्यापार र उद्योगमा ०.८०%, वाणिज्यमा ११.२५%, सञ्चार र यातायातमा ४.२७%, निर्माण क्षेत्रमा १.०१%, सुविधा ४.३१%, धार्मिक सेवा ०.१६% र अन्य ७.७३% रहेका छन्।
प्रशासन
प्रशासकीय काहालु थानाको स्थापना सन् १२२८ मा भएको थियो भने सन् १९८३ मा यसलाई उपजिल्लामा परिणत गरिएको थियोे। यस उपजिल्लाको नाम यहाँ रहेको प्रशासकीय नगर काहालुबाट राखिएको हो। काहालु उपजिल्ला १ नगरपालिका र ११ सङ्घ परिषद्; वीर केदार, दुर्गापुर, जामगाउँ, कहालु, कलई,माझ पारा, मलनचा, मुरइल, नरहट्टा र पियाकारमा विभाजन गरिएको छ। यस उपजिल्लामा १६१ मौजा र २६४ गाउँहरू रहेका छन्।
काहालु नगरपालिका ९ वडा र २९ महल्लामा विभाजन गरिएको छ।
शिक्षा
यस उपजिल्लाको कुल साक्षरता दर ४७.९% रहेको छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता ५३.२% छ भने महिलाको साक्षरता दर ४२.४% रहेको छ। यस उपजिल्लामा ४ क्याम्पस; अजिजुल हक स्मारक डिग्री क्याम्पस, दर्गहट डिग्री क्याम्पस, काहालु आदर्श महिला डिग्री क्याम्पस र काहालु डिग्री क्याम्पस रहेका छन्। यस उपजिल्लामा ५ फजिल मदरसाहरू रहेका छन्।
जनता पार्टी
जनता पार्टी ( JP abbreviated as, lit। पीपुल्स पार्टी ) एक राजनीतिक पार्टी थियो जुन भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस की प्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धी द्वारा १९७५ र १९७७ को बीचमा लगाइएको संकटकालको विरोध गर्ने भारतीय राजनीतिक दलहरूको एकीकरणको रूपमा स्थापित भएको थियो। १९७७ को आम चुनावमा, पार्टीले कांग्रेसलाई पराजित गर्यो र जनता नेता मोरारजी देसाई स्वतन्त्र आधुनिक भारतको इतिहासमा पहिलो गैर-काङ्ग्रेस प्रधानमन्त्री बने।
समाजवादी नेता राज नारायणले सन् १९७१ मा इन्दिरा गान्धी विरुद्ध चुनावी अनियमितता भएको आरोप लगाउँदै कानुनी रिट दायर गरेका थिए । १२ जून १९७५ मा, इलाहाबाद उच्च अदालतले १९७१ को रायबरेली निर्वाचन क्षेत्रको नारायणमा उनको विजयमा भ्रष्ट चुनावी अभ्यासहरू प्रयोग गरेकोमा दोषी पाए। उनलाई आगामी ६ वर्षसम्म चुनाव लड्न प्रतिबन्ध लगाइएको थियो । आर्थिक समस्या, भ्रष्टाचार र गान्धीको विश्वासले कांग्रेस (आर) सरकारको विरुद्ध व्यापक विरोध प्रदर्शन गर्‍यो, जसले आपतकाल लागू गरेर प्रतिक्रिया दियो। औचित्य भनेको राष्ट्रिय सुरक्षाको रक्षा गर्नु थियो। तर, सरकारले प्रेस सेन्सरशिप लागू गर्‍यो, चुनाव स्थगित गर्‍यो र हडताल र र्‍यालीमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो। जीवनराम कृपलानी, जयप्रकाश नारायण, चन्द्र शेखर, बिजु पटनायक, अटल बिहारी वाजपेयी, लालकृष्ण आडवाणी, राज नारायण, सत्येन्द्र नारायण सिन्हा, रामनन्दन मिश्र र मोरारजी देसाई विपक्षी नेताहरू हजारौं राजनीतिक कार्यकर्ताहरूलाई जेलमा परेका थिए। सन् १९७७ मा संकटकाल को अवस्था हटाएर नयाँ निर्वाचन आह्वान गर्दा कांग्रेस (ओ), भारतीय जनसंघ, भारतीय लोकदल जस्ता विपक्षी राजनीतिक दलहरू साथै भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसका विपक्षीहरू जनता पार्टी गठन गर्न सामेल भए, जसले जित्यो। भारतीय संसदमा व्यापक बहुमत ती चुनावमा नारायणले रायबरेलीमा गान्धीलाई हराए।
नयाँ जनताको नेतृत्वमा रहेको सरकारले आपतकालीन युगका धेरै आदेशहरू उल्टाइदियो र आपतकालीन युगको दुरुपयोगको आधिकारिक अनुसन्धान खोल्यो। धेरै ठूला विदेश नीति र आर्थिक सुधारको प्रयास गरिए पनि निरन्तरको अन्तर्विरोध र वैचारिक मतभेदले जनता सरकारलाई राष्ट्रिय समस्यालाई प्रभावकारी रूपमा सम्बोधन गर्न सकेन। सन् १९७९ को मध्यमा, प्रधानमन्त्री मोरारजी देसाईले राजीनामा दिन बाध्य भए र गठबन्धनका साझेदारहरूले समर्थन फिर्ता लिएपछि उनका उत्तराधिकारी चौधरी चरण सिंह संसदीय बहुमत कायम गर्न असफल भए। राजनीतिक लडाइँ र प्रभावहीन सरकारसँगको लोकप्रिय असन्तुष्टिले गान्धी र उनको नयाँ कांग्रेस (आई) पार्टीको पुनरुत्थानको नेतृत्व गर्‍यो, जसले १९८० मा बोलाइएको आम चुनाव जित्यो। मूल जनता पार्टी टुक्रिएर विघटन भए पनि आधुनिक राजनीतिक दलहरूले यसको विरासतलाई निरन्तरता दिइरहेका छन्।
ईतिहास
यद्यपि बेरोजगारी, गरिबी, मुद्रास्फीति र अभाव जस्ता गम्भीर समस्याहरूलाई सम्बोधन गर्न इन्दिराको असक्षमताले उनको लोकप्रियतालाई घटायो। विपक्षी राजनीतिक दलहरूको नेतृत्वमा रहेका राज्य सरकारहरूलाई बर्खास्त गर्न बारम्बार " राष्ट्रपति शासन " को आह्वानलाई अधिनायकवादी र अवसरवादी देखियो। जयप्रकाश नारायण, आचार्य कृपलानी र कांग्रेस (ओ) प्रमुख मोरारजी देसाई जस्ता राजनीतिक नेताहरूले इन्दिराको सरकारलाई तानाशाही र भ्रष्टको रूपमा निन्दा गरे। नारायण र देसाईले जनता पार्टी बन्ने पूर्ववर्ती जनता मोर्चा (जनता मोर्चा ) स्थापना गरेका थिए। जनता मोर्चाले 11 जुन १९७५ मा गुजरात राज्यको विधानसभा (राज्य विधान सभा ) को चुनाव जित्यो।
सन् १९७१ मा रायबरेलीको निर्वाचन क्षेत्रबाट इन्दिराविरुद्ध चुनाव लडेका समाजवादी पार्टी (भारत) का नेता राज नारायणले चुनावी दुरुपयोग र सरकारी स्रोतको दुरुपयोग गरेको आरोप लगाउँदै इलाहाबाद उच्च अदालतमा मुद्दा दायर गरेका थिए। अभियान। १२ जुन १९७५ मा उत्तर प्रदेश राज्यमा वि. राज नारायण, इलाहाबाद उच्च अदालतले इन्दिरालाई दोषी ठहर गर्दै छ वर्षसम्म सार्वजनिक पदमा बस्नबाट रोक लगाएको थियो।  विपक्षी नेताहरूले तत्काल उनको राजीनामा मागे र सरकार विरुद्ध व्यापक विरोध प्रदर्शन गरे। 25 जुनमा, नारायण र देसाईले दिल्लीमा एक विशाल जुलुस निकाले, " सत्याग्रह " को आह्वान गर्दै - सरकारलाई राजीनामा दिन बाध्य पार्न अहिंसक सविनय अवज्ञाको अभियान।
संकटकाल
२५ जुन १९७५ मा भारतका राष्ट्रपति फखरुद्दीन अली अहमदले प्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धीले राष्ट्रिय आपतकाल घोषणा गर्ने सिफारिसलाई स्वीकार गरे। इन्दिराले राजनीतिक र नागरिक अराजकताले राष्ट्रिय सुरक्षाको लागि खतरा भएको तर्क गरे। संकटकालको अवस्थाले केन्द्रीय सरकारलाई संसदको सहमति बिना नै कार्यकारी आदेश जारी गर्न सक्षम बनायो। चुनाव स्थगित गरियो र सार्वजनिक जमघट, र्‍याली र हडतालमा प्रतिबन्ध लगाइयो। कर्फ्यू लगाइयो र पुलिस बलहरूलाई बिना वारेन्टी खोज, कब्जा र गिरफ्तार गर्न अधिकार दिइएको थियो। इन्दिराको सरकारले विपक्षी राजनीतिक दलहरूद्वारा नियन्त्रित सरकारहरूलाई खारेज गर्दै तमिलनाडु र गुजरात राज्यहरूमा "राष्ट्रपति शासन" लगायो। केन्द्र सरकारले रेडियो, टेलिभिजन र पत्रपत्रिकामा पनि सेन्सरशिप लगाएको छ । देशभरि, पुलिस बलहरूले हजारौं विपक्षी राजनीतिक कार्यकर्ताहरू, साथै राज नारायण, जयप्रकाश नारायण, जीवराम कृपलानी, कामराज, मोरारजी देसाई, सत्येन्द्र नारायण सिन्हा, विजय राजे सिन्धिया, चरण सिंह, अटल बिहारी वाजपेयी, एल कृष्णा जस्ता नेताहरूलाई गिरफ्तार गरे। आडवाणी र अन्य।  हिन्दू राष्ट्रवादी राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ (आरएसएस) र भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी) जस्ता विपक्षी राजनीतिक संगठनहरूलाई प्रतिबन्ध लगाइयो र उनीहरूका नेताहरूलाई गिरफ्तार गरियो। केवल भारतीय कम्युनिष्ट पार्टीले संकटकालको अवस्थालाई समर्थन गर्यो। बढ्दो उमेर र कमजोर स्वास्थ्यका कारण नारायण जेलबाट रिहा भए पनि राजनीतिक गतिविधिबाट वञ्चित भए ।
संकटकालको समयमा, इन्दिरा गान्धीले आर्थिक सुधारको 20-बिन्दु कार्यक्रम लागू गर्‍यो जसले हडताल र ट्रेड युनियन द्वन्द्वको अनुपस्थितिमा सहयोग पुर्‍याएर ठूलो आर्थिक वृद्धि हासिल गर्यो। यी सकारात्मक संकेतहरू र आफ्नो पार्टी समर्थकहरूबाट विकृत र पक्षपातपूर्ण जानकारीबाट उत्साहित भएर इन्दिराले मे ९७७ को निर्वाचन आह्वान गरिन्। यद्यपि, आपतकालीन युग व्यापक रूपमा अलोकप्रिय थियो। सबैभन्दा विवादास्पद मुद्दा भारतको संविधानको ४२ औं संशोधन थियो, जसले नागरिकहरूलाई सर्वोच्च अदालतमा प्रत्यक्ष पहुँचबाट वञ्चित गर्‍यो, बाहेक जब आधारभूत अधिकारहरूको उल्लङ्घन संघीय कानूनको परिणाम हो। संविधानको कुनै पनि अंग संशोधन गर्न संसदलाई अनियन्त्रित अधिकार दिइएको थियो। केन्द्र सरकारले पारित गरेको कानुनको संवैधानिक वैधता निर्धारण गर्ने सम्बन्धमा सर्वोच्च अदालतलाई विशेष अधिकार दिइएको थियो। यसले स्थगित आदेश वा आदेश जारी गर्ने अदालतको शक्तिलाई सीमित गर्यो। संविधानका प्रायः सबै अंगहरूले यो संशोधनमार्फत परिवर्तनहरू देखे। नागरिक स्वतन्त्रतामाथिको नाकाबन्दी र प्रहरीले मानवअधिकारको व्यापक दुरुपयोग गरेको आरोपले जनतालाई आक्रोशित बनाएको छ । इन्दिरा गान्धीलाई जनताले आफ्नो कान्छो छोरा सञ्जय गान्धीको नेतृत्वमा रहेका राजनीतिज्ञहरूको गुटको प्रभावमा रहेको विश्वास गरेको थियो, जो कथित भ्रष्ट गतिविधिका कारण सरकार र कांग्रेस पार्टीमा आफ्नो प्रभाव प्रयोग गरेर कुख्यात भएका थिए। सञ्जय गान्धीले संघ सरकारको परिवार नियोजनको अलोकप्रिय अभियानको मास्टरमाइन्ड बनाएका थिए, जसमा सरकारी अधिकारीहरूले युवा पुरुषहरूलाई जबरजस्ती नसबंदी गरेको आरोप लगाइएको थियो। सञ्जय गान्धीले राष्ट्रिय राजधानी नयाँ दिल्लीको जामा मस्जिद क्षेत्रमा झुग्गी बस्ती भत्काउन पनि उत्प्रेरित गरेका थिए, जसले हजारौं मानिसहरू, प्रायः मुस्लिम, घरबारविहीन बनायो। भारतीय मजदुरहरू, सहरी कामदारहरू, शिक्षकहरू र सरकारी कर्मचारीहरू पनि ज्याला रोक्का र ट्रेड युनियन गतिविधिहरू र अधिकारहरू कटौतीबाट निराश थिए।
सृष्टि
18 जनवरी 1977 मा चुनावहरू बोलाएर सरकारले राजनीतिक बन्दीहरूलाई रिहा गर्यो र प्रेसमा प्रतिबन्ध र सेन्सरशिपलाई कमजोर बनायो, यद्यपि संकटकालको अवस्था आधिकारिक रूपमा समाप्त भएको थिएन। विपक्षी दलका नेताहरूले आगामी निर्वाचनका लागि जयप्रकाश नारायणको समर्थन मागेपछि नारायणले सबै विपक्षी दलले एकताबद्ध मोर्चा बनाउन आग्रह गरे । जनता पार्टी औपचारिक रूपमा 23 जनवरी 1977 मा शुरू भएको थियो जब जनता मोर्चा, चरण सिंहको भारतीय लोक दल, स्वतन्त्र पार्टी, राज नारायण र जर्ज फर्नान्डिसको भारतीय समाजवादी पार्टी, र भारतीय जनसंघ (BJS) सम्मिलित भयो, तिनीहरूको विघटन। छुट्टाछुट्टै पहिचान (सबै दल संगठनको एकीकरण निर्वाचन पछि सम्पन्न हुने थियो)। जनताका दलका राजनीतिक विचारधाराहरू विविध र द्वन्द्वपूर्ण भए पनि संकटकाल को विरोधी आन्दोलनका वैचारिक नेता र अहिले जनता पार्टीका रूपमा देखिएका जयप्रकाश नारायणको अत्यधिक पहुँचको आह्वानमा पार्टी एकता हुन सफल भयो। चन्द्र शेखर जनता पार्टीको पहिलो अध्यक्ष बने । रामकृष्ण हेगडे पार्टी महासचिव बने र भारतीय जनसंघका नेता लालकृष्ण आडवाणी पार्टी प्रवक्ता बने।
इन्दिराको आपतकालीन शासन व्यापक रूपमा अलोकप्रिय भएको कुरा स्पष्ट भएपछि कांग्रेस (आर) सरकारबाट दलबदल बढ्यो। सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण जगजीवन रामको थियो, जसले भारतका दलित समुदायहरूमा ठूलो समर्थनको कमाण्ड गरे। पूर्व रक्षामन्त्री रामले कांग्रेस (आर) छोडेर आफ्ना समर्थकहरूसँग मिलेर २ फेब्रुअरी ९७७ मा कांग्रेस फर डेमोक्रेसी गठन गरे। अन्य सह-संस्थापकहरूमा उड़ीसाका पूर्व मुख्यमन्त्री नन्दिनी सत्पाथी, पूर्व केन्द्रीय वित्त राज्यमन्त्री केआर गणेश, पूर्व सांसद डीएन तिवारी र बिहारका राजनीतिज्ञ राज मंगल पाण्डे समावेश थिए।
जनता पार्टीसँग निर्वाचन लड्ने प्रतिबद्धता गरे पनि रामले आफ्नो पार्टी संगठन जनतामा विलय गर्न विरोध गरे। लोकतन्त्रका लागि कांग्रेसले जनता पार्टीको समान घोषणापत्रको साथ निर्वाचन लड्ने र संसदमा जनता पार्टीसँग सामेल हुने निर्णय गरेको थियो, तर अन्यथा छुट्टै पहिचान कायम राख्नेछ (सीएफडी २०२० को निर्वाचन पछि जनता पार्टीमा विलय हुनेछ। ५ मे)। ३० जनवरी १९७७ मा भारतीय कम्युनिष्ट पार्टी (मार्क्सवादी) ले जनता पार्टी विरुद्ध उम्मेदवार नउठाएर विपक्षी मतमा विभाजन हुनबाट जोगिन खोज्ने घोषणा गर्‍यो।
पारो, भुटान
पारो ( སྤ་རོ་) भुटानको पारो उपत्यकाको पारो जिल्लाको एक सहर हो। यो एक ऐतिहासिक शहर हो जहाँ धेरै पवित्र स्थलहरू र ऐतिहासिक भवनहरू क्षेत्रभरि छरिएका छन्। भुटानको एकमात्र अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल पारो विमानस्थलको पनि यही शहरमा छ।
जनता पार्टी
१९७७ को निर्वाचन
निर्वाचन प्रचारका क्रममा कांग्रेस र जनता पार्टीका नेताहरुले समर्थकलाई भेला गर्न देशभर घुमफिर गरेका छन् । इन्दिरा र उनको कांग्रेस (आर) ले आर्थिक विकास र व्यवस्थित सरकार हासिल गर्ने रेकर्डलाई बढावा दिनुभयो। उनले संकटकाल को समयमा भएका दुर्व्यवहारका लागि माफी मागे तापनि, इन्दिरा र कांग्रेस (आर) ले राष्ट्रिय सुरक्षाको लागि आवश्यक भएको आपतकाल लागू गर्ने औचित्य 455 को बचाउ गरे। अर्कोतर्फ, जनता नेताहरूले इन्दिरालाई तानाशाहको रूपमा शासन गरेको र भारतमा मानवअधिकार र लोकतन्त्रलाई खतरामा पार्ने आरोप लगाए। जनताको अभियानले ब्रिटिश शासन विरुद्ध भारतको स्वतन्त्रता संग्रामको सम्झना जगायो, जसमा जयप्रकाश नारायण, जीवराम कृपलानी र मोरारजी देसाई पहिलो पटक राजनीतिक नेताको रूपमा देखा परेका थिए। नारायण र कृपलानी आफैंले पद नखोजे पनि जनता पार्टीका प्रमुख प्रचारक बने, देशभरका जुलुसहरूमा ठूलो जनसङ्ख्यालाई तानेर।
पारो, भुटान
वास्तुकला
मुख्य सडकमा परम्परागत रूपमा सजाइएको भवनहरूको धेरै उदाहरणहरू छन्।
जनता पार्टी
१९७७ को निर्वाचन
संकटकाल को समयमा गरिएका कार्यहरूले कांग्रेस (आर) लाई यसको सबैभन्दा वफादार निर्वाचन क्षेत्रहरू मध्येको समर्थनलाई उल्लेखनीय रूपमा कम गर्यो। जामा मस्जिद नजिकैको बस्तीको बुलडोजिङले भारतका मुस्लिमहरूका बीचमा व्यापक रूपमा अलोकप्रिय थियो, र जगजीवन रामको पक्षघातले भारतका दलितहरूमाझ कांग्रेस (आर) को समर्थनलाई उल्लेखनीय रूपमा कम गर्यो। बीएलडी नेता चरण सिंहको किसान जराले उनलाई भारतको सबैभन्दा धेरै जनसंख्या भएको राज्य उत्तर प्रदेशको ग्रामीण भागहरूमा पर्याप्त समर्थन जुटाउन मद्दत गर्‍यो। शिरोमणि अकाली दल, पञ्जाबका सिखहरूको पार्टी र क्षेत्रीय राजनीतिक दलहरू जस्तै तमिलनाडुस्थित द्रविड मुनेत्र कझगम महत्वपूर्ण सहयोगी बने। हिन्दू राष्ट्रवादी भारतीय जनसंघका नेताहरूले भारतका मध्यमवर्गीय व्यापारी, व्यापारी र रूढिवादी हिन्दूहरूलाई भेला गरे। हिन्दू राष्ट्रवादी आरएसएस र जनतासँग गठबन्धन ट्रेड युनियनहरूले पर्याप्त मतदान ब्लकहरू जुटाउन मद्दत गरे।
1977 को चुनावमा 320 मिलियन भन्दा बढी मतदाताबाट 60% को मतदान भयो। 23 मार्चमा, यो घोषणा गरिएको थियो कि जनता पार्टीले 43.2% लोकप्रिय भोट र 271 सीटहरू प्राप्त गर्दै व्यापक विजय हासिल गरेको थियो। अकाली दल र कांग्रेस फर डेमोक्रेसीको समर्थनमा, यसले दुई तिहाइ वा पूर्ण बहुमत 345 सिटहरू कमाएको थियो। कांग्रेस फर डेमोक्रेसीले २८ सिट जितेको भए पनि रामको राष्ट्रिय दलित नेताको रूपमा उभिएको र दलित मतको ठूलो हिस्सा जनता पार्टी र यसका सहयोगीहरूलाई सार्नुले उनलाई निकै प्रभाव पारेको थियो।
पारो, भुटान
वास्तुकला
पारो भुटानको सबैभन्दा अग्लो भवन ता-जोङ छ, जुन २२ मिटर (७२ फिट) अग्लो छ, र ६ तलाहरू छन्। यो 1649 मा पूरा भएको थियो।
जनता पार्टी
१९७७ को निर्वाचन
देशको बाँकी भागको विपरित, जनता पार्टीले भारतको दक्षिणी राज्यहरूबाट केवल छ सिट जित्यो - केरला राज्यबाट कुनै पनि - जहाँ आपतकालले राजनीतिक अशान्ति पैदा गरेको थिएन। कांग्रेस (आर) ले कुल 153 सिट जित्यो, मुख्यतः भारतको दक्षिणबाट। यद्यपि, जनताका उम्मेदवारहरूले उत्तरी " हिन्दी बेल्ट " मा, विशेष गरी उत्तर प्रदेशमा कांग्रेस (आर) का उम्मेदवारहरूलाई प्रचण्ड रूपमा पराजित गरे। चुनावको सबैभन्दा चकित पार्ने नतिजाहरू मध्ये एक इन्दिरा गान्धीको उनको चुनावी क्षेत्र रायबरेलीबाट पुन: चुनाव लड्न उनको बोलीमा पराजय थियो, जुन उनले १९७१ मा आफ्ना प्रतिद्वन्द्वी राज नारायणसँग 55,200 मतको अन्तरले पराजित गरिन्। कांग्रेस (आर) ले उत्तर प्रदेशमा कुनै पनि सिट जित्न सकेन र जनताका उम्मेदवारहरूले 10 राज्य र क्षेत्रहरूमा सखाप पारे।
सन् १९७७ देखि १९७९ सम्म मोरारजी सरकारको नेतृत्वमा गठबन्धन प्रयोग गरी भारतको मार्च १९७७  को लोकसभा चुनाव परिणामहरूको सारांश   स्रोतहरू: Keesing's - विश्व समाचार संग्रह 24 मार्चको बिहान, जयप्रकाश नारायण र जीवतराम कृपलानीले नवनिर्वाचित जनता सांसदहरूलाई राजघाटमा नेतृत्व गरे, जहाँ महात्मा गान्धीको खरानी राखिएको थियो, र गान्धीको काम जारी राख्ने र राष्ट्रको सेवामा इमानदारी कायम गर्ने वाचा दिए। त्यसको लगत्तै, जनता पार्टीले भारतको नयाँ प्रधानमन्त्री बन्न नेता छनोट गर्ने गम्भीर चुनौतीको सामना गर्‍यो, जहाँ पार्टीका नेताहरूको प्रतिद्वन्द्वी बोलीले पार्टीलाई विभाजित गर्न र सत्तामा पुग्नु अघि यसको बहुमतलाई कमजोर बनाउन सक्छ। जनता पार्टीका अध्यक्ष मोरारजी देसाई, चरण सिंह र जगजीवन रामले जनताका सांसदहरू र जनता संगठनमा आफ्नै राजनीतिक दलहरूबाट ल्याएका कार्यकर्ताहरूको ठूलो संख्याको समर्थन पाए। सम्भावित विभाजनकारी प्रतिस्पर्धाबाट बच्न जनताका नेताहरूले जयप्रकाश नारायण र जीवतराम कृपलानीलाई पार्टीको नेता चयन गर्न आग्रह गरे, आफ्नो रोजाइलाई पालना गर्ने वाचा गर्दै। लामो छलफलपछि नारायण र कृपलानीले २४ मे मा जनता संसदीय दलको अध्यक्षमा मोरारजी देसाईलाई चयन गरे। जर्ज फर्नान्डिस र जगजीवन राम जस्ता केही नेताहरूले देसाईलाई समर्थन गर्न हिचकिचाए र छनोटको अलोकतान्त्रिक विधिको आलोचना गरे तापनि देसाईको स्थिति चाँडै पुष्टि भयो र सुदृढ भयो।
देसाईले प्रधानमन्त्रीको पदभार ग्रहण गर्दै अर्थ मन्त्रालयको पनि जिम्मेवारी सम्हालेका थिए । उनले जनताका विभिन्न घटक र सबैभन्दा शक्तिशाली पार्टीका नेताहरूलाई सन्तुष्ट पार्न महत्त्वपूर्ण पदहरू सावधानीपूर्वक बाँडफाँड गर्न खोजे जुन आफ्नै नेतृत्वको स्थितिको लागि प्रतिद्वन्द्वी थिए। चरण सिंह र जगजीवन राम दुवैलाई उपप्रधानमन्त्रीको उपाधि दिइएको थियो। मन्त्रिपरिषद्को दोस्रो सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पद चरण सिंह गृहमन्त्री बने भने जगजीवन रामले रक्षा मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हालेका छन्। बीजेएस नेता अटल बिहारी वाजपेयी र लालकृष्ण आडवाणीलाई क्रमशः विदेश मन्त्रालय र सूचना र प्रसारण मन्त्रालयको जिम्मेवारी दिइएको छ। राज नारायण स्वास्थ्यमन्त्री, मधु दण्डवतेलाई रेल मन्त्रालय र ट्रेड युनियनका नेता जर्ज फर्नान्डिसलाई सञ्चारमन्त्री बनाइएको छ । न्यायविद् शान्ति भूषण कानून तथा न्याय मन्त्री नियुक्त भएका छन् । कांग्रेस (ओ) दिग्गज र जनता उम्मेद्वार नीलम सञ्जीव रेड्डी 25 जुलाई १९७७ मा भारतको छैठौं राष्ट्रपति बन्न राष्ट्रपति चुनावमा विजयी भए।
चुनावी पराजयको नतिजाले कांग्रेस (आर) लाई निकै कमजोर र कमजोर बनायो । कांग्रेस (आर) सांसद र कार्यकर्ताहरूको उल्लेखनीय संख्याले इन्दिराको नेतृत्वको निन्दा गरे र पार्टी छोडे। नतिजा स्वरूप, अझै पनि इन्दिरा गान्धीप्रति वफादार सांसदहरूले आफ्नो पार्टीको नाम कांग्रेस (आई) राखे - "म" इन्दिराको पक्षमा उभिए। यद्यपि अब सांसद नभए पनि, इन्दिरा गान्धी कांग्रेस (आई) को अध्यक्षको रूपमा जारी राखिन्, जुन सबैभन्दा ठूलो विपक्षी दल रह्यो।
जनताको शासन
देसाई सरकारले चालेको पहिलो कदम भनेको आपतकालीन अवस्था र मिडिया सेन्सरसिपको औपचारिक अन्त्य गर्ने र संकटकाल को समयमा जारी गरिएका विवादास्पद कार्यकारी आदेशहरू खारेज गर्ने थियो। कुनै पनि भावी सरकारलाई संकटकाल घोषणा गर्न अझ गाह्रो बनाउन संविधान संशोधन गरिएको थियो; मौलिक स्वतन्त्रता र भारतको न्यायपालिकाको स्वतन्त्रता पुन: पुष्टि भयो।
नयाँ सरकारले उद्योग मन्त्री जर्ज फर्नान्डिस समेत रहेका बडोदा डाइनामाइट काण्डका २५ जना अभियुक्तहरू विरुद्धका सबै आरोपहरू फिर्ता लिन अघि बढेको छ। मे १९७४ को हडतालपछि अनुशासित रेलवे कर्मचारीलाई रेलमन्त्रीले पुनर्बहाली गरे । देसाई सरकारले इन्दिरा गान्धीको सरकार, राजनीतिक दल र प्रहरी बलका सदस्यहरूद्वारा भ्रष्टाचार र मानवअधिकार हननका आरोपहरूको छानबिन गर्न छानबिन आयोगहरू र न्यायाधिकरणहरू स्थापना गर्न अघि बढ्यो। सञ्जय गान्धीको राज्यको स्वामित्वमा रहेको मारुति उद्योग लिमिटेडको व्यवस्थापन, पूर्व रक्षामन्त्री बन्सीलालको गतिविधि र सन् १९ ७१ नगरवाला काण्डमा विशेष सोधपुछ गरिएको थियो। इन्दिरा र उनका छोरा सञ्जय दुवैलाई भ्रष्टाचारको आरोप लगाइयो र छोटो समयका लागि गिरफ्तार गरियो।
राज्यहरूमा चुनाव
कार्यभार सम्हाल्ने बित्तिकै, जनता सरकारले कांग्रेसले सत्तामा रहेका दस राज्य सरकारहरूलाई राज्य सभाहरू भंग गर्न र जुनमा नयाँ चुनाव गराउन दबाब दियो। तमिलनाडुले एमजी रामचन्द्रनको नेतृत्वमा रहेको एआईएडीएमकेको विशाल विजय देखेको छ। गृहमन्त्री चरण सिंहले तर्क गरे कि सत्तारूढ दललाई मतदाताले कडा रूपमा अस्वीकार गरेको छ र राज्यका जनताबाट नयाँ जनादेश जित्न आवश्यक छ। कांग्रेस (आर) सबै राज्यहरूमा पराजित भयो, र जनता पार्टीले सात-उत्तर प्रदेश, बिहार, हरियाणा, उडिसा, मध्य प्रदेश, राजस्थान र हिमाचल प्रदेशमा सत्ता कब्जा गर्यो। पञ्जाबमा जनता पार्टीले अकाली दलसँग मिलेर सरकार बनाएको छ । बिहारमा, कर्पुरी ठाकुरले जनता पार्टीका तत्कालीन प्रमुख सत्येन्द्र नारायण सिन्हाबाट निकट प्रतिस्पर्धामा जनता विधायक दलको नेतृत्व जितेर बिहारको मुख्यमन्त्री बने । सबै राज्यका विधान सभाका जनता सदस्यहरूको संख्या 386 बाट बढेर 1,246 सिटमा पुगेको छ। सरकारले जम्मू र कश्मीर राज्यमा नयाँ चुनाव पनि बोलायो, जहाँ जनता पार्टीले कांग्रेसको 11 लाई 13 सिट जित्यो, र अनुभवी कश्मीरी राजनीतिज्ञ शेख अब्दुल्ला 1953 मा बर्खास्त गरि सत्तामा फर्के।
विदेश नीति
प्रधानमन्त्री मोरारजी देसाई र विदेश मन्त्री अटल बिहारी वाजपेयीले इन्दिराको सरकारले अपनाएको बाटोबाट हटेर भारतको विदेश नीतिमा महत्वपूर्ण परिवर्तनहरू सुरु गरे। भारतका प्रतिद्वन्द्वी छिमेकीहरू विरुद्ध कट्टरपन्थी अडान कायम राखेकी इन्दिरा गान्धीको पदच्युतको दिन पाकिस्तान र चीन दुवैले मनाएका थिए। 1979 मा, अटल बिहारी वाजपेयी चीनका नेताहरूलाई भेटेर बेइजिङ भ्रमण गर्ने उच्च श्रेणीका भारतीय अधिकारी बने। देसाई सरकारले सन् १९६२ को चीन-भारत युद्धका कारण विच्छेद भएको जनवादी गणतन्त्र चीनसँग कूटनीतिक सम्बन्ध पुन: स्थापना गर्‍यो। लामो समयदेखि चल्दै आएको क्षेत्रीय विवाद समाधान गर्न, व्यापार विस्तार र सीमा सुरक्षा सुदृढ गर्न दुवै देशले नियमित संवाद स्थापना गरेका छन्। देसाई सरकारले बंगलादेशका संस्थापक नेता शेख मुजिबुर रहमानप्रति वफादार छापामारहरूलाई भारतको समर्थन समाप्त गर्‍यो, जसलाई १९७५ मा सैन्य अधिकारीहरूले मारेका थिए र भारतबाट आफूलाई टाढा राख्न खोज्ने सैन्य शासनले प्रतिस्थापित गर्‍यो।
भारतले सन् १९७१ को युद्धमा पाकिस्तानलाई दिएको समर्थन र सोभियत संघसँग भारतको निकटताका कारण तनावग्रस्त बनेको संयुक्त राज्य अमेरिकासँगको सम्बन्ध सुधार्न पनि खोजेको थियो। जनता सरकारले शीतयुद्धमा "वास्तविक" असंलग्नता हासिल गर्ने आफ्नो चाहनाको घोषणा गर्‍यो, जुन लामो समयदेखि रहेको राष्ट्रिय नीति थियो। 1978 मा, जिमी कार्टर भारतको आधिकारिक भ्रमण गर्ने तेस्रो अमेरिकी राष्ट्रपति बने। दुवै राष्ट्रले व्यापार सुधार गर्न र विज्ञान र प्रविधिमा सहयोग विस्तार गर्न खोजेका थिए। वाजपेयीले आणविक निशस्त्रीकरण सम्बन्धी संयुक्त राष्ट्र सम्मेलनमा भारतको प्रतिनिधित्व गर्दै, भारतको आणविक कार्यक्रम र अप्रसार सन्धिहरूमा हस्ताक्षर गर्न अस्वीकार गरे।
आर्थिक नीति
जनता सरकारले आर्थिक सुधारमा कम सफलता हासिल गरेको छ । यसले कृषि उत्पादन र ग्रामीण उद्योगहरूलाई प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यका साथ छैठौं पञ्चवर्षीय योजनाको सुरुवात गरेको छ। आर्थिक आत्मनिर्भरता र स्वदेशी उद्योगहरूलाई प्रवर्द्धन गर्न खोज्दै, सरकारले बहुराष्ट्रिय संस्थानहरूलाई भारतीय संस्थानहरूसँग साझेदारी गर्न आवश्यक छ। यो नीति विवादास्पद साबित भयो, विदेशी लगानी घट्यो र भारतबाट कोका-कोला र आईबीएम जस्ता कर्पोरेटहरू उच्च प्रोफाइलबाट बाहिर निस्कियो।
सरकारको पतन
बलियो सुरुवात भए पनि, जनताको सरकार महत्वपूर्ण वैचारिक र राजनीतिक विभाजन देखा पर्दा ओइलाउन थाल्यो। पार्टीमा दिग्गज समाजवादी, ट्रेड युनियनवादी र व्यापार समर्थक नेताहरू थिए, जसले सार्वजनिक विभाजनलाई ट्रिगर नगरी ठूला आर्थिक सुधारहरू हासिल गर्न गाह्रो बनायो। समाजवादी र धर्मनिरपेक्ष जनता राजनीतिज्ञहरूले राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघको हिन्दू राष्ट्रवादी एजेन्डाप्रति घृणा साझा गरे, जसका सदस्यहरूमा वाजपेयी, आडवाणी र पूर्व भारतीय जनसंघका अन्य नेताहरू थिए। हिन्दू र मुस्लिमहरू बीचको हिंसाले जनता पार्टी भित्र थप टकराव निम्त्यायो, धेरै जसो जनता नेताहरूले अटल बिहारी वाजपेयी र लालकृष्ण आडवाणीलाई सरकारमा बस्ने र आरएसएसको सदस्य बन्ने बीचमा छनौट गर्ने माग गरे। दुबै वाजपेयी र आडवाणीका साथै पूर्व बीजेएसका अन्य सदस्यहरूले आरएसएसको सदस्य रहन रोजे र फलस्वरूप आफ्नो पद र पार्टीबाट राजीनामा दिए।
जनता सरकारको लोकप्रियतामा आएको ह्रासलाई आपतकालीन युगको दुरुपयोगको रोकिएको अभियोजनले सहयोग गरेको थियो। सरकारले धेरैजसो आरोप प्रमाणित गर्न असफल भएको थियो र थोरैलाई सजाय दिलायो। इन्दिरा गान्धी विरुद्धका मुद्दाहरू पनि प्रमाणको अभावमा रोकिएका थिए, र उनको निरन्तर अभियोजनले भारतीय जनताबाट उनीप्रति सहानुभूति र उनका समर्थकहरूको क्रोध जगाउन थाल्यो, जसले यसलाई " विच हन्ट " भनेर देखे।
राष्ट्रपति रेड्डीले 64 सांसदहरूको संख्यामा अल्पसंख्यक सरकारको प्रधानमन्त्रीको रूपमा चरण सिंहलाई नियुक्त गरे, उनलाई नयाँ सरकार गठन गर्न र आफ्नो बहुमत प्रमाणित गर्न आह्वान गरे। देसाई र बीजेएसको प्रस्थानले जनताको बहुमतलाई निकै घटाएको थियो र जनताका धेरै सांसदहरूले चरण सिंहलाई समर्थन गर्न अस्वीकार गरे। जगजीवन रामका वफादार सांसदहरू जनता पार्टीबाट बाहिरिए । DMK, शिरोमणि अकाली दल र भारतीय कम्युनिष्ट पार्टी (मार्क्सवादी) जस्ता पूर्व सहयोगीहरूले जनता पार्टीबाट आफूलाई टाढा राखेका थिए। अत्यधिक बहुमतका लागि पर्याप्त समर्थन खोज्दै, चरण सिंहले कांग्रेस (आई) सँग वार्ता गर्न खोजे, जसले अस्वीकार गर्यो। पदमा बसेको तीन हप्तापछि चरण सिंहले राजीनामा दिएका थिए । अन्य कुनै राजनीतिक दलले बहुमतको सरकार स्थापना गर्न नसकेपछि राष्ट्रपति रेड्डीले संसद भंग गरी जनवरी ९८० को लागि नयाँ निर्वाचन आह्वान गरे।
१९८० को आम चुनावमा जनता पार्टीले जगजीवन रामलाई आफ्नो प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारको रूपमा घोषणा गर्‍यो, तर पार्टीले 542 मध्ये सिट मात्र जित्यो।
राष्ट्रपतिहरू
वीरेन्द्र पाटिल (१९७७-७८)
एचडी देवगौडा (१९७८)
सांसद प्रकाश (१९८७)
महासचिव
जीवराज अल्वा (१९८८-१९९ ०)
राष्ट्रपति
नवनीत चतुर्वेदी
नेल्लई आर जेबमानी
निधन
१९८० को चुनावमा, जनता पार्टीका बाँकी नेताहरूले पार्टीको पुनर्निर्माण र नयाँ गठबन्धन गर्न असफल प्रयास गरे। देसाईले पार्टीको लागि प्रचार गरे तर राजनीतिबाट सन्यास लिँदै आफैं चुनावमा उभिएनन्। कांग्रेस (आई) ले अर्को कमजोर र निष्क्रिय सरकारप्रति भारतीय जनताको घृणाको फाइदा उठाउँदै "काम गर्ने सरकार छान्नुहोस्!" नाराका साथ अभियान चलायो। इन्दिरा गान्धीले संकटकालको समयमा भएका गल्तीहरूको लागि माफी मागेकी र विनोबा भावे जस्ता सम्मानित राष्ट्रिय नेताहरूको समर्थन जितिन्। चुनावमा जनताको टिकट अन्तर्गत उम्मेदवारहरू नराम्ररी पराजित भए - पार्टीले 172 सिट गुमाए, 31 मात्र जित्यो। इन्दिरा गान्धी र कांग्रेस (आई) बलियो बहुमतका साथ सत्तामा फर्किए। सञ्जय गान्धी पनि संसदमा निर्वाचित भएका थिए । राष्ट्रपति रेड्डी आफ्नो कार्यकालको अन्त्यमा 1982 मा कांग्रेस (आई) नेता जैल सिंहद्वारा सफल भएका थिए।
१९८० र 1989 को बीचमा, जनता पार्टीले समाजवादी राजनीतिज्ञ चन्द्र शेखरको नेतृत्वमा भारतीय संसदमा सानो उपस्थिति कायम राख्यो। सन् १९८८ मा लोकदल (ए) जनता पार्टीमा विलय भयो र अजित सिंहलाई अध्यक्ष बनाइयो। केही महिनापछि, यो जनता दलमा विलय भयो, जुन विश्वनाथ प्रताप सिंहको नेतृत्वमा प्रमुख प्रतिपक्षी दल र राष्ट्रिय मोर्चाको गठबन्धनको मुख्य घटक बनेको थियो। बोफोर्स काण्डमा इन्दिराका जेठा छोरा र उत्तराधिकारी प्रधानमन्त्री राजीव गान्धीको सरकारको भूमिकाको पर्दाफास गर्नका लागि सिंह व्यापक रूपमा लोकप्रिय भएका थिए, यद्यपि ५ फेब्रुअरी २००४ मा दिल्ली उच्च अदालतले राजीव गान्धीविरुद्धको घुसखोरीको आरोप खारेज गरिदिएको थियो। अरू।
तर जनता पार्टीका कतिपय नेताहरूले जनता दलमा विलयलाई स्वीकार गर्न अस्वीकार गर्दै जनता पार्टीमा नै बसे । जसमा इन्दुभाई पटेल, सुब्रमण्यम स्वामी, सैयद शहाबुद्दीन, एचडी देवेगौडा, सरोजिनी महिषी सामेल थिए। ४ जनवरी १९८९ मा इन्दुभाई पटेललाई जनता पार्टीको कार्यवाहक अध्यक्ष घोषित गरियो। जनता दलले आफ्नो चुनाव चिन्ह जनता पार्टीको चिन्ह हस्तान्तरण गर्न भारतको निर्वाचन आयोगमा निवेदन दिएको छ । तर निर्वाचन आयोगले सन् १९८९ को आमनिर्वाचनका लागि चक्र–हल्धर चिन्ह फ्रिज गरिदिएपछि जनता दलले आफ्नो चुनाव चिन्हको रुपमा पाङ्ग्रा प्रयोग गर्नुपरेको थियो ।
वीपी सिंहको नेतृत्वमा जनता दल र राष्ट्रिय मोर्चाले कांग्रेस विरोधी राजनीतिक दलहरूको जनता-शैली गठबन्धनलाई नक्कल गर्न खोजे। यद्यपि यो बहुमत जित्न असफल भयो, यसले भाजपा र भारतीय कम्युनिष्ट पार्टी (मार्क्सवादी) को बाहिरी समर्थनमा वीपी सिंहलाई प्रधानमन्त्रीको रूपमा कमजोर गठबन्धन सरकार बनाउन सफल भयो। तथापि, सिंहको सरकार चाँडै अन्तर-पार्टी प्रतिस्पर्धा र शक्ति संघर्षको शिकार भयो, र उनको उत्तराधिकारी चन्द्र शेखरको जनता दल समाजवादी) सरकार 1991 सम्म मात्र टिक्यो।
विरासत
यद्यपि यसको कार्यकाल उथलपुथल र असफल थियो, जनता पार्टीले भारतीय राजनीति र इतिहासमा निश्चित भूमिका खेलेको छ र यसको विरासत समकालीन भारतमा बलियो छ। जनता पार्टीले भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलनको सम्झना र सिद्धान्तहरू जगाउँदै नागरिक स्वतन्त्रता पुनर्स्थापना गर्न लोकप्रिय आन्दोलनको नेतृत्व गर्‍यो। ३० वर्षको निर्बाध कांग्रेस शासनको अन्त्यमा यसको सफलताले भारतको बहुदलीय लोकतन्त्रलाई बलियो बनाउन मद्दत गर्‍यो। "जनता" शब्द बिजु जनता दल (BJD), भारतीय जनता पार्टी (BJP), जनता दल (संयुक्त), जनता दल (धर्मनिरपेक्ष), राष्ट्रिय जनता दल र अन्य जस्ता धेरै प्रमुख राजनीतिक दलहरूले प्रयोग गरेका छन्।
भारतीय आपतकाल (१९७५-77) र जनता पार्टीका विरुद्धको सङ्घर्षमा सहभागीहरूले भारतीय राजनीतिक नेताहरूको नयाँ पुस्तालाई समावेश गरे। चन्द्र शेखर, अटल बिहारी वाजपेयी र देवेगौडा प्रधानमन्त्रीको रूपमा सेवा गरे; वाजपेयीले सन् १९९९ देखि २००४ सम्म पाँच वर्षको कार्यकाल पूरा गर्ने पहिलो गैर-काङ्ग्रेस सरकारको नेतृत्व गरेका थिए। लालकृष्ण आडवाणी उपप्रधानमन्त्री थिए। सुब्रमण्यम स्वामी, अरुण जेटली, प्रमोद महाजन, सुष्मा स्वराज जस्ता युवा राजनीतिज्ञहरू जनता पार्टीमा तल्लो तहका कार्यकर्ता थिए।
जनता पार्टी सुब्रमण्यम स्वामीको नेतृत्वमा अस्तित्वमा रह्यो, जसले तमिलनाडु, कर्नाटक, आन्ध्र प्रदेश, केरला, महाराष्ट्र, चंडीगढ़, दिल्ली र राष्ट्रिय स्तरमा राज्यको राजनीतिमा सानो उपस्थिति कायम राख्यो। जयपाल रेड्डी, बाबुल रेड्डी र टी. गजुला नरसैया जस्ता प्रमुख नेताहरूको कारण जनता पार्टीले टीडीपी पार्टीको गठन नभएसम्म एपीमा प्रतिपक्षको रूपमा आफ्नो नेतृत्व जारी राख्यो।
सन्दर्भहरू
<references group="" responsive="1">
रु. १००० सिक्का
रु.१००० एक नेपाली बैङ्क डबल हो, जसलाई नेपाल राष्ट्र बैङ्कद्वारा निस्कासन गरिन्छ। हाल यसको प्रचलन रहेको छैन। यस डबल श्री ५ वीरेन्द्र शाहको पालामा मात्र निस्कासन भएको थियो।
खरानी (रङ)
खरानी कालो र सेतोको बिचको मध्यम रङ हो। यो बादलले ढाकेको आकाश र खरानीको रङ हो।
मनाङ- मर्स्याङ्दी क्लबको इतिहास
युरोपेली फुटबलमा अत्यधिक चर्चित उखान जस्तै 'अरू टिम प्रतियोगितामा सहभागिता जनाउन खेल्छन् । जर्मनीचाहिँ ट्रफीको लागि खेल्छ ।' किनभने जर्मन टिमको जितिरहने परम्परा हतपत तोडिँदैन । करिब त्यस्तै अवस्था नेपाली क्लब फुटबलमा मनाङ मस्र्याङ्दीको पनि रहेछ । किनभने मनाङले आफ्नो स्थापनाकाल बाटनै उपाधि जित्न सुरु गरेको थियो ।
पहिलो वर्ष २०३९ मा मनाङ मस्र्याङ्दी 'डी' डिभिजन च्याम्पियन बनेको थियो । त्यसपछि लगातार सी, बी हुदै मनाङले २०४२ मा 'ए' डिभिजन सहिद स्मारक लिग पनि जित्यो । माथिल्लो श्रेणीको लिग उपाधिमा ह्याटि्रक नै गर्यो । कीर्तिमान ६ पल्ट लिग जित्यो । नकआउट पनि निरन्तर जित्दै गयो । एकै सिजन ५ ट्रफी कब्जा गर्न भ्यायो । यसपालि एनसेल कप च्याम्पियन हदै मनाङले उपाधि संख्या ३० पुर्‍याएको थियो ।
मनाङ मस्र्याङ्दीले आफ्नो फुटबल यात्राको सुरुवाती ३० वर्षमा कुल ३० उपाधि जितेको थियो त्यसलाई '३० मा ३०' पनि चिनिने गरिन्छ । वास्तवमा यति छोटो अवधिमा सर्वाधिक सफलता हासिल गर्ने नेपाली क्लब मनाङ मस्र्याङ्दी नै हो ।
कुमारवर्ती वहुमुखी क्याम्पस
कुमारवर्ती वहुमुखी क्याम्पस नवलपरासी जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । वि.स.२०४५ सालमा स्थापना यस क्याम्पस त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
१ पैसा
१ पैसा एक नेपाली बैङ्क डबल हो, जसलाई नेपाल राष्ट्र बैङ्क द्वारा निस्कासन गरिन्छ ।भने हाल यसको प्रचलन रहेको छैन। यस डबल श्री ५ वीरेन्द्र शाहाको पालना मात्र निस्कासन भएको थियो ।
चित्रहरू
सन्तोष==
दाउरा
दाउरा रुखका सुकेका हाँगाबिंगा तथा काठका मुडा हुन् जुन इन्धनको रूपमा प्रयोग गरिन्छ । सामान्य जनजीवनमा दाउरा खाना पकाउनको लागि आगो बाल्न प्रयोग गरिन्छ । दाउरा अगो
हिरण्यकश्यपु
हिरण्यकश्यपु  ( सुवर्ण वस्त्रधारी ) एक हिन्दु पौराणिक पात्र हुन् ।उनका दाजु हिरण्याक्षलाई भगवान विष्णुको बराह अवतार ले मरेको थियो । जसको बदला लिन हिरण्याक्षका भाई हिरण्यकश्यपुले भगवान ब्रह्मलाई प्रशन्न पारी वरदान लिनका लागि कठोर तपस्य गर्यो । कठोर तपस्याबाट प्रभावित भएर दर्शन दिनुभयो र वरदान के माग्छौ भनेर आज्ञा भयो । ऊ पनि पछि विष्णुकै अवतार नृसिँह अवतार का हातबाट मारिए ।
जन्म
श्रीमद्भागवत् पुराण अनुसार, हिरण्यकश्यपु र हिरण्याक्ष विष्णुका द्वारपाले जय र विजयको पुनर्जन्म थिए जो चार कुमारको श्राप को कारण पृथ्वीमा जन्मेका थिए  । सत्य युगमा, हिरण्यकश्यपु र हिरण्याक्ष दितिको गर्भबाट(दक्ष प्रजापति को छोरी) र कश्यप ऋषिबाट जन्मे ।  उनी हरूको जन्म अशुभ समयमा भएको हुनाले ( सन्ध्या कालिन समयमा) उनीहरू असुर भएर जन्मे।
तपस्या
न म भित्र मरूँ, न बाहिर ।
न भूमीमा, न आकाशमा, न जलमा मरूँ ।।
न अस्त्रले मरूँ, न शस्त्रले ।
न मनुष्यको हाथले मरूँ, न पशुद्वारा मरूँ ।।
हिरण्यकशिपुको यो आग्रहलाई भगवानले तथास्तुः भनेर अन्तरध्यान हुनुभयो । यो वरदान पाएर अब उ आफूलाई अजर अमर ठान्न थाल्यो र उसले आफूलाई नै भगवान घोषणा गरीदियो । त्यसपछि उसको अत्याचार, अन्याय र पापका शृङ्खला यति बढ्न थाल्यो की चारैतिर त्राहिमाम-त्राहिमाम मच्चिन थाल्यो ।
ब्रह्माण्ड पुराणका अनुसार उनले १०,७२,८०,००० वर्ष राज्य गरे ।
प्रहलाद र नरसिंह
हिरण्यकश्यपु तपस्या गरिरहेका बेला, देवहरूले उनको निवासमा आक्रमण गरे । नारद मुनिले उनकी पत्नी कयधुलाई बचाए  ।  कायधु त्यतिबेला गर्भवती थिइन्  । नारद मुनिले दिएका आज्ञा र ज्ञानले गर्भमा रहेका प्रह्लादमा प्रभाव पर्यो र उनी विष्णुका अनन्य भक्त बने  । केहि समयपश्चात् हिरण्यकस्यपुको दरबारमा एउटा बालकको जन्मभयो जसको नाम प्रह्लाद राखियो । प्रह्लाद बुझ्ने हुनथाले र विस्तारै उनको पिताले आफूलाई भगवान ठानेको भ्रमलाई अस्विकार गर्नथाले । पछि उनी हुर्कदै ठुलो हुदै जादा उनी विष्णु भक्त भनेर चिनी जुन उनका पितालाई मन  परेको थिएन  ।
विष्णु ब्रह्माले हिरण्यकश्यपुलाई दिएको वरदान उल्लंघन नहुने गरि हिरण्यकश्यपुको बध गर्न  नरसिंहको रूपमा प्रस्तुत भए । हिरण्यकश्यपुलाई कुनै मानव, देव वा जनावरले मार्न सक्दैनथ्यो तर नरसिंह यी कुनै पनि थिएनन् । उनी सन्ध्याकालिन समयमा प्रकट भए ( न दिन या न रात ), दैलो मा ( न भित्र न बाहिर) , आफ्नी काखमा राखे ( न पृथ्वी न अन्तरिक्ष) र आफ्नो नङले मारे ( न हात न हतियार) ।
हिरण्यकश्यपुको बध भएपछी पनि नरसिंह अवतारको रिस शान्त भएको थिएन ।  त्यसैले सबै देवी देवताहरु लक्ष्मीलाई अनुरोध गरे तर उनले आफू असक्षम रहेको कुरा बताइन  । त्यसपछी ब्रह्मले प्रह्लादलाई नरसिंहको सामु प्रस्तुत गरे, र आफ्नो भक्तको प्राथना देखेर नरसिंह अन्ततः शान्त भए ।
होली
होलिकासंग आगोले केहि नहुने बरदान थियो । त्यसकारण उनले प्रह्लादलाई आगो लिएर जलाउने प्रयास गरे तर विष्णुको प्रभावले प्रह्लादलाई केहि भएन तर होलिका आफनी जलेर खरानी भईन । होलिकाको दहन भएकोलाई होली भनेर मनाइन्छ ।
ऋचा शर्मा
जीवनी
ऋचा शर्माको जन्म १६ जुलाई १९८५ मा धनगडीमा भएको हो । उनी कैलाली जिल्लामा हुर्किन र अहिले उनी काठमाडौँमा बस्ने गर्छिन् ।
भेनम (२०१८ चलचित्र)
भेनम (Venom) सन् २०१८ को अमेरिकी सुपरहिरो चलचित्र हो जुन यसै नामको मार्भल कमिक्स चरित्रमा आधारित छ। मार्भल र टेन्सेन्ट पिक्चर्सको संयोजनमा कोलम्बिया पिक्चर्सद्वारा निर्मित र सोनी पिक्चर्स रिलिजिङद्वारा वितरित, यो सोनी पिक्चर्स युनिभर्स अफ मार्भल क्यारेक्टरमा पहिलो चलचित्र हो। जेफ पिङ्कनर, स्कट रोजेनबर्ग, र केली मार्सेलको पटकथाबाट रुबेन फ्लिसरद्वारा निर्देशित, यस चलचित्रमा टम हार्डीले मिसेल विलियम्स, रिज अहमद, स्कट हेज र रिड स्कटको साथ एडी ब्रोक / भेनमको रूपमा अभिनय गरेका छन्। भेनममा, पत्रकार ब्रोकले एक एलियन सिम्बियोटसँग बाँधिएपछि महाशक्तिहरू प्राप्त गर्दछन् जसका प्रजातिहरूले पृथ्वीमा आक्रमण गर्ने योजना गर्दछन्।
२ पैसा
२ पैसा एक नेपाली बैङ्क डबल हो, जसलाई नेपाल राष्ट्र बैङ्क द्वारा निस्कासन गरिन्छ ।भने हाल यसको प्रचलन रहेको छैन। यस डबल श्री ५ वीरेन्द्र शाहाको पालना मात्र निस्कासन भएको थियो ।
कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)
कपिलवस्तु २ नेपालको कपिलवस्तु जिल्लाको तीन संसदीय निर्वाचन क्षेत्र मध्ये एक हो। यो निर्वाचन क्षेत्र ३१ अगस्ट २०१७ मा पेश गरिएको निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोग प्रतिवेदनमा अस्तित्वमा आएको थियो।
सम्मिलित क्षेत्रहरू
कपिलवस्तु २ मा बुद्धभूमि नगरपालिका, यशोधरा गाउँपालिका, महाराजगन्ज नगरपालिकाको १–४ र ८–११ र कपिलवस्तु नगरपालिकाको १–७ वडा समेटिएको छ।
कुमालीकिजिक
कुमालीकिजिक एक युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा जोडिएको छ।
लुम्बिनी आदर्श डिग्री कलेज
लुम्बिनी आदर्श डिग्री कलेज नवलपरासी जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । वि.स.२०५६ सालमा स्थापना यस क्याम्पस पुर्वाञ्चल विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
विद्यारम्भ संस्कार
विद्यारम्भ संस्कार जब बाल बालिकाको शिक्षा ग्रहण गर्न सक्ने क्षमता हुन्छ तब यो संस्कार गराउने प्रचालन छ । यो संस्कारको माध्यमले बालकले शिक्षाको लागि उत्सुकता बढ़ाउनुका साथै घरका सदस्य तथा शिक्षकहरूलाई पनि जागरूक  गराउनु मुख्य उद्देश्य हुन्छ  बालकको हातमा लेखन सामग्री (पेन्सिल कलमआदि) दिएर पुस्तिकामा लेखाउने अक्षरहरूको उच्चारण गराउनुका साथै ब्राह्मण द्वारा अग्निस्थापनाआदि पनि गाराइन्छ ।
विन्डोज १०
विन्डोज १० माइक्रोसफ्ट विन्डोज को विन्डोजको नयाँ संस्करणमा आधारित एक सन्चालन प्रणाली हो। जसलाई ३० सेप्टेम्बर २०१४ मा प्रदर्शित गरिएको थियो। यो २०१५ सम्ममा बाजारमा आउना सक्छ।
विकाश इतिहास
पछिल्ला ३० वर्षमा पिसीदेखि मोबाइलसम्म आइपुग्दा माइक्रोसफ्टको अपरेटिङ सिस्टम विन्डोजमा धेरै परिवर्तन भएको छ । हालै माइक्रोसफ्टले विन्डोज १० सार्वजनिक गर्यो । उसले यो वर्षभित्र विश्वका सबै ठाउँमा विन्डोज १० पुर्याउने योजना ल्याएको छ । विन्डोज १० ले विन्डोज ८ मा रहेका फिचरहरूमा व्यापक परिवर्तन गर्दैछ । विन्डोज १० बजारमा आएसँगै पिसी, ट्याबलेट र फोनहरुबीचको प्रयोगको भिन्नता पनि हट्ने अड्कल गरिएको छ । यहाँ माइक्रोसफ्ट विन्डोज १ देखि १० सम्म कसरी आइपुग्यो त ? सन् १९८५ देखि हालसम्मको विन्डोजको इतिहासलाई हामीले यसरी प्रस्तुत गरेको छौं : विन्डोज १.०: १९८५ विन्डोजको यो पहिलो भर्सन खासगरी एमएस–डस (MS-DOS) को एउटा सामान्य प्रारुप थियो । अक्षर तथा चिन्हहरूमा आधारित (character based) यो अपरेटिङ सिस्टम त्यसपछि धेरै पिसीहरूमा प्रयोग भयो । तर, यसको व्यापक प्रयोग भने हुन सकेन ।
विन्डोज २.०: १९८७ माइक्रोसफ्ट वर्ड र एक्सेल प्रयोग गर्ने यो विन्डोजको पहिलो अपरेटिङ सिस्टम हो । योसँगै एप्पलले माइक्रोसफ्टलाई Macintosh र Lisa का केही एलिमेन्टहरु चोरेको आरोपमा “look and feel” मुद्दा चलाएको थियो तर यो मुद्दा एप्पलले हार्‍यो ।
विन्डोज ३.०: १९९० विन्डोज ३.० ले एमएस–डसमा रहेका कमजोरीहरूलाई प्रोग्राम म्यानेजर (Program Manager) जस्तो ग्राफिकल आइकनले हटाउने धेरै प्रयत्न गर्यो । नभन्दै यो नै विन्डोजको पहिलो लोकप्रिय भर्सन पनि बन्न पुग्यो ।
विन्डोज ३.१: १९९१ १९९० को दशकको सुरुवाति वर्षमा आएका आइबिएम कम्प्याटिबल पिसीहरुमध्यमा यो विन्डोजको सबैभन्दा स्ट्यान्डर्ड भर्सन हो । साथै एमएस–डस जस्तो देखिने भर्सनहरूमा पनि यो अन्तिम भर्सस हुन पुग्यो ।
विन्डोज ९५: १९९५ विन्डोज ९५ ले अपरेटिङ सिस्टम ठूलो फड्को मार्दै कम्प्युटरको दुनियाँलाई नयाँ उचाई पुर्याइदियो । डेक्स्टपको रूपमा आउनुको साथै सबै कुराहरूलाई आइकनमा राख्ने कार्य भयो । इन्टरनेट एक्सप्लोरर्, रिसाइकल बिन तथा स्टार्ट बटन सबै यसमै राखिए । विन्डोज ९५ लन्च भएसँगै यो विश्वभर अत्यन्तै ठूलो चासोको विषय बन्यो । यसको लन्च इभेन्टमा विलगेटलाई अमेरीकाका चर्चित कमेडियन जेइ लिनोले साथ दिएका थिए । किन्ने मान्छेको भिड ब्यापक बन्न पुगेको थियो । २०१२ मा विन्डोज ८ नआउँदासम्म विन्डोज ९५ कै डिजाइको प्रयोग भएको पाइन्छ ।
विन्डोज ९८: १९९८ विन्डोज ९८ विन्डोज ९५ जस्तै देखिनुका साथै काम पनि विन्डोज ९५ को जस्तै गर्दथ्यो । यद्यपि विन्डोज ९८ स्थिर थियो भने यसमा केही थप फिचरहरु रहेका थिए । विन्डोज एम्इ (मिलेनियम एडिसन): २०००WindowsMEविन्डोज एम्इ आधारभूतरूपमा केही नया कन्सुमर फिचरका साथ आएको विन्डोज ९८ नै थियो । यो खासै धेरै विक्री भएन । छिट्टै एक्स्पी आउँदैछ भन्ने थाहा भएपछि धेरै मानिसले एक्स्पीलाई पर्खिए ।
विन्डोज एक्स्पी: २००१ २००१ मा विन्डोज एक्स्पी आयो । विन्डोज ९५ पछिको यो नै विन्डोजको पहिलो सबैभन्दा ठूलो अप्डेट बन्न पुग्यो । साथै विन्डोज एक्स्पी एमएस–डसलाई पूर्ण रूपमा विस्थापन गर्नै विन्डोजको पहिलो कन्सुमर भर्सन बन्यो । यसले विन्डोज एन्टी (Windows NT) को जस्तै आधारभूत प्रविधिको प्रयाग गर्यो । विन्डोज एन्टी विन्डोजको शक्तिशाली भर्सन हो जसको प्रयोग सर्भर तथा वर्कस्टेशन पिसीहरूमा गरिन्छ ।
विन्डोज मोबाइल ५: यस समय माइक्रोसफ्टले ब्लाकबेरी र नोकिया फोनहरूसँग प्रतिष्पर्धा गर्न विन्डोज फोनका लागि नयाँ भर्सनहरु निकाल्ले प्रयासमा थियो । माइक्रोसफ्टलाई आइफोन निस्किएर सबै कुरा परिवर्तन गर्दैछ भन्ने पत्तै थिएन ।
विन्डोज भिस्टा: २००६ विन्डोज भिस्टा बनाउन माइक्रोसफ्टलाई ५ वर्ष लाग्यो । भिस्टाको निर्माणको क्रममा धेरै गल्तिहरु भए र पून:निर्माणहरु गर्न लामो समय पनि लाग्यो । यो त्यत्रो ठूलो उपलब्धी बन्न सकेन । माइक्रोसफ्टका पूर्व सिइओ स्टिभ बल्मरले कम्पनीले फोनमा नयाँ अवसर खोज्नुको साटो भिस्टामा यत्रो समय र परिश्रम खर्च गरेकोमा पछुताएको बताए ।
विन्डोज मोबाइल ६: २००७ विन्डोज मोबाइल ६ माइक्रोसफ्टको ५ वर्ष पुरानो मोबाइल प्लाटफर्मको निरन्तरता थियो । यो २००७ को फेब्रुअरी महिनामा निस्किएको थियो जुनबेला, एप्पलले भर्खरै मात्र आइफोन निकालेको थियो । विन्डोज मोबाइल ६ मा स्टाइलिस किबोर्ड (फिङ्गर टच) को प्रयोग गरिएको थियो । आइफोनको अगाडि भने यो विन्डोज मोबाइल साधारण मात्र थियो ।
विन्डोज ७: २००९ भाग्यवश विन्डोज ७ ले माईक्रोसफ्टलाई भिस्टाबाट भएको असफलताबाट माथि उठ्न मद्दत गर्यो । आधारभूतरूपमा विन्डोज ६ भिस्टाको एक परिष्कृत रुप भएपनि भिस्टाभन्दा धेरै सन्तुलित थियो । विन्डोज ७ व्यापारमा अझ पनि प्रसिद्ध रहेको छ । विन्डोज ७ विन्डोज १० मा अप्ग्रेड हुने सबैभन्दा पछिल्लो भर्सन हुनेछ ।
विन्डोज ८: २०१२ विन्डोज ८ विन्डोज ट्याब्लेट (windows tablet)३० वर्षदेखि डेक्स्टपमा पाएको सफलतालाई समयअनुकुल बनाउनको साटो माइक्रोसफ्टले विन्डोज फोन अपरेटिङ सिस्टमका निर्माणमा असफल भएपछि फोनमा विन्डोजको मूख्य भर्सनमै राख्यो । यसको मुख्य उद्देश्य भनेको आफ्ना टच स्क्रिन ट्याब्लेटहरूलाई आइप्याड र अन्य सामान्य पिसीहरुसाग प्रतिस्प्रर्धा गराउनु थियो । ट्याब्लेटको इन्टरफेसमा स्टार्ट बटन थिएन, आइकन नराखेर ठूला रंगिन कोठाहरु थिए ।
विन्डोज ८ डेक्स्टप माइक्रोसफ्टले पिसी तथा ट्याब्लेट दुवैमा राम्रो काम गर्ने अपरेटिङ सिस्टमको विकास गर्न नसक्दा दुवैतर्फ राम्रो सफलता पाउन सकेन । विन्डोज ८ रिलिज भएको दुई वर्षभित्रमा पिसीको विक्री १२ प्रतिशतभन्दा धेरैले घट्न पुग्यो । यो समयसम्म आइपुग्दा मानिसमा धेरै विकल्पहरु बजारमा आइसकेका थिए । विन्डोज ८ लाई विन्डोज १० मा अप्ग्रेड गर्न सकिने सुविधा उपलब्ध हुनेछ ।
विन्डोज फोन ८: २०१२xxwindows-phone-8माइक्रोसफ्टले विन्डोज ८ रिलिज गरेकै समयमा मोबाइलको प्लाटफर्मलाई पनि अप्डेट गर्यो । यसको विकासमा धेरै नयाँ कार्यहरु थपिए । विन्डोज फोनमा पनि माइक्रोसफ्टका पिसी र सर्भरमा अपरेटिङ सिस्टममा प्रयोग हुने विन्डोज एन्टी प्रविधिको प्रयोग गरियो । तर एन्ड्रोइड र आइओएसको तुलनामा अझै पनि विन्डोज ८ एक कदम पछाडि नै परेको छ । विन्डोज र विन्डोज फोन ८.१: गत वर्ष माइक्रोसफ्टले पिसी, ट्याब्लेट र मोबाइलाई अप्डेट गरेर यिनलाई अझ नजिक ल्याउने काम गर्यो । विन्डोज ८ मा ठूलो परिवर्तन गर्दैे विन्डोज ८.१ ले स्टार्ट मेन्युमा परिवर्तन गर्यो । विन्डोज ८.१ लाई पनि विन्डोज १० मा अप्ग्रेड गर्न सकिने छ ।विन्डोज १० ले भने पिसी, ट्याब्लेट र फोन प्लाटपर्महरूलाई झनै नजिक ल्याउने माइक्रोसफ्टले घोषणा गरिसकेको छ ।