cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
एजे ली
सुरुवाती कार्यकाल (सन् २००७–२००९)
सन् २००७ को मार्च महिनामा मिण्डेज आफ्नो घर नजिक पर्ने एक कुस्ती प्रशिक्षण संस्थामा भर्ना भएकी थिइन् जहाँ उनले ख्यातिप्राप्त कुस्ती खेलाडी जे लिथलसँग प्रशिक्षण लिने मौका पाएकी थिइन्। सन् २००७ को अन्त्य तिर मिण्डेजले न्यु जर्सीमा स्थित स्वतन्त्र सर्किटमा रिङ नाम मिस अप्रिल राख्दै कुस्ती खेल्न सुरु गरेकी थिइन्। सन् २००८ को अक्टोबरमा उनको न्यु जर्सी स्थित विमेन सुपरस्टार अनसेन्सोर्डमा पदोन्नति भएको थियो। उक्त संस्थामा आवद्ध भएको केही महिना पछि उनी ब्रुक कार्टरसँग सहकार्य गर्दै टोली बनेकी थिइन् जहाँ उनीहरको टोलीले सन् २००९ फेब्रुअरीमा डब्ल्यूसियु ट्याग टिम उपाधि हात पार्न सफल भएका थिए। उनले आफ्ना प्रशिक्षण जे लिथलसँग सहकार्य गर्दै वार्सिक डब्ल्यूसियु/राष्ट्रिय रेस्लिङ सुपरस्टार किङ एण्ड क्विन प्रतिस्पर्धा समेत जित्न सफल भएकी थिइन्। सन् २००९ मे मा अप्रिलको डब्ल्यूसियुबाट डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्रमा पदोन्नति भएको थियो।
रको महाप्रबन्धकको रूपमा (सन् २०११–२०१३)
सन् २०११ मे २७ का दिन क्याटलिन र नेटालियासँग एजे डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षेत्र स्म्याकडाउनमा पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनीहरूको।आफ्नो टोलीको नाम "द चिकबुस्टर" राखेका थिए। त्यस तीन जनाको टोलीको स्म्याकडाउनका टमिना स्नुका, रोजा मिण्डेज र अलिसा फक्ससँग दुई महिनासम्म द्वन्द्व चलेको थियो।   एनएक्सटीमा आफ्नो कार्यकालको अन्त्य तिर उनी हर्नस्वागलको प्रेमिकाको रूपमा देखा परेकी थिइन् जसकारण उनको मेक्सिमसँग द्वन्द्व चलेको थियो भने यता स्म्याकडाउनमा नेटालियाले उनलाई आक्रमण गर्दै बेथ फिनेक्ससँग सहाकार्य गर्दै द डिभास अफ डुमको गठन गरेका थिए। डिभास अफ डुम विरुद्ध एजे र क्याटलिनको खेल त्यसको केही महिना सम्म परिरह्यो भने हरेक खेलमा डिभास अफ डुम (नेटालिया र बेथ फिनेक्स) विजेता बनेका थिए।
सन् २०११ नोभेम्बरमा एजे अर्का कुस्ती खेलाडी डेनियल ब्रायनसँग सम्बन्धमा रहने कोशिश गरेकी थिइन् जसले त्यसको एक महिना पछि डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट उपाधि जितेका थिए।    एजेले ब्रायनलाई प्रेम गर्छु भनेर घोषणा गरेतापनि ब्रायनले त्यसलाई स्वीकार गरेका थिइनन्। १३ जनवरी २०१२ का दिन विग सो र ब्रायन बीचको खेलमा उनी आकस्मात बिग सोसँग ठोकिन पुगेकी थिइन् जसकरण उनलाई तत्काल उपचारका लागि लगिएको थियो। फेब्रुअरी ३ मा उनी पुनः रिङमा फिर्ता भइन् र सोले ब्रायनलाई आक्रमण गर्न लाग्दा उनले ब्रायनलाई आक्रमण हुनबाट बचाएकी थिइन्। रेसलमेरिया २८ मा तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता ब्रयानको सामना सेमससँग भएको थियो भने उक्त खेलको सुरुवातमा लिले ब्रायनलाई चुम्मन गर्दै शुभकामना दिएकी थिइन् जसको फलस्वरूप सेमसले उनलाई आक्रमण गर्दै १८ सेकेण्डमा खेल जिते र नयाँ विश्व विजेता बनेका थिए। उक्त खेल पश्चात् ब्रायनले लिको कारण खेलमा पराजित हुनु परेको भन्दै उनीहरूको बीचको सम्बन्ध विच्छेद गरेका थिए। एजेले उनीहरूको सम्बन्ध सुधार्न धेरै प्रयास गरिन् तर ब्रायनले उनलाई एक्लो छोडिदिए जसको फलस्वरूप लिका साथी क्याटलिन र नेटालियाले उनलाई सम्झाउन खोज्दा लिले उनीहरूलाई आक्रमण गरेकी थिइन्।
एजेको पछि ब्रायनको प्रतिद्वन्द्वी र तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई विजेता सिएप पङ्क साथै केनसँग उनले प्रेम गर्न थालेकी थिइन्। १७ जुन २०१२ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित नो वे आउटमा ब्रायन, केन र पङ्क बीच डब्ल्युडब्ल्युई उपाधिका लागि खेल भएको थियो भने उक्त खेलमा एजेले बाधा पुर्‍याइन् जसकारण पङ्कले खेल जित्न उपाधि आफुसँगै कायम गराउन सफल भएका थिए। त्यसपछि ब्रायन र पङ्कको द्वन्द्व झन चर्किएको थियो भने आउँदो मनी इन द बेङ्कमा ब्रायन र पङ्क बीचको खेलमा एजे अतिथि भूमाकाको निर्णायक हुने घोषणा भएको थियो। जुलाई २ मा आयोजित रको एक श्रृङ्खलामा ब्रायन र पङ्क बीच पुनः खेल जारी गरिएको थियो जहाँ एजेले खेलमा बाधा पुर्‍याउँदै ब्रायन र पङ्कलाई रिङ छेउमा रहेको टेबुलमा धकेलिदिएकी थिइन्। मनी इन द बेङ्कमा ब्रायन र पङ्क बीचको खेलमा लि अतिथि निर्णायकको रूपमा देखा परिन् भने उक्त खेल पङ्कले जित्दै उपाधि आफुसँगै कायम राख्न सफल भएका थिए।  त्यसको एक दिन पश्चात् ब्रायनले पुनः एजेलाई प्रमे प्रस्ताव राखेका थिए जुन उनले स्वीकार गरेकी थिइन्। डब्ल्युडब्ल्युई रको १००० औँ श्रृङ्खलामा डब्ल्युडब्ल्युईका अध्यक्ष भिन्स म्यकमेनले एजेलाई रको महाप्रबन्धकको रूपमा काम गर्नका लागि प्रस्ताव गरेका थिए। ३० जुलाई २०१२ देखि एजेले रको महाप्रबन्धकको भूमाका निर्वाह गर्न सुरु गरेकी थिइन्।  एजेले पछि ब्रायन र पङ्क पुनः खेल खेल्ने बताएपछि उनले उनीहरू बीचको खेललाई आधिकारिक बनाएकी थिइन्।
एजेले सन् २०१२ अक्टोबर २२ का दिन रको महाप्रबन्धकको रूपबाट राजिनामा दिएकी थिइन् भने विक्की गुरोरेले जोन सिना र एजेको प्रेम सम्बन्ध रहेको खुलासा गरेकी थिइन्। त्यसबेला जोन सिनाको द्वन्द्व भिक्की गुरेरोका साथी डल्फ जिग्लरसँग मनी इन द बेङ्क सम्झौताका लागि चर्किएको थियो। सन् २०१२ का डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित टिएलसीमा एजेले अवरोध पुर्‍याउँदै सिनालाई सिँढीमा घकेलिदिएकी थिइन् जसकारण सिनले जिग्लर विरुद्धको खेल गुमाएका थिए। त्यसको एक दिन पछि एजे जिग्लरसँग सहकार्य गरेकी थिइन् भने उता सिता र गुरेरोले पछि सहकार्य गर्दै एक टोली गठन गरेका थिए। टिएलसी पछिक‍ अर्को दिन सिना र गुरेरोको खेल एजे र जिग्लरसँग एक मिश्रत ट्याग टिम खेलमा भएक‍ थियो भने उक्त खेलमा बिग इले डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षेत्रमा पर्दापण गर्दै सिनालाई आक्रमण गरेका थिए। त्यस दिन पछि बिग इ ल्याङ्स्टन, जिग्लर र एजेको एक टोली गठन भएक‍ थियो जहाँ बिग इले एजेको अङ्गरक्षकको रूपमा काम गर्न सुरु गरेका थिए।
मार्च २०१३ मा एजेको द्वन्द्व उनको पूर्व प्रेमी डेनियल ब्रायनसँग भएको थियो। अप्रिल ७ २०१३ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित रेसलमेरिया २९ मा तात्कालिक ट्याग टिा विजेता ल्याङ्स्टन र जिग्लको सामना केन र ब्रायनसँग भएक‍ थियो भने उक्त खेलमा एजेले बाधा पुर्‍याएतापनि केन र ब्रायनले ल्याङ्स्टन र जिग्लरलाई हराउँदै ट्याग टिम विजेता बन्न सफल भएका थिए। त्यसको एक दिन पछि रको एक श्रृङ्खलामा ल्याङ्स्टन र एजेले जिग्लरलाई साथ दिँद‌ तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता अल्बर्टो डेल रियो विरुद्ध मनी इन द बेङ्क क्यास इन गर्न सहयोग गरेका थिए जसकारण जिग्लरले डेल रियोलाई हराउँदै नयाँ विश्व ह्याभिवेट विजेता बन्न सफल भएका थिए।
डिभास विजेता र कुस्तीबाट अवकाश (सन् २०१३–२०१५)
२३ अप्रिल २०१३ का दिन महिला ब्याटल रोयलक‍ आयोजना गरिएको थियो जुन खेल एजेले जित्दै तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई डिभास विजेतम क्याटलिनको उपाधिका लागि उनी पहिलो दावेदार बनेकी थिइन्। उक्त खेलको ६ दिन पछि डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित पेब्याकमा उनको सामना क्याटलिनसँग भएक‍ थिय‍ जहाँ उनले क्याटलिनलाई हराउँदै कुस्ती कार्यकालको व्यक्तिगत पहिलो उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन् जबकि उनी डिभास विजेता बनिसकेपछि पछि क्याटलिनलाई खिज्याउन छाडेकी भने थिइनन्। क्याटलिन एजे बीचको डिभास उपाधि खेललाई आधिकारिक बनाउन उनीहरूको बीच पुनः खेल सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्न लगाइएको थियो।  मनी इन द बेङ्कमा क्याटलिन र एजे बीच डिभास उपाधिका लागि खाले जारी गरिएको थियो भने उक्त खेलमा एजले क्याटलिनलाई हराउँदै डिभास उपाधि आफुसँगै कायम राख्न सफल भएकी थिइन् भने उता तिर जिग्लरले भने सोही दिन डेल रियोसँगको खेल गुमाएका थिए। त्यस खेलमा एजेले डिभास उपाधिले डेल रियोलाई आक्रमण गरेकी थिइन् जसकारण खेल समाप्त भएको थियो जसकारण जिग्लर एजेसँग रिसाए र उनीहरूको बीचको सम्बन्धलाई अन्त्य गरेका थिए। अगष्ट २ का दिन पुनः क्याटलिन र एजे बीच उपाधिका लागि खेल जारी गरिएक‍ थियो भने उक्त खेलमा बिग इ ल्याङ्स्टनलाई रिङ छेउमा आउन प्रतिबन्ध गरिएको थियो। त्यसको बाबजुद पनि एजेले क्याटलिनलाई हराउन सफल भएकी थिइन्। पछि क्याटलिन र जिग्लर साथी बने र १८ अगष्ट १०१३ का दिन आयोजित समरस्ल्याममा उनीहरूो टोलीले एजे र ल्याङ्स्टनको‍ टोलीलाई हराउन सफल भएका थिए। २६ अगष्ट २०१३ का दिन टोटल डिभासको पूर्व छायाङ्कनको क्रममा उनले अवरोध पुर्‍याइन् र त्यहाँ उपस्थित सबै महिला कुस्ती खेलाडीलाई हराउने बाचा गरिन् र त्यसको साथसाथै उनले टमिना स्नुकालाई आफ्नो अङ्गरक्षकको रूपमा नियुक्त गरेकी थिइन्। त्यस वर्षको समाप्ति सम्म एजेले उनको डिभास उपाधि सफलतापूर्वक ब्रि बेलन, नोयोमी र नेटालिया विरुद्ध नाइट अफ च्याम्पियन्समा बचाउन सफल भइन् भने उनले ब्रि बेलालाई ब्याटलग्राउण्ड र हेइ इन अ सेलमा र नेटालियालालई टिएलसीमा पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्। उनी त्यस वर्षको नोभेम्बर महिनामा आयोजसत परम्परागत सरभाइभर सिरिजको कप्तानका रूपमा पनि नियुक्त भएकी थिइन् तर उनको टोली पराजित हुन पुगेक‍ थियो। जनवरी २०१३ मा एजे तात्कालिक समयमा सबै अधिक दिन डिभास विजेता सहन सफ हुँदै एक नयाँ कीर्तिमान कायम गरेकी थिइन्। उनले पछि उनको डिभास उपाधि क्यामेरुन र नेटालियाको विरुद्धमा दाउमा लगाइन् तर उनी खेल जित्न सफल रहिन्। रेसलमेरिया ३० मा उनको उपाधिको डिभास उपाधि १४ महिला कुस्ती खेलाडीको विरुद्धमा लगाइएको थियो तर उनले उक्त खेल पनि जित्न सफल भएकी थिइन्। त्यसको एक दिन पछि आय‍जित डब्ल्युडब्ल्युई रको एक श्रृङ्खलामा उनको सामना डब्ल्युडब्ल्युईक‍ मुख्य कार्यक्षेत्रमा पर्दापण गर्दै गरेकी पेइजसँग भएको थियो भने उक्त खेलमा पेइजले एजेलाई हराउँदै डिभास विजेता बनेकी थिइन्।
उनी पुन रिङमा फर्किएपछि एजेले टमिनालाई आफ्नो अङ्गरक्षक नरहेको बताइन् भने उनले बिना कुनै योजना बनाई तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई डिभास विजेता पेइजलाई उनको उपाधिका लागि चुनौती दिइन् जसको फलस्वरूप उनले पुनः डिभास उपाधि कब्जा गर्न सफल भएकी थिइन्। }} अगष्ट १७ कन दिन डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आयोजित समरस्ल्याममा एजे पेइजसँग पराजित हुँदै डिभास उपाधि गुमाउन पुगेकी थिइन्। पछि स्टेफिनी म्याकमेनले निक्की बेलालाई पेइजको डिभास उपाधिका लागि खेल्ने एक मौका दिएकी थिइन्। २१ सेप्टेम्बर २०१४ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई द्वारा आय‍जित नाइट अफ च्याम्पियन्समा पेइजको डिभास उपाधिका लागि निक्की बेला र एजे मैदान उत्रिएका थिए भने एजेले उक्त खेलमा जित हासिल गर्दै कीर्तिमानी तेस्रोपटक डिभास विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्। हेल इन अ सेलमा एजे र पेइज बीच खेल भएक‍ थियो जहाँ एजेले पेइजलाई हराउँदै उनीहरू बीचको दुश्मनी अन्त्य गरेकी थिइन्। २३ नोभेम्बर २०१४ का दिन आयोजसत सरभाइभर सिरिजमा एजेले आफ्न‍ डब्ल्युडब्ल्युई डिभास उपाधि निक्की बेलाक‍ विरुद्धमा गुमाएकी थिइन् भने निक्कीको जितमा उनकी जुम्ल्याहा बहिनी ब्रिको पनि हात रहेको थियो।
२ मार्च २०१५ मा एजे पुनः रिङमा फर्किएकी थिइन् भने उनले पेइजलाई निक्की र ब्रिको आक्रमणबाट बचाएकी थिइन् जसकारण रेसलमेनिया ३१ मा निक्की र ब्रिको सामना एजे र पेइजसँग भएको थियो भने उक्त खेल एजे र पेइजले जित्न सफल भएका थिए।  त्यसको एक दिन पछिको ६ महिला ट्याग टिम खेल एजेका लागि डब्ल्युडब्ल्युई कार्यकालको अन्तर्गतको अन्तिम खेल बन्यो भने डब्ल्युडब्ल्युईले अप्रिल ३ का दिन एजेले कुस्ती खेलबाट अवकाश लिएको जानकारी गराएको थियो।
नेपाल सरकार
नेपाल सरकार नेपालको कार्यकारी निकाय र केन्द्रीय सरकार हो। सन् २००६ मा नेपाली राजतन्त्रको उन्मूलन हुनु अघि (सन् २००८ मा नेपालमा गणतन्त्रको स्थापना भएको थियो) नेपाल सरकारलाई आधिकारिक रूपमा श्री ५ को सरकार भनेर चिनिन्थ्यो।
वर्तमान व्यवस्था अनुसार नेपाल सरकारको राष्ट्रप्रमुखको जिम्मेवारी राष्ट्रपतिको हुन्छ भने कार्यकारी प्रमुखको पदमा प्रधानमन्त्री आसिन रहन्छन्। राष्ट्रपतिको भूमिका धेरै हदसम्म औपचारिक हुन्छ किनभने सरकारको कामकाज पूर्णतया संसदद्वारा नियुक्त प्रधानमन्त्रीद्वारा व्यवस्थित हुन्छ। संवैधानिक निकायका प्रमुखहरूको नियुक्ति संवैधानिक परिषद्को सिफारिसमा राष्ट्रपतिले गर्ने गर्छन् भने नेपालको प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा महान्यायाधिवक्ताको नियुक्ति राष्ट्रपतिले गर्ने व्यवस्था रहेको छ।
पुरानो भारदारी सरकार
नेपाल अधिराज्यमा सरकारको भारदार भनेर चिनिने पूर्व गोरखा पहाडी राज्यको सल्लाहकार राज्य अङ्गबाट सञ्चालित थियो। यी भरदारहरू उच्च जाति र राजनीतिक रूपमा प्रभावशाली परिवारबाट आएका थिए। भरदारहरूले राज्यको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कार्यहरूका लागि पार्षद्, मन्त्री र कूटनीतिज्ञहरूको रूपमा राज्यमा सल्लाहकार निकायको गठन गरेका थिए। त्यहाँ कुनै पनि सफल गठबन्धन सरकार थिएन किनकि अदालती राजनीति ठूला गुट प्रतिद्वन्द्वी, लगातारको षड्यन्त्र र कानुनी निष्कासनको सट्टा हत्याका माध्यमबाट प्रतिद्वन्द्वी भरदार परिवारलाई बहिष्कारबाट प्रेरित गरिएको थियो। अर्को कारण सन् १७७७ र सन् १८४७ को बीचमा शासन गर्ने राजा नाबालिग भएकाले अराजकीय शासनको स्थापना भएको थियो। सरकारलाई शासकहरू, मुख्तियारहरू र बलियो आधारभूत समर्थनका साथ राजनीतिक गुटहरूको गठबन्धनद्वारा नियन्त्रित भएको भनिएको थियो। १८औँ शताब्दीको अन्त्यमा, केन्द्रीय राजनीतिमा नियमित रूपमा दुई उल्लेखनीय राजनीतिक गुट, थापा र पाँडेहरूको प्रभुत्व थियो। इतिहासकार तथा समकालीन लेखक फ्रान्सिस ह्यामिल्टनका अनुसार नेपाल सरकार निम्नलिखित मुख्य पदहरू समावेश गरेको थियो जसमा
लेखक रेग्मीका अनुसार नेपाल सरकारमा निम्नलिखित मुख्य पदहरू समावेश रहेको थियो जसमा
सन् १७९४ मा, राजा रणबहादुर शाहको उमेर पुगेपछि उनले सबैभन्दा पहिले सरकारको पुनर्गठन गरि आफ्नो काका, नेपालका राजकुमार बहादुर शाहलाई सरकारको कुनै पनि मुख्य पदमा आधिकारिक भूमिका दिएनन्। रण बहादुरले नियुक्त गरेका चार काजीहरू मध्ये त्यस बखतका सबैभन्दा प्रभावशाली रहेका दामोदर पाण्डेलाई मूलकाजी पदमा नियुक्त नगरेर कीर्तिमान सिंह बस्न्यातलाई मूलकाजीको पद दिएका थिए। कीर्तिमान अभिमान सिंह बस्न्यातको उत्तराधिकारीको रूपमा मूलकाजीको पदभार सम्हालेका थिए राजकुमार बहादुर शाहलाई तत्कालीन राजा रणबहादुर शाहको उत्तराधिकारी क्षेत्री रानी सुवर्ण प्रभा देवीको सन्तान राजकुमार रणोद्योत शाहलाई मूल चौतारिया बनाएका थिए। सन् १७९४ मा मूलचौतारिया राजकुमार बहादुर शाहको पतनपछि राष्ट्रको प्रशासनिक र कार्यकारी अधिकार काजीहरूसँग आएको थियो। कीर्तिमान सिंहको सन् १८०१ सेप्टेम्बर २८ मा गोप्य रूपमा राज राजेश्वरी देवीको समर्थकहरूद्वारा हत्या गरिएपछि उनको भाइ बख्तावर सिंह बस्न्यातलाई मूलकाजीको पद दिइएको थियो। केही समयपछि दामोदर पाण्डेलाई रानी राजराजेश्वरीले मूलकाजीको रूपमा नियुक्त गरेकी थिइन्। निर्वासित रहेका राजा रणबहादुर शाह सन् १८०४ मा स्वदेश फर्कने तयारी गरेपछि, उनले तत्कालीन मूलकाजी दामोदर पाण्डे लगायत धेरै सरकारी अधिकारीहरूलाई गिरफ्तार गरे र वर्तमान सरकारलाई बर्खास्त गरेका थिए। उनले मुख्तियार (मुख्य अधिकारी) को पद ग्रहण गरेर नेपालको प्रशासन चलाएका थिए। पक्षधर अधिकारीहरूको समूह बनाई नयाँ सरकार गठन गरिएको थियो। भीमसेन थापालाई दोस्रो काजी बनाइयो; रणजित पाण्डे, जो भीमसेनका भाइका ससुरा थिए, मूलकाजी बनेका थिए; रणबहादुरका सौतेनी भाइ शेरबहादुर शाहलाई मूल चौतारिया बनाइएको थियो; जबकि रङ्गनाथ पौडेललाई राजगुरु (शाही आध्यात्मिक गुरु) बनाएको थियो। सन् १८०६ अप्रिलमा, मूलचौतारिया शेरबहादुर शाह र मुख्तियार रण बहादुर शाहबीच खिचलो उत्पन्न भएपछि सन् १८०६ अप्रिल २५ को रातमा त्रिभुवन खवासको घरमा बैठक हुँदै गर्दा लगभग बेलुका १० बजे हताश भएर शेरबहादुरले तरवार निकालेर रणबहादुर शाहलाई नजिकैका दरबारी तथा भीमसेनका सहयोगीहरू बम शाह र बलनरसिंह कुँवरले काट्नुअघि मारेका थिए। रणबहादुर शाहको हत्याले भण्डारखाल (काठमाडौँ दरबारको पूर्वमा रहेको शाही बगैँचा) र विष्णुमती नदीको किनारमा ठूलो नरसंहार सुरु भएको थियो। अराजकता फाइदा उठाउँदै काजी भीमसेनले ५५ वरिष्ठ अधिकारीहरूलाई आफ्नो फाइदाको लागि मारेका थिए। त्यसपछि भीमसेनलाई नेपालको मुख्तियार घोषित गरियो र नाबालिग राजा गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाहको शाही जनादेशबाट नयाँ सरकारको नेतृत्व गरेका थिए।
मदिना
मदिना वा अल-मदिना ( अरबी:, अङ्ग्रेजी: Al Madinah ), जसलाई सम्मानपूर्वक 'अल-मदिना अल-मुनव्वरा' ( , अर्थ: चमकदार मदिना ) सम्बोधन गरिन्छ, साउदी अरबको पश्चिमी हिजाज क्षेत्रमा स्थित एक शहर हो जो मदिना प्रान्तको राजधानी पनि हो।
इस्लामी कैलेंडर पैगंबर मोहम्मद र उनको अनुयायीहरूको मक्कासंग मदिना हिजरह गरिनेमा आधारित छ, जो हिजरीको रूपमा सन् ६२२ ई.पू. देखि प्रारम्भ हुदछ। मक्काबाट मदिनाको लागि प्रवेश द्वार मुसलमानहरूको लागि खुला रहन्छ तर गैर-मुसलमानहरूको लागि यसलाई प्रतिबंधित गरिएको छ।
यसलाई पनि हेर्नु होस
Medina
गाउँपालिका
गाउँपालिका गाउँ विकास समितिलाई बिस्तार गरेर बनाइएको नेपालको नयाँ निर्मित स्थानीय प्रशासनिक एकाई हो। हालै सरकारले गाविस विघटन गरी गाउँपालिका बनाएको हो । वि.सं .२०७३ सालमा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले ७४४ स्थानीय तह लागू गर्दा गाविस विघटन गरी ४ सय ७९ गाउँपालिका बनाएको थियो । गाउँपालिकामा कम्तिमा पाँच देखि नौ वटा सम्म वडाहरू हुन्छन् । मन्त्रालयले साबिकका ३५ वटा गाउँपालिकालाई नगरपालिका बनाएको कारण साबिक ४ सय ७९ गाउँपालिकाको सङ्ख्या घटेर ४ सय ६३ कायम भएका छन् ।
संवैधानिक व्यबस्था
नेपालको संविधानको धारा ५६ (१) ले सङ्घ¸प्रदेशर स्थानीय तह गरी ३ तहको राज्यको मूल संरचना रहने व्यबस्था गरी सोही धाराको उपधारा (४) र (५) ले स्थानीय तह तर्फ गाउँपालिका¸नगरपालिका र जिल्लासभा रहने तथा सामाजिक साँस्कृतिक संरक्षण वा आर्थिक विकासका लागि विशेष¸संरक्षित वा स्वायत्तक्षेत्र कायमगर्न सकिने व्यबस्था गरेको छ।
लक्ष्मी गीतिसङ्ग्रह
लक्ष्मी गीतिसङ्ग्रह लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
अजमान इमिरेट्स
अजमान इमारात (إمارة عجمان; ) (Gulf Arabic: إمارة عيمان emāratʿymān) संयुक्त अरब एमिरेट्सको सात मध्ये एक अमिरात हो। अजमान २ डिसेम्बर १९७१ मा संघमा सामेल भएको थियो।   यसको क्षेत्रफल २५९ बर्ग किलोमिटर (100 sq mi), छ र यो क्षेत्फफलको हिसाबले सबैभन्दा सानो इमारात हो।,  २०१७ को तथ्यांक अनुसार यसको जनसंख्या ५,०४,८४६ रहेको छ जुन चौथो ठूलो जनसंख्या हो। It is named after the city of Ajman, which is its seat of government. यो इमारातको उत्तर, पूर्व र दक्षिण मा शारजाह इमिरेट्स रहेको छ।
मेहलतोली
मेहलतोली दैलेख जिल्लाको एक गाविस हो।
पुरानो झागाझोली
पुरानो झागाझोली नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको सिन्धुली जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
मङ्सिर
मंसिर (मार्गशीर/मार्ग/अगहन) हिन्दू महिनाहरूको १२ महिनाहरू भित्रको एक महिना हो। सौर्यमासका अनुसार मंसिर वृश्विक सक्रांतीको दिन देखि सुरु हुन्छ भने चन्द्रमासका अनुसार मंसिर कार्तिक पूर्णिमाको भोलीपल्ट देखि सुरु हुन्छ तर शाक्य पञ्चाङ्गका अनुसार मंसिर महिना वृश्विक सक्रांतीको ५ दिन पछि सुरु हुन्छ। नेपालमा सौर्यमासलाई नै व्यवहारमा लिईएको छ। मंसिर महिना हेमन्तऋतुको पहिलो महिना हो। अंग्रजी महिनाको नवेम्बरको आधा महिना र डिसेम्बरको आधा महिना मंसिर महिनाभित्र पर्दछ।
धिताल गाविस
धिताल नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, कास्की जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार धितालको जनसङ्ख्या ३६२१ छ। यस मध्य पुरुष ४८%, र महिला ५२% छन्।
भविष्य पुराण
भविष्य पुराण विषय-वस्तु एवं वर्णन-शैलीको दृष्टिले अत्यन्त उच्च कोटिको छ। यसमा धर्म, सदाचार, नीति, उपदेश, धेरै आख्यान, व्रत, तीर्थ, दान, ज्योतिष एवं आयुर्वेद शास्त्रका विषयहरूको अद्भुत सङ्ग्रह गरिएको छ। वेताल-विक्रम-संवादका रूपमा कथा-प्रबन्ध यसमा अत्यन्त रमणीय छ। यसका अतिरिक्त यसमा नित्यकर्म, संस्कार, सामुद्रिक लक्षण, शान्ति तथा पौष्टिक कर्म आराधना र अनेक व्रतहरूको पनि विस्तृत वर्णन छ। भविष्य पुराणमा भविष्यमा होने वाली घटनाहरू का वर्णन है। इससे पता चलता है ईसा और मुहम्मद साहब को जन्मभन्दा धेरै अघि भविष्य पुराणमा महर्षि वेद व्यासले पुराण ग्रन्थ लेखेका समयमा मुस्लिम धर्मको उद्भव र विकास तथा ईसा मसीह तथा उनीद्वारा प्रारम्भ गरिएका ईसाई धर्मका विषयमा लेखिदिएकाथिए।
यो पुराण भारतवर्षको वर्तमान समस्त आधुनिक इतिहासको आधार हो भनेर पण्दितहरू भन्दछन्। यसका प्रतिसर्गपर्वका तृतीय तथा चतुर्थ खण्डमा इतिहासको महत्त्वपूर्ण सामग्री विद्यमान छ। इतिहास लेखकहरूले प्रायः यसैको आधार लिएको मान्दछन्। यसमा मध्यकालीन हर्षवर्धन आदि हिन्दू राजाहरू र अलाउद्दीन, मुहम्मद तुगलक, तैमूरलंग, बाबर तथा अकबर आदिको प्रामाणिक इतिहास निरूपित छ। यसका मध्यमपर्वमा समस्त कर्मकाण्डको निरूपण गरिएकोछ। यसमा वर्णित व्रत र दानसित सम्बद्ध विषय पनि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छन्। यति विस्तारसित व्रतहरूको वर्णन न कुनै पुराण, धर्मशास्त्रमा पाइन्छ र न कुनै स्वतन्त्र व्रत-संग्रहको पुस्तकमा। हेमाद्रि, व्रतकल्पद्रुम, व्रतरत्नाकर, व्रतराज आदि परवर्ती व्रत-साहित्यमा मुख्यरूपले भविष्यपुराणको नैं आश्रय लिइएकोछ।
विस्तार
भविष्य पुराणको अनुसार, यसका श्लोकहरूको संख्या पचास हजार जति हुनुपर्ने, तर वर्तमानमा जम्मा १४,००० श्लोक नै उपलब्ध छन्। विषय-वस्तु, वर्णनशैली तथा काव्य-रचनाको द्रष्टिले भविष्यपुराण उच्चकोटिको ग्रन्थ हो। यसमा धर्म, सदाचार, नीति, उपदेश, आख्यान-साहित्य, व्रत, तीर्थ, दान, ज्योतिष एवं आयुर्वेदसित सम्बन्धित विषयहरूको अद्भुत संयोजन छ। इयसका कथाहरू रोचक तथा प्रभावोत्कपादक छन्। यो पुराण ब्रह्म, मध्यम, प्रतिसर्ग तथा उत्तर-इन चार प्रमुख पर्वहरूमा विभक्त छ। मध्यमपर्व तीन तथा प्रतिसर्गपर्व चार अवान्तर खण्डहरूमा विभक्त छ। पर्वहरू भित्र अध्यायहरू छन्, जसको जम्मा संख्या ४८५ छ। यो पुराण भगवान् सूर्यको महत्ताको सुन्दर प्रतिपादक हो। प्रतिसर्गपर्वका द्वितीय खण्डका २३ अध्यायहरू वेताल-विक्रम-सम्वादका रूपमा कथा-प्रबन्ध छ, यो अत्यन्त रमणीय तथा मोहक छ, रोचकताको कारण नैं यो कथा-प्रबन्ध गुणाढयको ‘बृहत्कथा’, क्षेमेन्द्रको ‘बृहत्कथा-मंजरी, सोमदेवको ‘कथा-सरित्सागर’ आदिमा वेतालपञ्चविंशतिका रूपमा संगृहीत भएकोछ। भविष्य पुराणका यिनै कथाहरूको नाम ‘वेतालपञ्चविंशति’ अथवा ‘वेतालपञ्चविंशतिका’ हो। यस प्रकार प्रतिसर्ग पर्वका द्वितीय खण्डका २४ देखि २९ अध्यायहरूसम्म उपनिबद्ध ‘श्रीसत्यनारायण व्रतकथा’ कथा छ। उत्तरपर्वमा वर्णित व्रतोत्सव तथा दान-माहात्म्यसित सम्बद्ध कथाहरू छन्। ब्राह्मपर्व तथा मध्यमपर्वका सूर्य-सम्बन्धी कथाहरू रोचक छन्। आल्हा-उदलका इतिहासको प्रसिद्ध आख्यान यसै पुराणमा आधारित छ।
संक्षिप्त कथा
यस पुराणमा क्रमश: चार पर्व छन्-
पाँगा (लुगा)
पाँगा र स्याँगा नेपाली पहिरनका नाम हुन् । पाँगा लुङ्गीजस्तै हुन्छ । मगर र गुरुङ जातिका महिलाहरूले पाँगा लगाउँछन् । सिस्नु र त्यस्तै जातका वनस्पतिका रेशाका धागोबाट खाँडी कपडा/भाङ्ग्रा बुनिन्छ । खाँडी कपडालाई माटो वा रूखका बोक्राले रङ्गाएर पाँगा बनाइन्छ ।
पृथ्वीनारायण शाहको दिव्योपदेशमा पाँगालाई 'स्वास्नीमान्छेले लगाउने स्वदेशी घरबुना लुगा' भनेर व्याख्या गरिएको छ । सेन राजाहरूले स्याँगा र पाँगाको उत्पादन र प्रयोगमा प्राथमिकता दिएको पाइन्छ । पृथ्वीनारायणले नौ लाख किराँतसहितको हिन्दूपतिको सेन राज्य आफ्नै भूमिमा उत्पादित स्याँगा र पाँगा जस्ता साधारण लुगा लगाएर जितेको प्रसङ्ग राज्य सञ्चालन निर्देशिका/दिव्योपदेशमा उठाएका छन् ।
नरेन्द्रबहादुर श्रेष्ठ
नरेन्द्रबहादुर श्रेष्ठ (जन्मः वि. सं. २००४ असोज ९) नेपाली साहित्यकार एवं कलाकार हुन् । रूखका जराबाट कलाकृतिहरूको रचना उनको मुख्य परिचय एवं विशेषता हो । उनले शारदा पत्रिकाको सम्पादन पनि गरेका थिए ।
प्रकाशित कृति
प्रमुख प्रदर्शनी
लालित्य भाग- १
लालित्य भाग- १ लेखनाथ पौडयालद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
मिस नेपाल उपाधी बिजेताहरूको सूची
टिप्पणी मिस नेपाल उपाधि जित्दा समयको उमेरलाई प्रदर्शन गर्छ ।
2020 नम्रता श्रेष्ठ
जिम्बाब्वे
गणतन्त्र जिम्बाब्वे (अङ्ग्रेजी: Republic of Zimbabwe), जसलाई पहिले दक्षिण रोडेशिया, रोडेशिया, गणतन्त्र रोडेशिया र जिम्बाब्वे रोडेशिया पनि भनिने गरिन्थ्यो । अफ्रीकी महादेशको दक्षिणी भागमा जाम्बेजी र लिम्पोपो नदीको बीचमा स्थित एउटा भू-परिवेस्ठित राष्ट्र हो । यसको दक्षिणमा दक्षिण अफ्रिका, दक्षिण पश्चिममा बोत्सवाना, पश्चिम उत्तरमा जाम्बिया र पूर्वमा मोजाम्बिक सँग भेट्छ । अङ्ग्रेजी, शोना र डेबेल जिम्बाब्वेको आधिकारिक भाषाहरु हुन् ।
बिसुखर्क
बिसुखर्क नेपालको लुम्बिनी अञ्चलको गुल्मी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ५३१ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार बिसुखर्कको जनसङ्ख्या २७४० छ। यस मध्य पुरुष ४३%, र महिला ५७% छन्।
बराम जाति
बराम जाति नेपालमा बसोबास गर्ने एक जाति हो। नेपाल सरकारद्वारा सूचीकृत ५९ आदिवासी जनजातिहरूमध्ये अतिसीमान्तकृत समूहमा पर्ने यो जाति नेपालको गोरखा जिल्लाको मूल आदिवासी हुन्। यिनीहरूको आफ्नै जीवन पद्धति, रहनसहन, भाषा, संस्कृति र सामाजिक मूल्य तथा मान्यताहरू रहेको छ।
बराम जातिलाई सूचकको रूपमा बराम र बरामु शब्दको प्रयोग गरिएको पाइन्छ। यो जाति नेपालको गोरखा जिल्ला, धादिङ जिल्ला, तनहुँ जिल्ला, मकवानपुर जिल्ला, चितवन जिल्ला, नुवाकोट जिल्ला, ललितपुर जिल्ला, नवलपरासी जिल्ला, बारा जिल्ला र सर्लाही जिल्लामा बसोबास रहेको छ। यिनीहरूको मूलथलो गोरखा रहेपनि  बसाइँसराइको क्रममा यो जातिका मानिसहरू नेपालको अन्य जिल्लाहरू पुगेका हुन्। बरामहरूको कुलदेवता चण्डी, भूमे, वनदेवता लगायतका देवीदेवताको पूजा अर्चना गर्छन्। लोपोन्मुख बराम जातिले मादल, खैँजडी, मुरली, झुरूम्मा, ढ्याङग्रो प्रयोग गर्दछन् ।
लालित्य भाग- २
लालित्य भाग- २ लेखनाथ पौडयालद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
पाङदेन
पाङदेन नेपाली पहिरन हो । यो शेर्पा र तामाङ समुदायका मुख्य रूपमा विवाहित महिलाहरूले लगाउने धर्के कपडा हो । कम्मरभन्दा तल झुण्ड्याएर पाङदेन लगाइन्छ । शेर्पा महिलाले शरीरको अगाडि र तामाङ महिलाले शरीरको पछाडि पाङदेन लगाउँछन् ।
उभ्स नूर उपत्यका
उभ्स नूर उपत्यका एक युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा जोडिएको छ।
अर्नमा गाउँपालिका
नेपालमा ७४४ स्थानीय तह लागू हुँदा सिराहा जिल्लामा साविकका महानौर, अर्नामा लालपुर, कृष्णपुर बिर्ता र गौरीपुर गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर अर्नमा गाउँपालिका बनाइएको हो । यस गाउँपालिकाको कूल जनसङ्ख्या २२,९१२ रहेको छ । यसको क्षेत्रफल ३७.७६ वर्गकिलोमिटर रहेको छ । यस गाउँपालिकाको केन्द्र साविकको अर्नामा लालपुर गाविसको कार्यालयमा राखिएको छ । यस गाउँपालिकालाई ५ वडामा विभाजन गरिएको छ ।
विद्यादेवी भण्डारी
विद्यादेवी भण्डारी (जन्म: वि.सं. २०१८ असार ५) नेपालको दोस्रो राष्ट्रपतिको रूपमा सेवा गर्ने एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। उनले यसअघि रक्षामन्त्री र वातावरण तथा जनसङ्ख्या मन्त्रीको रूपमा सेवा गरिन्। गणतन्त्र नेपालको दोस्रो राष्ट्रपतिमा निर्वाचित हुनु पूर्व उनी एक राजनीतिज्ञ तथा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)की उपाध्यक्ष तथा अखिल नेपाल महिला सङ्घकी अध्यक्ष थिइन्।  उनी स्वर्गीय नेता मदन भण्डारीकी धर्मपत्नी हुन्। उनलाई विश्व प्रसिद्ध फोर्ब्स पत्रिकाले वर्ष २०१६ का शक्तिशाली महिलाहरू मध्ये ५२औँ स्थानमा सूचिकृत गरेको थियो।
सुरुवाती जीवनी
विद्यादेवी भण्डारीको जन्म भोजपुर जिल्लामा आमा मिथिला पाण्डे तथा बाबु रामबहादुर पाण्डेको कोखमा भएको थियो। विद्यार्थी जीवनदेखि नै कम्युनिष्ट राजनीतिमा सकृय भण्डारी वि.सं. २०३७ मा महेन्द्र मोरङ्ग बहुमुखी क्याम्पस विराटनगरको स्ववियू कोषाध्यक्ष निर्वाचित भएकी थिइन्। उनको वि.सं. २०३९ सालमा तत्कालिन नेकपा मालेका नेता मदन भण्डारीसँग भूमिगत रूपमा विवाह भएको थियो। मदन भण्डारीको वि.सं. २०५० साल जेठ ३ मा विवादास्पद जीप दुर्घटनामा मृत्यु भएपछि यिनी राजनीतिमा पुनः सक्रिय भएकी थिइन्। मदन भण्डारीको निधनपछि रिक्त काठमाडौँ १ मा वि.सं. २०५० सालमै भएको उपनिर्वाचनमा सत्तारुढ नेपाली कांग्रेसका तत्कालिन सभापति कृष्णप्रसाद भट्टराईलाई पराजित गरेपछि राजनीतिमा भण्डारीको परिचय व्यापक हुन पुगेको थियो।
राजनितिक जीवन
भोजपुर क्याम्पसमा कला सङ्कायमा प्रवीणता प्रमाण पत्र तहको अध्ययनको थालनिसगै वि.सं. २०३५ देखि नेकपा मालेको युवा लिगमा सङ्गठित हुँदै विद्याले राजनीतिक जीवनको थालनी गरेकी थिइन्। भण्डारी वि.सं. २०५४ सालमा नेपालगञ्जमा भएको एमालेको छैटौँ महाधिवेशनदेखि एमालेको केन्द्रीय समितिमा रहेर काम गरेकी छन्। करिब २ दशकदेखि उनी पार्टीको भ्रातृ सङ्गठन अखिल नेपाल महिला सङ्घकी अध्यक्ष छिन्। वि.सं. २०६५ सालमा बुटवलमा भएको आठौँ र काठमाडौँमा भएको नवौँ महाधिवेशनबाट भण्डारी पार्टी उपाध्यक्षमा निर्वाचित भएकी हुन्।
वैवाहिक जीवन
मदन भण्डारी सहकर्मी नेता अशोक राईसँग भोजपुर घुम्न जाँदा विद्यासँग पहिलो भेट भएको थियो। पछि विद्या उच्च शिक्षाका लागि विराटनगर गएपछि महेन्द्र मोरङ आदर्श बहुमुखी क्याम्पस त्यतिबेला राजनीतिको एउटा केन्द्र थियो। मदन भूमिगत राजनीति गरिरहेको समयमा त्यही भूमिगत राजनीतिकै सिलसिलामा विद्या र मदनको सम्बन्ध गहिरिएको थियो। कठोर भूमिगत कालमै वि.सं. २०३९ सालमा विद्या र मदन वैवाहिक बन्धनमा बाँधिएका थिए।
शिक्षा
बेहेरेश्वर प्राथमिक विद्यालय भोजपुरबाट प्राथमिक शिक्षाको शुरुवात गरेकी विद्याले विद्योदय व्यवसायिक सेकेन्डरी स्कुल, भोजपुरबाटै एसएलसी उत्तिर्ण गरिन्। भोजपुर क्याम्पस, भोजपुरमाबाट प्रवीणता प्रमाण पत्रको अध्ययन पुरा गरी महेन्द्र मोरङ आदर्श बहुमुखी क्याम्पस विराटनगरमा बि.ए.अध्ययन गरेकी हुन्।
वडा
वडा भन्नाले भौगोलिक वितरणको एउटा कुनै निश्चित क्षेत्र बुझिन्छ । गाविसमा वडा भएतापनि नगरपालिका तथा गाउँपालिकामा वडा कार्यालय हुन्छन् । विसं २०७३ सालमा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले ७४४ स्थानीय तह लागू गर्दा देशभरि ४ वटा महानगरपालिका, १३ वटा उपमहानगरपालिका, २ सय ४६ नगरपालिका र ४ सय ८१ गाउँपालिका कायम भएका छन् । स्थानीय तहमा ६ हजार ६ सय ८० वटा वडा कायम भएका छन् ।
ताओ धर्म
ताओ धर्म
ताओ धर्ममा धेरै देवी-देवता छन्, र यिनीहरू प्रेतात्माहरूमा पनि विश्वास राख्दछन्। यो एउटा बहु ईश्वरवादी धर्म हो। सर्वोच्च देवी र देवता यिन र यांग हुन्। देवताहरूको पूजाको लागि कर्मकाण्ड गरिन्छ र पशुहरू र अन्य चीजहरूको बलि दिइन्छ। चीनबाट अधिकतर चीजहरू, जस्तै चीनी व्यंजन, चीनी रसायनविद्या, चीनी कुंग-फू, फेंग-शुई, चीनी दवाईहरू, आदि कुनै न कुनै रूपमा ताओ धर्मसित सम्बन्धित रहेकाछन्। किन भनें ताओ धर्म एक संगठित धर्म होइन, यसकारण यसका अनुयायीहरूको संख्या पता लाउन कठिन छ।
ताओ दर्शन
सर्वश्रेष्ठ ताओ कथाहरू
दिया मास्के
दिया मास्के एक नेपाली चलचित्र अभिनेत्री, नर्तकी, रङ्गमञ्च कलाकार, र हिमालयन रोडिजमा निर्णायकको रूपमा पनि लोकप्रिय छिन्। उनले नेपाली चलचित्र 'कागबेनी' बाट पदार्पण गरेकी हुन्। उनले सन् २०१४ मा लोकप्रिय नेपाली अभिनेता अनुप बरालसँग विवाह गरिन्।
लेखनाथका प्रमुख कविता
लेखनाथका प्रमुख कविता सं. वासुदेव त्रिपाठीद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
मारिया मोन्टेस्सोरी
मारिया मोन्टेस्सोरी (३१ अगस्ट, १८७० - ६ मे, १९५२) एक इटालेली चिकित्सक र शिक्षक हुन्। उनलाई प्रख्यात मानवीय र सर्वश्रेष्ठ शिक्षासम्बन्धी दर्शनको लागि जानिन्छ। उनले विकास गरेको शिक्षा पद्धति आज दुनियाभरका सार्वजनिक र निजी विद्यालयहरूमा प्रयोगमा छ।
जन्म तथा परिवार
मारिया इटालीमा जन्मिएकि थिइन्। उनका बाबु आलेसान्द्रो मोन्टेस्सरी त्यसबेला ३३ वर्षका थिए, र त्यसबेला अर्थ मन्त्रालयको एक स्थानीय अधिकारी थिए। उनी राज्यद्वारा सञ्चालित एक तमाखु कारखानामा काम गर्दथे । उनकी आमा २३ वर्षकी थिइन्। उनी त्यस समयमा राम्री, सम्पन्न तथा शिक्षित थिइन्।
प्रारम्भिक शिक्षा
मोन्टेस्सरी परिवार १८७३ मा फ्लोरेन्स सहरमा बसाइँ सरे र फेरि १८७५ मा बाबुको कामका कारणले रोममा सरे । मारिया १८७६ मा ६ वर्षको उमेरमा एक सार्वजनिक प्राथमिक स्कुलमा प्रवेश गरिन्। उनको प्रारम्भिक विद्यालय जीवन विशेष रूपले उल्लेखनीय थिएन । हुन त उनलाई प्रथम ग्रेडमा राम्रो व्यवहारको लागि प्रमाणपत्र द्वारा सम्मानित गरिएको थियो भने अर्को वर्ष "महिलाहरूको कामको लागि" प्रमाणपत्र दिइएको थियो।
पुस
पौष वा पुष हिन्दू महिनाहरूको १२ महिना मध्यको एक महिना हो। सौर्यमासका अनुसार पुष महिना धनु सक्रांतीका दिनबाट सुरु हुन्छ भने चन्द्रमासका अनुसार पुष महिना मंसिर पूर्णिमाको भोलिपल्ट देखि सुरु हुन्छ। शाक्य पञ्चाङ्गका अनुसार भने यो महिना धनु सक्रांतीको ५ दिन पछाडी सुरु हुन्छ। नेपालमा सौर्यमास शुत्रलाई नै व्यवहारमा ल्याईएको छ। पुष हेमन्तऋतुको दोस्रो महिना हो। अङ्ग्रेजी महिनाहरूको आधा डिसेम्बरको महिना र आधा जनवरी महिना पुष महिना भित्र पर्दछ।
अर्गली
अर्गली पाल्पा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो । सन २०११ को जनगणना अनुसार ३,३९३ जना ८१९ घरधुरिमा बस्दथे । अर्गली गाविसमा जम्मा ९ वटा वडा रहेका छन । अर्गली पहाडहरूबाट घेरिएको सुन्दर समथर क्षेत्र हो । ख्याहा, रिडी, कालीपार यसका छिमेकि गाउँहरू हुन। कालीगण्डकी नदी अर्गली हुँदै बग्दछ भने ऐतिहासिक श्री ३ जुद्द शमसेरले बनाएको अर्गली दरवार पनि यही गाविसमा छ । अहिले अर्गली दरवारमा श्री त्रिभुवन उ.मा.वि. विद्यालय सञ्चालनमा रहेको छ। अर्गलीमा यातायात, पानी, स्वास्थ्य, सञ्चार सबैकुराको सुबिधा पुगेको छ । सिंचाइको लागि राजकुलोको ब्यवस्था रहिआएकोले बाह्रैमासे कृषि उत्पादन हुन्छ । प्रशिद्द श्री ऋषिकेश भगवानको मन्दिर अर्गली गाउँ विकास समिति मै पर्दछ भने रूरू क्षेत्र पनि अर्गलीबाट जम्मा ५ किलोमिटर दुरिमा रहेको छ । धार्मिक तथा ऐतिहासिक महत्त्व बोकेको अर्गलीमा पर्यटनको राम्रो सम्भावना बोकेको ठाँउ हो । अर्गलीको वडा नं १ पुजेरीगाँउ हो, २ नं फोस्रान, ३ नं रनुवा, ५ र ६ रविदास, ८ पुरानागाउँ हुन । अर्गलीमा ४ वटा प्राथमिक विद्यालय, एक उच्च माध्यमिक र एक बहुमुखी क्याम्पस रहेको छ ।
अर्गलीको नामाकरण
अर्गलीका बुढापाका तथा जान्ने बुझ्नेहरूका अनुसार धेरै समय पहिले अर्गलीको मुस्लुक भन्ने डाँडामा रहेको सिद्धबाबाको मन्दिरमा और्व ऋषीले तपस्या गर्न आएर बसेका थिए गरे उनले बिहान बेलुका कालीगण्डकी नदीको पबित्र जलमा स्नान गरेर पुन सिद्धबाबाको मन्दिरमा आइ तपस्या गर्दथे गरे । त्यसैले और्व ऋषीले काली गण्डकी स्नान गर्न जाने समयमा गल्लीको रूपमा प्रयोग भएकोले और्व गल्लिको रूपमा प्रचलित हुन थाल्यो ।पछि त्यै और्व गल्ली अपभ्रंश भइ अर्गली भएको भन्ने जनबिश्वास रहेको छ ।
सुबिधाहरू
अर्गलीमा आधारभुत सबै कुराहरूको सुबिधा रहेको छ । यातायतमा तानसेन देखि गुल्मी जिल्लाको सदरमुकाम तम्धास जाने राजमार्ग अर्गलीलाई समेटेर गएको छ । अर्गलीकै प्रत्येक वडाहरूमा बाटो स्थानिय जनताहरूको सक्रियतामा चारैतिर पुग्नुका साथै ग्राभेल पनि भएको छ । खानेपानीको सुबिधा, टेलिफोनको सुबिधा, संचाइको सबिधा लगायत हर किसमका सुबिधाहरू पुगेको छ । केबल टेलिभिजन पनि स्थानिय जनताको सक्रियतामा चलेको हुनाले अर्गलीका जनताले देशी तथा विदेशि च्यानलहरू आफ्नो टेलिभिजनमा देख्न पाउछन । हालैका दिनहरूमा सञ्चारको ब्यापक विकासले हाते मोबाइले सूचना आदान प्रदान गर्न निकै साहयता गरेको छ ।
अर्गलीका मठ मन्दिर
अर्गली मठ मन्दिरहरूले धनि ठाउँ हो । यहाँ भगवती देविको मन्दिर, अष्टभुजा मन्दिर, ऋषिकेश भगवानको मन्दिर, बद्रिनाथको मन्दिर, सिद्धबाबाको मन्दिर लगायत साना ठुला धेरै मठमन्दिरहरू रहेका छन ।
अर्गलीमा कृषि
सिंचाइको लागि राजकुलो ब्यवस्था भएकोले अर्गलीमा खेतिपातिको राम्रो उत्पादन हुन्छ । अर्गलीका किसानहरूले परम्परागत खेतिपाति मात्र होइन बेमौसमी खेतीपाति पनि गर्दछन । मुख्य उब्जाउ हुने भनेको धान, मकै, गहुँ, आलु हो । अर्गलीमा तरकाली खेतीको राम्रो उब्जाउ हुन्छ । अर्गलीमा मुख्यरूपमा उत्पादनहुने तरकालीहरूमा काउली, बन्दा, आलु, काक्रो, मुला, धनियाँ इत्यादि हुन भने फलफुलहुरुको पनि राम्रो उत्पादन हुन्छ । फलफुलहरूमा आँप, नास्पाती, उखु हुन मुख्यरूपमा उत्पादनहुने । यहाँ उत्पादित तरकाली रिडी, तानसेन, तम्घास, बुटवल सम्म आइपुग्दछ । खेतीपाती अर्गलीका समुदायको मुख्य पेशा हो । तरकारी खेती गरेर नै यहाँका किसानहरूले आर्थिक समविर्द्धिको बाटो समाएका प्रशस्त उदाहरणहरू पनि छन । खेतीपाती तथा तरकारी उत्पादनलाई प्रभाकारी र उन्नत बिउ बिजनको सहयोग तथा प्राबिधिक सहयोग लुम्लेले गर्ने भएकोले पनि यहाँका किसानहरू खेतीपातीलाई आफ्नो जीविकोपार्जनको रूपमा अगाडि बडाउन हौसिएका हुन तथा बजारको राम्रो प्रर्बधन अनि उब्जाउ भएका तरकारी र खेतीपाती यातायातको सुविधाले गर्दा खेत र बारी बाटै धुबानि हुने कारणले पनि खेतीपातिमा आर्षण बढेको अनुमान लगाउन सकिन्छ ।
मौसम
अर्गलीको मौसम मध्यम स्तरको रहेको छ । न त यहाँ अत्यधिक जाडो हुन्छ न त गर्मी नै । यहाँको तापक्रम गर्मीमा ३३-३४ डिग्री सेल्सियस सम्म पग्ने अनुमान गरिएको छ भने जाडोमा भने १४-१८ डिग्री सेल्सियस हुने गर्दछ । पानी नियमति रूपमा पर्ने गर्छ भने हावामा मध्यम स्तरको आध्रता मिश्रित हुन्छ । फाल्गुन चैतको समयमा हुरि चल्छ भने रुखहरूमा पतझर भएको पनि देख्न सकिन्छ ।
अगादेज
आगादेज नाइजर को विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन २०१३ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
पुँगी
पुँगी तराई क्षेत्रमा सर्प नचाउने सपेराहरूले बजाउने बाजा हो । यो फुकेर बजाइन्छ । सपेराहरूले आफ्ना केटाकेटीलाई बीन बजाउन सिकाउनुभन्दा पहिले यो बाजा बजाउन सिकाउँछन् । नरिबलका गट्टामा गोपीबाँसको तीन वटा नली जोडी यो बाजा बनाइन्छ । यस बाजाको शिर भागमा बाँसकै छोटा डन्डी हुन्छ ।
वनकुसुम
वनकुसुम लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
बिसुन्पुरा
बिसुन्पुरा नेपालको लुम्बिनी अञ्चलको रूपन्देही जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा १८९८ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार बिसुन्पुराको जनसङ्ख्या १२,०४९ छ। यस मध्य पुरुष ५२%, र महिला ४८% छन्।
शारदा पत्रिका
शारदा (पत्रिका) नेपाली भाषाको पहिलो साहित्यिक पत्रिका मानिन्छ । वि. सं. १९९१ फागुनमा मासिक पत्रिकाका रूपमा यसको पहिलो अंक प्रकाशित भएको थियो । ऋद्धिबहादुर मल्लको एकल पहलकदमीमा सुरु भएको नेपालको जेठो साहित्यिक पत्रिकाको सुरुवाती चरणमा लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा, गुरुप्रसाद मैनाली, विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला, गोपालप्रसाद रिमालजस्ता स्रष्टाहरुका रचना प्रकाशित भएका थिए । नेपाली भाषा र साहित्यको विकासमा यसले कोशेढुंगाको काम गरेको मानिन्छ । यो पत्रिका २०२० सालमा बन्द भएर नरेन्द्रबहादुर श्रेष्ठको प्रधान सम्पादकत्वमा २०७१ सालदेखि प्रकाशन निरन्तर गरिएको थियो ।
अर्चले
अर्चले पाल्पा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
जनसङ्ख्या
यो गाविस को जनसङ्ख्या बि.स.२०६८ को जनगणना अनुसार २,५४५ रहेको छ ।
दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१६
दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१६ (XII दक्षिण एसियाली खेलकुद) भारतको गुवाहाटी मा २०१६ फेब्रुअरी ५ देखि फेब्रुअरी १६ सम्म सञ्चालन भएको भएको दक्षिण एसियाली खेलकुद को हो।यो  दक्षिण एसियाली खेलकुद को १२औं संस्करण हो।
खेलहरू
जम्मा २२ खेलमा २२६ स्पर्धा भएको प्रतियोगिता २२ खेलको तालिका निर्धारण भएको थियो । २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद प्रतियोगितामा जम्मा पदक ७८८ (२३९ स्वर्ण, २३९ रजत र ३१० काँस्य पदक) हरू प्रस्तावित गरिएको थियो।
खेल र स्पर्धाहरू
भेन्यु
१२औं दक्षिण एसियाली खेलकुद सम्पन्न भएका सहरू
सहभागी राष्टहरू
नक्सामा सार्का दक्षिण एसियाली खेलकुदमा सहभागीता जनाउने ८ राष्ट्रहरू।
यो पनि हेर्नुहोस्
दक्षिण एसियाली खेलकुद फुटबल २०१६
उत्तरी अफ्रिकाका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
उत्तरी अफ्रिकाका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची निम्न रहेका छन् :-
रानीवन, दैलेख
रानीवन (दैलेख) दैलेख जिल्लाको एक गाविस हो।
श्रीमद्भागवत् पुराण
भागवत पुराणमा महर्षि सूत गोस्वामी उनका समक्ष प्रस्तुत साधुहरूलाई एक कथा सुनाउँछन्। साधुहरू उनीसित विष्णुका विभिन्न अवतारका बारेमा प्रश्न गर्छन्। सुत गोस्वामी भन्दछन् - यो कथा उनले एक अर्का ऋषि शुकदेवबाट सुनेकाथिए। यसमा जम्मा बाह्र स्कन्ध छन्। प्रथम स्कन्धमा सबै अवतारहरूको सारांश रूपमा वर्णन गरिएको छ।
फ्याउरो
फ्याउरो एक जंगली जनावर हो। फ्याउरोलाई सबैभन्दा बाठो जनावरको रूपमा लिन सकिन्छ। हेर्दा स्याल जस्तै देखिने फ्याउरोले मुसा, भ्यागुतो आदी जीवहरूको सिकार गर्छ। फ्याउरो तराई तथा भित्री मधेसका जंगहरूमा बढी मात्रामा पाइएता पनि गर्मी याममा फ्याउरो पहाडी भु- भागका जंगलहरूमा पनि पाइन्छ। फ्याउरो एक मांशाहारी जीव हो।
मेचे जाति
मेचे जातिलाई बोडो जातिको नामले पनि चिनिन्छ, पूर्वी तराईको झापा जिल्लाका आदिवासीमध्ये एक हुन्। परापूर्वकालमा मेची खोला र कन्काई नदीका बीचमा बस्ने भएकाले यिनीहरूलाई मेचे भनिएको हो। झापाको कप्तानबारी, आयाबारी, जलथल, शनिश्चरे, धुलाबारी, अनारमनी बेलडाँगी, धाइजन आदि क्षेत्रमा यिनीहरूको बसोबास छ। यिनीहरू साहू महाजनहरूबाट असाध्यै शोषित-पीडित छन्। मेचेहरूको आफ्नै भाषा भए पनि त्यो पूर्णतः लोप हुने अवस्थामा छ। भारतको आसाम राज्यमा यिनीहरूको भाषा र गीतसमेत रहे पनि धेरै पुस्ता फरक पर्नाले त्यो नबुझनिने भइसकेको छ।
मेचेहरू मुख्य रूपमा अर्काको खेती कमाउने, रक्सी बनाएर बेच्ने, दाउरा बेच्ने र मजदुरी गर्ने गर्छन्। मेचेहरूको ४/५ घरमध्ये एक मूलहरू हुने गर्छ, जुन दक्षिण फर्केको हुन्छ। मूलहरूको आँगनमा बाठो देव (शिव) स्थापना गरिएको हुन्छ। तुलसीको मठ जस्तो देखिने बाठोमा सिउँडीको बोट पनि लगाइएको हुन्छ। सिउँडीको बोटलाई मेचे जातिले कुलदेवताका रूपमा पूजा गर्छन्। दसैँ, तिहार र फागुपूणिर्मा यिनीहरूका खास पर्वहरू हुन्। तर दसैँ, तिहार टीका लगाएर होइन, रक्सी-मासु खाएर रमाइलो गरी मनाइन्छ।
वासु शशीका कविता
वासु शशीका कविता कुमारबहादुर जोशीद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
फेटा (वस्त्र)
फेटा शिरमा बाँधिन्छ । यो टोपीको सट्टा फेरो पारेर शिरमा बेरिने कपडा हो । फेटा लोग्नेमान्छेले बाँध्छन् । कुनै कुनै समुदायका मूल मान्छेले 'मूल व्यक्ति' भनेर चिनाउन फेटा बेर्छन् । कतैकतै विवाहमा दुलाहालाई फेटा बाँध्नुपर्ने चलन छ । यसलाई पगरी, पाग वा सारा जस्ता नामले पनि चिनिन्छ । गाउँघरमा टाउकोको रक्षा गर्न महिलाले अनौपचारिक रूपमा फेटा बेरेका हुन्छन् ।
माघ
माघ हिन्दू महिनाहरूको १२ महिनाहरू मध्यको एक महिना हो। सौर्यमासका अनुसार मकर सक्रांति देखि कुम्भ सक्रांती सम्मको अवधि माघ महिना हुन्छ भने चन्द्रमासका अनुसार माघ कृष्ण प्रतिपदा देखि माघी पूर्णिमा सम्मको अवधि माघ महिना हो। तर शाक्य पंचाङ्गमा भने मकर सक्रांतिको ५ दिन पछाडी देखि लिएर कुम्भ सक्रांतीको ५ दिन पछाडी सम्मको अवधि माघ महिना हो। नेपालमा सौर्यमास शुत्रलाई अपनाईन्छ। सरदर अंग्रजी महिनाको १४ जनवरी देखि १३ फेब्रुअरी सम्म माघ महिनाको अवधि हो।
विजय मल्लका कविता
विजय मल्लका कविता विजय मल्लद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको कविता सङ्ग्रह हो।
कृष्णप्रसाद भट्टराई
कृष्णप्रसाद भट्टराई (वि.सं.१९८१-२०६७, राजनीतिक नाम: किशुनजी) नेपालका राजनीतिज्ञ, नेपालको पहिलो संसदका पहिलो सभामुख तथा बहुदलीय व्यवस्थाको पुनर्स्थापना पश्चातका पहिला प्रधानमन्त्री थिए। यिनी वि.सं. २००३ सालमा नेपाली काङ्ग्रेस गठन गर्दा देखि नै नेपालको राजनीतिमा संलग्न थिए। यिनले २००७ सालको सशस्त्र क्रान्तिमा जनकपुर―उदयपुर कब्जा गर्ने मुक्ति सेनाको कमाण्डरका रूपमा काम गरेका थिए। भट्टराई वि.सं. २०१५ सालमा संसदको तल्लो सदन प्रतिनिधि सभाका सभामुख भएका थिए।
भट्टराई वि.सं. २०४६ को जनआन्दोलन पछि गठित अन्तरिम मन्त्रीपरिषदमा पहिलो पटक प्रधानमन्त्री बनेका थिए। नेपाल अधिराज्यको संविधान २०४७ (१९२४-२०११) निर्माण गरी लागू गराउने र बहुदलीय प्रतिस्पर्धाको आधारमा संसदीय निर्वाचन गराउने महत्त्वपूर्ण दायित्त्व यिनले सफलता पूर्वक बहन गरेका थिए। तर आफू प्रधानमन्त्री हुँदै गराएको २०४८ को आम निर्वाचनमा यिनी आफू भनें काठमाडौँबाट पराजित भएका थिए। पछि २०५६ को आम निर्वाचनमा विजयी भएपछि पुनः एकपटक प्रधानमन्त्री बनेका थिए।
गान्धीवादी सन्त नेता मानिने भट्टराई दृढ अठोट र संकल्पका धनी व्यक्तित्व मानिन्थे। यिनी स्पष्टवक्ता र सिद्धान्तनिष्ठ नेताका रूपमा चिनिन्थे। हरदम हँसिलो रहने भट्टराईको सेन्स अफ ह्युमर उच्च रहेको थियो। गम्भीर समस्यालाई हल्का रूपमा लिएर पचाउने क्षमता यिनमा रहेको थियो। पदमा बस्दा व्यक्तिगत लाभमा नमुछिएकाले यिनलाई स्वच्छ छवि भएका नेताको रूपमा लिइन्छ।
पारिवारिक पृष्ठभूमि
स्व. कृष्णप्रसाद भट्टराईको जन्म स्व. पिता संकटाप्रसाद र स्व. माता ललितादेवीका कान्छा छोराका रूपमा वि.सं. १९८१ पौष कृष्ण द्वादशीका दिन भारतको बनारसमा भएको थियो।
राणा प्रधानमन्त्री वीर सम्शेरको वक्रदृष्टिमा परेका पं. विश्वनाथ भट्टराई सपरिवार बनारस निर्वासनमा गएपछि उनी त्यहींबाट बिहारको रामनगर राज्यका राजाका पुरोहित बन्न पुगे। उनका छोरा संकटाप्रसाद पनि तिनै रामनगर रामराजाका पुरोहित थिए। यिनका चारै भाइ छोराहरू भने बनारसमा बसेर अध्ययन गर्दथे। त्यहींबाट यी चारैजना भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलनमा सक्रिय भएका थिए। दाइहरूको प्रभावले कान्छा कृष्णप्रसाद राजनीतिमा झन अगुवा हुन पुगे।
गोर्खा दरबारमा पुरोहित यज्ञेश्वर भट्टराईका छोरा पति भट्टराई पृथ्वीनारायण शाहसँग काठमाडौँ आएर दरबारमा नै पुरोहित भई बसे। यिनको सन्तति परम्परामा क्रमशः विष्णुहरि, कृष्णलाल, मेदिनीधर, कमलकान्त, विश्वनाथ हुँदै पछिल्लो पुस्तामा संकटाप्रसाद भए। संकटाप्रसादका चार भाइ छोरा― बटुकप्रसाद, नारायणप्रसाद, गोपालप्रसाद र कृष्णप्रसाद थिए। यी चार मध्येका कान्छा छोरा कृष्णप्रसाद भट्टराई हुन्।
युवावस्था
कृष्णप्रसाद भट्टराई युवावस्थामा पत्रकार थिए। साथै उनी सोभियत सङ्घ को कम्युनिष्ट पार्टि (Communist Party of the Soviet Union) कि महासचिव निकिता ख्रुश्चेभ (Nikita Khrushchev) को अन्तर्बार्ता लिने प्रथम विदेशी पत्रकार थिए।
नेपाली काङ्ग्रेस गठन देखि २००७ सम्म
नेपाली राष्ट्रिय काङ्ग्रेस र नेपाल प्रजातन्त्र काङ्ग्रेस मिलेर वि.सं. २००६ चैतमा नेपाली काङ्ग्रेस गठनपछि यिनी सहमहामन्त्रीको पदमा पुगे। यिनले २००७ सालको सशस्त्र क्रान्तिमा जनकपुर―उदयपुर कब्जा गर्ने मुक्ति सेनाको कमाण्डरका रूपमा काम गरेका थिए।
२००७-२०१७
प्रजातन्त्र स्थापनापछि २००८ मा प्रथम पटक गठित सल्लाहकार सभाका अध्यक्ष भएका भट्टराईले २०१६ सालमा प्रतिनिधि सभाका सभामुखको पदको दायित्व वहन गरेका थिए। २०१५ निर्वाचनमा गोर्खाबाट निर्वाचनमा भाग लिँदा पनि उनी पराजित भएका थिए।
२०१७ देखि २०४६
२०१७ पौष १ गतेका दिन थापाथलीमा सम्पन्न हुँदै गरेको तरुण दलको सभास्थलबाट तात्कालीन प्रधानमन्त्री बीपी कोइरालासँगै तरुण दलको अधिवेशन स्थल त्रिपुरेश्वरबाट पक्राउ परेपछि भट्टराईले निरन्तर १० वर्षसम्म जेल बस्नुपर्‍यो। त्यसपछि पनि पटक-पटक जेल परेका भट्टराईले आफ्नो जीवनमा १४ वर्षभन्दा बढी समय जेलमै बिताउनुपरेको थियो। एक दशक लामो जेल जीवनबाट मुक्त हुने वित्तिकै २०२७ वैशाख ६ गते नेपाल विद्यार्थी सङ्घ स्थापना समारोहको उद्घाटन गर्ने भट्टराईले विद्यार्थी आन्दोलनलाई सक्रिय पार्न विशेष योगदान दिएका छन्।
२०३४ मा सम्पन्न भएको पटना सम्मेलनबाट बीपी कोइरालाले स्वास्थ्यको कारण देखाई भट्टराईलाई नेपाली कांग्रेसको कार्यवाहक सभापति बनाए। बीपीको निधन पछि २०३९ मंसीरमा गणेशमान सिंह निवास क्षेत्रपाटीमा सम्पन्न सम्मेलनबाट पुनः कार्यवाहक सभापतित्वमा समर्थित भएका भट्टराईले करिब डेढ दशक कार्यवाहक सभापति कै रूपमा रहेर नेपाली काङ्गेसको नेतृत्व सञ्चालन गरे। नेपाली कांग्रेसको आठौँ महाधिवेशन २०४८ बाट सर्वसम्मतिबाट सभापतिमा निर्वाचित गरेपछि यिनले २०५३ सम्म सभापतिको पद सम्हाले।
भट्टराईको १७ वर्षे सभापतित्व कालमा २०४२ को देशव्यापी सत्याग्रह सम्पन्न भयो। २०४६ को जनआन्दोलन घोषणा भएको क्षेत्रपाटी सम्मेलनको सभापतित्व पनि यिनैले गरेका थिए।
२०४६ को जनआन्दोलन पछि
त्यस जनआन्दोलनको पार्टी सभापतिका रूपमा नेतृत्व गर्ने भट्टराई प्रजातन्त्र पुनर्स्थापना भएपछि पहिलो अन्तरिमकालीन प्रधानमन्त्री बने। तोकिएको एक वर्ष भित्रै संविधान निर्माण र निर्वाचन सम्पन्न गराएर संवैधानिक राजा र जनताद्वारा आफूलाई सुम्पिएको काम सफलताका साथ पूरा गरे। २०४८ को निर्वाचनमा उनी पराजित भए। २०१५ मा गोर्खाबाट र २०५१ मा काठमाडौँ क्षेत्र नं. १ बाट निर्वाचनमा भाग लिँदा पनि उनी पराजित भएका थिए।
नेपाली काङ्ग्रेस विभाजन
पार्टीको आन्तरिक कलह बढ्दै गएर २०५८ मा शेरबहादुर देउवा प्रधानमन्त्री भएकै बेला उनकै नेतृत्वमा पार्टी विभाजित भएर नेपाली काङ्ग्रेस प्रजातान्त्रिकका रूपमा अर्को पार्टी गठन भयो। यसबाट भट्टराई ज्यादै चिन्तित बने। पार्टी विभाजनको त्यस घटनापछि एक प्रकार उनी मौन बसे। २ खेमामा विभाजित नेपाली काँग्रेसलाई एकिकरण गर्ने कार्यमा यिनले ठूलो भूमिका निभाएका थिए।
ब्यक्तिगत जीवन
कृष्णप्रसाद भट्टराई आजीवन अविवाहित रहे। सन्त प्रवृत्तिको भएकाले गर्दा केहीले यिनलाई सन्त नेता भनेर पनि सम्वोधन गर्ने गरेका छन्। अत्यन्तै सादा जीवन भएका भट्टराई कहिलेकाँही छाता मात्र लिएर हिँड्दथे। २०४८को निर्वाचनमा पराजित भएपछि बालुवाटारस्थित प्रधानमन्त्री निवास छोडेर निस्कँदा यिनी हातमा छाता र कमण्डलु लिएर पैदलै निस्केका थिए।
कृतिहरू
हालसालै यिनको 'मेरो म' नामको आत्मबृत्तान्त पुस्तकाकारमा प्रकाशित भएको छ।
मृत्यु
कृष्ण प्रसाद भट्टराईको २०६७ फागुन २० गते शुक्रबार राति ११ बजेर २६ मिनटमा काठमाडौँको नर्भिक अन्तराष्ट्रिय अस्पतालमा मृत्यु भयो। यिनको पार्थिव शरीरलाई राजकीय सम्मानका साथ फागुन २२ गते पशुपति आर्यघाटमा अन्त्येष्टी गरिएको थियो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
<References/>
सिसोदिया
सिसोदिया एक सूर्यवंशी राजपुत कुलघरान हो । यिनीहरूको शासन मेवाड राज्यमा रहेको थियो । मेवाडका सिसोदिया शासकहरू:
चर्खा प्रचार
महात्मा गान्धीद्वारा भारतमा गरिएको चर्खाप्रचार अभियानबाट अभिप्रेरित भई वि.सं. १९८७/८८ तिर तुल्सी मेहरले चर्खा प्रचार सुरू गरे। यो कार्यमाथि 'आर्य समाजी' आरोप लगाई राणा प्रधानमन्त्रीले चर्खा प्रचारमा प्रतिबन्ध लगाए।
स्मरणीय छ, मेहरले सन् १९७७मा भारतको नेहरू पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए।
नामार्जुङ
नामार्जुङ नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, कास्की जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
विविध यात्रा
विविध यात्रा शरदकुमार भट्टर्राईद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
हघपत गुम्बा
हघपत गुम्बा एक युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा जोडिएको छ।
मकै पर्व
मकै पर्व वि.सं. १९७७ मा कौशील अड्डाका सुब्बा कृष्णलाल अधिकारीले 'मकैको खेती' नामक पुस्तक लेखी १,००० प्रति छपाएबापत ९ वर्षको जेल र कोरा को सजाय दिइएको घटना हो। उनका ४५ जना सहयोगीलाई ५/५ वर्ष सजाय भएको थियो। यो पर्वको समयमा राजा त्रिभुवन र प्रधानमन्त्री श्री ३ चन्द्रशमशेरको शासनकालमा भएको र पुस्तक छाप्ने पशुपति छापाखानालाई ५० रूपैयाँ जरिवानासमेत भएको थियो।
यो पुस्तकको भुमिकामा कृष्णलालले उल्लेख गरेका 'बेलायति कुकुर्'ले तत्कालिन ब्रिटिस समुदायलाई इंगित गरेको रूपमा हेरियो भने, मकैमा लाग्ने कीराको वर्णनमा रातो टाउके र कालो टाउके किराले क्रमश: चन्द्र र भीम शम्शेरलाई होच्याईएको अर्थमा लिइयो | स्मरण रहोस, चन्द्र शम्शेरले रातो र भीम शम्शेरले कालो फ्रेस क्याप (टोपी) लगाउने गर्दथे |
छापिएका एक हजार प्रति पुस्तकमध्ये ९ सय ९९ प्रति तत्काल जलाई भष्म पारिएको थियो। कुल ९ वर्ष जेल सजाय मध्ये ५ वर्ष हराएको १ प्रति किताबको लागि तोकिएको थियो | सुब्बा कृष्णलालको जेल मै मृत्यु भएकोले उनलाई प्रथम साहित्यिक शहिद पनि भनिन्छ | उनको जन्म रामेछाप जिल्लाको कठजोर भन्ने गाउँमा भएको हो । हाल उनी जन्मेको ठाउँ कठजोरमा उनको घर भग्नावशेषको रूपमा रहेको छ ।
बाह्य कडीहरू
पोल खोल्ने :राम हरि जोसी र भोजराज जोशी अंग्रेज लाई :विदेशी कुकुर राणा लाई : स्वदेशी कुकुर
गोलभेडा
गोलभेँडा तरकारीको एक प्रकार जो साना-साना बोटमा फल्छ, प्रायः सबै ठाउँमा यो तरकारीको उत्पादन हुन्छ। वैज्ञानिक नाम लिकोपर्सिकोन एस्कुलेन्टमले चिनिने गोलभेडा सोलानासिया परिवार अन्तर्गत पर्ने पोथ्रा वर्गको वनस्पति हो। गोलभेडाको उत्पत्तिको केन्द्र पेरुभियाली तथा मेक्सीकाली क्षेत्र मानिन्छ।
गोलभेँडा एक महत्त्वपूर्ण ‘संरक्षी खाद्य’ हो, किनभने यसमा धेरै पौष्टिक मूल्य हुनुका साथै यसको व्यापक उत्पादन हुन्छ। आलु र सखरखण्डपछि यो विश्वको तेस्रो सबैभन्दा ठूलो सब्जी हो, तर ‘केप्ड भेजिटेबल’-मा यसको पहिलो स्थान छ। सुप, सलाद, अचार, झोल, टक,चटनी आदि बनाउन गोलभेँडाको प्रयोग गरिन्छ। पोर्तुगालीहरूले यसलाई भारतमा परिचित गरेका थिए। अहिले यो भारतमा एक महत्त्वपूर्ण तथा लाभकारी सब्जी भएको छ। उत्तर प्रदेश, महाराष्ट्र्, कर्णाटका, बिहार, उडिस्सा प्रमुख गोलभेँडा उत्पादन गर्ने राज्य हुन्। सिक्किमको अनुकूल कृषि जलवायु परिवेशको कारण वर्षभरि नै यहाँ गोलभेँडा उत्पादन गर्न सकिन्छ।
पानी तथा सिँचाइ
गोलभेँडालाई धेरै सतर्कतापूर्वक सिँचाइ गर्नुपर्छ। बालीको ओसको आवश्यकता पूरा गर्नको निम्ति पानीको स्तरले प्रमुख भूमिका खेल्ने देखिएको छ। ठाडो बालीलाई प्रत्येक पाँचदेखि सात दिनको भित्रमा र भुइँमा झ्याँगिएको बालीलाई हरेक १० दिनमा पानी लगाउनुपर्छ। फल लाग्ने समयमा अचानक धेरै पानी परेपछि सुक्खा अवधि भएमा फल चिरा पर्छ। साधारणत: खुला कुलो बनाएर पनि पानी लगाउने प्रचलन छ। यो विधि धेरै किफायती छ र खुला खेतमा गुणस्तरीय गोलभेँडा उत्पादन हुन्छ। माथिबाट छिट्ने विधिलाई पनि परिवर्तन गरिएको छ जसले सिँचाइसँग मल पनि प्रदान गर्छ। यो विधि अधिकांश ग्रीनहाउस, ग्लास हाउस  वा पोली  हाउसमा  प्रयोग गरिन्छ।
जलवायुको आवश्यकता
गोलभेँडा एक गर्मी मौसमको बाली हो, तर यो ठण्डी मौसममा पनि व्यापक रूपमा उत्पादन गर्न सकिन्छ। यसको बोटले धेरै तुषारो सहन सक्दैन। २१ देखि २३ डिग्री सेन्टिग्रेडको औसत मासिक तापमानमा यसको फसल राम्रो हुन्छ, तर व्यापारिक रूपमा यो १८ देखि २७ डिग्री सेन्टिग्रेड तापमानसम्म उत्पादन गर्न सकिन्छ।
धेरै उच्च र धेरै निम्न तापमानमा बीजको अङ्कुरण कम, बिरुवा वृद्धि कम, फूल झर्ने हुन्छ, जसबाट गोलभेँडाको गुणस्तर र उत्पादनमा कमी आउँछ। तापमान, साथसाथै प्रकाशको चर्कोपनले यसको फल लाग्ने क्रिया, रङ्ग र फलको पौष्टिक मूल्यलाई असर गर्छ। सिक्किममा बर्खायाममा अत्यधिक पानी पर्ने हुनाले त्यस समय यसको उत्पादन पोलीहाउसमा नै सीमित हुन्छ।
रोग तथा रोकथाम
गोलभेँडामा धेरै रोगहरू लाग्न सक्छन्। ढुसी, ब्याक्टेरिया वा जीवाणु, भाइरस, जरा गुजुल्टाउने त्यान्द्रे जुका वा असामान्य मौसमको परिवेशका कारण रोगहरू लाग्न सक्छन्। केही प्रमुख रोग र त्यसका रोकथामका उपायहरूबारे तल चर्चा गरिएको छ:
ओस लाग्नु (फिटोपेथोरा वा पिथिमय एसपी.)
लक्षण
नर्सरीको ब्याडमा यो रोग लाग्छ। माटोमाथि बाहिर टुसा पलाउनअघि नै कलिलो बिरुवा मर्छ। यो घटना माटोको सतहमा हुने भएकोले बाली राम्रोसँग खडा हुन नसक्नुबाहेक यो रोग प्राय: थाहा पाउन सकिँदैन। टुसा पलाएपछि ओस लाग्ने घटना स्पष्ट देख्न सकिन्छ। माटोमा टुसा पलाएपछि आक्रमण झेल्न सकने भएर जबसम्म बोटको काण्ड कडा हुँदैन, कुनै पनि समयमा रोग लागेको बिरुवा लड्न सक्ने यो चरणको रोगको लक्षण हो। रोग अघिबाटै लागेको अवस्थामा फेदमा यसको काण्ड खुम्चिन्छ र बोट ढल्छ।
चाँडै लाग्ने ढुसी (अल्टरनेरिया सोलानी)
लक्षण
यो रोगले हाँगाबिगालाई असर गर्छ अनि कटमेरो फलमा खैरो दागी लाग्छ। यो फल झर्छ अनि व्यापक सङ्क्रमण भएमा बोट सुक्छ।
रोकथामका उपाय
ढिलो लाग्ने ढुसी (फिटोपथोरा इन्फेसटेन्स)
लक्षण
यो रोगले डाँठ, पात र फललाई असर गर्छ। फलको कुहेको भाग गाँठिलो र उस्तै हुन्छ अनि खैरो हरियो रंगको बन्छ भने रोग नलागेको फलको भाग पाक्छ।
रोकथामका उपाय
ओस वा चिसो लाग्न नदिन पोलीहाउस राम्रोसँग हावा छिर्ने बनाउनुपर्छ। ओसलाई नियन्त्रणमा राख्न बालीमा झारपात हुनुहुँदैन। खेतको छेउछाउमा झारपात उम्रन दिनुहुँदैन। बालीको ठुटाठूटी वा झ्यासझूस जलाउनुपर्छ। यो रोगको रोकथाम गर्नको निम्ति दुई-तीन वर्षमा रोग नलाग्ने बालीसँग फसल-चक्र चलाउनुपर्छ।
बोट मुर्झाउने जीवाणु (स्युडोमोनस सोलानासियरम)
यो विशेष लक्षण हाँगाबिगाहरू मुर्झाउने, नबढ्ने र पहेंलिने भएर देखा पर्दछ। यदि रोग लागेको डाँठलाई काटियो र त्यसलाई निचोरियो भने रस-ग्रन्थिबाट जीवाणुको सेतो लेदोजस्तो बाहिर आउँछ।