cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
दीपिका पादुकोण
चलचित्र सुरूवात र सफलता (२००६–०९)
सन् २००६ को अन्तसम्ममा फराह खानको ह्याप्पी न्यू इअर को काम रोकियो र खानले पुनर्जन्मको कथामा आधारित नाटकीय चलचित्र ओम शान्ति ओम (२००७) को लागि पादुकोणलाई चलचित्रमा लिने निर्णय गरिन्। हिन्दी चलचित्र उद्योगको पृष्ठभूमिमा तैयार पारिएको यस चलचित्रले सन् १९७० ताका सङ्घर्षरत् अभिनेताको कथा भन्दछ जो आफ्नो प्रेमिकाको हत्याको साक्षी भएर मर्छ र उसको प्रेमिकाको हत्याको बदला लिन पुनर्जन्म लिन्छ। यस चलचित्रको नायकको रूपमा शाहरूख खान एक समर्थकको भूमिकामा रहेका थिए भने पादुकोण दोहोरो भूमिकामा थिइन्।— पहिलो भूमिका शान्तिप्रिया, १९७० को शीर्ष अभिनेत्रीको रूपमा र पछि स्यान्डी, एक इच्छुक अभिनेत्रीको भूमिकामा रूपमा रहेकी थिइन्। उनले भनिन्, "म शाहरूखलाई चलचित्रमा हेरेर ठूली भएकी हुँ र वहाँको म सधैँ अनुशरण गर्थें। वहाँसँग काम गरेर ... म ज्यादै खुसी महसुस गरिरहेकी छु। साथै फराहलाई पनि धन्यवाद दिन चाहन्छु जसले म माथि भरोसा गरेर वहाँसँग मलाई काम गर्ने मौका दिइन्।" आफ्नो भूमिकाको तयारीको लागि पादुकोणले विभिन्न अभिनेत्रीहरू हेलन र हेमा मालिनीको शारीरिक हाउभाउ पढ्न चलचित्र हेरिन्। जुन आजभोलिको अभिनेत्रीभन्दा ज्यादै भिन्न र अधिक मनोरम भएको महसुस गरिन । तर, उनको आवाज भने आवाज कलाकार मोना घोष शेट्टीद्वारा स्वराङ्कित थियो । चलचित्रमा रहेको एक गीत धुम ताना मा पादुकोण भारतीय शास्त्रीय नृत्यकर्ताको रूपमा आफुलाई ढालेर नृत्य गरिन्। वर्षको चर्चित गीतहरू मध्ये एक साबित भएपछि डोर्लिङ किन्डर्सलेले भने पादुकोणले दर्शकलाई आफ्नो हस्त मुद्रा नृत्यले मन्त्रमुग्ध पार्न सफल भइन्। ओम शान्ति ओम सन् २००७ को व्यावसायिक सफल चलचित्र बन्न सफल रहयो र चलचित्रले विश्व्यापी inr 1490000000 कारोबार गरेको थियो । बलिउड हङ्गामाका तरण आदर्शले चलचित्रको समिक्षा गर्दै दीपिकाको अभिनयमा एउटा उत्कृष्ट अभिनेत्रीसँग हुनुपर्ने सबै कला भएको भनि भनेका थिए । फिल्मफेयर पुरस्कारको वार्षिकोत्सवमा पादुकोणलाई सन् २००८ मा फिल्मफेयर उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि पुरस्कार दिइएको थियो र सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्री श्रेणीको लागि नामाङ्कन गरिएको थियो।
बलिउड हङ्गामाले ओम शान्ति ओम को सफलताले पादुकोणको अभिनय करियरमा आयाम थपेको एक रिपोर्टमा उल्लेख गरेको थियो। उनले यो सफलतालाई आफ्नो अर्को चलचित्रमा गायत्री (रणवीर कपुरको प्रेमिका)को भूमिकामा एक अस्ट्रेलियाली विद्यार्थी जो क्याब चालकको रूपमा यशराज फिल्म्सको हाँस्य रोमान्टिक चलचित्र बच्ना ए हसिनो (२००८) मा अभिनय गरिन्। यो चलचित्रले व्यावसायिक सफलता प्राप्त गरेको थियो। तर आउटलुक को नम्रता जोशीले पादुकोणको अभिनयलाई सन्तोषजनक नभएको बताएकी थिइन्।।
सन् २००९ को पहिलो चलचित्रको रूपमा पादुकोण र अक्षय कुमारद्वारा निखिल आडवाणीको निर्देशनमा कुङ फु हाँस्य कथानक चलचित्र चाँदनी चौक टु चाइना रहेको थियो जसमा पादुकोणले भारतीय-चिनियाँ दिदी बहिनीको दोहोरो भूमिका निभाएकी थिइन्। वार्नर ब्रोजद्वारा निर्माण गरिएको यो चलचित्रले हिन्दी चलचित्रको इतिहासमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सबैभन्दा बढी सिनेमाघरमा प्रदर्शित गरिएको थियो । पादुकोणले आफ्नो भूमिकको लागि जापानी मार्सल आर्ट्स जुजुत्सुबाट सिखेकी थिइन् र आफ्नो सबै आक्रमक दृश्य आफैंले गरेकी थिइन्। तर अपेक्षा गरिएको ठिक विपरित यस चलचित्रले विश्वव्यापी inr 554700000 कमाइ गर्न सक्यो जबकि यस चलचित्रको निर्माण लागत inr 800000000 थियो ।  चलचित्र विश्लेषकहरूले पादुकोणको अभिनयलाई सामान्यत मन पराएनन्।
त्यसै वर्ष पादुकोणले नाटकीय चलचित्र बिल्लु (लभ मेरा हिट हिट नामक गीत) मा आयटम डान्स गरेकी थिइन्। त्यस लगतै उनी सैफ अली खानसँग रोमान्टिक नाट्य चलचित्र  लभ आज कल मा अभिनय गरिन् जसको कथाकार र निर्देशक इम्तियाज अली थिए। यस चलचित्रले युवाहरूको बदलिदो सम्बन्धलाई प्रस्तुत गरेको थियो। यस चलचित्रमा पादुकोणले एक सुदृढ सोच भएकी महिला मीरा पण्डेको भूमिका चरित्रार्थ गरेकी थिइन्। यस चलचित्रले विश्वव्यापी inr 1200000000को कारोबार गरेको थियो। लभ आज कल ले सन् २००९ को सबैभन्दा बढी पैसा कमाउने तेस्रो चलचित्रको रूपमा आफूलाई प्रमाणित गरेको थियो। डेली न्यूज एन्ड एनालायसिस का अनिरूद्ध गुहाले पादुकोणको बारे उल्लेख गर्दै अहिलेसम्म अभिनय गरेका चार चलचित्रहरू मध्ये सबैभन्दा उत्कृष्ट प्रदर्शन  गरेको भनी लेखेका थिए भने द टाइम्स अफ इन्डिया का बलिउड विशेशज्ञ निखत काजमीले पादुकोणको अभिनयलाई उत्कृष्ट र दृढ भनी व्याख्या गरेका थिए।  यस चलचित्रको लागि पादुकोणले ५५औँ फिल्मफेयर पुरस्कारमा उत्कृष्ट अभिनेत्रीको नामाङ्कन पाएकी थिइन्।
करियर सङ्घर्ष (२०१०–११)
सन् २०१० मा पादुकोणको पाँच चलचित्र प्रदर्शित भएको थियो। उनको पहिलो भूमिका विजय लालवाणीको मनोबैज्ञानिक रोमाञ्चकारी चलचित्र कार्तिक कलिङ कार्तिक थियो जसमा पादुकोणले एक हरेस खाइसकेको व्यक्ति (फरहान अख्तरद्वारा अभिनित) जो प्रत्येक विहान एक संदिग्ध फोन पाएर विभिन्न परिवर्तनबाट गुज्रिरहेको व्यक्तिको सहयोगी प्रेमिकाको भूमिका गरिन्। भराइटी पत्रिकाका डेरेक एलेले चलचित्रलाई समीक्षा गर्दै चलचित्रको कथाबस्तुले दर्शकमाझ छाप छोड्न नसकेको र पादुकोणको ...निरीह भूमिकाले पनि चलचित्र सफल नभएको तर्क थपेका थिए । व्यवसायिक रूपमा चलचित्र असफल भएको थियो।
खरसाङ
खरसाङ भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यको दार्जिलिङ जिल्लामा रहेको एउटा नगरपालिका हो। यो खरसाङ उपविभागको सदरमुकाम हो। खरसाङ दार्जिलिङ देखि ३२ किलोमिटर (२० माइल) टाढा छ र यो सहर सिलिगुडी देखि ३४ किलोमिटर (२१ माइल) टाढा छ।
इतिहास
खरसाङको मूल बासिन्दाहरू लेप्चाहरू थिए, जसले आफ्नो घरको नाम "कर्सियाङ" राखेका थिए, किनभने हरेक वसन्तमा यस ठाउँमा कर्सन-रिप सुनगाभाहरू फूल्ने गर्थे। सुदूर विगतमा, अङ्ग्रेजहरू भारतमा आउनुभन्दा अघि पनि खरसाङ सिक्किम राज्यको हिस्सा थियो। यद्यपि, लगभग १७८० मा नेपाल अधिराज्यले खरसाङ र यसको वरपरका क्षेत्रहरूलाई कब्जा गर्‍यो। त्यसपछि गोर्खा युद्ध आयो, जसमा नेपालीले पराजित भए। १८१७ को टाइटलिया सन्धिले खरसाङलाई सिक्किममा पुनर्स्थापित गर्‍यो।
जनसाङ्ख्यिकी
सन् २०११ २०११ मा खरसाङ नगरपालिकाको जनसङ्ख्या ४२,४४६ थियो। खरसाङ ब्लक मा ग्रामीण क्षेत्रको जनसङ्ख्या ९४,३४७ थियो।
वायु भाषा
वायु वा हायु एक चिनियाँ-तिब्बती भाषा हो जुन नेपालमा बागमती प्रदेशमा करिब १७४० मानिसहरूले बोल्ने गरिन्छ। बोलीहरूमा पाली गौ (पालि गाउ), मुडाजोर, सुकाजोर, रामेछाप, सिन्धुली, र मारिन खोला पर्छन्।
यसको ध्वनीविज्ञान, लेक्सन र व्याकरणमा बलियो नेपाली प्रभावहरू छन्। यसको लेखन प्रणालीमा देवनागरी लिपि प्रयोग गरिएको छ। त्यहाँ भाषाको कुनै पनि एकभाषी स्पिकरहरू छैनन्, किनभने त्यहाँ बोल्ने जनसङ्ख्याले पनि नेपाली भाषा प्रयोग गर्दछ।
भौगोलिक वितरण
वायु नेपालको निम्न स्थानहरूमा बोलिन्छ।
राग
पूवीय पद्धतिमा गाईने शास्त्रीय संगीत
स्वर परिचय
पूवीय पद्धति स्वर-गायन एवं वादनमा सात स्वरको प्रयोग हुन्छ ,स रे ग म प ध नी । स्वर दुई प्रकारको हुन्छ -
विकृत स्वर पनि दुई प्रकारको हुन्छ|
सात मध्ये ४ स्वर-रे ग ध नी 'शुद्ध' का साथै 'कोमल' प्रयोग पनि हुन्छ, १ स्वर "म" 'शुद्ध' का साथ साथ 'तीव्र'प्रयोग पनि हुन्छ| परन्तु षडज तथा पंचम "सा" अनि "प" सदैव शुद्ध नै मात्र प्रयोग हुन्छ ।
अलंकार
शास्त्रीय गायन तथा वादन क्षेत्र मे विद्यार्थी हरूलाई सर्वप्रथम अलंकारको अभ्यास गराईन्छ। संगीत रत्नाकर का अनुसार-" विशिष्ट-वर्ण-सन्दर्भमलंकार प्रचक्षते" अर्थात, नियमित वर्ण समूहलाई अलंकार भनिन्छ । सरल शब्दमा भन्नु पर्दा, स्वरहरूको नियमानुसार 'चलन'लाई अलंकार भनिन्छ। अलंकारलाई कतै कतै " पलटा" पनि भनिन्छ । वाद्य बादन का विद्यार्थी हरूलाई अलंकार अभ्यासले वाद्य बादनमा पकड (विभिन्न प्रकारले औला चलाउने योग्यता) विकास गर्छ भने गायन क्षेत्र कालाई नियमित अभ्यासले स्वर कम्पन (कंठ मार्जन) मा विशेष सहायता पुर्याउछ।
अलंकारमा धे‍रै 'कडि'(दुई स्वर, तीन स्वर ईत्यादि) हुन्छ जुन एक आपसमा जोडिएका हुन्छन् । अलंकारको ‍रचना मा- प्रत्येक अलंकारमा मध्य सप्तकको { सा} देखि तार सप्तकको {सां } सम्म आरोही वर्ण हुन्छ- "सारेग,रेगम,गमप,मपध,पधनी,धनीसां" |अनि तार सप्तकको {सां} देखि मध्य सप्तकको { सा} सम्म अवरोह वर्ण हुन्छ- "सांनिध,निधप,धपम,पमग,मगरे,गरेसा" ।
चार स्वरको अलंकारमा आरोही व अवरोही वर्ण निम्नानुसार हुन्छ|
रागको जाति
राग विवरणमा अमुक राग अमुक जातिको भन्ने सुनिन्छ। "जाति"ले राग गाउदा आरोह तथा अवरोहमा प्रयोग गरिने स्वरको संख्या बोध गराउदछ। दामोदर पंडित द्वारा रचित संगीत दर्पण का अनुसार
ओडव: पंचभि:प्रोक्त: स्वरै: षडभिश्च षाडवा।
सम्पूर्ण सप्तभिर्ज्ञेय एवं रागास्त्रिधा मत: ॥
अर्थात,जुन रागमा ५ स्वर प्रयोग हुन्छ त्यो "ओडव जाति" ,६ स्वर प्रयोग भए "षाडव जाति" तथा ७ स्वर प्रयोग भए "सम्पूर्ण जाति" भनिन्छ। तर समय क्रम संगै आरोह तथा अवरोहमा शुद्द ५,६ वा ७ स्वर वाहेक मिश्रित आरोह तथा अवरोह भएका राग पनि समेटिन पुगे| त्यसैले राग का अन्य उपजाति देहाय अनुसार परिभाषित गरियो|
गायन समय
केहि रागहरू ऋतुप्रधान मानिएका छन र तोकिएको ऋतु बाहेक अन्य ऋतुमा गाउन वर्जित मानिन्छ । जस्तै राग मेघमल्हार वर्षा ऋतुमा र राग बसंत ,बसंत ऋतुमा मात्र गाउने परम्परा रहेको छ। तर यसो भन्दा ,रियाज गर्न भने सधै छुट रहेको छ ।
रागका प्रकार
राग विवरणमा अमुक राग अमुक जातिको भन्ने सुनिन्छ। "जाति"ले राग गाउदा आरोह तथा अवरोहमा प्रयोग गरिने स्वरको संख्या बोध गराउदछ।
दामोदर पंडित द्वारा रचित संगीत दर्पणमा उल्लेख भए अनुसार
ओडव: पंचभि:प्रोक्त: स्वरै: षडभिश्च षाडवा। सम्पूर्ण सप्तभिर्ज्ञेय एवं रागास्त्रिधा मत: ॥
अर्थात,जुन रागमा ५ स्वर प्रयोग हुन्छ त्यो "ओडव जाति" ,६ स्वर प्रयोग भए "षाडव जाति" तथा ७ स्वर प्रयोग भए "सम्पूर्ण जाति" भनिन्छ। तर समय क्रम संगै आरोह तथा अवरोहमा शुद्द ५,६ वा ७ स्वर वाहेक मिश्रित आरोह तथा अवरोह भएका राग पनि समेटिन पुगे । त्यसैले राग का अन्य उपजाति देहाय अनुसार परिभाषित गरियो ।
मोहम्मद बिन रसिद अल मकतुम
शेख मोहम्मद बिन रशीद अल मकतूम ( محمد بن راشد آل مكتوم  ;  ; जन्म: 1५ जुुुलाई १९४९) संयुक्त अरब इमिरेट्स (UAE) को उपराष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, र रक्षा मन्त्री साथै दुबईका शासक हुन् । उनी युएईका पूर्व-उपराष्ट्रपति तथा दुबईका शासक शेख राशिद बिन सईद अल मकतूमका तेस्रो छोरा हुन्। सन् २००६ मा उनको दाइ मकतुमको मृत्यु भएपछि युएईको उप-राष्ट्रपति र दुबईको शासकको स्थानमा उनी उत्तराधिकारी भएका थिए।
एक अरबपति, मोहम्मदले आफ्नो अधिकांश आम्दानी घर जग्गाबाट उत्पन्न गर्छन्। उहाँलाई "विश्वको सबैभन्दा प्रमुख घर जग्गा विकासकर्ताहरू मध्ये एक" भनेर वर्णन गरिएको छ।
उहाँको स्वामित्वमा रहेको जग्गा राज्यको सम्पत्तिको रूपमा व्यवस्थापन गरिन्छ। दुबई सरकार र सत्तारुढ अल मकतूम परिवारको सम्पत्तिहरू बीचको अस्पष्ट रेखा छ।
उनले दुबईको विश्वव्यापी शहरको रूपमा विकासको निरीक्षण गरे, साथै एमिरेट्स एयरलाइन, डीपी वर्ल्ड, र जुमेराह समूह लगायत सरकारी स्वामित्वमा रहेका धेरै उद्यमहरूको सुरुवात गरे। यी मध्ये केहि दुबई होल्डिंग द्वारा आयोजित छन्।
उनले विश्वको सबैभन्दा अग्लो भवन बुर्ज खलिफाको निर्माण पनि सञ्चालन गरेका थिए ।
प्रारम्भिक जीवन
सेख मोहम्मद दुबईका शासक सेख रसिद बिन सइद अल मकतुमका चार मध्ये तेस्रो छोरा थिए। अल मकतुम परिवार दुबईको सत्तासीन खानदान हो। यो खानदान अल-फलासी वंशको वंशज हो जसको मुखियालाई सेख मोहम्मद भनिन्छ। उनका आमा शेखा लतिफा बिन्त हम्दान अल नाह्यन हुन्। उनी अबुधाबीका पूर्व शासक हम्दान बिन जायद बिन खलिफा अल नाह्यानका छोरी हुन्। मोहम्मदको प्रारम्भिक जीवन भव्य थिएन। उनको बाल्यकाल बिना बिजुलीको घरमा बित्यो। उनको परिवार एउटै कोठामा पङ्खाको मुनि सुत्नु पर्थ्यो। गार्ड र नोकरहरू गरि सय भन्दा धेरै मानिसहरू उनको घरमा बस्थे।
दुबई पुलिस
सैन्य तालिम पछि मोहम्मद दुबई फर्किए पछि उनको पिताले उनलाई दुबई पुलिस फोर्स र दुबई डिफेन्स फोर्स (जुन पछि संघीय रक्षा बल बन्यो)को प्रमुखमा नियुक्त गरे। त्यतिबेला उनको उमेर २० वर्ष मात्र थियो।
रक्षामन्त्री
१९६८ जनवरी मा, उनका बुबा राशिद र शेख जायद बिन सुल्तान अल नाह्यान पहिलो पटक दुबई र अबु धाबी बीचको मरुभूमिमा अर्गोउब एल सेदिरा मा ट्रुसियल राज्यहरूबाट बेलायत फिर्ता भएपछी आमाअरत हरूको संघा बनाउन सहमत भएको भेटमा उनी उपस्थित भएका थिए । जब २ डिसेम्बर १९७१ मा संयुक्त अरब इमिरेट्सको नयाँ राष्ट्र स्थापना भयो, उनी २२ वर्षको उमेरमा यस राष्ट्रको पहिलो रक्षा मन्त्री बने।
दुबईका युवराज
१९९५ जनवरी ३ मा, शेख मोहम्मदका जेठा दाजु मकतुम बिन रसिदले उनलाई र उनका भाइ हम्दान बिन रसिद लाइ दुबईको युवराज नियुक्त गर्ने दुई आदेशमा हस्ताक्षर गरे। युवराज नियुक्त भएको बेलामा मोहम्मद रक्षा मंत्री थिए, जुन पदमा उनी १९७१ डिसेम्बर ९ देखि पदासिन थिए।1,
मोहम्मदले १९९५ को उत्तरार्धमा "दुबई सपिङ फेस्टिभल" सुरु गरे. वार्षिक आयोजना हुने यो कार्यक्रम युएईको अर्थतन्त्रमा महत्वपूर्ण योगदानाकर्ता हो.
सन् २००१ मा, शेख मोहम्मदले दुबई भन्सारका प्रमुख र विश्व भन्सार संघका अध्यक्ष ओबैद सक्र बिन-बुसिटलाई गिरफ्तार गर्ने आदेश दिए।
दुबईका शासक, युएईका उप-राष्ट्रपति तथा प्रधानमन्त्री
२००६ जनवरी ४ मा उनका दाजु मकतुमको मृत्य पछी, मोहम्मद दुबईको शासक बने. अर्को दिन, संघीय राष्ट्रिय परिषदले उनलाई युएईको नयाँ उप-राष्ट्रपतिको रुपमा चयन गर्यो. फेब्रुअरी ११ मा, राष्ट्रपति खलिफा बिन जायद अल नाहयानले उनलाई प्रधानमन्त्रीमा गरेको मनोनयनलाई परिषद स्वीकृत गर्यो.
मोहम्मदले 2006 मा दुबई इस्हिटाब्लिसमेन्ट फर विमिन्स डेभलपमेन्ट (Dubai Establishment for Women Development) गठन गर्न एक कानून जारी गरे, २००९ मा दुबई विमिन्स इस्हिटाब्लिसमेन्ट ( Dubai Women's Establishment) रूपमा नामकरण गरियो।   उनले सन् २०१५ मा युएई जेन्डर ब्यालेन्स काउन्सिल (UAE Gender Balance Council) पनि गठन गरेका थिए ।
On 19 October 2020, Mohammed led the UAE Council of Ministers meeting that ratified a peace agreement with Israel, normalizing diplomatic relationships between the countries. The council, again headed by Sheikh Mohammed, approved the decision to found an Emirati embassy in Tel Aviv in January, and Mohammed swore in the first Emirati ambassador to Israel, Mahmoud Al Khajah, a month later.
अन्तरिक्ष खोज
Mohammed founded the Mohammed bin Rashid Space Centre in 2015, which announced it would be launching a spacecraft to Mars to study the planet’s atmosphere; He stated that the planet was chosen for its "epic challenge," saying it would benefit the Emirati economy. He announced that the mission would be called Hope after a public vote, as the name would "send a message of optimism to millions of young Arabs," since "Arab civilisation once played a great role in contributing to human knowledge, and [would] play that role again."
Mohammed announced that the Hope mission had succeeded at orbit insertion on 9 February 2021, and shared the first picture the probe had captured days later. Hope became the first Arab mission to space, as well as the first of three missions in July 2020—the others from the US and China—to arrive at Mars.
In 2020, Mohammed announced a second mission, this one to the moon. The Emirates Lunar Mission will use a rover reportedly built entirely in the UAE, and is scheduled for 2022.
पाल्म आइल्यान्ड
पाल्म आइल्याण्ड को बिकास र निर्माण नाखिल प्रोपर्टिज (Nakheel Properties)ले गरेको थियो, जसको संस्थापक मोहम्मद थिए.।
अफ्रिकी राष्ट्र कप
अफ्रिकी राष्ट्र कप(Coupe d'Afrique des Nations) वा एएफसीएन अफ्रिकामा मुख्य अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घ फुटबल प्रतियोगिता हो । यो हरेक दुई वर्षमा आयोजित हुन्छ, र यसका बिजेता फिफा कन्फेडेरेसन कपको लागि स्वचलित रूपमा छनोट हुन्छन् । भयो
मुख्यमन्त्री
मुख्यमन्त्री एक निर्वाचित वा नियुक्त सरकार प्रमुख हो। मुख्यमन्त्री एक उप-राष्ट्रिय इकाई, अर्थात् एक प्रशासनिक उपविभाजन वा सङ्घीय घटक इकाईको कार्यकारी प्रमुख हो।
उदाहरणका लागि भारतका राज्यहरू (र कहिलेकाहीँ केन्द्र शासित प्रदेश) समावेश छ; अस्ट्रेलियाको क्षेत्र; श्रीलङ्का वा पाकिस्तानको प्रदेश; नेपालको सङ्घीय प्रदेश; फिलिपिन्सको स्वायत्त क्षेत्र; वा बेलायती समुद्रपार क्षेत्र जसले स्व-शासन हासिल गरेका छन्। यसलाई राजतन्त्र बिनाको मलय राज्यका सरकार प्रमुखहरूलाई दिइएको शीर्षकको अङ्ग्रेजी संस्करणको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्छ।
यो पद/शीर्षक आइल अफ म्यानको किरीटाधिन क्षेत्र (सन् १९८६ देखि), गार्नजी (सन् २००४ देखि) र जर्सीमा (सन् २००५ देखि) पनि प्रयोग गरिन्छ।
सन् २०१८ मा गणतन्त्र सिएरा लियोनले नियुक्त मुख्यमन्त्रीको भूमिका सिर्जना गरेको थियो, जुन अर्ध-राष्ट्रपतीय प्रणालीमा प्रधानमन्त्री जस्तै हो। त्यसअघि सन् १९५४ देखि १९५८ को बीचमा मिल्टन मार्गाईको मात्र समान स्थान थियो।
अर्थ र भूमिका
सामान्यतया तल्लो दर्जाको साथ यो शीर्षक/पदले पहिलो मन्त्री वा मन्त्री-राष्ट्रपतिको रूपमा समान निर्माण र भूमिका कायम गरेको हुन्छ। यस भूमिका वेस्टमिन्स्टर सरकारको प्रणाली भित्र सन्दर्भ गर्दछ जसले सामान्यतया कार्यकारी सरकारी विभागहरू (मन्त्रालयहरू)को नेतृत्व गर्दछ। मुख्यमन्त्रीलाई 'समानमध्ये पहिलो' भनेर बुझिन्छ। मुख्यमन्त्री आफ्नो राज्य वा प्रदेश भित्र मन्त्रिपरिषद्को अध्यक्ष र संसदमा मुख्य शासक राजनीतिक दलको नेता हुन्छन्। नेपालको सन्दर्भमा नेपालका सात प्रदेशहरूमा सातै जना मुख्यमन्त्रीहरू छन्।
तामाङ भाषा परिवार
तामाङ भाषाहरू नेपालको हिमालयमा बोलिने चिनियाँ-तिब्बती परिवार हो।
ट्राभलयारी
ट्राभलयारी भारतको बेङ्गलोरमा प्रधान कार्यालय भएको सबैभन्दा ठूलो अनलाइन गाडि आरक्ष पोर्टल हो। यसको वेबसाइटमा ३,५०० भन्दा बढी गाडी सञ्चालकको सञ्जालको रहेको छ जसले ४५,००० मार्गहरूमा प्रति दिन १,५०,००० गाडीका विकल्पहरूको प्रदान गर्दछ। यसले हाल सम्म १५० मिलियन भन्दा बढी यात्रुहरूको सेवा गरिसकेको छ।  यसले मण्टिस प्रविधि मञ्च मार्फत दैनिक १,५०,००० - २,००,००० बस टिकटको आरक्ष गर्दछ। यसले ८,०००-९,००० अफलाइन यात्रा निकासहरूलाई सक्षम गरेको छ जसले तिनीहरूलाई बस टिकट आरक्ष गर्न मद्दत गर्दछ।  कम्पनीका सामग्रीहरू अङ्ग्रेजी भाषामा मात्र उपलब्ध छ। अलेक्साको विश्वव्यापी क्रममा अनुसार यो ५७,०१५ स्थानमा रहेको छ भने भारतमा यसको क्रम ३,३५० रहेको छ।
कम्पनीको बारेमा
ट्राभलयारी डटकम मण्टिस प्रविधि प्रालिको प्रमुख ब्राण्ड हो। मण्टिस यसको अनलाइन उत्पादनहरूको विस्तृत क्षेत्र मार्फत (उदाहरण: ट्राभलयारी, बससीआरएस डटकम, आइएमजिडिएस डटका, गाडी टिकट आरक्ष एपिआई) भारतको सम्पूर्ण गाडी उद्योगलाई गहन रूपमा इन्टरनेटमा सरुवा गरेको छ।
यसैले यसले उद्योगलाई अझ बढी सुलभ, सङ्गठित, पारदर्शी, दक्ष र सहयोगी बनाएको छ। ट्राभलयारीसँग भ्रमण खण्ड पनि रहेको छ जसले किफायती मुल्यहरूमा छनौट गरिएका यात्रा प्याकेजहरूको प्रस्ताव गर्दछ।
ट्राभलयारी एक भारतीय अनलाइन गाडी टिकट वेबसाइट हो जसको प्रधान कार्यालय बेङ्गलोग रहेको छ भने अन्य प्रमुख सहरहरू जस्तै अहमदाबाद, दिल्ली, मुम्बई, पुणे, र चण्डीगढमा पनि यसको कार्यलय रहेको छ।
ट्राभलयारीसँग आफ्नो अनलाइन आरक्ष प्रणालीमा विभिन्न सुविधाहरू समावेश छन् जसले एकल महिला यात्रुहरूको सुरक्षा कायम गर्दछ। गाडी यात्रुहरूलाई अन्तिम मिनेट रद्दि र दुर्घटनाहरू बिरूद्ध सुरक्षा प्रदान गर्नका लागि यसले बीमा प्रदान गर्दछ।
इतिहास
ट्राभलयारी डटकमले २० अप्रिल २००७ मा सञ्चालन सुरु गरेको थियो। यसलाई भारतीय प्रविधि संस्थान, अहम्दाबादकबाट स्नातकोत्तर हासिल गरेका छात्र र उद्योग व्यवसायीहरू, पार्थसार्थी सिन्हा, आयुविन्द लामा र प्रितेक निगमले संयुक्त रूपमा सुरु गरेका थिए।
ट्राभलयारीको अभिभावक कम्पनी मण्टिस प्रविधिले गाडी सञ्चालकहरूलाई उनीहरूको सूची र सञ्चालनहरू व्यवस्थापन गर्न विश्वव्यापी वितरण प्रणालीको पनि विकास गरेको थियो।
याक्खा भाषा
याक्खा भाषा नेपालको केही भाग, दार्जिलिङ जिल्ला र सिक्किममा बोलिने भाषा हो। याक्खा बोल्ने गाउँहरू अरुण नदीको पूर्वमा, संखुवासभा जिल्लाको दक्षिणी भागमा र नेपालको धनकुटा जिल्लाको उत्तरी भागमा अवस्थित छन्।
वंशानुगत रूपमा, याक्खा पूर्वी किराँती भाषाहरूसँग सम्बन्धित छ र धेरै लिम्बू भाषाहरूको साथ एक उपसमूहमा छ, जस्तै बेल्हारे, आठपारे, चिन्ताङ र चुलुङ। यद्यपि जातीय रूपमा, याक्खा मानिसहरूले आफूलाई लिम्बू जस्ता अन्य किराँती समूहहरू भन्दा फरक ठान्छन्।
बिसे नगर्चीको बयान
कवि श्रवण मुकारुङको कविता
म यो गोरखा राज्यमा
अढाई सय वर्षपछि बौलाएँ ।
मेरो टाउको फनफनी घुमिरहेछ
जमीन आकाशतिर
आँखा तिर्मिरतिर्मिर भएर
हजुरको शिर दसवटा देखिरहेछु
खोई मेरो पैताला कहाँनिर छ -
कहाँनिर छ बिसे नगर्ची -
मालिक !
म बौलाएँ ।
मैले त महाराजको सेवा गर्नुपर्ने
इतिहासको रक्षा गर्न
यो गोरखकालीको पाउ छोएर
नुनको सोझो हुनुपर्ने
यो बिसेलाई दशा लाग्यो मालिक !
नाथे मेरी स्वास्नी हो मारिएकी
नाथे मेरी छोरी न हो बलात्कृत भएकी
नाथे यो बिसेको झुप्रो न हो जलाईएको
म बौलाएँ मालिक !
मेरो हात भाँचियो
अब म हजुरका भारदारहरूलाई
लवेदा सिउन सक्तिनँ
नर्सिङ्गा फुक्न/सनाई बजाउन
अथवा कुनै मङ्गलगान
अब म हजुरको राज्यको पहरा गर्न सक्तिनँ
मेरो दिमागै ठीकमा छैन
अब म ठिक्कले बोल्न सक्तिन
मालिक ! म बौलाएँ ।
यो गोरखा राज्यअघि उभिएका
हिजोका ती अग्लाअग्ला पहाडहरू आज कसरी यस्तरी होचाहोचा भए -
हिजोका सग्ला र कल्कलाउँदा
यहाँका मानिसहरू
आज कसरी यस्तरी खुनी र कुरूप भए -
यो दरौदी किन उल्टो बगेको देख्छु -
यो दरबारै किन खण्डहरजस्तो देख्छु -
म बौलाएँ मालिक ! म बौलाएँ ।
हजुरको तरबारले
टाउको काट्छ कि फूल -
बहार (राग)
बहार भारतीय शास्त्रीय सङ्गीतको एक राग हो। यो रागलाई बसन्त ऋतुको जुनसुकै समय र सो बाहेक मध्य रातमा गाइने गरिन्छ। यो राग काफी ठाटदेखि निस्कन्छ।
परिचय
यो एक चञ्चल प्रकृतिको राग हो। प्राचीन ग्रन्थमा यो रागको उल्लेख भेटिदैन, तसर्थ यो राग बहारको रचना मध्य कालमा भएको मानिन्छ। सङ्गीत मर्मज्ञहरू यो राग बागेश्वरी, अडाना र मियाँ मल्हारको मिश्रणबाट रचना भएको विश्वास गर्दछन्। यो रागको चलन (अलङ्कार) सप्तकको उत्तर अङ्ग तथा तार सप्तकमा हुने कारण उत्तरासङ्ग प्रधान राग अन्तर्गत राखिएको छ। यो रागको गायन समय मध्य रात्रि हो यद्यपि बसन्त ॠतुमा यसलाई कुनै समयमा गाउने परम्परा छ।
बिसे नगर्चीको बयान
भ्रममा परें म
हजुरको बन्दुकले विचार ढाल्छ कि मान्छे -
यस राज्यलाई प्रजाले बनायो कि राजाले
अर्ढाई सय वर्षेखि म तपाईसमक्ष छु मालिक !
म कसरी आतङ्ककारी हुनसक्छु -
म केवल बौलाएँ मालिक !
बौलाएँ ।
हो मैले मालिकको दिव्योपदेश पालन गरिनँ हुँला
यो देश मैले पनि आर्जेको छु भने हुँला
भानुभक्त बाजेको गीत र मेरो सियो बराबर हो भनें हुँला
मैले सिएका सुकिला लुगा ओढेकाहरूलाई
मेरो नाङ्गो आङ देखाएँ हुँला
बौलाएपछि मैले मेरै भगवान्लाई पनि गाली गरें हुँला
मान्छे बौलाएपछि आफैंसित पनि निहँु खोज्दोरहेछ
अर्ढाई सय वर्षेखि मैले तुनेका थाङ्नामा हर्ुर्केका
मैले खोज्न चाहें हुँला
मेरा औंलामा खोपिएका छ्यान्द्रा र
बगेका रगतहरूले मलाई उक्साए
तरबारले आर्जेको मुलुकभन्दा
मैले धागोले उनेको मुलुक विशाल ठानें हुँला
यस माटोको इतिहाससँगै म हजुरको
म कसरी अराष्ट्रिय हुनसक्छु -
म साँच्चै बौलाएँ मालिक !
साँच्चै बौलाएँ ।
आकाश जमीनतिर भइरहेछ
रक्षा मन्त्री
रक्षा मन्त्री भनेको रक्षा मन्त्रालयको प्रभारी मन्त्रिपरिषद्को आधिकारिक पद हो, जसले सार्वभौम राज्यहरूमा सशस्त्र बलहरूलाई नियमन गर्दछ। रक्षा मन्त्रीको भूमिका देश अनुसार फरक हुन्छ; कतिपयमा मन्त्रीले बजेटको सामान्य मामिला र उपकरण खरिदको मात्रै जिम्मा लिएका हुन्छन् ।  जबकि अन्य देशमा मन्त्री  परिचालन मिलिटरी चेन अफ कमाण्डको पनि अभिन्न अंग हुन्छन्।  रक्षा मन्त्रीलाई रक्षा मंत्री/ Minister for Defense (भारत),Minister of National Defense (क्यानडा), Secretary of Defense (संयुक्त राज्य अमेरिका ), Secretary of State for Defence (संयुक्त अधिराज्य), Minister of War वा केहि समान सम्बोधनले सम्बोधित गरिन्छ।
डेनी डेन्जोङ्पा
डेनी डेन्जोङ्पा (जन्म २५ फेब्रुअरी १९४८) एक भारतीय अभिनेता हुन् । उनी मुख्यत: बलिउड चलचित्रहरूमा काम गर्छन। उनको जन्म भारतको सिक्किम राज्यमा भएको हो, जुन त्यतिबेला एक स्वतन्त्र राज अधिराज्य थियो। उनी जातिय रूपमा एक भूटिया हुन् र मातृभाषाको रूपमा भूटिया भाषा बोल्छन्।
उनले आफ्नो करियरको शुरुवात हिन्दी तथा नेपाली भाषाको चलचित्रहरूमा गीत गाएर तथा अभिनयका साथ गर्नुभएको थियो। उहाँले कतिपय हिन्दी चलचित्रहरूमा काम गरिसक्नु भएको छ जस्तै अशोका र 16 डिसेम्बर। उहाँ केही अन्तराष्ट्रिय परियोजनाहरूमा पनि अभिनयको काम गरी सक्नु भएको छ, उहाँको धेरै चर्चित चलचित्र सेभेन यर्ष इन टिबेट (Seven Years in Tibet) जहाँ अर्को तर्फ उहाँ हलिउड अभिनेता ब्राड पिट्ट सँग पनि अभिनय गरिसक्नु भएको छ। वर्ष २००३ मा, उहाँलाई पद्म श्री (भारतको चौथो सर्वोच्च नागरिक सम्मान)बाट सम्मानित गरियो। डेन्जोंङ्पा ज्यू आफ्नो भिलेन (villainous) र चरित्र रोलको लागि जानिनु हुन्छ।
विकास (सेवा)
विकास, बङ्गलादेशी मोबाइल फोनमा आधारित विनिमय वा वित्तीय सेवा हो जुन बङ्गलादेश बेङ्कको अनुमति पत्र अन्तर्गत ब्र्याक बेङ्क लिमिटेडको सहायक कम्पनीको रूपमा कार्यरत छ। यसको मोबाइल पैसा प्रणाली ब्र्याक बेङ्क लिमिटेड बङ्गलादेश र मनी इन मोसन सिमित दायित्व कम्पनी, संयुक्त राज्य अमेरिकाको संयुक्त लगानीको रूपमा सुरु भएको थियो। विकासका प्रयोगकर्ताहरूले उनीहरूको मोबाइल खातामा पैसा जम्मा गर्न सक्दछन् र सेवाहरूको दायरामा पहुँच गर्न पनि सक्दछन्। प्रयोगकर्ताहरूले यस मार्फत विशेष रूपमा रकम स्थानान्तरण र पैसा प्राप्त गर्न सक्दछन्। यसले भुक्तानी र रिचार्जमा पनि सहज पुर्‍याउँदछ। साथै, प्रयोगकर्ताहरूले पोष्टपेड मोबाइल रसिदमा भुक्तान गर्न सक्दछन्।
अप्रिल २०१३ मा, अन्तर्राष्ट्रिय वित्त निगम, विश्व बेङ्क समूहका सदस्य कम्पनीमा सेयर साझेदार बनेका थिए। मार्च २०१४ मा, बिल एण्ड मेलिण्डा गेट्स कोष कम्पनीमा लगानीकर्ता बन्न पुगेको थियो र अप्रिल २०१८ एण्ट फाइनान्सियल, एलिपेको सञ्चालन (चिनियाँ कम्पनी अलिबाबा समूहको कारण), सेयर साझेदार बनेको थियो।
इतिहास
विकासको प्रारम्भिक अनुसन्धान कार्य देशको सीमान्तकृत जनतालाई वित्तीय सेवाहरू पुर्‍याउनका लागि सन् २०११ देखि सुरु गरिएको थियो। रबिको मोबाइल सञ्जल सञ्चालकका रूपमा, रबि आजियाटा लिमिटेडले आधिकारिक रूपमा जुलाई २०११ मा मोबाइल वित्तीय सेवाहरू प्रदान गर्ने प्रक्रियाको सुरु गरेको थियो।
सेवा क्षेत्र
विकास बङ्गलादेशमा धेरै दूरभाष सञ्जाल मार्फत पहुँच गर्न सकिन्छ। विकासको सहयोगी सञ्जाल बङ्गलादेशमा धेरै जसो दुबै सहरी र ग्रामीण क्षेत्रहरूलाई समेट्छ। सन् २०१८ सम्ममा, विकास बङ्गलादेश मोबाइल वित्तीय सेवाहरूको सबैभन्दा ठूलो प्रदायक थियो।
मार्च १०१९ सम्म, बङ्गलादेशमा मोबाइल वित्तीय सेवाहरूको १६ प्रदायकहरू रहेका छन्, तर दुई सबैभन्दा ठूलो, विकास र रोकेटले नै सम्पूर्ण अङ्कीय वित्तीय बजारको ९९% भन्दा बढीको बजार साझेदारी गरेका छन्। मे २०१९ सम्म, विकासमा ३ करोड १० लाख सक्रिय प्रयोगकर्ताहरू रहेका छन्। जुलाई २०१९ मा कुल मोबाइल वित्तीय सेवा लेनदेनले ३७४७७.५८ करोड टाका नाघेको थियो।
सेवाहरू
यदि विकासका खाता धनीसँग उसको खातामा पर्याप्त पैसा छ भने उसले कुनै पनि समयबाट कहिँबाट पनि विकासका विभिन्न सेवाहरूको आनन्द लिन सक्दछन्।
विकासको वर्तमान सेवाहरू यस प्रकारका छन्:
१) विकास खाता खोल्नु
२) खातामा पैसा जम्मा गर्नु
३) एक विकास खाताबाट अर्को विकास खातामा पैसा पठाउनु
४) ब्राक बेङ्कको एटिएमबाट खाता वा सहयोगी मार्फत पैसा निकाल्नु
५) एक उत्पादन वा सेवाको लागि मूल्य तिर्नु
६) विदेशबाट विप्रेषण प्राप्त गर्नु
८) घरमै बसी गाडीको टिकट किन्नु
९) इन्टरनेटमा किनमेल गर्नु
चैते दसैँ
चैत महिनामा पर्ने दसैँ तथा नवरात्रीलाई चैते दसैँ भनिन्छ। यसमा पनि दसैँको जस्तै पूजापाठ, चण्डीपाठ, बाजागाजा बज्ने गर्छन्। नेपाली चाडपर्वमा चैते दसैँको पनि महत्त्वपूर्ण स्थान रहेको छ। नेपाल भरिमा चैते दसैँ विभिन्न ठाउँमा मनाइने गरिन्छ। तीमध्ये बागलुङ जिल्लाको देवीस्थानमा मनाइने चैते दसैँको आफ्नै विशेष स्थान रहेको छ। असुर शक्तिमाथि दैवीशक्तिको विजय तथा असत्यमाथि सत्यको विजयका रूपमा लिइने दसैँ हिन्दुधर्मावलम्बीहरूले वर्षमा दुइ पटक मनाउने गर्दछन्। असोजमा मनाईंने दसैँलाई बडादशैको रूपमा मनाइन्छ भने चैत शुक्ल अष्टमीमा मनाईंने दसैँलाई चैते दसैँ।चैते दशै पर्वको अवसरमा देवीमन्दिर तथा घरघरमा दुर्गा सप्तशती, देवी भागवत कालिकापुराण लगायत देवी महिमायुक्त ग्रन्थको वाचन गर्ने गरिन्छ। एक वर्षमा चैत र असोज महिनामा गरी दुई पटक पुज्ने दुर्गा पूजाको हिन्दु धर्म शास्त्रहरूमा विशेष महत्त्व रहेको उल्लेख गरिएको छ।हिन्दु धर्मालम्वीहरूले आज चैते दशै मनाएर भोलि विशेष उत्सवको साथ राम नवमी पर्व मनाउने गरेका छन्।
दसैँ अर्थात् नेपालीहरूको महान चाड अनि नवरात्रिका रूपमा प्रसिद्ध सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको पर्व। यो चैते दसैँ पनि असोज कात्तिकमा आउने मुख्य दसैँको एउटा प्रतिबिम्ब चाड हो। पुराना कथनहरूका अनुसार पहिले पहिले मुख्य दसैँ चैतमा पर्ने गर्दथ्यो तर उक्त समयमा सुख्खा भएर खडेरी पर्ने, मौसम बदली साथै दसैँको गरिष्ठ भोजन अनि हिँडडूलले धेरैजना बिरामी परेपछी दसैँलाई वर्षको मध्यमा सारीएको मान्यता छ। जे होस् जसो होस्, चैते दसैँको रौनक पनि कम छैन्। चैते दसैँलाई कतिपय ठाँउमा सानो दसैँ भन्ने चलन पनि छ भने भारत, बङ्गलादेश अनि म्यानमारमा चैते नवरात्रि भन्ने चलन पनि छ। यस वर्ष २०७३ को चाडपर्वको श्रृखलालाई यस वर्षको चैते दसैँ अनि भोलीको रामनवमीले समापन गरेको छ, यी पवहर्रु नै यस वर्षकालागि लगभग अन्तिम पर्व हो है। अब आजको अष्टमी पछीको भोलीको राम नवमी... अनि सकिए यस वर्षका चाडहरू।
चैत शुक्ल अष्टमिका दिन उपत्यकाभित्र गुह्येश्वरी, दक्षिणकाली, शोभाभगवती, रक्तकाली, नक्साल भगवती, मैतिदेवी र संकटामा बिहानैदेखि दर्शनार्थीको घुँइचो लाग्ने गर्दछ। तलेजु भवानी, हनुमान ढोका दरवार स्क्वायर, भक्तपुर दरवार स्क्वायर लगायतका उपत्यकाका मन्दिरहरूमा आज वली दिईन्छ र यस्ता वली दिने कार्यक्रमहरूमा नेपाली सेनाको समेत सहभागीता रहन्छ। वलीका क्रियाकलापहरू पर्यटकहरूले सार्वनजिक रूपमा हेर्न पाउँछन्, पर्यटकिय रूपमा पनि आजको चाड उत्तिकै महत्पूर्ण छ। अर्कोतर्फ प्राचिन समय देखिनै काठमाडौँ उपत्यकाका यी देवालयहरूमा वली चढाउने क्रम निरन्तर चलिरहेको छ। उपत्यका बाहिर पनि भगवति मन्दिरहरू अनि शक्तिपीठहरूमा समेत दर्शनार्थीको घुँइचो हुने गर्दछ। कतिपय भगवती मन्दिर क्षेत्रमा भने भव्य मेला लाग्ने गर्दछ।
आजकै दिन मर्यादा पुरूषोत्तम प्रभू श्री रामचन्द्र आफ्नो १४ वर्षे वनवास सकाएर अयोध्या फिर्नुभएको मानिन्छ, आफ्नी श्रीमती सीताको अस्मिता रक्षार्थ अनि पापी रावणको दुस्साहस र असुरमुखी व्यवहारबाट संसारलाई जोगाउन भगवान श्री रामले रावणको वध गर्नुभएको थियो। यसरी रावणको वध गर्नकालागि देवी दुर्गाले रामलाई मद्धत गर्नुभएको थियो, आज राम अनि दुर्गा लगायत अन्य धेरै देवीदेवताको पूजा गरिन्छ। यी सम्पूर्ण कुराहरू वहाँको १४ वर्षे वनवास भित्रै भएको थियो र आज अर्थात चैते दसैँका दिन वहाँको सकुशल आगमन भएकोमा अयोध्यावासी लगायत सबैले असत्यमाथी सत्यको जितको रूपमा चैते दसैँ मनाएका हुन् भन्ने सामाजिक मान्यता रहेका छन्।
मुख्य दसैँमा झै चैते दसैँमा पनि दुर्गा पुजा गरी मिष्ठान्न भोजन चढाइन्छ। देवी मन्दिरहरूमा देवी भागवत पाठ पारायण तथा कालिका पुराणका देविस्त्रोतहरू पाठ गरिन्छ। घरमा उपलब्ध खाद्यान्न परिकारहरूलाई बनाई तुल्याई खाई रमाइलो गरी चैते दसैँ मनाइन्छ। आज अशोकको फूल खाने गरिन्छ। फुल खादा रोगब्याधी नष्ट हुने आम विश्वास छ।
छोरी चेली लगायत दिदि वहिनी अनि कर कुटुम्भहरूलाई बोलाएर खुवाउने चलन रहेको छ। माशांहारीरुले माछा मासु खाने चलन छ र यसकालागि जनावरहरू वली दिईन्छ भने शाहाकारीहरूले भने घिरौला, भाण्टा, कुभिन्डो या अन्य फलफूललाई खुट्टाको टेको लगाएर वली दिने चलन छ।
असत्य अनि असमानता घटदै जाओस्, सत्य अनि सत्यवक्ताको सधैँ जित होस्। असत्य भन्दा सत्यको महत्त्व जिवन्त हुन्छ र भईरहोस्।
भस्मासुरको नलिहाड
यो ध्रुवचन्द्र गौतमको नाटकको नाम हो । यो मिथकीय नाटक पनि हो । अस्तित्वादी विसङ्गतिवादी चिन्तनमा यसमा रहेको कुरा नाट्य समीक्षक डा. अशोक थापाले बताएका छन् । थापाले आफ्नो विद्यावारिधि शोधमा लेखेका छन् - भस्मासुरको नलीहाड (२०३७) नाटक वि.सं.२०३६ सालको जनमत सङ्ग्रहकालीन परिस्थितिलाई दृष्‍टिगत गरी लेखिएको नाटक हो । यस नाटककको कथानक कुनै पृष्‍ठभूमिविना एक्कासि प्रारम्भ भएको छ । यसमा शक्तिप्राप्‍त भस्मासुरको नालीहाडको दुरुपयोग गरी सर्वसाधरणलाई आतङ्कित बनाउने घटनाक्रम प्रस्तुत गरिएको  छ । नाटक सुरु हुनासाथ यस नाटकको पात्र हतास र बेचैन मनस्थितिमा देखिन्छ । उसको अनुहारमा मानसिक छटपटी देखिन्छ । विनयले टाउको उचाल्ने, सुस्केरा हाल्ने, कपालमा हात दल्ने, केही लेख्‍नमा तल्लीन भएझैँ गरिरहन्छ । उकुसमुकुस भएर उफ्! गर्न पुग्छ । उठेर एताउता हिँड्न खोज्छ र लगतै एकाग्र र मलीन अनुहार लगाएर झोक्र्याउन थाल्छ । नमिठो ढ्याङ्ग्ग्रो ठोकेजस्तो आवाज आइरहन्छ र पात्र विनय अनायासै झस्किन्छ । ऊ हतास मनस्थितिमा सुस्केरा हाल्न थाल्छ । यस प्रकृतिको पात्रको मनोदशा विसङ्गत नाटकमा देखिन्छ । नाटकको प्रारम्भ नै विसङ्गत तरिकाले भएको छ ।
बाँझ
बाँझ शब्दले विभिन्न फरक-फरक अर्थ दिन्छ।
कोपा अमेरिका
कोपा अमेरिका (Copa América), (Campeonato Sudamericano de Fútbol स्पेनीमा र Copa Sul-Americana de Futebol पुर्तुगालीमा), १९७५ सम्म दक्षिण अमेरिकी फुटबल प्रतियोगिताको रूपमा परिचित एक अन्तर्राष्ट्रिय पुरुष फुटबल प्रतिस्पर्धा हो जसमा कोन्मेबोलका राष्ट्रिय टोलीहरूको एकाअर्काको समना गर्ने गर्छन्। यो हरेक चार वर्षमा आयोजना हुँदै आएको छ, यो सबैभन्दा पुरानो अन्तर्राष्ट्रिय महाद्वीपीय फुटबल प्रतियोगिता हो। यसले दक्षिण अमेरिका को महाद्वीपीय विजेताको निर्धारण गर्दछ। प्रतियोगितामा सन् १९९० को दशकदेखि उत्तरी अमेरिका र एसियाका टोलीहरू पनि भाग लिनको निमन्त्रणा गरिएको छ।
यसको उपाधि हालसम्म, दक्षिण अमेरिकी फुटबल सङ्घमा रहेका १० टोली मध्ये ८ राष्ट्रिय टोलीहरूले जित्न सफल भएका छन् जहाँ यसलाई फुटबलका महाशक्ति मानिएका राष्ट्रिय, उरुग्वेले १५ पटक, अर्जेन्टिनाले १५ पटक र ब्राजिलले ९ पटक कब्जा गरेका छन्। यसका अतिरिक्त, चिली, पाराग्वे र पेरूले दुई पटक यसको उपाधि चुमेका थिए भने बोलिभिया र कोलोम्बियाले समान एक-एक पटक यसको उपाधि हात पारेका छन्। प्रतियोगिताको हालको विजेता ब्राजिल हो। प्रतियोगितालाई विभिन्न दक्षिण अमेरिकी देशहरूमा आयोजना गरिन्छ। सन् २०१९ को संस्करणमा, एसियाली फुटबल महासङ्घमा देश कतार र जापानलाई प्रतियोगितामा भाग लिनका लागि आमन्त्रित गरिएको थियो।
दक्षिण अमेरिकी फुटबल सङ्घमा आबद्ध १० टोलीहरू बाहेक यसमा उत्तर, मध्य अमेरिका र क्यारिबियन फुटबल सङ्घमा आबद्ध राष्ट्रहरूलाई पनि खेलमा सहभागी बन्नका लागि निमन्त्रणा गरिने गरिएको छ, तथापि केही अपवादहरू भने कायमै रहेकम छन्। सन् २०१६ देखि, प्रतियोगितामा सामान्यतया १६ राष्ट्रहरूले सहभागी हुन्छन् जसमा १० दक्षिण अमेरिकी फुटबल सङ्घ र ४ उत्तर, मध्य अमेरिका र क्यारिबियन फुटबल सङ्घका राष्ट्रहरू पर्दछन्।
हालसम्मको नतिजा हेर्दा, १९ देशहरू यसमा सहभागी भएका छन् र यसको उपाधिलाई हालसम्म कुनै पनि दक्षिण अमेरिकी देश बाहेकका राष्ट्रहरू हात पार्न सकेका छैनन्। गैर-दक्षिण अमेरिकी देशहरू मध्ये सबैभन्दा राम्रो नतिजा मेक्सिकोले ल्याएको थियो जहाँ यो दुईपटक उपविजेता र एक पटक तेस्रो भएको थियो भने अर्को देश होन्डुरस एक संस्करणमा तेस्रो भएको थियो र संयुक्त राज्य अमेरिका सन् १९९५ मा भएको प्रतियोगितामा चौथो भएको थियो। छनोट चरण बिना सिधै प्रतियोगितामा प्रवेश पाउने यो एकमात्र अन्तरमहादेशीय फुटबल प्रतियोगिता हो।
अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा, यो हालसम्म सर्वाधिक धेरै पटक आयोजित भएको छ जसमा यसले अर्को प्रमुख फुटबल भिडन्त फिफा विश्वकपलाई समेत उछिनेको छ। ओलम्पिक खेललाई समेत पछि पार्दै यो, फुटबलको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक आयोजित भएको एक अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिता समेत हो। यो अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा, यो तीन ठूला प्रतियोगिताहरू जस्तै फिफा विश्वकप र युरोकपको समान एक प्रमुख प्रतियोगिता हो।
यसको पहिलो संस्करण सन् २०१६ मा, अर्जेन्टिनामा स्वतन्त्रताको एक सय वर्षको उपलक्ष्यमा आयोजना गरिएको थियो। यसमा ४ संस्थापक राष्ट्र अर्जेन्टिना, ब्राजिल, चिली र उरुग्वे सहभागी भएका थिए। प्रारम्भिक रूपमा, यो वार्षिक रूपमा सञ्चालन हुने गर्दथ्यो भने पछि यो केही वर्षको अन्तरालमा आयोजित भएको थियो। सन् २००७ उत्तरार्ध यसलाई यो प्रत्येक ४ वर्षमा आयोजना गरिन्छ, (अपवाद, सन् २०१५, २०१६, २०१९ र २०२१ का संस्करणहरू बाहेक)। यो प्रतियोगिता फुटबलको इतिहासको सबैभन्दा पुरानो प्रतियोगिताहरू मध्ये तेस्रो स्थानमा रहेको छ सन् २००७ को संस्करणमा, यसलाई प्रत्यक्ष रूपमा ५३ करोड दक्षिण अमेरिकीहरूले टेलिभिजन मार्फत हेरेका थिए जहाँ यसले जम्मा प्रसारण भएका १८५ देशहरूका ४ अर्ब दर्शकहरूले यसको मज्जा लिएका थिए।प्रतियोगितामा, खेलिने भकुण्डोलाई अमेरिकी खेलकुद उपकरण कम्पनी नाइकीले निर्माण गर्दछ।
सुरुवात
सन् १८५९ मा, दक्षिण अमेरिकाको सबैभन्दा पहिलो क्रिकेट तथा फुटबल क्लब, लिमाको स्थापन पेरूमा भएको थियो भने अर्जेन्टिनी फुटबल सङ्घको स्थापना सन् १८९३ मा, भएको थियो। २०औँ शताब्दीको सुरुमा, फुटबलको लोकप्रियतामा बढ्दै गइरहेको थियो, र महाद्वीपको राष्ट्रिय टोलीहरूको बीचमा पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धा सन् १९१० मा भएको थियो जहाँ अर्जेन्टिनाले मे क्रान्तिको शताब्दी वर्षको उपलक्ष्यमा एउटा कार्यक्रम आयोजना गरेको थियो। चिली र उरुग्वेले उक्त प्रथम प्रतियोगितामा, भाग जनाएता पनि यसलाई दक्षिण अमेरिकी फुटबल सङ्घले आधिकारिक प्रतियोगिता भने मानेको थिएन। त्यस्तै, अर्जेन्टिनाले आफ्नो स्वतन्त्रताको शताब्दी उत्सवको उपलक्ष्यमा, २ र १७ जुलाई १९१६ को बीच एक प्रतियोगिताको आयोजना गरेको थियो। प्रतियोगितामा चिली, उरुग्वे अर्जेन्टिना र पाराग्वे सहभागी भएका थिए। हाल कोपा अमेरिकाको नामले प्रचलिच यस प्रतियोगितालाई तात्कालिक समयमा, यसलाई काम्पेओनातो सुदआमेरिकानो दे फुतबोल को रूपमा परिचित थियो। पहिलो प्रतियोगिताको उपाधि उरुग्वेले हात पारेको थियो। प्रतियोगिताको सफलता देखेर, उरुग्वे फुटबल सङ्घकम एक सदस्य, एक्तोर रिबादाबियाले अर्जेन्टिना, ब्राजिल, चिली र उरुग्वे लगायत का राष्ट्रहरू मात्र संलग्न हुने गरि एक संयुक्त फुटबल सङ्घको स्थापनाको प्रस्ताव गरेका थिए र ९ जुलाई अर्थात् अर्जेन्टिनाको स्वतन्त्रता दिवसको उपलक्ष्यमा दक्षिण अमेरिकी फुटबल सङ्घको स्थापना भएको थियो। अर्को वर्ष, प्रतियोगिता फेरि उरुग्वेमा आयोजित गरिएको थियो। प्रतियोगिताको अन्तिम खेलमा अर्जेन्टिनालाई १-० ले हराउँदै उरुग्वेले फेरि अर्को पटक उपाधि जितेको थियो। उरुग्वेको सफलताले यस प्रतिस्पर्धालाई थप एकिकृत गर्न मद्दत गरेको थियो। सन् १९१८ मा रियो दि जेनेरियोमा फ्लूको प्रकोप पछि प्रतियोगितालाई एक वर्ष पश्चात्, ब्राजिलले सन् १९१९ मा आयोजना गरेको थियो। ब्राजिलले पूर्व विजेता उरुग्वेलाई १-० ले पराजित गरेको थियो। सन् १९२० को संस्करको प्रतियोगितालाई चिलीले आयोजना गरेको थियो जहाँ यसको विजेता उरुग्वे बन्न सफल भएको थियो।
सन् १९२१ को प्रतियोगिताको लागि, दक्षिण अमेरिकी फुटबल सङघमा आबद्ध भएको एक वर्ष पश्चात्, पाराग्वेले पहिलो पटक यस प्रतियोगितामा सहभागिता जनाएको थियो हुलियो लिबोनात्तीको गोलको सहायता मार्फत, अर्जेन्टिनाले पहिलो पटक प्रतियोगिताको उपाधि हात पारेको थियो। लगत्तैको वर्षहरूमा, उरुग्वेले प्रतियोगितालाई आफ्नो दब्दबामा राख्न सफल भएको थियो जुन तात्कालिक समयमा विश्वको सबैभन्दा ठूलो फुटबल प्रतियोगिता थियो। सन् १९२८, नेदरल्यान्डको राजधानी आमस्तर्दममा, भएको ग्रीष्मकालिन ओलम्पिक खेल अन्तर्गतको फुटबल प्रतियोगिताको फाइनल पराजित भएको अर्जेन्टिनाले सन् १९२९ दक्षिण अमेरिकी प्रतियोगितामा, बदला लिँदै उरुग्वेलाई पराजित गर्न सफल भएको थियो। यसै समयमा, सन् १९२६ र सन् १९२७ को प्रतियोगिताहरूमा, दुबै बोलिभिया र पेरूले प्रदापण गरेका थिए।
अव्यवस्थिति र रुकावट
सन् १९३० मा उरुग्वेमा सम्पन्न भएको पहिलो फिफा विश्वकपपछि उरुग्वे र अर्जेन्टिनाको फुटबल महासङ्घ बीचको दुश्मनीले प्रतिस्पर्धालाई धेरै वर्षसम्म रोकेको थियो। सन् १९३५ मा मात्र यो प्रतियोगिता विशेष संस्करणलाई आधिकारिक रूपमा सन् १९३९ मा पुनःस्थापित गर्न सम्भव भएको थियो। सन् १९३९ को प्रतियोगितालाई, पेरूले आयोजना गरेको थियो भने यसको उपाधि समेत उक्त राष्ट्रले कब्जा गरेको थियो। एक्वेडरले उक्त प्रतियोगिता मार्फत पहिलो पटक यस खेलमा सहभागी भएको थियो।
सन् १९४१ मा चिलीले यस वर्षको संस्करण सान्तियागो सहरको स्थापनाको ४००औँ वार्षिकोत्सवको उपलक्ष्यमा आयोजना गरेको थियो जसमा नवनिर्मित राष्ट्रिय रङ्गशाला एस्तादियो नास्योनालको क्षमता ३०,००० बाट ७०,००० दर्शकहरूमा विस्तार गरिएको थियो। टोलीको ठूलो लगानी र प्रारम्भिक सफलताको बावजूद, चिलीले अन्तिम खेलमा पूर्व विजेता अर्जेन्टिनासँग पराजित भएको थियो। उरुग्वेले सन् १९४२ को संस्करणको आयोजना गर्दै उपाधि समेत उचालेको थियो। चिलीले सन् १९४५ मा फेरि प्रतियोगिताको आयोजना गरेको थियो जहाँ टोली तेस्रो स्थानमा सिमित भएको थियो। फाइनल खेलमा, ब्राजिललाई पराजित गर्दै अर्जेन्टिनले पुन: यसको उपधि हासिल गरेको थियो।
८ वर्षको निष्क्रियता पश्चात्, सन् १९७५ मा, प्रतियोगिता कोपा अमेरिका (उच्चारण: कोपा आमेरिका) को नामबाट पुन: सुरु भएको थियो। प्रतियोगिताको कुनै निश्चित स्थल थिएन, र सबै खेलहरू प्रत्येक देशभर वर्षभरै खेलाइएको थियो। सेमिफाइनलमा प्रवेश पाउँदै पूर्व विजेताको साथ समूह चरणमा नौ टोलीहरूले भाग लिएका थिए। सन् १९८७ सम्म, यस प्रणाली प्रयोग गरेर प्रत्येक चार वर्ष यो प्रतियोगितालाई सञ्चालन गरिएको थियो।
मनाङ भाषा
मनाङ भाषा नेपालमा बोलिने चिनियाँ-तिब्बती भाषा हो। भाषाहरूको भाषिक विशेषताहरूमा उच्च स्तरको समानताको कारणले, तामाङ, गुरुङ, थकाली र मनाङ्बालाई सन्दर्भ गर्दै, मनाङ र यसको सबैभन्दा नजिकका भाषाहरू प्राय: साहित्यमा तामाङ भाषाहरूको रूपमा लेखिन्छन्।
एङ्ग्रो निगम
एङ्ग्रो निगम, (पूर्व एस्सो उर्वरक भनेर चिनिने), एक पाकिस्तानी बहुराष्ट्रिय कम्पनी हो जसले यसका सहायक कम्पनीहरू सहित, उर्वरक, खाद्य पदार्थ, रसायन, ऊर्जा र शैल रसायनको उत्पादनमा गर्ने गर्दछ। कम्पनीको प्रधान कार्यालय पाकिस्तानको कराचीमा रहेको छ।
मनाङ भाषा
स्थिति
यो भाषा अलिखित छ र लगभग मनाङ जिल्ला भित्र मात्र बोलिने छ, जसले यसलाई धम्कीको रूपमा वर्गीकृत गरेको छ, वक्ताहरूको सङ्ख्या घट्दै गएको छ। तिब्बतको निकटताका कारण, साथै यस क्षेत्रमा फैलिएको विभिन्न विश्वव्यापी भाषाहरूका कारण, मातृभाषाको प्रयोग नयाँ भाषाहरूको पक्षमा घट्दै गएको छ।
एङ्ग्रो निगम
यसको प्रमुख सहायक कम्पनीहरू एङ्ग्रो उर्वरक हो, जुन विश्वको सबैभन्दा ठूलो मल उत्पादकहरू मध्ये एक हो। अन्य प्रमुख सहायक कम्पनीहरूमा सिन्ध एङ्ग्रो कोल माइनिङ कम्पनी, एङ्ग्रो पावरजेन, र एङ्ग्रो पोलिमर समावेश छन्।
इतिहास
सन् १९५७ मा पाक ष्टानवाकद्वारा तेल खोज्ने क्रममा एस्सो / मोबिलको संयुक्त लगानीले सिन्धको डारकी नजिकै मारी ग्याँस क्षेत्र पत्ता लगाएको थियो।
एस्सोले त्यस क्षेत्रमा युरिया कारखानाको स्थापना गर्ने प्रस्ताव राखेको थियो जसले सन् १९६४ मा उर्वर कारखाना सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको थियो। त्यसपछिको वर्षमा एस्सो पाकिस्तान उर्वरक कम्पनी लिमिटेडलाई स्थापना गरिएको थियो, जसमा ७५% सेयर एस्सोको स्वामित्वमा रहेको थियो भने २५% सामान्यले सार्वजनिकको स्वामित्वमा रहेको छ।
युरिया कारखानाको निर्माण सन् १९६६ मा दहारकीमा सुरु गरिएको थियो भने सन् १९६८ मा यसको उत्पादन सुरु गरिएको थियो।
१,७३,००० टनको वार्षिक उत्पादन क्षमता सहित ४ करोड ३० लाख अमेरिकी डलरमा पाकिस्तानको बहुराष्ट्रिय निगमले यसमा त्यतिबेलाको सबैभन्दा ठूलो विदेशी लगानी गरेको थियो।
सन् १९९१ मा, एक्जनले विश्वव्यापी रूपमा मलमा यसलाई उर्वर गर्ने निर्णय गरेको थियो। एक्जन रसायन पाकिस्तान लिमिटेडका कर्मचारीहरूले अग्रणी अन्तर्राष्ट्रिय र स्थानीय वित्तीय संस्थासँगको साझेदारीमा एक्जनको ७५% सेयरको खरीद गरेका थिए। यो सायद अझै पनि पाकिस्तानको संयुक्त इतिहासको सबैभन्दा सफल कर्मचारी खरीद विक्री हो।
सन् १९९७ मा एङ्ग्रो रसायन पाकिस्तान लिमिटेडले नेदरल्याण्ड्सको रोयल भोपाकको बीच ५०/५० साझेदारीको आधारमा एङ्ग्रो भोपाक टर्मिनल लिमिटेड स्थापना गर्ने निर्णय गरेको थियो।
हालैको इतिहास
एङ्ग्रो कम्पनीलाई सन् २००३ मा स्थापना गरिएको थियो, जुन सन् २००६ मा एङ्ग्रोले खाद्य व्यवसायमा एङ्ग्रो खाद्यको स्थापना गरी उनीहरूको व्यवसायलाई विविधिकरण गर्ने निर्णय गरेका थिए।
सन् २००६ मा एङ्ग्रोले, एङ्ग्रो उर्जा लिमिटेडको स्थापना गरी बिजुली उत्पादन व्यवसायमा पनि उत्रेको थियो, जसलाई पछि सन् २००८ मा एङ्ग्रो पावरजेन लिमिटेडको नाम दिइएको थियो। यो देशको उर्जा सङ्कटसँग सामना गर्नका लागि भूमिका खेल्ने मूल उद्देश्यका साथ स्थापित भएको थियो।
सन् २००७ मा, एङ्ग्रो असाही बहुलकले मित्सुबिसीको साथ संयुक्त लगानीमा कम्पनीको स्वामित्व तल झारेको थियो र कम्पनीको नाम एङ्ग्रो पोलिमर एण्ड केमिकल्स लिमिटेड राखिएको थियो।
सन् २०१० मा, एङ्ग्रो रसायन पाकिस्तान लिमिटेडको विशाल विविधतालाई ध्यानमा राख्दै कम्पनीको नाम एङ्ग्रो नियन्त्रण निगम कम्पनीको रूपमा राख्ने निर्णय गरिएको थियो।
अन्तर्राष्ट्रिय विस्तार
सन् २०११ मा, एङ्ग्रो निगमले संयुक्त राज्य अमेरिकामा आधारित कम्पनी अल-सफा हलालको अधिग्रहणको साथ एक प्रमुख विश्वव्यापी विविधता ल्याएको थियो। यो नयाँ व्यवसाय उद्यम एङ्ग्रो फुड्स क्यानाडा लिमिटेड र यसको सहायक एङ्ग्रो फुड्स संयुक्त राज्य अमेरिका, सिमित दायित्व कम्पनी अन्तर्गत आउँदछन्। अल सफा हलालले उत्तरी अमेरिकामा ७० लाख जनसङ्ख्यालाई लक्षित गरेको छ।
खमारी
खमारी अथवा गम्भारी पीपलका जस्ता पात, सेतो बोक्रो, पहेँला फूल र फल हुने, दूध निस्कने एक जातको रूख हो ।
चम्सुरे घाँस
चम्सुरे घाँस पोथ्रा वर्गमा पर्ने गाईवस्तुलाई घाँसको रूपमा प्रयोग गरिने वनस्पति ।
बाँझ (वनस्पती)
बाँझ वा तिखे बाँझ (Quercus leucotrichophora) खोलाका किनारतिर उम्रने, लाम्चा मसिना पात हुने एक प्रजातिको वनस्पति हो। यो फूल फुल्ने तथा सदाबहार वनस्पति हो।
वितरण
बाँझ नेपाल लगायत उत्तरी भारत, म्यानमार, पाकिस्तान तथा श्रीलङ्कामा पाइने गर्छ। यो वनस्पति नेपालमा समुन्द्र सतहबाट १५०० देखी २७०० मिटरको उचाईका जङ्गलहरूमा पाइने गर्छ।
भक्ति गीत
नेपालमा भक्तिगीत तथा भजनहरू
काठमाडौँ उपत्यकाभित्र भजनको परम्परा लिच्छविकालदेखि नै भएको हुनुपर्दछ। किनभने केही लिच्छविकालीन अभिलेखहरूमा ईश्वर प्रार्थनाका हरफहरू फेला परेका छन्। उदाहरण स्वरूप हाँडीगाउँ सत्यनारायण स्थानको अभिलेखलाई लिन सकिन्छ। उक्त अभिलेखको ७३ औँ हरफमा "भगवत्तो द्धैपायनस्य स्तोत्रङकृत मनप्ररमेण" भनी अनुपरम भन्ने व्यक्तिले भगवान् द्धैपायन अर्थात् कृष्णको स्तुति गरेको पाइन्छ। लिच्छविकालीन नेपालमा बोलचालको भाषा के थियो भन्ने निश्चित नभए पनि संस्कृत भाषा भने राज्यको भाषाको रूपमा रहिसकेको देखिन्छ। त्यसबेलाको बोलचालको भाषामा केही भक्तिगीत, श्लोक, प्रार्थना र भजनहरू थिए होलान्।
लिच्छविकालपछिको अन्तरिमकाल अथवा ठकुरीकालमा काठमाडौँ उपत्यकाभित्र धेरै धार्मिक तथा साँस्कृतिक नाचगानहरू देखा पर्न थाले जसमा नृत्येश्वरको वन्दना स्वरूप लयबद्ध गरी प्रार्थना गीत गाउने चलन पनि चल्न थाल्यो। वास्तवमा भगवान्को वन्दना पनि भजन नै हो। उपत्यकाभित्र ठकुरीकालदेखि चलिआएको नाचगानहरू जस्तै किलागलको देवीनाच, भक्तपुरको देवीनाच, नरदेवीको श्वेतकाली नाचहरूको सुरुमा नृत्येश्वर र सम्बन्धित देवदेवीहरूको स्तुति गरी वन्दना गरेको पाइन्छ।
नेपाल संवत्को आरम्भ अर्थात् आजभन्दा ११ सय वर्षअघि नै भारतको उडिसा र बङ्गाल राज्यहरूमा त्यतिबेला नै प्रसिद्धि पाइसकेका तान्त्रिकहरूले रचेका "चर्यागीत"हरू सोहीबेला नेपाल उपत्यकाभित्र पनि आइसकेका थिए। यी चर्यागीत नेपालमा "चचा" गीतको नामले अझै हाम्रा बौद्ध मन्दिर तथा विहारहरूमा बेलाबखत पर्वमा गाउने चलन चलिरहेको छ।
इक्वेडर राष्ट्रिय फुटबल टोली
इक्वेडर राष्ट्रिय फुटबल टोली (उच्चारण:सेलेक्स्योन नास्योनाल दे फुटबोल दे एक्वादोर) ले सन् १९३८ देखि अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिताहरूमा इक्वेडरको प्रतिनिधित्व गर्दछ। यो इक्वेडर फुटबल सङ्घ (Federación Ecuatoriana de Fútbol (उच्चारण: फेदेरास्योन एक्वातोरियाना दे फुतबोल) को नियन्त्रणमा रहेको छ। यो सन् १९२६ मा, फिफा र पछि दक्षिण अमेरिकी फुटबल सङ्घमा आबद्ध भएको थियो। हालसम्म, यस राष्ट्रिय टोलीका अन्तर्राष्ट्रिय खेलहरूमा सर्वाधिक धेरै उपस्थिति जनाएका खेलाडी इबान उर्तादो हुन् जसले हालसम्म १६८ पटक राष्ट्रको प्रतिनिधित्व गरिसकेका छन्।
उरुग्वेमा सम्पन्न प्रथम फिफा विश्वकपको उद्घाटनमा भाग लिन आमन्त्रित गर्दा अस्वीकार गरेको इक्वेडरले सन् २००२ सम्म प्रतियोगितामा प्रवेश पाउन सकेको थिएन। ब्राजिल र उरुग्वेलाई पछि पार्दा, विश्वकप छनोट अभियानमा आगुस्तिन देलादो, आलेक्स आगिनागा, इबान उर्तादो , उलिसेस दे ला क्रुस र इबान काबिएदेस जस्ता खेलाडीहरू अगाडि आएका थिए जसले अर्को दशकमा इक्वेडर गरेको उपलब्धिहरूका लागि भागिदार थिए। सन् २००६ को यादगार विश्वकप अभियानमा दोस्रो चरणमा पुगेको टोलीलाई सन् २००७ को कोपा अमेरिकामा राम्रो प्रदर्शनको अपेक्षा गरिएको थियो तथापि, टोली समूह चरणबाटै बाहिरिएको थियो। भेनेजुएलाको साथ, टोलीले हालसम्म कुनैपनि महाद्वीपीय प्रतियोगिता जित्न सकेको छैन।उनीहरूको सबैभन्दा राम्रो प्रदर्शन सन् १९५९ र सन् १९९३ को दक्षिण अमेरिकी फुटबल प्रतियोगिताको चौथो स्थान सम्म पुग्नु थियो जहाँ उनीहरूले दुबै प्रतियोगिताहरू आफ्नै देशमा आयोजना गरेका थिए। इक्वेडरको राष्ट्रिय फुटबल टोलीले, उनीहरूको अधिकांश खेल, राजधानी क्वेतो स्थिति एस्तादियो ओलिम्पिको आतावाल्पामा खेल्दछ जसको स्थापना सन् १९५१ मा भएको थियो। यसको प्रारम्भिक दर्शक क्षमता ४५,००० रहेता पनि यसलाई पछि, ३५,७२४ मा, घटाइएको थियो।
भक्ति गीत
नेपालमा भक्तिगीत तथा भजनहरू
मल्लकालको सुरुदेखि नै धार्मिक नाटकहरूको प्रचलन हुन थालेको देखिन्छ। राजा अरिमल्ल देवको समय नेपाल संवत ३२१ (वि.सं.१२०१) देखि ३३६ (वि.सं.१२१६)मा लेखिएको "मही रावणवध्" नाटकले यो कुराको पुष्टि गर्दछ। मल्लकालभरि करिब ४०० वर्षसम्म यस्ता धेरै नाटकहरू रचिए र मञ्चन गरिए। यी सबै नाटकहरू भक्तिगीतहरूले भरिपूर्ण हुन्थे। मल्लकालमा संस्कृत, मैथली, नेवाः, भोजपुरी र अवधि भाषामा समेत भक्तिगीतहरू रचिएका थिए। नेवाः भाषामा भक्तिगीतहरूको रचना नेपाल संवत् ६१६ अर्थात् वि.सं. १४९६मा राजा रायमल्लको समयमै विकसित भैसकेको देखिन्छ। त्यतिबेलाको जयदेवको गीत गोविन्दलाई नेवाः भाषा र अक्षरमा सारिएको हस्तलिखित ग्रन्थ नेपाल राष्ट्रिय अभिलेखालयमा छ। सन् १६२८ (वि.सं.१५७१)मा राजा जगत्ज्योर्ति मल्लद्वारा रचिएको "गीता पञ्चशिका" र सन् १५०२ (वि.सं. १४४५)मा राजा जगत्प्रसाद मल्लद्वारा रचित "पद्यसमुचय" का भक्तिगीतहरूले पनि निकै प्रसिद्धि पाएका थिए। मल्लकालमा जनस्तरमा पनि धेरै भक्तिगीतहरू रचिएका थिए। त्यस बेलाका प्रसिद्ध भक्तिगीतकारहरू मध्ये पण्डित जयत (ई.१३८०), (वि.सं.१३२३) मानिक (ई.१३७७), (वि.सं.१३२२) धर्म गुप्त(ई.१६३०), (वि.सं.१५७३) मैथिली कवि वंशमणि जो प्रताप मल्लका समकालीन थिए, गणेश र धनपति जो रणजीत मल्लका समकालीन थिए।
मल्लकालीन समाजमा भक्तिगीत तथा भजनको ठूलो महìव र महिमा थियो। टोलटोलमा भजनघरहरू बन्ने, मन्दिर र सत्तलहरूमा पनि साँझ बिहान भजन गाउने चलन व्यापकरूपमा चल्न थाल्यो। मल्ल राजाहरू स्वयं भक्तिगीतहरू रच्दथे। त्यस बेलाको राजकीय भाषा मैथली र नेवाः भाषामा प्रशस्त भजनहरू रचिएका र गाइएका थिए। पाटनका राजा सिद्धिनरसिंह मल्ल भक्तिगीतकार थिए भने राजा योगनरेन्द्र मल्ल प्रख्यात सङ्गीतकार थिए। सिद्धिनरसिंह मल्लले 'श्री सिद्धिनरसिंह स्वामिको गीत' शीर्षकमा २२ वटा भजनहरूको हस्तलिखितग्रन्थ नेपाल राष्ट्रिय अभिलेखालयमा राखिएको छ। भगवान् श्री कृष्णको जीवनीसँग सम्बन्धित यी भजनहरू नेवाः भाषा र नेवाः लिपिमा लेखिएका छन्। प्रत्येक भजनको अन्तमा राजा सिद्धिनरसिंह मल्लले आफ्नो नाम उल्लेख गरेको छ। त्यस्तै काठमाडौँका राजा प्रताप मल्ल पनि प्रसिद्ध कवि थिए। उनी आफूलाई कवीन्द्र अर्थात् कविहरूको राजा भन्न रुचाउँदथे। मल्लकालमा रचिएका र गाइएका भजनहरू अझै उपत्यकाका विभिन्न भजन घरहरूमा, मठमन्दिरहरूमा गाइँदैछन्।
इक्वेडर राष्ट्रिय फुटबल टोली
सन् १९८८ मा, दुसान द्रास्कोभिच राष्ट्रिय टोलीमा आबद्ध भएसँगै टोली सुधार तर्फ उन्मुख भएको थियो जहाँ यसले सन् १९९३ को कोपा अमेरिकामा चौथो स्थान हासिल गर्न सफल भएको थियो। यो दक्षिण अमेरिकी छनोट खेलमा, दोस्रो स्थान प्राप्त गरेसँगै टोली, सन् २००२ मा पहिलोपटक फिफा विश्वकपमा सहभागी भएको थियो।
भक्ति गीत
नेपालमा भक्तिगीत तथा भजनहरू
मल्लकालीन राजाहरू श्रीनिवास मल्ल, योगनरेन्द्र मल्ल, पार्थिवेन्द्र मल्ल, भूपालेन्द्र मल्ल आदि राजाहरूले पनि भक्तिगीतहरू रचेका थिए। भक्तपुरका राजाहरू जयस्थिति मल्ल, जगत्ज्योर्ति मल्ल, जगत्प्रकाश मल्ल, सुमति जयजितामित्र मल्ल, रणजीत मल्ल त्यस युगका प्रसिद्ध कवि तथा नाटककारहरू मध्ये गनिन्थे। मल्लकालको भक्तिगीतहरूमा राजा भूपतीन्द्र मल्लद्वारा निर्माण गरिएको पाँचतल्ले मन्दिरको गुणगान र वर्णन गरिएका भजनहरू भक्तपुरमा अझै गाइन्छन्। राजा भूपतीन्द्र मल्लले लेखेका नाटकहरू जस्तै "विद्याविलाप", "महाभारत" आदिमा भक्तिगीतहरू प्रशस्त थिए भने राजा रणजीत मल्लले पनि धेरै नाटक तथा भक्तिगीतहरू रचेका थिए। राजा भूपतीन्द्र मल्लले लेखेको मैथली भाषाका गीतहरूको सङ्ग्रह नेपाल राष्ट्रिय अभिलेखालयमा छ। महिन्द्र मल्ल (सन् १५६०-१५७४)का कृष्णका भजनहरू र राजा भूपालेन्द्र मल्लकी श्रीमती रानी ऋद्धिलक्ष्मी (सन् १६८७-१७००)ले लेखेका भक्तिगीतहरू अझै उपत्यकाका भजनघरहरूमा गाइन्छन्। १८ औँ शताब्दीका प्रसिद्ध कवि अमृतानन्द पण्डितले पनि धेरै भक्तिगीतहरू रचेका थिए। कृष्णको रासलीलासँग सम्बन्धित कवि विद्यापतिका भक्तिगीतहरू अझै प्रसिद्ध छन्। यी गीतहरू प्रत्येक महिनाजसो फरकफरक मात्र होइन त्यस महिनाको प्रमुख देवदेवीहरूको समेत गुणगान गरी गाइएका पाइन्छन्।