cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
आँक
उपयोगिता
यसको पात,काण्ड र जरामा कीटनाशक, आन्तरिक बिष र प्रतिकारक पदार्थहरू पाइन्छन्। आँकको बोटको सम्पूर्ण भागलाई धूलो पारी एसिटोनसँग मिसाई त्यसबाट निस्केको रसले उपचार गरेको अनाजलाई धानमा लाग्ने घुनको आक्रमणबाट बचाउँछ। यसको काण्डलाई ५ प्रतिशतको अल्कोहलको उपचारबाट निस्केको रसले पिठ्यूँमा ईंटाको आकार भएको पुतली (Plutella xylostella) का लाभ्रेहरूलाई नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। आँकको पातको धूलो वा झोलले घरको झिंगा, लामखुट्टेका लार्भा र वनस्पतिका पात खाने धेरै थरीका लाभ्रेहरूको पनि नियन्त्रण हुने बताईएको छ। भारतमा पनि यो वनस्पतिलाई विभिन्न थरीका कीराहरूको नियन्त्रण गर्न प्रयोग गरिन्छ। आँकले सलह (Schistocerca gregaria) र धमिराहरूलाई पनि नियन्त्रण गर्न सक्छ। ५० ग्राम सुकाईएको आँकको पातको धूलो प्रति किलोग्राम मुसुरो र गहुँमा अलग अलग मिसाएर राख्दा तिनमा लाग्ने क्रमशः बोडीको घुन (Callosobruchus chinensis) र धानको घुन (Sitophilus oryzae) नियन्त्रण भएको पाईएको छ। त्यस्तै आँकको २०० ग्राम हरियो पातलाई दगल्च्याएर १ लिटर पानीमा १२ देखि १५ घण्टा सम्म ढड्याएर प्राप्त भएको रसले उपचार गरेको प्रत्येक हप्तामा १ पटकको दरले ४ देखि ५ पटक सम्म बन्दाकोपीमा लाग्ने कीराहरूलाई केही मात्रामा नियन्त्रण गर्न सकेको अनुसन्धानबाट प्रमाणित भएकॊ छ।
आर्थिक महत्त्व
आँकको काण्डको बोक्राबाट बलियो सेतो र रेशमी रेशा प्राप्त गर्न सकिन्छ। प्राप्त रेशा उच्च गुणस्तरको हुने र त्यसबाट धागो डोरी र माछ मार्ने जाल बनाईन्छ। यसको काण्डलाई पानीमा ढड्याइन्छ पिटेर रेशा निकालिन्छ। त्यस्तै यसको फलबाट प्राप्त रुवामा केही अनुपातमा सिमल वा कपासको रुवा मिसाई सिरक, डसना, तकिया आदि बनाईन्छ। आँकको कलिलो तथा हरियो काण्ड र पातलाई हरियो मल (Green manure)को रूपमा प्रयोग गरिन्छ। परम्परागत तरिकाले बारुद बनाउँदा यसको काण्डको कडा भागलाई डढाई प्राप्त खरानीको केही प्रतिशत प्रयोग गरिन्छ। नेपालका विभिन्न आयुर्वेद औषधि निर्माता कम्पनी र जडिबुटी व्यापारीहरूले यसको चोप खरीद गर्ने गर्दछन्।
आयुर्वेदिक तथा परम्परागत प्रयोग
आँकको जराको बोक्रा रगतमासी आँऊ परेको निको पार्न, शरीरमा पसिना आउने क्रियालाई बढाउन र कफ बाहिर निकाल्न प्रयोग गरिन्छ। जराको बोक्राको लेदो हातीपाईले रोग लागेको बेला सुन्निएको भागमा दलिन्छ। पातको रस (Tincture) केही समयको फरकमा बारम्बार आईरहने ज्वरोलाई निको पार्न प्रयोग गरिन्छ। यसको चोपले पोल्छ तर सिउँडी सँग मिसाएर कब्जियतलाई हटाउन प्रयोग गरिन्छ। यसको फूल गुलियो र तीतो हुन्छ र त्यसलाई धूलो बनाई रुघाखोकी दम जुका परेको र अपचको उपचार गर्न एवं घाउ निको पार्न प्रयोग गरिन्छ। आँकको वोट हर्षा, रक्तविकार, टाउको र कान दुखेको, दुबी, बाबासीर, अल्सर, शरीरमा गाँठागुठी आएको कुष्ठरोग, भिरिङ्गी, रगतमासी, आंऊ, बान्ता, पखाला, पेटमा जुका परेको, हातखुट्टाको जोर्नी र मांसपेशी दुखेकोसुन्निएको शरीरभित्रका मुटु, कलेजो, फियो, पित्तथैली, फोक्सो आदि अङ्गहरू सुन्निएको अवस्थामा उपचार गर्न प्रयोग गरिन्छ। यसको वोटको सुकाईएको भागहरू दुधसँग दैनिकको रूपमा प्रयोगगर्दा कलेजोको लागि राम्रो हुन्छ। आँकको नयाँ टुसालाई पिंधेर रस निचोरी दाद र अन्य छाला सम्बन्धि रोगमा दल्दा निको हुन्छ। चोप तीतो र तातो हुन्छ एवं कब्जियत, दुबी, शरीरको गाँठागुठी, शरीर भित्र आन्तरिक श्राव जम्मा भएको (Ascites)तथा पेटको रोगहरूको उपचार गर्न र पिलोलाई पकाउन प्रयोग गरिन्छ। पातबाट पक्षघात जोर्नी दुखेको, सुन्निएको कान दुखेको तथा घाउलाई उपचार गर्न सकिन्छ।
मनाङ- मर्स्याङ्दी क्लब
मनाङ मर्स्याङ्दी क्लब नेपालको 'क' श्रेणीको फुटबल क्लब हो । यस फुटबल सबैभन्दा धेरै पटक नेपालको राष्ट्रिय लिग जित्ने एकमात्र फुटबल क्लब हो। जसले हालसम्म ७ पटक शहिद स्मारक ए-डिभिजन लिग जितेको छ । भने अन्तिम पटक २०१४ मा राष्ट्रिय लिग जितेको थियो । सन् १९८६ १९८७, १९८९ २०००, २००३, २००६, २०१४ गरी सात पटक सम्म राष्ट्रिय लिग जितेको यस क्लबले सन् २०१३ सालमा अन्तर्राष्ट्रिय उपाधिका रूपमा किङस् कप जित्न सफल भएको थियो ।
स्थापना नामाकरण
मनाङ मर्स्याङदी क्लब झगडाबाट सुरु भएको एउटा क्लब हो । ठमेल ११ र थ्रीस्टार क्लब बीचको बि-डिभिजनको खेल हुँदा बिजेता टोली ए-डिभिजनमा उक्लने अवस्था थियो । तर खेल अन्त्य नहुदै खेलाडी बीच विवाद सुरु भयो । विवादित खेलमा थ्री स्टार विजयी भयो । र झगडा गरेको आरोपमा ठमेल ११ लाई प्रतिबन्ध लगाइयो । प्रतिबन्धित ठमेल ११ मा खेलाडी र पदाधिकारीले नंया क्लब स्थापना गरे । मनाङबाट आएका मानिसहरूले यसमा लगानी गरे । सुरुमा यसको नाम मर्स्याङदी- मनाङ क्लब थियो । त्यस थ्री स्टार र मनाङ मर्स्याङदी क्लब स्थापना काल देखि नै प्रतिद्वन्दीको रूपमा उदाएका थिए ।
डी डिभिजनबाट ए डिभिजन
मनाङले त्यो समयमा समूह डिभिजनबाट ए डिभिजन सम्म पुग्दा सबैमा च्याम्पियन भएको थियो । अझ कुनै पनि खेल हारेको थिएन । ०४३ अघि ए-डिभिजनमा बढुवा भएको मनाङले त्यसपछि निरन्तर सफलतामा आफूलाई अब्बल बनायो । ‘ए’ डिभिजन उक्लिएपछि मनाङले पछि फर्कनुपरेको छैन । त्यसपछि मनाङ ०४३ सँगै ०४४ र ०४६ मा पनि च्याम्पियन बन्यो ।
२०७५ सिजन
रेलिगेसन बिनाको लिगमा मनाङ मर्स्याङ्दी च्याम्पियन भएको थियो । मछिन्द्र विरुद्धको अन्तिम खेलमा बाहेक सबै खेलमा यो क्लब विजयी भएको थियो ।
बर्तमान खेलाडीहरू
अन्तिम समय २ अक्टोबर सम्मको मनाङ मर्स्याङ्दीका खेलाडीहरू.
प्रायोजकहरू
मनाङ मर्स्याङ्दी क्लबका वर्तमानका प्रायोजकहरू:
जितेका उपाधिहरू
१९८६ १९८७, १९८९ २०००, २००३, २००६, २०१४, २०१८-१९ २००४ २००३ २००७ २००४, २००५ ,२०१२ २०११ २०७३ २०१२ २०१२
अन्तर्राष्ट्रिय उपस्थितिहरू
१९८८:छनोट चरण २००६:समूह चरण २०१४:अन्तिम चरण
भूपि शेरचन
भूपि शेरचन (वि.स. १९९२-२०४६) नेपाली आधुनिक कवि हुन् । सन् १९६९ मा उनी घुम्ने मेचमाथि अन्धो मान्छे कृतिको लागि साझा पुरस्कारबाट सम्मानित भएका थिए ।
सुरुवाती जीवन
भूपी शेरचनको (वास्तविक नाम: भूपेन्द्रमान शेरचन) जन्म वि.सं. १९९२ साल पुस (१४ मे १९३७ ] महिनामा मुस्ताङ जिल्लाको थाक टुकुचेमा भएको हो । भूपी ६ वर्षका हुँदा उनकी आमाको मृत्यु भएको थियो । मातृ वात्सल्यविहीन भूपी अत्यन्त स‌म्वेदनशील थिए ।
शिक्षा
अध्ययनको लागि उनी बनारस गए । उनले बि.ए. सम्म अध्ययन गरेका थिए ।
व्यक्तिगत जीवन
उनले दुई विवाह गरे। दोस्री सहयात्री कान्तिसँग उनले २०२५ सालमा अन्तर्जातीय विवाह गरेका थिए।
सेवा, पेसा र संलग्नता
उनी विभिन्‍न संगसंस्ता तथा पेसामा संलग्‍न थिए।
कृति र रचनाहरू
भूपी शेरचनका प्रकाशित कृतिहरू:-
१. परिवर्तन (नाटक, २०१० साल) २. नयाँ झ्याउरे (कविता,२०१० साल) ३. निर्झर (कविता, २०१५ साल) ४. घुम्ने मेचमाथि अन्धो मान्छे (कविता, २०२५ साल) ५. अल्झेछ क्यारे पछ्यौरी (गीत)
पुरस्कार
१. साझा पुरस्कार(२०२६) 'घुम्ने मेचमाथि अन्धो मान्छे' कविता संग्रहको लागि २. गोरखा दक्षिणबाहु—दोस्रो(२०४२)
मृत्यु
भूपीको निधन २०४६ साल जेठ १ गते, काठमाडौँमा भयो ।
राजपङ्खी लोखर्के
राजपंखी लोखर्के नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो । यस जनावरलाई नेपालको विभिन्न ठाउँमा छुट्टा छुट्टै नामले चिनिन्छ । कुनै ठाउँमा यसलाई कोइरालो भनिन्छ । खाम भाषामा यसलाई ह्याप भनिन्छ । त्यस्तै कुनै ठाउँमा यसलाई चरिबाघ भनेको पनि सुनिन्छ । कुनै ठाउँमा यसलाई राजपंखी भनिन्छ । कुनै ठाउँमा यसलाई ठुलो चमेरो पनि भनिन्छ । अलग अलग नामले चिनिने यो जनावर अब लोप हुने परिस्थितीमा छ । दिउँसु अँधेरो अथवा झ्याम्म परेको झाडीमा अथवा रुखको टोड्कामा गुँड लगाएर बस्ने यो जनावर राती आफ्नो खाना खोज्न निस्किन्छ । यो एक मांशहारी जनावर भएकोले मुसा तथा साना साना चराहरूको सिकार गर्छ । रातमा बिरालोको जस्तै तर बिरालोको भन्दा लामो (म्याउँ) को आवाज निकाल्छ ।
शारिक बनौट
यसको चारवटा खुट्टा र पुछर हुन्छ । नाख मुख बिरालो जस्तै हुन्छ । यसको पुरा शरिर चमेरोको शरिर जस्तै छालाको पखेटाले ढाकिएको हुन्छ । चमेरोको शरिर पातलो झिल्लिले ढाकिएको हुन्छ भने यसको शरिर मोटो छालाले ढाकिएको हुन्छ । छालाको पखेटा फैलाएर यो चमेराले झैं एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा उडेर जान सक्छ । त्यसैले यसलाई कतै कतै ठुलो चमेरो पनि भनिन्छ । छालाको पखेटा भएकाले यसलाई छाला पखेटे पनि भनिएको सुनिन्छ । यसको पेट भित्र पसेको हुन्छ । यसो हेर्दा यसको शरिरमा छाला बाहेक अरु केही पनि देखिन्न । त्यसैले नेपालको पश्चिम तिर पेट भित्र पसेको मान्छे अथवा पशुलाई "कोइरालो को जस्तै भुँडी छ" भन्ने गरिन्छ ।
जन विश्वास
रातीमा कोइरालोले आवाज निकाल्यो भने नजिकै गाउँमा कसैको मृत्यु हुन्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ । पश्चिम नेपालमा यस सम्बन्धमा एक देउडा गित पनि बनाइएको छ जुन यस प्रकार छ :- काला गाउँ कोइरालो बास्यो रोल मर्यो गिरी। यस गितले अछाम जिल्लाको कालागाउँ भन्ने गाउँमा कोइरालो बासेकोले रोल भन्ने गाउँमा गिरी मरेको भन्ने बोध गराउँछ । द्वापर युगमा भगवान श्रीकृष्ण बालक छँदा कंशले पुतना नामको राक्षसीलाई कृष्णलाई मार्ने जिम्मा लगाएको थियो । पुतनाले कृष्णलाई मार्न आफ्नो दूधमा विष लगाएर बालक कृष्णलाई दूध चुसाउन थाली । कृष्णले दूध चुस्ने क्रममा पुतनाको आन्द्रा, भुँडी सहित चुसेर मारेकाले त्यसै पुतनाको शरिरबाट कोइरालो बनेको भन्ने जनविश्वास रहेको छ ।
सिटी डेभलपमेण्ट बैंक
सिटी डेभलपमेण्ट बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "ख वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो विकास बैँक हो।
आधिकारिक वेबसाईट
www.citybanknepal.com
हरियाणा
परिचय
हरियाणा उत्तर भारतको एक प्रान्त हो जसलाई पञ्जाबबाट सन् १९६६ मा अलग गरिएको थियो। यसको सीमानाहरू उत्तरमा पञ्जाब र हिमाचल प्रदेश, पश्चिम तथा दक्षिणमा राजस्थान सँग, र पूर्वमा उत्तराखण्ड, उत्तर प्रदेश र यमुना नदी छन्। भारतीय राजधानी दिल्लीको तीन तर्फ हरियाणाको सीमानाले छुन्छ जसले गर्दा राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्र दिल्लीको एउटा ठूलो हिस्सा हरियाणामा शामिल छ। हरियाणा प्रदेशको राजधानी चण्डिगढ हो जुन केन्द्र शासित प्रदेश सँग संगै पञ्जाबको पनि राजधानी हो।
प्रति व्यक्ति आयको हिसाबले हरियाणा पूरै भारतमा मात्र गोआ र दिल्ली भन्दा पछि छ। हरियाणाको प्रति व्यक्ति औसत आय २९,८८७ रूपियाँ/वर्ष (वर्ष २००६) छ।. हरियाणालाई पूरै भारतको विकासको अग्रदूत समझिन सकिन्छ।. हरियाणा औद्योगिक उत्पादनको मामिलामा देशको सबैभन्दा अग्रणी राज्यहरू मध्य एउटा हो जसको बानगी तल दिईयेको उद्योगहरूमा हरियाणाको भागीदारी सहजै हेर्नु सकिन्छ: गुडगांउ शहर सूचना प्रविधि र अटोमोबाइल उद्योगको एउटा प्रमुख केन्द्रको रूपमा बढ्दै छ। यो निर्माण क्षेत्रको पनि एउटा प्रमुख केन्द्र हो यो मारुति उद्योग लिमिटेड, जुन की भारतको सबैभन्दा ठूलो अटोमोबाइल निर्माता कम्पनी हो, र हीरो होंडा लिमिटेड, जुन दुईचक्के वाहनहरूको दुनियाको सबैभन्दा ठूलो निर्माता हुनको घर हो। पानीपत, पंचकूला र फरीदाबाद पनि औद्योगिक केन्द्र हुन, पानीपत रिफाइनरी दक्षिण एसियामा दोस्रो सबैभन्दा ठूलो रिफाइनरी हो।.
इतिहास
हुनत हरियाणा अब पञ्जाबको एक हिस्सा छैनमा यो एक लामा समयसम्म ब्रिटिश भारतमा पञ्जाब प्रान्तको एक भाग रहेकोछ, र यसका इतिहासमा यसको एक महत्त्वपूर्ण भूमिका छ। हरियाणाका बानावाली र राखीगढी, जो अब हिसारमा छन्, हिंदू सभ्यताको हिस्सा रहेकोछ, जो ५००० सालभन्दा पनि पुरानो हो|
वैदिक काल
सिन्धु घाटी जति पुरानो धेरै सभ्यताहरूका अवशेष सरस्वती नदीका किनारा पाइन्छन्। जसमा नौरंगाबाद र मिट्टाथल भिवानीमा, कुणाल, फतेहाबाद मे, अग्रोहा र राखीगढी हिसारमा, रूखी रोहतकमा र बनवाली सिरसा जिल्लाहरूमा प्रमुख छ। प्राचीन वैदिक सभ्यता पनि सरस्वती नदीका तटका आस पास फली फूली। ऋग्वेदका मंत्रोंको रचना पनि यहीं भएको छ। केहि प्राचीन हिंदू ग्रन्थोंका अनुसार, कुरुक्षेत्रको सीमाहरू, मोटे गरिमा हरियाणा राज्यको सीमाहरू छन्। तैत्रीय अरण्यक ५.१.१का अनुसार, कुरुक्षेत्र क्षेत्र, तुर्घना ( श्रुघना / सुघ सरहिन्द, पञ्जाबमा )का दक्षिणमा, खांडव ( दिल्ली र मेवात क्षेत्र )का उत्तरमा, मारू ( मरुभूमि )के पूर्वमा र पारिनका पश्चिममा छ। भारतका महाकाव्य महाभारतमे हरियाणाको उल्लेख धेरै जसोन्यकऔर बहुधनके रूपमा गरिएको छ। महाभारतमा वर्णित हरियाणाका केही स्थान आजका आधुनिक शहरहरू जस्तै, प्रिथुदक (पेहोवा), तिलप्रस्थ (तिल्पुट), पानप्रस्थ (पानीपत) र सोनप्रस्थ (सोनीपत)मे विकसित भएका छन्। गुडगाँवको अर्थ गुरूका ग्राम यानि गुरू द्रोणाचार्यका गाँवबाट छ। कौरवहरूर पांडवोंका बीच भयो महाभारतको प्रसिद्ध युद्ध कुरुक्षेत्र नगरका निकट भएको थियो। कृष्णले अर्जुनलाई गीताको उपदेश यहीं दिइएको थियो। यसपछि अठारह दिनसम्म हस्तिनापुरका सिंहासनको अधिकारी तय गर्नको लागि कुरुक्षेत्रका मैदानी इलाकहरूमा पूरा भारतबाट आयी सेनाहरूका मध्य भीषण सङ्घर्ष भयो। जनश्रुतिका अनुसार महाराजा अग्रसेन्ले अग्रोहा जुन आजका हिसारका निकत स्थित छ,मा एक व्यापारिहरूका समृद्ध शहरकी स्थापना गरिएको थियो। किवंद्दछ कि जुन पनि व्यक्ति यहाँ बसना चाहन्थ्यो उसलाई एक ईटा र रूपया शहरका सबै एक लाख नागरिकहरू द्वारा दियो जान्थ्यो, यसले ती व्यक्तिका पास घर बनाउनको लागि पर्याप्त ईंटें र व्यापार शुरू गर्नको लागि पर्याप्त धन हुन्थ्यो।
मध्यकाल
हूणका शासनका पश्चात हर्षवर्धन द्वारा ७औं शताब्दीमा स्थापित राज्यको राजधानी ((हरियाणा ))के ((कुरुक्षेत्र ))के पास थानेसरमा बसायी।उनको मृत्यु पछि प्रतिहारले वहां शासन गर्न आरम्भ गरे र आफ्नो राजधानी कन्नौज बनयो ली।यो स्थान दिल्लीका शासकको लागि महत्त्वपूर्ण् थियो। ((पृथ्वीराज चौहान ))ने १२औं शताब्दीमा आफ्नो किला हाँसी र तरारीमा स्थापित गरे।मुहामी्मद गोरीले दुसरी तराईन युधमा यसमा कब्जा गरे।उनको पश्चात दिल्ली सल्तनतले धेरै शदीसम्म यहाँ शासन गरे।
वनस्पति
पुरा राज्यमा कँटीले शुष्क पर्णपाती वन र काँटेदार झाडिहरू मिल्दछन। मनसुनको समयमा सारा पहाडिहरू घासले ढाकिन्छ। शहतूत, सेतोको, चीड, कीकर, सिसौ बबूलको अतिरिक्त केही अन्य वृक्ष पनि यहाँ पाइन्छन्। जनावरहरूमा यहाँ कालो हरिण, नीलगाई, चितुवा, फ्याउरो, मोंगूज, सियार र जङ्गली कुकुर पाइन्छन्।
जनसाँख्यिकी
२००१को जनगणनाको अनुसार हरियाणाको जनसङ्ख्या २,११,४४,००० छ, यसमा १,१३,६४,००० पुरुष तथा ९७,८१,०००० महिलाऐं छन्। जनसङ्ख्या घनत्व ४७७ व्यक्ति/वर्ग किमी छ। हरियाणामा पञ्जाबको तरिका विषम लिंग अनुपात छ यानि १,००० पुरुषहरूको पछि महिलाहरूको संख्या मात्र ८६१ छ। कन्या भ्रूण हत्या यस विषम लिंग अनुपातको एक प्रमुख कारण हो छोराको चाहमा मान्छे बेटियहरूलाई गर्भमा नै मार हालछन। राज्यमा हिन्दुहरूको जनसङ्ख्या ८८.२% छ, जबकि सिखहरूको ५.५%, मुसलमानहरूको ५.८%, जैन र बौद्ध क्रमशः ०.३% र ०.०१%को अनुपातमा छन्। मुसलमान मुख्ततः महेंद्रगढ जिल्लामा केन्द्रित हो , जबकि ज्यादातर सिख पञ्जाब देखि सटे जिलहरूमा रहछन। कृषि र कृषि देखि सम्बन्धित उद्योग स्थानीय अर्थव्यवस्थाको रीढ छ। हालको वर्षमा मुख्य रूपले बिहार, बङ्गाल र नेपालको प्रवासिहरूको संख्यामा वृद्धि भए छ।
हरियाणवी सिनेमा एवं संस्कृति
चन्द्रावल
लाडो
गुलाबो
असमको इतिहास
असमको इतिहास भारतीय आर्य, तिब्बता-बर्मी र अस्ट्रो एसियाई संस्कृतिका एक राम्रो मिश्रणको कथा हो ।
प्राचीन काल
प्राचीन भारतीय ग्रन्थहरूमा यस प्रदेशलाई प्रागज्योतिषपुरको नामले जानिन्थ्यो । पुराणहरूको अनुसार यो कामरूप राज्यको राजधानी थियो । महाभारतको अनुसार कृष्णको नाति अनिरुद्धले यहाँको उषा नामको युवतीसँग मोहित भएर उनको अपहरण गरेका थिए । जबकी यहाँको दन्तकथाहरूमा यस्तो भनिन्छ कि अनिरुद्धमा मोहित भएर उषाले नैं उनको अपहरण गरेकी थिईन । यस घटनालाई यहाँ कुमार हरणको नामले जानिन्छ ।
महाभारत कालदेखि लिएर सातौँ शताव्दीको मध्यमा भास्करवर्मनको शासनकालसम्म यहाँमा एक नैं राजवंशको शासन रह्यो थियो । यसको जानकारी हामीलाई भास्करवर्मनको दुबी र निधानपुरको ताम्रपत्र, नालंदाबाट प्राप्त वंशावली सम्बन्धी मुद्राहरू र बाणभट्ट र ह्वेनसांगको विवरणबाट पाईन्छ । यस वंशको दावा छ कि उसको उत्पत्ति 'असुर नरक'देखि भएको थियो । महाकाव्यहरू र पुराणहरूको अनुसार उ विष्णुको वराह अवतार र पृथ्वीको छोरा थियो । यस कारण यस वंशलाई भौम (अर्थात भूमिको पुत्र) पनि भनिन्छ ।
यस राजवंशको शिलालेखहरूमा दावा गरिएको छ कि राजा भागदत्त र उनको उत्तराधिकारिहरूले कामरूपमा लगभग ३००० वर्षहरूसम्म शासन गरे र तिनको पछि पुष्यवर्मन राजा भए । पुष्यवर्मन समुद्रगुप्तको समकालीन थिए । नालंदाको मुद्रामा पुष्यवर्मनलाई प्रग्ज्योतिषको स्वामी भनिएको छ । यिनै स्रोतहरूदेखि हामीलाई पुष्यवर्मनको १२ परवर्ती शासकहरूको पनि विवरण पाईन्छ ।
आठौँ राजा महाभूतिवर्मनको अधीन कामरूप एक शक्तिशाली राज्य बन्यो । उनको नाति चन्द्रमुखवर्मनले अश्वमेघ यज्ञ गरेका थिए ।
भास्कर वर्मन राजा हर्षवर्धनको साथी थिए । हर्षको बाणभट्ट द्वारा रचित जीवनी हर्षचरितमा त्यसको उल्लेख पाईन्छ ।
मध्यकालीन असम
मध्यकालमा सन् १२२८मा बर्माको एक चिनिय विजेता चाउ लुंग सिउको फाले यसमाथि अधिकार गरे । उनी अहोम वंशको थिए जसले अहोम वंशको सत्ता यहाँ कायम गरे। अहोम वंशको शासन १८२९ पर्यन्त सम्म कायम रह्यो, जब अंग्रेजहरूले उनलाई हराई दिए । भनिन्छ कि अहोम राजाहरूको कारण नैं यसको नाम असम भयो ।
आधुनिक असम
यस वर्तमान स्वरूपको निर्धारणमा प्रयुक्त ऐतिहासिक एंव प्रशासनिक तथ्यहरूको ब्यहोरा निम्न छ
१. १८२६ ई.मा प्रथम युद्धोपरान्त ब्रिटिश संरक्षणमा आयो;
४. १८७४ ई.मा बेलायती साम्राज्यमा मुख्य आयुक्त (चीफ कमिश्नर)को अधीन प्रान्तको रूपमा बनाउनु;
५. १९०५ ई., बंग विच्छेद तथा लेफ्टिनहरूट गवर्नरको प्रशासन;
६. १९१५ ई, पुन: मुख्य आयुक्तको प्रशासन;
७. १९२१ ई. देखि गवर्नरको प्रशासन मा;
८. १९४७ ई. भारतको स्वतन्त्रता प्राप्ति एवं विभाजनको परिणाम स्वरूप मुस्लिम बहुल सिलहट क्षेत्रलाई पाकिस्तानमा विलयन;
९. १९५१ ई. देवनगिरिलाई भुटानमा विलय;
१०. १९५७ ई. नागाल्यान्ड केन्द्रशासित क्षेत्र घोषित हुनु जो १९६२ मा अलग राज्य घोषित भयो;
११. १९६९ ई. गारो तथा संयुक्त खासी जयंतिया जिल्लाहरूको मेघालय राज्यको रूपमा घोषित हुनु;
१२. १९७२ ई. मिजो जिल्ला मिजोरम नामले केन्द्रशासित प्रदेश घोषित हुनु;
सायनसूर्य
आकाशमा देखिने तारालाई नक्षत्रहरूको रूपमा परिकल्पना गरिँदा ग्रहको जस्तो नक्षत्रको आफ्नै गति हुँदैन भन्ने विश्वास गरिएको थियो। यो मत अनुसार मेष राशिको आरम्भविन्दु सधैँ स्थिर रहनुपर्दथ्यो। सातौँ वा आठौँ शताब्दीसम्म पनि यस मान्यतामा कुनै समस्या थिएन, उत्तरायण र दक्षिणायनको आरम्भ सधैँ मकर-सङ्क्रान्ति (माघे सङ्क्रान्ति) तथा कर्क-सङ्क्रान्ति (साउने सङ्क्रान्ति)मा हुन्छ भन्ने मानिंदै आएको थियो। तर नवौँ शताब्दीमा समय नापिने नक्षत्रहरूको काल्पनिक दैनिक भ्रमणमार्ग नाडीवृत्त तथा सूर्यको काल्पनिक वार्षिक भ्रमणमार्ग क्रान्तिवृत्तको सम्पातविन्दु अर्थात् गोलसन्धि पश्चिमतर्फ विचलन भइरहेकोले वास्तविक मेषादि पनि सर्दोरहेछ भन्ने कुरा थाहा भयो।
विक्रम सम्वत्को छैटौँ शताब्दीको मध्यतिरको मेषादिविन्दुमा रहेको गोलसन्धि अहिले त्यसबाट करिब २४ अंश (डिग्री) पश्चिमतिर सरेको छ। यसैले गर्दा उत्तरायण र दक्षिणायन आरम्भ हुने दिन पनि परिवर्तनशील रहेछ भन्ने पत्ता लागेको हो। वैदिक सनातनधर्मावलम्बी ज्योतिषीहरूले यसलाई अयनांश वा अयनचलन अर्थात् उत्तरायण तथा दक्षिणायन हुने विन्दुहरूको विचलन भनेका छन्। यसैले गर्दा नै प्रत्यक्ष देखिने सायनसूर्य तथा गणितबाट आउने निरयणसूर्यको भेद गर्ने प्रचलन चलेको हो। हाम्रा पञ्चाङ्गहरूमा अहिले पनि सायनसूर्य तथा निरयणसूर्य दुवैको स्थिति दर्शाइने गरेको छ।
पहिले सूर्यलाई मेषादिविन्दुमा प्रवेश गरेर राशिचक्र भ्रमण गर्दै पुनः मेषादिविन्दुमा पुग्न लाग्ने समयलाई एक सौरवर्ष (ट्रपिकल-इयर) गणना गरिन्थ्यो र ऋतुहरू पनि सौरवर्षअनुसार नै फेरिन्छन् भन्ने मान्यता थियो। यसैअनुसार एक सौरवर्षमा ३६५.२५८८ दिन हुने मानिएको थियो। तर क्रान्तिवृत्त र नाडीवृत्तको सम्पातविन्दुको पश्चिमतर्फ विचलनले गर्दा एक सौरवर्ष पूरा हुनुभन्दा पुगनपुग २४ मिनेट पहिले नै एक आर्तववर्ष (वास्तविक वर्ष वा साइडरल-इयर) पूरा हुने गरेको र आर्तववर्षमा ३६५.२४२२ दिन मात्र भएको पाइयो। हाल सौरवर्षको परिमाण करीब ३६५.२५६३६२ दिन र आर्तववर्षको परिमाण करीब ३६५.२४२१९५ दिन हुने गरेको पाइएको छ। यस हिसाबले प्रत्येक सौरवर्ष पूरा हुनुभन्दा २० मिनेटजति पहिले नै आर्तववर्ष पूरा भई हरेक ७२ वर्षजतिमा ऋतुचक्र एक दिन अगाडि सर्ने हुन्छ। अहिले चर्चामा आएको मुख्य समस्या यसैबाट उत्पन्न भएको हो।
तुला राशि
तुला राशि १२ राशिहरू मध्यको एक राशि हो। यो राशि राशि चक्रको सातौँ स्थानमा पर्दछ।
सायनसूर्य
वर्तमान सूर्यसिद्धान्तअनुसार एक कल्प (४ लाख ३२ हजार वर्ष)मा नाडीवृत्त तथा क्रान्तिवृत्तको सम्पात ६०० पटकसम्म पश्चिम तथा पूर्वतर्फ पालैपालो 'होर-दोहोर गरिरहन्छ। यो सिद्धान्तमा क्रान्तिवृत्त तथा नाडीवृत्तको सम्पात स्थिर मेषादिविन्दुबाट २७ अंशसम्म पश्चिमतर्फ सर्कन्छ, त्यसपछि सम्पूर्ण नक्षत्रचक्रको भ्रमण नगरी शून्य अयनांश भएको मूल स्थानमै फर्केर २७ अंशसम्म पूर्वतर्फ सर्दै जान्छ र केही सय वर्षपछि फेरि मेषारम्भविन्दुको मूलस्थलमै आइपुग्छ र; यसरी १०८ अंशको एउटा चक्र हुन्छ भन्ने मानिएको छ। अधिकांश भारतीय ज्योतिषीहरू वि.सं. ५७८ आसपासको समयलाई शून्य अयनांश भएको वर्ष मान्छन्। उनीहरूका अनुसार अयनांश प्रतिवर्ष ०.९ अंश जति बढ्दै गएर वि.सं. २२००को आसपासतिर २७ अंशसम्म पुग्दछ र त्यसपछि फेरि फर्किएर वि.सं. ३८२१को आसपासमा शून्य अयनांश हुन्छ। पश्चिमा ज्योतिषीहरू भने यस मतसँग सहमत छैनन्। उनीहरू अयनांशको परिमाण २७ अंशभन्दा बढी पनि हुन्छ भन्छन्। सत्य के हो, अबको १५० वर्षपछि मात्र थाहा हुनेछ।
सायनसूर्य मात्र वास्तविक दृश्यसूर्य हुने हुनाले हाम्रा आस्था, मूल्य, मान्यता तथा चाड-पर्वहरू निरयणसूर्य अनुसार मनाउने परम्परा बदलेर सायनसूर्य अनुसार नै मान्नुपर्दछ भन्ने आवाज दुई-तीन सय वर्षदेखि उठ्दै आइरहेको छ। यसमा पनि गत डेढ-सय वर्षको बीचमा भारतमा चर्को रूपमा उठेर सायनसूर्य अनुसारका दृश्यपञ्चाङ्गहरू पनि प्रकाशित भएका छन्। नेपालमा पनि केही वर्षदेखि उठ्दै आएको दृश्यपञ्चाङ्ग अनुसार चाड-पर्व मनाउने कुरालाई हालसालै चर्को रूपमा उठाउने गरिएको छ|त्यसो गर्दा आफ्ना सांस्कृतिक मूल्य एवं मान्यताहरूमाथि आस्था राख्दै आएका सर्वसाधारण नागरिकहरू दिग्भ्रमित भएर उनीहरूमा आफ्ना मूल्य एवं मान्यताहरूप्रति अनास्था फैलने, विश्वभर फैलिएका वैदिक सनातनधर्मावलम्बी हिन्दू, बौद्ध तथा जैन समाजबाट नेपालीहरू अलग-थलग हुने, नेपालीले विश्व हिन्दू समाजसँग एकै समयमा मनाउँदै आएका विजयादशमी, दीपावली, विवाहपञ्चमी, शिवरात्रि, कृष्णजन्माष्टमी जस्ता चाडपर्वहरूमा अन्योल हुने र तिनलाई हेरेर आउने बाह्य तीर्थयात्रीहरूको आवागमन तथा पर्यटन क्षेत्रमा समेत असर पर्ने समस्याहरू आउनेछन्।
अहिले पनि आगामी २०६७ वैशाखमा पर्ने अधिकमासलाई लोप गराएर वर्तमान सौरमहिनालाई ऋतुसँग मिलाउने चर्चा चलिरहेको छ। त्यसैबीच नेपाल सरकारले २०६६को चैत्र महिनालाई लोप गराएर ११ महिनाको वर्ष मान्ने निर्णय गर्‍यो भन्ने खबर पनि आयो। तर, अहिले पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले त्यो कुरालाई स्वीकार नगरेकोले चैत्रसहितको १२ महिनाकै वर्ष मानेर क्यालेन्डर बन्ने भएको बुझिएको छ।
प्रचलित सांस्कृतिक मूल्यमान्यताहरू राज्यको तर्फबाट हस्तक्षेप गरिने विषय होइनन्, तिनलाई राज्यको तर्फबाट बलात् लागू गराउने प्रयास भएमा यसले अस्थिरता र अन्योल उत्पन्न गर्नेछ। यो भावनामा बगेर निर्णय गरिने विषयवस्तु पनि होइन। धर्मशास्त्र तथा ज्योतिष विषयका मर्मज्ञ विद्वान्हरूको गम्भीर छलफलबाट निस्किने निचोडमा सबै वैदिक सनातनधर्मावलम्बी सम्प्रदायको आस्थाकेन्द्रका रूपमा रहेका धार्मिक पीठ, पीठाधीश्वर तथा आचार्यहरूबाट अनुमोदन भएमा मात्र यस्ता परिवर्तनलाई कार्यान्वयनमा ल्याउन सकिन्छ। वास्तवमा साविकअनुसार चलिआएका चाड-पर्व तथा व्रत-उत्सवहरूलाई यथावत् रूपमा चल्न दिनुपर्दछ। त्यसअनुसार निरयणपद्धतिको साथसाथै सायनपद्धतिका पञ्चाङ्गहरूको पनि प्रचार-प्रसार गर्ने र ज-जसलाई जुन-जुन पद्धतिमाथि आस्था तथा विश्वास छ, त्यसैअनुसार आफ्ना चाड-पर्व मनाउन पाउने स्वतन्त्रता हुनुपर्दछ।
यस्तो समस्या पहिले युरोपमा पनि देखापरेको थियो। जुलियस-सिजरले आफ्नो क्यालेन्डर प्रचलनमा ल्याएको बेला ३६५.२५ दिन मानिएको सौरवर्षको परिमाण वास्तविक वर्षको भन्दा छोटो पाइएकोले ऋतु परिवर्तनले गर्दा इस्वी सम्बत्को सोह्रौँ शताब्दीको मध्यसम्ममा इस्टर चाड मनाइने समयमा १० दिनजतिको अन्तर देखापरेको थियो। तैपनि धार्मिक सम्प्रदायको नेतृत्व गर्ने पोपहरूबाट स्वीकृति प्राप्त नभई राज्यको तर्फबाट यसमा सुधार गर्नु सम्भव थिएन, पोपहरू सुधारको पक्षमा थिएनन्। पछि ग्रेगरी (तेह्रौँ)ले इ.सं. १५८२मा जुलियन-क्यालेन्डरमा परिवर्तन गर्दै अक्टोवर ५लाई अक्टोवर १५ मान्नुका साथै लिप्इयर सम्बन्धी नयाँ सिद्धान्त स्थापित गरेर हालको ग्रेगोरीयन-क्यालेन्डर चलाए। क्रिश्चियन धर्मको रोमन-क्याथोलिक सम्प्रदायले गरेको यो सुधारलाई शुरुमा लामो समयसम्म स्वीकार नगरेको प्रोटेस्टेण्ट-सम्प्रदायले पनि अनुमोदन गरेपछि ग्रेटब्रिटेनमा इ.सं. १७५२को सेप्टेम्बर ३ तारिखपश्चात् १४ तारिख मानियो। यति हुँदा पनि रसियाको आर्थोडक्स-सम्प्रदायले स्वीकार नगरेको यो परिवर्तनलाई इ.सं. १९१७मा भएको अक्टोबर क्रान्तिपछि स्वीकारियो भने रोमानियाँ र ग्रीसले १९२४मा आएर स्वीकार गरे। रूसमा पुरानो क्यालेन्डरअनुसार २५ अक्टोबर १९१७मा भएको अक्टोबर क्रान्तिको दिन क्यालेन्डर सुधारपछि ७ नोभेम्बरमा पर्न आएकोले त्यसको वार्षिकोत्सव ७ नोभेम्बरमा मनाउने गरिएको छ।
स्वतन्त्र भारतका लागि छुट्टै क्यालेन्डरको आवश्यकता अनुभव गरी भारत-सरकारले इ.सं. १९५२मा वैज्ञानिक डा. मेघनाथ शाहको अध्यक्षतामा गठन गरेको मितिपत्र सुधार-समिति का एक सदस्य डा. दफ्तरीले सुधारप्रति असहमति जनाए पनि अन्य सदस्यहरूले प्रचलित मितिपत्रलाई नागरिक र सांस्कृतिक प्रयोजनमा विभाजन गर्ने निर्णय गरेका थिए। त्यसअनुसार नागरिक प्रयोजनका लागि शक सम्वत्लाई राष्ट्रिय सम्वत्को रूपमा स्वीकार्ने र वर्षको आरम्भ चैत महिनादेखि गर्ने नीति बनाएर इ.सं. १९५६को मार्च २१ तारिख (शकसंवत् १८७७को सौर फागुन) देखि नयाँ वर्षारम्भ गर्न तथा आर्तववर्षमानलाई वास्तविक वर्षमान मानेर क्यालेन्डर प्रकाशित गर्न गरिएको सिफारिस लागू भयो। तर, सर्वसाधारणले यसलाई स्वीकारेनन्। भारतका विभिन्न प्रान्तमा १५ सय वर्षअघि व्रत, उपवास तथा चाड-पर्वहरू जसरी चल्दथे अहिले पनि त्यसरी नै चल्दै आएका छन्। नेपाललगायतका सम्पूर्ण वैदिक सनातनधर्मावलम्बी हिन्दूहरूका लागि भारतको यही परम्परा आदर्श बनेको छ।
नेपालको समस्या पर्व सुधारको होइन निश्चित दिनहरू नभएको अवैज्ञानिक क्यालेन्डरको हो, जसमा धार्मिक प्रचलनमा बाधा नपारिकन सुधार गर्नु आवश्यक छ। हामी स्वतन्त्र राष्ट्र भएकाले हाम्रो आफ्नै स्वतन्त्र सम्वत् पनि हुनुपर्दछ। पहिले शक, मानदेव र नेपाल सम्वत् (शंखधरले चलाएको होइन) चलेको नेपालमा अहिले विक्रम सम्वत् चलेको छ। विक्रम सम्वत् हाम्रो आफ्नै त होइन, तर जनजीवनमा भिजिसकेकोले यसैलाई मानेर अगाडि बढ्न पनि सकिन्छ भने नेपालमा अहिलेसम्म चलेकामध्ये राष्ट्रिय भन्न सकिने नेपाल सम्वत्लाई अपनाउन पनि सकिन्छ, जसअनुसार यो वर्ष ११२८ साल हुन्छ। व्यवहारमा कुन सम्वत् चल्छ त्यो अन्ततः जनतामा नै निर्भर गर्ने कुरा हो। व्यापक अन्तर्राष्ट्रिय प्रयोगका कारण इस्वी सम्वत्ले पनि त्यो ठाउँ लिन सक्छ, तर राष्ट्रिय स्वाभिमानको लागि हाम्रो आफ्नै सम्वत् हुनु अत्यावश्यक छ। र, त्यो जातीय नभएर राष्ट्रिय हुनुपर्छ।
हुद्दा
हुद्दा नेपाली सेना भित्रको एक दर्जा हो। यो दर्जालाई हवल्दार साब पनि भन्ने गरिन्छ।
कोगटे
कोगटे मकवानपुर जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।
चाँद उस्मानी
चाँद उस्मानी भारतीय चलचित्र क्षेत्रका एक बहुप्रसिद्ध अभिनेत्री हुन् ।
सप्तरी जिल्ला
सप्तरी जिल्ला नेपालको मधेश प्रदेश राज्य मा पर्ने जिल्ला हो। जिल्ला को सदरमुकाम राजविराज महेन्द्र राजमार्ग भन्दा १० कि मी दक्षिण मा पर्छ । यो जिल्लाको पूर्वमा सुनसरी, पश्चिममा सिराहा उत्तरमा उदयपुर जिल्ला तथा दक्षिणमा भारतको बिहार प्रदेश पर्दछन्।
इतिहास
१०९७ ई. तिर तिरहुत राज्यको राजधानी सिमरौनगढमा थियो। पछि यो राज्य दक्षिण भारतबाट आएका कर्नाटबशीं राजा नान्यदेवको नियन्त्रणमा आएको कुरा इतिहासकारहरूले मानेका छन् । तिरहुत भाषा र संस्कृतिको विकास र प्रभावलाई हेर्दा पूर्वतिर कमसेकम वर्तमान सप्तरी जिल्लासम्म तिरहुत राज्य फैलिएको हुनुपर्दछ। कर्नाटवंशी राजाहरूको तिरहुत राज्यमा १३२४ ई. सम्म नियन्त्रण रहेको देखिन्छ। सोही वंशका अन्तीम राजा हरिसिंह देव सिमरौनगढ छोडी काठमाडौँ उपत्यका भाग्न बाध्य भए
मुसलमानहरूको हकमा पछि यो क्षेत्र कुनै बलियो शासकको नपरेको र स-साना स्वतन्त्र रजौटाहरूको नियन्त्रणमा रहेको देखिन्छ। पाल्पाको राजा मुकुन्द सेनको पूर्वि तराइ विजय गर्ने अभियान अन्तर्गत उनकै कान्छा छोरा लोहाङ्ग सेनले वर्तमान सप्तरी जिल्ला वरिपरि हमला गरी कव्जा गरेका थिए। तर यस विजयको निश्चित मिति भने पत्ता लाग्न सकेको छैन। तर यस अवधिमा मुकुन्दसेन जिवितै रहेको हुँदा यो विजय ई. १५१८-१५५३ को अवधिमा भएको हो भन्ने अनुमान छ । राजा मुकुन्द सेनले आपुनो बुढेसकालमा आपुनो विशाल राज्यलाई छोरा, नाति र भतिजाहरूलाई भाग लगाइ दिदा उनका कान्छा छोरा लोहाङ्क सेनको अधिनमा उनले जितेको भू-भाग पर्न गयो। लोहाङ्ग सेन पछि यिनका सन्तान बलियो राजा हुन सकेनन्। आपसि कलहले यो राज्य स-साना राज्यमा टुकि्रयो र एकपल्ट यस राज्यको एउटा ठूलो भू-भाग पूर्णियाको नवावको अधिनमा पर्न गएको थियो। पृथ्वीनारायण शाहले नेपालको एकीकरण प्रारम्भ गर्नु भन्दा अघिसम्म कोशीदेखि पश्चिमको पर्सा जिल्लासम्म मकवानपुर राज्य शुभ सेनका छोरा नासिक सेन राजा थिए। अर्कोतिर कोशीदेखि टिस्टासम्मको विजयपुरको राजा शुभ सेनको छोरा महिपति सेन थिए।
विजयपुर राज्यका राजा महिपति सेन मरेपछि उनकै छोरा कामदत्त सेन राजा भए। तर कामदत्त सेन सफल राजा हुन सकेनन्। मन्त्री विचित्र राय खेबाङले मानिक सेनका माहिला छोरा जगत सेनलाई विजयपुरको पनि राजा वनाए। जगत सेन निःसन्तान भएकोले यिनी पछि चौदण्डीसिरहा र सप्तरी इलाकाको राज्यमा यिनको भाइ बिक्रम सेन र ती पछि उनकै छोरा कर्ण सेन राजा भए ।
यसै बखत गोरखाली फौज काठमाडौँको विजय पछि किरात क्षेत्रको विजय गर्न पूर्वतर्पु लागिसकेका थिए। पृथ्वीनारायण शाहले वक्सी अभियान सिंह वस्न्यातलाई माझ किरातको चौदण्डीमा अधिकार गर्न खटाए। तर किराँत प्रदेश विजय नभएसम्म दक्षिण बढनु उपयुक्त नठानी उनलाई मकवानपुरमा तयार भइ वस्न आदेश दिए। सरदार रामकृष्ण कुवंरको नेतृत्वमा गएको फौज फेब्रुअरी १७७३मा अरुणको किनारसम्म पुगेपछि १७ मे. १७७३ मा पृथ्वीनारायण शाहले भारतको गभर्नर जनरल वारेन हेस्टिगलाई कामदत्त सेनलाई षडयन्त्र गरी हत्या गरेको र विजयपुर र अम्बरपुर वर्तमान सिरहा र सप्तरी माथि अबैध रूपमा अधिकार जमाई राखेको हुदा बुद्धिकण राय खेबाङसँग बदला लिन पठाउदै छु उक्त प्रदेश आफ्नो कव्जामा लिनसके साविक बमोजिम नजराना पठाउने छु भन्ने व्यहोराको पत्र आपुनो वकीलहरूको हात दिई पठाए । तर उक्त पत्रको उत्तर प्राप्त हुनु अघि नै अभियान सिंह बस्न्यातको नेतृत्वमा गोरखाली फौज चौदण्डी विजयको लागि अगाडि वढ्यो। चौदण्डी र त्यसको तराइभाग जसमा सप्तरी र सिरहा पर्दछन् १६ जुलाई १७७३ मा गोरखाली फौजको हात पर् यो र त्त्यहाको राजा कर्ण सेन भागेर मोरङ्ग आए।
उपर्युक्त २७ मे. १७७३ को पत्रको नकारात्मक उत्तर प्राप्त नभएको र ३० अक्टोबर १७७३ को पत्रमा गभर्नर जनरलले तपाईँले पठाएका पत्रका विषयमा आवश्यक कार्यवाही गर्नेछु भन्ने लेखेकोवाट पृथ्वीनारायण शाहको आदेशमा अभिमान सिंह वस्न्यातले शत्रु पक्षमा राम्रो तयारी नभएको र मध्य वर्षादको यामपारी १७ जुलाई १७७४ मा विजयपुर उपर हमलागरेर त्यो राज्य पनि आपुनो हात पारे। यो विजय पछि अङ्ग्रेजहरूको मित्रता कायम राख्न भनि विजयपुर र अम्बरपुर इलाकाबाट फौज हटाउन आग्रह गरे। तर गोर्खालीहरूले मकवानपुर आदिको विजयमा बुझाउदै आए झै यी इलाकाका विषयमा पनि मालगुजारी बुझाउन तयार भएकोले यी इलाका गार्खालीहरूको अधिकारमा आएर इष्ट इन्डिया कम्पनीलाई कुनै किसिमको हानी छैन भन्ने जवाफ दिए । यस प्रकार विवाद चल्दै रहे पनि चौदण्डी राज्यको मातहतमा रहेको सप्तरी इलाका सन् १७७३ मा नेपाल अधिराज्यको एक भागको रूपमा गाभियो। पछि १८१४ ई. मा इष्ट इन्डिया कम्पनीसँग लडाइको कतिपय कारणहरू मध्ये यी इलाकाहरू उपर कसको नियन्त्रण रहने भन्ने कुरा पनि देखिन आएको छ। २८ नोभेम्वर १८१५ मा अङ्ग्रेजहरूले राखेको सन्धी प्रस्तावको शर्तमा यी तराइका प्रदेश उपर कम्पनिकै अधिकार मान्नु पर्ने र यस बापत नेपाललाई बार्षिक रु. २ लाख तिर्ने र औलोले ग्रस्त यो क्षेत्र आपुने नियन्त्रणमा लिई पछिसम्म किचंगल राखि बुद्धिमानी देखेनन् । यस प्रकार सन् १८१६ पछि मात्र वर्तमान सप्तरी जिल्ला र वरिपरिका तराई जिल्लाहरू नेपालको पूर्ण अधिकारमा आएको हो।
भौगोलिक विभाजन
यो जिल्ला महाभारत पर्वत श्रृफ्ला चारकोसे जंगल र उर्वरा तराईका भागहरू मिलि वनेको छ। यसको भौगोलिक वनावटलाई मुख्य तीन भागमा विभाजन गर्न सकिन्छ :-
प्रशासनिक विभाजन
यस जिल्लामा ९१ वटा गा.वि.स. ५ वटा न. पा. १७ वटा इलाका तथा ६ वटा संसदीय निर्वाचन क्षेत्र पर्दछ। क्षेत्र :- १
यो पनि हेर्नुहोस्
नेपालको क्षेत्रीय वर्गीकरण
बाह्य कडीहरू
.
किशोर नरसिंह राणा
कमाण्डिङ्ग कर्णेल किशोर नरसिंह राणा नेपालको ऐतिहासिक भवनहरूको डिजाइनर इन्जिनियर हुन्। यिनी काजी बालनरसिंह कुँवरका नाति एवम् बद्री नरसिंहका पाचौँ पुत्र हुन्। यिनले थोमसन सिभिल इन्जिनियरिङ्ग, रूर्की, भारतबाट शिक्षा हासिल गरेका थिए।
बागेश्री
बागेश्री भारतीय शास्त्रीय सङ्गीतको एक राग हो। यो मध्यरातको चर्चित राग हो। यो रागले प्रेमीसँग पुनर्मिलनको लागि पर्खिरहेकी एउटी महिलाको भावनालाई चित्रण गर्नको लागि प्रस्तुत गर्ने गरिन्छ। यो रागलाई पहिलो पटक १६औँ शताब्दीमा अकबरको दरबारी कवि मियाँ तानसेनले गाएको मान्यता रहि आएको छ।
नेपाल विद्यार्थी सङ्घ
नेपाल विद्यार्थी सङ्घ हाल क्रियाशील रहेका विद्यार्थी सङ्गठनहरू मध्ये सबैभन्दा पुरानो विद्यार्थी सङ्गठन हो नेपाल विद्यार्थी सङ्घ। तत्कालीन समयमा दलीय राजनीतिलाई प्रतिबन्ध लगाईएको बेलामा नेपाली काँग्रेस'''ले आफ्नो बहुदलीय एजेण्डालाई स्थापना गराउने उद्देश्यले आफ्नो विचारसँग सहमत विद्यार्थीहरूलाई शैक्षिक एजेण्डामा टेकेर विद्रोह गर्न नेपाल विद्यार्थी सङ्घको स्थापना वि. सं. २०२७ सालमा भएको थियो। यस सङ्गठन व्यतिगत स्वार्थ माथी सम्बन्धि छैन।      नेपाल विद्यार्थी सङ्घ एक ऐतिहासिक सङ्गठन र एक अनवरत सङ्घर्षिल संस्था हो ।
रूसको झण्डा
रूसको राष्ट्रिय झण्डा एक तिरंगा झण्डा हो जसमा तीन समान चौडाइको तेर्सो पट्टि छ। सबै भन्दा माथि सेतो, बीचमा निलो र सबैभन्दा तल रातो पट्टी रहेको छ।
झण्डाको को पहिलो प्रयोग रूसी व्यापारिक जहाजहरूक लागि गरिएको थियो र १६९६ मा रूसी जारशाहीको झण्डाको आधिकारिक बन्यो।
बोल्सेभिक क्रान्ति पश्चात् रूसी सोभियत गणराज्यको निर्माण भएपछि, रूसी तीनरङ्गे झण्डा प्रयोग अन्त्य गरियो। यसको प्रयोग रूसी गृहयुद्ध को दौरान श्वेत आन्दोलन र रूसी राज्यहरूले गरे। सोभियत सङ्घ को निर्माण भएपछि यसले सुनौलो हसियाँ हथौडा भएको रातो झण्डा प्रयोगमा ल्यायो।
प्रतीक
रूसी झण्डा को रङको अर्थ सम्बन्धी विभिन्न व्याख्या छन् । सेतो रङले कुलीनता र स्पष्टताको प्रतीक, निलो रङले निष्ठा, ईमानदारी, निर्दोषता र नैतिकताको लागि, र रातो रङले साहस, उदारता र प्रेम प्रतिनिधित्व गर्छ ।
विनयी त्रिवेणी गाउँपालिका
विनयी त्रिवेणी गाउँपालिका नवलपरासी जिल्लामा अवस्थित छ । विसं २०७३ सालमा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले ७४४ स्थानीय तह लागू गर्दा नवलपरासी जिल्लामा साविकका बेणीमणिपुर, राकाचुलीको (६-९) वडाहरू, धुरकोटको (१-५,९) वडाहरू, र दुम्किबास गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर विनयी त्रिवेणी गाउँपालिका घोषणा गरिएको हो । विनयी त्रिवेणी गाउँपालिकको कूल जनसङ्ख्या २५,०३६ रहेको छ ।
भौगोलिक अवस्थिति
विनयी त्रिवेणी गाउँपालिकाको क्षेत्रफल २६७.१३ वर्गकिलोमिटर रहेको छ । यो गाउँपालिका ५ वडामा विभाजन गरिएको छ । यसको सीमाना पूर्वमा मध्यबिन्दु नगरपालिका, पश्चिममा बर्दघाट नगरपालिका र पाल्पा जिल्ला, उत्तरमा पाल्पा जिल्ला, दक्षिणमा बर्दघाट नगरपालिका र चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज रहेका छन् ।
स्मारटोन
स्मारटोन दूरसञ्चार नियन्त्रक कम्पनी लिमिटेड व्यापारीक नाम स्मारटोन, मुख्यतया चीनका दुईवटा प्रमुख प्रशासनीक क्षेत्र हङकङ र मकाउमा दूरसञ्चार सेवा प्रदान गर्ने कम्पनी हो जसमा यसले मोबाइल फोन मासिक योजना, मुल्य अभिवृद्धि सेवा र मोबाइल फोन तथा विभिन्न उपकरणहरूको पनि बिक्रीवितरण गर्दै आइरहेको छ। ३० जुलाई २०१४ देखि गृह फाइबर विस्तृत पट्टि इण्टरनेट सेवा तथा विस्तृत पट्टि टेलिफोन सेवाहरू प्रदान गर्दै आइरहेको छ। यसले आफ्नो क्षेत्र भित्र चौँथो पुस्ता तता तेस्रो पुस्ता सञ्जाल सेवा पनि सञ्चालन गर्दछ। स्मारटोन हङकङमा आधारित बहु-उद्योग कम्पनी सन हुङ काईको सहायक कम्पनी हो।
कम्पनीको बारेमा
कम्पनी सन हुङ काई सम्पत्तिको सहायक कम्पनी हो जसले यसको ७०.९८% को स्वामित्व लिएको छ र यो बर्मुडामा दर्ता भएको थियो। कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत एना इन हुन्। आर्थिक वर्ष सन् २०१४/२०१५ मा यसले कुल नाफा ९३५ हङकङ डलर निकालेको थियो। स्मारटोन मोबाइल सञ्चार, स्मारटोन (बिभिआई) मार्फत, अप्रत्यक्ष रूपमा स्मारटोन दूरसञ्चार नियन्त्रक कम्पनीको पूर्ण सहायक कम्पनी हो। स्मारटोन-कम्युनिकाओस मोभिस एसए वा स्मारटोन मकाउ, स्मारटोन दूरसञ्चार नियन्त्रक कम्पनीको ७२% स्वामित्वमा रहेको छ।
इतिहास
स्मारटोनलाई सुन हङ काई सम्पत्ति र एबिसी सञ्चारले सन् १९९२ मा सुरुवात गरेका थिए। यसले आफ्नो सेवा मार्च १९९३ मा एसिया तथा हङकङको पहिलो विश्वव्यापी मोबाइल सञ्चार प्रणाली सञ्जालको रूपमा सेवा सञ्चालन गरेको थियो। मार्च १९९८ मा यसले पि प्लस सञ्चारको अधिग्रहण गरेको थियो जसले गर्दा यसले अर्को ब्राण्ड एक्स्ट्रा प्रयोग विश्वव्यापी मोबाइल सञ्चार प्रणाली १८०० को लागि गरेको थियो। ब्राण्ड एक्स्ट्रा सन् २००२ मा समाप्त भयो र स्मारटोनको दोहोरो ब्याण्ड सञ्जालसँग समायोजन भयो।
बेलायती बहुराष्ट्रिय दूरसञ्चार कम्पनी भोडाफोनसँग डिसेम्बर २००४ मा यसले साझेदारी सम्झौता गरेको थियो र त्यस लगत्तै नयाँ ब्राण्ड "स्मारटोन-भोडाफोन" आधिकारिक रूपमा अप्रिल २००५ मा, सुरुवात गरिएको थियो। यो ब्राण्ड हङकङमा मात्र प्रयोगमा ल्याइएको थियो। स्मारटोनले वास्तविक ब्राण्ड नाम मकाउमा पनि सञ्चालनमा ल्याएको थियो।
१९ सेप्टेम्बर २०११ मा, स्मारटोन दूरसञ्चार नियन्त्रक कम्पनी लिमिटेडले भोडाफोनसँगको बजार सहयोगलाई नवीकरण नगर्न घोषणा गरेको थियो र डिसेम्बर २०११बाट यसको ब्राण्ड स्मारटोनमा फिर्ता गरिएको थियो।
दोस्रो पुस्ता
डिसेम्बर १८९३ – एसियाको पहिलो स्वचालित-विश्वव्यापी मोबाइल सञ्चार प्रणाली रोमिङ सेवाको सुरूवात
डिसेम्बर २००२ –स्मारटोन इनको सुरुवात, ग्राहकहरूको लागि एक स्वामित्व उन्नत बहु मिडिया सेवा मोबाइल पोर्टलको सुरूवात।
तेस्रो पुस्ता सञ्जाल
डिसेम्बर २००४ – तेस्रो पुस्ता सञ्जालको सुरुवात
जुलाई २०९७ – कुनै पनि तेस्रो पुस्ता सहितको फोनको प्रयोग गर्दा ग्राहकले फ्ल्यास श्रव्य दृश्य प्रवाह गर्न सक्षम बनाउने विश्वको पहिलो कम्पनी बनेको थियो।
अप्रिल २०१० – २८.८ मेगाबाइट प्रति सेकेण्डको इण्टरनेट गति
सेप्टेम्बर २००१ – हङकङका सफलतापूर्वक तेस्रो पुस्ता अनुमतिपत्रको बोली
मार्च २०११ – तेस्रो पुस्ताको लागि ८५० मेगाहर्ज आवृत्तिको लिलामीमा सफलता हासिल।
चौँथो पुस्ता
अगष्ट २०१२ – १८०० मेगाहर्ज आवृत्ति सहितको, चौँथो पुस्ता सञ्जालको सुरुवात गरियो जसले हङकङमा उपलब्ध सबै स्मार्टफोनहरूलाई समर्थन गर्दछ।
सेप्टेम्बर २०१२ मा – आईफोनमा चौँथो पुस्ता प्रस्ताव गर्न एप्पलद्वारा स्वीकृति प्राप्त एकमात्र मोबाइल सञ्जाल सञ्चालन बनेको थियो
नोभेम्बर २०१२ – एमटिआर टापूमा चौँथो पुस्ता दीर्घकालीन सञ्जाल सञ्चालन र सबै सुरुङहरूमा सञ्जालको विस्तार।
पाँचौ पुस्ता
नोभेम्बर २०१६ – एरिक्सनसँग ५ वर्षे पाँचौ पुस्ता सञ्जाल साझेदारी सम्झौतामा हस्ताक्षर।
दोस्रो पुस्ता
जुलाई २००१ – मकाउमा विश्वव्यापी मोबाइल सञ्चार प्रणालीको सुरुवात।
तेस्रो पुस्ता
जुलाई २०१० – मकाउमा तेस्रो पुस्ता सञ्जालको सञ्चालन
चौँथो पुस्ता
नोभेम्बर २०१५ – मकाउमा चौँथो पुस्ता सञ्जालको सुरुवात।
बाह्य कडीहरू
आधिकारिक वेबसाइट
विवाहको पहिरन
हाम्रो समाजमा विवाहलाई सुन्दर, अस्मिरणीय एवं सुखद् उत्सवका रूपमा लिइन्छ। यस्तो शुभ अवसरमा आकर्षक देखिने चाहना सबैमा हुनु स्वाभाविक हो। त्यसैले विवाहमा अहिले फेसनको चमक बढ्न थालेको छ। कपडामा सम्झौता गर्ने र मन बुझाउने भन्ने कुरा आजका दुलहीहरूका लागि असम्भव नै छ। इन्गेजमेन्टदेखि विवाहपछिका पार्टी एवं भेटघाटका लागि फरक-फरक पहिरनमा देखिने चलन छ। डिजाइन र फेसनमा पनि परिवर्तन आएको छ। युवतीहरू जाडो होस् वा गर्मी सुन्दरता र ग्ल्यामरमा कुनै कमी भएको रुचाउँदैनन्। फेसनप्रतिको यही उत्साह र लहरलाई बुझेर डिजाइनर एवं व्यवसायीहरूले विवाहमा विशेष पहिरन बजारमा ल्याएका छन्।
समयसँगै अहिले युवतीहरूमा विवाहमा प्रयोग हुने कपडाको रंगमा परिवर्तनको इच्छा नभएको होइन तर हाम्रो संस्कार एवं परम्परालाई सहजै परिवर्तन गर्न नसकिने भएर दुलहीको अनुहारको रंग र बनोटअनुसार रातो, मरुन, रानी र गुलाबी मिसाएर अलग स्वरूपमा पहिरन तयार पार्ने प्रयास गरेको मच एन मोरकी डिजाइनर उषा बताउँछिन्। पार्टी वेयरका लागि भने स्काई ब्लु, गोल्डेन, ग्रीन, प्याजी आदि रंग प्रयोग भएका लेहेंगाको माग बढेको उनले सुनाइन्। विवाहमा प्रयोग हुने पहिरनमा साडी र ब्लाउज सधैं एक नम्बरमा पर्छन्। एउटा भनाइ नै छ-अन्य पहिरन लगाउँँदा त्यो पहिरनको कम्पनी र ब्रान्ड झल्किन्छ तर साडी र ब्लाउजमा लगाउने व्यक्तिको व्यक्तित्व देखिन्छ। त्यसैले जति नै परिवर्तन र आधुनिकता भित्रिए पनि यो पहिरनको आकर्षण घटेको छैन। अहिले साडीमा जर्जेट, प|mेन्च सिफन, नेट, जापानीज सिफन, सिन्थेटिक, क्रेभ तथा सिमरको प्रयोग बढी देखिन्छ। साडीमा विभिन्न फूल र पातका बुट्टा ग्राहकको मागअनुसार नै भरिन्छ। विवाहको दिनलाई बढी रातो र मरुन जाने गरेको छ। इन्गेजमेन्ट र पार्टीमा भने गुलाबी, रानी, गोल्डेन, सेतो, पहेंलो आदि रंगको प्रयोग हुन थालेको छ। जाडो मौसम भएकाले कतिपयले विवाहको अवसरमा पस्मिना, स्लिक र पस्मिना सिफनको साडी पनि रुचाउने साडी हाउस बागबजारका  शिवशंकर बताउँछन्। यस्ता साडीको मूल्य १४ हजारदेखि ४० हजारसम्म पर्छ। सबै किसिमका साडीमा स्टोन, डाइमण्ड, सोरसोकी, मोती, सितारा एवं पोतेले मागअनुसार बुट्टा भरिएको हुन्छ। साडी लगाउनेहरूका लागि ब्लाउज, कम्मर पेटी, सितारा, पोते एवं डाइमण्डले भरिएको हुन्छ। मखमलको रातो चप्पल र  रातो व्यागसहित पूरै सेट नै पाइन्छ। साडीसँग पस्मिनाको पछौरी पनि प्रयोग गर्ने चलन छ। यी सामान भारत, जापान, फ्रान्स, हङकङ, सिङ्गापुर, इटाली आदि देशबाट भित्रिन्छन्। अहिले हातले भरिएका साडीको माग बढी छ। विवाहको समयमा सामान्य धोती र ब्लाउज किन्नेहरू पनि धेरै हुन्छन्। यस्ता धोतीमा रातो, मरुन र गुलाबी नै बढी किन्ने चलन छ जसको फेबि्रकमा कटन र टेलिकोसाको प्रयोग गरिएको हुन्छ। यसको मूल्य ३ सयदेखि २ हजारसम्म पर्छ।
सिंहासिनी
सिंहासिनी बारा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
गरिमा विकास बैंक
गरिमा विकास बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "ख वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो विकास बैँक हो।
आधिकारिक वेबसाइट
www.garimabank.com.np
घण्टा
घण्टा समयको एउटा एकाइ हो । ६० मिनेटको समयलाई १ घन्टा भनिन्छ । एक दिनमा २४ घन्टा हुन्छ । घण्टाको सामान्य चिन्ह ल्याटिन अक्षर h वा hr हो । अन्तरराष्ट्रिय एकाइ प्रणालीमा छैनन तर एसआईसँग प्रयोगको लागि स्वीकृत छ । अन्तर्राष्ट्रिय स्वरुप चिन्ह ल्याटिन अक्षर h हो ।
प्रजनन प्रणाली
प्रजनन प्रणाली मानव शरीरका बाहिरी तथा भित्री अङ्गहरू मिलेर प्रजननको लागि कार्य गर्नु हो ।
कजरी (हिन्दी फिल्म कलाकार)
कजरी (हिन्दी फिल्म कलाकार) भारतीय चलचित्र क्षेत्रका एक बहुप्रसिद्ध अभिनेत्री हुन् ।
खैरो खरायो
खैरो खरायो नेपालमा पाइने खरायोको एक प्रजाति हो ।
अवन्ति
अवन्ति प्राचीन भारतका १६ महाजनपदों मध्येको एक थियो। यसका अन्तर्गत आधुनिक मालवा थियो। उज्जैन यसको राजधानी थियो। कुनै समयमा छहय राजाहरूले यहाँ राज गरेको थियो। तिनको राजधानी माहिस्ता थियो।
खराङ, मकवानपुर
खराङ, मकवानपुर मकवानपुर जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।
तखा
तखा (Takha) नेवारी परिकार हो । यो राँगोको मासुलाई धेरै बेरसम्म गल्ने गरी पकाएर झोल बनाई त्यस पश्चात तामाको भाडामा जमाएर बनाइन्छ । यो परिकार नेवारी समाजमा जाडोको मौसममा खाने गरिन्छ । तखा विशेष भोजहरूमा बनाउने गरिन्छ ।
विश्व विकास बैंक
विश्व विकास बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "ख वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो विकास बैँक हो।
आधिकारिक वेबसाईट
www.bbbank.com.np
लारेन गाटलिब
लारेन गाटलिब (जन्म: ८ जुन १९८८) एक अमेरिकी नृत्यान्गना र अभिनेत्री हुन् । उनी एक अमेरिकी कार्यक्रम सो यु थिन्क यु केन डान्स मा भाग लिनको कारणले परिचित छिन् । यसपछि उनी भारतीय बलिवुड चलचित्र एबीसीडी मा पनि एक मुख्य किरदारको रूपमा अभिनय गरिन् । यो उनको पहिलो चलचित्र हो । यसपछि उनी भारतको एक नृत्य कार्यक्रम झलक दिखला जामा पनि पुनित पाठकसँग देखा परेकी थिइन् ।
नृत्य
उनले २००४ मा टाइस डिओरिओबाट नृत्यको शिक्षा लिएर एक अमरीकी कार्यक्रम सो यु थिन्क यु केन डान्स मा भाग लिईन् ।
कार्यक्रमको दौरान लारेनले रिहाना, मारिया केरे, ब्रिटनी स्पियर्स, शकीरा, सीन किंग्स्टन, केरी अंडरवुड, विललो स्मिथ, र एनरिकुए ल्ग्लेसियससँग काम गरिन् । नृत्यको कार्यसँग संगै डिसासटर चलचित्र र हेनाह मोंटेना आदि चलचित्रहरूमा पनि कार्य गरिन् ।
मेची अञ्चल
मेची अञ्चल नेपालको पूर्वाञ्चल विकाशक्षेत्र अन्तर्गत सबैभन्दा पूर्वमा पर्ने अञ्चल हो । यस अञ्चललाई ४ जिल्लाहरूमा विभाजन गरिएको छ । मेची नदीको नामबाट यो अञ्चलको नामाकरण गरिएको हो । यो अञ्चल पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत पर्दछ । यो अञ्चलको दक्षिणमा भारतको बिहार राज्य पर्दछ भने उत्तरमा चीनको तिब्बत क्षेत्र रहेको छ ।
नामाकरण
मेची नदीको नामले यो अञ्चलको नामाकरण गरीएको छ ।
आशा सचदेव
आशा सचदेव भारतीय चलचित्र क्षेत्रका एक बहुप्रसिद्ध अभिनेत्री हुन् ।
सिराहा जिल्ला
सिराहा जिल्ला नेपालको प्रदेश नम्बर-२ सगरमाथा अञ्चलमा पूर्वीभागको दक्षिणी सिमानामा रहेको जिल्ला हो। यो जिल्लाको पूर्वमा सप्तरी जिल्ला (बलान नदी), पश्चिममा धनुषा जिल्ला (कमला नदी), उत्तरमा उदयपुर जिल्ला (चुरे पहाड) तथा दक्षिणमा भारतको बिहार प्रदेश पर्दछन। सिराहा जिल्ला सगरमाथा अञ्चलको सबैभन्दा कम क्षेत्रफल र बढी जनघनत्व भएको जिल्ला हो। यहाँ प्राकृतिक रूपमा उत्तरी भेगमा उच्च, पाखो जमीन बढी छ भने दक्षिणी भेगमा होचो र समथर जमीन बढी छ। यस जिल्लालाई १०६ गाविसहरू, ६(छ) वटा नगरपालिका, जिल्ला विकास समितिमा क्षेत्रीय सदस्य प्रतिनिधित्वको लागि १७ इलाका र ६ (छ)वटा निर्वाचन क्षेत्रमा विभाजन गरिएको छ।
इतिहास
वि.सं. २०१८ सालमा नेपाल अधिराज्यको ३४ जिल्लाहरूलाई ७५ जिल्लामा बिभाजन गर्दा सम्म सिरहा जिल्लाको वर्तमान क्षेत्र सप्तरी जिल्लामा पर्दथ्यो । एकीकरण पूर्व बाइसे–चौबिसे राज्यहरु जस्तै यस भेगका राजा कर्ण सेन थिए । यस राज्यको सिमाना पश्चिम कमला नदी देखि पूर्वमा कोशी नदी सम्म थियो, जसलाई चौदण्डी (उदयपुर गढी) भनिने गर्दथ्यो । नेपाल अधिराज्यकै दोश्रो विद्यालयको रूपमा वि.सं. १९७२ (सन् १९५५) मा राणा प्रधानमन्त्री चन्द्रशमशेरले सिरहामा ”चन्द्र मिडिल स्कूल” खोलेका थिए, जुन अहिले चन्द्र माध्यमिक विद्यालयको नामबाट निरन्तर रूपमा माध्यामिक तहको शिक्षा उपलव्ध गराउँदै आएको छ । वि.सं. २०५३ सालमा नजिकैका ५ वटा गा.वि.स.हरु सिरहा, मखनाहा, मानपुर, बसविट्टा र ठेंगही मिलाई यस नगरपालिकाको स्थापना भएको हो । यसलाई ९ वडामा विभाजन गरिएको छ । साविकको सिरहा गा.वि.स. वाट हाल यस नगरपालिकाको वडा १, २, ७ र ८, मखनाहा गा.वि.स. वाट हाल यस नगरपालिकाको वडा नंं. ३ र वडा नंं. ४ को केही भाग, मानपुर गा.वि.स. वाट हाल यस नगरपालिकाको वडा नं. ४ को केही भाग र वडा नं. ५, बसविट्टा गा.वि.स. लाई हाल यस नगरपालिकाको वडा नं. ६ तथा ठेंगही गा.वि.स. लाई हाल यस नगरपालिकाको वडा नं. ९ बनाएको छ । महेन्द्र राजमार्गको चोहर्वाबाट यो न.पा. १८ कि.मी. दक्षिणको दूरीमा रहेको छ, जुन कालोपत्र गरिएको सडक छ । महेन्द्र राजमार्गको मिर्चयाबाट सिरहा जोडने सडक ग्राभेल गरिएको छ । त्यस्तै हुलाकी सडक यस न.पा. को वीचवाट हुदै धनुषा र सप्तरी जिल्ला छोएको छ भने दक्षिणी सिमानावाट भारतको विहार राज्य ३ कि.मी. दुरीमा रहेको छ ।
नदीनाला
प्रमुख नदीनालाहरूमा कमला, घुर्मी, बलान, मैनवती, खुट्टी, गागन, सर्रे, सहजा, बतहा, जिवा, भेडवा र केही खोलाहरू।
ताकम
नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र धवलागिरी अञ्चलको म्याग्दी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
सिसहनीया
सिसहनीया बारा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
ताकम
ऐतिहासिक बगाले राज्य
बगाले कुलका आत्रेय गोत्रका खस क्षत्रिय राजा कालु थापा ताकमका राजा थिए । माहिँला छोरा तारापति थापा पनि यहींका राजा थिए । त्यस्तै जेठा छोरा पूर्णखर (पुन्याकर) थापा पुलाचौर, रुकुमकोटमा साहिँला विरु थापा र ज्यामरुककोटमा कान्छा जशोधर (धर्मराज) थापाले राज्य गरेका थिए । चार हजार पर्वत भनि मानिएको यो राज्यमा थापाहरूले ३०० वर्ष सम्म शासन गरेका थिए ।
भोटे खरायो
भोटे खरायो नेपालमा पाइने खरायोको एक प्रजति हो ।
पाथीभरा विकास बैंक लिमिटेड
पाथिभरा विकास बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "ख वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो विकास बैँक हो।
आधिकारीक वेबसाईट
www.pbb.com.np
मुत्रमार्ग
मुत्रमार्ग (Urethra, ग्रिक οὐρήθρα - ourethra) प्राणीको मुत्रथैलीमा जम्मा भएको पिसाब बाहिर निस्कने मार्ग हो ।
दिन
२४ घन्टाको १ दिन हुन्छ। ३६५ दिनको एक वर्षहुन्छ। त्यसैगरी ७ दिनको एक हप्ता, १५ दिनको एक पक्ष, सूर्यमास अनुसार ३० दिनको एक महिना हुन्छ। चन्द्रमास अनुसार २९ दिनको एक महिना मानिएको छ। ,,,,,,,,,,पृथ्वीमा पहिलो दिन जियोर्जियो थियो त्यो संसारमा आविष्कार गर्ने पहिलो थियो जुन दिनको सूर्य चन्द्रमा थियो जसले जीवन जीवित जीवित जीवनलाई जीवन प्रदान गर्यो प्रकृति पर्यावरण विज्ञान राजनैतिक समाज संस्कृति र आज सभ्यताको पहिलो मानव सभ्यता परिवार र सामान्य रूपमा मानव जीव र जीवित छायाहरू र अदृश्य रोशनीहरू जर्ज जवान सबै शक्तिशाली हुन्छन् र सृष्टि र युवा र बुढो छोराछोरीको भानिकारक मानिस र महिलाहरू जन्माए जस्तै तिनीहरू उनीहरूलाई आज पनि थाहा छ।
कला पङ्गेनी
कला पङ्गेनी एक नेपाली लोक गायीका हुन्।
उनी स्याङ्जा जिल्लाको तत्कालिन मालुङ्गा टुनीबोट गाविस हालको गल्याङ नगरपालिकामा जन्मिएकी हुन्।
२०६५ सालमा उनको पहिलो गीति सङ्ग्रह "बोले हुन्न र" बजारमा आएको थियो। जसमा उनले तीनवटा गीतहरू समावेस गरेकी थिइन्। बिष्णु माझी, माधव भण्डारी, देवी घर्ति र कला पङ्गेनीको स्वर सङ्ग्रहित उक्त एल्बम बाराही म्युजिक कम्पनीले निकालेको थियो। त्यसपछि लगातार नेपाली लोक सांगीतिक क्षेत्रमा आफ्ना गीतहरू पस्कँदै आइरहेकी गायीका पङ्गेनीका हालसम्म दर्जनौं गीतहरू बजारमा आएका छन्। १. जवानीको जोश २. पुरस्कार पच्चीस हजार ३. जोगाउनु छ कालापानी ४. म त पुरुष मान्छे ५. मनको दियो लगायत उनका गीतहरू चर्चित भएका छन्
गोगने, मकवानपुर
गोगने, मकवानपुर मकवानपुर जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो । २००१ नेपाल जनगणनामा यहाँ ९८३ घरहरु रहेका थिए भने जनसङ्ख्या ५,३५४ रहेकोे थियो ।
महाजनपद
महाजनपद प्राचीन भारतमा राज्य वा प्रशासनिक एकाईहरूलाई भन्थे । उत्तर वैदिक कालमा केही जनपदहरूको उल्लेख मिल्दछ । बौद्ध ग्रन्थहरूमा यिनको धेरै बार उल्लेख भएकोछ ।
गणना र स्थिति
ईसा पूर्व छठी शताव्दीमा वैयाकरण पाणिनीले २२ महाजनपदहरूको उल्लेख गरेकोछ । यीबाट तीन - मगध, कोसल तथा वत्सलाई महत्त्वपूर्ण बताइएको छ ।
आरम्भिक बौद्ध तथा जैन ग्रन्थहरूमा यिनको बारेमा धेरै जानकारी पाईन्छ । यद्यपि कुल सोह्र महाजनपदहरूको नाम पाईन्छ तर यी नामाकरण अलग-अलग ग्रन्थहरूमा भिन्न-भिन्न छन् । इतिहासकार यस्तो मान्दछन् कि यी अन्तर भिन्न-भिन्न समयमा राजनीतिक परिस्थितिहरुका परिवर्तन गर्नेका कारण भएकोछ । यसका अतिरिक्त यी सूचिहरुका निर्माताहरूको जानकारी पनि तिनको भौगोलिक स्थितिदेखि अलग हुन सक्छ । बौद्ध ग्रन्थ अंगुत्तर निकाय, महावस्तुमा १६ महाजनपदोंको उल्लेख छ-
ये सबै महाजनपद आजका उत्तरी अफगानिस्तानदेखि बिहारसम्म र हिन्दुकूशदेखि गोदावरी नदी तकमा फैलिएको थियो । दीर्घ निकायका महागोविंद सुत्तमा भारतको आकृतिको वर्णन गर्दै त्यसलाई उत्तरमा आयताकार तथा दक्षिणमा त्रिभुजाकार अथवा एक गोरुगाडीको प्रकार बताइएको छ । बौद्ध निकायहरूमा भारतलाई पाँच भागहरूमा वर्णित गरिएको छ - उत्तरापथ (पश्चिमोत्तर भाग), मध्यदेश, प्राची (पूर्वी भाग) दक्षिणापथ तथा अपरान्त (पश्चिमी भाग)को उल्लेख मिल्दछ । यसबाट यस कुराको पनि प्रमाण मिल्दछ कि भारतको भौगोलिक एकता ईसापूर्व छठी शताव्दीदेखि नैं परिकल्पित छ । यसका अतिरिक्त जैन ग्रन्थ भगवती सूत्र र सूत्र कृतांग, पाणिनीको अष्टाध्यायी, बौधायन धर्मसूत्र (ईसापूर्व सातौँ शताव्दीमा रचित) र महाभारतमा उपलब्ध जनपद सूचीमा दृष्टिपात गर्नुहोस् त पाहरुगे कि उत्तरमा हिमालयदेखि कन्याकुमारीसम्म तथा पष्चिममा गांधार प्रदेशदेखि लिएर पूर्वमा असम सम्मको प्रदेश यी जनपदहरुदेखि आच्छादित थियो । कौटिल्यले एक चक्रवर्ती सम्राटका अन्तर्गत संपूर्ण देशको रादनीतिक एकताको परिकल्पनाको थियो । ईसापूर्व छठी शताव्दीदेखि ईसापूर्व अर्को शताव्दीसम्म प्रचलनमा रहोस् आहत सिक्कोका वितरणदेखि अन्देशा हुन्छ कि ईसापूर्व चौथो शताव्दीसम्म सम्पूर्ण भारतमा एक नैं मुद्रा प्रचलित थियो । यसबाट त्यस युगमा भारतका एकीकरणको साफ झलक देखि्दछ ।
सत्ता संघर्ष
ईसापूर्व छठी शताव्दीमा जिन चार महत्त्वपूर्ण राज्यहरूले प्रसिद्धि प्राप्तको तिनको नाम छन् - मगधका हर्यंक, कोसलका इक्ष्वाकु, वत्सका पौरव र अवंतिका प्रद्योत । हर्यंक एक यस्तो वंश थियो जसको स्थापना बुहद्रथहरूलाई परास्त गरवनका लागि बिंबिसार द्वारा मगधमा गरिएको थियो । प्रद्योतहरूको नाम यस्तो त्यस वंशका संस्थापकका कारण नैं थियो । संयोगले महाभारतमा वर्णित प्रसिद्ध राज्य - कुरु-पाँचाल, काशी र मत्स्य यस कालमा पनि थिएमा तिनको गिनती अब सानो शक्तिहरूमा हुन्थ्यो ।
ईसापूर्व छठी शताव्दीमा अवंतिका राजा प्रद्योतले कौशाम्बीका राजा तथा प्रद्योतका जुवाईं उदयनका साथ लडाई भएको थियो । त्यो भन्दा पहिला उदयनले मगधको राजधानी राजगृहमा हमाला गरेको थियो । कोसलका राजा प्रसेनजितले काशीलाई आफ्नो अधीन गरेका थिए र पछि उनको छोराले कपिलवस्तुका शाक्य राज्यलाई जिते । मगधका राजा बिंबिसारले अंगलाई आफ्नोमा गाभेका थिए तथा उनको छोरा अजातशत्रुले वैशाली का लिच्छविहरूलाई जिते ।
ईसापूर्व पाँचवी शताव्दीमा पैरव र प्रद्योत सत्तालोलुप नही रहोस् र हर्यंको तथा इक्ष्वांकुहरूले राजनीतिक मंचमा मोर्चा सम्हाल लिया । प्रसेनजित तथा अजातशत्रुका बीच संघर्ष चलता रह्यो । यसको हंलांकि कुनै परिणाम छैन निस्क्यो र अन्ततोगत्वा मगधका हर्यंकहरूलाई जात मिली । यसका पछि मगध उत्तर भारतको सबैभन्दा शक्तिशाली राज्य बन्यो । ४७५ ईसापूर्वमा अजातशत्रुको मृत्युका पछि त्यसको पुत्र उदयिनले सत्ता संभाली र त्यसैले मगधको राजधानी राजगृहदेखि पाटलिपुत्र (पटना) स्थानान्तरित गरे।हँलांकि लिच्छविहरुदेखि लड्दै समय अजातशत्रुले नैं पाटलिपुत्रमा एक दुर्ग बनाएमा यसको उपयोग राजधानीका रूपमा उदयिनले नैं गरे ।
उदयिन तथा त्यसको उत्तराधिकारी प्रशासन तथा राजकाजमा निकम्मे रहोस् तथा यसका पछि शिशुनाग वंशको उदय भयो । शिशुनागका पुत्र कालोशोकका पछि महापद्म नंद नामको व्यक्ति सत्तामा काबिज भयो । त्यसले मगधको श्रेष्ठतालाई र उँचा बनाएको दिए ।
ब्राह्मनबाडिया जिल्ला
ब्राह्मनबाडिया बङ्गलादेशको पूर्वी मध्ये भूभागमा पर्ने एक जिल्ला हो। यो जिल्ला चट्टग्राम विभाग अन्तर्गत पर्दछ।
भूगोल
ब्राह्मनबाडिया जिल्ला बङ्गलादेशको पूर्वी मध्ये भागमा पर्छ भने यो उपजिल्ला २३°३९' देखि २४°१६' उत्तर अक्षांश र ९०°४४' देखि ९१°५१' पूर्वी देशान्तरणमा अवस्थित छ। ब्राह्मनबाडिया जिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये १९२७.११ वर्ग किलोमिटर ओगटेको छ। यस जिल्लालाई किशोरगञ्ज र हबिगञ्ज जिल्लाले उत्तर, कुमिल्ला जिल्लाले दक्षिण, हबिगञ्ज जिल्ला र भारतको त्रिपुरा राज्यले पूर्व, मेघना नदी, किशोरगञ्ज, नरसिङ्दी र नारायणगञ्ज जिल्लाले पश्चिमबाट घेरेको छ। मेघना, तितार र बुरी यस जिल्लाका प्रमुख नदीहरू हुन्।