cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
विनोद चौधरी
पुरस्कार
सन् २०१५ मा उनलाई भारतस्थित श्री श्री विश्वविद्यालयले परोपकारी कार्यमा उल्लेखनीय योगदानका लागि सम्मानित गर्दै उनलाई मानार्थ विद्यावारिधिको उपाधि प्रदान गरेको थियो। सन् २०१६ मा उनलाई एसिया पुरुषको रूपमा एक पुरस्कारद्वारा सम्मानित गरिएको थियो भने सोही वर्ष उनी फ्रोस्ट एन्ड सुलिभान ग्रोथ, इनोभेसन एन्ड लिडरसिप (जिआइएल) पुरस्कारबाट सम्मानित भएका थिए। सन् २०१९ मा, उनलाई होटेलिभेटले लाइफटाइम अचिभमेन्ट पुरस्कारद्वारा सम्मानित गरेको थियो।
नाओमी वाट्स
नाओमी वाट्स (जन्म २८ सेप्टेम्बर १९६८) बेलायती चलचित्र तथा टेलिभिजन अभिनेत्री हुन।
प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा
नाओमीको जन्म इङ्ल्यान्डको शोरेह्याम, केन्टामा भएको थियो। उनी एक वेल्स प्राचिन कलाकृती व्यापारी र भेषभुषा तथा सेट डिजाइनर माइफ्यान्वी रोबर्टस "एडवार्ड" र पिङ्क फ्लोइडसँग काम गर्ने एक अंग्रेज रोड म्यानेजर तथा साउण्ड इन्जिनियर पिटर वाट्स की छोरी हुन। उनी ४ वर्षकी हुँदा उनका आमाबुवाको सम्बन्ध विच्छेद भयो।
लंगडी
लंगडी नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, नारायणी अञ्चलको पर्सा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
सत्येन्द्र नाथ बोस
सत्येन्द्र नाथ बोस (१८९४-१९७४) गणितज्ञ र भौतिक शास्त्री थिए। भौतिक शास्त्रमा दुई प्रकारका अणुहरूमा बर्गिकरण गरिदै आएको छ - बोसान र फर्मियान। यस मध्येको बोसान सत्येन्द्र नाथ बोसकै नाममा राखिएको हो।
जीवनी
सत्येन्द्रनाथ बोसको जन्म १ जनवरी १८९४मा कोलकातामा भएको थियो। उनको प्रारम्भिक शिक्षा उनकै घर नजीकै रहेको साधारण स्कूलमा भएको थियो। तत् पश्चात उनी न्यू इण्डियन स्कूल र पछि हिंदू स्कूलमा भर्ना गराइयो। विद्यालयीय शिक्षा पूरा गरेर सत्येन्द्रनाथ बोसले कोलकाताको प्रसिद्ध प्रेसीडेंसी कॉलेजमा प्रवेश गरे। उनी अफ्नो सबै परीक्षाहरूमा सर्वाधिक अङ्क पउदै रहे र उनलाई सर्व प्रथम स्थान मिल्दै रहयो। उनको प्रतिभा देखेर त्यसबेला मनिसहरूले भन्थे कि उनी एक दिन पियरे साइमन, लेप्लास र आगस्टीन लुई काउथी जस्ता गणितज्ञ बन्नेछन्।
सत्येन्द्रनाथ बोसले सन्‌ १९१५ मा गणितमा एम.एस्सी. परीक्षा प्रथम श्रेणीमा सर्वप्रथम भएर उत्तीर्ण गरे। उनको प्रतिभा देखी प्रभावित भएर सर आशुतोष मुखर्जीले उनलाई प्राध्यापकको पदमा नियुक्त गरिदिए। त्यस समयमा भौतिक विज्ञानमा नयाँ-नयाँ खोजेहरू भइरहेका थिए। जर्मन भौतिकशास्त्री म्याक्स प्लाङ्कले क्वांटम सिद्धान्तको प्रतिपादन गरेका थिए। यसको अर्थ यो थियो कि शक्ति(Energy) सुक्ष्मातिसुक्षम हिस्साहरूबाट बनेको हुन्छ। जर्मनीमा पनि अल्बर्ट आइन्स्टाइनले "सापेक्षताको सिद्धान्त" प्रतिपादन गरेका थिए। सत्येन्द्रनाथ बोस यी सब खोजोहरूको अध्ययन गरिरहेका थिए। बोस तथा आइन्स्टाइनले मलेर बोस-आइंस्टीन स्टैटिस्टिक्सको खोज गरे।
उनले एक लेख लेखे- "प्लाङ्क्स ल एण्ड लाईट क्वान्टम" जसलाई भारतमा कुनै पनि पत्रिकाले छापेन त्यो सत्येन्द्रनाथले सीधै आइन्स्टाइन समक्ष पठाए।प उनले त्यसको अनुवाद जर्मनीमा स्वयंले गरिदिए र प्रकाशित गरी दिए। यसबाट सत्येन्द्रनाथले धेरै प्रसिद्धि पाए । उनले यूरोपको यात्राको बेला आइन्स्टाइनसँग भेट पनि गरे । सन्‌ १९२६मा सत्येन्द्रनाथ बोस भारत फर्किए र ढाका विश्वविद्यालयमा १९५० सम्म काम गरे। पछि शान्तिनिकेतनमा विश्व भारती विश्वविद्यालयको कुलपति बने। उनको निधन ४ फेब्रुअरी, १९७४मा भयो । आफ्नो वैज्ञानिक योगदानको लागि उनी चीर स्मरणीय रहनेछन्।
शफिउल इसलाम
शफिउल इसलाम, जन्म: ६ अक्टोबर १९८९) एक बङ्गलादेशी राष्ट्रिय क्रिकेट खेलाडी हुन्। शफिउल इसलामले सन् २००६/०७ देखि राजशाही विभागको प्रतिनिधित्व गर्दै क्रिकेट खेल्दै आएका छन्।
घरेलु कार्यकाल
बङ्गलादेश राष्ट्रिय परिषद्ले सन् २०१२ मा आयोजना हुन लागेको पहिलो संस्करणको टि ट्वेण्टी प्रतियोगिता बङ्गलादेश प्रिमियर लिगका लागि ६ राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीको घोषणा गरेक‍ थियो जुन सन् २०१२ फेब्रुअरीबाट शुरू भएको थियो। उक्त प्रतियोगिता शुरू हुन भन्दे केही महिना अगाडि देखि खेलाडी किन बेच गरी टोलीमा संलग्न गराउने कार्य गरिएको थियो जहाँ शफिउललाई खुलना रोयल बङ्गालले ६५,००० रुपैयाँमा खरिद गरेको थियो। उक्त प्रतियोगितामा शफिउलले खुलना रोयल बङ्गालका लागि चौँथो सर्वाधिक विकेट गिराउन सफल भएका थिए जहाँ उनले ७ खेलमा ५ विकेट लिन सफल भएका थिए। सन् २०१२ अप्रिलमा बङ्गलादेश राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद्ले शफिउललाई तेस्रो दर्जाबाट पदोन्नति गर्दै दोस्रो दर्जाको क्रिकेट खेलाडीको रूपमा मान्यता दिएको थियो। सन् २०१७-१८ ढाका प्रिमियल लिगमा शफिउल अगरानी बेङ्क क्रिकेट क्लबमा आवद्ध भएका थिए भने उनले उक्त प्रतियोगितामा सर्वाधिक विकेछ लिन सफल भएका थिए। शफिउलले उक्त प्रतियोगितामा १३ खेलमा २४ विकेट लिएका थिए। सन् २०१८-१९ प्रिमियल लिगको संस्करणमा खेलाडी किन बेच गरिरहेका बेला उनी रङ्पुर राइडर्स टोलीमा आवद्ध भएका थिए। सन् २०१८-१९ ढाका प्रिमियर लिगका लागि उनी महम्मदेन स्पोर्टिङ क्लबमा आवद्ध भएका थिए भने प्रतियोगिताको पहिलो खेलमा शफिउलले गाजी ग्रुप क्रिकेट क्लबका विरुद्धमा एकै खेलमा पाँच विकेट लिन सफल भएका थिए।
अन्तर्राष्ट्रिय कार्यकाल
सन् २०१० मा आयोजना हुन लागेको बङ्गलादेश र श्रीलङ्का बीचको एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा शफिउल राष्ट्रिय क्रिकट खेलाडीको सूचीमा पर्न सफल भएका थिए। बङ्गलादेशका अन्य राष्ट्रिय लिग तथा प्रतिस्पर्धामा भाग लिएका शफिउलले प्रतियोगिताहरूमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेपछि उनलाई राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीमा पर्न सफल भएका थिए भने यसभन्दा अघि अन्तर्राष्ट्रिय खेल नखेलेका र अन्तर्राष्ट्रिय खेलको अनुभव नभएका उनी पहि राष्ट्रिय क्रिकेट खेलाडी बनेका थिए।
४ जनवरी २०१० का दिन श्रीलङ्का विरुद्ध शफिउलले पहिलो एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा पर्दापण गरेका थिए। उक्त एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा शफिउलले पहिलो ओभरमा बलिङ गरेका थिए भने कुल ५ ओभरमा उनले ३९ रन दिएका थिए। उक्त प्रतिस्पर्धामा शफिउलले ७४ रन पुरा गरेको श्र‌ीलङ्का राष्ट्रिय टोलीका खेलाडी कुमार सङ्गककराको विकेट लिन सफल भएका थिए। उनको क्रिकेट कार्यकालकै दुई एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा शफिउलले १-१ विकेट लिन सफल भएकन थिए जसका करण उनी अर्को महिना भारतसँग हुन लागेको एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय खेलका लागि राष्ट्रिय खेलाडीको सूचीमा पर्न सफल भएका थिए। १७ जनवरीका दिन शफिउलले उनको क्रिकेट कार्यकालकै पहिलो टेस्ट खेल खेलेका थिए जहाँ बङ्गलादेशको सामना भारतसँग भएको थियो। यस टेस्ट खेलमा शफिउलले पनि बलिङ गर्ने मौका पाएका थिए तर उक्त खेल ११३ रनले भारतले जितेको थियो। शफिउलले यस प्रतियोगितामा गौतम गम्भीरलाई निस्कासन गर्न सफल भएका थिए।
सन् २०११ को विश्वकप बङ्गलादेश, भारत र श्रीलङ्काले संयुक्त रूपमा आयोजना गरेका थिए भने यो विश्वकप फेब्रुअरी देखि अप्रिल महिना सम्म जारि रहेको थियो। विश्वकपका लागि बङ्गलादेशको राष्ट्रिय क्रिकेट टोलिको १५ सदस्यमा शफिउल पनि पर्न सफल भएका थिए।
सन् २०११ मार्च ११ का दिन आयोजना भएको बङ्गलादेश र इङ्ल्याण्ड बीचको खेलमा शफिउलले उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका थिए भने उनले इङ्ल्याण्डको अन्तिम विकेट लिन सफल भएका थिए जसको कारण बङ्गलादेशले २ विकेटले खेल जित्न सफल भएको थियो। उक्त खेलपछि बङ्गलादेशका समर्थकहरूले चर्को आवाजमा बङ्गलादेश, बङ्गलादेश भन्दै नारा लगाएका थिए। उक्त खेलमा इङ्ल्याण्ड माथी जित निकाल्नमा सबैभन्दा धेरै सहयोग गरेका शफिउल र महम्मदुल्लाहलाई जनही १० लाख टेका दिइएको थियो। यस खेलका उत्कृष्ट खेलाडी बङ्गलादेशका इमरुल कायेस बनेका थिए भने उनले उक्त पुरस्कार वितरण गर्ने क्रममा शफिउललाई उत्कृष्ट खेलाडी बनाइनु पर्ने धारणा व्यक्त गरेका थिए। त्यस खेलपछि बङ्गलादेश र नेदरल्यान्ड बीचको खेलमा बङ्गलादेशका क्रिकेट टोलीमा कप्तान साकिब आल हासानले शफिउलको खुलेर तारिफ गरेका थिए सन् २०११ नोभेम्बरमा आयोजना हुन लागेको टेस्ट श्रृङ्खलाको केही दिन अघि शफिउलको खुट्टामा चोट आएका कारण उनी खेल खेल्न असमर्थ रहे। सन् २०१८ डिसेम्बरमा शफिउल एसिया कपका लागि बङ्गलादेश क्रिकेट खेलाडीको सूचीमा पर्न सफल भएका थिए।
जन्मको आधारमा नागरिकता
जन्मको आधारमा नागरिकता (ल्याटिनJus soli, अन्ग्रेजी birthright citizenship), यस्तो अधिकार हो जसले कुनै देशको भूभागमा जन्मेका बालबालिकालाई सो देशको नागरिकता र रा्ष्ट्रियता प्रदान गर्दछ। कुनै रास्ट्रको भूभाग मात्र नभई, त्यस देशको ध्व्जाबाहक पानीजहाज वा हवाइजहाजमा जन्मेका बालबालिकालाई समेत नागरिकता दीइन्छ।
उन्नाइसौ सताब्दि लाग्नेबित्तिकै देखि रास्ट्रहरू जन्मको आधारमा नागरिकता दिने र रगतको नाताको आधारमा दिने दुई वर्गमा छुट्टिन थाले। जस्तै फ्रान्सले जन्मको आधारमा नागरिकता दिन्थ्यो भने, जर्मनीले (सन् २००० अघिसम्म) रगतको नाता नभई नागरिकता दिदैनथ्यो। तैपनि धेरै युरोपेली देशहरूले वर्ण (race) र भाषालाई आधार मान्दथे।
जन्मको आधारमा नागरिकता दिने देशहरू
बिश्वका २०% जति देशहरूले मात्र जन्मको आधारमा नागरिकता प्रदान गर्छन। त्यसरी नागरिकता दिने देशहरू निम्न छन:
सन्दर्भ सामाग्रिहरू
Interim consitution of Nepal 2007</>
पार्किनसन
गिदीको दुवै भाग, जहाँ सब्स्टेनसिया निग्रा भन्ने ठाउँमा न्युरोन्सलाई गिदीले डोपामिन आपूर्ति गर्न नसक्दा यो रोग लाग्ने गर्दछ। सब्स्टेनसिया निग्रा भन्ने गिदीको त्यो क्षेत्र हो, जहाँबाट कोषिकाहरूले डोपामिन स्वतः उत्पादन गर्छ। तर पार्किनसन भएको मानिसको गिदीले डोपामिन बनाउन छाडेपछि यो रोग अग्रगामी दिशातिर बढछ। यो रोग ६० वर्ष पुगेका मानिसलाई लाग्ने बताइन्छ तर ३०–४० वर्षमै पनि लाग्न सक्छ|
पार्किनसनका चार लक्षण हुन्छन्, जसलाई मोटर लक्षण भनिन्छ :
उपरोक्त चार लक्षणमध्ये तीनवटा लक्षण मिल्न गएमा पार्किनसन भएको डाक्टरले प्रमाणित गरिदिन्छ।तर दुई लक्षण मिलेमा नै पनि पार्किन्सन को रोगी मा बर्गिकरण गर्ने गरिन्छ| यसको प्रयोगशाला जाँच गर्ने विधि छैन।
पार्किनसनको गैरमोटर लक्षण निम्न छन् :
यी लक्षणमध्ये सबै पार्किनसन पीडितलाई सबै लक्षणले छोएको हुँदैन।
सव्सटानसिया नाइग्रांले डोपामिन आपूर्ति गर्न नसक्दा न्युरोट्रान्समिटरले सिग्नल नपठाउँदा शरीरको मोटर प्रणाली अवरुद्ध पार्छ। तसर्थ सर्वप्रथम डोपामिन नै पार्किनसनको मुख्य औषधी हो। शारीरिक व्यायाम जो कसैको स्वस्थ जीवनका लागि एकदमै महत्त्वपूर्ण अभ्यास हो। तर पार्किन्सनका लागि त यो अति नै आवश्यक र स्वस्थजन्य उपाय हो। शारीरिक अभ्यास सन्तुलित हिडाईं र दैनिक क्रियाकलापको विचलनका लागि अति नै आवश्यक कुरा हो।
पार्किनसन लाई वंशाणुगत रोग मानिन्छ तापनि विषादियुक्त वातावरण र मष्तिष्क मा हुने चोट लाई पनि प्रमुख कारक मानिएको छ| लक्षणहरूको पूर्ण र गहिराई पहिचान गरेपछि उपचार योजना बनाउनुपर्छ। जसमा औषधी उपचारका साथै तालिम, दैनिक विशेष प्रकारका व्यायाम, खानपिनको छनौट, मित्रवत् ओछ्यान तथा तकिया, शारीरिक अभ्यास गर्ने ठाउँको व्यवस्था, पार्किनसनपीडितका लागि बाथरुममा विशेष व्यवस्था आसनको राम्रो व्यवस्था र हिँड्ने ठाउँमा ठोकिन सक्ने चिजहरु हटाउनु, नृत्य गर्न र ताई ची जस्तो अभ्यास गर्न कोठाको व्यवस्था गर्नु हो।
लडाइँ जारी छ पार्किनसनसँग -०९ Jun २०१३ आइतबार २६ जेष्ठ, २०७० दीपक चापा (चापागाईं)
पाटन बहुमुखी क्याम्पस
पाटन बहुमुखी क्याम्पस बैतडी जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
मलेसियाका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
युनेस्कोद्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषित गरिएको मलेसियाली सांस्‍कृतिक र प्राकृतिक स्थलहरूको सूची:
त्र
त्र त्+र दुई अक्षर मिलेर बनेको यो अक्षरको देवनागरी वर्णमालामा अझै पनि ३५औं स्थानमा अध्ययन अध्यापन भैरहेको छ यद्यपि नेपाली बृहद शब्दकोषमा यसको स्वतन्त्र अस्तित्व भने छैन।(बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “त्रिशुल त्र”) =हेर्नुहोस्=
आँखिसल्ला
आँखिसल्ला नेपालको कोशी अञ्चलको धनकुटा जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।
गिरिश खतिवडा
गिरिश खतिवडा (जन्म २१ मार्च १९८२) नेपाली र्यापर तथा गायक हुन्। उनी कान्तिपुर एफ. एम.मा हिपहप सो सञ्चालक थिए।
जगन्नाथ क्याम्पस
जगन्नाथ क्याम्पस बैतडी जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो। यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
जेस्सी भोल्ट
जेस्सी भोल्ट (जन्म २९ मार्च १९९०) एक फ्रेन्च अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
कलवलगुडी
कलवलगुडी नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको मेची अञ्चल, झापा जिल्लामा अवस्थित एक पर्यटकीय महत्त्वको स्थान हो। नेपालमा एक मात्र रहेको कलवलको वृक्ष अवलोकन गर्न र पिकनिक स्पटको रूपमा प्रख्यात चन्द्रगढी गाविसको पश्चिममा अवस्थित यस ठाउँमा ग्रामिण प्रशिक्षण केन्द्र समेत रहेको छ।
हलिमा याकुब
हलिमा बिन्ते याकुब (जन्म: सन् १९५४ अगस्ट २३) सिङ्गापुरकी एक महिला राजनीतिज्ञ, पूर्व वकिल र सन् २०१७ देखि सिङ्गापुरको आठौँ राष्ट्रपतिको रूपमा सेवा गरिरहेकी छिन्। राष्ट्रपति बन्नुभन्दा पहिले उनलाई सन् २०१३ जनवरी १४ मा सिङ्गापुरको संसदको अध्यक्ष छानिएको थियो। सिङ्गापुरको गणतान्त्रिक इतिहासमा संसदको अध्यक्ष र राष्ट्रपति हुने उनी प्रथम महिला हुन्। यो भन्दा आगाडि उनी सामुदायिक विकास, युवा र खेल मंत्रालयमा राज्य मन्त्री रहेकी थिइन्। उनी सन् २००१ देखि लगातार सिङ्गापुरको जुरोङ समूहको प्रतिनिधित्व निर्वाचन क्षेत्रबाट सांसद थिइन्।
उनले राजनीतिक दलबाट राजीनामा दिएर सन् २०१७ को राष्ट्रपति निर्वाचनमा भाग लिन स्वतन्त्र बनिन् र उनी बाहेक अन्य उम्मेदवारहरूले योग्यताको मापदण्ड पूरा नगरेपछि निर्विरोध चुनाव जितिन्। संविधान संशोधनका कारण यो निर्वाचन विशेषगरी मलाय समुदायका उम्मेदवारका लागि आरक्षित गरिएको थियो।
ट
ट नेपाली बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको ११औं अक्षर हो (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “ओठ काट्यो ट”)
विराटनगर किङ्स
टिम सौराहा धनगढी एक धनगढी प्रिमियर लिग २०७३मा सहभागी जनाउने टिम मध्येको एक टिम हो ।यस टिमको कप्तानी नेपाल राष्ट्रिय क्रिकेट टिमका महत्त्वपूर्ण सदस्य शरदले  गर्ने छन्।
स्रोत
श्रेणी : धनगढी प्रिमियर लिगका टिमहरू
मुरुण्डा वंश
मुरुन्डा वंशले दोस्रो र तेस्रो शताब्दीमा पूर्वी भारतको आधुनिक ओडिशाको उत्कल क्षेत्रमा शासन गरेको थियो। तिनीहरूको इलाकामा तटीय ओडिशाको उत्तरी जिल्लाहरू वरपरका क्षेत्रहरू समावेश थिएँ। तिनीहरू महामेघवाहन वंशको उत्तराधिकारी र त्यसपछि गुप्त साम्राज्यद्वारा विजयी भएको देखिन्छ।
समयगढ
समयगढ नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रमा रहेको झापा जिल्लामा पर्ने धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थल हो। त्रिगर्त नरेश सुशर्माले महाभारत कालमा राज्य गर्दा बनाएका गढहरू हाल तोपगाछी गाविसमा रहेका छन्। यसलाई स्थानीय बासिन्दाहरू सेमेयगढ पनि भन्ने गर्दछन।
बेलि ब्रिज
डोनाल्ड बेलि en:Donald Bailey द्वारा परिकल्पना गरिएको तथा बेलायती सेना द्वारा दोस्रो विश्व युद्व ताका प्रयोगमा ल्याइएको सजिलै ओसार पसार गर्न सकिने पुल | सजिलै जोड जाड गर्न सकिने र हलुका भए पनि धेरै भार वहन गर्न सक्ने विशेषताको कारण यो आपतकालिन परिस्तिथि तथा प्राकृतिक प्रकोपको समयमा धेरै प्रयोगमा आउने गर्दछ| बि.स. २०५२को वर्षा याममा पृथ्वी राजमार्गको विभिन्न पुल हरू बाढिले बगाउदा नेपालमा पनि यसको प्रयोग भएको थियो| यस पुलको सामाग्रिलाई काठमाडो सम्म बिश्व कै ठूलो हवाई जहाज ' एन्टोनोभ'en:Antonov An-124मा ल्याइएको थियो|
क्ष
क्ष क्+ष दुई अक्षर मिलेर बनेको यो अक्षरको देवनागरी वर्णमालामा अझै पनि ३४औं स्थानमा अध्ययन अध्यापन भैरहेको छ यद्यपि नेपाली बृहद शब्दकोषमा यसको स्वतन्त्र अस्तित्व भने छैन।(बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “क्षत्री क्ष”) =हेर्नुहोस्=
कुरुलेतेनुपा
कुरुलेतेनुपा नेपालको कोशी अञ्चलको धनकुटा जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।
मानिलेक क्याम्पस
मानिलेक क्याम्पस बैतडी जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
सात सूर्य एक फन्को
प्रसिद्द् साहित्यकार रमेश विकल द्वारा लिखित कृति
यो विषयमा ध्रुब सिम्खडा लेख्छन् तेत्तीस वर्षअघि(बि.स. २०३२)मा साहित्यकार रमेश विकललाई अमेरिका भ्रमणमा रहेका बेला एक पत्रकारले सोधे, “साङ्ग्रिला तिम्रै देशमा पर्छ?” विकलले जवाफ दिए, “हो, साङ्ग्रिला मेरै देशमा पर्छ।” देश फर्किएपछि उनी लागे साङ्ग्रिलाको खोजीमा गोसाइँकुण्डको यात्रामा। यो यात्रापछि उनको सात सूर्यः एक फन्को यात्रा-वृत्तान्त बनेर प्रकाशित भयो।
सात सूर्य एक फन्को
गोदामचौर
गोदामचौर नेपालको बागमती अञ्चलको ललितपुर जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
ठ
ट ( नेपाली वर्णमालामा व्यन्जनवर्णको १२औं अक्षर हो। (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “ओठ मिलायो ठ”) ठ का विभिन्न शब्दहरू बनाउन सकिन्छ।
लाल पर्सा
लाल पर्सा नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, नारायणी अञ्चलको पर्सा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
बैतडी शिक्षा क्याम्पस
बैतडी शिक्षा क्याम्पस बैतडी जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
जेस्सी रोगर्स
जेस्सी रोगर्स (जन्म ८ अगस्ट १९९३)एक ब्राजिलियन पूर्व अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
ह
हदेवनागरी बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको ३३औं अक्षर (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “हलो जस्तो ह”) =हेर्नुहोस्=
जिग्मे सिङगे वाङचुक
जिग्मे सिङगे वाङचुक भुटान अधिराज्यका भुतपूर्व राजा तथा चौथो राजा हुन्। आफ्नो जेठो छोरा जिग्मे खेसर नामग्याल वाङ्चुकको पक्षमा परित्याग गरेका थिए।
जीवनी
जिग्मे सिङगे वाङचुकको जन्म ११ नोभेम्बर १९५५ मा भुटानको थिम्पुको डेचेन्चोलिङ प्यालेसमा जिग्मे दोर्जी वाङचुक र आशि केसाङ छोदेनको घरमा भएको थियो। सिक्किममा तैनाथ भारतका राजनैतिक अधिकारी र सिक्किम सरकारका प्रतिनिधि शाही आमाबाबुलाई अभिवादन गर्न र नवजात राजकुमारलाई सम्मान गर्न तुरुन्तै आएका थिए।
कृष्ण थुम्की
द्वापर युगमा भगवान श्री कृष्णले यस स्थानमा गाई चराएको हुनाले यस स्थानको नाम कृष्ण थुम्की रहन गएको किम्बदन्ती छ। झापा जिल्लाको सुदुर उत्तर–पूर्वी गाविस बाहुनडाँगी वडा नं. ७मा मेची नदी र सिद्धी नदीको संगममा रहेको कृष्णथुम्की धार्मिक एवं ऐतिहासीक दृष्टिकोणले अयन्तै महत्त्वपूर्ण छ। वरिपरि समथर जमीन रहेको स्थानमा भरेको पाथी जस्तो चुलिएर बसेको कृष्णथुम्कीलाई द्वापर युगमा भगवान श्री कृष्णले गाई चराएको ठाउँ भएको विश्वास गर्ने गरिन्छ। कृष्णथुम्कीमा एउटा चेप्टो ढुङ्गामा मानव र गाईको पद चिन्ह अङ्कित छ। कांकरभिट्टाबाट १७ कि.मी. उत्तरमा अवस्थित कृष्णथुम्कीमा, कृष्णथुम्की र अन्य ५ वटा थुम्की समेत जम्मा ६ वटा थुम्कीहरू रहेका छन्। यहाँ रहेको कृष्णथुम्कीवाहेक अन्य ५ वटा थुम्कीहरूलाई पाँच पाण्डवको प्रतिकको रूपमा लिने गरिएको पाइन्छ। यी थुम्कीहरूबाट झापा जिल्लाको अधिकांश क्षेत्र र भारतको केही क्षेत्रको दृश्यावलोकन समेत गर्न सकन्छि। कृष्णथुम्कीमा मेचीनगर नगरपलिका, बाहुनडाँगी गाविस र नेपाल पर्यटन बोर्डको संयुक्त प्रयासमा झापा भ्यू टावर निर्माण गर्ने लक्ष्य रहेको समेत देखिन्छ। यस स्थानमा टावर निर्माण भएमा त्यसबाट सुर्‍योदयको दृश्यावलोकन गर्न सकिन्छ।
नेपालका प्राकृतिक सम्पदाहरूको सूची
नेपालका प्राकृतिक सम्पदाहरू अन्तर्गत हिमाल, नदी, ताल, झरना, राष्ट्रिय निकुञ्ज, वन्यजन्तु आरक्ष, खोला तथा वनजङ्गल रहेको छ । नेपालको प्राकृतिक सम्पदाको संरक्षण र संवर्द्धनका लागि राष्ट्रिय प्राकृतिक संरक्षण कोष २०३९ निर्माण गरी लागू गरिएको छ ।
नेपालका हिमालहरू
नेपालमा विश्वकै सर्वोच्च हिमश्रृङ्खला हिमालय रहेको छ । विश्वको सबैभन्दा अग्लो शिखर सगरमाथा सहित १४ मध्ये ८ वटा आठ-हजारी हिमालहरू नेपालमै रहेको छ ।
नेपालका संरक्षण क्षेत्रहरू
नेपालमा ६ वटा संरक्षण क्षेत्रहरू रहेका छन्।
टेकबहादुर बस्नेत
एकिकृत नेकपा माओवादीको तर्फबाट सल्यान जिल्लाबाट प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणालि अन्तरगत विजयी संविधानसभा सदस्य टेकबहादुर बस्नेत प्राविधिक जागीरे छाडेर जनयुद्धमा होमिने थोरै नेतामा पर्नुहुन्छ। शिक्षण पेशा पछि उहाँ लामो समय कृषि प्राविधिक जेटिए भएर रुकुम, सल्यान, डोल्पालगायत थुप्रै जिल्लामा काम गर्नुभएको थियो। २०४२ साल देखि वामपन्थी राजनीतिमा आस्था राखे पनि बस्नेतले २०५० सालमा जागीर छोडेर माओवादीको पूर्णकालीन कार्यकर्ता हुनुभएको थियो। उहाँ जिल्ला समितिको सदस्यहुँदै सचिव र इन्चार्ज पनि हुनुभयो।
जनमुक्ति सेनातर्फ उहाँ डिभिजनको कमिसारको जिम्मेवारी समेत बस्नेतले पुरा गर्नुभएको छ। तीन दर्जन हाराहारीका युद्ध मोर्चामा सहभागी हुनुभएका बस्नेत बेनी, अर्घाखाँचीजस्ता ठूला लडाइँमा पनि भाग लिनुभएको थियो।
वाणिज्य शास्त्रमा स्नातक तहसम्मको औपचारिक अध्ययन पुरा गर्नुभएका बस्नेत हाल माओवादीको सल्यान इन्चार्ज तथा राज्य समितिको सचिवालय सदस्य पनि हुनुहुन्छ। सल्यान कोतमौला गाविस ३ बिउरेखोलाका स्थायी बासिन्दा बस्नेत फुर्सदमा घुम्न रुचाउनुहुन्छ।
जनताका भावना अनुरूप सङ्घीय गणतान्त्रिक र निम्न वर्गको हितमा ध्यान दिने संविधान लेख्न आफ्नो पहल रहेन बस्नेतको भनाई छ।
महेन्द्र गुफा
महेन्द्र गुफा नेपालको कास्की जिल्लाको पोखरा नजिकै रहेको प्रसिद्ध गुफा हो। आन्तरिक तथा बाहृय पर्यटकको पहिलो गन्तव्यस्थल हो । पोखरा र सेरोफेरो मात्रै घुम्ने पर्यटकहरु पहिला महेन्द्र गुफा घुमेपछि अन्य गन्तव्य तर्फपाइला चाल्छन् । पोखरा उपमहानगरपालिका १६ बाटुलेचौरमा अवस्थित गुफाको लम्बाई १ सय २५ मिटर लामो छ । गुफा २०१७ सालमा विधिवत उदघाटन भएको थियो । तत्कालिन राजा महेन्द्रले उदघाटन गरेपछि गुफाको नाम महेन्द्र रहन गयो । गुफा भित्र छिर्ने बाटो निकै ठुलो छ । र्सवसाधारण सहज आवतजावत गर्न सकिन्छ । निस्कने बाटो भने केही जटिल छ । प्रवेशद्वारबाट १ सय २५ मिटर भित्र पुगेपछि गणेशको थान, शिवलिङ छ । गुफाको दाया“ बाया“ भागमा विभिन्न आकृति सजिलै देख्न सकिन्छ । “सिजनमा आन्तरिक भन्दा बढी भारतीय पर्यटकको घुइ“चो लाग्छ ।” गुफाका कर्मचारी लक्ष्मण खवास भन्छन- “अफ सिजनमा आन्तरिक पर्यटकको चहलपहल हुन्छ ।” शनिबार विशेष गरी दुइसय भन्दा र्सवसाधारणहरु गुफा अवलोकन गर्न आउने खवास बताउ“छन् । काठमाडौँ, चितवन, बुटवल, नेपालगन्ज लगायतका ठाउ“हरूबाट आन्तरिक पर्यटकहरु गुफा घु्म्न आउ“छन् । गुफाभित्र बत्ती जडान गरिएको छ ।महेन्द्र गुफाको संरक्षण गर्ने दायित्व स्थानीय विन्ध्यवासिनी उच्च माविले लिदैं आएको छ । विगत डेढ दशकदेखि संरक्षण गर्दै आएको विद्यालयले गुफाको आम्दानीको २५ प्रतिशत गुफा व्यवस्थापनमै खर्च गर्दै आएको छ । “वर्षा ६ लाख भन्दा बढी आम्दानी हुन्छ ।”उनी भन्छन-त्यसैबाट गुफाभित्र फुट ट्रयाक, माछा पोखरी, बालबालिकाको लागि पिङ, प्रवेशद्वारस“गै टिकट काउन्टर निर्माण हुदैं छ । गुफा पोखराको व्यस्तचोक पृथ्वीचोकबाट झण्डै ८ किलोमिटर उत्तर पश्चिममा पर्छ । गुफाको प्रवेशद्वारसम्म मोटर पुग्छ ।
प्रेम मन्दिर, वृन्दावन
प्रेम मन्दिर वृन्दावन, मथुरा जिल्ला, उत्तर प्रदेश, भारतमा रहेको एउटा हिन्दु मन्दिर हो। मन्दिर जगद्गुरु श्री कृपालु महाराजद्वारा स्थापना गरिएको थियो। कम्प्लेक्स वृन्दावनको बाहिरी भागमा ५५-एकर साइटमा छ। यो मन्दिर राधा कृष्ण र सीता रामको लागि समर्पित छ। पहिलो तहमा राधाकृष्ण र दोस्रो तहमा सीताराम छन्। मुख्य मन्दिरको पर्खालमा श्रीकृष्ण र रसिक सन्तहरूको विभिन्न लीलाहरू चित्रण गरिएको छ।
योल्मो भाषा
योल्मो भाषा दक्षिण मध्य नेपालको मूल तिब्बती-बर्मन भाषा हो। योल्मो उत्तरी नुवाकोट जिल्ला र पश्चिमोत्तर सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका हेलम्बु र मेलम्ची उपत्यकामा मुख्यरूपमा बोलिन्छ। यो शेर्पा भाषा साथ ६१% प्रतिशत शाब्दिक समानता र तिब्बती भाषासँग ६६% प्रतिशत शाब्दिक समानता हुनले शाब्दिक समानतामा एक उच्च स्तरीय छ। यो भाषा सम्भोट लिपिमा आधारित भएको भाषा हुनले यसको शुद्ध बोलचालको लागि सम्भोट लिपिको उच्चारण राम्रो चाहिन्छ। हाल यो भाषाको शब्दकोश युवा पीढ़ीहरूले देवनागरी र रोमन लिपिमा लेखेको हुनले उच्चारणमा धेरै अशुद्ध त्रुटीहरू देखपरेको पाईन्छ।
सतिगाउँ बहुमुखी क्याम्पस
सतिगाउँ बहुमुखी क्याम्पस बैतडी जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो। यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
झम्झमा (उर्दु)
खट्का, जस्तै (अर्को अलंकार), झम्झमा एक सुरहरूको समूह , हो जसलाई कलाकार (गायक या वाद्यवादक)ले अन्त सुर ल्याउन प्रयोगमा ल्याउने गर्दछन् । यसको र खट्काको बीचमा भिन्नता चाहि, सुरहरू (स्वरहरू) समायोजन हो । झम्झमामा आरोहगमा सम्पूर्ण स्वरहरूको समायोजन हुन्छ (पर्म्युटेशन र कम्बिनेशनमा) । स्रोताहरूलाई यो जटिल लाग्न सक्छ जस्तैतान जस्तै तिखोगमकs.
झम्झमा टप्पाको गायनको एक अभिन्न अङ्ग हो (टप्पापन्जाबी शैलीको शास्त्रिय गायन हो ) र यहाँ नै यसको उत्तम प्रयोग भएको पाइएको छ । खयाल प्रस्तुतिमा - एक उत्तर भारतीय गायन शैलीमा (हिन्दुस्तानी) यसलाई धेरै सावधानी स्वरूप प्रयोगमा ल्याइनु पर्दछ ।
खुवाफोक
खुवाफोक नेपालको कोशी अञ्चलको धनकुटा जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।
कार्की
कार्की पुरातन वर्गीकरण अनुसार क्षेत्री पहाडी राजपुत जातिमा पर्ने थर हो। प्राचीन खस राज्यमा कार्की थरको नामाङ्कन 'कर अधिकृत' भइ कर उठाउने व्यक्तिलाई कार्की भनिएको हो।
मुडुला कार्की
मुडुला कार्कीहरू मौदगल्य गोत्रका हुन्।
लामा कार्की
लामा कार्कीहरू पराशर गोत्रका हुन्। उनीहरू लुकुवा देवाली मनाउँछन्। उनीहरूको प्राचिन कथन अनुसार एकजना वृद्धा मोहीको ठेकीभित्र परी मृत्यु भएकोले उनीहरू लुकुवा देवाली मनाउँछन्।
सुतार कार्की
सुतार कार्कीहरू घृतकौशिक गोत्रका हुन्।
रिखले कार्की
'रिखले कार्की'हरू कश्यप गोत्रका हुन्। ऋषिखाल (धेरै ऋषिहरू भएको स्थान)पछि अपभ्रंश हुँदै रिखाली नाम रहन गएको हो। यहाँ बसोवास गर्ने कार्कीहरूलाई रिखले कार्की भनिन्छ। रिखले कार्कीको बर्मो अनुसार रिखाली गाउँ बडाबाग र उनका कान्छाभाइ गडदेउ मल्लले बसालेका थिए। रिखले कार्कीका बिजपुरुष खाणजित बाजे महाराज बडाबाग मल्ल(कार्की)लाई मानिन्छ। बाजे बडाबागलाई घोडागौणका जीतवार, वालीचौखणाका जितवार भनेर पनि सम्मान गरिने गर्दछ। रिखले कार्कीहरूको कुल देवता दोगडाभुमिराजकेदार हुन्। रिखले कार्कीहरूका काडा कार्की, सेरा कार्की, नाउली कार्की भाइ हुन्।रिखलेको बर्मो अनुसार ।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।बडाबाग मल्ल/गडदेउ मल्ल(कार्की)
लगभग ११ आंै शताब्दितिर भारत विजय प्राप्त गरिसकेका मुस्लीम शाशकहरूले भारतवर्षका कैयौँ भागमा त्यहाँ निवास गरिरहेका मानिसहरुलाइ इस्लामधर्म कबुल गर्न वा देश छोड्ने उर्दी जारी गरे । यसले ठूलै आतङ्गको रुप लियोे । वर्तमान उत्तराञ्चलराज्यको गढवालमा पर्ने ‘गढकत्युरो/गडोकत्युरो’ भन्ने ठाउँमा निवास गर्दै आइरहेका कैयौँ कत्युरा मल्ल हिन्दुहरु मुसलवानधर्ममा जान नसकेर आफ्ना पुर्खाले मान्दै आइरहेको सनातन धर्म बचाउन कालीनदी पार गरी डोटि राज्यमा प्रवेश गरे।यसैक्रममा गढकत्युरोका  तिनभाई(१.बडाबाग मल्ल,२.नाम नखुलेका,३.गडदेउ मल्ल)पनि तत्कालीन डोटि राज्यको च्वाँगढमा पुगे।
यो कथा ती वीर सपूत योद्धाहरुको जसको विरगथा ईतिहासका पानाहरुमा लेख्न छुटियो या जानीजानी लेखिएन।हामिले यहाँ रिखालीहरुको बर्मो अनुसार ती युद्धाहरुको ओझेल परेको ईतिहासमा सानो भएनी प्रकाश पार्ने कोसिस गरेका छौ।
डोटि राईकाका सिपाहीहरुले हड्डाकट्टा बलिया जबर पुरुषहरु आफ्नो राज्यमा प्रवेश गरेको देखेर बन्धक बनाएर राईका दरबारमा पेस गर्छन।
त्यहा राईकाले सोधपुछ गर्दा बडाबागले आफू गरोकत्युराका मल्ल भएको र राज्यमा मुस्लिम आक्रमण थेग्न नसकेर शान्ति संग जिवनयापन गर्न बस्न योग्य भुमी खोज्दै यहाँ सम्म आईपुगेको कुरा बताउन्छन।
राईकाले बडाबाग र भाईहरुलाई बन्धी मुक्त गरेर शाही मेहमान नमाजी गरेर आफ्नो छोरिको स्यमबरमा भागिदार बन्न निम्तो दिन्छन।केही दिन पछि राईकाकी छोरिको स्वयम्बरको कार्यक्रम राखिन्छ।र सर्त यस्तो हुन्छ,"जसले बिजो मार्न सक्छ त्यहि राजकुमारी संग बिहे गर्न योग्य ठहर हुनेछ।"(बिजो मार्नु भनेको धनुसबाणले कुनै सानो बस्तुमा निसाना लगाउने एक प्रकारको खेल हुन्थ्यो )।राजकुमारीको कान्थमा चार औला छिर्ने एउटा चुरा राखिन्छ र त्यो चुराभित्र तिर छिराउनु पर्ने हुन्छ।समारोहमा आएका बाह्रराठ ठकुरीहरुले हात खडा गरिदिन्छ।र बडाबाग अघि बड्छन धनुसबाण हानेर नकपाल छोई न कुनै चोट लगाई चुरामा तिर पसाएर खेल जित्छन।राजा अतिखुसी हुन्छन।राजकुमारी संग स्वयमर गराईदिन्छन।।र अन्य दुई भाईहरुको बिहे नि आफ्नै कुलघरानाका कन्याहरु संग गराईदिन्छन।
तर यो स्वयंमर देखि अन्य ठकुराईहरु नाखुस भएर बडाबागलाई युद्धको लागि ललकार्छन।र युद्ध शुरु हुन्छ बडाबागले बाह्रराठ ठकुरीहरुलाई एक एक गरेर परास्त गरिदिन्छन।बाह्र ठकुरीहरुलाई परास्त गरेपछो बडाबागमा अहम उत्पन्न हुन्छ।राईकाले जितेपछो टीका थाप्न बुलाए पछि बडाबाग जितको उन्मातमा आफ्नो अहमताले राईका तथा आफ्नै सासुराको अगाडि यसो भनेर सिर ननिहुराउने कुरो गर्दछन,``म गरो कत्युरोको सुर्य बंशि मल्ल ठकुरी बाह्रखाण ठकुरीहरु जित्ने खाणजित हजुरको अगाडि सिर निहुराउदिन बरु मेरो दाहिने पाखुरामा टीका लगाउ."
आफ्नै ज्वाईको यस्तो अहमताले भरिएको वचन सुनेर राजा रिसले चुर हुन्छन।र बडाबागलाइ ठकुरी देखि झराएर कार्की हुने आदेस दिन्छन।
बीरबल साहनी
बीरबल साहनी (नोभेम्बर, १८९१ - १० अप्रिल, १९९४) पुरावनस्पति वैज्ञानिक हुन्।
एकता कपूर
एकता जीतेन्द्र कपूर (ايڪتا جیتندرا ڪپوُر ((नस्तालीक़)) (जन्म: १ ९ जुन १९७५) एक भारतीय दूरदर्शन एवम् चलचित्र निर्मात्री हुन् । उनी बालाजी टेलीफिल्म्स को क्रियेटिव हेड एवम् संयुक्त प्रबन्ध निर्देशक हुन् । उनको बुवा पनि प्रसिद्ध बलिउड अभिनेता जितेन्द्र र आमा शोभा कपूर हुन् । उनको सानो भाइ तुषार कपूर पनि हिन्दी चलचित्र अभिनेता हुन् ।
चन्द्रगढ
चन्द्रगढी गाविसको वडा नं. २मा ६२ विगाहा जमीनमा चन्द्र शमशेर आई सैनिक किल्ला कायम गरी भौतिक रूपमा गढ निर्माण गरी सानो भवन, सिसाको इनारसमेत निर्माण गरिएकोमा हाल उक्त इनार भग्नावशेषको रूपमा पाइन्छ। हाल उक्त स्थानमा गौशाला र लक्ष्मी नारायण मन्दिरको निर्माण गर्ने र आवधिक योजना निर्माण गरी पर्यटकीय स्थल निर्माण गर्ने कार्यमा स्थानीय जनता, गाविस र धार्मिक तथा सामाजिक संघसंस्था लागिपरेको पाइन्छ। यही चन्द्रगढको नामबाट झापा जिल्लाको सदरमुकामको नाम चद्रगढी रहन गएको पाइन्छ।
बीरबल साहनी
जीवनी
बीरबल साहनीको जन्म नोभेम्बर, १८९१ मा पश्चिमी पञ्जाबको शाहपुर जिल्लाको भेरा नामक एक सानो व्यापारिक नगरमा भएको थियो, जुन अहिले पाकिस्तानमा पर्दछ । वहाँको परिवार डेरा इस्माइल खानबाट बसाई सरेर यहाँ बस्न आएको थियो ।
कार्की
रिखले कार्की
केही दिन दरबारमा बसेर तिनटैभाई बस्न लाएक जमिन खोज्दै निस्कन्छन।घुम्दाघुम्दै धेरै ऋषिहरु तपस्या गरिरहेको ठाउमा पुगेछन।त्यहा ऋषिहरु सग आदरसम्मान गर्दै आफू न पहिरो जाने न बाढी आउने पानी भएको बस्न लाएक जमिन खोजिरहेको बताउन्छन।ऋसिले त्यो सारा भुभागमा यहि जमिन बस्न उपयुक्त बताउन्छन र बडाबागलाई जमिन यसो भन्दै दिएर जान्छन।"यो भुमिमा अन्याय नगर्नु,छलकपट नगर्नु यो देव स्थल हो,यदि कुनै किसिमको पाप गर्यौ भने,यहाँ को जमिन भासिएर पानी सुकेर जानेछ,र तिम्रा पुस्तौपुस्ता दुक्ब भोग्ने छन।"
बीरबल साहनी
शिक्षा
उनले आफ्नो शिक्षा छात्रवृत्तिकै सहयोगमा प्राप्त गरे । बुद्धिमान र होनहार बालक भएका कारण उनलाई छात्रवृत्ति प्राप्त गर्नलाई कुनै कठिनाई भएन। उनले आफ्नो प्रारम्भिक दिनहरू धेरै दुःखकष्ट सहेर बिताए।
कार्की
रिखले कार्की
ऋषिखाल पुगेपछी मझिल्ला भाईले आफू यहाँ कार्की भएर बस्न नसक्ने र अन्त्यै गएर मल्ल भएर नै बस्ने कुरा भाईहरु संग राखेर पुर्व तिर ख्यातड(हालको खप्तड) भन्ने ठाउँ गएर बस्न थाल्छन।
बीरबल साहनी
शिक्षा
प्रोफेसर रुचिराम साहनीले उच्च शिक्षाको लागि अफ्ना पाँचै छोराहरूलाई इंग्ल्यान्डपठाए र स्वयं पनि त्यहाँ गए। उनी म्नयाचेस्टर गए र त्यहाँ कैम्ब्रिजका प्रोफेसर अर्नेस्ट रदरफोर्ड तथा कोपेनहेगनका नाइल्सबोरको साथमा रेडियो एक्टिभिटीमा अन्वेषण कार्य गरे। प्रथम विश्वयुद्ध आरम्भ हुनेबेला यिनी जर्मनीमा थिए र लडाई सुरुहुनु केवल एक दिन पहिले, सीमा पार गरेर सुरक्षित स्थानमा पुग्न सफल भए। वास्तवमा उनका पुत्र बीरबल साहनीको वैज्ञानिक जिज्ञासाका प्रवृत्ति र चारित्रिक गठनको अधिकांश श्रेय उनकै पहल प्रेरणा, उत्साहवर्धन तथा दृढता, परिश्रम औरईमानदारीलाई नै जान्छ। यसको पुष्टि यस कुराले हुन्छ कि बीरबल साहनी आफ्नो अनुसन्धान कार्यमा कहिले हार मान्दैनथे, तर पनि कठिननात्कठिन समस्याको समाधान निकाल्नको लागि भए पनि सदैव तत्पर रहन्थे। यस प्रकार, जीवनलाई एक ठूलो चुनौती के रूपमा लिनुपर्छ, यही उनका कुटुम्बका आदर्श वाक्य बनेको थियो।
कार्की
रिखले कार्की
जेठा भाई बडाबाग र लक्ष्मण जस्ता कान्छाभाई गडदेउ रिखाली मै बस्न थाले।
दोगडा देवता र बडाबाग/गड देउ
दुबै भाइ एक दि सिकारमा हिडे।दुईटा घोरड देखेछन र धनुरधारी भाईहरुले घोरडलाई तिर हान्छन तर घोरड पिडामा भागेर एउटा  घना जङ्गल भित्र प्रवेश गर्दछन।पछ्याउँदै गरेका भाईहरु घोरड अचानक अँखा अगाडि बाटै लुप्त भएको देखेर अचम्मित हुन्छ।त्यति कै मा घना जङ्गलको माथी बाट अवाज आउन्छ।"मेरा शरणमा आएकाहरुलाई तिमिहरुले मार्ने दुस्साहस नगर यहाँ बाट गईहाल नत्र तिम्रो बिनास निस्चित छ।"
चतुर बडाबागले बिन्ती गर्दछन"हे अदृश्य देव तपाईं जो कोहो पनि हो बहुत शक्तिशाली र दयावान हुनुहुन्छ।मैले जिवनमा धेरै दुख भोगे आफ्नो राज्य सत्ता,कुल कुल्यायन,देव सबै थोक त्याग्नु परेको छ।आज देखि म हजुरलाई मेरो ईष्ट देवको रुपमा हृदय देखि  स्वईकार गर्दछु।मलाई प्रसाद स्वरुप यी दुई घोरड दिनुहोस।मेरा घरमा बालबच्चा भुखले मरिरहेका छन।"
घोरड देखा पर्छन र दुबै भाइ काधमा राखेर खुसी हुँदै घर तिर फर्कन्छन।
बडाबाग-पनेरु-दोगडा
सिपाही पक्रिन आएको देखेर बडाबाग चिन्तित हुन्छन।र अचानक जङ्गमा ईष्ट मानेको शक्तिलाइज सम्झिन्छन।अचानक बडाबागको पछाडी तिर 40जना देवफौज खडा हुन्छ ।बडाबागमा उर्जा हौसला आन्छ र आफ्नो कमान देखि तलवार झिकेर पनेरुका सिपाहिहरुलाई क्षणभरमै तितर्बितर गरिदिन्छन।
अनि बडाबागले प्राथना गर्दछन।
क्याम्पसमा यौन आक्रमण
महिलाहरू माथि हुने यौन शोषण तथा हिंसा मध्ये क्याम्पसमा यौन आक्रमण पनि एक ठूलो,जति र गहन प्रकारको यौन जन्य हिंसा हो। वास्तवमा यो एक किसिमको यौनजन्य अपराध हो।
क्याम्पस भन्नाले शिक्षाको आर्जनको एक माध्यम हो तर शिक्षा ग्रहण गर्ने यस्तो पवित्र ठाउँमा समेत महिलाहरू माथि यौन आक्रमण हुने गर्छन्।
कार्की
रिखले कार्की
दुबै भाइ दोगडामा अझ प्रगाढ विस्वास गर्न थाले।
दिन हु।कुर्जो चडाएर पुजा गर्छन।दोगडा पातलमा ध्यानमा बस्ने गर्छन।रिखाली कार्कीहरुले कयौ युद्धमा आफ्नो वीरता पराक्रम दोगडाको कृपाले देखाउदै आए।ईतिहास साक्षी छ रिखालीले लडेका कुनै पनि युद्धमा पराजयको सामना गर्नु परेन कारण एकमात्र दोगडाभौनेली ।
बडाबाग-बिभोचन-पनेरु युद्ध
क्याम्पसमा यौन आक्रमण
कानुन
=सन्दर्भ सामाग्रीहरू=
कार्की
रिखले कार्की
बडाबागलाई दोगडाले सपनीमा बिभोचनको दरबारमा गएर सन्यदस्ता सहयोग मागेर पनेरुको अत्याचार बाट मुक्त हुन सुझाव दिन्छ।देवताको आदेश अनुसार बडाबाग स्वराड बिभोचन कहाँ जान्छन ।त्यहा पुगेर सबै वृतान्त बताउन्छन।बिभोचलाई देवताले सपनामा पहिले बताएको बिभोचनले बडाबागलाई बताउन्छन।र आफ्नो सैन्य दस्ता लिएर बिभोचन बडाबाग संग आफै आउन्छ्।
पराजयको साम्ना गर्नु परेको पनेरु फौज फेरि तयारी साथ हमला गर्ने नियतले 250जनाको सैन्य दस्ता तयार गरेर युद्धको लागि निस्कन्छ।बडाबागको नेतृत्वमा रहेको सन्य मोर्चा ढिकगाढ वारि लुकाएर राखिन्छ।जसो जसो पनेरु फौज नदि तर्छन बिभोचनका सेनाले काट्दै नदिमा फाल्दै गर्छन र सबै सेनालाई सखाप पारिदिन्छन।
बिभोचन बडाबाग देखि खुसी भएर धेरै जमिन बिर्ता दिन्छन।लगभग हालको बैतडीको एक चौथाई भाग पुरै बडाबागलाई बिर्तामा दिएको कथा रहेको छ।
बडाबाग र गडदेउ अलग हुन्छन।।।
दुर दृष्टि भएका  भाईहरुले भोलिका दिनमा सन्तान वृद्धि हुँदै जादा रिखालीको जमिन सानो पर्न सक्ने दुर्गामी सोछ राखेर अझ जमिन बस्न योग्य बनाउने निर्णय गर्दछन।बस्न योग्य जमीन खोज तलास गर्दा न्वालीमा भेटाउन्छन।र त्यहा को भाइ बस्ने भनेर विचार गर्दा बडाबागले भाइ गडदेउलाई बस्न जाउ भनेर भन्छन।तर गडदेउ जाने मन नभए नि बडाबाग दाईको आदेश मानेर जान तयार हुन्छन।बडाबागले गडदेउलाई न्वाली बसाल्न छल गरेको भान्ने नि सुनिन्छ जस पापको कारण रिखाली फासिएर पानीको मुहान सुकेको भन्ने नि छ।
बडाबाग आफ्ना मझिल्ला भाइ भेट्न ख्यातड जान्छन।
ख्यातडामा एउटा मानिसको मासु खाने धामि रहेछ।त्यसले पालै पालो घर पिच्छे मानिसको मासु खाने रहेछ।बडाबागका भाईको घरको पालो आउन्छ र बडाबाग आफू जान्छन।त्यसलाई भन्छन।त संग भएको शक्ति प्रयोग नगरी त म संग युद्ध गर मलाई जितेपछी खान सक्छस।"6दिन सम्म युद्ध चल्छ र 7औ दिन बडाबागले त्यो मान्छेखाने धामिलाई मारिदिन्छन।
बडाबाग/गडदेउले आफ्ना सहयोगी राखे।
बडाबागले कहिले नि आफ्ना सहयोगिहरुलाई तल्लो मल्लो जात भनेर भेदभाव गरेनन।सबैलाई एक समान हेरे।घर जमिन  बिहिन गरेनन घर जग्गा दिएर आफ्नोपन दिएर धेरैलाई सहारा दिए र दिनहु काममा सहयोग लिए।
तल्ले सोराड देखि औझी लिएर आए -गीत नाट्य,बाद्य मनोरञ्जन कार्य को लागि ।।
लुहारलाई बसाले-हातहतियार बनाउन।।
बाहुन पुरोहित भट्ट राखे-पुजापाठ गराउन।
घरकामकाजको लागि हात बटाउने-मौर
कयौ अनाथहरुलाई आफ्नो छत्रछायामा आफ्नो कुलनाम दिएर धर्मपुत्र मानेर पालनपोषण गरे।
सबैलाई समान दृष्टिले हेरे र कुनै किसिमको भेदभाव राखेनन।
बडाबाग तथा गडदेउ मल्लले यी उपाधि पाएका थिए।
१:खाणजीतबाजे माहाराज।
२:बालीचौखणाका जितवार
३:घोडागौणका जितवार
४:धनकारी
रिखले कार्कीको गौरवमय ईतिहास माटोमा कसरी मिल्न गयो।
गोर्खा राज्यमा बिलिन भएपछि रिखालिको ईतिहास मात्र नभएर अधिकाङ्स विरपुरुषहरुको ईतिहास ओझेल परेको थियो।गोर्खाहरुको बिरोध गर्नेहरुको त बंश समेत नास गरिएका उदाहरण भेटिन्छन।त्यसैले त शुदुर तिर गोर्खाणीराज भनेर तथा रातो मुण्डावाला भनेर कथा सुनाईन्छ।हो रिखाली कार्की नि तिनै वीर पुरुष तथा अधिनस्त दासता स्वैइकार नगर्ने स्वतन्त्र भएर बाच्न  चाहने वीर हरुका सन्तान हुन।सायद रिखालिहरुले गोर्खाको जिहुजुरी गरेको भए ईतिहास धुमिल हुने थिएन।तर स्वाभिमानी  ले कहाँ जिहुजुरी गर्न सक्थे र।गोर्खा दमनको सिकाएर भएका रिखालीहरुलाई खाउलाउमा नै धौ धौ परिरहेको सकेको थियो।त्यसो अवस्थामा आफ्नो मुलकुल लेख्ने कसको ध्यान जान्छ र बस बिहानबेलुकाको गाँस जुटाउन नै ब्यस्त रहे।जब पन्चायत ब्यवस्था आयो तब बल्ल रिखालीले केही राहत पायो।तर सत्ता धनको मोहमा घर घरमा नै आगो बल्न थाक्यो।बर्षा देखि भोकाएका रिखलेहरु एकैचोटी पाउँदा पचाउन सकेनन।भाईभाई लड्न थाले।राजनितीक पद भिक दिएको सम्मानको मातमा आफ्नै दाजुभाईलाई म ठूलो त सानो भन्न थाले।पुर्खाले देखाएको त्याग,बलिदान,स्वाभिमानको बाटो बिराए।पुर्खा कुलको नाममा स्थापना गरेका थाप्ना(एक प्रकारको कुलपुरुषहरुको सम्झनामा बनाईने मन्दिर जस्तो)भत्काउन थाले।आफ्नै कुलको खुलेआम दोज्जिया उडाउन थाले।लुकेको ईतिहास उजागर गर्नु त कता कता नया बदनामी ईतिहास रच्न थाले।
जेएसआई
जोह्न्स्नो इंक (JSI) अमेरिकी सहयोग नियोगको एउटा कनट्राक्ट ग्रुप हो. यसले नेपाल सरकारको स्वास्थ्य मंत्रालयलाई तीसौं वर्षदेखि अनुसन्धान, तालिम र लजिस्टिकमा सहयोग प्रदान गर्दै आएको छ.
यान्त्रिकरण
यान्त्रिकरण भनेको मानिस वा पशुहरूको मद्दतले गर्ने कााम मेशिनहरू द्वारा काम गर्ने प्रक्रिया हो।
आन्दोलन अलङ्कार
भारतीय संगितमा आन्दोलन (Hindi: आन्दोलन) एक विशिष्ट सजावट (अलङकार) हो जसमा भद्र आरोह र अवरोह हुने गर्दछ स्वरहरूको बीचमा, जुन ओल्लो पल्लो स्वरहरू छुदै अगि बढ्दछ र साथै र बीचमा स्रुती पनि । सुरहरू (आन्दोलित स्वरहरू) आन्दोलनको लागि राग अनुसार प्रयोगमा ल्याइन्छ ।
टान्नर मेज
टान्नर मेज (जन्म ३१ मे १९८९) एक अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
गोकुलेश्वर एग्रिकल्चर एन्ड एनिमल साइन्स कलेज
गोकुलेश्वर एग्रिकल्चर एन्ड एनिमल साइन्स कलेज बैतडी जिल्लामा रहेको एक क्याम्पस हो । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ।
चिनका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
सन् २०१४ सम्ममा चिनका ४७ वटा सम्पदालाई संयुक्त राष्ट्र शैक्षिक, वैज्ञानिक एवं सांस्कृतिक सङ्गठन (युनेस्को)द्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्रमा मान्यता प्रदान गरिएको छ ।
कर्फ्यू
वर्तमान समयमा कर्फ्यू (Curfew) पुलिस-प्रशासनद्वारा घोषित एक आदेश वा आज्ञा हो जुनको उपयोग विशेष परिस्थितिमा उदाहरणत: दंगा, लूटपाट, आगजनी, हिंसात्मक तथा विध्वंसक कार्यलाई नियन्त्रणमा लिएर पुन: शान्ति एवं व्यवस्था स्थापित गर्न तथा नागरिकको सुरक्षाको निमित्त गरिन्छ। कर्फ्यू आदेशसँग विधिको बल हुन्छ र यसको उल्लङ्घन दण्डनीय हुन्छ। 'कु' र सैनिक कानून पछि पनि कर्फ्यू लगाइन्छ।
इतिहास
"कर्फ्यू" को प्रारम्भ बेलायतमा विलियम द कंकरर द्वारा राजनीतिक दमनको लागि भएको थियो। यद्यपि यो धारणा १६ औँ शताब्दी देखि चलेको थियो, तथापि यसको कुनै ऐतिहासिक आधार छैन।
मध्यकालीन यूरोपमा "कर्फ्यू" एक प्रकारको नियण्त्रणको साधन थियो जुन द्वारा कुनै निश्चित समयमा गिरजाघरमा घण्टा बजाएरागो निभाइन्थ्यो। कर्फ्यूको माध्यमले कहिलेकाही सायंकाल निर्धारित समय थियो, जो प्राय: पाँच बजे या नौ बजे हुने गर्थ्यो, सूचना गिरजाघरमा घण्टी बजाएर दिने गरिन्थ्यो। यसको प्रयोग म्युनिसिपल वा सामुदायिक विनियमको द्योतक चिह्नको रूपमा गरिन्थ्यो। सायंकाल गिरजाघरमा घण्टा बजाउने प्रथा अझै पनि युरोपका अनेक शहरमा प्रचलित छ। |तस्वीर का चित्रण कर्फ्यू प्रवर्तन]]
नेपाल
नेपालमा कर्फ्यू लगाउ सक्ने बारे ऐनमा भनिएको छ :- "कुनै ठाउँमा आन्दोलन वा हुलदङ्गा भई शान्ति भङ्ग हुन जाने देखिएमा परिस्थितिको विचार गरी आवश्यक भएमा प्रमुख जिल्ला अधिकारी/ सिडिओले त्यस्तो स्थानको सीमाना तोकी सो ठाउँमा कसैले आवतजावत गर्न, भेला हुन र तोकेको अरू कुनै काम गर्न नपाउने गरी कफ्र्यू लगाउन आदेश जारी गर्न सक्नेछ । त्यसरी कफ्र्यूको आदेश दिंदा प्रमुख जिंल्ला अधिकारीले सो आदेश, कफ्र्यू लाग्ने क्षेत्र र सो वरिपरिका क्षेत्रका सर्वसाधारण जनताको जानकारीको लागि प्रचार गर्नु पर्दछ।"
अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत
अन्तराष्ट्रिय फौजदारी अदालत (फ्रेंच: Cour pénale internationale ; प्रायः आईसीसी (ICC) वा आईसीसीटी (ICCt) को रूपमा संदर्भित) एक स्थायी न्यायाधिकरण हो जसमा जन-नरसंहार, मानवता विरुद्धको अपराध, युद्ध अपराध र आक्रमणको अपराध (यद्यपि वर्तमानमा यो आक्रमणको अपराधमाथि आफ्नो न्यायाधिकार क्षेत्रको प्रयोग गर्न सक्दैन) को लागि अपराधीहरूको विरुद्ध मुद्दा चलाइन्छ।
द्वितीय विश्वयुद्ध पछि अन्तराष्ट्रिय सैनिक न्यायाधिकरण स्थापना गर्ने बडापत्र १९४५ मा जारी गरियो। त्यसपछि २२ जना हिटलर समर्थक नाजी नेताहरूका उपर मुद्दा चलाइयो। एक वर्षमा कसुर टुंग्याइयो १९ जनाको कसुर स्थापित भयो। दुईजनाले सफाई पाए। १२ जनालाई मृत्युण्ड बाँकीलाई जन्मकैदको सजाय सुनाइयो ।
९५० मा न्युरेम्वर्ग सिद्धान्त मानवजाति र सुरक्षा विरुद्ध अपराध संहिता तैयार गर्ने काम भयो। संयुक्त राष्ट्र सङ्घ महासभाले अन्तराष्ट्रिय फौजदारी अदालत १९४८ मा स्थापना गर्ने निर्णय गरिएको थियो र यस संवन्धी कानून बनाउन अन्तराष्ट्रिय कानून आयोग बनाइयो। आयोगले विधानको मसौदा बनाएको थियो। १९९७ मा अन्तराष्ट्रिय फौजदारी अदालतको विधान तैयार गरियो। संयुक्त राष्ट्र सङ्घ महासभा द्वारा पारित गरियो।
सो विधान अनुसार मानवता विरुद्ध जातीयता विरुद्ध अपराध गर्ने र यातना दिने, हत्या गर्ने, यौन हिंसा गर्नेका विरुद्ध अन्तराष्ट्रिय फौजदारी अदालतमा मुद्दा चल्न सक्ने र पीडकलाई अपराध अनुसारको सजाय गर्ने पीडितलाई राहत दिन सक्ने व्यवस्था गरियो।
प्रेसीडेन्सी
अदालतको समुचित प्रशासनको लागि प्रेसीडेन्सी जिम्मेवार हुन्छ (अभियोजक कार्यालयबाट अलग). यसमा अध्यक्ष र प्रथम तथा द्वितीय उपाध्यक्ष- अदालतको तीन न्यायाधीश, जो आफ्नो सहयोगी न्यायाधीशहरूद्वारा अध्यक्षको चुनाव अधिकतम दुई तीन-वर्षको कार्यकालको लागि गर्छ, सहभागी हुन्छ। मौजूदा अध्यक्ष सैंग-ह्यून साँग हुन्, उनले ११ मार्च २००९ मा निर्वाचित भएका थिए।
क्लाउड स्टोरेज
क्लाउड स्टोरेज सेवा क्लाउड कम्प्युटिंग प्रविधि अन्तर्गत प्राप्त हुने विविध सेवा मध्ये पर्छ । नामले नै जनाउँछ कि यसमा डाटा भण्डारण सम्बन्धि सेवा प्रदान गरिन्छ । हाल धेरै चल्ने ड्रप बक्स, गूगल ड्राइव आदि जस्ता सेवा यसै अन्तर्गत पर्छन जसमा कुनै व्यक्ति वा निकायको डाटाहरू स्थानीय कम्प्युटर मा राख्नु सट्टा इन्टरनेट मार्फत यस्ता भर्चुअल भण्डारण एकाइ मा राख्ने गरिन्छ । यसबाट सो डाटा मा इन्टरनेट मार्फत जहाँबाट पनि पहुँच प्राप्त हुन्छ । तर यस्तो सेवा प्रयोग गर्नु अघि आफ्नो डाटा को किसिम, हराएमा वा चोरी भएमा पर्ने असर आदि को पूर्वमुल्यांकन गर्नु उचित हुन्छ ।
हेलम्बू
हेलम्बू नेपालको बागमती अञ्चलको सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। यो सिन्धुपाल्चोक जिल्लको रमणिय पर्यटकीय स्थल पनि हो|
सुन्दरीजलबाट थारेपाटी पुगेपछि गोसाइँकुण्ड र हेलम्बू जाने बाटो छुटिन्छ । देब्रे लागे गोसाइँकुण्ड र दाहिने लागे हेलम्बू। सुन्दरीजलदेखिको तीन दिनको हिँडाइले थकाइ लागेको हुनाले यो रात थारेपाटीमै बास बस्नुपर्दछ। भोलिपल्ट दाहिनेतिरको 'रालो बाटो लागेपछि हेलम्बू भेकको यात्रा शुरु हुन्छ। यहाँबाट पूर्व सिन्धुसम्मको दृश्य देख्न सकिन्छ।
यो भेक घुम्नाले पूरा हेलम्बू क्षेत्रको रमणीय दृश्यावलोकन गर्न र धार्मिक-सांस्कृतिक विषयको जानकारी पाउन सकिन्छ। शेर्पाको आतिथ्य सत्कार, सरसफाइ, चीज, गुम्बा र गुजुमुज्ज घरहरूमा फहराइरहेका झ्ण्डा अध्ययनका नयाँनयाँ विषय हुन्। हेलम्बूका स्याउ चर्चित मात्र हैनन्, सुन्दरीका गालाको तारीफमा सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने बिम्व पनि बनिसकेका छन्।
हेलम्बु गाविस जिल्लाकै एक सुप्रसिद्ध गाविस हो। जिल्ला सदरमुकामबाट १४ कोष दुरी टाढा पर्ने यस गाविसको कुल क्षेत्रफल १८५.५० वर्ग किलोमिटर छ। हेलम्बुको पूर्वी सिमानामा बरुवा गाविस पश्चिममा काठमाडौ जिल्ला. नुवाकोट जिल्ला. रसुवा जिल्ला उत्तरमा तिब्बत र दक्षिणमा इचोक तथा किउल गाविसहरू पर्दछन्। हेलम्बु गाविस पाल्चोक थुम अन्तर्गत पर्दछ। हेलम्बु गाविसले आफ्नै पहिचान बोकेको छ। चिसो हावापानी पाइने हेलम्बु जिल्लाकै एक आकर्षक गाविस हो। प्राकृतिक रूपमा निकै सुन्दरताका साथै साँस्कृति रूपमा पनि हेलम्बुको आफ्नै विशेषता छ। हिमाली शेर्पा संस्कृतिमा धनी चिसो हावापानी मनोरम हिमश्रृङ्खला आदिले जो कोही पर्यटकलाई हेलम्बुले लोम्भ्याउदछ। सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा नै बढी स्याउ उत्पादन हुने गाविस हेलम्बु हो। उर्जा उत्पादनमा हेलम्बुमा हेलम्बु साना जलविद्युत परियोजनाको निर्माण गरिएको छ। जिल्ला निर्वाचन क्षेत्र नम्बर तीन अन्तगर्त पर्ने हेलम्बुको वि.सं. २०५८ सालमा साक्षरता दर ३९ घरपरिवार संख्या ५८९ र कुल जनसङ्ख्या २६७९ थियो।
जेनिफर मारोजान
हङ्गेरीको राजधानी बुडापेस्टमा जन्मिएता पनि उनी अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा जर्मनी महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीका लागि खेल्ने गर्छिन्। सन् २०१६ को रियो दि जेनेरियो ओलम्पिकमा, मारोजानले राष्ट्रिय टोलीका लागि उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै टोलीलाई इतिहासमै पहिलो पटक स्वर्ण पदक हात पार्न महत्त्वपूर्ण भूमिक निर्वाह गरेकी थिइन् भने यस भन्दा अगाडि पूर्वी जर्मनीको पुरुष टोलीले ओलम्पिकमा स्वर्ण पदक जितेको थियो। सन् २०१५ को युइएफए महिला च्याम्पियन्स लिगको फाइनलमा उनले मेन्डी इस्लाकलाई गोल गर्न सहायता गरेकी थिइन् जसले गर्दा १. एफएफसी फ्राङ्कफुर्टले युइएफए महिला च्याम्पियन्स लिगको उपाधि जितेको थियो। उनले सन् २०१३ को महिला युरोमा स्विडेन विरुद्धको खेलमा निर्णायक गोल गरेकी थिइन् जसले गर्दा टोलीले सो संस्करणको युइएफए महिला युरो जितेको थियो।
बाल्यकाल
मारोजानको जन्म १८ अप्रिल १९९२ मा, हङ्गेरीको राजधानी बुडापेस्टमा भएको थियो। उनका बुबा हानोस मारोजाना, हङ्गेरीको राष्ट्रिय स्तरका खेलाडी थिए। उनको बुबाले जर्मनेली क्लब १. एफसी जाब्रुखेनका लागि खेल्ने सम्झौता हस्ताक्षर गरेका कारण उनी उनको परिवारको साथ सन् १९९६ मा, जर्मनी बसाइसराइ गरेकी थिइन्। उनले युवा टोलीका खेल्दै फुटबल क्षेत्रमा पाइला राखेकी थिइन्।उनी पछि १. एफसी जाब्रुखेनको युवा विभागमा सामेल भएकी थिइन्। उनी १२ वर्षको उमेरमै जर्मनीको १५ वर्ष मुनिको राष्ट्रिय टोलीका लागि फुटबल खेल्न थालनी गरेकी थिइन्।
१. एफसी जाब्रुखेन
सन् २००७ मा, १४ वर्ष र ७ महिनाकी मारोजान जर्मनीको बुन्डेसलिगामा खेल्ने सबैभन्दा कम उमेरकी खेलाडी हुन पुगेकी थिइन् जहाँ उनले क्लब फुटबलका लागि १. एफसी जाब्रुखेनका लागि प्रदापण गरेकी थिइन्। उनले बुन्डेसलिगामा १५ वर्ष ४ महिनाको उमेरमा क्लबका लागि गोल गर्दै सबैभन्दा कम उमेरकी खेलाडी बन्दै किर्तिमानी कायम गरेकी थिइन्। उनले २६ अगस्ट २००७ मा, क्लबका लागि पहिलो गोल गरेकी थिइन् जसमा टोलीले खेल २-१ गोल अन्तरले जितेको थियो। टोलीका साथ उनी सन् २००८ मा, फाइनल सम्मको यात्रा तय गरेको थियो जसमा टोली १. एफएफसी फ्राङ्कफुर्टसँग १-५ गोल अन्तरले पराजित हुन पुगेको थियो।
१. एफएफसी फ्राङ्कफुर्ट
सन् २००९ मा मारोजानले १. एफसी फ्राङ्कफुर्टसँग सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेकी थिइन्। उनका साथ फ्राङ्कफुर्टले सन् २०१०-२०११ र सन् २०१३-२०१४ को संस्करणको बुन्डेसलिगामा उप विजेता बनेको थियो। सन् २०१२ को युइएफए महिला च्याम्पियन्स लिगमा, फ्राङ्कफुर्टले फाइनलको यात्रा तय गरेको थियो जसमा टोली फ्रान्सको क्लब ओलम्पिके लियोन्नाइससँग २-० गोल अन्तरले पराजित हुँदै उप विजेतामा चित्त बुझाएको थियो। सन् २०१४- २०१५ को युइएफए महिला च्याम्पियन्स लिगमा,उनले क्लबका लागि महत्त्वपूर्ण गोल गर्दै क्लबलाई फाइनलमा पुर्‍याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्।
सोही संस्करणको युइएफए महिला च्याम्पियन्स लिगमा उनको क्लबको प्रतिनिधित्व गर्दै मैदान उत्रिएकी थिइन् जसमा उनले पेरिस सेन्ट जर्मेन फिमिनिनको विरुद्धमा पुरै ९० मिनेट नै खेलेकी थिइन् र क्लबले उक्त खेल अतिरिक्त समयमा जितेको थियो। यो जितको साथ उनले आफ्नो पहिलो युइएफए महिला उपाधि र फ्राङ्कफुर्टले चौथो पटक उपाधि चुमेको थियो। प्रतियोगिताको अन्त्यमा उनी गोल गर्न ८ सहयोग गर्दै सबैभन्दा बढी गोल गर्न सहयोग गर्ने खेलाडीको रूपमा घोषित भएकी थिइन् र क्लबलाई युरोपेली फुटबल महासङ्घद्वारा प्रतियोगिताको उत्कृष्ट टोली घोषण गरिएको थियो। फ्राङ्कफुर्टको लागि उनको अन्तिम संस्करणमा, क्लब तालिकाको तेस्रो स्थानमा आउँदै युइएफए महिला च्याम्पियन्स लिग खेल्नबाट बञ्चित भएको थियो।
ओलम्पिके लियोन्नाइस
जुलाई २०१६ मा, उनले फ्रान्सेली क्लब ओलम्पिके लियोन्नाइससँग सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेकी थिइन्। मारोजान सन् २०१६-२०१७ संस्करणका लागि उक्त क्लबमा आएकी थिइन्। मात्रै १० महिनामा उनले क्लबको साथ युरोपेली, राष्ट्रिय उपाधि गरी दुईवटा उपाधि जिताउनका लागि निकै मेहनत गरेकी थिइन्। उनलाई सोही वर्ष उक्त संस्करणको डिभिजन १ फिमिनिनको उत्कृष्ट खेलाडी घोषित गर्दै पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो। पछि, उनले जुन २०२० सम्मका लागि लियोन्नाइससँग सम्झौता लम्ब्याएको जनाएकी थिइन्।
अन्तर्राष्ट्रिय कार्यकाल
उनले १५ वर्ष भन्दा मुनिको राष्ट्रिय टोलीका लागि ५ खेलमा ४ गोल गरेकी थिइन्। सुरुवाती खेलको दुई हप्ता पश्चात्, उनी १७ वर्ष मुनिको राष्ट्रिय टोलीमा पदोन्नति भएकी थिइन्। उनले डेनमार्कको विरुद्ध ३ गोल गरेकी थिइन्। सन् २००८ मा उनी टोलीका साथ युरोपेली विजेता बन्न पुगेकी थिइन् भने उनले प्रतियोगिता भरि २ गोल गरेकी थिइन्। इतिहासमै पहिलो पटक न्युजिल्यान्डमा भएको १७ वर्ष मुनिको विश्वकपमा, उनले प्रतियोगिता भरि ६ गोल गर्दै शीर्ष गोलकर्ता बनेकी थिइन्।
९ मार्च २००९ मा, उनले १९ वर्ष मुनिको राष्ट्रिय टोलीको पक्षबाट अन्तरदेशीय प्रतियोगितामा भाग लिएकी थिइन्। इटालेलीको विरुद्धको सोही खेलमा उनले १९ वर्ष मुनिको राष्ट्रिय टोलीका लागि पहिलो गोल गरेकी थिइन्। २८ अक्टोबर २००९ मा, उनले २० वर्ष मुनिको राष्ट्रिय टोलीबाट २३ वर्ष मुनिको विश्वकप छनोटमा आयोजित खेल खेल्ने अवसर प्राप्त गरेकी थिइन्। १ अगस्ट २०१० मा, मारोजानको उत्कृष्ट प्रदर्शनीका साथ टोलीले फाइनलमा नाइजेरियालाई २-० गोल अन्तरले हराउँदै विजेता बनेको थियो।
तीन महिना भन्दा कम अवधि, २८ अक्टोबर २०१० मा, उनले जर्मनीको राष्ट्रिय टोलीमा अस्ट्रेलियाको विरुद्धमा पर्दापण गरेकी थिइन्। उनी सन् २०११ को विश्वकप खेल्ने खेलाडीको रूपमा छनोट भएकी थिइन् तथापि, घुँडामा लागेको चोटपटकका कारण उनले उक्त विश्वकप खेल्नबाट बञ्चित भएकी थिइन्। १५ फेब्रुअरी २०१२ मा, उनले युरोपेली उपाधिको लागि परेको तुर्की विरुद्धको खेलमा आफ्नो पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय गोल गरेकी थिइन् र टोलीले उक्त खेल १-० गोल अन्तरले जितेको थियो। सन् २०१२ को मध्य तिर, उनले २० वर्य मुनिको विश्वकपमा दोस्रो पटक सहभागिता दर्ता गरेकी थिइन्। उनी टोलीको समथ फाइनलको यात्रा तय गरेकी थिइन्। उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेको टोलीले, संयुक्त राज्य अमेरिकालाए सुरुवाती चरणमा ३-० ले पराजित गरेको थियो भने टोली अन्ति खेलमा सोही टोलीसँग १-० ले पराजित भएको थियो। खेलको उत्कृष्ट खेलाडी घोषित हुँदै उनले "सुनौलो भकुण्डो" र प्रमाणपत्र प्राप्त गरेकी थिइन्।
स्विडेनमा आयोजित युइएफए महिला च्याम्पियन्स लिगमा, उनले समूह चरणका सबै तीनवटै खेल खेलेकी थिइन्। क्वाटरफाइनलमा र सेमिफाइनल क्रमश: इटालेली र आयोजक स्विडेनको विरुद्धमा परेको खेलमा टोलीले १-० ले दुबै टोलीलाई पराजित गरेको थियो। प्रतियोगिताको अन्तिम खेलमा टोलीले नर्वेलाई १-० ले पराजित गर्दै उपाधि हात पारेको थियो। २७ नोभेम्बर २०१३ मा, टोलीले क्रोएसिया विरुद्धको खेलमा ८-० ले जितेको थियो जसमा उनले १, ३, ५ र ७ औँ मिनेटमा गोल गरेकी थिइन्। जर्मनेली टोलीको साथ उनले, अल्गार्भे कप जित्नमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्। खेल अवधि भरि ४ गोल गरेका कारण उनलाई खेलको उत्कृष्ट खेलाडी घोषित गरिएको थियो।
२४ मे २०१५ मा, उनलाई सन् २०१५ फिफा महिला विश्वकप खेल्नका लागि छनोट गरिएको जनाइएको थियो। कुर्कुचामा लागेको चोटपटकका कारण, उनले मात्र ५ खेलहरू खेलेकी थिइन् जसको अन्त्यमा टोली ४औँ स्थानमा पुगेको थियो। सन् २०१६ मा, मारोजानले सन् २०१६ को ग्रीष्मकमलिन ओलम्पिक खेल्नका लागि प्रस्तावलाई स्वीकार गरेको बताएकी थिइन् र टोलीले ओलम्पिक खेलमा महिला फुटबल तर्फ स्वर्ण पदक प्राप्त गरेको थियो जसमा टोलीले फाइनल खेलमा स्विडेनलाई २-१ ले पराजित गरेको थियो।
२१ अक्टोबर २०१६ मा, सन् २०१७ को युइएफए महिला च्याम्पियन्स लिगमा उनलाई राष्ट्रिय टोलीको कप्तानको रूपमा नियुक्त गरिएको थियो। उनी सन् २०१९ फिफा महिला विश्वकपमा पनि कप्तानको भूमिकामा रहेकी थिइन्। सन् २०१९ मा उनलाई वर्ष खेलाडीको रूपमा सर्वाधिक मत मिलेको थियो।
कुपोषण
शरीरलाई आबस्यक सन्तुलित आहार लामो समय सम्म नपाउनाले हुने विकृत अवस्था लाई नै कुपोषण भनिन्छ । चिकित्सकहरूका अनुसार नेपालमा बालबालिकाहरूलाई हुने रोगको प्रमुख कारण कुपोषण नै हो । जसका कारण नेपाली बालबालिकाहरूको शारीरिक तथा मानसिक विकास प्रभावित भएको छ । यसरी कुपोषणको सिकार हुनेमा दुई वर्षमुनिका बालबालिकाहरूको संख्या सर्वाधिक देखिएको छ । स्मरणीय छ, शारीरिक विकासका दृष्टिकोणले बालबालिकाको मस्तिष्कलगायत अन्य प्रमुख अंगहरूको ८० प्रतिशत विकास दुई वर्षको उमेरसम्ममा भैसकेको हुन्छ । मस्तिष्कलगायत अन्य प्रमुख अंगहरूको सही विकासका लागि बालबालिकाको पोषण स्थिति राम्रो हुनु आवश्यक मानिन्छ ।
कुपोषणका कारण •
पर्याप्त खाना तथा पोषक तत्वको कमि •
रोग तथा संक्रमण •
पोषण सम्बन्धि ज्ञानको कमि
कुपोषणका असरहरु •
रोगसंग लड्ने क्षमतामा कमि •
शारीरिक तथा मानसिक बिकाशमा बाधा •
बालबालिकाहरू कुपोषणको सिकार हुनु भनेको निकट भविष्यमा कुनै पनि मुलुकले प्राप्त गर्ने जनशक्ति शारीरिक रूपमा रोगग्रस्त हुनु हो । संसारमा जति पनि रोगहरू छन् ति मध्ये धेरैको कारक कुपोषण हो। रोगग्रस्त जनशक्तिले कुनै पनि मुलुकको आर्थिक विकासको गतिलाई प्रभावित गर्छ । आर्थिक विकासको गति प्रभावित हुनु भनेको समग्र मुलुकको सबै खाले विकास प्रक्रियामा बाधा पुग्नु हो । विश्वकै विकराल समस्याको कारण मानिने कुपोषणको दीर्घकालीन समाधान नेपालका ग्रामीण भेगमा पाइने रैथाने अन्नबाली र गेडागुडी भए तापनि त्यतातिर कसैको ध्यान नजाँदा विपन्न हजारौँ बालबालिकाहरू मृत्युको शिकार भएका छन् ।
फोक्सो क्यान्सर
फोक्सो क्यान्सर फोक्सोमा कोसिकाहरूको अनियन्त्रित विकासले लाग्दछ।
खोकु
खोकु नेपालको कोशी अञ्चलको धनकुटा जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।