cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
पाटेनागी
इलामको सदरमुकामवाट ४० किलोमिटर टाढाको पाटेनागी लाई इलाम र पाँचथर दुई जिल्लाका आधा दर्जन गाविसको सिमाना छोएको छ| इलामको चमैता, पुवामझुवा, माइपोखरी, पाँचथरको पौवासारताप, रानीटार र लुङरूप्पा गाविसले छोएको यस स्थान वाट आँखैअघि सगरमाथा, कञ्चनजङ्घा हिमाल लगायतका हिमाललाई देख्न सकिने र यहावाट सूर्योदय र पूर्वाञ्चलका धेरै भू-भाग नियाल्न सकिन्छ । यो क्षेत्रमा विभिन्न प्रकारका पाहा, जङ्गली जनावार, फूल र जडिवुटीसमेत पाइने गरेको छ । पाटेनागी आसपास कुहिभिर, नागढुङ्गालगायत रमणिय ठाउँ छन् । मेची हाइवे नखुल्दा सम्म माथिल्लो पाँचथर र ताप्लेजुङ जाने बाटो यहीबाट थियो ।
तीन हजार ५४ मिटरको उचाईमा अवस्थित यो क्षेत्रमा ठूलो चौर (नागी) रहेकोले यस स्थानको नाम पाटेनागी रहेको हो । यसक्षेत्रमा घना गुराँसे जङ्गल रहेकाले चैत बैशाखको समयमा राताम्ये हुने गरेको छ । पुवामझुवाको पाटेनागीदेखि गोर्खेको मानेभञ्ज्याङसम्म गुराँसको जङ्गल छ | फरकफरक रंगमा फुलेका गुराँसले जता हेर्‍यो उतै रातम्ये देखिएपछि त्यहाँ पुग्नेहरू दंग पर्छन् । नयाँप्रजातिको पाहा पापाटेनागेन्सिसको बासस्थान नजीकैको गँगटेपानीमा छ । यो क्षेत्र सानु पुवाखोला, देउमाई खोला, ठूलो पुवाखोलालगायत खोलाहरूको उद्गम स्थल पनि हो । यहाँ बनमूला, बिखुमा, चिराइतो, पाँचऔँले, बुढीओखतीलगयतका जडिवुटी, लाली गुराँस, चाँप जस्ता फूल पाइन्छ । वर्षादको समयमा बाघ भालु आउने र पर्याप्त मत्रा बँदेल पाइन्छ । मुनाललगायतका चराचुरुङ्गीहरू यहाँ भेट्न सकिन्छ भने लोपन्मूख हाब्रेसमेत पाइने स्थानीयको दावी छ ।
विविधताको संगमः पाटेनागी
डाँडा राताम्मे
केवारे भञ्ज्याङ
केवारे भञ्ज्याङ नेपालको गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
केवारे भञ्ज्याङ गाउँ विकास समितिको जनसङ्ख्या २,९०२ रहेको छ।
हटिया, मकवानपुर
हटिया मकवानपुर जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो।
स्पाइडर-म्यान २
स्पाइडर-म्यान २ (Spider-Man 2) सन् २००४ मा बनेको अमरिकी महानायकको कथामा आधारित चलचित्र हो ।
उत्तरआधुनिक ऐना
उत्तरआधुनिक ऐना गोविन्दराज भट्टराईद्धारा लिखित पुस्तक हो। यो समालोचनाको पुस्तक हो र २०६२ सालमा प्रकाशित भएको थियो।
झुसे राजपङ्खी लोखर्के
झुसे राजपंखी लोखर्के नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।
जयस्थिति मल्ल
जयस्थिति मल्ल एक प्रतापी तथा समाजसुधारक राजा हुन। विसं १४११मा ८ वर्षकी राजल्लदेवीसँग विवाह भएपनि यिनका उत्तराधिकारी थिएनन्। जयस्थिति मल्लको मृत्यु विसं १४५२ भदौमा भएको थियो। विसं १४३७मा अर्जुन मल्ललाई बनेपा पठाएपछि राजा हुन सफल जयस्थिति मल्ल भारदारहरूले मल्लप्रति बाहिरबाट आएको भनी असन्तुष्टि देखाउँदा पनि शासन सत्तामा बलियो पकड जमाउन सफल भए।
जयस्थिति मल्लको वंश
जयस्थिति मल्ललाई दक्षिण मधेसबाट उपत्यका ल्याइ राजलदेवीसित विवाह गराइएको थियो । यसैको आधारमा उनी तत्कालीन नेपालको शासन व्यवस्थामा क्रमश: स्थापित हुन पुगेका थिए ।
नेपालको मध्यकालीन इतिहासमा राजा जयस्थिति मल्ल (सन् १३५४–१३९४ ई) को ठूलो महत्त्व छ । तत्कालीन समयमा अव्यवस्थित देशको राजनीतिक, सामाजिक, आर्थिक इत्यादि क्षेत्रहरूमा समसामयिक अनेक सुधारहरू गरी एक प्रकारको व्यवस्थित शासन प्रणाली तथा सामाजिक रीति–व्यवहारको स्थापना यिनले गरेका थिए । परन्तु, यस्ता प्रख्यात राजाको वंश र परिवारबारे अहिलेसम्म निश्चित रूपमा भन्न सकिने अवस्था छैन  ।
यी राजाको नामका अनेक पाठहरू, जस्तै स्थिति मल्ल, स्थिति मल्लदेव, स्थितिराज मल्ल, जयस्थिति मल्ल, जयस्थितिराज मल्लदेव, जयस्थितिराज मल्लदेव ठाकुर इत्यादि देखिन्छन् । नेपालको इतिहासको अध्ययनका लागि अति नै महत्त्वपूर्ण स्रोतको रूपमा रहेको ग्रन्थ ‘गोपालराजवंशावली’ यिनकै पालामा तयार पारिएको भनिन्छ । ‘गोपालराजवंशावली’ ग्रन्थको पत्र २८–२९ मा ‘तदन्तरे श्रीदेवलदेवीना स्मानीयात....श्रीजयस्थितिराजमल्लदेव विजयी भवे, तस्य विवाहं कृतम् श्रीराजलदेवीनां स्वामी भवान्’ अर्थात् ‘यसपछि श्रीदेवलदेवीद्वारा ल्याइएका... श्रीजयस्थिति मल्लदेव विजयी हुनुभयो । उहाँको श्रीराजलदेवीसँग विवाह भयो’ भनेर उल्लेख गरिएको छ । यसैगरी, त्यसै ग्रन्थको पत्र ५३ मा नेवारी भाषामा "स ४७४ अश्विनी शुद्धि ९ श्रीजयस्थितिराजमलदेवस कोवनम्बिज्याङा ख्वपोन्दुबिया त्यंखो चोन ङाला लिव विवाह जुव" अर्थात् ‘नेसं ४७४ (विसं १४११, सन् १३५४ ई) आश्विन शुक्ल नवमीका दिन श्रीजयस्थितिराज मल्लदेव कोवनं (दक्षिण मधेस) बाट आउनुभई भक्तपुर पसी त्यंखोमा बस्नुभयो । पाँच महिनापछि विवाह भयो’ भनी लेखिएको छ ।
जयस्थिति मल्ल नेपालको शासन व्यवस्थामा राजलदेवीका पति भएकाले स्थापित हुनपुगेका हुन् । अब राजलदेवीको विषयमा केही चर्चा आवश्यक छ । भक्तपुरका शासक जयरुद्र मल्लको देहान्त हुँदा उनकी एक मात्र सन्तान छोरी नायकदेवी राज्यको उत्तराधिकारी थिइन् । नायकदेवीको पालन–पोषणमा दरबारमा प्रभावशाली रहेकी देवलदेवीको सहयोग थियो । ‘गोपालराजवंशावली’ ग्रन्थको पत्र २७ मा ‘अत्रान्तरे काशेस्वरवस्संज श्रीहरिचन्ददेवस मानवेन: विवाहंकरोति श्रीनायकदेवी’ अर्थात् ‘यसपछि काशीका राजाको वंशमा जन्मेका, मानवगोत्रका श्रीहरिचन्ददेवसँग श्रीनायकदेवीको विवाह भयो’ भनेर उल्लेख गरिएको छ । नायकदेवीसित विवाहित भएको आधारमा हरिचन्ददेवको भूमिका शासन व्यवस्थामा बढ्न थाल्दा दरबारको तत्कालीन षड्यन्त्रपूर्ण राजनीतिक वातावरणले गर्दा सम्वत् ४५३ (विसं १३९२, सन् १३३५ ई) वैशाख कृष्णपक्ष तृतीया तिथिका दिन विष–प्रयोगद्वारा उनको हत्या भएको थियो । त्यस बखतमा देवलदेवी र उनका पुत्र जगतसिंहदेव दरबारमा नै बसेका थिए । भनिन्छ कि नायकदेवी र जगतसिंहदेवबीच प्रेम बढ्दै गयो र अन्तत: जगतसिंहदेवद्वारा नायकदेवीलाई पत्नीको रूपमा स्वीकार गरिएको थियो । यस कुरालाई ‘गोपालराजवंशावली’ ग्रन्थको पत्र २८ मा ‘कर्णाटकवंशज श्रीजगत्सिंहदेव समाहित संगृह्य कृतं नायकदेवी’ अर्थात् ‘कर्णाट वंशज श्रीजगत््सिंहदेवले बिस्तारै नायकदेवीलाई संगृहिणी भार्या बनाए’ भनेर उल्लेख गरिएको छ । यसरी, तत्कालीन दरबारको राजनीतिक परिवेशमा देवलदेवी र उनका छोरा जगतसिंहदेवको प्रभाव सुदृढ भएको थियो । यसै सिलसिलामा नेसं ४६७ (विसं १४०३ साल, सन् १३४६ ई) पौष कृष्ण दशमी तिथि अनुराधा नक्षत्रमा श्रीजगतसिंहदेव र श्रीनायकदेवीकी कन्या राजलदेवीको जन्म भयो । कन्या जन्मेको १० दिनपछि नायकदेवीको देहान्त भइहाल्यो । यसपछि राज्यकी उत्तराधिकारी राजलदेवीको पालन–पोषण पितामही देवलदेवीद्वारा नै भएको थियो । यिनै राजलदेवीको विवाह जयस्थिति मल्लसित भएको हो ।
यस सन्दर्भमा रामदेव राय दनुवारद्वारा लेखिएका ‘दनुवार जातिको ऐतिहासिक रूपरेखा’ नामक पुस्तकमा उल्लेख भएको प्रसंग विचारणीय देखिन्छ । उक्त पुस्तकको पृष्ठ ३५ मा उल्लेख छ, ‘राजा पुरादित्य सिंहको कान्छा छोरा स्थितिदेवबारे खरियानी निवासी जाति राजा स्व.उत्तीम
सिंहको भनाइ विचारणीय छ । उनको भनाइअनुसार स्थितिदेव सप्तरीका थुप्रै तागाधारी दनुवारहरूलाई जन्तीको रूपमा लिएर पहाड उपत्यका (खुपुदेश) विवाह गर्न गएकोमा आजसम्म जन्तीसहित पुन: फर्केर आएको छैन ।’ राजा जयस्थिति मल्लको नामको पाठहरूमध्ये स्थितिदेव पाठ रहेको प्रमाण जयज्योतिर्मल्लको नेपाल संवत् ५३३ (सन् १४१३ ई) को पशुपति अभिलेखमा राजलदेवीका पति स्थितिदेव भनी उल्लेख भएकोबाट पाइन्छ ।
यस प्रसंगमा उपर्युक्त उत्तीम सिंहद्वारा भनिएको कुरा उनको व्यक्तिगत अनुमान नभएर उनको परिवारमा एवम् त्यस क्षेत्रमा प्रचलित अनुश्रुति हो । अनुश्रुतिलाई इतिहास लेखनको सन्दर्भमा एउटा महत्त्वपूर्ण स्रोतको रूपमा ठानिन्छ । अर्कोतिर, उपर्युक्त उत्तीम सिंह भन्ने व्यक्ति सप्तरीका द्रोणवार राजा पुरादित्य सिंहका वंशजभित्रकै हुन्, त्यसै कारणले उनका परिवारका सदस्यहरूलाई आजसम्म पनि जातीय समाजमा ‘राजा’ भनेर सम्बोधन र सम्मान प्राप्त छ । यस्तै, एकातिर पुरादित्य सिंहको वंशावलीमा उनका कान्छा छोरा स्थितिदेव भनेर उल्लेख छ भने अर्कोतिर, जयस्थिति मल्लका माहिला छोरा जयज्योतिर्मल्लको अभिलेखमा समेत स्थितिदेव भनी उल्लिखित छ । यसरी नै, ‘गोपालराजवंशावली’ ग्रन्थमा ‘दक्षिण मधेसबाट जयस्थिति मल्ललाई ल्याइएको’ कुरा स्पष्ट रूपमा उल्लेख छ । यता, सप्तरीदेखि महोत्तरीसम्मको भूभाग पर्ने (वर्तमान सिरहा र धनुषासमेत) जिल्लाहरूका क्षेत्रका गाउँ तथा नगरहरूमा द्रोणवार वंशीय राजा पुरादित्य सिंहका वंशज अनेक दोनवार परिवारहरूको बसोबास छ । यिनीहरू आफूलाई रजहन दोनवार भनेर ‘सप्तरिया राजा’ परिवारका भन्ने गर्छन् । यिनीहरूको परिवारमा भन्ने गरिएको अनुश्रुतिअनुसार स्थितिदेव विवाह गर्न जन्ती लिएर खुपुदेश गएका थिए । नेवारी भाषाको शब्द खुपुदेश भनेको भक्तपुर नै हो । देवलदेवीले जयस्थिति मल्ललाई सन् १३५४ ईमा भक्तपुरमा नै ल्याएकी थिइन् । भक्तपुरदेखि दक्षिणतिर रहेको मधेसको भूभागमा नै सप्तरी क्षेत्र पर्छ, जहाँ स्थितिदेवका पिता पुरादित्य सिंहको राज्य थियो । यसप्रकार जयस्थिति मल्ल सप्तरीका राजकुमार निश्चित हुन आउँछन् । द्रोणवार वंशीय राजा पुरादित्य सिंहको शासनकालमा सप्तरी राज्य अत्यन्त सबल र सम्पन्न राज्यको रूपमा रहेको थियो । मिथिलाका ओइनवारवंशीय राजा शिवसिंह ठाकुर (सन् १४१३–१४१६) युद्धमा अन्तर्हित भएपछि उनकी महारानी लखिमादेवीका साथ मैथिली भाषा र साहित्यका महाकवि विद्यापति सप्तरीमा राजा पुरादित्य सिंहको दरबारमा आएर बाह्र वर्षसम्म प्रवास बसेका थिए ।
अब यस प्रसंगमा एउटा अर्को पक्ष के रहेको छ भने कान्तिपुर, भक्तपुर र ललितपुरका मल्ल राजाहरू जयस्थिति मल्लका वंशज नै थिए । अर्कोतिर, ललितपुरका राजा सिद्धिनरसिंह मल्लको मंगलबजारको विश्वेश्वर मन्दिरको अभिलेखमा स्वयम्लाई मिथिला प्रदेशका राजा हरिसिंहदेवको वंशमा उत्पन्न भएको भनिएको छ । यस्तै विवरणहरू ज्योतिर्मल्लको पशुपति अभिलेख, प्रतापमल्लको हनुमानढोका अगाडिको कृष्णदेवल अभिलेख आदिमा पाइन्छन् । यसरी, उपत्यकाका मल्ल राजाहरूले मिथिलाका कर्णाटवंशी राजा हरिसिंहदेवलाई आफ्ना पुर्खा मान्नु एवम् सप्तरी र महोत्तरी क्षेत्रका रजहन दोनवार परिवारमा हरिसिंहदेवलाई पुर्खा मानेर पूजा गरिनु आदि विषय विचारणीय छन् ।
यस सन्दर्भमा कुलचन्द्र कोइरालाद्वारा लिखित ‘श्रीतलेजु र दिगुतलेजु’ नामक पुस्तकमा वर्णन गरिएको छ कि ‘मावलीपट्टिको कुल चलाउन यस कन्याबाट जन्मेको पुत्र यौटा वा सबै मलाई दिनुपर्छ भनी सर्तसाथ कन्यादान दिएको छ र त्यसबाट छोरो जन्म्यो भने त्यो पुत्रिका–पुत्र हुन्छ र मावलीपट्टिको कुलगोत्रमा जान्छ ।... त्यस्ता पुत्रले मावलीपट्टिकै कुलगोत्र चलाउने हुन्छ भन्ने कुरा स्मृतिकार मनु, गौतम, वशिष्ठ, बृहस्पति आदि धर्मशास्त्रकारको कथन छ । यस्तो सर्त मञ्जुर गर्न जयस्थिति मल्ल चुकेनन् होला... ।’ यसै आधारमा कर्णाटवंशका मिथिलाका राजा हरिसिंहदेवकी रानी देवलदेवीले स्थितिदेव (जयस्थिति मल्ल) को हातमा आफ्नी पौत्रीलाई कन्यादान गरिदिएकी हुन सक्छ । अत: जयस्थिति मल्लका सन्तति मल्ल राजाहरूले आफ्नो पूर्वज नान्यदेवलाई मान्नु, श्रीतुलजादेवीलाई आफ्नो कुलदेवता मान्नु र आफूलाई रघुवंशी मान्नु आदि कुरा धर्मशास्त्रसम्मत नै थिए भन्ने स्पष्ट हुन्छ । अत: जयस्थिति मल्लका सन्तानहरूले द्रोणवार ब्राह्मण वंशको सट्टा मावलीपट्टिका कुल कर्णाट वंशको उल्लेख गरेका थिए । अत: स्थितिदेव, स्थिति मल्ल, स्थिति मल्लदेव, स्थितिराज मल्ल, जयस्थिति मल्ल, जयस्थितिराज मल्लदेव, जयस्थितिराज मल्लदेवठाकुर आदि नामहरूबाट सम्बोधित गरिएका नेपालका मध्यकालीन राजा भएका व्यक्ति सप्तरी राज्यका गिरिनारायण प्रशस्ति भएका द्रोणवार ब्राह्मण वंशीय राजा पुरादित्य सिंहका कान्छा छोरा स्थितिदेव नै हुन् । यसप्रकार, अहिलेसम्म जयस्थिति मल्लको वंशबारे अनेक अनुमानहरूले गर्दा विवादास्पद रहेको विषय एउटा निश्चयमा पुग्न सकेको देखिन्छ ।
मृत्यु
वि.सं. १४५२ भदौ मा राजा जयस्थिति मल्लको मृत्यु भयो । उनको मृत्यु पछि उनका तीन ओटै छोराहरु धर्म मल्ल (जन्म :वि.सं १४२४), ज्योतिर्मल्ल (जन्म :वि.सं १४३०), र कीर्ति मल्ल(जन्म :वि.सं १४३४) ले संयुक्त शासन चलाए । कालक्रमले गर्दा माहिला छोरा ज्योतिर्मल्लाले बाबुको राज्यहात पार्न सफल भए ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
२. वासुदेवलाल दासकाे मिति पुस १५, २०७४ काे कान्तिपुर दैनिककाे लेख
पिपल्स फाइनान्स लिमिटेड
पिपल्स फाइनान्स लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "ग वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो वित्त कम्पनी हो।
आधिकारीक वेबसाईट
www.pefil.com.np
लगमा गढागुठी
लगमा गढागुठी नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको जनकपुर अञ्चल, धनुषा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७३ मा खो-खो
सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७३ प्रतियोगित अन्तर्गत सुनसरीको सदरमुकाम इनरुवामा सम्पन्न खो खोतर्फको फाइनल खेलमा विभागीय टोली नेपाली सेनाले स्वर्ण पदक जितेको थियो ।
सदरमुकाम इनरुवामा रहेको खेल मैदानमा २०७३ पुस ११ गते सम्पन्न भएको खो खो खेलमा सेनाले महिला तथा पुरुष दुवै प्रतिस्पर्धामा प्रथम हुँदै स्वर्ण पदक हात पारेको थियो । पुरुषतर्फको फाइनलमा नेपाली सेनाले मध्यमाञ्चललाई पराजित गरेको थियो ।
स्रोत
श्रेणी :सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७३
मिस नेपाल २०१७
हिडन ट्रिजर फेन्टा मिस नेपाल प्रतियोगिता २०१७ मिस नेपाल प्रतियोगिताको २२औं संस्करण रहेको थियो जुन सन् २०१७ जुन २ मा काठमाडौंको अन्नपूर्ण होटलमा सम्पन्न भयो थियो। मिस नेपाल २०१६ को विजेता अस्मी श्रेष्ठले  २०१७ को उपाधि नितिका चन्दकलाई प्रदान गरिन् । विजेता निकिता चन्दकले अब २०१७ विश्व सुन्दरी प्रतियोगितामा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्ने छिन ।
खो-खो
खो-खो एक भारतीय मैदानी खेल हो।
सानो तामे बाँसमुसो
सानो तामे बाँसमुसो नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।
ह्यामबर्गर
ह्यामबर्गर पाउरोटीको बीचमा गाईको मासु राखेर बनाईने खाद्यपदार्थ हो ।
गोक्यो ताल
गोक्यो ताल नेपालको सगरमाथा अञ्चल, सोलुखुम्बु जिल्लामा अवस्थित ताल हो । सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज भित्र रहेको यो ताल समुन्द्र सतहबाट ४,७००-५,००० मिटर (१५,४००-१६,०० फिट) उचाइमा रहेको छ । यस क्षेत्रमा ६ वटा मुख्य तालहरू रहेका छन, यी तालहरू विश्वमै अग्लो स्थानमा पाइने ताजा पानीको तालहरु मध्ये पर्दछन । यी तालहरू मध्ये थोनाक ताल सबैभन्दा ठूलो ताल हो । सन् २००७ देखि गोक्यो ताल रहेको ७,७७० हेक्टर (लगभग ३० वर्ग मिटर) क्षेत्रलाई रामसार क्षेत्रको रूपमा घोषणा गरिएको छ ।
धार्मिक महत्त्व
यस ताललाई हिन्दू तथा बौद्ध दुवैले शुद्ध तथा पवित्र मानेको छ । १००० भन्दा बढी हिन्दू धर्मावालाम्बीहरूले प्रत्येक वर्ष अगस्त महिनामा हुने जनैपूर्णिमाको दिन यहाँ स्नान गर्दछन । औषतरूपमा हेर्दा प्रत्येक वर्ष यहाँ ७००० पर्यटक घुम्न आउने गर्दछन । यो तालको दक्षिणपट्टि हिन्दू देवता शिव तथा विष्णुको मन्दिर रहेको छ जहाँ हजारौ श्रद्धालु आउने गर्छन । यो ठाउँ विशेष नाग देवताको लागि प्रसिद्ध रहेको छ ।
पर्यटन
सगरमाथा बेसक्याम्प पछि गोक्यो ताल पर्यटकहरूको लागि आउने सर्वाधिक ठुलो गन्तब्य हो । ४,७९० मिटरको उचाईंमा रहेको गोक्यो गाउँ पर्यटकहरूको लागि सबैभन्दा मनोरन्जक गन्तब्य हो । नाम्चे बजार देखि यस ठाउँ पुग्न दुई दिन पैदल हिडेर पुग्न सकिन्छ ।
नेपाली कांग्रेस (प्रजातान्त्रिक)
नेपाली काँग्रेस (प्रजातान्त्रिक) नेपाली कांग्रेसको विभाजनबाट बनेको नेपालको एउटा राजनीतिक दल थियो। नेपाली कांग्रेस (प्रजातान्त्रिक)को नेतृत्व पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले गरेका थिए भने मूल पार्टीको नेतृत्व गिरिजाप्रसाद कोइरालाले गरेका थिए।
सन् २००७ सेप्टेम्बर २५ मा, नेपाली कांग्रेस (प्रजातान्त्रिक) र नेपाली कांग्रेसबीच एकता भयो। एकीकृत पार्टीले नेपाली कांग्रेसको नाम कायम राख्दै रुखलाई चुनाव चिन्हको रूपमा प्रयोग गरेको छ।
होटल स्पेस माउन्टेन
होटल स्पेस माउन्टेन नगरकोटमा अवस्थित होटल हो ।
हर्नामाढी
हर्नामाढी मकवानपुर जिल्लामा पर्ने एक गाउँ विकास समिति हो। नवौँ राष्ट्रिय जनगणना २०४८का अनुसार, यहाँको जनसङ्ख्या ५,३१८ रहेको थियो भने यहाँ ९९८ वटा घरहरू रहेका थिए।
जङ्गली रूखबदाम
जङ्गली रूखबदाम एसिया, अफ्रिका र अष्ट्रेलियाको उष्ण हावापानी भएको क्षेत्रहरूमा पाइने वनस्पति हो। यो कम्ब्रेटासिया परिवार अन्तर्गतमा पर्छ।
क्यासी डुमन्ट
क्यासी नरेल्ली डुमन्ट (जन्म २५ जनवरी १९९२ ) अष्ट्रेलियन फुटबल खेलाडी हुन् ।
भ्यात्ले भोटेमुसो
भ्यात्ले भोटेमुसो नेपाल तथा तिब्बतमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।
कुपिण्डेदह
कुपिण्डेदह नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकासक्षेत्रको राप्ती अञ्चलको सल्यान जिल्लामा पर्ने एक गाँउ विकास समिति हो।
पदवियोग
नेपाली भाषाका प्रयोक्तालाई वर्ण विन्यासको प्रयोगमा समस्या छ। त्यसमा पनि पदयोग र पदवियोगमा अझ बढी समस्या देखिन्छ। कस्ता कस्ता र कति कति शब्दहरू जोडेर लेख्ने र नजोडी लेख्ने भन्ने कुरामा निकै द्विविधा छ। पदयोग र पदवियोगका सम्बन्धमा विज्ञहरूमा त एकरूपता पाइँदैन भने सामान्य प्रयोक्तामा समस्या पर्नु स्वाभाविकै हो। तसर्थ यिनै पक्षहरूलाई ध्यानमा राखी पदवियोगसम्बन्धी मान्यता र प्रचलनहरू तल उल्लेख गरिएको छः
निम्न शब्दहरूमा पद वियोग हुन्छ :
१. हरेक शब्दहरूमा : म चिया खान्छु।
२. विभक्तिपछिको विभक्तिमाः उसका लागि, रामका निम्ति, आफ्ना लागि।
३. विभक्तिपछिको नामयोगीमा : घरदेखि बाहिर, ऊभन्दा बाहेक, छानाको माथि, छोरालाई भन्दा।
४. द्वयक्षरी वा सोभन्दा भनाइ बढी व्यञ्जनान्त अक्षरका नामयोगीमाः भनाइ अनुसार, विकास सम्बन्धी, विकास लगायत, भाषण अनुरूप, योजना बमोजिम, तिमी बाहेक, खेल अन्तर्गत, राम लगायत।
५. निपातमा : आफू त, तिमी पो, घर नै, म मात्र।
६. संयोजकमा : राम र सीता, तिमी जे गर्छौ म त्यही गर्छु, तिमी पनि म पनि।
७. विशेषण र विशेष्य भई आउने शब्दमाः ठूलो छोरो, भित्ते पात्रो, शुभ यात्रा, उच्च शिक्षा, निम्न वर्ग, पढेको केटो।
८. केही संयुक्त क्रियामा/पक्षबोधक क्रियामा/कृदन्तीय क्रियाको अंशमा : बसेको छ, गएको थियो, खाँदै छ, जानु छ, सुत्ने छ, उठ्न सक्यो, फरफराइ रहेको छ, गइ दिनु हुनेछ, पढे हुन्छ, गर्नु थियो, बोलि दिनु होला, गर्न सक्छ।
९. जाति, वर्ग आदि जनाउँदा सो भन्दा पहिले आउने नाममा : गुरु वर्ग, शरद ऋतु, वर्षा याम, थारु जाति।
१०. दुईभन्दा बढी शब्दबाट बनेका समस्त शब्दमाः नुन चिनी पानी, शिक्षा सेवा आयोग, तन मन धन।
११. जतिसुकै अक्षर भएका शब्दसँग व्यञ्जनान्त द्वयक्षरी वा सोभन्दा बढीका अनेकाक्षरी शब्दहरू समास भएमाः घर पालुवा, वायु प्रदुषण, स्वास्थ्य सेवा, वन कार्यालय, संविधान सभा, ऊर्जा विभाग।
१२. व्यक्ति वाचक नामसँग आउने पदमाः लमजुङ जिल्ला, जुम्ला जिल्ला, हरिहर भवन, दशरथ चोक।
१३. दुई अक्षरबाट बनेका व्यञ्जनान्त शब्दमाः समाज सुधार, नाटक मञ्चन, नेपाल सरकार।
१४. कोटिकरमा : दुई जना, तीन ओटा, आठ कोसा।
१६. बीचमा अवधार- णाबोधक शब्द आएमा मिश्रति क्रिया तथा संयुक्त क्रियामा : खानु नै पर्छ, जाने नै छ।
१७. विभाजन जनाउने 'न' माः न आफू पढ्छ न अरूलाई पढ्न दिन्छ, न पढ्छ न लेख्छ, न छोरो न छोरी।
तनहुँ जलविद्युत् आयोजना
सेती र मादी नदीको दोभानदेखि बाँधसम्म आवतजावत गर्नका लागि तीन किलोमिटर लामो सडक बनाइने छ। तनहुँ जिल्लाको आठ गाविस र एक नगरपालिका क्षेत्रको करिब ३८७.५३ वर्गकिलोमिटर क्षेत्रफल सो आयोजनाले ओगट्ने छ। आयोजनाबाट भीमाद, छाङ, जामुन्ने, कोटदरबार, काहुँ, शिवपुर, रिसिङ, रानीपोखरी, माझकोट, पोखरी भन्ज्याङ गाविस र व्यास नगरपालिकाका केही क्षेत्र प्रभावित हुनेछन्। सोमध्ये पोखरी भन्ज्याङ गाविसको तल्लो तटीय क्षेत्र बढी प्रभावित हुनेछ। आयोजनाबाट १५ हजार १२२ हेक्टर उत्पादनशील कृषि भूमि मुख्य रूपमा प्रभावित हुने बताइएको छ।
कुल १४० मेगावाट क्षमताको जलाशययुक्त आयोजनाका वि सं २०७१मा सुरु भई छ वर्षभित्र सम्पन्न गरिने लक्ष्य राखिएको र प्रमुख लगानीकर्ता जापानी अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (जाइका) रहेको तथा एसियाली विकास बैङ्क, अबुधाबी फन्ड, बैङ्क र नेपाल सरकारको पनि लगानी रहने छ। तनहुँ जलविद्युत् (माथिल्लो सेती) आयोजनाको कुल लागत रु ४२ अर्ब (५०५ मिलियन डलर) छ। सो आयोजनामा जाइकाले रु १६ अर्ब, एसियाली विकास बैङ्कले रु १३ अर्ब, इन्भेस्टमेन्ट बैङ्कले रु पाँच अर्ब ९५ करोड र अबुधाबी फन्डले रु दुई अर्ब सहयोग गर्ने सहमति छ| सो आयोजनाका लागि जाइकाले एक प्रतिशत ब्याजमा सहुलियतपूर्ण ऋण दिन लागेको छ भने एडिबीले आयोजना निर्माण अवधिभरलाई एक प्रतिशत र विद्युत् उत्पादन सुरु भएपछि १.५ प्रतिशत ब्याजमा ऋण दिने सहमति भएको छ।
|तनहुँ जलविद्युत् आयोजनाको सहयोग सम्झौतामा हस्ताक्षर
उदयपुर जिल्ला
जिल्लाको इतिहास
पहिला उदय नाम गरेको राजाले यस जिल्लामा शासन गरेको हुँदा यस जिल्लाको नाम उदयपुर रहन गएको भन्ने किम्बदन्ती पनि सुनिन्छ। वि.स. २०२८ सालभन्दा अगाडि यस जिल्लाको सदरमुकाम हालको पञ्चावती गाविसमा पर्ने उदयपुरगढी भन्ने ठाउँमा थियो। वि.सं. २०२८, जेठ ९ गनेदेखि महेन्द्र राजमार्गको कदमाहादेखि २७ कि.मि उत्तर गाईघाट भन्ने स्थानमा सदरमुकाम रहेको छ।
भौगोलिक अवस्थिति
यो जिल्ला महाभारत शृङ्खला र चुरे पर्वत शृङ्खलाबीच रहेकाले महाभारत शृङ्खला अन्तर्गत धारिला, बिकट, डाँडाहरू, छरिएका र पातलिएका बस्तीहरू छन्। महाभारत फेदिदेखि चुरे शृङ्खलाको बीचमा दुईवटा ठूला-ठूला लाम्चो आकारको समथर फाँट भएको हुँदा यस जिल्लालाई भित्री मधेसको रूपमा पनि गणना गरिन्छ। यस जिल्लाको उत्तरमा महाभारत पर्वत शृङ्खलामा पर्ने सबै भन्दा अग्लो चुचुरो चित्रेथाम हो। जसको उचाई करीब ७७७० फिट रहेको छ।
पुरानो विभाजन
यस जिल्लालाई ३ वटा संसदिय क्षेत्र, ११ वटा ईलाका संख्या, ३ नगरपालिका र ४० वटा गविसहरूमा बिभाजन गरिएको थियो। वि. सं. २०७३ फाल्गुन २७ गते नयाँ स्थानीय तहहरु राजपत्रमा प्रकाशित भए सँगै यी निकायहरु खारेज तथा हेरफेर भएका छन।
नगरपालिकाहरु
Belaka Municipality* त्रियुगा नगरपालिका
प्राकृतिक श्रोत र सम्पदा
कुनै पनि गाँउ, जिल्ला वा राष्टको उन्न्ती गर्न प्राकृतिक श्रोत र सम्पादाको महत्त्वपूर्ण भूमिका रहेको हुन्छ। उदयपुरको प्राकृतिक श्रोतको कुरा गर्दा जमिन, खनिज पदार्थ, बन जङ्गल तथा जलश्रोत नै प्रमुख हुन आउछन।
जमिन
यो जिल्लाको कुल भूभाग मध्य भित्री मधेस करीब ५२% मध्य पहाडी क्षेत्र ४२% र तराइ तथा भाबर क्षेत्र ६% भू-भाग रहेको पाइन्छ। यहाँको पहाडी चुरे क्षेत्र पशुपालन तथा कृषि व्याबसाय र भित्री मधेशको उब्जाउ भूमि कृषि उत्पादनका लागि अब्बल मानिन्छ।
जङ्गल
बनजङ्गल एवंम जडिबुटिको क्षेत्रमा यो जिल्ला अत्यन्त धनी छ। यस जिल्लाको अधिकांस क्षेत्र अर्थात करिब ५३.७३% भू-भाग बनजङ्गलले ढाकिएको छ। साल, सिसौ, सिमल, बर,पिपल, खयर, हर्रो, बर्रो, गुरास, तेजपात, रिठ्ठा, पिपला, अमला, बेल, लालगेडी, बोझो, गुर्जो, घोडताप्रे आदी यस जिल्लाको बन जङ्गलमा पर्याप्त मात्रामा पाउन सकिन्छ। त्यसै गरी यहाँको बनजङ्गलमा अनेक प्रकारका बन्यजन्तुहरू र पंछीहरू पाइन्छ।
जलश्रोत
जलश्रोतको दृष्टिकोणले यो जिल्ला धनी छ। यस जिल्लाको कुल भूमि मध्ये नदिनाला तथा खहरेले ढाकेको क्षेत्र २३.१३% रहेको छ। यस जिल्लामा बग्ने मुख्य नदिनालाहरूमा सप्तकोशी, रसुवा, त्रियुगा, बरुवा, ककरु, तावा, कमला आदी प्रमुख रूपले लिन सकिन्छ।
करीब ५९०० फिट (१७७० मि.) को उचाईमा रहेको रौताको पोखरीलाई जिल्लाको प्रमुख तालका रूपमा लिन सकिन्छ। जसको पानी कहिले पनि सुक्दैन। धर्मिक रूपले ठूलो श्रद्धा रविश्वास रहेको यो पोखरिमा मनोकामना पुरा गर्न भक्तजनहरूको भिड लाग्ने, उदयपुर जिल्लाको आन्तरिक पर्यटनलाई बढावा दिने ठूलो सम्भावनाको रूपमा रहेको छ। त्यसै गरी अन्य ताल-पोखरीमा इनामे गाबिसको ताप्लिपोखरी, झिल्केपोखरी, आँपटार गाबिसको सुकेपोखरी, थानापोखरी जोगिदहको पोखरी आदिलाई प्रमुख रूपमा लिन सकिन्छ।
खनिज
जिल्लामा प्रसस्त मात्रामा रहेको चुनढुङ्गा खानीले देशकै ठूलो सिमेन्ट उद्योग सञ्चालन भैरहेको छ। यस बाहेक फलाम तथा अन्य खानिज पदार्थको उपलब्धताको प्रचुर सम्भावना रहेको छ। तर चुनढुङ्गा बाहेक अन्य खनिजको उत्खनन गरिएको छैन।
जलवायु
यो जिल्लामा उष्ण शितोष्ण र समशितोष्ण हावापानी पाईन्छ। क्षेत्रफलको हिसाबले ०.६% भू-भागमा उपोष्ण, १८.८% भू-भागमा न्यानो समशीतोष्ण, र ०.६% भू-भागमा ठण्डा समशीतोष्ण जलवायु रहेको पाइन्छ।
तापक्रम
यो जिल्लाको सरदर अधिकतम तापक्रम ३८ डिग्री सेल्सीयस र न्युनतम तापक्रम १६ डिग्री सेल्सीयस छ।
वर्षा
मनसुन ऋतुमा बङ्गालको खाडीबाट आउने जलसंतृप्त बादल चिसिन गएर धेरै वृष्टि हुन्छ । शीतकालमा अरबी सागरबाट आउने बादलले गर्दा केही मात्रामा वृष्टि हुन्छ । वर्षा सरदर २१५२ मिलिलिटर रहेको देखिन्छ।
जनसङ्ख्या
२०५८ सालको जनगणना अनुसार यस जिल्लामा पुरुष १४३,७५६ र महिला १४३,९३३ गरी जम्मा २८७,६८९ रहेको छ। यस जनगणना अनुसार जनसङ्ख्या वृद्धिदर २.६४ प्रतिशत रहेको पाइन्छ।
२०६८ सालको जनगणना अनुसार यस जिल्लामा:
हिमालय फाइनान्स लिमिटेड
हिमालय फाइनान्स लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "ग वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो । यो वित्त कम्पनी हो ।
उदयपुर जिल्ला
जनसङ्ख्या
यस तथ्यबाट २०५८ सालको जनसङ्ख्या भन्दा २९,८४३ ले २०६८ सालको जनसङ्ख्या बढी रहेको छ।
उदयपुर जिल्ला मुख्यत: ग्रामिण क्षेत्रले ढाकेको छ। विगत दश वर्षमा यस जिल्लाको जनघनत्व २९.९१ प्रतिशतले वृद्धि भएको देखिन्छ।
धर्म
यस उदयपुर जिल्लामा हिन्दुहरूको जनसङ्ख्या अत्याधिक ७५.४३ प्रतिशत रहेको छ भने वौद्ध १२.२३ प्रतिशत, किरात धर्म १०.५ प्रतिशत रहेका छन्। यस बाहेक नगन्य मात्रामा इस्लाम, जैन, क्रिश्चियन धर्म अपनाउनेहरू पनि छन्।
जाती
यस जिल्लामा क्षत्री, राई, मगर, थारु, ब्राम्हण, तामाङ्ग, कामी, नेवार, दनुवार, दमाई, सार्की, माझि, मुसहर, सुनुवार, थकुरी, सन्यासि आदी जनजातीहरूको बसोबास छ। जस मध्ये क्षेत्री २१%, राई १७.९%, मगर १४.४०%, वाहुन ७.३१% र तामाङ्ग ६.६४% रहेका छन।
भाषा
यस जिल्लामा सबभन्दा बढी नेपाली भाषा बोल्नेको संख्या ५६.६७% रहेको छ भने दोस्रो स्थानमा राई १२.७६% त्यसपछि मगर भाषा बोल्नेको संख्या ११.६१प्रतिशतले तेस्रो स्थानमा रहेको छ। यी बाहेक अन्य भाषा बोल्नेको संख्या भने नगन्य मात्रामा रहेको पाइन्छ।
स्वास्थ्य
यस जिल्लामा स्वास्थ्यको क्षेत्रमा राम्रो व्यवस्था देखिदैन। रहेका स्वास्थ्य केन्द्रहरूमा चिकित्सक, स्वास्थ्य कार्यकर्ता, स्वास्थ्य उपकरणहरूको अभाब रहेको देखिन्छ।
शिक्षा
भौगोलिक दृष्टिकोणबाट पहाडी र तराई क्षेत्रलाई समेटेको यस जिल्लालाई भौतिक पूर्वाधार र विकासमा पछाडि पारिएको छ। भौगोलिक विकटता, यातायातको असुविधा, शिक्षण संस्थाहरूमा पुस्तकालय प्रयोगशाला जस्ता भौतिक सुविधाको अभाव, योग्य विषयगत शिक्षकको अभाव, राम्रो विषय चयन गर्ने अवसरको अभावको कारणले गर्दा यस जिल्लाका विधार्थीहरू राम्रो विषय अध्ययन गर्नका लागि विराटनगर, धरान, राजविराज, जनकपुर लगायतका अन्य क्षेत्रमा जानु पर्ने बाध्यता रहेको छ । शिक्षित वर्गहरू चाहिँ शहर मुखी हुने प्रवृतिले शिक्षाको विकाश र गुणस्तर कायम हुन सकेको छैन।
बाहिरी कडीहरू
उदयपुर संसार
फुलगामा
फुलगामा नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको जनकपुर अञ्चल, धनुषा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति थियो।
लाम्चो फर्सी
लाम्चो फर्सी (जुकिनी) एक बेमौसमी तरकारी बाली हो जसको लम्बाई करिब एक मिटर सम्म हुने गर्दछ ।
पति पत्नी और वो (२०१९ चलचित्र)
पति पत्नी और वो मुदस्सर अजीजद्वारा निर्देशित र रेणु रवि चोपडाद्वारा निर्मित सन् २०१९ को भारतीय हिन्दी भाषाको प्रेमप्रसङ्गयुक्त हास्य चलचित्र हो। यो चलचित्र उही नामको सन् १९७८ को चलचित्रको पुनर्निर्माण हो, र यसमा कार्तिक आर्यन, भूमि पेडनेकर र अनन्या पाण्डेले अभिनय गरेका छन्। प्रधान फोटोग्राफी ४ फेब्रुअरी २०१९ मा सुरु भएको थियो र चलचित्र ६ डिसेम्बर २०१९ मा प्रदर्शित भएको थियो।   यसको विश्वव्यापी कमाई inr 1170000000 थियो।
विपणन र प्रदर्शन
चलचित्रको पात्रहरूको पहिलो लुक १५ अक्टोबरमा प्रदर्शित भएको थियो। अर्को दिन, १६ अक्टोबरमा चलचित्रको विषयवस्तु प्रस्तुत गर्दै दुई रङ्गमञ्च पोस्टरहरू  प्रदर्शित गरिएको थियो, र प्रदर्शन मिति पनि ६ डिसेम्बर २०१९ मा घोषणा गरिएको थियो।
चलचित्रको ट्रेलर ४ नोभेम्बर २०१९ मा टी-सिरिजद्वारा प्रदर्शित गरिएको थियो।
साउन्डट्र्याक
कुमार, मेलो डी, तनिष्क बागची र नवी फिरोजपुरवालाद्वारा लिखित लिरिक्सको साथ सङ्गीत तनिष्क बागची, रोचक कोहली, सचेत–परम्परा, टोनी कक्कड र लिजो जर्ज - डिजे चेतसद्वारा कम्पोज गरिएको छ।
जीवा (अभिनेता)
जीवा (जन्म अमर चौधरी ४ जनवरी १९८४) एक भारतीय अभिनेता, निर्माता, गायक, परोपकारी, मोडल र नकर्त हुन् जो मुख्य रूपमा तमिल चलचित्रमा देखिन्छन् ।
माल्दिभ्स
माल्दिभ्स (ދިވެހިރާއްޖެ, ), आधिकारिक रूपमा गणतन्त्र माल्दिभ्स (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ, ) हिन्द महासागर, दक्षिण एसियामा अवस्थित एक टापु राज्य हो। यो एसिया महादेशको मुख्य भूमिबाट लगभग ७५० किलोमिटर (४७० माइल; ४०० समुद्री माइल) श्रीलङ्का र भारतको दक्षिण-पश्चिममा अवस्थित छ। २६ वटा प्रवालद्वीपको शृङ्खला उत्तरमा इहाभन्दु प्रवालद्वीप देखि दक्षिणमा अद्दु प्रवालद्वीप (भूमध्यरेखा पारि) फैलिएको छ।
समुद्र सहित लगभग ९०,००० वर्ग किलोमिटर (३५,००० वर्ग माइल) मा फैलिएको माल्दिभ्स, सबै टापुहरूको भूमि क्षेत्र २९८ वर्ग किलोमिटर (११५ वर्ग माइल) मा फैलिएको छ। माल्दिभ्स विश्वको सबैभन्दा भौगोलिक रूपमा छरिएको सार्वभौम राज्यहरू मध्ये एक हो र सबैभन्दा सानो एसियाली देश हो। भूमि क्षेत्रको आधारमा यो सबैभन्दा सानो मुस्लिम बाहुल्य देशहरू मध्ये एक हो। लगभग ५,५७,७५१ बासिन्दाहरूको साथ माल्दिभ्स एसियामा दोस्रो सबैभन्दा कम जनसङ्ख्या भएको देश। माले यसको राजधानी र सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर हो, जसलाई परम्परागत रूपमा "राजाहरूको टापु" भनिन्छ जहाँ प्राचीन शाही राजवंशहरूले यसको केन्द्रीय स्थानको लागि शासन गर्दथे।
माल्दिभ्सको द्वीपसमूह चागोस–लक्षद्वीप पठारमा अवस्थित छ, जुन हिन्द महासागरमा एक विशाल पनडुब्बी पर्वत शृङ्खला हो। यसले चागोस द्वीपसमूह र लक्षद्वीपको साथ एक स्थलीय पारिस्थितिक क्षेत्र पनि बनाउँदछ। समुद्र सतहबाट औसत जमिन-सतहको उचाई १.५ मिटर (४ फिट ११ इन्च) र केवल २.४ मिटरको उच्चतम प्राकृतिक बिन्दुको साथ, यो विश्वको सबैभन्दा तल्लो तहमा अवस्थित देश हो। (केही स्रोतहरूले, ५.१ मिटरमा रहेको भिलिङ्गिलीलाई सबैभन्दा अग्लो विन्दुको रूपमा वर्णन गर्दछ।)
१२औँ शताब्दीमा इस्लाम, माल्दिभ्समा पुगेको थियो, जसलाई सुल्तानको रूपमा सुदृढ गरिएको थियो। यसले एसिया र अफ्रिकासँग बलियो व्यापारिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध विकास गरेको थियो। १६औँ शताब्दीको मध्यदेखि, यो क्षेत्र युरोपेली औपनिवेशिक शक्तिहरूको बढ्दो प्रभावमा आएको थियो। माल्दिभ्स सन् १८८७ मा बेलायती संरक्षित राज्य बनेको थियो। संयुक्त अधिराज्यबाट स्वतन्त्रता सन् १९६५ मा प्राप्त गर्दै सन् १९६८ मा, राष्ट्रपति गणतन्त्र स्थापना गरिएको थियो। त्यसपछिका दशकहरूमा राजनीतिक अस्थिरता, प्रजातान्त्रिक सुधारका प्रयासहरू, र जलवायु परिवर्तन र बढ्दो समुद्री सतहका कारण उत्पन्न वातावरणीय चुनौतीहरू देखा परेका छन्।
माल्दिभ्स दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग सङ्गठन (सार्क)को संस्थापक सदस्य हो। यो संयुक्त राष्ट्र सङ्घ, राष्ट्रमण्डल, इस्लामी सहयोग सङ्गठन र असंलग्न आन्दोलनको सदस्य पनि हो। विश्व बैङ्कले माल्दिभ्सलाई उच्च मध्यम आय भएको मुलुकका रूपमा वर्गीकरण गरेको छ । माछा मार्ने कार्य ऐतिहासिक रूपमा प्रमुख आर्थिक गतिविधि हो र यो अहिलेसम्मको सबैभन्दा ठूलो क्षेत्र हो। त्यसपछि द्रुत गतिमा बढिरहेको पर्यटन उद्योग हो। माल्दिभ्सले मानव विकास सूचकाङ्कमा "उच्च" दर हासिल गरेको छ भने प्रतिव्यक्ति आय अन्य सार्क राष्ट्रहरूको तुलनामा उल्लेखनीय रूपमा उच्च रहेको छ।
माल्दिभ्स जुलाई १९८२ देखि राष्ट्रमण्डलको सदस्य थियो र अक्टोबर २०१६ मा, यो सङ्गठनबाट बाहिरिएको थियो। अन्य राष्ट्रहरूले यसको मानव अधिकार उल्लङ्घन र असफल लोकतन्त्रको विरोधमा गरेका छन्। माल्दिभ्स १ फेब्रुअरी २०२० मा प्रजातान्त्रिक प्रक्रिया र जनसमर्थनको प्रमाण देखाएपछि राष्ट्रमण्डलमा पुनः सामेल भएको थियो।
स्पाइडर-म्यान ३
स्पाइडर-म्यान ३ (Spider-Man 3) सन् २००७ मा बनेको अमरिकी महानायकको कथामा आधारित चलचित्र हो ।
पुष्टि श्राद्ध
शरीर स्वस्थ्य राख्न गरिनेलाई पुष्टि श्राद्ध भनिन्छ|
ध्वाँसे छुचुन्द्रो
ध्वाँसे छुचुन्द्रो नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।
मधेसी
मधेशी नेपाली निवासी हुन जुन नेपालको दक्षिणी भागको मैदानी क्षेत्रमा बसो-बास गर्छन। यस क्षेत्रलाई तराई पनि भन्छन्। यसै क्षेत्रलाई "मधेश" पनि भनिन्छ।
बाह्य लिंक
नेपालका जातिहरू
गोरखा फाइनान्स लिमिटेड
गोरखा फाइनान्स लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "ग वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो वित्त कम्पनी हो।
जङ्गली सयपत्री
जङ्गली सयपत्री सयपत्री फूलको एक जङ्गली प्रजाति हो। यो सबैभन्दा पहिला दक्षिण अमेरिकामा पाइएको थियो। त्यहाँबाट यो एसिया, युरोप, उत्तर अमेरिका तथा अफ्रिकामासम्म फैलियो।
क्याक्मी
क्याक्मी नेपालको गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
क्याक्मी गाउँ विकास समितिको जनसङ्ख्या ५,३९६ रहेको छ।
रामतोरियाँ
रामतोरियाँ  (भिण्डी/चिप्लेभिण्डी/चिप्लेभिँडी) माल्भेसी परिवार अन्तर्गत पर्ने फूल फुल्ने वनस्पति वा त्यसमा लाग्ने फल हो ।
यात्रा श्राद्ध
देश देशान्तरको भ्रमणमा जाँदा सफल हुन घ्यूले गरिनेलाई यात्रा श्राद्ध भनिन्छ।
सयपत्री
सयपत्री एउटा फूलको प्रजाति हो। यो फूल नेपालको प्रसिद्ध फूल हो। यो फूललाई हिन्दी भाषामा गेंदा फूल भनिन्छ। अङ्ग्रेजीमा "मैरी गोल्ड" भनिन्छ। त्यस्तै हाम्रो देश नेपालमा कतै कतै सयपत्रीलाई "हजारी फूल" भनेको पनि सुनिन्छ। यो फूल धेरै प्रजातीको हुन्छ। सयपत्री फूलको प्रयोग सृष्टी काल शताब्दीदेखि भएको मानिन्छ। मेक्सिको तथा मध्य अमेरिकाको यो जंगली फूल नेपालमा तिहारका बेला विशेष रूपमा प्रयोग हुन्छ। सय पत्री फुलको प्रजाती केतकी फुल ब्रम्हा विष्णु र शिवको सृष्टी कथामा भेट्न सकीन्छ । जाहाँ यही केतकी फुलको भेटे भन्रन को कारण ब्रम्हा ले श्राप पाएका थीए ।
भ्लादिमिर पुतिनको अन्तर्राष्ट्रिय राष्ट्रपतीय भ्रमणहरूको सूची
यो भ्लादिमिर पुतिनको राष्ट्रपतीय भ्रमणहरूको सूची हो। ७ मे २००० मा सपथग्रहणसँगै सुरु भएको उनको राष्ट्रपति कालमा उनले ५० विभिन्न देशहरूको भ्रमण गरेका छन्। यसबाहेक उनले रूस भित्रनै धेरै आन्तरिक भ्रमणहरू गरेका छन्।
सुनगाभा
वैज्ञानिक नाम अर्किडासीले चिनिने सुनगाभा वानस्पतिक परिवार अत्यन्तै विविधता युक्त तथा संसारभर फैलिएको वानस्पतिक परिवार हो । अर्किड फेमिली भनेर पनि चिनिने यस वानस्पतिक परिवारमा अत्यन्तै रंगिविरंगी तथा वासना युक्त फूलहरू समाहित छन् । सुर्यमुखी परिवार जस्तै यो वानस्पतिक परिवार पनि सबै भन्दा धेरै प्रजातिहरू भएका दुई वानस्पतिक परिवार मध्ये एक हो । यी परिवारहरू अन्तर्गत हालसम्म ८८० वर्गका २१,९५०देखि २६,०४९ फूलका प्रजाति पत्ता लगिसकेका छन् ।
भिन्न नाम, एउटै फूल
सुनगाभा, सुनाखरी, अर्किड यी तीनै नामले एउटै फूललाई जनाउँछ । सुनगाभा र सुनाखरी नाम केवल स्थान बिषेश अनुसार बोलीचालीमा फरक नाम हुन भने, अर्किड चाहिं आयातित नाम । तर काठमाडौँका पुष्प ब्यवसायीहरू विदेशी प्रजातिका सुनगाभा/सुनाखरीलाई अर्किड नै भन्न रुचाउँछन ।
के हो सुनगाभा ?
वैज्ञानिक शब्दावलीमा सुनाखरीलाई 'डेण्ड्रोवियम' भनिन्छ । 'डेण्ड्रो'को अर्थ वृक्ष र 'विओस्' भनेको जीवन हो । सुनाखरीहरू अन्य रूखमा हुर्कने गर्दछन् । प्रायः सबै रूखका हाँगा र कापमा उम्रने गरेपनि सुनगाभाहरू परजीवी हुँदैनन् । यिनले ऐंजेरुले झै आफू चढेकै वृक्षमा जरा गाडेर खाद्य-रस चुस्दैनन्, हावाबाटै मलजल प्राप्त गर्दछन् । कुनै-कुनै प्रजाति त जमीनमै उम्रन्छन्, रूख चढ्दा पनि चढ्दैन । नेपालमा 'डेण्ड्रोवियम' जाति भित्र २६ प्रजातिका सुनाखरी छन् । तीमध्ये १२ प्रजातिमा जडीबुटीको गुण पाइन्छ ।
विभिधता
सुनगाभा परिवारभित्र १७ हजार प्राकृतिक तथा हजारौं मानवकृत ठिमाहा जातजातिका वनस्पति पर्दछन् । पुष्पमेलामा देखिने ठिमाहा जातको वर्चस्वलाई अरू वनस्पतिले उछिन्न गाह्रो छ, किनभने यिनका पुष्पाकृति, रङ, साजसज्जा र आकर्षण अरूको भन्दा बिल्कुलै बेग्लै र कौतुहलमय छन् । सुनगाभा परिवारका कुनै-कुनै फूलहरूको परागसेचन र गर्भाधान प्रक्रिया पत्याइनसक्नुको हुन्छ। यसलाई सफल बनाउन भँवरा, माहुरी, बारुला, कमिला र अन्य विभिन्न कीटपतङ्गहरूलाई आकर्षित गर्ने ती सुनगाभाको रूपरङ र सजावट यति आकर्षक हुन्छ, यौन-उत्तेजनाले मत्त कुनै-कुनै बारुलाहरू फूललाई नै पोथी ठानेर सम्भोग गर्न पुग्दछन् । युरोपमा पाइने 'फ्रिस जातिको सुनगाभाको यस्तो करामत नेपालका सुनगाभामा भने देख्न पाइँदैन ।
कथन
सिम्बिडियम सुनगाभाको सुवास र सौन्दर्यलाई चीनका महान् दार्शनिक कन्फ्यूसियसले २५ सय वर्ष पहिले नै मुक्तकण्ठले तारीफ गरेका सुनगाभाको इतिहासमा अङ्कित छ। कन्फ्यूसियस र बुद्ध समकालीन (सिद्धार्थ गौतम १२ वर्षले मात्र जेठा) हुन्। सिम्बिडियम फूलको चर्चा हजारौं वर्ष पुरानो भएता पनि सिम्बिडियम भन्ने यसको नाम सन् १७९९मा मात्र जुरेको हो। स्वार्ज भन्ने वनस्पतिविज्ञले ग्रीक शब्द किम्बियोनलाई आधार बनाएर सिम्बिडियम नाम दिएका हुन्, जसको शाब्दिक अर्थ डुङ्गा अथवा नाउ हुन आउँछ। केही सिम्बिडियमको मध्यभागको 'ठे तरेली (लिप पेटल) डुङ्गाको आकारमा पसारिएको देखिन्छ। माहुरी र भँवराहरू त्यही तरेलीमा पहिलो पाइलो टेकेर फूलभित्र छिर्छन्।
सन्दर्भ सामग्री
Hara et al. (१९७८), Rajbhandari & Dahal (२००४), Shakya & Shrestha (२००७), Shrestha et al. (२००७)
Two new species of orchids: Eria annapurnensis L.R.Shakya & M.R.Shrestha, a new species, and Gastrochilus calceolaris var. biflora L.R.Shakya & M.R.Shrestha, a new variety (both Orchidaceae), EDINBURGH JOURNAL OF BOTANY
राष्ट्रिय जनशक्ति पार्टी
राष्ट्रिय जनशक्ति पार्टी नेपालको एक राजनीतिक दल हो।
आयकर
आयकर भन्नाले कुनै पनि व्यक्तिको आयमा लाग्ने प्रत्यक्ष करलाई जनाउँदछ । आयकर राज्यले व्यवस्था गरे अनुसार फरक राज्यमा फरक दरमा लागू हुन्छ।  नेपालमा लाग्न आयकरलाई आयकर ऐन, २०५८ तथा आयकर नियमावली, २०५९ ले निर्दिश्ट गर्ने गर्दछ । नेपालको आयकर कर प्रणाली अनुसार व्यक्तिको आयमा आयकर लाग्दछ भने कर प्रयोजनको लागि व्यक्ति भन्नाले दुई प्रकारको व्यक्तिलाई बुझाउँदछ पहिलो प्राकृतिक व्यक्ति तथा निकाय ।
आयकर ऐन, २०५८ को दफा २(ढ) अनुसार आयकर भन्नाले आयकर ऐन बमाजिम लाग्ने कर तथा निम्नानुसारको भुक्तानीलाई सम्झनु पर्दछ ।
श्रोतमा कर कट्टी
भुक्तानीको श्रोतमा काटिने कर रकमलाई श्रोतमा कर कट्टी भनिन्छ। श्रोतमा कर कट्टी आर्जन गर्दाको बखतमा कर तिर्ने अवधारणा अनुसार काटिने करको रकम हो।
आयकर ऐन, २०५८ को दफा २ को खण्ड (क) देखि खण्ड (क व) सम्म ऐनमा प्रयोग भएका मुख्य शब्दावलीहरूलाई परिभाषित गरिएको छ। ऐनमा कुनै खास दफा वा खास उपदफा वा खण्डका लागि लागु हुने शव्दहरूको अर्थ सोही दफा, उपदफा वा खण्डमा नै उल्लेख गरिएको छ। एकभन्दा बढी दफा उपदफामा समान अर्थमा प्रयोग गरिने शव्दहरूको परिभाषा ऐनको दफा २ मा गरिएको छ। ऐनमा परिभाषित गरिएका विभिन्न शब्दावलीहरूको ब्याख्या यस परिच्छेदमा गरिएको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
२ नेपालको आयकर प्रणाली आयकर निर्देशिका २०६६
काइँयो
काइँयो कपाल कोर्न प्रयोग गरिने साधन हो ।
फुस्रे छुचुन्द्रो
फुस्रे छुचुन्द्रो नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।
तुलसीयाही जब्दी
तुलसीयाही जब्दी नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको जनकपुर अञ्चल, धनुषा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
काम्य श्राद्ध
आफ्नो इच्छा पूरा गर्न गरिने श्राद्धलाई काम्यश्राद्ध भनिन्छ|यो श्राद्ध तिथिपरक र नक्षत्रपरक गरी दुई प्रकारको छ | माध्यन्दिनीय शाखासँग सम्बद्ध शुक्लयजुर्वेदको अनुगामी कात्यायन नवकण्डिक श्राद्धकल्पसूत्रमा तिथिपरक  काम्यश्राद्धको वर्णन पाइन्छ |अथ काम्यानि भवन्ति स्त्रियोsप्रतिरूपाः प्रतिपदि|द्वितीयाया&स्त्रीजन्मा श्वास्तृतीयाया|चतुर्थ्यां क्षुद्रपशवः|पुत्राःपञ्चम्यां|द्युतर्द्धिः षष्ठ्यां|कृषिः सप्तम्यां|वाणिज्यम् अष्टम्यान्|एकशफं नवम्याम् | दशम्याम् गावः|परिचारका एकादश्याम्|धनधान्यानि द्वादश्याम्|त्रयोदश्यां कुप्यम्,हिरण्यं ज्ञातिश्रेष्ठ्यं,युवानस्तत्र म्रियन्ते च| शस्त्रहतस्यैव चतुर्दश्याम् | अमावास्याया& सर्वमित्यमावास्याया&सर्वमिति | कात्यायन नवकण्डिक श्राद्धकल्पसूत्रको ९औं कण्डिका | अर्थात् असलकन्या,योग्य ज्वाइं, पशु,सुपुत्र, जूवाम विजय,कृषिमा सपलता,व्यापारमा लाभ,२खुरभएका पशुमा लाभ,१खुर भएका पशुमा लाभ, ब्रह्मतेज सम्पन्न सन्तान,सुन-चाँदी,ताँबा-सीसा,जाति समाजमा श्रेष्ठता,शस्त्रघातबाट मृत्यु हुनेको श्राद्ध मात्र हुने हुँदा चतुर्दशीमा अन्य कामना हुनेले काम्यक श्राद्ध न गर्नु ,सबै कामनापूर्तिका लागि औंसीमा श्राद्ध गर्नु पर्दछ | पूर्वोक्त अर्थ दिने श्लोकहरू याज्ञवल्क्यस्मृति१अध्याय २६२-२६४सम्म कन्यां कन्यावेदिनश्च पशुन्वै सत्सुतानपि| द्युतं कृषिंवणिज्यांच द्विशफैकशफांस्तथा|| ब्रह्मवर्चस्विनः पुत्रान्स्वर्णरूप्ये सकुप्यके| ज्ञातिश्रैष्ठ्यंसर्वकामानाप्नोतिश्राद्धदः सदा|| प्रतिपत्प्रभृतिष्वेकां वर्जयित्वा चतुर्दशीम्| शस्त्रेणतु हता येवै तेभ्यस्तत्र प्रदीयते||
यस्तै यस ग्रन्थमा नक्षत्रपरक काम्यक श्राद्धको पनि वर्णन छ- २६५-२६८सम्म जस्तै... स्वर्गं ह्यपत्यमोजश्च शौर्यं क्षत्रं बलं तथा| रुत्रंश्रैष्ठ्यंचसौभाग्यंसमृद्धिंमुख्यतांशुभम्|| प्रवृत्तचक्रतां चैव वाणिज्यप्रभृतीनपि | अरोगित्वं यशोवीतशोकतां परमां गतिम्|| धनंवेदान्भिषक्सिद्धिंकुप्यंगाअप्यजीविकम्| अश्वानायुश्च विधिवद्यःश्राद्धं संप्रयच्छति|| कृत्तिकादिभरण्यन्तं स कामानाप्नुयादिकम् आस्तिक श्रद्धानकश्च व्यपेतमदमत्सरः ||
अर्थात्-कृत्तिकादेखि भरणी नक्षत्र सम्मका २७ नक्षत्रमा काम्यकश्राद्ध गर्नेले निम्न फलप्राप्त गर्दछ|स्वर्ग,सन्तान, आत्मशक्ति,निर्भयता ऊर्वरभूमि,निरोगी तथा सुगन्धितशरीर, गुणीपुत्र, जातिमा श्रेष्ठ,लोकप्रियता,धनसमृद्ध,नेतृत्व, सामान्य सुख,अपराजेयता,व्यवसाय वृद्धि,आरोग्य,यश,अशोक, परमपद प्राप्त,धन,वेद,औषधिसिद्ध, कुप्य (ताम्रादि),गौ,बाख्रा,भेडा र घोडा |
किराँती भाषा परिवार
किराँती भाषा परिवार नेपाल र भारत (विशेष गरी सिक्किम, दार्जिलिङ, कालिम्पोङ) र भुटानमा बोलिने चिनियाँ तिब्बती भाषा परिवारको एक प्रमुख शाका हो। यो भाषा परिवार अन्तर्गत लिम्बू भाषा,याख्खा भाषा, सुनुवार भाषा तथा राई भाषाहरू पर्दछन्। कोही-कोही विद्वानहरू यो परिवार भित्र नेवारी भाषालाई पनि राख्न रुचाउँछन्। दोलखा, रामेछाप र सिन्धुली वल्लो किराँतमा पर्छ भने सुनकोशी देखि अरुण नदीसम्मका भाग माँझ किराँत (खम्बुवान) मा पर्दछ।
अरुणदेखि पूर्व मेची नदीसम्मको भूभाग लिम्बूवान भित्रपर्दछ। वेद, पुराण, रामायण, महाभारत आदिमा अनार्यहरू सवैलाई किराँती समुदायभित्र समेटेको देखिन्छ। यसरी हेर्दा चिनियाँ, तिव्वती र नेपालका गुरुड, तामाङ, थकाली, शेर्पा, मगर आदि सवै किराँती सम्प्रदायभित्र पर्दछन्। तर यी जातिहरूले आफूलाई किराँती जातिको रूपमा स्विकार गर्दैनन्। किराँती सम्प्रदायभित्र आफू परेको प्रष्टरूपमा स्वीकार गर्ने जातिहरू लिम्बू, सुनुवार, याक्खा र राई हुन्।
बागलुङ जिल्ला
बागलुङ जिल्ला नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र धवलागिरी अञ्चलमा अवस्थित एक पहाडी जिल्ला हो। यो जिल्लाले झोलुङ्गे पुलको जिल्लाका रूपमा पनि अर्को चिनारी बनाएको छ। नेपाल भित्रको सानो नेपाल नामले परिचित बागलुङ जिल्ला पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमा पर्ने प्राकृतिक रूपले चिटिक्क परेको सुन्दर पहाडी जिल्ला हो।
नामकरण
जिल्लाको नाम बागलुङ रहनुमा अर्थात बागलुङ शब्दको व्युत्पत्तिको धेरै किम्बदन्तीहरू रहेको पाइन्छ।
इतिहास
सोह्र हजार पर्वतको नामले प्रसिद्ध यस जिल्ला नेपालको एकिकरण पूर्व चौविसे राज्य अन्तर्गत पर्दथ्यो जुन समयमा कोट कोटबाट भुरे टाकुरे राजाहरूले राज्य चलाउँदथे। ती कोट मध्ये यस जिल्ला अन्तर्गत पर्ने गल्कोट बिहुँकोट, संसारकोट, अर्नाकोट र माझकोट प्रसिद्ध मानिन्थ्यो। चौधौ शताव्दीमा जुम्लामा राजाहरूले आफ्नो राज्य विस्तार गर्ने क्रममा विसं १४२९ तिर मलेबम जुम्लाको राजगद्दीमा बसेपछि पूर्व तर्फका धेरै राज्यहरू जिते। बागलुङ जिल्लाका निशेल भुजेल भन्ने चार हजार पर्वत ईलाकामा त्यस बेला मगरहरूको रजाइँ थियो। जुन समयमा रुकुममा मलेबम्का छोरा पिताम्बर र नाति जैतुबम्ले शासन चलाएका थिए। मगर राजाहरूले यस जिल्लाको राज्य प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गर्न रुकुमको राजधानी गोथाममा गई राजा जैतुबम्का आठ भाइ राजकुमार मध्ये एउटा मागे। राजाले जेठा छोरा बाहेक बाँकी भाइमा रोजेर लाने आज्ञा दिएकोले राती सुतेको ठाउँमा हेर्न जाँदा माहिला राजकुमार आनन्दवम्को शिरतिर बढेको देखि उनलाई पिठ्यूँमा बोकेर भुजेलहरूले पर्वतमा ल्याए। पर्वतेहरूले यी राजालाई तीन नामले पुकार्दथेः- गोथामबाट ल्याएको गोथम्ब, पिठ्यूँमा बोकेर ल्याएकोले पिठम्ब र आउने राजकुमारको नाम आनन्द भएकोले आनन्द। राजाका साथमा मुडुला कार्की, रुचाल तथा पौडेलहरू पनि आएको किम्बदन्ती छ। विसं १५१० तिर आनन्दवम सोलेपार पर्वतका राजा बने। त्यस बेलासम्म पनि गल्कोट, बिहुँकोट र चन्द्रकोटामा भुरे राजाहरूले राज्य गर्दथे जसमध्ये बलेवा र बागलुङ माझकोट अन्तरगत र थन्थाप चन्द्रकोट अन्तर्गत थिए।
आनन्द बम र चन्द्रबमपछि डिम्ब नामको दिलिपले आफ्नो शासनकालमा बिहुँकोट, गल्कोट र ताकमलाई विजय गरी आफ्नो राज्यलाई ४००० पर्वतबाट १४००० पर्वत पुर्र्याए। उनले राज्यमा सु-व्यावस्था ल्याउन आफ्ना माहिला भाइलाई डाँडाकोट, साहिँला भाइलाई विहुँकोट र कान्छा भाइलाई गल्कोटमा राखेका थिए। राजा डिम्ब वर्षा याममा ढोरमा र हिउँदमा ताकममा बसी राज्य चलाउँथे। ह्यामिलटनको भनाइ अनुसार "गल्कोट एउटा सानो राज्य थियो जहाँ ३००० घरहरू थिए। राजाको दरबार पहाडको टाकुरामा थियो। त्यस दरबारको वरिपरि ५०० खरका झुपडीहरू थिए। यहाँ ३ वटा तामा र १ फलाम खानी थियो। खानीहरूमा केही आधिकारीक व्यक्तिहरूले मात्र काम गर्न पाउँथे। राजाको बार्षिक आम्दानी रु ३५००।- थियो। यहाँका राजाले बिना कुनै युद्ध नै गोर्खाली सेना अगाडि समर्पण गरेका थिए।"
यस गल्कोट राज्यको बारेमा इतिहासकार कर्क प्याट्रिकले पनि लेखेका छन। उनको भनाइ अनुसार "गल्कोट एउटा ठूलो शहर थियो र गल्कोट नामको एउटा ठूलो किल्ला थियो। यो गल्कोट चौविसी राजाहरू मध्ये एक थियो।" एक वंशावलि अनुसार राजा डिम्बका पालामा गण्डकी र कर्णाली प्रदेशका राजाहरूले दिल्लीका बादशाह कहाँ पाँच-पाँच वर्षमा सिर्तो लैजाने गर्दथे। त्यस सिर्तोमा आफ्ना राज्यमा पाइने कस्तुरीको विना, बाज, डाँफे, मयुर, चितुवाको छाला, पश्मिनाको पछ्र्यौरा आदि हुन्थे। राजा डिम्बले पनि युवराज नागबमलाई विसं १५३० तिर दिल्ली पठाए। बादशाहबाट "मल्ल" भन्ने पदवी दिईएको हुँदा युवराज नागबम त्यसवेला देखि नागबम मल्ल भए। यिनैको पालामा जितेको मादीखोला पूर्वको डाँडाकोटलाई त्यहाँका क्षेत्रीहरूले मल्ल राज्य भनी नाउँ राखे जुन आज पनि राजभक्ति देखाएकोले मल्ल राज्यको नामले प्रसिद्ध छ। राजा डिम्व १२० वर्ष सम्म बाँचेका थिए भन्ने जनश्रुति छ। यिनले ८४ वर्षको उमेरमा आफ्नो जेठा छोरा नागबम पनि अस्वस्थ्य भएकोले एक मात्र नाति प्रतापी नारायणलाई विसं १५९० तिर पर्वतको राज्य सुम्पे। यिनको शासन कालमा यहाँ प्रशस्त मात्रामा जङ्गल भएकोले पशुपालन र अन्य धेरै काममा महत्त्वपूर्ण स्थान थियो। नुन र सुन भोट तिरबाट पैठारी हुन्थ्यो। प्रतापी नारायण मल्लले राजा हुने बित्तिकै पाल्पाली राजा मुकुन्द सेनकी छोरीसँग विवाह गरे। पाल्पाली राजाले छोरीलाई कालिका देवीको मूर्ति दाइजो दिएर पठाए। हाल सो मूर्ति बागलुङ जिल्लाको सदरमुकाम बागलुङ बजार नजिककृष्ण गण्डकी र काठेखोलाको दोभान निर एउटा हात्ती सुँडे आकारको रमणीय वनमा निर्मित मन्दिरमा कालिका भगवती देवीको नामले प्रसिद्ध छ। देवीको साथमा पाल्पाबाट खड्ग समाती आउने खड्का क्षेत्रीलाई पूजारी बनाए। राजा प्रतापी नारायणले स्थापना गरेको यस मन्दिरको पूर्व ढोका खोल्नु हुँदैन भन्ने किम्बदन्ती अझै पनि प्रचलित छ। यस मन्दिरको पूजा खर्चको निमित्त राजाले गुठी राखी दिएका थिए। राजा प्रतापी नारायणको पाल्पासँग वैवाहिक सम्बन्ध पछाडि चौविसी राज्य पाल्पा र पर्वत बलिया राज्य भए। यिनको करीव ३० वर्षको शासनकाल पछाडि आफ्ना जेठा छोरा किराँतीबम मल्ललाई गल्कोट माहिला राजबम मल्ललाई पर्वत र कान्छा कल्याणबम मल्ललाई कास्कीको राज्य सुम्पी आफू काशीबास गए। पृथ्वी नारायण शाहको नेपालको एकिकरण अभियानमा गुल्मी, अर्घाखाँची, प्युठान, पर्वत कब्जा गरी अन्त्यमा बलेवा हुँदै बागलुङ समेत नेपाल अधिराज्यमा गाभियो।
प्रशासन
३ संसदीय राजनीतिक क्षेत्र, १३ इलाका र ५९ गाविस रहेको बागलुङको एक मात्र नगरपालिका बागलुङ नगरपालिका हो।
जनसङ्ख्या
बाहुन र क्षेत्री जातीको बाहुल्यता रहेको यस जिल्लामा मगर, कामी, सार्की, दमाई, नेवार, गुरुङ र थकाली लगायतका जातीको बसोबास छ।
प्रसिद्ध स्थलहरू
यस् जिल्लाका प्रसिद्ध स्थलहरू यस प्रकार छन्।
स्वास्थ्य
यस जिल्लामा बागलुङ बजारमा १ वटा अञ्चल अस्पताल स्थित छ। यस जिल्लामा ३ प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र क्रमशः कुश्मीशेरा, हरिचौर र वुर्तिवाङमा स्थित छन्। यो जिल्लामा कूल ९ स्वास्थ्य चौकी छन् भने ४९ उपस्वास्थ्य चौकी छन्। यो जिल्लामा १ अञ्चल स्तरीय आयुर्वेदिक औषधालय (बागलुङ बजारमा) छ भने गाविस स्तरमा ४ आयुर्वेदिक औषधालय क्रमशः दमेक, पैयुँपाटा, विहुँ र जैदी वेलवगरमा छन्। यस जिल्लामा देखा परेका प्रमुख रोगहरू निमोनिया, झाडापखाला, क्षयरोग, कुष्ठरोग, औलो आदि हुन्।
पश्चिमान्चल फाइनान्स कम्पनी लिमिटेड
पश्चिमाञ्चल फाइनान्स कम्पनी लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "ग वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो वित्त कम्पनी हो।
कनकासुन्दरी गाउँपालिका
कनकासुन्दरी गाउँपालिका जुम्ला जिल्लाको ७ गाउँपालिका मध्येको एक गाउँपालिका हो। नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार कनकासुन्दरी गाउँपालिकाको कुल जनसंख्या १२, ९७७ छ।
कोटबारा
कोटबारा नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकासक्षेत्रको राप्ती अञ्चलको सल्यान जिल्लामा पर्ने एक गाँउ विकास समिति हो।
गणेशपुर, स्याङ्जा
गणेशपुर नेपालको गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
गाउँ सभा
गाउँपालिकाको अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, वडाध्यक्ष र प्रत्येक वडाबाट निर्वाचित हुने २ महिला (१ जना दलित महिला) सहित ४ जना वडा सदस्यहरु रहेको र यी सदस्यको सभाले उक्त गाउँपालिका भित्रका दलित वा अल्पसंख्यक समुदायबाट निर्वािचत गरेको २ जना सदस्यहरु समेत मिलेर गाउँसभा बन्छ ।
दलहरूले दुईजना महिला वडा सदस्यको लागि मनोनयन पत्र दर्ता गर्दा एक जना दलित महिलाको नाम समावेश गर्नुपर्ने अनिवार्य व्यवस्था गरेको छ तर एक जना मात्र महिला सदस्यको लागि मनोनयन पत्र दर्ता गर्ने दलले दलित महिलाको नाम समावेश नगरे पनि हुने व्यवस्था रहेको छ ।
क्र्याम्पको मुसो
क्र्याम्पको मुसो नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।
पापड
पापड एक प्रकारको खाद्यपदार्थ हो ।
शुनिलकुमार शर्मा
सुनीलकुमार शर्मा नेपाली कांग्रेसका एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। उनी प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९ मा मोरङ ३ बाट प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भएका थिए।
मिगमी
मिग्मी मोबाइल सामाजिक सञ्जाल हो । यो जाभाको J2ME, वेब, WAP र एन्ड्रोइडको २.१ भर्सन भन्दा माथि चल्दछ। यसको कार्यालय सिङगापुरमा रहेको छ। मिग३३ को स्थापना सन २००६ मा स्टेप्भेन गो ले गरेका हुन् । यसको मूख्य प्रयोगकर्ता दक्षिण पूर्वी एसियाली तथा अफ्रिकीहरू छ्न् भने अहिले धेरै नेपाली तथा भारतीयहरू मिगमीका प्रयोगकर्ता रहेका छन् । सन् २०१४ जून १० मा मिग३३ लाई मिगमी लिमिटेड नामाङ्कण गरिएको थियो । यस मिगमीमा स्टिकर, गिफ्ट, च्याट, माइक्रो-ब्लग, गेम, फोटो-च्याट रहेका छन् जसले प्रयोगकर्तालाई निकै मनोरञ्जन प्रदान गर्दछन् ।
मखमली (फूल)
मखमली (वैज्ञानिक नाम: Gomphrena globosa) फूल नेपालीहरू को लागि सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको प्रसिद्ध फूल हो। मखमली फूल कहिले नओइलिने भएकोले यस लाई दिर्घायु र स्वस्थ जीवन को प्रतीक को रुप मा लिइन्छ| त्यसैले  यस फुल को माला तिहारको अवसरमा दिदीबहिनीले दाजुभाइको लामो आयुको कामना गरी लगाइदिन्छन् । संकृत मा रक्त मल्लिका भनिने यो फुल  देख्नमा पनि सुन्दर भएको ले  सन् १८५५ मा जङ्गबहादुरले बेलायत पठाएको उपहार मा पनि परेको थियो। त्यससमय मा यो  यो नेपाल मा  प्रसिद्ध रहेको र भारत मा अप्राप्य रहेको प्रतित हुन्छ। सेतो, गाढा कलेजी तथा हल्का रातो रंगमा फुल्ने मखमली तिहारको भाइटिकामा विशेष प्रयोगमा आउँछ। छुँदा घोच्ने यो फूललाई नरम मखमली नाम दिइनुमा सुरुमा नेपाल ल्याँउदा फूलको रंग मखमलको कपडाजस्तो देखिनु नै भएको अनुमान गर्न सकिन्छ।
तस्विर सङ्ग्रह
फूलहरूको पर्व
भरतमणि शर्मा
भरतमणि शर्मा नेपालका भुतपूर्व मन्त्री हुन्। उनी २००७ साल फागुन ७ गते (सन् १९५१ फेब्रुअरी १७ तारीख) गठित प्रधानमन्त्री मोहन शमशेर जबराको मन्त्रिमण्डलमा खाद्य र कृषि मन्त्री थिए। उक्त मन्त्रिमण्डल २००८ साल जेठ २७ मा पुनर्गठन भयो। पुनर्गठनमा शर्मा हटाइए।
सम्झना फाइनान्स कम्पनी लिमिटेड
सम्झना फाइनान्स कम्पनी लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "ग वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो वित्त कम्पनी हो।
जलब्राह्मी
जलब्राह्मी एक प्रकारको बाह्रमासे वनस्पति हो। यो मुख्यतया दक्षिण एसिया, अस्ट्रेलिया, युरोप तथा दक्षिण अमेरिकाका सिमसार क्षेत्रहरूमा पाइन्छन्।
नेहा शर्मा
नेहा शर्मा (जन्म २१ नोभेम्बर १९८७) एक भारतीय अभिनेत्री र मोडल हुन्। बिहारकी मूल निवासी, शर्मा भागलपुरको माउन्ट कार्मेल स्कूल गएकी थिइन् र नयाँ दिल्लीको नेशनल इन्स्टिच्युट अफ फेसन टेक्नोलोजी (एनआईएफटी)बाट फेसन डिजाइनको कोर्स गरेकी थिइन्।
शर्माको पहिलो भूमिका सेप्टेम्बर २८, २००७ मा प्रदर्शित भएको तेलुगु चलचित्र चिरुथामा थियो। उनको पहिलो हिन्दी चलचित्र मोहित सूरीद्वारा निर्देशित क्रूक अक्टुबर ८, २०१० मा प्रदर्शित भएको थियो। कुणाल कोहली निर्देशित २०१२ को प्रेमप्रसङ्गयुक्त हास्य चलचित्र तेरी मेरी कहानीमा शर्माले क्यामियो भूमिका खेलेकी थिइन्। उनी अर्ध-हिट क्या सुपर कूल है हममा धेरै प्रशंसनीय भएकी थिइन्।
प्रारम्भिक जीवन
उनका बुबा अजीत शर्मा एक व्यापारीबाट राजनीतिज्ञ बनेका भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस पार्टीको प्रतिनिधित्व गर्ने भागलपुरका विधायक हुन्। शर्माले विभिन्न चुनावमा बुबाको लागि प्रचार गरेकी थिइन्। शर्माका तीन भाइ बहिनीहरू छन्। उनले बाल्यकालमा गम्भीर दममा रहेको कुरा स्वीकारिन् र शारीरिक रूपमा सँधै अस्वस्थ र कमजोर थिइन्। हैदराबादको परिवारको आशिष्मा उनी दम पूर्ण रूपमा निको भएको दाबी गरेकी थिइन्।
व्यक्तिगत जीवन
उनको निजी शौक खाना बनाउनु, सङ्गीत सुन्नु, पढ्नु र नृत्य गर्नु हो। शर्मा भारतीय शास्त्रीय नृत्य कथकमा प्रशिक्षित छिन्। यसका साथै उनले लन्डनमा पाइनएप्पल डान्स स्टुडियोजबाट स्ट्रिट हिप हप, ल्याटिन डान्सिङ साल्सा, मेरेन्गु, जिभ र ज्याज पनि सिकेकी छिन्। उनीले केट मोसलाई उनको शैली प्रेरणाको रूपमा मान्छिन्। शर्मा पनि आफ्नै कपडाको लेबल सुरु गर्न चाहन्छिन्15वर्ष पहिले कोठाभाडामा बस्ने नेहाको अहिले छ बङ्गला, भावुक हुँदै लेखिन यस्तो स्टाटस् !
बलिउडकी चर्चित गायिका नेहा कक्कडलाई नचिन्ने सायद कमै होला । उनको आवाजको कारण उनलाई अहिले पुरै संसारले चिन्छन् । नेहा कक्कडले सोसल मिडियामा एक पोस्ट गरेकी छन्, जुन अहिले चर्चामा रहेको छ। नेहाले नयाँ घरको दुई तस्बिर शेयर गरेकी छन् । यी तस्बिरलाई शेयर गर्दै नेहाले आफ्नो 15 वर्षको सङ्घर्षको कहानी बताएकी छन् । नेहा कक्कड सिनेमा जगत्मा आउनुभन्दा पहिला एक कोठामा भाडामा बस्थिन् । यद्यपि अहिले उनीसँग शानदार घर रहेको छ ।आफ्नो पुरानो दिनलाई सम्झिँदै नेहाले इन्स्टाग्राममा दुई तस्बिर शेयर गरेकी छिन् । एक तस्बिर नेहाको पुरानो घरको हो, जहाँ उनी जन्मेकी थिइन् ।नेहा कक्कडले लेखेकी छिन्, ‘यो त्यो बङ्गला हो जुन अहिले हाम्रो छ । दोस्रो घर ऋषि केश जहाँ म जन्मिएकी थिए ।त्यस घरमा हामी कक्कड परिवार एउटा कोठामा बस्थ्यौ । त्यहाँ मेरी आमाले एक टेबल राखेकी थिइन, जुन हाम्रो किचेन थियो ।त्यो घर हाम्रो आफ्नै थिएन । हामीले भाडा तिर्थ्यौ । अहिले जब म एउटै सहरमा मेरो आफ्नै यस बङ्गलालाई देख्छु तब म सधैँ भावुक हुन्छु ।’ नेहाले अगाडी लेखिन् ,”मेरो परिवारलाई धन्यवाद ! आमाबुबा, हजुरआमा र मेरो शुभचिन्तकलाई पनि ।’नेहाको यस पोस्टमा थुप्रै स्टारले प्रतिक्रिया दिएका छन्। कमै मान्छेलाई यो थाहा छ कि सिनेमा जगत्मा आउनुभन्दा पहिला नेहा र उनको दिदी र दाइ भजन गाउँथे ।‘इन्डियन आइडल’ मा प्रतिस्पर्धीको रूपमा आएपछि नेहालाई सफलता मिल्यो र त्यसपछि उनले सफलताको सिडी चढिन् । नेहाले ‘इन्डियन आइडल’ मा प्रतिस्पर्धीको रूपमा भाग लिएपछि म्युजिक एल्बम निकालिन जसको नाम ‘नेहा द रक स्टार’ थियो । जुन २००८ सालमा आएको थियो । त्यसपछि उनलाई सिनेमा जगत्मा काम मिल्न थाल्यो ।।
लामादाँते मुसो
लामादाँते मुसो नेपाल, चीन, भारत तथा लाओसमा पाइने मुसाको एक प्रजाति हो ।
शव्ना लेनी
शव्ना लेनी (जन्म १२ अप्रिल १९८७) अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री, मोडल तथा नर्तकी हुन ।
नगर सभा
नगरपालिकाको प्रमुख र उपप्रमुख, नगरपालिका भित्रका दलित वा अल्पसंख्यक समुदायबाट नगरसभाले निर्वािचत गरेका ३ जना सदस्यहरु मिलेर नगरसभा बन्छ ।
कला अनुरागी
कला अनुरागी नेपाली साहित्यका एक प्रतिभा हुन्। उनका कविता, लेख र निबन्धहरू विभिन्न पत्रपत्रिकामा प्रकाशित छन्।
नृपजङ्ग राणा
नृपजङ्ग राणा २००७को क्रान्तिपछिको मन्त्रीमण्डलमा राणाका तर्फबाट मन्त्री बनेका थिए।