cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ठिँगुरे सल्लो
ठिँगुरे सल्लो हिमाली क्षेत्रमा पाइने सल्लाको प्रजाति हो। यो मुख्यतया नेपाल, भारत, बर्मा, भियतनाम, तिब्बत र चिनमा पाइन्छ।
ईला अरुण
ईला अरुण एक भारतीय गायिका हुन्।
कुटिला लिपि
परिचय
कुटिला लिपिलाई उत्तरलिच्छवी लिपि पनि भन्ने गरिन्छ। यो लिपि भारतबाट प्रारम्भ भएको हो। यस लिपिलाई भारतमा 'विकटाक्षर' पनि भन्ने गरिन्छ। पुरातìवविद्हरूले भने यस लिपिलाई 'सिद्धमातृका लिपि' भन्ने गर्छन्। यो लिपि नेपालमा अंशुवर्मा -ई.सं. ६०५-६२१)को शासनकालपछि मात्र प्रचलनमा आएको देखिन्छ। तै पनि अंशुवर्माको शिलालेखको अक्षरमा कुटिला लिपिको प्रभाव परिसकेको देखिन्छ। त्यस्तो कुटिलाक्षरमा विशेषगरी ह्रस्व, दीर्घ ईकार र ओकार स्वर प्रयोग भएको देखिन्छ।
प्रचलन
त्यसरी नेपालमा वि.सं.को सातौँ शताब्दीको उत्तरार्द्धदेखि बाह्रौँ शताब्दीसम्म गरी करिब ५०० वर्षसम्म यो लिपि प्रचलित भएको देखिन्छ। उदाहरणको रूपमा लिच्छवि राजा नरेन्द्रदेव -ई.सं.६३४-६७१) र जयदेव द्वितीय -ई.सं. ७०४-७४०)को पशुपति चौगिदाभित्रको शिलालेखलाई लिन सकिन्छ। यसबाहेक नेपालका विभिन्न स्थानको अभिलेखमा गुप्त र कुटिला दुबै लिपि प्रयोग भएको छ। तैपनि गुप्त लिपिभन्दा कुटिला लिपि व्यापकरूपमा प्रचलित भएको देखिन्छ। कुटिला लिपिको आधारमा नेपाल लिपि, देवनागरी लिपि र तिब्बती लिपिको विकास भएको हो। यी लिपिहरूको विकास र प्रचलनले गर्दा कालान्तरमा कुटिला लिपि लोप हुँदै गएको देखिन्छ।
नेग्रोयाली नस्ल
नेग्रोयाली नस्ल, नेग्रोइड नस्ल वा कङ्गोइड नस्ल एक मानव नस्लिय वर्गिकरणमा पर्ने प्रमुख नस्ल हो। अफ्रिका महादेश र दक्षिण एसिया तथा दक्षिणपूर्व एसियाका एकान्त क्षेत्रहरूमा पाइने मानव नस्लको समूहलाई जनाउने नस्ल हो । सुरूवातमा ककेसियन र मङ्गोलियालीसँगै परिचित रहेको नेग्रोइड नस्ल संसारको तीन प्रमुख नस्ल मध्ये एक थियो । विभिन्न समाजशास्त्रीहरूले यसको उत्पत्ति वैज्ञानिक अध्ययनबाट नभइ सामाजिक तथा राजनीतिक उद्देश्यबाट भएको बताउँछन् । यस मानव नस्ल जीवशास्त्रीय वर्गिकरणको रूपमा फोरेन्सिक मानवशास्त्रमा पाइन्छ ।
मध्यमाञ्चल ग्रामीण विकास बैंक लिमिटेड
मध्यमाञ्चल ग्रामीण विकास बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "घ वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो लघु वित्त कम्पनी हो।
खारोष्टी लिपि
यो लिपि नेपालको कुनै पनि ऐतिहासिक सामग्रीमा प्रयोग भएको प्रमाण आजसम्म फेला पार्नसकेको छैन। यो खारोष्टी लिपि भारतमा उत्पत्ति भएको बाहृमी लिपिको समकालीन लिपि हो। यो लिपि इरानका राजा कैरियसको शासनकालमा भारतमा प्रवेश भएको विश्वास गरिन्छ। ई.पू. ३०० वर्ष अघिसम्म भारतमा यो लिपिको प्रयोग भएको देखिन्छ। कालान्तरमा यो लिपि क्रमशः लोप हुँदै गयो र ब्राहृमी लिपि बढी लोकपि्रय हुँदै गयो।
दीपकुमार उपाध्याय
पूर्व मन्त्री दीपकुमार उपाध्याय लामिछाने कपिलवस्तु क्षेत्र नं. १बाट निर्वाचित नेपाली कांग्रेसका सभासद हुनुहुन्छ (हुनुहुन्थ्यो) । ५९ वर्षीय उपाध्याय २०४८ र २०४९ को संसदीय निर्वाचनमा कपिलवस्तु-२बाट विजयी हुनुहुन्थ्यो। उहाँ २०५६ को संसदीय निर्वाचनमा पनि नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवार हुनुहुन्थ्यो। यस अघि २०३८ र २०४३ को राष्ट्रिय पञ्चायत निर्वाचनमा समेत उम्मेदवार रहेका उपाध्याय दुवै पटक ३२ हजारभन्दा वढी मत पाएर पनि पराजित हुनुभएको थियो। २०४६ सालमा नेपाली काङ्ग्रेस प्रवेश गरेका उपाध्यायले अर्थ राज्यमन्त्री र संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रीको कार्यभार सम्हालिसक्नु भएको छ। हाल नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय सदस्य उपाध्याय काङ्ग्रेस विभाजित भएको वेला नेपाली काङ्ग्रेस (प्रजातान्त्रिक)मा हुनुहुन्थ्यो। राजनीतिक यात्रामा तीन पटक गरी उहाँले चार महीना जेल जीवन बिताउनुभएको छ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट राजनीतिशास्त्रमा स्नातक उपाध्याय दुई छोरी र एक छोराका पिता हुनुहुन्छ। राजनीति बाहेक कृषि पेशामा संलग्न उहाँको रुचिको विषय धार्मिक साहित्यको अध्ययन र समाजसेवा हो। उहाँ रोटरी, रेडक्रस, रूपक स्मृति प्रतिष्ठान लगायत विभिन्न सामाजिक संस्थासँग आवद्ध हुनुहुन्छ। पत्र-पत्रिकामा उहाँका लेख रचना प्रकाशित हुँदै आएका छन्। आफ्नो क्षेत्रका मतदाताको अदम्य साहसका कारण नै आफू संविधानसभामा निर्वाचित हुन सकेको वताउने उपाध्यायले संविधानसभामा प्रमुखतासाथ उठाउने अठोट गरेका मुद्दा हुन्-
कविता कृष्णमूर्ति
कविता कृष्णमूर्ति एक भारतीय गायिका हुन्।
दीपकुमार उपाध्याय
क. संपूर्ण नेपालीले गौरवसाथ आफूलाई नेपाली भन्न सक्ने वातावरणको सृजना,
स्तनको मुन्टा
स्तनको मुन्टा महिलाको स्तनको अगाडि पट्टी उठेको भाग हो। यो बच्चालाई स्तनपान गराउने क्रममा ल्याक्टिफेरस नली हुँदै दुध निस्कने मार्ग पनि हो।
दीपकुमार उपाध्याय
ख. आर्थिक समृद्धितर्फ लाग्ने सुनिश्चित वातावरण।
देवभुमी बालुवा
देउभुमि बालुवा नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रे जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा १२२८ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार देउभुमि बालुवाको जनसङ्ख्या ६७७३ छ। यस मध्य पुरुष ४९%, र महिला ५१% छन्।
गम्हरीया बिर्ता
गम्हरीया बिर्ता रौतहट जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति हो ।
जसपिन्दर नरूला
जसपिन्दर नरूला एक भारतीय गायिका हुन्।
बुद्ध एयर दुर्घटना ८ असोज २०६८
माउन्टेन फ्लाईटमा गएको बुद्ध एयरको जहाज आइतबार ललितपुरको कोटडाँडामा दुर्घटना हुँदा चालक दलका तीन सदस्यसहित १९ जनाको मृत्यु भएको छ। बिहान पौने ७ बजे काठमाडौंबाट उडेको ९ एन एईके बी-१९० बीचक्राफ्ट मौसम खराब भएका कारण राम्रो दृश्य नदेखिएपछि बीचैबाट फर्किएर त्रिभुवन विमानस्थलमा अवतरण गर्ने क्रममा दुर्घटनामा थियो।
जरीन खान
जरीन खान भारतीय चलचित्र अभिनेत्री तथा मोडल हुन । उनले २०१० मा अभिनेता सलमान खानसँग हिन्दी चलचित्र वीरबाट चलचित्र क्षेत्रमा प्रवेश गरेकी हुन् । उनलाई अभिनेत्री क्याटरिना कैफ जस्तै देखिने अभिनेत्री भनेर जनिन्छ । खानले बलिउडमा रेडी, हाउसफुल २, हेट स्टोरी ३, विरप्पन जस्ता सफल चलचित्रहरूमा काम गरिसकेकी छिन् ।
बाङ्गेफड्के
बाँगेफड्के नेपालको गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो ।
निर्धन उत्थान बैंक लिमिटेड
निर्धन उत्थान बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "घ वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो लघु वित्त कम्पनी हो।
श्रीलक्ष्मीनारायण मन्दिर, बिराटनगर ४
श्रीलक्ष्मीनारायण मन्दिर बिराटनगर महानगरपालिका अन्तर्गत कञ्चनबारीमा पर्दछ । यो भागवान लक्ष्मीनारायणको मन्दिर हो । यसको स्थापना बिक्रम संबत २०४३ सालमा चिन्न जीयर स्वामीको प्रमुख आतिथ्यमा भएको थियो । सुरूवात अवस्थामा आर्थिक संकटका कारण जीर्ण भएको यो मन्दिरलाई पुनः सम्पूर्ण ध्वस्त गरी दक्षिण भारतीय शैलीमा यसको निर्माण सम्पन्न भएको हो।
सिन्धुली जिल्ला
सिन्धुली नेपालको [बागमती प्रदेश]], साबिक जनकपुर अञ्चलमा अवस्थित एक जिल्ला हो। यो जिल्ला नेपालको भित्री मधेसमा पर्दछ। राजधानीबाट नवनिर्मित बिपी राजमार्ग को बाटो यो जिल्ला छिचोल्न १८५ किलोमिटर यात्रा गर्नु पर्छ। यो राजमार्ग नहुँदा तराई हुँदै सिन्धुलीको सदरमुकाम सिन्धुली माडी पुग्न लगभग ४०० किलोमिटर यात्रा पार गर्नु पर्दथ्यो।
जिल्लाको नामाकरण
सिन्धुली जिल्लाको नामाकरणमा विभिन्न प्रसगंहरू जोडिएका छन्, जसमध्ये केही प्रसंगहरू तल प्रस्तुत गरिएका छन्;
कालीमाई मन्दिर
कमलामाई नगरपालिका वडा नं. ४ अवस्थित हिन्दूधर्मालम्वीहरूको आस्था र शक्तिकी प्रतिक श्री कालीमाई मन्दिर पूर्वमा ग्वाङखोला, पश्चिममा हरियाली वनजंगलले ढाकेको र विचमा रमणिय मधुटार गाउँको अवलोकन गर्न सकिन्छ। कालिमाईलाई शक्तिको प्रतिकको रूपमा भक्तजनहरूले मान्ने गरेको पाइन्छ। यस मन्दिरमा माघे सङ्क्रान्तिको पर्वमा भब्यमेला लाग्ने गर्दछ। यहाँ हजारौ नरनारीहरू आएर आ–आफ्नो मनोकाङ्क्षा पूरा गर्नको लागि पूजा आराधना गरी परेवा तथा कुखुराको वलि चढाउने गर्दछन्। राणाशासन कालमा सेनाको एक टुकडि आएर पहिला कालिमाईलाई र त्यसपछि कमलामाईलाई सलामी दिने गरेको उदाहरण विभिन्न लेख रचनाहरूमा उल्लेख गरेको पाइन्छ। दिलिपकुमार थापा द्वारा लिखित “सिन्धुलीको धार्मिक तथा ऐतिहासिक झलक” नामक पुस्तकमा उल्लेख गरिए अनुसार सिन्धुली गढीका तत्कालिन बडाहाकीम मिन्टुजङ्ग राणाले कालिमाइलाई सलामि दिनु पर्दैन श्री कमलामाईलाई मात्र गएर सलामी दिए हुन्छ भनेर सेनालाई आदेश दिएर कमलामाईको मन्दिरतर्फ बढ्न थालेपछि एक्कारी बडा हाकिम समेतका सेनाहरू थरथर काम्नथाले पछि अहो ! वित्यास म-यो श्री कमलामाईलाई सलामि नदिएर पो यस्तो भएको हो कि ? जाऊँ फर्केर भनि कालीमाईको मन्दिरमा आइपुग्नासाथ बेहोस भएछन। तत्कालिन पूजारीले श्री कालीमाईको स्तुति पुकारापात गरेपछि बडाहाकिम समेत होसमा आई सैनिकहरूले विधिपूर्वक श्रीइ कालीमाइलाई सलामी दिएर कमलामाइको मन्दिर तर्फ गएको भनाई उल्लेख गरेका छन्। हाल सम्म पनि भक्तजनहरू पहिला कालिकामाईको पूजा आराधना गरेर मात्र कमलामाईलाईको दर्शन गर्न जान्छन्।
विमल बस्नेत
क्लब जीवन
बिक्रम सम्वत २०७२ को राष्ट्रिय लिग लुम्बिनी फुटबल क्लबबाट खेलेका थिए ।भने विक्रम सम्वत २०७३ सालबाट मनाङबाट क्लब फुटबल खेलेका थिए ।
लुम्बिनी फुटबल क्लब
बिक्रम सम्वत २०७२ सालको राष्ट्रिय लिगमा लुम्बिनी फुटबल क्लबबाट खेलेका उनले क्लबका लागि जम्मा १४ खेलहरू खेलेका थिए । साथै दुई खेल भने दोहोरो पहेलो कार्डका कारण गुमाएका थिए ।
मनाङ मर्स्याङदी क्लब
विमल मनाङमा भने सन् २०१६-१७ बाट आबद्ध भएका हुन् । उनी मनाङले सहभागीता जनाउने घरेलु फुटबल प्रतियोगिताहरूमा मनाङको जर्सिमा मैदानमा उत्रने गर्दछन् ।
अन्तर्राष्ट्रिय खेल
सन् २०१७ जुन ६ मा भारतको मुम्बईमा भएको भारत र नेपाल बिचको मैत्रीपूर्ण फुटबल खेलमा उनले डेब्यु गरेका थिए ।
मकै घुन
मकै घुनलाई अङ्ग्रेजीमा मेइज विभिल (maize weevil) भनिन्छ भने अमेरिकामा यसलाई ग्रेटर राइस विभिल (greater rice weevil) भनेर चिनिन्छ । यो सर्कुलियोनिडी परिवारमा पर्ने बिटल गणको एक प्रजाति हो । घुन मकै, गहुँ, र जौ, आदी अन्नका दानामा प्वाल परेर दाना भित्र भएको पिठो खाएर अन्नलाई नोक्सानी पुर्याउने किरा हो ।
सखुवा महेन्द्रनगर
सखुवा महेन्द्रनगर नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको जनकपुर अञ्चल, धनुषा जिल्ला छिरेश्वरनाथमा अवस्थित छ। सखुवा महेन्द्रनगर हलै नगरपालिक घोषणा भएको हो। यस ठाँउको जनसङ्ख्या करिब १०,००० भान्द बढी छ। यस ठाँउको प्रसिद्ध बजार "सखुवा बजार" हो। यो बजार नेपालकै अनुमनित ठुलो बजार हो। यहा हरेक समाग्री पाइन्छ। यो बजार हप्तामा दुई दिन लाग्ने गर्छ। यो बजारबाट रागा र भैंसी काठमाडौँ जाने गर्छ।
जनसङ्ख्या
नेपालको २००१ को जनगणना अनुसार सखुवा महेन्द्रनगरको जनसङ्ख्या १३,७८९ छ। जसमा पुरूष ५२%, र महिला ४८% छन्।
जाति र भाषा
यहाँ खासगरी यादव,गुप्ता,हलुवाइ,सोनार,नेवार,क्षेत्री,बाहुनआदि जातिका मानिसहरु बस्ने गर्छन। यहाँ मनिसहरूले मैथली र नेपाली बोल्ने गर्छन।
उच्च शिक्षा
सखुवा महेन्द्रनगरमा उच्च शिक्षाको लागि पनि राम्रो सुविधा छ। यहाँ हाल उच्च शिक्षाको लागि दुई क्यामपसहरु छन।
गरुडा बैरीया
गरुडा बैरीया रौतहट जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति हो।
बल्हासघारा
बल्हासघारा नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको जनकपुर अञ्चल, धनुषा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
नगरकोट हत्याकाण्ड
जन प्रदर्शन
नगरकोट हत्याकाण्डको बिरोध गर्दै नेपाली जनताहरूले देशको विभिन्न स्थानमा विरोध प्रदर्शन गरे ।
पाठाओ
पाठाओ एक बङ्गलादेशी यातायात सञ्जाल कम्पनी हो जसको प्रधान कार्यालय बङ्गलादेशको राजधानी ढाकामा रहेको छ। यसले आफ्नो कार्य देशको प्रमुख तीन सहर ढाका, चट्टग्राम र सिलेटमा सञ्चालन गर्दछ। यसका साथै यसले चित्तागोङ र ढाकाका विभिन्न स्थानहरूमा पनि कार्य सञ्चालन गर्दछ। मोटरसाइकल साझेदारी सेवा बाहेक यसले इ-वाणिज्य, व्यापार, दुत, र खाना पुर्‍याउने सेवा पनि प्रदान गर्दै आइरहेको छ। पाठाउको नेपालीमा अनुवाद "पठाउ" हुन्छ।
इतिहास
पाठाउले आफ्नो व्यवसायीक यात्रा सन् २०१५ मा आफ्नै मोटरसाइकल र साइकलको प्रयोग गरी सुरुवात गरेको थियो। यसले बङ्गलादेशमा इ-वाणिज्य सेवाहरूको लागि पुर्‍याइदिने सेवाको रूपमा सेवा सञ्चालन गरेको थियो जसमा अलिबाबा समूहको (पूर्व रकेट इण्टरनेट) दराज पनि समावेश छ। पछि, सन् २०१६ मा, पाठाउले मोटरसाइकल साझेदारी सेवाको सुरुवात गरेको थियो र यसले सन् २०१८ मा देशव्यापी रूपमा सफलतापूर्वक १ लाख भन्दा बढी चालकहरू र १० लाख भन्दा बढी प्रयोगकर्ताहरूलाई दर्ता गरेको थियो। सन् २०१८ को अप्रिल महिनामा, टेकक्रञ्चसँगको अन्तरवार्तामा, पाठाउका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत हुसेन एम एलुसले, पाठाउसँग हाल ५०,००० भन्दा बढी मोटरसाइकल रहेको र कम्पनीको मूल्य १०० मिलियन अमेरिकी डलर भन्दा बढी भएको पुष्टि गरेका थिए।
नमाज
नमाज (Arabic: صلاة‎ ṣalāh, genitive: ṣalāt; pl. صلوات ṣalawāt) इस्लाम धर्माबलम्बीहरूको औपचारिक प्रार्थना हो। नमाज फारसी भाषाको शब्द हो भने यसको उर्दूभाषामा पर्याय अरबीभाषाको शब्द सलात हुन्छ।
पाठाओ
सेवाहरू
पाठाउले हाल बङ्गलादेशको प्रमुख तीन सहरहरू जस्तै ढाका, चित्तागोङ र सिलेटमा सवारी साझेदारी, उपहार, खान पुर्‍याउने तथा माग अनुसार यातायात साझेदारी सेवा प्रदान गर्दछ। खाना पुर्‍याउने सेवा हाल ढाका र चित्तागोङ महानगरीय क्षेत्रमा मात्र उपलब्ध छ। पाठाउले आफ्नै इ-थैली सेवा पनि सञ्चालनमा ल्याएको छ तर यस सेवालाई बङ्गलादेश बैङ्कसँगको नियामक समस्यका कारण अन्ततः निलम्बन गरिएको थियो।
नमाज
विधि
नमाज पढ्नुभन्दा पहिले प्रत्येक मुसलमानहरू वुजू(अर्धस्नान)गर्दछन। अर्धस्नानमा उनिहरू कुहिनोसम्म हात धुन्छन्, मुख तथा नाक सफा गर्दछन्, पूरा अनुहार धुन्छन्। यदि नमाज कुनै मस्जिदमा हुदैछ भने "अजाँ" पनि गरिन्छ। उर्दूभाषामा अजाँको अर्थ पुकार हुन्छ। नमाज तथा अजाँको बीचमा लगभग १५ मिनेटको अन्तर हुन्छ। नमाज सुरु हुनुभन्दा पहिले आस-पासका मुसलमानहरूलाई नमाजको सूचना प्राप्त होस र उनीहरू सांसारिक कार्यहरूलाई छोडेर केही समयको लागि मस्जिदमा खुदा प्रभु)को ध्यान गर्नको आउन भन्ने उद्देश्यले अजाँ गरिने गरिन्छ। नमाज एक्लै अथवा सामुहिक रूपमा पढिन्छ। यदि नमाज समुहमा पढिदै छ भने एकजना अगुवा सबैभन्दा अगाडि उभिन्छ जसलाई इमाम भनिन्छ र बांकि मानिसहरू पंक्ति बाँधेर पछाडि उभिन्छन। इमामले नमाज पढ्छ र अन्य मानिसहरूले उनको अनुशरण गर्दछन। नमाज पढनको लागि मुसलमान मक्का तिर मुख गरेर खडा हुन्छ, नमाजको इच्छा गर्दछ र फेरि "अल्लाह अकबर" भन्एर तकबीर भन्इन्छ। यसको अनंतर दुवै हातहरू लाई कानहरू सम्म उठाएर छातीमा नाइटोको नजीकै बाँध लिइन्छ। त्यो ठूलो सम्मान देखि खडा हुन्छ। त्यो समझता छ कि त्यो खुदाको अगाडि खडा छ र खुदा उसलाई देख रहेको छ। केही दुआ पढइन्छ र कुरान शरीफ भन्दा केही लेख पढइन्छ, जसमा फातिह: (कुरान शरीफको पहिलो बाब)को पढन आवश्यक छ। यो लेख कहिल्यै उच्च तथा कहिल्यै मद्धिम स्वर देखि पढे जान्छन्। यसको अनंतर त्यो झुकइन्छ, फेरि खडा हुन्छ, फेरि खडा हुन्छ, फेरि सजदामा गिर जान्छ। केही क्षणोंको अनंतर त्यो घुटनोंको बल बस्इन्छ र फेरि सिजदामा गिर जान्छ। फेरि केही अबेर पछि खडा हुन्छ। यिनी सबै कार्योंको बीच-बीच त्यो सानो-सानो दुआएँ पनि पढता जान्छ, जसमा अल्लाहको प्रशंसा हुन्छ। यस प्रकार नमाजको एक रकअत समाप्त हुन्छ। फेरि दोस्रो रकअत त्यहि प्रकार पढइन्छ र सिजदाको उपरांत घुटनोंको बल बस्छ। फेरि पहिले दाहिने तिर मुख फेरता छ र तब बाईं ओर। यसको अनंतर त्यो अल्लाह देखि हात उठाएर दुआ माँगता छ र यस प्रकार नमाजको दुई रकअत पूरी गर्दछ अधिकतर नमाजें दुई रकअत गरेर पढी जान्छं अझ कहिल्यै-कभी चार रकअतोंको पनि नमाज पढी जान्छ। पढनको चाल कम अधिक यही छ।
पाठाओ
यातायात साझेदारी
पाठाउले माग बमोजिम कार तथा मोटरसाइकल मार्फत सवारी साझेदारी सेवा प्रदान गर्दछ। यस सेवालाई पहुँच योग्य बनाउनका लागि दुबै चालक र यात्रुहरूसँग इण्टरनेट सहित एन्ड्रोइड र आइओएस मोबाइल हुनु पर्दछ जसमा जिपिएस पनि सक्षम हुनु पर्दछ। पाठाउले यसको सेवा जस्तै सेवा प्रदान गर्ने कम्पनीहरू जस्तै युबर र लिफ्टको जस्तै अल्गोरिदमको प्रयोग गर्दछ जसले यात्रुहरूलाई नजिकैको गन्तव्य तर्फ प्रस्तान गर्ने चालकहरूसँग सम्पर्कमा ल्याउँदछ। यसमा हाल देशव्यापी रूपमा पचास हजार भन्दा बढी दर्ता भएका सवारी साधनहरू रहेको छ। सवारी साझेदारी सेवा निम्न उल्लेखनीत सहर तथा नगरहरूमा उपलब्ध छ:
उपहार
प्रयोगकर्ताले सानो देखि मध्यम आकार सम्मको उपहार ढाका सहर भित्र, पाठाओ अनुप्रयोगको प्रयोग गरी कम मूल्यमा पठाउन सक्छन्। उपहार पुर्‍याउने काममा प्रायः छोटो दूरीको लागि साइकल र लामो दूरीको लागि मोटरसाइकलको प्रयोग हुन्छ। यो सेवाले पुर्‍याइदिने मानिस र पठाउने मानिसहरूको स्मार्टफोनमा जिपिएस सक्षम हुनु पर्दछ। यो सवारी साझेदारी सेवाको प्रविधिसँग पनि मिल्दोजुल्दो छ।
पाठाओ भुक्तान
१२ सेप्टेम्बर २०१८ मा, पाठाओले स्थानीय समाधान प्रदायक आइपेसँग एक सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर गरेको थियो। यस सम्झौता अनुसार, पाठाउ भुक्तानको सुविधा आइपेमा एकीकृत हुने र प्रयोगकर्ताहरूले पाठाउका लागि आइपे खाता मार्फत भुक्तान गर्न सकिने सुविधा रहेको छ।
गोपनियता काण्ड
५ नोभेम्बर २०१८ मा, एक श्रव्य दृश्य दुबै युट्युब र फेसबुकमा सार्वजनिक गरिएको थियो जसमा पाठाउको एन्ड्रोइड अनुप्रयोगले जानाजानी संवेदनशील जानकारीहरूको दुरुपयोग गरेको देखाइएको थियो जसमा सन्देश र सम्पर्क सूचीहरू समावेश छन्। यो दावी स्वतन्त्रचमपूर्वक विभिन्न अन्य सुरक्षा विशेषज्ञहरूले प्रमाणीत गरेका थिए जसमा लोकप्रिय वेबसाइट प्रिय र युकेसी टेलिभिशन समावेश छन्। पाठाउका उपाध्यक्ष अहमद फहादले दावी स्वीकार गरेका थिए। तथापि, पाठाउले यो सबै जानकारीहरू महिलाहरूको हितमा रहेको बताएका थिए। पछि, पाठाओको आधिकारिक फेसबुक खातामा, प्रयोगकर्ताहरूद्वारा सङ्कलन गरिएको जानकारीहरू सुरक्षित रहने र आफ्ना सबै कर्मचारीहरूबाट लुकाइने कुरा दावी गरेका थिए। तथापि, कम्पनीका उपाध्यक्ष श्री फाहदले भनाईहरूको खण्डन गर्दै उनको कम्पनीले संवेदनशील जानकारीहरू, काल्पनिक आपतकालीन समयमा प्रयोग गर्ने सक्ने कुरा बताएका थिए। सार्वजनिक कोलाहलका कारण पाठाउलाई विभिन्न सामाजिक सञ्जाल मार्फत बहिष्कारको स्पष्टीकरण दिन आग्रह गरिएको थियो। पाठाउले ८ नोभेम्बर २०१८ मा नयाँ अद्यावधिक जारी गरेको थियो। तथापि, पछिल्ला संस्करणका अनुप्रयोगहरूले भने सर्भरका लागि संवेदनशील सामग्रीहरू प्रतिलिपी गरिरहेका छन्।
कानुनी समस्यहरू
उबरले २२ नोभेम्बर २०१६ मा ढाकामा सेवा सञ्चालन गरे लगत्तै, बङ्गलादेशको सडक तथा यातायात प्राधिकरणले, बङ्गलादेश सवारी साधन ऐनसँगको द्वन्द्वका कारण सवारी साझेदारी सेवा बङ्गलादेशमा गैरकानुनी रहेको घोषण गरेको थियो। उबर लगायतका अन्य स्थानीय सवारी साझेदारी सेवाहरू जस्तै पाठाउ, अमर राइड र बाहोनले उक्त नियम प्रति निवेदन दर्ता गरेका थिए। पछि, कम्पनीहरूले सवारी साझेदारी सेवा कानुन बनाउनका लागि सरकारसँग मस्यौदा विधेयक प्रस्ताव गरेका थिए। तथापि, सरकारले गरेको प्रतिबन्ध भने लागिरहेको थियो। सेवा पछि सार्वजनिक रूपमा खुल्ला गरियो र साधारण जनताहरूको लागि पनि खुल्ला गरिएको थियो। ३ डिसेम्बर २०१७ मा, बङ्गलादेशको सडक तथा यातायात प्राधिकरणले सवारी-साझेदारी सेवाहरूको लागि मार्गनिर्देशन तयार गर्‍यो र उबर लगायत अधिकाङ्श सवारी-साझेदारी सेवाहरूलाई फेब्रुअरी २०१८ मा कार्य सञ्चालन गर्नका लागि अनुमति पत्र प्रदान गरिएको थियो।
ढाका र चट्टग्रामका प्राकृतिक ग्यासहरूबाट चल्ने अटोरिक्सा चालकहरू ८ बुँदे माग सहित सवारी साझेदारी सेवा प्रदान गर्ने कम्पनी खासगरी उबर र पाठाउलाई प्रतिबन्ध गर्ने लगायतका माग राख्दै, २७ डिसेम्बर देखि २८ डिसेम्बर २०१७ सम्म देशका विभिन्न ठाउँहरूमा प्रदर्शन तथा हडताल गरेका थिए। प्राकृतिक ग्यासबाट चल्ने अटोरिक्सा चालकहरूले मनपरि भाडा असुल्ने, यातायात नियमहरू तोड्ने र यात्रुहरूलागि दुर्व्यवहार गरेका कारण चालकहरूले ठूलै प्रतिक्रियाको सामना गर्नु परेको थियो। पछि, प्राकृतिक ग्यासबाट चल्ने अटोरिक्सा चालकहरूले फेब्रुअरी २०१८ देखि ढाका र चित्तागोङमा, सवारी साझेदारी सेवाहरूसँग सामेल हुने घोषण गरेका थिए। तथापि, पाठाउले उक्त एकीकरण पुष्टि गरेको भने थिएन। उबरका एक अधिकारीले, कम्पनीमा अटोरिक्सालाई पनि समावेश गर्ने योजना बताएका थिए र उनले यो कार्य भारत र पाकिस्तानमा पनि गरिसकेको कुरा पनि बताएका थिए।
पाठाओ नेपाल
१२ सेप्टेम्बर २०१८ मा, पाठाउले मोटरसाइकल साझेदारी सेवा काठमाण्डौमा केही हप्ता पछि सुरुवात गर्ने घोषण गरेका थिए। अगष्ट २०१८ देखि, सञ्चालन प्रवन्धक, प्रवन्धक तथा बजारशास्त्र प्रवन्धकहरूक लागि नेपाली रोजगारको खोजी गर्ने वेबसाइटमा विभिन्न विज्ञापनहरू हुने गरेका थिए। पाठाउले स्थानीय सवारी साझेदारी मञ्च जस्तै टुटल, एडि क्याब लगायतका कम्पनीहरूसँग प्रत्यक्ष प्रतिस्पर्धा गरेको छ। मे २०१८ मा, पाठाओले श्री असिम मान सिंह बस्न्यातलाई पाठाउ नेपालको लागि निर्देशकको रूपमा नियुक्त गरेको थियो।
रुरल माइक्रो फाइनान्स डेभलपमेण्ट सेन्टर लिमिटेड
रुरल माइक्रो फाइनान्स डेभलपमेण्ट सेन्टर लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "घ वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो लघु वित्त कम्पनी हो।
लक्षद्वीप सागर
लक्षद्वीप सागर भारत (यसको लक्षद्वीप टापुहरू सहित), माल्दिभ्स र श्रीलङ्काको सिमाना जोडिएको पानीको शरीर हो। यो कर्नाटकको दक्षिणपश्चिममा, केरलको पश्चिममा र तमिलनाडुको दक्षिणमा अवस्थित छ। यो तातो समुद्रमा वर्षभर पानीको तापक्रम स्थिर रहन्छ र सामुद्रिक जीवनमा धनी छ, मन्नारको खाडीमा मात्रै ३,६०० प्रजातिहरू छन्। मङ्गलुरु, कासारगोड, कन्नूर, कोझिकोड, पोन्नानी, कोची, अलाप्पुझा, कोल्लम, तिरुवनन्तपुरम, तुतीकोरिन, कोलम्बो र माले लक्षद्वीप सागरको किनारमा रहेका प्रमुख सहरहरू हुन्।
जलविज्ञान
पानीको तापक्रम वर्षभरि स्थिर रहन्छ, गर्मीमा २६-२८ डिग्री सेल्सियस र जाडोमा २५ डिग्री सेल्सियस। लवणता केन्द्र र उत्तरी भागमा ३४‰ (प्रति हजार भाग) र दक्षिणमा ३५.५‰ सम्म छ। तटहरू बलौटे छन् तर गहिरो भागहरू माटोले ढाकिएका छन्। त्यहाँ समुद्रमा धेरै कोरल चट्टानहरू छन्, जस्तै लक्षद्वीप टापुहरू जुन एटोलहरू मिलेर बनेका छन् र १०५ कोरल प्रजातिहरू छन्।
एलेट्टा ओसन
एलेट्टा ओसन (जन्म ४ डिसेम्बर १९८७) एक हङ्गेरियाली अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन । उनले २००७ मा आफ्नै प्रेमीले अश्लील चलचित्रको क्षेत्रमा धकेलिदिए पछि डराइ-डराइ पहिलो पटक शुरुवात गरेकी थिइन । ६ महिना पछि उनले यसलाई नै पेशाको रूपमा लिने निर्णाय गरिन । उनको यस पेशा चर्चामा आएपछि उनले आफ्नो पढाई पनि त्याग गरिन । २००९ को अन्त्य तिर उनले स्तनको सल्यक्रिया गरी उनको स्तन प्रत्यारोपण गरेर ३९ इन्चको बनाईन । यसको लागि उनले ४००० युरो खर्च गरिन । उनी फ्रेन्च पोर्नोग्राफिक अवार्ड हट डि'ओर ११औं मा उत्कृष्ट युरोपियन तारा श्रेणीमा मनोनित भईन तथा २०१०मा एभिएन अवार्ड वर्षको उत्कृष्ट विदेशी महिला प्राश्तुति तथा विदेशी-शट प्रोडक्सनको उत्कृष्ट यौन दृष्यको विजेता भईन ।
सुवि शाह
सुवि शाह (वि. सं. १९८५ - वि. सं. २०६५) लाई नेपाली लोकसंगीतका पारखी मानिन्छ। उनको खास नाम सुरेन्द्रविक्रम शाह हो।
जीवनी
शाहको जन्म वि. सं. १९८५ फागुन १२मा धादिङ जिल्लाको जगरज्यामरुङ ब्यारेक (ज्यामरुङ दरबार)मा भएको हो। बुवा चन्द्रविक्रम शाह नुवाकोटमा बडा हाकिम भएकाले वि. सं. १९८९ सालबाट ४ वर्ष उनी नुवाकोटमै बसे। वि.सं. १९९३ सालबाट बुबा गोर्खा जिल्ला सरुवा भए। उनी बुबासँगै गए। त्यहिं पाठशाला र गोर्खा दरबारमा पढे। त्यहाा उनले अङ्ग्रेजीको फर्स्टबुक र संस्कृतमा लघुसिद्धान्त कौमुदीका साथै बुद्धिचानक, रामायण र महाभारतका पुस्तक पढे। वि. सं. १९९६मा बुबाको जागिर सकियो। उनको परिवार ज्यामरुङ फर्कियो।
उनको परिवार २००२मा धादिङ छाडेर काठमाडौँ आयो। उनले काठमाडौँमा जुद्धोदय स्कुलमा पढे।
बुबा चन्द्रविक्रम पनि संगीतमा सौखिन भएकाले सुवि शाहलाई लोकसंगीतमा लाग्न मौका मिल्यो। लोकसंगीतका विभिन्न विधामा लाग्दालाग्दै वि. सं. २०११ सालमा नेपाली सेनाको क्लर्क हुद्दा पदमा भर्ना भए। सेनामा रहँदा पनि उनले विविध लोकसंगीत एवं संस्कृतिको अध्ययन गर्ने अवसरहरू पाइरहे। त्यहाँ उनले रेडियोबाट कथा, कहानी, कविता, सीतार एवं बाँसुरीका विभिन्न धुनहरू र मादलका अनेक तालहरू बजाउने मौका पाए। उनले सेनामा ३७ वर्ष सेवा गरे।
उनको वि. सं. २०६५ वैशाख १५मा वीरेन्द्र सैनिक अस्पतालमा उपचारका लागि लाँदालाँदै बाटोमै निधन भयो।
कृतिहरू
उनका विभिन्न पत्रपत्रिकाहरूमा लोकसंगीतसम्बन्धी लेख र कविताहरू पनि प्रकाशित भए। संगीतसम्बन्धी विभिन्न पुस्तक, लेख र कार्यपत्र समेत लेखेका सुवि शाहका प्रकाशित कृतिहरूः
नङ
नङ मानिस लगायतका अन्य केही स्तनधारी प्राणीहरूको हात तथा खुट्टाको औंलाको टुप्पामा हुने कडा भाग हो ।
लियु एलिङ
लियु एलिङ ; परम्परागत चिनियाँ: 劉愛玲; पिन्यिन: Liú Àilíng; जन्म २ जून १९६७) एक चिनियाँ महिला पूर्व व्यावसायिक फुटबल खेलाडी हुन् जसले चीन महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीको तर्फबाट सन् १९९१, सन् १९९५ र सन १९९९ को महिला विश्वकप खेलिकी थिइन्। उनले सन् १९९६ एट्लाण्टा ओलम्पिक्समा काशय पदक हात पार्न सफल भएकी थिइन्। उनले सन् २००० सिड्नी ओलम्पिक्समा पनि सहभागीता जनाएकी थिइन्। उनले क्लबको तर्फबाट जापान र संयुक्त राज्य अमेरिकामा पनि खेलिसकेकी छिन्।
क्लब कार्यकाल
लियुको जन्म बाउटोउ, आन्तरिक मङ्गोलियामा भएको थियो। लियुले बास्केटबल र खेलकुदमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेकी थिइन् र उनले १७ वर्षको उमेरसम्म फुटबल खेलेकी थिइनन्। सन् १९९४ मा, लियुले जापानको शीर्ष दोस्रो प्रमुख लिगमा आवद्ध क्लब ताकासी पेरुले फुटबल क्लबमा आवद्ध भएकी थिइन्। उनले सो क्लब मार्फत पहिलो संस्करणमै क्लबलाई पदोन्नति गराउन महत्त्वपूर्ण योगदान गरेकी थिइन् भने उनी सन् १९९७ सम्ममा सोही क्लबमा रहिरहेकी थिइन्।
सन् २००० को डब्ल्यूयुएसए ड्राफ्टको पहिलो चरणमा लियुलाई फिलाडेल्फिया चार्जले छनौट गरेको थियो भने दोस्रो चरणमा स्वदेशकै सन वेन भन्दा पछि परेकी थिइन्। संयुक्त राज्य अमेरिकामा, लियुले संस्कृति भिन्नताको अनुभव गरिन् उनले चीनमा जस्तै बजारबाट केवल कच्चा फल र तरकारीहरू किनेर ल्याएकी थिइन्। उनी लामो समयदेखि तालिम शिविरमा भर्ना भई प्रशिक्षण सुरु गरेकाले कहिल्यै पकाउन सिकिनन्। सन् २००१ को डब्ल्यूयुएसएको संस्करणमा, ३४ वर्षे अनुभवी लियुले सफलता हात पारिन् जसमा उनले उक्त संस्करण भरि १० गोल गर्दै २२ अङ्क प्राप्त गर्नमा अहम् भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्। उनी लगातार दुई हप्तासम्ममा डब्ल्यूयुएसए साताको उत्कृष्ट खेलाडी जित्ने पहिलो महिला बनेकी थिइन् र यसलाई पहिलो पटक जित्ने महिला पनि हुन्। फिलाडेल्फिया चार्जकी प्रमुख प्रशिक्षक मार्च क्रिकोरियनका अनुसार, लियु विश्वको सबैभन्दा महान केन्द्रिय मध्यपङ्क्तीकी खेलाडी हुन्। सन् २००२ मा, लियु कम प्रभावकारी बनेकी थिइन्। उनले २० नियमित संस्करणको उपस्तिथिमा जम्मा २ गोल गर्दै दुई सहयोग गरेकी थिइन्। उनले उक्त लिगको संस्करणको अन्त्यमा अवकाश लिएकी थिइन्।
अन्तर्राष्ट्रिय कार्यकाल
सन् १९९१ को फिफा महिला विश्वकपमा, चीनले खेलेका सबै चारैवटा खेलहरूमा लियुले पूर्ण ८० मिनेट खेलेकी थिइन्। आयोजक राष्ट्र अमेरिका क्वाटरफाइनलमा प्रवेश गरी स्विडेनसँग १–० गोल अन्तरले पराजित भएको थियो। नोभेम्बर १९९१ मा, पहिलो पटक आयोजना गरिएको फिफा महिला विश्वकपमा लियुले फाइनलमा पुगेको टोली नर्वेका विरुद्धमा चीनका लागि दुई गोल गर्दै चीनलाई विजेता बनाउन मद्दत गरेकी थिइन्। उक्त खेलमा चीनले नर्वेलाई ४–० गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो। सन् १९९६ मा, उनले चिनियाँ टोलीका साथ काशय पदक प्राप्त गरेकी थिइन्। उनले सबै ५ वटै खेल खेल्दै एक गोल गरेकी थिइन्।
उनी उक्त प्रतियोगिताकि सबैभन्दा मूल्यवान खेलाडीको रूपमा चुनिएकी थिइन्। लियुलाई सन् १९९९ को फिफा महिला विश्वकपमा उत्कृष्ट १६ खेलाडी तथा सफल टोलीको रूपमा नामाकरण गरिएको थियो। उनले पहिलो चरणमा स्विडेन माथी २-१ को जीतमा दुई गोल तथा सेमीफाइनलको खेलमा नर्वे माथी दुई गोल गर्दै चीनलाई ५–० को फराकिलो गोल अन्तरका साथ विजयी बनाउन मद्दत गरेकी थिइन् जसले गर्दा चीनले अन्तिम खेलमा स्थान पक्का गरेको थियो। अन्तिम खेलमा चीनले संयुक्त राज्य अमेरिकासँग विवादास्पद पेनाल्टी सुटआउटमा पराजित हुन पुगेको थियो।
सन् २००० को ओलम्पिकमा उनी, चीन महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीकी एक सदस्य थिइन् उक्त टोलीले ओलम्पिक फुटबल महिला प्रतियोगितामा पाँचौ स्थानमा अटाएको थियो। उनलेसबै तीनैवटा खेलहरू खेलेकी थिइन्। सन् २००३ मा, लियुले बेइजिङ फुटबल सङ्घकी उपसचिवको भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्। सन वेन र झाओ लिहोङ जस्ता प्रभावशाली खेलाडीहरूको नेतृत्वमा रहेको चिनियाँ महिला राष्ट्रिय टोलीमा, लियुको अवकाश पछि तीव्र गिरावट आएको थियो।  सन् २००४ मा  आयोजित एथेन्स ओलम्पिकमा टोलीले जर्मनी महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीसँग लज्जास्पद ८–० गोल अन्तरले पराजित हुन पुगेको थियो।
जून २००७ मा, बेइजिङमा लियुले मात्र सञ्चालन गरेको केटीहरूको फुटबल विद्यालय रकमको अभावका कारण बन्द भएको थियो।
ओजोन
अक्सिजनको ३ अणु (O३) वाट वनेको पदार्थ
यो वायुमण्डलको ३० हजार फिट माथि स्थाइ रूपमा तह बनेर बसेको हुन्छ| यसलाई ओजोन तह भनिन्छ| पृथ्वीमा कलकारखाना र सवारी साधनमा प्रयोग हुने इन्धन तथा रसायन वाट निस्केको ओजोन वायुमण्डलमा गएर एकत्रित हुने गर्दछ| यसले सूर्यबाट आउनेमध्ये हानिकारक परावैजनी किरणहरूलाई पृथ्वीसम्म आइपुग्नबाट रोक्ने गर्छ। परावैजनी किरण यस्ता हानिकारक किरण हुन जुन किरण मानव, जिवजन्तु तथा वोटविरूवामा आन्तरिक तथा व्याह्य रूपमा नराम्रो असर पुर्याउछ |
इतिहास
वन म्यारमले सन १७८५मा विद्युत विसर्जन यन्त्रहरूको नजीकै एक विशेष प्रकारको गन्धको अनुभव गरे जसको उल्लेख उनले आफ्नो लेखहरूमा पनि गरे। १८०१मा क्रिक शैंकको पनि औक्सीजनमा विद्युत विसर्जन गर्दा खेरी यही अनुभव भयो। १८४०मा शानबाइन नें यस गन्धको कारण एक नयाँ ग्याँस बताए र उनले यसलाई ओजोन नाम दिए जुन यूनानी शब्द ओजो यानि म सूँघछुमा आधारित थियो। सन १८६५मा सोरेटले यो सिद्ध गरे कि यो ग्याँस औक्सीजनको एक अपररूप हो र यसको अणुसूत्र O३ छ।
पिंडीखोला
पिंडीखोला नेपालको गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो ।
टिकाराम सुब्बा लेप्चा
टीकाराम सुब्बा लेप्चा नेपाली कांग्रेसका नेता तथा पूर्व सभासद् हुन्। इलाम, आइतबारे पञ्चकन्या निवासी संविधानसभा-१ मा समानुपातिकतर्फ नेपाली कांग्रेसका सभासद थिए। ५४ वर्षीय लेप्चाले २०३० सालमा विद्यार्थी राजनीतिमार्फत आफ्नो राजनीतिक यात्रा शुरु गर्नुभएको हो। आफ्ना बुबा कांग्रेसमा सक्रिय रहनुभएकाले उहाँ राजनीतिमा लाग्न प्रेरित हुनुभएको थियो। २०३६ सालमा जनमत सङ्ग्रहका सन्दर्भमा तत्कालीन स्वास्थ्यमन्त्रीसँग झगडा र कुटपीट भएपछि उहाँ १० वर्षसम्म भारत, आसाममा निर्वासित हुनुभएको थियो। नेपाली काङ्ग्रेस क्षेत्र नं.१ का क्षेत्रीय सभापति लेप्चाले यसअघिका संसदीय निर्वाचनहरूमा उम्मेदवारी दिनुभएको छैन। एसएलसी सम्मको अध्ययन गर्नुभएका सभासद लेप्चा अविवाहित हुनुहुन्छ। राजनीति बाहेक ठेक्कापट्टा र व्यापार उहाँको पेशा हो भने साहित्य लेखन रुचिको विषय। उहाँ आफ्नो पुस्तक प्रकाशनको तयारीमा हुनुहुन्छ। लेप्चा जातिको हकहितका निम्ति क्रियाशील रहँदै आएका उहाँ लेप्चा उत्थान मञ्चका महासचिव तथा थेन्सुङ गुम्वा समितिका सल्लाहकार रहनुभएको छ। प्रजातन्त्र प्रतिको प्रतिबद्धता, राजनीतिक इमान्दारी र जनतासँगको निकत सम्पर्कले आफूलाई संविधानसभामा पुर्‍याएको ठान्ने लेप्चाले संविधानसभामा आदिवासी, विशेष गरी लेप्चा जातिको अधिकार सुनिश्चित गर्ने कार्यमा आफ्ना प्रयास केन्द्रित गर्ने अठोट गर्नुभएको छ।
कम्प्युटर (स्पष्टता)
कम्प्युटर भनेको प्रोग्रामेबल यन्त्र हो जसले तथ्याङ्कलाई भित्र्याई, ऊक्त तथ्याङ्कलाई भन्डारण र निर्वाहित गरी आउने परिणामलाई श्रोता समक्ष पुर्याउँदछ।
नयाँ नेपाल लघु वित्त विकास बैंक लिमिटेड
नयाँ नेपाल लघु वित्त विकास बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "घ वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो लघु वित्त कम्पनी हो।
चौखम्बा
चौखम्बा अथवा चार खम्बा दैलेख जिल्लाको नारायण नगरपालिकाको वडा नंवर १ नयाँबजारमा रहेको छन्। हुनत दैलेखमा यस्ता खम्बाहरू धेरै ठाउँमा रहेका छन्। दैलेख नयाँ बजार स्थित यी चारवटा खम्बाको सम्बन्धमा हालसम्म कुनै आधिकारीक तथ्यहरू कसैलाई पनि जानकारी छैन। चारवटा स्तम्भहरूमध्य एक स्तम्भ सानो रहेको छ भने अरू खम्बाहरू करिब ५ फुट उचाइँका रहेका छन्। चारपाटे आकारका सबै स्तम्भहरूको शीर्षभागमा गोलाकार कलशको आकृती रहे पनि अभिलेखहरू रहेको देखिदैन। त्यसमाथि झन् अवैज्ञानिक ढङ्गले चुना पोत्ने गरेकाले स्तम्भको मौलिक स्वरूप पनि बाँकी रहेको देखिदैन। स्तम्भको पाप्रा उप्केर झर्ने क्रम बढीरहेको छ। केही वर्ष पहिलेसम्म बडादशैंको फूलपातीका दिन यी खम्बाहरूमा नेपाली सेना तथा नेपाल प्रहरीले पानी चढाएर पूजा गर्ने प्रचल रहेको थियो भने अब त्यो पनि हराएको छ। यी स्तभहरू खुला सडकको छेउमा रहेकाले सार्वजनिक सवारी साधनद्वारा ठक्कर लागि खम्बा भाँचिन सक्ने प्रबल सम्भावना रहेको छ। साथै क्यारमबोर्ड खेल्ने खेलाडीहरूले क्यारमबोर्ड राख्ने गरेकाले कालान्तरमा स्तम्भहरूको स्तित्व समाप्त हुन सक्ने देखिन्छ।
बिचारीचौतारा
विचारी चौतारा नेपालको गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो ।
फ्रान्सेली राज्यक्रान्ति
फ्रान्सेली राज्यक्रान्ति (Révolution française ) रेभोलुस्योँ फ्रँसेस ; सन् १७८९-१७९९) फ्रान्सको इतिहासको राजनैतिक र सामाजिक उथल-पुथल तथा आमूल परिवर्तनको अवधि थियो जुन १७८९ देखि १७९९ सम्म चलेको थियो। नेपोलियन बोनापार्टले फ्रान्सेली साम्राज्यको विस्तारद्वारा केही अंशसम्म यस क्रान्तिलाई अधि बढाएका थिए। क्रान्तिको फलस्वरूप राजालाई गद्दीबाट हटाई गणतन्त्रको स्थापना भएको थियो। यस क्रान्तिले आधुनिक इतिहासको दिशा परिवर्तन गरिदिएको थियो। यसबाट विश्वभर निरपेक्ष राजतन्त्रमा ह्रास आउन सुरु भएको थियो। इतिहासकारहरूले यो क्रान्तिलाई मानव इतिहासको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण घटना मान्दै आएका छन्।
तारा एअरको उडान १९३ दुर्घटना
।  विमान दुर्घटनाग्रस्त क्षेत्र म्याग्दीको दाना गाउँ नजिक रहेको छ ।
फ्रान्सेली राज्यक्रान्ति
क्रान्ति पछिको तीन वर्ष सत्ता कब्जाका लागि गरिएकाा पहलहरू निकै सङ्घर्षपूर्ण भएको थियो। अस्ट्रिया, बेलायत र प्रसिया जस्ता बाहिरी शक्तिहरूले यस क्रान्तिलाई खतराको रूपमा हेरेकाले अप्रिल १७९२ मा फ्रान्सेली क्रान्तिकारी युद्ध सुरु भएको थियो। लुई सह्रौको शासन अन्त्य गरी २२ सेप्टेम्बर १७९२ मा पहिलो फ्रान्सेली गणतन्त्रको स्थापना भएपछि सन् १७९३ को जनवरीमा राजालाई मृत्युदण्ड दिइएको थियो। जुन महिनामा भएको पेरिस विद्रोहले संसदमा अधिपत्य जमाएका जिरोन्दलाई माक्सिमिलियेँ रबस्पियरको नेतृत्वमा रहेको सुरक्षा निकायले विस्थापित गरेको थियो।
यस क्रान्तिले विश्वव्यापी रूपमा गणतन्त्र र प्रजातन्त्रको उदयको गतिलाई तीब्रता दिनुका साथै यो क्रान्ति थुप्रै आधुनिक राजनैतिक विचारधाराको विकासको केन्द्रिय बिन्दु बनेको थियो। यसले उदारवाद, पुरातनवाद, राष्ट्रवाद, धर्म निरपेक्षता र अन्य धेरै राजनैतिक आदर्शहरूको विस्तारको लागि दिशानिर्देश गरेको थियो। यो क्रान्तिले फ्रान्सका जनता र स्रोतहरूलाई एकक्रित गरेर राष्ट्रिय सुरक्षाको लक्ष्य तर्फ केन्दृत गरी पूर्ण युद्धको उदयको साक्षी समेत बनेको थियो।
पृष्ठभुमि
फ्रान्समा धेरै पहिलेदेखि निरंकुस शासन चलेको थियो। फ्रान्समा लुई चौधौँ योग्य भए पनि उनका छोरा लुई पन्धौं योग्य थिएनन्। लुई चौधौँको मृत्युपछि सन् १७१५ मा ५ वर्षको उमेरमा लुई पन्धौं गद्दिमा बसेका थिए। उनी अयोग्य, विलासी र अदुरदर्शी थिए। सन् १७७४ मा उनको मृत्यु भएपछी उनका छोरा लुई सोह्रौ २० वर्षको उमेरमा गद्दिमा बसे। यी सबै राजाहरु निरंकुस भएकाले जनताहरु राजनीतिक, सामाजिक, आर्थिक आदि रूपमा शोषित थिए।
क्रान्तिको पूर्व सन्ध्यामा लुई १६ औँ (१७७४-९३)को शासन थियो। उनी एक अकर्मण्य र अयोग्य शासक थिए। उनले पनि स्वेच्छाचारित र निरंकुशताको गरे प्रदर्शन गरे। उनको भनाइ थियो कि "यो चीज यसकारण कानूनी हो किनभने म नै यो चाहन्छु।" आफ्नो एक मन्त्रीले राजिनामा दिदा उनले भनेका थिए कि-सायद! म पनि राजीनामा दिन पाए। उनी माथी उसकी पत्नी मेरी एन्टोनिएट को अत्यधिक प्रभाव थियो। रानी फिजूलखर्ची थिइन्। उनलाई सर्वसाधारण जनताको समस्याको कुनै ज्ञान थिएन। एक पटक जब मानिसहरूको जुलूस रोटीको माग गरिरहेका थिए तब उनले सल्लाह दिएका थिए कि-" यदि रोटी उपलब्ध छैन भने केक किन खादैनौ?"
सन् १७८९ मा फ्रान्समा निरंकुस शासन व्यबस्थालाई समाप्त गर्न ठुलो क्रान्ति भयो। उक्त क्रान्तिलाई फ्रान्सेली राज्यक्रान्ति भनिन्छ।
कारणहरू
फ्रान्सेली क्रान्तिको कारणहरु निकै जटिल छन् र अजै पनि इतिहासकाहरूमा बहसको विषय बन्ने गरेको छ । सात वर्षे युद्ध र अमेरिकी स्वतन्त्रता युद्ध पश्चात, फ्रान्सेली सरकार नराम्रोसँग ऋणमा डुबेको थियो। सरकारले आर्थिक अवस्थ सुधार्न अलोकपि्रय कर नियम ल्यायो, जसले गरिब माथी भारी करको दर र धनी माथी करको दर कम हुन्थ्यो। सन् १७८६ को औद्यौगिक संकट र सन् १७८७ र १७८८ मा देशैभरि खडेरी पर्न गई अन्न उत्पादनमा कमी भएको कारणले फ्रान्स भरी नै आर्थिक मन्दी आउनु फ्रान्सेली राज्य क्रान्तिका लागि उर्वर वातावरण बन्दै गएको थियो । थोमस जेफर्सनले घोषणा गरेका थिए:"हाम्रो अमेरिकी क्रान्तिले फ्रान्सलाई जगाएको थियो ।"
राजनीतिक कारण
देशको शासन पद्धति पुर्ण रूपले नोकरशाही माथि निर्भर थियो। जो वंशानुगत थियो। जसको भर्ती तथा प्रशिक्षणको कुनै नियम थिएन र यी नोकरशाही माथि नियन्त्रण गर्ने कुनै संस्थाको व्यवस्था नै थिएन। यस प्रकार शासन प्रणाली पुरै भ्रष्ट, निरंकुश, निष्क्रिय र शोषणकारी थियो। व्यक्तिगत कानून र राजाको इच्छा नै कानून लागू हुन्थ्यो। फलतः देशमा एक समान कानून संहिताको अभाव तथा विभिन्न क्षेत्रमा विभिन्न कानून प्रचलित थिए। यस अव्यवस्थित र जटिल कानूनको कारण जनतालाई आफ्नै कानूनको ज्ञान थिएन। यस अव्यवस्थित निरंकुश तथा संवेदनहीन शासन तन्त्रको अस्तित्व जनताको लागि कष्टदायी बन्यो। यी उत्पीडक राजनीतिक परिस्थितिहरूले क्रान्तिको मार्ग प्रशस्त गर्‍यो। फ्रान्सको अराजकपूर्ण स्थिति बारे मा भनिन्थ्यो कि "खराब व्यवस्थाको त कुनै प्रश्न नै थिएन, वास्तवमा कुनै व्यवस्था नै थिएन।"
सामाजिक कारण
फ्रान्सको समाज मूलतः सुबिधा प्राप्त वर्ग र सुबिधा अप्राप्त वर्गमा विभाजित थियो । सुविधा प्राप्त वर्गमा कुलीन तथा पादरीहरु र सुबिधा अप्राप्त वर्गमा मध्यमवर्ग, बौद्दिक वर्ग कालिगढ, व्यापारी, किसान तथा मजदुरवर्ग पर्दथे । पादरी तथा कुलीन वर्ग सबै किसिमका सुविधाबाट नजिक थिए। उनीहरूको सामाजिक स्तर उच्च ठानिन्थ्यो। भने अन्य वर्गलाई तल्लो स्तरको ठानेर उनीहरूलाई कुनै पदमा नियुक्ति गरिदैनथ्यो।
पादरी तथा कुलीन वर्ग विशेष सुबिधा उपयोग गर्दथे भने सर्वसाधारणमध्ये किसान तथा मजदूरको अवस्था एकदमै गुज्रेको थियो । स्वतन्त्र किसानको जग्गा जमिन हुन्थ्यो। यी किसानले अनेकानेक कर तिर्नु पर्दथ्यो भने अर्धदासले जागिरदारको खेतमा काम गर्नु पर्थ्यो भने स्वतन्त्र किसानले नगद तिर्नु पर्थ्यो। पादरी र कुलीन वर्ग करबाट मुक्त थिए ।
मध्यम वर्ग (बुर्जुआ)मा साहुकार व्यापारी, शिक्षक, वकील, डॉक्टर, लेखक, कलाकार, कर्मचारी आदि सम्मिलित थिए। उनकी आर्थिक अवस्था अवश्य ठीक थियो तर पनि उनीहरू तत्कालीन राजनीतिक, सामाजिक र आर्थिक परिस्थिति प्रति आक्रोशित थिए। यस वर्गलाई कुनै राजनीतिक अधिकार प्राप्त थिएन र पादरी र कुलीन वर्गको व्यवहार उनीहरू प्रति राम्रो थिएन। यस कारण मध्यमवर्ग कुलीन को सामाजिक श्रेष्ठतालाई घृणा गर्थे र राजनीतिक व्यवस्थामा परिवर्तन गरेर आफ्नो अधिकार प्राप्त गर्न इच्छुक थिए। यही कारण फ्रान्सको क्रान्ति मा उनीहरूको मुख्य योगदान रह्यो र यसै वर्गले क्रान्तिको नेतृत्व गर्‍यो। मध्यवर्गको केहि आर्थिक उजुरी पनि थिए। पूर्वको वाणिज्य व्यापारको कारण यस वर्गले धनसम्पत्ति अर्जिन गरेका थिए तर सामन्ती वातावरण मा उनीहरूको व्यापारमा धेरै प्रकारको प्रतिबन्ध लागेको थियो र ठाउँ ठाँउ चुंगी कर/ घुस दिनु पर्थ्यो। उनीहरू आफ्नो व्यापार व्यवसायको लागि उन्मुक्त वातावरण चाहन्थे। यसको लागि उनीहरूले क्रान्तिको नेतृत्व गरे।
यस प्रकार यो भन्न सकिन्छ कि फ्रान्सको क्रान्ति फ्रान्सेली समाजको दुई परस्पर विरोधी गुटको सङ्घर्षको परिणाम थियो। एक तर्फ राजनीतिक दृष्टिकोणबाट प्रभावशाली र अर्को तर्फ आर्थिक दृष्टिकोणबाट प्रभावशाली वर्ग थिए। देशको राजनीति र सरकारमाथि प्रभुत्व कायम गर्नको लागि यी दुई सङ्घर्ष अनिवार्य थियो। यस प्रकार १७८९ को फ्रान्सेली क्रान्ति, फ्रान्सेली समाजमा असमानताको विरूद्धको सङ्घर्ष थियो।
आर्थिक कारण
सन् १७७४ मा लुइ १६ औँ आर्थिक सङ्कटको माझ फ्रान्सको गद्दी सम्हाले। राज्यमा चरम घाटाको बजेट थियो र टाट पल्टने अवस्थामा पुगेको थियो। यसको कारण भनेको फ्रान्सको सप्तवर्षीय युद्ध र पछि अमेरिकी स्वतन्त्रता सङ्ग्राम मा सहभागी हुनु थियो जुन फ्रान्सलाई निकै महङ्गो पर्न गयो। वस्तुतः फ्रान्सको राजपरिवारको फजुलखर्च र लुइस १४औं को लगातार युद्धमा सामेल हुने नीतिको कारणले शाही कोष खाली भएको थियो। उनको मृत्यु पछि लुइस १५औं ले अष्ट्रियाको उत्तराधिकार युद्ध एवं सप्तवर्षीय युद्धमा भाग लिए जसबाट राज्यकोष माथिको बोझ झनै बढ्यो र लुइस १६औं ले अमेरिकी स्वतन्त्रता युद्धमा भाग लिएपछि फ्रान्सको आर्थिक अवस्था झनै जर्जर बन्यो।
सम्राट, साम्राज्ञी र उनका परिवारमाथि राज्यको अत्यधिक धनराशी खर्च गरिन्थ्यो। भर्साइल राजदरबार राजकोषको लुटपाटको साधन बनिरहेको थियो। अर्को तर्फ कर प्रणाली असन्तोषजनक थियो। विशेषाधिकारको कारण सम्पन्न वर्ग करबाट मुक्त थुए भने गरिब किसान जो आर्थिक दृष्टिले विपन्न थिए, एकमात्र करदाता उनीहरू थिए। यसप्रकार राजकोषको स्थिति अत्यन्त दयनीय भएको थियो। सरकार फ्रान्समा आय अनुसार व्याव निश्चित गर्नुको साटो व्यवको अनुसार आय निर्धारण गर्थ्यो।  मे १७७६ मा, अर्थमन्त्री टुर्गोटलाई हटाइयो, र नेकरलाई, विदेशी,लाई आर्थिक जनरल बनाइयो। उनलाई आधिकारिक मन्त्री बनाउन मिल्दैनथ्यो किनभने उनी एक प्रोटेस्टेन्ट थिए।
फ्रान्सेली राज्यक्रान्ति हुनुमा फ्रान्सको जर्जर हुँदै गइरहेको आर्थिक कारण पनि थियो। मुलुक ऋणको भारले थिचिएको थियो। प्रत्येक वर्षको बजेट कैयौँ करोड घाटा भइ रहेको थियो। यो घाटा पूर्तिको लागि केवल दुईवटा उपाय थिए, नयाँ ऋण लिने या जनतामाथी थप कर लगाउने। सरकारलाई ॠण दिन जनताले पत्याउन छोडिसकेका थिए भने जनताहरू पहिला नै करको बोझले यसरी थिचिएका थिए कि नयाँ कर तिर्ने उनीहरूमा कुनै शक्ति थिएन।
फ्रान्सको राज्य क्रान्ति हुनु अघि केही अर्थमन्त्रीले फ्रान्सको अर्थतन्त्र सुधारको विभिन्न प्रयास गरेका थिए, जस्तो टुर्गोट, नेकर, केलोन आदि । टुर्गोटले भू-स्वामीलाई पनि समान करको दायरामा ल्याउन चाहे तर सामन्तले यिनको विरोध गरेर रानीसँग यिनलाई हटाउन विन्ती गरे। राजा लुई सोर्हौं रानीको कुरा टाल्न सक्दैनथे परिणाम टुर्गोटलाई राजाले पदबाट हटाए। यिनी पछि नेकर नयाँ अर्थमन्त्री बने। यिनको जोड खर्च कम गर्ने कुरामा थियो। यिनले देशको आर्थिक अवस्था जनतामा प्रस्तुत गरे जसले गर्दा देशको आर्थिक अवस्था कती बिध्न नाजुक रहेछ भनेर पहिलो पटक जनताले थाहा पाए। यिनका खर्च कम गर्ने नीतिबाट खर्चालु र विलासी रानी एन्टोनिएट प्रसन्न भइनन्। राजालाई दबाब दिएर नेकरलाई पदबाट हटाउन लगाइन्।
मन्टेस्क्यु
मन्टेस्क्यु (१६८९-१७५५ ई .) ले आफ्नो पुस्तक 'द स्पिरिट अफ लज' (The Spirit of Laws ) मा राजाको दैवी अधिकारको सिद्धान्तको खण्डन गरे र फ्रान्सेली राजनीतिक संस्थाको आलोचना गरे र त्यसको विकल्प पनि प्रस्तुत गरे। उनले "फ्रान्सेली सरकार निरकुंश सरकार छ किनकी फ्रान्समा कार्यपालिका, न्यायपालिका र व्यवस्थापिका सबै शक्ति एकै व्यक्ति अर्थात् राजाको हातमा केन्द्रित छ ; त्यसकारण फ्रान्सका जनतालाई स्वतन्त्रता प्राप्त भएको छैन। " यसै सन्दर्भ मा उनले “शक्तिको पृथकीकरण ” को सिद्धान्त दिए जस अनुसार शासनको तीन प्रमुख अंग-कार्यपालिका, न्यायपालिका र व्यवस्थापिका को अधिकार अलग-अलग हातमा हुनु पर्ने विचार राखेका थिए। उनले इंग्ल्याण्ड सरकारलाई आदर्श बताए किनकी त्यहां संवैधानिक राजतन्त्र थियो जसमा त्यहां नागरिकलाई स्वतन्त्रता थियो। यस प्रकार मन्टेस्क्युले शक्तिको पृथकीकरणको माध्यमबाट फ्रान्सको निरंकुश राजव्यवस्था माथि प्रहार गरे। उसको यो विचार यती लोकप्रिय भयो कि 'द स्पिरिट अफ लज'को तीन वर्षमा छ संस्करण प्रकाशित भयो।
भोल्टेयर
भोल्टेयर ( १६९४ - १७७८ ई .) ले आफ्नो पुस्तक, "लेटर्स अन द इंगलिश" आदि, को माध्यमबाट ब्रिटेनमा प्रचलित उदार राजनीति, धर्म र विचारको स्वतन्त्रताको चित्रण गरे तथा पुरातन फ्रान्सेली व्यवस्थासँग तुलना गरे र फ्रान्समा व्याप्त बिकृती एवं कमजोरीको उल्लेख गरे। प्रतिबन्धित हुनुको बाबजुद यो पुस्तक बहुत लोकप्रिय भएको थियो । भोल्टेयरले चर्चको भ्रष्ट अचारण, असहिष्णुता, अन्याय, दमन र अत्याचारको विरोधमा लेखे । चर्चको भ्रष्टता माथी औंला उठाउदै उनले लेखे "अब कोही पनि ईसाइलाई बचाउन सकिदैन किनकी एक मात्र ईसाई थिए र उसलाई पनि सुलीमा चढाइयो।" उनले थप लेखे "कुख्यात एवं बदनाम चीजलाई खुट्टाले धसिदियौँ।" यो स्पष्ट रूपमा फ्रान्सको निरंकुश राजतन्त्र एवं चर्चको अत्याचारमाथि प्रहार थियो। भोल्टेयर इंग्ल्याण्डको संवैधानिक राजतन्त्रको अनुरूप फ्रान्समा पनि त्यसै अनुसारको शासन स्थापित गर्न चाहन्थे। उनले भनेका थिए "म सयौँ मुसाको स्थानमा एक सिंहको शासन मन पराउँछु ।" भोल्टेयरले क्रान्तिको कुरा गरेनन् तर वैचारिक स्वतन्त्रताको पृष्ठभूमि तयार गरे। उनले उच्च पादरीको विलासी जीवनको सक्दो विरोध र निन्दा गर्‍। अन्याय, शोषण, अत्याचारको, असमानता, अन्धविश्वासको विरोध गर्दा जेल पनि परे।
रूसो
रूसोले आफ्नो पुस्तक “एमिली”, “सोशल कन्ट्रयाक्ट” र “रूसोनी”को माध्यमद्वारा मनुष्यको स्वतन्त्रताको कुरा उठाए। उनको भनाइ थियो कि "मनुष्य स्वतन्त्र जन्मन्छ र सर्वत्र जन्जिरमा बाधिन्छ। यी जन्जिरबाट मुक्ति पाउनको लागि एक मात्र तरिका छ कि हामी प्राकृतिक आदिम अवस्था व्यवस्थामा फर्कौ। रूसोले बताए की कि सामूहिक इच्छाबाट बनेको राज्यको यो अनिवार्य तथा सार्वभौम कर्तव्य हो कि यो सम्पूर्ण समाजको सर्वोपरि मान्य हुने कार्य संचालित गरोस्। जो जसलाई कार्यपालिका शक्ति सुम्पिएको छ; उनीहरू जनताको स्वामी होईनन्, उनको कार्यकारी हो र उनका कर्तव्य जनताको आज्ञाको पालन गर्नु हो।" यस प्रकार उसलाई दृढ विश्वास थियो कि सर्वोपरि सत्ता जनताको हातमा हुन आवश्यक छ, कुनै एक व्यक्ति वा संस्थाको हातमा होईन। सार्वभौम सत्ता जनताको इच्छामा निहित हुन्छ जसलाई  “जन इच्छा” (General Wills ) भनियो ।
रूसोले क्रान्तिको कुरा गरेका थिएनन् तर सबै व्यक्तिलाई स्वतन्त्र एवं समान माने र क्रान्तिको "स्वतन्त्रता, समानता र बन्धुत्व" नारा उनको विचारबाट नै प्रभावित थियो। नेपोलियनले उनको महत्त्वको स्वीकार गर्दै भनेका छन् कि "यदि रूसो नभएका भए फ्रान्समा क्रान्ति हुँदैनथयो। रूसोको "सोसल कन्ट्र्याक्ट" को लोकप्रियता को अनुमान यस कुराबाट लगाउन सकिन्छ कि एक वर्षमा यसको १३ संस्करण प्रकाशित भएको थियो।
दिदेरो
दिदेरो आफ्नो वाक्शक्ती र लेखनशक्तिको कारण प्रसिद्ध मानिन्छन्। यिनले सम्पादन गरेको इन्साइक्लोपेडियामा दासप्रथा, शासनको भ्रष्टता, निरंकुश शासन, सामन्तप्रथा, समाजका विभिन्न वर्ग तथा फौजदारी कानुन बारे लेखिएको थियो जुन पुस्तक फ्रान्समा बहुत रुचाइयो।
सङ्कट
फ्रान्सको इतिहासमा नै सबैभन्दा संकट सन् १७८६ को औद्यौगिक संकट र सन् १७८७ र १७८८ मा देशैभरि खडेरी पर्न गई अन्न उत्पादनमा कमी भएको कारणले फ्रान्स भरी नै आर्थिक मन्दी आउनु फ्रान्सेली राज्य क्रान्तिका लागि उर्वर वातावरण बन्दै गएको थियो । अनिकाल र मूल्य वृद्धिका कारण सर्वसाधारण जनता संकटग्रस्त जीवन विताउन वाध्य हुनु नै उक्त क्रान्तिका लागि महत्त्वपूर्ण आधार बन्यो ।
स्टेट जनरलका कुलिन वर्ग, पुरोहित वर्गहरू पनि सामान्य जनताका प्रतिनिधि जस्तै राजतन्त्र विरुद्ध आक्रोसित बन्दै जानु नै राजतन्त्रको अवशान हुने अर्को मुख्य कारण थियो । अर्कोतर्फ सामान्य जनताको प्रतिनिधि भने पूरै आक्रोशित थिए । लुई सोह्रौले करिव १ सय ५० वर्ष पश्चात बढ्दो आर्थिक संकट समाधान गर्नको लागि भर्साइल स्टेट जनरलको बैठक बोलाउन वाध्य भए ।
स्टेट जनरल बैठक
स्टेट जनरलको स्थापना राजा फिलिपद्वारा सन् १३०४ मा भएको थियो । सन् १६१४ सम्म यसको अधिवेशन नियमित जस्तो भइरहेको थियो, तर १७५ वर्षदेखी भने कुनै अधिवेशन भएको थिएन । निर्वाचन १७८९ को बसन्त ऋतुमा भयो। साधारण वर्गको लागि मतदानको योग्यता भनेको फ्रान्समा जन्मेको वा वंशज नागरिक पुरुष; उमेर २५ वर्ष वा सो भन्दा बढी, जो मतदान हुने स्थानमा बसोबास गरेको र कर तिर्ने गरेको थिए। स्टेट जनरलमा कुलीन वर्गका २९१, उच्च पादरी वर्गका ३०३ र साधारण वर्गका ६१० गरी १२०१ प्रतिनिधि थिए । साधारण वर्गको प्रतिनिधित्व दोब्बर गरी ६१० पुर्याइएको थियो जसले ९५ % जनसंख्याको प्रतिनिधित्व गर्दथ्यो; ती मध्ये आधा सुशिक्षित वकिल तथा स्थानीय अधिकारी थिए; करिब एक तिहाइ उद्योग व्यापार व्यवसाय मा सम्बद्ध थिए भने ५१ जना धनी जमिनदारहरू थिए ।
स्टेट जनरलमा तीन सदनहरु थिए जसमा कुलीन वर्ग, उच्च पादरी वर्ग र साधारण वर्ग थिए । हरेक सदन बराबर एक मत मान्ने गरिन्थ्यो र जुनसुकै प्रस्ताव दुई मत भएपछी पारित हुन्थ्यो तर यहाँ साधारण वर्गले जनताको भलाईको लागि लिएर जाने जुनसुकै प्रस्ताव पनि कुलीन वर्ग र उच्च पादरी वर्ग मिलेर त्यसलाई असफल पारिदिन्थे।
राजाले भर्साइल स्टेट जनरलका ३ वटै तप्का कुलिन वर्ग, पुरोहित वर्ग र सामान्य जनाताका प्रतिनिधीहरूसँग "राष्ट्रको आर्थिक संकटको समाधान गर्ने उपाय खोज्न चाहन्थे। उनको उक्त भर्साइल स्टेट जनरलका बैठकमा प्रस्तावित एजेण्डाहरु मध्यको प्रमुख एजेण्डा राष्ट्रमाथिको बढेको ऋणलाई कसरी चुक्ता गर्ने ? र अर्थ व्यवस्था कसरी सुदृढ गर्ने ?" भन्ने थियो।
उक्त वैठकमा सामान्य जनताका प्रतिनिधिहरु नै लगभग एघार सयको संख्यामा भएकाले उक्त आर्थिक संकटका विरुद्ध, राजा विरुद्ध बढी नै आक्रोशित भए। सामान्य जनताका वकिल र वुद्धिजीवी प्रतिनिधिहरूले राजाका विरुद्ध विभिन्न आरोप लगाउँदै जनताका आवाज उठाएका थिए। ४ मे १७८९ मा सुरु भएको स्टेट जनरलको बैठकमा लगभग २ महिना बहस भएको थियो ।
यो अधिवेशन नै क्रान्तिको आमन्त्रण भयो ।
साधारण वर्गका प्रतिनिधिले स्टेट्स जनरलका सम्पूर्ण प्रतिनिधिको बैठक बेग्ला बेग्लै नगरी संयुक्त रूपमा एकै सभा भवनमा गरिनु पर्ने र संयुक्त प्रतिनिधिको बहुमतद्वारा कुनै पनि निर्णय पारित गर्नु पर्ने कुरामा जोड दिए किनकी यसले मान्यता पाउनासाथ स्टेट्स् जनरलमा उनीहरूको बहुमत हुने थियो। यसको खतरा प्रथम र द्वितीय वर्गका कुलीन र पादरी वर्गलाई राम्रोसँगले थाहा थियो, त्यसैले उनीहरूले यो कुराको कडा विरोध गरे । र पहिला झैं तीन सदनमा दुई सदनको मत पाएर प्रस्ताव पास गर्ने कुरामा जोड दिन थाले । लगभग महिना दिन सम्म यसको बारेमा छलफल भयो )। जून ३ मा पादरीवर्गका तीन सदस्य साधारण वर्गमा मिल्न गए र साधरण वर्गका प्रतिनिधिहरूले १७ जून १७८९ मा राष्ट्रिय सभा (National Assembly)को निर्माण गर्ने घोषणा गरे । जुन अत्याधिक मतले पास भयो । उनीहरूको राष्ट्रिय सभाको स्थापना गरेर फ्रान्समा सुधारका कार्यक्रम ल्याउने घोषणा भयो।
टेनिस कोर्टको सपथ
सामान्य जनताका प्रतिनिधिहरूले लगभग ९६ प्रतिशत स्थान ओगटेकोले जनताको एजेण्डालाई बहुमतद्धारा पारित गर्न चाहन्थे ।
२० जूनमा राष्ट्रिय सभाका सदस्यहरू बैठक गर्नको लागि सभा भवन तिर गए तर त्यहाँ ढोकामा ताल्चा लगाइएको थियो र सिपाहीहरू पहरा दिइरहेका थिए। त्यो सभा गर्न नदिने योजनाको परिणाम थियो। सभाघर नजिकै टेनिसकोर्ट थियो। सामान्य जनताका निस्काशित प्रतिनिधिहरूले एउटा टेनिस कोर्टको हलमा बैठक सञ्चालन गर्न वाध्य भए। साधारण वर्गका ५७७ जना मध्ये ५७६ सदस्य त्यहाँ उपस्थित थिए। बेलीको अध्यक्षतामा त्यहाँ एउटा सभा भयो र मोनियरले एउटा सपथको प्रस्ताव राखे।
उक्त बैठकमा फ्रान्सको आर्थिक, सामाजिक र राजनीतिक क्रान्ति गरी नयाँ संविधान जारी नगरेसम्म पछि नहट्ने सपथ खाए। सामान्य जनताका प्रतिनिधिहरूको क्रान्तिकारी निर्णय थाहा पाएपछि लुई १६ औँ राजाले उनीहरू विरुद्ध कडा कारवाही गर्ने चुनौतिपूर्ण धम्की दिए। त्यसको बदलामा सामान्य जनताका प्रतिनिधिहरूले राजालाई त्यस्तै धम्की दिँदै भने कि “संगिनको धारबाट सक्छौ भने हामीलाई हटाउ” । उक्त धम्की पछि लुई सोह्रौ डराए।
अब राजाको केहि उपाय चलेन र उनले राष्ट्रिय सभालाई मान्यता प्रदान गरे र सबै वर्गका प्रतिनिधिहरु मिलेर कुनै पनि निर्णय बहुमतले गर्ने घोषणा गरे। राष्ट्रिय सभाले मान्यता पाएपछी साधारण वर्गका प्रतिनिधिको शक्ति बढ्यो किनकी उनीहरू बहुमतमा थिए।
अर्थमन्त्री नेकरको बर्खास्त
लुई सोह्रौले आफ्नो प्रधानमन्त्री नेकरलाई ती सामान्य जनताका प्रतिनिधिहरु विरुद्ध कारवाही गर्नु भनी आदेश दिए । राजाको आदेश नेकरले कार्यान्वयन गर्न नसकेपछि उनलाई मन्त्रीवाट नै बर्खास्त गरेका थिए ।
पेरिसमा जनविद्रोह
पेरिसमा भोका नाङ्गा मानिसहरू सहित विशाल जनसमूहको भीड जम्मा भएको थियो । सर्वसाधारण प्रति सहानुभूति राख्दै विशेषाधिकारवालालाई पनि समान करको दायरामा ल्याउन चाहाने अर्थमन्त्री नेकरलाई राजाले पदच्यूत गरेको समाचार पुगेपछी पेरिसमा रहेको जनसूहमा उत्तेजना फैलियो ।
१२ जुलाई १७८९ मा पेरिसको एउटा सरकारी बगैंचामा भेला भएको भीडलाई एक पत्रिका सम्पादक कोमाइलले चिच्याउदै -"छिटो गरौं भाइ हो, अब एक क्षण पनि नष्ट गर्नु हुन्न । राजाले हाम्रा प्रिय अर्थमन्त्री नेकरलाई पदच्यूत गरे । उनको यो पदच्यूत देशभक्तहरूको लागि खतराको घण्टी हो । अब जर्मन तथा स्वीस सैनिकहरूले हामीलाई मार्नेछन् । अब हामी सँग एउटामात्र बाटो छ, त्यो हो हतियार उठाउनु । अब हामी हतियार उठाउँ । हतियारबाट सुसज्जित भएर मात्र हामी आफ्नो र आफ्ना प्रतिनिधिको रक्षा गर्न सक्दछौं । "
यो भाषणले भीड झनै उत्तेजित भयो। मानिसहरु नारा लगाएर कुलीन र पादरीका घरमा पसेर लुटपाट गर्दै र हतियार भेला पार्दै पेरिसका सडकमा घुम्न थाले। १८ जुलाई सम्ममा यो भीडले २ तोप, ३२,००० बन्दुक ५२००० भाला र अरु थुप्रै स-साना हतियार भेला पार्यो ।
बेस्टाइल कब्जा
यसपछी हतियार भेला गर्ने भोक जागेको यो भीड १४ जुलाईमा बेस्टाइलको किल्लातिर गयो, जुन पेरिसबाट तीन माइल टाढा थियो । यो किल्लामा राजनैतिक बन्दी थिए जसलाई राजाले बिनाकारण थुनेर राखेका थिए ।
बेस्टाइललाई जनसमूहले घेरेपछी भीषण भिडन्त भयो । बेस्टाइल किल्लाका गभर्नर डि लानी थिए । डि लानीले आफ्नो गोलाबारुद सकिएपछी आत्मसमर्पण गरे तर डि लानी र उनका सैनिक जनताद्वारा मारिए । बेस्टाइलको किल्ला ध्वस्त गरेर राजबन्दीलाई मुक्त गरियो।
बेस्टाइलको पतन एक युगान्तकारी घटना थियो जुन निरंकुशताको पतन एवं जनताको विजयको प्रतीक थियो। वास्तवमा यो क्रान्तिको उद्घोष थियो र यसकारण फ्रान्समा १४ जुलाई लाई स्वतन्त्रता दिवसको रूपमा मनाइन्छ।
राजा र जनताका बीचमा यस क्रममा नै सहर र ग्रामिण क्षेत्रका विभिन्न इलाकाहरूमा भिषण सङ्घर्ष भयो। राजा उक्त सङ्घर्षमा पराजित हुदै जान थाले पछि वर्खास्त गरिएका प्रधानमन्त्रीलाई पुनःस्थापना गर्दै जनता समक्ष माफी माग्दै उक्त क्रान्तिलाई मान्यता दिन वाध्य भए। कुलिन वर्ग र पादरी वर्गका प्रतिनिधिहरूले समेत जनताका प्रतिनिधिहरूलाई समर्थन गर्न वाध्य भएका थिए। उक्त क्रान्ति मार्फत राजतन्त्र समाप्त भयो र केही समय पछि राजालाई माफ माग्न लगाएर संवैधानिक राजाको रूपमा पुनःस्थापना गराए। सहर र ग्रामिण क्षेत्रका विभिन्न इलाकाहरूमा विभिन्न कम्युन निर्माण गरिए र उक्त कम्युनहरूको एउटा छाता सङ्गठन फेडेरेसन बनाइयो।
संविधान
उक्त क्रान्तिमा प्रयोग गरिएको नारा ‘भातृत्व, समानता र स्वतन्त्रता’ प्रत्येक नागरिकहरूको मुखबाट कठस्त सुनिन्थ्यो । ‘यहाँबाट स्वतन्त्र धर्तीको सुरुवात हुन्छ’ भन्ने नारा देशका विभिन्न भागहरूमा टाँगिएको थियो । क्रान्ति पछिको निर्मित संविधानमा लेखिएको वाक्याशं ‘डिक्लेरेसन अफ दि राइटस अफ म्यान एण्ड दि सिटिजन (Déclaration des droits de l'homme et du citoyen de 1789)  (The Declaration of the Rights of Man and of the Citizen’) झनै चर्चित थियो । सबै नागरिक जन्मले बराबर हुन्छन्, अधिकार सबैका लागि बराबर हुन्छ ।
उक्त संविधानमा फ्रान्सका राजा एउटा सार्वभौमसत्ता सम्पन्न राष्ट्रको केवल सेवक हो भन्ने कुरा उल्लेख गरिएका कारण फ्रान्स एउटा सार्वभौम स्वतन्त्र राष्ट्रको रूपमा रुपान्तरण हुन पुग्यो । क्रान्ति पछिको क्रान्तिकारी सरकारले भू–कर, व्यक्तिगत सम्पति माथिको कर, उद्योग तथा व्यापारका लागि लाइसेन्स आदि जस्ता कदम अगाडि सार्दै जनताका कामहरु अगाडि बढाउँदै लगे। यस क्रममा नै संविधान अन्तर्गत रहेका राजाले जनताका प्रतिनिधिहरु र तीनका कार्यक्रमहरूमा षड्यन्त्र गर्न थाले पछि लुई सोह्रौ राजालाई अन्ततः मृत्युदण्ड नै दिनु पर्यो ।