cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
अटोमन साम्राज्य
अटोमन साम्राज्य (دولت عليه عثمانيه Devlet-i ʿAlīye-i ʿO s mānīye, literally "The Sublime Ottoman State"; Modern Turkish: Osmanlı İmparatorluğu or Osmanlı Devleti; Empire ottoman) १४ र २० औ शताब्दि को सुरुवात सम्म दक्षिण पूर्वी युरोप,पश्चिम एसिया र  उत्तरी अफ्रिका को अधिकांश भाग मा अधिकार र नियन्त्रण गर्ने राज्य र खिलाफत थियो। अटोमन साम्राज्य आजको टर्की केन्द्रमा रहेको साम्राज्य थियो । अटोमनको राजधानी इस्तानबुल थियो जसलाई पूर्वी रोमन शासन अवधि(३९५–१४५३)मा कन्स्ट्यानिपोल भनिन्थ्यो । यो साम्राज्य सन् १२९९ को वरपरदेखि १९२२ सम्म कायम रह्यो । पहिलो विश्वयुद्धमा अटोमन साम्राज्य बेलायत र उसका सहयोगीहरूबाट पराजित भएको थियो । पहिलो विश्वयुद्धको समयमा अष्ट्रो हङ्गेरीको अटोमन साम्राज्य पतन हुँदा बेलायत, फ्रान्स आदिको जिम्मा जमानीमा रहेका पछि अटोमन साम्राज्यमा रहेका मुलुकहरू स्वतन्त्र भएका थिए ।
प्रथम विश्व युद्ध
२९ अक्टोबर १९१४ मा रसियाको कृष्ण सागर मा अनपेक्षित हमला गरेर अटोमन साम्राज्य प्रथम विश्व युद्धमा प्रवेश गर्यो। यो आक्रमण पछि रसियाका मित्र शक्ति, फ्रान्स र बेलायतले ओटोमन विरुद्ध युद्धको घोषणा गरे। युद्धको प्रारम्भिक समयमा अटोमनले धेरै लडाईहरूमा महत्त्वपूर्ण विजय हासिल गर्यो।
पोखरा महानगरपालिका
पोखरा नेपालको गण्डकी प्रदेश स्थित कास्की जिल्लामा रहेको महानगरपालिका हो। वि.सं. २०५२ माघ १८ गते उपमहानगरपालिका घोषित पोखरालाई सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते महानगरपालिका घोषणा गरेको हो।  यस महानगरपालिकाको क्षेत्रफल ४६४.२४ वर्ग कि. मी. रहेको छ भने कुल जनसङ्ख्या ४,१४,१४१ रहेको छ। महानगरपालिकाको केन्द्र साबिक पोखरा उपमहानगरपालिका कार्यालय नै रहेको छ। पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका, पोखरा उपमहानगरपालिका, लेखनाथ नगरपालिका, मौजा, चापाकोट, भदौरे तमागीको (३,९) वडाहरू, कास्कीकोट, माझठानाको (१,४,९) वडाहरू कालिकाको (१,५) वडाहरू र पुरन्चौर गाउँ विकास समिति मिलि कुल ३३ वटा वडामा विभाजित छ। पोखरा लेखनाथ महानगरपालिकाको पूर्वी सिमानामा मादी गाउँपालिका र रूपा गाउँपालिका, पश्चिममा अन्नपूर्ण गाउँपालिका, पर्वत र स्याङ्जा जिल्ला रहेको छ उत्तरी सिमानामा माछापुच्छ्रे गाउँपालिका र मादी गाउँपालिका तथा दक्षिणमा स्याङ्जा र तनहुँ जिल्ला रहेको छ।
पोखरा महानगरपालिका पोखरा उपत्यकामा अवस्थित नेपालको अत्यन्तै रमणीय स्थानको रूपमा परिचित छ। पोखरा सहर नेपालको ठूलो सहर हो। त्यसैले पोखरालाई नेपालको एक महत्त्वपूर्ण पर्यटकीय स्थलको रूपमा पनि लिने गरिन्छ। यहाँका महत्पूर्ण स्थानहरूमा फेवा ताल, महेन्द्र गुफा, पातले छाँगो, सराङकोट आदि पर्दछन्। यो सहर कास्की जिल्लाको जिल्ला सदरमुकामका साथै गण्डकी प्रदेशको पनि सदरमुकाम हो। पोखरा सहर नेपालको प्रमुख सहरमध्ये एक हो। पोखरा नेपालको प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्य स्थलमध्ये पर्दछ। देश अनि विदेशबाट हजारौँ पर्यटक पोखरा भ्रमण गर्न आउने गर्दछन्।
शाब्दिक अर्थ
नेपाली शब्द "पोखरी"बाट पोखरा भन्ने शब्दको निर्माण भएको हो। पोखरा भन्नाले ताल वा पोखरी निकटको वस्ती भन्ने बुझिन्छ।
भूगोल
पोखरा महानगरपालिका पोखरा उपत्यकाको उत्तर पूर्वी कुनोमा अवस्थित छ। धौलागिरि, अन्नपूर्ण र मनास्लु शृङ्खला, ८००० मिटर भन्दा अग्ला हिमालहरू पनि यहाँबाट देख्न सकिन्छ। फेवातालले पोखराको सौन्दर्य अझै बढाएको छ। पोखरा नेपालकै सबैभन्दा धेरै पानी पर्ने ठाउँ हो। यहाँका पाताले छाँगो, महेन्द्र गुफा र गुप्तेश्वर गुफा पनि पर्यटकीय स्थल हुन्। माछापुच्छ्रे हिमालको मनोरम दृष्य पनि पोखराबाट देखिन्छ। सराङ्कोट पनि पर्यटकीय गन्तव्य रूपमा रहेको छ जहाँबाट सूर्योदय तथा सूर्यास्तको मनोरम दृश्य अवलोकन गर्न सकिन्छ साथै फेवाताल, सेतो गुम्बा, अन्नपूर्ण हिमशृङ्खलाको मनोरम दृश्यपनि यहाँबाट गर्न सकिन्छ।
इतिहास
वर्तमान नेपाल एकीकरण हुनु अगाडि पोखरा कास्की राज्यअन्तर्गत थियो।   कुलमण्डल खाण हुँदै कुलमण्डल बिरबिक्रम भएका कास्की राज्यका राजाहरुले नै पाेखरालाई शहरीकरण तिर डाेर्याएका थिए ।  ऐतिहासिक कास्कीकोट उपत्यकाको उत्तरी छेउमा रहेको छ। पृथ्वी नारायण शाहका माहिला छोरा नायव बहादुर शाहको समयमा कास्कीकाे  पोखरा उपत्यका समेत वर्तमान नेपालमा मिलाईएको हो।
जनसङ्ख्या
पोखरा महानगरपालिकाको जनसङ्ख्या ४,१४,१४१ छ। ५ दशमलव ४६ प्रतिशत जनसङ्ख्या वृद्धि रहेको यहाँको वृद्धिदर अधिराज्यमै सर्वाधिकमध्ये पर्छ। सन् २०११ को तथ्याङ्कअनुसार यहाँ बाहुन २२ दशमलव ८३ प्रतिशत, गुरुङ २१ दशमलव ६२ प्रतिशत, मगर ८ दशमलव २० प्रतिशत, क्षेत्री १५ दशमलव ३५, दलित ८ दशमलव ७१ प्रतिशत रहेको छ। यहाँ नेवार, मुसलमान, तामाङ, थकाली आदि जनजाति बस्छन्। परम्परागत पेसा व्यवसायका अलावा बाहिर काम गरेर आएका मानिस र लाहुरेको बसोबास बढी भएको पोखरालाई नेपालकै महङ्गो सहर पनि भनिन्छ।
पर्यटकीय स्थलहरू
पोखरा तथा लेखनाथको मुख्य व्यवसाय पर्यटन हो। पोखरा महानगरपालिकामा विन्ध्यवासिनी मन्दिर, धर्मशाला, बुद्धविहार, मैत्री चैत्य तथा राधाकृष्ण मन्दिर, भद्रकाली मन्दिर, शोभा भगवती मन्दिर, सिद्धेश्वर महादेव, पुष्करेश्वर शिव मन्दिर, राम मन्दिर, केदारेश्वर मन्दिर, शिवहरि मन्दिर तथा नमोबौद्ध गुम्बा आदि ऐतिहासिक तथा धार्मिक पर्यटकीय स्थलहरू रहेका छन् भने सेती नदीको गल्छी, चमेरे गुफा, पाताले छाँगो, महेन्द्र गुफा, गुप्तेश्वर गुफा आदि यहाँका प्राकृतिक पर्यटकीय स्थलहरू हुन्। यहाँका रमणीय तालहरू र सेतीगण्डकी हिमाली छायाँ तथा झरनाहरू प्रमुख पर्यटकीय आकर्षण हुन्। फेवातालमा पर्ने माछापुच्छ्रे हिमालको छाँया तथा बेगनासमा गरिने डुङ्गा सयर बिर्सिनसक्नुका छन्। साथै अन्नपूर्ण पदमार्ग पनि यहीबाट शुरू हुन्छ।
शिक्षा तथा स्वास्थ्य
साथ-साथै पोखरा उपत्यका पश्चिम नेपालको प्रमुख शिक्षा तथा स्वास्थ्य केन्द्र पनि हो। नेपालकै प्रख्यात पृथ्वी नारायण क्याम्पस, जनप्रिय क्याम्पस, पोखरा विश्वविद्यालय, पोखरा चिसाखोला वेद विद्याश्रम तथा अन्य क्यापस तथा विद्यालय रहेको पोखरामा पोखरा क्षेत्रीय अस्पताल, मणिपाल शिक्षण अस्पताल सहित थुप्रै स्वास्थ्यसंस्था रहेका छन्।
राजमार्ग
पोखरा उपत्यका पूर्वमा पृथ्वी राजमार्गका माध्यमले मध्य पहाडी क्षेत्र, काठमाडौँ उपत्यका मध्य दक्षीणको चितवन जिल्ला तथा पूर्व-पश्चिम राजमार्ग नेपालको तराइसँग जोडिएको छ भने सिद्धार्थ राजमार्गले पोखरालाई पश्चिम तराई, र केही पहाडी जिल्लासँग तथा धौलागिरी राजमार्गले पश्चिम-उत्तरी पहाडी र हिमाली क्षेत्रसँग जोडेका छन्।
नदी तथा तालहरू
पोखरा उपत्यका जलस्रोतमा धनी छ। यसका मुख्य ताल तथा नदीहरू यस प्रकार छन्:
सञ्चार
वि.सं २०४६ को दशकसम्म नेपालमा सञ्चार माध्यम र सञ्चार निकै सीमित थियो। तथापि, त्यसपछिका दशकमा छापा, रेडियो र टेलिभिजनमा निजी सञ्चार माध्यमहरूको वृद्धि भएको थियो। पोखरा उपत्यकामा निजी स्वामित्वमा रहेका १९ वटा स्थानीय एफएम स्टेसन छन्। काठमाडौँ थप ४ वटा एफएम स्टेसनहरूका पोखरामा आफ्नो क्षेत्रीय प्रसारण स्टेसनहरू रहेका छन्। यहाँ ६ वटा सामुदायिक रेडियो स्टेसन र पाँचवटा टेलिभिजन स्टेसन छन्।
नेपाली भाषाका लगभग १४ वटा राष्ट्रिय दैनिक पत्रिकाहरू यस सहरबाट प्रकाशित हुन्छन्।अन्य विभिन्न साप्ताहिक तथा मासिक समाचार पत्रिकाहरू पनि प्रकाशित छन्।   काठमाडौँमा प्रकाशित सबै प्रमुख राष्ट्रिय पत्रपत्रिकाले पोखरामा वितरण गरेका छन्। पोखराबाट पनि थुप्रै अनलाइन समाचार वेबसाइटहरू पनि सञ्चालित छन्। लोकप्रिय प्रविधिमा आधारित वेब-पत्रिका टेनसंसार पनि पोखरामा सुरु भएको थियो।
द र्यान्च (उपन्यास)
द र्यान्च अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
पोखरा महानगरपालिका
सञ्चार
पोखरामा नेपाल टेलिकम, स्मार्ट टेलिकम र एनसेलको ४जी नेटवर्क सञ्चालित छन्। नेपाल टेलिकमले वाई–म्याक्स प्रविधिको प्रयोग गरी वाई–फाई हटस्पट यहाँ २०७० सालबाट सुरु गरेको थियो। प्रयोगकर्तामा आधारित इन्टरनेट विभिन्न निजी इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरूद्वारा प्रदान गरिन्छ।
नगर प्रशासन
नगरपालिकाको पहिलो प्रमुख शिवबहादुर थापा (२०१६-२०१८) तथा उपप्रमुखहरू भक्तबहादुर भट्टराई, टीकाराम बराल र प्रेमराज पराजुली हुनुहुन्थ्यो। देशमा बहुदलीय प्रणाली पुनःस्थापनापछि भोला थापा (२०४९-२०५३) प्रमुख, नरेशशङ्कर पालिखे उपप्रमुख, कृष्णबहादुर थापा (२०५४-२०५९) प्रमुख तथा क्या. मानबहादुर गुरुङ उपप्रमुख भए। त्यसपछि हर्कबहादुर गुरुङ प्रमुख तथा गणेशबहादुर भट्टराई उपप्रमुखमा मनोनित भए।
सिपापोखरे
सिपापोखरे नेपालको बागमती अञ्चलको सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। सिपापोखरे गाविस जिल्लाको दक्षिणी इलाकामा पर्दछ। जिल्ला सदरमुकामबाट पाँच कोष दुरी टाढा पर्ने यस गाविसको कुल क्षेत्रफल १०.४६ वर्ग किलोमिटर छ। यस गाविसको पूर्वमा भोटसिपा गाविस पश्चिममा बाडेगाउँ गाविस उत्तरमा कुन्चोक गाविस र दक्षिणमा भीमटार गाविस पर्दछ। भोटसिपा थुम अन्तर्गत पर्ने यस गाविसमा उष्ण तथा औसत हावापानी पाइन्छ। यस गाविसमा ब्राम्हण जातिको बाहुल्यता छ। गाविसका अधिकांश मानिसहरू कृषिमा निर्भर भएता पनि अन्य मानिसहरू नोकरी तथा अन्य पेशामा आवद्ध छन्। यस गाविसको प्रमुख कृषि बालीमा धान गहु मकै तथा व्यावसायीक तरकारी पर्दछ। जिल्ला निर्वाचन क्षेत्र नम्बर दुई अन्तर्गत पर्ने यस गाविसको वि।सं। २०५८ सालमा कुल जनसङ्ख्या ४३४५ घरपरिवार संख्या ८१९ र साक्षरता दर ३५ थियो।
एकतारे
एकतारे एक प्रकारको तारवाद्य बाजा हो । यो बाजा सन्त र जोगीबाबाहरूको प्रिय बाजा हो । एउटा मात्र तार हुने भएकाले यो बाजाको नाम एकतारे रहन गएको हो । यसलाई औंलाले बजाइन्छ । यो बाजा एउटा मात्र तारलाई दुई हातसम्मको डन्डामा तुम्बा (पेट झन्डै गोलाकार भई फुकेको र घाँटीचाहिँ सानो हुने एक प्रकारको लौका वा यस्तै आकारको भाँडो) जोडी बनाइन्छ । तुम्बालाई छालाले मोरिएको हुन्छ । यसको तार मिलाउन टुप्पामा काठको चुकुल जडिएको हुन्छ ।
थोप्ले डिकुरेभ्याकुर
थोप्ले डिकुरेभ्याकुर (Elachura formosa) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
प्रतापसिंह शाह
प्रारम्भिक जीवन
युवराज प्रतापसिंह शाहलाई शिक्षादिक्षा दिन भनी श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहले पं वज्रनाथ पौडेललाई  काममा खटाएका थिए। पं वज्रनाथ पौडेल एक आज्ञाकारी विद्धान हुनाले युवराज प्रतापसिंहको शाहको रुचि जता लाग्यो उतै ध्यान दिनु राजकाजका गुरुजीका कर्तव्य सम्झन्थे।
राज्यकाल
यिनको समयमा भुवनेश्वर, कविलासी, विजयपुर, तनहुँ, सुमेस्वर जस्ता ठाउँहरू नेपाल राष्ट्रमा गाभिएका थिए । वि.सं. १८३२ मा नेपाल-तिब्बत व्यापारमा वृद्धि गरे । २ वर्ष १० महिना करिब ३ वर्षको छोटो शासन अवधि बित्न नपाउँदै यिनको देहान्त भयो । यिनले सोच-विचार नै नगरी गद्दी ताक्ने आरोपमा भाइ बहादुर शाह र काका दलमर्दन शाहलाई नजरबन्द राखे । बहादुर शाहलाई विश्वास गर्न नसक्नु यिनको ठूलो भूल थियो । पृथ्वी नारायण शाहको देहान्तपछि नेपालका राजा भएका थिए तर दुई वर्ष तीन महिनामा नै यिनको देहान्त भएपछि यिनका छोरा रण बहादुर शाहलाई राजा बनाई रानी राजेन्द्र लक्ष्मी र राजकुमार बहादुर शाहले नायब भई राज्य सञ्चालन गरेका थिए।
मृत्यु
उनको रक्तस्रावले गर्दा १८३४ मङ्सिर महिनामा मृत्यु भयो। उनको लास सँगै आठओटी केटीहरू सती गए। प्रतापसिंह शाहको क्रियाकाज दलजित शाहले गरे, गर्नुपर्ने बहादुर शाहले थियो, तर पाएनन् ।
केवलपुर
केवलपुर धादिङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। पुर्वमा जीवनपुर गा वि स पश्चिममा गोगनपानी गा वि स दक्षिणमा थाक्रे गा वि स र उत्तरमा नुवाकोट जिल्लाको कुमरी गा वि स यस केवलपुर गा वि स का चार सिमानाहरू हुन् । यस गा वि सको पण्डितपौवामा एकमात्र ज्योति उच्चमाध्यमिक विद्यालय रहेको छ ।
लाप्राक
लाप्राक गोर्खा जिल्लामा पर्ने एउटा गाउँ विकास समिति हो।
बेगूसराय जिल्ला
बेगूसराय जिल्ला भारतको बिहार प्रान्तको मुंगेर प्रमण्डल अंतर्गत एक शहर तथा जिल्ला हो।
इराकका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
सन् २०१४ सम्ममा इराकका ४ वटा सम्पदालाई संयुक्त राष्ट्र शैक्षिक, वैज्ञानिक एवं सांस्कृतिक सङ्गठन (युनेस्को)द्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्रमा मान्यता प्रदान गरिएको छ ।
विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
युनेस्कोद्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषित गरिएको इराकका सांस्‍कृतिक र प्राकृतिक स्थलहरूको सूची:
{{Legend|#FFE6BD|† खतरापूर्ण सम्पदा|outline=silver}}
भैरवबहादुर थापा
भैरवबहादुर थापा (वि सं १९८९-) वरिष्ठ नृत्यनिर्देशक हुन्। उनको जन्म १९८९ साल फागुन ६ गते काठमाडौंमा भएको हो। २०१० सालदेखि नृत्य-निर्देशन गर्न थालेका हुन्। उनले २०१८ सालमा लोकसेवा आयोगबाट परीक्षा उत्तीर्ण गरी सांस्कृतिक संस्थानमा नृत्य-निर्देशक पदमा रही सेवा गर्न थालेका हुन्। सांस्कृतिक संस्थानबाट अवकाश लिएपछि उनले भैरव नृत्य दल खोली नृत्य-निर्देशनको कामलाई निरन्तरता दिए। उनीबाट नृत्य प्रशिक्षण लिएका सयौं कलाकार नेपाली कला क्षेत्रमा स्थापित छन्।
सितार
सितार एक किसिमको तारवाद्य यन्त्र हो ।
ग्र्यानी ड्यान
ग्र्यानी ड्यान अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
ल्हो
ल्हो गोर्खा जिल्लामा पर्ने एउटा गाउँ विकास समिति हो।
गोकुलप्रसाद बास्कोटा
प्रतिनिधि सभा २०७९
प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९मा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)का उम्मेदवार गोकुल प्रसाद बास्कोटा काभ्रेपलाञ्चोक प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन क्षेत्र नं २ बाट ४५३४५मत प्राप्त गरि प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी भएका छन्। उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवार शिवप्रसाद हुमागाईंले ३९४८२मत प्राप्त गरेका थिए।
कैलोकण्ठे डिकुरेभ्याकुर
कैलोकण्ठे डिकुरेभ्याकुर नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
जनसाङ्ख्यिकीय संक्रमण
जनसाङ्ख्यिकीय संक्रमण (Demographic Transition) समय र विकासको क्रमसंगै जनसाङ्ख्यिक तत्वहरू (जन्म र मृत्यु)मा पनि परिवर्तन हुँदै जादा जनसङ्ख्या बृद्धिदर एउटा अवस्थाबाट अर्को अबस्थामा परिवर्तन हुँदै जाने अबस्था लाई जनसाङ्ख्यिकीय संक्रमण भनिन्छ।
लिप अफ फेथ (उपन्यास)
लिप अफ फेथ अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
कन्फुसियस
कन्फुसियस (इ.पू.५५१-४७९) चीनका महान विचारक तथा दार्शनिक थिए।
जुनबेला नेपालमा भगवान गौतम बुद्ध धर्मको बारेमा नयाँ विचार खोजी गरिरहेका थिए त्यसैताका चीनमा पनि एक धार्मिक सुधारकको जन्म भयो जसको नाम कन्फुसियस थियो। त्यस समय चीनमा चाऊ वंशको शासन चलिरहेको थियो। चाऊ शासकहरू कमजोर भएकाले त्यसबेला चीनमा विभिन्न राज्यहरू बढेका थिए जुन आपसमा लडाई झगडा गरिरहन्थे। सदा दिनको लडाई झगडाबाट चिनियाँ जनताले ठूलो कष्ट झमेला झेल्नुपरेको थियो। यसैबेला चीनबासीलाई नैतिकताको पाठ पढाउन महात्मा कन्फुसियसको जन्म भयो। यिनको जन्म जिसस क्राइस्टको जन्मको करीब ५० वर्ष पहले चीनको सानतुङ्ग प्रदेशमा भएको थियो। यिनको वाल्यकालको नाम कुङ फू च्चू थियो। उनको ज्ञानको आकांक्षा असीम थियो। तर वाल्यकालमा नै पिताको मृत्यु भएका कार ज्ञान आर्जन गर्न यिनलाई एकदमै कठीन परेको थियो। १७ वर्षको उमेरमा यिनले एउटा सरकारी नोकरी पाएका थिए तर आफूमा भएको ज्ञान तथा दर्शनको कारण यिनी यो नोकरीमा धेरै समय रमाउन सकेनन्। यिनले यो नोकरी छोडेर शिक्षण कार्यमा लागे। घरमैं विद्यालय खोलेर विद्यार्थीहरूलाई पढाउन थाले। यिनले मुख्यगरी इतिहास काव्य र नीतिशास्त्रको शिक्षा दिन्थे। यिनले काव्य इतिहास संगीत र नीतिशास्त्रमा पुस्तकहरू पनि लेखेका थिए।
५३ वर्षको उमेरमा यिनी राज्यमा एक शहरको शासनकर्ता तथा पछाडी मन्त्री पदमा नियुक्त भए। मन्त्री भएपछि यिनले अपराधीलाई दण्ड दिनुको सट्टा उसको चरित्र सुधार गर्ने तर्फ जोड दिए। कन्फुशियसले आफ्ना शिष्यहरूलाई सत्य, प्रेम र न्यायको सन्देश दिए। यिनी सदाचारमा अधिक जोड दिन्थे। र मानिसलाई विनयी, परोपकारी, र और चरित्रवान बन्ने प्रेरणा दिन्थे। अग्रज तथा बृद्धहरूलाई आदर-सम्मान गर्न सिकाउँथे। उनी भन्थे अरूलाई त्यस्तो व्यवहार नगर जुन तिमी आफूलाई गर्न सक्दैनौ।
चीनका महान दार्शनिक र विचारक कंफ्यूशियस (confucius)को जन्म ५५१ ईसा पूर्व चीनको पूर्वी प्रांत शानडोंग (शान तुंग)को क्यूफू (छ्वी फु) शहरमा भएको थियो। भारतमा त्यस बेला भगवान महावीर शाक्यमुनी बुद्धको विचारको प्रभाव थियो । महावीर जस्तै कंफ्यूशियसले राजनीतिमा चाख देखाएका थिए। कंफ्यूशियसलाई एक राजनीतिज्ञ विचारक भन्दा धेरै एक धार्मिक विचारक पनि मानिन्छ । ओशो रजनीश भन्थे कि कंफ्यूशियसको नीतिवादी विचार धेरै प्रभावी सिद्ध भयो। समयको केहि अन्तरमा कंफ्यूशियस- लाओत्से तुंग, सुकरात, महावीर र शाक्मुनी बुद्धको समकालीन थिए। कंफ्यूशियसले यसै समयमा जन्म लिए जबकि चीनको शक्ति कमजोर भएको थियो र त्यस समय कमजोर झोऊ राजवंशको आधिपत्य थियो । त्यस बखतमा कंफ्यूशियसको दार्शनिक विचारहरूको साथ नै उनको राजनीतिक र नैतिक विचारहरूले चीनमा मान्छेहरूमा राम्रो प्रभाव पार्यो । यसै अनुसार केहि समय राजनीतिमा पनि बिताए । वास्तवमा कंफ्यूशियस एक सुधारक थिए । कंफ्यूशियसको विचारलाई अहिले विभिन्न सञ्चार सम्बन्धि तालीमहरूमा पनि प्रयोग गरिन्छ । उनी भन्थे जे कुरा सुन्छु त्यसलाई बिर्सन्छु केवल २० प्रतिशत सम्झन्छु । जब देख्छु सम्झन्छु ४० प्रतिशत मात्रै सफल हुन्छु जब अभ्यासमा लाग्छु ८० प्रतिशत सफल हुन्छु । कंफ्यूशियसले स्व:अनुशासन, राम्रो जीवनचर्या र परिवारमा समानजस्यतामा जोर दिएकाथिए। उन्को शिक्षाहरूको आज पनि चीनमा केहिले पालन गर्छन । यि दार्शनिकको नामले चीनको सरकार एक शान्ति पुरस्कार पनि प्रदान गर्छन । कंफ्यूशियसको शहरमा आज भोली पनि उनको स्मारक, मन्दिर र भवन समेत कैयौँ घरहरू छन् । यिनि चीनको सांस्कृतिक धरोहर हुन, जसलाई यूनेस्कोले विश्व धरोहरको लिस्टमा समावेस गरेकोछ ।
कन्फुसियस धर्म प्रचारक नभै एक सुधारक थिए। यिनले इश्वरको बारेमा कहिल्यै कुनै उपदेश दिएको पाइँदैन। तर पछि गएर मानिसहरूले उनलाई नै धर्मगुरु मान्न थाले। यिनको मृत्यू इशापूर्व ४८० मा भयो। कन्फुसियसको समाज सुधारक उपदेशका कारण चिनीयाँ समाजमा एक स्थिरता आयो। यिनको दर्शन शास्त्र आज पनि चिनियाँ शिक्षामा पथ प्रदर्शक बनेको छ।
बैतडेली भाषा
बैतडी जिल्ला मा बोलिने स्थानीय भाषालाई बैतडेलि भाषा भनिन्छ । यो भाषा नेपाली (खस ) भाषाभन्दा फरक रहेको पाइन्छ । यहाँका स्थानिय बासिन्दाहरू एक आपसमा कुरा गर्दा आप्नै भाषा बोल्ने गर्दछन् । यहाँ स्थानिय रूपमा प्रयोगमा आउने केही शब्दहरू सङ्कलन गरी त्यसको नेपालिमा अर्थ लगाइएको छ ।नेपालको इतिहास हेर्ने हो भने नेपाली भाषा यस भाषाबाट साभार भएको हो।यो भाषा लाई सुदुरपश्चिमका ९ वटा जिल्ला अनि रुकुम जस्ता पश्चिम जिल्ला मा पनि बोलिन्छ।
यो भाषाको उत्पत्ति
बैतडेलि भाषाको उत्पत्तिको कुन समयदेखि भएको हो त्यसको  कुनै ठोस  प्रमाण नभएपनी परपुर्वकालदेखिनै बोलिदै आएको मानिन्छ । बैतडी जिल्ला भारत सँग जोडिएको हुदा भारतको कुमाउँ, गढवाल तिरको कुमाउनी भाषासँग मिल्दोजुल्दोरहेको छ ।इतिहास हेर्ने हो भने यो भाषा पहिले नेपाल भरि नै बोलिने बिस्वास गरिन्छ र यसलाई परिवर्तन गरी नेपाली बनाइएको उल्लेख गरिएको छ।
ईश्वरबल्लभ
ईश्वरबल्लभ (वि.सं. १९९४ - वि.सं. २०६४) नेपाली साहित्यकार हुन् । उनलाई नेपाली साहित्यको आयामेली अभियानका प्रवर्तकमध्ये एक भनिन्छ। बैरागी काँइला र इन्द्रबहादुर राई सहित उनलाई तेस्रो आयाम साहित्यिक अभियान का प्रवर्तक मानिन्छ। उनले वि.सं. २०२९ सालमा मदन पुरस्कार पाएका थिए ।
जीवनी
ईश्वरबल्लभ (भट्टराई) वि.सं. १९९४ साल असार २८ गते मंगलबार काठमाडौको जैसीदेवलमा पं. मुरलीधर भट्टराई र राममाया का जेठा छोराका रूपमा जन्मिएका ईश्वर पछि ईश्वरवल्लभ का रूपमा प्रख्यात भए । मुरलीधर प्रसिद्ध पुराणवाचक र राणाविरोधी क्रान्तिकारी पण्डित थिए। उनले गोरखाबाट काठमाडौँ आई नेवार जातकी राममायासँग विवाह गरेका थिए। ईश्वरबल्लभका भाइ विश्वबल्लभ पनि गीतकार र सङ्गीतकार हुन्। ईश्वरबल्लभ जन्मिएको २ वर्षपछि उनका बाबुलाई पुराण सुनाउँदा-सुनाउँदै प्रजातन्त्रको कुरा गरेको आरोपमा राणाहरूले झ्यालखानामा हाले। त्यसैले उनलाई सानै उमेरमा आमाले पढ्न-लेख्न सिकाएकी थिइन्।
ईश्वरबल्लभ दरबार हाइस्कुलमा पढ्दथे र स्कूलबाट फर्कदा बाबुलाई भेट्न झ्यालखानामा जान्थे र फर्कदा बाबुले दिएको नुन र चामलको पोको बोकेर घर फर्कन्थे। उनको कपाल सानै उमेरमा फुलेकोले उनलाई देख्ने मानिसहरू दङ्ग परेर हेर्दथे । उनी १० वर्षका भएपछि बाबु झ्यालखानाबाट छुटे। उनी स्कूलमा पढिरहेकै बखत उनकी आमाको मृत्यु भयो। त्यसपछि विरक्त भएर उनी भारतको इलाहावाद पुगे र त्यहीबाट म्याट्रिक परीक्षा उत्तीर्ण गरे। उनकै आग्रह मानेर ईश्वरबल्लभ सर्लाहीको मलङ्गवामा आए र महिनाको ४० रूपिया तलब लिएर त्यहाँको विद्यालयमा पढाउन थाले। त्यहाँ पढाउँदा-पढाउँदै उनले इलाहावाद बोर्डबाट प्राइभेट स्नातक उत्तीर्ण गरे।
सर्लाही बसेको डेढ वर्षपछि उनी घुम्दै दार्जिलिङ पुगे। उनले त्यहाँ उपन्यासकार रूपनारायण सिंहको विशाल शवयात्रा देखे। साहित्यकारको त्यत्रो मान्यता देखेर उनी छक्कै परे। उनलाई त्यही बस्न मन लाग्यो। नभन्दै उनले त्यहाँको टर्नबुल हाइस्कूलमा पढाउने मौका पाए। त्यतिबेला उनी विद्यार्थीहरूलाई ट्युसन पनि पढाउँथे। आफैले ट्युसन पढाएकी कमला क्षेत्रीसँग उनको मन मिल्यो र उनले वि.सं. २०१६ सालमा कमलासँग विवाह गरेर त्यसपछि उनी रेडियो खर्साङमा उद्घोषणको काम गर्न थाले। केही समयपछि त्यो जागीर छुट्यो। उनले पसल थापे। जीविकाका लागि उनले ठेक्कापट्टा पनि गरे। वि.सं. २०२७ सालमा उनी सह-परिवार काठमाडौ फर्किए।
लेखन तथा काव्यप्रवृत्ति
ईश्वरबल्लभ सानैदेखि गीत र कविताहरू लेख्थे। उनको पहिलो कविता वि.सं. २०१२ सालमा दार्जिलिङबाट पारसमणि प्रधानले निकाल्ने 'भारती' पत्रिकामा छापियो। 'मेरो आमाले आत्महत्या गरेको देश' उनको प्रसिद्ध कविता हो। ईश्वरबल्लभ सम्पादक पनि थिए। उनले 'टुकी', 'प्रज्ञा', फूलपातपत्कर' र 'तेस्रो आयाम' नामक पत्रिकाहरूको सम्पादन गरेका थिए। 'आगो का फुलहरू हुन ,आगो का फुलहरू होइनन' जस्ता प्रख्यात कृति का रचनाकार वल्लभले नेपाली भाषा-साहित्यको सेवा गरेवापत मदन पुरस्कार, साझा पुरस्कार, रत्नश्री स्वर्णपदक, मुक्ति पुरस्कार, व्यथित सिन्धु पुरस्कार र प्रेस काउन्सिल पुरस्कार पाएका थिए।
बिक्रम संवत २०१२ सालको भारतीमा प्रकाशित " म के हुँ " शीर्षक कविताका माध्यमबाट आफ्नो कवितायात्रा प्रारम्भ गरेका ईश्वरबल्लभका " आगोका फूलहरू हुन् आगोका फूलहरू होइनन् ", एउटा शहरको किनारमा, समान्तर, कस्मै देवाय, धूवाँको जंगल जस्ता कविता संग्रहहरू प्रकाशित छन् ! यिनले आफ्नो कवित्व मूलत प्रगीतात्मक संरचनामा केन्द्रित गरेका छन् !
प्रारम्भमा स्वच्छन्दतावादी प्रवृत्तिका कविता लेख्ने कवि आयमेली आन्दोलनको स्थापनापछि त्यसकै मान्यता अनुरुप जीवनलाई परम्पराभन्दा भिन्न ढङ्गले वौद्धिक व्याख्या गर्न र अमूर्तताभित्र वस्तुत र सम्पूर्णताको खोजीलाई कवितात्मक प्रस्तुति गर्न उघट देखिन्छन् ! युगीन जन-जीवनका संकीर्णताको घेरा नाघी विशालताको आत्मसात् गर्दै जीवनका जटिलता, विवशता, बाध्यता, बिषमता, अस्तव्यस्तता आदिको अभिव्यञ्जना गर्ने यिनका कवितामा अस्तित्ववादी जीवनवादी र आशावादी चिन्तनको प्रस्तुति पाइन्छ ! यिनका कवितामा सब र विषयमा परिस्थितिका बीचबाट गुज्रिएको मानवजीवनलाई विविध कोणबाट चित्रण गर्दै मानवीय सोचाईका बीचको बिषमताको मार्मिक अभिव्यञ्जना गरिएको छ ! युगीन बिषमता, अस्तव्यस्तता र जर्जरतालाई यिनले संवेदनशीलतापूर्वक प्रतीकात्मक, प्रफावशाली र बौद्धिक ढङ्गले प्रस्तुत गरेका छन् !
ईश्वरवल्लभका कवितामा इतिहास, पुराण, दन्त्यकथा आदिबाट ताक्षणिकता वहन गर्ने खालका आघबिम्ब र प्रतीक तथा चित्रात्मक, अमूर्त, किलिष्ट, दुर्बोध्य, विचलनयुक्त, भाषिकविन्यास पाइन्छ ! वौद्धिक र प्रतीकात्मक अभिव्यक्ति तथा कतिपय कृत्रिम शिल्पसज्जाका कारण यिनका कतिपय कविता दुर्बोधसमेत बन्न पुगेका छन् ! यति हुँदाहुँतै पनि आनुप्रासिक संयोजन, रुनरावृत्तीय भाषिकविन्यास वा समान्तरताको बहुप्रयोग कारण मुक्तछन्दमा संरचित यिनका गद्यकविताहरू अन्त लयात्मक र अन्त सांगीतिक गुणले अनुप्राणित छन् !
निधन
ईश्वरबल्लभ उच्च रक्तचाप र मधुमेहका रोगी थिए। ७० वर्षका उमेरमा हृदयघातको उपचार गर्दागर्दै २०६४ साल चैत ९ गते शनिवार अस्पतालमै उनको निधन भयो।
अर्ना
अर्ना (वैज्ञानिक नाम: Bubalus arnee) बोभिडेई (Bovidae) परिवार अन्तर्गत पर्ने लोपोन्मुख जंगली जनावर तथा घरपालुवा भैंसीको पूर्वज हो। यो जंगली बोभिड (bovid) जाती दोस्रो ठूलो जनावर हो, जुन गौरीगाई भन्दा केवल थोरै सानो हुन्छ। अर्ना अहिले (पश्चिम देखि पूर्व तिर) नेपाल, भारत, भूटान, म्यानमार र थाइल्याण्डमा बचेका छन। अर्ना पाकिस्तान, बङ्गलादेश, लाओस र भियतनाम लगायतका देशबाट चाही विलुप्त भईसके। अर्ना उत्तरी अस्ट्रेलियामा पनि पाइन्छन्।
घरपालुवा भैसीको पूर्वजमानिने अर्नालाई भैंसीको हुलमा मिसाईदियो भने चिन्न निक्कै गाह्रो हुन्छ। उस्तै रङ, उस्तै शारीरिक बनोट र कराउँदाको आवाजपनि उस्तै हुन्छ। त्यतिहुदा हुदै पनि यी दुईमा केहि भिन्नता छन्। अर्नाको कानको रौं र घुडाको घेरा सेता हुन्छन्। आँखीभौं पनि केहि सेतो र खैरो हुन्छ।
आई यु सि एन(IUCN)ले अर्नालाई यसको खतरामा परेका प्रजातिको रातो सुची(Red List of Threatened Species)मा सुचीकृत गरेको छ। अहिले विश्वमा अर्नाको कुल संख्या ४,००० भन्दा कम छ, जसमा परीपक्व अर्नाको संख्या २,५०० भन्दा कम रहेको अनुमान गरीएको छ।
शारीरिक विशेषता
अर्नाको तौल ७०० देखि १२०० किलोग्राम सम्म हुन्छ। यसको उचाई १५० देखि १९० सेन्टिमिटर सम्म हुन्छ। खरानी खैरो देखि कालो छाला हुने र घाँटी,मुख, आँखा, कान र खुट्टामा सेता धर्का हुन्छन् ।
वासस्थान
अर्ना ओसिलो घाँसे मैदान,धापिलो क्षेत्र र बाक्लो वनस्पति भएको बाढी गइरहने समतल भू-भाग वा उपत्यकामा बस्छ ।
संख्या तथा संरक्षण स्थिति
नेपालमा अर्नाको संख्या
अर्ना सम्बन्धी कसुर
अर्ना मार्ने वा घाइते बनाउनेलाई बढिमा एकदेखि १० वर्षसम्म कैद वा ५० देखि ७५ हजार रूपैयाँसम्म जरिमाना वा दुवै सजाय हुने व्यवस्था छ।
लेक्सी मारिया
लेक्सी मारिया एक अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री, कमोत्तेजक मोडेल तथा स्ट्रिपर हुन ।
सिसवनिवडहरा
पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, कोशी अञ्चलको मोरङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति थियो। २०५८ को जनगणना अनुसार, यहाँ ७३३ घरधुरी रहेको थियो भने यहाँँको जनसङ्ख्या ३९७८ रहेको थियो।
झिङ्गे माछा
झिङ्गे माछा नेफ्रोपिडा वा होमारिडा परिवारमा पर्ने समुन्द्री जीव हो। यिनिहरू मुख्यतया समुन्द्रको पिंधमा रहेका दरार तथा दुलोहरूमा बस्ने गर्छन। यिनिहरूको मांसपेशिय पुच्छर भएको लामो शरीर हुन्छ तथा अगाडि गंगटाको जस्तो पञ्जा सहित पाँच जोडी खुट्टा हुन्छन।
जिमा
नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, मुगु जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
द किस (उपन्यास)
द किस अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
यार्ग
गाईको दुधबाट बनाईने बिषेश प्रकारको चीज | यसको उत्पत्ति ब्रिटेनको कर्नवाल(cornwall) क्षेत्रलाई मानिन्छ|यसको तयारीमा सिस्नोको पात प्रयोगले पौष्टिकतामा बृद्दि गरेकोविश्वास गरिन्छ|
शिक्षक
अध्ययन गर्ने बिधार्थी अनि अध्यापन गर्ने शिक्षक को बिचमा एउटा शैक्षिक वातावरण हुन्छ। शिक्षकले आफुले हासिल गरेको शिक्षा स्कुल, कलेज या औपचरिक, अनौपचारिक, या अन्य माध्यमबाट लक्षित बर्गमा ज्ञान बाड्दछन।
मुरालिँडे डिकुरेभ्याकुर
मुरालिँडे डिकुरेभ्याकुर नोएपिजिडे परिवारमा पर्ने एक प्रकारको चराको प्रजाति हो । यो चरा नेपाललगायत दक्षिणी तथा पूर्वी एसियामा पाइन्छ ।
हार्मोनियम
हार्मोनियम एक प्रकारको सुर बाजा हो।हार्मोनियम शास्त्रीय संगीतका लागि महत्त्वपूर्ण बाजाहरू मध्ये एक हो।
ठाकुरप्रसाद ज्ञवाली
करिअर
उनले प्रहरी प्रधान कार्यालयको कर्मचारी प्रशासन शाखासहित बाजुरा, रुकुम, दाङ, बारा र झापा जिल्लाको नेतृत्व गरे । प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक (एसएसपी) मा बढुवा भएपछि ज्ञवालीले केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी) सहित प्रहरी महानिरीक्षकको सचिवालय र नेपालगञ्ज तालिम केन्द्रमा काम गरे । संयुक्त राष्ट्र संघबाट शान्ति स्थापनार्थ उनी एकपटक एफपीयू (यूएन फम्ड पुलिस युनिट) र दुईपटक अनपोल मिसनमा सहभागी भएका छन् । उनी संयुक्त राष्ट्र संघको कोसोभो मिसन (UNMIK, 2000), पुर्वी टिमोर मिसन (UNAMET, 2007) र पुलिस युनिट मिसन (Haiti, 2014)मा पनि सहभागी थिए। उनले लागू औषध नियन्त्रण तथा संगठित अपराध अनुसन्धानको क्षेत्रमा पनि अनुभव हासिल गरेका छन्।
सिम्पालकाभ्रे
सिम्पालकाभ्रे नेपालको बागमती अञ्चलको सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। सिम्पालकाभ्रे गाविस जिल्लाको मध्य भागमा पर्दछ। यस गाविस जिल्ला सदरमुकामबाट ३ कोष दुरी टाढा छ भने यस गाविको कुल क्षेत्रफल १८.२५ वर्ग किलोमिटर छ। सिम्पालकाभ्रेको पूर्वमा स्याउले गाविस पश्चिममा नवलपुर गाविस ज्यामिरे गाविस तथा लागर्चे गाविस उत्तरमा भोटेनाम्लाङ गाविस सेलाङ गाविस र दक्षिणमा नवलपुर तथा कुन्चोक गाविसहरू पर्दछन्। नवलपुर थुम अन्तर्गत पर्ने यस गाविसमा औसत हावापानी पाइन्छ। तामाङ तथा मगर जातिको बाहुल्यता भएको यस गाविसका अधिकांश मानिसहरू कृषिमा व्यस्थ हुन्छन्। गाविसको प्रमुख कृषिबालीमा धान गहुँ तथा मकै पर्दछ्। जिल्ला निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ अन्तर्गत पर्ने यस गाविसको वि।सं। २०५८ सालमा साक्षरता दर ३६ घरपरिवार सङ्ख्या ५९३ र कुल जनसङ्ख्या २८९६ थियो।
द कटेज (उपन्यास)
द कटेज अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
सान्तियागो
सान्टियागो (Santiago, ) चिलीको राजधानी तथा सबैभन्दा ठूलो शहर हो । सान्टियागो आकर्षक क्षेत्रहरु को केन्द्रीय बिंदु हो। केवल ६० किलोमिटर टाढा मुख्य दक्षिण अमेरिकी स्की केन्द्रहरू छन् र प्रशांतका सुन्दर समुद्र तटहरू उत्तरपश्चिममा एक घण्टाको ड्राइभ मा आउँछ ।
सार्वजनिक सेवा प्रवाह
प्रवाहलाई छिटो, गुणस्तरीय, पहुँचयोग्य, जनसहभागितामूलक तथा निष्पक्ष बनाई जनसन्तुष्टि प्राप्त भएमा मात्र सार्व राज्य वा सरकारले आफ्नो जनातालाई कुनै भेदभावबिना दिने सेवालाई सार्वजनिक सेवा (Public Service) भनिन्छ । यो सेवा सरकार र नागरिकलाई जोड्ने माध्यम मात्र नभएर सरकारको प्रभावकारिता र क्षमता पहिचान गर्ने माध्यम पनि हो ।
पोर्तो रिको
पोर्तो रिको उत्तर अमेरिका महादेशको क्यारिबियाली क्षेत्रमा पर्ने एक देश हो।
सार्वजनिक सेवा प्रवाह
राज्यले नागरिक को हित, प्रगती तथा उन्नतिका लागी प्रदान गरिने कुनै पनि खालका सेवा सुविदा र सद्बावको समष्टिलाई सार्वजनिक सेवा जनाउछ । उक्त सेवालाई प्रभावकारी ढङले वैज्ञानिक तवरले तथा कानूनसम्मत तरिकाले जनाता समक्ष पुराउने कार्य नै सार्वजनिक सेवा प्रवाह (Public Service Delivery) हो ।
खाल्टे
खाल्टे नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, धादिङ जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
एन्सर्ड प्रेयर्स (उपन्यास)
एन्सर्ड प्रेयर्स अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
चन्द्रशेखर
चन्द्रशेखर (जन्म १ जुलाई सन् १९२७) भारतका पूर्व प्रधानमन्त्री थिए ।
घन्टी
परम्परादेखि नै कुनै सुचना तथा सन्देश आदानप्रदान गर्न तथा कुनै पनि संकेतको लागि साथै मन्दिरमा पुजापाठ गर्नको लागि पनि घण्टीको महत्त्व रहेको देखिन्छ ।
भारतीय रासायनिक जीव विज्ञान संस्थान
भारतीय रासायनिक जीव विज्ञान संस्थान भारतीय राज्य पश्चिम बङ्गालको राजधानी कोलकातामा अवस्थित एउटा विश्वविद्यालय हो।
झाँक्री मेला
मेलाको इतिहास
यो परम्पराको शुरुवात कसरी भयो भन्ने पनि एउटा रोचक किम्बदन्ती छ | धेरै वर्ष पहिले गाउँमा अहिलेका भन्दा धेरै बोक्सीहरू हुने गर्दथे रे | त्यतिबेला एउटी बोक्सिनी असाध्यै खतरनाक र लाग्ने खालकी थिई रे | त्यसले गाउँको धेरै मानिसहरूलाई खाने र धेरै दुख दिने गरे पछि गाउँकै एउटा ठूलो झाँक्रीले यो त साह्रै भएन भनेर त्यस बोक्सिनिलाई तन्त्र मन्त्रको बलमा झुक्काएर "तोपाएछन्" (तोपाउनु भनेको कुनै बस्तुलाई जिउंदै माटाको घैटोमा हालेर गाड्नुलाई भनिन्छ) | त्यसरी तोपाउने बेलामा उक्त बोक्सिनिले मलाई यसरी झुक्काएर तोपाउदा तिमीलाई मेरो आत्माको पाप लाग्नेछ भने पछि ति झाँक्रीले त्यसको लागि म तिमीलाई हरेक वर्ष साउने संक्रान्तिको पहिलो बोक्सीबारका दिन नाँचगान गरी तिम्रो आत्मालाई शान्त पारीदिनेछु भनि फकाएछन् | त्यसपछि उक्त बोक्सिनीले झाँक्रीको उक्त कुरा मानेछिन तर त्यो दिन उसले गाउँको एउटा मान्छेको भोग खाने शर्त राखेछिन | त्यसमा झाँक्रीले पनि यसरी हरेक दिन दुख दिएर थुप्रै मानिस खानु भन्दा त वर्ष दिनमा एउटा जाबो मानिस खाए पनि खाओस भनेर बाचाबन्धन गरी उक्त बोक्सिनीलाई तोपाएछन् | त्यही दिन देखि हरेक वर्ष साउने संक्रान्तिको पहिलो बोक्सीबारका दिन उक्त बोक्सिनीको आत्मालाई शान्त पार्न झाँक्री मेला गरिएको हो रे | साथै झाँक्री र बोक्सीको पहिलेको शर्त र बाचा अनुसार उक्त बोक्सी आत्मालाई लखेट्दा गाउँबाट भएर जाने क्रममा उक्त बोक्सीको आत्माले गाउँको एउटा मानिसको आत्मालाई टिपेर लान्छ रे अनि केही समय पश्चात त्यो व्यक्तिको मृत्यु हुन्छ भन्ने भनाइ छ | त्यो कुरा झाँक्रीहरूले कसको आत्मालाई टिपेर लग्यो त भन्दैनन् तर कुन डेराकोलाई लग्यो भन्ने सम्म चाँही भन्दछन | केही समय पछि त्यो डेराको कुनै मानिसको मृत्यु हुँदा त्यसलाई लगेको रहेछ भनेर थाहा पाउँदछन् | यस दिनलाई लुगुम्यालहरूले बोक्सी लखेट्ने दिनका रूपमा पनि चिन्दछन |
बीमा समिति
बीमा समिति नेपालको बीमा क्षेत्रको नियमनकारी आधिकारिक निकाय हो, जो नेपाल सरकार, अर्थ मन्त्रालयको एउटा लाईन सङ्गठन हो। बीमा ऐन, २०४९ अनूसार नेपाल राज्य भित्र बीमा ब्यवसायलाई ब्यवस्थित, विकसित, नियमित र नियन्त्रित गर्नका लागि बीमा समितिको स्थापना भएको हो। नेपाल राज्य भित्रका बीमा तथा सो सम्बन्धि गतिविधिलाई यस समितिले नियमनकारी संस्थाको हैसियतले निगरानी राख्दछ। यस संस्थाको मूल उद्देश्य विकसित, स्वस्थ र पेशागत बीमा बजारको विकास गर्नु हो।
वि.सं.२०४६ सालमा प्रजातन्त्रको पुर्नस्थापना भए पश्चात अन्य क्षेत्रहरूमा जस्तै बीमा क्षेत्रमा पनि परिवर्तनहरू देखा परे। परिवर्तित सर्न्दर्भलाई मनन गरी वि.सं. २०४९ सालमा बीमा ऐन २०२५ लाई प्रतिस्थापन गर्दै नयां बीमा ऐन २०४९ जारी गरियो। ऐनको प्रस्तावनामा नै स्पष्ट रूपमा भनिएको छ "बीमा ब्यवसायलाई ब्यवस्थित, विकसित, नियमित र नियन्त्रित गर्नको लागि बीमा समितिको स्थापना गरिएको हो।" प्रस्तावनामा उल्लेखित लक्ष्य प्राप्त गर्नका लागि एक स्वायत्त संस्थाका रूपमा बीमा ऐन २०४९ अनुसार यस समितिको स्थापना भएको हो।
समितिको गठन
बीमा समितिको गठन बीमा ऐन २०४९को दफा ३ अन्तर्गत हुने गर्दछ। सञ्चालक समितिको स्वरूप यस प्रकार छ।
नेपाल सरकारले आवश्यक देखेमा नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी सदस्यहरूको हेरफेर गर्न सक्नेछ। मनोनितहरूको कार्यवधि चार वर्षको हुनेछ। सदस्यहरूलाई पुन: दुई पल्टसम्म मनोनित गर्न सकिनेछ।
बीमा समितिको काम, कर्तब्य र अधिकार
नेपाल अधिराज्यको बीमा ब्यवसायलाई ब्यवस्थित, विकसित, नियमित र नियन्त्रित गर्नको लागि बीमा समितिको निम्न काम, कर्तब्य र अधिकार हुनेछ।
केलर नाभास
केलर एन्टोनियो नाभास गाम्बोवा (स्पेनी उच्चारण: [keiloɾ antonjo naβaz ɣambo.a]; जन्म: १५ डिसेम्बर १९८४) कोस्टारिकाका एक व्यवसायिक फुटबल खेलाडी हुन् । उनी स्पेनी फुटबल क्लब रियल म्याड्रिड र कोस्टारिका राष्ट्रिय फुटबल टिमका लागि गोलकिपरको रूपमा खेल्ने गर्छन् ।
सुन्दरपुर
सुन्दरपुर मोरङ जिल्लामा पर्ने एक गाविस हो।
नेपाल वायुसेवा निगम
नेपाल वायुसेवा निगम नेपालको राष्ट्रिय ध्वजावाहक विमान सेवा कम्पनी हो। २०१५ सालमा शाही नेपाल वायुसेवा निगमका रूपमा स्थापित निगम नेपालको सबैभन्दा पुरानो विमान सेवा प्रदायक हो। यसले काठमाडौँस्थित त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट आन्तरिक सहित अन्तर्राष्ट्रिय मध्यम दूरीका कुल ३६ गन्तव्यहरूमा निगमले नियमित उडान सञ्चालन गर्दछ। डगलस डिसी-३ 'डकोटा' विमानबाट आन्तरिक र भारतका केही गन्तव्यमा उडान सुरु गरेको निगमले वि.सं २०२८ मा आफ्नो पहिलो जेट विमान, बोइङ ७२७ लाई सेवामा ल्याएको थियो। २०७७ असार २९ सम्ममा निगमद्वारा कुल ७ विमान सेवामा प्रयोग गरिएको छ। वि.सं २०६९ देखि निगम लगायत नेपालका सबै वायुसेवा प्रदायक युरोपेली सङ्घद्वारा प्रतिबन्धित वायुसेवाका सूचीमा समावेश छन्।
वि.सं २०१३ देखि २०२२ सम्म: सुरुवाती वर्षहरू
नेपालको भू-राजनीतिक परिस्थितीका कारण निगमका जहाजहरू खासगरी जहाज निर्माता मुलुकहरूबाट अनुदानका रूपमा उपलब्ध गराइएका थिए। वि.सं २०१४ र २०२० का बीच थप ७ डगलस डिसी-३ विमान भित्रिएको थिए। त्यसैगरी, चीनद्वारा दुईवटा फेङ सोउ-२ हार्वेस्टर विमान प्रदान गरिएता पनि ती विमानहरू नियमित सेवामा भने प्रयोग गरिएको थिएन। सिङ्गापुरबाट चार्टर उडानका निम्ति बेल हेलिकप्टर पनि भाडामा ल्याइएको थिए। रुसबाट पनि दुर्गम भेगमा नियमित उडानका लागि दुईवटा एमआई-४ हेलिकप्टर ल्याइएको थिए। आन्तरिक उडानको सञ्जाल व्यापक रूपमा विस्तार हुँदै गर्दा अन्तर्राष्ट्रिय तर्फ पनि तत्कालिन पूर्व पाकिस्तानको ढाकामा उडानको सुरुवात गरिएको थियो। २०२२ मा फोक्कर एफ२७ टर्बोप्रप विमानलाई सेवामा प्रवेश गराइएको थियो।
२०२४ देखि २०४५; जेट युग र आर्थिक समृद्धि
२०२६ मा शाही नेपाल वायुसेवा निगमले आफ्नो पहिलो हकर सिड्डली एचएस ७४८ विमान सेवामा प्रवेश गराएको थियो। यसपश्चात् २०२७ मा ट्विन अटर र २०२८ मा बोइङ ७२७ विमानहरू सेवामा ल्याइएका थिए। २०४३ मा बोइङ ७५७ ले बोइङ ७२७ लाई प्रतिस्थापित गरेको थियो। २०४१ मा नेपाल भित्रिएका कुल १८१,००० पर्यटकमध्ये ८० प्रतिशत हवाइ मार्गबाट आएका थिए। शाही नेपाल वायुसेवाले तीमध्ये ३८ प्रतिशत यात्रुलाई सेवा दिएको थियो। तर यो सङ्ख्या २०३५ को उच्चतम ५० प्रतिशत बजार हिस्साभन्दा निकै काम थियो। शा.ने.वा.नि.को मुख्य प्रतिस्पर्धी इन्डियन एयरलाइन्स थियो, तर यसबाहेक सिङ्गापुर एयरलाइन्स र लुफ्थान्सा जस्ता वायुसेवा प्रदायक पनि नेपाली बजारमा प्रवेश गरिसकेका थिए। लुफ्थान्साले २०४३ मा काठमाडौँ र फ्रान्कफर्ट बीच सिधा उडान थाले पश्चात् अन्य वायुसेवाहरू पनि नेपालमा आफ्नो बजार बढाउन इच्छुक बनेका थिए।त्यस समयमा शाही नेपाल वायुसेवाको सञ्जाल ३८ आन्तरिक र १० अन्तर्राष्ट्रिय गन्तव्यमा फैलिएको थियो। सन् १९८८ मा शा.ने.वा.नि.ले बेलायती सेनामा कार्यरत गोर्खालीहरू बसोबास गर्ने हङकङमा बोइङ ७५७बाट सिधा उडानको थालनी गरेको थियो भने पछि शा.ने.वा.नि. र चीनको नागरिक उड्डयन प्रशासनको सहकार्यमा काठमाडौँ र चीनको स्वशासित क्षेत्र तिब्बतको ल्हासा बीच सिधा उडान सुरु गरिएको थियो।
वि.सं २०४४-४५ मा ५.४३ करोड अमेरिकी डलरको कारोबार भएको निगमले १.७ करोड अमेरिकी डलरको नाफा कमाएको थियो। २,२०० कर्मचारीलाई रोजगार प्रदान गरेको निगम देशकै सबैभन्दा ठुलो रोजगारदाताका साथसाथै विदेशी मुद्रा कमाउने सबैभन्दा ठूलो संस्था थियो। निगमले करिब १.५ करोड डलर विदेशबाट भित्र्याएको थियो। निगमका कुल यात्रुमध्ये ७५ प्रतिशत विदेशी थिए। त्यस समयमा लन्डन, दुबई, कराची र मुम्बई पनि उडान सञ्जालमा जोडिएका थिए।
२०४६ देखि २०६६ ; भ्रष्टाचार
२०४८ मा हवाई सेवा निजी क्षेत्रका लागि खुला गरिएको थियो, र तत्पश्चात ने.वा.नि.को प्रतिस्पर्धाको रूपमा नेकोन एयर, कस्मिक एयर, एभरेष्ट एयर, बुद्ध एयर, यती एयरलाइन्स र सिता एयर जस्ता वायुसेवा कम्पनीको उदय भएको थियो। नेपाल वायुसेवाको बोइङ ७२७ को अन्तिम उडान २०४८ मा भएको थियो। २०५३ सम्ममा यी चार प्रतिस्पर्धीले नेपाली आकाशमा ७० प्रतिशत बजार हिस्सा ओगटेका थिए।
नयाँं सहस्राब्दि नजिकिदैँ गर्दा निगम भित्र भ्रष्टाचारका आरोपहरू पनि बढ्दै गएको थियो। त्यस्तै एक भ्रष्टाचारको मुद्दामा दिनेश धमिजा संलग्न थिए, जो पछि गएर इ-बुकर्स नामक इन्टरनेट यात्रा वेबसाइट संस्थापक भएका थिए। धमिजालाई निगमको युरोपेली सञ्चालन विभागको निर्देशकको पद तत्कालीन प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालासँगको घनिष्ठताका कारण प्राप्त गरेको आरोप लगाइएको थियो। यी आरोपहरू विरुद्ध निकै ठूलो अदालती कार्वाही पश्चात् धमिजाले निगमसँग ठोस सम्झौता सहित मुद्दा जितेका थिए।
२०६० मा नेपाल सरकारले नेपाल वायुसेवाको ४९ प्रतिशत सेयर निजी क्षेत्रलाई बेची कम्पनीको व्यवस्थापन पनि जिम्मा लगाउने र आफुले बाँँकीको ५१ प्रतिशत सेयर राख्ने खबर बाहिरिएको थियो। यसो गर्दा वायुसेवालाई बढ्दो ऋणबाट जोगाउन चाहिने लगानी उठाउन सरकारलाई मद्दत पुग्ने अनुमान गरिएको थियो।
२०६८ भदौ २९ मा, नेपाल वायुसेवाका पूर्व अध्यक्ष रामाज्ञाप्रसाद चतुर्वेदीलाई भ्रष्टाचारको मुद्दामा जेल चलान गरिएको थियो।
२०६४ भदौ १९ निगमद्वारा जारी एक विज्ञप्तीमा जहाजमा रहेका केही प्राविधिक खराबीका कारण देवतालाई खुशी पार्न दुईवटा बाख्राको बलि चढाइएको कुराको पुष्टि गरिएको थियो। निगमका अनुसार ती जनवरको बलि त्रिभुवन विमानस्थलमा राखिएको एक बोइङ ७५७ जहाजका अगाडि चढाइएको थियो। निगमका अनुसार यस समारोह पश्चात् सो जहाजले हङकङका लागि सफल उडान गरेको थियो। निगमका प्रवक्ताले, "विमानमा रहेका खराबी ठीक भई जहाजले उडान सुचारु गरिसकेको बताएका थिए"। निगमले प्राविधिक खराबीका बारेमा केही नबताएपनि स्थानिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार जहाजमा केही विद्युतीय खराबी थियो।
२०४६ देखि २०६६ का बीच निगमका विमान कुनै पनि दुर्घटनामा परेन। निगमको इतिहासमै कुनै पनि घटना नभएको यो सबैभन्दा लामो समयावधि थियो।
२०६६ देखि हालसम्म; एयरबस जहाजको आगमन
२०६६ निगमले मध्यपूर्व र दक्षिण-पूर्वी एसियामा उडान गर्ने योजनासहित एयरबससँग दुईवटा एयरबस ए३२०-२०० विमान खरिद गर्ने सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको थियो।
२०७० सालमा, निगमले चीनको एभिआइसी कम्पनीबाट उपहार स्वरूप एक सियान एमए-६० जहाजको डेलिभरी लिएपछि नयाँं पोशाक अनावरण गरेको थियो। रातो र नीलो धर्का भएको पुरानो पोशाकलाई नेपालको झण्डासँग मेल खाने पोशाकद्वारा प्रतिस्थापन गरिएको थियो।
२०७१ माघ २५ नेपाल वायुसेवाले आफ्नो पहिलो एयरबस ए३२० जहाज 'सगरमाथा' प्राप्त गरेको थियो। २०७२ वैशाख १७ मा निगमको दोस्रो एयरबस ए३२० जहाज 'लुम्बिनी' काठमाडौँमा अवतरण गरेको थियो। सो विमान वि.सं. २०७२ को महाभूकम्पको उद्दारकार्यका लागि प्रयोग गरिने ५ टन राहत सामग्रीसहित एयरबसको ह्यम्बर्गस्थित कारखानाबाट सिधा काठमाडौँ आएको थियो। दुबै विमान निगमको नयाँं पोशाक रङाइएका थिए।
सोही वर्षमा, नेपाल वायुसेवामार्फत २५३,५६८ यात्रुले यात्रा गरेका थिए, जुन पछिल्लो वर्षको २०६,४३० यात्रुभन्दा २२.८७ प्रतिशत बढी थियो। त्यसैगरी, निगमले ४२,५३५ यात्रुलाई आन्तरिकतर्फ सेवा प्रदान गरेको थियो, जुन पछिल्लो वर्षभन्दा २१.६० प्रतिशतले बढी थियो।
२०७३ मा निगमको एक बोइङ ७५७-२०० (९एन-एसीए, कर्णाली) लाई निरन्तर तीन दशकको सेवा पश्चात् नाफारहित सञ्चालन र उच्च मर्मतखर्चका कारण बीबी एयरवेजलाई बेचिएको थियो। २०७४ साउन १ मा निगमले अन्तर्राष्ट्रिय उडानका लागि अन्लाइन बुकिङको सेवा सुरु गरेको थियो।
२०७५ मा नेपाल वायुसेवाले हाई फ्लाई र एएआर निगम मार्फत् दुईवटा एयरबस ए३३०-२०० विमानलाई सेवामा भित्राएको थियो। ती दुई विमान सोही वर्षको असार १४ र जुलाई २६ मा काठमाडौँमा अवतरण गरिएको थियो। यी दुई वाईड-बडी विमानबाट निगमले सियोल-इन्चेन, टोकियो र सिड्नी जस्ता सहरमा सिधा उडान विस्तार गर्ने योजना बनाएको थियो। २०७५ कात्तिक २६ आएको एक खबर अनुसार नेपाल वायुसेवाले आफ्नो पुनर्गठनपूर्व इथियोपियाली एयरलाइन्ससँग रणनीतिक साझेदारी गर्ने योजना बनाएको थियो।
सोही वर्षको फागुन महिनामा, निगमले आफ्नो बाँकी रहेको बोइङ ७५७-२००एम विमानलाई तीन दशकको सेवा पश्चात् प्रतिस्थापन गरी एयरबस विमान मात्र रहने गरी आफ्नो सेवा विस्तार गर्ने योजना बनाएको थियो। निगमले अहिले आफ्नो अन्तर्राष्ट्रिय उडान दुई एयरबस ए३२०-२०० र दुई एयरबस ए३३०-२००बाट सञ्चालन गरिरहेको छ।
२०७६ चैत देखि नेपालमा जारी कोरोना विषाणु महामारीका कारण निगमले आफ्नो सबै नियमित उडान अनिश्चितकालका लागि बन्द गरेपनि उद्दार तथा चार्टर उडान भने सञ्चालन गरिआएको छ।
२०७७ साउन ३ मा, निगमका चीनबाट प्राप्त एमए-६० र हार्बिन वाई-१२ विमानलाई नेपालमा उडानका लागि अनुपयुक्त भएको भन्दै सेवाबाट हटाइएको थियो।
गन्तव्यहरू
नेपालमा जारी कोरोनाभाइरसको प्रकोपका कारण नेपाल सरकारद्वारा सबै आन्तरिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय उडान २०७७ साउन ३२ सम्मका लागि रद्द गरिएको छ।
यसभन्दा पहिले नेपाल वायुसेवाले १० अन्तर्राष्ट्रिय तथा धेरै आन्तरिक गन्तव्यहरूमा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट उडान गर्दथ्यो। निगमले विराटनगर, नेपालगन्ज र पोखरास्थित आफ्नो क्षेत्रीय विमानस्थल पनि नियमित आन्तरिक उडान सञ्चालन गर्दछ।
वर्तमान
सन् २०१९ जुन १ सम्ममा नेपाल वायुसेवाको विमानका प्रकार निम्नानुसार छ:
शान्ग्री-ला क्लास
शान्ग्री-ला क्लास नेपाल वायुसेवाको सबै अन्तर्राष्ट्रिय उडानको बिजनेस क्लास हो। शान्ग्री-ला क्लासअन्तर्गत एयरबस ए३३० विमानमा ६ सिट बराबरको कन्फिगरेसनमा कुल १८ सिट छन् भने एयरबस ए३२० विमानमा ४ सिट बराबरको कन्फिगरेसनमा कुल ८ सिट छन्। शान्ग्री-ला क्लासमा यात्रा गर्ने यात्रुलाई उत्तम भोजन प्रदान गरिन्छ। साथै यात्रुलाई स्वयम रोज्नका लागि वाइन, ककटेल, भोड्का र सफ्ट ड्रिन्क लगायत पेय पदार्थ पनि प्रदान गरिन्छ।
इकोनोमी क्लास
नेपाल वायुसेवाको इकोनोमी क्लासबाट यात्रा गर्ने यात्रुलाई माछा, चिकन वा मटनको विकल्पसहित भोजन प्रदान गरिन्छ। यात्रुले बुकिङको समयमा शाकाहारी भोजनका लागि पनि अनुरोध गर्न सक्छन्। एयरबस ए३३० विमानको इकोनोमी क्लासमा इन-फ्लाईट एन्टर्टेन्मेन्टको सुविधा पनि छ, जसमा ४० एसियाली सिनेमा, ३० टिभी प्रोग्राम र २० म्युजिक आल्बम सम्मिलित छन्।
नेपाल वायुसेवाका सबै आन्तरिक उडान गर्ने जहाजहरूमा इकोनोमी क्लास मात्र हुन्छ। धेरैजसो आन्तरिक उडान औसतमा एक घण्टाभन्दा कम समयको हुने भएकाले यात्रुहरूलाई कम्प्लिमेन्टरी चकलेट र कानमा लगाउने कपास मात्र प्रदान गरिन्छ।
समावेशी शिक्षा
समावेशी/समाहित शिक्षा (Inclusive Education) समावेशी शिक्षा नेपालमा नयाँ अवधारणाहो। यो शिक्षा सबै बालवालिका लागि विभदरहित वातावरणमा बहु-सांस्कृतिक भिन्नतालाई सम्मान गर्दै आफ्नो समुदायमा शिक्षा प्राप्त गर्ने अधिकार लाई सुनिश्चित गर्ने शैक्षिक प्रकृया हो। समावेशी शिक्षा निम्न मान्यताहरूमा आधारित छ।
सबै बालबालिकाहरूले आफ्नै समुदयमा शिक्षा पाउने अधिकारलाई सुनिश्चित गर्दछ।
सबै बालबालिकाहरूले सिक्न सक्छन भन्ने स्विकार गर्दछ।
बालबालिकाहरूमा भएको ढल्के अक्षरविभिन्नता( लिंग, जात, जाति, भाषा, अपांगता आदि) लाई सम्मान गर्दछ।
वार्पाक
वार्पाक गोर्खा जिल्लामा पर्ने एउटा गाउँ विकास समिति हो। वार्पाक भिक्टोरिया क्रस विजेता गजे घलेको जन्मस्थल पनि हो। पर्यटकीय आकर्षणको केन्द्र यो स्थानमा हाल होमस्टे सेवा समेत सञ्चालनमा रहेको छ। प्राचिन घनावस्ति, स्थानीय परिकारको मजा, घले जातिका सांस्कृतिक प्रस्तुति तथा आतिथ्य सत्कार यस स्थानका प्रमुख विषेशता हुन। जिल्ला सदरमुकाम गोरखाबाट करिब १८ कोष टाढा र समुन्द्र सतहदेखि १९५० मीटरको उचाईमा अवस्थित छ।
इतिहास
द्रव्य शाहले सत्ता हत्याउनु अघि वार्पाक एउटा घना बस्ति भएको राज्य थियो। किम्बदन्ती अनुसार राजा चङ्केल सुर्तानले एघारौँ सताब्दी तिर यो राज्य खडा गरेका थिए। द्रव्य शाहले घलेहरूलाई मित्रताको नाममा भोज आयोजना गरी रक्सी खुवाएर मातेको अवस्थामा वालुवामा लुकाएर राखेको हतियारले विनाश गरेका थिए।
भुकम्प
२०७२ साल बैशाख १२गते ११:५६ बज्द सनिवारका दिन गयेको ७.६ म्यग्निच्युड्को भुकम्पको केन्द्र बिन्दु बार्पाक थियो।
डेटिङ्ग गेम (उपन्यास)
डेटिङ्ग गेम अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
भारतीय विज्ञान शिक्षा एवं अनुसन्धान संस्थान
भारतीय विज्ञान शिक्षा एवं अनुसन्धान संस्थान भारतीय राज्य पश्चिम बङ्गालको राजधानी कोलकातामा अवस्थित एउटा विश्वविद्यालय हो।
बालकृष्ण सम
बालकृष्ण सम नेपाली साहित्यका नाटककार र चित्रकार थिए । वि.सं. २००७ सालको क्रान्तिपछि सबै नेपालीसँग बराबर भएको देखाउन उनले 'शमशेर जङ्बहादुर राणा' हटाई 'सम' थपेका थिए। उनी जनरल समर शमशेरका पुत्र थिए।
जन्म
बालकृष्ण समको जन्म वि.सं. १९५९ साल माघ २४ गते काठमाडौँको ज्ञानेश्वरमा भएको थियो।
शिक्षा
औपचारिक रूपमा उनले आई.एस्सी. सम्मको मात्र अध्ययन गरेका भए तापनि आफ्नै अध्ययनबाट उनले पूर्वीय एवं पाश्चात्य कला, साहित्य, धर्म, दर्शन, विज्ञान, इतिहास आदिको गम्भीर विवेचना गर्ने सामर्थ्य प्राप्त गरेका थिए। Life बहुमुखी प्रतिभाका धनी बालकृष्ण समले कविता, नाटक, कथा, प्रवन्ध, निवन्ध, जीवनी आदि विभिन्न क्षेत्रमा कलम चलाएका छन्। समलाई नेपाली साहित्यमा नाट्यसम्राट्को विशिष्ट सम्मान प्राप्त भएको छ। नेपाली साहित्यलाई बौद्धिकताको छाप दिने सम चित्रकार, अभिनेता, वक्ता र दार्शनिक चिन्तक पनि थिए। उनी रेडियो नेपालका निर्देशक र गोरखापत्रका सम्पादक पनि भएका थिए। दश वर्षमा कविता लेखी साहित्यिक यात्रा सुरु गरेका समको वि.सं. १९७७मा लेखिएको ' तानसेनको झरी ' प्रथम नाटक हो भने प्रथम प्रकाशित नाटकचाहिँ 'मुटुको व्यथा' (१९८६) हो। यसरी सुरु भएको उनको नाट्ययात्रा वि.सं. २०३५ सम्म चलिरह्यो। उनले नाटकका अतिरिक्त कविता, कथा, निबन्ध, आत्मसंस्मरण आदिमा पनि सशक्त कलम चलाएका छन्। कवितालाई बढी रुचाए पनि उनी नाटककै कारण प्रसिद्धिको शिखरमा पुगेका हुन्।
कृतिहरू
डेढ दर्जनभन्दा बढी नाटक प्रकाशन गरेका समका प्रमुख नाटकहरूमा मुटुको व्यथा (१९८६), मुकुन्द-इन्दिरा (१९९४), प्रह्लाद (१९९५), अन्धवेग (१९९६), भक्त भानुभक्त (२०००), प्रेमपिण्ड (२००२), अमरसिंह (२०१०), स्वास्नीमान्छे (२०३३) आदि पर्दछन्। यी नाटकमध्ये मुटुको व्यथा, मुकुन्द-इन्दिरा, म आदि सामाजिक हुन् भने अमरसिंह, भक्त भानुभक्त, भीमसेनको अन्त्य आदि ऐतिहासिक हुन्। त्यस्तै, ध्रुब, प्रह्लाद आदि पौराणिक नाटक हुन् भने स्वास्नीमान्छेचाहिँ स्वैरकल्पनात्मक प्रयोगवादी नाटक हो। अन्त्यका हिसाबले हेर्दा ध्रुब, प्रह्लाद, मुकुन्द-इन्दिरा आदि संयोगान्त तथा मुटुको व्यथा, अन्धवेग, प्रेमपिण्ड आदि दुःखान्त भएका छन्। उनका बोक्सी, नालापानीमा, बिरामी र कुरुवा, रणदुल्लभ जस्ता उत्कृष्ट र सबल एकाङ्कीहरू पनि प्रकाशित छन्। सङ्ख्यात्मक र गुणात्मक दुवै हिसाबले सम नेपाली नाटकका सर्वोच्च प्रतिभा वा नाट्यसम्राट् हुन्। कवितात्मक वा गद्यात्मक, संयोगान्त वा दुःखान्त, एकाङ्की वा पूर्णार्ङ्की, जुनैमा पनि सम सबल देखिन्छन्।
लघुनाटक (एकाङ्की) देखि प्रेमपिण्ड जस्तो महानाटक दिएर नेपाली साहित्यलाई समृद्ध पार्ने सम बहुमुखी र नेपालीले गर्व गर्न लायक प्रतिभाशाली साहित्यकार हुन्। आधुनिक नेपाली नाटकका प्रारम्भकर्ताका रूपमा पनि उनको उत्तिकै ख्याति छ। नेपालका विश्वकोष मानिने समको साहित्यिक योगदानलाई कदर गरेर उनलाई रोयल नेपाल एकेडेमीका (हाल नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान) सदस्य र पछि उपकुलपतिसमेत बनाइयो।
अगस्ति गोत्र
अगस्ति नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको गोत्र हो। यस गोत्रका गोत्र प्रवर्तक ऋषि अगस्त्य हुन् ।
बालकृष्ण सम
मृत्यु
उनको मृत्यु वि.सं. २०३८ साल साउन ६ गते, पशुपति आर्यघाट, काठमाडौँमा भएको थियो।
अगस्ति गोत्र
अगस्ति अन्तर्गत पर्ने थरहरु
अरू सबै गोत्रमा धेरै थरहरू छन् तर नेपालमा ढुङ्गेल मात्र यस्तो थर हो जुन अगस्ति गोत्रमा पर्छ, र अगस्ति गोत्रमा अरु कुनै पनि थर छैनन्.
पल गोगे
युजिन हेनरी पल गोगे (पाउल गोगे | पल गोगे| पाउल गगे) (Eugène Henri Paul Gauguin (French pronunciation: [øˈʒɛn ãˈʁi ˌpol ɡoˈɡɛ̃];)
युरोपको वातावरणमा वाक्क भएका गोगे पल गोगेले इ.सं. १८९१मा पहिलोपटक प्रसान्त महासागरीय टापु देश टाहिटीको भ्रमण गरेका थिए । टाहिटीको उष्ण वातावरणमा रमाएका पलले त्यहाको सामाजिक परिवेशलाई समेटने गरेर थुप्रै चित्रहरू बनाए । त्यसमध्ये अधिकांश अर्धनग्न चित्रहरू बनाएका छन् । उनले मोडेल राखेका किशोरीहरूसँग सहवास पनि गर्दथे भनी ग्लोबल टाइम्स लेख्दछ ।उन्ले बनाएको "टु थाइटिएन वोमेन"(Two Tahitian Women) लगाएत थुप्रै चित्र हरू 'पोष्ट इप्रेसनिसनिस्ट' शैली का विशिष्ट सिर्जना मानिन्छ|
पाउल गोगेले इ.सं. १८९१मा पहिलोपटक थाहिटीको भ्रमण गरेका थिए । युरोपको वातावरणमा वाक्क भएका गोगे थाहिटीको ट्रपिकल वातावरणमा रमाएका थिए । उनले थाहिटीमा बसेर थुप्रै चित्रहरू बनाए । त्यसमध्ये अधिकांश अर्धनग्न चित्रहरू बनाएका छन् । उनले मोडेल राखेका किशोरीहरूसँग सहवास पनि गर्दथे भनी ग्लोबल टाइम्स लेख्दछ ।गोगको "टु थाइटिएन वोमेन"(८० मिलियन डलरमा बिमा गरिएको) नामक एक चित्रलाई सुसान बर्नेस नाम गरेकी ५३ वषर्ीया महिलाले नेसनल ग्यालरी अफ आर्टकाको प्रदर्शनि स्थलको भित्ताबाट झिकेर मुक्का हिर्काइ नष्ट गर्ने प्रयास गरेकी थिइन् । ग्लोवल टाइम्स १० अपि्रल, २०११ का अनुसार नेसनल ग्यालरी आर्टले "गोगे मेकर अफ मिथ" कला प्रदर्शनीमा राख्न उक्त चित्र मेट्रोपोलिटियन म्यूजियम अफ आर्ट न्यु योर्कबाट पैचोमा लिएको थियो ।
पक्राउ परेकी महिला लाई प्रहरीले "किन पाउल गोगेलको उक्त चित्र नष्ट पार्न खोजेकी हुन् ? भनी प्रश्न गर्दा उनले भनिन् "मेरो विचारमा गोगे एक अपराधी हुन् । उनी चित्रमा नग्नता बढी मन पराउँछन् । त्यस्तो नग्नता बच्चाहरूका लागि हानिकारक हुन्छ । यस चित्रमा पनि दुई महिलालाई नग्न देखाएका छन् । जसले सम लिङि हुन प्रेरित गर्छ ।"
थाहिटीमा बसेर उनले बनाएको अर्को प्रसिद्ध चित्र "हामी कहाँबाट आएका हौँ ? हामीको हौंँ? हामी कहाँ गइरहेका छौँ" पनि हो । उनले यस चित्रमा जन्मदेखि मृत्यु अवस्थासम्मको गाथा समेटेका छन् । इ.सं. १८९७मा बनाएको सो चित्र हाल बोस्टनको द म्युजियम अफ मोर्डन आर्टमा छ । यसैगरी उनका अन्य चित्रहरू "स्पि्रट अफ द डेड वाचिङ्ग १८९२ -अलाब्राइट-कालोक्स आर्ट ग्यालरी बफालो न्यु योर्क) "थाहिटियन ओमेन वन द वीच"- १८९१, -"अनाह जाफानीसे-१८९३", "द मुन एण्ड द अर्थ-१८९३", "मर्टिनीटी-१८९९", "क्रुयल टेल्स-१९०२", "द सोर्सेरर अफ हिया ओआ-१९०२" आदि हुन् ।
सुनखानी
सुनखानी नेपालको बागमती अञ्चलको सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। सुनखानी गाविस जिल्ला सदरमुकामबाट करिव ५ कोष दुरी टाढा पर्दछ। यस गाविसको कुल क्षेत्रफल १३.३५ वर्ग किलोमिटर छ। यस गाविको पूर्वमा ठूलोपाखर तथा थुमपाखार गाविस पश्चिममा यमुनाडाँडा गाविस उत्तरमा थम्पाखारा थाविस र दक्षिणमा ठोकर्पा तथा लिसंखु गाविसहरू पर्दछ। तौथली थुम अन्तर्गत पर्ने यस गाविसमा औसत हावापानी पाइन्छ। यस गाविसमा तामाङ जातिको बाक्लो बस्ती छ। व्यावसायीक कृषि उत्पादन र कृषि प्रणालीमा सिन्धुपाल्चोक जिल्लाकै एक नमुना गाविस हो सुनखानी। यस गाविसमा व्यावसायीक रूपमा कृषि उत्पादनका बालीबीज उत्पादन तथा अन्य कृषि अनुसन्धान गरिन्छ। यस गाविसबाट मकैको बीज मुलाको बीज काउलीको बीज आदि निर्यात हुन्छ। यस गाविसमा सिँचाईको अत्याधिक सुविधा छ। जिल्ला निर्वाचन क्षेत्र नम्बर एक अन्तर्गत पर्ने यस गाविसको वि.सं. २०५८ सालमा साक्षरता दर ४३ घरपरिवार संख्या ६०८ र कुल जनसङ्ख्या ३२१४ थियो।
केलादीघाट पुल
स्याङ्जा जिल्लाको साँखर गाविस वडा नं ६, केलादीघाट स्थित भर्खरै संचालनमा आएको केलादीघाट पुलले यहाँका स्थानीय बासिन्दाहरु लगायत पाल्पा, स्याङ्जा, तनहुँ र नवलपरासी जिल्लाका थुप्रै बासिन्दाहरु प्रत्यक्षरूपमा लावान्वित भएका छन।
ब्रिटिस भारतका प्रेसिडेन्सी र प्रदेशहरू
भारतका प्रदेशहरू, त्यो भन्दा पहिला ब्रिटिस भारतका रियासतहरू त्यो भन्दा पनि पहिला रियासत सहरहरू  यी सबैलाई संयुक्त रूपमा ब्रिटिस भारत भनिन्थ्यो। यि सबै भारतका प्रशासनिक क्षेत्रहरू थिए जुन ब्रिटिस इस्ट इन्डिया कम्पनी वा ब्रिटेनका प्रतिनीधीहरूको अधिकारमा सन् १६१२ देखि सन् १९४७ सम्म प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा रह्यो।
सन् १६०० देखि सन् १८५८ सम्म यी क्षेत्रहरू अङ्ग्रेजी इस्ट इन्डिया कम्पनीको अधिकारमा रह्यो। सन् १८५८ देखि सन् १९४७ सम्म यी क्षेत्रहरूमाथि संयुक्त अधिराज्य सरकारको अधिपत्य रह्यो, उनीहरूले यी क्षेत्रहरूलाई भारतको प्रभारमा सुम्पेका थिए। सन् १८७७ पछि ब्रिटिस भारत ब्रिटिस भारतीय साम्राज्यको हिस्सा बन्यो, जसमा सयौं यस्ता प्रान्तहरू थिए जहाँका शासक भारतीयनै थिए तर उनीमाथि ब्रिटिस सरकारको अधिपत्य थियो यस्ता प्रान्तहरूलाई रियासत प्रदेश भनिन्थ्यो। ब्रिटिस भारतमा आजका भारत, पाकिस्तान, बङ्गलादेश तथा म्यानमार थियो।
जोनी एन्जल (उपन्यास)
जोनी एन्जल अमेरिकन उपन्यासकार ड्यनिएल्ले स्टिलद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
ब्रिटिस भारतका प्रेसिडेन्सी र प्रदेशहरू
ब्रिटिस भारत
सन् १६१२ मा इस्ट इन्डिया कम्पनीले मुगल सम्राटबाट अनुमति लिएर भारतमा प्रथम स्थायी कारखानाको स्थापना गर्‍यो र अन्य युरोपेली कम्पनीहरूसँग व्यापारमा प्रतिस्पर्धा गर्न थाल्यो। १७५७ इ॰मा ब्रिटिस इस्ट इन्डिया कम्पनीले बङ्गालको नवाब सँग युद्ध गर्‍यो जसलाई पलासीको युद्ध भन्छन्। यस युद्धमा ब्रिटिस इस्ट इन्डिया कम्पनीले विजय प्राप्त गर्‍यो र विस्तारै भारतमा आफ्नो अधिपत्य कायम गर्न थाल्यो।