cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ब्रह्मवैवर्त पुराण
ब्रह्मवैवर्त पुराण वेदमार्गको दशौँ पुराण हो। यसमा भगवान् श्रीकृष्णका लीलाहरूको विस्तृत वर्णन, श्रीराधाको गोलोक-लीला तथा अवतार-लीलाका सुन्दर विवेचन, विभिन्न देवताहरूको महिमा एवं एकरूपता र उनको साधना-उपासनाका सुन्दर निरूपण गरिएकोछ। अनेक भक्तिपरक आख्यानहरू एवं स्तोत्रहरूका पनि यसमा सङ्ग्रहित छन्। यस पुराणमा चार खण्ड छन्। ब्रह्मखण्ड, प्रकृतिखण्ड, श्रीकृष्णजन्मखण्ड र गणेशखण्ड। इन चारहरू खण्डहरूले युक्त यो पुराण अठारह हजार श्लोकहरूको बताइएकोछ। यो वैष्णव पुराण हो। यस पुराणमा श्रीकृष्णलाई नैं प्रमुख इष्ट मानेर उनलाई सृष्टिको कारण बताइएकोछ। 'ब्रह्मवैवर्त' शब्दको अर्थ हो- ब्रह्मको विवर्त अर्थात् ब्रह्मको रूपान्तर राशि। ब्रह्मको रूपान्तर राशि 'प्रकृति' हो। प्रकृतिका विविध परिणामहरूको प्रतिपादन नैं यस 'ब्रह्मवैवर्त पुराण'मा प्राप्त हुन्छ। भन्नुको तात्पर्य हो प्रकृतिका भिन्न-भिन्न परिणामहरूको जहाँ प्रतिपादन हुन्छ त्यही पुराणलाई ब्रह्मवैवर्त भनिन्छ। विष्णुका अवतार कृष्णको उल्लेख यद्यपि धेरै पुराणहरूमा पाइन्छ, किन्तु यस पुराणमा यो विषय भिन्न छ। 'ब्रह्मवैवर्त पुराण'मा कृष्णलाई नैं 'परब्रह्म' मानिएकोछ, जसको इच्छाले सृष्टिको जन्म हुन्छ। 'ब्रह्मवैवर्त पुराण'मा श्रीकृष्ण लीलाको वर्णन 'भागवत पुराण' भन्दा धेरै भिन्न छ। 'भागवत पुराण'को वर्णन साहित्यिक र सात्विक छ जबकि 'ब्रह्मवैवर्त पुराण'को वर्णन अत्यन्त श्रृंगारिक तथा कहीं-कहीं अश्लील पनि छ। यस पुराणमा सृष्टिको मूल श्रीकृष्णलाई बताइएकोछ।
कलारोया उपजिल्ला
कलारोया बङ्गलादेशको सातखीरा जिल्लाको एक उपजिल्ला हो। यो उपजिल्ला सिलेट विभाग अन्तर्गत पर्दछ।
भूगोल
कलारोया उपजिल्ला बङ्गलादेशको दक्षिण पूर्व भागमा पर्छ भने यो उपजिल्ला २२°४८' देखि २२°५७' उत्तर अक्षांश र ८८°५४' देखि ८९°०९' पूर्वी देशान्तरणमा अवस्थित छ। कलारोया उपजिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये २३२.६४ वर्ग किलोमिटर ओगटेको छ। यस उपजिल्लालाई शार्शा, झिकरगाछा र मनिरामपुर उपजिल्लाले दक्षिण, सातखीरा सदर र ताला उपजिल्लाले दक्षिण, केशवपुर, मनिरामपुर, ताला र काप‍ताख नदीले पूर्व र भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यले उपजिल्लाले पश्चिमबाट घेरेको छ। कपोताख, बेतना, सोनाई, बाहुरा खाल, इछामति खाल, नोयाखाली खाल आदि यस उपजिल्लाका नदी तथा नहरहरू हुन्।
इतिहास
बङ्गलादेश मुक्ति अभियान सन् १९७१ अप्रिल ४ का दिनबाट देश व्यापी रूपमा शुरू भएको थियो भने १८ सेप्टेम्बर २९ मा बालियाडाङ्गामा पाकिस्तानी सेना र बङ्गलादेशको मुक्तिका लागि लडिरहेका लडाकु बीच युद्ध भएको थियो। २० सेप्टेम्बरमा उही क्षेत्रमा पाकिस्तानी सेनाले बङ्गलादेशी लडाकुलाई आक्रमण गरेका थिए जहाँ १६ बङ्गलादेशी लडाकुको मृत्यु भएको थियो भने तीन लडाकुलाई पाकिस्तानी सेनाले गिरफ्तार गरेका थिए।
जनशाङ्खिकि
जिल्ला विभाग प्रतिवेदनका अनुसार यस जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या २२१५९६ रहेको छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या ११२२५८ छ भने महिलाको जनसङ्ख्या १०९३३८ रहेको छ। धर्मका आधारमा यस जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या २०७६३३ छ भने हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ११५७८, बौद्ध धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १८१६, इसाई धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १५ र अन्य धर्मका मानिसहरूको जनसङ्ख्या ५५४ रहेको छ। यस उपजिल्लामा ४०५ मस्जिद, ६ मन्दिर र ३ गिर्जाघरहरू रहेका छन्। चेडाघाट कायेम मस्जिद, मोहाम्मद शाही बा मल्लिक शाहेब दरगा, हामिदी साहेबको चिहान आदि यस उपजिल्लाका केही लोकप्रिय धार्मिक स्थलहरू हुन्। यस उपजिल्लाका ९७.०२% जनसङ्ख्याले शुद्ध पिउने पानीका लागि पानी तान्ने मोटर र धारोको प्रयोग गर्दै आएका छन् भने ०.२१% ले पोखरी, ०.३३% ले टुटी र २.४४% ले अन्य माध्यमबाट पानीको प्रयोग गर्दै आएका छन्। यस उपजिल्लाको कुल घरहरू मध्ये ३४.९७% घरहरूमा अझै पनि सुविधा सम्पन्न अर्थात पक्की सौचालय सुविधा रहेको छैन। यस उपजिल्लामा १ उपजिल्ला स्वस्थ्य संस्था, १२ परिवार नियोजन केन्द्र र १ स्थानीय स्वस्थ्य संस्थाहरू रहेका छन्। सन् १७७०, १७८४, १८९७ र १९४३ मा यस क्षेत्रका विभिन्न स्थानहरूमा अनिकाल लागेको थियो जसका कारण यस उपजिल्लाका हजारौँ मानिसहरूको मृत्यु भएको थियो।
अर्थतन्त्र
यस उपजिल्लाको अर्थतन्त्र मुख्यतया कृषिमा आधारित छ। यस उपजिल्लाका अधिकांश मानिसहरू किसान हुन्। यस उपजिल्लामा मुख्यतया धान, जुट, आलु, गहुँ, पानको पात, तोरी लगायत अन्य अन्न बालीहरू उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा मुख्यतया आँप, कटहर, भुइँकटर, नरिवल, अम्बा, केरा, स्याउ, कागती, आलुबखडा, खरबुजा आदि उत्पादन हुँदै आएको छ। यस उपजिल्लामा धान कुटानी केन्द्र, गहुँ पिसानी केन्द्र, काष्ठ सामग्री उत्पादन केन्द्र, बरफ उद्योग, बिस्कुट उद्योग, कपास तथा कपडा उद्योग तथा प्लाष्टिक सामग्री उत्पादन कारखाना रहेका छन्। यस उपजिल्लाले मुख्यतया झिङे माछा, पानको पात, तेल नरिवल लगायत मौसमी तरकारी र अन्य फलफूलहरू निर्यात गर्दै आएको छ। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख रहेको आलसको तेल, बदाम, सखरखण्ड, उखु पनि निम्न मात्रमा उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा ३९ हाटबजार तथा मेलाहरू सञ्चालन रहेका छन्। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख ठेला, गोरू गाडा र रथहरू सामान ओसारपसार तथा यातायातका साधन बन्द‌ै आएका छन्। यस उपजिल्लामा १२६७ घेर र १५ माछापालन केन्द्रहरू रहेका छन्।
यस जिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती हो जसमा जिल्लाकै ६८.८९% मानिसहरू संलग्न छन्। यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै मजदुरीमा २.८१%, वाणिज्यमा १३.०३%, सञ्चार र यातायातमा ३.८७%, उद्योगमा १.३४% निर्माण क्षेत्रमा १.०५%, सुविधामा ४.०१%, धार्मिक सेवामा ०.१३%, वैदेशिक रोजगारी तथा भाडामा ०.८१% र अन्यमा ४.०६% रहेका छन्।
प्रशासन
प्रशासकीय कलारोया थानाको स्थापना सन् १८५१ मा भएको थियो भने सन् १९८३ मा यसलाई उपजिल्लामा परिणत गरिएको थियो पहिला कलारोया सातखीरा उप विभागको सदरमुकाम थियो। हाल यस उपजिल्लामा १२ सङ्घ परिषद्, १२३ मौजा/महल्ला र १३८ गाउँहरू रहेका छन्। यस उपजिल्लाका सङ्घ परिषद्हरू प्रकार छन्; जयनगर सङ्घ परिषद् र, जालालाबाद सङ्घ परिषद्, कयला सङ्घ परिषद्, लाङ्गलझाडा सङ्घ परिषद्, केँडागाछि सङ्घ परिषद्, सोनाबाडिया सङ्घ परिषद्, चन्दनपुर सङ्घ परिषद्, केरालकाता सङ्घ परिषद्, हेलातला सङ्घ परिषद्, कुशोडाङ्गा सङ्घ परिषद्, देयाडा सङ्घ परिषद् र जुगिखाली सङ्घ परिषद् आदि।
शिक्षा
यस जिल्लाको कुल साक्षरता दर ४५.५९% रहेको छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता ५०.४९% छ भने महिलाको साक्षरता दर ४०.४७%रहेको छ। यस उपजिल्लामा १० क्याम्पस, ४६ माध्यमिक विद्यालय, ४ प्राविधिक शिक्षण संस्था, १३४ प्राथमिक विद्यालय र ६४ मदरसाहरू रहेका छन्। यस उपजिल्लाका केही उत्कृष्ट शिक्षण संस्थाहरू यस प्रकार छन्; कलारोया सरकारी क्याम्पस (सन् १९६९), शेख आमानुल्लाह डिग्री क्याम्पस (सन् १९९३), धानदिया माध्यमिक विद्यालय (सन् १९१५), कलारोया जिकेएसके पाइलट उच्च विद्यालय (सन् १९३०), कालारोया गार्लस् पाइलट उच्च विद्यालय (सन् १९७९), हामिदपुर हासिदिया मदरसा (सन् १९४९), कलारोया आलिया मदरसा (सन् १९६६) आदि।
सिंहसार्थ बाहु
लिच्छवीकाल का शासक
लिच्छवीकालमा सिंहसार्थ बाहु निकै सम्पन्न र उदार व्यक्ति रहेको र काठमाडौँ सहरका कमलादी, महाबौद्ध, हनुमानढोका लगायतका स्थान कुनै बेला सिंहसार्थको अधीनमा रहेको विश्वास गरिन्छ| आफ्नो किर्ति राख्ने हेतुले उनले करिव १० औँ शताब्दीमा ठमेलस्थित भगवान् बहालमा विक्रमशील महाविहार स्थापना गरी पूजाको परम्परा बसालेको संस्कृतिविद हरू बताउँछन् । प्रत्येक वर्ष फागु पुर्णिमामा विक्रमशील महाविहारमा सिंहसार्थ बाहु ( चकँ द्यो)को जात्रा हुन्छ । ती क्षेत्रमा उहाँको मूर्तिलाई पूर्णिमाको भोलिपल्ट विशेष बाजागाजा सहित परिक्रमा गराएर पुनः विहार भित्र्याउने चलन रहेको बताए । उक्त जात्रामा सो मूर्तिलाई दर्शन गरे पारिवारिक सुख र समृद्धि प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ |
बाह्य सूत्र
-लिच्छवीकालीन जात्रा सुरु
मेरो प्रतिबिम्ब
मेरो प्रतिबिम्ब सिद्धिचरण श्रेष्ठद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
वाई
वाई बाजुरा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
ब्रह्मगुप्त
ब्रह्मगुप्त एक भारतीय गणितज्ञ र खगोलविद् थिएँ। उनी गणित र खगोल विज्ञानमा दुई प्रारम्भिक कृतिहरूका लेखक थिएँ: ब्रह्मस्फुटसिद्धान्त, एक सैद्धान्तिक ग्रन्थ, र खाण्डाखाद्यक, अझ व्यावहारिक पाठ। ब्रह्मगुप्तले शून्यसँग गणना गर्ने नियमहरू दिने पहिलो व्यक्ति थिएँ।
ब्रह्मगुप्तद्वारा रचिएका ग्रन्थहरू संस्कृतमा अन्डाकार श्लोकमा थिएँ, जसरी भारतीय गणितमा सामान्य अभ्यास थियो। कुनै प्रमाणहरू दिइएको छैन, यो थाहा छैन कि ब्रह्मगुप्तको परिणाम कसरी प्राप्त भयो। सन् ६२८ मा, ब्रह्मगुप्तले पहिलो पटक गुरुत्वाकर्षण बललाई एक आकर्षक शक्तिको रूपमा वर्णन गरे।
टाइ राष्ट्रिय निकुञ्ज
टाइ राष्ट्रिय निकुञ्ज आइभोरी कोस्ट को विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन १९८२ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
विष्णुपादुका गाविस
विष्णुपदुका नेपालको कोशी अञ्चलको सुनसरी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ८४४ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार विष्णुपदुकाको जनसङ्ख्या ४७१८ छ। यस मध्य पुरुष ४९%, र महिला ५१% छन्।
भुटान
भुटान दक्षिण एसियामा अवस्थित एउटा सानो देश हो। यसको सीमा दक्षिण, पूर्व र पश्चिमतर्फ भारत र उत्तरतर्फ गणतन्त्र चीनको तिब्बतसँग जोडिएको छ। भुटानलाई भारतको सिक्किम राज्यले नेपालसँग छुट्याएको छ। भुटानीहरूले भुटानलाई स्थानीय नाम   ड्रुग युल अर्थात ड्रयागनको देश भन्छन्। यो देश मुख्यतः पहाडी छ र दक्षिणी भागमा थोरै समतल भूमि छ। भुटान सांस्कृतिक र धार्मिक रूपमा तिब्बत र नेपालसँग जोडिएको छ। सन् १६४४ मा वर्तमान राजाका पुर्खा शब्ड्रुङ ङगवाङ नामग्यालले भुटानको स्थापना गरेका थिए। भुटानको आधिकारिक भाषा जोङ्खा हो तर यहाँ अरू पनि धेरै भाषाहरू बोलिन्छन्। भुटानमा नेपाली भाषीहरूको पनि बाहुल्यता रहेको छ, त्यसैले यहाँ जोङ्खाका साथै नेपाली भाषा पनि व्यापक रूपमा बोलिन्छ।
इतिहास
१७ औ शताब्दीको अन्तमा भुटानले बौद्ध धर्मलाई अङ्गीकार गर्यो। सन् १८६५ मा ब्रिटेन र भुटान बीच सिनचुलु सन्धिमा हस्ताक्षर भयो, जसमा भुटानले सीमावर्ती केही भूभागको बदलामा केही वार्षिक अनुदानको लागि करार गर्यो। ब्रिटिश प्रभावमै १९०७ मा त्यहाँ राजतन्त्रको स्थापना भयो। तीन वर्ष पछि एउटा अझै समझौता भयो, जस अनुसार ब्रिटिश यस कुरामा राजी भए कि उनी भुटानको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गर्दैन तर भुटानको विदेश नीति इङ्ल्यान्ड द्वारा तय गरिन्छ। पछि सन् १९४७ उपरान्त यही भूमिका भारतले पायो। दुई साल पछि सन् १९४९ मा भारत भुटान समझौता अनुसार भारतले भुटानको त्यो सबै जमिन उसलाई फर्काई दियो जुन अङ्ग्रेजहरूको अधीन थियो। यस समझौता अनुसार भारतको भुटानको विदेश नीति एवं रक्षा नीतिमा धेरै महत्त्वपूर्ण भूमिका दिइयो।
राजनीति
व्यवस्थापकीय अङ्गमा दुई सदनात्मक ब्यबस्था छ। माथिल्लो सदन राष्ट्रिय परिषद गैर राजनीतिक (२५ सदस्यीय – २० जिल्लाबाट एक-एक जना गरी २० जना र ५ जना राजाबाट मनोनित), चार वर्षे अवधि; तल्लो सदन राष्ट्रिय सभा (४७ सदसीय, पाँच वर्षका लागि प्रत्यक्ष निर्वाचित) हुने गर्छन। पछिल्लो पटक राष्ट्रिय परिषदको निर्वाचन डेसम्बर ३१, २००७ र जनवरी २९, २००८ मा सम्पन्न भएको हो भने राष्ट्रिय सभाको निर्वाचन मार्च २४, २००८ मा सम्पन्न भएको थियो। ।
अर्थतन्त्र
विश्वको सबैभन्दा सानो अर्थव्यवस्थाहरू माझ एक भुटानको आर्थिक ढाँचा मुख्य रूपमा कृषि र वन क्षेत्रहरू र त्यहाँ निर्मित जलविद्युतलाई भारतको विक्रयमा निर्भर छ। यस्तो मानिन्छ कि यही तीन वस्तुबाट भुटानको सरकारले ७५% कमाई गर्दछ। कृषि जुन यहाँको मानिसहरूको आधार हो त्यसमा ९०% भन्दा बढि मानिसहरू निर्भर छन्। औद्योगिक उत्पादन लगभग नगण्य मात्रामा रहेको छ नाम मात्रको उद्योगहरू कुटीर उद्योगको श्रेणीमा पर्छ। भुटानमा जलविद्युत र पर्यटनको क्षेत्रमा असीमित सम्भावनाहरू छन्।
जीवनशैली
भुटानको जनसङ्ख्या करिब ६ लाख ७२ हजार छ। भुटानको लगभग आधा मानिसहरू भुटानको आदीवासी हुन, जसलाई गांलोप भनिन्छ र तिब्बतको केही जातीहरूसँग यीनीहरूको निकटको सम्बन्ध छ। यस वाहेक अन्य जातीहरूमा नेपाली छन् र यिनीहरूको सम्बन्ध नेपालसँग छ। त्यस वाहेक शरछोगपा र ल्होछामपा जातीहरू छन्। यहाँको आधिकारिक भाषा जोङ्खा हो, यीनीहरूको साथसाथै यहाँ थुप्रै अन्य भाषाहरू बोलिन्छ, जसमा केही त बिलिन हुने अबस्थामा छन्। भुटानमा आधिकारिक धर्म बौद्ध धर्मको महायान शाखा छ, जसको अनुसरण देशको लगभग तीन चौथाई जनताले गर्दछन। भुटानको २५ प्रतिशत जनसङ्ख्या हिन्दु धर्मको अनुयायी छन्। भुटानको हिन्दु धर्मी नेपाली मूलका मानिसहरू हुन्, जसलाई ल्होछामपा पनि भनिन्छ। करिव एक लाख ल्होछामपालाई सन् १९८९ मा देशबाट निकालिएको (भुटानी सरकारका अनुसार कतिपय स्वेच्छाले) थियो। पूर्वी नेपालमा एक लाख जनता र भारतमा ३० हजार जति शरणार्थीका रूपमा बसिरहेका छन्। उनिहरूले शरणार्थी सम्बन्धि राष्ट्रसङ्घीय उच्चायुक्त र नेपाल सरकारबाट केही राहत र सहयोग् पाउछन्। भुटानी शरणार्थीको पुनर्वास कार्यक्रम अर्न्तर्गत हालसम्म ४० हजार शरणार्थी पुनर्वासका लागि विदेश प्रस्थान गरिसकेका छन्। संयुक्त राज्य अमेरिकाले हालसम्म ३४ हजार १२९ शरणार्थीलाई पुनर्वासमा लिइसकेको छ ।
संस्कृति
भुटान विश्वको ती केही देशहरूमा पर्दछ, जसले आफुलाई शेष विश्वबाट अलग राख्दै आईरहेको छ र आज पनि केही हदसम्म यहाँ विदेशीहरूको प्रवेश नियन्त्रित छ। देशको धेरै जसो मानिसहरू साना ग्रामिण क्षेत्रमा बस्छन र उनीहरू कृषिमा निर्भर छन्। बिस्तारै-बिस्तारै शहरीकरणले देशमा गती लिइरहेको छ। बौद्ध विचार यहाँको जीवनको महत्त्वपूर्ण भाग हो। तीर धनुष खेल यहाँको राष्ट्रिय खेल हो।
ठ्री रल्पचन
यो पनि हेर्नुहोस्
ञठ्री चन्पो • स्रोङ्चन गम्पो • ठ्रीस्रोङ देउचन • ठ्री रल्पचन • वुदुम चन्पो • पद्मसम्भव • शान्तरक्षित • ञिङमा • ञिङमा ग्युद्बुम
पोखराका अस्पतालहरू
• पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पताल पोखरा
• गण्डकी अञ्चल आयुर्वेद औषधालय पोखरा
• हिमालय आँखा अस्पताल पोखरा
• कुष्ठरोग निवारण अस्पताल पोखरा
• मणीपाल मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल पोखरा
• जिल्ला आयुर्वेद स्वास्थ्यकेन्द्र कास्की पोखरा
ढिकुरपोखरी
ढिकुरपोखरी नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, कास्की जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो। अधिकारी डाँडा, नाउँडाँडा, सिम्पाली, फल्लापानी दारेगौंडा, काँडे ,पाउँदुर,सेराचौर, रयाले आदि यस गाविसका प्रमुख गाउँहरू हुन। यस गाविसमा रहेका ऐतिहासिक तथा धार्मिक पर्यटकीय स्थल पाउँदुर कोट रहेको छ भने नाउँडाँडा भ्यु टप, चाकल डाँडा आदि प्राकृतिक एवम् पर्यटकीय स्थलहरू हुन।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार ढिकुरपोखरीको जनसङ्ख्या ८,०८१ छ। यस मध्य पुरुष ४६%, र महिला ५४% छन।
यो पनि हेर्नुहोस
पाउँदुर
गोरखाका अस्पतालहरू
• गोरखा अस्पताल (पृथ्वीनारायण नगरपालिका ) गोरखा
• जिल्ला आयुर्वेद स्वास्थ्यकेन्द्र गोरखा गोरखा
• गोरखा आँखा अस्पताल गोरखा
पटुका
पटुका स्त्री वा पुरुष दुवैले कम्मर र पेटमा टमक्क कसेर बाँध्ने लामो वस्त्र हो । पटुकाको कपडा पाँच मिटर जति लामो हुन्छ । गाउँमा काम गर्ने सबैजसोले पटुका बाँध्छन् । खुकुरी भिर्नेले पटुका बाँध्नैपर्ने हुन्छ । हाम्रा पुर्खाले कम्मरमा पटुका बाँधेर खुकुरी भिर्थे।
स्वास्थ्यका लागि पटुका लाभदायक हुन्छ । पटुका बाँधेर काम गर्दा कम्मर दुख्दैन । आजकल शहरी क्षेत्रका मानिस भने पटुकाको सट्टा कम्मरमा पेटी बाँध्ने गर्छन् । पटुकालाई कम्मरबन्दी पनि भनिन्छ । साना पटुकालाई पटुकी भनिन्छ ।
मेरो सपनामा हाम्रो देश र हामी
मेरो सपनामा हाम्रो देश र हामी केदारमान व्यथितद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
अङ्ग्रेजी व्याकरण
अंग्रेजी भाषा का शब्दहरू मिलाई उपयुक्त वाक्य निर्माण गर्न बनाइएका नियमहरूलाई नै अंग्रेजी व्याकरण भनिन्छ।व्याकरणले नै भाषालाई पुर्ण बनाउने गर्दछ।
व्याकरण भित्र
व्याकरण भित्रका प्रमुख ८ पक्षहरू जसले एउटा वाक्यलाई पुर्णता दिएर अर्थपुर्ण बनाउछन। एउटा आधारभुत शब्दको संरचना subject (कर्ता) + verb (क्रिया) + object (वस्तु)
noun (संज्ञा)
Noun (संज्ञा) कुनै पनि व्याक्ति (person), वस्तु (thing) वा स्थान (place) को बारेमा बताउने शब्द हो।
pronouns (सर्वनाम)
Pronouns (सर्वनाम) कुनै पनि noun (संज्ञा) को सट्टा प्रयोग हुने शब्द हो।जस्तै : I (म) We (हामी / हामीहरू)
व्याक्तिवाचक सर्वनाम (personal pronouns)
तालिका : I
तालिका : II
अनिश्चयवाचक सर्वनाम (indefinite pronouns)
somebody (कोही) nobody (कोही होइन) anybody (जोसुकै) everybody (प्रत्यक) noone (कोही होइन)
प्रत्येकवाचक सर्वनाम (distributive pronouns)
each (प्रत्येक) either (कि त) neither (न त कोही)
परस्परवाचक सर्वनाम (reciprocal pronouns)
each other (एक अर्कोमा) one another ( एक आपसमा)
सम्बन्धवाचक सर्वनाम (relative pronouns)
who (जो) whom (जसलाई) which (जुन) whose (जसको) that (जो) but (तर) as (जस्तो)
प्रश्नवाचक सर्वनाम (interrogative pronouns)
who (को ) whom (कसलाई) whose (कसको) which (कुन) what (के)
adjective (विशेषण)
adjective (विशेषण) ले noun र pronoun को अर्थ अझ स्पष्ट गर्दछ।
विशेषणको तुलना (Comparasion)
3) Superlative degree (उच्चतम तह) दुइ भन्दा धेरै व्याक्ति, वस्तु र स्थानको तुलना गर्ने, जस्तै : China is the most populous country in the world. (चीन संसारकै सबभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको देश हो) Everest is the highest mountain in the world. (सगरमाथा संसारकै सबभन्दा अग्लो शिखर हो)
verb (क्रिया)
अङ्ग्रेजी व्याकरणमा verb (क्रिया) दुइ किसिमका छन 1) मुख्य क्रिया (main verb) 2) सहायक क्रिया (auxiliary verb)
मुख्य क्रिया (main verb)
कर्ताले गरेको काम लाई नै मुख्य क्रिया (main verb) भनिन्छ।काम गरेको समय (tense) को आधारमा क्रिया प्रयोग गरिने भएकोले अङ्ग्रेजी व्याकरणमा यसका ५ वटा रूप हुन्छन। मुख्य क्रिया नियमित (V2 र V3 मा ed थपिने) र अनियमित (V2 र V3 मा ed नभएका) गरी २ किसिमका छन।
नियमित क्रिया (regular verb)
बुद्ध एयर
बुद्ध एयर नेपालको निजि विमानसेवा कम्पनी मध्य सबैभन्दा लामो समय नेपाली आकासमा उडान भर्ने नेपाली बिमान कम्पनि हो । अन्तर्राष्ट्रिय र राष्टिय दुवै उडान गर्ने बुद्ध एयरले नेपालका १४ स्थानमा र भारत र भुटानमा (चार्टर) पनि उडान गर्छ। यसको मुख्य कार्यालय ललितपुरको जवालाखेलमा छ ।
इतिहास
अक्टोवर १९९७ मा विच १९०० डि (Beech १९००D) वाट बुद्ध एयरले आफ्नो उडान सुरु गरेको थियो । संचालनको २० वर्ष पूरा गर्दासम्म कम्पनिले १ करोड १ लाख भन्दा बढी मानिसहरूलाई उडान सेवा प्रदान गरिसकेको छ । सुरक्षामा कुनै सम्झौता नगर्ने र यात्रुलाई पहिलो प्राथमिकतामा राखेको हुनाले बुद्ध एयर यात्रुको पहिलो रोजाई हुन सफल भएको छ।
कुशाल टन्डन
कुशाल टंडन एक भारतीय अभिनेता हुन् । उनलाई एक हजारों में मेरी बहना हैं नामको टिभि सीरियलको कारण जानिन्छ ।
थ्याकतक
थ्याकतक लाप्चे जातिका पुरुषले लाउने टोपी हो। कपडा अनि खरायोको भुत्ले छालाले यो टोपी बनाइन्छ ।
१
१ (एक, एकाइ, एकता) एकल वा एकमात्र इकाई प्रतिनिधित्व गर्ने सङ्ख्यात्मक अङ्क हो। १ एक सङ्ख्यात्मक अङ्क पनि हो र गणना वा मापन को एकल एकाइ प्रतिनिधित्व गर्दछ। उदाहरणका लागि, एकाइ लम्बाइको रेखा खण्ड भनेको लम्बाइको रेखा खण्ड हो १। चिह्नका कन्भेन्सनहरूमा जहाँ शून्यलाई न सकारात्मक न ऋणात्मक मानिन्छ, १ पहिलो र सबैभन्दा सानो धनात्मक पूर्णांक हो।
यसलाई कहिलेकाहीँ प्राकृतिक सङ्ख्याहरूको अनन्त अनुक्रमको पहिलो मानिन्छ, त्यसपछि २, यद्यपि अन्य परिभाषाहरू अनुसार १ दोस्रो प्राकृतिक सङ्ख्या हो, ० पछि। सङ्ख्याको अद्वितीय गणितीय गुणहरूले विज्ञानदेखि खेलकुदसम्मका अन्य क्षेत्रहरूमा यसको अद्वितीय प्रयोगहरूको नेतृत्व गरेको छ। यसले सामान्यतया समूहमा पहिलो, अग्रणी वा शीर्ष चीजलाई जनाउँछ।
झिंगनी
झिंगनी तरकारी बनाउने सब्जीको प्रकार जो साना साना बोटमा फल्छ, प्रायः सबै ठाउँमा योतरकारीको उत्पादन हुन्छ।
दुमप्यु
दुमप्यु लाप्चे जातिका स्त्री र पुरुष दुवैले पटुका जसरी लगाउने वस्त्र हो।
कोगुर्यो चिहानहरूको परिसर
कोगुर्यो चिहानहरूको परिसर एक युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा जोडिएको छ।
वीरेन्द्रनगरका अस्पतालहरू
• मध्यपश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पताल वीरेन्द्रनगर
• सुर्खेत जिल्ला अस्पताल वीरेन्द्रनगर
• सुर्खेत आँखा उपचार केन्द्र वीरेन्द्रनगर
• जिल्ला आयुर्वेद स्वास्थ्यकेन्द्र वीरेन्द्रनगर
विष्णुपुर प्र.म.
विष्णुपुर प्र.म. नेपालको सगरमाथा अञ्चलको सिरहा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ७३५ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार विष्णुपुर प्र.म.को जनसङ्ख्या ४३५८ छ। यस मध्य पुरुष ५१%, र महिला ४९% छन्।
मजेत्रो
मजेत्रो स्त्रीहरूको शिरमा एक फेरो लगाई बाँधेर परिधान गर्ने वस्त्र हो। पुरुषको टोपीको समानान्तर हो, मजेत्रो। बिहेमा खास गरी रातो मजेत्रो ओडछन्।
लौका
लौका तरकारी बनाउने सब्जीको प्रकार जो लहरामा फल्छ, विश्वका प्रायः सबै ठाउँमा यो तरकारीको उत्पादन हुन्छ । लौका धेरै थरीका हुन्छन् । लौका मानव स्वास्थ्यलाई निकै फाईदाजनक छ। यसका साथै लौका औषधि पनि हो । लौकामा पित्त, कफनासक, रुचिनासक गुण छ । लौकाको जुस ज्वरो, खोकी, मुटुको विकार, गर्भाशयसम्बन्धि सबै रोगको लागि लाभदायक हुने गरेको छ ।
लौकाबाट निम्न लाभहरु प्राप्त गर्न सकिन्छ
रक्त विकारमा आधा गिलास लौकाको जुसमा थोरै मिश्री मिलाएर बिहान बेलुका पिउनाले रगतको विकार कम हुदै जान्छ ।
दातको दुःखाईको समस्या भएमा १ सय ग्राम लौकाको गुदी र २५ ग्राम पिसेको लसुन १ लिटर पानीमा उमाल्ने । आधा नहुञ्जेल यसलाई उमालिरहने । त्यसपछि यसलाई जाली कपडाले छान्ने।   छानेको पानीले कुल्ला गर्ने। दिनमा २-३ पटक यसो गर्नाले दाँतको दुःखाई कम हुन्छ ।
मुटु रोगीले लौकाको तरकारीका साथसाथै १०/२० मि.ली. लौकाको जुस दिनहुा बिहान पिउनाले फाइदा गर्छ ।
पिलो भएको व्यक्तिले दैनिक १५/३० मि.ली. लौकाको जुसमा थोरै मिश्री घोलेर २/३ पटक पिउनाले फाइदा गर्दछ।
मुत्रसम्बन्धि रोगमा लौकाको रस निकालेर एक चिम्टि सिधे नुन र कागतीको रस मिलाएर दैनिक बिहान पिउनाले मुत्रनली खुलेर आउाछ र मुत्रनलीको दुःखाई हट्छ।
लौकाको रसमा थोरै तिलको तेल मिलाउने। सुत्नुभन्दा पहिला टाउकोमा राम्रोसाग मालिस गर्ने। केहि दिनपछि राम्रोसाग निन्द्रा लाग्न थाल्छ।
रक्तश्रापमा पनि लौका लाभदायक छ। शरीरको कुनै भागमा रगत बगिरहेको अवस्थामा लौकालाई ताछेर ताछेको बोक्रा पिसेर त्यस ठााउमा लगाउने र पट्ट बााध्ने। यसले बगेको रगत रोकिन्छ। यसका साथै लौकाको रस पनि पिउने।
ज्वरो आएको बेला २० मि.ली. लौकाको रसमा थोरै मिश्री मिलाएर सेवन गर्दा लाभ हुन्छ । यसले बात, पित्तको समस्यामा पनि लाभ पुग्छ ।
गर्भाशय सम्बन्धि समस्यामा लौकाको रस निकै लाभदायक मानिन्छ। पटक पटक गर्भपतन हुने महिलाहरूले लौकाको रस तथा तरकारीका रूपमा अवश्य खान आवश्यक हुन्छ । यसले गर्भाशय मजवुत भई गर्भपतन हुने समस्याबाट छुटकारा दिलाउन मद्दत गर्छ ।
नेत्रकाली
नेत्रकाली नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको सिन्धुली जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति थियो। वि.सं .२०७३ सालमा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले ७४४ स्थानीय तह लागू गर्दा गाविसहरु विघटन भएको थियो।
नुवाकोट, अर्घाखाँची
नुवाकोट नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र लुम्बिनी अञ्चलको अर्घाखाँची जिल्ला जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो।
बुटवल, भैरहवाका अस्पतालहरू
• लुम्वीनी अञ्चल अस्पताल बुटवल
• लुम्वीनी अञ्चल आयुर्वेद औषधालय भैरहवा
• भिम अस्पताल भैरहवा
थुमाकोडाँडा
थुमाकोडाँडा नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, कास्की जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो। यस गाविसमा रहेका ऐतिहासिक तथा धार्मिक पर्यटकीय स्थल याञ्जाकोट गुरूङ्ग बस्ती रहेको छ भने थुमाकोडाँडा थुमबाट हिमालको दृश्यावलोकन गर्न सकिने भएकोले यो एक प्राकृतिक पर्यटकीय स्थल पनि हो।
बुटवल, भैरहवाका अस्पतालहरू
• युनीभर्सल मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल भैरहवा
२
२ (दुई) एउटा सङ्ख्या र अङ्क हो। यो १ पछि र अघिल्लो ३ को प्राकृतिक सङ्ख्या हो। यो सबैभन्दा सानो र केवल अविभाज्य सङ्ख्या हो। किनकि यसले द्वैतको आधार बनाउँछ, धेरै संस्कृतिहरूमा यसको धार्मिक र आध्यात्मिक महत्त्व छ। दुई सबैभन्दा सानो अविभाज्य सङ्ख्या हो, र एकमात्र समान अविभाज्य सङ्ख्या हो, र यसै कारणले यसलाई कहिलेकाहीँ "विचित्र अभाज्य" भनिन्छ। सबैभन्दा सानो प्राइम नम्बरको रूपमा, यो सबैभन्दा सानो गैर-शून्य प्रोनिक सङ्ख्या हो, र एकमात्र प्रानिक प्राइम नम्बर हो।
कम्बोडिया
क्याम्बोडिया (प्राचीन नाम कम्पुचिया) पृथ्वी एसियामा पर्ने एक अधिराज्य हो। खमेर Khmer आधिकारिक कम्बोडिया राज्य भनेर चिनिने (ព្រះរាជាណាចក្រ កម្ពុជា, Preăh Réachéanachâk Kâmpŭchéa) र उत्तिखेरै खमेर साम्राज्यको रूपमा चिनिने, यो दक्षिण एसियाली देशहरूमा इण्डोचीन प्रायद्वीप को दक्षिणी भाग मा छ। कुल (भूमि) क्षेत्रफल १८१.०३५ वर्ग किलोमिटर (६९,८९८ वर्ग मील) रहेकोछ, सीमान्त नजिक उत्तरपश्चिमी तिर थाइल्याण्ड, उत्तरपूर्वमा लाओस, पूर्वतिर भियतनाम, र दक्षिण पश्चिम तिर थाईल्याण्डको खाडी रहेकोछ । जनसङ्ख्या १४.८ मिलियन भन्दा बढी छ। कम्बोडिया संसारमा सबैभन्दा ६९औं बढी जनसङ्ख्या भएको देश हो। ९५% आधिकारिक रूपमा थेरवाद बौद्ध धर्म मान्ने गर्दछन ।
परिचय
क्याम्बोडिया अथवा कम्वोडिया पूर्वी एसियामा पर्ने अधिराज्य हो।
साप्पाटा
साप्पाटा बाजुरा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
यति एयरलाइन्स
यति एयरलाईन्स (अङ्ग्रेजी : Yeti Airlines) सन् १९९८ मा स्थापित नेपालको निजी विमानसेवा कम्पनी हो । यसको केन्द्रिय कार्यालय काठमाडौँमा अवस्थित छ ।
केयसङ
केयसङको ऐतिहासिक स्मारक र क्षेत्रहरू एक युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा जोडिएको छ।
विष्णुपुर प्र.र.
विष्णुपुर प्र.र. नेपालको सगरमाथा अञ्चलको सिरहा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ८५८ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार विष्णुपुर प्र.र.को जनसङ्ख्या ४६९३ छ। यस मध्य पुरुष ५०%, र महिला ५०% छन्।
मोरङ जिल्लाका अस्पतालहरू
• कोसी अञ्चल अस्पताल विराटनगर
• मोरङ जिल्ला अस्पताल रंगेली
• रामलाल गोल्छा आँखा अस्पताल विराटनगर
बर्को
बर्को ओढ्ने वस्त्र हो। यो खास्टो जस्तै हुन्छ, तर एकसरो हुन्छ ।
जामुनखाडी सिमसार
जामुनखाडी सिमसार तथा पर्यटकीय क्षेत्र झापा जिल्लाको सुरुङ्गा गाविसको वडा नं. २ र ५ तथा हाल कन्काई नगरपालिकाको डाँडागाउँमा अवस्थित छ। स्थानीय जामुनखाडी सामुदायिक वनभित्रको केही भू–भागलाई सिमसार क्षेत्र घोषणा गरी पर्यटकीय स्थलको रूपमा विकास गर्न शुरु गरिएको हो। पूर्व–पश्चिम राजमार्गबाट उत्तर लगभग एक किलोमिटको दूरीमा रहेको चारसय एक दशमलव २५ हेक्टर सामुदायिक वनको भू–भागमध्ये १० हेक्टर अर्थात १४ विगाह ८ कठ्ठा ६ धुर जमीनलाई समेत सिमसार क्षेत्रको रूपमा विकास गरिएको छ। ऐतिहासिक पृष्ठभूमि बोकेको गङ्गा र जमुना पोखरी रहेको सो क्षेत्रमा संरक्षण अभावका कारण हाल गङ्गा पोखरी अस्तित्वमा छैन भने जमुनाको संरक्षण र विकासका लागि विशेष पहल गरिएको छ। ४ विगाह क्षेत्रको बिचमा रहेको लाम्चो आकारको पोखरी पर्यटकको प्रमुख आकर्षणको विन्दु हो। आर्थिक आम्दानीलाई समेत मध्यनजर राख्दै पोखरीमा व्यवसायिक रूपमा डुङ्गा सञ्चालन गर्ने गरिएको र पोखरीमा माछापालन समेत गरिएको छ। विश्वमै दुर्लभ मानिएका अजिङ्गरहरू यहाँको आकर्षण हुन् । त्यसो त निश्चित सीमा निर्धारण गरी राखिएका मृग र जरायो भालु,खरायो दुम्सी, चरीबाघ आदि यहाँका गहना हुन्। यहाँ पर्यटकलाई पूर्ण आनन्द दिनको लागि हर सम्भव प्रयास गरिएको छ भने जामुन पोखरीमा झोलुङ्गे पुलको मजा पनि लिन सकिन्छ ।
पिपलकोट (स्पष्टता)
पीपलकोट भन्नाले निम्न कुराहरू बुझिन्छ।
को श्री केदार गाबिस मा अवस्तित गाउँ को नाम हो।यो चिउरीको लागि पर्ख्यात ठाउँ हो।
३
३ (तीन) भनेको सङ्ख्या र अङ्क हो। यो २ र अघिल्लो ४ पछिको प्राकृतिक सङ्ख्या हो, र सबैभन्दा सानो बिजोड अभाज्य सङ्ख्या हो र वर्ग सङ्ख्या अघिको एकमात्र अभाज्य सङ्ख्या हो। धेरै समाजमा यसको धार्मिक वा सांस्कृतिक महत्व छ।
पछ्यौरी
पछ्यौरी एक प्रकारको वस्त्र हो । यो फेर वा फन्को मार्नसमेत हुने किसिमको ओढ्ने वस्त्र हो । यो दुपट्टा, उत्तरीय वस्त्रः खास्टो, बर्को आदि जस्तो हो । यसलाई एक प्रकारको पातलो बर्को वा खास्टो भनेर चिने हुन्छ ।
नेपालगंज, कोहलपुरका अस्पतालहरू
• भेरी अञ्चल अस्पताल नेपालगञ्ज
• फत्तेवाल आँखा अस्पताल नेपालगञ्ज
• जिल्ला आयुर्वेद स्वास्थ्यकेन्द्र नेपालगञ्ज
•नेपालगञ्ज मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल कोहलपुर
बाँके बकुल्ला
बाँके बकुल्ला बकुल्ला प्रजातिमा पर्ने होचो बर्णको पंक्षी हो। यो पंक्षी विशेष गरी रातमा र साँझको समयमा बढी सकृय हुने गर्छ। दिउँसोको समयमा यस प्रजातिको शरीर खैरो र हल्का कालो रङ्गको देखिन्छ। यस पंक्षीले पानी भएको क्षेत्र वरिपरि एक समूहमा प्रजनन गर्ने गर्छ। यो पंक्षी सफा पानीको मुहान नजिक वा तटीय क्षेत्रमा विश्व व्यापी रूपमा बसोबास गर्ने गर्छ।
विवरण
यस प्रजातिका बकुल्लाको एक वयस्कको लम्बाई 64 cm हुन्छ भने यसको तौल 800 g हुन्छ। यस पंक्षीको कालो टाउको, खैरो र हल्का कालो शरीर, रातो आँखा र छोटो पहेँलो खुट्टाहरू हुन्छन्। यसको हल्का खैरो पखेटा हुन्छ भने यसको पखेटा तलको भाग सेतो हुन्छ। यस प्रजातिका भाले र पोथी हेर्दा खेरी एउटै देखिन्छन् यद्यपि भाले भने हल्का ठूलो हुन्छ। यो पंक्षी बकुल्ला प्रजातिहरू मध्ये सबैभन्दा फरक देखिने गर्छ। यस पंक्षीको कालो छोटो र तीखो ठुँड, छोटो र पहेँलो खुट्टा र छोटो घाँटी हुन्छ।
यस पंक्षीको युवा प्रजातिको टाउको, पखेटा र पछाडिको मधुरो खैरो र कहीँ कहीँ पहेँलो धब्बाहरू पनि देखिन्छ। यस पंक्षीको तल्लो भाग हल्का पहेँलो र खैरो हुन्छ। यसको पंक्षीको बच्चाहरूको सुन्तला रङ्गको आँखा र हल्का हरियो र पहेँलो खुट्टा हुन्छ। यस पंक्षीहरूले समूहमा हुँदा निकै आवाज निकाल्ने गर्छ।
वितरण र बासस्थान
यस प्रजातिको बकुल्लाले मुख्यतया बसाइँसराइ गर्ने गर्छ र यसको बसाइँसराइ दायरा प्याटेगोनिया फैलिएको छ। यो पंक्षी विश्व व्यापी रूपमा दक्षिण र उत्तर अमेरिका, एसिया, युरोप र अफ्रिकामा पाइने गर्छन्।
बाँके बकुल्लाको बासस्थान भिन्न भिन्न ठाउँमा भएतापनि यी पंक्षी विषेश गरी तालको छेउछाउ, नदि, नहर, पोखरीमा आदिमा पाइन्छन्। यो पंक्षी समुद्र तटमा म्याङ्ग्रोभ क्षेत्र र हिलो भएको ठाउँमा पनि उत्तिकै मात्रामा पाइन्छ। यस पंक्षीको धान खेती पनि एक महत्त्वपूर्ण बासस्थान हो। यो पंक्षी कहिलेकाँही गाईवस्तु भएको ठाउँमा पनि पाइन्छ।
प्रजनन दायरा
यस पंक्षीले विश्व व्यापी रूपमा समुन्द्रीको किनार वा नुनिलो पानी भएको क्षेत्र वरिपरि प्रजनन गर्ने गर्छ। यस पंक्षीको अन्य उप प्रजातिहरूले भने उत्तर र दक्षिण अमेरिका देखि क्यानडा र अर्जेन्टिना देखि चिल्ली सम्म प्रजनन गर्छ। अन्य केही उप प्रजातिले भने दक्षिण अमेरिका देखि फल्कल्याण्ड टापु, युरोपका अधिकांश मुलुक, एसिया र अफ्रिका सम्म प्रजनन गर्ने गर्छ। यस पंक्षीले एक समुदायमा रहेर त्यसैको वरिपरि गुण बनाउने गर्छ। यस पंक्षीले विषेशगरि अग्लो रुखको टुप्पोमा गुण बनाउने गर्छ। यस पंक्षीले एक पटकमा ३ देखि ८ वटा सम्म अण्डा पार्ने गर्छ।
स्थित
यस पंक्षी विश्व लगभग सबै मुलुकहरूमा सहजै पाइने भएकाले यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घ द्वरा कम चासोका प्रजातिको रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ र यसलाई आइयुसीएनको रातो सूचीमा पनि सूचीकृत गरिएको छ।
कोत पर्व
कोत पर्व नेपालको इतिहासमा दोश्रो ठूलो हत्याकाण्ड हो। रानीको बिश्वासपात्र गगनसिंहको हत्यारा पत्ता लगाउन भेला भएका भारदारहरू बीच विवाद हुँदा मच्चिएको यो काण्डले तत्कालिन नेपालको अस्थिर राजनीतिलाई १०४ वर्षे राणा शासनतिर सुम्पेको थियो।
गगनसिंहको हत्यारा पत्ता लगाउने सिलसिलामा सर्वप्रथम अभिमान सिंह राना मगर मारिएपछि स्थिति चर्किदै हात हालाहाल तथा गोली हानाहान हुँदा अभिमानका साथसाथै त्यतिखेर नेपालका प्रधानमन्त्री फत्तेजङ्ग शाह, दलभञ्जन पाँडे, वीरकेशर पाँडे लगायतका ३१ जनाको हत्या भएको कोतको परिसरमा रगतको खोला बग्यो। यश घटनामा ११ चौतारिया, ६ पांडे ,३ थापा र ११ अन्य क्षेत्रीय भारादारकोहत्या भएक्क थियो।
ओदेन
ओदेन मौरिसनिया को विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन १९९६ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो । यो क्षेत्र ओदेन,चिङ्गुएति,तिचित र उआलतासँग जोडिएको छ ।
कोत पर्व
भीमसेन थापाको पतन
विसं १८९४ मा राजा राजेन्द्र बिक्रम शाहले भीमसेन थापालाई अपदस्थ गरेपछि नेपालमा अन्योलको वातावरण सिर्जना भएको थियो। राजेन्द्र महत्त्वाकांक्षी त थिए तर उनको कमजोरी यो थियो कि उनले आफ्नी दुई रानीका कार्यकलापलाई समेत नियन्त्रण गर्न सकेका थिएनन्। उनका दुवै रानी त्यत्तिकै महत्त्वाकांक्षी थिए र दुवैले आ–आफ्नै स्वार्थ सिद्धिका लागि भारदारहरूका दुई प्रमुख समूहलाई आफूतर्फ मिलाएका थिए। जेठी रानी साम्राज्यलक्ष्मीले पाण्डेहरूको सहयोग प्राप्त गरेकी थिइन् भने कान्छी रानी राज्य लक्ष्मीदेवीलाई थापाहरूको समर्थन थियो। भीमसेन थापाको पतनको लगत्तै साम्राज्यलक्ष्मीको जोडले रणजंग पाण्डे मुख्तियार त भए तर उनी कहिले गुरु रंगनाथ त कहिले चौतरिया पुष्कर शाहको नेतृत्वमा रही काम गर्न बाध्य भए। केही वर्षपछि रणजंग शक्तिशाली मुख्तियार त बने तर उनको अंग्रेज सरकारप्रतिको नीतिले गर्दा राजेन्द्रले उनलाई पदबाट हटाए, अंग्रेज सरकारकै दबाबमा।
माथवरसिंह थापा
विसं १८९८ मा साम्राज्यलक्ष्मीको मृत्युपछि नेपालको राजनीतिमा कान्छी रानी लक्ष्मीदेवीले हस्तक्षेप गर्न थालिन्। उनले भारतमा बस्दै आएका भीमसेन थापाका भतिजा माथवरसिं थापालाई नेपाल फिर्ता बोलाइन् र उनकै दबाबमा राजेन्द्रले माथवरलाई मुख्तियार बनाए। लक्ष्मीदेवीको स्वार्थ थियो युवराज सुरेन्द्र (साम्राज्यलक्ष्मीका छोरा) को अधिकार खोसी आफ्नै छोरा रणेन्द्रलाई राजा घोषित गर्नु। तर माथवर रानीको इच्छाअनुसार काम गर्न तयार थिएनन्, किनकि यसबाट ठूलो विद्रोह हुने सम्भावना थियो। विकल्पको रूपमा माथवरले राजेन्द्रलाई गद्दी त्यागको सल्लाह दिए, किनकि सुरेन्द्रलाई विधिवत् रूपमा राजा घोषित गरेपछि लक्ष्मीदेवीले आफ्नो छोरालाई राजा बनाउने हठ त्याग्नेछिन् भन्ने उनको धारणा थियो। तर महत्त्वाकांक्षी राजेन्द्र राज्य त्याग गर्ने पक्षमा थिएनन्। यसप्रकार माथवरले राजा र रानी दुवैलाई चिढाए। फलस्वरूप राजा र रानी दुवै मिली माथवरको हत्या गराए जसमा प्रमुख भूमिका लक्ष्मीदेवीका प्रिय पात्रहरू गगनसिंह र जङ्गबहादुरले खेलेका थिए।
माथवरको अन्तपछि चार महिनासम्म देशको शासन व्यवस्था मुख्तियारबिना नै चल्यो। लक्ष्मीदेवी गगनसिंहलाई मुख्तियार बनाउन चाहन्थिन् जबकि राजेन्द्र त्यसो गर्न तयार थिएनन्। अन्ततोगत्वा चौतरिया फत्यजंगलाई मुख्तियारको पद त दिइयो तर राज्यपरिषद् (मन्त्रिमण्डल सरह) मा गगनसिंह र जङ्गबहादुरलाई पनि समावेश गरियो। रानीको प्रिय पात्र भएको नाताले गगनसिंह निकै शक्तिशाली थिए र उनको अधीनमा सात पल्टन फौज थियो जबकि फत्यजंगको नियन्त्रण केबल तीन पल्टन फौज मात्रै थियो। भनिन्छ, सबै महत्त्वपूर्ण निर्णयहरू लक्ष्मीदेवी र गगनसिंह गर्थे र राजा र मुख्तियार त्यसलाई औपचारिकता मात्रै दिन्थे। गगनसिंहको उदय राजा, मुख्तियार, जङ्गबहादुर र अन्य भारदारका लागि एउटा चुनौती बनेको थियो।
सिसमहलः
यो भवन कुन बेला बन्यो भन्ने एकिन गर्न नसकेता पनि राजकुमार बहादुर शाह भतिजा नावालक राजा रणबहादुर शाहको नायव भई राज्य सञ्चालन गर्न थालेपछि बनेको बुझिन्छ। किन भने उनले फ्रान्सेली कालिगढ झिकाई नेपालमा तोप, हतियार र कोत घर बनाउने काम गरेका थिए। नेपाल एकीकरणको थालनी पश्चात मात्रै र बडामहाराजा पृथ्वीनारायण शाहले काठमाडौँ जितेपछि काठमाडौँ  हनुमानढोका दरबारमा प्रसस्तै हतियार राख्ने थालनी भएको बुझिन्छ। त्यही क्रममा हतियारलाई व्यवस्थित तरिकाले राख्नको लागि बहादुर शाहले फ्रान्सेली कालीगढहरूको सहयोगमा फ्रान्सबाटै सिसाहरू झिकाई, सिसाको झ्यालहरू राखेर घर बनाईएको थियो। जसलाई सिसामहल नामाकरण गरियो। कोतको पटाङगीनीमा जम्मा हुने पल्टन तथा भाइ-भारदारहरूलाई राजारानीले दर्शन दिन, आदेश दिन, निरीक्षण गर्न र भारदारी सभा गर्ने काम पर्दा राजपरिवार बस्नको लागि हनुमानढोका दरबार भन्दा बाहिर पट्टि उत्तर पश्चिममा यो भवन बनाईएको थियो। माथिल्लो तल्लामा राज परिवार बस्दथे भने भुईँ तल्लामा भाइ-भारदार बस्दथे।  यो भवन दक्षिणबाट उत्तरतर्फ फर्केको थियो। बेलाबेलाको भुकम्पले क्षति पर्याएर यो भवन ध्वस्त भएको र पछि यसलाई पुननिर्माण नगरिएको   बुझिन्छ।
(ख) जंगी पहरा
नेवारी भाषामा यसलाई मजादेगः अर्थात भत्केको मन्दिर भनिन्छ। मल्लकाल तिर सबै जनताले त्यस स्थानमा देवताको मन्दिर निर्माण गर्न लाग्दा गाह्रो नअडीने र भत्केको भत्क्यै गर्ने दैवी चमत्कारी श्रृजना भएकोले मन्दिर नबनाई छाडिएको थियो। पछि शाह कालमा त्यस अग्लो स्थानमा देवलको रूपमा घण्टा घर बनाईएको बुझिन्छ। यो कोतघरहरू भन्दा पछाडी उत्तरतर्फ बनेको छ। छाना नभएको खुल्ला रूपले एकदमै अग्लो पारेर बनाईएको छ। यसको माथिल्लो तल्लामा पशुपतिनाथको लिंंग स्थापना गरिएको छ। यहांबाट सैनिकहरूले कोत र आसपासको इलाकामा निग्रानी गर्थे। विहान र बेलुकी (रिट्रि र रिभ्याली) यसबाट विगुल बजाइन्थ्यो। कुनै जरुरी स्थितीमा राजदरबारको आदेशमा भाइ-भारदार बोलाउनु पर्दा एकपटक विगुल बजाइन्थ्यो भने आकस्मिक अवस्थामा पर्दा दुई पटक बजाइन्थ्यो, अनि भाइ-भारदार कोतको पटाङगिनीमा जम्मा हुन्थे। कोतपर्व हुने रातमा यहीबाट विगुल बजाईएको थियो। राणाहरूले कर्फ्यु लगाउंदा पनि यहीबाट विगुल बज्दथ्यो। काठमाडौँको बस्ती बढेर विगुलको आवाज सुनिन गाह्रो हुन थाले पछि धरहराबाट पनि विगुल बजाउन थालियो। यसर्थ यस घरको एतिहासिक महत्त्व रहेको छ।
गगनसिंहको हत्या
गगनसिंहको चुर्तिफुर्ति धेरै समयसम्म चल्न सकेन। वि.सं. १९०३ भदौ ३१ को राति आफ्नै घरमा पूजा गरिरहेका बेला उनको हत्या भयो। गगनसिंहको हत्या कसले गर्यो भन्नेबारे लेखकहरूका भिन्नाभिन्नै धारणा छन्। कसैले राजा र मुख्तियारको मिलेमतोमा लाल झा नामका कुख्यात व्यक्तिले उनको हत्या गरेको भनेका छन् भने कसैले चाहिं जङ्गबहादुरले आफू शक्तिशाली बन्न आफ्ना भाइ बद्रीनरसिंहद्वारा उक्त हत्या गराएको भनी लेखेका छन्। गगनसिंहको हत्याको रहस्य सायद कहिल्यै पनि अगाडि आउँदैन। तर एउटा कुरा के भन्न सकिन्छ भने गगनसिंहको उदय राजा, मुख्तियारलगायत कसैलाई मन परेको थिएन र उनको पतन लक्ष्मीदेवीबाहेक सबैले चाहेका थिए।
वि.सं. १९०३ भदौ ३१ गते राति महारानी राज्यलक्ष्मीको प्रिय पात्र तथा मन्त्रिपरिषद्का सदस्य गगन सिंह भण्डारीको रहस्यमय ढङ्गले गरिएको हत्यारा पत्ता लगाउन महारानीको आदेशले राति सबै भारदारहरूलाई कोतको परिसरमा जम्मा हुने आदेश अनुसार कोतमा भेला भए।
हत्यारा पत्ता लगाउन भारदारी
भारदारहरूले अपराधी पत्ता लगाउन नसक्दा महारानीले वीरकिशोर पाँडेलाई ( वीर केशर पाण्डे) पुरानो कुराले शङ्का गरी निजलाई पक्रि मार्ने आदेश जनरल अभिमानसिंह रानालाई दिइन्। उता अभिमानसिंहले त्यसरी व्यक्तिले नमान्दानमान्दै हत्या गर्न श्री ५ महाराजको पनि हुकुम हुनुपर्छ भन्ने जबाफ दिए।
राजा कोतबाट बाहिर
त्यतिबेला कोतभित्र तनाबको वातावरण पैदा भएकै अवस्थामा राजा कोतबाट बाहिर निस्केका थिए।
अभिमानसिंहको हत्या
आफ्नै भाइहरू र विश्वासिला फौज भएकोले कोतमा जंग भाइहरू र विश्वासिला फौज भएकोले कोतमा जङ्गबहादुर निश्चिन्त टाइंफुइं गर्दै रहे। त्यसमा पनि जङ्गबहादुरको पल्टनबाहेक अरु कसैले एकजना अंगरक्षकसमेत कोतभित्र लान पाएका थिएनन्। उनले आफ्ना भाइहरूलाई कोतभित्र छिर्न दिनु तर कसैलाई पनि कोतबाहिर निस्कन नदिनु " भन्ने आदेश दिएका थिए।
अभिमानसिंहको मर्ने वेलाको वाक्यालाई सही हो भन्ने अडकल गरेपछि चौतरिया फत्तेजंग शाह (तत्कालीन प्रधानमन्त्री) को छोरा खड्गबिक्रम शाहले जङ्गबहादुरको बेइमानीलाई सजाय दिनै पर्छ भनी कराए।
खड्गबिक्रम शाहको हत्या
तत्कालै जङ्गबहादुरको भाइ कप्तान कृष्णबहादुर कुंवरले " झुटा चौतरिया मुख समाल, हैन भने अभिमानसिंहकै गतिमा पुर्याइदिउंला " भनेर आजसम्म राजखलकलाई नभनेको तुच्छ बचन गरे।
उक्त समयमा कोतमा न त राजा श्री ५ राजेन्द्र नै थिए न त रानी राज्यलक्ष्मी नै थिइन्। सो अवसरमा जङ्गबहादुरको  नै शस्त्रअस्त्रसहितको भाइहरूको राज बन्यो। कृष्णबहादुरको तुच्छ बचन सुनेपछि चौतरिया खड्गबिक्रम शाहले हातमा भएको तरबार लिएर कृष्णबहादुर माथि जाइलागे। सो मारलाई कृष्णबहादुर का अर्का भाइ बमबहादुरले तरबार झिकी चौतरिया खड्गबिक्रम लाई काट्न लागेको देखि झटपट खड्गबिक्रमले आफ्नो तरबारले बमबहादुरलाई मार हान्दा कातेको दलान होचो भएकोले तरबार दलिनमा ठोकियो  बमबहादुरलाई खासै असर पुगेन। फेरी खड्गबिक्रम ले बमबहादुरमाथि अर्को मार थप्न लागेको देखि जङ्गबहादुरको अर्का भाइ कप्तान धीरशमशेरले आफ्नो तरबार तुरुन्तै निकाली खड्गबिक्रमको कम्मरमा प्रहार गरी उनको शरीरलाई दुई टुक्रा पारेर छुट्ट्याए।
प्रधानमन्त्री चौतरिया फत्तेजंग शाहको हत्या
खड्गबिक्रमको मृत्यु भएपछि जगतशमशेरले जङ्गबहादुर बसेको स्थानमा गई सो भिडन्तबारे सुनाए। डराएर जङ्गबहादुरले प्रधानमन्त्री चौतरिया फत्तेजंग शाहलाई उनको छोराको मृत्यु भएको खबर भने। आफ्नो १८ वर्षीय एक मात्र छोराको जङ्गबहादुरको खलकले मारेपछि फत्तेजंग रिसाउंदै रानी भएको सिसमहलतर्फ बढे। त्यतिकैमा जङ्गबहादुरले आफ्नो पल्टनको हवलदार राममेहर अधिकारीलाई आँखा सन्काई प्रधानमन्त्री चौतरिया फत्तेजंग शाहलाई गोली ठोक्ने सङ्केत दिए। तुरुन्तै राममेहरले सिपाही रामबहादुर रानामगरलाई गोली हान्ने आदेश दिएपछि सिपाही रामबहादुरले गोली हानी प्रधानमन्त्रीको प्राण उडाए।
अन्य
त्यस पश्चात् कोतभित्र शुरुमा जंग खलक र चौतरिया (राजखलक) बीच घमासान मारकाट चल्यो। चौतरिया खलकले जङ्गबहादुरको बेइमानीलाई कुनै पनि हालतमा नछाड्न र राजपूत भएको नाताले पनि लडेरै ठीक पार्न कम्मर कसे। यस वेलासम्म ७-८ जना चोतरिया काटिसकिएका थिए। चौतरियाहरूसँग तरबार थियो तर अन्य भारदारहरू बिल्कुलै निःशस्त्र थिए। यसरी विस्तारै जंगखलक तथा चौतरिया, बस्न्यात, थापा र पांडे परिवारबीच मारामार पर्यो। अरुको हतियार नभएकोले मुड्कीले हान्ने र पछार्ने काम मात्र भयो। तर जंगपरिवार र पल्टनसंग हतियार भएकोले अरुलाई मुला काटेझैं काटे। करीब ३२ जनाकोे लासको थुप्रो लगएपछि कोतपर्व सकियो। नेपालका गन्यमान्य भाइ-भारदार बांकी रहेनन्।
"कोतमा त्यति धेरै मानिस किन मारियो" भनी श्री ५ राजेन्द्रले जङ्गबहादुरलाई भोलिपल्ट सोद्धा खडगबिक्रमले पहिला हतियार चलाएको हुनाले र श्री ५ बडामहारानीको हुकुम आफूले पालना गर्दा त्यस्तरी मानिस मारिएको जवाफ दिएका थिए।
अबु धाबी इमिरेट्स
व्युत्पत्ति
यस क्षेत्रको नाम अबु धाबी हुनु अघि, यो मिलह भनेर चिनिन्थ्यो, जसको अरबीमा नुन हो, सम्भवतः यस क्षेत्रको नुन पानीको कारणले गर्दा। मिल्ह अझै पनि अबु धाबी मा एक टापुको नाम हो।
कोत पर्व
दोष
उक्त घटनाको ६ महिनापछि अर्थात् विसं १९०३ चैतमा नेपालस्थित ब्रिटिस रेजिडेन्ट थोरस्वेले घटनाको विस्तृत विवरण अंग्रेज सरकार छेउ पठाएका थिए ; जसमा हत्याकाण्डको सम्पूर्ण दोष महारानी लक्ष्मीदेवीमाथि लगाइएका छन्। गगनसिंहको हत्यारा पत्ता लगाउने रानीको हठकै कारण उक्त हत्याकाण्ड भएको भन्ने रेजिडेन्टको ठहर छ। साथै कुनै निर्णय दिन नसक्ने भनी राजा राजेन्द्रको पनि आलोचना गरिएको छ। किनकि कोतभित्र तनावको वातावरण पैदा भएकै अवस्थामा राजा कोतबाट बाहिर निस्केका थिए। थोरस्वेको यो भनाइ, यो पत्र स्वयं जङ्गबहादुरले दिएको विवरणअनुसार तयार गरिएको थियो।
घटनाको अर्को विवरण स्वयं लक्ष्मीदेवीले आफ्ना पति राजेन्द्रलाई लेखेको पत्रमा दिएकी छन् जसमा हत्याकाण्डको सम्पूर्ण दोष जङ्गबहादुर र उनका सहयोगी विजयराज पण्डितमाथि लगाइएको छ। पत्रकै शब्दहरूमा
अबु धाबी इमिरेट्स
सरकार
इमिरेट्सको राजनीतिक रूप, वंशानुगत पूर्ण राजतन्त्र हो। कानून मुख्यतया शरियामा आधारित छ। २०२२ सम्म राष्ट्र प्रमुख शेख खलिफा बिन जायद अल नाह्यान  थिए। उनी संयुक्त अरब इमिरेट्सका पहिलो राष्ट्रपति शेख जायद बिन सुल्तान अल नाह्यानका छोरा थिए। कासर अल-होसन महल-किल्ला १७६० देेेखि९६६६ सम्म अबु धाबीका शासकहरूको आवास थियो ।
कोत पर्व
दोष
"जनरल गगनसिंलाई छानाबाट गोलि चलाइ मान्या को हो कया विराउँले मारियो मार्न सल्लाहमा पस्न्यालाई र मार्न्यालाई ठहराइ पक्रनुपर्छ भनि मैले र हजुरबाट हुकुम वकिस मान्या मानिसको षोजि हुन लाग्याको थियो तेसै वषत्मा हामिहरू सबै बसि कौसल गरी त्यो मार्न्या मानिसलाई ठहराउँछौं हजुरहरू सुकुला गर्न पाव लाग्नु हवस् भनि विजयराज पंडितले र जङ्गबहादुरले धोषाको विंति पार्दा म कोठरिभित्र गञा हजुर दर्वार तरफ पाव लाग्नु भयो तेसै विचमा जङ्गबहादुरले आफ तैनाथि पल्टनका पगरि हुद्दा सिपाहिहरूबाट घेरा दि हुल गरी भारदारहरूलाई मार्याको र तिनैका जाहान बच्चा र अरूलाई पनि धपायाको व्यहोरा सबै हजुरमा जाहिरै छ अरू मानिस पनि सबै जान्दैछन्...।"
अबु धाबी इमिरेट्स
सरकार
अमिर मोहम्मद बिन जायद अल नाह्यान (पहिले युवराज ) ले कार्यकारी परिषद्को प्रमुख र संघको सशस्त्र बलको उप सर्वोच्च कमाण्डरको रूपमा पर्याप्त प्रभाव राख्छ। कार्यकारी परिषद् भनेको इमिरेट्सको सरकार हो। क्राउन प्रिन्सलाई उनको कर्तव्यमा क्राउन प्रिन्सको अदालत, वा दिवानले सहयोग गर्दछ। कार्यपालिकाको कूल सदस्य संख्या क्रमशः घटेर ९८ पुगेको छ र अहिले यसमा सत्तारुढ परिवारका प्रतिष्ठित सदस्यहरुका साथै सम्मानित राजनीतिज्ञहरु रहेका छन् ।
कोत पर्व
परिणाम
कोतपर्वपछि जङ्गबहादुर मुख्तियार बने र उनलाई कम्यान्डर इन चिफको / प्रधान सेनापति पदवी पनि दिइयो। वि.सं. १९०३ असोज २ गते राजा राजेन्द्रबाट लालमोहर पाएपछि जङ्गबहादुर कुँवर नेपालका विधिवत् मुख्तियार भएका थिए।
थुप्रै भारदारको हत्या
कोतपर्वमा मारिनेहरूको संख्या इतिहासकारहरू पिच्छे फरक-फरक देखिन्छ। मर्नेहरूमध्ये विनोद पन्देय
चौतरिया
प्रधानमन्त्री चौतरिया फत्यजङ्ग शाह, उनको छोरा चौतरिया खड्गविक्रम शाह, चौतरिया वीरबहादुर शाह, चौतरिया काजी दलबहादुर शाह, चौतरिया काजी गोप्रसाद शाह,
काजी
जनरल अभिमानसिंह रानामगर, काजी दलभञ्जन पाण्डे, काजी रणगम्भीर पाण्डे , काजी रणजोर थापा, काजी नरसिंह थापा, काजी बखतवीर भण्डारी , काजी वीरकेशर पांडे, कपरदार कीर्तिध्वज पांडे, सरदार भवानीसिंह खत्री, सरदार समरबहादुर शाह, सरदार गणप्रकाश शाह, सरदार रससिंह, सरदार शत्रुभञ्जन शाही, सरदार युद्धरञ्जन शाही, काजी अर्जुन थापा, कप्तान मोहनवीर शाही, कप्तान वीरबहादुर शाही, बद्रीवान शाहीको छोरा (नाम थाहा नभएको), कुम्वेदान गैंडा मल्ल, ददा दण्डकेशर, द्वारे जोगराज, जमदार विष्णुभक्त, हवलदार कालु खवास, अर्दली इन्द्रवीर राउत आदि थिए।
ती बाहेक जनरल गगनसिंह खवास आफ्नै घर ढोकाटोलमा मारिएका थिए।
मुडिने र जाति च्युत गर्ने काम भयो
उक्त पर्वमा नपरेका र नमरेका तर सन्तान, नातेदार तथा नैतिक समर्थन दिई जङ्गखलकको बिरोध गर्नेहरूमध्ये खडानन्द उपाध्याय, कुईकेल ब्राह्मण,रंगनाथ खनाल आदिको जात च्युत गरी मुडेर लखेटिए। विशेष गरी ब्राह्मणहरूलाई नमार्ने धर्म भएकोले जात च्युत गरिएको थियो।
भण्डारखाल पर्व
वीरध्वज बस्नेतहरूको सहयोग लिई लक्ष्मीदेवी जङ्गबहादुरविरुद्ध षड्यन्त्र गर्दै थिइन्। स्मरणीय छ, आफ्नो परिवारका ज्येष्ठ महिलाको मृत्यु भएकाले बस्नेतहरू कोतमा सामेल भएका थिएनन् र उनीहरू बच्न सफल भएका थिए। पण्डित विजयराजबाट आफूविरुद्ध षड्यन्त्र भइरहेको चाल पाई जङ्गबहादुरले बस्नेत लगायतको हत्या गराए जसलाई भण्डारखाल पर्व मनिन्छ। यो घटना कोतको हत्याकाण्डको ४५ दिनपछि भएको थियो र यस घटनापछि जङ्गबहादुरले लक्ष्मीदेवीलाई देश निकाला गरेका थिए। साथै जङ्गबहादुरले प्रधानमन्त्रीको पदवी पनि पाए।
अलौ पर्व
लक्ष्मीदेवीसँगै राजेन्द्र पनि बनारस गएपछि जङ्गबहादुर झन् शक्तिशाली भए र उनले अनुकूल स्थितिको सिर्जना गरी सुरेन्द्रलाई विधिवत् रूपमा नेपालको नयाँ राजा घोषित गरे। उता बनारसमा जङ्गबहादुरद्वारा धपाइएका वा भाग्न सफल भएका भारदारहरूले राजेन्द्रलाई नेपाल फर्की शासन पुनः कब्जा गर्न दबाब दिइरहेका थिए। त्यसमाथि आफू छँदाछँदै आफ्ना छोरा सुरेन्द्रलाई राजा घोषित गरेको खबरले त राजा निकै क्रोधित भए। उनले एउटा सानो फौजको निर्माण गरे र केही भारदारहरूसहित नेपालको सीमाभित्र प्रवेश गरे। फौजसहित राजेन्द्र नेपालतर्फ आएको थाहा पाउनेबित्तिकै जङ्गबहादुरले ठूलो फौज त्यसतर्फ पठाए। नेपालको सीमा नजिकै अलौ भन्ने ठाउँमा दुई फौजबीच मामुली भिडन्त भयो जसमा राजेन्द्रको फौज सजिलै पराजित भयो र राजेन्द्र स्वयं कैदीको रूपमा काठमाडौँ ल्याइए। उनलाई उकास्ने भारदारहरू त जङ्गबहादुरले ठूलो फौज पठाएको थाहा पाउनेबित्तिकै राजेन्द्रको साथ छाडी सीमापारि भागिसकेका थिए। यो घटना विसं १९०४ भदौ महिनाको हो।
कोत, भण्डारखाल र अलौ पर्वबाट जङ्गबहादुर सर्वेसर्वा शासक मात्रै भएनन्, उनले आफ्नो परिवारको सामाजिक स्तर पनि माथि उठाए। राजा सुरेन्द्रको लालमोहरद्वारा उनी र उनको परिवारले ‘राणा’ को दर्जा पाए र त्यसको उपयोग गर्दै जङ्गबहादुरले राजपरिवारसँग वैवाहिक सम्बन्ध पनि जोडे। राजासरहको पदवी पाउने लालसाले जङ्गबहादुरलाई छोडेको थिएन। विसं. १९१३ मा प्रधानमन्त्री पद छोडेको नाटक गरी उनी महाराज बने। तर अंग्रेज सरकारले उक्त पदलाई राजकीय मान्यता नदिएपछि जङ्गबहादुरले पुनः प्रधानमन्त्री हत्याए र महाराज प्रधानमन्त्री पदबाट विभूषित भए। कोतपर्वबाट सुरु भएको राणाहरूको जहानिया“ शासन १०४ वर्षसम्म कायम रह्यो ।
चैनपुर (स्पष्टता)
चैनपुर भन्नाले निम्न कुराहरू बुझिन्छ।
मार्कण्डेय पुराण
यस पुराणलाई प्राचीनतम पुराणहरूमा एउटा मानिन्छ। यो लोकप्रिय पुराण मार्कण्डेय ऋषिले क्रौष्ठिकलाई सुनाएका थिए। यसमा ऋग्वेदको भांति अग्नि, इन्द्र, सूर्य आदि देवताहरूमाथि विवेचन छ र गृहस्थाश्रम, दिनचर्या, नित्यकर्म आदि चर्चा छ। भगवतीको विस्तृत महिमाको परिचय दिने यस पुराणमा दुर्गासप्तशतीको कथा एवं माहात्म्य, राजा हरिशचन्द्रको कथा, मदालसा-चरित्र, अत्रि-अनसूयाको कथा, दत्तात्रेय-चरित्र आदि अनेक सुन्दर कथाहरूको विस्तृत वर्णन छ।
विस्तार
मार्कण्डेय पुराणमा नौ हजार श्लोकहरूको सङ्ग्रह छ। १३७ अध्यायपरक मार्कण्डेय पुराणमा १ देखि ४२ औँ अध्यायसम्मको वक्ता जैमिनि र श्रोता पक्षी छन्, ४३ औँ देखि ९० अध्यायमा वक्ता मार्कण्डेय र श्रोता क्रप्टुकि छन् तथा यसपछिको अंशका वक्ता सुमेधातथा श्रोता सुरथ-समाधि छन्। मार्कण्डेय पुराण आकारमा सानो छ। यसमा एक सौ सैंतीस अध्यायहरूमा नैं लगभग नौ हजार श्लोक छन्। मार्कण्डेय ऋषिद्वारा भनिएकोले यसको नाम 'मार्कण्डेय पुराण' भएकोहो।
मार्कण्डेय पुराणको संक्षिप्त जानकारी
यस पुराणभित्र पक्षीहरूलाई प्रवचनको अधिकारी बनाएर उनीहरूद्वारा सब धर्महरूको निरूपण गराइएकोछ। मार्कण्डेय पुराणमा पहिला मार्कण्डेयजीका समीप जैमिनि का प्रवचन छ। फेरि धर्म संज्ञम पक्षीहरूको कथा भनिएकोछ। फेरि उनको पूर्व जन्मको कथा र देवराज इन्द्रको कारण उनलाई शापरूप विकारको प्राप्तिको कथन छ, तदनन्तर बलभद्रजीको तीर्थ यात्रा, द्रौपदीका पांचहरू पुत्रहरूको कथा, राजा हरिश्चन्द्रको पुण्यमयी कथा, आडी र बक पक्षियहरूको युद्ध, पिता र पुत्रको आख्यान, दत्तात्रेयजीको कथा, महान आख्यान सहित छ चरित्र, अलर्क चरित्र, मदालसाको कथा, नौ प्रकारको सृष्टिको पुण्यमयी वर्णन, कल्पान्तकालको निर्देश, यक्ष-सृष्टि निरूपण, रुद्र आदिको सृष्टि, द्वीपचर्याको वर्णन, मनुहरूको अनेक पापनाशक कथाहरूको कीर्तन र उनमा दुर्गाजीको अत्यन्त पुण्यदायिनी कथा छ। जो आठौँ मनवन्तरको प्रसंगमा भनिएकोछ। तत्पश्चात तीन वेदहरूको तेजबाट प्रणवको उत्पत्ति सूर्य देवको जन्मको कथा, उनका माहात्मय वैवस्त मनुका वंशको वर्णन, वत्सप्रीको चरित्र, तदनन्तर महात्मा खनित्रको पुण्यमयी कथा, राजा अविक्षितको चरित्र किमिक्च्छिक व्रतको वर्णन, नरिष्यन्त चरित्र, इक्ष्वाकु चरित्र, नल चरित्र, श्री रामचन्द्रको कथा, कुशको वंशको वर्णन, सोमवंशको वर्णन, पुरुरुवाको कथा, राजा नहुषको वृतांत, ययातिको पवित्र चरित्र, यदुवंशको वर्णन, श्रीकृष्णको बाललीला, उनको मथुरा द्वारकाका लीलाहरू, सब अवतारहरूको कथा, सांख्यमतको वर्णन, प्रपञ्चका मिथ्यावादको वर्णन, मार्कण्डेयजीको चरित्र तथा पुराणा श्रवण आदिको फल यो सब विषय मार्कण्डेय पुराणमा बताइएकोछ।
जलवायु परिवर्तन
जलवायु परिवर्तन पृथ्वीको प्राकृतिक प्रक्रियाभित्र पर्ने गतिविधि हो। पृथ्वीमा सौर्य विकिरणमार्फत तापशक्ति प्राप्त हुन्छ र यही सौर्य विकिरणका कारण पृथ्वीको वायुमण्डलको तापक्रम सन्तुलन रहन्छ। पृथ्वीले सूर्यबाट जति सौर्य विकिरण प्राप्त गर्दछ त्यति नै विकिरण पुनः अन्तरीक्षमा फिर्ता पठाउँछ, जसले गर्दा पृथ्वीको वायुमण्डलको तापक्रम स्थिर रहन्छ तर कुनै कारणवश विकिरणको लेनदेनमा घटबढ हुनगई असन्तुलन हुन गएमा पृथ्वीको वायुमण्डलको तापक्रम घटबढ हुन जान्छ र जलवायुमा परिवर्तन आउँछ।
पछिल्लो २०० वर्षमा मिथेन, नाइट्रस अक्साइड, कार्बन डाइअक्साइजस्ता हरित गृह ग्यास र ओजन तह विनास गर्ने क्लोरोफोलोरो कार्बन जस्ता अन्य विषाक्त ग्यासको उत्सर्जन दिन प्रतिदिन वायुमण्डमा बढ्दै गइरहेको छ र परावर्तित विकिरणहरू वायुमण्डलमै रोकिनाले पृथ्वीको तापक्रम बृद्धि हुँदै छ। हरितगृह ग्यासका प्रमुख स्रोतहरूमा वनजङ्गलको विनाश, कोइला, खनिजजन्य इन्धनको अत्याधिक प्रयोग, औद्योगिकीकरण आदिजस्ता क्रियाकलापहरू पर्दछन्।
सन् १९६०को दशकपछि पृथ्वीमा भएको द्रूत औद्योगिक विकास तथा जनसङ्ख्या बृद्धिले ल्याएका नकारात्मक असरका कारण पृथ्वीमा जलवायु परिवर्तन भएको तथ्य वैज्ञानिकहरू बताउँछन्। मूलतया जीवावशीष इन्धनको अत्यधिक प्रयोग र तिनबाट उत्सर्जित हरितगृह ग्यासका साथै वनजङ्गलको विनास भै त्यस्तो ग्यास अवशोषण गर्ने "सिङक"को कमीले भूमण्डलीय तापक्रम बढेको अनुमान गरिन्छ। कोइला, खनिज तेल र ग्यासजस्ता वस्तुको बढ्दो दहनले वायुमण्डलमा बढी कार्बन डाइअक्साइड पुग्दछ। जङ्गल फँडानी र भू-क्षयीकरणले पनि वायुमण्डलमा बढी कार्बन डाइअक्साइड पठाउँछ र खेतीपातीदेखि चिस्यान प्रविधि (रेफ्रिजेरेसन) का गतिविधिबाट हरितगृह ग्याससमेत सिर्जना भइरहेका हुन्छन्। पृथ्वीमा जलवायु परिवर्तनका कारणले सन् १९०६ देखि २००५ सम्ममा औसत तापक्रम ०.७४ डिग्री सेल्सियसले बढेको छ। त्यस्तै सन् १९६१ र २००३ का बीचमा समुद्रसतहमा प्रतिवर्ष १.८ मिलिमिटरले बृद्धि भएको छ र जलवायुमा आएको यस्तो अस्वाभाविक परिवर्तनका कारण सामाजिक, आर्थिक, पर्यावरणीय र विकासका संरचनामा नकारात्मक असर पुगेको कुरा विभिन्न तथ्याङ्क र प्रमाणले पुष्टि गरेका छन्।
जलवायु परिवर्तनको असरहरू
जलवायु परिवर्तनको मूलकारक नेपाल जस्ता विकासोन्मुख मुलुक होइनन् तर हालका दिनमा विश्व जलवायु परिवर्तनले हिमालय लगायत मानव जीवन, सामाजिक-आर्थिक विकास, जैविक विविधता, पर्यटकीय विकास आदि क्षेत्रमा नकारात्मक असर पुर्‍याउन थालेको छ। फलस्वरूप अतिवृष्टि, अनावृष्टि, बाढी, पहिरो, हिमपहिरो, सुख्खाजस्ता प्राकृतिक विपद्को जोखिम समेत बढिरहेको छ। हिमालय क्षेत्र नजीकका भू-भागमा मात्र होइन, यसको नकरात्मक प्रभाव दक्षिण एसिया र सम्पूर्ण विश्वको वातावरणीय सन्तुलनमा समेत पर्न गएको छ।