cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
दुङ्माली भाषा
लाडिपलेन		                    सोमबार		       Monday
ओक्लेन			            बुधबार	-	Wednesday
फुरुलेन			            विहिबार	    Thursday
रुवालेन			           शुक्रबार    -		Friday
टोङलेन			            शनिबार		Saturday
महिनाका नामहरु
डुङमालि		       नेपालि
लेखम		       माघ
जोखम		       फाल्गुन
सप्लम		       चैत्र
अम्लम		       बैशाख
छिरुम		       जेठ
ढिरुम		       आषाढ
हुलम		       श्रावण
मुलम		       भाद्र
सिप्सुम		       आश्विन
खिप्सुम		       कार्तिक
टेट्चम		       मंसिर
ठङचम		       पौष
पिलरू
पिलरू एक किसिमको लोकबाजा हो। यो बाजा मुख्यतयाः नेपालमा बसोबास गर्ने थारू समुदायले बजाउने गर्दछन्।
खाद्यपदार्थ
यस्तो कुनै पनि पदार्थ जो कार्बोहाइड्रेट, बोसो, जल तथा/अथवा प्रोटिनबाट बनेको हो।  जीव जगत द्वारा ग्रहण गरे गर्नुलाई भोजन भन्दछन्। जीव न केवल जीवित रहनका लागि तर स्वस्थ र सक्रिय जीवन बिताउनका लागि भोजन गर्दछन्। भोजनमा अनेक पोषक तत्व हुन्छन् जो शरीरको विकास गर्दछन्, त्यसलाई स्वस्थ राख्दछन् र शक्ति प्रदान गर्दछ।
भोजनमा पाइने आवश्यक तत्व
कार्बोहाइड्रेट, प्रोटीन, बोसो र तेल, भिटामिन र खनिज। यसका अतिरिक्त भोजनमा सबै पोषक तत्व हुनुपर्दछ ; अर्थत् मांसपेशिहरू र उतकहरूलाई सबल बनाउनको लागि प्रोटीन, ऊर्जा वा शक्ति प्रदान गर्नका लागि कार्बोहाइड्रेट र वसा, मजबूत ह्ड्डीहरू र रक्तका विकासका लागि खनिज लवण र स्वस्थ जीवन एवं शारीरिक विकासका लागि भिटामिन आवश्कता पर्दछ।
शरीरमा विभिन्न पोषक तत्वहरू
कार्बोहाइड्रेट, प्रोटीन, बोसो, भिटामिन र खनिजको आवश्यकता मनुष्यको आयु, लिंग, शारीरिक श्रम र शरीरको दशामा निर्भर गर्दछ। शारीरिक श्रम गर्ने एक मजदूरलाई कार्यालयमा काम गर्ने व्यक्तिको अपेक्षा शक्ति प्रदान गर्ने भोजनको धेरै आवश्यकता हुन्छ। गर्भवती महिलाहरू र स्तनपान गर्ने बच्चाका माताहरूलाई शारीरिक परिवर्तनहरूका कारण अधिक प्रोटीन र खनिजहरूको आवश्यकता हुन्छ। इसलिए यो जरूरी छ कि हर व्यक्ति आफ्नो आयु, लिंग, कामको दशा आदिका अनुसार आफ्नो भोजनमा सबै आवश्यक पोषक तत्व शामिल गरे। मनुष्यको यी आवश्यकताहरूलाई पूरा गर्ने भोजनलाई संतुलित भोजन (ब्यालेन्स फुड) भन्दछन्। निम्नलिखित खाद्य वर्गको वस्तुहरूलाई सूझबूझका साथ मिलाएर संतुलित भोजन तयार गर्न सकिन्छ।
शक्तिदायक भोजन :
कार्बोहाइड्रेट तथा वसा युक्त भोजनलाई शक्तिदायक भोजन भन्दछन्। दालहरू, कन्दमूल, सुखा फलहरू, चीनी, तेल र वसा यस वर्गमा आउँछन्।
शरीर-निर्माण गर्ने भोजन:
अधिक प्रोटीन वाला भोजन शरीर निर्माण गर्न वाला भोजन कहल्याउँछ। दूध, मांस, मछली, अंडे, दालहरू, तिलहन, गिरी र कम चिल्लो भएका उत्पाद यस वर्गमा आउँछन्। प्रोटिन हाम्रो शरीरको अत्यन्त आवश्यक तत्व हो।
संरक्षण दिने भोजन :
जुन भोजनमा प्रोटीन, भिटामिन र खनिज अधिक पाइन्छ त्यसलाई संरक्षण दिने भोजन भन्दछन्। दूध र दूधका उत्पाद, अण्डा, कलेजी, हरियो सागपात र फल यस वर्गमा आउँछन्।
प्रोटीन :
शरीरमा उत्तकहरू, मांसपेशीहरू र रक्त जस्तै महत्त्वपूर्ण द्रव्यको निर्माण, संक्रमणको सामना गर्नका लागि इन्जाइम र रोग प्रतिकारक तत्वहरूका विकासमा सहायता।
स्रोत :- ताजा वा सुकाइएको दूध, पनीर, दही, तेला आउने गेडागुडी, भटमास, खमीर, दालहरू, मांस, कलेजी, माछा, अण्डा र अन्न।
बोसो वा चिल्लो पदार्थ:
शक्तिका संकेन्द्रित स्रोतको काम गर्नु र बिलाउने खाले भिटामिनहरूको पूर्ति गर्नु।
स्रोत : दूधको तर, नौनी, घिउ, वनस्पति तेल र बोसो, तिलहन, माछाको तेल र अण्डाको भित्री।
कार्बोहाइड्रेट :
शरीरलाई शक्ति प्रदान गर्नु।
स्रोत : अन्न, बाजरा, कन्दमूल जस्तै कि आलू,अरबी, टेपिओका आदि र चीनी तथा गुड।
भिटामिन ए :
शरीरको छाला र श्लेष्म झिल्लीलाई स्वस्थ रखना र रात्रि अन्धताबाट बचाव।
स्रोत : माछाको तेल, कलेजी, दूधका उत्पाद -दही, मक्खन, घिउ- गाजर, फल र पत्तेदार सब्जीहरू।
भिटामिन बी १ (थायामिन)
सामान्य भोक, पाचन शक्ति तथा स्वस्थ स्नायु प्रणाली र भोजनको शर्करालाई शक्तिमा बद्लिनु।
स्रोत : कलेजी, अण्डा, फलीहरू, दालहरू, गिरी, तिलहन, खमीर, अनाज, सेला चामल।
भिटामिन बी-२ (रिबोफ्लेविन) :
कोशिकाहरूलाई आक्सीजनका उपयोगमा सहायता दिनु, आँखालाई स्वस्थ र साफ राख्नु तथा नाम मुखको छेउछाउ पाप्रा बनिन नदिनु तथा मुखका कोरहरूलाई चिरिनबाट बचाउनु।
स्रोत : दूध, सपरेटा, दही, पनीर, अण्डे, कलेजी र पत्तेदार सब्जीहरू।
भिटामिन सी :
कोशिकाहरूलाई मजबूत बनाउनु, रक्त वाहिकको भित्तिहरूलाई शक्तिशाली बनाउनु, संक्रमणको रोकथाम र रोगबाट चाँडै मुक्ति पाउने शक्ति प्रदान गर्नु।
स्रोत : अमला, अम्बक, कागतीको जातिका फल, ताजा सब्जी र अंकुरित दालहरू।
भिटामिन डी :
शरीरलाई पर्याप्त मात्रामा कैल्शियमले ग्रहण गर्न र हड्डी मजबूत बनाउनमा सहायता दिन्छ।
स्रोत : दूध, मक्खन, अण्डाको भित्री, दूध, पनीर, माछा, तेल र घिउ।
कैल्शियम र फस्फोरस :
हड्डी र दाँत बनाउन, रक्त बढाउन तथा पेशिहरू र नाडीहरूलाई ठीक रूपले काम गर्नमा सहायक हुन्छ।
स्रोत : दूध र यसका उत्पाद, पत्तेदार तरकारीहरू, माछा र अनाज आदि।
लौहतत्व :
प्रोटीनका साथ मिलेर हिमोग्लोबिन (रक्तमा एक रातो पदार्थ जो कोसिकाहरूमा अक्सिजन लान्छ) बनाउनु।
स्रोत : कलेजी, मिर्गौला, अण्डा, सब्जी, तिलहन-गिरी, फल, दालहरू, गुड, सुक्खा फलहरू र हरियो पात।
रेडियो सगरमाथा
रेडियो सगरमाथा काठमाडौँ उपत्यकाबाट प्रसारण हुने रेडियो च्यानल हो । यो दक्षिण एसियाको पहिलो सामुदायिक रेडियो हो । रेडियो सगरमाथाले वि. स. २०५२ सालबाटै परीक्षण प्रसारण शुरू गरेको भएपनि वि.स. २०५४ साल जेठ ९ गतेबाट बिधिवत रूपमा १०२ दशमलव ४ मेगाहर्जमा प्रसारण शुरू गरेको हो। सामुदायिक भावनाबाट संचालित रेडियो सगरमाथा गैरनाफामुलक एफ.एम. रेडियो हो।
ऐतिहासिक पृष्ठभूमि
नेपालमा वि.स. २०४७ सालको प्रजातान्त्रिक संविधानले नागरिकलाई लेख्ने र बोल्ने स्वतन्त्रताको प्रत्याभुति दिलायो । यसको फलस्वरुप नेपालमा पत्र-पत्रिकाको प्रकाशन तिव्ररूपमा हुन थाले । त्यसै बेलादेखि नेपाल वातावरण पत्रकार समूह (नेवापस)ले नेपालमा एफ.एम. प्रविधीको रेडियो भित्र्याउन प्रयास शुरु गरेको थियो । वि. स. २०४९ सालमा राष्ट्रिय सञ्चार नीति २०४९ जारी भयो। यसमा एफ.एम. रेडियो सञ्चालन गर्न पाइने कुरा उल्लेख गरिएको थियो । यसैलाई आधार मानेर नेवापसले एफ एम रेडियो सञ्चालन अनुमति लागि सरकार समक्ष निवेदन दियो । त्यति बेला नीति थियो । तर ऐन थिएन । त्यसैले अनुमति पाउन सकेन । जब ऐन बन्यो। ऐन बनेपछि नेवापसले सञ्चालन अनुमतिका लागि निवेदन हाल्यो । तर नियमावली नभएको कारणले एफ एम रेडियो सञ्चालन अनुमति पाउन सकेन नेवापसले । नियमावलीका लागि नेवापसले नै लविङ शुरू गर्यो । नियमावली पनि आयो । तर पनि एफ एम रेडियो सञ्चालन अनुमनि पाएन । यो अवधिमा नेवापसले एफ एम रेडयोलाई चाहिने सम्पुर्ण औजारहरू जुटाइसकेको थियो ।
पटक–पटकको प्रयासमा पनि अनुमति नपाएपछि वि.सं. २०५२ चैत २० र २१ गते गैर कानुनी तवरबाटै रेडियो सगरमाथाले प्रविधि परीक्षण गरेको कुरा सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालयले २०५२ चैत २३ मा सोधेको स्पष्टीकरणबाट पुष्टि भएको छ । थप दुइ वर्षको सङ्घर्ष पछि वि. सं. २०५४ जेठ ५ गते सरकारले एफ एम रडियो सगरमाथाको सञ्चालन अनुमति नेवापसलाई हस्तान्तरण गर्यो । त्यसको ४ दिन पछि जेठ ९ गतेबाट कानुनी रूपमा १०२ थोप्लो ४ मेगाहर्जमा दक्षिण एसियाकै पहिलो एफ एम रेडियो भएर घन्कियो रेडियो सगरमाथा ।
दक्षिण एसियाकै पहिलो स्वतन्त्र प्रसारण सेवा रेडियो सगरमाथाको पहिलो अध्यक्ष भारतदत्त कोइराला, पहिलो स्टेसन प्रमुख मुरारी शिवाकोटी, पहिलो कार्यक्रम निर्देशक रघु मैनाली, पहिलो प्राविधिक उपेन्द्र अर्याल र पहिलो प्रसारक/प्रस्तोता घमराज लुइँटेल हुनुहुन्छ । यसले घमराज लुइँटेलको आवाजमा पहिलोपल्ट, "नमस्कार ! एफएम ब्याण्डको एक सय दुई थोप्लो चार मेगाहर्जमा यो दक्षिण एसियाकै पहिलो नाफा तथा विज्ञापन रहित स्वतन्त्र सार्वजनिक प्रसारण सेवा हो" भनी आफ्नो प्रसारण सुरु गरेको थियो । सुरुमा दिनको २ घण्टा कार्यक्रम प्रसारण गरेको रेडियो सगरमाथाले हाल दिनको १८ घण्टा कर्यक्रम प्रसारण गर्दै आएको छ ।
रेडियो सगरमाथाले बितेका करीब ५० वर्षसम्म कायम रहेको सरकारी रेडियोको एकाधिकार तोडदै जनताको बोली बोल्न शुरू गरिदियो । त्यसपछिका केही वर्षसम्म निर्वाध आफ्ना कार्यक्रमहरू प्रस्तुत गरिरहेको यस रेडियोमा शाही शासन कालमा सरकारका तर्फबाट छापा मार्ने र उपकरणहरू नियन्त्रणमा लिई प्रसारणमा अवरोध पुर‍याइएको थियो।
प्रारम्भमा काठमाडौँको ठमेल-कालधाराबाट प्रसारण सुरु गरेको रेडियो सगरमाथाले ललितपुरको पाटनढोका र बखुण्डोल हुँदै हाल ललितपुरकै भनीमण्डल स्थित आफ्नो प्रसारण स्टेशनबाट प्रसारण गर्दछ । सुरुमा रेडियो सगरमाथा नेपाल वातावरण पत्रकार समूह, हिमाल एशोसिएसन, वर्ल्ड भ्यू नेपाल र नेपाल प्रेस इन्टिच्यूटको संयुक्त पहलमा सुरु भएको भए पनि २०५७ देखि नेपाल वातावरण पत्रकार समूहको स्वामित्वमा यो रेडियो चल्दै आएको छ ।
रेडियो सगरमाथालाई नेपाल र दक्षिण एसियाकै अग्रणी र नमुना सामुदायिक रेडियोको रूपमा लिने गरिन्छ । यसले समय अनुसार आफ्ना नीति र कार्यक्रममा परिमार्जन गर्दै लगेको छ ।
चार्ली चेस
चार्ली चेस (जन्म ६ अगस्ट १९८७) अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
चट्कौली
चट्कौली एक किसिमको लोकबाजा हो। यो बाजा मुख्यतयाः नेपालमा बसोबास गर्ने थारू समुदायले बजाउने गर्दछन्।
कस्टार
कस्टार एक किसिमको लोकबाजा हो। यो बाजा मुख्यतयाः नेपालमा बसोबास गर्ने थारू समुदायले बजाउने गर्दछन्।
तीव्रग्राहिता
तीव्रग्राहिता एउटा गम्भिर एलर्झी सम्बन्धी प्रतिक्रिया हो जो तीव्र रूपमा फैलिई मृत्यु समेत गराउन सक्दछ। यसले सामान्यतया चिलाउने, खटीरा आउने, घाँटी सुन्निने तथा कम रक्तचाप जस्ता लक्षणहरू देखाउँछ। साधारण कारणहरूमा किराको टोकाइ/डसाइ, खानाहरू, तथा औषधिहरू पर्दछन्।
विश्वभरिमा ०.०५–२% मानिसहरूलाई उनीहरूको जीवनको केही अवस्थामा तीव्रग्राहिता भएको अनुमान गरिन्छ र यो दर बढ्दै गइरहेको देखिन्छ। यो शब्द युनानी शब्दहरूबाट आएको हो।
लक्षणहरू
तीव्रग्राहिता केही मिनेट वा घण्टा भरिमा नै थुप्रै फरक लक्षणहरूको साथमा देखापर्दछ औषत सुरुवातमा यदि जोखीम नशाहरूमा छ भने ५ देखि ३० मिनेटसम्म र खाना खाएको २ घण्टामा देखा पर्दछ। यस रोगबाट प्रभावित हुने साधारण क्षेत्रहरूमा: छाला (८०–९०%), श्वासप्रश्वास (७०%), मुटु र नशासम्बन्धी (१०–४५%) र केन्द्रीय स्नायु प्रणाली (१०–१५%) पर्दछन् जसमा सामन्यतया दुई वा सोभन्दा बढी संलग्न हुन्छन्।
छाला
यसका सामान्यतया लक्षणहरूमा अत्याधिक चिलाउने, छालामा डाबर आउने वा ओठ सुन्निने पर्दछन्। करिब २०% अवस्थाहरूमा जिब्रो वा घाँटी सुन्निने गर्दछ। अन्य विशेषताहरूमा सिँगान बग्ने र नेत्र श्लेष्मता सुन्निने लक्षणहरू देखा पर्दछन्। छलमा अक्सिजनको कमीका कारणले छाला चाउरिने गर्दछन्।
श्वासप्रश्वास
श्वासप्रश्वास सम्बन्धी लक्षणहरू र सङ्केतहरू, श्वास छोटो हुने, जोरले सास लिनु सहित देखा पर्न सक्छन्। यसले स्वर बस्ने, दुखाइसँगै सुन्निने, वा रुघाखोकी लाग्ने पनि हुन सक्छन्।
अन्य
पेट सम्बन्धित लक्षणहरूमा पेट दुख्ने, पखाला लाग्ने, र बान्ता हुने गर्दछ।  मस्तिष्क वरिपरि रक्त नलीहरूको फैलावटको कारणले गर्दा टाउको दुख्ने पनि हुन सक्छ।
कारणहरू
तीव्रग्राहिता लगभग कुनैपनि विदेशी पदार्थहरूको प्रतिक्रियामा हुनसक्छ। समान्य कारणहरूमा किराको टोकाइ तथा डसाइहरू, खानाहरु, र औषधि सेवनबाट लाग्ने विष पर्दछ। बालबालिकाहरू र वयस्कहरूमा हुने सबैभन्दा बढी समान्य कारणहरू खाना हुन् जबकी औषधि सवेन र किराको टोकाइ तथा डसाइहरू युवाहरूमा हुने प्रभावकारी सामान्य कारणहरू हुन्। कम समान्य कारणहरूमा: शारिरीक तत्वहरू, जैविक कारकहरू जस्तै वीर्य र हर्मोनसम्बन्धी परिवर्तनहरू, खानामा मिसाइने पदार्थहरू तथा खानामा राखिने रङहरू र प्रासङ्गिक औषधिहरू पर्दछन्। शारीरिक अचेतनाको अवधिमा, न्युरोमस्कुलर रुकावट कारक, एन्टिवायोटिक्स, र लेटेक्स सबैभन्दा बढी सामान्य कारणहरू हुन्छन्।
खाना
थुप्रै खानाहरूले तीव्रग्राहिताको सुरुवात गराउन सक्छन्। पश्चिमी संस्कृतिहरूमा, बदाम, गहुँ, सुपारी, ओखर, इत्यादि,, माछा, दूध, र अण्डाहरू खानु वा यसको सम्पर्कमा आउनु सबैभन्दा प्रचलित कारणहरू हुन्। मध्य पूर्वमा, तिल सामान्य कारण हो भने, एसियामा चामल र काबुलीचना लाई बारम्बार तीव्रग्राहिताको स्रोतको रूपमा भेटिन्छ। गम्भीर मामिलाहरू सामान्यतया एलर्जी पैदा गर्ने खानुको परिणामहू हुन्। तर केही व्यक्तिहरूले सम्पर्क पश्चात् गम्भीर प्रतिक्रियाको अनुभव गर्दछन्। केही व्यक्तिहरूले सम्पर्क पश्चात् गम्भीर प्रतिक्रियाको अनुभव गर्छन्। १६ वर्षको उमेर पुग्दा, दूध वा अण्डाहरू प्रति तीव्रग्राहिता भएका ८०% बालबालिकाहरू र बदाम प्रति पृथक तीव्रग्राहिता अनुभव गर्ने २०% बालबालिकाहरू यी खाद्यपदार्थहरूलाई सहन सक्छन्।
औषधी सेवन
पेनिसिलिनहरू वा सेफालोस्पोरिनहरू प्रति हुने तीव्रग्राहिताहरू तिनीहरू शरीर भित्र रहेका प्रोटिनहरूमा अन्य भन्दा सजिलै टाँसिने कारकहरूसँग टाँसिएपछि मात्र हुन्छ। पेनिसिलिन प्रति हुने तीव्रग्राहीता हरेक २,०००० देखि १०,००० उपचारको क्रममा एक पटक हुन्छ, र हरेक ५०,००० उपचारको क्रमहरूमा १ भन्दा पनि कम मृत्यु हुन्छ।एस्पिरिन प्रति हुने तीव्रग्राहिताहरू हरेक ५०,००० व्यक्तिहरू मध्ये लगभग एक जनामा हुन्छ।
विष
मौरी र बारुलाहरू जस्ता कीराहरूको टोकाईबाट लाग्ने विषले अतिसंवेदनशील मानिसहरूमा तीव्रग्राहीताको कारण बन्न सक्छ।
प्याथोफिजियोलोजी
तीव्रग्राहीता एउटा तुरुन्तै सुरु हुने एलर्जिक प्रतिक्रिया हो जसले धेरै शारिरीक प्रणालीहरूलाई असर पार्छ।
प्रतिरक्षी
प्रतिरक्षी प्रक्रियामा इम्युनोग्लोबुलिन ई एन्टिजेन (छालामा सङ्क्रमण निम्त्याउने बाहिरी तत्व) मा टाँसिन्छ। एन्टिजेनसँग टाँसिएको यस्ता पदार्थहरूले त्यसपछि मास्ट कोषहरू र बेसोफिलमा रहेका सुचकहरूलाई सक्रिय बनाउँछ। यी कारक तत्वहरूले त्यसपछि वायुनलीको कोमल मांसपेशीहरूमा सङ्कुचन वृद्धि गर्छ, भासोडिलेसन सुरु गर्छ, रक्त नलीहरूबाट तरल पदार्थको चुहावट वृद्धि गर्छ र हृदयको मांसपेशी अवसाद गराउँदछ।
तन्जानिया अन्डर-१९ राष्ट्रिय क्रिकेट टोली
तन्जानिया राष्ट्रिय क्रिकेट टिमले अन्डर-१९ अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा तन्जानियाको प्रतिनिधित्व गर्ने गर्दछ । यो तन्जानिया क्रिकेट सङ्घको मातहतमा रहेको छ जुन अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद (आइसिसी)को सदस्य हो ।
तीव्रग्राहिता
निदान
तीव्रग्राहीताको निदान रोग-विषयक मानदण्डको आधारमा गरिन्छ। कुनै एलर्जी पैदा गर्ने तत्वको सम्पर्कमा आएको केही मिनेट/घण्टा भित्र निम्न तीन मध्ये कुनैपनि लक्षण देखियो भने तीव्रग्राहिता हुने सम्भावना धेरै छ:
वर्गिकरण
तीव्रग्राहीताका तीनवटा प्रमुख वर्गीकरणहरू छन्। एनाफिलाक्टिक घात दैहिक भासोडिलेसन]सँग सम्बन्धित छ, जसको कारणले गर्दा न्यून रक्तचाप जुन परिभाषा अनुसार व्यक्तिको आधार रेखा भन्दा ३०% कम छ वा मानक मान भन्दा तल छ। द्विचरणीय तीव्रग्राहीता एलर्जी पैदा गर्ने तत्वसँग पछि सम्पर्कमा नआउँदा पनि १-७२ घण्टा भित्र लक्षणहरू पुन: देखा पर्ने गर्दछ। घटनाको प्रतिवेदनहरू भिन्न छन् तर केही अध्ययनहरूले २०% मामिलाहरू दावी गरेका छन्। साधारणतया ८ घण्टा भित्र लक्षणहरू पुन: देखा पर्छन्। यसलाई तीव्रग्राहीतालाई जस्तै गरी व्यवस्थित गरिन्छ। विश्व एलर्जी सङ्गठनले हाल प्रयोग गरिरहेको शब्द गैर-प्रतिरक्षा तीव्रग्राहीता हो र केहीले अब उपरान्तबाट पुरानो शब्दावली प्रयोग नगर्न सिफारिस गरेका छन्।
कालीगण्डकी
कालीगण्डकीले निम्न विषयहरूलाई जनाउछ ।
तीव्रग्राहिता
विबेदक निदान
कहिलेकाँही तीव्रग्राहीतालाई दम, सिनकोपि, र अत्याहट घातहरूबाट छुट्याउन गाह्रो हुन्छ। यद्यपि साधारणतया दमको कारणले गर्दा चिलाउने वा पेट सम्बन्धित लक्षणहरू देखिँदैन, सिनकोप खटिराको सट्टा पहेँलोपनको साथमा देखा पर्छ र अत्याहट घातहरू दौरान रातोपना देखिन सक्छ तर डाबरहरू देखिँदैन।
शव-परीक्षण परिणामहरू
तीव्रग्राहिताको कारणले मृत्यु भएको व्यक्तिमा शव-परीक्षाले "खाली मुटु" भ्यासोडाइलेसनबाट फर्किने शिराहरू घटाउन र केन्द्रबाट परिधीय खण्डमा इन्ट्राभस्कुलरको पुन:वितरणमा जिम्मेवार देखिन सक्छ।
व्यवस्थापन
तीव्रग्राहीता एउटा आपतकालीन चिकित्सा अवस्था हो जसको लागि श्वासनली व्यवस्थापन, अनुपूरक अक्सिजन, धेरै मात्रामा इन्ट्राभेनस तरल पदार्थहरू, कडा निगरानी जस्ता पुनर्जीवन उपायहरू आवश्यक पर्न सक्छ। द्विचरणिय तीव्रग्राहीताको सम्बन्धमा चिन्ताहरूले गर्दा व्यक्तिहरू सामान्य अवस्थामा फर्केपछि तिनीहरूलाई २ देखि २४ घण्टाको लागि अस्पतालको निरीक्षणमा राख्न सिफारिस गरिन्छ।
एपिनेफ्रिन
इपिनेफ्रिन (एड्रिनालिन) तीव्रग्राहीताको लागि प्राथमिक उपचार हो। इपिनेफ्रिन मिश्रणलाई निदानको शंका लाग्ने बित्तिकै सकेसम्म छिटो मध्य एन्टेरोलेटेरियल तिघ्रामा मांसपेशी भित्र दिन सिफारिस गरिन्छ। यदि पर्याप्त प्रतिक्रिया देखाएमा सुई दिने कार्यलाई हरेक ५ देखि १५ मिनेटमा दोहोर्‍याउन सकिन्छ। १६ देखि ३५% प्रसङ्गहरूमा दोस्रो डोज आवश्यक पर्छ भने दुईभन्दा बढी डोज कहिलेकाहीं मात्र आवश्यक पर्छ। छाला तल लगाइने तरिकालाई भन्दा बढी मांसपेशी भित्र लगाइने तरिका रुचाइन्छ किनभने अगाडिको तरिकाले हवशोषण गर्न ढिलाई गर्न सक्छ। इपिनेफ्रिन प्रयोगबाट हुने न्यून प्रतिकूल प्रभावहरूमा कम्पनहरू, चिन्ता, टाउको दुख्ने, धकधकी हुने पर्दछ।
β-ब्लकर प्रयोग गरिरहेका व्यक्तिहरू इपिनेफ्रिनको प्रभाव प्रति प्रतिरोधी हुन सक्छन्।
सहायकहरू
कोर्टिकोस्टेरोइडहरूले तीव्रग्राहीताको हालको अवस्थामा अन्तर ल्याउन सक्छ।तर यसलाई द्विचरणिय तीव्रग्राहीताको जोखिम घटाउने आशामा प्रयोग गरिन सकिन्छ। यी परिस्थितिमा तिनीहरूको रोगनिरोधी प्रभावकारिता अनिश्चित छ। एपिनेफ्रिनले समाधान नहुने ब्रोङ्कोस्पाज्मका लागि नेबुलाईज्ड सल्बुटामोल प्रभावकारी हुन सक्छन्। मिथाइलीन ब्लू नरम मांसपेशीलाई आराम दिने यसको अनुमानित प्रभावले गर्दा यसलाई अन्य उपचारहरू प्रति प्रतिक्रिया नदेखाउनेहरूमा प्रयोग गरिंदै आएको छ।
रोग निदान
कारण ज्ञात भएको र शीघ्र उपचार उपलब्ध भएकोहरूमा रोग निदान राम्रो हो। कारण अज्ञात भए तापनि, यदि उचित रोकथाम औषधी सेवन उपलब्ध छ भने रोग निदान सामान्यतया राम्रो हुन्छ। रोग लागेको केही मिनेट भित्रमानै मृत्यु भएको मामिलाहरू पनि छन्। व्यायामको कारणले गर्दा हुने तीव्रग्राहीताको परिणामहरू साधारणतया राम्रा हुन्छन्, र मानिसहरूको उमेर वृद्धि हुँदै जाँदा थोरै र कम गम्भीर अवस्थाहरू देखा पर्छन्।
तथ्याङ्क
तीव्रग्राहिताले प्रत्येक वर्ष प्रति १००,००० व्यक्तिहरूमा ४–५ लाई जीवनभरिको जोखिमको साथमा ०.५–2% हुन्छ। दरहरु बढ्दै गइरहेको देखिन्छ: सन् १९८० को दशकमा मामिलाहरू लगभग प्रतिवर्ष प्रति १००,००० मा २० थियो, जबकी १९९० को दशकमा प्रतिवर्ष प्रति १००,००० मा ५० थियो। वृद्धि मुख्य रूपमा खाद्य-प्रेरित तीव्रग्राहितामा भएको देखिने गर्दछ। जोखिम युवा मानिसहरू र महिलाहरूमा बढी मात्रामा रहेको हुन्छ।
हाल समयमा संयुक्त राज्यमा तीव्रग्राहिताबाट प्रतिवर्ष ५००–१००० (२.४ प्रति मिलियनमा) मृत्यु हुने गर्दछन्, संयुक्त अधिराज्यमा प्रतिवर्ष २० (०.३३ प्रति मिलियनमा) मृत्यु हुने गर्दछन् र अस्ट्रेलियामा प्रतिवर्ष १५ (०.६४ प्रति मिलियनमा) मृत्यु हुने गर्दछन्। मृत्युदर १९७० को दशकदेखि सन् २००० को दशकको बीचमा घटेको छ। अस्ट्रेलियामा, खाना-प्रेरित तीव्रग्राहिताबाट हुने मृत्यु मुख्य रूपमा महिलाहरूमा हुन्छ भने किराको टोकाइबाट हुने तीव्रग्राहिताको कारणले हुने मृत्युहरु मुख्य रूपमा पुरुषहरूमा हुन्छ। तीव्रग्राहिताबाट हुने मृत्यु सबैभन्दा बढी सामान्यरूपमा औषधिहरूबाट सुरु हुन्छ।
इतिहास
शब्द "एफिलेक्सिस" चार्ल्स रिचेट द्वारा सन् १९०२ मा अविष्कार गरिएको थियो र पछि यसलाई "एनाफाइलेक्सिस" मा परिवर्तन गरिएको थियो। पछि सन् १९९३ मा एनाफाइलेक्सिसमा उनको कामले गर्दा उनलाई औषधी र फिजियोलोजीमा नोबेल पुरस्कारद्वारा सम्मनित गरिएको थियो। यद्यपि यस तथ्यलाई प्राचीन समय देखि नै वर्णन गरिँदै आएको छ। शब्द युनानी भाषाको शब्दहरू ἀνά ana, विरुद्ध, र φύλαξις phylaxis, संरक्षणबाट आएको हो।
मित्रमणि आचार्य
मित्रमणि आचार्य तत्कालीन (छैठौं) पक्षधर अनेरास्ववियुका केन्द्रीय सदस्य तथा रामपुर कृषि क्याम्पस (प्रस्तावित नेपाल कृषि तथा वन विश्वविद्यालय), चितवनका स्ववियु सभापति हुनुहुन्थ्यो। सांगठनिक कामको शिलशिलामा चितवनको मेघौली पुगेको बेला उहाँलाई नेविसंघका गुण्डाहरूले २०४२ वैशाख १८ गते सांघातिक आक्रमण गरेका थिए। त्यही आक्रमणबाट उहाँको उपचार गर्दागर्दै मृत्यु भयो। उहाँको हत्या भएको मिति वैशाख १८ गतेलाई प्रत्येक वर्ष मित्रमणि दिवसको रूपमा मनाउने गरिन्छ। मित्रमणिको क्षमता, प्रतिभा, व्यक्तित्व र राजनीतिक क्रियाशीलताबाट क्षुब्ध भएका कांग्रेसी र पंचहरूको मिलेमतोमा उहाँको हत्या गरिएको थियो।
कोचे जाति
कोचे जाति पूर्वी नेपालमा बसोबास गर्ने एक जाति हो।
आङछिरी शेर्पा
आङछिरी शेर्पा विख्यात पर्वतारोही हुन्। उनले सात महादेशका अग्ला हिमाल सबैभन्दा छोटो समय (जम्मा, चढेको दिन ४२ दिन)मा सफल आरोहण गरी विश्व-कीर्तिमान राखेका छन्।
बेडेन पावेल
<section begin=अंश />रोर्बट स्टेफेन्सन स्मीथ बेडेन–पावेल (बेडेन–पावेल)को जन्म स.न्. १८५७को २२ फेब्रेवरीमा बेलायतको राजधानी लण्डनको प्याडिङटन भन्ने ठाउँमा भएको थियो । बेडेन–पावेल बेलायती सेनामा लेफटिनेन्ट–जनरल तहमा कार्यरत सैनिकका साथसाथै लेखक, कलाकार र अन्तराष्ट्रिय स्काउटिङ अभियानका संस्थापक पनि थिए । बेलायतको चार्टरहाउस विद्यालयवाट शिक्षा प्राप्त गरे पश्चात उनले स.न्. १८७६ देखी स.न्.१९१० सम्म बेलायती सेनामा कार्यरत रही भारत र अफ्रिकामा सैन्य सेवा प्रधान गरेका थिए।<section end=अंश /> <section begin=चित्र /> <section end=चित्र /> सन् १८९६ मा बेडेन पावेल
आङछिरी शेर्पा
जीवनी
उनको जन्म सन् १९७१मा सोलुखुम्बुको टापटिङ गाविस– ६मा भएको हो। उनी एनआरएन, पर्यटनसम्बन्धी कार्यदलका सह-सभापति हुन्।
बेडेन पावेल
उनले स.न्.१९०७मा ब्राउन सी आईल्याण्ड स्काउट क्याम्पको आयोजना गरेका थिए, जसलाई विश्व स्काउटिङ अभियानको औपचारीक शुरुवात पनि मानिन्छ । उनले आफ्नो सैनिक कार्यकालको दौरान युवा नेतृत्व सम्बन्धी विभिन्न प्रकारका किताब तथा लेखहरू लेखेका थिए। उनका ती सबै लेखहरू समेटी स.न्.१९०८ मा सर आरथर पियरसनले ‘स्काउटीङ फर ब्वाईज’ नामको पुस्तक प्रकाशन गरेमा थिए । उनले ओलेभ सेन्ट क्लेयर सोमेस सँग विवाह गरे पश्चात उनी, उनको बहिनी एग्नीस बेडेन–पावेल र उनकी श्रीमति ओलेभ सेन्ट क्लेयर सोमेस सबैले संगै मिलेर स्काउटिङ अभियानमा मार्गदर्शकको भूमिको निर्वाह गरेका थिए। बेडेन–पावेलले आफ्नो जिवनको उत्तरार्ध केनियाको नेयरीमा बिताएका थिए। उनको मृत्यु स.न्.१९४१मा केनियाको नेयरीमै भएको थियो ।
व्यक्तिगत जिवन
स.न् १९१२को जनावरीमा स्काउटीङको विश्व भ्रमणका दौरान एक पानी जहाजमा बेडेन पावेलको भेट ओलेभ सेन्ट क्लेयर सँग भएको थियो। त्यस बेला बेडेन पावेल ५५ वर्षका थिए भने ओलेभ सेन्ट क्लेयर मात्र ३० वर्षकी थिइन्। उनीहरूले २२ फेब्रेवरीको दिनमा बेडेन पावेलको जन्मउत्सव पनि संगै मनाएका थिए। त्यसै वर्षको अक्टोबर ३१मा पार्कस्टोनको सेन्ट पिटर चर्चमा उनीहरू वैवाहिक बन्दनमा बाँधिएका थिए। उनीहरूको विवाहमा उपहार स्वरूप वेलायती स्काउटहरूले १–१ पेनी र्खचेर उनीहरूलाई कार उपहार दिएका थिए।
आङछिरी शेर्पा
जीवनी
उनी सेभेन समिट फाउन्डेसनका अध्यक्ष पनि हुन्। विगत १५ वर्षदेखि पर्यटन क्षेत्रमा सक्रिय शेर्पाले अन्तर्राष्ट्रिय शेर्पा गाइड्सको अध्यक्ष पद छन्। सन् १९८७मा पहिलो पटक १४ वर्षको उमेरमा अमेरिका पुगेका शेर्पा अहिले अमेरिकाको वासिङ्गटन राज्यको सियाटलमा स्थायी रूपले बस्दै आएका छन्।
उनले अमेरिकाकै आइल्यान्डबाट कम्प्युटर साइन्ससम्बन्धी ‘इन्फरमेसन सिस्टम’मा स्नातकोत्तर गरेका छन्। यसैगरी, उनले व्यवसाय प्रवर्द्धनसम्बन्धी चार वर्ष कोर्स पनि अमेरिकाबाटै पूरा गरेका छन्। २७ वर्ष अमेरिकामा बसिसकेका शेर्पाले विभिन्न ६४ वटा राष्ट्रमा नेपालको पर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने काम गरिरहेका छन्।
विश्व-कीर्तिमान
उनले सन् २०१०मा सात महादेशका अग्ला हिमाल सबैभन्दा छोटो समय (जम्मा, चढेको दिन ४२ दिन)मा सफल आरोहण गरी विश्व-कीर्तिमान राखेका हुन्। विश्व-कीर्तिमान बनाएकै बेला सन् २०१० मे २३ का दिन 'एनआरएन'को झन्डा संसारको सर्वोच्च शिखर सगरमाथाको शिखरमा फहराउन सफल भएका थिए।
चेतोनाथ गौतम
चेतोनाथ गौतम नेपाली भाषाका प्राध्यापक तथा पशुपति क्षेत्र विकास कोषका पूर्व सदस्यसचिव हुन्। पद्मकन्या क्याम्पसमा नेपाली भाषाको प्राध्यापन कार्यमा संलग्न उनी सो क्याम्पसका पूर्व क्याम्पस प्रमुख पनि हुन्।
बाल्यकाल
भोजपुरको दिङ्लामा जन्मेका चेतोनाथले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षाको थलनि दिङ्लाको संस्कृत पाठशालाबाट गरेका थिए।
पाटन संयुक्त क्याम्पस
पाटन संयुक्त क्याम्पस ललितपुर जिल्लाको पाटनढोकामा रहेको क्याम्पस हो ।
चिनियाँ भाषा
चिनियाँ भाषा चीनमा बोलिनने मुख्य भाषा हो। यो विश्वमा धेरै मानिसले बोल्ने भाषाहरूमध्ये एक हो।
दमास्कस
दमास्कस सीरियाको राजधानी र दोस्रो-सबै भन्दा ठूलो शहर हो|
कोसोभो राष्ट्रिय फुटबल टोली
कोसोभो राष्ट्रिय फुटबल टिम अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतिस्पर्धामा कोसोभोको प्रतिनिधित्व गर्ने पुरुष फुटबल टिम हो । यो कोसोभोमा फुटबलको लागि शासकीय निकाय कोसोभो फुटबल संघको नियन्त्रणमा रहेकोे छ । टोली मे २०१६ देखि फिफा र युइएफए को सदस्य राष्ट्र हो ।
सेरा लियोन अन्डर-१९ राष्ट्रिय क्रिकेट टोली
सेरा लियोन राष्ट्रिय क्रिकेट टिमले अन्डर-१९ अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा सेरा लियोनको प्रतिनिधित्व गर्ने गर्दछ । यो सेरा लियोन क्रिकेट सङ्घको मातहतमा रहेको छ जुन अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद (आइसिसी)को सदस्य हो ।
दुमरा
दुमरा नेपालको लुम्बिनी अञ्चलको कपिलवस्तु जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ६३५ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार दुमराको जनसङ्ख्या ५१३२ छ। यस मध्य पुरुष ५३%, र महिला ४७% छन्।
एलाना इभान्स
एलाना इभान्स (जन्म ६ जुलाई १९७६) अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
उग्येन दोर्जी
जीवनी
उग्येन दोर्जीको मृत्यु २२ जुन १९१६ मा भुटान हाउसमा भएको थियो।
भालु
भालु (रिक्ष) अर्सिडि (Ursidae) परिवार अन्तर्गत पर्ने स्तनधारी जनावर हो। विश्वभरी भालुका आठ प्रजातीहरू मात्रै पाइने भएपनि यिनीहरू उत्तरी गोलर्द्धका प्राय सबै भूभागमा मात्र नभई दक्षिणी गोलर्द्धका केही भूभागमा समेत पाइन्छन्। भालुहरू उत्तरी अमेरिका, दक्षिणी अमेरिका, युरोप र एसियामा प्रसस्त पाइन्छन्।
मृत सहरहरू
उत्तरी सिरियाको पौराणिक गाउँहरू एक युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा जोडिएको छ।
भालु
शारीरिक विशेषता
आधुनिक भालुको शरीर ठूलो र लामा लामा रौंहरूले ढाकेको हुन्छ। साधारणतया यसको लामो थुतुनो, रौंहरूले ढाकेको खुट्टाहरू, लामा र बलीया नङ्ग्रा भएका पन्जाहरू र छोटो खालको पुच्छ‍र हुन्छ। भालु एक हिँस्रक तथा खतरनाक पशु हो।
प्रजातिहरू
ध्रुबीय भालु पूर्णरूपमा मांशहारी हुन्छ भने यसकै अर्को प्रजाती ठूलो पाण्डा बाँसमात्र खाएर बाँच्नेगर्दछ। यी दुई प्रजाती बाहेकका अन्य छ प्रजातिका भालुहरू सर्वहारी हुनेगर्दछन् जसले वनस्पति तथा जनावर दुबैलाई आफ्नो आहार बनाउने गर्दछन्।
प्रणय समयमा र बच्चा हुर्काउने समय बाहेक भालुहरू एक्लै भेटिन्छन् साधारणतया भालुहरू एकान्तप्रिय जनावरहरू हुन्। भालुहरू दिनमा सक्रियहुने जनावर भएपनि मानव वस्ति नजिकबस्ने भालुहरू साझपख र राति पनि सक्रिय हुनेगर्दछन्। भालुको सुंघ्ने क्षमता अती तीक्ष्ण हुन्छ, भद्दा जीऊ भएपनि छिटोछिटो दौडिन, रुखमा चढ्न र पानीमा पौडन भालु निपुण हुन्छ। शरद ऋतुमा भालुहरूले पहिलादेखि जम्मागरेको खानेकुरा ठूलोमात्रामा खान्छन् जसले यिनीहरूको व्यबहारमा परिवर्तन ल्याउछ। भालुहरू जमीनमा परेका खाडलहरूमा, गुफाहरूमा बस्ने गर्दछन्।
मुन्तला
तीतो सुन्तला, सेभिल सुन्तला, खट्टा सुन्तला, बिगाराड सुन्तला, वा मुरब्बा सुन्तलाले निम्त्र रूख र यसको फललाई जनाउँछ। यो दक्षिणपूर्व एसियामा जन्मजात छ र मानवद्वारा विश्वका धेरै भागहरूमा फैलिएको छ।
भालु
भालु र मानव
मानिसहरूले परापूर्वकाल देखि नै मासु, न्यानो भुत्ला र छालाको लागि भालुको शिकार गर्नेगरेको पाइन्छ। अझै सम्म पनि विभिन्न समुदायहरूको कला, धर्म र विभिन्न सांस्कृतिक सम्पदामा समेत यसले महत्त्वपूर्ण भुमिका बहन गर्दछ। मानिसको आधुनिक युगमा प्रबेशसंगै यसको वासस्थानमा भएको हस्तक्षेप र अवैद्य रूपमा गरिने यसको व्यापारले गर्दा अहिले भालु लोपहुने स्थितिमा पुगिसकेको छ। भालुको छाला, भुत्ला र औषधिय गुण भएको पित्त लगायत विभिन्न अंगहरूको समेत अवैद्य व्यापार हुनेगर्दछ।
संरक्षण स्थिति
प्राकृतिक सम्पदा संरक्षण सम्बन्धि अन्तर्राष्ट्रिय संस्था IUCNले भालुका छ प्रजातीहरूलाई अति संवेदनशिल र खतरामा परेको जनावरको रूपमा सुचिकृत गरेको छ। अवैद्य शिकारकै कारण खैरो भालु समेत केही देशहरूबाट लोपहुने स्थितिमा पुगेको छ। खतरामा परेको जनावरको रूपमा सुचिकृत जनावरको शिकार तथा व्यापारमा अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा बन्देज लगाइएपनि चोरी शिकारी पूर्णरूपमा नियन्त्रण हुनसकेकोछैन।
शुक्ल पक्ष
औंसीपछिका पन्ध्र (१५) दिन अथवा प्रतिपदादेखि पूर्णिमासम्मका १५ वटा दिनहरूलाई शुक्ल पक्ष भनिन्छ। जो यस प्रकार छ
वनस्पति विज्ञान
वनस्पति विज्ञान, (अङ्ग्रेजी: Botany वा Plant Science) वनस्पतिको अध्ययन गर्ने विज्ञान हो ।
जीव जन्तुहरू या कुनै पनि जीवित वस्तुको अध्ययनको जीवविज्ञान या बायोलोजी (Biology) भन्दछन्। यस विज्ञानको दुई मुख्य शाखाहरू हुन्/छन् :
(१) प्राणिविज्ञान (Zoology), जसमा जन्तुहरूको अध्ययन हुन्छ र
(२) वनस्पतिविज्ञान (Botany) या पादपविज्ञान (Plant Science), जसमा पादपहरूको अध्ययन हुन्छ।
पादप एवं प्राणी
सामान्य अर्थमा जीवधारियहरूलाई दुई प्रमुख वर्ग - प्राणिहरू र पादपों -मा विभाजन गरीएको छ। दुवैमा अनेक समानता हुन्छन्। दुवैको शरीररचनाहरू लाईशिकाओं र ऊतकों से बनी हुन्/छन्। दुवैको जीवनकार्यमा ठूलो समानन्छ। उनिको जननमा पनि सादृश्य है। उनिको श्वसनक्रिया पनि प्राय: एक सी है। पादपमा जीवनको अन्य लक्षण, जस्तै नयाँ जीवद्रवको बनाउन, नयाँ कोशिकाहरूलाई निरन्तर बनाउन र पुरानीको नष्ट होने देनेको क्षमता, हुन्छन्। पादपहरूमा अन्य जीवलक्षण, जस्तै वर्धन, जनन इत्यादिको क्षमता, पनि पाइन्छन्।
पादप प्राणी जीवधारियों से धेरै जस्तै/तरिका से भिन्न हुन्छन्। जस्तै पादपहरूमा पर्णहरित (chlorophyll) नामक हरीयो पदार्थ रहइन्छ, जुन प्राणी जीवधारियहरूमा हुँदैन। पादपोंको कोशिकाहरूको दीवारें सेलुलोज (cellulose)को बनी हुन्छं, जस्तो प्राणी जीवधारियहरूमा हुँदैन। अधिकांश पादपहरूमा गमनशीलता हुदैन, जुन प्राणी जीवधारियहरूको एक विशिष्ट लक्षण हो।
पादप विज्ञानको शाखाहरू
(विस्तृत जानकारीको लागि पादप विज्ञानको शाखाहरू हेर्नुहोस। )
१. आकारिकी (Morphology) - यसको अन्तर्गत पादपमा आकार, बनावट इत्यादिको अध्ययन हुन्छ। आकारिकी आंतर हुन सक्छ या बाह्य।
२. कोशिकानुवंशिकी (Cytogenetics) - यसको अन्तर्गत कोशिकाको अंदरको सबै चीजहरू का, कोशिका तथा केंद्रक (nucleus)को विभाजनको विधियहरूको तथा पौधे कुन प्रकार आफ्नो जस्तै गुणोंवाली नयाँ पीढियहरूलाई जन्म देते हुन्/छन् इत्यादि का, अध्ययन हुन्छ।
३. परिस्थितिकी (Ecology) - यसको अन्तर्गत पादपों र उनिको वातावरणको आपसी सम्बन्धको अध्ययन हुन्छ। यसमा बिरुवाहरूको सामाजिक जीवन, भौगोलिक विस्तार तथा अन्य मिलती जुलती चीजहरूको पनि अध्ययन गरिन्छ।
५. भ्रूणविज्ञान (Embryology) - यसको अन्तर्गत लैंगिक जननको विधिमा जब से युग्मक बनछन र गर्भाधानको पश्चात् भ्रूणको पूरा विस्तार हुन्छ तब सम्मको दशाओंको अध्ययन गरिन्छ।
६. विकास (Evolution) - यसको अन्तर्गत पृथ्वीमा नाना प्रकारको प्राणी या पादप कुन जस्तै/तरिका र कब पहिले पहल जन्मिए हुनेछन् र किन अन्य जीवों से उनिको उत्पत्तिको सम्बन्ध है, यसको अध्ययन हुन्छ।
७. आर्थिक पादपविज्ञान - यसको अन्तर्गत बिरुवाहरूको उपयोगिताको सम्बन्धमा अध्ययन हुन्छ।
८. पादपाश्मविज्ञान (Palaeobotany) - यसको अन्तर्गत हामी उनी बिरुवाहरूको अध्ययन गर्छन् जुन यस पृथ्वीमा हजारों, लाखों या करोडों वर्ष पूर्व उगते थिएमा अब हैन उगते। उनिको अवशेष नै अब चट्टानों या पृथ्वी स्तरहरूमा दबे यत्र तत्र पाइन्छन्।
१८औं या १९औं शताब्दी से नै अङ्ग्रेज या अन्य यूरोपियन वनस्पतिज्ञ भारतमा आने लगे र यहाँको बिरुवाहरूको वर्णन गरे र उनिको नमूने आफ्नो देश लिए। डाक्टर जे. डी. हूकरले लगभग १८६० ई.मा भारतको धेरै से बिरुवाहरूको वर्णन आफ्नो आठ भागहरूमा लिखी "फ्लोरा औव ब्रिटिश इन्डिया" नामक पुस्तकमा गरेको छ।
पादप वर्गीकरण
(विस्तृत विवरणको लागि पादप वर्गीकरण हेर्नुहोस। )
डार्विन (Darwin)को विचारको प्रकाशमा आए पश्चात् यो वर्गीकरण बिरुवाहरूको उत्पत्ति तथा आपसी सबन्धमा आधारित हुन थाल्यो। यस्तो वर्गीकरणको प्राकृतिक पद्धतिलाई (Natural System) भनिन्छ र जुन वर्गीकरण यस दृष्टिकोणको हैन ध्यानमा त्यसलाई कृत्रिम पद्धति (Artificial System) भन्दछन् जसमा प्राणीको बाहिरी स्वरूपहरूलाई हेरिन्छ ।
तास (समाचार संस्था)
तास TASS (Телеграфное агентство Советского Союза, Tyelyegrafnoye agyentstvo Sovyetskogo Soyuza; abbr. TASS),सोभियत सङ्घको प्रसिद्ध समाचार समिति हो । टेलिग्राफ एजेन्सि अफ द सोभियत युनियनलाई रुसी भाषामा छोटकरीमा तास भनिएको हो ।
तिथि
चन्द्रमाको आधारमा गणना गरिने मितिहरू लाई तिथि भनिन्छ। जो यस प्रकार छनः
नाइजेरिया अन्डर-१९ राष्ट्रिय क्रिकेट टोली
नाइजेरिया राष्ट्रिय क्रिकेट टिमले अन्डर-१९ अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा सेरा लियोनको प्रतिनिधित्व गर्ने गर्दछ । यो सेरा लियोन क्रिकेट सङ्घको मातहतमा रहेको छ जुन अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद (आइसिसी)को सदस्य हो ।
गजेन्द्रनारायण सिंह
गजेन्द्रनारायण सिंह नेपालका राजनीतिज्ञ थिए। उनी नेपाल सद्भावना पार्टीका संस्थापक अध्यक्ष थिए।उनको जन्म सप्तरी जिल्लामा भएको थियो।उहाँ मधेशको समस्या लिएर धेरै चिन्तित हनुहुन्थो।जीवन भरि उहाँ राजनिती नै गर्नु भयो।मधेशको मशिहा भनेर पनि उहाँ चिनिन्छ।नेपाल परिवर्तनमा भएको आन्दोलनमा उहाँ सक्रिय हुनुहुन्थो।
पिखालखु
पिखालखु/पिखालाकी
घरको मूलढोका अगाडि स्थापित गोलाकार वा ६ पत्र कमलको आकृति कुदिएको  ढुङगा लाई नेवारी भाषा मा पिखालखु/पिखालाकी  भनिन्छ | परम्परा अनुसार विहान उठने वित्तिकै सफा सुग्घर भै यो ढुङगा मा पुजा गरे पछि मात्रै घर को दैनिकि शुरु गरिन्छ| जेष्ठ शुक्ल षष्ठी अर्थात् सिठी नखाको दिन यस को विशेष रुप मा पुजा गरिन्छ|नेवारी चलन मा प्रत्येक व्यक्ति घरबाट निस्कँदा पिखालखु मा उभिएर हस्तिपरिक्रमा गरेर वाहिर जाने चलन छ|
नेवारी मा पिखाले घरको छानालाई सिमाना बनाई सिधा जमिनसम्मको भाग जनाउँछ। छानाबाट भित्र परेको भागलाई पाखां दुने (पाखा भित्र) र बाहिरको भागलाई पाखां पिने (पाखा बाहिर) भनी स्पष्ट पार्ने क्रममा यही छानाबाट सिधा मुनितिर मूलढोका अगाडि स्थापित गोलोढुङ्गालाई पिखालाकी भनिएको हो।
नेवार वास्तुका सूचक पिखालाकी
दुमरहा
दुमरहा नेपालको कोशी अञ्चलको सुनसरी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा २९०९ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार दुमरहाको जनसङ्ख्या १५,६६२ छ। यस मध्य पुरुष ५०%, र महिला ५०% छन्।
तास (परिकार)
तास खसीको मासुलाई तेलमा तारेर भुजिया, अचार, सलाद सहित तयार परिने एक प्रकारको परिकार हो ।
आवस्यक सामग्रीहरू
खसीको फिलाको फल मासु एक किलो, सुकेको खुर्सानीको धूलो एक सय ग्राम, बेसार दुई चम्चा, तोरीको तेल चार चम्चा, जिरा पचास ग्राम, धनियाँ पचास ग्राम, लसुन सय ग्राम, अदुवा सय ग्राम, सुकमेल दसवटा, ल्वाङ दसवटा, नुन स्वादअनुसार।
बनाउने विधि
सबैभन्दा पहिले माथि उल्लेख गरिएका मसलालाई एउटा खलमा राखेर स-साना टुक्रा हुने गरी कुट्ने। त्यसपछि छाला नभएको मासुलाई स-साना टुक्रामा काटेर कुटेको मसला हाली तेलमा मोलेर एक घन्टाजति छाड्ने। त्यसपछि त्यसलाई थोरै तेलमा तावामा रातो  नहुन्जेल मन्द आँचमा भुट्ने। रातो भएपछि निकाल्ने अनि भुजा वा चिउरा, दालमोठ तथा मुलाको अचारसँग सर्भ गर्ने।
पद्मरत्न तुलाधर
पद्मरत्न तुलाधर(१९९७-२०७५) नेपालका बामपन्थी राजनीतिज्ञ तथा मानवअधिकारकर्मी थिए। विद्यार्थी कालदेखि नै बाम राजनीतिमा लागेका तुलाधर २०३६ सालको विद्यार्थी आन्दोलनमा सकृय थिए।
यिनी २०४३ सालको राष्ट्रिय पञ्चायत निर्वाचनमा काठमाडौँबाट जनपक्षीय उम्मेदवार बनेका थिए। सूर्य चिन्ह लिएर उक्त चुनावमा उठेका यिनले अत्याधिक मत ल्याएर निर्वाचित भए। राष्ट्रिय पञ्चायतको सभामा यिनी बहुदलीय व्यवस्था र प्रजातन्त्रको पक्षमा निरन्तर बोल्ने गर्दथे।
जनआन्दोलन २०४६ मा सम्पूर्ण बामपन्थी पार्टीहरूलाई समेटेर बाम मोर्चा निर्माण गर्न र नेपाली कांग्रेसले सुरू गरेको आन्दोलनमा बाम मोर्चा सहभागी गराई संयुक्त आन्दोलन गराउन यिनको नेतृत्त्वदायी भूमिका रहेको थियो।
युद्धरत माओवादीलाई शान्तिप्रकृयामा ल्याउन पद्मरत्नको गहन भूमिका रहेको छ। नेपाल भाषा मंका खल नामक सामाजिक संस्थाको अध्यक्ष समेत बनेका यिनी पछिल्लो समय भाषिक समानताको आन्दोलनमा सकृय थिए।
तुलाधरको मस्तिष्कघातको कारण २०७५ कार्तिक १८ काठमाडौँमा निधन भयो।
इन्फ्लुएन्जा
इन्फ्लुएन्जालाई बोलिचालीको भाषामा फ्लू भनिन्छ। यो इन्फ्लुएन्जा भाइरसका कारणले लाग्ने सङ्क्रामक रोग हो। यसका लक्षणहरू सामान्यदेखि अत्यन्तै गम्भीरसम्मका हुन्छन्। प्रायजसो देखा पर्ने लक्षणहरू: उच्च ज्वरो, नाकबाट पातलो सिँगान बग्ने, घाँटी दुख्ने, मांसपेसी दुख्ने, टाउको दुख्ने, खोकी लाग्ने तथा थकान महशुस हुने आदि हुन्। सामान्यतया यी लक्षणहरू भाइरसको सम्पर्कमा पुगेको दुई दिनपछि सुरु हुन्छन् र धेरैजसो एक हप्ताभन्दा कमसम्म रहने गर्दछन्। यद्यपी यो रोगका कारण लाग्ने खोकी दुई हप्ताभन्दा बढी रहन सक्छ। बालबालिकाहरूमा वाकवाकी लाग्ने तथा वान्ता हुने जस्ता लक्षणहरू पनि देखिन्छ तर वयस्कहरूमा यस्तो लक्षण नदेखिन सक्छ। वाकवाकी लाग्ने तथा वान्ता हुने जस्ता लक्षणहरू खासगरी इन्फ्लुएन्जासँग सम्बन्धित नहुने सङ्क्रामक पखाला (ग्यास्ट्रोएन्टराइटिस) भएको बेलामा देखा पर्छ। सङ्क्रामक पखालालाई गलत अर्थ लाग्नेगरी 'पेटको फ्लू' वा '२४ घण्टे फ्लू' पनि भन्ने गरिन्छ तर यसको वास्तविक फ्लूसँग कुनै सम्बन्ध छैन।
इन्फ्लुएन्जाले भाइरल निमोनिया, दोस्रो चरणको ब्याक्टेरियल निमोनिया, नाके ओढारको सङ्क्रमण (पिनास) जस्ता जटिलता निम्त्याउन सक्छ भने दम वा हृदयघात जस्ता समस्यालाई झनै जटिल बनाउन सक्छ।
इन्फ्लुएन्जा भाइरसहरू धेरै प्रकारका भए पनि तीन वटाले मात्र मानिसलाई असर पुर्याउने गर्दछन्। ती भाइरसहरूलाई अङ्ग्रेजीमा टाइप ए, टाइप बी र टाइप सी भनेर नामाकरण गरिएको छ।
घाना अन्डर-१९ राष्ट्रिय क्रिकेट टोली
घाना राष्ट्रिय क्रिकेट टिमले अन्डर-१९ अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा घानाको प्रतिनिधित्व गर्ने गर्दछ । यो घाना क्रिकेट सङ्घको मातहतमा रहेको छ जुन अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद (आइसिसी)को सदस्य हो ।
फुएर्ते दे समाइपाता
फुएर्ते दे समाइपाता बोलिभियाको विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन १९९८ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
तास (कपडा)
सुनचाँदीको जरीले कार्चोप भरेको बहुमूल्य कपडा । नेपाली विभिन्न समुदायहरूमा यो कपडा विशेषप्रकारले प्रयोग गर्ने गरिन्छ । विभिन्न उत्सवहरु तथा धार्मिक कार्यहरु तथा देवीदेवतालाई पहिरन चढाउनका लागि पनि यो कपडा प्रयोग गर्ने गरिन्छ, भने आजभोलि बजारमा फेसनको लागि पनि तासका कपडाहरु प्रयोगमा बढेको छ ।
झाँगड जाति
झाँगड जाति नेपालमा बसोबास गर्ने एक जाति हो।
लिथुआनिया राष्ट्रिय फुटबल टोली
लिथुआनिया राष्ट्रिय फुटबल टिम अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतिस्पर्धामा लिथुआनियाको प्रतिनिधित्व गर्ने पुरुष फुटबल टिम हो । यो लिथुआनियामा फुटबलको लागि शासकीय निकाय लिथुआनिया फुटबल संघको नियन्त्रणमा रहेको छ ।
स्वर्ग
पौराणिक विश्वास अनुसारको ईन्द्रलोक। जहाँ पुण्य गर्ने मानिसहरूको मृत्यु पछि वास हुन्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ। विश्वास अनुसार स्वर्गमा नन्दन नामको अत्यन्त राम्रो बगैंचा छ भनेर भनिन्छ ,र सवै देवता र अप्सराहरू त्यहाँ आनन्दले रहन्छन् भनिन्छ।
विरेचन
'विरेचन' आयुर्वेद चिकित्साको पंचकर्ममा प्रयोग हुने विधि हो। सजिलोसँग भन्नुपर्दा विकारहरूको बमन नै विरेचन हो।
शिक्षा स्वतन्त्रता दिवस
शिक्षा स्वतन्त्रता दिवस शिक्षामा प्रयोग हुने स्वतन्त्र तथा खुला सफ्टवयर र खुला शैक्षिक स्रोत सामग्रीको विश्वव्यापी उत्सव हो । २०१३ मा मनाउने निर्णय गरिएको २०१४ मा पहिलो पटक मनाउन लागिएको हो । यो दिवस जनवरी महिनाको तेस्रो शनिवार मनाइन्छ । यो दिवसको उध्यश्य विश्वका सम्पुर्ण जनमानसलाई र शैक्षिक व्यक्तित्वलाई  खुला ज्ञान को फाइदा र यो उध्यश्यको लागि पहिले नै वनेका सफ्टवयरको प्रोहत्साहन गर्नु हो । नाफा रहित सस्था 'डिजिटल फ्रिडम फाउनडेसन'ले विश्व स्तरमा शिक्षा स्वतन्त्रता दिवस संयोजन गर्दछ,सहयता दिन्छ, सहकार्यको वातावरण बनाउछ तर स्थानिय स्वंम सेवकको टिमले स्थानिय स्तरमा कार्यक्रम आयोजना गरेर स्थानिय स्तरमा प्रभाव पार्छन ।
उध्यश्य
यो अभियानको कल्पना भनेको सबै मनिसलाई डिजिटल संसारमा स्वतन्त्र रूपले जोड्ने, वनाउने र साझेदारी गर्ने जुन सहभागिमुलक, पारदर्शी र दिगो हुन्छ ।
नेपालमा
२०१४ विश्व मै यो दिवस पहिलो पटक मनाईरहँदा नेपालमा नि यो दिवस मनईयो । फोस नेपाल, खुला ज्ञान प्रतिष्ठान नेपाल, विकिमिडिया नेपाल, मोज्जिला नेपाल, भिटिसि नेपाल, जिपिेएफ नेपाल को सहकार्यमा यो दिवस आयोजना भएको हो ।
कृष्ण पक्ष
पूर्णिमापछिका पन्ध्र (१५) दिन अथवा प्रतिपदादेखि औंसीसम्मका १५ वटा दिनहरूलाई कृष्ण पक्ष भनिन्छ। जो यस प्रकार छ
सासू
महिलाहरूका पतिका आमासँग वा पुरूषहरूका पत्नीकी आमासँग सासूको नाता पर्छ । संस्कृतमा सासुलाई श्वस्रु भनिन्छ | यसै शब्दबाट तद्भव भएर सासु भएको हो |
सैफ अली खान
सैफ अली खान (जन्म: १६ अगस्त, १९७०) भारतीय चलचित्र क्षेत्रका बहुप्रसिद्ध अभिनेता हुन् । उनको पिता मंसूर अली खान पटौदी एक क्रिकेट खेलाडी एवं आमा शर्मिला टैगोर हिन्दी फिलिमहरूको  अभिनेत्री छन्।
तास (स्पष्टता)
तास पृष्ठ यहाँ रिडाइरेक्ट हुन्छ। यो शब्दसँग मिल्ने शीर्षक भएका लेखहरू निम्न छन् :
रामलीला
रामलीला भन्नाले रामको कथालाई मञ्चन गर्ने भनेर बुझिन्छ ।
दुमरिया
दुमरिया नेपालको जनकपुर अञ्चलको सर्लाही जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ६६९ वटा घर छन्।
सोनम टोपगे दोर्जी
सर राजा सोनम टोपगे दोर्जी (སྟོབས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་) भुटानी राजनीतिज्ञ थिए जसले भुटानका प्रथम राजा उग्येन वाङचुक र दोस्रो राजा जिग्मे वाङचुकहरू अन्तर्गत शाही सरकारमा सन् १९१७ र १९५२ बीच सेवा गरेका थिए। यस अवधिमा, टोपगे दोर्जीले आधिकारिक रूपमा भुटान सरकारको मुख्यमन्त्री, मुख्य सचिव र ट्रेड एजेन्टको पदहरू सम्हालेका थिए।
जीवनी
सन् १९१७ मा, टोपगेले भुटान सरकारमा मुख्यमन्त्री र ट्रेड एजेन्टको रूपमा आफ्नो बुबाको पदहरू ग्रहण गरे, यद्यपि उनले धेरै हदसम्म प्रधानमन्त्री, विदेश मन्त्री र भारतमा राजदूतको रूपमा काम गरे। टोपगे, करीव २१ वर्षको उमेरमा जवान भए पनि, यसरी पहिलो राजा उग्येन वाङ्चुकको सबैभन्दा नजिकको सल्लाहकार बने।
व्यापार मध्यस्थताको रूपमा आफ्नो स्थिति मार्फत, टोपगे र दोर्जी परिवारले शाही परिवारको भन्दा धेरै प्रतिष्ठित सम्पत्ति कमाए। उनले र उनको परिवारले भुटानी युवाहरूको पश्चिमी शिक्षालाई पनि समर्थन गरे र तेस्रो राजाको नेतृत्वमा पछिल्ला शैक्षिक सुधारहरूको लागि मार्ग प्रशस्त गरे।
अप्रिल २३, १९४८ मा, टोपगे दोर्जीले प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरूसँग भेटघाट गर्दै भर्खरै स्वतन्त्र भारतमा भुटानी प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व गरे। टोपगे र नेहरूले भुटान-भारत सम्बन्ध स्थापना गरे, कम्युनिस्ट चीनमा बढ्दो सुरक्षा चिन्ताको कारण।
सुक्रे
सुक्रेको एतिहासिक सहर बोलिभियाको विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन १९९१ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
अवनीनाथ मुखार्जी
अवनीनाथ मुखार्जी (অবনীনাথ মুখার্জি) वा अवनी मुखार्जी, भारतीय उपमहाद्वीपका एक कम्युनिष्ट र क्रान्तिकारी थिए। उनी सन् १९२० अक्टोबर १७ मा तासखन्देमा भारतीय कम्युनिष्ट पार्टीका संस्थापक थिए।
जन्म
अवनीनाथ मुखार्जीको जन्म भारतको मध्य प्रदेशको जब्बलपुरमा सन् १८९१ जुन ३ का दिन भएको थियो। उनको मूल निवास बाङ्लादेशको खुल्नामा रहेको छ।
स्वदेशी आन्दोलन
बेलायती सरकारले कुख्यात कार्लाइल फतवा जारी गर्दै विद्यार्थी आन्दोलनलाई प्रतिबन्धित गर्‍यो, तब किशोरी अवनीनाथ सन् १९०५ मा त्यसको विरुद्धमा सार्वजनिक सभामा उपस्थित भएका थिए। जसको फलस्वरूप विद्यालयका अधिकारीहरूले उनलाई सजाय दिए जसकारण उनी विद्यालयबाट भागेर जमालपुर रेल मजदुरको हड्तालमा सामेल भएका थिए। कलिलो उमेरमा उनको सखाराम गणेश देउस्कर एक अनुभवी कम्युनिष्ट व्यक्तितवसँग भेट भएको थियो। अवनीका बुबाले उनलाई राजनीतिबाट टाढा अहमदाबादको टेक्सटाइल प्रशिक्षण संस्थानमा पढ्न पठाए। सन् १९१४ मा उनको र बाघ जितिनसँग भटवार्तामा, जतिनको सुझावमा एक ठाउँमा जागिर खाए भने पछि उनी जापान र अन्य एसियाली देशहरूमा सशस्त्र क्रान्तिकारीहरूसँग भेटवार्ता गर्न जापानको यात्रा गरेका थिए।
क्रान्ति प्रयासहरू
जापानको राजधानी टोकियोमा उनले रासबिहारी बासु र उनका समकक्ष वेसीसँग चिनियाँ क्रान्तिका नेता सुन याट सेनसँग भेटवार्ता गरेका थिए। गदर क्रान्तिकारी भगवान सिङ, अवनी र रासबिहारीले अस्थायी क्रान्ति समितिको गठन गरेका थिए। जर्मन राजदूतलाई भेट्न जाने क्रममा क्रान्तिकारीहरूको नाम भएको एक पुस्तक सहित अवनीनाथ पेनाङ प्रहरी द्वारा समातिएका थिए। १९१७ मा जब उनलाई सिङ्गापुरमा कैदी गरियो तब उनी केही जर्मन युद्धका कैदीहरूसँग भाग्न सफल भएका थिए। त्यहाँबाट भागेपछि उनले सुमात्राको रबार बगैँचामा काम गरे र गुप्तरूपमा इण्डोनेसियाको कम्युनिष्ट पार्टीका सदस्यहरूसँग सम्पर्कमा आएका थिए। मानवेन्द्रनाथ रायका अनुसार उनी रूसी क्रान्तिको बारेमा अध्ययन गर्नुका साथै कम्युनिष्ट विचारधारा प्रति आकर्षित भएका थिए।
कम्युनिष्ट पार्टीको स्थापना
सन् १९२० अक्टोबर १ मा ताश्कन्दमा ८ सदस्यहरू सहित कम्युनिष्ट पार्टी गठन गरियो, जसमध्ये एक अवनिनाथ र उनकी श्रीमती रोजा फिटिङ्गफ थिए। उनले १९२० मा रूसी रोजा फिटिङ्सफसँग विवाह गरेका थिए। त्यसपछि अवनीले मानवेन्द्रनाथ रायलाई तेस्रो कम्युनिष्ट अन्तर्राष्ट्रियको दोस्रो काङ्ग्रेसमा मेक्सिकोको कम्युनिष्ट पार्टीको प्रतिनिधिको रूपमा साथ दिएका थिए। सन् १२२२ मा उनी रूसमा भारतीय महासङ्घका लागि सम्पादक हुँदै सोही वर्ष उनले रूसी विदेश मन्त्रीसँग भारतको स्वतन्त्रताको बारेमा वार्ता गरेका थिए।
मृत्यु
अवनीनाथा मुखर्जीको मृत्यु रहस्यमय र सदाका लागि विवादास्पद बनेको छ। उनको हत्या बुखारीनसँग घनिष्ट सम्बन्ध रहेको र रूसी गुप्तचरको निर्देशनमा उनको हत्या गरिएको छ भन्ने अनुमान गरिएको छ।
व्यक्तिगत जीवन
सन् १९२० मा रूसमा हुँदा मुखार्जीले रोजा फिटिङ्गोभलाई भेटे जो उनी त्यतिबेला लेनिनको निजी सचिव लिडिया फोतिभाको सहायक थिएन्। रोजा फिटिङ्गोफ एक रूसी यहूदी महिला थिइन जो १९१८ मा कम्युनिष्ट पार्टीमा सामेल भएकी थिइन्। रोजा र मुखार्जीको विवहा सन् १९२० मा भएको थियो जसमो दुई सन्तानहरू थिए। उनीहरू छोराको नाम गोरा थियो जो एक युद्धमा मृत्यु भएको थियो भने छोरीको नाम माया थियो।
बुहारी
भाइको पत्नी या छोराको पत्नीलाई बुहारी भनिन्छ ।
कौडेना गाउँपालिका
कौडेना गाउँपालिका सर्लाही जिल्लाको ९ गाउँपालिका मध्येको एक गाउँपालिका हो।
नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार कौडेना गाउँपालिकाको कुल जनसङ्ख्या २९, २२६ छ।
कञ्चनजङ्घा हिमाल
कञ्चनजङ्घा हिमाल नेपालमा अवस्थित विश्वको तेस्रो अग्लो हिमाल हो। यो हिमाल ८,५८६ मिटर (२८,१६९ फिट) अग्लो रहेको छ। पश्चिममा तमोर नदी, उत्तरमा ल्होनाक चु र जोङ्सोङ् ला र पूर्वमा टिस्टा नदीद्वारा कञ्चनजङ्घा हिमलको घेरिएको छ। यो भारत र नेपालको सिमानामा अवस्थित छ। यसका पाँच चुचुरामध्ये तीन वटा मुख्य, मध्य र दक्षिणमा सिधा सिमानामा पर्दछन्। यस हिमाल नेपालको ताप्लेजुङ जिल्लामा पर्दछ।
सन् १८५२ सम्म कञ्चनजङ्घा विश्वको सबैभन्दा अग्लो हिमाल मानिएको थियो। तर, सन् १८४९ मा भारतको विशाल त्रिकोणमितीय सर्वेक्षणले गरेको विभिन्न पठन पाठन र मापनका आधारमा गरिएको हिसाबले त्यतिबेला शिखर पन्ध्र भनेर चिनिने सगरमाथा सबैभन्दा उच्च रहेको थियो भन्ने निष्कर्षमा पुगेको थियो। सबै हिसाबको थप प्रमाणीकरणको लागि अनुमति दिँदै सन् १८५६ मा आधिकारिक रूपमा कञ्चनजङ्घा विश्वको तेस्रो अग्लो हिमाल भनि घोषणा गरिएको थियो।
सन् १९५५ मा बेलायती कञ्चनजङ्घा अभियानमा रहेका भ जो ब्राउन र जर्ज ब्यान्डले २५ मे १९५५ मा पहिलो पटक कञ्चनजङ्घाको आरोहण गरेका थिए। धर्मराजलाई दिएको वाचा बमोजिमनै उनीहरूले हिमालको चुचुरो यथावत रहने गरी शिखरको काम रोकेका थिए। शिखरमा पुगेका हरेक आरोही वा आरोही समूहले यस परम्परालाई पछ्याएका थिए।
नामकरण
कञ्चनजङ्घाको नाम दुईवटा शब्द मिलेर बनेको छ। शेर्पा अर्थात् तिब्बती भाषामा कार्मा (སྐར་མ) जसको अर्थ तारा र जोङ्ङा(རྫོང་ལྔ) जसको अर्थ किल्ला पाँच हुन्छ । यहीँ कार्माजोङङा (སྐར་མ་རྫོང་ལྔ) नै आप्रवास भएर कञ्चनजङ्घा भएको मानिन्छ । किन भने अहिले सम्म त्यस हिमालको स्थायी पहिलै देखिको बसोबास र नाम शेर्पा बाहेक अरु कुनै को छैन । पा संस्कृत भाषामा कञ्चनको अर्थ सुन वा सुवर्ण भन्ने हुन्छ भने शब्द जङ्घा भोट-बर्मेली शब्द गोङ्गोङबाट आएको हो। कञ्चनजङ्घा नाम लिम्बु भाषावाट समेत आएको मानिन्छ ।
भूगोल
हिमालयको कञ्चनजङ्घा हिमशृङ्खला नेपाल र भारतको सिमानामा रहेको छ र यसले ७,००० मिटर (२३,००० फिट) भन्दा बढी १६ वटा चुचुराहरूलाई समेटेको छ। उत्तरमा, यो ल्होनाक चु, गोमा चु र जोङ्सोङ ला र पूर्वमा टिस्टा नदीमा यो सीमित छ। पश्चिमी सीमा जोङ्सोङ ला देखि गिङ्साङ र कञ्चनजङ्घा हिमनदी र घुन्सा र तमोरका नदी हुँदै जान्छ। कञ्चनजङ्घा सगरमाथाको पूर्व-दक्षिणपूर्वमा लगभग १२५ किलोमिटर (७८ माइल) विशाल हिमालय हिमशृङ्खलाबाट लगभग २० किलोमिटर (१२ माइल) दक्षिणतिर उचालिएको छ। कञ्चनजङ्घाको दक्षिणी मोहडामा ३,०००–३,५०० मिटर (९,८००–११,५०० फिट) अग्लो सिङ्गलिला हिमशृङ्खला रहेको छ जसले सिक्किमलाई नेपाल र उत्तरी पश्चिम बङ्गालबाट अलग गर्दछ।
कञ्चनजङ्घा हिमशृङ्खला र यसका हिमालहरू विशाल पर्वतीय पिण्डहरू हुन्। यस हिमशृङ्खलाका पाँच उच्चतम शिखरहरू निम्न तालिकामा सूचीबद्ध गरिएका छन्।
हिमालको मुख्य भाग उत्तर-उत्तरपूर्वदेखि दक्षिण-दक्षिणपश्चिमसम्म पुगेको छ र यसले विभिन्न हिमनदीहरूको सृजना गरेको छ। यस हिमशृङ्खलामा ६,००० देखि ८,५८६ मिटर (१९,६८५ देखि २८,१६९ फिट) अग्ला चुचुराहरू पाइन्छन्। उत्तरी भागमा यालुङ काङ, कञ्चनजङ्घा मध्य र दक्षिण, काङबाचेन, किराँत चुली र गिम्मीगेला चुली पर्छन् र जोङसाङ लासम्म फैलिएका छन्। सिक्किमको पूर्वी हिमखण्डमा सिनिओल्चु हिमाल पर्दछ। दक्षिणी खण्ड नेपाल-सिक्किम सीमासँगै चल्छ र यसमा काब्रु प्रथम देखि तृतीय भाग समावेश छ। यो हिमाल दक्षिणतर्फ सिङ्गलिला हिमशृङ्खलासम्म फैलिएको छ भने पश्चिमी क्षेत्र कुम्भकर्णमा समाप्त हुन्छ।
यस हिमशृङ्खलाबाट चार मुख्य हिमनदीहरू बनेका छन्। उत्तरपूर्वमा जेमु हिमनदी र दक्षिणपूर्वमा तालुङ हिमनदी टिस्टा नदीमा गएर मिसिन्छ भने दक्षिण-पश्चिममा यालुङ हिमनदी र उत्तर-पश्चिममा पर्ने काङ्चेन हिमनदी अरूण र कोशी नदीहरूमा गएर मिसिन्छन्। हिमनदीहरू लगभग ५,००० मिटर (१६,००० फिट) भन्दा माथिको क्षेत्रमा फैलिएका छन् भने हिमनदी क्षेत्रले जम्मा ३१४ बर्ग किलोमिटर (१२१ वर्ग माइल) ओगटेको छ। कञ्चनजङ्घा हिमालले १२० हिमनदीहरू बनाएको छ जसमध्ये १७ वटा भग्नावशेषले ढाकिएको छ। सन् १९५८ देखि १९९२ को बीचमा ५७ वटा परीक्षण गरिएका हिमनदीहरूमध्ये आधाभन्दा बढी नदीहरू सम्भवतः हावाको तापक्रम बढेकोले मासिन पुगेका थिए।
कञ्चनजङ्घा हिमशृङ्खला ब्रह्मपुत्र नदीको खाडीको उच्चतम उचाई हो। यो दक्षिणपूर्वी एसियाली मनसुन निर्धारण गर्ने भाग हो र यो विश्वव्यापी रूपमा सबैभन्दा ठूलो नदीको खाडी मध्ये एक हो। कञ्चनजङ्घा कोशी नदीको खाडीमा अवस्थित ८,००० मिटर (२६,००० फुट) भन्दा माथिका ६ वटा चुचुराहरू मध्ये एक हो। यो गङ्गा नदीको सबैभन्दा ठूलो नदीमध्ये एक हो।
यो विश्वको तेस्रो सर्वोच्च शिखर भए तापनि कञ्चनजङ्घालाई भौगोलिक प्रतिष्ठाद्वारा २९औँ स्थानमा राखिएको छ। यो हिमालको स्वतन्त्र कदको नाप हो। कञ्चनजङ्घा लागि मुख्य ढलान ४,६६४ मिटर (१५,३०२ फिट) उचाईमा रहेको छ। यो तिब्बतमा अरुण र ब्रह्मपुत्र नदीहरूको बीचमा पानीको धाराको सीमासँगै रहेको छ। तथापि, यो सगरमाथापछि हिमालयको चौँथो प्रमुख शिखर हो।
संरक्षित क्षेत्र
कञ्चनजङ्घा भू-भाग तीन अलग-अलग पर्यावरणीय क्षेत्रहरूको एक परिसर हो जसमा पूर्वी हिमालय र कोणधारी वन, पूर्वी हिमालय उच्च पर्वतीय झाडी र घाँसे मैदान र तराई-दुआर साभाना र घाँसेभूमि पर्दछन्। नेपाल, भारत, भुटान र चीनले कञ्चनजङ्घाको विशाल क्षेत्र वा भू-भागलाई बाँडफाँट गरेका छन् र यसमा जम्मा ६,०३२ वर्गकिलोमिटर (२,३२९ वर्ग माइल) संरक्षित १४ क्षेत्रहरू रहेका छन्।
यी संरक्षित क्षेत्रहरू गुराँस र सुनगाभा जस्ता विश्वव्यापी रूपमा महत्वपूर्ण वनस्पतिप्रजातिहरूका लागि आवास हुन् र खतरामा परेका थुप्रै प्रमुख प्रजातिहरू जस्तै हिम चितुवा, एसियाली कालो भालु, हाब्रे, सेतोकण्ठे कस्तुरी, चिलिमे र तीतर जस्ता प्राणीहरू यहाँ पाइन्छन्।
आरोहण मार्ग
कञ्चनजङ्घा शिखरसम्म पुग्न चार वटा आरोहण मार्ग छन् । तीमध्ये तीन वटा नेपालका दक्षिणपश्चिम, उत्तर–पश्चिम र उत्तरपूर्वबाट छन् भने भारतको उत्तरपूर्वी सिक्किमबाट एकमात्र मार्ग उपलब्ध छ। अहिलेसम्म सिक्किमबाट आउने उत्तरपूर्वी मार्ग तीन पटक मात्र सफलतापूर्वक प्रयोग हुँदै आएको थियो। भारत सरकारले कञ्चनजङ्घामा गरिने अभियानलाई प्रतिबन्ध लगाएको छ, तसर्थ, यो मार्ग सन् २००० देखि बन्द गरिएको छ।
प्रथम आरोहण
सन् १९५५ मा जो ब्राउन र जर्ज ब्यान्डले २५ मे मा पहिलो पटक कञ्चनजङ्घा आरोहण गरेका थिए। त्यसपछि २६ मे मा नर्मन हार्डी र टोनी स्ट्रेथर यसको आरोहण गरेका थिए। आरोहण टोलीमा जोन क्लेग, चार्ल्स इभान्स, जोन एन्जेलो ज्याक्सन, निल म्याथर र टम म्याककिन्नोन पनि समावेश थिए। आरोहणको क्रममा, एलेस्टर क्राउलीको १९०५ को मार्ग (सन् १९५४ को पुन: अनुसन्धानद्वारा निरीक्षण गरिएको) काम लाग्ने कुरा प्रमाणित भएको थियो। यो मार्ग यालुङ हिमनदीबाट चुचुरोको दक्षिण-पश्चिममा सुरु हुन्छ जुन ३,००० मिटर (१०,००० फिट) अग्लो छ। उनीहरूले आफ्नो आरोहण यात्रा अप्रिल १८ देखि सुरु गरेका थिए भने मे २८ सम्ममा सबै जना आधार शिविरमा फर्किएका थिए।
अन्य उल्लेखनीय आरोहणहरू
उन्नत आरोहण उपकरणको बावजुद कञ्चनजङ्घा पुग्न प्रयास गरेका आरोहीहरूको मृत्युदर धेरै छ। सन् १९९० को दशकदेखि कञ्चनजङ्घाको मुख्य चुचुरोमा चढ्दा २०% भन्दा बढी मानिसहरूको मृत्यु भएको थियो।
पर्यटन
नेपालमा यसको विकट स्थान र भारतबाट त्यसको पहुँचमा कठिनाई हुने भएकाले कञ्चनजङ्घा क्षेत्रले पर्यटनमा न्युन मात्रा टेवा पुर्‍याएको छ। सिक्किममा पनि कञ्चनजङ्घा क्षेत्रमा पदयात्रा गर्न अनुमति दिइएको छ। गोएचा ला पर्यटकहरूमाझ लोकप्रिय हुँदै गएको छ। यो कञ्चनजङ्घा दक्षिणपूर्वको विशाल सतहको ठिक अगाडि अवस्थित गोएचा ला भञ्ज्याङ हुँदै जान्छ।
लक्जेम्बर्ग राष्ट्रिय फुटबल टोली
लक्जेम्बर्ग राष्ट्रिय फुटबल टिम अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतिस्पर्धामा लक्जेम्बर्गको प्रतिनिधित्व गर्ने पुरुष फुटबल टिम हो । यो लक्जेम्बर्गमा फुटबलको लागि शासकीय निकाय लक्जेम्बर्ग फुटबल संघको नियन्त्रणमा रहेकोे छ ।
खुकुरी
त्यसैगरी आफ्नो खुकुरी आफ्नो जातभन्दा बाहिरकालाई छुन दिनु हुन्न भन्ने पनि बूढापाकाहरूको भनाइ छ । छुन दिंदा कुलदेवता रिसाउँछन् भनिन्छ । त्यसैगरी खुकुरीलाई दापबाट विनाकाम झिक्न र झिकेर उज्याउन पनि हुन्न भनिन्छ । यस्तै अनजानमानै खुकुरीले भोग खाएर छाड्छ भन्ने विश्वास समेत नेपाली जनमानसमा छ । केही गरी अनजानबस दापबाट खुकुरी निकालियो भने खुकुरीलाई काठ वा भूँई वा जेमा भए पनि हानेर दोष मेट्नु पर्छ भनी वुढापाकाहरू भन्ने गर्छन् ।