cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
अमेरिकाको स्वतन्त्रता दिवस
पृष्ठभूमी
यो सन्दर्भ करिब अढाई सय वर्ष अघिको हो । अमेरिकामाथि बेलायती कब्जा थियो । बेलायती कानुनको विभेदपूर्ण व्यवहारका कारण अमेरिकीलाई बेलायती-शासन मनपरेको थिएन। यहि क्रममा सन् १७७४ मा १३ मध्ये १२ उपनिवेशका प्रतिनिधिहरू पेन्सलभानिया राज्यको फिलाडेल्फियामा भेला हुनुभयो। जर्जियाका प्रतिनिधिमात्र अनुपस्थित हुनुहुन्थ्यो। यी उपनिवेशमा बेलायत विरुद्ध लड्ने तयारी भइरहेको थियो। अनि बेलायत विरुद्ध युद्ध पनि शुरु भयो। सन् १७७५ मा कंग्रेस बस्दा युद्ध चलिरहेको थियो। उक्त कंग्रेसले थोमस जेफरसन र अन्य ज्ञातालाई 'स्वतन्त्रताको घोषणा-पत्र'तयार गर्ने जिम्मेवारी दियो। जेफरसनले घोषणा-पत्र तयार पारेपछि जोन एडम्स्, बेन्जामिन फ्र्याङ्कलिनसहितको समितिलाई मूल्यांकन गर्न दिनुभयो। उक्त समितिले घोषणा-पत्रमा केही संशोधन गरेपछि कंग्रेसमा पढेर सुनाइयो। यी १३ उपनिवेशले स्वतन्त्रताको घोषणा-पत्र सन् १७७६ जुलाई ४ मा ग्रहण गरे ।
शुरूका १३ राज्य
अमेरिकामा शुरूमा १३ राज्यहरू मात्र थिए। ती - डेलावर, पेन्सलभेनिया, न्यू जर्सी, जर्जिया, कनेक्टिकट, मासाचुसेट्स, मेरिल्याण्ड, साउथ क्यारोलाईना, न्यु ह्याम्सर, भर्जिनिया, न्यु योर्क, नर्थ क्यारोलाईना र रोड आइल्याण्ड हुन् । बेलायतको उपनिवेशबाट अमेरिकालाई स्वतन्त्र बनाउने शुरुका यी १३ राज्य हुन्।
लाटो देवता
लाटो देवता कपालका लटा (लामो-लामो कपाल) पाल्ने भएको कारण लाटो तथा लटे भनिने लाटो एक मष्टा देवता अन्तर्गत पर्ने पुरुष तत्वको देवता हो। नेपालको मध्य तथा सुदूर पश्चिम क्षेत्रमा यो देवताको परापूर्व काल देखी पूजा गरिन्छ।यहाँ पुजीने लाटो २ किसिम का छन एक आर्य हरूको र अर्को खसहरूको | आर्यहरू भारतको कान्यकुब्जबाट मुसलवान आक्रमण मा जनै र टुपि बचाउन भागेका थीय र साथमा थैला भित्र लुकाई ल्यायको लाटो देवता दुधधारी देवता हो र यसलाई थैले लाटो को नामले जानिन्छ |खसहरुका लाटो देवता को गात मा पुजागरिन्छ
ब्रह्म
सनातन हिन्दू समाजमा आध्यात्मिक जानकारी दिने मूल पुस्तकहरू संस्कृत भाषामा भएका र संस्कृत भाषाको अध्यन अध्यापन सिमित रहेकाले नेपाली जन जीवनमा आध्यात्मिक जानकारीपनि सिमित बनेको छ। नेपाली भाषामा प्रकाशित आध्यात्मिक लेख रचनाहरूमापनि धेरै संस्कृत सब्दहरूका  प्रयोग र घुमाउरा वाक्यहरूका कारण सामान्य लेख पढ गर्नेले सहजै बुझ्न सक्ने स्थिति छैन।  ब्रह्म र ब्रह्मा सब्दको अर्थ फरक हो भन्ने कुरा अधिकांस मानिसहरूमा जानकारी पुगेको छैन। अझ इश्वर एक हो कि अनेक भन्ने कुरा त अन्योल मै परेको छ।  साथै वेदको अध्ययन, व्याख्यान र कर्मकाण्ड खास जाति वर्गमा मात्र सिमित भन्ने मान्यताले अन्य समुदायमा यस बारे चासोपनि कमै छ। फल स्वरूप धर्म संस्कृति बारे अन्धबिश्वास र अनास्था कम हुन सकेको छैन। यसै कारणले   सहज नेपाली भाषामा यस्ता जानकारी आदान प्रदान सहज होस् भनि यो लेखन सुरु गरिएको हो।
ब्रह्म
हिन्दू दर्सन अनुसार ब्रह्म नै सारा जगतको सार रपरम सत्य हो।उ नै दुनियाको आत्मा हो। विश्वको उत्पत्ति ब्रह्म बाटै भएको, उसैमा आधारित रहने र अन्तमा उसैमा बिलिन हुने हुँदा समस्त विश्वको कारण उ नै हो। उ अद्वितीय छ। उ स्वयम् परम ज्ञानी भएकाले प्रकाशको स्रोत झैं उज्यालो छ। उ निराकार, अनन्त नित्य र शाश्वत छ। ब्रह्म सर्वशक्तिमान र सर्वब्यापी छ।
श्रृष्टिको कारक तत्वलाई सहज भाषामा प्रकृति भनेर बुझने गरिन्छ। प्रकृतिको क्रियाकलाप सञ्चालन गर्ने र समस्त भूतहरूमा स्थित आत्मतत्वको श्रोतलाई परीचालन गर्न एकमात्र परमतत्वको अस्तित्व स्विकार गरीएको छ। त्यसै परम तत्वलाई ब्रह्म वा परब्रह्म(परमात्मा लगायत कैयो नाम दिइएका छन। अतः विश्व ब्रह्माण्डको श्रृष्टि, पालन र संहार उपक्रम सञ्चालनको समस्त प्रबन्धकर्ता यही अदृश्य परमतत्व हुन आउंंछ। अध्ययनका क्रममा यस परमतत्व ब्रह्मलाई परम प्रकृति भन्दा बुझन सहज हुनेछ। ब्रह्मको कार्य सम्पादनको माध्यम शक्तिलाई माया शक्ति नाम दिइएको छ। माया शक्तिले आवश्यकता अनुसार इच्छाशक्ति, ज्ञानशक्ति र क्रियाशक्तिमा विभक्त भई अदृश्य रूपमा ब्रह्मको कार्य सम्पादन गराउदछन।
सामान्य श्रृष्टि सञ्चालनको अवस्थामा यो ब्रह्मका् स्थिति : भूत, भविश्य र वर्तमान तिनै अवस्थामा ससर्वत्र र समस्तमा अप।िहार्य रूपले व्याप्त रहेको हुन्छ। सदा सत, चित र आनन्दमा एकात्म्य रूपले व्याप्त रहेको हुन्छ। आफनो परम सामथ्र्य प्रयाग गरी कुनैपनि कार्य इच्छा र आवश्कता अनुसार समयमा सम्पन्न गराउने, रोक्ने तथा आंशिक वा पूर्णतया प्रतिकुल पार्ने गर्छ।
प्रलयको अन्ध अवस्थामाः निज नाम, रूप र उपाधी विहीन भएर पूर्ण ससुप्त रहेको हुन्छ हामीले हिरण्यगर्भ भन्ने गरेको एउटै पिण्डाकारमा सर्व व्याप्त भएर अवस्थित हुन्छ तर ठीक समयमा जागा भएर क्रियाशिल हुनपर्ने आफनो कर्तव्य प्रति अविच्छिन्न रूपले सचेष्ट वनि रहेको अवस्था हुन्छ उसको अन्तरमा माया शक्तिका तिनवटै रूप सञ्चित भएर भरीपूर्ण र अक्षत रहेको हुन्छ यी शक्तिहरूले प्रलय अवस्थाको अन्तबाट शुन्य समय पार गरी पुनश्र्रृष्टिमा फड्को मार्ने वेला लाई चनाखो भइ पर्खिरहेका हुन्छन् यतिखेर यी बाहेक अरु दर्शक साक्षी विद्यमान हुदैनन्
पुनश्र्रृष्टि प्रारम्भको अवस्थामा ः शुन्य समय पार गर्नासाथ यो कारका तत्त्व ब्रह्मको श्रृष्टि, स्थिति एवम लयको सञ्चालन चक्र सामान्य अवस्थामा आएर पुनः गतिशिल हुन्छ र पहिले जस्तै : भूत, भविश्य र वर्तमान तिनै अवस्थामा सर्वत्र र समस्तमा अपरिहार्य रूपले व्याप्त रहन्छ, सदा सत, चित र आनन्दमा एकात्म्य रूपले व्याप्त रहन्छ, आफनो परम सामथ्र्य प्रयाग गरी कुनैपनि कार्य इच्छा र आवश्कता अनुसार समयमा सम्पन्न गराउने, रोक्ने तथा आंशिक वा पूर्णतया प्रतिकुल पार्ने गर्छ।
परब्रह्म
बह्मकै निर्गुण र असीम रूप नै  परब्रह्म वा परम-ब्रह्म हो।  वास्तवमा  अनन्त सत्य, अनन्त चित र अनन्त आनन्दपूर्ण तत्त्व भएको हुँदा  विद्वानहरूले  "नेति-नेति" भन्दै  उसके गुणको व्याख्या पुरा गर्न नसकी  अन्त गर्ने गर्दछन्। अद्वैत वेदान्तमा उसैलाई परमात्मा भनिएको छ। 'ब्रह्म सत्यम जगन मिथ्या,जिवो ब्रम्हैव ना परः' ब्रहम मात्र सत्य हो र बाकि सवै  मिथ्या हो। त्यहि ब्रह्म नै जगतको  नियन्ता हो।
अपरब्रह्म
ब्रह्मको अनन्त शुभ गुण युक्त रूप नै  अपरब्रह्म हो। उ पूज्य भएकाले उसलाई ईश्वर मानिएको हो। अद्वैत वेदान्तका अनुसार मान्छेले   मन र बुद्धिका लगाएर  उसलाई चिन्ने अभ्यास गर्दै गएमा मायाका प्रभावले उही ब्रह्म ईश्वर बन्दछ।
ब्रह्मा
ब्रह्मा हिन्दू धर्मका एक प्रमुख देवता मानिएका छन्। हिन्दुहरूका  तीन प्रमुख देवताहरू  (ब्रह्मा, विष्णु, महेश) मद्धे यी एक हुन्। ब्रह्मालाई सृष्टि का रचयिता भानिन्छ। पुराणक अनुसार यीनका चार मुख भएकाले  चतुर्मुख नामलेपनि  प्रसिद्ध छन्।  प्रमुख देवता मद्धेका भएरपनि इनको  पूजा त्यति धेरै भएको पाइदैन। राजस्थानको पुष्कर नामक स्थानमा  इनको एक प्रमुख मन्दिर रहेको छ। पुराणानुसार इनको  निवास ब्रह्मलोक हो।
दिल्ली सल्तनत
दिल्ली सल्तनत, या सल्तनत-ए-हिन्द/सल्तनत-ए-दिल्ली १२१०बाट १५२६ सम्म भारतमा शासन गर्ने सुल्तानहरूको वंशको शासनकाललाई भनिन्छ। ( गु खा त सले )
दिल्लीमा थुप्रै तुर्क अफगान शासकहरूले मध्यकालमा शासन गरे जस मध्ये:
जगनाथ देवता
जगनाथ देवता एक मष्टा देवता अन्तर्गत पर्ने पुरुष तत्व देवता हो। नेपालको मध्य तथा सुदूर पश्चिम क्षेत्रमा यो देवताको परापूर्व काल देखी पूजा गरिन्छ।
भक्तपुर जिल्ला
भक्तपुर (भादगाउँ वा ख्वःप) नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बाग्मती अञ्चलमा अवस्थित एक प्राचिन सहर हो जुन काठमाडौँउपत्यकाको पूर्वी भागमा पर्दछ। यो सहर भक्तपुर जिल्ला अन्तर्गत भक्तपुर नगरपालिकामा पर्दछ। क्षेत्रफलको हिसावले भक्तपुर जिल्ला नेपालको सबैभन्दा सानो जिल्ला हो। मध्यपुर (थिमी) नगरपालिका पनि यही जिल्लामा पर्दछ। भक्तपुर जिल्ला भादगाउँले टोपी र जुजु धौ भनिने स्थानीय दहीको परिकारका लागि प्रशिद्ध छ। भक्तपुरमा ख्वःप कलेज र ख्वःप इन्जिनियरिङ्ग कलेजहरू छ्न् जुन भक्तपुर नगरपालिकाले सञ्चालन गर्दछ।
जिल्लाको नामाकरण
यस जिल्लाको ऐतिहासिक पृष्ठभूमितर्फ नियाल्दा भक्तपुरको नामाकरण सम्बन्धमा विभिन्न शिलालेख र प्रमाणहरूका आधारमा विश्लेषण गर्दा लिच्छवीकालीन राजा मानदेवको पालामा देवपाटनमा रहेको रत्न संघको अभिलेखमा "खोपाङ्ग" ग्रामको उल्लेख भएको छ भने भक्तपुरको खलाछें टोलमा भएको अभिलेखमा "खृपाङ्ग" ग्राम उल्लेख भएको पाइन्छ। यसैका आधारमा भक्तपुरलाई ख्वप या खोप भन्ने चलन चलेको अनुमान छ जुन चलन हालसम्म पनि नेवारी भाषामा यद्यपि छदैछ। अर्को ऐतिहासिक प्रमाण अनुसार वि.सं. १९९२ तिर भक्तपुर नगरलाई भद्रगाउँ भन्ने नाम प्रचलनमा रहेको पनि देखिन्छ। यसै भद्रग्राम शव्दका आधारमा भादगाउँ रहन गएको भन्ने अर्को अनुमान पनि छ।
भक्तपुरमा विभिन्न देवदेवीहरूका देवालय मन्दिर मठ तिर्थस्थलहरू जताततै भएको र मन्दिरमा कुँदिएको नेपाली शैलीको कलात्मक कौशल एवं सांस्कृतिक तथा धार्मिक भावनामा ओतप्रोत भएकाले र भक्तपुरका बासिन्दा ज्यादै धर्मात्मा भएकाले राणा प्रधान मन्त्री जुद्ध शम्शेरबाट साविक नाम भादगाउँको सट्टा भक्तहरूको पुर अर्थात शहर भक्तपुरको नामाकरण भएको देखिन्छ।
धार्मिक एवं पर्यटकीय स्थलहरू
भक्तपुर दरबार क्षेत्र, नगरकोट, चाँगुनारायण मन्दिर, सूर्यविनायक मन्दिर, ठिमी, राधे राधे, कैलाशनाथ महादेव मन्दिर, पाइलट बाबा आश्रम
डाँडागाउँ,जाजरकोट
डाँडागाउँ जाजरकोट जिल्लामा अवस्थित एक गाविस हो ।
खोदाई
खोदाई एक मष्टा देवता अन्तर्गत पर्ने पुरुष तत्व देवता हो। नेपालको मध्य तथा सुदूर पश्चिम क्षेत्रमा यो देवताको परापूर्व काल देखी पूजा गरिन्छ।
फाक्टाङ
फाक्टाङ खोटाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार फाक्टाङको ४२८ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या २,१७६ रहेको छ।
मस्कट, ओमान
मस्कट ओमानको राजधानी मात्र नभएर सबैभन्दा ठुलो शहर पनि हो । यो शहर आधुनिकता तथा परम्पराको अदभूत सङ्गम हो । यहाँ आधुनिक भवनहरूलाई देखिन सकिन्छ, र यो शहर ऐतिहासिक स्‍थलहरूको पनि यहाँ भरमार छ । यसै कारण यो शहर सधै पर्यटकहरूको आकर्षणको केन्द्रमा रहन्छ । अल जलाली किला तथा अल मिरानी किला, भव्‍य मस्जिद, मुतराह सोक, कसर अल अलाम रोयल प्यालेस, वेट अज-जुबैर म्‍यूजियम, कुर्रम नेशनल पार्क आदि यहाँको प्रमुख आर्कषण स्‍थल हो ।
चाँदीढाडे गौँथली
चाँदीढाडे गौंथली (वैज्ञानिक नाम: Hirundapus cochinchinensis)  नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा "सिल्भर-ब्याक्ड निडलटेल" (Silver-backed Needletail) भनिन्छ ।
मस्कट, ओमान
मस्कटको अर्थतन्त्र व्यापार, पेट्रोलियम तथा बन्दरगाहामा आधारित रहेको छ ।
आवागमन
मस्कट जानको लागि सबैभन्दा सुगम तरिका हवाई मार्ग हो । मस्कटमा सेव अन्तरराष्ट्रिय विमानस्थल छ । यो विमानस्थल विश्‍वको प्रमुख देशहरूबाट हवाई मार्गद्वारा जोडिएको छ ।
अल जलाली किला
यी दुवै किला कसर अल अलाम स्ट्रीटमा स्थित छन् । इन किलाहरूको निर्माण पहाडी चट्टानले १५८० ई. मा गरिएको थियो । पुर्तगालियको शासनकालमा इन किलाको उपयोग कारागारको रूपमा हुन्थ्यो । वर्तमानमा इन किलाको म्यूजियममा बदल दीइएको छ ।
भव्य मस्जिद
यो विश्वको तेश्रो सबैभन्दा ठुलो मस्जिद हो । यस मस्जिद परिसरमा गैर-मुस्लिमहरूलाई पनि प्रवेशको अनुमति छ । तर स्त्रियलाई यस मस्जिदमा घूमने समयमा शिर ढाक्नु पर्छ । यसै मस्जिदमा विश्वका सबैभन्दा ठुलो हस्तनिर्मित पर्शियन कोरपेट पनि छ ।
मुतराह सोक
यो एक बाजार हो । पहिले यस बाजारलाई खाडी क्षेत्रका सबैभन्दा ठुलो बाजार मानिन्थ्यो । यस बाजारमा माछा, आभूषण, ओमानी हस्तशिल्प, ओमानी भोजन आदि पाइन्छन् । धेरै दोकानहरूमा क्रेडिट कार्डले पनि मूल्य स्वीकार्य गरिन्छ ।
कसर अल अलाम रोयल प्यालेस
यो ओमानको सुल्तानको कार्यालय हो । यो भवन एक प्राकृतिक ब्ण्दरगाहक्कॉ तटमा बनेको छ । यस भवनको रक्षाको लागि दो किलाका निर्माण गरिएको थियो । यो किला मिरानी र जिलानी हुन् । पर्यटकहरूलाई इस भवनमा प्रवेश गर्न अनुमति थिएन । तर पर्यटक बाहिरदेखि यस भवनको तस्वीर खींच्न सक्ने ।
वेट अज-जुबैर म्यूजियम
यस म्यूजियममा ओमानको सामाजिक इतिहासलाई प्रदर्शित गरिएको छ । यस बाहेक यहाँ ओमानको परम्परागत हस्तशिल्पहरूलाई पनि देखाउन सकिन्छ ।
कुर्रम नेशनल पार्क
यो ओमानको सबैभन्दा ठुलो पार्क हो । यस पार्कमा पर्यटक एक मानव निर्मित झरना, झील, मनोरन्जन पार्क हो । यहाँ आउने पर्यटक यस पार्कलाई कहिल्यै भुल्दैनन् ।
इन सब बाहेक यहाँ रियाम पार्क, नसीम गार्डेन, कालबुह पार्क, नेशनल म्यूजियम, नेचुरल हिस्ट्री म्यूजियम, ओमानी फ्रेंच म्यूजियम पनि देखिन सकिन्छ ।
शाहजहाँ
शाहजहाँ मुगल सम्राट। शाहजहाँ आफ्नो न्यायप्रियता र वैभवविलासको कारण आफ्नो कालमा धेरै लोकप्रिय थिए। तर इतिहासमा उनको नाम केवल यस कारण लिईदैन। शाहजहाँको नाम एउटा यस्तो प्रेमीको रूपमा लिइन्छ जसले आफ्नो बेगम मुमताज महलको लागि विश्वको सबैभन्दा सुन्दर भवन ताज महल बनाउने यत्न गरे।
फाबियो
फाबियो पेरेइरा डा सिल्भा (जन्म ९ जुलाई १९९०), सामान्य रूपमा फाबियो or फाबियो डा सिल्भाको नामले चिनिन्छन्। यि म्यानचेष्टर यूनाइटेडबाट फुलब्याकको रूपमा खेल्ने ब्राजिलियन फुटबल खेलाडी हुन। उनका जुम्ल्याहा भाइ राफेल डा सिल्भा पनि फेब्रुअरी २००७ देखि म्यानचेष्टर यूनाइटेड सगै अनुबन्धित भएका छन।
पाइरट इन्भेस्टिगेट्स
पाइरट इन्भेस्टिगेट्स अङ्ग्रेजी उपन्यासकार अगाथा क्रिस्टीद्वारा लिखित लघुकथा सङ्ग्रह हो ।
गिरिप्रसाद बुढाथोकी
गिरिप्रसाद बुढाथोकी नेपालका पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी २०१७ पुष १मा राजा महेन्द्रले जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री विश्वेश्वर प्रसाद कोइराला लाई हटाई निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्था लागू गरेपछि मन्त्री भएका थिए।
पार्टनर्स इन क्राइम (लघुकथा संग्रह)
पार्टनर्स इन क्राइम अङ्ग्रेजी उपन्यासकार अगाथा क्रिस्टीद्वारा लिखित लघुकथा सङ्ग्रह हो ।
मालारानी गाउँपालिका
मालारानी गाउँपालिका नेपालको एक पहाडी गाउँपालिका हो । नेपालमा ७४४ स्थानीय तह लागू हुँदा अर्घाखाँची जिल्लामा साविकका अर्घातोसको (१,६-९), मरेङको (१-६), खन, खनदह, बाँगी, हंशपूर र गोखुङ्गा गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर मालारानी गाउँपालिका बनाइएको हो । मालारानी गाउँपालिकाको कूल जनसङ्ख्या २८,०४४ रहेको छ । यसको क्षेत्रफल १०१.०६ वर्गकिलोमिटर रहेको छ । यस गाउँपालिकाको केन्द्र साविकको खनदह गाविसको कार्यालयमा राखिएको छ । यस गाउँपालिकालाई ९ वडामा विभाजन गरिएको छ । यस गाउँपालिकाको सिमाना पूर्वमा छत्रदेव गाउँपालिका, पश्चिममा भूमिकास्थान नगरपालिका र प्युठान जिल्ला, उत्तरमा प्युठान र गुल्मी जिल्ला तथा दक्षिणमा सन्धिखर्क र भूमिकास्थान नगरपालिकासम्म फैलिएको छ ।
भैरोँ देवता
भैरोँ देवता एक मष्टा देवता अन्तर्गत पर्ने पुरुष तत्व देवता हो। नेपालको मध्य तथा सुदूर पश्चिम क्षेत्रमा यो देवताको परापूर्व काल देखी पूजा गरिन्छ।
समशेरबहादुर तुम्बाहाम्फे
सम्शेरबहादुर तुम्बाहाम्फे नेपालका पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी २०१७ पुष १मा राजा महेन्द्रले जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री विश्वेश्वर प्रसाद कोइराला लाई हटाई निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्था लागू गरेपछि मन्त्री भएका थिए।
आठबीस राज्य
मध्यकालीन नेपालको बाइसे राज्य अन्तर्गत पर्ने आठबिस राज्य हालको रुकुम जिल्लाको उत्तरपश्चिममा ठुलीभेरी को तटमा अवस्थित थियो । वि.स.१६०० सालमा कालु बमले आफ्नो अंश स्वरुप रुकुम राज्यबाट यस क्षेत्रलाई छुट्टयाएर राज्य स्थापना गरेका थिए । यहाँका अन्तिम राजा रणउद्दीम शाही हुन् । नेपाल एकीकरण पछि यस क्षेत्रको शासन ठेक, जिम्मवाली हुँदै रैंकर प्रणालीमा चलेको पाइन्छ ।
राजाको बंशावली
बंशावलीमा उल्लेख भए अनुसार यिनी अघि र यिनी पछिको पुस्ताक्रम यस प्रकार छः
बामनी
बामनी एक मष्टा देवता अन्तर्गत पर्ने स्त्री तत्व देवीको नाम हो। नेपालको मध्य तथा सुदूर पश्चिम क्षेत्रमा यो देवताको परापूर्व काल देखी पूजा गरिन्छ।
प्रेमबहादुर शाक्य
प्रेमबहादुर शाक्य नेपालका पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी २०१७ पुष १मा राजा महेन्द्रले जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री विश्वेश्वर प्रसाद कोइराला लाई हटाई निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्था लागू गरेपछि मन्त्री भएका थिए।
फेदी
फेदी खोटाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
एन्थोनी एडिन
एन्थोनी एडिन एक बेलायती राजनितिज्ञ तथा बेलायतका पूर्व प्रधानमन्त्री हुन। स्वेज संकटमा बेलायतको कुटनैतिक पराजय भएपछी यिनले राजिनामा दिए ।
बण्डाली
बण्डाली एक मष्टा देवता अन्तर्गत पर्ने स्त्री तत्व देवीको नाम हो। नेपालको मध्य तथा सुदूर पश्चिम क्षेत्रमा यो देवताको परापूर्व काल देखी पूजा गरिन्छ।
जम्मु र कश्मीर (केन्द्र शासित प्रदेश)
जम्मु र कश्मीर एक केन्द्र शासित क्षेत्रको रूपमा भारतद्वारा प्रशासित क्षेत्र हो र ठुलो कश्मीर क्षेत्रको दक्षिणी भाग मिलेर बनेको छ, जुन १९४७ देखि भारत र पाकिस्तान र सन् १९६२ देखि भारत र चीन बीचको विवादको विषय भएको छ। नियन्त्रणले जम्मू र कश्मीरलाई पश्चिम र उत्तरमा आजाद कश्मीर र गिलगिट-बाल्टिस्तानको पाकिस्तान-शासित क्षेत्रहरूबाट अलग गर्दछ। यो भारतीय राज्य हिमाचल प्रदेश र पन्जाबको उत्तरमा र लद्दाखको पश्चिममा अवस्थित छ जुन भारतद्वारा प्रशासित केन्द्र शासित प्रदेश हो।
इतिहास
जम्मू कश्मीर राज्यलाई भारतीय संविधानको अनुच्छेद ३७० द्वारा विशेष दर्जा प्रदान गरिएको थियो। भारतका अन्य राज्यहरूको विपरीत, जम्मू र कश्मीरको आफ्नै संविधान, झन्डा र प्रशासनिक स्वायत्तता थियो। अन्य राज्यका भारतीय नागरिकहरूलाई जम्मु कश्मीरमा जग्गा वा सम्पत्ति किन्न अनुमति थिएँन।
जम्मु र कश्मीरका तीन अलग क्षेत्रहरू थिएँ: हिन्दु बहुल जम्मू क्षेत्र, मुस्लिम बहुल कश्मीर उपत्यका, र बौद्ध बहुल लद्दाख। काश्मिरी उपत्यकामा अशान्ति र हिंसा जारी रह्यो र सन् १९८७ मा एक विवादित राज्य चुनाव पछि, स्वायत्तता र अधिकारको विरोधमा विद्रोह जारी रह्यो।
भारतीय जनता पार्टी २०१४ को भारतीय आम चुनावमा सत्तामा आयो र पाँच वर्ष पछि जम्मू र कश्मीरलाई अन्य राज्यहरूसँग समान स्थितिमा ल्याउनको लागि, भारतीय संविधानको धारा ३७० को खारेज गर्ने आफ्नो २०१९ चुनाव घोषणापत्रमा समावेश गरियो।
बडाखसान
बडाखसान (पश्तुन/, Бадахшон, 巴達克山 Бадахшан) एक ऐतिहासिक क्षेत्र हो जुन अहिलेको ताजिकिस्तान र अफगानिस्तान राष्ट्रहरूमा पर्दछ । यस क्षेत्रमा पामिर पर्दछ ।
संस्कृति
यस क्षेत्रमा ताजिक र पामिरी जातिको बाहुल्यता छ ।
मल्लिका साराभाई
मल्लिका साराभाई (१९५४-०४-०९) एक मशहूर कूचिपूडि, भरतनाट्यम् नर्तकी, मन्च अभिनेत्री, निर्देशक र एक सामाजिक कार्यकर्ता हुन् ।
सेतोकण्ठे गौँथली
सेतोकण्ठे गौंथली नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा "ह्वाइट-थ्रोअटेड निडलटेल" (White-throated Needletail) भनिन्छ ।
द विट्नेस फर द प्रोसेक्सन एन्ड अदर स्टोरिज
द विट्नेस फर द प्रोसेक्सन एन्ड अदर स्टोरिज अङ्ग्रेजी उपन्यासकार अगाथा क्रिस्टीद्वारा लिखित लघुकथा सङ्ग्रह हो ।
काजीमान कन्दङवा
काजीमान कन्दङवा नेपालका पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी २०१७ पुष १मा राजा महेन्द्रले जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री विश्वेश्वर प्रसाद कोइराला लाई हटाई निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्था लागू गरेपछि मन्त्री भएका थिए।
पैंक
पैंक जाजरकोट जिल्लामा अवस्थित एक गाविस हो।
बग्दाद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल
बग्दाद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल Baghdad International Airport ,पूर्वनाम सद्दाम अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल (مطار بغداد الدولي), इराकको सबैभन्दा ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल हो।, यो बग्दादको पश्चिममा 16 km पश्चिममा अवस्थित छ। यो विमानस्थल इराकको राष्ट्रिय वायुसेवा इराकी एयरवेज को केन्द्र स्थल पनि हो।
माइकल क्यारिक
माइकल क्यारिक (जन्म २८ जुलाई १९८१) म्यानचेष्टर यूनाइटेड र इङ्ल्यान्डबाट मध्यपंक्तिमा खेल्ने फुटबल खेलाडी थिए। उनले २०१८ मा सम्पूर्ण फुटबल खेलबाट सन्यासको घोषणा गरेका थिए।
त्रिपुरा विश्वविद्यालय
त्रिपुरा विश्वविद्यालय भारतीय राज्य त्रिपुराको राजधानी अगरतलामा स्थित एउटा विश्वविद्यालय हो।
मालिका देवी
मालिका देवी एक मष्टा देवता अन्तर्गत पर्ने स्त्री तत्व देवीको नाम हो। नेपालको मध्य तथा सुदूर पश्चिम क्षेत्रमा यो देवताको परापूर्व काल देखी पूजा गरिन्छ । मष्टा/ मष्टो अन्तर्गतका देबी देवता मालिका पुजीय पछि लगतै पुजिन्छन । मालिकको स्थानमा विभिन्न नामका मस्टो देवताहरू  जान्छन  ।  मष्टा/ मष्टो पुज्नेहरू मालिकासँग सम्बन्धित भेटिन्छन ।
बरनवाल
बरनवाल ( बर्नवाल, बर्णावल) पनि एक हिन्दू समुदाय हो जुन उत्तर, भारत, बिहार, झारखंड, पश्चिम बङ्गाल, उत्तर प्रदेश, गुजरातलगायत राजस्थान, हरियाणा, मध्य प्रदेशमा छिचिएको उपस्थितिसहित उत्तरी भारत भरि पाइन्छ।  जातको नाम "बरन" वा "बर्न"बाट आएको हो, बुलन्दशहर शहरको पुरानो नाम।
Gotras
ऐतिहासिक रूपमा गोत्रसको संख्या र नामका बारे कुनै सहमति हुन सकेको छैन, र गोत्रसको सूची बीचको क्षेत्रीय भिन्नताहरू छन्। बरणवल समुदायमा got 36 गोत्र छ। काश्यप र कौशिक जस्ता केही गोत्रहरू राजपूतहरूका लागि विशिष्ट छन्। • #Garg
• #Vatsil
• #Goyal
• #Gohil
• #Karav
• #Deval
• #Kashyap
• #Vats
• #Atri
• #Kapil
• #Gaalab
• #Sinhal
• #Aarnay
• #Kashil
• #Upmanyu
• #Yamini
• #Parashar
• #Kaushik
• #Munas
• #Kondilya
पारो ताकसाङ
पारो ताकसाङ (जोङ्खा भाषा: སྤ་གྲོ་སྟག་ཚང་།; पड्रो तग्छाङ्) (टाइगर नेस्ट भनेर पनि चिनिने) एउटा प्रसिद्ध भुटानी मठ हो। एउटा प्रमुख हिमालय बौद्धको पवित्र स्थल तथा मन्दिर परिसर हो। जुन पहाडको माथिल्लो टाकुरामा रहेको छ। यो मठ भुटानको पारो उपत्यकामा स्थित छ। ताकसाङ अर्थात भुटानको बाघको गुफा भनेर यसलाई चिनिन्छ। भुटानको चर्चित शहर पारोबाट ताकसाङ करिब २० मिनेटको यातायात दुरी पार गरेपछि ३ घण्टा हाराहारी पैदल यात्रा गर्नुपर्ने हुन्छ। समुन्द्री सतहदेखि ३२ सय मिटर उचाइमा रहेको यो गुम्बा निकै नै पुरानो हो।
बरनवाल
Gotras
• #Pulish
पारो ताकसाङ
भुटानको पर्यटकीय, धार्मिक, कला र संस्कृतिको आश्य बोकेको ताकसाङ सत्रौ शताब्दीदेखिका बौद्ध मुर्तिहरू जस्ताको तस्तै रूपमा पाइन्छ। आन्तरिक एवम वाह्य पर्यटकको समेत आइरो लाग्ने ठूलो पहाडको कोखमा अवस्थित गुम्बा जति हेरू उति नै हेरू लाग्ने खालको छ। वरिपरीका बनजङ्गल तथा उचाइबाट देखिने दृष्यहरूले जो कोहीलाई मन्त्रमुघ्द पार्दछ। गुम्बा नजिकैको झर्नाले त झनै ताकसाङलाई सुन्दर बनाएको छ। प्राकृतिक सुन्दरता मात्रै होइन ताकसाङले ऐतिहासिक महत्त्व पनि बोकेको छ।
बरनवाल
Gotras
• #Bhrigu
• #Angira
• #Krishrabhi
• #Udhwalak
• #Bharadwaj
• #Kankhal
• #Mudgal
• #Yamadgiri
• #Chyawan
• #Sanskritayan
सन्दर्भ
नोटहरू उद्धरण
भ्वानी
भ्वानी एक मष्टा देवता अन्तर्गत पर्ने स्त्री तत्व देवीको नाम हो। नेपालको मध्य तथा सुदूर पश्चिम क्षेत्रमा यो देवताको परापूर्व काल देखी पूजा गरिन्छ।
राजेश्वर देवकोटा
राजेश्वर देवकोटा (वि.सं. १९८६–२०७२) कवि, उपन्यासकार, निबन्धकार, एवम् राजनीतिक व्यक्तित्व हुन् । नेपाली साहित्यमा लामो समयसम्म क्रियाशील उपन्यासकार राजेश्वर देवकोटाका औपन्यासिक कृतिहरूका बारेमा नेपाली समालोचकहरूद्वारा अनेकौ लेख, अध्ययन र अनुसन्धान गर्ने कार्य भएका छन् । देवकोटाले कविता, निबन्ध, आधादर्जन विचार प्रधान उपन्यास र राजनीतिक लेख लेखेका भए पनि अधिकांश समीक्षकहरूले उनका उपन्यासलाई नै केन्द्र बनाएर विश्लेषण गरेका छन् तर जति उनले उपन्यासका क्षेत्रमा कलम चलाएर चर्चित हुनु पर्ने हो त्यति भएका छैनन्; उनी राजनीतिक पूर्वाग्रहका कारण राम्रा उपन्यास लेखेर पनि ओझेलमा परेका स्रष्टा रहेका छन् । विचार प्रधान उपन्यास लेख्ने र बिम्ब र प्रतीकका माध्यमबाट समाजको चित्रण गर्दै दार्शनिकता पनि अनुस्यूत गर्ने देवकोटाका उपन्यासमा पूर्वीय दर्शनको प्रभाव रहेको पाइन्छ । पूर्वीय सांख्य दर्शनका कोणबाट उनका उपन्यासको विश्लेषण भएको छैन ।
जीवनी
उनको जन्म वि.सं. १९८६ सालको असोज २३ गते गोरखाको पण्डित गाउँ, लिगलिगमा पिता हरिभक्त र माता बसुन्धरा देवकोटाका पुत्रका रूपमा भएको हो। वि.सं. २००४ सालको जयतु संस्कृतम् आन्दोलनमा अगुवा भएपछि देश निकाला भए। अनि उनी राजनीतिमा प्रवेश गरे। वि.सं. २००७ सम्म राणा शासनविरुद्ध गोरखा क्षेत्रबाट नेतृत्त्व गरे। राजनीतिमा मन्त्री, सांसद्, राष्ट्रिय पञ्चायतका अध्यक्ष भए। फोक्सोको रोगबाट पीडित देवकोटाको २०७२ साल साउन २५ गते ८६ वर्षको उमेरमा बिहान साढे सात बजे बाँसबारीस्थित न्युरो अस्पतालमा निधन भएको हो ।
साहित्य‍
देवकोटाले वि.सं. २००४ मा दार्जीलिङबाट प्रकाशित हुने 'भारती'मा कविता छपाएर साहित्यमा प्रवेश गरेका हुन्। उनका लेखनहरू बालबालिका र विद्यार्थीकालागि, व्याकरण, तथा विश्वविद्यालयका पाठ्यक्रमहरूमा समावेश छन्। उनका विभिन्न पत्र-पत्रिकाहरूमा कथा, कविता, निबन्ध, लेख आदि प्रकाशित भएका छन्।
कृतिहरू
स्नातकसम्म गरेका देवकोटाले उपन्यास, राजनीति आदिमा पुस्तकहरू लेखेका छन्। उनका कृतिहरूः
पुरस्कार
उत्सर्ग प्रेम नामक उपन्यास विधाको ग्रन्थका लागि मदन पुरस्कार २०४४ प्राप्त गरेका हुन्। उनले २०४३ सालमा पूर्वकथा उपन्यासका लागि साझा पुरस्कार पाए। नेपाली भाषा र साहित्यका क्षेत्रमा चिन्तनप्रधान निबन्ध, प्रबन्ध एवम् कविता र उपन्यास आदि विधामार्फत् उल्लेखनीय योगदान दिएकोमा उनलाई २०६७ सालको वेदनिधि पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो। देवकोटाले भानु पुरस्कार पनि पाएका छन्।
विश्लेषण: भाग-१
सञ्जयले प्रकृति जति मात्रामा रहस्यमय र गहन छ त्यत्तिकै रूपमा त्यसलाई बुझ्न अल्पज्ञानले नसकिने विश्लेषण
आवर्तन(उपन्यास)
उपन्यासकी सुन्दरीका माध्यमबाट अभिव्यक्त भएको बताएका छन् । प्रकृतिलाई भोग्या मान्दै प्रकृतिसँगकै उठबसले अन्य पदार्थभन्दा बढी आकर्षण भौतिक भोगविलासको साधनमा भइरहन्छ भन्ने मान्यता देवकोटाको रहेको सञ्जयको विश्लेषण छ । यस उपन्यासकी पात्र सुन्दरी प्रकृतिकै प्रतिरूप हुनाले अप्राकृतिक उपचारबाट नत उसका गोडा नै निका भएका छन् नत प्रकृतिमा आस्था नराख्ने पाँच प्रेमीहरू लोग्ने बन्न लायक हुन्छन् भन्दै सञ्जयले सुन्दरी र त्यसका प्रेमीहरूको प्रतीकात्मक औपन्यासिक स्थितिको विश्लेषण गरेका छन् । उनले पाँच प्रेमीहरूले सुन्दरीलाई रिझाउन गरेका प्रयत्न प्रकृतिका अगाडि क्षणस्थायी र नाशवान् भएको विश्लेषण गरेका छन् । सञ्जयले यस उपन्यासमा सांख्य दर्शनको प्रभाव रहेको बताएका छन् । उनले जीवन र प्रकृतिका बिच अनेक प्रश्न उत्तरित हुन बाँकी रहेका अवस्थामा त्यसतर्फको जिज्ञासा बढाउने विचारोत्तेजक उपन्यास रहेको मूल्याङ्कन गरेका छन् (सञ्जय, २०४२: १०८) ।
सञ्जयको प्रकृति गहन र रहस्यमय छ भन्ने विचार सांख्य दर्शनका कोणबाट अत्यन्तै सही विश्लेषण रहेको छ । प्रकृतिको अस्तित्व मानवको अस्तित्व रहँदासम्म मात्र सार्थक हुने उल्लेख गर्दै मानव र प्रकृतिबिच निकटतम सम्बन्ध रहेको प्रकाश पारेका छन् । प्रकृति भोग्य रहेको र त्यसको आकर्षण बढीभन्दा बढी भौतिकतासँग पनि सम्बन्धित रहेको प्रकृति र पुरुषका सन्दर्भबाट उपयुक्त विश्लेषण रहेको छ । टिपनटापन रूपमा उपन्यासको विश्लेषण गरिएको यस छोटो आलेखमा सांख्य दर्शनको प्रभावको विश्लेषण उचित ढङ्गबाट हुन सकेको छैन । त्यसैले उनको यो विश्लेषण अपूर्ण रहेको छ ।
कुमार बहादुर जोशीले देवकोटाका द्वन्द्वको अवसानमा महाभारतीय कथा र पात्र वरण गरी लेखिएको,
द अन्डर डग एन्ड अदर स्टोरिज
द अन्डर डग एन्ड अदर स्टोरिज अङ्ग्रेजी उपन्यासकार अगाथा क्रिस्टीद्वारा लिखित लघुकथा सङ्ग्रह हो ।
बाबियो
वैज्ञानिक नाम Eulaliopsis binataले चिनिने यो वनस्पति एउटा बहुवर्षीय पोथ्रा वर्गमा पर्ने रेसादार वनस्पति हो। यसलाई सबइ घाँस भनेर पनि चिनिन्छ। डोरी बाट्न प्रयोग हुने लामो रेसादार पात भएको वनस्पति।
काभ्रेपलान्चोक जिल्ला
नेपाल एकीकरणपूर्व पनि वर्तमान काभ्रे जिल्लाभित्र पर्ने बनेपा, पनौती, धुलिखेल, पाँचखाल, खोपासी, नाला, साँगा, साठीघर भगवती(पलाञ्चोक), मण्डन, दाप्चा, नाल्दुम, चौकोट, तेमाल गाउँपालिका वडा नं. ७ कुरुवास जस्ता नगरपालीका तथा गाउँ विकास समितिहरूले इतिहासको पानामा आफुलाई सुरक्षित गरेकै थिए। यी स्थानहरू धार्मिक पुरातात्विक राजनीतिक सामाजिक व्यापारिक अथवा औद्योगिक महत्त्वका दृष्टिले इतिहासमा पढिन्छन्।
जिल्लाको नामाकरण
विक्रम संम्वत् २०१९मा नेपाल अधिराज्यलाई १४ अञ्चल र ७५ जिल्लामा विभाजन गर्नुभन्दा अगाडि हालको काभ्रेपलाञ्चाेक जिल्ला पूर्व १ नं. क्षेत्र अन्तर्गत तत्कालीन २८ वटा मौजाहरूको सदरमुकाम चौताराबाट प्रशासित थियो। "काभ्रे" वर्तमान काभ्रेपलान्चोक जिल्लाभित्र पर्ने एक गा.वि.स. हो भने "पलाञ्चोक" साठीघर भगवती गाविसमा पर्ने एक डाँडा हो जहाँ प्रसिद्ध पलाञ्चोक भगवतीको मन्दिर छ।
विसं २०१८ सालमा नेपाललाई १४ अञ्चल ७५ जिल्लामा प्रशासनिक विभाजन गर्नु पूर्व यो पूर्व १ नम्बर क्षेत्र अन्तर्गत पर्दथ्यो। पूर्व १ नं. क्षेत्रका २८ मौजा मध्ये काभ्रे र पलाञ्चोक नामका दुई ठूला मौजा भित्र रहेका विभिन्न गाँउ क्षेत्रलाई मिसाई काभ्रेपलान्चोक जिल्लाको स्थापना गरिएको थियो। कम्तीमा एकदेखि बढीमा ५४ वटासम्म गाउँहरू समाविष्ट हुने त्यस्ता मौजाहरू मध्ये वर्तमान प्रसिद्ध पलाञ्चोक भगवतीबाट पलाञ्चोक र काभ्रे नित्यचण्डेश्वरीबाट काभ्रे चयन गरी यस जिल्लाको नाम काभ्रेपलान्चोक रहन गएको पाइन्छ।
भौगोलिक स्थिति
देशको राजधानी काठमाडौँबाट काभ्रेपलान्चोक जिल्ला प्रवेशद्वार साँगा २१ किलोमिटर पूर्वमा पर्दछ भने सदरमुकाम धुलिखेल ३१ किलोमिटरको दुरिमा छ। यो जिल्ला ८५०२४' देखि ८५०४९' पूर्वी देशान्तर र २७०२१' देखि २७०८५' उत्तरी अक्षांशका बिच १४०४ बर्ग कि.मि. क्षेत्रमा फैलिएको छ। यस जिल्लाको पूर्वमा रामेछाप जिल्ला र दोलखा जिल्ला, पश्चिममा काठमाडौँ, ललितपुर जिल्ला र भक्तपुर जिल्ला, उत्तरमा सिन्धुपाल्चोक जिल्ला, दक्षिणमा सिन्धुली जिल्ला र मकवानपुर जिल्ला पर्दछन। पूर्वमा सुनकोशी, पश्चिममा नगरकोट डाडा एंव साँगा भन्ज्याङ्ग, उत्तर इन्द्रावती एवं सुनकोशी नदी र दक्षिण कोखाजोर र एवं खानी खोलाले वेष्टित यो जिल्ला भौगोलिक विषमता र प्राकृतिक सम्पदायुक्त जिल्ला मानिन्छ। समुद्र सतह देखि ३१८ मिटर (कोखाजोर खोला) देखि ३०१८ मीटर (वेथान्चोक नारायण डाँडा) सम्मको उचाइ रहेको यस जिल्लाको अधिकांश भाग पहाडी भू-धरातलले भरिएको छ।
बडहरे
बडहरे खोटाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार बडहरेको ३१८ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या १,४७७ रहेको छ।
कालिका देवी
कालिका देवी एक मष्टा देवता अन्तर्गत पर्ने स्त्री तत्व देवीको नाम हो। नेपालको मध्य तथा सुदूर पश्चिम क्षेत्रमा यो देवताको परापूर्व काल देखी पूजा गरिन्छ।
समुन्द्री घोडा
समुन्द्री घोडा एउटा जलचर प्राणी हो।
सानो वन गौँथली
सानो वन गौंथली नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा "ह्वाइट-रम्पेड स्पिनटेल" (White-rumped Spinetail) भनिन्छ ।
द एड्भेन्चर अफ द क्रिसमस पुडिङ्ग
द एड्भेन्चर अफ द क्रिसमस पुडिङ्ग अङ्ग्रेजी उपन्यासकार अगाथा क्रिस्टीद्वारा लिखित लघुकथा सङ्ग्रह हो ।
जुलियन असान्ज
जुलियन असान्ज (जन्म १९७१ जुलाई ३) एउटा अस्ट्रेलियन प्रकाशक तथा पत्रकार हुन् । छोटो समयमै ठूलो चर्चा कमाउने व्यक्तिहरूमा जुलियन असान्ज पहिलो नम्बरमा पर्छन् ।
यद्यपि उनको काम असल हो कि खराब भन्ने विषयमा विश्व दुई ध्रुवमा बाँडिएको छ। अमेरिकाको संस्थापन पक्षको नीति नै असल हो भन्ने मान्नेहरूका लागि असान्ज खलनायक हुन्। कारण उनले विश्वभरि रहेका अमेरिकी दूतावासले गोप्य रूपमा पेन्टागनलाई पठाएका दस्तावेज सार्वजनिक गरिदिए। यद्यपि सूचना सार्वजनिक गर्दा उनले व्यक्तिलाई प्रत्यक्ष हानि हुने कुरालाई भने सम्पादन गरेका छन्। अमेरिकी संस्थापन पक्ष असान्जले असल पत्रकारिता नगरेको मान्छ। अर्कातर्फ अमेरिकी संस्थापन पक्षसँग प्रत्यक्ष सरोकार नराख्ने, लोकतान्त्रिक विधिमा वकालत गर्ने एवं विश्वमा अमेरिकी प्रभाव बढेको नरुचाउनेहरूका लागि भने असान्ज हिरो हुन्। उनीहरूको विचारमा विश्वमा कसैले झुकाउन नसकेको अमेरिकालाई झुकाउने काम अन्साज एक्लैले गरे।
चर्चा
वर्ष २०१० का पछिल्ला महिना विश्वभरिका सञ्चारमाध्यमले सबैभन्दा धेरै पटक फुकिएको वा लेखिएको नाम हो, विकिलिक्स र त्यसका सञ्चालक जुलियन अन्साज। अमेरिकी सरकारका गोप्य एवं अति गोप्य भनिएका दस्तावेजहरू उनी प्रमुख रहेको विकिलिक्समा सार्वजनिक भएपछि अमेरिकी सरकार यति धेरै आत्तियो कि त्यसको बचाउ गर्न विदेश मन्त्री हिलारी क्लिन्टनले प्रमुख देशहरूको भ्रमण गर्नुपर्‍यो।
विरोध/ अवरोध
साता दिनसम्म सिनेटमा अन्साजविरुद्ध कस्तो कारबाही गर्न सकिन्छ भनेर छलफल गर्नुपर्‍यो। कतिपय सिनेटले अन्साजलाई ओसामा विन लादेनजस्तै आतंकवादी घोषणा गर्नुपर्ने राय व्यक्त गरे भने कतिले उनलाई गोली ठोक्नुपर्ने मत राखे। अन्साजले लगातार अति गोप्य दस्तावेज सार्वजनिक गरेपछि उनीविरुद्ध बलात्कारका दुईवटा अभियोगमा मुद्दा दायर गरियो। उनलाई स्वतन्त्र बाँच्न यति कठिन भयो कि उनले आफैंले बेलायती प्रहरीसमक्ष आत्मसमर्पण गरे। उनको साइटलाई अमेरिकी संस्थापन पक्षले धेरैपल्ट इन्टरनेट सञ्जालबाट हटाउने, उनको बैङ्क खाता बन्द गर्ने तथा विभिन्न किसिमका अप्ठयारोमा पार्न खोजे पनि उनका समर्थकहरूले ती सबै प्रयासलाई अवरुद्ध तुल्याएका छन्।
अहिले अन्साज टाइम म्यागजिनको सर्वेक्षणमा सबैभन्दा बढी मत पाउने व्यक्ति बनेका छन्। विकिलिक्सका लाखौं मिरर साइट खोलिनुले पनि उनी कति शक्तिशाली छन् भन्ने अनुमान गर्न सकिन्छ। यद्यपि उनलाई टाइमले वर्ष व्यक्ति घाषणा गर्न सकेन। अमेरिकाबाट प्रकाशित हुने टाइम म्यागेजिनले अमेरिकालाई हानि हुने दस्तावेज प्रकाशित गरेकै कारण अन्साजलाई उक्त सूचीमा नराखिएको अनुमान गरिन्छ।
अस्ट्रेलियामा जन्मिएका जुलियन अन्साजले कुनै विश्वविद्यालयमा औपचारिक अध्ययन गरेका छैनन्। १६ वर्षको उमेरमै उनी दक्ष ह्याकर बने। कुनै पनि कम्प्युटरमा रहेको सूचना चोर्नु उनको सबैभन्दा रुचिको विषय थियो। जतिखेर उनी दक्ष ह्याकर बन्दै थिए, विश्व इन्टरनेट सञ्जालमा बामे सर्दै थियो। उनी सधैं समयभन्दा दुई पाइला अघि रहे। उनीसँग करिब अढाई लाख गोप्य पत्र रहेको सार्वजनिक भैसकेको छ।
कोबी स्मल्डर्स
येकोबा फ्रांसिस्का मारिया "कोबी" स्मल्डर्स (Jacoba Francisca Maria "Cobie" Smulders जन्म २ अप्रिल १९८२)  एक क्यानाडियन अभिनेत्री र पूर्व मोडल हुन् जो सीबीएस टेलिभिजनको टेली चलचित्र हाउ आई मेट योर मदरमा रोबिन शर्बासकीको भूमिकाको लागि र मर्बेल सिनेमेटिक यूनिभर्सको मारिया हिलको लागि जनिने गर्छिन् । उनले ज्याक रिचर, नेभर गो व्यक नामक चलचित्रमा २०१६मा अभिनय गरिन् र २०१६मै द इन्टरभेन्स्न नामक चलचित्रमा रुबी नामक पात्रको भूमिका निभाएकी छिन् । २०१५मा एभेन्जर, द एज अफ उल्ट्रोनमा पनि अभिनय गरिन् । जसबाट उनीलाई धेरै प्रसिद्धि मिल्यो ।
जीवनी
उनको जन्म वेङ्कुवर, ब्रिटिश कोलम्बिया, क्यानडामा अप्रिल ३, १९८२मा एक डच बुबा र अंग्रजी आमाको घरमा भएको थियो ।
गर्डन ब्राउन
गर्डन ब्राउन एक बेलायती राजनितिज्ञ तथा बेलायतका पूर्व प्रधानमन्त्री हुन।
डबल सिन एन्ड अदर स्टोरिज
डबल सिन एन्ड अदर स्टोरिज अङ्ग्रेजी उपन्यासकार अगाथा क्रिस्टीद्वारा लिखित लघुकथा सङ्ग्रह हो ।
वृत
वृत एक साधारण आकार हो । दिएको बिन्दु(केन्द्र) र दुरी अर्धव्यासले परिभर्मण गर्दा बन्ने आकर्ती नै वृत हो ।
एडवार्ड हिथ
एडवार्ड हिथ एक बेलायती राजनितिज्ञ तथा बेलायतका पूर्व प्रधानमन्त्री हुन।
लहँ
लहँ जाजरकोट जिल्लामा अवस्थित एक गाविस हो।
चिंचिका गौँथली
चिंचिका गौंथली (वैज्ञानिक नाम: Aerodramus brevirostris) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा "हिमालयन स्विफ्लेट" (Himalayan Swiftlet) भनिन्छ ।
अर्धव्यास
अर्धव्यास वृतको परिधि देखि केन्द्र सम्मको दुरी । अर्धव्यासलाई त्रिज्या वा व्यासार्ध पनि भनिन्छ।
द गोल्डेन बल एन्ड अदर स्टोरिज
द गोल्डेन बल एन्ड अदर स्टोरिज अङ्ग्रेजी उपन्यासकार अगाथा क्रिस्टीद्वारा लिखित लघुकथा सङ्ग्रह हो ।
बतासे, खोटाङ
बतासे, खोटाङ खोटाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार बतासेको ७९७ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या ३,९७७ रहेको छ।
व्यास (स्पष्टता)
व्यास शब्दले निम्न लिखित कुराहरू बुझ्न सकिन्छ :-
पाइरट्स अर्ली केसेज
पाइरट्स अर्ली केसेज अङ्ग्रेजी उपन्यासकार अगाथा क्रिस्टीद्वारा लिखित लघुकथा सङ्ग्रह हो ।
जीवा
जीवा भन्नाले वृतको परिधिको एक बिन्दुबाट अर्को बिन्दुसम्म खिचिएको सरल रेखाखण्डलाई बु्झिन्छ। व्यास सबैभन्दा लामो जीवा हो।
चौपाया
चार खुट्टा भएको जनावर| यो विषेशतः मासु वा दुधको लागि वा घरेलु प्रयोजनको लागि पालिने घरपालुवा जनावरलाई मात्र प्रयोग गरिन्छ| गाई, भैँसी, भेडा, बाख्रा,घोडा ईत्यादि लाई चौपाया भनिन्छ भने कुकुर, विरालो यो बर्गिकरणमा पर्दैनन|
स्पर्श रेखा
स्पर्श रेखा
मिस मार्पल्स फाइनल केसेज एन्ड टु अदर स्टोरिज
मिस मार्पल्स फाइनल केसेज एन्ड टु अदर स्टोरिज अङ्ग्रेजी उपन्यासकार अगाथा क्रिस्टीद्वारा लिखित लघुकथा सङ्ग्रह हो ।
म्यागी शाह
शाहका हिमालयन डिस्टिलरी लगायतका उद्योगहरू छन्।
गोल्जुङ
गोल्जुङ नेपालको मध्यमाञ्चल विकासक्षेत्र, बागमती अञ्चलको रसुवा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
खसी
नशक्षेदन गरेको वा प्रजनन अगं काम नलाग्ने बनाईएको जनावर|
यो शव्द केवल भाले जनावरलाई प्रयोग गरिन्छ| सामान्य बोलिचालिमा नशक्षेदन गरिएको बोका लाई पनि खसी भनिन्छ|खसी बनाए पछि जनावर आक्रमक नहुने तथा शारिरीक बनावट राम्रो हुने, जीउ लाग्ने(तौल बढ्ने) भएकोले यो प्रचलित छ|
बोका जन्मेको ५या ६महिनाको भएपछी ठिक्कको समय असोज महिनामा खसी बनाउँदा झन उपयुक्त हुन्छ। खसी बनाईसकेपछी खसीलाई भिटामिन तथा खनिज,पोषणयुक्त आहार खाना खान दिनुपर्दछ। अनि बन्छ राम्रो जिउडाल खसी।खसी बनेको ६या ८महिनामा बिक्रीको लागि तयार हुन्छ। खसीको मासु खाँदाको स्वाद नै बेग्लै हुन्छ। {{stub}
अङ्कोरवाट
अङ्कोरवाट ( អង្គរវត្ត ) कम्बोडियामा रहेको विश्वको सबैभन्दा ठूलो धार्मिक स्मारक पहिले हिन्दू स्मारक थियो र पछि, एक बौद्ध, मन्दिर परिसरको रूपमा विकास भएक थियो । मन्दिर खमेर राजा सूर्यवर्मन द्वितीयद्वारा १२ औँ शताब्दीको सुरु तिर बनाइएको थियो यसोधरापुरमा ( वर्तमान समयको अङ्कोर ), खमेर साम्राज्यको राजधानी आफ्नो राष्ट्रिय मन्दिर र अन्तिम समाधि रूप। अघिल्लो राजाहरूको शैव परम्परा तोड्दै, अङ्कोरवाट विष्णुमा समर्पण गरिएको थियो। यस स्थलमा राम्रो संरक्षित मन्दिर, आफ्नो स्थापना पछि यो मात्र एक महत्त्वपूर्ण धार्मिक केन्द्र रहेको छ। मन्दिर खमेर वास्तुकला को उच्च परम्परागत शैलीको शिखरमा छ। यो कम्बोडियाको राष्ट्रिय झण्डामा प्रतीकको रूपमा प्रयोग भएकोछ, यो पर्यटकहरूको लागि देशको प्रधान आकर्षण बनेको छ।
वर्ग (स्पष्टता)
वर्ग शब्दले निम्न लिखित कुराहरू बुझ्न सकिन्छ :-
काबुस बिन सइद अल सइद
प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा
उनको जन्म सन् १९४० नोभेम्बर १८ मा ओमानको सलाहमा भएको थियो ।
काबुस बिन सइद अल सइदले बेलायतको रोयल मिलिटरी एकेडेमीबाट सैन्य तालिम पनि लिएका थिए। उनी सन् १९६४ मा ओमान फर्किएका थिए। त्यसपछि लामो समय उनी इस्लामिक कानुन र ओमानी इतिहासको अध्ययनमा समय बिताए।
ललितपुर जिल्ला
जिल्लाको नामाकरण
यस जिल्लाको ऐतिहासिक पृष्ठभूमी तर्फ नियाल्दा लिच्छवीकालमा यसलाई यूपग्रामद्रङ्ग भनिन्थ्यो। लिच्छवीकालका जनताले त्यसवेला प्रायः एकै ठाउँमा गुजमुच्चिएर नबसी छरिएर आनन्दसँग बस्ती बसाएर रहने इच्छाले विभिन्न भेकमा संगसंगै जस्तै अनेक विकसित ग्रामहरू बनाएर त्यसलाई जोड्ने मूल सडक बिच-बिचमा मान बिहार आदि अनेक प्रसिद्ध विहारहरू बनाएका थिए। पछि यी ग्रामहरू र बिहारहरू संगै गांसिएपछि एक शहरको रूप लियो। पहिलेका ग्रामहरू पछि टोलको रूपमा परिणत भए। ठूल-ठूला कमल पोखरीहरू धारा पाटीपौवा उद्योग व्यवसाय आदिले गर्दा रमणीय शहरको रूपमा परिणत भएपछी यसलाई ललितपुरको नामाकरण गरेको हो भन्ने उल्लेख पाइन्छ।
त्यस्तै गरी पौराणिक कथा अनुसार एक समय उपत्यकामा १२ वर्षसम्म जलबृष्टि नभै सुख्खा परेको हुनाले त्यसबाट छुटकारा दिलाउन मत्स्येन्द्रनाथले मात्र सक्ने भन्ने निधो भएपछी भक्तपुरका राजा कान्तिपुरका आचार्य र ललितपुरका एक कृषक ज्यापू भारतको आसाम प्रदेशको कामारु कामक्षमा गई साधनाको बलले उपत्यकामा ल्याएको मत्स्येन्द्रनाथलाई कुन नगरमा स्थापित गर्ने भन्ने विषयमा तिनवटै नगर बिच मतभेद हुँदा तिन नगरको सबैभन्दा बयोवृद्ध जो छ त्यसलाई निर्णय गराउने निधो भएछ। त्यस अनुसार ललितपुरका ललित भन्ने एक कृषक बढी उमेर भएकोलाई ७ ओटा ओखलमाथि चढाई उपस्थित जनसमूहलाई निर्णय सुनाउन लगाउँदा उनले भक्तपुरका राजा तथा कान्तिपुरका आचार्यको भूमीका समेत वास्ता नगरी मत्स्येन्द्रनाथ बोकेर ल्याउने मानिस ललितपुरको भएकोले सोही व्यक्तिको नगरमा स्थापित गर्नुपर्दछ भनी निर्णय दिएको हुँदा सातैवटा ओखल समेत उक्त वृद्ध भासिएको हुनाले उक्त स्थानलाई ललितपत्तन भन्ने नामाकरण गरिएको थियो। कालान्तरमा सोही ठाउँको नामवाट ललितपुर तथा पाटन भन्ने नामहरू देखा परेको भनिन्छ। त्यस्तै गरी अर्को किम्बदन्ती अनुसार ललितारण्य भन्ने वन फाँडेर वस्ती विकास गरिएको हुनाले उक्त नगरलाई ललितपुर भनिएको हो पनि भनिन्छ।
जनसङ्ख्या
२०५८ सालको जनगणना अनुसार यस जिल्लाको जनसङ्ख्या ३,३७,७८५ मध्ये १,६५,३३० (४८.९५%) महिला र १,७२,४५५ (५१.०५%) पुरुष रहेका छन्। विगत १० वर्षको अन्तरालमा जनसङ्ख्या ८०,६९९ जनाले व्रीद्धी भएको छ। यस जिल्लाको वार्षिक जनसङ्ख्या व्रिद्धिदर २.७३% रहेको छ भने लैङ्गिक अनुपात १०४.३१ रहेको छ। यस जिल्लाको जनघनत्व ८५९.८५ वर्ग कि.मी. रहेको छ। यहाँको घरधुरी संख्या ६८,९२२ रहेको छ भने औसत परिवार संख्या ४.९० रहेको छ। यहाँको जनसङ्ख्या नेपालको जनसङ्ख्याको १.४६% रहेको छ। साथै यहाँको शहरी जनसङ्ख्या १,६२,९९१ छ भने ४१ वटा गा.वि.स. हरूको जनसङ्ख्या १,७३,६३६ रहेको छ।
इतिहास
काठमाडौँ उपत्यकाको प्रसिद्ध तीन शहरहरू मध्ये ललितपुर सवभन्दा पुरानो शहर मानिन्छ। यस शहरलाई प्राचीन कालदेखि हालसम्म समय अनुसार विभिन्न नामले चिनिदै आएको छ। जस्तै यल, युपग्राम, ललितपत्तन, ललितपुरी, मानिङ्गल, पाटन आदी। साहित्यिक श्रोत र जनश्रुतिअनुसार ललितपुर शहर किरातकालमा नै स्थापना भैसकेको थियो। उक्त जनश्रुति अनुसार ललितपुरको अर्को नाम "यल" पहिलो किराती राजा यलम्वरको नामबाट राखिएको हो। जनश्रुति तथा यहाँको रीतिरिवाज पनि ललितपुर शहर र किराँतहरूको प्राचीन सम्वन्ध देखाउन सहयोग गर्दछ। क्वालखु स्थित पट्को डोँ (किरात दरवार -), ८०० किराती मारिएको ठाउँ भनि चिनिने च्यासल, हालसम्म पनि किरातीहरू वर्षको एकपटक आई पूजा गर्नु पर्ने त्यागल स्थित सिद्धिलक्ष्मी मन्दिरको परिसरमा रहेका देवताहरू, तिखिदेवल स्थित शिवजीको मन्दिर आदिले किराँत र ललितपुरको प्राचीन सम्वन्ध थियो भन्ने प्रष्ट हुन्छ।
यस शहरको प्राचीनताको बारेमा प्रमाणित रूपमा प्रकाश पार्ने पुरातात्विक श्रोतहरूको अभाव छ। तर केही वंशावलीहरूले भारतका मौर्य सम्राट अशोक इ.पू. २५० तिर काठमाडौँ उपत्यकाको भ्रमण गरेको र उनले ललितपुरको चारकुना चार र विचमा एक समेत गरेर पाँच स्तूपको स्थापना गरेको कुरा उल्लेख गरेका छन। हालसम्म पनि ललितपुर चारदिशामा चारवटा प्राचीन स्तुपहरू रहेका छन। जुन अशोक स्तुपको नामले प्रख्यात छ।
ललितपुर क्षेत्रमा प्राचीन समयदेखि नै बस्ती बसिसकेको र एउटा केन्द्रको रूपमा विकास भैसकेको कुरामा दुइमत छैन। लिच्छविकालमा यो क्षेत्र युपग्राम नामले चिनिन्थ्यो। यहाँ पूर्व दिशामा दीपावती नगर (गईट) दक्षिण दिशामा मतीनगर (लगनखेल), पश्चिम दिशामा शिलापुर दानागिरि (पुल्चोक), उत्तर दिशामा ललितारण्य (कुम्भेश्वर) र मध्य भागमा स्वस्तिक आकारको मंगलबजार रहेको बर्णन पाइन्छ। त्यस्तैगरी पूर्व दिशामा श्री बालकुमारी, दक्षिण दिशामा बटुकभैरव र श्रीमहालक्ष्मी, पश्चिम दिशामा खड्गयोगिनी र उत्तर दिशामा चामुण्डादेवी रहेको छ। लिच्छवी कालका पुरातात्विक श्रोतहरू अभिलेख, मूर्ति, ढुङ्गेधारा, जलद्रोणी आदि प्रसस्तै मात्रामा प्राप्त भएबाट लिच्छविकालमा ललितपुर पूर्ण रूपमा विकास भै सकेको बुझिन्छ। यहाँ रहेका २४ वटाभन्दा बढी लिच्छविकालिन शिलालेख, पहिलो शताव्दीको च्यासलको गजलक्ष्मी, हौगलको हारती, बगलामुखिको मातृकाहरूको मूर्ति, सिकुबहीको उमामहेश्वर, चण्डेश्वरी मन्दिर अगाडिको उमामहेश्वरको मूर्ति, खपिँछे भैरब मन्दिरको परिसरमा रहेको शिलालेख सहितको जलद्रोणी, अभिलेख सहितको ढुङ्गेधारा आदि प्राप्त भएबाट लिच्छविकालको युपग्रामको बनौट कला कौशल केही विकास हुन्दै आएको बुझिन्छ। हालसम्म यस ललितपुर उप-महानगरपालिका क्षेत्रमा २४ वटा लिच्छविकालका शिलापत्रहरू पाइएका छन। आजसम्म प्राप्त शिलालेखहरू मध्ये पहिलो अभिलेख स्वथ टोलको संवत् ४११को अभिलेखलाई पनि लिन सकिन्छ।
हिमानी शिवलिङ्ग
हिमानी शिवलिङ्ग अमरनाथ मन्दिरको गुफामा हिउँले निर्मित हुने शिवलिङ्गलाई भन्ने गरिन्छ । जसको भारतीय जीवनमा आफ्नो बेग्लै धार्मिक महत्त्व छ र यस शिवलिङ्गलाई हेर्न लाखौको संख्यामा श्रद्धालुहरु टाढा टाढाबाट आउने गर्छन । यो शिवलिङ्ग मौसममा आउने बदलाव अनुसार चन्द्रमाको कला अनुसार घट्ने बढ्ने हुन्छ र पूर्णिमाको दिन लगभग १० वा १२ फिटको उचाई सम्म हुने गर्दछ । प्रत्येक वर्ष श्रावण पूर्णिमाको दिन जुलाई-अगस्त महिनामा यो शिवलिङ्ग आफ्नो अधिकतम उचाईमा आउने गर्दछ र यसै दिन विश्वभरका श्रद्धालु अमरनाथ गुफामा स्थित मन्दिर मा घुइचो लाउने गर्छन ।
ललितपुर जिल्ला
इतिहास
त्यस्तैगरी पाटन बाहालुखाको सम्वत ४३५को दण्डनायक र र्सवदण्डनायकको उल्लेख परेको छ भने सम्वत् ६७ को नरेन्द्रदेवको अभिलेखमा युपग्राम, भट्ट र माप्चोक अधिकरणको अधिकार हर्टाईएको ब्यहोरा परेको छ। यहि लिच्छविकालको युपग्राम नै पछि गएर पाटन तथा ललितपुर भन्न थालियो। यल, पाटन, ललितपटन, ललितापुरी, ललितपुर, मनिङ्गल आदि नामले प्रख्यात यस नगर मल्लकालमा छुट्टै राज्यको रूपमा रहेको थियो। मध्यकालको बौद्ध धर्म र संस्कृतिको केन्द्रको रूपमा विकास हुनुको साथै कला र संस्कृतिको दृष्टिबाट महत्त्वपूर्ण केन्द्रको रूपमा रहिरह्यो। यसैले आज यस नगरलाई City of fine Artsको नामले चिनिन सफल भएको हो। ललितपुर नगरका भौतिक सम्पदाको प्राचिनता बारे धेरै अगाडिसम्म पुग्नसक्ने प्रमाणहरू नपाइएता पनि मल्लकालको पूवार्धमा बनेका सम्पदाहरू हालसम्म पनि जीवित नै रहेका छन्। बंशावली तथा अन्य केही स्रोतहरूले वरदेवको हजुरबाबुले -राज प्रसाद) दरबार बनाइएको, सन् ११७६ रुद्र देवले पाटन दरबारको एक चोक निर्माण गरेको उल्लेखहरू पाइएको छ।
भूगोल
भौगोलिक स्थिति
नेपालको मानचित्रमा ललितपुर जिल्लाको फैलावट २७ डिग्रि २२ मिनेट देखि २८ डिग्रि ५० मिनेट उत्तरी अक्षांश र ८५ डिग्रि १४ मिनेट देखि ८५ डिग्रि २६ मिनेट पूर्वी देशान्तरसम्म रहेको छ। यस जिल्ला समुद्री सतह देखि ४३४ मिटर उचाई देखि २,८३१ मिटरसम्म रहेको छ। यस जिल्लाले नेपालको करिब ०.२६६% भू-भाग ओगटेको छ। यस जिल्लाको भु-धरातल मध्ये करिब एक तिहाई भाग उपत्यका भित्र र दुई तिहाई पहाड तथा दुर्गम क्षेत्रमा पर्दछ। यस जिल्लाका दुर्गम स्थानहरूमा ठुलादुर्लुङ, कालेश्वर, प्युटार, माल्टा, आश्राङ, गिम्दी, चन्दनपुर आदी पर्दछन्।
भौगोलिक सिमाना
भू-उपयोग
यस जिल्लाको कुल क्षेत्रफल ३८५ वर्ग कि. मी. मध्ये भू-उपयोगको दृष्‍टिकोणमा कृषियोग्य क्षेत्रफल १४७.६२ वर्ग कि. मी., वनजङ्गलले ढाकिएको भू-भाग १९७.९७ वर्ग कि. मी. र बाँकी भाग चरन, झाडी तथा घाँसले ढाकिएको छ। यस जिल्लाको खाध्यान्न बालीहरूमा धान, मकै, गहुँ, कोदो, फापर, जौ, भटमास, केराउ, आलु र फल-फुल बालीमा स्याउ, ओखर, नास्पती, सुन्तला, केरा, कागती, कफी आदिको खेती गरिन्छ। यहाँको वनजङ्गलमा साल, सिसौ, उत्तिस, चिलाउने, कपुर, काइँयो, पैयुँ, कटुस, बाँस, निगालो आदी वनस्पती पाइन्छन्। यहाँको जङ्गलमा बाघ, भालु, बनेल, मृग, हरिण, चितुवा जस्ता जनावर लगायत नेपालमा मात्र पाइने चरा काँडे भ्याकुर (Spiny Babblar), कालिज, तित्रा, भद्राई, बट्टाई, ढुकुर जस्ता पंक्षीहरू रहेका छन्।
जलवायू
ललितपुर जिल्लाको औसत अधिकतम तापक्रम २३.६ डिग्री सेल्सियस छ भने न्युनतम तापक्रम १०.७ डिग्री सेल्सियस रहेको छ। यस जिल्लाको वार्षिक वर्षा सरदर १२३२.६ मिलिमिटर रहेको छ। यस जिल्लाको हावापानी समशितोष्ण किसिमको रहेको तथा औसत सापेक्षिक आद्रता ५० देखि ८० प्रतिशतसम्म रहेको छ।
सम-उष्ण प्रदेशीय हावापानी (Sub Tropical Climate)
जिल्लाको दक्षिणी क्षेत्रमा पर्ने समूद्र सतह भन्दा १,००० मिटर माथिसम्म रहेको भू-भाग विशेषतयाः जलाधार क्षेत्रको खोंचहरूमा यस प्रकारको हावापानी पाइन्छ। यस क्षेत्रमा वार्षिक सरदर औषत तापक्रम २० डिरी सेल्सियस रहन्छ।
न्यानो समशितोष्ण हावापानी (Warm Temperate Climate)
ललितपुर जिल्लाको महाभारत पर्वत श्रृंखलाको १,००० देखि २,००० मिटरसम्मको भू-भागमा यस प्रकारको हावापानी पाइन्छ। वार्षिक सरदर औषत तापक्रम १५ देखि २० डिग्री सेल्सियस रहेको छ भने यस क्षेत्रमा सरदर वार्षिक वर्षा २,००० देखि २,४०० मिलिमिटर रहेको छ।
ठण्डा समसितोष्ण हावापानी (Cool Temperate Climate)
यस प्रकारको हावापानी विशेषतयाः महाभारत पर्वत श्रृंखलाको उच्च भू-भाग अर्थात २,००० मिटर भन्दा उचाईको क्षेत्रमा पाइन्छ। वार्षिक सरदर औषत तापक्रम १० देखि १५ डिरी सेल्सियस रहने यो क्षेत्रमा वार्षिक वर्षा भने १,३०० देखि २,००० मिलिमिटर रहेको छ।
प्रशासनिक विभाजन
ललितपुर जिल्लाको प्रशासनिक व्यवस्था
यातायात
यस जिल्लाको पहाडी क्षेत्रमा बाहेक उपत्यकामा धेरैजसो सडक यातायातको सुविधा रहको छ। जिल्लाको सदरमुकामदेखि लामाटार ९ किलोमिटर, चापागाउँ ७ किलोमिटर र गोदावरी ७ किलोमिटर पक्की बाटो, भट्टेडाँडाको छपेलीसम्म ३२ किलोमिटर, गोटिखेल माथि चन्दनपुरसम्म ५३ किलोमिटर, बुंगमती-टिकाभैरव ७ किलोमिटर, लेले भञ्ज्याङ-चिहानडाँडा २ किलोमिटर, दल्चोकी-शङ्खु-इकुडोल सडक १५ किलोमिटर, बगुवा आश्रङ्ग-गिम्दी-ठूला दुर्लुङ्ग-ठाँटी भञ्ज्याङ १६ किलोमिटर, चन्दनपुर-ससिपा भञ्ज्याङ-ठाँटी भञ्ज्याङ ७.५ किलोमिटर र रातोमाटे खोर भञ्ज्याङ-कालेश्वर १५ किलोमिटर कच्ची बाटो निर्माण भएका छन्। यस्ता बाटाहरूमा हिउँदमा मात्र सवारी साधन चल्नुका साथै वर्षायाम्मा बाढी पहिरोको कारण यातायातमा अवरोध उत्पन्न भैरहेको छ। यस जिल्लामा १ उपमहानगरपालिका पनि रहेको कारणले गर्दा १२२ किलोमिटर कालोपत्रे सडक रहेको छ भने १२० किलोमिटर ग्राभेल सडक र करिव २३० किलोमिटर कच्ची सडक गरी जम्मा ४७२ किलोमिटर सडक रहेका छन। यस जिल्लामा पक्की पुल १२, अन्य झोलुङ्गे पुल ३० रहेका छन।
अन्यसडक योजनाहरू
वैकल्पिक राजमार्ग
उपत्यकालाई तराईसँग जोड्ने जम्मा ८७ किलोमिटर लम्बाई भएको वैकल्पिक राजमार्गको रूपमा विकास गर्न सकिने कान्तिराजपथ (हाल ललितपुर मकवानपुर सडक)को अवधारणा वि.सं. २०१३ सालमा आएको भएतापनि यातायात पुरै सञ्चालन हुन सकेको छैन। ३४ किलोमिटर पर पर्ने बागमती नदीमा करिव १०५ मिटर लम्वाई र ८.५ चौर्डाईको स्टील ट्रस (Steel truss)को पुल निर्माण गर्न सके यो बाटो सञ्चालनमा ल्याउन सकिने छ।
त्यसैगरी दुर्गम क्षेत्रका १२ वटा गाउँ विकास समितिहरू लाभान्वित हुने ४५ किलोमिटरको लेले-चन्दनपुर सडकले पूर्णता पाएमा त्यस क्षेत्रका कृषि तथा पशुजन्य उत्पादनले बजार प्राप्त गरी गरीबी निवारणमा ठूलो टेवा मिल्नेछ।
ललितपुरको ग्वार्को
लामाटारबाट काभ्रेको पनौती जोड्ने करिब ३८ किलोमिटरको सडकले दुई जिल्लाका बासिन्दा मात्र नभई उपत्यकालाई नै लाभ पुग्ने देखिन्छ।
बराहपोखरी
बराहपोखरी खोटाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार बराहपोखरीको ७१६ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या ३,८३० रहेको छ।
शहरको कथा
शहरको कथा पत्रकार किशोर नेपालको तेस्रो उपन्यास हो यो।यसमा आधुनिक सहरको वास्तविकता समात्ने प्रयास गरिएको छ।किसोरकै भाषामा नयाँ प्रयोग गरिएको उपन्यास हो यो।यस उपन्यास यौन मनोविज्ञानमा आधारित रेहेको छ।
रामीडाँडा
रामीडाँडा जाजरकोट जिल्लामा अवस्थित एक गाविस हो।
भूमिकास्थान नगरपालिका
भूमिकास्थान नगरपालिका नेपालको एक पहाडी नगरपालिका हो । नेपालमा ७४४ स्थानीय तह लागू हुँदा अर्घाखाँची जिल्लामा साविकका धनचौर, नुवाकोट, खिल्जी, असुरकोट, धारापानी, ढाकावाङ् र ढिकुरा गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर भूमिकास्थान नगरपालिका बनाइएको हो । यस नगरपालिकाको केन्द्र साविकको नुवाकोट गाविसको कार्यालयमा राखिएको छ । यस नगरपालिकालाई १० वडामा विभाजन गरिएको छ ।
क्षेत्रफल
यसको क्षेत्रफल १५९.१३ वर्गकिलोमिटर रहेको छ ।
सिमाना
यस नगरपालिकाको सिमाना पूर्वमा सन्धिखर्क, पश्चिममा प्युठान जिल्ला, उत्तरमा मालारानी गाउँपालिका तथा दक्षिणमा शीतगंगा नगरपालिकासम्म फैलिएको छ ।
डेभिड क्यामरुन
डेभिड क्यामरुन एक बेलायती राजनीतिज्ञ तथा बेलायतका प्रधानमन्त्री थिए। उनले बेलायतले जनमत सङ्ग्रहद्वारा बेलायत युरोपेली सङ्घबाट बाहरिने निर्णय पश्चात आफ्नो पदबाट राजिनामा दिएका थिए।
विकियात्रा
विकियात्रा यात्रा गन्तव्य र स्वयंसेवक लेखकहरूद्वारा लिखित यात्रा विषयहरूको लागि नि: शुल्क वेब आधारित यात्रा सहयोगी हो। यो विकिपिडियाको एक परियोजना हो र गैर-लाभकारी विकिमिडिया फाउन्डेसनद्वारा सञ्चालन गरिएको छ। विकियात्रालाई यात्रा सहयोगी विकिपिडिया पनि भनिन्छ।
यस सेवा समानको वेबसाइट विकिट्राभललाई जर्मनेली र इटालेली संस्करणका सम्पादकहरूले सेप्टेम्बर २००९ मा उनीहरूको सम्पादन गतिविधिहरू र सामग्रीलाई यसको प्रतिलिपि अधिकार अनुमतिपत्र अनुसार नयाँ वेबसाइटमा सार्ने निर्णय गरेका थिए। फलस्वरूप वेबसाइट १० डिसेम्बर, २००६ मा, "विकियात्रा"को रूपमा बाहिर आएको थियो।भने यसलाई र त्यस विशेष उद्देश्यका लागि स्थापित गरिएको संस्था, विकिभोएजी इभीले यसलाई सञ्चालन गरेको थियो जुन यसको प्रतिनिधि सङ्गठन समेत हो। सामग्री प्रतिलिपी अधिकार मुक्त अनुमतिपत्र क्रिएटिभ कमन्स एट्रिब्युसन-सेयरअलाइक अन्तर्गत प्रकाशित भएको थियो।
सन् २०१२ मा, उनीहरूको अवस्थित आयोजकको समस्याहरूको लामो इतिहास पछि विकिट्राभलको अङ्ग्रेजी भाषी समुदायले पनि परियोजनालाई अगाडि बढाउने निर्णय गरेको थियो। दुई तर्फीको चालमा अङ्ग्रेजी विकिट्राभल समुदाय विकियात्रा ब्रान्ड अन्तर्गत विकियात्रासँग गाभिएको थियो भने यसका साथसाथै विकियात्रामा समावेश सबै भाषाका संस्करणले उनीहरूको सञ्चालन एक अमेरिकी गैर नाफामूलक संस्था विकिमिडिया संस्थानलाई सुम्पिएका थिए जुन विश्वको सबैभन्दा ठूलो विकी आयोजक समेत हो जहाँ विकिपिडिया जस्ता विकिमा आधारित समुदायहरू समावेश छन्।
इतिहास
यसको संरचना नेपाली भाषा दुईवटा शब्दहरू मिलेर बनेको छ जसमा "विकी" (इन्टरनेटमा आधारित सफ्टवेयर प्रणाली जसले कुनै प्रयोगकर्ताद्वारा पाठलाई परिवर्तन र विस्तार अनुमति दिन्छ) र "यात्रा" समावेश छ। यसको यो नामको स्थापित सम्पादकहरू बीच व्यापक मतदान पछि राखिएको थियो।
सुरुवात
विकियात्राका अधिकांश लेखक र प्रशासकहरू पहिला विकीट्राभलमा काम गरेका थिए जहाँ प्रथम पटक जर्मनेली भाषाको संस्करण ७ अक्टोबर २००४ मा सुरु गरिएको थियो। २० अप्रिल २००६ मा, विकीट्राभललाई सञ्चार माध्यम तथा विद्युतीय वाणिज्य वेबसाइटहरूका सञ्चालक तथा नाफामुखी इन्टरनेट ब्रान्डहरूले अधिग्रहण गरेको थियो। नयाँ मालिकहरुको व्यवस्थापन शैलीको प्रतिउत्तरमा असन्तुष्टिमा व्यापक रूपमा वृद्धि भएको थियो र धेरै जर्मनेली प्रशासक तथा लेखकहरूले यसलाई एक विभाजनको रूपमा परियोजना जारी गर्ने निर्णय गरेका थिए।
करीव छ महिनाको तयारी पश्चात्, डोमेन नामका मालिक र सर्भरहरूको सञ्चालकको रूपमा गैरनाफा मुखी सङ्गठन विकियात्रा इभीको स्थापना र दर्ता गरिएको थियो। १० डिसेम्बर २००६ मा, परियोजना जर्मनेली भाषाको विकीट्राभल संस्करणको प्रारम्भिक आँकडाको साथ सञ्चालनमा आएको थियो। सात महिना पछि, यसमा ४०% भन्दा बढी नयाँ लेखहरू थपिएको थियो जहाँ १० महिना पश्चात्, ५०% नयाँ लेखहरू यसमा थपिएको थियो। यस चरणमा समावेशीकरणमा अझै ठूला अन्तरहरू रहेका थिए भने मिस्र, थाइल्याण्ड र स्वीजरल्यान्ड जस्ता देशहरूका यात्रा स्थल तथा शीर्षकमा वृद्धि भएको थियो। विकियात्राको इटालेली संस्करण १० डिसेम्बर २००७ मा, सुरु गरिएको थियो। मिडिया डाटाको सङ्गठन र प्रयोगकर्ता पहुँचको प्रशासन अन्य भाषाका संस्करणहरू प्रयोगको लागि पहिले नै लागू गरिएको थियो।