cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
राष्ट्रकुट वंश
इतिहास
राष्ट्रकूट राजाहरूले धार्मिक सहिष्णुताको परम्परागत भावनामा त्यस दिनका लोकप्रिय धर्महरूलाई समर्थन गरे। विद्वानहरूले शिलालेख, सिक्का र समसामयिक साहित्यको आधारमा राष्ट्रकूटहरूले कुन विशिष्ट धर्मको पक्षमा थिए भन्ने विषयमा विभिन्न तर्कहरू प्रस्तुत गरेका छन्। कतिपयले राष्ट्रकूटहरू जैन धर्मप्रति झुकाव भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरूको दरबारमा फस्टाएर संस्कृत, कन्नड र केही अपभ्रंश र प्राकृतमा लेख्ने धेरै विद्वानहरू जैन थिए।
चफमाण्डु
चफमाण्डु नेपालको सेती अञ्चलको अछाम जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा २२६ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार चफमाण्डुको जनसङ्ख्या ११८८ छ। यस मध्य पुरुष ४६%, र महिला ५४% छन्।
ओप्पो इलेक्ट्रानिक्स
ओपो इलेक्ट्रनिक्स कर्पोरेट सामान्यतः ओप्पो को रूप मा चिनिएको एक चीनी उपभोक्ता इलेक्ट्रनिक्स र मोबाइल सञ्चार कम्पनी हो, यसको स्मार्टफोन, ब्लू-रे प्लेयर र अन्य इलेक्ट्रनिक उपकरणों को लागि जानिन्छ। स्मार्टफोनको एक अग्रणी निर्माता, ओप्पो २०१६ मा चीनको शीर्ष स्मार्टफोन ब्रान्ड थियो र विश्वव्यापी संख्या ४ स्थानमा थियो।
स्वतन्त्र मजदुर पार्टी
स्वतन्त्र मजदुर पार्टी बेलायतमा एउटा राजनीतिक दल थियो। पार्टी "नयाँ ट्रेड-युनियनहरूका" नेताहरूद्वारा सन् १८९३ म हड्ताल आन्दोलनको सक्रियता एवं पुँजीजीवी पार्टीहरूबाट इंगल्यण्डको मजदुरवर्गको मुक्ति आन्दोलनको तीव्रताको वातावरणमा स्थापित गरिएको सुधारवादी संगठित। स्वतन्त्र मजदुर पार्टीमा "नयाँ ट्रेड-युनियनहरू" तथा कतिपय पुराना ट्रेड-युनियनहरूका सदस्यहरू, फेबियनवादीहरूको प्रभावमा परेका बुद्धिजीवीहरू एवं निम्न-पुँजीजीवीहरूका प्रतिनिधिहरू पनि सामेल भएका थिए। केयरु हार्डी र रामसेइ माक्डोनाल्ड यस पार्टीको नेतृत्व थिए। स्वतन्त्र मजदुर पार्टीले आफ्नो स्थापनाकालदेखि नै पुँजीजीवी-सुधारवादी स्थिति अपनायो र संघर्षका संसदीय रूपहरू तथा उदारवादी पार्टीहरूसँग संसदीय साँठगाँठमा मुख्यतः ध्यान दियो। स्वतन्त्र मजदुर पार्टीको मूल्याङ्कन गर्दै लेनिनले के लेख्नुभएको थियो भने "यथार्थतः यो सदैव नै पुँजीजीवीवर्गमाथि भर पर्ने अवसरवादी पार्टी हो।" प्रथम विश्वयुद्धको सुरुमा स्वतन्त्र मजदुर पार्टीले युद्धको विरोधमा घोषणा जारी गर्‍यो। तर छिट्टै नै त्यो सामाजिक-अन्धराष्ट्रवादी स्थिति अँगाल्न पुग्यो।
इपिडेमिक टाइफस
यो रोग Rickettsia prowazeki नामक जिवाणुको सक्रमणबाट लाग्ने गर्दछ। खासगरि रोगि मानिसलाई टोकेको जुम्राले निरोगि ब्यक्तिलाई टोकेमा यो रोग सर्दछ।
उ मरेकी छैन
उ मरेकी छैन नेपाली नाटककार बालकृष्ण समद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको नाटक हो।
मान पुल्स
माना पुल्स राष्ट्रिय निकुञ्ज, सापि र चेवोर सफारी क्षेत्रहरू एक युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा जोडिएको छ।
शान्तिपुर गुफा
सीमित र तोकिएका व्यक्तिले मात्र प्रवेश अनुमति पाउने र उनीहरूले पनि यो गुफाबारे गोप्यता कायम राख्ने गरेकाले त्यहा प्रवेश गर्ने व्यक्तिबाहेक अन्यलाई यो गुफा अनुमान र कौतुहलको विषय बन्दै आएको छ। भनिन्छ, इतिहासको कुनै कालखण्डमा गौण देशका राजा प्रचण्डदेव नेपाल आउनुभयो। उहा गुणाकर वंदेजुद्वारा चुडाकर्म गराई उहा भिक्षु हुनुभयो। त्यसपछि उहा शान्तश्री भिक्षु कहलिनुभयो। कालान्तरमा उहाले नै स्वयम्भू महाचैत्यको निर्माण गर्नुभयो र त्यसपछि उहा शान्तिकराचार्यको नामबाट प्रसिद्ध हुनुभयो। स्वयम्भू परिसरमा पञ्चतìवका रूपमा बसुपुर, वायुपुर, अग्निपुर, सम्बरपुर र नागपुर स्थापना गरिए।
शान्तिकराचार्य प्रचण्डदेवबाट निर्माण भएको सम्बरपुर नै कालान्तरमा शान्तिपुरका नाउाबाट प्रसिद्ध भयो। नेपाल राज्यमा ठूलो प्राकृतिक विपत्ति आइलाग्दा उत्पन्न हुने अनिकाल, बिघ्न, बाधा, उपद्रव र अशान्तिबाट मुक्ति प्राप्तिका लागि तान्त्रिक विधिको अनुष्ठान गर्न यो सम्बरपुर अर्थात् शान्तिपुर स्थापना गरिएको भनाइ छ।यहा तान्त्रिक योग साधना गरेपछि यस्ता दुर्भिक्ष नाश भई जनतामा शान्ति, सुख समृद्धिको अनुभूति हुन्छ भन्ने आमधारणा रहेको छ। वज्रयान बौद्ध सम्प्रदायको तन्त्रमन्त्र साधना गर्ने अलौकिक शक्ति रहेको गुफाका रूपमा यो ठाउलाई लिने गरिन्छ। शान्तिपुर गुफालाई अति नै गुहृय आगम् मानिन्छ।
यस गुफाभित्र के के छन् त ? भन्ने जिज्ञासा जनमानसमा सदियौदेखि रहादै आएको पाइन्छ। आजसम्म गुफाभित्रका बनोटबारे आधिकारिक तथ्य भने कतै सार्वजनिक भएको छैन। यो गुफाको स्वरूप उत्तर दक्षिण दिशामा लामो र पूर्व पश्चिममा चौडा रहेको सुरुङजस्तो रहेको भनाइ छ। यो सुरुङको मध्यभागमा तल जाने ठाउहरू पनि छन् तर गहिरो स्थानमा पुगिसकेपछि त्यो मार्ग कतातिर फैलिन्छ र कहासम्म पुग्छ भन्ने कुरा आजपर्यन्त कसैले यकिन गर्न सकेका छैनन्।काठमाडौस्थित म्हैपी जोगम्बर पीठको अध्ययनमा पीठको गुहृय भागमा शान्तिपुर गुफासाग जोडिएको सुरुङमा जाने मार्ग छ भन्ने उल्लेख गरिएको छ। व‍र्षा र सहकालका देवता रातो मच्छिन्द्रनाथको कलेवर (मुहार) फेर्दा र अन्य देवीदेवताका कलेवर फेर्दा हिजो आज पनि म्हैपी जोगम्बर र अन्य पीठ आसपास खनिएकै माटो प्रयोग गर्नुपर्ने प्रचलन रहेबाट शान्तिपुर र म्हैपी जोगम्बर पीठबीच गुप्त मार्ग छ भन्ने अनुमान गर्न सकिन्छ।
वर्षा गराई सहकाल ल्याउन रातो मच्छिन्द्रनाथलाई कामारुकामाक्षाबाट ल्याइएको भन्ने कथन छ भने शान्तिपुरमा रहेको नागको रगतले लेखिएको किताब अनिकालका बेला गुफाबाट बाहिर ल्याई सूर्यमा देखाउदा भीषण वषरा भई सहकाल आउछ भन्ने कथन पनि छ। दुवै प्रसङ्ग अनिकाल हटाउन वषरा गराउने गरी नागदेवतासाग जोडिएको पाइन्छ। गुरू गोरखनाथले आसन बाधेका नाग मच्छिन्द्रनाथ आएपछि आदरपूर्वक गोरखनाथ उठ्दा नाग स्वतन्त्र भई वषरा भएको कथन पनि मच्छिन्द्रनाथसाग जोडिएको छ। रातो मच्छिन्द्रनाथको कलेवर फेर्दा म्हैपी जोगम्बर पीठकै माटो आवश्यक पर्ने भएकाले शान्तिपुर गुफा र म्हैपीबीच सम्बन्ध छ र यसबीच सम्पर्क मार्ग छ भन्नेबारे प्रचलित लोकोक्तिलाई पुष्टि गर्ने आधारका रूपमा लिन सकिन्छ।
सतहमा भुइ तला देखिए पनि भित्र गर्भगृहमा तीन तला तल तन्त्र साधना गर्ने २७ वटा गुप्ती ध्यानकोठा छन् भन्ने अनुमान शान्तिपुरभित्र प्रवेश पाएकाहरूको छ। अति गुप्त आगम्घर भएकोले यहा विशेष योगसिद्ध र तन्त्रविधिको राम्रो दखल भएकालाई मात्र प्रवेश अनुमति दिइन्छ। शान्तिपुर प्रवेशका लागि तीन वटा ढोका छन्। सर्वसाधारणका लागि पहिलो द्वारबाट प्रवेश अनुमति छ भने दोस्रो द्वारमा मन्त्र लिएका दीक्षित अभिषेकप्राप्त व्यक्तिलाई मात्र प्रवेश अनुमति छ। तेस्रो द्वारबाट गुप्त गुफा रहेको स्थानमा जाने अनुमति भने कसैलाई छैन।
स्वयम्भु पुराणमा राजा गुणकामदेव, नरेन्द्रदेव, सिद्धिमुनि देव, शाक्य भिक्षु कविन्द्रराजा जयप्रताप मल्ल आदिले शान्तिपुर प्रवेश गरेका थिए भन्ने उल्लेख छ। त्यस्तै वि.सं. १०४३मा राजा गुणकामदेवले गुफामा नागराजाको दर्शन लिएपछि भीषण व‍र्षा भई राज्यमा सहकाल आरम्भ भएको भन्ने इतिहासमा उल्लेख छ।
वि.सं. १८५६को ताम्रपत्रमा शान्तिपुरको दोस्रो द्वारमाथि राजा रणबहादुर शाह जबर्जस्ती प्रवेश गर्दा उहाका आखाको ज्योति नष्ट भएको र पछि त्यहा क्षमापूजा गरेपछि मात्र राजाले दृष्टि पाउनुभएको उल्लेख छ। राजा रणबहादुरले पूणिर्माको दिन सुनको असर्फी चढाई पूजा गर्न अह्राउनुभएबमोजिम आजपर्यन्त शान्तिपुरमा सो दिन दरबारबाट प्राप्त सुनको असर्फी राखी बज्राचार्य समुदायद्वारा पूजा हुदै आएको छ। कात्तिक सुदी र माघ सुदी पूणिर्मामा दुई पटक असर्फी चढाई गरिने यो पूजा 'असर्फी चढाउने गुठी' नामबाट चर्चित छ।
"नेपाल संवत् ७७८ आषाढ कृष्ण चतुर्थीका दिन राजा प्रताप मल्ल शान्तिपुरमा प्रवेश गरी नागको रगतले लेखिएको किताब र पौभा बाहिर ल्याई सूर्यलाई देखाउदा अति जलवृष्टि भई अनिकाल समाप्त भई सहकाल भयो" भनी राजा प्रताप मल्लद्वारा लिखित वृष्टि चिन्तामणि स्तोत्रमा वर्णन गरिएको छ।
शान्तिपुरमा प्रवेश अनुमति पाउनुभएका तान्त्रिक पूजारी मीनमान विलास बज्राचार्य यससम्बन्धमा छुट्टै किंवदन्ती रहेको बताउनुहुन्छ। उहाका अनुसार एक दिन पूजारीसाग शान्तिपुर देवीले बलि माग्नुभयो र भन्नुभयो, "आज म आफ्नो इच्छाले बलि माग्छु, दिन तयार छौ ?" पूजारीले सहर्ष स्वीकार गर्नुभयो किनकि उहा तन्त्रविधिबाट देवीसमक्ष कुनै पनि कुरा उपस्थित गराउने सामथ्र्य राख्नुहुन्थ्यो। पूजारी शान्तिपुर जादा उहाका सानो छोरा पनि उहालाई पछ्याउदै आउनुभएको उहाले थाहा पाउनुभएन। देवीले पूजारीका उनै छोरालाई बलि माग्नुभयो। नभन्दै पूजारीले आˆना पुत्रलाई देवीसमक्ष बलि चढाउनुभयो।
देवीलाई बलि चढाइएको छोरा पछि गएर कामारूकामाक्षामा रातो मच्छिन्द्रनाथ भई जन्मनुभएको किंवदन्ती छ। उता उनै बालकको हाडखोर म्हैपी जोगम्बर पीठमा गाडिएको र यक्षिणी गर्भमा ती बालकको जन्म भई कामारुकामाक्षामा रातो मच्छिन्द्रनाथ भई जन्मेको भन्ने प्रसङ्ग म्हैपी पीठको इतिहाससाग जोडिएको छ।यही घटनाका कारण शान्तिपुरमा पूजा गर्न जादा आजपर्यन्त पूजारी र उहाका सहयोगी कोही पनि पछाडि र्फकनुहुन्न। यसै समयदेखि बालकको खुट्टामा धातुको घुघरु लगाइदिने चलन चल्यो। पूजामा जादा पछाडि बालबच्चा आएका छन् वा छैनन् भन्ने कुरा घुघरुको आवाजबाट थाहा पाउन उक्त चलन चलाईएको भनाइ छ। यो होशियारीबीच प्रत्येक पूणिर्माका दिन पूजारी शान्तिपुर प्रवेश गर्नुहुन्छ।
शान्तिकराचार्य उपाधिप्राप्त तान्त्रिक पूजारी मीनमान विलास वज्राचार्यले दिनुभएको थप जानकारी अनुसार तान्त्रिक पूजाका लागि ऐलानी नम्बरी २९ रोपनी र अधिनस्थ तीन रोपनी जग्गाको गुठी राजा रणबहादुरले राख्नुभएको थियो। त्यही जग्गाको आयस्रोतका भरमा आजपर्यन्त वर्षमा ३२ पटक शान्तिपुरमा पूजा हुने गर्छ। काठमाडौ स्थित मखनटोलका विलास बज्राचार्य, थकाली तथा स्वयम्भू महाचैत्यका बुद्धाचार्य थकालीका दीक्षित दुई तान्त्रिकलाई यहा प्रवेश अनुमति छ। धेरै वर्षयता भने यहा सामान्य तान्त्रिक पूजाबाहेक ठूला तान्त्रिक पूजा र ७० जना गुठियार समावेश गरिनुपर्ने यावत् कर्म हुन नसकिरहेको भनाइ पनि मीन विलासको रहेको छ। गुप्त कोठामा पुगिसकेपछि पछाडि र दाया बाया र्फकन नहुने हुदा भित्रका अवस्थासम्बन्धी रहस्य कायमै छ।
एरिका बेला
एरिका बेला (जन्म: २३ अगस्ट १९७२) एक हङ्गेरियाली अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन।
निकोलाइ दिमत्रिएभिच आभ्क्सीन्त्येभ
निकोलाई दिमत्रिएभिच आभ्क्सीन्त्येभ (सन् १८७८-१९४३) - रुसी एसेर (सामाजिक-क्रान्तिकारी) पार्टीका एकजना नेता र यस पार्टीको केन्द्रीय समितिका सदस्य । सन् १९१७को फरवरी पुँजीजीवी प्रजातन्त्रवादी क्रान्तिपश्चात् अखिल रसियाली किसान प्रतिनिधि सोभियतका अध्यक्ष, केरेन्स्की सरकारका गृहमन्त्री र त्यसपछि प्रतिक्रान्तिकारी 'रसियाली गणतन्त्रको अस्थायी सोभियत' (संसद्)का अध्यक्ष । अक्टोबर समाजवादी क्रान्तिपश्चात् प्रतिक्रान्तिकारी विद्रोहका आयोजनाहरूमध्ये एकजना ।
हाडे बयर
हाडे बयर रूखमा फल्ने बयरको एक प्रजाति हो । यो वनस्पति नेपालको पूर्वी पहाडी भूभागमा पाइन्छ । हाडे बयर काठमाडौँ उपत्यका आसपासका क्षेत्रहरूमा पनि प्रशस्तमात्रामा पाइन्छ ।
केही लघु नाटक
केही लघु नाटक रश्मि खतिवडाद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको नाटक हो।
राष्ट्रिय सहकारी संघ
राष्ट्रिय सहकारी महासङ्घ (नेपाल) नेपालका सहकारी संघसंस्थाहरूको छाता सङ्गठन हो। सहकारी ऐन २०४८ अनुसार यसको स्थापना २०५० असार ६ गते भएको थियो।
राष्ट्रिय सहकारी महासंघले २०५४ सालदेखि अन्तरराष्ट्रिय सहकारी गठबन्धन (International Cooperative Alliance) को सदस्यता हासिल गरेको छ।
प्रश्नोत्तर
प्रश्नोत्तर भानुभक्त आचार्यबाट लेखिएको एक पद्य कविता हो। यस कवितामा कविले जीवनजगतका विभिन्न पक्षमाथि प्रश्न पठाएर तिनको उत्तर दिने प्रयास गरेका छन्। उपजाति छन्द र वसन्ततिलका छन्दमा रचित कवितामा कविले जीवनोपयोगी विभिन्न प्रसंगमा समाजलाई नैतिक चेतना तथा आदर्शतिर उन्मुख गराउने प्रयत्न गरेका छन्। कतिपय आलोचकको भनाइअनुसार, प्रश्नोत्तर उनको मौलिक कृति नभई अनुदित कृति हो। उनले संस्कृत साहित्यका विद्वान् शङ्कराचार्यद्वारा रचना गरिएको संस्कृतको ‘मणिकरत्नमाला’को अनुवादका क्रममा तत्कालीन समाजलाई नैतिक शिक्षा प्रदान गरेका हुन्। यस कृतिमा तत्कालीन समयको आदर्शलाई प्रस्तुत गरिएको छ।
"प्रश्नोत्तर" कविता
कुमथोप्ले मणितुण्डक
कुमथोप्ले मणितुण्डक (वैज्ञानिक नाम: Mergus merganser)      नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा रेड ब्रेस्टेड मर्गेन्सर (Red-breasted Merganser) भनिन्छ ।
अलेक्सान्दार केरेन्स्की
अलेक्सान्दार फ्योदोरोभिच केरेन्स्की (सन् १८८१-१९७०) - रुसी एसेर नेता । सन् १९१७ को फरवरी पुँजीजीवी प्रजातन्त्रवादी क्रान्ति पश्चात् कानुनमन्त्री, रक्षामन्त्री र नौसेनामन्त्री बनेका थिए, त्यसपछि पुँजीजीवी अस्थायी सरकारका प्रधान र सर्वोच्च सेनापति बने । अक्टोबर समाजवादी क्रान्ति पश्चात् सोभियत सत्ताको विरुद्ध संघर्ष गर्दै रहे । सन् १९१८ मा भागेर विदेशतिर लागे ।
बौघापोखराथोक
बौघापोखराथोक नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत लुम्बिनी अञ्चलमा पर्ने पाल्पा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
जनसङ्ख्या
बि.स.२०६८ को जनगणना अनुसार बौघापोखराथोक गाविस को जनसङ्ख्या २,५६८ रहेको छ । यो गाविसमा ६६४ वटा घर छन ।
कोही किन बरबाद होस्
कोही किन बरबाद होस् विजय मल्लद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको नाटक हो।
नेचाबेतघारी
नेचाबेतघारी नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, सगरमाथा अञ्चलको सोलुखुम्बु जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। यहाँ राई(थुलुङ) को बाक्लो बस्ति रहेको नेचा बेतघारिमा बाहुन, क्षत्रि, दमाई,सार्कि,एक-दुई घर नेवारको पनि बस्ति पाइन्छ । भर्खरै सडकले छोएको नेचा बेतघारिमा बिहिबारको दिन बिहिबारे बजार लाग्ने गर्दछ । विकास निर्माणमा तिब्र अगाडि बढ्दै गरेको नेचा बेतघारिमा सामुदायीक अस्पताल ,प्रहरी चौकि ,हाईभिजन साथै सहकारि संस्था दुइटा रहेको छ। ९ वडा मध्य वडा ३ मा भने विद्यालय छैन। बाँँकी सबैमा प्रा.वि. ६ नि.मा.वि. १ उच्च मा.वि. १ रहेको छ। यहाँ विशेषगरी धान, कोदो, गहुँ, मास, मकै, नरिवल, आँप, केरा, रूख कटहर, सुन्तला, सुपारी, अङ्गुर आदिको उत्पादन हुन्छ।
ऐना झ्यालको पुतली
ऐना झ्यालको पुतली सुजित बिडारीद्वारा लिखित र निर्देशन गरिएको नेपाली चलचित्र हो। यो चलचित्र ९५ औं उत्कृष्ट अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्रको लागि एकेडेमी पुरस्कारको लागि नेपाली प्रवेशका रूपमा छनोट भएको थियो तर मनोनयन भने भएन।
कथा
वसन्तले आफ्नी दिदी विद्यालाई आफूले देखेको सपना बोकेको बलियो व्यक्तिको सट्टा कमजोर र असहाय बन्दै गएको देख्दा उनको आत्मविश्वास पुनर्स्थापित गर्न प्रयास गर्छ।
देवदूत मणितुण्डक
देवदूत मणितुण्डक नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा स्मिउ (Smew) भनिन्छ ।
कतार
कतार ( قطر ; स्थानीय उच्चारण: ) एक पश्चिम एसियामा अवस्थित राष्ट्र हो ।
इतिहास
मानिसहरूले ५०,००० वर्ष पहिले कतार इन्हेबिट गरे।
धर्म
कतारको अधिकारीक धर्म इस्लाम हो।
मान बहादुर श्रेष्ठ
मान बहादुर श्रेष्ठ एक नेपाली भलिबलका राष्ट्रिय खेलाडी हुन्।भने उनले नेपाली सेनामा व्यवसायीक कार्य गर्दै भलिबल खेललाई पनि अगाडि बढाइ रहेका छन्।
प्रारम्भिक जीवन
नवलपरासी पुरानो कावासोतीका उनी स्कुले जीवनमा सुरुमा सौखले फुटबल, क्रिकेट खेल्थे । विस्तारै उनको रुचि भलिबलतर्फ बढ्दै गयो । भलिबलतर्फ आकर्षित हुनुको मुख्य कारण उचाई थियो।
आर्मीमा छनोटका लागि जाँदा कलर भिजनको कारण फालिएका मान बहादुर पछि खेलाडी भएकै कारण सेनामा भर्ती हुने अवसर पाएका थिए।साथै उनी भलिबलकै कारण जागिर खाए बढुवा समे भइराखेका छन्।
खेल जीवन
१५/१६ वर्षको उमेरबाट उनले भलिबल खेल्न सुरु गरेका थिए।६ फिटका मान बहानुरको स्कुल पार गर्दा भलिबल बेसिक राम्रो भइसकेको थियो । जब देखि उनले भलिबललाई नै करियर बनाउछु भन्ने अठोट लिए त्यसपछि भने उनले पछाडि फर्कनु परेको छैन ।
नवलपारसीबाट यू १९ खेल्न पोखरा पुगेका उनको खेलबाट सबै प्रभावित हुन्थे । पछि उनीले नेपाल पुलिस क्लबबाट दुई वर्ष करारमा बसेर पनि खेले । त्यसपछि २०७१ सालमा उनको यात्रा नेपाली सेनातर्फ मोडियो । सेनामा उनी विस्तारै जम्दै र राष्ट्रिय टोलीको यात्रा तय गर्न सफल भए ।
पारिवारिक जीवन
भलिबल खेल्ने क्रममा लिसा थापासँग उनको प्रेम बसेको थियो।पछि त्यही प्रेम विवाहमा रूपान्तरण भएको थियो।
बाह्य कडीहरू
श्रेणी :जीवनी श्रेणी :नेपाली भलिबल खेलाडीहरू
लोदी, ओहायो
लोदी  एक  गाउँ  हो। जुन   मेदिना काउन्टी, ओहायो , संयुक्त राज्य अमेरिकामा पर्दछ। २०००को जनगणना अनुसार यहाँको ज संख्या ३,०६१ थियो ।
तथ्यहरू
रेडफिल्ड नामका एक प्रतिभाशाली व्यक्ति ( जसको नाममा रेडफिल्ड स्ट्रिट नामाकरण गरिएको छ)ले नया मार्गको चिनो लगाए रुखहरूको प्रयोग गरेर। पछि यसलाई कर्भि नामाकरण गरियो, र यस क्षेत्रको  पहिलो सरकारीमार्ग यसलाई साधारण छोट्करी पछि निर्माण गरियो। हालका वर्षहरूमा यो  यु.एस ४२.
लोदी प इन्टरस्टेट ७६को लागि पश्चिमी अन्तिम विन्दु हो, जुन  इन्टरस्टेट ७१संगको संगममा गएर अन्त हुन्छ।
भूगोल
लोदीको अवस्थिती °N, °W (४१.०३३०५९, -८२.०११७७४), इस्ट फोर्क र ब्ल्याक रिभरको आसपासमा रहेको छ।
संयुक्त राज्य अमेरिकाको जनगणना विभाग अनुसार, यहाँको कुल क्षेत्रफल २.१ वर्ग माइलहरू (५.४ वर्ग किमी)2.1 sqmi, छ जस मध्ये , ९९.५३%2.1 sqmi जमिन हो र ०.४७% पानी.
जनसङ्ख्या तथ्याङ्क
जनगणनाको  २०००,  अनुसार  त्यहाँ २,१६१ मानिसहरू रहेका छन्, ८२८ गृहस्थहरू, र ६३० परिवारहरू  यस गाउँमा रहेका छन्। जन घनत्व  ११५४.२ प्रति वर्ग माइल (४३६.१/किमि²) रहेको थियो। प्रति वर्ग माइल ४०८.८को औसत घनत्व (१५४.४/वर्ग किमि) र  ६८ आवासीय इकाइहरू  रहेका थियो।
गङ्गालालको चिता
गङ्गालालको चिता हृदयचन्द्रसिंह प्रधानद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको नाटक हो।
लोदी, ओहायो
जनसङ्ख्या तथ्याङ्क
त्यहाँ ३९९ गूहस्थहरू थिए जस मध्ये  ३३.५%  हरूको १८ वर्ष मूनिका सन्तान थिए जो तिनीहरूसँग  बसिरहेका थिए, ५८.१%  साथ वसिरहेकाबैबाहिक दाम्पतिहरू  ,११.५%  हरूमा  श्रिमान बिनाको  गृहस्थ महिला , र २३.८% परिवार रहित थिए।  कुल मध्ये १७.५% गृहस्थ एकल हरूको थियो भने  ७.८% मा  ६५ वर्ष  या माथिका एक्लै बसिरहेका बृद्धबृद्धा रहेका छन्। औसत गृहस्थ आकार  २.६१ र  औसत परिवार आकार  ३.०० रहेको थियो।
गाउँको जनसङ्ख्या २६.२% १८, वर्ष मुनिका  १०.४%  १८ देखि  २४ सम्मका, ३१.९%  २५ देखि ४४, २१.१%  ४५ देखि  ६४, र १०.४% ६५ वर्ष माथिका रहेका थिए। औसत उमेर ३६ साल थियो। हर १०० महिलाहरूको लागि  ८८.८ पुरुषहरू थिए। हर १८ वर्ष  माथिका  १००  महिलाहरूको लागि  ९७.७  पुरुषहरू थिए।
गाउँमा एक घरको  लागि औसत आय ३९,८२१ डलर थि यो ,र  एक परिवारको लागि औसत आय ४४,२८६ डलर थियो। पुरुषहरूको औसत आम्दानी $३५,०६५ र  महिलाहरूको  $२१,०२३ रहेको थियो। गाउँको प्रतिव्यक्ति आय   $१६,४६२ थियो। करिब ३.५% परिवार र ५.५%  जनसङ्ख्या   गरिबीको  रेखा मुनि रहेका थिए,  ५.३%  १८ वर्ष मुनिका र  ७.०%  ६५ वर्ष र माथिका।
मोन्स प्यूबिस
मानव शरीररचनामा वा स्तनधारिहरूमा सामान्यतया, मोन्स प्यूबिस (ल्याटिन "pubic mound") वयस्क महिलाहरूको प्यूबिक हाडको माथी, प्यूबिक सिम्फाइसिसको अगाडि रहेको बोसोयुक्त तन्तुले बनेको भाग हो। यसलाई मोन्स भेनेरिज (ल्याटिन "mound of Venus") पनि भनिन्छ। मोन्स प्यूबिस योनीको अग्रभाग हो।
मोन्स प्यूबिसको आकार शरीरमा रहेको हार्मोन र बोसोको स्तर अनुसार फरक-फरक हुने गर्छ। यौवन अवस्था पछि यसको आकार बढ्नुका साथै यो रौंले ढाकिन्छ। यसले संभोगको क्रममा प्यूबिक हाडलाई संरक्षण प्रदान गर्दछ। महिलाहरूमा मोन्स प्यूबिस पुडेन्डल क्लेफ्टको दुवैतिर छुट्टिएर बाह्य भगोष्ठ बन्दछ र भित्री भगोष्ठ, भगांकुर, योनीद्वार र भल्बल भेस्टिब्युलका अन्य भागको वरिपरि रहेको हुन्छ। यौवन अवस्थाको शुरुवात सँग सँगै अलग ढिस्कोको आकारमा आउने कारण मोन्स प्यूबिसको बोसोयुक्त तन्तु एस्ट्रोजन प्रति संवेदनशील हुन्छ। यसले बाह्य भगोष्ठको अग्रभागलाई प्यूबिक हाडबाट बाहिर र टाढा धकेल्छ।
फ्रान्सिस्का ली
फ्रान्सिस्का ली (जन्म:२८ डिसेम्बर १९७०) एक अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री तथा निर्देशक हुन।
मतोबो पहाड
मतोबो पहाड एक युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा जोडिएको छ।
बाह्य कडीहरू
युनेस्को
छाप्रे, सुर्खेत
छाप्रे नेपालको भेरी अञ्चलको सुर्खेत जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ५४३ वटा घर छन्।
पंचन
नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, सगरमाथा अञ्चलको सोलुखुम्बु जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
अङ्गेरी
अङ्गेरीअथवा अँयार बुट्यान वर्गमा पर्ने एक औषधिजन्य वनस्पति हो । यो वनस्पति नेपाल, चीन, जापान, कम्बोडिया, म्यानमार, थाइल्याण्ड, भियतनाम तथा मलेसिया लगायतका पूर्वी एसियाली राष्ट्रहरूको रैथाने वनस्पति हो। यो वनस्पती नेपालको पहाडी भूभागमा पाइन्छ। अङ्गेरीमा चैतदेखि जेठसम्म नयाँ पालुवा निस्किन्छ। नयाँ पालुवा निस्केको बेला गाई, भैँसी, बाख्रा आदी पशुहरूले अङ्गेरीको पात खाएमा बिरामी पर्छन्। त्यतिबेला पशुहरूलाई चिसो ठाउँमा नराखेमा मर्न पनि सक्छ। पशुलाई ज्वरो आउने गर्छ र उठ्न नसक्ने गरी पल्टिन्छ। चरीअमिलोको घाँस र मेहलको भुटन अथवा मही (छाँस) ख्वाएमा ठीक हुन्छ। एक पटक अङ्गेरी खाएर बिरामी परेको पशु फेरि अङ्गेरी खाएमा त्यती बिरामी हुँदैन। असारपछि अथवा वर्षा सुरु भएपछि भने अयाँरको नसा त्यती लाग्दैन। त्यसपछि यसलाई सोतर (पशुहरू सुत्ने ठाउँमा ओछ्याउन)को लागि प्रयोग गरिन्छ। अङ्गेरीको पालुवा लुतोको औषधी हुन्छ। यसको पालुवाको लेप बनाएर लुतो भएको ठाउँमा लगाएमा लुतो ठीक त हुन्छ तर एक चोटी त मान्छे मरणासन्न भएर बेहोससम्म हुन्छ।
टोम यम
टोम यम, rtgs : टम yam, थाई: ต้มยำ , ) एक लाओ र थाई सूप हो, सामान्यतया यो चिंराटसंग पकाइन्छ । टोम यम व्यापक रुपममा छिमेकी देशहरूमा जस्तै कम्बोडिया, ब्रुनाई, मलेशिया र सिंगापुर, र  बिश्वोका अन्य देशहरूमा यो लोकप्रिय छ।
शाब्दिक रूपमा  टोम यम''बाट व्युत्पन्न भइ दुई थाई शब्दहरू: "टोम" र "यम" बनेको हो। "टोम" ले बुझाउँछ उम्लिरहेको प्रक्रिया बुझाउँछ, जबकि "यम" ले एक थाई पिरो र अमिलो सलादलाइ बुझाउँछ । वास्तवमा, टोम यम विशेषता यसको तातो र विशिष्ट अमिलो स्वादसंग सुगन्धित मसला र जडीबुटी भरपुर प्रयोगमा शोरबा बनाउनु हो ।  शोरबा आधारभूत रूपमा ताजा सामग्री जस्तै लेमन ग्रास, काफ्फिर चूना पात, गालागाल, कागति रस, माछा सस, र चोट खुर्सानी बात बनेको हुन्छ ।
यो सन १९९७ मा एसियामा भएको आर्थिक संकट, जो पछि थाईल्याण्डमा शुरूभयो, कहिलेकाहीं यसलाई "टोम यम कुंग संकट"का रूपमा उल्लेख गरिन्छ ।
उत्पत्ति
टोम यम एक प्रकारको सूप पकवान हो जसको उत्पत्ति लाओस र थाइल्याण्डबाट भएको हो ।
अन्य अमिलो र पिरो सूप
थाईल्याण्ड बाहिर कम चिरपरिचित टम खोलंग(ต้มโคล้ง), एक मसालेदार आमिलो सूप हो, जहाँ आमिलोपन तथापी कागतीको रस को साथै ईमलि को उपयोग को माध्यमबाट पाउन सकिदैन। टोम सोम(Thai: ต้มส้ม) सूप पनि धेरै नै टोम यम को समान छ, तर अक्सर लेमन ग्रासवा काफिर चुना को पात लाइ प्रयोग गरिएको हुदैन । टोम सोम को प्रकार मा निर्भर हुने गर्द छ, आमिलो कागती को रस वा इमली को उपयोग ले यो प्राप्त गर्न सकिन्छ ।
सन्दर्भ
<div class="reflist columns references-column-count references-column-count-2" style="-moz-column-count: 2; list-style-type: decimal;">
गाउँघरका नाटकहरू
गाउँघरका नाटकहरू सरुभक्तद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको नाटक हो।
लुडभिग कुगेलमान
लुडभिग कुगेलमान (सन् १८३०-१९०२) - जर्मन सामाजिक-प्रजातन्त्रवादी, पेशाअनुसार चिकित्सक, जर्मनीमा सन् १८४८-१८४९को क्रान्तिका सहभागी प्रथम इन्टरनसनलका सदस्य । सन् १८६२ देखि १८७४ सम्म लन्डनमा रहनुभएका कार्ल मार्क्ससँग पत्रव्यवहार गरेर जर्मनीको अवस्थाबारे अवगत गराउने गरेका थिए ।
बयर
बयर अथवा बेर गुलियो र अमिलो स्वाद भएको एक प्रकारको फल हो ।
ቁርቁራ سدر هندي İnnab কুল (ফল) Ginjoler de l'Índia Indische Jujube Ziziphus mauritiana Ziziphus mauritiana बेर Bidara ഇലന്ത Pokok Bidara ਬੇਰੀ pnb:بیری Зизифус мавританский Ziziphus mauritiana Gob పెద్దరేగు Челон พุทราอินเดีย Táo ta 印度棗
बुखराको एतिहासिक केन्द्र
बुखराको एतिहासिक केन्द्र एक युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा जोडिएको छ।
चार एकाङ्की
चार एकाङ्की बालकृष्ण समद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको नाटक हो।
शक्तिबहादुर बस्नेत
जाजरकोट जिल्लाको भेरी नगरपालिका वडा नं १ को कालेगाउँमा २०२८ सालमा जन्मिएका शक्ति बहादुर वस्नेत नेपाली राजनीतिका उदयीमान युवा नेता हुन। उनि पहिलो पटक डा.बाबुराम भट्टराई सरकारमा स्वास्थ्य मन्त्री भएका थिए। शक्ति बहादुर बस्नेत वर्तमान वन तथा वातावरण मन्त्री तथा पूर्व गृहमन्त्री हुन् । उनी केपी ओलीको सरकारमा गृहमन्त्री थिए । र केपी ओलीको दोश्रो सरकारमा बनमन्त्री थिए।
लुई एजेन काभेन्याक
लुई एजेन काभेन्याक (सन् १८०२-१८५७) फ्रान्सेली जर्नेल, प्रतिक्रियावादी राजनीतिक कार्यकर्ता । सन् १८४८को जुन महिनामा सैनिक तानासाहीको नेतृत्व गरेअ पेरिसका मजदुरहरूको जुन विद्रोहलाई उनले अति नै क्रूरतापूर्वक दबाइदिएका थिए ।
जेसिस कप
प्रथम जेसिस कप २०७४ चितवनको जेसिसमा आयोजना हुने जेसिस कपको पहिलो संस्करण हो।जेसिस रंगशाला खेल मैदानमा आयोजना भएको यस फुटबल प्रतियोगिता १०  फुटबल क्लबहरूको सहभागीता रहेको थियो।
करिव ४७ लाख खर्चमा प्रतियोगिता आयोजना गरिएकोथियो।संकलित रकम भने खेल विकाससँगै कुरिनटारमा जेसीसद्धारा निर्मित भूकम्प पीडितको लागि १४ वटा घर परिवारको शैक्षिक, आर्थिक विकासमा रकम खर्च गरिने आयोजकले जनाएको थियो।
स्रोत
श्रेणी :जेसिस कप श्रेणी :२०७४ नेपालमा फुटबल
हारुकी मिजुनो
हारुकी मिजुनो (水野はるき) (जन्म: ३ नोभेम्बर १९५८) एक जापानी अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन।
बलात्कार
बलात्कार: कसैको मन्जुरी बिना करकाप, डर, धम्कि वा बल प्रयोग गरी जबरजस्ति गरिने यौनसम्पर्कलाई भनिन्छ । त्यसैगरि उमेर नपुगेको ब्यक्तिलाई ललाई फकाई, मञ्जुरी लिई वा नलिई गरिने यौनक्रिडालाई पनि बलात्कार कै रूपमा लिईन्छ ।
परिभाषा
नेपालको कानुन अनुसार कसैको मन्जुरी बिना करकाव, डर, धम्की वा बल प्रयोग गरी जबरजस्ती गरिने यौन क्रियालाई बलात्कार भनिन्छ । त्यसै गरी उमेर नपुगेका बालिकालाइ ललाइ फकाइ, मन्जुरी लिइ वा नलिइ गरिने यौनकार्यलाइ पनि बलात्कारको रूपमा लिइन्छ भनि उल्लेख गरिएको छ । कुनै महिलामाथी बलात्कार हुनुका थुप्रै कारणहरु हुन सक्दछन् तर ति मध्ये मुख्य कारण चाहीँ महिलाको शरिरलाई वस्तुको रूपमा हेर्ने पितृसत्तात्मक सोच हो । महिलाको शरिरलाइ खेलौना तथा मनोरञ्जनको साधनको रूपमा हेर्ने पुरुषको नालायकी सोचको कारणले नै महिलामाथी बलात्कारका घटनाहरु हुने गरेका छन् । बलात्कारका घटनाहरु हुनुका अन्य कारणहरूमा पुरुषहरु वैदेशिक रोजगारीको लागि विदेश जानु, स्कुल तथा कलेजमै व्वाईफ्रेन्ड र गर्लफ्रेन्ड संस्कृतीको विकास हुनु अनि विवाह नगरी सँगै बस्नु (लिभिङ टुगेदर) का कारणले पनि बलात्कारको घटना हुने गरेको छ ।
बकुल
बकुल खुर्सानीका जस्ता साना, सेता र सुगन्धी फूल फुल्ने वनस्पति हो । यो सुन्तला रङका लाम्चा र साना फल फल्ने एक जातको रूख वा त्यसैको फूल भनेर चिनिन्छ । यसलाई मौलसिरी वा वकुल लेखेको पाइन्छ ।
चौतारा लक्ष्मीनारायण
चौतारा लक्ष्मीनारायण भीमनिधि तिवारीद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको नाटक हो।
जनसङ्ख्याको आधारमा सहरहरूको सूची
उचित जनसङ्ख्या अनुसार सहरहरूको सूची तयार पारिएको छ।
स्वर्णनयन हाँस
स्वर्णनयन हाँस(वैज्ञानिक नाम: Bucephala clangula)     नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा कमन गोल्डेनआई (Common Goldeneye) भनिन्छ ।
शेख मुजिबुर रहमान
शेख मुजिबुर रहमान (जन्म: १७ मार्च १९२० - १ अगस्ट १९७५), छोटकरीमा शेख मुजिब वा मुजिब बङ्गलादेशका प्रथम राष्ट्रपति तथा दक्षिण एसियाका सबैभन्दा प्रभावशाली राजनीतिक व्यक्तित्वहरू मध्ये एक थिए जसले बेलायती भारतबाट भारतको विभाजनका लागि र सन् १९७० मा पश्चिम पाकिस्तानबाट पूर्व पाकिस्तानको स्वतन्त्रताका लागि सङ्घर्ष गरेका थिए। प्राचीन बङ्गाली सभ्यताको आधुनिक वास्तुकारका रूपमा शेख मुजिबुर रहमान "राष्ट्रपिता" वा बङ्गलादेशको "राष्ट्र जनक" मानिन्छन्। उनी माओलाना आब्दुल हामिद खान भासानीले स्थापना गरेका आवामी लिगका सभापति तथा यसको सँगसँगै देशका राष्ट्रपतिको रूपमा पनि काम गरिरहेका थिए र पछि देशमा संसदिय व्यवस्था लागु भएपछि उनी देशका प्रधानमन्त्री पनि बनेका थिए। उनी बङ्गाली जनताहरू माझ शेख मुजिब र शेख साहेब भनेर चिनिन्थे भने उनलाई "बङ्गोबोन्धु" उपाधिबाट सम्मानित गरिएको थियो। उनकी छोरी शेख हसिना बङ्गलादेश आवामी लिगको वर्तमान सभापति तथा बङ्गलादेशकी वर्तमान प्रधानमन्त्री हुन्।
सन् १९४७ मा मा भारतको विभाजन पछि पूर्वी पाकिस्तानी राजनीतिको सुरुवाती चरणमा शेख मुजिब एक युवा विद्यार्थी नेता थिए। उनी पछि माओलाना आब्दुल हामिद खान भसानीले स्थापना गरेको आवामी लिगका सभापति बनेका थिए। समाजवादको पक्षधर भएर उनले पूर्वी पाकिस्तानका जनता माथि गरिएका सबै प्रकारका विभेदहरूका विरुद्ध आन्दोलन सुरु गरेका भने उनले उनले एकपटक जनताको अधिकार स्थापित गर्न स्वायत्तताको ६ बुँदे योजना पश्चिम पाकिस्तान समक्ष प्रस्ताव गरेका थिए जुन पश्चिमी पाकिस्तानबाट पूर्वी पाकिस्तानको स्वतन्त्रताको योजना रूपमा हेरिएको थियो। ६ बुँदे मागहरूमध्ये प्रमुख प्रान्तीय स्वायत्तता बढेकोले उनी अयुब खानको सैन्य शासनको विरोधी भएर प्रकट हुन सुरु गरेका थिए। भारत सरकारसँग मिलेर षड्यन्त्र रचेको भन्दै उनलाई पक्राउ गरिएको थियो तर पछि उनी आरोप मुक्त हुँदै कारागारबाट रिहा भइका थिए। उनको नेतृत्वमा आवामी लिगले सन् १९७० को चुनावमा ठूलो जीत हासिल गरेको थियो तर पश्चिम पाकिस्तान सरकारले उनलाई पूर्वी पाकिस्तानमा सरकार गठन गर्नबाट बञ्चित बनाएको थियो।
पाकिस्तानको तत्कालीन राष्ट्रपति याह्या खान र पश्चिमी पाकिस्तानी राजनीतिज्ञ जुल्फिकार अली भट्टुसँग पाकिस्तानको नयाँ सरकार गठनबारे वार्ता असफल भएपछि पाकिस्तान सेनाले सन् १९७१ मार्च २५ को मध्यरातमा ढाकामा नरसंहार गरेको थियो भने सोही रात उनलाई पक्राउ गरी पश्चिम पाकिस्तान लगिएको थियो जहाँ उनलाई रहीमुद्दीन खानले सैन्य अदालतमा मृत्युदण्ड सुनाएका थिए तर त्यो कार्यान्वयन हुन सकेन। पाकिस्तानले उत्तर भारतमा उपप्रथम समुद्री आक्रमण सुरु गरेपछि भारत पनि युद्धमा सामेल भएको थियो र त्यस घटना पछि पाकिस्तानी सेनाहरू दुई पक्षमा विभाजित भएका थिए। पाकिस्तानले ढाकामा २६ डिसेम्बर १९७९ मा आत्मसमर्पण गरेको थियो। युद्धले दक्षिण एसियाको भौगोलिक परिदृश्य परिवर्तन गर्योि भने बङ्गलादेश उद्भवसँग विश्वको सातौँ सबैभन्दा धेरै जनसङ्ख्या भएको देश बनेको थियो। १० जनवरी १९७२ मा शेख मुजिब कारागार मुक्त हुँदै पाकिस्तानबाट घर फर्किँदै बङ्गलादेशका प्रथम राष्ट्रपति बनेका थिए। १२ जनवरी १९७२ मा उनले सरकारको संसदीय प्रणाली सुरु गर्दै देशका प्रधानमन्त्री पनि बनेका थिए।। वैचारिक हिसाबले उनी बङ्गाली राष्ट्रवाद, समाजवाद, प्रजातन्त्र र धर्मनिरपेक्षतामा विश्वास गर्ने व्यक्ति थिए जसलाई सामूहिक रूपमा मुजिबवाद भनिन्छ। राष्ट्रियता, समाजवाद, प्रजातन्त्र र धर्मनिरपेक्षतामा आधारित संविधानको मस्यौदा तयार गर्दै र त्यस अनुरुप राज्य चलाउने प्रयास गरिरहेको अवस्थामा उनी चरम गरीबी, बेरोजगारी, व्यापक अराजकता र व्यापक भ्रष्टाचारको सामना गर्न गाह्रो अवस्थामा थिए। उनले बढ्दो राजनीतिक अस्थिरता रोक्नका लागि सन् १९७५ मा एक दलीय राजनीतिको घोषणा गरेका थिए। उक्त घोषणाको ७ महिना पश्चात् सन् १९७५ अगस्ट १५ का दिन सैन्य कार्यकर्ताको एक समूहले उनी लगायत उनका परिवारका सबै सदस्यको सामूहिसक हत्या गरेको थियो। सन् २००४ मा गरिएको बीबीसी सर्वेक्षणमा, शेख मुजिबुर रहमानलाई "सबै समयका सर्वश्रेष्ठ बङ्गाली" को रूपमा मतदान गरिएको थियो।
जन्म
शेख मुजिबुर रहमानको जन्म सन् १९२० मार्च १७ का दिन तत्कालीन भारतीय उपमहादिपको बङ्गो प्रदेश अन्तर्गत पर्ने फरिदपुर जिल्लाको गोलापगञ्ज महाकुमको पाटागाति सङ्घ परिषद्को टुङ्गिपाडा गाउँमा भएको थियो। उनको बुबाको नाम शेख लुत्तफर रहमान थियो (जो दायरा अदालतमा हिसाब किताब राख्ने काम गर्थे) भने उनकी आमाको नाम सायेरा खातुन थियो। आफ्ना बुबा आमाको चार छोरी तथा दुई छोराहरू मध्ये उनी तेस्रो सन्तान थिए। उनका दिदीहरूको नाम फातेमा बेगम, आछिया बेगम र हेलेन थियोे भने उनकी बहिनीको नाम लाइली थियो। उनका एक भाइ थिए जसको नाम शेख आबु नासेर थियो।
शेख मुजिबुर रहमानको नाम उनको हजुरबुबा शेख आब्दुल मजिदको नामको आधारमा राखिएको थियो। शेख मुजिबुरको बाल्यकालको उपनाम "खोका" थियो। सानो उमेरदेखिनै उनको मानिसहरू प्रति निकै सहानुभूति राख्ने गरेका थिए। उनले अकालको समयमा आफ्नो खेतबाट धान वितरण गर्ने गरेका थिए भने उनले यसको साथसाथै अरूबाट धान र चामल जम्मा पारी गरीब विद्यार्थीहरूमा वितरण गर्ने गरेका थिए।
शिक्षा
सन् १९२७ मा सात वर्षको उमेरमा शेख मुजिबले गिमाडाङ्गा विद्यालयबाट प्रारम्भिक शिक्षा सुरु गरेका थिए भने ९ वर्षको उमेरसम्म उक्त विद्यालयमा प्राथमिक शिक्षा हासिल गरिसकेपछि उनलाई सन् १९२९ मा गोपालगञ्जमा रहेको गोपालगञ्ज सरकारी विद्यालयमा भर्ना गरिएको थियो जहाँ उनले सन् १९३४ सम्म अध्ययन गरेका थिए। सन् १९३१ देखि उनले गोपालगञ्ज माथुरानाथ शिक्षण संस्थामा अध्ययन गर्न सुरु गरेका थिए भने त्यससम्मा उनी सात कक्षामा भर्ना भएका थिए। सन् १९३४ मा उनको आँखामा एक जटिल रोगको सङ्क्रमण देखिएका कारण उनको आँखाको सल्यक्रिया गरिएको थियो भने सल्यक्रिया गरेर आँखा ठीक हुनलाई चार वर्ष लागेको थियो। उक्त चार वर्षे अन्तरालमा उनी विद्यालय जानबाट बञ्चित हुनु परेको थियो। शेख मुजिबलेपछि गोलापगञ्ज विद्यालयबाट प्रवेशिका परीक्षा उतिर्ण गरेका थिए। मुजिबले सन् १९४४ मन इस्लामिया कलेज, कलकत्ताबाट (हाल माओलाना आजाद कलेज) आफ्नो आइए स्तरसम्मक‍ अध्ययन र सन् १९४८ मा इतिहास तथा राजनीति विज्ञानमा स्नातकोत्तर प्राप्त गरेका थिए। कलकत्ता विश्वविद्यालयबाट सम्बद्ध यस कलेज त्यस समयको निकै प्रसिद्ध शिक्षण संस्थाहरू मध्ये एक थियो। इस्लामिया कलेजका एक विद्यार्थीको रूपमा उनी बेकार छात्रावासका २४ सङ्ख्याको कक्षामा बसोबास गरेका थिए। सन् १९९८ मा पश्चिम बङ्गाल सरकारले २३ र २४ कक्षलाई शेख मुजिबुर रहमानको सम्मानमा "बङ्गोबोन्धु स्मारक कक्षको नाा दिएक‍ थियो। सन् २०११ मा त्यस कक्षको अगाडि उनक‍ मुर्ति खडा गरिएक‍ो थियो। भारतको विभाजन पश्चात् उनले कानुन विषयको अध्ययन गर्नका लागि ढाका विश्वविद्यालयमा भर्ना भएका थिए तर सन् १९४९ मा उनको उचित मागका लागि विश्वविद्यालयको अधिकारीहरूको उदासीनताको विरुद्ध आवाज उठाएको र चौँथो श्रेणीका कर्मचारीहरूलाई उक्साएको भन्दै उनलाई विश्वविद्यालयबाट निष्कासित गरिएको थियो। यसपछि सन् १९१० अगस्ट १४ का दिन ढाका विश्वविद्यालयका अधिकारीहरूले निष्कासन आदेश फिर्ता लिएका थिए।
बेलायती भातरमा राजनैतिक सक्रियता
सन् १९३९ मा एक सैनिक विद्यालयमा अध्ययन गरिरहँदा मुजिबको राजनैतिक जीवन सुरु भएको थियो। यस वर्ष बाङ्लाका तत्कालीन मुख्यमन्त्री शेरे बाङ्ला एके फजलुल हक र पछि बाङ्लाका प्रधानमन्त्री र पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री होसेन मोहाम्मद शाहीद सोह्रावार्दीले यो विद्यालयको भ्रमण गरेका थिए जहाँ उनीहरू उक्त विद्यालयको छत सुधारको मागको आधारमा एक टोलीको साथ आएका थिए जसको नेतृत्व उनी आफैले गरेका थिए। सन् १९४० मा मुजिब अखिल भारतीय मुस्लिम छात्र महासङ्घमा सामेल भएका थिए भने त्यहाँ उनी एक वर्षको अवधिको लागि निर्वाचित भएका थिए। सन् १९४१ मा फरिदपुर जिल्ला छात्रलिगको सम्मेलनमा काजी नजरुल इसलाम, हुमायुन कविर र इब्राहिम खाँले उपस्थिति जनाउँदै योगदान दिएका थिए। सन् १९४२ मा प्रवेश परीक्षा उत्तीर्ण गरेपछि उनी कलकत्तामा रहेको इस्लामिया महाविद्यालय (हाल मओलाना आजाद महाविद्यालयमा) मा कानून विषयको अध्ययन गर्नका लागि भर्ना भएका थिए भने कलकत्ता विश्वविद्यालयसँग समवद्ध रहेको यो क्याम्पस तत्कालीन समयको निकै प्रशिद्ध शिक्षण संस्था थियो। यस क्याम्पसबाट उनले विद्यार्थी राजनीतिलाई थप सक्रियताका गरेका थिए। उनी सन् १९४३ मा बाङ्ला मुस्लिम लिगसँग आवद्ध हुँदै कश्मीरी मूलका अग्रणी बङ्गाली मुसलमान नेता हुसेन शहीद सोहरावर्दीको सम्पर्कमा आएका थिए। उनको विद्यार्थी आन्दोलनको मुख्य विषय भने, एक छुट्टै मुस्लिम राज्यको रूपमा पाकिस्तान स्थापनाको आन्दोलन थियो। सन् १९४३ मा उनी बाङ्ला मुस्लिम लिगको परिषद्मा निर्वाचित भएका थिए।
सन् १९४४ मा वर्तमान बङ्गलादेशको कुष्टियामा अखिल बाङ्ला मुस्लिम विद्यार्थी लिगको सम्मेलन भएको थियो भने यस सम्मेलनमा शेख मुजिबको विशेष भूमिका रहेको थियो। शेख मुजिब पछि कलकत्तामा बस्ने फरीदपुरका बासिन्दाहरूले बनेको फरीदपुर जिल्ला सङ्घका सचिवका लागि मनोनीत भएका थिए। दुई वर्ष पछि उनी इस्लामीया कलेज विद्यार्थी सङ्घका महासचिवमा निर्वाचित भएका थिए। सन् १९४७ अर्थात् विशाल भारत विभाजन भएको वर्ष मुजिबले कलकत्ता विश्वविद्यालय अन्तर्गत इस्लामीया क्याम्पसबाट स्नातकोत्तर उतिर्ण गर्न सफल भएका थिए। भारत र पाकिस्तानको विभाजन हुँदा कलकत्तामा एक हिंस्रक हिन्दू-मुस्लिम दङ्गा भडकिएको थियो। त्यस समयमा मुजिबले मुसलमानहरूलाई बचाउन र हिन्दु मुस्लिम दङ्गालाई नियन्त्रण गर्नका लागि विभिन्न राजनीतिक गतिविधिमा सोहरावर्दीसँग हात मिलाएका थिए।
पाकिस्तान र भारतको विभाजन पश्चात् शेख मुजिब पूर्वी पाकिस्तान फर्किए र ढाका विश्वविद्यालयको कानून विभागमा भर्ना भएका थिए। उनले सन् १९४८ जनवरीमा पूर्वी पाकिस्तान मुस्लिम छात्रा लिगको स्थापना गरेका थिए जसको माध्यमबाट उनी यस प्रदेशको एक अग्रणी विद्यार्थी नेतामध्ये एक हुन सफल भएका थिए। यस समयमा उनले समाजवादतर्फ झुकाव राख्दै गरीबी, बेरोजगारी र निम्न स्तरको जीवन स्तरको विकासको एक मात्र समाधान समाजवादलाई लिएका थिए।
पाकिस्तान आन्दोलन र देशको विभाजन
सन् १९४० मा लाहोर प्रस्तावको उठान गरिएपछि मुस्लिम लिगले पाकिस्तानको स्थापना गर्न मैदानमा उत्रिएको थियो। मुस्लिम लिगका युवा विद्यार्थी नेता शेख मुजिब यस समय पाकिस्तान आन्दोलनमा सामेल भएका थिए। सन् १९४६ को चुनावमा "पाकिस्तानको मागको लागि जनमत सङ्ग्रह" भनेर चिनिने आन्दोलनलाई शेख मुजिबले वृहत् फरिदपुर अञ्चलको लिगका कर्यकर्ता प्रमुखको रूपमा काम गरेका थिए। पछि मुस्लिम लिगले मुसलमानको बाहुल्यता रहेको क्षेत्रहरूमा चुनाव जितेको थियो यद्यपि चुनावमा बङ्गालमा मात्र एकल बहुमत प्राप्त गरेका कारण सोहरावर्दीको नेतृत्वमा सरकार गठन गरिएको थियो।
सन् १९४६ अगस्ट १६ का दिन प्रत्यक्ष सङ्घर्ष दिवस उपलक्ष्यमा कलकत्तामा भयङ्कर हिन्दु-मुसलमान दङ्गा भड्किएको थियो। त्यस समयमा मुजिबले मुसलमानहरूलाई बचाउन र दङ्गालाई नियन्त्रणमा राख्न हुसेन सहिद सोहरावार्दीसँग विभिन्न राजनीतिक गतिविधिमा सहभागिता जनाएका थिए। त्यस समयमा शेख मुजिब भारत र पाकिस्तानको नियन्त्रण बाहिर एक अविभाजित स्वतन्त्र बङ्गाल गठन गर्न सोहरावार्दी, आबुल हाशिम, शरतचन्द्र बोस र अन्यको नेतृत्वमा रहेको "संयुक्त बङ्गाल आन्दोलन" मा पनि सामेल भएका थिए। पछि जब भारत र पाकिस्तान नामक दुई स्वतन्त्रता देशहरूको स्थापना गरियो तब आसामका बङ्गाली मुसलमानहरूको बाहुल्यता रहेको सिलेट जिल्लाको निर्णय गर्नका लागि एक जनमत सङ्ग्रहको आयोजना गरिएको थियो। शेख मुजिबले सिलेट जनमत सङ्ग्रहमा पाकिस्तानलाई सामेल गर्नका लागि आयोजक र प्रचारकको रूपमा काम गरेका थिए। उनी त्यससमय लगभग ५०० श्रमिकहरूको साथ कलकत्ताबाट सिलेट गएका थिए। जनमत सङ्ग्रह जितेपछि पनि करिमगञ्ज पाकिस्तानको भाग हुने नसकेका कारण मुजिबले आफ्नो आत्मकथामा पूर्व पाकिस्तानको भौगोलिक कमजोरीहरूबारे सीमा निर्धारणमा आफ्नो धारणा व्यक्त गरेका थिए।
तत्कालीन पाकिस्तानको राजनैतिक नेतृत्व
बेलायत शासित भारतको विभाजन पश्चात् पाकिस्तान र भारत दुई स्वतन्त्रता मुलुक बनिसकेपछि शेख मुजिब पूर्व पाकिस्तान आएका थिए भने उनी ढाका विश्वविद्यालयको कानुन विभागमा भर्ना भएका थिए। उनी पूर्व पाकिस्तान जनप्रजातान्त्रिक जुबो लिगका संस्थापक सदस्य बनेका थिए जसको स्थापना सन् १९४७ सेप्टेम्बर ७ का दिन भएको थियो। उनले सन् १९४८ जनवरी ४ का दिन पूर्व पाकिस्तान मुस्लिम छत्र लिगको स्थापना गरेका थिए जहाँबाट उनी प्रान्तका अग्रणी छात्र नेताहरू मध्ये एक बनेका थिए। यस समयमा उनी समाजवाद तर्फ अग्रसर बन्दै गरीबी, बेरोजगारी र जीवन स्तर सुधारका लागि समाजवादलाई एकमात्र उपाय मानी अवलम्बन गरेका थिए।
बङ्गाली भाषा आन्दोलन
शेख मुजिबको राजनीतिक गतिविधि बङ्गाली भाषालाई राष्ट्रभाषाको रूपमा स्थापना गर्ने आन्दोलनमा सहभागिताका साथ सुरु भएको थियो। सन् १९४६ फेब्रुअरी २० का दिन पाकिस्तानका तत्कालीन प्रधानमन्त्री खाजा नाजिमउद्दिनले मात्र उर्दु भाषालाई पाकिस्तानको सङ्घीय भाषा हुनेछ भनि घोषणा गरेका थिए। यद्यपि उर्दू ऐतिहासिक रूपमा उपमहाद्वीपको उत्तर, मध्य र पश्चिमी क्षेत्रमा मात्र प्रचलित भाषा थियो जबकि पूर्वी बङ्गालमा बङ्गालीहरूको मातृभाषा बङ्गाली थियो जुन दुई भारतीय-युरोपेली भाषाहरूको महत्त्वपूर्ण भाषाहरू हुन्। पाकिस्तानका बाङ्ला मातृभाषा हुने मानिसहरूको सङ्ख्या देशको ३० प्रतिशत थिए। भाषा सम्बन्धि त्यस सरकारी अडानले पूर्वी क्षेत्रको संस्कृति दमन गर्ने प्रयासको रूपमा व्यापक रूपमा देखिन थालेको थियो। उक्त सरकार अडानको प्रतिवादी शेख मुजिबले तुरुन्तै मुस्लिम लिगको यो पूर्व नियोजित निर्णयको विरुद्ध एक भाषा आन्दोलन सुरु गर्ने निर्णय गरेका थिए भने सोही वर्षको मार्च २ मा ढाका विश्वविद्यालयको फजलुल हक हलमा विभिन्न राजनीतिक दलका नेताहरूसँग सम्मेलन भएको थियो। सम्मेलनले मुस्लिम लिगको विरुद्ध आन्दोलनको नीति बारे छलफलमा शेख मुजिबले प्रस्ताव पेश गरेका थिए भने त्यसपछि सर्वदलीय सङ्घर्ष परिषद् गठन गर्ने निर्णय गरिएको थियो। पूर्वी बङ्गालका मानिसहरूले उनीहरूको मातृभाषा बाङ्लालाई उर्दू र अङ्ग्रेजी साथसाथै सङ्घीय दर्जा दिने माग गरेका थिए। पाकिस्तानमा भाषा आन्दोलन सन् १९४८ मा सुरु भएको थियो जब नागरिक समाजले बाङ्ला लिपिलाई मुद्रा र टिकटबाट हटाउने निर्णयलाई विरोध गरेको थियो जबकि बेलायती राजको समयदेखिनै यो प्रचलनमा रहेको थियो। यस परिषद्को आह्वानमा सन् १९४८ मार्च ११ का दिन ढाकामा हडताल तथा सरकारी अडान विरोध आन्दोलनको सुरुवात भएको थियो। हडतालको समयमा सचिवालय भवनको अगाडि शेख मुजिब र उनको साथसाथै अन्य थुप्रै राजनीतिक कार्यकर्ताहरूलाई सरकारी विरोधी आन्दोलन चर्काएको भन्दै गिरफ्तार गरिएको थियोे तर शेख मुजिब र अन्य छात्र नेताहरूलाई गिरफ्तार गरिएको जानकारी पाएपछि छात्र समुदायको तर्फबाट कडा विरोध भएपछि उनी तथा उनका सहकर्मीहरूलाई १५ मार्चका दिन रिहा गरिएको थियो। उनको रिहाईको अवसर पारेर सर्वदलीय राष्ट्र सङ्ग्राम परिषद्ले ढाका विश्वविद्यालयको बटलामा मुजिबको नेतृत्वमा र्‍यालिको आयोजना गरिएको थियो भने उक्त र्‍यालिलाई प्रहरीले अवरोध पुर्‍याएको थियो। विरोध प्रदर्शन र्‍यालीमा प्रहरीको अवरोध पश्चात् शेख मुजिबले १७ मार्च १९४८ का दिन देशव्यापी रूपमा आन्दोलनको घोषणा गरेका थिए। १९ मार्चमा उनले ढाका विश्वविद्यालयका चतुर्थ श्रेणीका कर्मचारीहरूको अधिकारका लागि पनि आन्दोलन सुरु गरेका थिए।
२१ जनवरी १९४९ का दिन शेख मुजिब कारागारबाट रिहा भएका थिए भने कारागारबाट रिहा भएपछि उनी पुनः चतुर्थ श्रेणी कर्मचारीहरूको आन्दोलनमा सामेल भएका थिए जसका लागि उनलाई विश्वविद्यालय द्वारा जरिवाना लगाएको थियो तर उनले उक्त जरिवानालाई गैरकानूनी घोषित गर्दै जरिवाना तिर्नबाट बचेका थिए। त्यसपछि २७ अप्रिलका दिन मुस्लिम लिग विरोधी उम्मेदवार शामसुल हकले टाङ्गाइलको उपचुनाव जित्न सफल भएका थिए। शेख मुजिबले आफ्नो आन्दोलनको सफलताका लागि कुलपतिको निवास भवन अगाडि भोक हडताल गरेका थिए जसका लागि उनलाई पुनः हिरासतमा लिइएको थियो भने त्यतिखेर उनलाई ढाका विश्वविद्यालयबाट रिहा गरिएको थियो। उनी माथि लगाइएको आरोप विश्वविद्यालयमा चतुर्थ श्रेणीका कर्मचारीहरूको अधिकारको लागि आन्दोलनको नेतृत्व गर्नु थियो।
आवामी लिगको स्थापना
सन् १९४९ जुन २३ का दिन सोहरावार्दी र माओलाना भासानीले पूर्वी पाकिस्तानमा आवामी मुस्लिम लिगको गठन गरेका थिए भने शेख मुजिबले उक्त राजनैतिक दलको स्थापना पश्चात् मुस्लिम लिगलाई छाडेर आवामी मुस्लिम लिगमा सामेल भएका थिए भने उनी उक्त नयाँ राजनैतिक दलको पूर्वी पाकिस्तान क्षेत्रका संयुक्त महासचिवमा निर्वाचित भएका थिए र उनलाई जुनको अन्तमा कारागारबाट रिहाई प्राप्त भएको थियो। कारागारबाट रिहाइ भैसकेपछि उनले खाद्य सङ्कटको विरुद्ध भैरहेको आन्दोलनामा सहभागी भएका थिए। उनलाई धारा १४४ को उल्लङ्घन गरेको आरोपमा सोही वर्षको सेप्टेम्बरमा अस्थायी रूपमा पक्राउ गरिएको थियो तर उनी कारागारबाट चाँडै रिहा भएका थिए। पछि उनलाई माओलाना आब्दुल हामिद खान भासानीको साथ मिलेर लियाकट अली खानलाई एक प्रतिनिधिमण्डल पठाउन कोशिश गरेका कारण पुनः पक्राउ गरिएको थियो।
सन् १९५० को प्रारम्भिक दिनहरूमा पूर्वी पाकिस्तानमा तत्कालीन पश्चिम पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री लियाकत अली खानको आगमनलाई लिएर आवामी मुस्लिम लिगले ढाकामा विरोधी जुलुस आयोजना गरेको थियो भने यस प्रकारको विरोध जुलुसको नेतृत्व गरेका कारण उनलाई पुनः पक्राउ गरी कारागार पठाइएको थियो भने उनले सवा दुई वर्ष कारागारमा बिताउनु परेको थियो। सन् १९५२ जनवरी २६ का दिन तत्कालीन पश्चिम पाकिस्तान प्रधानमन्त्री खाजा नाजिमउद्दिनले उर्दु भाषालाई एकमात्र राष्ट्रिय भाषाको रूपमा घोषणा गरेका थिए। यस घोषणापछि उनले कारागारमै रहेको अवस्थामा  सङ्ग्राम परिषद् चलाएर विरोध प्रदर्शन र प्रतिरोधको आयोजना गर्न निर्देशन दिँदै उक्त आन्दोलना अहम् भूमिका निर्वाह गरेका थिए। त्यस पछि २१ फरवरीलाई राज्य भाषाको मागलाई साकार गरेको दिनको रूपमा मनाउने निर्णय गरिएको थियो। सोही समयमा शेख मुजिबले कारागारमा फेब्रुअरी १४ देखि भोक हडताल गर्ने निर्णय गरेका थिए भने उसको उपवास १३ दिनसम्म प्रभावकारी रूपमा अघि बढेको थियो। शेख मुजिबलाई १६ फेब्रुअरीका दिन कारागारबाट रिहा गरिएको थियो।
संयुक्त मोर्चा सरकार
सन् १९५३ जुलाई ९ तारिखका दिन उनी परिषद्को अधिवेशनको अन्त्यमा पूर्वी पाकिस्तान आवामी लिगका महासचिवमा चयन भएका थिए भने सोही वर्षको नोभेम्बर १४ का दिन आम चुनावमा भाग लिन अन्य राजनैतिक दललाई गठन गर्ने निर्णय गरिएको थियो। आम चुनाव १० मार्च १९५४ का दिन सम्पन्न भएको थियो भने यस निर्वाचनमा संयुक्त मोर्चाले २३७ सीटहरूमध्ये २२३ सीटहरूमा मतदान प्राप्त गरी ठूलो मत अन्तरले चुनाव जित्न सफल भएको थियो जसमध्ये आवामी लिगले १४३ सिट जित्न सफल भएको थियो। शेख मुजिबले १३,००० मतको अन्तरले गोपालगञ्ज निर्वाचन क्षेत्रमा जित हासिल गरेका थिए भने उनको विपक्षीमा शक्तिशाली मुस्लिम लिग नेता वाहिदुज्जमान थिए। १५ मेका दिन उसलाई कृषि तथा वन मन्त्रालयको दायित्व प्रदान गरिएको थियो भने २९ मे का दिन केन्द्रीय सरकारले संयुक्त मोर्चा भङ्ग गरेको थियो। कराचीबाट ढाका फर्केपछि शेख मुजिबलाई ३० मेमा विमानस्थलमै पक्राउ गरिएको थियो भने उनले डिसेम्बर २३ का दिन कारागारबाट रिहा गरिएको थियो। सन् १९५५ जुन ५ मा शेख मुजिब ऐन परिषद्को सदस्यको रूपमा निर्वाचित भएका थिए। १७ जुनमा आवामी लिगले २१ औँ बुँदे माग पल्टन मैदानमा आयोजित सम्मेलनमा प्रस्तुत गरेको थियो जसमा पूर्वी पाकिस्तानको स्वायत्तता पनि रहेको थियो। २३ जुनका दिन दलको कार्यकारी परिषद्को बैठकमा पूर्वी पाकिस्तानले स्वायत्तता प्राप्त नगरे व्यवस्थापिकाका सबै सदस्यले राजीनामा गर्ने निर्णय भएको थियो। शेख मुजिबले अगस्ट २५ मा पाकिस्तानको कराचीमा संविधानसभालाई सम्बोधन गर्दै यस्तो भनेका थिए: "[গণপরিষদের প্রেসিডেন্ট], আপনি দেখবেন ওরা "পূর্ব বাংলা" নাमेর পরিবর্তে "পূর্ব পাকিস্তান" নাম রাখতে চায়। আমরা বহুবার দাবি জানিয়েছি যে; পাকিস্তানের পরিবর্তে আপনাদের বাংলা [বঙ্গ] ব্যবহার করতে হবে। "বাংলা" শব্দটার একটি নিজস্ব ইতিহাস, ঐতিহ্য আছে। আপনারা এই নাম আমাদের জনগণের সঙ্গে আলাপ-আলোচনা করে পরিবর্তন করতে পারেন। আপনারা যদি ঐ নাম পরিবর্তন করতে চান তাহলে আমাদের বাংলায় আবার যেতে হবে এবং সেখানকার জনগণের কাছে জিজ্ঞেস করতে হবে তারা নাম পরিবর্তনকে मेনে নেবে কিনা। এক ইউনিটের প্রশ্নটা গঠনতন্ত্রে অন্তর্ভুক্ত হতে পারে। আপনারা এটাকে এখনই কেন তুলতে চান? বাংলা ভাষাকে, রাষ্ট্রভাষা হিসেবে গ্রহণ করার ব্যাপারে কি হবে? যুক্ত নির্বাচনী এলাকা গঠনের প্রশ্ননটাই কি সমাধান? আমাদের স্বায়ত্তশাসন সম্বন্ধে ভাবছেন? পূর্ব বাংলার জনগণ অন্যান্য প্রশ্নগুলোর সমাধানের সাথে এক ইউনিটের প্রশ্নটাকে বিবেচনা করতে প্রস্তুত। তাই আমি আমার ঐ অংশের বন্ধুদের কাছে আবেদন জানাবো তারা যেন আমাদের জনগণের ‘রেফারেন্ডাম’ অথবা গণভোটের মাধ্যमे দেয়া রায়কে मेনে নেন।"
सन् १९५५ अक्टोबर २१-२३ का दिनहरूको अन्तरालमा बाङ्ला आवामी मुस्लिम लिगको विशेष अधिवेशनमा यस राजनैतिक दलको नामबाट सर्वसम्मतिले "मुस्लिम" शब्द हटाउने निर्णय गरेको थियो। शेख मुजिब पछि पुनः उक्त राजनैतिक दलको महासचिवको रूपमन निर्वाचित भएका थिए। ३ फेब्रुअरीका दिन आवामी लिगका मुख्यमन्त्रीहरूको बैठकमा दलले संविधानको मस्यौदामा स्वायत्तता समावेशीकरणको माग गरेको थियो। १४ जुलाईमा राज्य प्रशासनमा सैनिक उपस्थितिको विरुद्ध एक प्रस्ताव पेश गरिएको थियो भने उक्त प्रस्ताव उनले सरकार समक्ष पेश गरेका थिए। ४ सेप्टेम्बरका दिन उनको अगुवाईमा विरोधी जुलुसको आयोजना गरिएको थियो भने खटिएका प्रहरीहरूले धारा १४४ को उल्लङ्घन गर्दै जुलुस माथि गोली हान्दा कम्तिमा तीन प्रदर्शनकारीको मृत्यु भएको थियो। १६ सेप्टेम्बरमा शेख मुजिब गठबन्धन सरकारमा सामेल भए र यसका साथसाथै उद्योग, वाणिज्य, श्रम, भ्रष्टाचार विरोधी र ग्रामीण सहायता मन्त्रीको रूपमा काम गर्न सुरु गरेका थिए। उनले राजनैतिक दलको लागि पूर्ण समय समर्पण गर्न सन् १९६७ मे ३० का दिन उनले मन्त्रिपरिषद्बाट राजीनामा दिएका थिए। ७ अगस्टमा उनले चीन र सोभियत सङ्घको आधिकारिक भ्रमण गरेका थिए। सन् १९५८ का दिन पाकिस्तानका राष्ट्रपति मेजर जनरल इस्कन्दर मिर्जा र सेना प्रमुख युब खानले देशमा सैनिक कानून लागू गर्दै सबै राजनैतिक गतिविधिहरूमा प्रतिबन्ध लगाएका थिए। भने सोही वर्षको अक्टुबर ११ का दिन उनलाई पक्राउ गरिएको थियो भने उनी जेलमा छँदा उनलाई कयौँ निराधार आरोपहरू लगाइएको थियो। उच्च अदालतमा रिट निवेदन दिएपछि उनी सन् १९६१ मा कारागारबाट रिहा भएका थिए भने यस पटक उनले गोप्य राजनीतिक गतिविधिहरू सञ्चालन गर्न सुरु गरेका थिए। अन्य विद्यार्थी नेताहरूको साथसाथै उनले गोप्य रूपमा बङ्गलादेशको स्वतन्त्रताको लागि काम गर्ने लक्ष्य राखेर बाङ्फा बिप्लोबी परिषद्को स्थापना गरेका थिए। उनी सन् १९६२ मा सार्वजनिक सुरक्षा ऐन अन्तर्गत पुन: पक्राउमा परेकन थिए। जुन २ मा उनलाई चार वर्षको सैनिक कानून समाप्त भएपछि कारागारबाट रिहा गरिएको थियो। २५ जुनमा उनी अरू राजनीतिक नेताहरूसँगै अयुब खानले लगाएको विभिन्न राजनीतिक मुद्दाहरूको विरुद्धमा संघर्ष गर्न सुरु गरेका थिए। ५ जुनमा उनले पल्टन मैदानमा आयोजित सम्मेलनमा अयुब खानको आलोचना गरेका थिए। २८ सेप्टेम्बरमा उनी पश्चिम पाकिस्तानको लाहोर गए र त्यहाँ सहिद सोहरावर्दीसँग मिलेर राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक मोर्चाको गठन गरेका थिए। अक्टुबर महिनाभर सहिद सोहरावर्डीसँगै उनले संयुक्त मोर्चाको समर्थन जुटाउन बाङ्लाको विभिन्न ठाउँहरूको भ्रमण गरेका थिए। सन् १९५३ मा उनी सोहरावर्दीसँग छलफल गर्न लन्डन गएका थिए जहाँ सोहरावार्दीले स्वास्थ्य उपचार गराइरहेका थिए भने सोही वर्ष डिसेम्बरमा सोहरावर्दीको बेरुतमा निधन भएको थियो।
सैन्य शासन विरोधी आन्दोलन
सन् १९५८ अक्टोबर ७ का दिन पाकिस्तानका राष्ट्रपति मेजर जनरल इस्कन्दर मिर्जा र सेनाध्यक्ष अयुब खानले देशमा सैन्य शासन लागु गरेका थिए। अयुब खानको आलोचना गरेको भन्दै सन् १९५६ अक्टोबर ११ का दिन मुजिबलाई गिरफ्तार गरिएको थियो भने उनलाई सन् १९५९ अक्टोबर ५ का दिन निगरानीमा रिहा गरिएको थियो। सन् १९६१ देखि सन् १९६१ मा उनी व्यावहारिक रूपबाट गिरफ्तारीको अधीन रहेका थिए। यस समय अयुब खानले सबै राजनीतिक गतिविधिहरू माथि ६ वर्षका लागि प्रतिबन्ध लगाएका थिए। मुजिब कारागारमा रहेका बेला उनलाई विभिन्न आरोपहरू लगाइएको थियो। १२ सेप्टेम्बरका दिन उनलाई दुई वर्ष कैद र ५,००० टाका जरिवानाका थप जरिवाना नतिरेको भन्दै थप ६ महिनाको कारागार सजाय सुनाइएको थियो। १४ महिनाको लगातार नजरबन्दी पश्चात् उनलाई रिहा गरिएको थियो तर उनलाई कारागारको द्वारबाट पुनः नियन्त्रणमा लिइएको थियो। सर्वोच्च अदालतमा रिट दायर गर्दै उनलाई सन् १९६१ सेप्टेम्बर २२ का दिन कारागारबाट रिहा गरिएको थियो। कारागारबाट छुटेपछि उनले गुप्त राजनीतिक गतिविधिहरू सुरु गरेका थिए। अन्य छात्र नेताहरूको साथमा उनले गुप्त रूपमा स्वाधीन बाङ्ला विप्लवी परिषद् नामक एक संस्थाको गठन गरेका थिए। सय सङ्गठनको मुख्य उद्देश्य पूर्व बङ्गालको स्वतन्त्रताका लागि काम गर्नु थियो। सन् १९६१ मा जब शेख मुजिबले बङ्गालको स्वतन्त्रताका लागि भारतीय प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरूसँग सहयोग मागे तब नेहरूले उनलाई सहयोग नगर्ने भन्दै प्रस्ताव अस्वीकार गरेका थिए। सन् १९६० मा सैन्य सरकारद्वारा राजनीतिक गतिविधिहरूमा प्रतिबन्ध हटाए पश्चात् शेख मुजिबले पार्टीको पुनर्गठनका लागि पहल गरेका थिए। सन् १९६२ फेब्रुअरी ६ का दिन सार्वजनिक सुरक्षा अधिनियमको अन्तर्गत उनलाई पुनः गिरफ्तार गरिएको थियो। जुन २ का दिनबाट देशमा सैन्य शासनलाई पुनः लागु गरिएपछि उनलाई १८ जुनका दिन रिहा गरिएको थियो। २५ जुनका दिन उनी अयुब खानद्वारा लगाइएको विभिन्न राजनीतिक मुद्दाहरूको विरुद्ध सङ्घर्षमा अन्य राजनीतिक नेताहरूको समूहमा सामेल भएका थिए। ५ जुनका दिन उनले पल्टन मैदानमा आयोजित एक सम्मेलनमा अयुब खानको आलोचना गरेका थिए। २४ सेप्टेम्बरका दिन उनी लाहोर गई त्यहाँ सहिद सोहरावार्दीको साथ राष्ट्रिय जनतान्त्रिक मोर्चाको स्थापना गरेका थिए जुन मूल रूपबाट विपक्षी दलहरूको एक सामान्य संरचनाको रूपमा काम गर्ने गरेको थियो।
अक्टोबरको पुरै महिनाभरी शेख मुजिबले सहिद सोहरावार्दीको साथ संयुक्त मोर्चाको समर्थनका लागि बङ्गालमा विभिन्न स्थानहरूको भ्रमण गरेका थिए। सन् १९६३ मा उनी सहिद सोहरावार्दीको साथ वार्ताका लागि लन्डन प्रस्थान गरेका थिए जहाँ सहिद सोहरावार्दीको उपचार गरिएको थियो तर सोही वर्षको ५ डिसेम्बरका दिन सोहरावार्दीको बेरुतमा मृत्यु भएको थियो। सन् १९६४ जनवरी २५ का दिन मुजिबको उपस्थितिमा बसिएको एक बैठकमा आवामी लिगलाई पुनर्गठन गर्ने निर्णय गरिएको थियो। यस बैठकको प्रस्ताव के आधारमा शेख मुजिबलाई आवामी लिगको महासचिवको रूपमा चुनिएको थियो भने माओलाना आब्दुर रशीद तर्कबागीशलाई पार्टीको अध्यक्षको रूपमा चयन गरिएको थियो। सन् १९६४ मार्च ११ का दिन एक सर्वदलीय सङ्घर्ष परिषद्को गठन गरिएको थियो जसद्वारा मुजिबले साम्प्रदायिक दङ्गा रोक्नका लागि विशेष उपायहरूको अवलम्बन गरेका थिए। शेख मुजिब सैन्य शासक अयुब खानको सैन्य शासनको विपक्षका नेताहरू, राजनीतिको नाममा आधारभूत लोकतन्त्रको परिचय र पाकिस्तानको संरचनामा एक इकाई प्रणालीको अग्रणी व्यक्तित्व थिए। आधारभूत प्रजातन्त्रका अनुसार देशभरिबाट ८० हजार प्रतिनिधिहरू चुनिएका थिए र उनीहरूको मतका आधारतमा राष्ट्रपतिको चयन गरिएको थियो। यस पद्धति के अनुसार शक्तिलाई केन्द्रीकरण गर्ने योजना बनाइएको थियो भने प्रान्तहरूलनई एक साथ विकासको बाटोमा अघि बढाउन पहल गरिएको थियो। यस समय सेनाको नरसंहार र बङ्गालीहरूको जायज मागलाई पूरा गर्नमा सैन्य शासकहरूको उदासीनताले पूर्व पाकिस्तानका सर्वसाधारणहरूको निरास बनेका थिए। अन्य राजनीतिक दलहरूको साथ काम गर्न मुजिबले सर्वदलीय उम्मेदवार फतेमा जिनाहको समर्थन गरेका थिए। उनलाई भारतीय दलालको आरोपमा चुनाव आयोजना हुन भन्दा दुई हप्ता पहिला सन् १९६५ नोभेम्बर ७ का दिन गिरफ्तार गरिएको थियो। शेख मुजिबलाई राजद्रोह र आपत्तिजनक प्रस्ताव गरेको आरोपमा एक वर्ष कारागारको सजाय सुनाइएको थियो तथापि उनलाई एक उच्च अदालतको फैसला अनुसार समयावधि सकिनु भन्दा अगाडिनै रिहा गरिएको थियो।