cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
प्रिलुडर्स
विच्छेदन पश्चात्
नोभेम्बर २००६ मा आनी रोसले पप जोडी मिल्क एन्ड हनीका साथ प्रिलुडर्सको सफलताको उक्त समूहमा भित्राउने प्रयास जारी राखेकी थिइन्।
मिरियाम कानीलाई सन् २००६ मा, शीर्ष ३० सबैभन्दा प्रख्यात अल्बानीयाली मानिसहरूको सूचीमा राखिएको थियो र सन् २००७ मा, सिकागोमा म्युजिकलमा उनले आफ्नो देश अल्बानियाको नेतृत्व गरेकी थिइन्। उनले साप्ताहिक साङ्गीतिक कार्यक्रमको आयोजना गरेकी थिइन् जसलाई इ क्लिप्स नामक दूरदर्शन च्यानल मार्फत प्रस्तुत गरिएको थियो। यो कार्यक्रम पछि स्काई दोयच्यल्यान्ड मार्फत सार्वजनिक भएको थियो। उनले त्यसपछि अल्बानियाली गायकसँग अङ्ग्रेजी भाषाको एकल गीत लेट मि डाई विथ यु लाई क‌द गराएकी थिइन्। उनीहरू दुई जना एक बहुचर्चित अल्बनियाली कार्यक्रम Festivali i Këngës मा दोस्रो स्थानमा आएका थिए। सन् २००९ मा, अल्बानियाका राष्ट्रपति बामिर तोपीले उनलाई राष्ट्रको राजदूतको रूपमा नियुक्त गरेका थिए।
सोही वर्ष उनी विश्वव्यापी रूपमा ख्याति प्राप्त गर्न सफल वास्तविक दूरदर्शन कार्यक्रम द भ्वाइस को अल्बानियाली संस्करणको निर्णायकको रूपमा देखा परेकी थिइन्।
उक्त साङ्गीतिक समूहबाट छुट्टिए पछि, रेबेका मिरोले ९८.८ किस एफएममा प्रशिक्षण लिन सुरु गरेकी थिइन्। यसका अतिरिक्त, मिरोले सन् २०१२ मा आरपीआर १ मा आफ्नै निजी कार्यक्रमको नेतृत्व गरेकी थिइन्।
इतिहास पुरुषहरुको दृष्टिमा गणेशमान सिंह
इतिहास पुरुषहरूको दृष्टिमा गणेशमान सिंह नामक पुस्तक २०४६को जनआन्दोलनका कमाण्डर गणेशमान सिंहबारे लेखिएको पुस्तक हो । यसमा उनका बालसखा र सहकर्मीहरूको उनीप्रतिको अनुभव समेटिएको छ । यो पुस्तक धनेन्द्रपुरुष ढकाल र रेवतीरमण सुवेदीले तयार पारेका हुन् । उक्त पुस्तकको रामहरि शर्मा, हरिकृष्ण श्रेष्ठ र फणीन्द्रराज हमालले २०५९ साल कार्तिक २८ गते काठमाडौंमा संयुक्त रूपमा विमोचन गरे ।
काँस
काँस  शब्दले निम्न लिखित कुराहरू बुझ्न सकिन्छ :-
सुशीलकुमार नाहटा
सुशीलकुमार नाहटा पशुपति क्षेत्र विकास कोषका पूर्व सदस्य सचिव हुन्।
अरुण थापा
अरूण थापा नेपाली आधुनिक सँगीतमा लोकप्रिय गायकको नाम हो।
उनको जादूमय स्वरले नेपाली गीत सँगीतमा अनुपम टेष्टका गीतहरू जन्मे। उनले गाएको ऋतुहरूमा तिमी... बोलको गीत एकचोटी विश्वका उत्कृष्ट गीतहरूको नोमिनेसनमा परेको थियो।
ज्याक्लिन लिक
ज्याक्लिन लिक (जन्म २० मे १९७० ) एक अमेरिकी अश्लील चलचित्र अभिनेत्री तथा कामोत्तेजक मोडल हुन ।
सुशीला चौधरी
सुशिला चौधरी दोस्रो सम्विधानसभाको  निर्वाचन २०७०मा  दाङ क्षेत्र न. २बाट विजयी उमेद्वार हुन। नेपाली कंग्रेसको प्रत्यक्ष तर्फबाट बिजयी चौधरी थारू समुदायकी संघर्षरत महिला हुन्। उनी नेपाल महिला संघको केन्द्रिय सदस्य तथा पार्टीको महासमिति सदस्य समेत भइसकेकि छन्।
किलिमन्जारो राष्ट्रिय निकुञ्ज
किलिमन्जारो राष्ट्रिय निकुञ्ज तान्जानियाको किलिमन्जारो क्षेत्रमा अवस्थित राष्ट्रिय निकुञ्ज हो। यो राष्ट्रिय निकुञ्जमा अफ्रिकाको सबैभन्दा अग्लो किलिमन्जारो हिमाल पर्दछ। किलिमन्जारो राष्ट्रिय निकुञ्ज सन् १९८७ मा युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रको सूचीमा परेको थियो।
राजेश कोइराला
राजेश कोइराला(जन्म २०२४-) नेपाली पत्रकार एवं लेखक हुन् । पछिल्लो समयमा अमेरिका पुगेका उनी अहिले पनि पत्रकारिता तथा लेखन कार्यमा निरन्तर लागिरहेका छन् ।
प्रारम्भिक जीवन
राजेश कोइराला ताप्लेजुङ जिल्लाको साँघुमा जन्मिएका थिए । तर उनको बाल्यकाल मोरङ जिल्लाको बयरवन गाउँ विकास समितिको वडा नं ८ रमाइलो गाउँमा बित्यो । कोइरालाले रमाइलोमा रहेको जनसेवा माध्यमिक विद्यालयबाट विद्यालय शिक्षा पूरा गरेका हुन् । उनले धरान, विराटनगर र काठमाडौंबाट उच्च शिक्षा हाँसिल गरेका थिए ।
पत्रकारिता
उनी कान्तिपुर दैनिकमा वरिष्ठ उपसम्पादक बने । उक्त दैनिकको बालकोसेली कोपिला (बालपत्रिका)को संयोजक भई काम पनि गरे । बिसं २०६७ मा अमेरिकाबाट अक्षरिका नामक नेपाली न्युजलेटर निकाल्न थालेका छन्।
थप जानकारी
राजेशको ब्लग
सोनाली बेन्द्रे
सोनाली बेन्द्रे (जन्म १ जनवरी १९७५ ) भारतीय चलचित्र क्षेत्रका एक प्रसिद्ध अभिनेत्री तथा मोडल हुन्। सन् १९९४ मा फिल्म आगबाट बलिउड चलचित्र क्षेत्रमा प्रवेश गरेकी हुन्।
बाल्यकाल
उनी १ जनवरी १९७५ मुम्बई मा एक महाराष्ट्रयन परिवारमा जन्मिएकी थिइन्।
वेबसाइट
वेबसाइट वेबपृष्ठहरूको एक समूह हो जुन एक अर्को पृष्ठसँग जोडिएका हुन्छन्। कुनै पनि व्यक्तिले कुनै पनि वेबसाइट एक प्रकारको इन्टरनेटसँग जोडिएको कम्प्युटरबाट खोलेर हेर्छन। वेबसाइटहरू इन्टरनेट भएका मोबाइल फोन अथवा टेलिभिजनबाट पनि हेर्न सकिन्छ। वेबसाइटहरू कम्प्युटर वेबसर्भरको मद्दतले खोलिन्छ।
राम जन्मभूमि
हिन्दूहरूको मान्यता अनुसार श्री रामको जन्म अयोध्यामा भएको थियो र उनको जन्मस्थान भयेको ठाँउमा एक भव्य मन्दिर विराजमान थियो जसलाई मुगल आक्रमणकारी बाबरले भत्काएर त्यहाँ एउटा मस्जिद बनायो।
राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घ र भारतीय जनता पार्टीको अगुवाईमा यस स्थानलाई मुक्त गर्न र त्यहाँ एउटा नया मन्दिर बनाउनको लागि एउटा लामो आन्दोलन चल्यो। ६ डिसेम्बर सन् १९९२ मा विवादित यस ढाँचालाई भत्काइयो र त्यहाँ श्री रामको एउटा अस्थायी मन्दिर निर्मित गरियो।
जन्म मिति श्रीराम भगवान को
राम जन्मभूमि विवादको संक्षिप्त इतिहास यस प्रकार छ:
बेरिलियम
बेरिलियम रसायनिक तत्त्व हो जसको रसायनिक सङ्केत Be र आणविक संख्या (ऍटॉमीक नंबर) ४ हुन्छ । ताराहरूमा बन्ने बेरिलियमको आयु क्षणिक हुने हुनाले यो ब्रह्माण्डमा बिरलै पाइने रसायनहरू मध्येमा पर्दछ ।
सुरुङ्गा क्षेत्रका धार्मिक एवं पर्यटकीय स्थलहरू
श्रीलक्ष्मीनारायण मन्दिर (माईधार झापा)
प्रमुख लेख :श्रीलक्ष्मीनारायण मन्दिर (माईधार)
धनुषकोटि धाम (सुरुङ्गा ८)
प्रमुख लेख: धनुषकोटि धाम
हाम्रो देश पूर्व–पश्चिम फैलिएको छ । यसको तराई फाँटभन्दा उत्तरतिर पूर्वदेखि पश्चिम गएको पर्वतमाला छ । यो “महाभारत पहाड” का नामबाट प्रसिद्ध छ किनभने यही क्षेत्रमा महाभारत कालीन गतिविधि भएको हो । यसै पर्वतका आसपासमा पाण्डवहरूले आफ्नो गुप्तवासको समय बिताएका थिए । अर्जुनले तपस्या गरेका समयमा किरात रूपधारी शिवसँग लडाइँका क्रममा गाण्डिव धनुको टुप्पो शिवले आफैंमा लीन गराएपछि अर्जुनले शिवको परिचय पाएका थिए । अर्जुनको स्तुतिबाट प्रसन्न भएका शिवले यस स्थानलाई पवित्र स्थानका रूपमा परिभाषित गरी धनुषकोटि महातीर्थ भन्ने नामकरण गरेका थिए । यो कुरा माथि नै उल्लेख भइसकेको छ ।
सरस्वती भवन तथा सरस्वती मन्दिर
सुरुङ्गा ९ हाल कन्काई नगर पालिका ३ मा पर्ने सरस्वती टोलमा  रहेको यो भवनको निर्माण हालै संम्पन भै मंदिरको निर्माण अहिले सुरु गरिएको छ । २०६१ साल देखि गाँउ कै सर्व साधारणले धार्मिक दृष्टिले   प्रत्येक शुक्रवार भजन कीर्तन  सुरु  गरेका थिए  र गाँउको पनि सरस्वती टोल नामाकरण गरिएको थियो ।    सरस्वती भवनमा धार्मिक कार्य विवाह वर्तबन्ध  पूजा आदि कार्यका लागि पात्रा पंडाल कुर्सी आदिको उचित शुल्क निर्धारण गरिएको छ । सो अमदामी मंदिरको लागि खर्च गर्ने व्यवस्था गरिएको छ ।
सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी : नेपालका धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थलहरू श्रेणी : झापा जिल्लाका ठाउँहरू
महकाली बाढी २०७०
विसं २०७० असार ३ गते भएको भारी वर्षाका कारण महाकाली नदीमा बाढी आएको हो ।
ओम विक्रम विष्ट
Om Bikram Bista
दुधपोखरी
दुधपोखरी नेपालको जनकपुर अञ्चलको दोलखा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा २९९ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार दुधपोखरीको जनसङ्ख्या १६०६ छ। यस मध्य पुरुष ५१%, र महिला ४९% छन्।
बिपासा बसु
बिपाशा बसु (जन्म ७ जनवरी १९८९), उनको विवाहित नाम बिपाशा बसु सिंह ग्रोभर द्वारा पनि चिनिन्छ, भारतीय चलचित्र क्षेत्रका एक बहुप्रसिद्ध अभिनेत्री हुन्। सन् २००१ मा उनले अक्षय कुमारसँग विजय गिलानी को अजनबी फिल्म मा काम गरेर हिन्दी चलचित्र क्षेत्रमा प्रवेश गरेकी थिइन् ।
बाल्यकाल
बिपाशा बसुको जन्म ७ जनवरी १९७९ मा बंगाली परिवारमा दिल्ली भएको थियो। उनका बुबा हिरक एक सिभिल इन्जिनियर हुन्, र उनकी आमा ममता एक घरेलु कामदार हुन्। उहाँकी जेठी बहिनी बिदिशा र एउटी कान्छी बहिनी विजयिता छ। बसुका अनुसार उनको नामको अर्थ "अँध्यारो गहिरो इच्छा" हो र यो नदीको नाम पनि हो। दिल्लीमा बसु आठ वर्षको उमेरसम्म पाम्पोष एन्क्लेभ, नेहरू प्लेस मा बसिरहे र अपीजे एजुकेशन सोसाइटी अध्ययन गरे। उनको परिवार पछि कोलकाता सारियो, जहाँ उनी भवनको गंगाबक्स कनोरिया विद्यामन्दिर, बिधाननगर मा अवस्थित रहेको थियो।
व्यक्तिगत जीवन
बासु १९९६-२००२ देखि अभिनेता डिनो मोरिया र २००२-२०११ देखि जोन अब्राहम सँग धेरै उच्च प्रोफाइलसँग सम्बन्धमा थिए। २०१५ मा, बसुले को-स्टार करण सिंह ग्रोभर लाई  अलोन  को सेटमा भेटे र उनीहरू प्रेममा परे।३० अप्रिल २०१६ मा उनीहरूको बिहे भयो। जनवरी २०१४ मा बिपाशा बसुले उनको धेरै फिचर थ्रीडी फिटनेस डीभीडी  अनलिश  सुरू गरेकी थिइन, एक अग्रिम प्रशिक्षण तालिका जसले प्लाईमेट्रिक्स समावेश गर्दछ र शक्ति र गतिमा बढी केन्द्रित गर्छ, जबकि हड्डीहरूलाई सुदृढ पार्दै मांसपेशि समन्वय सुधार गर्दछ।
ज्वालाकुमारी शाह
ज्वालाकुमारी शाह एक नेपाली राजनीतिज्ञ र वर्तमान कृषि तथा पशुपंक्षी विकास मन्त्री हुन्।
क्याटलिना क्रुज
क्याटलिना क्रुज (जन्म १३ सेप्टेम्बर १९७९) अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
दुधौली नगरपालिका
दुधौली नगरपालिका नेपालको मधेश प्रदेश अन्तर्गत जनकपुर अञ्चलमा पर्ने सिन्धुली जिल्लामा अवस्थित एक नगरपालिका हो। स्थानीय विकास मन्त्रालयले थप ६१ वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा सिन्धुली जिल्लामा दुधौली, सुकाजोर र ओख्रेनी ३ गाउँ विकास समितिहरू लाई समेटेर दुधौली नगरपालिका घोषणा गरिएको हो। दुधौली नगरपालिकाको केन्द्रभने साविक दुधौली बजार रहको छ। नगरपालिकाको घोषणा र क्षेत्रविस्तारसँगै मुलुकमा १ महानगरपालिका, ११ उपमहानगरपालिका, १ सय ७९ नगरपालिका र ३ हजार २ सय ७८ गाविस कायम भएका छन्। नयाँ नगरपालिका थपिएपछि नेपालको सहरी जनसङ्ख्याको प्रतिशत ३६ दशमलव ८ पुगेको मन्त्रालयले जनाएको छ।
जनसङ्ख्या
दुधौली नगरपालिका लदाभिर, दुधौली र टाँडी गाविसहरू मिलेर बनेको हो। त्यसैले राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार यी ३ गाविसहरूको जनसङ्ख्यालाई जोड्दा दुधौली नगरपालिकाको कूल जनसङ्ख्या २४,९४४ हुन्छ।
दुध पोखरी
दुध पोखरी नेपालको गण्डकी अञ्चलको लमजुङ जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ४२८ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार दुध पोखरीको जनसङ्ख्या २२६४ छ। यस मध्य पुरुष ४८%, र महिला ५२% छन्।
गालापागोस टापुहरू
गालापागोस टापु (आधिकारिक नाम: Archipiélago de Colón, अन्य स्पेनी नाम: Islas Galápagos, ) प्रशान्त महासागरमा अवस्थित इक्वेडरको ज्वालामुखीबाट बनेको टापु हो ।
जिग्मे खेसर नामग्याल वाङचुक
जिग्मेद गेसर नामग्याल वाङछुग (འཇིགས་མེད་གེ་སར་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག་) उनी भुटान अधिराज्यका वर्तमान राजा तथा पाँचौ राजा हुन्। उनी भुटानका चौथा राजा जिग्मे सिङगे वाङचुकका छोरा हुन्। उनी ६ नोभेम्बर २००८मा औपचारिक रूपमा भुटानका राजा बनेका हुन्।
जीवनी
खेसरको जन्म २१ फेब्रुअरी १९८० मा काठमाडौँको परोपकार प्रसूति तथा स्त्री रोग अस्पतालमा भएको थियो। उहाँ भुटानका चौथो ड्र्यागन राजा जिग्मे सिङगे वाङचुक र उनकी तेस्रो पत्नी रानी आशी छिरिङ याङ्डोनका जेठा छोरा हुन्।
डिसेम्बर २००५ मा, राजा जिग्मे सिङ्गे वाङचुकले सन् २००८ मा आफ्नो छोराको पक्षमा त्याग गर्ने आफ्नो मनसायको घोषणा गर्नुभयो, र उहाँले तुरुन्तै उहाँलाई जिम्मेवारी सुम्पन सुरु गर्नुहुन्छ। ९ डिसेम्बर २००६ मा, पूर्व राजाले आफ्नो त्यागको घोषणा गर्दै एक शाही आदेश जारी गरे, र जिग्मे खेसर नामग्याल वाङचुकलाई सिंहासन हस्तान्तरण गरे, जसलाई ६ नोभेम्बर २००८ मा आधिकारिक रूपमा ताज पहिराइएको थियो।
महात्मा गान्धी सेतु (पुल)
महात्मा गाँधी सेतु पुल भारत गणराज्यको बिहार प्रान्तमा गंगा नदीमाथि बनेको ५ किमी ५०० मी (साढे पाँच किलोमीटर) लामो एउटा पुल हो जुन उत्तर-पश्चिम बिहारलाई दक्षिण बिहारसंग जोडछ। यो पुलको एक तर्फ बिहारको वैशाली जिल्ला पर्छ भने अर्को तिर बिहारको राजधानी पटना छ।
इक्वल एक्सेस नेपाल
स्थापना
यो सँस्था अन्तराष्ट्रिय एन.जि.ओ. सँग आबद्ध छ। यो सँस्थाले डिजिटल स्याटेलाईट ब्रोडकास्टिङ्घ टेक्नोलोजीलाई आधार बनाइ नेपाल भरिका विभिन्न रेडियो मार्फत आफ्ना कार्यक्रम प्रसारण गर्ने गर्दछ। काठ्मान्डौमा सर्वप्रथम जुन २४, २००३ मा स्थापना गरिएको यस सँस्थाले नेपालको ग्रामिण छेत्रहरूमा आफ्ना रेडियो कार्यक्रम मार्फत सिछ्या, स्वास्थ्य, विकास,  कृषि, मानव अधिकार, एच. आइ.भि. एड्स, महिला हिँसा र अधिकार सम्बन्धि सुचना प्रसारित गरिरहेको छ।
इक्वल एक्सेस नेपालले आफ्नो प्रसारणलाई अझ प्रभावकारी बनाउन खोजेको छ। आफ्नो प्रसारणलाई ग्रामिण छेत्रमा पुर्याउन डिजिटल टेक्नोलोजी, सोलर एन्रजी लगायतका अन्य अत्याधुनिक प्रविधिको प्रयोग गरी टेलिफोन, बिद्धुत र निरक्षरता भएको छेत्रमा आफ्ना कार्यक्रमलाई रेडियोबाट प्रसारण गरिरहेको छ।
प्रसारण भइरहेका कार्यक्रमहरू
हाल इक्वल एक्सेस नेपालबाट ६ वटा कार्यक्रमहरू उत्पादन भइरहेका छन्। यि कार्यक्रमहरू नेपालका विभिन्न रेडियोबाट प्रसारण हुन्छन्।
प्रसारण भइसकेका कार्यक्रमहरू
तल उल्लेखित कार्यक्रमहरू इक्वल एक्सेस नेपालबाट उत्पादन भएर विभिन्न नेपाली रेडियोबाट प्रसारण भइसकेका छन्।
कार्यक्रममा समावेश गरिने बिषयहरु
इक्वल एक्सेस नेपालले ग्रामिण भेगका स्रोतालाई मुख्य लक्ष बनाएर आफ्नो कार्यक्रममा निम्न बिषयहरु समावेश गर्ने गरेको छ। ति मध्ये यि बिषयहरूलाई प्रमुख बिशेतता दिइएको पाइन्छ।
कार्यरत कर्मचारीहरु
इक्वल एक्सेस नेपालमा हाल २७ जना कर्मचारी कार्यरत छन।
सम्पर्क
इक्वल एक्सेस नेपाललाई यि विभिन्न माध्यमबाट सम्पर्क ग्रन सकिन्छ।
पोष्ट बक्स नम्बर : ११८, झम्सिखेल, ललितपुर, नेपाल टेलिफोन नम्बर: +९७७-१-५०१३५०९, ५०१३५६३, ५५३९१३८ फ्याक्स नम्बर : +९७७-१-५०१३५६१ एस्. एम्. एस्: ७०७० इ-मेल ठेगाना : eanepal@equalaccess.org वेबसाइट : http://www.equalaccess.org.np
बाहिरी लिङ्कहरू
इक्वल एक्सेस नेपालको कार्यक्रम साथीसँग मनका कुरा सुन्न तलको लिङ्कमा थिच्नुहोस
वेबसाइटहरु हेर्न तलका लिङ्कमा थिच्नुहोस
रेखा शर्मा
रेखा शर्मा (वि. सं. ९ असोज २०२६) एक नेपाली राजनीतिज्ञ र वर्तमान सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्री हुन्। उनी दाङ २ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा निर्वाचित भएकी हुन्। उनी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)को सदस्य हुन्।
राजनीतिक जीवन
शर्माले वि. सं. २०४२ सालदेखि राजनीतिमा प्रवेश गरेकी हुन्। वि. सं. २०५७ सालमा उनले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) मा प्रवेश गरेकी थिइन्। सन् २०५८ मा शर्मालाई उनको श्रीमान्सँग नेपाली सेनाले काठमाडौँको चाबहिलबाट पक्राउ गरेको थियो। शर्मा पटक पटक जेलमा परेकी थिइन्। उनी २०५९ मा जेलबाट रिहा भएकी थिइन्।
प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४मा उनी खस आर्य वर्गबाट समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणालीका रूपमा निर्वाचित भएकी थिइन्। प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९मा दाङ–२ बाट प्रतिनिधिसभामा निर्वाचित भएकी हुन्। वि. सं. २०७९ मा, उनी पुष्पकमल दाहालको प्रधानमन्त्री तेस्रो मन्त्रिपरिषद्मा सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्री भइन्।
दामोदर भण्डारी
दामोदर भण्डारी एक नेपाली राजनीतिज्ञ र वर्तमान उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्री हुन्।
दुहबी
दुहबी नेपालको कोशी अञ्चलको सुनसरी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ३३४९ वटा घर छन।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार दुहबीको जनसङ्ख्या १७,५७४ छ। यस मध्य पुरुष ५१%, र महिला ४९% छन्।
लोहारपट्टी रेल बिसाैनि
लोहारपिट्टी रेल बीसाैनी महोत्तरी जिल्ला को लोहारपट्टी लाइ सेवा पुर्याउँने जनकपुर रेलमार्गमा पर्ने एक बिसाैनी हो । यो विसाैनीमा एउटा मात्र पहुँचपिँढी रहेको छ । २०८० श्रावण सम्मको मितिमा यस विसाैनीमा नेपाल रेल्वे का दैनिक केवल दुइ सेवाहरू अाउँने गरेका छन । उक्त मीतीको यस बिसाैनीको समय तालीका यस प्रकार छः
भित्री मधेश
भित्री मधेस नेपालको पहाडी क्षेत्र र तराई क्षेत्रका बीच विभिन्न ७ वटा उपत्यकाहरूको समूह हो। यस समूहका उपत्यकालाई भित्री तराई अथवा भित्री तराईका उपत्यका समेत भनिन्छ। भित्री मधेस अथवा भित्री तराई भनिने उपत्यकाहरूमा जोगबुढा (जोगबुढा उपत्यका), दाङ (बबइ उपत्यका), देउखुरी (पश्चिम राप्ती उपत्यका), चितवन (नारायणी पूर्वी राप्ती उपत्यका), माडी (चितवन रिउनदी उपत्यका), सिन्धुली (मरीनखोला उपत्यका) र उदयपुर (कमला त्रियुगा उपत्यका) रहेका छन्। भित्री मधेस भनिने यी उपत्यकाहरू उत्तरमा महाभारत पर्वतले पहाडी क्षेत्रसँग छुट्टिएको छ भने तराइसँग चुरे पर्वतमालाले अलग बनाएको छ। क्षेत्रफलमा साना र ठूला रहेका यी उपत्यकाहरू पहाडी उपत्यका (काठमाडौँ, पोखरा, सुर्खेत इत्यादी) भन्दा गर्मी रहेकाले हावापानीका लागि तराई क्षेत्रसँग केही समानता रहेता पनि अन्य कुराहरूमा पहडी क्षेत्रसँग बढी मेल खान्छ किन भने नेपालको धेरै ठाउँमा यी उपत्यकाहरू पहाड र तराई बिचका सांघु पनि हुन्।
जोगबुढा उपत्यका
डडेल्धुरा जिल्लामा पर्ने जोगबुढा उपत्यकाको दक्षिणमा रहेको शुक्लाफाँट राष्ट्रिय निकुञ्ज रहेको छ भने रङ्गुन नदीले चिरेर गएको यो उपत्यका डडेल्धुरा जिल्लाको मुख्य अन्न भण्डार हो। विकासका दृष्टीले केही पछि परेको भएता पनि यो क्षेत्र हाल विकासको बाटोमा रहेको छ। रङ्गुन नदीले सिँचित गरेको यो उपत्यकालाई जोगबुढा उपत्यका पनि भनिन्छ। परशुराम धाम, आलि ताल जस्ता धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थल रहेको यो क्षेत्र विकासको दृष्टिकोणले निकै पछाडि परेको छ।
दाङ उपत्यका (बबइ उपत्यका)
दाङ उपत्यकाको मुख्य नदी बबइ हो र दाङको भूगोल बबइ उत्यका भनेर पनि चिनिन्छ। स्योर लगायतका साना ठूला खोला नदीहरू पनि यो उपत्यकामा प्रवाहित हूँदै बग्ने गर्दछ। दाङ जिल्लामा पर्ने यो सबैभन्दा ठूलो उपत्यका सम्पूर्ण लुम्बिनी प्रदेशको अन्न भण्डारको रूपमा रहेको छ। यसका साथै यस क्षेत्र अन्तर्गत पर्ने दुई नगरपालिका त्रिभुवननगर र तुल्सीपुर वाणिज्य केन्द्रको रूपमा विकास भइसकेको छ र यहाँबाट पहाडी क्षेत्रमा सामान पैठारी हुने गर्दछ। नेपालको दोस्रो पुरानो महेन्द्र संस्कृत (हाल नेपाल संस्कृत वनाइएको) विश्वविद्यालय समेत यसै उपत्यकामा रहेको र महेन्द्र क्याम्पस त्रिभुवननगर तथा अन्य क्याम्पस तथा विद्यालय समेत यस उपत्यकामा रहेका तथा जनरल तथा अन्य अस्पताल समेत रहेकाले यो उपत्याका पुरै राप्तीको पहाडी क्षेत्रको शिक्षा,श्वास्थ तथा वाणिज्य केन्द्र समेत हो।
बिकससिल भएर पनि राप्ती अन्चल र पश्चिम नेपाल र राप्ती अन्चलको बिकसीत जिल्लाका रूपमा दाङलाई गनीन्छ। सडक यतायतमा दाङ उपत्यकालाई देउखुरी उपत्यकामा पर्ने लमही बजार अवस्थीत महेन्द्र राजमार्गसँग एक पक्की सहायक राजर्मागले जोडदै त्रिभुवन नगर देखि तुल्सीपुर सम्म तथा बिचका अन्य ग्रामीण गाँउ तथा बजारलाई यातयात सेवा गर्दछ। साथमा दाङ राप्ती अन्चलको पहडी क्षेत्रको पनि मुख्य ब्यावसायीक स्थल हो। रोल्पा,रूकुम, सल्यानसँग यस उपत्यकाका त्रिभुवन नगर र तुल्सीपुर नगरको कच्ची सडक मार्फत यातायात सम्पर्क रहेको छ त। त्यसै गरी त्रिभुवन नगर देखि सुर्खेतको बिरेन्द्रनगर सम्म अर्को सडक खनीएको छ भने तुल्सीपुर बाटै पनि एक कच्ची साहायक मार्गले उपत्यका बाहीर पश्चिमी खण्डको महेन्द्र राजमार्गसँग जोडदछ। स्थानीय सडकहरू कच्ची नै छन तर त्रिभुवन नगर क्षेत्रका केही सडक पिच गरिएका पनि छन। दुर सञ्चारमा टेलीफोन एस टि डि, आई एस टि डि तथा इमेल इन्टरनेटको सुविद्या पाउन सकिन्छ स्थानीय यातायातका साधन हरूमा मुख्य दुई शहरमा थोरै टयाक्सी तथा रिक्साको सुविद्या रहेको छ भने ग्रामीण क्षेत्र तिर साइकल मोटरसाइर्कल गोरू गाढा प्रचलित छन। दाडको बारेमा अझबढी जानकारीका लागि त्रिभुवन नगर नगर पालीकाको वेभ साइट http://www.tribhuvannagar.gov.np/ मनोरंजनात्मक वेभ साइट http://www.merodang.com/ तथा विकिपेडीयाको त्रिभुवननगरको अङ्ग्रेजी पान्ना http://en.wikipedia.org/wiki/Tribuvannagarले पनि मध्दत गर्न सक्छन।
देउखुरी (राप्ती उपत्यका)
राप्ती उपत्यकाको रूपमा चिनिने यो उपत्यकाको मुख्यनदी राप्ती नदी नै हो। अन्य साना ठूला नदी तथा खोलाहरू पनि अन्तत उपत्यका भित्रै या उपत्यका बहिर निस्केर राप्ती मै मिल्दछन। दाङ उपत्यकाको पूर्व तथा दक्षिणमा पर्ने यो उपत्यका पनि अन्न भण्डारका रूपमा चिनीएको छ। राप्ती नदीले चिरेर गएको यो उपत्यका लाई नेपालको सबभन्दा लामो महेन्द्र राजमार्गले समेत बिचैबाट काट्रदै गएकाले शिक्षा श्वास्थ्यको पनि विकास हुदैछ साथै लमही, भालुवाङ तथा कुसुम जस्ता वाणिज्य केन्द्रको पनि विकास हुदै गइरहेको छ।
चितवन उपत्यका (नरायणी पूर्वी राप्ती उपत्यका)
नेपालको मध्यभागमा पर्ने चितवन उपत्यकालाई नारायणी पूर्वी राप्ती उपत्यका पनि भनीन्छ। पूर्वमा मकवानपुर जिल्लाको हेटौडा देखि पश्चिममा दाउन्ने पहाड तथा दक्षिणमा माडी उपत्यका छुटयाउने चुरे श्रृङखला सम्म फैलीएको यो उपत्यका नेपालको केन्द्र भागमा पर्दछ। दुई मुख्य नदी हरू नरायणी उत्तरबाट पश्चिम तर्फ बगेको छ भने राप्ती पूर्वबाट मध्यभाग हुदै पश्चिम पुगेर नारायणीमा मिल्न पुगेको छ। यी दुई प्रमुख नदी बाहेक उपत्यकाको पूर्वमा लोथर र मनहरी खोलाहरू प्रवाहीत भइ राप्ती नदीमा मिसीएका छन। त्यसै गरी मध्य भागमा बुढी राप्ती खगेरी आदी खोलाहरू प्रवाहीत हुदै राप्ती नदीमा मिसिएका छन। त्यसै गरी पश्चिम क्षेत्रमा केरूङगा खोला राप्तीमा मिसीएको छ भने भरतपुर नगर क्षेत्रको जंगलबाट निस्केर नारायणगढ बजार हुदै पुंगी खोला नारायणी नदीमा मिसीएको छ। जुगेडी खोला, लब्धीखोला लगायतका अरू खोला पनि नारायणी नदीमा मिसिएका छन। त्यसैगरी नारायणी नदी पारी पट्टीको क्षेत्रमा बढी नदी खोला चितवन उपत्यकामा रहेका छन। राम्रै जल प्रवाह भएका विनयी खोला,अरूण खोला,गीरवारी खोला साथै साना खोला जयश्री,झरे,बहुलाह, ज्यामीरे लगायत पनि पश्चिमबाट पूर्व बगी नारायणी नदीमा मिल्दछन। चितवन उपत्यकामा नन्द भाउजु, विस हजारी ताल लगायतका सानठूला थुप्रै ताल तथा पोखरी समेत रहेका छन। यहांको बिसहजारी ताल बिश्व प्रसिध्द सिमसार क्षेत्र समेत हो। ठूलो भूभाग जंगलै जंगलले ढाकीएकको चितवन उपत्यका जैवीक विविधतामा धनी मानीन्छ। चितवन राष्ट्रिय निकुन्जको मुख्य संरक्षीत क्षेत्र समेत यसै उपत्यकामा रहेकाले चितवन काठमाडौँ र पोखरा पछि नेपाल कै तेस्रो ठूलो पर्यटक गन्तव्य हो।
नेपालको पूर्व पश्चिम जोडने महेन्द्र राजमार्गको लामो खण्ड (झण्डै १४० कि.मी) यस उपत्यकाको हेटौडा देखि दुम्कीवाससम्म पर्दछ। हाल चल्तीमा कम रहेपनी नेपाल कै पुरानो उत्तर दक्षीण राजमार्ग त्रिभुवन राजपथ यसै उपत्यकाको पूर्वी क्षेत्र हेटौडा हुदै काठमाडौँ गएको छ भने उपत्यकालाई काठमाडौँ र पोखरा उपत्यका तथा देशको पहाडी क्षेत्र जोडने अत्यन्त चल्तीको नारयणगढ मुग्लिङ सडक रहेको छ। साथमा भरतपुर रामपुर भरतपुर माडी सडकको भरतपुर पटीहानी खण्ड, हेटौडा हर्नामाडी टांडी (रत्ननगर) सोराहा लगायतका साहायक मार्ग पक्की रहेका छन त्यसै गरी भरतपुर हेटौडा तथा रत्ननगर नगरपालीका भित्रका शहरी सडक सञ्जालको ठूलो हिस्सा पक्की रहेको छ। त्यसवाहेक कावसोती पहाडी क्षेत्र सडक, भरतपुर शक्तिखोर उपरदाङगढी‎ सहायक सडक मार्ग, टाडी विरेन्द्रनगर शक्तिखोर सडक ,भरतपुर मेघोली सडकको केही खण्ड हेटौडा फापरवारी सडक कान्ती राजपथ लगायत ठूला कच्ची सडक मार्गले उपत्यका अन्य क्षेत्रसँग जोडीएको छ।
सञ्चारका सबै (फोन,फ्याक्स,इमेल,इन्टरनेट) सुविद्या यस उपत्यकाको सहरी क्षेत्रमा उपलब्ध छ। चितवन उपत्यकामा ठूला सना थुप्रै वाणीज्य केन्द्र रहेका छन। उद्योग वाणिज्यको राम्रै विकास भएको यस उपत्यकामा तिन नगरपालीका भरतपुर,हेटौडा र रत्ननगर रहेका छन। भरतपुर हेटौडा लगायतका ठूला वाणिज्य तथा उद्योग क्षेत्र मध्यम खालका रत्न नगर, पर्सा (खैरहनी) मनहरी रामपुर, गितानगर पार्वतीपुर , गैडाकोट रजहर,कावासोती , चोरमारा , अरूण खोला , तथा दुम्कीवास लगायतका केन्द्रले उपत्यका तथा त्यस वरपरका अन्चल जिल्लाका जनतालाई वाणिज्य सेवा दई रहेका छन। उपत्यकाको झन्डै केन्द्रमा रहेको भरतपुर नगरपालीका उपत्यकाको सबै भन्दा ठूलो सहर हो। १२५१११ जनसङ्ख्या रहेको यो सहर नेपालकै काठमाडौँ,पोखरा,ललीतपुर,विराटनगर,विरगंज तथा धरान पछिको सतौ ठूलो सहर हो।
त्यसैगरी चितवन उपत्यकाको पूर्वी छेउमा अवस्थीत हेटौडा चितवन उपत्यकाको दोस्रो तथा ८४,८०० जनसङ्ख्याका साथमा काठमाडौँ,पोखरा,ललीतपुर,विराटनगर,विरगंज धरान भरतपुर महेन्द्रनग र बुटवल पछि नेपाल कै दस नं. सहरको रूपमा रहेको छ। उद्योग कलकारखानाले भरीपूर्ण हेटौडा देश कै प्रमुख औद्योगिकइन्डस्ट्रीयल सिटी हो। उपत्यकाको तेस्रो केन्द्र रत्ननगर पयर्टकहरूको चितवन राष्ट्रिय निकुन्ज पस्ने प्रवेशद्वार हो। चितवन उपत्यका सम्बन्धी अझ बढी जानकारी निम्न वेभसाइट मार्फत पाउन सकीने छ।
माडी उपत्यका (चितवन) (रिउ उपत्यका)
मध्यनेपालको चितवन उपत्यकाको दक्षिणमा रहको माडी उपत्यकालाई रिउ उपत्यका पनि भनिन्छ। यस उपत्यकाको प्रमुख नदी रिउ हो। क्षेत्रफलमा सारै सानो यस उपत्यकाको ठूलो भूभाग चितवन राष्ट्रिय निकुन्जमा पर्दछ पूर्व उत्तर तथा पश्चिममा चुरे पहाड दक्षिणमा सोमेस्वर पहासडले घेरीएको माडी उपत्यका प्रशासनीक संरचनामा चितवन जिल्ला अन्तर्गत पर्दछ र यहा चार वटा गाँउ विकास समिती रहेका छन। राष्ट्रिय निकुन्ज काटेर भित्र पस्नु पर्ने भएकाले पनि यो उपत्यकाको समुचीत विकास हुन सकेको छैन। तर केही विद्यालय, उच्च माध्यामीक विद्यालय तथा एक क्याम्पस समेत रहेको यस उपत्यकाको केन्द्र बसन्तपुर बजार हो। भरतपुरलाई जोडने सडकको बिचमा पर्ने राप्ती नदीमा पक्की पुल बनेपछी यो उपत्यकाको यातायात केही सहज भएको छ भने रिउ नदीमा निर्माणधीन पुल अझै बनेर सकीएको छैन भने अन्य साना ठूला खोलामा पनि पुल बनाउन बाकी नै छ। यस उपत्यकालाई पूर्व दक्षीण तीर जीतपुर ठोरी तथा भारतीय सिमा सम्म जोडने अर्को एक कच्ची सडक समेत रहेको छ।
सिन्धुली (मरीनखोला उपत्यका )
सिन्धुली उपत्यकालाई मरीनखोला खोला उपत्यका पनि भनिन्छ। वाग्मती नदी काटेपछिको पाहडी क्षेत्रको पूर्वपट्टी मरीनखोला उपत्यका शुरू हुन्छ मरीन खोलाले बनाएको यो सांगुरो उपत्यका पूर्वमा कमला त्रियुगा उपत्यका का डांडा सम्म पुगेको छ। अझै सम्म कमै मात्र विकासका संरचना देख्न पाएको यो उपत्यका मकवानपुर जिल्ला पश्चिम तथा सिन्धुली जिल्ला पूर्वमा विभाजीत छ।
उदयपुर (कमला उपत्यका)
कमला नदी सिंचीत यो उपत्यकाको मुख्य नदी पनि कमला नै हो। तर त्रियुगा लगायतका अन्य नदीहरू पनि यहाँ प्रवाहीत छन। उत्तरमा माहाभारत तथा दक्षीणामा चुरे पाहाडको सबैभन्दा होचो खण्डले घेरीएको यो उपत्यका सगरमाथा र जनकपुर अन्चल तथा सिन्धुली र उदयपुर दुई जिल्लाको प्रशासनीक संरचनामा रहेको छ। सिन्धुली (कमलामाई) तथा गाइघाट (त्रियुगा) जस्ता नगरपालीका भएको यस उपत्यकामा कटारी घुर्मी, भिमान लगायतका बजार समेत छन। महेन्द्रराजमार्गको लाहानबाट गाइघाट हुदै माथी जाने निमार्णधीन सगरमाथा राजमार्गले तथा पश्चिम खन्डमा काठमाडौँ जोडन बनाइदै गरेको वि. पि. कोइराला राजमार्ग (वर्दीवास धुलीखेलराजमार्ग)ले उपत्यकाको यातायत सुचारू छ। तर दुई महत्त्वपूर्ण नगरपालिका सिन्धुली माढी (कमलामाई) र गाइघाट (त्रियुगा ) जोडने पुरानो सडकमार्ग अझैपनी कच्ची नै रहेको छ। ६९,३४० जनसङ्ख्या रहेको त्रियुगा नगरपालिका (गाइघाट) यो उपत्यकाको सबैभन्दा ठूलो नगरहरू हो भने ३६,४४० जनसङ्ख्या भएको सिन्धुलीमाढी (कमलामाई) दोस्रो ठूलो नगरपालिका हो। फलफुल तथा खेतीपातीको उत्पादनका लागि प्रसीद्व यो उपत्यका द्रुत गतीमा विकास भइरहेको छ।
ग्रहण
सामान्यतयः सूर्य र चन्द्रबिम्बमा देखिने अन्धकारमय अवस्था नै ग्रहण हो। ग्रहण औंसी र पूर्णिमामा लाग्छ। सूर्यग्रहण औंसीमा लाग्छ भने चन्द्रग्रहण पूर्णिमामा लाग्दछ।
चन्द्रग्रहण
चन्द्रग्रहणमा पृथ्वी, चन्द्रमा र सूर्यको बीचमा रहेको हुन्छ। यस स्थितिअनुसार पृथ्वीको छायाँ चन्द्रमामा देखिनु नै चन्द्रग्रहण हो। यसअर्थले पनि सूर्य वा चन्द्रबिम्बमा देखिने अन्धकारमय अवस्था (पूर्ण वा आंशिक) नै ग्रहण मानिन्छ। ग्रहण खग्रास र खण्डग्रास गरी दुई प्रकारको छ।ज्योतिषीय भाषामा ग्रहण पूरै छोप्ने अवस्थालाई खग्रास र केही भाग कालो देखिने अवस्थालाई खण्डग्रास भनिन्छ।
चन्द्रग्रहण र सुर्यग्रहण
वैज्ञानिकहरूका अनुसार सूर्य ग्रहण एकपटकमा दुईसय ६९ किलोमिटर फराकिलो क्षेत्रबाट हेर्न सकिन्छ । सूर्यग्रहण फरक फरक ठाउँबाट फरक फरक देखिन्छ तर, चन्द्रग्रहण भने ग्रहण देखिने सबै ठाउँबाट उस्तै देखिन्छ। पृथ्वीमा बसेर आफ्नो पहुँच बाहिरको ग्रहहरूको गतिको गणना गरेर निर्दिष्ट समयमा ग्रहण लाग्ने भविष्यवाणी गर्नु कम चुनौती वा रोचक विषय होइन। महिनाको दुईपटक सूर्य र चन्द्रको संयुक्ति हुने र त्यति नै बेला ग्रहणको सम्भावना हुन्छ तर पनि सबै औंसी र पूर्णिमामा ग्रहण लाग्दैन। एक वर्षको अवधिमा ५ वटा सूर्यग्रहण र दुईवटा चन्द्रग्रहण वा चार वटा सूर्यग्रहण र ३ वटा चन्द्रग्रहण लाग्नसक्ने खगोलशास्त्रीहरूको भनाइ छ।
सुर्यग्रहण औंसिको दिनमा मात्र लाग्छ भने चन्द्रग्रहण पुर्णिमाको रातमा मात्र लाग्ने गर्दछ । खग्रास सुर्यग्रहण बढीमा ८ मिनेटसम्म लाग्दछ जुन ३६० बर्षमा एकपटक आउँछ भन्ने भनाई छ ।
धर्मशास्त्रमा ग्रहण
मूल वैदिक ग्रन्थहरूमा ग्रहणको विषयमा सामान्य उल्लेख पाइन्छ। ऋग्वेदलगायत ब्राह्मणगन्थहरूमा सूर्यलाई अन्धकारले ढाक्ने सन्दर्भका प्रसंग आउँछन्। वैदिक कालगणनाका लागि ३४ सय वर्षअघि लगधमुनिले लेखेको वेदांग ज्योतिषमा भने ग्रहणको उल्लेख गरिएको छैन। त्यसैले पनि पौराणिक वा ज्योतिषका ग्रन्थहरूमा जस्तो ग्रहणका बेला गर्न हुने र नहुने विषयका कुनै पनि कुरा समावेश छैनन्।
पुराणमा ग्रहण धर्मशास्त्रहरूले समेत सूर्यग्रहणको समयमा गरिने कार्यहरूको महत्त्व अन्य समयको भन्दा बढि भएको बताएका छन्।''‘ग्रहणको समय सबै स्थानका जल गङ्गाजल समान पवित्र हुन्छन्। सबै सत्पात्र ब्राह्मण ब्रह्मसमान हुन्छन् र गरिएका सम्पूर्ण दानधर्महरू अक्षय फलदायी हुन्छन् भनिएको छ पौराणिक ग्रन्थहरूमा।
ग्रहण र विश्वास
पुराणमा ग्रहण हुनुलाई सूर्य र चन्द्रलाई राहुले निलेको भन्ने अर्थ दिइएको छ। त्यसैले यसबेला सुतक लाग्ने हुनाले हाम्रा पञ्चांगहरूमा ग्रहणसमयमा गर्नुपर्ने नियमहरू बताइएका पाइन्छन्।
ग्रहणको समयमा भोजन
सूर्यग्रहण लाग्नुभन्दा चार प्रहर र चन्द्रग्रहण लाग्नुभन्दा तीन प्रहर अगाडिदेखि बालक, वृद्ध वा अशक्त बाहेकलाई भोजन नगर्ने निर्देश दिइएको हुन्छ।
धार्मिक शास्त्र अनुसार मानिसले भोजन गुर्न हानिकारक मात्र होइन स्वास्थ्य प्रति प्रतिकुल समेत हुने बताइएको छ । यस्तोमा चन्द्रमामा पर्ने असरको सिंधा रुप अन्नमा पर्ने भएकाले अन्न ग्रहण नगर्नु जायज मानिंदै आएको छ।
यतिमात्र होइन ग्रहणको बेला जप, हवन, देवपूजन तर्पण आदि गर्नाले मनोवाञ्छित फल पाइने बताइएको छ। ज्योतिषशास्त्रमा ग्रहण लागेको राशि र नक्षत्रलाई दोषयुक्त मान्दै ती राशि र नक्षत्रमा जन्मेकाहरूका व्यक्तिहरूलाई पीडा हुने बताइएको छ। ग्रहणका कार्य यसैगरी ग्रहणको प्रकृति हेरी ग्रहण भएको दिनदेखि अघिल्ला र पछिल्ला केही दिनलाई शुभकार्यको लागि त्यागिन्छ। ग्रहणको समयमा सूर्यबाट प्राप्त हुने उर्जामा केही गडबडी पैदा हुने हुँदा यस समयमा सम्पूर्ण प्राणीलगायत मानिसमा समेत नकारात्मक असर पर्दछ। यसकारण पनि ग्रहणको समयमा भोजनादि त्यागेर मनलाई एकत्रित गरी शुभकार्य मात्र गर्नु धार्मिक दृष्टिले मात्र नभई वैज्ञानिक दृष्टिले पनि उपयुक्त मान्न सकिन्छ।
ग्रहण लाग्दा के-के गर्नु हुँदैन ?
पूजा गर्नुअघि घरलाई शुद्ध पार्ने चलन छ । साथै चक्कु, कैंची, सियो धागोको काम गर्न नहुने बताइन्छ । ग्रहणको बेला घरभित्रै बसेको राम्रो मानिन्छ । किनकी ग्रहणको बेला हानिकारक प्रकाशले असर गर्ने खगोल बैज्ञानिकहरु बताउँछन् । यसैगरी फूल टिप्न, कपाल काट्न, नुहाउन, कपडा धुन, ब्रस गर्न, दूध दुहुन र सुत्न नहुने मान्यता छ ।
ग्रहणको समयमा विभिन्न काम गर्न नहुने भनेर शास्त्रमा उल्लेख छ ।ग्रहण लागेको समयमा गर्न नहुने विभिन्न कामहरू :-
ग्रहण लागेको समयमा भोजन तयार गरिएको छ भने त्यसलाई ग्रहण नगर्ने । ग्रहणको समयमा भोजन गर्नु हुँदैन । यदि भोजन बाँँकी छ र ग्रहणको समयमा परेको छ भने ग्रहण सकिएपछि पनि सो खाना नखानु । ग्रहण लागेको समयमा पाकेको खाना उचित नहुने र यदि खानेकुराहरू छन् भने त्यसमा तुलसीको पात राखेर छोप्नु पर्ने शास्त्रमा उल्लेख छ ।
ग्रहण सकिएपछि घरमा सरसफाइ गर्नु उचित हुन्छ । ग्रहणको समयपछि घर मन्दिर वा पुजा कोठा समेत सफाइ गर्ने र मुर्तीहरूमा जल फेर्नु पर्ने शास्त्रा उल्लेख छ ।
ग्रहण समयमा पुजा गर्नु हुँदैन । मन्दिरमा पनि ग्रहणको समयमा पुजा पाठ बन्द गर्नु पर्छ । यो समयमा केही मन्त्री भने जप गर्न सकिने शास्त्रमा उल्लेख छ । यस्ता मन्त्रमा ऊँ नम: शिवाय, श्रीराम, सीताराम, ऊँ रामदूताय नम: आदि हुन सक्छन् ।
गर्भवती महिला ग्रहणको समयमा कहिल्यै पनि बाहिर जानु हुँदैन । ग्रहणको समयमा बाहिर निस्कँदा बच्चामा खराब असर पर्ने शास्त्रमा उल्लेख छ । ग्रहणको समयमा विभिन्न पराबैजनी किरणहरू उत्पन्न हुने हुँदा बच्चामा नकारात्मक असर पर्छ । ग्रहणको समयमा वातावरणमा समेत नकारात्मक किरणहरू पैदा हुने हुँदा घर बाहिर ननिस्कनु नै राम्रो हुन्छ ।
कुरान
कुरआन (,  ; القرآن al-qurʼān, ) इस्लाम धर्मको प्रमुख धर्मग्रन्थ हो । शास्त्रीय अरबी साहित्यमा यसलाई उत्कृष्ट रूपमा कार्यको रूपमा लिइन्छ।  यसमा ११४ अध्यायहरू समावेस गरिएका छन्। मुसलमानहरूले कुरआन मुहम्मदले आफ्ना दूत जिब्राईल को माध्यमबाट  मौखिक रूपमा प्रकट गरिएको थियो भन्ने विश्वास गर्छन्।
बाह्य कडीहरू
QuranAcademy.org
अब्दुल खान
अब्दुल खान एक नेपाली राजनीतिज्ञ र वर्तमान खानेपानी मन्त्री हुन्।
नेपालको भूगोल
नेपाल दक्षिण एसियामा अवस्थित एक भूपरिवेष्ठित राष्ट्र हो। नेपालले आफ्नो हिमाली अक्षमा १५० देखि २५० किलोमिटर (९३ देखि १५५ माइल) को दूरी मापन गरि करिब ८८० किलोमिटर (५४७ माइल)को दूरी तय गरेको छ। यसको क्षेत्रफल १,४७,५१६ वर्ग किलोमिटर (५६,९५६ वर्ग माइल) रहेको छ।
कनक चम्पा
अङ्ग्रेजीमा प्लुमेरिया भनिने कनक चम्पाको वैज्ञानिक नाम टेरोस्पर्म एसेरोफोलियम हो । यसलाई भारतको सिक्किमतिर हात्तीपाइले भनिन्छ । चम्पाका पाँच ओटा प्रकारहरूमध्ये कनक चम्पा पनि एउटा हो । सोन चम्पा, नाग चम्पा, कनक चम्पा, सुल्तान चम्पा, कटहरी चम्पा आदि चम्पाका प्रकारहरू हुन् ।
नेपालको भूगोल
नेपालको उत्तरमा चीनको स्वशासित क्षेत्र तिब्बत र अन्य तीनतिर भारतले भूपरिवेष्ठित क्षेत्र ओगटेको छ। पश्चिम बङ्गालको साँघुरो सिलिगुडीले नेपाल र बङ्गलादेशलाई छुट्याएको छ। यसको पूर्वमा भुटान र भारत रहेका छन्।
तराई
भौगोलिक आधारमा तराई दक्षिणका ठूला नदीहरूको मैदान हो, जुन क्रमिक रूपले निर्माण भई विशाल समतल रूपमा परिणत भएको छ। यो तराई भाग देशको दक्षिणमा पूर्व पश्चिम समानन्तर रूपमा फैलिएको समतल मैदानी भाग हो। यो समुद्र सतहबाट ५०० फिट सम्मको उचाइमा अवस्थित छ। चुरे, महाभारत पर्वत र हिमालयबाट उत्पत्ति भई धरातलीय ढाल अनुरूप दक्षिण तर्फ नियमित रूपमा बहने अनगिन्ती साना-ठूला नदी-नालाले बर्सेनी मिहिन माटोको निक्षेप गरी यो मैदानको निर्माण भएको हो। यसको चौडाइ २५ देखि २६ माइल उल्लेख गरेको पाइन्छ। तराई भाग पूर्वमा फराकिलो र पश्चिममा साँगुरो छ। साथै यसलाई चुरे पर्वतले तीन खण्डमा विभाजित गरी दिएको छ। तसर्थ भिखना ठोरीदेखि नारायणी नदीसम्म तराई भाग टुटेको छ, जसले गर्दा पूर्वी मध्य र पश्चिमी गरि तराई तीन भागमा विभाजित हुन पुगेको छ। दक्षिणको तराई भाग समतल भू-स्वरूप भए तापनि यसको ढाल समान छैन। तराईको सबभन्दा होचो भाग झापा जिल्लाको केचनकवल क्षेत्र हो। पूर्वी तराई सबभन्दा होचो छ। तराईको दक्षिणी भागबाट क्रमशः उत्तर तर्फ भूमिको ढाल उठ्दै गएको छ भने पश्चिम तर्फ समतल भए तापनि पूर्वको तुलनामा अग्लिदै गएको छ। तराईको सबभन्दा अग्लो भाग सुदूरपश्चिमको भाग पर्दछ।
बढी तापक्रम, अनुकूल वर्षा, समतल भूमि, उर्बरा माटो, यातायात आदिको सुविधा, औद्योगिक विकासका लागि अनुकूल अवस्था, व्यापारको सुविधाले गर्दा तराईलाई महत्त्वपूर्ण कृषि क्षेत्र मानिएको छ। नेपालको कुल क्षेत्रफल १७ प्रतिशत भूमि तराई क्षेत्रमा पर्दछ। तर कुल जनसंख्यको ५०.२ प्रतिशत जनसंख्यालाई तराईले धानेको छ। जनघनत्वप्रति वर्ग किलो मिटर १७५ (२०५८) भन्दा बढी छ। २०६८ सालको प्रारम्भिक नतिजा अनुसार १८१ प्र.व. कि.मी छ। राम्रो वर्षा, उर्बरा माटो, उद्योगको केन्द्रीकरण, यातायातको सुविधा, राम्रो हावापानीको कारणले पूर्वी तराईमा अधिक, मध्य तराईमा मध्य र पश्चिमी तराईमा कम जनघनत्व छ। तराईका आदिवासीहरूमा पूर्व मेचे, सतार, धिमाल, थारु, राजपूत, मध्य पश्चिम तराई र सुदूरपश्चिम तराईमा कायस्थ, मुसलमान आदी प्रमुख छन्। तराईका बासिन्दाहरूको जातीय संस्कृति उत्तरी भारतसँग मिल्दोजुल्दो रहेको छ।
चुरे पर्वत
तराईको समथर भागबाट उत्तर तर्फ उठेर पर्वतको रूप लिन पुगेको शृङ्खलालाई चुरे पर्वत भनिन्छ। यसलाई भारतमा सिवालिक पर्वत भनिन्छ। यी चुरे पर्वतलाई महाभारत पर्वतझैँ लगभग पूर्वदेखि पश्चिमसम्म समानान्तर रूपमा फैलिएका छन्। हिमालयको उत्पत्तिको क्रममा यस पर्वतलाई बाह्य हिमालय पनि भनिन्छ। कारण उत्पत्तिको क्रममा पहिला हिमालय, त्यसपछि महाभारत र अन्त्यमा चुरे पर्वतको निर्माण भएको हो। चुरे पर्वतको उचाइको सम्बन्धमा मत भिन्नता पाइन्छ। यसको उचाइ ३०००, ४०००, ५००० र ६००० फिट उल्लेख गरेको पाइन्छ। यो क्षेत्र सुगम क्षेत्रमा पर्दछ। यसको सरदर उचाइ ४००० फिट हो। यो पूर्वमा होचो र पश्चिममा क्रमशः अग्लो हुँदै गएको छ। चुरे पर्वतको सबभन्दा अग्लो भाग कैलाली र डोटीको बीचमा पर्दछ, जुन करिब ९४६२ फिट अग्लो छ।
भावर प्रदेश
चुरे पर्वतको दक्षिण फेदी देखि तराईको खास मैदानी भागसम्म क्रमशः भिरालो पर्दै गएको भूमिको ढाललाई भावर प्रदेश भनिन्छ। यसको लम्बाइ करिब ४ कोष र उचाइ ५०० देखि १००० फिटसम्मको भावर प्रदेश ढुङ्गा, कङ्कड, बालुवा, फुस्को माटो, खस्रो ढुङ्गयानद्वारा निर्मित छ। यस्तो भौगर्भिक बनावट भएको भूमि जङ्गलका लागि उपयुक्त हुने हुँदा यस क्षेत्रमा साल तथा अन्य विभिन्न जातका घना जङ्गल पाइन्छन्। हिमालयबाट उत्पत्ति भएका ठूला नदीहरू बाहेक महाभारत चुरे पर्वतबाट उत्पत्ति भएका साना नदीहरू यस क्षेत्रमा लुक्दछन् र तराइमा मात्र देखा पर्दछन्। यसै क्षेत्रमा नेपालको महत्त्वपूर्ण चारकोसे जङ्गल पर्दछ। यो क्षेत्रले अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा महत्त्व राख्ने जङ्गली जनावरलाई मुख्य रूपमा संरक्षण प्रदान गरेको छ। कृषिका लागि बिल्कुल प्रतिकूल क्षेत्र भएकाले जन आवादी प्रायः छैन।
महाभारत पर्वत
चुरे र दुन प्रदेशपछि उत्तरतर्फ सामान्यतया हिमालय पर्वतको समानान्तर रूपमा पूर्वदेखि पश्चिमसम्म फैलिएका पर्वत शृङ्खलाहरूलाई महाभारत लेक भनिन्छ। महाभारत श्रेणीलाई लघु हिमाल, मध्य हिमाल र होचो हिमाल आदि नामले चिनिन्छ। यस शृङ्खलालाई हिमालयबाट उत्पत्ति भई प्रवाहित तीन ठुला र मुख्य नदीले तीन खण्डमा छुट्याइ दिएका छन्। यस पर्वत शृङ्खलाले नेपालको मध्य पहाडी भागलाई प्राकृतिक सुरक्षा प्रदान गरेको छ। तसर्थ यो क्षेत्र नेपालको हवाखोरीका रूपमा रहेको छ। यस पर्वत शृङ्खलाको उचाइ ५००० देखि १०,००० फिटसम्म रहेको छ। सिन्धुलीगढी, हरिहरपुर गढी, चीसापानी गढी, मकवानपुर गढी, उपरदाङगढी यस शृङ्खला अन्तर्गत गर्ने गढीहरू हुन्। त्यसैगरी यस अन्तर्गत पर्ने महत्त्वपूर्ण पर्वत शृङ्खलाहरूमध्ये छिम्केश्वरी, चन्द्रागिरी, फूलचोकी, सैलुङ, नार्गाजुन आदि उल्लेखनीय महाभारत पर्वतहरू हुन्। पूर्वी भागमा यी पर्वत शृङ्खला तराई भागबाट उत्तर तर्फ सीधै उठेका छन्। मध्य नेपालको उत्तरी भागमा त्रिशूली, सुनकोशी, काली, सेती आदि नदीले यस पर्वतलाई बीच बीचमा काटी दक्षिण तर्फ बगेका छन्। फलस्वरूप यी पर्वतमालाको बीच बीचमा नदीले काटेर निर्माण भएका भन्ज्याङ, गल्छी, घाटीहरू छन्। बागमती, कमला, राप्ती, बबई, स्वतन्त्र रूपमा उत्तरबाट दक्षिण तर्फ बगेका छ। यस खण्डको अग्लो भाग मध्ये बेधनारायाण स्थान (९६५६ फिट) फूलचोकी (९०७३ फिट) विषेश उल्लेखनीय छन्। पूर्वदेखि पश्चिमसम्म समानान्तर रूपमा फैलिएका महाभारत पर्वत शृङ्खलाको भौगर्भिक बनावट हिमालयसँग मिल्दोजुल्दो रहेको छ। यसको निर्माण पुरानो पत्रे, परिवर्तित चट्टान ग्रेनाइट, स्नेट, बलौटे, ढुङ्गा, कङलोमेरेट ढुङ्गा आदिबाट बनेको छ। यो पर्वत पनि चुरे भै पूर्वमा होचो र पश्चिममा अग्लो छ। साथै पूर्वको तुलनामा पश्चिमी भाग फराकिलो छ। यी पर्वतहरूको माथिल्लो भागमा हिउँदमा हिउँ पर्दछ, तर स्थायी रूपमा रहँदैन। हिउँदमा हिउँ पर्ने पर्वतको ढाल र फेदी क्षेत्रमा चरक खर्कहरू छन्। यस क्षेत्रमा पशुपालन व्यवसाय गरिएको छ। यी पर्वत मालाको अधिकांश भाग हरिया कोणधारी र मिश्रित जङ्गलले ढाकेको छ। यी पर्वतहरूको उत्तरी ढाल ठाडो र दक्षिणी ढाल क्रमशः भिरालो छ। दक्षिणी ढाल उत्तरी ढालको तुलनामा कम ठाडो हुनुमा मनसुन वर्षाद्वारा बढी क्षयीकरण नै प्रमुख कारणको रूपमा मानिएको छ। जनआवादी उत्तरी ढालमा कम र दक्षिणी ढालमा बढी छ। कुल जनसङ्ख्याको ५२% जनसङ्ख्या यस पर्वतको दक्षिणी ढालमा बस्तछन्। यस क्षेत्रमा मिश्रित जातजातिको बसोबास रहेको रहेको छ।
मध्य भूमि र घाटी
महाभारत पर्वतदेखि उत्तर, मुख्य हिमालय भन्दा दक्षिणबीच ठाउँ ठाउँमा निर्माण विधि फरक भएका विभिन्न उपत्यका, बेशी र टारहरूलाई मध्य बेसी भनिन्छ। उपत्यकाका रूपमा काठमाडौँ र पोखरा, बेशीसँग उचाइको कारणले छुट्टिएको र महाभारत पर्वतको पर्वतपद्वीपीय भागका रूपमा रहेको सामान्य समथर भूमि टारका रूप हुन्। यी मध्ये बेशीको उचाइ २००० देखि ३००० फिटसम्म छ। चौडाइ ६० देखि ८० किलो मिटरसम्म छ। यस क्षेत्रमा पानीको सुविधा नभएका धेरै टारहरू छन्। पहिला औलोको प्रभाव बढी थियो। हाल औलो उन्मूलन कार्यक्रमले गर्दा यी टारहरूमा जनसङ्ख्या वृद्धिको चापले बस्ती घना हुन गएको छ।
भोट हिमालय
मनाङ देखि पश्चिम, मुख्य हिमालयभन्दा उत्तर, तिब्बतसँगको सीमावर्ती पर्वतशृङ्खला भन्दा दक्षिण र अपी हिमालय भन्दा उत्तर पूर्वबीच अवस्थित उपत्यकालाई भोट प्रदेश र अग्लो चुचुरोलाई भोट हिमाल भनिन्छ। भोट हिमालयको उचाइ १८,००० देखि २२००० फिटसम्म मात्र छ। मुख्य हिमालयको दृष्टि छायामा परेकाले यो क्षेत्रमा वर्षा हुँदैन। यहाँको जलवायु शीत मरूभूमि खालको छ। पर्वत शृङ्खलाहरू प्राय नाङ्गा र उजाड छन्। यिनै विषेशताका आधारमा यस क्षेत्रलाई टनी हेगनले अर्द्ध मरूभूमिको संज्ञा दिएका हुन्। तर उपत्यका क्षेत्रमा केही घाँसे भूमि भएकाले ग्रीष्ममा यस भोट प्रदेशमा गोठ राख्ने काम हुन्छ। यो भोट प्रदेश मध्य र पश्चिमी नेपालको उत्तरी भागमा मात्र सीमित छ। हुम्ला, मुगु, छर्का, मुस्ताङ, लार्के आदि भोट प्रदेश हुन्। यस क्षेत्रको भौगोलिक बनावटमा बलौदे ढुङ्गा, पत्थर आदिको प्राधान्यता रहेको छ।
मुख्य हिमालय
हिमालय पर्वत अल्पाइन पर्वतीकरणको समयमा उत्पन्न भू-पृष्ठको सर्वोच्च पर्वत हो। यसको फैलावट महाद्वीपमा पठारको गाँठोबाट पूर्वतर्फ चापका रूपमा रहेको छ। यसको लम्बाइ १५०० माइल र चौडाइ २०० माइल छ। हिमालय एक विस्तृत र व्यापक शब्द हो। जस अन्तर्गत महान हिमालय, लघु हिमालय र वाघ्य हिमालय पर्दछन्। तर यहाँ हिमालय भन्नाले मुख्य वा महान हिमालयलाई जनाउँछ, जसको फैलावट पूर्वमा ब्रह्मपुत्रदेखि पश्चिममा सिन्धुसम्म छ। ब्रह्मपुत्र नदीबाट पूर्वतर्फ हिमालयको विस्तार दक्षिण पूर्वतर्फ झुकेको छ। तसर्थ आसाम र बर्माको पहाडलाई यही हिमालयको अंश मानिन्छ। एसियामा २४ हजार फिट उचाइ भएका ९४ हिमाली शृङ्खला छन्। यी सबै हिमालय भित्र पर्दछन्। यस बाहेक २४० वटा जति अज्ञात हिमालयहरू पनि भएको अनुमान छ, जसको उचाइ २० हजार फिट भन्दा बढी रहेको छ। हिमालयलाई वारपार काट्ने नदीहरू, सिन्धु, सतलज, ब्रह्मपुत्र हुन्। अलकन्दा भागिरथी, काली सेती, भेरी, गण्डकी, अरुण आदि नदीहरू हिमालयबाट उत्पत्ति भई लघु हिमालय र बाह्य हिमालयलाई काट्न सफल, भएका छन्।
जलवायुका पेटीहरू
हापापानी सम्बन्धी लामो समयको अध्ययन पछि प्रो. हर्वर्टसनले विश्वको हावापानीलाई १८ प्रकारका प्रदेशमा विभाजित गरेका थिए। उनको वर्गीकरण अनुसार नेपाल मनसुन जलवायुको देशमा पर्दछ। कुनै पनि दुई निश्चित हावापानीमा प्रदेश बीचको रेखा छुट्याउन कठिन हुन्छ। धरातलीय स्वरूप र उचाइको असमानता भएको देश नेपालको दुई निश्चित हावापानीको प्रदेश छुट्याउन झन् गाह्रो छ। तथापि धरातलीय स्वरूप र उचाइलाई आधार मानी नेपालमा विभिन्न हावापानीका पेटीहरू छुट्याउने प्रयास गरिएको छ।
उष्ण मनसुनी हावापानी
यो हावापानीलाई अर्धोष्ण आद्र हावापानी पनि भनिन्छ। नेपालको तराई, भावर, दुन र चुरे क्षेत्रमा यो हावापानी पाइन्छ। उचाइका आधारमा ४००० फिटसम्म यो हावापानी पाइन्छ। नेपालको बढी गर्मी हुने, हावापानीको क्षेत्र यही हो। यसको पूर्वी भागमा वर्षा बढी र पश्चिमी भागमा तापक्रम बढी पाइन्छ। पश्चिममा तापक्रम बढी हुनुको एक कारण लुको प्रभावलाई मानिएको छ। यस क्षेत्रको औषत ग्रीष्म तापक्रम ३८० से. हो। तर नेपालको पश्चिमी भागमा ४३° से. सम्म तापक्रम पुग्दछ। हिउँदको तापक्रम १५° से. रहन्छ। यो क्षेत्रको हावापानी स्वस्थकर छैन।
न्यानो समशीतोष्ण हावापानी
उचाइका आधारमा ४००० देखि ७००० फिट र स्थानका आधारमा चुरे पर्वत, महाभारत पर्वत यो हावापानीको मुख्य क्षेत्र हुन्। उच्च भागमा ठन्डा, बेसी भागमा हिउँद ठन्डा, बेसी भागमा गर्मी, हिउँद ठन्डा र वर्षा हुने क्षेत्र यही हो। तर धरातलीय विषमताको कारण वर्षाको क्षेत्रीय वितरण असमान छ। पोखरा बढी पानी पर्ने स्थान हो, जुन यसै हावापानीको क्षेत्रमा पर्दछ। नेपालको बढो राम्रो, स्वस्थकर जलवायुको क्षेत्र यही हो। यस क्षेत्रमा ग्रीष्मको तापक्रम २०° से. र हिउँको तापक्रम ५० से. रहन्छ।
ठन्डा समशीतोष्ण जलवायु
उचाइका आधारमा ७ हजार देखि ११ हजार फिट सम्म र स्थानका आधारमा महाभारत पर्वतको उच्च भागमा यो हावापानी पाइन्छ। ग्रीष्म न्यानो तथा छोटो, हिउँद लामो तथा ठन्डा, ग्रीष्मको समाप्ति पछि बाक्लो कुहिरो, ग्रीष्म वर्षा, यस हावापानीमा विशेषताहरू हुन्। यस क्षेत्रमा ग्रीष्म तापक्रम १५० से. सम्म हिउँदको तापक्रम ०°से. र वर्षा १०० से.मी. हुन्छ। तापक्रमको कमीले कृषि कार्यका लागि यो हावापानी बढी अनुकुल छैन। तर नेपालको राम्रो स्वस्थकर हावापानी हो।
लेकाली हावापानी
उचाइका आधारमा ११ हजार १६ हजार फिटसम्म र स्थानका आधारमा, भित्री हिमालय, भोट प्रदेशको सीमावर्ती क्षेत्रमा यो हावापानी पाइन्छ। ८/९ महिनासम्म हिउँ रहनु हिउँदमा बढी चिसो बतास चल्नु, ग्रीष्म हिउँद दुवै ठन्डा हुनु, वर्षा हिमपातका रूपमा हुनु यस हावापानीमा विशेषताहरू हुन्। जेठ महिना बाहेक अन्य महिनाहरूमा तापक्रम ०° से. भन्दा कम हुने हुँदा यो क्षेत्रमा कृषि कार्य हुँदैन। यहाँको मुख्य व्यवसाय पशुपालन हो।
प्राणवायु
उपस्थिति
अक्सिजन पृथ्वीका अनेक पदार्थहरूमा रहन्छ र वास्तवमा अन्य तत्वहरूको तुलनामा यसको मात्रा सबैभन्दा अधिक छ। अक्सिजन वायुमण्डलमा स्वतन्त्र रूपमा मिल्दछ र आयतनका अनुसार त्यसका लगभग पाचौ भाग हो। यौगिक रूपमा पानी, खनिज तथा चट्टानहरूको यो महत्त्वपूर्ण अंश हो। वनस्पति तथा प्राणीहरूका प्राय: सब शारीरिक पदार्थहरूको अक्सिजन एक आवश्यक तत्व हो।
नेपालको भूगोल
ध्रुवीय वा हिमाली हावापानी
हिमाली भाग अर्थात् १६००० फिट भन्दा माथिको हावापानीलाई हिमाली वा ध्रुवीय हावापानी भनिन्छ। वर्षा हिमपातको रूपमा हुनु, हिमपात बढी हुनु, ठन्डी बढी हुनु यस जलवायुको विशेषताहरू हुन्।तापक्रम सधैँ ०° से. भन्दा तल रहन्छ। हिमाली जलवायुको विशेषता ध्रुवीय जलवायुसँग मिल्ने हुँदा नेपालको हिमाली जलवायुलाई ध्रुवीय जलवायु पनि भनिन्छ। यसलाई नेपालको शीत मरुभूमि खालको हावापानी पनि भानिन्छ।
प्राणवायु
निर्माण
धेरै प्रकारका अक्साइडहरू (जस्तै पारा, चाँदी इत्यादि का) अथवा डाइअक्साइडहरू (लेड, मगनीज, बेरियम के) तथा अक्सिजनभएका धेरै लवणहरू (जस्तै पोटासियम नाइट्रेट, क्लोरेट, परमगनेट तथा डाइक्रोमेट)लाई गरम गर्नको लागि अक्सिजन प्राप्त हुन सक्छ। जब केही पराक्साइड पानीका साथ प्रक्रिया गर्दछन् तब पनि अक्सिजन उत्पन्न हुन्छ। अत: सोडियम पराक्साइड तथा मगनीज डाइअक्साइड वा चूनेका क्लोराइडको चूर्णित मिश्रण (अथवा यसै प्रकारका अन्य मिश्रण भी) अक्सिजन उत्पादनका लागि प्रयुक्त हुन्छन्। हाइपोक्लोराइड अथवा हाइपोब्रोमाइट (जस्तै ब्लीचिंग पाउडर)का विघटनदेखि वा गन्धकका अम्ल तथा मगनीज डाइअक्साइड वा पोटासियम परमगनेटको क्रियादेखि पनि अक्सिजन मिल्दछ। गैले गरिंदै थोडी मात्रा तैयार गर्नका लागि हाइड्रोजन पराक्साइड एक्लै अथवा उत्प्रेरकका साथ अधिक उपयुक्त हो।
जब बेरियम अक्साइडलाई तप्त गरिन्छ (लगभग ५०० डिग्रीसे सम्म) तब त्यो हावादेखि अक्सिजन लिएर पराक्साइड बनाउँछ। अधिक तापक्रम (लगभग ८०० डिग्रीसे )मा यसका विघटनदेखि अक्सिजन प्राप्त हुन्छ तथा पुन: उपयोगका लागि बेरियम अक्साइड बच रहन्छ। औद्योगिक उत्पादनका लागि ब्रिन विधि यसै क्रियामा आधारित थियो। अक्सिजन प्राप्त गर्नका विचारदेखि केही अन्य अक्साइड पनि (जस्तै ताँबो, पारा आदिका अक्साइड) यसै प्रकार उपयोगी छन्। हावादेखि अक्सिजन अलग गर्नका लागि अब द्रव हावाको अत्यधिक उपयोग हुन्छ, जसका प्रभाजित आसवनदेखि अक्सिजन प्राप्त गरिन्छ ।
अक्सिजन ग्यास पानीको विद्युत विचछेदन क्रिया (ईलेक्ट्रोलाईसिस)बाट पनि उत्पादन गर्न सकिन्छ । जुन क्रियामा अक्सिजनको अलावा हाइड्रोजन ग्यास पनि निस्कन्छ । त्यस्तै हाइड्रोजन पेरोअक्साइडलाई म्याग्निजडाइअक्साइड सँग प्रतिक्रिया गरेर पनि अक्सिजन निर्माण गर्न सकिन्छ ।
नेपालको भूगोल
भूमि क्षेत्र
अन्तर्राष्ट्रिय एकीकृत पर्वतीय विकास केन्द्रले सन् २०१० मा तयार पारेको नेपालको पहिलो र सबैभन्दा पूर्ण राष्ट्रिय भू-आवरण डाटाबेसले नेपालको भू-आवरणको प्रमुख स्वरूप देखाउँदछ जहाँ वन क्षेत्रले देशको कुल भौगोलिक क्षेत्रमा ३९.०९% साथ ५७,५३८ वर्ग किलोमिटर ओगटेको छ। यस वन क्षेत्रको अधिकांश भाग चौडा बन्द र खुला वन हो, जसले २१,२०० वर्ग किलोमिटर वा १४.४% क्षेत्रफल ओगटेको छ।
प्राणवायु
गुणधर्म
अक्सिजनको घनत्व १.४२९० ग्राम प्रति लीटर छ (० डिग्रीसे, ७५० मिलीमीटर दाब पर) र वायुको अपेक्षा यो ग्यास १.१०५२७ गुना भारी हो। यसको विशिष्टताप (स्थिर दाब पर) ०.२१७८ कैलोरी प्रति ग्राम, १५ डिग्रीसे पर, छ तथा स्थिर आयतनका विशिष्ट तापदेखि यसको अनुपात (१५ डिग्रीसे पर) १.४०१ हो। अक्सिजनका द्रवीकरणमा विशेषज्ञहरूलाई विशेष कठिनाई भएको थियो, किनभनें यसको क्रान्तिक (क्रिटिकल) ताप-११८.८ डिग्रीसे , दाब ४९.७ वायुमण्डल तथा घनत्व ०.४३० ग्राम/सेण्टीमीटर ३ हो। द्रव अक्सिजन हल्के निला रंगको हुन्छ। यसको क्वथनांक-१८३ डिग्रीसे तथा ठोस अक्सिजनको द्रवणांक-२१८.४ डिग्रीसे हो। १५ डिग्रीसेमा संगलन तथा वाष्पायन उष्माहरू क्रमानुसार ३.३० तथा ५०.९ कैलोरी प्रति ग्राम हो।
अक्सिजन पानीमा थोरै घुलनशील छ, जो जलीय प्राणीहरूका श्वसनका लागि उपयोगी हो। केही धातुहरू (जस्तै पिघली भएको चाँदी) अथवा अर्को वस्तुहरू (जस्तै कोइला) अक्सिजनको शोषण ठूलो मात्रामा गर्न लिन्छन्।
धेरै तत्व अक्सिजनदेखि सीधा संयोग गर्दछन्। यिनमा केही (जस्तै फासफोरस, सोडियम इत्यादि) त साधारण तापमा नैं बिस्तारै क्रिया गर्दछन्, परन्तु अधिकतर, जस्तै कार्बन, गन्धक, लोहा, मैग्नीशियम इत्यादि, गरम गर्न पर। अक्सिजनदेखि भरे भाँडाकुँडामा यी वस्तुहरू दहकती भएको अवस्थामा हाल्दै नैं जल उठ्दछन् र बल्नाले अक्साइड बन्दछ। अक्सिजनमा हाइड्रोजन ग्यास बल्दछ तथा पानी बन्दछ। यो क्रिया यी दुइटैका ग्यासीय मिश्रणमा विद्युत् आगोको झिल्कादेखि अथवा उत्प्रेरकको उपस्थितिमा पनि हुन्छ।
नेपालको भूगोल
भूमि क्षेत्र
पहाडी क्षेत्रले नेपालको सबैभन्दा ठूलो भाग ओगटेको छ, जसले भौगोलिक रूपमा २९.५% ओगटेको छ, र यसको ठूलो क्षेत्रफल (१९,७८३ वर्ग किलोमिटर) खेती योग्य वा व्यवस्थित भूमि, प्राकृतिक र अर्ध-प्राकृतिक वनस्पति (२२,६२१ वर्ग किलोमिटर) र कृत्रिम सतहहरू (२०० वर्ग किलोमिटर) छन्। तराई क्षेत्रमा अधिक खेती योग्य वा व्यवस्थित भूमि (१४,१०४ वर्ग किलोमिटर) र तुलनात्मक रूपमा कम प्राकृतिक र अर्धप्राकृतिक वनस्पति (४२८० वर्ग किलोमिटर) छ। तराईमा २६७ वर्ग किलोमिटर मात्र प्राकृतिक जलस्रोत छन्। उच्च हिमाली क्षेत्रमा १२,०६२ वर्ग किलोमिटर प्राकृतिक जलाधार, हिउँ/हिमनदी र १३,१०५ वर्ग किलोमिटर बाँझो क्षेत्रहरू रहेका छन्।
प्राणवायु
गुणधर्म
अक्सिजन धेरै यौगिकहरूदेखि पनि क्रिया गर्दछ। नाइट्रिक अक्साइड, फेरस तथा मगनस हाइड्राक्साइडको आक्सीकरण साधारण तापमा नैं हुन्छ। हाइड्रोजन फास्फाइड, सिलिकन हाइड्राइड तथा जिंक इथाइलदेखि त क्रियामा यति ताप उत्पन्न हुन्छ कि संपूर्ण वस्तुहरू नैं प्रज्वलित हो उठ्दछन्। लोहा, निकल इत्यादि महीन रूपमा रहनमा र लेड सल्फाइड तथा कार्बन क्लोराइड सूर्यका प्रकाशमा क्रिया गर्दछन्। यी क्रियाहरूमा पानीको उपस्थिति, चाहे यो सूक्ष्म मात्रामा नैं किन न रहोस्, धेरै महत्त्वपूर्ण हो।
नेपालको भूगोल
वन
नेपाल सरकार वन तथा वातावरण मन्त्रालय अन्तर्गतको वन तथा भू-संरक्षण विभागको अनुसार, देशको कुल भू-भागको ४४.७४ प्रतिशत क्षेत्र वनले ढाकेको छ। सन् २००५ को संयुक्त राष्ट्र खाद्य एवम् कृषि सङ्गठनको तथ्याङ्क अनुसार नेपालको भू–भागको २५.४ प्रतिशत अर्थात् करिब ३६,३६० वर्ग किलोमिटर (१४,०३९ वर्ग माइल) वनले ढाकेको छ। सङ्गठनको अनुमान अनुसार नेपालको कुल वन क्षेत्रको ९.६ प्रतिशत भाग प्राथमिक वनले ओगटेको छ जुन तुलनात्मक रूपमा अक्षुण्ण छ। नेपालको करिब १२.१ प्रतिशत वन सुरक्षित र २१.४ प्रतिशत संरक्षित वनको वर्गीकरण गरिएको छ। नेपालको करिब ५.१ प्रतिशत वनलाई उत्पादन वनको रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ। सन् २००० देखि २००५ को बीचमा नेपालले करिब २,६४० वर्ग किलोमिटर (१,०१९ वर्ग माइल) वन क्षेत्र गुमाएको थियो। नेपालको सन् २०००–२००५ को कुल वन फँडानी दर प्रतिवर्ष करिब १.४ प्रतिशत थियो जसको अर्थ यसले वार्षिक औसत ५३० वर्ग किलोमिटर (२०५ वर्ग माइल) वन क्षेत्र गुमाएको थियो। सन् १९९० देखि २००० सम्म नेपालको कुल वन फँडानी दर ९२० वर्ग किलोमिटर (३५५ वर्ग माइल) अर्थात् प्रतिवर्ष २.१ प्रतिशत रहेको थियो। नेपालमा सन् २०००–२००५ को वास्तविक वन फँडानी दर, जसलाई प्राथमिक वन विनाशको रूपमा परिभाषित गरिएको छ, प्रति वर्ष -०.४% वा ७० वर्ग किमी२ (२७ वर्ग माइल) छ।
कार्लोट स्टक्ली
कार्लोट स्टक्ली (जन्म ८ अगस्ट १९८६) अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।
कोबाल्ट
कोबाल्ट एक पेरियोडीक टेबलमा पर्ने रासायनिक तत्त्व हो।यस तत्वको रसायनिक सङ्केत Co हो र यसको आणविक संख्या २७ हो। यो प्राकृतिक रूपमा यौगिक रूपमा मात्र भेटिन्छ।
विमला राई पौड्याल
विमला राई पौड्याल एक नेपाली राजनीतिज्ञ र वर्तमान परराष्ट्र मन्त्री हुन्।
अँडिरको तेल
अँडिरको तेल एक रंगहीन देखि हल्का पहेंलो तथा एक फरक स्वाद र गन्ध भएको तरल पदार्थ हो। यसको उम्लनेबिन्दु ३१३° से (५९५° फ) र यसको घनत्व ९६१ कि/मि३ हुन्छ।
प्रयोग
विश्वभर प्रत्येक वर्ष विभिन्न प्रयोजनका लागि २ लाख ७० हजारदेखि ३ लाख ६० हजार टन (६ अरबदेखि ८ अरब पाउन्ड) अँडिरको तेल उत्पादन गरिन्छ।
खाद्य तथा खाद्यपदार्थको सुरक्षाका लागि
खाद्य उद्योगहरूमा खानयोग्य अँडिरको तेल खाद्यपदार्थको सुरक्षा गर्ने एडिटिभ बनाउन, स्वाद थप्न, क्यान्डी (जस्तै चक्लेटमा पिजिपिआर) बनाउन, ढुसी पर्नबाट रोक्न तथा विभिन्न खानेकुराको प्याकेजिङ गर्न प्रयोग गरिन्छ। अँडिरको तेलमा पोलिअक्सिइथाइल नामको रासायनिक पदार्थ मिसाएर पनि खाद्य उद्योगहरूमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ।
नेपाल, भारत तथा पाकिस्तानमा अन्न तथा गेडागुडीलामो समयसम्म राख्न अँडिरको तेलमा मोलेर राखिन्छ। यसले चामल, गहुँ र दलहनलाई कुहिनबाट बचाउँछ। प्रायजसो रहरको दाललाई लामो अवधिसम्म भण्डारण गर्न अँडिरको तेलमा मोल्ने गरिन्छ।
औषधी
संयुक्त राज्य अमेरिकाको खाद्य तथा औषधि प्रशासन, एफडिएले अँडिरको तेललाई चिकित्सकको सिफारिसबिना कब्जियत हटाउन प्रयोग गरिने औषधिको रूपमा "साधारणतया सुरक्षित तथा प्रभावकारी दर्जा पाएको"(जिआरएएसई) समूहमा राखेको छ। जसमा यो तेल सानो आन्द्रामा पुगेपछि रिसिनोलेइक अम्लमा परिवर्तन भइ आफ्नो प्रभाव देखाउँछ भनेर उल्लेख गरिएको छ। अँडिरको तेलमा करीब ९०% रिसिनोलेइक अम्ल पाइन्छ। बच्चा जन्माउने महिलामा बेथा लाग्ने प्रक्रियाको उत्प्रेरकको रूपमा अँडिरको तेलको व्यापक प्रयोग गरिने भए तापनि हालसम्म गरिएका अनुसन्धानबाट यसले सर्भिक्सलाई परिपक्व बनाउन वा बेथा लाग्न सुरु गराउन खेल्ने भुमिकाको बारेमा पर्याप्त जानकारी हुन सकेको छैन। अँडिरको तेल, वा त्यस्तो कोलिफोर एलको रूपमा व्युत्पन्न अँडिरको तेल (पोलिटोक्सिलेटेड अँडिरको तेल), निम्न धेरै आधुनिक औषधीहरूमा प्रयोग गरिन्छ:
वैकल्पिक औषधीजन्य प्रयोग
प्राकृतिक चिकित्सामा अँडिरको तेल अल्सर लगायतका मानव स्वास्थ्यको विभिन्न अवस्थाको उपचारमा प्रयोग गरिदै आएको छ। यसको प्रयोगले छालाको क्यान्सरको उपचारमा मद्दत पुग्ने दावी गरिएको छ। तर, अमेरिकन क्यान्सर सोसाइटी अनुसार, "उपलब्ध वैज्ञानिक प्रमाणले छाला क्यान्सर वा अन्य कुनै पनि रोग उपचारमा अँडिरको तेल मद्दत गर्ने कुरामा समर्थन गर्दैन।"