cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
तन्त्र
(तन्त्रले रहस्यका थुप्रै अर्थ छन् ।आमाको काखै त हो तन्त्र,जहाँ सुरक्षै सुरक्षा छ ।)तन्त्रको सामान्य अर्थ हो विधि या उपाय । विधि या उपाय कुनै सिद्धान्त होइन । सिद्धान्तलाई लिएर मतभेद हुनसक्छ तर विधि को सम्बन्धमा कुनै मतभेद हुन सक्दैन । तन्त्र अथवा आगम मा व्यवहार पक्ष नै मुख्य हुन्छ । तन्त्रको दृष्टिमा शरीर प्रधान मुख्य निमित्त मात्र हो । त्यस्को बिना चेतनाको उच्च शिखर मा पुग्न सकिँदैन त्यसैकारण तन्त्रको तात्पर्य हो तन को माध्यमले आत्माको त्राण गर्नु । तन्त्र भारतीय उपमहाद्वीपको एक वैविधतापूर्ण एवं सम्पन्न आध्यात्मिक परिपाटी हो। तन्त्रका अन्तर्गत विविध प्रकारका विचार एवं क्रियाकलाप आउँदछन्। यसको इतिहास बहुत पुरानो छ। समयको सँगै यो परिपाटी अनेक परिवर्तन भएर गइरहेछ र हाल अत्यन्त कट्टरवादी विचारहरूदेखि लिएर धेरै उदारवादी विचारहरूको सम्मिश्रण छ। तन्त्र विभिन्न रूपमा भारत, नेपाल, चीन, जापान, तिब्बत, कोरिया, कम्बोडिया, म्यांमार, इन्डोनेसिया र मंगोलियामा विद्यमान रहेकोछ।
तन्त्रले क्रिया र अनुष्ठानमा बल दिन्छ । वाराही तन्त्रमा यसका सात लक्षणहरु बताइएका छन् जो व्यवहारमा मुख्य छन् । ती सात लक्षण हुन् ।
तन्त्रको विषयवस्तु
तन्त्रका विषयवस्तु का रुपम निम्न कुराहरूलाई लिन सकिन्छ ।
तन्त्रको परम्परा
मुख्यतः तन्त्रका तीन परम्पराहरु मानिन्छ
भलाक्चा
भलाक्चा नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, रुकुम जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो । भलाक्चा गाविस रुकुम जिल्लामा पर्ने ४३ गाविस मध्ये सदरमुकाम खलङ्गा देखि तीन कोष दक्षिणी क्षेत्रमा अवस्थित भलाक्चा गाविस पनि एक हो । पहाडी भूगोलमा रहेको भलाक्चा गाविस आफ्नै खालको ऐतिहासिक भौगोलिक धार्मीक राजनीतिक तथा सामाजिक महत्त्व र विशेषता बोकेर रहेको छ ।
भूगोल
भौगोलिक स्वरूपलाई हेर्दा यो गाविस समथर भिरालो फाँट लेक जस्ता विविध भौगोलिक बनावट रहेको छ भने घना जङ्गल चट्टान समेत रहेको छ। यो गाविसको थोरै भाग फाँट र ज्यूलामा पर्दछ भने अन्य भाग पहाडी तथा लेकाली भागमा पर्दछ । भलाक्चा गाविसको पूर्वमा चौखावाङ र साँख गाविस पश्चिममा पेउघा] र [[मुरु गाविस उत्तरमा खलङ्गा गाविस र दक्षिणमा रुँघा गाविसको विचमा रहेको छ।
इतिहास
भलाक्चा गाविसको ऐतिहासिक पृष्ठभूमिलाई खोतल्दा यस गाविसलाई भलाक्चा रहनुको मुख्य कारण नपाइएता पनि यहाँका बुढापाका तथा बुद्धिजीविका अनुसार करिब एक सय वर्ष पहिला हालको वडा नं. १ निवासी महादेव पुन नाम गरेका एक ब्यक्तिले खुर्सानी बेच्न हिड्दै गरेको बेला अचानक बाटोमा एउटा गिद्धले सिक्काले भरिएको थैली च्यातिरहेको देखेपछि आफुसँग भएको खुर्सानीको थैलो फालेर पैसाले भरिएको थैली घर लिएर फर्कीएको भन्ने भनाई रहेको छ। पैँसाको थैली लिएर घर गएपछि उनले त्यो पैँसा पाए स्वरूप प्रत्येक वर्ष उनले राँगा काटेर गिद्धलाई भोज खुवाउने गरीब दुखीलाई समस्या परेको बेला सहयोग गर्ने जस्ता सामाजिक सेवा तथा गाउँलेको भलोका लागि पैँसा खर्च गर्दै जाँदा उनी बसेको ठाउँलाई भलो भन्ने गरेको सुन्नमा पाइएको छ। त्यही भलो नामको अपभ्रंस हुँदै यस गाविसको नाम भलाक्चा रहन गएको भनाई रहेको छ।
रहन सहन
यस गाविसका अधिकांश परिवारहरू कृषि पेशामा नै निर्भर रहेका छन् । कृषि पेशाका अलावा यस गाविसका अत्याधिक कम रूपमा सरकारी रोजगारी धेरै जसो वैदेशिक रोजगारीका लागि विदेश पलायन हुने र केहीले ब्यापार गरेर जीवन निर्वाह गरिरहेका छन्। यस गाविसमा पाइने जडिबुटी तथा ब्यापार ब्यवसाय नै यहाँको प्रमुख आयश्रोत हो। यस गाविसमा खेतियोग्य जमीन जम्मा नौ सय ९३ दशमलव ९७ हेक्टर रहेको यस गाविसमा भिरालो पनाको कारण कृषि पेशामा प्रत्यक्ष प्रभाव पारेको पाइन्छ । भलाक्चा गाविसमा क्षेत्री बाहुन दलित जनजाति लगायतका विभिन्न जातिको वसोवास भएता पनि यहाँको रहन सहन प्रायः एकै खालको रहेको छ।
कृषि उपज
मकै, धान, गहुँ, जौँ, कोदो, तोरी यस गाविसमा उत्पादन हुने प्रमुख खाद्यान्न बाली हुन् भने आलु, सिमी, काउली, गोलभेडा, लसुन, प्याज, घुइया, पिडालु, भटामास, अदुवा, गहत, भान्टा, टमाटर, बोडी आदि यस गाविसमा उत्पादन हुने ताजा तरकारी उत्पादन हुने गर्दछन्। यसरी नै सुन्तला कागति नास्पति पलम अमिलो ज्यामिर भ्याकुर काफल केरा तेजु आरु ओखर लगायतका फलफूलहरू उत्पादन हुने गर्दछन् ।
प्रमुख मेला तथा जात्राहरू
यस गाविसको वडा नम्बर १ ५ र ९मा पर्ने भगवतीका मन्दिर र कुलपूजा गर्ने स्थानहरू प्रमुख धार्मिक स्थलहरू हुन्। यस गाविसको वडा नम्बर १मा खालीचौर मेला र वडा नम्बर ५मा कार्तिक पूर्णिमाको दिन टाकुरे मेला लगायतका विभिन्न समयमा ठूला ठूला जात्राहरू लाग्ने गर्दछन्।
जंगली जनावर तथा जडीवुटीहरू
कुरिलो टिमुर सिलाजु समायो दालचिनी कटुको रिठा अमला पाँचऔले चिराइतो जटामसी भलायो आदि भलाक्चा गाविसमा पाईने जडिबुटीहरू हुन्। यस्तै यहाँ बाघ भालु स्याल घोरल राते दुम्सी, बँदेल, थार, जस्ता बन्यजन्तुहरू र डाँफे कालिज चाकुरा तित्रा आदि पंछिहरू पाइन्छन्।
प्रमुख स्थलहरू
यस गाविसमा केही पर्यटकीय महत्त्वका स्थानहरू पनि रहेका छन्। ती मध्ये राता पहरको झरना महादेवको गुफा यहाँका प्रमुख पर्यटकीय महत्त्वका स्थानहरू हुन्। त्यस्तै यस गाविसमा रहेका पुराना घर तथा ऐतिहासिक बस्ती तथा घना जङ्गल पर्यटकीय एवं ऐतिहासिक महत्त्वको स्थान हो।
शाक्षरता
शिक्षा क्षेत्रमा हेर्दा यो गाविसमा शैक्षिक जनशक्ति उत्पादन कमी रहेको छ। २०५८ सालको तथ्याङ्क अनुसार यस गाविसमा २३ दशमलव ३५ प्रतिशत महिला र ६७ दशमलव २२ प्रतिशत पुरुष गरी कुल साक्षरता ५६ दशमलव ९० प्रतिशत रहेको छ। समग्रमा हेर्दा भलाक्चा गाविस दुरीगत हिसावले सदरमुकाम देखि नजिकभएता पनि विकासका दृष्टिले पछि परेको देखिन्छ।
यातायात
भलाक्चा गाविस हुँदै खलङ्गासम्म राप्ती राजमार्ग पुगेको छ। राप्ती राज मार्गले भलाक्चा गाविसलाई छोएको भएपनि पुरै गाविसलाई भने सडकले छेडन सकिरहेको छैन। भलाक्चा गाविस प्राकृतिक स्रोत साधनले सम्पन्न गाविस नै हो।
द ग्रे प्रिन्स
द ग्रे प्रिन्स अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
स्नोबोट वर्ल्ड
स्नोबोट वर्ल्ड अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
फूलबारी, ओखलढुङ्गा
फूलबारी नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, ओखलढुङ्गा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
केन्याका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
सन् २०१४ सम्ममा केन्याका ६ वटा सम्पदालाई संयुक्त राष्ट्र शैक्षिक, वैज्ञानिक एवं सांस्कृतिक सङ्गठन (युनेस्को)द्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्रमा मान्यता प्रदान गरिएको छ ।
विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
युनेस्कोद्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषित गरिएको केन्याका सांस्कृतिक र प्राकृतिक स्थलहरूको सूची:
मास्की: थाइरी
मास्की: थाइरी अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
ग्यालाक्टिक एफेक्टुएटर
ग्यालाक्टिक एफेक्टुएटर अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
सुइरोपुच्छ्रे गौँथली
सुइरोपुच्छ्रे गौंथली(वैज्ञानिक नाम: Hirundo smithii) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा वायर-टेल्ड स्वालो (Wire-tailed swallow) भनिन्छ।
वालिङ नगरपालिका
वालिङ नेपालको गण्डकी प्रदेशमा रहेको स्याङ्जा जिल्लाको मध्य क्षेत्रमा फैलिएको, आँधिखोलाको किनारमा पर्ने मुख्य वाणिज्य केन्द्र तथा नगरपालिका हो। वालिङ नगरपालिका, जिल्ला सदरमुकाम पुतलीबजारबाट २० किलोमिटर टाढा रहेको छ। साविकको वालिङ, धनुवासे र पेखुबाघखोर गाउँ विकास समितिगाविसलाई गाभेर वि.सं. २०५३ माघ ११ गते यस नगरपालिकाको गठन भएको थियो। वि.सं. २०७३ साल फाल्गुनमा नेपालको नयाँ प्रादेशिक संरचना कायम गर्दा स्याङ्जा जिल्लामा मा साविकको वालिङ नगरपालिका, एलादी, केवारे भञ्ज्याङ, जगत भञ्ज्याङ, छाङछाङ्दीको (१,४-६) वडाहरू, तिनदोबाटेको (२-५) वडाहरू, मल्याङकोटको वडा नं. ४, कालिकाकोटको (१,२,९) वडाहरू, सिर्सेकोट, पेलाकोटको (५,६) वडाहरू, स्वरेकको (२-४,८) वडाहरू र माझकोट शिवालय गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर वालिङ नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको हो। जिल्लाकै मध्यभागमा रहेको यस नगरपालिकाको मध्य भागबाट ऐतिहासिक खोला आँधिखोला बगेको छ भने पर्यटकीय नगरी पोखरा र ऐतिहासिक स्थल लुम्बिनीलाई जोड्ने राष्ट्रिय राजमार्ग सिद्धार्थ राजमार्गले काटेर गएको छ। नक्साको आकार हेर्दा चरा जस्तो देखिने वालिङ नगरपालिका समुद्र सतहबाट ७३१ मिटर देखि १,५९६ मिटर उचाइसम्म रहेको छ। वालिङ नगरपालिकामा १४ वडाहरू रहेका छन्।
जनसङ्ख्या
गण्डकी प्रदेश स्थित स्याङ्जा जिल्लामा रहेको यस नगरपालिकामा नेपालको नयाँ प्रादेशिक संरचना कायम हुँदा साविकको नगर क्षेत्र, एलादी, केवारे भञ्ज्याङ, जगत भञ्ज्याङ, छाङछाङ्दीको (१,४-६) वडाहरू, तिनदोबाटेको (२-५) वडाहरू, मल्याङकोटको वडा नं. ४, कालिकाकोटको (१,२,९) वडाहरू, सिर्सेकोट, पेलाकोटको (५,६) वडाहरू, स्वरेकको (२-४,८) वडाहरू र माझकोट शिवालय गाविसहरूलाई मिलाइएको हो। नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार यी ठाउँहरूको जनसङ्ख्यालाई जोडेर वालिङ नगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या ५१,१४३ रहेको छ।
स्मार्ट वालिङ
वालिङलाई 'स्मार्ट वालिङ' बनाउन १९ बिषयलाई लिएर अगाडि बढाइएको छ। स्मार्ट वालिङलाई प्रतिनिधित्व गर्न गुलाबी रङ छानिएको छ। यसै सँगै अहिले वालिङलाई गुलाबी बनाउने ३०% जति कार्य सकिएको छ।
प्रमख नदी तथा खोलाहरू
यस नगरपालिकाको प्रमुख नदी तथा खोलाहरूमा आँधिखोला, अर्मादीखोला, मिर्दिखोला, बाँयखोला र च्याङदीखोला रहेका छन्।
रानीवन, ओखलढुङ्गा
रानीवन नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, ओखलढुङ्गा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
थुम्बेदिन
थुम्बेदिन नेपालको मेची अञ्चलको ताप्लेजुङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
विसं २०६८ को जनगणना अनुसार थुम्बेदिनको कुल जनसङ्ख्या २,२६७ रहेको छ । जसमध्ये १,०७६ पुरुष र १,१९१ महिला रहेका छन् । यस गाविसमा कुल ४५४ घरधुरी रहेका छन् ।
विद्युतवाहक बल
भौतिक शास्त्रमा मोटो तौरमा विद्युतवाहक बल (electromotive force, वा emf) त्यो कारण छ जो विद्युत धारा (या एलेक्ट्रोन/ आयन)लाई परिपथमा  प्रवाहित गर्दछ।
किन्तु विद्युतवाहक बलको औपचारिक परिभाषा यस प्रकार छ :
वोल्टीय सेल, विद्युतउष्मीय युक्तीहरू, सौर सेल, विद्युत जनित्र, वान डी ग्राफ आदि केही विद्युतवाहक बल उत्पन्न गर्ने सामान छन्।
श्यामनगर उपजिल्ला
श्यामनगर बङ्गलादेशको सातखीरा जिल्लाको एक उपजिल्ला हो। यो उपजिल्ला सिलेट विभाग अन्तर्गत पर्दछ।
भूगोल
श्यामनगर उपजिल्ला बङ्गलादेशको दक्षिण पूर्व भागमा पर्छ भने यो उपजिल्ला २१°३६' देखि २२°२४' उत्तर अक्षांश र ८९°००' देखि ८९°१९' पूर्वी देशान्तरणमा अवस्थित छ। श्यामनगर उपजिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये १९६८.२४ वर्ग किलोमिटर ओगटेको छ। यस उपजिल्लालाई सातखीरा र आशाशुनी उपजिल्लाले दक्षिण, भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यले दक्षिण, आशाशुनी र कयरा उपजिल्लाले पूर्व र भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यले पश्चिमबाट घेरेको छ। रायमङ्गल, अर्पणजाछिया, मालञा, हाडियाभाङ्गा, चुनार नदी, भेट खाल आदि यस उपजिल्लाका प्रमुख नदीहरू हुन्।
इतिहास
बङ्गलादेश मुक्ति अभियान सन् १९७१ अप्रिल ४ का दिनबाट देश व्यापी रूपमा शुरू भएको थियो भने ६ मे १९७१ का दिन यस उपजिल्लामा पाकिस्तानी सेना र प्रमुख अधिकारी एमए जलिलको नेतृत्वमा रहेको बङ्गलादेशको मुक्तिका लागि लडिरहेका लडाकु बीच युद्ध भएको थियो जहाँ ११ बङ्गलादेशी लडाकुक‍ मृत्यु भएको थियो। १९ अगष्ट १९७१ का दिन पाकिस्तानी सेना र बङ्गलादेशी लडाकु बीच अर्को युद्ध भएको थियो जहाँ सुब्दार इलियास खाँ, आबुल कालाम, आब्दुर कादेर र आब्दुल जबबारको मृत्यु भएको थियो। ३ सेप्टेम्बर १९७१ का दिन नवावदी फकिरको नेतृत्वमा रहेको बङ्गलादेशी लडाकुले पाकिस्तानी सेनाको सवारीसाधनमा आक्रमण गरी पाकिस्तानी सेनालाई पछि हट्न बाध्य बनाएका थिए। ९ सेप्टेम्बरका दिन पाकिस्तानी सेना र स्थानीय राजाकारको समूहले हरपनगर बाजारमा आक्रमण गरी २८ सर्वसाधारणहरूको हत्या गरेका थिए भने सेनाले बजारमा डाका समेत डालेका थिए। १२ अक्टोबरमा बङ्गलादेशी लडाकुले भेटखाली राजाकारको किल्लामा छापा मारेका थिए जहाँबाट पहिलानै राजाकारहरू भागेका थिए भने बङ्गलादेशी लडाकुले पछि उक्त किल्लालाई ध्वस्त पारेका थिए।
अर्थतन्त्र
यस उपजिल्लाको अर्थतन्त्र मुख्यतया कृषिमा आधारित छ। यस उपजिल्लाका अधिकांश मानिसहरू किसान हुन्। यस उपजिल्लामा मुख्यतया धान, जुट, पिठो, तोरी, आलु, प्याज लगायत अन्य अन्न बालीहरू उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा मुख्यतया आँप, कटहर, भुइँकटर, नरिवल, अम्बा, केरा, खरबुजा आदि उत्पादन हुँदै आएको छ। यस उपजिल्लामा धान कुटानी केन्द्र, गहुँ पिसानी केन्द्र, काष्ठ सामग्री उत्पादन केन्द्र, बरफ उद्योग, कपास तथा कपडा उद्योग तथा प्लाष्टिक सामग्री उत्पादन कारखाना रहेका छन्। यस उपजिल्लाले मुख्यतया धान, जुट, झिङे माछा, आलु लगायत मौसमी तरकारी र अन्य फलफूलहरू निर्यात गर्दै आएको छ। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख रहेको आलसको आलको तेल र खैनी पनि निम्न मात्रमा उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा ४६ हाटबजार तथा मेलाहरू सञ्चालन रहेका छन्। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख ठेला, गोरू गाडा र रथहरू सामान ओसारपसार तथा यातायातका साधन बन्द‌ै आएका छन्। यस उपजिल्लामा २० माछापालन केन्द्र, ५२ दुग्ध सङ्कलन केन्द्र, ८१ कुखुरापालन केन्द्रहरू रहेका छन्।
यस जिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती हो जसमा जिल्लाकै ६४.९८% मानिसहरू संलग्न छन्। यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै मजदुरीमा ६.०२%, उद्योगमा ०.६१% वाणिज्यमा १४.६०%, सञ्चार र यातायातमा १.५८%, निर्माण क्षेत्रमा ०.९४%, सुविधामा ३.५३%, धार्मिक सेवामा ०.१६%, वैदेशिक रोजगारी तथा भाडामा ०.२०% र अन्यमा ७.३४% रहेका छन्।
प्रशासन
प्रशासकीय श्यामनगर थानाको स्थापना (हाल उपजिल्ला) सन् १८९७ मा भएको थियो। हाल यस उपजिल्लामा १२ सङ्घ परिषद्, १२७ मौजा/महल्ला र २१६ गाउँहरू रहेका छन्। यस उपजिल्लाका सङ्घ परिषद्हरू प्रकार छन्; भुरुलिया सङ्घ परिषद्, काशमाडी सङ्घ परिषद्, श्यामनगर सङ्घ परिषद्, नूबनगर सङ्घ परिषद्, कैखाली सङ्घ परिषद्, रमजाननगर सङ्घ परिषद्, मुन्सिगञ्ज सङ्घ परिषद्, ईश्वरीपुर सङ्घ परिषद्, बुडिगोयालिनी सङ्घ परिषद्, आटुलिया सङ्घ परिषद्, पद्मपुकुर सङ्घ परिषद् र गाबुरा सङ्घ परिषद्।
शिक्षा
यस जिल्लाको कुल साक्षरता दर ३९.६९% रहेको छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता ४७.७५% छ भने महिलाको साक्षरता दर ३१.३३%रहेको छ। यस उपजिल्लामा ९ क्याम्पस, ४२ माध्यमिक विद्यालय, १८३ प्राथमिक विद्यालय, ३ सामुदायिक विद्यालय र ४६ मदरसाहरू रहेका छन्। यस उपजिल्लाका केही उत्कृष्ट शिक्षण संस्थाहरू यस प्रकार छन्; श्यामनगर महसीन क्याम्पस (सन् १९७२), नकिपुर हरिचरण माध्यमिक उच्च विद्यालय (सन् १८९९), नूबनगर आशालभा उच्च विद्यालय (सन् १९५५), भुरुलिया नागबाटि माध्यमिक विद्यालय (सन् १९४५), पाताखाली माध्यमिक विद्यालय (सन् १९५४), पाताखमली सिनियर मदरसा (सन् १९४५), जयनगर हामिमिया सिनियर मदरसा (सन् १९६३) आदि।
मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल
मधेसी जन अधिकार फोरम, नेपाल  ( translation : Madhesi People's Rights Forum, Nepal) नेपालको एक राजनीतिक दल हो।  कतै कतै मधेसी जनाधिकार फोरम पनि लेखिएको भेटिन्छ भने कतै मधेशी जनअधिकार फोरम नेपाल । व्यक्तिका आधारभूत आवश्यकता पुरा गर्ने, लैगिक समानता कायम गर्ने,  स्वतन्त्रता, राष्ट्रियता र सामाजिक न्याय प्राप्त गर्ने मधेसी जनअधिकार फोरम नेपालका मुख्य उद्देश्य हुन् । यो पार्टी को अध्यक्ष उपेन्द्र यादव हुन्।
इतिहास
मधेसी जनअधिकार फोरमको जन्म गैरसरकारी संस्थाका रूपमा २०५४ सालमा भएको हो । २०५४ सालमा उपेन्द्र यादवको नेत्तृवमा विराटनगरमा भएको विभिन्न क्षेत्रका व्यक्तिहरूको भेलाले नेपालमा सामाजिक, आर्थिक र राजनीतिक समस्या मुख्य समस्याको रहेको भन्दै सचेतनामुलक कार्यक्रम गर्नुपर्ने निष्कर्ष निकाल्यो । यही भेलाले उपेन्द्र यादवको नेतृत्वमा मधेसी जनअधिकार फोरम नेपालको जन्म दियो ।
फोरमको २०६० सालमा विराटनगरमा भएको पहिलो महाधिवेशनले नेपालमा राजतन्त्रको विरोधमा आन्दोलन गर्ने निर्णय गर्यो अनि २०६२ साल चैतमा शुरु भएको आन्दोलनको सफलतापछि २०६३ साल माघ २ गते मधेश आन्दोलनको शुरुवात गर्यो । आन्दोलनले उठाएका ८ वटा माग मध्ये मधेश स्वायत्व राज्यको माग सहित तत्कालिन प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइराला नेतृत्वको सरकारसँग ०६४ साल फागुन १६ गते ८ बुँदे सहमति भयो । मधेस आन्दोलनको मुख्य उपलब्धि भनेकै अन्तरिम संविधानमा सङ्घीयता भन्ने शब्दले प्रवेश पाउनु हो । त्यसको मुख्य जस मधेसी जनअधिकार फोरम नेपालका अध्यक्ष उपेन्द्र यादवलाई जान्छ ।
फोरमको २०६० सालमा विराटनगरमा भएको पहिलो महाधिवेशनले नेपालमा राजतन्त्रको विरोधमा आन्दोलन गर्ने निर्णय गर्यो अनि २०६२ साल चैतमा शुरु भएको आन्दोलनको सफलतापछि २०६३ साल माघ २ गते मधेश आन्दोलनको शुरुवात गर्यो । आन्दोलनले उठाएका ८ वटा माग मध्ये मधेश स्वायत्व राज्यको माग सहित तत्कालिन प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइराला नेतृत्वको सरकारसँग ०६४ साल फागुन १६ गते ८ बुँदे सहमति भयो । मधेस आन्दोलनको मुख्य उपलब्धि भनेकै अन्तरिम संविधानमा सङ्घीयता भन्ने शब्दले प्रवेश पाउनु हो । त्यसको मुख्य जस मधेसी जनअधिकार फोरम नेपालका अध्यक्ष उपेन्द्र यादवलाई जान्छ । २०६४ सालको संविधानसभा चुनाव अघि फोरम एउटा राजनीतिक दलका रूपमा निर्वाचन आयोग, नेपाल मा दर्ता भयो ।   त्यस चुनाव मा  प्रत्यक्ष तर्फ ३० र समानुपातिक तर्फ २२ गरी जम्मा ५२ सिट जितेर संविधानसभाको चौथो ठूलो दल बन्यो । उसले समानुपातिक तर्फ ६ लाख ७८ हजार ३ सय २७ मत प्राप्त गरेको थियो । यो जम्मा खसेको मतको ६ दशमलव ३२ प्रतिशत हो । तर यो पार्टी लामो समयसम्म चौथो ठूलो शक्तिको रूपमा टिक्न सकेन । २०६६ सालमा पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड नेतृत्वको सरकारमा सहभागि हुने कि नहुने भन्ने विषयमा विवाद चर्किदै जाँदा पार्टी फुटेर फोरमका अर्का नेता विजय कुमार गच्छदारको नेतृत्वमा मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल (लोकतान्त्रिक) पार्टी बन्यो ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
मधेसी जनअधिकार फोरम, नेपालमधेसी जनअधिकार फोरम, नेपाल
तापविद्युत प्रभाव
तापविद्युत् (thermoelectricity) त्यो विद्युत छ जो दुइ असमान धातुहरुका ताराहरूको सन्धिलाई गरम गर्नमा यी ताराहरुका परिपथमा प्रवाहित हुन लाग्दछ। यस  तथ्यलाई सर्वप्रथम सीबेक (Seebeck)ले सन् १८२१मा  ताँबो एवं बिस्मथका ताराहरूको सन्धिलाई गरम गर्न आविष्कृत गरे। उपर्युक्त परिपथमा  उत्पन्न विद्युतवाहक बल (Electromotive force) न्यून हुन्छ र यसको तीव्रता
विद्युद्वाहक बललाई मापनका लागि असमान धातुहरुका ताराहरुका चीसो टुप्पो विभवमापी (potentiometer)देखि जोड दिए जान्छन्। यदि परिपथमा कुनै अर्को धातुको  तार श्रेणीबद्ध गरियो भनें तापविद्युत् प्रभावहरूमा   परिवर्तन हुँदैन। यदि जेबेक विद्युद्वाहक बलको  परिमाण (E) एवं ठंढी सन्धिको तापान्तर (T) र यदि एक सन्धिको  ताप शून्य डिग्री सेल्सियस छ भनें E र Tको  सम्बन्ध निम्नलिखित सूत्रमा  ज्ञात गरिन्छ:
जहाँ A र B तापविद्युत् स्थिरांक छन् र यिनको मान परिपथका ताराहरूको धातुमा निर्भर गर्दछ। धातुहरुका तापविद्युत् स्थिरांक निम्नलिखित सारणीमा दिइएको छ
धातुहरुका तापविद्युत् स्थिरांक
धातु --> फलाम    इस्पात   ताँबो   टिन    चाँदी    जास्ता   प्लैटिनम (मुलायम)    प्लैटिनम (कठोर) (A)    +१७३४   +११३९   +१३६   -४३    +२१४   +२३४    -६१                 +२६० (B)    -४.८७    -३.२८   +०.९५  +०.५५  +१.५०  +२.४०    -१.१०               -०.७५
बिस्मथ र ताँबोको सन्धिका लागि E = ४५ T + ०.२५T‍^२ माइक्रोवोल्ट हो। न्यूनतापमा (E), (T)को लगभग समानुपाती हुन्छ, परन्तु यदि  (T) धेरै अधिक छ भनें (T२)को  मान बढ्न जान्छ। फलाम र ताँबोको सन्धिको  E = १५८ T - ०.०२८५T^२ माइक्रोवोल्ट हो। जब ताप T = २७५से  हो, तब अधिकतम E = २,००० माइक्रोवोल्ट। उच्च तापमा Eको  मान घटने लाग्दछ तथा ५५०० सहरु डिग्री यो शून्य हुन जान्छ ५५००से  भन्दा अधिक ताप बढ्नमा  (E)को दिशा बदलिन्छ र विद्युतद्वारा विपरीत दिशामा  प्रवाहित दिशामा  प्रवाहित हुन लाग्दछ। यस  प्रकार ताप बढ्नमा विद्युतद्वाराको  विपरीत दिशामा  प्रवाहित हुनु तापविद्युत्प्रवाहलाई उत्क्रमण कहलाउँछ र ५५० डिग्रीसे  उत्क्रमण ताप। ताँबो र बिस्मथको सन्धिमा  यो प्रभाव हुँदैन।
किन्हीं दुइ ताराहरूको सन्धिको ताप १०से  बढ्नमा विद्युत्का विद्युद्वाहक बलमा   परिवर्तन हुन्छ, जसलाई तापविद्युत शक्ति (Thermoelectric power) भन्दछन्। विभिन्न धातुहरुका तापविद्युत् गुणहरूको तुलना गर्नका लागि सीसको  एक तार तथा अर्को त्यस धातुको  लिन्छन् जसको  तापविद्युत्को  गुण ज्ञात गर्नु हो।
तापविद्युत् प्रभावको अधिक उपयोग ताप मापनका लागि गरिन्छ। ताप मापनका लागि गरम र ठंढी सन्धिको व्यवस्था तापान्तर युग्म (thermocouple) कहलाउँछ। ताँबो र कांसटैटन (६० प्रतिशत ताँबो र ४० प्रतिशत निकल) युग्म ५०००से सम्म ताप मापनका लागि तथा प्लैटिनम र रोडियम एवं प्लैटिनमको मिश्रधातुका युग्म १५,०० डिग्री सहरुसम्म ताप नाप्नेका राम्रा युग्म छन्।
पैल्ट्ये (Peltier) प्रभाव
सन् १८३४मा पेल्ट्येले आविष्कृत गरे कि दुइ असमान धातुहरुका परिपथमा  विद्युत धारा प्रवाहित भएमा एक सन्धि गरम र अर्को सन्धि चिसो हुन जान्छ। जब विद्युत धारा फलामदेखि ताँबोको र प्रवाहित हुन्छ त कोशिका नलीमा  तेलको एक थोपा देब्रेतर्फ गएर तापन प्रभाव देखिन्छ र जब ताँबोदेखि फलामतर्फ प्रभावित हुन्छ तब शीतलन प्रभाव देखिन्छ। पैल्ट्ये प्रभाव, सीबेक प्रभावको  उल्टा हो।
थॉमसन् (Thomson) प्रभाव
सन् १८५४मा विलियम टॉमसनले आविष्कृत गरे कि एक नैं धातुका ताराहरुका दुइटै सिरहरुका मध्यमा  विभवान्तर हुन्छ, यदि दुइटै सिरहरुका ताप भिन्न छन्। पेल्ट्ये एवं टॉसन प्रभाव केवल सैद्धातिक महत्त्वका छन्। यिनको व्यावहारिक महत्त्व कम हो।
जब एक परिपथमा धेरै तापान्तर युग्म हुन्छन् र तिनको क्रमिक संधीहरु एकान्तरत: गरम र चिसो हुन्छन् त कुल विद्युद्वाहक बल परिपथमा  लागोस् भए सब तापान्तर युग्महरुका विद्युद्वाहक बलहरुका योगका बराबर हुन्छ। यस  तथ्यको  उपयोग तापीय पुंज (thermopile) नामक उपकरणमा  गर्दछन्, जसमा  बिसमथ र ऐटिमनीका छड श्रेणीमा  लागोस् रहन्छन्। यस  उपकरण विकिरण ऊष्माको  अनुमान एवं ठेगाना लगाउन कालि गर्दछन्। यस  उपकरणमा  जो विद्युतधारा उत्पन्न हुन्छ त्यसलाई गैल्वनोमीटरदेखि माप्दछन् र यही विकिरणका परिमाणको  सूचकांक (index) हो।
तापविद्युत् संयोजनहरु द्वारा व्यापारिक उपयोगिताको दृष्टिदेखि विद्युत् उत्पन्न गर्नका अनेक प्रयास गरिएका छन्, परन्तु जब यी प्रयास आंशिक रूपले सफल भए त ज्ञात भयो कि यिनको व्यापारिक महत्त्व नगण्य छ। तापविद्युत् संयोजन द्वारा व्यापारिक दृष्टिदेखि विद्युत् उत्पन्न गर्नमा दुइ प्रकारको कठिनाइयाँ छन्: सैद्धान्तिक एंव संरचनात्मक। पर्याप्त विद्युद्वाहक बल प्राप्त गर्नका लागि धेरै अधिक संयोजनहरूको आवश्यकता हुन्छ र अनुभवदेखि यो सिद्ध हो चुका छ कि अधिक संश्लिष्ट तापपुंज टिकाऊ हुँदैन। यदि यस  कठिनाईलाई टाडा पनि गरिदिए जाय त सैद्धान्तिक कारण, जो ऊष्मागतिकीमा निर्भर गर्दछन्, यो बताउँछन् कि ऊष्मा उर्जालाई विद्युत उर्जामा  परिवर्तित गर्ने तापपुजको दक्षता कहिले पनि उच्च हुँदैन।
छत्तीसगढी भाषा
छत्तीसगढी (छत्तीसगढ़ी / ଛତିଶଗଡ଼ି) हिन्दीको एक पूर्वी विविधता हो, छत्तीसगढ र अन्य राज्यहरूका लगभग १.८ करोड मानिसहरूले बोल्छन्। यो प्रायः भारतको छत्तीसगढ, ओडिशा, मध्य प्रदेश र महाराष्ट्र राज्यहरूमा बोलिन्छ। यो अवधी, बघेली र ओडियासँग नजिकको सम्बन्धमा छ तर भारतीय राष्ट्रिय जनगणनाले यसलाई हिन्दीको बोलीको रूपमा गणना गरेको छ।
वर्गीकरण
छत्तीसगढीसँग नजिकका भाषाहरू बघेली र अवधी हुन्। सबै तीन भाषाहरू आर्य भाषा परिवार, भारोपेली भाषा परिवारको भारतीय शाखा भित्र पूर्व-मध्य भारतीय भाषाहरूको समूहमा वर्गीकृत छन्। अर्कोतर्फ, भारत सरकारले आधिकारिक रूपमा भाषालाई हिन्दीको पूर्वी बोलीको रूपमा मान्छ, यद्यपि छत्तीसगढीलाई भाषिक मापदण्ड अनुसार आफ्नै अधिकारमा भाषाको रूपमा मान्न सकिन्छ।
लिपि
छत्तीसगढीले देवनागरी लिपि प्रयोग गर्छ। देवनागरी लिपि संस्कृत, हिन्दी, मराठी, नेपाली र अन्य भाषाहरूमा लेख्न प्रयोग गरिने भारतीय वर्णमाला हो। देवनागरी ३४ व्यञ्जन र १४ स्वर चिह्न र डिप्थोङ मिलेर बनेको वर्णमाला हो। देवनागरी बायाँ देखि दायाँ लेखिन्छ।
खरेलथोक
खरेलथोक नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
नाइट ल्याम्प
नाइट ल्याम्प अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
बूढानीलकण्ठ मन्दिर
बूढानीलकण्ठ नेपालको काठमाडौँ जिल्लामा अवस्थित प्रसिद्ध तीर्थस्थल हो। यो काठमाडौँ उपत्यकाको उत्तर तर्फ शिवपुरी डाडाको काखमा अवस्थित छ। यहि देवस्थलको वरिपरिको स्थानलाई पनि बूढानीलकण्ठ भनिन्छ। यसलाई स्थानिय नेपाल भाषामा भुइज:सि नारायण भनिन्छ ।
स्थापना तथा नामाकरण
प्राचीन समयमा समुद्र मन्थन गर्दा बहुमूल्य रत्नहरू र अमृतसमेत उपलब्ध हुँदा भयङ्कर कालकुट विष पनि अगाडि पर्न आएकोले देवता र असुरहरूबीच कोलाहल मच्चियो। भगवान् शिवले कोलाहललाई साम्य पार्न उक्त विष पान गर्नुभयो। उक्त विष निल्न उपयुक्त नभएकोले आफ्नो घाँटीमा अड्काएर राख्नुभयो। विषको प्रभावले शिवको घाँटी नीलो भयो। त्यसैले उहाँलाई नीलकण्ठ भनियो। बूढा शब्द आदरार्थी वाचक भएकोले पुजनीय अर्थमा विभूषित गर्न नीलकण्ठको अगाडि बूढा शब्द राखिएको भन्ने हिन्दू धर्मावलम्बीहरू मान्यता छ। तर यो प्रस्तर मूर्ति भगवान विष्णुको हो भन्ने विश्वास गरिन्छ किन भने मूर्ति, चतुर्भुज भगवान नारायण कै प्रतित हुन्छ। भगवानका चारहात मध्ये तीन हातमा शङ्ख, चक्र र गदा रहेको छन् भने चौथो हातमा कमलको फूल हुनुपर्नेमा अलिकति फरक विभूति खरानीको डल्ला जस्तो रहेको देखिन्छ। भगवान् नीलकण्ठको प्रस्तुत शेषशायी पोखरी परिसरमा अन्य देवीदेवताका मूर्तिहरू एवं शिवलिङ्गहरूका साथै सत्तल, पाटीहरूका साथ यज्ञशाला, होम कुण्डहरू पनि छन्। भगवानको दर्शन पूजन गर्नाले धन धान्यादिले परिपूर्ण हुनुका साथै स्त्री पुत्रबाट सुख सन्तोष भई अन्तमा नारायण गति प्राप्त हुन्छ भन्ने नेपाल महात्म्य, हिमवत्खण्डमा उल्लेख गरिएको छ।
किम्वदन्ती
राजा प्रताप मल्ल बूढानीलकण्ठको उक्त भव्य मूर्तिलाई त्यहाँबाट हनुमानढोका दरबार लगी चोकमा राख्न एवं प्रतिष्ठापन गर्न चाहन्थे। यत्तिकैमा राजालाई सपनामा यो मूर्ति यहाँबाट कहीँ नलग्नु, स्थानान्तरण नगर्नु र तिमी र तिम्रा उत्तराधिकारीहरूले यो मूर्तिको दर्शन पनि नगर्नु, गरेमा अनिष्ठ हुनेछ भन्ने किंवदन्ती छ। यसैले उनले हनुमानढोका दरबार परिसरमा बूढानीलकण्ठकोको प्रतिमूर्ति बनाउन लगाए र सो मूर्ती आज सम्म हनुमानढोका दरबार परिसरमा रहेको छ। यसै बेलादेखि नेपालका गद्दिनसिन राजालाई बूढानीलकण्ठको दर्शन वर्जित रहेको थियो।
पूजा
यहाँ नीलकण्ठ भगवानको नित्य पूजारीहरूबाट स्नान, श्रृङ्गारको साथै श्रीखण्ड, चन्दन, केशरी, जौ, तिल, अक्षता, फूल, दुबो चढाई धूप, बाटेको धूप, दीप, नैवेद्य प्रसादमा मनभोग, मालपुवासमेत मिष्ठान्नको भोग लगाएर पञ्चोपचार एवं विशेष अवसरमा षेडशोपचारले वैदिक विधिपूर्वक भगवान्को पूजा गर्छन्। दैनिक साँझ आरती हुन्छ। पूजाका लागि गुठीको व्यवस्था छ। यस पवित्र तीर्थस्थलमा श्रावण महिनाभरका सोमवारहरू, कार्तिक शुल्कद्वादशी र वैशाख महिनाभर मेला लाग्ने चलन छ। त्यसबेला भगवानको विशेष पूजा गरिन्छ।
नेपाल राष्ट्रिय अन्डर-२० फुटबल टोली
नेपाल राष्ट्रिय अन्डर-२० फुटबल टिम एक नेपाली युवा राष्ट्रिय फुटबल टिम हो ।जुन २० वर्ष सम्मका पुरूष फुटबल खेलाडीहरूको नेपाली राष्ट्रिय टिम हो ।
मुख्यतः फिफा अन्डर-२० विश्वकप छनोट चरण,एएफसी यु-१९ च्याम्पियनसिप र साफ यु-१९ च्याम्पियनसिपमा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्ने यस टिमले हाल सम्म एक पटक साफ यु-१९ च्याम्पियनसिप जितेको छ।यस्तै चार पटक एएफसी यु-१९ च्याम्पियनसिपको फाइनल चरणको प्रतिस्पर्धामा समेत सहभागिता जनाएको छ।
इतिहास
नेपाल यु-२० राष्ट्रिय फुटबल टिमले सन् १९७२ अप्रिल २५ गतेका दिन पहिलो पल्ट यु-१९ मा सहभागीता जनाएको थियो ।यो नै यस नेपाली फुटबल टिमको पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय खेल थियो।नेपालले आफ्नो पहिलो खेल म्यानमार विरूद्व खेलेको थियो।१९७२ एएफसी यु-१९ च्याम्पियनसिप अन्तर्गत भएको उक्त खेलमा नेपाल म्यानमारसँग ५-० ले पराजित भएको थियो ।
उपाधिका रूपमा नेपाली यु-२० टिमले पहिलोपटक नेपालमै आयोजना भएको २०१५ साफ यु-च्याम्पियनसिप जितेको थियो ।फाइनलमा चिरपरिचित प्रतिद्वन्दी भारतलाई टाइब्रेकरमा ५-४(१-१)ले हराई २९ अगस्ट २०१५ मा उपाधि जितेको थियो ।यो उपाधि यु-१९ टोलीका लागि मात्र नभएर समग्र नेपाली फुटबलमा ऐतिहासिक उपाधि थियो ।नेपालले कुनै पनि उमेर समूह तथा राष्ट्रिय टिममा पनि उपाधि नजितेको लगभग २३ वर्ष भएको थियो ।
फिफा यु-२० विश्वकप
फिफा यु-२० विश्वकपमा नेपाल छनोट चरण पार गरी फाइनल चरणमा पुग्न सकेको छैन।
बाइसधारा पार्क
बाइसधारा काठमाडौँ नागार्जुनको फेदी बालाजुमा अवस्थित एक पार्क हो। यो पार्क करीब १६२ रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको छ।
यस पार्कको ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक महत्त्व रहेको छ। हरेक वर्ष चैत्र शुक्ल पूर्णिमाको दिन बालाजु बाइसधारामा मेला लाग्ने गर्छ। जात्राका दिन बाइसधारामा स्नान गरी मृत आफन्तका नाममा बत्ती बाल्ने परम्परा छ । यस उद्यानभित्र रहेका कृष्ण मन्दिर, कुमारी स्थान, बाल बूढानीलकण्ठ, शीतलामाई मन्दिर र रत्नचूडेश्वर महादेवको मन्दिर छ ।  चैत शुक्ल पूर्णिमामा बाइसधारामा नुहाउनाले मुक्तिनाथ  र गोसाइँकुण्ड मा नुहाए बराबरको पुण्य प्राप्त हुनाका साथै शरीरका सारा रोगव्याधि हराउँछन् भन्ने विश्वास छ ।
ऐतिहासिक, सांकृतिक, धार्मिक र मनोरञ्जनका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण बाइसधारा २०१८ जेठ २९ गते शिलान्यास भई २०२१ जेठ २९ गतेदेखि सर्वसाधारणका लागि खुला गरिएको हो । उद्यान समयानुसार श्री ५ महेन्द्र उद्यान, बालाजु पार्क, वाटरगार्डेन हुँदै हाल बालाजु बाइसधारा उद्यानका नामले परिचित छ ।
इतिहास
राजा प्रताप मल्ल बूढानीलकण्ठको नारायण मूर्तिलाई त्यहाँबाट हनुमानढोका दरबार लगी चोकमा राख्न एवं प्रतिष्ठापन गर्न चाहन्थे। यत्तिकैमा राजालाई सपनामा यो मूर्ति यहाँबाट कहीँ नलग्नु, स्थानान्तरण नगर्नु र तिमी र तिम्रा उत्तराधिकारीहरूले यो मूर्तिको दर्शन पनि नगर्नु, गरेमा अनिष्ठ हुनेछ भन्ने किंवदन्ती छ। यसैले उनले बालाजुमा र  हनुमानढोका दरबार परिसरमा बूढानीलकण्ठकोको प्रतिमूर्ति बनाउन लगाए। राजा प्रताप मल्लले सन् १६६० मा सानो बाल बूढानीलकण्ठ स्थापना गरेपछि जसको नामबाट सो स्थानको नाम बालाजु रहन गएको बताइन्छ । यहाँ नै नेपाल संवत् ८७५मा कान्तिपुरका राजा जयप्रकाश मल्लले २१ वटा ढुङ्गेधारा स्थापना गराएका थिए।
बाइसधारा धाराको मुहान नुवाकोट पर्वतँग जोडिएको भनिन्छ। देवीघाटको पानी यहाँ आउने र सो पानीले नुहाएमा अनेकौ चर्मरोग निको हुने हुन्छ भन्ने किंवदन्ती छ।
पार्कमा आदिकवि भानुभक्त आचार्यको शालिक, गुम्बा, राजा महेन्द्र र रानी रत्नको प्रतिमा राखिएको छ।
पोर्ट्स अफ कल
पोर्ट्स अफ कल अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
घर गौँथली
घर गौंथली (वैज्ञानिक नाम: Hirundo rustica)     गौंथलीको एक प्रजाति हो । यो चरा समान्यतया विश्वको प्राय सबै स्थानहरूमा पाइने गर्छ ।
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी)
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी) नेपालको एक राजनीतिक दल थियो। यसले संविधानसभा निर्वाचन, २०६४ मा भाग लिएको थियो। २०६४ को संविधानसभा निर्वाचनअघि पार्टीले दुर्गाप्रसाद ज्ञवालीको नेतृत्वमा ३८ जना उम्मेदवारसहित समानुपातिक प्रतिनिधित्व सूची प्रस्तुत गरेको थियो। दलले पहिलो सरल बहुमत प्रणालीका लागि ४ जनाको उम्मेदवारी प्रस्तुत गरेको थियो।
सुगौली सन्धि
सुगौली सन्धि नेपाल र तत्कालिन इस्ट इन्डिया कम्पनी बीचमा भएको सम्झौता हो जसबाट नेपाल अंग्रेज युद्धको विधिवत समाप्ति भएको थियो। यो सन्धिमा नेपालले आफ्नो अधीनस्थ भूमिको २ तिहाई भू-भाग गुमाउनु परेको थियो। यो सन्धिमा ब्रिटिश इस्ट इन्डिया कम्पनी र नेपाल बीच २ डिसेम्बर १८१५ मा हस्ताक्षर भएको र यसको पुष्टि ४ मार्च १८१६ भएको थियो। यो सन्धि गरेर ब्रिटिशद्वारा पर्वतीय राज्य नेपालमाथि दोस्रो पल्ट आक्रमण गरिंदा उब्जेको सन् १८१४ देखि १८१६ सम्म चलेको अंग्रेज-नेपाली युद्धलाई समाप्त गरियो। सन्धिमा हस्ताक्षर गर्नेमा नेपाल पक्षबाट राजगुरू गजराज मिश्र र चन्द्र शेखर उपाध्याय तथा ब्रिटिश (कम्पनी) पक्षका लेफ्टिनेन्ट कर्नेल प्यरिस ब्राड्स थिए।
सन्धिमा नेपालले लडाईंमा जितेको भूमि छोड्नुपर्ने, ब्रिटिश प्रतिनिधि काठमाडौँमा राखिने, गोर्खालाई ब्रिटिश सेनामा भर्ती गरिने र नेपालले अमेरिकी अथवा युरोपी कर्मचारीलाई राख्ने अधिकारबाट पनि वंचित हुनुपर्यो। यस अघि फ्रान्सका कमाण्डरहरूलाई नेपाली सेनालाई तालीम दिने काममा लगाइन्थ्यो। यस सन्धिमा एक तिहाई भूभाग नेपालले गुमाउनु पर्यो। यस अन्तर्गत दार्जिलिङसिक्किमको क्षेत्र पनि पर्छ, यहाँका राजा छोग्यालले अंग्रेज-नेपाली युद्धमा ब्रिटिशलाई सघाएका थिए। नेपालले गुमाएका क्षेत्रहरूमा काली नदीको पश्चिमी भाग कुमाउँ(वर्तमान उत्तराखण्ड), गढवाल(वर्तमान उत्तराखण्ड), सतलज नदीको पश्चिमतर्फका केही क्षेत्रहरू कांगडा (वर्तमान हिमाचल प्रदेश) र तराई क्षेत्रका धेरै भागहरू।
तराई क्षेत्रका केही भागहरू सन् १८१६ मा नेपाललाई फर्काइयो र सन् १८५७ को विद्रोहलाई दबाउन नेपालले दिएको सहयोगको निम्ति कृतज्ञता प्रकट गर्न पुनः यस क्षेत्रका केही भागहरू (हालका बाँके, बर्दिया, कैलाली र कञ्चनपुर) सन् १८६५ मा नेपाललाई फर्काइयो जसलाई नयाँ मुलुक भनिन्छ।
नेपाल अधिराज्यमा प्रवेश पाउने ब्रिटिश प्रतिनिधि एडवार्ड गार्डनर नैं प्रथम पश्चिमी प्रतिनिधि भए। उनी उत्तर काठमाडौँको एउटा परिसरमा बसे, जुन परिसरलाई लाजिम्पाट भनिन्छ र यहाँ भारत र ब्रिटिशका दूतावासहरू छन्। सुगौली सन्धिलाई सँच्याउने अर्को सदाको निम्ति शान्ति एवं मैत्री सन्धि डिसेम्बर १९२३ मा भयो जसमा ब्रिटिश प्रतिनिधिलाई ब्रिटिश राजदूतको दर्जा दिइयो। भारत स्वतन्त्र भएपछि भारत र नेपाल बीच ताजा सम्बन्ध राख्न अलग्गै सन्धि गरियो।
सुगौली सन्धिअघि
सुगौली सन्धि हुनु अघि दार्जीलिंग, पूर्वमा टिस्टासम्म, दक्षिण-पश्चिममा नैनीताल, कुमाउँ, गडवाल र पश्चिममा बशाहरसम्म नेपालको भूभाग थियो तर वर्तमान कालमा यी क्षेत्र भारतका भूभागमा पदर्छन्।
नेपालले स्वेच्छाले सुगौली सन्धि गरेको थिएन
ब्रिटिश भारतका प्रोविनेन्सहरू र नेपालको स्थिति]] १. ब्रिटिश ईस्ट इन्डिया कम्पनीले सन्धिको मस्यौदा तारिक २ दिशम्बर १८१५ गर्‍यो जसमा लेफ्टिनेन्ट् कर्नल प्यारिस् ब्राडशाले हस्ताक्षर गरेका थिए, सो सन्धि हस्ताक्षर गरेर १५ दिन भित्रमा फिर्ता पठाउने अन्तिम चेतावनी दिंदै नेपाल पठाइयो। नेपाललाई ती शर्तहरू मंजूर थिएनन्, यस कारण नेपालले तोकिएको म्यादमा हस्ताक्षर गरेन। त्यसपछि ब्रिटिश ईस्ट इन्डिया कम्पनीले काठमाडौँमा आक्रमण हुन गइरहेको हल्ला फिंजाउनुका साथै सेनाको हलचल गरायो। राजधानीमा आक्रमण अपरिहार्य बुझेर सन्धिमा हस्ताक्षर गर्न बाध्य बन्यो।
२. सुगौली सन्धि नेपालमाथि लादिएको थियो, राजा तथा उच्चपदस्थ अधिकारीहरू यसमा हस्ताक्ष‍र गर्न चाँहदैनथे। तर नेपाल बाध्य बन्यो- यसका शर्तहरू मान्न। पण्डित गजराज मिश्र र चन्द्रशेखर उपाध्यायले सुगौली भन्ने ठाउँमा ब्रिटिशको शिविरमा गई ४ मार्च १८१६ का दिन यस सन्धिमा हस्ताक्षर गरे।
सन्धिको वैधता
१. सन्धिको अनुच्छेद ९ मा राजाद्वारा सन्धि मञ्जुर गरिनु पर्ने कुरा लेखिएको भएपनि राजा गीर्वाण युद्ध बिक्रमबाट यस्तो गरेको कुनै रिकर्ड छैन।
२. ब्रिटिशलाई नेपालले सन्धिको पालना गर्दैन भन्ने ठूलो डर थियो। यस कारण गभर्नर जनेरल डेबिड अक्टरलोनीले ब्रिटिश सरकारको पक्षबाट सन्धि लागू भएको पुष्टि गरे र सन्धिको एक प्रति चन्द्रशेखर उपाध्यायलाई सुम्पिइयो।
सीमा विवाद
सन्धिमा राष्ट्रको सीमांकन स्पष्ट नभएकोले आज पनि विवाद कायम छ।
लुरुलु
लुरुलु अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
पूजा
पूजा देवीदेवता वा पूजनीय व्यक्‍तिलाई प्रसन्न पार्न, अनुकूल पार्न वा पुण्यार्जन गर्न श्रद्धाभक्‍तिपूर्वक गरिने कार्य हो । पूजा यसैगरी गर्नु पर्छ भन्ने कुनै सुत्र भने हुदैन। हरेक देवता र उनिहरु प्रती आस्थावान मानिसले आफ्नो परम्परा अनुसारको विधि अपनाइ शुद्ध मन र शरिरले आफ्नो आस्था देखाउनु नै पूजा हो । साधरणतया: पूजा फुल पाती अबिर टीका अक्षता माला जल इत्यादी मुर्ती तथा मन्दिरमा चढाएर गरिन्छ । यो भन्दा बाहेक पशुबलीलाई पनि पूजा नै भन्ने चलन छ ।
हिन्दु प्रजातान्त्रिक पार्टी
हिन्दु प्रजातान्त्रिक पार्टी नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०६४मा भाग लिएको थियो।
द डार्क ओसन
द डार्क ओसन अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
दीक्षा
गुरुका समीपमा बसेर सिकेको र जानेको शिक्षालाई समापन गर्नु नै 'दीक्षा' हो। शिक्षाले हाम्रो जीवनका अन्धकार र अज्ञानतालाई नाश गरेर हाम्रो चेतनालाई विकसित तुल्याउँदछ, तर दीक्षाले हामीलाई आफ्नो लक्ष प्राप्त गर्ने मार्ग निर्देशन गर्दछ। के भन्ने गरिन्छ भने हामीले पुस्तक, शास्त्र, परिवार, समाज र अनुभूतिका आधारमा निरन्तर रूपमा शिक्षा त प्राप्त गर्न सक्दछौं तर 'दीक्षा' प्राप्त गर्न वा लक्षतर्फ उन्मुख हुन एकजना मार्गनिर्देशक, सद्गुरु वा महापुरुषको प्रेरणा, उपदेश र निर्देशनबाट मात्र सम्भव छ। उदाहरणका लागि राज पृथ्वीनारायण शाहमा असीम सामर्थ्य र उत्साह थियो तर बिसे नगर्चीको सद्बुद्धिबाट मात्र नेपाल रज्यको एकीकरण सम्भव भयो, त्यस्तै स्वामी विवेकानन्दसित आधुनिक र भौतिक ज्ञानको अथाह समुद्र अर्थात् विशाल भण्डार नै थियो तर स्वामी रामकृष्णले दिनुभएको 'दीक्षा'बाट मात्र वहाँले जीवनको एउटा नयाँ लक्ष निर्धारण गर्न सक्नुभयो।
पौराणिक अर्थ
"द्"
"ई"
"क्ष्" ('क्ष्' भित्र आधुनिक भाषाशास्त्रले 'क्' र 'ष्' को संयोग मान्दछ र उच्चारण प्रक्रियामा 'छ्य्' भएको ठान्दछ, तर संस्कृत भाषामा 'क्ष्'लाई एउटा छुट्टै वर्ण मानिन्छ)
"आ"
'क्ष्'को अर्थ
"क्ष"को अर्थ हो क्षय। ईश्वर उपासनामा तन्मय भएपछि जब व्यक्तिको मनस्थिति परमात्मामा लीन हुन्छ, त्यस विशिष्ट अवस्थालाई 'क्षय' भन्दछन्, 'क्षय'अवस्थामा पुगेपछि समस्त विषयवासना नष्ट हुनजान्छन्।
नव जनवादी मोर्चा
नव जनवादी मोर्चा नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०६४मा भाग लिएको थियो।
हिन्दु विवाह
शास्त्रीयरूपमा आठ प्रकारका विवाहहरू वणिर्त छन्
कार्बी अङ्गलङ जिल्ला
कार्बी ऑन्गलन्ग जिल्ला भारतीय राज्य आसामको एउटा जिल्ला हो।
झलकारी बाई
झलकारी बाई (२२ नोभेम्बर १८३० - ४ अप्रिल १८५७) झाँसीको रानी लक्ष्मीबाईको नियमित सेनामा, महिला शाखा दुर्गा दलकी सेनापति थिइन्। उनी लक्ष्मीबाईको हमशक्ल (उस्तै रुप भएको) पनि थिइन् यस कारण शत्रुलाई धोखा दिनको लागि उनी रानीको रूपमा युद्ध गर्ने गर्थिन्। आफ्नु अंतिम समयमा पनि उनी रानीको रूपमा युद्ध गर्दा गर्दै उनीलाई अंग्रेजले पकढे र रानीलाई किलाबाट भागेर निक्लिने अवसर प्राप्त भयो। उनले प्रथम स्वाधीनता संग्राममा झाँसीको रानीको साथ ब्रिटिश सेनाको विरुद्ध अद्भुत वीरताले लडेते ब्रिटिश सेनाको धेरै हमलालाई विफल बनाएकी थिइन्। यदि लक्ष्मीबाईको सेनानायकमा एकले उनको साथ विश्वासघात नगरेको भए झांसीको किला ब्रिटिश सेनाको लागि प्राय: अभेद्य थियो। झलकारी बाईको गाथा आज पनि बुंदेलखंडको लोकगाथाहरू र लोकगीतहरूमा सुन्न सकिन्छ। भारत सरकारले २२ जुलाई २००१मा झलकारी बाईको सम्मानमा एक डाक टिकट जारी गरिएको छ, उनको प्रतिमा र एक स्मारक अजमेर, राजस्थानमा निर्माणाधीन छ, उत्तर प्रदेश सरकार द्वारा उनको एक प्रतिमा आगरामा स्थापित गरेको छ, साथै उनको नामले लखनऊमा एक धर्मार्थ चिकित्सालय पनि सुरु गरिएको छ।
सल्लेरी, ओखलढुङ्गा
सल्लेरी नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, ओखलढुङ्गा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
द हाउस अन लिली स्ट्रिट
द हाउस अन लिली स्ट्रिट अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
युगान्डाका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
युनेस्कोद्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषित गरिएको युगान्डाका सांस्कृतिक र प्राकृतिक स्थलहरूको सूची:
कामरूप जिल्ला
कामरूप ग्रामीण जिल्ला भारतको आसाम राज्यको एक जिल्ला हो। सन् २००३ मा पुरानो कामरूप जिल्लाबाट विभाजित गरेर कामरूप महानगर जिल्ला र यो जिल्ला गठन गरी बनाइएको थियो। यो जिल्लाको नामकरण कामरूप क्षेत्रको नामबाट गरिएको हो। यो जिल्ला लगायत पुरानो कामरूप जिल्लाबाट नलबाडी, बारपेटा, कामरूप महानगर, र बाक्सा जिल्ला गठन गरिएको थियो।
इतिहास
सन् २००३ मा पुरानो कामरूप जिल्लाबाट विभाजित गरेर यो जिल्ला बनाइएको हो।
जनसङ्ख्या
सन् २०११ को भारतको जनगणना अनुसार यो जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या १५,१७,५४२ रहेको छ जुन पश्चिम अफ्रिकाको गाबोन र अमेरिकी राज्य हवाईको लगभग बराबर रहेको छ।
नेपाल राष्ट्रिय जनकल्याण पार्टी
नेपाल राष्ट्रिय जनकल्याण पार्टी नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०६४मा भाग लिएको थियो।
सरस्वती युथ क्लबको सिजन २०७५
खेल
-
नहिकुटी गौँथली
नहिकुटी गौंथली (Ptyonoprogne rupestris) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो ।
स्ट्रेन्ज पुपुल, क्वीर नेशन
स्ट्रेन्ज पुपुल, क्वीर नेशन अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
खहरेपाँगु
खहरेपाँगु नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
सजीवन
सजीवन वा निम्तेल नेपालका विभिन्न भू-भागमा प्राकृतिक रूपमा प्राचीनकालदेखि उत्पादन हुँदै आएको एक बहुउपयोगी वनस्पति हो। नेपालमा यसको विभिन्न किसिमले प्रयोग हुँदै आएको छ। यो वनस्पति घरपालुवा जनावरले नखाने भएकाले बारको रूपमा प्रयोग हुने गरेको छ। यसको पात कम्पोष्ट मलको लागि र यसबाट निस्कने रस पोलेको घाउ निको पार्न र क्यान्सर रोगको प्रतिरोधक औषधिको रूपमा, सानो हाँगाको डाँट दाँत सफा गर्न कार्यमा र बीउ उज्यालोको लागि प्रयोग गर्ने गरेको पाइन्छ। यसका अतिरिक्त बिरूवाले माटोको उर्वराशक्ति बढाउँछ। पिना अत्यन्त राम्रो किसिमको नाइट्रोजन, फस्फोरस, पोटासयुक्त पांगारिक मलको रूपमा प्रयोग गरिन्छ। विश्वमा जेट्रोफाका विभिन्न प्रजाति भेटिन्छन्। नेपालमा पाइने सजीवन(Jatropha curcas) विभिन्न देशका वैज्ञानिकहरूले आर्थिक तथा व्यावसायिक दृष्टिकोणबाट बायोडिजेलको लागि सबैभन्दा उपयुक्त ठहर गरी सिफारिस गरेको छ। साधारणतया सजीवनको दानामा ३० देखि ४८ प्रतिशतसम्म तेलको मात्रा रहेको छ। करिब ३ केजि बियाँबाट एक लिटर तेल निकाल्न सकिन्छ।
सजीवनको औषधीय गुणहरू
पातको रस र बीउलाई पेलेर निकालिएको तेल दल्दा चौपायाको जुम्रा मार्न सकिन्छ । हात खुट्टा फुटेको, हिलोले खाएको, लुतो, दाद, पक्षघात, मांशपेशी र जोर्नीको दुखाई आदिमा यसको तेल दल्दा फाइदा पुग्छ । यसको तेलबाट बत्ती बाल्न र साबुन बनाउन सकिन्छ । हांगालाई दतिवनको रूपमा प्रयोग गरिन्छ । तेलबाट ग्लिसिरिन उत्पादन गर्न सकिन्छ । पातबाट सोत्तर, पत्कर र कम्पोष्ट मल बनाउन सकिन्छ । यसको पिनालाई खेतबारीमा मलको रूपमा प्रयोग गरिन्छ । तेललाई प्रशोधन पश्चात जैविक डिजेलको रूपमा प्रयोग गरिन्छ ।
राष्ट्रवादी मिलन केन्द्र नेपाल दल
राष्ट्रवादी मिलन केन्द्र नेपाल दल नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०६४मा भाग लिएको थियो।
बघेली भाषा
बघेली वा बघेलखण्डी मध्य भारतको बघेलखण्ड क्षेत्रमा बोलिने एक केन्द्रीय आर्य भाषा हो। बघेली मुख्यतया मध्य प्रदेशको रीवा, सतना, सिधी, सिंगरौली, शहडोल, उमरिया, अनुपपुर जिल्लाहरूमा र उत्तर प्रदेशको प्रयागराज र चित्रकूट जिल्लाका केही भागहरूमा र छत्तीसगढको बैकुन्थपुरमा पनि बोलिन्छ।
वर्गीकरण
पूर्वी हिन्दी उपसमूहसँग सम्बन्धित एक स्वतन्त्र भाषा, बघेली सन् २००१ को भारतीय जनगणना रिपोर्ट द्वारा 'हिन्दीको बोली' को रूपमा तोकिएको भाषाहरू मध्ये एक हो। विशेष गरी, यो अवधीको बोली हो, जसले आफैं अर्धमागढीबाट बचाउँछ। बघेली एक क्षेत्रीय भाषा हो जुन अन्तर-समूह र अन्तर-समूह सञ्चारको लागि प्रयोग गरिन्छ।
अन्य धेरै आर्य भाषाहरू जस्तै, यो अक्सर भाषाको सट्टा बोलीको रूपमा गलत, स्वेच्छाचारी, वा राजनीतिक रूपमा प्रेरित पदनामको अधीनमा रहेको छ। यसबाहेक, अन्य हिन्दी भाषाहरूमा जस्तै, बाघेली भाषीहरूलाई जनगणनामा मानक हिन्दी भाषाहरूसँग मिलाइएको छ।
मछिन्द्र क्लबको सिजन २०७५
वैशाख
थ्री स्टार क्लबले २०७५ सालमा कुल ३ वटा नेपाली घरेलु फुटबल प्रतियोगिता खेलेको थियो। जस मध्ये वर्षको पहिलो फुटबल प्रतियोगिता माईभ्याली गोल्डकप २०७५ जित्दै सुखद सिजनको सुरूवाट गरेको थियो।थ्री स्टारले फाइनलमा चिरपरिचित प्रतिद्वन्द्वी मनाङ मर्स्याङ्दी क्लबलाई फाइनलमा १-० ले पछि पार्दै वर्षको पहिलो उपाधि जित्ने क्लब मा आफ्नो नाम दर्ता गराएको थियो।
यस्तै क्लबले वैशाख महिनामै दमक गोल्डकप २०७५ को पहिलो क्वाटरफाइनल खेलमा नेपाल पुलिस क्लब सँग ०-१ ले पराजित भएको थियो।भने उदयपुर गोल्डकप २०७५ को पहिलो खेल खेल्दै प्रतियोगितामा सुखद सुरूवाट गरेको थियो।मोरङ ११ क्लबलाई ४-१ गोल अन्तरले पराजित गर्दै क्लबले सेमिफाइनलमा स्थान बनाएको थियो।
द डेड्ली आइसल्स
द डेड्ली आइसल्स अमेरिकन उपन्यासकार तथा लेखक ज्याक भेन्सद्वारा लिखित उपन्यास हो ।
राष्ट्रिय विकास पार्टी
राष्ट्रिय विकास पार्टी नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यसले संविधान सभा निर्वाचन २०६४मा भाग लिएको थियो।
अवन्तीबाई
रानी अवन्तीबाई १८५७ को प्रथम भारतीय स्वतंत्रता संग्राममा महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाउने एक जना वीरांगना थिइन्। क्रान्तिमा रामगढको रानी अवन्तीबाई रेवांचलमा मुक्ति आंदोलनको सूत्रधार थिइन्। १८५७ मा मुक्ति आंदोलनमा यस राज्यको अहम भूमिका थियो, जसबाट इतिहास जगत अनभिज्ञ छ। १८१७ देखि १८५१ सम्म रामगढ राज्यको शासक लक्ष्मण सिंह थिए। उनको निधनको पश्चात  राजकुमार विक्रमादित्य सिंहलेने१८५७मा  राज गद्दी प्राप्त गरे। उनको विवाह बाल्यावस्थामा नै मनकेहणीको जमीन्दार राव जुझार सिंहको कन्या अवंती बाईसँग भएको थियो। विक्रमादित्य सिंह बाल्यकालबाट नै वीतरागी प्रवृत्तिको थिए र पूजा-पाठ एवं धार्मिक अनुष्ठानहरूमा लागि रहन्थे। अत: राज्य संचालनको काम उनको पत्नी रानी अवंतीबाई  गर्ने गर्थिन्।उनका दुई छोरा थिए हुए-अमान सिंह र शेर सिंह। अंग्रेजहरूले तब सम्म भारतको अनेक भागहरूमा कब्जा गरेका थिए।
थुकिमा
थुकिमा नेपालको मेची अञ्चलको ताप्लेजुङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
विसं २०६८ को जनगणना अनुसार थुकिमाको कुल जनसङ्ख्या २,४९६ रहेको छ । जसमध्ये १,१३१ पुरुष र १,३६५ महिला रहेका छन् । यस गाविसमा कुल ५२७ घरधुरी रहेका छन् ।
सिस्नेरी, ओखलढुङ्गा
सिस्नेरीनेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, ओखलढुङ्गा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
ठेट नेपाली शब्दहरू
अ
अर्ग/अर्घ - गोरसद्वारा देवतालाई गरिने अभिनन्दन्
सङ्कटा क्लबको सिजन २०७५
खेल
-
ठेट नेपाली शब्दहरू
अ
अर्सा - चामलको पिठो र खुदोबाट बनाइने मिठो गुलियो पुरी जस्तो पातलो रोटि
अनौ - खेतबारी जोत्न प्रयोग गरिने हलोको हातो
अँगेरी - पाउला लाग्दा रातो र पछि हल्का हरियो पात हुने ल्वाङ्को आकारको दाना फल्ने वनस्पति। पाक्दा कालो हुन्छ र खायो भने मुखै कालो हुन्छ। यो सिमालीको बोट जत्रो हुन्छ। ‌
आ
आट - गाउँ तिरका घरमा हुने माटोको अग्लो भाग। बत्ती राख्ने प्रयोग हुन्छ
आंटी= गाउँ तिर हुने घरको माथिल्लो तल्ला !
ओहोरा = बनभोज ‍‌‌
क
कन्तुर : खुत्रुकेजस्तै नगद राख्ने छरितो बाकस
कायाकैरन : भएभरको सम्पूर्ण वृत्तन्त वर्णन
ख
खनिउ - एक प्रकरको रुख जसका लहरा वा जरामा मिठो फल फल्ने गर्छ
खलाँती - फलाम पोल्ने ठाममा (आरनमा) फुक्ने सधान (छालाबाट बनेको हुन्छ)
खलो : दाईँ गर्न खेतमा खुर्केर चिल्लो पारेको ठाउँ
खिर्रो - दूध जस्तो चोप आउने एक प्रकारको बोट
खँड्यौली‍‍‍ = ‍कनिका, चामलबाट चोक्टेर बनेको मसिनो धुलो।
खँड्कुलो = ठूलो पानी तताउने, बिहे, भतेर म भात पकाउने भाँडो हो।
खुरा‍ = जुत्ताकोकुर्कुच्चा
खेदा = जंगली हात्ति पकड्ने काम
ग
गग्रेटो - गाग्रो राख्ने आट वा टाँड
गठरी - रूमाल, बर्को आदिमा केही हालेर गाँठो पारिएको पोको
गन्धक ‍- बारूदमा हुने एक प्रकारको रसायनिक पदार्थ
गट्टे ‍- तोरी ठटाइसकेर बाँकी रहेको तोरीको बोट (झ्याङ्टा); स-साना ढुङ्गालाई हातमा उफारेर खेल्ने
गाउटे - गाउँ डुल्ने
गाभा - कर्कलाको पात
गाभो - धान, कोदोको एक रोपो
गीठा - गिठ्ठा = तरुलको जमीन् अ मुनि नभै जमीन् माथि लहरामा फल्ने फल्
गिद्रो - जेको पनि भित्री भाग्
गौवा - दहि वा मोहि राख्ने काठको भाँडो
घ
घुम = पानी पर्दा ओत लाउने साधन, बाहास्स र साल्को पात्ले छाएको हुन्छ
घुँडी खोप्रो - घुँडाको पछाडि पिडुल्ला र तिघ्राको बिचको खोबिल्टो परेको भाग
घोलथाप्रे - एक किसिमको झार, जडीबूटि
च
चम्काचधुँवा ‍= बिहे हुने १-२ दिन् अघि बेहुलो र बेहुलीको घरमा जग्गे बनौने काम
चित्रा = चित्रो = बाँस्बाट बनेको एक् प्रकार्को mat.
चिम्टा= आगो चलाउदा प्रयोग हुने दुइवटा चुच्चो भएको फलामको भाडो .....
चुठुवा : काठको सानो भाँडो, चुक अमिलो राख्न प्रयो गरिने
चुठुवा - चुठ्ने थाउ, एक प्रकरर्को पित्तलको बाटा जस्तै त्यसमा पहुन व ठूला-ठालुलाई हात्-खुट्टा धुने भाडो।
चोटा - घरको पहिलो तला अर्थात भुईँतला माथिको तला
कग्युद
कग्युद सम्प्रदाय तिब्बती बौद्धको पाँच प्रमुख सम्प्रदायहरू मध्ये एक हो
ठेट नेपाली शब्दहरू
च
च्याख्ला-- मकैको चामल, मकै वा गहुँको खस्रो पीठोलाई नि च्याख्ला भन्छ
छ
छयापी =दुङ्दुङे = एक प्रकारको लसुन, प्याज बर्गको साग। प्राय जसो यसको साग आलु सँग पकाएर खाने गरिन्छ
ज
जस्केलो : मुल ढोका बाहेकको कोल्टेपट्टीको गाराको ढोका
जोतारो: जुवा र गोरुलाई बाँध्ने डोरी
ट
ट्यामी - aluminumको घिउ, दूध बोक्ने भाँडो
टाट्नो - खसी बख्रालाई घाँस हल्ने थाउ
टुडो : कोदो ठटाएर रहेको भुस जस्तो, अनि केही चिजको छेउ वा कुनो; चुच्चो
टोलुग् - महि रख्ने ठूलो ठेकी। has same diameter from the top to bottom
ठ
ठेकी : दही मथ्ने काठको भाँडो, मही राख्ने अथवा दहि राख्ने काठको भाँडो
ठिगारे : रोपाइँ गर्दा खेतको आली, छेउकुना मिलाउने खेतालो वा बाउसे
ढ
ढाकर - मालसामान हालेर बोकिने चोयाले बनेको थेप्चो डोको
ढुङ्ग्री - भित्रपट्टी खोक्रो भएको बाँसबाट बनेको आगो फुक्न प्रयोग गरिने नलीजस्तो वस्तु
त
तगारो - अगनमा gateको ठाउमा हुने काठ वा ढुङा वा बाँसको खम्बामा घोचा छिराएर बनाउने बाधा।
तसेली- बाटुलो परेको भात पकाउने पातलो भाँडो usually of copper or brass
तारिको - खाँबो र दलिन बीचमा राखिने काठ (खाँबोमा दलिनको लोड ट्रान्सफर गर्ने)
थ
थाप्लो - टाउको
थुतुनो - मुख
द
दलीन = घरको पहिलो तल्ला अड्याउने काठ
दाप - खुकुरी राख्ने case
दाँदे: विशेष गरी बारी वा खेतको माथिल्लो जमेको सतह खुल्ला गर्न प्रयोग गरिने दाँत भएको औजार
दुधरोटी- गहुको पिठो लाई साना साना डल्ला डल्ला पारेर दुध सुकुन्जेल पकाको रोटि
ध
धरान - काठ काट्ने, आरा लाउने ठाँउ
धूरी - छानो
न
नल - कोदोको डाँठ
नारा= जुवा र हलोलाई बाध्ने छालाबाट बनेको डोरी
प
पक्कु -छनेर पकाएर रखिने एक परिकार
पगटो= पोहोटो = चामल न लागेको धान
पट्टुवा : दाम्लो-नाम्लो बुन्न निकालिने रेसादार बोक्रा, यो खनियो, चिप्ले, ओडालो आदिको हाँगाबाट निकालिन्छ। सनपाटबाट पनि निकालिन्छ।
पट्याँस =पटेस= नाङलो
पन्चपाला : विशेषत पूजामा प्रयोग हुने सानो तामाको पानी राख्ने पाँच-खोपा भएको भाँडो
पाली - घर सङ्ग जोडिएको भिरालो छानो भएको भाग
पाँजा - धान काट्ने बित्तिकै सुकाउन फिँजाएर राखेको
पुल्ठी = सले र मटितेल हलेर बालिने बत्ती = टुकी, डिबिया
पेरुङ्गो ‍= परेवा रख्ने, सुङ्गुरका पाठा बोक्ने बाँसको आँखी झ्याल जस्तो परेको झोला
पुती ‍= योनी, नारी मुख्य योनाङ्ग ढिङ,गाणी समेत भनिने।
फ
फगटो = खेतको हलो नलाग्ने सानो गरो
फरिका - सेउला, सिमाली आदिले बनाएको बार्ने चित्रो।
फुलमिठाई - पशुपति आदिका तिर्थस्थलमा फूलपाती सँग पाईने सेतो मिठाई
ब
बम्कनु - ब्यर्थमा रिसाउनु
बरणी - बिहे गर्दा बेहुलीको बाबुले बेहुलो लाई गरिने पूजा
बरियो - नाम्लोको डोरि ढोको बोक्ने
बलेनी - धुरिको पानी झर्नेठाँउ
बसिला - काठ तास्ने सानो औजार
बसुल्ला - बसिला
बाकल - बोक्रा सहितको फलेक; निबुवाको बोक्रा
बाबियो - डोरी बाट्न प्रयोग हुने लामो रेसादार पात भएको बनस्पति
बाहाँ - छाँनो अड्याउने बाँस वा काठ - जुन घर बहिर बाटै देखिन्छ; रोटे-पिङमा हुने क्रस-भाग
बिलाउनी-- घिउ खारे पछि तल् बस्ने ठोस पदार्थ
बिलाउनी: घिउ तताउँदा पिँधमा थिग्रेको चिज,
बेल्चा - माँटो बोक्ने - फाल्ने साधन
भ
भुतभुते - आगो सहितको तातो खरानी
भुँडिखोप्रा: करङ नेरको खोप्रो
म
मजेत्रो = माहिला हरूले टाउकोमा बाँध्ने खास्टो
मझेरी - घरको अगेनु भएको छेत्र।
मठ्ठल: छानोको पानी चुहिने नेर छानो अड्याउन राखेको डाँडा (perline)को टुप्पा हरूलाई छोपेर राम्रो देखाउन along the edge of roof टाँसिने काठ। मन्दिरहरूमा यसमा बुट्टा पनि भरेको हुन्छ।
मदानो : दही मथ्ने शाफ्ट; मही पार्ने काठको पन्खा
मल्खु - खस्रो गरी पिनेको मकै। भात पकाउन न मिल्ने
मल्खे: सेल रोटी पकाउँदा लास्टमा रहेको पीठोले सेल घुमाउन नमिल्ने भएकोले यत्तिकै तेलमा खन्याइन्छ अनि मालपुवा जस्तो बन्छ नि, त्यसलाई मल्खे भन्छ।
मला- महला ‍= मोहोरा= जोत्दाखेरी गोरुको मुखमा लगाईदिने कुरा
माहुर सेलाउनु - बेहुली लिएर फर्कदा पहिलो खोला तर्दा माहुर भन्ने चिज खोलामा बगाउनु।
मियो: दाईँ गर्न गोरुको लहरलाई बाँध्न बिचमा गाडेको खम्बा।
मुहान् = नदिको उत्पत्ति हुने ठाउ
मुलडाँडी - छानो छाउदा बिछ्याउने बाँस, काठ का लामा घोचा। रोँटे पिङमा बाहाँ अड्याउन प्रयोग हुने
मैजारो गर्नु - गरी सक्नु
र
रछ्यान: फोहर फाल्ने ठाउँ
राँबो - कठमा प्वाल पर्ने बसिला जस्तै औजार
ल
ल = सधै पानी लेग्ने खेत
लिप्टी - सानो गुन्द्री (एजजनालाई मात्र पुग्ने)
लोहोरो : मसला पिन्ने ढुङ्गा
स
स्याखु = पानीबाट ओतीन पातबाट बनाईएको ओढनी वा घुम
साँखे - सफा सेतो रङ नभएर घुर्मैलो सेतो रङ हुने
साङ्गोपाङ्गो - पुरा, पुर्ण (जस्तैः साङ्गोपाङ्गो अध्ययन)
सानोडाँडी - छानो छाउदा बिछ्याउने बाँस, काठ का लामा घोचा।
सामा: कोदो प्रजातीमा पर्ने झार, धानको जस्तै बाला हुन्छ
सिमाली - बारमा लगाइने एउटा बुट्यान।
सुर्को - सुर्को पारेर बाध्ने; बारीको सानो टुक्रा, जहाँ हल लाग्दैन।
सुली - कुखुराको गु, मकैको कुन्यु
सोत्तर - सुकेका पात पत्तिङगर, स्याउला
सिलौटो- फराकिलो ढुङ्गा जसमाथि मसला राखेर लोहोरोले पिसिन्छ।