cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
मारुनी नाच
समापन गीतहरू
मारुनी नाचको अन्तिम चरणमा गाइने गीतहरूलाई समापन गीतको रूपमा वर्गिकरण गरिएको छ। अन्त्य गीतहरू गाएर नाचे पछि मारुनी नाच समापन गरिन्छ। मारुनीको वस्त्र फुकाउने गीतहरू, आशिका गीतहरू आदी रस चरणमा आउँछन्। यसरी नै फुकाउने गितहरू गाएर मारुनीको पहिरन उतार्न लगाएर मारुनी नाचको समापन गरीन्छ। यस्तै शब्दले भरिएका गीतहरू गाउँदै आशिष दिने गीत सकिए पछि घर परिवारका सदस्यहरूले आशन छोडेर जानु पर्ने हुन्छ। घर परिवारका सदस्यहरूले आशन छोडेर गएपछि नाच्ने समूहले आशन उठाएर छोडेको पैंसा बटुलेर राख्छन्।
मरुनी नाचमा प्रयोग हुने बाजाहरू
मारुनी नृत्य एक परम्परागत नृत्य भएकाले यस नृत्यमा परम्परागत बाजाहरूको नै प्रयोग गरिएको पाइन्छ। मारुनी नाचमा प्रयोग हुने बाजामा मादल मुख्य बाजा हो, मादलमा एक गुरु मादल पनि हुन्छ। मादल मादलेहरूले कमरमा भिरेर बजाउदै नाँच्दछन्। मरूनी नाचमा बजाउन प्रयोग हुने मादल अन्य मादलहरू भन्दा ठुलो र बलियो हुन्छ। यसै गरी खाँकर अर्को मुख्य बाजा हो, खाँकरलाई मारुनी, पुर्सिङ्गे तथा मादलेहरूले नाँच्दा खुट्टामा लगाउँछन्। खाँकर एक पितल र काँसको मिश्रण धातु (जसलाई नेपालको गाउँले भाषामा "भरत धातु" पनि भनिन्छ)बाट बनेको गोलाकार रिङ हो। रिङ भित्र साना साना फलामका गोटीहरू भरेको हुन्छ, जसले गर्दा खाँकर हल्लिदाँ "छम-छम" गरेर बज्दछ। यसै गरी मुजुरा मारुनी नाचमा प्रयोग गरिने अर्को बाजा हो। मुजुरा गायक टोलीले बजाउने गर्छन्। परम्परागत मारुनी नाचमा अन्य बाजाहरूमा बाँसुरी, बिनायो मुरचङ्गा, हार्मोनियम, गितार, सारङी आदी बाजाहरूको प्रयोग भएको त कतै भेटिएको छैन तर आधुनिक मारुनी नाचमा यि बाजाहरूको पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ।
चलचित्रमा समावेश भएको गीत
चलचित्र : बन्दकी
निर्देशक : किशोर राना मगर
स्वर : राजेशपायल राई
सङ्गीत : सुरेश अधिकारी
गीत : दशैं दिकपालमा
युट्युब िलंक :
https://m.youtube.com/watch?v=hsLsa1pYfxg#menu
नानीहरूको गीत
नानीहरूको गीत काजीमान कन्दङ्वा र विपिनदेव ढुङ्गेलद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको बाल साहित्य कृति हो।
काफलसेरी
काफलसेरी बझाङ जिल्लाको एक गाविस हो।
अपरन
अपरन  आर्मेनियाको एउटा समुदाय हो। यो अरागत्सोत्न प्रान्त मर्ज (प्रांत)मा पर्छ। यसको स्थापना १९९५मा भएको थियो । यहाँको जनसङ्ख्या ६,१५८ छ।
नानीको कथा
नानीको कथा परशु प्रधानद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको बाल साहित्य कृति हो।
समुद्र विज्ञान
समुद्र विज्ञान ('ओसनोग्राफी' वा 'ओसनोलोजी' ) समुद्रको भौतिक र जैविक पक्षहरूको अध्ययन हो। यो एक महत्त्वपूर्ण पृथ्वी विज्ञान हो। यसले इकोसिस्टम लगायत समुद्री प्रवाह, छालहरू, भौगोलिक तरल पदार्थ, प्लेट टेक्टोनिक्स र समुद्री सतहको भूगोल तथा समुद्रभित्र वा यसको वरपर पाइने विभिन्न रासायनिक पदार्थहरूको बारेमा विस्तृत अध्ययन गर्छ।
युद्धको घोषणा
युद्धको घोषणा एक राज्यले अर्को विरुद्ध विद्यमान वा आसन्न युद्ध गतिविधिको घोषणा गर्ने एक औपचारिक कार्य हो। युद्धको घोषणा दुई वा दुई भन्दा बढी राज्यहरू बीच युद्धको अवस्था सिर्जना गर्न राष्ट्रिय सरकारको आधिकारिक पक्षद्वारा भाषण कार्य (वा कागजातमा हस्ताक्षर) हो। युद्धको घोषणा गर्ने वैधता राष्ट्र र सरकारको रूपमा भिन्न हुन्छ। धेरै राष्ट्रहरूमा, त्यो शक्ति राष्ट्र प्रमुख वा सार्वभौमलाई दिइएको छ।
विकिपिडिया समुदाय
विकिपिडिया समुदाय अनलाइन विश्वकोश विकिपिडियामा योगदानकर्ताहरूको समुदाय हो। व्यक्तिगत योगदानकर्ताहरूलाई "विकिपिडियन" भनिन्छ। अक्सफोर्ड अङ्ग्रेजी शब्दकोशले अगस्त २०१० मा आफ्नो शब्दकोशमा विकिपिडिया शब्द समावेस गरेको हो।
नेपाल आमा (बालगीत)
नेपाल आमा (बालगीत) रामबाबु सुवेदीद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको बाल साहित्य कृति हो।
विकिपिडिया समुदाय
लाखौँको सङ्ख्यामा स्वयंसेवक विकिपिडियनहरू रहेका छन्। विकिपिडियाको लेखहरूको वृद्धि विकासको लागि विकिपिडियामा सम्पादन गर्न विकिपिडियनहरूले जिम्मेवारी लिएका छन्।
लोहागडा उपजिल्ला
लोहागडा बङ्गलादेशको नडाइल जिल्लाको एक उपजिल्ला हो। यो उपजिल्ला सिलेट विभाग अन्तर्गत पर्दछ।
भूगोल
लोहागडा उपजिल्ला बङ्गलादेशको दक्षिण पूर्व भागमा पर्छ भने यो उपजिल्ला २३°०५' देखि २३°१९' उत्तर अक्षांश र ८९°२९' देखि ८९°४६' पूर्वी देशान्तरणमा अवस्थित छ। लोहागडा उपजिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये २९०.८३ वर्ग किलोमिटर ओगटेको छ। यस उपजिल्लालाई मोहाम्मादपुर उपजिल्लाले उत्तर, कालिया उपजिल्लाले दक्षिण, आलफाडाङ्गा, काशियानी र गोपालगञ्ज उपजिल्लाले पूर्व र नडाइल सदर उपजिल्लाले पश्चिमबाट घेरेको छ। नबगङ्गा, मधुमति, इछामति, छातरा खाली, गण्डर खाल, नलदी बिल, कुमरी बिल, आमादार बिल यस उपजिल्लाका केही नदी तथा नहरहरू हुन्।
इतिहास
बङ्गलादेश मुक्ति अभियान सन् १९७१ अप्रिल ४ का दिनबाट देश व्यापी रूपमा शुरू भएको थियो भने पाकिस्तानी सेना र बङ्गलादेशको मुक्तिका लागि लडिरहेका लडाकु बीच यस उपजिल्लामा युद्ध तथा प्रत्यक्ष गोली हानाहान हुँदा ८ पाकिस्तानी सेना सहित २ बङ्गलादेशी लडाकुक‍ मृत्यु भएको थियो। २३ मे १९७१ का दिन पाकिस्तानी सेनाले यस उपजिल्लामा सर्वसाधारणहरूक‍ सामूहिक हत्या गर्दै थुप्रै घरटहराहरूमा आगजनी गरेका थिए। लोहागड उपजिल्ला ८ डिसेम्बरका दिन स्वतन्त्र भएको थियो।
जनशाङ्खिकि
जिल्ला विभाग प्रतिवेदनका अनुसार यस जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या २२१००० रहेको छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या ११०८०९ छ भने महिलाको जनसङ्ख्या ११०१९१ रहेको छ। धर्मका आधारमा यस जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १९३३३५ छ भने हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या २७५४३ अन्य धर्मका मानिसहरूको जनसङ्ख्या १२२ रहेको छ। यस उपजिल्लामा ५२४ मस्जिद, १० मन्दिर ५ चिहानहरू रहेका छन्। लोआगडा थाना जामे मस्जिद, लक्ष्मीपाशा कालिबाडी मन्दिर आदि यस उपजिल्लाका केही ल‍ोकप्रिय धार्मिक स्थलहरू हुन्। यस उपजिल्लाका ९५.१३% जनसङ्ख्याले शुद्ध पिउने पानीका लागि पानी तान्ने मोटर र धारोको प्रयोग गर्दै आएका छन् भने ०.६५% ले पोखरी, ०.६२% ले टुटी र ३.६०% ले अन्य माध्यमबाट पानीको प्रयोग गर्दै आएका छन्। यस उपजिल्लाको कुल घरहरू मध्ये ७.४२% घरहरूमा अझै पनि सुविधा सम्पन्न अर्थात पक्की सौचालय सुविधा रहेको छैन। यस उपजिल्लामा १ उपजिल्ला स्वस्थ्य संस्था, १२ परिवार नियोजन केन्द्र, १ अस्पताल र ५ सामुदायिक स्वस्थ्य संस्थाहरू रहेका छन्। सन् १९५४  मा आएको बाढी र सन् १९६१ मा आएको आँधीले यस उपजिल्लाका घर, पुरातात्त्विक भवन र बाली नालीमा ठूलो मात्रामा क्षति पुर्‍याएको थियो।
अर्थतन्त्र
यस उपजिल्लाको अर्थतन्त्र मुख्यतया कृषिमा आधारित छ। यस उपजिल्लाका अधिकांश मानिसहरू किसान हुन्। यस उपजिल्लामा मुख्यतया धान, जुट, आलु, गहुँ, पानको पात, तोरी लगायत अन्य अन्न बालीहरू उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा मुख्यतया आँप, कटहर, नरिवल, बदाम, स्याउ, आलुबखडा, अम्बा, केरा, कागती, खरबुजा आदि उत्पादन हुँदै आएको छ। यस उपजिल्लामा धान कुटानी केन्द्र, गहुँ पिसानी केन्द्र, काष्ठ सामग्री उत्पादन केन्द्र, बरफ उद्योग, बिस्कुट उद्योग, कपास तथा कपडा उद्योग तथा प्लाष्टिक सामग्री उत्पादन कारखाना रहेका छन्। यस उपजिल्लाले मुख्यतया पानको पात, केरा, बदाम, मेवा लगायत मौसमी तरकारी र अन्य फलफूलहरू निर्यात गर्दै आएको छ। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख रहेको आलसको तेल, तील, कोदो, अलहर पनि निम्न मात्रमा उत्पादन गरिन्छ। यस उपजिल्लामा ४४ हाटबजार तथा मेलाहरू सञ्चालन रहेका छन्। यस उपजिल्लामा लोपोन्मुख ठेला, गोरू गाडा र रथहरू सामान ओसारपसार तथा यातायातका साधन बन्द‌ै आएका छन्। यस उपजिल्लामा ४०१५ माछापालन केन्द्र, ४३ कुखुरापालन केन्द्र र ४७ कुखुरापालन केन्द्रहरू रहेको छ।
प्रशासन
प्रशासकीय लोहागडा थानाको स्थापना सन् १८६१ मा भएको थियो भने सन् १९८४ मा दिन यसलाई उपजिल्लामा परिणत गरिएको थियो। हाल यस उपजिल्लामा १२ सङ्घ परिषद्, १५४ मौजा/महल्ला र २१७ गाउँहरू रहेका छन्। यस उपजिल्लाका सङ्घ परिषद्हरू प्रकार छन्; नलदी सङ्घ परिषद्, लाहुडिया सङ्घ परिषद्, शालनगर सङ्घ परिषद्, नोयाग्राम सङ्घ परिषद्, लक्ष्मीपाशा सङ्घ परिषद्, जयपुर सङ्घ परिषद्, लोहाजडा सङ्घ परिषद्, दिघलिया सङ्घ परिषद्, दिघिलिया सङ्घ परिषद्, मल्लिकपुर सङ्घ परिषद्, कोटाकोल सङ्घ परिषद्, इतना सङ्घ परिषद् र काशिपुर सङ्घ परिषद्।
एटलान्टिक वन दक्षिण-पूर्व निकुञ्ज
एटलान्टिक वन दक्षिण-पूर्व निकुञ्ज ब्राजिल को विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन २०११ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
सिल्दुजूरे
सिल्दुजूरे नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, कास्की जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो। यस गाविसमा रहेका ऐतिहासिक तथा धार्मिक पर्यटकीय स्थलहरू सिल्दु मन्दिर, मैपुलपोखरी नयाँ मन्दिर आदि हुन भने घडेरीडाँडा, थाक डाँडा, तप्राङ मैदान आदि प्राकृतिक पर्यटकीय स्थलहरू हुन।
श्रीकर
श्रीकर राजनीतिक अर्थशास्त्रका एक प्रसिद्ध आचार्य ह्न् । उनी मिथिला निवासी भएको तथ्य प्राप्त हुन्छ । मनुस्मृतिको सर्वाधिक प्रसिद्ध टीका मिताक्षरा ले यिनलाई प्रसिद्ध बनाएको हो । मिताक्षरा र त्यस पछि रचना गरिएका धर्मशास्त्रका ग्रन्थहरूमा श्रीकरको नाम उदधृत गरिएको छ । उनको नामबाट कुनै स्वतन्त्र ग्रन्थ भने उपलब्ध छैन । उनले कतिपय स्मृति ग्रन्थ माथि भाष्य वा निबन्ध रचना गरेका थिए भनिन्छ । उनले कतिपय स्मृतिहरूको सम्पादन पनि गरेका मानिन्छ । उनको समय वि.सं. ८५०–११०० मानिएको छ । चण्डेश्वरको राजनीतिरत्नाकरमा उनको नाम ससम्मान उल्लेख गरिएको छ । श्रीकर तथा चण्डेश्वरका अर्का समकालीन लक्ष्मीधर हुन् । उनलाई चण्डेश्वरको समकालीन मान्न सकिन्छ । लक्ष्मीधरको राजनीतिकल्पतरु अत्यन्त लोकप्रिय ग्रन्थ हो जुन आफ्नो पूर्ण रूपमा प्राप्त छैन ।
के पी जायसवालले आफ्नो हिन्दु पोलिटी ग्रन्थमा श्रीकरको नाम र उद्धरण गरेका छन् ।
एभरेष्ट बैंक
एभरेष्ट बैङ्क लिमिटेडको स्थापना सन् १९९४ अक्टोबरमा भएको हो। सञ्चालनका लागि यस बैङ्कले सन् १९९७ फेब्रुअरीदेखि भारतको पञ्जाब नेशनल बैङ्कको व्यवस्थापन-सहयोग प्राप्त गर्दै आएको छ। सन् २००६मा यो बैङ्क 'बैङ्क अफ द एयर २००६, नेपाल' भयो। यस बैङ्कले समाजका विभिन्न क्षेत्रमा आफ्ना सेवाहरू प्रदान गर्दै आएको छ। जीवनका सबै क्षेत्रका ग्राहकहरूसँग बैङ्कले राष्ट्रलाई कर्पोरेट,कृषि र औद्योगिक विकास गर्न मद्दत गरेको छ। एभरेष्ट बैेंक लिमिटेडले एवीवीएस प्रणाली मार्फत जडान गरिएको यसको विस्तृत नेटवर्क मार्फत ग्राहक-मैत्री सेवाहरू प्रदान गर्दछ,जस्ले ग्राहकहरूलाई कुनै पनि शाखाबाट परिचाल लेनदेनको लागि सक्षम गर्दछ। एभरेष्ट बैङ्कले लेखा चालित टेलर मेसिनको विस्तृत नेटवर्क मार्फत आफ्ना ग्राहकहरूलाई बैङ्किङ सेवाको क्रममा नगद ड्रइङका लागि चौबिसै घण्टा एटिएम सेवा प्रदान गर्न प्रतिबद्ध रहेको छ। सुविधाको लागि,ईबिएल एटिएमहरु विभिन्न शाखा परिसर र अफसाइट स्थानहरूमा गरिएको छ,जुन नेपालभर छरिएर रहेको छ।
अरारत
अरारत  आर्मेनियाको एउटा समुदाय हो। यो अरारत प्रान्त मर्ज (प्रांत)मा पर्छ। यसको स्थापना  १९६२मा भएको थियो । यहाँको जनसङ्ख्या  ३४,०२७  छ।
नेपाली प्रवेशिका
नेपाली प्रवेशिका साझा प्रकाशनद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको बाल साहित्य कृति हो ।
अर्मावीर
अर्मावीर  आर्मेनियाको एउटा समुदाय हो। यो अर्मावीर प्रान्त मर्ज (प्रांत)मा पर्छ। यसको स्थापना   १९३० मा भएको थियो । यहाँको जनसङ्ख्या  २६,३८७  छ।
हेम्जा
हेम्जा नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, कास्की जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो। यस गाविसमा रहेका ऐतिहासिक तथा धार्मिक पर्यटकीय स्थलहरू ऋषिकुल आश्रम, तेब्रिकोट, रुद्र महादेव गुठी मन्दिर, राधाकृष्ण मन्दिर, हनुमान मन्दिर आदि हुन।
दौरा सुरुवाल
दौरा सुरुवाल नेपाल र भारतका सिक्किम, दार्जीलिङ आदि केही क्षेत्रमा लगाइने पोसाक हो। २०६८ साल भन्दा पहिलो यो नेपालको राष्ट्रिय पोसाक थियो। २०६८ सालमा बाबुराम भट्टराई नेतृत्व सरकारले दौरा-सुरुवाल-टोपी, गुन्युचोली समय सापेक्ष नभएको भन्दै हटाउने निर्णय गरेको थियो। यो पोसाक पहाडी भेगमा बढी प्रयोग हुन्छ। दौरा-सुरुवालसँगै कोट र शिरमा ढाका टोपी वा भादगाउँले टोपी पनि लगाउने चलन छ।
इतिहास
१५ देखि २० हजार वर्षअघि लेखिएको मानिएको ऋग्वेद र त्यसपछिको अथर्ववेदमा पोसाकबोधक द्रापी शब्द परेको छ जसलाई भाष्यकारहरूले क्लोक (लबेदासरहको) हुन्थ्यो भनेका छन्। द्रापीबाट दौरा भएको तर पी लोप भएको बुझिन्छ। विसं १६८० तिर सिद्धीनरसिंह मल्लले एउटा रेखाचित्रमा तुना बाँधेको पोसाक पहिरेका छन्। अरू अनगिन्ती मल्लकालीन मूर्तिहरूमा पनि यो पोसाक देखिन्छ।
दौरा
मयलपोस, लबेदा र दौरा समानार्थी लाग्छन्। तर, पूर्ण समानार्थी होइनन्। मयलपोस दरबारी, लबेदा काँठप्रचलित र दौरा पहाडी सम्बोधन हो भनेर पुग्दैन। सही लबेदा मुकुन्दसेनका खजान्ची चिन्तामणि भट्टराईको अद्यापि पाल्पामा सुरक्षित पोसाक हो, जुन घुँडाभन्दा तलसम्म आउँछ, धेरै फुकेको पनि हुन्छ। मेहेल (Pyrus pashia) को बियाँले नखुइलिने बदामी रङ दिन्छ। नखुइलिने  वदामी रंङ को लुगा केवल उच्च वर्ग मा मात्र प्रचलित थियो किन भने मेहल रंग महगों हुने गर्दथ्यो। उच्च वर्ग ले लगाउने भए पछि मिहेनत का साथ सिलाईएको र जीउ मा टम्म मिलेको हुने नै भयो। त्यसै ले मेहल रंग ले रंगिएको र सहि नाप को पोसाक ( लबेदा / दौरा ) लाई मयलपोस भनिएको मानिन्छ । पछि कम्पनी भारत मा  जव नखुलिने वदामी रंग सर्वत्र पाइन थाल्यो नेपालीहरू माझ यो रंग को दौरा खुवै प्रचलित भयो । सन् १८०३ मा फ्रान्सिस  हेमिल्टनलको वर्णन मा  नेपालमा सर्वत्र 'रेड्डिस कटन उल' प्रचलन मा रहेको उल्लेख छ । त्यहि समय तिर मयलपोस र दौरा समानार्थी शव्द वन्न पुगे। यति भन्दा भन्दै पनि मयलपोस मोटो अर्थमा विशिष्ट निर्मित (कस्टम मेड) हो, जसको गाह्रो भाग खोकिला मिलाउनु हो र जो सहज नाप -(फ्रि साइज) को दौराभन्दा भिन्न देखिन्छ।
सुरुवाल
सुरुवाल कम्मरमा इँजारले बाँधेर लगाइन्छ। यो कम्मरदेखि गोलिगाँठोको तलसम्म लगाइन्छ। सौरभ ले सुरुवाल लाई सलवारको अनुवाद वा रूपान्तरण होइन भनेका छन्। उन का अनुसार सुरुवाल आकारबोधक हो, सुराही र सुरुङ भनेजस्तै।
पञ्चैबाजा (कविता)
पञ्चैबाजा (कविता) विश्वम्भर 'चञ्चल'द्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको बाल साहित्य कृति हो।
जुठापौवा
जुठापौवा नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत लुम्बिनी अञ्चलमा पर्ने पाल्पा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
जनसङ्ख्या
जुठापौवा गाविस को जनसङ्ख्या बि.स.२०६८ को जनगणना अनुसार ३,४४० रहेको छ ।
विश्व शिक्षा
विश्व शिक्षा बालिकाको पँहुचहुने गरी शिक्षा कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने परियोजना हो। यस परियोजनालको मुख्य उद्देश्य घरायसी कार्य तथा सामाजिक सांस्कृतिक कठिनाईका कारण कहिल्यै विद्यालय जान नपाएका र विद्यालय छाडेका १० देखि १४ वर्ष उमेर समुहका बालिकाहरूलाई शिक्षाको मुलधारमा ल्याउनु हो।
पानीको थोपा (उपन्यास)
पानीको थोपा (उपन्यास) कवितारामद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको बाल साहित्य कृति हो।
ब्रह्मदेव
ब्रह्मदेव नेपालको महाकाली अञ्चलको दार्चुला जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। हाल यस गाविसलाई अपी नगरपालिकामा जोडिएको छ । यो ठाउँमा ३१९ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार ब्रह्मदेवको जनसङ्ख्या १९८८ छ। यस मध्य पुरुष ५०%, र महिला ५०% छन्।
फर्नान्डो दे नोरोन्हा
फर्नान्डो दे नोरोन्हा ब्राजिल को विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन २००१ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
बद्रीनाथ की दुल्हनिया
बद्रीनाथ की दुल्हनिया एक २०१७ भारतीय हिंदी भाषा रोमान्टिक हास्य फिल्म हो जुन शशांक खेतानले निर्देशित र लेखेको हो। करण जौहर द्वारा सह-निर्मित, यसमा वरुण धवन र आलिया भट्ट छन्, र ग्रामीण-भारतका एक महत्वाकांक्षी स्वतन्त्र एयर होस्टेसलाई पछ्याउँछिन् जसले उनको चौभन्टी मंगेतरको पितृसत्तात्मक अपेक्षाको अनुरूप इन्कार गर्छन्। फिल्ममा ituतुराज सिंह, यश सिन्हा, श्वेता बसु प्रसाद, गौरव पाण्डे, अपशक्ति खुराना, साहिल वैद र स्वानंद किरकिरे पनि सहयोगी भूमिकामा छन्।
बद्रीनाथ की दुल्हनियाले धवन र भट्टको बीचमा उनीहरूको तेस्रो सहयोग जोडीले निर्माण गरेका उनीहरूको अघिल्लो फिल्म स्टुडेन्ट अफ द ईयर (२०१२) र हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया (२०१४) पछि तेस्रो सहयोगको रूपमा चिनिन्छन्; पछिल्लो पनि खेतानले निर्देशित गरेका थिए। यो दुल्हनिया फ्रन्चाइजी मा दोस्रो किस्त हो। प्रिन्सिपल फोटोग्राफी मे २०१६ मा शुरू भयो र यो २७० मिलियन डलरको उत्पादन बजेटमा पनवेल, सिंगापुर र कोटा भरमा चित्रित भयो; १२० मिलियन डलर फिल्मको प्रचार, प्रिन्ट र प्रचार लागतमा खर्च भयो। अरिजित सिंह फिल्मका गीतहरूको लागि साइन इन गाउनेहरू मध्ये एक थिए।
बद्रीनाथ की दुल्हनिया नाटकीय रूपमा १० मार्च २०१७ मा भारतमा रिलीज भएको थियो,होली सप्ताहन्तसँग मेल खाएर। फिल्म एक वित्तीय सफलता भयो, बक्स अफिसमा विश्वव्यापी १.९० अर्ब डलर कमाई।६३औं फिल्मफेयर अवार्ड्समा यो आठ श्रेणीमा नामित भयो जसमा सर्वश्रेष्ठ फिल्म, खेतानका लागि सर्वश्रेष्ठ निर्देशक, धवनका लागि सर्वश्रेष्ठ अभिनेता र भट्टका लागि सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्री; यसले सिंहको लागि सर्वश्रेष्ठ पुरुष प्लेब्याक सिंगर जित्यो।
उत्पादन
बद्रीनाथ की दुल्हनियाले फ्रान्चाइजीको दोस्रो किस्तमा चिन्ह लगाए जुन रोमान्टिक हास्य हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया (२०१४) बाट शुरू भयो, जसलाई धर्म प्रोडक्शनका लागि करण जोहरले निर्माण गरेका शशांक खेतानले निर्देशित गरेका थिए र वरुण धवन र आलिया भट्टले मुख्य भूमिकामा अभिनय गरेका थिए। । फिल्म पहिलो पटक ३ मे २०१६ मा स्थानीय गाउँको मेलामा धवन र भट्टको एउटा अनलाइन मोशन पोष्टरको रिलीजको साथ घोषणा गरिएको थियो। प्रिन्सिपल फोटोग्राफी पनि सोही दिन शुरू भयो। केहि दृश्यहरू घाटोटक सर्कल, किशोर सागर ताल र राजस्थानको कोटामा सात वंडर पार्कमा पनि शूट गरिएको थियो।
संगीत
फिल्मको संगीत अमल मल्लिक, तनिष्क बागची र अखिल सचदेवाले रचेका छन् जबकि गीतहरू कुमार, शब्बीर अहमद, अखिल सचदेवा, बादशाह र इन्दिवरले लेखेका छन्।ध्वनी ट्र्याक १४ फेब्रुअरी २०१७ मा टी-सीरीज द्वारा जारी गरिएको थियो।
शीर्षक बद्री "बद्री की दुल्हनिया" फिल्म तेसरी कासम (१९६६) को "चलत मुसाफिर" गीतबाट प्रेरित भएको देखिन्छ जुन पछि बिहारी लोक गीतबाट प्रेरित भएको थियो। अरिजीत सिंहले फिल्मफेयर अवार्ड २०१८ मा "रोके ना रुके नैना" गीतको गायनको लागि सर्वश्रेष्ठ प्लेब्याक सिंगर (पुरुष) जिते।
पोसिला कविता
पोसिला कविता प्रभा भट्टर्राईद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको बाल साहित्य कृति हो।
कालुखेती
कालुखेती बझाङ जिल्लाको एक गाविस हो।
मोही
सन्दर्भ सूची
'
रैग्नर फ्रिश
रैगनार फ्रिश अर्थशास्त्रमा नोबेल पुरस्कार प्राप्त गर्ने पहिलो अर्थशास्त्री हुन् । उनीलाई जन टिनबर्जेनका साथ सन् १९६९ मा नोबेल स्मृति पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो । यी दुवैलाई अर्थशास्त्रमा शुद्ध विज्ञानका प्रविधि, शब्द र गणितीय उपकरण प्रयोग गरिएकोमा विशेष योगदान गरे बापत यो पुरस्कार दिइएको हो । व्यष्टि अर्थशास्त्र (माइक्रो अर्थशास्त्र) र समष्टि अर्थशास्त्र (म्याक्रो अर्थशास्त्र) शब्दको प्रयोग सर्वप्रथम फ्रिशले गरेका हुन् । अर्थशास्त्रलाई गतिशील (डाइनैमिक) दृष्टिकोणलाई समावेश गरेर अर्थशास्त्रलाई एक विशेष क्षेत्रमा विकसित गराउने श्रेय पनि यी दुवैलाई जान्छ ।
एटोल दास रोकास
एटोल दास रोकास ब्राजिल को विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन २००१ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
सिथैली
सिथैली नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको सिन्धुली जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
सुशील शमशेर जङ्गबहादुर राणा
सुशील शमशेर जबरा राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपालका दोस्रो सदस्यसचिव थिए। उनले वि.सं. २०१७ देखि वि.सं. २०२४ सम्म उक्त पदमा रहि काम गरे।
केन्द्रीय अमेजन संरक्षण परिसर
केन्द्रीय अमेजन संरक्षण परिसर  ब्राजिल को विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन २००० मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।
फूलबारी (कविता)
फूलबारी (कविता) ध्रुवकृष्ण दीपद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको बाल साहित्य कृति हो।
कार्बन
पिरियोडिक टेबलमा १४ मा समुहकृत यसको रासायानिक सङ्केत "C" हो भने आण्विक (एटोमीक) नम्बर ६ रह्को छ| अधातुमा बर्गिकृत कार्वनको ३ स्वरूप मध्ये १२C र १३C स्थिर रहन्छ (खिइदैन) भने १४C बिकिरणयुक्त हुन्छ (आधा समय=५७३० वर्ष)| अक्सिजन संगको समिश्रणमा यो ग्यास स्वरूपमा कार्बन डायऑक्साइड बन्दछ|विभिन्न जैविक पदार्थ तथा अन्य वस्तुमा विभिन्न यौगिक तथा वायुमण्डलमा कार्बन डायऑक्साइड गॅसका रूपमा कार्बन रहन्छ। कार्बन डायऑक्साइडले वायुमण्डलको करिब शून्य दशमलव २१ प्रतिशत अंश ओगटेको हुन्छ। यस्तै हरेक जैविक पदार्थको संरचनामा कार्बनको मुख्य अंश हुन्छ। पेट्रोलियम पदार्थ, कोइला आदि जीवांश इन्धन -फॉस्सील फ्यूल) हरूमा पनि कार्बन हुन्छ। जैविक इन्धनहरूको दहनबाट ऊर्जा उत्पन्न हुने क्रममा त्यहा रहेको कार्बन छुट्टीन्छ जुन वायुमण्डलमा रहेको ऑक्सिजनसँग मिलेर कार्बन डायऑक्साइड बन्छ। जैविक पदार्थहरूमा रहेको कार्बन आफैंमा हानिकारक होइन, तर जब यो कार्बन डायऑक्साइडका रूपमा वायुमण्डलमा पुग्छ यसले प्रदूषकका रूपमा काम गर्छ | पृथ्वीमा कार्वनको अनेक स्वरूप मध्ये "कोइला" सर्व व्यापक रहेको छ भने "हिरा" दुर्लभ रहेको छ | उर्जा कोअ स्रोतको रूपमा कोईला प्रचलित छ भने औधोगिक प्रयोजनमा ग्रॅफाइट महत्त्वपूर्ण मानिन्छ| कार्वनको आण्विक रूपलाई परिस्कार गरी तयार गरिने रेशा (carbon fiber) आज सम्म उपलब्ध सबै भन्दा दर्हो रेशा मानिन्छ| रौ जत्ति पातलो रेशा समुहले कैयौ टन भार बहन गर्न सक्दछ|
बहिनीको कोसेली (कथा)
बहिनीको कोसेली (कथा) तेजप्रकाश श्रेष्ठद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको बाल साहित्य कृति हो।
नेपाल विकास बैंक लिमिटेड
नेपाल विकास बैङ्क लिमिटेडले आफ्नो काम सन् १९९९ जनवरी ३१ (२०५५ साल माघ १७ गते)मा सुरु गर्‍यो। नेपाल विकास बैङ्क लिमिटेड नेपालको निजी क्षेत्रको पहिलो राष्ट्रियस्तरको विकास बैङ्क हो। यस बैङ्कको स्थापना विकास बैङ्क ऐन, २०५२ अन्तर्गत भएको हो। यस बैङ्कको प्रमुख उद्देश्य औद्योगिक, व्यापारिक, व्यावसायिक तथा कृषिक्षेत्रको विकासमा गतिशीलता ल्याउनु हो। २०५४ साल चैत्रमा नेपाल राष्ट्र बैङ्कले नेपाल विकास बैङ्क लिमिटेडलाई निजी क्षेत्रको पहिलो राष्ट्रियस्तरको विकास बैङ्कको स्थापनाका लागि स्वीकृति दिएको हो।
चाक्सीबोटे
चाक्सीबोटे नेपालको मेची अञ्चलको ताप्लेजुङ जिल्लामा अवस्थित  एक गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
विसं २०६८ को जनगणना अनुसार खेजेनिमको कुल जनसङ्ख्या ९०८ रहेको छ । जसमध्ये ४२५ पुरुष र ४८३ महिला रहेका छन् । यस गाविसमा कुल १९१ घरधुरी रहेका छन् ।
खड्गविक्रम शाह
खड्गविक्रम शाह राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपालका तेस्रो सदस्यसचिव थिए। उनले वि.सं. २०२४ देखि वि.सं. २०३४ सम्म उक्त पदमा रहि काम गरे। उनी राजदरबारका नातेदार थिए। त्यसैले उनलाई कुमार खड्गविक्रम शाहका नामले चिनिन्छ।
निधन
शाहको सन् २००१ जुन १ तारिख (वि.सं. २०५८ साल जेठ १९ गते) का दिन दरवार हत्याकाण्डमा निधन भयो।
अस्मी श्रेष्ठ
अस्मि श्रेष्ठ (Asmi Shreshtha), जन्म: ३० जुन, १९९३) उनी एक नेपाली मोडल, सौन्दर्य प्रतियोगी तथा अभिनेत्री र मिस नेपाल २०१६ की विजेता हुन् ।
ग्रामीण विकास बैंक
सन् १९९१मा ग्रामीण बैङ्क बङ्गलादेशका प्रबन्धक प्रो. मोहम्मद युनुसको प्रभाव र सुझावमा 'निर्धन' नामको गैरसरकारी बैङ्किङ संस्था ग्रामीण विकास वित्तीय प्रणालीमा सहयोग पुर्‍याउने उद्देश्य राखेर दर्ता भयो। नेपालमा ग्रामीण विकास वित्तीय प्रणालीमा सहयोग पुर्‍याउने मुख्य उद्देश्य राखेको यही योजना नै पहिलो हो। निर्धन आयोजनाले सन् १९९३को जनवरीदेखि पश्चिमाञ्चल विकासक्षेत्रको रूपन्देही जिल्लामा आफ्नो कार्यक्रमको सुरूवात गर्‍यो र मार्च महिनादेखि पहिलो किस्ताको ऋण वितरण गर्ने कार्य प्रारम्भ गर्‍यो।
उनीहरूलाई आर्थीक अवसरहरू प्रदान गर्नु पर्दछ भन्ने अवधारणा लिएर सर्वप्रथम वंगलादेशका नागरिक प्रो.मोहम्मद युजुसले ग्रामीण बैङ्किङ पद्दतिको प्रतिपादन गरेका हुन। सन् १९७१मा बङ्गलादेश स्वतन्त्र भएपछि आफ्नो अध्ययन पुरा गरी अमेरिकाबाट वंगलादेश फर्किएका प्रो.युनुसले सन् १९७२मा वंगलादेशकै चिटगाँउ विश्वविद्यालयमा अर्थशास्त्रका विभागिय प्रमुखको रूपमा कार्यरत रहेर अर्थशास्त्रमा माहान् सिध्दान्तहरू पढाउन थाले।तर अध्यापन गराउने ती महान सिद्धान्त र आफ्नो देशका विपन्न जनताको स्थिति विच व्यपक भिन्नता देखी उनी अत्यान्तै चिन्तित रहे, जसको कारण आफू भित्रको चिन्तालाईदुर गराउन विपन्न जनताको पक्षमा दिन सकिने वैकल्पिक सेवाको वाटो खोज्न उत्साहित भए। सन् १९७४मा वंगालादेशमा आएको वाढीले घरवार विहिन भ एका जनताको भोक,रोग,र शोक बिरुद्ध लड्ने साहास बटुली गरिवी निवारणका निम्ति आफ्ना केहि विद्यार्थीहरूको साथलिएर कार्य प्रारम्भ गरे। देशको गरिवी निर्मुल गर्नको लागि प्रो. युनुसले विभिन्न वैंकहरूको माझमा हाँस्यपात्र वने। यस्तो उपहासबाट मुक्तिका लागि उनले आखिर आफै एउटा वैंक खोल्ने निश्चित गरे। अन्तत सन् १९८३मा वंगालादेशको सरकार र केन्द्रिय वैंकको अनुमति लिएर उनले सर्वप्रथम ग्रामिण वैंकको स्थापना गरे।जसबाट बिना धितो
अमाल मलिक
अमाल मलिक एक संगीत परिवारमा जन्मिएका हिन्दी चलचित्र उद्योगमा संगीतकार हुन् । उनी सरदार मलिकको नाति, दबू मलिकको छोरा र संगीतकार अनु मलिकको भतिजो हुन् । अमाल ८ वर्षको उमेरमा संगीत सिक्न सुरु गरेका थिए । उनले आफ्नो फिल्मी करियरको सुरुवात सलमान खानको जय होको साथ २०१४ मा गरे फेरि मलिकले २०१५ को धेरै बलिउड चलचित्रहरू जस्तै रोय, एक पहेली लीला, अल इज वेल, क्यालेन्डर गर्ल्स, हीरो, हेट स्टोरी ३को लागि संगीत दिए ।
अरमान मलिक
अरमान मलिक (जन्म: २२ जुलाई १९९५) एक भारतीय गायक हुन् । उनी सा रे गा मा पा लिटिल चेम्प्स मा सार्वजनिक भोटहरूको अनुसार आठौँ स्थानमा रहेका थिए । उनी गायक तथा संगीत निर्देशक डबू मलिकको छोरा र गीतकार अमाल मलिकको भाइ हुन् । वर्तमानमा उनी कलाकार आफ्नो गीतहरूको कारणले सुप्रसिद्ध छन् ।
कैलास
कैलास बझाङ जिल्लाको एक गाविस हो।
युद्धविक्रम शाह
युद्धविक्रम शाह राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपालका छैटौँ सदस्यसचिव थिए। उनले वि.सं. २०४६ देखि वि.सं. २०४८ सम्म उक्त पदमा रहेर काम गरेका थिए।
बाँ-बाँ बाच्छी (गीत)
बाँ-बाँ बाच्छी (गीत) रामबाबु सुवेदीद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको बाल साहित्य कृति हो।
हरिहरपुरगढी
हरिहरपुरगढी नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको सिन्धुली जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
ठाकुरवंसीय इतिहास
१० औँ सताब्दीदेखिनै सिमरौनगढ राज्य ( हालको वारा जिल्ला केन्द्र ) कला, संस्कृति तथा अन्य भौतिक सम्पन्नताले निकै वैभवशाली भएको पाइन्छ। वि.सं. १३८१मा सिम्रौनगढका राजा हरिसिंहदेव (कतै हरसिंहदेव पनि भनिएको छ ) थिए। यी राजा ठाकुर वंशका थिए। यीनको समयमा ठकुरी सम्बत्को प्रचलन पनि ल्याएको पाइन्छ।
ठाकुर वंशको उत्पती दैवीय शक्तिबाट र इतिहँसका कालखण्डहरूमा यो वंश ध्वस्त समेत भएकाले ठाकुरलाई अत्यन्त पवित्र र धार्मिक आस्थाका रूपमा लिने चलन तत्कालिन कर्णाट शाशक हरूमा पाइन्छ। वि.सं. १३८१ मा दिल्लीका मुसलमान गयाशुद्धीन तुगलकले यस सिम्रौनगढ राज्यमा भिषण आक्रमण गरेर राज्य ध्वस्त वनाइदिए। वि.सं. १३६७ मा यी डोयहरूले काठमाडौँमा भिषण आक्रमण गरेर ध्वस्त प्राय वनाएका हुनाले यस पटक राजा हरिहरसिंहदेव भागेर काठमाडौँ शरणमा जान पनि सकेनन्। फलतः आफ्नो परिवार र विद्वान मन्त्री चण्डेश्वर सहित भागेर नजीकैको पाहाडमा लुकेर वसे।
विद्यालंकार एसकेले आफ्नो पुस्तक मोडर्न हिस्ट्री अफ एसियामा सिम्रौन गढको लडाँईको सन्दर्भमा यसरी उल्लेख गरेका छन। १३२४ ई. (वि.सं.१३८१) मे दिल्लीके सूल्तान गयाशुद्धीन तुगलक तुगलक ने बङ्गाल पर चढाई की। वह गङ्गासे उत्तरसे होते हुए बङ्गालकी ओर बढा। इस रास्ते पर तिरहुतका स्वत्रन्त्र राज्य पडताथा। यहाका राजा हरिसिंह देव था। इस राजपुत राजाने वडी विरताके साथ तुगलकका मुकाविला किया, यद्यपी अन्तमे उसका पराजय हुआ। उसने अपने राज्योको छोडकर नेपालकी ओर प्रस्थान कर दिया।
राजा हरिसिंह देवले मन्त्री चण्डेश्वरको सल्लाह वमोजिम त्यहीँ स्थानमा सानो किल्ला वनाई रहन थाले। पछि पछि सिम्रौनगढका विद्वानहरू, साधुहरू, कलाकारहरू, कालिगढहरू पनि हरिसिँह देव भएकै ठाउँमा रहन थाल्नाले हरिसिँहदेवले स्थापना गरेको त्यो सानो किल्ला एउटा राज्यको रूप लिने अवस्थामा पनि पुगेको थियो। पछि त्यो किल्लालाई राजा हरिसिंह देवकै नामबाट हरिहरपुर गढी भनेर चिनिन थाल्यो। समयको अन्तराल धेरै हुन पाएको थिएन करिव १ वर्ष पनि नपुग्दै पश्चिम नेपाल तिरबाट मुकुन्द सेन नाम गरेको योद्घाले ठूलो फौजको नेतृत्व गरेर हरिहरपुर गढीमा धावा वोले र हरिहरपुर गढी कब्जा गरे। पछि यी मुकुन्द सेनले आफ्नै नामबाट राजधानी मुकुन्दपुर वनाई शासन सञ्चालन गर्न थाले। मुकुन्दपुरको नामबाट हालको मकवानपुर राज्य रहन गएको हो।
हरिसिंह देव आफ्नो पराजय पछि मन्न्री चण्डेश्वर र रानी देवल देवी तथा राजकुमार सहित त्यस स्थानबाट पनि पूर्व तर्फ भागे। सिन्धुली जिल्लाको तिनपाटन भन्ने स्थानमा हरिसिंह देवको मृत्यू भएको कुरा इतिहासकारहरू वताउँदछन। इतिहासकार लुजियानो पेटेकले हरिसिंह देवको मृत्यू टिपाट भन्ने स्थानमा पुगेर भएको भनेका छन्। यो टिपाट भन्ने स्थान नै हालको तिनपाटन हो। (नेपालको इतिहास डा. पेशल दाहाल ) मन्त्री चण्डेश्वर देवीका उपासक थिए। यीनले नै हालको डाढी गुँरासे गा.वि.स.मा भएको चण्डादेवीको मन्दिर स्थापना गरेका थिए। यीनैका पालमा सिन्धुलीको मरिणखोला किनारमा भएको पन्चकन्या पोखरी वनेको अनुमान गर्न सकिन्छ। हरिसिंह देवको मृत्यू पश्चात मन्त्री चण्डेश्वर र रानी देवलदेवी तथा राजकुमार र साथमा भएका केही भारदार र सेनाहरू मिलेर दोलखा विजय गरेर र बनेपा सम्म पुन दोलखालाई विस्तार गरी बनेपामा पनि चण्डादेवीको मन्दिर स्थापना गरेको कुरा इतिहास तथा काब्यहरूमा पाइन्छ। (मकवानीवाला माहाकाब्य शास्त्रि उमानाथ )
सेनवंशीय इतिहास
मुकुन्द सेन तत्कालिन पाल्पा राज्यका सिपाहि रत्न सेनका छोरा थिए। आफ्ना पिताको लडाकु जिवनको प्रभाव उनमा परेको र तत्कालिन राजाको सम्पूर्ण सुराक पिता रत्न सेनलेमुकुन्द सेन लाई दिएपछि मुकुन्द सेनले पाल्पाली राजामाथि चढाई गरी सत्ता आफ्नो हातमा लिएका थिए। यिनले नै विशाल मकवानपुर राज्यको शुरुवात गरेका थिए। मुकुन्द सेनले आँफैले फौजको नेतृत्व गरेर हाल सिन्धुली जिल्ला अन्तर्गतको हरिहरपुर गढीमा धावा वोले र वि.सं. १३८२ मा हरिहरपुर गढी कब्जा गरे। पछि मुकुन्द सेनले आफ्नै नामबाट राजधानी मुकुन्दपुर वनाई शासन सञ्चालन गर्न थाले। मुकुन्दपुरको नामबाट हालको मकवानपुर राज्य रहन गएको हो।
हेमकर्ण सेन ( वि.सं. १७५० – वि.सं. १८१६ )
हेमकर्ण सेन माणिक सेनका छोरा थिए। माणिक सेनको मृत्यू पछि उनका एक मात्र छोरा हेमकर्ण सेन मकवानपुर राज्यको राजा भए। यीनले आफ्ना अत्यन्त बृद्घ कुलगुरु गुणपति मैथुल जो विदेह राज्यका प्रशिद्घ साहित्यकार थिएबाट शिक्षा पाएका थिए। हेमकर्ण सेनले हरिहरपुर गढीको घण्टे भन्ने स्थानमा वि.सं. १८०१ मा माहादेव मन्दिरको स्थापना गरेका थिए। त्यहाँ उनले एउटा विशाल घण्ट पनि चढाएका थिए। त्यही घण्टको नामबाट त्यो स्थानको नाम घण्टे रहन गएको हो। २०१८ सालमा घण्टे भन्ने स्थानमा भएको घरका अवशेषहरूमा खनिखोस्री गर्दा त्यहाँ माहादेवको मन्दिर भेटिएको थियो। माहादेव मन्दिर सँगै एउटा सिलालेख पनि थियो। सिलालेख लेख्ने ब्यक्ति भनेर राजगुरु साहित्यकार गुणपति मैथुल लेखिएको थियो। त्यस सिलालेखमा श्री साके १६६६ संम्बत १८०१ उल्लेख गर्दै हेमकर्णेश्वर पनि भनिएको छ।
हेमकर्ण सेनले आफ्नो सिलालेखहरूको सिरानमा चन्द्र र सूर्य राख्ने प्रचलनलाई पछि पृथ्वीनारायण शाहले पनि अनुसरण गरे। पृथ्वीनारायण शाह पछिका जतिपनि शिलालेखहरू हुन्छ त्यहाँ प्राय चन्द्र र सूर्य नै सिरानमा राखिन्छ। यसै गरी हाम्रो राष्ट्रिय झण्डामा पनि मकवानी राज्यको चन्द्र र सूर्य नै अङ्कित हुन्छ। मकवानपुरका राजाहरूले आँफुलाई हिन्दुपतिराज चक्र चुणामणिको प्रसस्ती लेखिएको देखि पृथ्वीनारायण शाहले पनि गिरिराज चक्र चुणामणिको प्रसस्ति राखेका हुन।
दिगबन्धन सेन : ( वि.सं. १८१६ – वि.सं. १८१९ )
दिगवन्धन सेन राजा हेमकर्ण सेनका छोरा थिए। आफ्ना बाबु हेमकर्ण सेनको मृत्यू पछि यीनी मकवानपुर राज्यको राजा भए। मकवानपुर एउटा विसाल राज्य थियो। तराईका धेरै स्थानसँग जोडिएको हुनाले बन्द व्यापार पनि राम्रो हुन्थ्यो। यहाँबाट काठमाडौँ उपत्यकामा मात्र नभई गोर्खासम्म पनि ब्यापार हुन्थ्यो। सम्पन्नता र असल शिक्षाबाट भरपूर भएका भए पनि दिग्वन्धन सेनमा यूद्घ कौशल पटक्कै थिएन। दिगवन्धन सेन राजा पृथ्वीनारायण शाहलाई मनपराउँदैन थिए। आफ्नो बहिनीको विहेबाट नै यीनको ज्वाइँ पृथ्वीनारायण शाहसँग खटपट शुरु भएको थियो। उता पृथ्वीनारायण शाह पनि ससुरा हेमकर्ण सेनको मृत्यू पश्चात मकवानपुर राज्यमाथि आक्रमण गरेर यहाँको वैभवता आफ्नो वनाउने चेष्टामा थिए। जेठानसँगको पारिवारिक खटपटको आधारमा मकवानपुरमा धावा बोली पृथ्वीनारायण शाहले वि.सं. १८१९ भाद्रमा विशाल मकवानपुर राज्य गोर्खालीहरूको हातमा पारे। दिग्वन्धन सेन आफ्ना मन्त्री कनकसिं वानीया साथ भागेर वंगालको नवावको शरणमा पुगे। पछि वंगालका नबाव मिरकासिमले गुरगिन खाँ ( आर्मेनियाली ग्रेगरी खान )को नेतृत्वमा विसाल मुसलमानी फौज मकवानपुर स्वत्रन्त्र पार्ने निहुमा पठाए। १८१९ पौष २७ गते मकवानपुरमाथि गुरगिन खाँको सेनाले आक्रमण ग¥यो तर यहाँ पनि गुरगिन खाँको फौज नराम्रो सँग पराजित भयो। दिग्वन्धन सेन भगेर हरिहरपुर गढीमा लुक्न पुगे तर त्यहाँ पनि गौर्खाली सेना पुग्यो। अव दिगवन्धन सेनले अन्यत्र भाग्ने प्रयास गरेनन किनभने उनका रानी र छोराहरू गोर्खालीको कैदमा परिसकेका थिए। अन्ततः मकवानी राजा दिग्वन्धन सेन नुवाकोटमा कोटमा कैद परे र त्यहीँ उनको प्राणपखेरु गयो।
गणगौर
होलीको समापनसँगै चैत्र शुक्ल तृतीया का दिन राजस्थानी तथा गुजराती समुदाय मा प्रचलित यो गणगौर (गौरा ) नेपाल मा पनि  मारवाडी समुदाय माझ प्रचलित रहेको छ। बसन्त ऋतु, खेतीपाती र वैवाहिक मान्यताप्रति यो विश्वास राखिने यो पर्व हो । घरका पुरुषहरु रंग खेल्नमा व्यस्त रहेकै बेला होलीका दहनको खरानीमा गोबर मिसाएर शिव (गण ) र पार्वती(गौर ) को १६ पिण्ड बनाएर महिलाहरू धार्मिक अनुष्ठानको तयारीमा जुट्छन् । होलीको भोलिपल्टदेखि लगातार १६ दिनसम्म शंकरपार्वती रुपी ती पिण्डको पुजा हुन्छ । अविवाहितले असल श्रीमान र विवाहितले श्रीमानको दीर्घायु, स्वास्थ्य र कल्याणकासाथै सुःखी विवाहित जीवनकालागि गणगौरलाई पुज्छन् । माता गौरीलाई स्वभाग्यको प्रतिक पनि मानिन्छ ।
माटोले पनि शिवपार्वतीको प्रतिमा बनाउने चलन छ । यो समुदायको पनि राजपुताना घरानामा यस अवसरकैलागि बनाइएको काठको मूर्तिलाई हरेक वर्ष कुशल कलाकारद्धारा रंग गराइन्छ । यो वास्तवमा उमंग, उत्साह र मस्तीको पर्व हो । युवतीहरु रंगीचंगी पोसाकमा बगैंचा पुगेर दुवो ल्याउँछन् । गीत गाउँदै दुबोको सहयोगले दुधको छिटा हान्दै गणगौरलाई पुज्छन् । दिनमा एक छाक खाएर उपवास बस्छन् ।
कडा धार्मिक अनुशासनको यो पर्वमा पुजाकोलागि छुट्टयाइएको कोठामा सूर्यको प्रकाश पर्नुहुन्न । श्रीमानलाई समेत अन्तिम पुजाका दिन मात्र प्रवेसको अनुमति हुन्छ । होलीको अन्तिम दिन बुधबार स्नेह सम्मेलनको आयोजना गरेर होलीलाई विदा गर्ने मारवाडी समुदायका पुरुषले पनि यो पर्वलाई धेरै महत्त्व दिन्छन् । 'होलीको अन्तिम दिन हामी ठूलालाई ढोकेर आशीष लिन्छौं, सानालाई अंकमाल गर्छौं,' युवा व्यवसायी बजरंग अग्रवाल भन्छन्,' तर, यो गनगौरले भने पुरुषको सबभन्दा ठूलो शक्ति महिला भएको देखाउँछ, उनीहरूको उपासनाले परिवारको संरक्षण गरिराख्छ ।'
अन्तिम तीन दिन यो पर्व चरमोत्कर्षमा हुन्छ । शंकरपार्वतीलाई नयाँ पोसाक लगाइन्छ । शिरमा विभिन्न पुजन सामग्री भएका कलश कासाथ जलासय किनार वा इनारमा प्रतिमाको विर्सजन गरेपछि पर्वको समापन हुन्छ । यो अवसरमा मैदा, घिउ र चीनीले बनाइने फूल झैं आकारको मिठाई घेवर बाँडने चलन छ । इन्द्रधनुषी पहिरनमा सजिएका महिलाहरूद्धारा लोक नृत्य र गीतको क्रम चल्छ ।
नवविवाहिताले विहेको पहिलो वर्ष अनिवार्य रूपमा यो पर्व मनाउँछन्, यो अवसरमा आमाबुवाले छोरीलाई गच्छेअनुसारको लता, कपडा र मिठाई दिन्छन् । प्रतिमाको विसर्जनको अघिल्लो दिन हातखुट्टा भरि मेहन्दी लगाएर नाचगान हुन्छ,' उनी भन्छिन् । छोरीचेलीले चन्द्र, सूर्य, फुल र ज्यामितिय चित्र आकारको मेहन्दीले सिंगार्छन् । यो पर्वपछि यो वर्षकालागि मारवाडी महिलाको सम्पूर्ण त्यौहारको समापन हुन्छ ।
भगनवान शंकर र पार्वतीलाई आदर्श दम्पति मानिने पौराणिक कथामा यो आधारित छ । दस दिनजति घरमा पुजा गरेपछि सबैको पहुँच हुने सार्वजनिक स्थलको छनौट गरेर यो पर्व मनाइन्छ । तराईतिर यो पर्वका दिन छोरीचेली हातमा दुबो र फूलसहितको सुन्दर लोटा लिएर गीत गाउँदै बगैंचा पुग्छन् । विभिन्न परम्परागत खेल खेल्छन् । यो अवसरमा महिला सृजनशीलताको प्रदर्शनकोलागि मेहन्दी र चित्रकला जस्ता प्रतियोगिताको समेत आयोजना हुन्छ । छिमेकी भारतको राजस्थानमा पनि मुख्य रूपले र गुजरात एवं मध्यप्रदेशको केही भागमा पनि यो पर्व मनाइन्छ । कतिपय ठाउँमा शिवपार्वतीको मूर्ति र शिरमा कलश बोकेका महिलाहरूको झाँकी समेत निकालिन्छ ।
ज्यामिरे, पाल्पा
ज्यामिरे नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत लुम्बिनी अञ्चलमा पर्ने पाल्पा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
हर्षाही
हर्षाही नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको सिन्धुली जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
बा-आमाको माया (कथा)
बा-आमाको माया (कथा) जनकप्रसाद हुमागाईंद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको बाल साहित्य कृति हो।
केर्रादो
केर्रादो संरक्षित क्षेत्रहरू ब्राजिल को विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन २००१ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो । यो सम्पदा केर्रादो,चपादा दोस भेदिरोस राष्ट्रिय निकुञ्ज र इमास राष्ट्रिय निकुञ्जसँग जोडिएको छ ।
राजबहादुर सिंह
राजबहादुर सिंह राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपालका सातौँ सदस्यसचिव थिए। उनले वि.सं. २०४८ देखि वि.सं. २०५० सम्म उक्त पदमा रहेर काम गरेका थिए।
सभा पर्व
महाभारतका सभा पर्वका अन्तर्गत कुल १० उपपर्व र ८१ अध्याय छन्।
जोर्डन
जोर्डन आधिकारिक रूपमा भन्नुपर्दा यो हेशमाइट किंगडम अफ जोर्डन,दक्षिण-पश्चिम एसियामा अकाबा खाडीको दक्षिणमा सिरियाई मरुस्थलको दक्षिणी भागमा अवस्थित एक अरब देश हो। यो देशको उत्तर भागमा सिरिया, उत्तर-पूर्वमा इराक, पश्चिममा पश्चिमी तट र इजरायल र पूर्व र दक्षिणमा साउदी अरब स्थित रहेको छ। जोर्डन, इजरीयलको साथ मृतसागर र अकाबा खाडी़को तट रेखा इजरायल, साउदी अरब र मिश्रको साथमा नियन्त्रण गर्ने गर्दछ। जोर्डनको धेरैजसो भु-भाग मरुभूमिले घेरिएको छ, विशेष रूपमा अरब मरुस्थल; हालाँकी, उत्तर पश्चिमी क्षेत्र, जोर्डन नदीसँग उपजाऊ चापाकारको भाग मान्ने गरिन्छ। यस देशको राजधानी अम्मान उत्तर पश्चिममा अवस्थित छ ।
भूगोल
यहाँको कुल क्षेत्रफल ९२,३०० वर्ग किलोमीटर (११२ वां) ४५,४९५ वर्ग मील र पानीले ओगटेको भु-भाग ०.८% रहेको छ।
राज्यनीति
यो देशमा राजतन्त्र चलिरहेको छ ।
उमाशंकर अरगरिया
उमाशंकर अरगरिया एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। उनी वि.सं. २०७८ असार १० मा संस्कृति, पर्यटन र नागरिक उड्डयन मन्त्रीको रूपमा नेपालको इतिहासमा सबैभन्दा छोटो कार्यकाल, १८ दिनको लागि नेपाल सरकारको मन्त्रीको रूपमा सेवा गरेका थिए। नेपालको सर्वोच्च अदालतले वि.सं. २०७८ असार २८ मा गरेको निर्णयको आधारमा उनलाई पदबाट हटाइएको थियो। उनी प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४ मा तत्कालीन सङ्घीय समाजवादी फोरमको उम्मेदवारको रूपमा धनुषा २ निर्वाचन क्षेत्रबाट विजयी भएर नेपालको पहिलो सङ्घीय संसदको सदस्य बनेका थिए। वि.सं. २०७९ को प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन नजिकिदै गर्दा उनले जनता समाजवादी पार्टी छोडेर नेकपा (एमाले) प्रवेश गरेर प्रतिनिधि सभा निर्वाचन लडेका थिए।
राजनीतिक जीवन
उनका बुबा नेपाली कांग्रेसका सक्रिय सदस्य थिए जसकारण अगरिया पनि वि.सं. २०६४ सम्म नेपाली कांग्रेसको क्रियाशील सदस्य थिए। नेपाली कांग्रेसका तत्कालीन उपसभापति विजयकुमार गच्छदार र उपेन्द्र यादवको नेतृत्वमा मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल नामक राजनीतक दल गठन भएपछि उनी सो राजनीतिक दलसँग आवद्ध भएका थिए। वि.सं. २०६६ मा पार्टी फुटेपछि उनी विजयकुमार गच्छदार नेतृत्वको मधेशी जनअधिकार फोरम (लोकतान्त्रिक) मा सदस्यता लिएका थिए। वि.सं. २०७४ मा पार्टी एकीकरण हुँदै नेपाल लोकतान्त्रिक फोरम गठन गरी अन्त्यमा नेपाली कांग्रेसमा विलय भएको थियो।
बाबु र छोरा (कथा)
बाबु र छोरा (कथा) श्याम भट्टर्राईद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको बाल साहित्य कृति हो।
चलल गणेशस्थान
चलल गणेशस्थान नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रे जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ७८९ वटा घर छन्।
चपादा दोस भेदिरोस राष्ट्रिय निकुञ्ज
चपादा दोस भेदिरोस राष्ट्रिय निकुञ्ज ब्राजिल को विश्व सम्पदा क्षेत्र हो । यो क्षेत्रलाई युनेस्कोले सन २०११ मा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषणा गरेको थियो ।यो सम्पदा केर्रादो,चपादा दोस भेदिरोस राष्ट्रिय निकुञ्ज र इमास राष्ट्रिय निकुञ्जसँग जोडिएको छ ।
जनरल अक्टरलोनी
जनरल डेभिड अक्टरलोनी नेपाल अंग्रेज युद्धमा अंग्रेज फौजबाट लड्ने एक सैनिक जनरल थिए।
फोनेसियन वर्णमाला
फोनेसियन वर्णमाला एक वर्णात्मक लिपि हो (विशेष गरी, एक अब्जाद) आधुनिक समयमा भूमध्यसागरीय क्षेत्रमा पाइने कनानी र अरामी शिलालेखहरूबाट चिनिन्छ। नाम फोनिसियन सभ्यताबाट आएको हो। फोनेसियन वर्णमाला प्रस्ताव गरिएको छ कि भारतको ब्राह्मी लिपि अन्ततः अरमाइक लिपिबाट व्युत्पन्न भएको थियो, जसले फोनेसियनलाई लिखित कोरियालीको उल्लेखनीय अपवादको साथ आज प्रयोगमा रहेको लगभग हरेक वर्णमाला लेखन प्रणालीको पुर्खा बनाउँदछ।
९औँ शताब्दी ईपूर्वमा सुरु भएको, ग्रीक, पुरानो इटालिक र एनाटोलियन लिपिहरू सहित फोनेसियन वर्णमालाको रूपान्तरण फस्ट्यो। वर्णमालाको आकर्षक नवाचार यसको ध्वन्यात्मक प्रकृति थियो, जसमा एउटा ध्वनी एउटै प्रतीकद्वारा प्रतिनिधित्व गरिएको थियो, जसको मतलब केवल केही दर्जन प्रतीकहरू सिक्न सकिन्छ। समयका अन्य लिपिहरू, कीलाक्षर र इजिप्टेली चित्रलिपि, धेरै जटिल वर्णहरू प्रयोग गर्थे र दक्षता हासिल गर्न लामो व्यावसायिक प्रशिक्षण आवश्यक थियो; जसले साक्षरतालाई सानो अभिजात वर्गमा सीमित गरेको थियो।
बायुपङ्खी घोडा (कथा)
बायुपङ्खी घोडा (कथा) विश्वम्भर 'चञ्चल'द्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको बाल साहित्य कृति हो।
कोइरालाकोट
कोइरालाकोट बझाङ जिल्लाको एक गाविस हो।
बालगीत
बालगीत विजयराज न्यौपानेद्वारा लेखिएको कृति हो। यस कृतिलाई साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको हो। यो एक नेपाली भाषाको बाल साहित्य कृति हो।
कोल्लम मन्दिर घटना, केरल
पुत्तिङ्गल मन्दिर घटना एक डरलाग्दो आतिसबाजी विस्फोट हो जुन १० अप्रिल २०१६ मा भारतको केरल राज्यको सहर कोल्लमको परावुर पुत्तिङ्गल मन्दिरमा भारतीय मानक समयानुसार रात्रि ०३:३० बजे (२२:१५ जिएमटि)मा भएको थियो । यो घटनामा १०२ भन्दा अधिकको मृत्यु भएको छ र ३५० भन्दा अधिक मानिसहरू घाइते भएका छन् ।
पृथ्वी वीरविक्रम शाह
पृथ्वी वीर विक्रम शाह नेपालका सातौं शाह वंशीय राजा हुन्। यिनको वि.सं. १९३२ मा युवराज श्री ५ त्रैलोक्य विक्रम शाहका जेठा सुपुत्रको रूपमा जन्म भएको थियो। यिनी ६ वर्षको उमेरमा यिनका हजुरबुवा श्री ५ सुरेन्द्रको मृत्युपछि वि.सं. १९३८ को श्रावण महिनामा राजा भएका थिए। यिनको मृत्यु वि.सं. १९६८ मा २९ वर्षको शासनकालपछि भएको थियो।
जन्म तथा प्रारम्भिक जीवन
यिनको वि.सं. १९३२ मा युवराज श्री ५ त्रैलोक्य विक्रम शाहका जेठा सुपुत्रको रूपमा जन्म भएको थियो। १९३८ जेठ ६ मा राजा श्री ५ सुरेन्द्रको मृत्यु पछि यिनी ६ वर्षको उमेरमा यिनका हजुरबुवा श्री ५ सुरेन्द्रको मृत्युपछि राजा भएका थिए। राजा पृथ्वीवीरविक्रमको राज्याभिषेक विसं १९३८ मार्ग १८ (मार्ग शुक्ल एकादशी) मा सम्पन्न भयो।
शासनकाल
यिनको पालामा भएका प्रमुख केही घटनाहरू तथा निर्माण कार्यहरूः
३८ सालको पर्व
३८ सालको पर्वमा यी बालक राजा पृथ्वी वीर विक्रमको हत्या गरी यिनका काका माहिला साहेवज्यू नरेन्द्र विक्रम शाह राजा, मामा जगतजंग राणा श्री ३ महाराज र पदमजंग राणा प्रधान सेनापति हुने योजना थियो।
४२ सालको पर्व
प्रधानमन्त्री रणोद्दीप सिंहको समयमा वि.सं. १९४२ मा भारतको इस्ट इन्डिया कम्पनी सरकारले रावलपिन्डीमा आयोजना हुने परेडमा सभागी हुन नेपाललाई समेत निम्तो दियो ।
त्यसको जिम्मेवारी वीर शमशेरलाई दिइएको थियो । वीर शमशेरले आफूसँग रहेका सैनिकहरूको साथमा फाइदा उठाई काका रणोद्दीप सिंहको हत्या गरे। जंगबहादुरको छोरा जगतजङ्ग राणा र नाति युद्धप्रताप जंग (नाति जर्नेल)को समेत हत्या गरियो। जंगबहादुरको छोराभाइहरू आफ्नो प्राण बचाउन कतिपय बाहिर भागे र उनीहरूको प्रधानमन्त्री हुने रोलक्रम समाप्त भयो । यो सबै घटना वि.सं. १९४२ सालमा घटेको हुनाले यसलाई ४२ सालको पर्व भनिन्छ।
५८ सालको पर्व
१९५८ मा कमाण्डर इन्चिफ चन्द्र शमशेरले श्री ३ देव शमशेरलाई पदच्युत गरे। राजा पृथ्वी वीर विक्रम देव शमशेरलाई हटाएर चन्द्र शमशेरलाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्ने पक्षमा नभएता पनि उनलाई धम्कि दिएर सो कार्यको लागि बाध्य बनाइयो ।
प्रधानमन्त्रीहरू
यिनको शासनकालमा प्रधानमन्त्री बनेकाहरूको सुची यसप्रकार छ।
मृत्यु
उनको वि सम् १९६८ मा मृत्यु भयो। चन्द्रशमशेरद्वारा मन्दविष को प्रयोग गरी उनको हत्या गरिएको शंका गरिन्छ।
कोल्लम
कोल्लम (मलयालम : കൊല്ലം, कॊल्लम्) भारतको केरलमा अरब सागरको किनारमा अष्टमुदी झीलको समीप बसेको बन्दरगाह नगर हो । व्यवसायिक दृष्टिबाट महत्त्वपूर्ण यस नगरको प्राचीन कालबाट विशेष महत्त्व रहेको छ । इब्न बतूताले १४ औ शताब्दीमा यसलाई भारतको पाँच बन्दरगाह मा प्रसिद्ध गरेका थिए ।
रुक्म शमशेर राणा
रुक्म शमशेर राणा नेपाली व्यापारी, व्यवसायी, खेल अधिकारी तथा कुटनीतिज्ञ हुन्। उनी सन् २००९ देखि २०११ सम्म भारतको लागि नेपाली राजदूत भएका थिए।
खेलकुद
राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपालका आठौँ र तेह्रौँ सदस्यसचिव थिए। उनी दुई पटक सदस्यसचिव र नेपाल ओलम्पिक कमिटीको अध्यक्ष भएका थिए। उनले  वि.सं. २०५० देखि वि.सं. २०५१ सम्म र वि.सं. २०५४ देखि वि.सं. २०५५ सम्म सदस्य सचिव रहेर काम गरेका थिए। राणाले अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा)को कार्यवाहक अध्यक्षका रूपमा समेत भूमिका निर्वाह गरेका थिए तथा नेपाल तेक्वान्दो संघ र नेपाल एथलेटिक्स संघको समेत अध्यक्ष भएका थिए।
व्यक्तिगत जीवन
सुवर्ण शमशेर राणाका जेठा छोरा कनक शमशेर, माइला कञ्चन र कान्छा रुक्म हुन्। उनको मृत्यु २०७८ भदौ २६ मा भयो।
बालाजोर
बालाजोर नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको सिन्धुली जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
ठूलो वनबकुल्ला
ठूलो वनबकुल्ला (Ardea insignis) बकुल्लाको प्रजातिको चराको हो । यो चरा नेपाल लगायत भारतको हिमाली क्षेत्रहरू, उत्तरपूर्वी बङ्गलादेश, बर्मा तथा भुटानमा पाइने गर्छ । अन्तरराष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण संघको रातो सूचीमा यसलाई खतराको अवस्थामा सूचिकृत गरिएको छ ।
वितरण तथा वासस्थान
ठूलो वनबकुल्ला नेपालको केही भूभाग लगायत भारतको हिमाली क्षेत्रहरू, उत्तरपूर्वी बङ्गलादेश, बर्मा तथा भुटानमा पाइने गर्छ । यो चरा भुटानमा पुनात्साङ्ग छु नदी, फो-छु नदीको तोवाङ गेओगमा अवस्थित किनार, कामी छु नदी, तल्लो खेङ (बर्ती) तथा मगेछु (ट्रोङ्गस)मा पाइने गर्छ ।
सन मेन्डेज
सन पिटर राउल मेन्डेज (जन्म: ८ अगस्ट १९९८) एक क्यानडेली गायक तथा गीतकार हुन्। उनले सन् २०१३ मा, भिडिओ साझेदारी सेवा भाइन मार्फत गीतको कभर संस्करण सार्वजनिक गर्दै चर्चामा आएका थिए। अर्को वर्ष, उनले कलाकार व्यवस्थापक एन्ड्र्यू गर्टलर र आइसल्यान्ड रेकर्डको ध्यानाकर्षण गर्न सफल भएका थिए, जसले गर्दा उनले रेकर्ड लेबलसँग सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए। उसले त्यसबेलादेखि तीन गिती सङ्ग्रह जारी गरिसकेका छन् भने उनले तीन विश्व यात्रा पनि तय गरिसकेका छन्। उनले हालसम्म धेरै पुरस्कार तथा मनोनयनहरू समेत प्राप्त गरेका छन्।
मेन्डेजले आफ्नै नामको पहिलो विस्तारित गिती सङ्गालो सन् २०१४ मा सार्वजनिक गरेका थिए। उनको पहिलो स्टुडियो गिती सङ्ग्रह ह्यान्डरिटन (अनुवादित शीर्षक: हस्तलेखन) ( सन् २०१५) मा, सार्वजनिक गरेका थिए जसमा समावेश गीत "स्टिचेस" संयुक्त अधिराज्यमा शीर्ष स्थानमा र संयुक्त राज्य अमेरिका र क्यानडामा शीर्ष १० मा पुगेको थियो। त्यसपछि उसले आफ्नो दोस्रो स्टुडियो गिती सङ्ग्रह इल्युमिनेट (सन् २०१६) मा सार्वजनिक गरेका थिए जसम समावेश गीत "ट्रिट यु बेटर " र "दियर्स नोथिङ होल्डिङ मि ब्याक" धेरै देशहरूमा शीर्ष १० पुगेको थियो। उनको आफ्नै नामको तेस्रो गिती सङ्ग्रह सन् २०१८ मा, सार्वजनिक गरिएको थियो जहाँ यसलाई यसको चर्चित गीत "इन माई ब्लड"ले समर्थन गरेको थियो। सबै तीन गिती सङ्ग्रहहरू अमेरिकाको बिलबोर्ड २०० मा शीर्ष स्थानमा पुग्न सफल भएको थियो। पाँच कलाकारहरूले १८ वर्ष भन्दा कम उमेरमा यो सफलता हात पार्न सफल भएका थिए जसमा सन मेन्डेज पनि समावेश थिए र सार्वजनिक गरिएका सबै तीन गिती सङ्ग्रहहरू शीर्ष स्थानमा पुग्ने उनी तेस्रो सबैभन्दा कम उमेरका कलाकार पनि हुन्। सन् २०१७ मा, मेन्डेजले २० वर्ष भन्दा कम उमेरमै बिलबोर्ड वयस्क समकालीन तालिकामा तीनवटा सार्वजनिक प्रस्तुति शीर्ष स्थानमा उतार्ने पहिलो कलाकार समेत हुन्। सन् २०१८ मा, उनी २० वर्षको उमेर भन्दा पहिले नै वयस्क पप सङ्गीत तालिकामा सार्वजनिक गरिएका गीतहरू मध्ये ४ वटा गीत शीर्ष स्थान प्राप्त गर्ने पहिलो कलाकार बनेका थिए। सन् २०१८ मा, उनले चर्चित एकल गीत " यफ आइ कान्ट ह्याभ यु" र " सेन्योरिता " जारी गरेका थिए जुन पछि बिलबोर्ड हट १००मा शीर्ष स्थानमा आएको थियो।
उनका पुरस्कारहरू मध्ये, मेन्डेजले १३ सोकान पुरस्कार, १० एमटिभी युरोप सङ्गीत पुरस्कार, आठ जुनो पुरस्कार , आठ आइ हर्ट रेडियो पुरस्कार, दुई अमेरिकी सङ्गीत पुरस्कार , र तीन ग्रामी लगायतका पुरस्कारमा नामाङ्कन प्राप्त गरेका थिए। सन् २०१८ मा, टाइमले मेन्डेजलाई आफ्नो वार्षिक सूचीमा विश्वको १०० प्रभावशाली व्यक्तिहरू मध्ये एकको रूपमा नाम दिएको थियो।
प्रारम्भिक जीवन
मेन्डेजको जन्म ओन्टारियोको पिकरिङ सहरमा भएको थियो। बुबाको नाम मानुएल मेन्डेज हो भने उनको आमाको नाम करेन हो। उनका बुबा पुर्तुगाली मुलका हुन् जो आल्गार्भेका मुल निवासी थिए। जबकि उनको आमा इङ्ल्यान्डकी हुन्। उनको कान्छी बहिनीको नाम आलिया हो। उनी धार्मिक परिवारमा हुर्किएका थिए।
मेन्डेज पिकरिङ्मा हुर्किएका थिए जहाँ उनले पाइन रिज माध्यमिक विद्यालयमा अध्ययन गरेका थिए। विद्यालयमा रहँदा, उनको आइस हक्की र फुटबल खेलमा रूचि रहेको थियो। उनी पछि, उच्च विद्यालयमा उनी एक साङ्गीतिक दलमा सम्मिलित भएका थिए। उनले अभिनय पाठहरू अन्तर्गत मञ्चमा आफ्नो उपस्थिति बढाउन थालेका थिए भने उनले एक बिन्दुमा प्रिन्स चार्मिङको रूपमा पनि प्रदर्शन गरेका थिए। उनी टोरोन्टोमा डिज्नी च्यानलको लागि परिक्षण प्रस्तुतिमा समावेश भएका थिए। मेन्डेनले जुन २०१६ मा, उच्च विद्यालयबाट स्नातक हासिल गरेका थिए।
सन् २०१३—२०१५: ह्यान्डरिटन
मेन्डेजले सन् २०१२ मा १४ वर्षको उमेरमा युट्युबमा कार्य गर्न सिकाउने भिडिओहरू हेरेर गितार बजाउन सिकेका थिए। एक वर्ष भन्दा कम अवधिमै उनले युट्युबमा गितार बजाएको भिडिओहरू सार्वजनिक गरेका थिए जसमा उनले गीतको कभर संस्करणहरू यसमा हाल्ने गरेका थिए। मेन्डेजले भाइन मार्फत जस्टिन बिबरको गीत "एज लङ एज यु लभ मी" सार्वजनिक गरेका थिए जस मार्फत उनले दर्शकहरूको ध्यानाकर्षण गर्न सफल भएका थिए। यस दृश्यलाई उक्त अनुप्रयोगमा १० हजार भन्दा बढीले मनपराएका थिए भने यस मार्फत उजले थुप्रै समर्थकहरू हासिल गर्न सफल भएका थिए। त्यस पछि उसले केहि महिनामा लाखौँ अवलोकन र अनुयायीहरू प्राप्त गरेका थिए र उनी कभर गीतहरू सार्वजनिक गर्नेहरूकम माझ लोकप्रिय बन्न पुगेका थिए। मेन्डेजले क्यानडेली गायक जस्टिन बिबरलाई आफ्नो गुरुको रूपमा लिएका थिए। अगस्त २०१४ सम्म, उनी भाइनमा तेस्रो सर्वाधिक अनुसरण गरिएका सङ्गीतकार बन्न पुगेका थिए। कलाकार प्रबन्धक एन्ड्र्यू गर्टलरले नोभेम्बर २०१३ मा मेन्डेजलाई अनलाइन भेट्टाएका थिए जसले उनलाई जनवरी २०१४ मा आइसल्यान्ड रेकर्ड्ससँग हस्ताक्षर गराएका थिए। अप्रिलमा उनले रायन सिक्रेस्टको "उत्कृष्ट कभर गीत प्रतियोगिता"मा अ ग्रेट बिग वर्ल्डको "से सम्थिङ" नामक गीतको साथ प्रतियोगिता जितेका थिए। उनले मे २०१४ मा, आधिकारिक रूपमा आइसल्यान्ड रेकर्ड्ससँग हस्ताक्षर गरेका थिए।
उनले २६ जुन २०१४ मा आफ्नो पहिलो गीत "लाइफ अफ पार्टी" सार्वजनिक गरेका थिए। २६ जुन २०१४ मा, अमेरिकाको बिलबोर्ड हट १००को शीर्ष २५ मा प्रदापण गर्ने उनी सबैभन्दा कान्छो कलाकार बन्न पुगेका थिए भने उनले जारी गरेको गीत १२ जुलाई २०१४ मा, तालिकाको २४औँ स्थानमा आएको थियो। उनले जुलाईमा आफ्नो पहिलो प्रमुख विस्तृत गिती सङ्ग्रह जारी गरेका थिए। यो बिलबोर्ड  २०० मा पाँचौँ स्थानमा पुगेको थियो जहाँ यसले पहिलो हप्तामै ४८,००० प्रतिलिपीहरू बिक्री गर्न सफल भएको थियो। सङ्गीतमा वेबस्टारका लागि उनले सन् २०१४ मा उनले एउटा टिन च्वाइस पुरस्कार जितेका थिए। ५ सेप्टेम्बर २०१४ मा, "ओ सेसिलिया (ब्रेकिङ माई हर्ट) मा "मेन्डेजलाई प्रस्तुत गर्दै साङ्गीतिक समूह "द भेम्प्स"को पहिलो गिती सङ्ग्रह, मिट द भ्याम्प्सबाट यसलाई पाँचौँ गीतको रूपमा सार्वजनिक गरिएको थियो। ६ नोभेम्बर २०१३ मा, " सम्थिङ बिग " दोस्रो गीतको रूपमा सार्वजनिक गरिएको थियो।
१४ अप्रिल २०१५ मा, मेन्डेजले आफ्नो पूर्ण-लम्बाइ सहितको गिती सङ्ग्रह ह्यान्डरिटन सार्वजनिक गरेका थिए जुन बिलबोर्ड २००को शीर्ष स्थानमा पुगेको थियो भने यसले पहिलो हप्तामै १०६,००० प्रतिलिपीहरू बिक्री गर्न सफल भएको थियो। यसलाई पछि, प्लेटिनम प्रमाणित गरिएको थियो। जस्टिन बिबरको माइ वर्ल्ड २.० जारी भएपछि मेन्डेन शीर्ष स्थान हात पार्ने कान्छो कलाकार बनेका थिए। उक्त गिती सङ्ग्रहमा समावेश तेस्रो गीत "स्टिचेस" अमेरिकाको बिलबोर्ड हट १०० मा चौथो नम्बरमा पुगेको थियो जुन गीत अमेरिकामा उनको पहिलो शीर्ष १० गीतहरू मध्ये एक थियो। वयस्क पप गीतहरूकम माझ यसले शीर्ष स्थान ओगट्न सफल भएको थियो भने यसले पछि वयस्क समकालीन सङ्गीत तालिकामा पनि शीर्ष स्थान कायम गर्दै बेलायतमा पनि यसलाई कायम गरेको थियो। साथै सन् २०१५ मा, मेन्डेजले टेलर स्विफ्टको १९८९ विश्व भ्रमणको बेलामा, "बिलिभ" नामक गीत जारी गरेका थिए जुन गीत डिज्नी च्यानलको मूल चलचित्र डिसेन्डेन्ट्सका लागि रहेको थियो। सन् २०१५ को अन्तमा, मेन्डेजले  त्यस समयमा समूह हिप्थ हार्मोनीको सदस्यको रूपमा रहेकी क्युबाली गायिका कमिला कबेयोकको सहकार्यमा "आइ नो ह्वाट यु डिड लास्ट समर"  (अनुवादित शीर्षक:"मलाई थाहा छ तिमीले अन्तिम गर्मीमा के गर्‍यौ") जारी गरेका थिए। गीतलाई मेन्डेजको ह्यान्डरिटनको पुनर्प्रकाशितमा समावेश गरिएको थियो।
बिलबोर्ड हट १००को इतिहास मै सबैभन्दा कम उमेरमा तालिकाको शीर्ष २५ म गीत पुगेको हुनाले, मेन्डेजलाई टाइम पत्रिकाले सन् २०१४ को "२५ सबैभन्दा प्रभावशाली किशोर"हरूको सूचीमा नामकरण गरेको थियो। सार्वजनिक गरिएको गिती सङ्ग्रह बिलबोर्ड २०० को शीर्ष स्थानमा पुग्नु र उनको गीत "स्टिचेस"ले विभिन्न देशहरूमा शीर्ष स्थान हासिल गरेका हुनाले, उनलाई टाइमले पुन: सन् २०१५ को "सबैभन्दा प्रभावशाली ३० किशोरहरू"को सूचीमा पनि सूचीबद्ध गरेको थियो।
सन् २०१६—२०१७: इलुमिनेट
२१ जनवरी २०१६ मा, मेन्डेजले अभिनयमा प्रदमपण गरेका थिए गरेका थिए। उनले पछि दोस्रो विश्व भ्रमणको घोषणा गरेका थिए जुन मार्च २०१६ मा सुरु भएको थियो। विश्व भ्रमणको रूपमा उनको ३८ साङ्गीतिक कार्यक्रमहरू उत्तर अमेरिका र युरोपमा प्रदर्शन हुने भनेर केही मिनेटमै तय गरिएको थियो।