cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
पद्म बहादुर खत्री
मेजर जनरल पद्म बहादुर खत्री नेपालको परराष्ट्र मन्त्री थिए। उनले सेनाको अधिकारी र कूटनीतिज्ञको रूपमा पनि काम गरेका थिए। २०३८ सालमा सूर्यबहादुर थापा नेतृत्वको सरकारमा खत्री परराष्ट्र र जलस्रोत मन्त्री थिए।
उनले आफ्नो करियर एक सिपाहीको रूपमा सुरु गरे र अन्ततः मेजर जनरलको दर्जा सम्म पुगे। उनले सन् १९४८ मा संयुक्त राष्ट्र संघको सदस्यताका लागि नेपालको पहिलो आवेदन दिएका थिए, जुन सन् १९५५ मा स्वीकृत भएको थियो। उनले सन् १९६४ बाट कम्तिमा १९७१ सम्म, संयुक्त राष्ट्र संघमा नेपालको स्थायी प्रतिनिधिको रूपमा सेवा गरे र सन् १९७० को दशकमा नेपाल सुरक्षा परिषदको सदस्य हुँदा सुरक्षा परिषद्को दुई पटक अध्यक्ष भएका थिए।
उनको मृत्यु बि.सं २०४१ मा भयो। त्यतिबेला उनी राष्ट्रिय सभा सदस्य थिए।
सनम रे (२०१६ चलचित्र)
"सनम रे" एक हिन्दी भाषी बोलीउड फिल्म हो। यो फिल्म मा पुलकित सम्राट यामी गौतम र् उर्वशी रौटेला मुख्य किरदार मा छन्।
फिलिप काउटिन्हो
फिलिप काउटिन्हो कोरेया (जन्म १२ जुन १९९२), फिलिप काउटिन्होको नामले चर्चित छन ।
बाल्यकाल
१२ जुलाई सन् १९९२ मा फिलिपो काउटिन्होको जन्म ब्राजिलको राजधानी रियो दि जेनरियोमा भएको थियो । राजधानी नजिकैको रोचास्थित त्यस्तो बस्तीमा काउटिन्हो हुर्किए, जहाँ, उद्योगहरुका लागि आवश्यक कच्चा पदार्थको भण्डारण हुने गरेको थियो । कंक्रिटको जङ्गल भनेर चिनिने यो बस्तीका खुला मैदान र सडकहरु काउटिन्होका लागि हराभरा स्थान थिए ।
दुई दाजुहरूको पछि–पछि उनी फुटबल कुदाउँदै हिँड्थे । छोटो समयमै उनले दाजुहरु क्रिस्टियानो र लियन्द्रो मात्रै नभएर टोलका सबै बालकहरूलाई उछिने ।  चर्चित क्लब भास्को डि गामाले ट्रायलमा बोलायो । भास्को डि गामाको युथ टोलीमा छदाँ बेला–बेलामा उनको जम्काभेट नेयमारसँग हुने गर्दथ्यो । त्यतिबेलासम्म न काउटिन्होको चर्चा विश्वव्यापी थियो । न त नेयमारकै ।
यो थियो, सन् २००३ को कुरा, जतिबेला नेयमार भर्खरै सान्तोषमा आबद्ध भएका थिए । काउटिन्होले ठूलो मैदानमा खेल्न थालेको २ वर्षमात्रै भएको थियो । रोविन्हो र डियगो यतिबेला उदयमान खेलाडीका रूपमा चर्चामा थिए । उनीहरूले ब्राजिली फुटबल हाँक्ने अनुमान गरिएको थियो ।
काउटिन्होको समय आउँदै थियो । सन् २००८ मा नेयमारको सान्तोषलाई भास्को डि गामाले यु–१७ कोपा ब्राजिलमा हरायो । यही खेलमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका काउटिन्हो चर्चामा आए । अर्को वर्ष ब्राजिलले दक्षिण अमेरिकी यु–१७ फुटबल च्याम्पियनसिप जित्दा काउटिन्होले तीन गोल गरे ।
त्यसपछि धेरै युरोपेली क्लबले आँखा लगाए । इन्टरले भर्खरै नाम सुनिएका १६ वर्षीया खेलाडीमाथि ४ मिलियन युरोको बाजी लगायो । त्यो पनि, २ वर्षपछि क्लबमा भित्र्याउने शर्त राखेर । उनले थप २ सिजन भास्कोबाटै ऋणमा खेले ।
२०१० मा डेब्यु
सन् २०१० मा इन्टर आउने बित्तिकै काउटिन्होले आफ्नो कला देखाउन थाले । सन् २०१० को च्याम्पियन्स लिग फुटबलमा इन्टर मिलानले टोट्टेनह्यामलाई ४–३ ले हराउँदा काउटिन्होले दुई गोलका लागि एसिस्ट गरेका थिए । यस खेलपछि नै हो । युरोपमा उनी चर्चामा आए ।
उनको खेलबाट प्रभावित भएका प्रशिक्षक मानो मेनिसेजले इरान विरुद्धको मैत्रिपूर्ण खेलमा यी खेलाडीलाई डेब्यु गराए । उक्त खेलमा ब्राजिल ३–० ले विजयी भएको थियो । काउटिन्हो यतिबेला १८ वर्षका मात्रै थिए । त्यसको चार दिनपछि उनले युक्रेन विरुद्धको मैत्रिपूर्ण खेलमा ९० मिनेटमा वैकल्पिक खेलाडीका रूपमा मैदान उत्रन पाए । यस खेल ब्राजिलले २–० ले जित्यो ।  नोभेम्बरमा अर्जेन्टिना विरुद्ध भएको मैत्रिपूर्ण खेलमा पनि उनी टोलीमा समावेश थिए । तर, अर्जेन्टिना विरुद्ध ब्राजिल एक शुन्यले पराजित हुँदा उनले बेन्चमै बसेर टुलुटुलु खेल हेरे ।
यसपछिका तीन वर्ष काउटिन्हो टोलीमा परेनन् । मानो मेनिसेजको सट्टामा लुईस फिलिप स्कोलारी प्रशिक्षक बनेर आए । उनले काउटिन्होको प्रतिभा चिनेनन् ।
सन् २०१४ को विश्वकपमा टोलीमै परेनन् सन् २०१४ मा ब्राजिलमै विश्वकप आयोजना हुँदा स्कोलारीले अन्तिम अवस्थामा टोलीबाट काउटिन्होको नाम हटाए । विश्वकपमा ब्राजिलले सेमिफाइनलमा जर्मनीसँग ७–१ को लज्जास्पद हार व्यहो¥यो । तेस्रो स्थानका लागि भएको खेलमा नेदरल्यान्डस्सँग ३–० ले पराजित भयो । यसपछि प्रशिक्षक लुईस फिलिप बर्खास्त भए । डुंगा प्रशिक्षकका रूपमा टोलीमा फर्किए । टिमका धेरै खेलाडी फेरबदल भए । अनि काउटिन्होको पालो आयो ।
सन् २०१४ को विश्वकपपछि काउटिन्हो ब्राजिली टोलीका नियमित सदस्य रहँदै आएका छन् । उनले उक्त विश्वकपपछि खेलेका ३६ खेलमा १२ गोल गरेका छन् ।
लिभरपुलका ठूला स्टार
इन्टर मिलानमा सुरुवात राम्रो गरेपनि काउटिन्होले आफ्नो उत्कृकष्ट प्रदर्शनलाई निरन्तरता दिन सकेनन् । त्यसैले, इन्टरले उनलाई सन् २०१२ मा ऋणमा स्पेनिस क्लब इस्पानियोल पठायो । इस्पानियोलमा राम्रो खेलका काउटिन्हो फेरि क्लब फर्कदाँ उनीबाट ठूलो अपेक्षा गरिएको थियो । तर, सोचेजस्तो प्रदर्शन गर्न नसकेपछि २०१२÷१३ को सिजन समाप्त नहुँदै इन्टरले काउटिन्होलाई लिभरपुलमा बेच्यो । यस सिजनमा उनले १९ खेल खेलेर १ गोलमात्रै गरेका थिए ।
तर लिभरपुल फुटबल क्लब आएपछि काउटिन्होले आफ्नो वास्तविक क्षमता देखाए । लिभरपुलमा डेब्यु सिजनमा १३ खेल खेल्दै ३ गोल गरे । उनको खेल सुरुदेखि नै हेर्न लायक थियो । उनको तुलना क्रिष्टियानो रोनाल्डोसँग हुन थाल्यो । प्रिमियर लिगमा यस्तै खेल डेब्यु सिजनमा म्यानचेस्टरका लागि रोनाल्डोले खेलेका थिए । रोनाल्डोलेजस्तै काउटिन्होले पनि विपक्षी खेलाडीहरूलाई डिस्टर्व गर्थे । गोलका लागि छरितो पास उपलब्ध गराउँथे । ड्रिब्लिङ र बलमाथिको नियन्त्रण गज्जबको थियो । विपक्षी टोलीको रक्षापंक्ती भत्काउन माहिर काउटिन्होको सम्मानमा विपक्षी टोलीका समर्थकहरूको शिर पनि पटक–पटक झुक्ने गर्दथ्यो । काउटिन्होले प्रिमियर लिगका दर्शकहरूलाई मनोरञ्जन दिएको डेब्यु सिजन लिभरपुल सातौँ स्थानमै सिमित भयो ।
अर्को सिजन लिभरपुलको कथा फेरियो । लिभरपुलले जित हासिल गरेका महत्त्वपूर्ण खेलमा उनले लुईस सुआरेज र डेनियल स्टरिजलाई गोलका लागि अवसर सिर्जना गरे ।  लिभरपुलले इंलिश प्रिमियर लिगमा उपाधिका लागि अन्तिम क्षणसम्म प्रतिस्पर्धा ग¥यो । म्यानचेस्टर सिटीसँग २ अंकले पछि परेर उपाधि गुमाएपनि लिभरपुलको प्रशंसा सबैले गरे । काउटिन्होले लिगको अन्त्यतिर उपाधि होडमा रहेको सिटी विरुद्ध निर्णायक गोल गरे । ‘यो गोल प्रिमियर लिगकै अहिलेसम्मको उत्कृष्ट गोल हो,’ लुईस सुआरेजले आफ्नो आत्मकथामा लेखेका छन् ।
सन् २०१४/१५ को सिजन सुरु नहुँदै सुआरेजले लिभरपुल फुटबल क्लब छाडे । त्यसपछि, काउटिन्हो टोलीका सबैभन्दा ठूला स्टार बने । तर दबाब थेग्न सकेनन् । २०१५/१६ मा प्रशिक्षक योर्गेन क्लोपले लिभरपुल सम्हालेपछि काउटिन्हो र रोर्बटो फिरिमानोले फेरि एकपटक लिभरपुललाई ठूला खेलमा विजयी गराए । सन् २०१६/१७ को सिजन काउटिन्होका लागि अर्को एक अविस्मरणीय वर्ष बन्दै थियो । यस सिजन लिभरपुलले अंक तालिकाको चौथो स्थानमा रहेर लिग टुंग्यायो । सुआरेजको बर्हिगमनपछि लिभरपुल चौथो स्थानमा अटाएको यो पहिलोपटक थियो । काउटिन्होको प्रदर्शन उसको सफलताको प्रमुख कारण थियो ।
गत सिजन काउटिन्हो लिभरपुल छाडेर बार्सिलोना आए । बार्सिलोना आउनुअघि उनले लिभरपुलबाट खेलेका १३ खेलमा ७ गोल र ६ एसिस्ट गरेका थिए । च्याम्पियन्स लिगमा उनले लिभरपुलबाट समुह चरणका ४ खेलमा ५ गोल र २ एसिस्ट गरेका थिए । च्याम्पियन्स लिग चलिरहेकै बेलामा बार्सिलोना सरुवा भएपछि उनले सिजनका बाँकी खेल गुमाए । तर, उनको बर्हिगमनपछि महोमद्द सलाहको प्रेरणादायी प्रदर्शनमा लिभरपुलले च्याम्पियन्स लिगको फाइनल यात्रा ग¥यो ।
बार्सिलोनामा लिग च्याम्पियन
यता, बार्सिलोना आएकै वर्ष काउटिन्होले ला लिगा उपाधि तथा कोपा डेल रे जिते । जनवरीयता, सिजनको अन्त्यसम्म खेलेका ला–लिगाका १८ खेलमा उनले ८ गोल तथा ५ एसिस्ट गरे । कोपा डेल रेमा ४ खेल खेल्दै २ गोल गरे ।
इस्पानियोलका पूर्व प्रशिक्षक मारिसियो पोचेटिन्होले काउटिन्होको तुलना  लियोनल मेस्सी र रोनाल्डिन्होसँग गरेका छन् । ‘फिलिपोको खुट्टामा विशेष जादु छ ,’ उनले भनेका छन् । पास उपलब्ध गराउने मामिलामा उनको आँखा निकै तेजिलो मानिन्छ । उनलाई लिभरपुलका समर्थकहरूले ‘लिट्टिल म्याजिसियन’ उपनाम  दिएका छन् । उनी दुवै खुट्टाले उत्तिकै राम्रो बल प्रहार गर्न सक्छन् र लामो दुरीबाट प्रहार गर्न पनि माहिर छन् ।
काँगडा किल्ला
काँगडा किल्ला हाल भारतको हिमाचल प्रदेशमा पर्ने काँगडा जिल्लामा अवस्थित एक ऐतिहासिक तथा पुरातात्विक महत्त्वको स्थल हो, जुन धर्मशालाबाट २० किलोमिटर दक्षिण पश्चिममा पर्दछ। काँगडा नेपालको महाकाली नदीबाट पश्चिम ७१६ किलोमिटर टाढा छ। यो काँगडाको मूल बजारबाट केही बाहिर रहेको छ । काँगडा किल्ला रहेको ठाउँलाई स्थानीय भाषामा भने पुराना काँगडा भनिन्छ। वाणगङ्गा र माझी नदीको दोभानमा उठेको थुम्कोमा निर्मित यस ढुङ्गे किल्लालाई भारतको सबैभन्दा पुरानो र हिमाली क्षेत्रको सबैभन्दा ठूलो किल्ला मानिन्छ।
गोर्खाली वीरताको चिनो
भारतमा शासन गररिहेको अंग्रेजलाई चुनौती दिने दुई शक्तिशाली राजा थिए, संसार चन्द र रणजित सिंह । ती दुवैलाई एकसाथ थर्कमान बनाएका थिए, नेपालीले । पश्चिमोत्तर भारतको काँगडा राज्य नेपालीले कब्जा गर्दा त्यहाँका राजा संसार चन्द काँगडाको यस ढुंगे किल्लाभित्र तीन वर्षसम्म थुनिएका थिए । गोर्खाली फौजले संसार चन्दलाई सन् १८०६ देखि १८०९ सम्म गरी तीन वर्ष यही किल्लाभित्र बन्धक बनाएको थियो । किल्ला जसले कब्जा गर्छ, उसैको राज्य हुन्छ भन्ने मान्यतालाई नेपालीले खण्डित गरेका थिए । किनभने नेपालीले त्यस राज्यको किल्लाबाहेक बाँकी सम्पूर्ण भूभागमा आधिपत्य कायम गरी त्योभन्दा निकै पर राबी नदीसम्म शासन गरेका थिए । किल्लाबाट देखिने गरी नजिकै अर्को डाँडोमा बडाकाजी अमरसिंह थापाले जयन्ती माताको मन्दिर स्थापना गरी ध्वजा फहराएका थिए । काँगडाको सिमानाभन्दा निकै पर गोर्खाली फौज पुगिसकेको थियो।
खाना खजाना सकिएर अस्तित्व रक्षाकै अवस्थामा पुगेपछि संसार चन्द महिलाको वेश धारण गरी नजिकैको मन्दिरमा आइपुगे । महिलालाई सम्मान गर्ने र आक्रमण नगर्ने गोर्खाली फौजको नीतिबारे थापा पाएपछि संसार चन्दले यो उपाय अपनाएको आकलन इतिहासमा गरिएको छ । मन्दिरमा उनले रणजित सिंहका दूतहरूसँग गोप्य वार्ता गरे । त्यसपछि गोर्खाली सेनाविरुद्ध लड्न पञ्जाव र काँगडा एक भए । तर रणजित सिंहले गोर्खालीलाई धपाउने नाममा काँगडा राज्य नै हत्याए । संसार चन्दको काँगडा राज्य नै पतन भयो । सन् १८४६ मा यो किल्ला शिख युद्धपछि सन् १८४६ मा अंग्रेजले कब्जा गरे । सन् १९०५ अप्रिल ४ मा ठूलो भूकम्प आएपछि यो किल्ला धेरै क्षतिग्रस्त भयो ।
सङ्ग्रहालय
हाल यहाँ संसार चन्द सङ्ग्रहालय छ ।
नेपाली केन्द्रीय विभाग, त्रिभुवन विश्‍वविद्यालय
नेपाली केन्द्रीय विभाग त्रिभुवन विश्वविद्यालयको ३८ केन्द्रीय विभागहरू मध्येको एक महत्वपूर्ण विभाग हो। वि.सं. २०१६ मा विश्वविद्यालयको स्थापनासँगै यो विभागको स्थापना पनि भएको थियो। यो विभागले नेपाली भाषा र साहित्यमा निरन्तर आफ्नो योगदान दिइरहेको छ। नेपालमा रहेका नेपाली शिक्षण संस्थाहरूको केन्द्रको रूपमा समेत नेपाली केन्द्रीय विभागलाई लिने गरिएको छ। अङ्ग्रेजी भाषाको अक्सफोर्ड, क्यामब्रिज विश्वविद्यालय जस्तै नेपाली भाषाको विकासमा यो विभागको पनि उतिकै योगदान रहेको छ। कीर्तिपुरमा अवस्थित यो विभागको ६० वर्षभन्दा लामो इतिहास रहेको छ।
पाकिस्तानका जिल्लाहरू
पाकिस्तानका जिल्लाहरू (उर्दू: اِضلاعِ پاكِستان); पाकिस्तानको तेस्रो-क्रमको प्रशासनिक विभाजनहरू हुन्। जिल्ला प्रदेश र विभागहरू भन्दा तल हुन्छ जसले पाकिस्तानको स्थानीय सरकारको पहिलो स्तर गठन गर्दछ। पाकिस्तानमा कुल १७० जिल्लाहरू छन् जसमा राजधानी क्षेत्र र आजाद कश्मीर र गिल्गित बस्तिस्तानका जिल्लाहरू समावेश छन्। यी जिल्लाहरूलाई थप तहसिल र सङ्घ परिषद्हरूमा विभाजन गरिएको छ।
इतिहास
सन् १९४७ मा पाकिस्तान स्वतन्त्र हुँदा १२४ जिल्लाहरू थिए। सन् १९६९ मा, पूर्वी पाकिस्तानका २ नयाँ जिल्लाहरू (टाङ्गाइल र पटुआखाली)को गठन गरिएको थियो र कुल सङ्ख्या १२६ पुगेको थियो। बङ्गलादेशको स्वतन्त्रता पछि, पाकिस्तानले आफ्नो २० जिल्लाहरू गुमाएको थियो र १०६ मा सिमित भएको थियो। सन् २००१ मा, कराची मध्य, कराची पूर्व, कराची दक्षिण, कराची पश्चिम र मालिरका ५ जिल्लाहरूलाई गाभेर कराची जिल्ला गठन गरेर यो सङ्ख्यालाई १०२ मा झारिएको थियो। डिसेम्बर २००४ मा, सिन्ध प्रदेशमा चार नयाँ जिल्लाहरू सिर्जना भएपछि जिल्लाहरूको सङ्ख्या फेरि १०६ पुगेको थियो, जसमध्ये एक (उमरकोट) सन् २००० सम्म अस्तित्वमा थियो र तीन जिल्लाहरू (काशमोर, कम्बर र जमशोरो) नयाँ सिर्जना गरिएको थियो। मीरपुर खास, जाकोबाबाद, लडकाना र दादु लगायतका जिल्लाहरू थप गरिएको थियो। मे २००५ मा, पञ्जाब प्रान्तीय सरकारले ननकाना साहिबको स्थितिलाई शेखपुरा जिल्लाको तहसीलबाट आफ्नै अधिकारमा एक जिल्लामा वृद्धि गरेर एक नयाँ जिल्ला सिर्जना गरेको थियो।  ११ जुलाई २०११ मा, सिन्ध सरकारले कराची दक्षिण, कराची पूर्व, मालिर, कराची पश्चिम र कराची मध्यका जिल्लाहरूलाई पुनः बहाल गरेको थियो, त्यसपछि पछि २०१३ मा, कोरङ्गी जिल्ला कराची पूर्वी जिल्लाबाट अलग गरिएको थियो। आजाद जम्मू र कश्मीरमा, तीन प्रशासनिक विभाजनहरूबाट दस जिल्लामा दोस्रो स्तरको सरकार गठन गरिएको थियो। गिल्गित-बल्तिस्तानमा, गिलगित र बल्तिस्तानको दुई क्षेत्रहरू बीच विभाजित दस जिल्लाहरू छन्। सन् २०१८ मा सङ्घीय प्रशासित जनजातीय क्षेत्रलाई खैबर पख्तुनख्वामा गाभिएको थियो र जिल्लाहरूमा रूपान्तरण गरिएको थियो।
चागई क्षेत्रफलको आधारमा पाकिस्तानको सबैभन्दा ठूलो जिल्ला हो। सन् २०१७ को जनगणना अनुसार १,११,२६,२८५ जनसङ्ख्याको साथ लाहोर जिल्ला जनसङ्ख्याको आधारमा सबैभन्दा ठूलो जिल्ला हो। सन् २०१७ को जनगणना अनुसार क्वेटा बलुचिस्तानको सबैभन्दा ठूलो जिल्ला हो जसको कुल जनसङ्ख्या २२,७५,६९९ रहेको छ। बहावलपुर क्षेत्रफलको आधारमा पञ्जाबको सबैभन्दा ठूलो जिल्ला हो। सन् २०१७ को जनगणना अनुसार चित्राल क्षेत्रफलको हिसाबले सबैभन्दा ठूलो र पेशावर खैबर पख्तुनख्वाको जनसङ्ख्याको आधारमा सबैभन्दा ठूलो जिल्ला हो। क्षेत्रफलको आधारमा सिन्धको सबैभन्दा ठूलो जिल्ला थारपारकर हो र जनसङ्ख्याको आधारमा यसको कराची पश्चिमको जनसङ्ख्या २०१७ को जनगणना अनुसार ३,९१४,७५७ रहेको छ। सन् २०१७ को जनगणना अनुसार कराची विभागमा ६ वटा जिल्लाको संयुक्त जनसङ्ख्या १ करोड ६० लाख भन्दा बढी रहेको छ, जसले गर्दा कराची विभागका यी ६ जिल्लाहरूको औसत जनसङ्ख्या २६ लाख ७५ हजार भन्दा बढी रहेको छ। नीलम र कोटली क्रमशः क्षेत्रफल र जनसङ्ख्याको आधारमा आजाद कश्मीरको सबैभन्दा ठूलो जिल्ला हो। गिल्गित-बल्तिस्तानमा क्षेत्रफल र जनसङ्ख्या दुवैको आधारमा गिल्गित सबैभन्दा ठूलो जिल्ला हो।
टिप्पणी
<references group="lower-alpha"/>
सी. जोर्ज बुरे
'''डा. कोर्नेलिस जोर्ज बुरे''' (रोमन लिपि: Dr. Cornelis George Boeree; १५ जनवरी १९५२ – ५ जनवरी २०२१) व्यतित्व सिद्धान्त र मनोविज्ञानको इतिहासमा प्रवीण अमेरिकी मनोवैज्ञानिक, सिपेन्सबर्ग विश्वविद्यालयका माननीय प्रोफेसर र लिङ्ग्वा फ्राङ्का नोभाका निर्माता थिए ।
जीवनी
१५ जनवरी १९५२ मा नेदरल्यान्डको राजधानी आम्स्टर्डम नजिकै रहेको बाडहोभेडोर्पमा बसोबास गर्ने कोर्नेलिस जोर्ज बुरे र एबर्डिना भान ओलफेनका छोराको रूपमा सी. जोर्ज बुरेको जन्म भएको थियो । डिसेम्बर १९५६ मा उनी चार वर्षको हुँदा उनी आफ्ना परिवारका साथमा न्यु योर्क सहर नजिकै रहेको लङ आइल्यान्डमा सरेका थिए ।
उनले आफ्नो मातृभाषाको रूपमा डच र रकभिल सेन्टरमा हुर्केको हुनाले दोस्रो भाषाको रूपमा अङ्ग्रेजी सिकेका थिए । उनले पछि फ्रेन्च पनि सिकेका थिए । उनी अस्ट्रेलियाको ब्रिसबेनमा हुँदा उनले इटालेली र एस्पेरान्तो सिके र आफ्नो सहायक भाषामाथि काम गर्न थालेका थिए । आफ्नो वास्तुकार बन्ने उद्देश्यको पूर्तिका लागि उनी रकभिल सेन्टर फर्की सन् १९६९ मा आफ्नो डिप्लोमा प्राप्त गरेका थिए । सन् १९७२ मा उनले न्यु योर्क सहरको बे सोरमा जुडिथ मारिओन कोभारिकसँग बिहे गरी स्थायी बसोबासका लागि पेन्सिलभेनिया सरेका थिए ।
१५ जनवरी २०१० मा अवकाश ग्रहण गरी आफ्नी श्रीमतीसँग पेन्सिलभेनियामा बसोबास गरेपनि बुरेले मनोविज्ञान, दर्शन र भाषामा रुचि राखेका थिए । ५ जनवरी २०२१ मा अग्नाशयको क्यान्सरले गर्दा उनको मृत्यु भयो ।
लिङ्ग्वा फ्राङ्का नोभाको रचना
सरल, सुसङ्गत र अन्तर्राष्ट्रिय सम्पर्कका निम्ति सहज हुने अन्तर्राष्ट्रिय सहायक भाषाको निर्माण गर्ने उद्देश्यले बुरेले सन् १९६५ मा लिङ्ग्वा फ्राङ्का नोभाको रचना सुरु गरेका थिए । उनी इस्वी संवत्‌का एघारौँदेखि अठारौँ शताब्दीबिच भूमध्य द्रोणीमा युरोपेली नाविक तथा व्यापारीका समूहले प्रयोग गर्ने भूमध्य रेखीय लिङ्ग्वा फ्राङ्का नामक रोमान्स पिजिन तथा पापियामेन्तो र हाइतेली क्रियोल जस्ता क्रियोल भाषाहरूबाट प्रभावित भएका थिए । उनले इटालेली, कातालान, पोर्तगाली, फ्रेन्च र स्पेनियालाई लिङ्ग्वा फ्राङ्का नोभाको आधारका रूपमा प्रयोग गरेका थिए ।
पुलकित सम्राट
पुलकित सम्राट (जन्म: २९ दिसम्बर १९८३) एक भारतीय अभिनेता हुन्।
जोखिम
जोखिम भन्नाले अपेक्षित नतिजा भन्दा फरक परिणाम उत्पन्न हुन सक्ने परिस्थितिलाई बुझिन्छ। अर्को शब्दमा लक्ष भन्दा उपलब्धि भिन्न हुन सक्ने अवस्था वा लक्ष्य भन्दा प्रतिकुल उपलब्धि हुन सक्ने सम्भावनालाई जोखिम भनिन्छ। भविष्यमा कच्चापदार्थको अभाव, मागमा कमी, प्रतिस्पर्धामा वृद्धि, नयाँ प्रविधिको आविष्कार, वस्तु तथा सेवाको मूल्यमा व्यापक परिवर्तन, दुर्घटना, दैवी प्रकोप आदिको कारण जोखिम उत्पन्न हुन्छ। दुर्घटना, चोरी, आगलागी कारणबाट संरक्षण प्राप्त गर्न सम्पत्तिहरूको बीमा गर्ने प्रचलन बढ्दै आएको छ तर धेरै जोखिमहरू यस्ता हुन्छन् जसलाई बीमाद्वारा कम गर्न सकिदैन। जस्तै मूल्य परिवर्तन, ब्याजदर परिवर्तन, विनियम दर परिवर्तन आदीको कारण बाट उत्पन्न हुने जोखिमलाई बीमाद्वारा न्यून गर्न सकिँदैन। तसर्थ वर्तमान व्यवसायिक वातावरणमा विभिन्न प्रकारका जोखिमको सामना गर्नुपर्ने भएकोले त्यस्ता जोखिमहरूबाट व्यवसायलाई बचाउन र लगानीकर्ताले आफ्नो प्रतिफल सुनिश्चित गर्न जोखिमको प्रभावकारी व्यवस्थापन गर्नु पर्ने हुन्छ।
आकस्मिक जोखिम
विशेष परिस्थितिमा मात्र उत्पन्न हुने जोखिमलाई आकस्मिक जोखिम भनिन्छ। भूकम्प आगलागी, दुर्घटना आदीबाट आकस्मिक जोखिम उत्पन्न हुन्छ। आकस्मिक रुअपमा उत्पन्न हुने जोखिमलाई निम्नानुसार प्रस्तुत गरिएको छ।
निरन्तर जोखिम
बारम्बार उत्पन्न भैरहने जोखिमलाई निरन्तर जोखिम भनिन्छ।
ताशि बिरालो
ताशि बिरालो ( वैज्ञानिक नाम:Otocolobus manul) नेपालमा पाइने बिरालो जातको जन्तु हो। ठूलो अनुमानित जनसंख्या र व्यापक फैलावटका कारण सन् २०२० मा अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घले यसलाई "कम चासोका" संरक्षण स्थितीमा सूचिकृत गरेको छ। यस अघि भने ताशि बिरालोलाई "सङ्कटापन्न" संरक्षण स्थितीमा सूचिकृत गरिएको थियो।
फैलावट
ताशि बिरालो खासगरि मध्य एशियमा रैथाने बिरालो हो। यो पश्चिममा इरान र पूर्वमा भुटान सम्म पाइन्छ। नेपाल, इरान र भुटानसँगै ताशि बिरालो चीन(खासगरि तिब्बत),भारत,अफगानिस्तान,ताजकिस्तान,किर्गिस्तान,मङ्गोलिया,रुस, पाकिस्तान,काजकिस्थान र तुर्कमेनिस्तानमा पाइन्छ । ताशि बिरालो ४४० मिटरको उचाइदेखि ५५९३ मिटरको उचाइसम्म पाइएको छ ।अहिलेसम्मकोसबैभन्दा धेरै उचाइमा ताशि बिरालो मनाङमा ५५९३ मिटरमा पाइएको थियो ।
नेपालमा ताशि बिरालो
नेपालमा ताशि बिरालो पहिलो पटक सन् २०१२ मा अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रमा अवस्थित मनाङ जिललामा हिउँ चितुवाको अध्ययनका लागि छाडिएको क्यमेरा ट्रयाप प्रविधिमा देखिएको थियो । यस अघि नेपालमा यो बिरालो कहिल्यै देखिएको थिएन र त्यसैले यसको कुनै नेपाली नाम थिएन। त्यसैले अध्ययनकर्मीहरुले यसलाई संरक्षणकर्मी ताशि घले, जसले यस बिरालोलाई नेपालमा पत्ता लगाउनमा ठूलो भूमिका निभाए र उच्च हिमाली भेगका जैविक विविधताको धेरै अध्ययन गरे, उनलाई सम्मान स्वरुप यस बिरालोको नाम 'ताशि बिरालो' राखिदिए । तिब्बती भाषामा ताशिको अर्थ "भाग्यमानी" वा "भाग्यले साथ दियोस्" हुन्छ।
घनश्याम भुसाल
घनश्याम भुसाल (जन्म: सेप्टेम्बर ११, १९६१ ) नेपाली राजनीतिज्ञ र नेपाल सरकारको पूर्व मन्त्री हुन्। उनी वि.सं. २०७४ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा लुम्बिनी प्रदेशको रुपन्देही ३ निर्वाचन क्षेत्रबाट निर्वाचित भएर प्रतिनिधिसभाको सदस्य भएका थिए।
उनी खड्गप्रसाद ओली नेतृत्वको मन्त्रिपरिषदमा कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्री भएका थिए। भुसालले पूर्वमन्त्री झलनाथ खनालको नेतृत्वमा ‘प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय’ मन्त्रीसमेत भइसकेका छन्।
प्रतिनिधि सभा २०७९
प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९मा स्वतन्त्र का उम्मेदवार घनश्याम भुसालले रुपन्देही प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन क्षेत्र नं १ २१,३०८ मत प्राप्त गरी नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)का उम्मेदवार छविलाल विश्वकर्मासँग पराजित भए।
मिस नेपाल २००७
डावर वाटिका मिस नेपाल २००७, मिस नेपाल अन्तर्गतको १३औँ संस्करण वीरेन्द्र अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन सभा केन्द्र, काठमाडौँमा सन् २००७ अप्रिल ७ मा सम्पन्न भएको हो । यस प्रतियोगिताको विजेता पाटनकी सिताश्मा चन्द भइन ।
यस प्रतियोगिता हुँदैगर्दा माओवादी तथा नारीवादी सङ्गठनहरूले खुबै हो-हल्ला गरेका थिए । यस प्रतियोगिताको प्रत्यक्ष प्रसारण नेपाल टेलिभिजनबाट गरिएको थियो । यस प्रतियोगिताका मुख्य सञ्चालकमा अभिनेता राजेश हमाल रहेका थिए ।
यस प्रतियोगिताको विजेता सिताश्मा चन्द भइन जसले नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै जनवादी गणतन्त्र चीनको सान्यामा सम्पन्न मिस वर्ल्ड २००७मा सहभागिता जनाइन । त्यसैप्रकार पहिलो उप-विजेता बन्दना शर्माले नेपालको प्रतिनिधित्व भियतनामको हा ट्राङमा सम्पन्न मिस अर्थ २००७ मा सहभागिता जनाइन ।
स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकारहरूको सूची
स्विडेनी सङ्गीत प्रवाह सेवा स्पोटिफाईले यसको मञ्च प्रयोग गर्ने कलाकारहरूको जानकारी पृष्ठमा दुई प्रकारका तथ्याङ्कका लागि आँकडा प्रदर्शन गर्दछ जसमा "श्रोता" र "अनुयायी" पर्दछन्। प्रयोगर्ताहरूले कुनै खास सङ्गीतकार वा कलाकारलाई "अनुसरण" गरेर तिनीहरूको प्राथमिकता सङ्केत गर्न सक्छन्। कुनै व्यापक रूपमा मनपराएका कार्यहरूले मञ्चमा असाधारण रूपमा धेरै "अनुयायीहरू" प्राप्त गरेका छन्; यी कार्यहरू तल दिइएका छन्।
८ करोड ४० लाख भन्दा बढी अनुयायीहरू भएको स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी पछ्याइएको कलाकार बेलायती गायक एड सिरन हुन्। उनी यस मञ्चमा ५ करोड अनुयायीहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए। सबैभन्दा बढी पछ्याइने महिला कलाकार अमेरिकी गायिका अरियाना ग्रान्डे हुन्। उनको ६ करोड ८० लाख भन्दा बढी अनुयायीहरू छन्। उनले डिसेम्बर २०२० मा ५ करोड ४० लाख अनुयायीहरू पार गर्दै मञ्चमा सबैभन्दा बढी पछ्याइएको महिला बनेकी थिइन्। सबैभन्दा बढी पछ्याइने समूह र गैर-अङ्ग्रेजी कलाकार बाङ्तान सोन्योन्दान अर्थात् बिटिएस हो, जसको ३ करोड ८० लाख भन्दा बढी अनुयायीहरू छन्।
अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घको रातो सूची
सन् १९६४ मा स्थापना भएको सङ्कटग्रस्त प्रजातिहरूको अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घको रातो सूची, जैविक प्रजातिहरूको विश्वव्यापी संरक्षण स्थितिको विश्वको सबैभन्दा व्यापक सूची हो। यसले हजारौँ प्रजाति र उप-प्रजातिहरूको लोपोन्मुख मूल्याङ्कन गर्न मापदण्डको प्रयोग गर्दछ। यी मापदण्डहरू सबै प्रजाति र संसारका सबै क्षेत्रहरूसँग सान्दर्भिक छन्। यसको बलियो वैज्ञानिक आधारसँग, अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घको रातो सूची जैविक विविधताको स्थितिका लागि सबै भन्दा अधिक प्राधिकृत सहयोगीको रूपमा मान्यता प्राप्त गरेको छ। क्षेत्रीय रातो सूचीको एक शृङ्खला देश या सङ्गठनले उत्पादन गर्दछ जसले एक राजनीतिक व्यवस्थापन एकाई भित्र प्रजातिहरूको लोप जोखिमको आकलन गर्दछ।
अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घको रातो सूचीले हजारौँ लोपोन्मुख प्रजाति र उप-प्रतिहरूको मूल्याङ्कन गर्न सटीक मापदण्डमा तयार गर्दछ। यी मापदण्डहरू सबै प्रजाति र संसारका सबै क्षेत्रहरूसँग सान्दर्भिक छन्। यसको उदेश्य सार्वजनिक जनसमुदाय र नीति निर्माताहरूको संरक्षणको मुद्दा तीब्रताका साथ व्यक्त गर्नुका साथ साथै अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई प्रजातिहरूको लोप हुनबाट बचाउनु पनि हो। अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घ (१९९६) का अनुसार, रातो सूचीको औपचारिक लक्ष्य निम्नलिखित छन्, (१) प्रजाति र उप-प्रजातिहरूको वैश्विक स्तरमा स्थितिको वैज्ञानिक आधारभूत जानकारी प्रदान गर्नु, (२) सङ्कटग्रस्त विविधताको परिमाण र महत्त्वमा ध्यान आकर्षित गर्न, (३) राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय नीति र निर्णय बनाउने प्रभाव पार्न र (४) जैविक विविधता संरक्षणको लागि कार्वाहीको मार्गदर्शनको लागि जानकारी प्रदान गर्नु हो।
१९६४ असुरक्षित वनस्पतिको रातो सूची
सन् १९६४ को अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घको रातो सूची पुरानो पूर्व-मापदण्ड रातो सूची मूल्याङ्कन प्रणालीको प्रयोग गरेको थियो।
श्रेणीहरू
अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घको रातो सूचीद्वारा प्रजातिहरूलाई नौ समूहहरूमा वर्गीकृत गरिन्छ जुन वर्गीकरण विभिन्न मापदण्डहरू जस्तै गिरावटको दर, जनसङ्ख्याको आकार, भौगोलिक वितरणको क्षेत्र, र जनसङ्ख्या र वितरण खण्डको डिग्रीद्वारा निर्दिष्ट छ।
(अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घको सूचीमा), "असुरक्षित"
संस्करण
हालसम्म सन् १९९१ देखि विभिन्न संस्करणहरू सार्वजनिक भएका छन्, जसमा निम्नलिखित पर्दछन्
जोइता मोण्डल
जोइता मोण्डल भारतीय लोक अदालतका पहिलो बङ्गाली पारलैङ्गिक महिला न्यायादीश हुन्। उनी पश्चिम बङ्गालका सामाजिक कार्यकर्ता पनि हुन्।
हनुमाननगर कंकालिनी नगरपालिका
हनुमाननगर योगिनीमाई नगरपालिका नेपालको सगरमाथा अञ्चलको सप्तरी जिल्लामा पर्दछ।  स्थानीय विकास मन्त्रालयले २०७२ आस्विन १ गते थप २६ वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा तेह्रथुम जिल्मा [[हनुमाननगर, जोगिनियाँ-१, जोगिनियाँ-२, गोवरगाढा र इनर्वा यी ५ गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर हनुमाननगर योगिनीमाई नगरपालिका घोषणा गरिएको हो। हनुमाननगर योगिनीमाई नगरपालिकाको केन्द्र हनुमाननगर गाउँ विकास समितिको कार्यालयमा रहको छ। नगरपालिकाको घोषणा र क्षेत्रविस्तारसँगै मुलुकमा १ महानगरपालिका, १२ उपमहानगरपालिका र २ सय १७ नगरपालिका कायम भएका छन्।
जनसङ्ख्या
हनुमाननगर, जोगिनियाँ-१, जोगिनियाँ-२, गोवरगाढा र इनर्वा यी ५ गाउँ विकास समितिहरूलाई मिलाएर हनुमाननगर योगिनीमाई नगरपालिका बनाइएको हो । त्यसैले राष्ट्रिय जनगणना २०६८को जनगणना अनुसार यी ५ ठाउँहरूको जनसङ्ख्यालाई जोडेर हनुमाननगर योगिनीमाई नगरपालिकाको जनसङ्ख्या २०,९१५ रहेको छ ।
नीरजा
कलाकार
सोनम कपूर (नीरजा भनोट)
नवराज लम्साल
नवराज लम्साल एक नेपाली कवि, रेडियो पत्रकार र सरकारी अधिकारी हुन्। उनी रेडियो नेपालको कार्यक्रम शाखाका निर्देशक हुन्। लम्सालले आफ्नो कविता यात्रा सन् १९८४ मा अरुणोदय पत्रिकामा बन्दना नामक पहिलो कविता प्रकाशित गरेर सुरुवात गरेका थिए।
प्रारम्भिक जीवन
लम्सालको जन्म धादिङको नीलकण्ठमा हिन्दू पुजारी परिवारमा भएको थियो। उनी आफ्नो बुबाको संस्कृत मन्त्र सुन्दै हुर्कनुभयो, जसले गर्दा सानै उमेर बाट कवितामा उनको रुचि बढेको थियो। लम्साल आफ्नो गृहनगरमा प्राथमिक शिक्षा सकेर थप अध्ययनका लागि उनी काठमाडौँ सरेका थिए।
वन तोरी
वन तोरी क्लियोमेसिया परिवारमा पर्ने बर्षे वनस्पति हो। यो वनस्पति एक मिटर सम्म अग्लो हुन्छ। वन तोरी अमेरिका, अफ्रिका, एसिया र अष्ट्रेलिया पाइने गर्छ। यो वनस्पति सामान्यतया वर्षाको समयमा पाइन्छ। यस प्रजातिलाई पहिलो पटक कार्ल लिनियसले १७५३ मा फेला पारेका थिए।
२०२० युइएफए च्याम्पियन्स लिग फाइनल
सन् २०२० युइएफए च्याम्पियन्स लिग फाइनल २०१९–२० युइएफए च्याम्पियन्स लिगको फाइनल खेल थियो, जुन युइएफएद्वारा आयोजना गरिएको युरोपको प्रिमियर क्लब फुटबल प्रतियोगिताको ६५औँ सत्र थियो, र युरोपियन च्याम्पियन क्लब्स कपबाट युइएफए च्याम्पियन्स लिगमा पुन: नामाकरण भएपछि २८औँ सत्र थियो। यो २३ अगस्ट २०२० मा लिस्बोन, पुर्तुगालको एस्तादिओ दा लुजमा फ्रान्सेली क्लब पेरिस सेन्ट-जर्मेन, आफ्नो पहिलो युरोपेली कप फाइनलमा, र जर्मन क्लब बायर्न म्यनिख बीच खेलिएको थियो। खेल यूरोपमा कोभिड-१९ महामारीको कारण बन्द ढोका पछाडि आयोजित भएको थियो।
हवाई टापुहरू
हवाइयन टापु(Mokupuni o Hawai‘i) उत्तरी प्रशान्त महासागरमा अवस्थित आठ ठुला टापुहरू, धेरै एटोल तथा आइलेटहरूको समूह हो ।
पहेँलो पुच्छ्रे कालो सुगा
पहेँलो पुच्छ्रे कालो सुगा अस्ट्रेलियाको दक्षिण-पूर्वी क्षेत्रमा पाइने एक ठूलो प्रजातिको सुगा हो। यो चराको औसत लम्बाई ५५-६५ सेन्टिमिटर (२२-२६ इन्च) हुन्छ। यो पन्छीको टाउकोको माथिल्लो भागमा छोटो शिखा रहेको हुन्छ। यस प्रजातिको सुगाको प्वाँख तथा भुत्लाहरू प्रायजसो खैरो तथा कालो हुन्छ भने यसको ठुँडो (चुच्चो) पहेँलो हुन्छ। यस प्रजातिको सुगाको भाले जातिको ठुँड कालो र गुलाफी रातो आँखा हुन्छ भने पोथीको प्वाँखको रङ फिका कालो र खैरो आँखा हुन्छ। उड्दा खेरी यसले पुरै पखेटा फिजाएर सुस्त चालमा उड्ने गर्दछ।
शारीरिक विवरण
पहेँलो पुच्छ्रे कालो सुगाको औसत लम्बाई ५५–६५ सेन्टिमिटर (२२–२६ इन्च) हुन्छ भने यसको तौल ७५०–९०० ग्राम हुन्छ। यो पन्छीको टाउकोको माथिल्लो भागमा छोटो चलायमान शिखा रहेको हुन्छ। यस प्रजातिकको सुगाको मुख्यतया प्वाँख तथा भुत्लाहरू खैरो तथा कालो हुन्छ भने यसको ठुँड (चुच्चे) पहेँलो हुन्छ। यस प्रजातिको सुगाको भाले जातिको ठुँड कालो र गुलाफी रातो आँखा हुन्छ भने पोथीको प्वाँखको रङ फिका कालो र खैरो आँखा हुन्छ। यस प्रजातिको सुगाको पुच्छर पहेँलो र शरीर कालो हुने भएकाले यसलाई पहेँलो पुच्छ्रे कालो सुगा भनिएको हो। यस प्रजातिमा पर्ने उपप्रजातिका सुगाको भने पुच्छरको लम्बाई ३३ सेमी (१३ इन्च) र औषत पुच्छरको लम्बाई ५ सेमी लामो हुन्छ। यस प्रजातिको वयस्क भाले फेनरस वर्गमा पर्ने सुगाको भने तौल ७३१ ग्राम (१.६१२ पाउण्ड) र वयस्क पोथीको लम्बाई ८०० ग्राम (१.८ पाउण्ड) हुन्छ। दक्षिण भूभागमा पाइने यस सुगाको उपप्रजातिको शरीरको भुत्ला र प्वाँखको रङ गाढा खैरो र कालो हुन्छ भने दक्षिण भूभागमा पाइने पन्छीको भने शरीरको भित्री भाग पहेँलो हुन्छ।
पहेँलो पुच्छ्रे कालो सुगाको वयस्क भाले प्रजातिको ठुँड कालो र मधुरो रङ्गको हुन्छ र यसको आँखा वरिपरि पहेँलो घेरा हुन्छ भने आँखाको रङ कालो हुन्छ। यस सुगाको पोथीको आँखा वरपर खैरो घेरा र आँखाको रङ कालो हुन्छ। पहेँलो पुच्छ्रे कालो सुगाको युवा चराको भने धमिलो कालो प्वाँख र खैरो घेराले आँखा वरपर घेरेको हुन्छ। युवा अवस्थाबाट वयस्क हुँदै जाँदा यस पन्छीको भाले जातको ठुँडको माथिल्लो भाग कालो हुँदै जान्छ। चार वर्ष पछि यस सुगाको ठुँडको तल्लो भाग पनि कालो हुँदै जान्छ। यस प्रजातिको पन्छीको ठुँडको अन्तिम भाग तिखो हुन्छ जसले गर्दा यसले आफ्नो सुरक्षा र मरेका रुखहरू सहजै खन्न सक्छ। युवा अवस्थाबाट वयस्कमा परिणत हुँदा यस सुगाको आँखाको वरपरको भाग खैरोबाट गुलाफी रङ्गमा परिवर्तन हुन्छ। अस्ट्रेलियाी किसान तथा प्रकृतिविद् जोन कोर्ट्नीका अनुसार यस प्रजातिको सुगाको युवा र पोथीको आँखाको रङ तथा घेराहरू उस्तै हुने भएकाले भाले प्रजातिले युवा सुगालाई आक्रमण गर्ने दर घटेको बताएका थिए।
पहेँलो पुच्छ्रे कालो सुगा र यसै परिवारमा पर्ने अन्य कालो सुगाहरू यसको पहेँलो पुच्छरबाट सहजै छुट्टिन्छ भने यसले अन्य कालो सुगाले भन्दा फरक आवाज निकाल्ने गर्दछ। केही कागका प्रजातिहरू उड्दा खेरी यस पन्छी जस्तो देखिन्छ तर कागको पुच्छर छोटो भएका कारण छुटट्याउन सकिन्छ। यस प्रजातिका पहेँलो प्वाँख हुने पन्छीहरू पनि अस्ट्रेलियाको भिक्टोरियामा फेला पारिएको थियो।
वितरण तथा बासस्थान
पहेँलो पुच्छ्रे कालो सुगा समुन्द्री सतहबाट २,००० मिटर (६,०० फिट) को उचाईमा बसोबास गर्छ। यो पन्छी अस्ट्रेलियाको दक्षिण पूर्वीय क्षेत्र, तास्मानिया टापु, बास जलसिन्धी र कङ्गारू टापुमा पाइन्छन्। तास्मानिया र बास जलसिन्धी टापुमा पहेँलो पुच्छ्रे कालो सुगामा रैथाने पन्छी हो। मुख्य भूमिमा यो पन्छी दक्षिण र मध्य पूर्वी क्विन्सल्यान्डको दक्षिण र मध्य दक्षिण क्विन्सल्यान्ड गिन गिन र गिम्पीको वरपरबाट फेला पर्दछ जहाँ यो विशाल विभाजक हिमश्रृङ्खलाको किनारमा र तटमा पनि भेटिन्छ। यस प्रजातिको सुगा भिक्टोरिया उत्तरी र उत्तरपश्चिम कुनामा र दक्षिण अस्ट्रेलियाको कोर‍ङ र लोफ्टी पर्वतमालामा पनि पाइन्छ। आयरा प्रायद्विपमा यो पन्छीको सङ्ख्या ३० देखि ४० रहेको छ। त्यस क्षेत्रमा यी पन्छीहरू अग्लो र हलक्क बढ्ने रुखमा गुँड बनाएर बस्छन् भने प्रजनन मौसम सकिएपछि यी पन्छी मल्ला क्षेत्रमा जाने गर्छन्। न्यु साउथ वेल्सको दक्षिणी तटमा यी चराहरू हिउँदमा माथिल्लो क्षेत्रबाट तल्लो तटीय क्षेत्रमा सर्छन् भन्ने प्रमाण फेला पारिएको थियो। यी पन्छीहरू सामान्यतया आफ्नो बासस्थान दायराभित्र सहजै भेटिन्छन् यद्यपि यस पन्छीको दायराको सीमामा दुर्लभ रूपमा भेटिन्छन्। यस पन्छीको प्रजनन दायरा ठूला पुराना रूखहरूको क्षेत्रहरूमा पर्दैन। पहेँलो पुच्छ्रे कालो सुगा विषेशगरी विभिन्न स्थानहरूमा बसोबास गर्दछ जसमा यी पन्छीहरू मुख्यतया बगैँचा, घाँसे जङ्गल, अशोक रोपण क्षेत्र र कहिलेकाँही सहरी क्षेत्रहरूमा पाइन्छन् जहाँबाट प्रशस्त खाद्यान्न आपूर्ति हुन्छ। यस प्रजातिका पन्छीहरू उपनगरीय सिड्नीका केही भागहरूमा पनि भेटिन्छन् जहाँ यी पन्छी विशेष गरी गोल्फ कोर्समा वा अशोक रोपण क्षेत्र र पार्कहरूमा पाइन्छन्। यस पन्छीको बासस्थान दायरामा मानव आवतजावत र बन विनाशले गर्दा यसको बासस्थान दायरा घट्दो क्रममा छ। सहरी मेलबर्नमा यो पन्छी दायरा ब्यान्ड पार्कमा पनि कैद गरिएको थियो। सन् २००९ फेब्रुअरीमा अस्ट्रेलियाको मेलबर्न आसपासको जङ्गलमा भिषण आगोलागीमा परि यस पन्छीको बासस्थान केही हदसम्म नष्ट भएको थियो।
व्यवहार
पहेँलो पुच्छ्रो कालो सुगाले दिन र रात दुवै समयमा राम्रोसँग देख्न सक्छ साथै यस पन्छीले चर्को रुखो आवाज निकाल्ने गर्दछ। जसले गर्दा यो पन्छी देखिनुभन्दा अगाडि यसको आवाज सुनिन्छ। यस पन्छीले आहाराका लागि लामो यात्रा तय गर्ने गर्छ र यसले आफ्ना जोडीलाई आवाज दिन्छ। सामान्यतया यस पन्छी समूहमा जोडी भएर अथवा बचेरासँग उडेको देखिन्छ। प्रजनन महिना भन्दा पहिला शरद ऋतु र हिउँद ऋतुमा यस पन्छी एकै ठाउँमा लगभग सय भन्दा बढी पहेँलो पुच्छ्रे कालो सुगा जम्मा हुन्छन्। यस पन्छी मानिसहरूसँग त्यति नडराउने भएकाले सहर क्षेत्र र मानिस बस्ती भएको स्थानहरूमा पनि भेटिन्छन्। यी पन्छीहरू मुख्यतया अग्लो रुखमा बस्छन् भने किरा फटयाङ्ग्रा, आहारा र पानीका लागि यी पन्छीहरू जमिनमा आउने गर्दछन्।
यी पन्छीहरूले आफ्नो गुँड बनाउनका लागि अग्लो र हलक्क बड्ने मसलाको रुखलाई छनोट गर्छन् भने उपयुक्त स्थान नभेटुञ्जेलसम्म यिनीहरू रुख चहार्दै हिड्छन्। यस प्रजातिका सुगाहरू मुख्यतया रातको समयमा आराम गर्छन् भने गर्मी दिनमा पनि यी पन्छी गुँडमै बस्छन्। यी पन्छीका समूहहरू अत्यधिक हिउँद आउनुभन्दा अगाडि गुँडमा बास बस्छन्। यो पन्छीले उड्ने क्रममा आफ्नो जोडीलाई डाक्नका लागि 'किउ किउ किउ' आवाज निकाल्छन् जुन आवाज निकै टाढासम्म पनि सुनिन्छ। यस पन्छीले आहारा र झुसिलकिरा जस्ता प्रजातिको खोजीमा जाँदा मसिनो आवाज निकाल्छन्। यस प्रजातिका वयस्क पन्छीहरू आहारा खाने क्रममा सानो आवाज निकाल्छन् भने साना बचेराले आहारा खाँदा चर्को आवाज निकाल्छन्। यस प्रजातिका सुगाले जस्तै आवाज नक्कल अर्को पन्छीले पनि कहिलेकाँही निकाल्ने गर्दछ।
प्रजनन
पहेँलो पुच्छ्रे कालो सुगाको प्रजनन महिना अक्षांशमा फरक पर्दछ। सामान्यतया क्विन्सल्यान्ड यस पन्छीले अप्रिलदेखि जुलाई महिनासम्म, न्यु साउथ वेल्समा जनवरीदेखि मेसम्म, भिक्टोरियामा, दक्षिण अस्ट्रेलिया र तासमेनियामा अक्टोबरदेखि फेब्रुअरीसम्म हुने गर्दछ।
यस पन्छीले आफ्नो गुँड एक अग्लो र हलक्क बढ्ने रुखमा बनाउने गर्छन्। यी पन्छीहरूलाई अन्य सिकारी पन्छीले आक्रमण गरी अण्डा खाइदिने हुँदा यसले गुँड बनाउँदा एकमात्र रुख भएको स्थान छनोट गर्छन् तर प्रजनन मौसममा एकै रुखमा पटकपटक प्रयोग गर्छन्। अस्ट्रेलियाको पूर्वी भिक्टोरियामा पाइने यी पन्छीहरूले २२८ वर्ष पुराना रुखहरू गुँड बनाउन प्रयोग गर्ने गरेको सन् १९९४ को एक अध्ययनले देखाएको थियो। यस पन्छीको गुँड १ देखि ३ मिटर (३.३ देखि ६.६ फिट) गहिरो र ०.२५ देखि ०.५ मिटर (९.८ देखि १९.७ इन्च) चौडा हुन्छ भने यसले गुँड बनाउँदा सुकेका झार, रुखका मसिना हाँगाहरूको प्रयोग गर्दछ। यस पन्छीले गुँड बनाउने क्रममा दुवै भाले र पोथी सामेल हुन्छ भने यी पन्छीले सुकेका झार पात, रुखका मसिना हाँगाहरू बटुल्ने गर्दछन्। गुँडको भित्री भागमा भने अण्डा राख्नका लागि खाल्डो जस्तो बनाइएको हुन्छ। गुँड बनाउने क्रममा विशेष खालको पात पनि प्रयोग गरिन्छ। यस पन्छीको पोथी जातिले एक अथवा दुई अण्डा पार्ने गर्दछ जुन चम्किलो हुन्छ। यस पोथीको पहिलो अण्डा ४७ देखि ४८ मिलिमिटर लामो र व्यास ३७ मिलिमिटर हुन्छ। पोथीले पहिलो अण्डा पारेपछि अर्को अण्डा एक हप्ताको अन्तरालमा पार्ने गर्दछ जसको लम्बाई र व्यास पहिलो अण्डाभन्दा २ मिलिमिटर सानो हुन्छ। अण्डा पारिसकेपछि पोथीले अण्डा कोरल्न शुरू गर्छ। पोथी ओथारो बस्दा खेरी आहाराको व्यवस्थापन भालेले गर्दै दिनको २ देखि ४ पटकसम्म आहारा ल्याउने गर्दछ भने अण्डाबाट चल्ला निस्किसकेपछि दुवै भाले र पोथीले बचेरालाई आहारा ख्वाउने गर्दछन्। यस प्रजातिको पन्छीले दोस्रो चल्लालाई आहारा नदिने व्यवस्थाको कारणले दोस्रो चल्लाको भयानक रूपमा मृत्यु हुन्छ। पोथी ओथारो बसेको २८ देखि ३१ दिनपछि अण्डाबाट चल्ला निस्किन्छन्। भर्खरै अण्डाबाट निस्किएका चल्लाहरू पहेँलो रङ्गका हुन्छन्। चल्लाहरू जन्मिएको ३ महिनापछि गुँडबाट उड्न थाल्दछन् भने अर्को प्रजनन महिनाको शुरूवात नहुँदासम्म यिनीहरू गुँडमै अर्थात वयस्क भाले पेथीसँगै बस्छन्।
यस परिवारमा पर्ने अन्य प्रजातिका सुगा जस्तै यसको पनि आयु लामो हुन्छ। यस प्रजातिका पन्छीहरूले ४१ देखि ३७ वर्ष सम्मको उमेर पश्चात् प्रजनन गर्न बन्द गर्छन्। यी पन्छीहरू अण्डाबाट निस्किएको ४ देखि ६ वर्ष पछि प्रजनन गर्न तयार हुन्छन्।
आहारा
पहेँलो पुच्छ्रे कालो सुगाको आहारा बासस्थान दायरा, मौसम र वातावरणमा भर पर्छ। यस प्रजातिको पन्छीले मुख्यतया फलफूलका बीउ तथा फलहरू खाने गर्दछन्। अस्ट्रेलियाको आयरा प्रयाद्वपमा रहेको अशोक वृक्षको जङ्गलमा यी पन्छीहरू आहारा खोज्न जाने गर्दछन्। यी पन्छीहरूको प्रमुख आहारा मरेको रुख भित्र रहेका लामा किराहरू हो भने यसले गोब्रेकिराको पनि सिकार गर्दछ। यो प्रजातिको पन्छीले किराहरूको खोजलाई वर्षको जुन र जुलाई महिनामा तीव्र बनाउँछ जति बेला यी किराहरू प्रशस्त मात्रामा भेटिन्छन्। सिकार गरेका किराहरूलाई यी पन्छीहरूले आफ्नो बचेरा तथा साना चराहरूलाई पनि ख्वाउने गर्दछ। यी पन्छीले रुख तथा जमिनमा स-साना खाल्डोहरू खन्छन् र त्यहाँबाट किरा निकाल्छन्। यस पन्छीले ठुला किराहरूलाई नङ्ग्राले र चुच्चाले टुक्राटुक्रा बनाई खाने गर्दछ। यी पन्छीहरूलाई बेङ्कसियामा पनि फेला पारिएको थियोे। यी पन्छीहरूले मुख्यतया बिहान र बेलुकाको समयमा पोखरी, तलाउ र पानी जम्मा हुने ठाउँमा गई पानी पिउने गर्छन्।
मानवसँग सम्बन्ध
पहेँलो पुच्छ्रे कालो सुगा अस्ट्रेलियामा तथा वरपरका क्षेत्रहरूमा प्रशस्त मात्रामा पाइएका कारण यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घले कम चासोको प्रजातिको रूपमा वर्गीकरण गरेको छ तर वन विनास, मानिसहरूको आवतजावत र सिकारीहरूले यस प्रजातिका पन्छीलाई शिकार गरेको कारण अस्ट्रेलियाको भिक्टोरिया र न्यु साउथ वेल्स क्षेत्रमा यस पन्छीहरूको सङ्ख्या घट्दो क्रममा रहेको छ। यी पन्छीहरू लोफ्टस हिमश्रृङ्खला र आयरा प्रायद्वीपमा कम मात्रामा भेटिएका कारण दक्षिण अस्ट्रेलियामा भने यस पन्छीलाई सङ्कटापन्न पन्छीको सूचीमा वर्गीकरण गरिएको छ। यस प्रजातिको पन्छीको सङ्ख्या वृद्धि गर्नका लागि सन् १९९८ मा एक कार्यक्रम आयोजना गरिएको थियो जसका कारण सन् १९९८ मा केही मात्रामा यस पन्छीको सङ्ख्या वृद्धि भएको थियो। अस्ट्रेलियाका केही स्थान जस्तै; क्यानबरा, सिड्नी, मेलबर्न र एडिलेडमा यस पन्छीलाई मानिसहरूले आफ्नो घरको शोभा बढाउनका लागि पाल्ने गरेका छन्। यस पन्छी अस्ट्रेलिया बाहिर सितिमिति देखिएको पाइएको छैन। सन् १९५० को दशक भन्दा पहिला यी पन्छीहरू अस्ट्रेलियामा कम मात्रामा भेटिएका थिए भने तात्कालिक समयमा कयौँ जङ्गल आगन्तुक चराहरू अस्ट्रेलियामा प्रवेश गरका थिए भने त्यस दशक पछि यस पन्छीहरू अस्ट्रेलियामा प्रशस्त मात्राका भेटिन थालेका थिए। यस प्रजातिको पन्छीको सङ्ख्या वृद्धि गर्न हाल थुप्रै मात्रामा पन्छीशाला तथा पन्छी संरक्षण संस्थाहरू खोलिएको छ। अस्ट्रेलियाले सन् १९५९ मा यस पन्छी लगायत अन्य पन्छीको बिक्रीमा रोक लगाएका कारण कालो सुगाको प्रजाति मध्ये यी पन्छीहरू युरोपकको चिडियाखानाहरूमा कम मात्रामा रहेका छन्। सन् २००० मा यस प्रजातिको पन्छी स्पेनको एक ठाउँमा फेला पारिएको थियो। अन्य प्रजातिका सुगाहरू जस्तै पहेँलो पुच्छ्रे कालो सुगालाई पनि अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घले सुरक्षा दिएको छ भने यसलाई अस्ट्रेलियाका केही स्थानहरूमा सङ्कटमा परेका कारण यसलाई सङ्कटापन्न पन्छीको सूचीमा वर्गीकरण गरिएको छ।
कल्की सुब्रमण्यम
कल्की सुब्रमण्यम तमिलनाडुका पारलैङ्गिक महिला एक अधिकारकर्मी, कलाकार, अभिनेता, लेखक र प्रेरणादायी वक्तृत्व वाचक हुन्।
व्यक्तिगत जीवन
कल्कीको जन्म तमिलनाडुको पोलाची शहरमा भएको थियो। उनी मध्यम वर्गिय परिवारमा जन्मेका हुन्। उनी आम सञ्चार तथा पत्रकारितामा स्नातकोत्तार र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा स्नातकोत्तर रहेका छन्।
सम्मान
सन् २०१० मा अन्तर्राष्ट्रिय अतिथि नेतृत्व कार्यक्रम मार्फत् मानव अधिकारकर्मीका रूपमा संयुक्त राष्ट्र समेरिका जाँदा संयुक्त राष्ट्र संघ कार्यालय, न्यू योर्क शहरमा कल्कीले आफ्नो समाज सेवाका लागि अन्तर्राष्ट्रिय उपाधी पाएका थिए। उनले कोम्बाटोर वकीन संगठनबाट उपाधी पनि पाएका छन्।
पूर्वी रुकुम जिल्ला
पूर्वी रुकुम जिल्ला नेपालको लुम्बिनी प्रदेशमा अवस्थित एक हिमाली जिल्ला हो। यो जिल्ला प्रदेशका बाह्र जिल्लाहरू मध्ये एक हो भने यस जिल्लाले धौलागिरि हिमालको पश्चिमी भागमा रहेको ढोरपाटन शिकार आरक्षको साठ्ठी प्रतिशत भन्दा बढी भाग ओगटेको छ। ७,२४६ मिटरको उचाइमा रहेको धौलागिरि द्वितीय पर्वत शृङ्खलाको पश्चिम छेउमा अवस्थित यस जिल्लाको सबैभन्दा अग्लो हिमाल पुथा हिउँचुली (धौलागिरि सातौँ) हो भने पूर्वी रुकुम लुम्बिनी प्रदेश को एक मात्र हिमाली जिल्ला पनि हो। पूर्वी रुकुम जिल्लालाई नेपाल सरकारले नेपालको उत्कृष्ट यात्रा गन्तव्यहरूमा सूचीकृत गरेको छ।
यो जिल्ला ५२ वटा ताल र ५३ वटा डाँडाका लागि प्रसिद्ध छ। वि.सं. २०५२ देखि वि.सं. २०६२ सम्म पूर्वी रुकुम दश वर्षे माओवादी जनयुद्धको केन्द्र थियो। हिमाली भेग, धौलागिरि हिमशृङ्खला र समृद्ध खाम मगर संस्कृतिको अनुभव प्रदान गर्ने यस जिल्लामा माओवादी विद्रोहीको विगतको मार्ग पछ्याउँदै साहसिक पर्यटनको रुपमा पैदल यात्रा भ्रमणको विकास गरिएको छ।
पूर्वी रुकुम जिल्लाको अस्थायी सदरमुकाम रुकुमकोट हो। जिल्ला सदरमुकाम रुकुमकोटबाट गोलखाडा, कोल, पुथा उत्तरगङ्गामा सरुवा गर्ने सरकारको निर्णय रहेको थियो। यद्यपि यो अहिलेसम्म अन्तिम टुङ्गो लागेको छैन। वि.सं. २०७८ वैशाख १९ मा, पुथा र उत्तरगङ्गालाई छुट्टाछुट्टै गाउँपालिका बनाउने प्रस्ताव गाउँ सभाबाट पारित भएको थियो। पूर्वमा पूर्वी रुकुम जिल्ला रुकुम जिल्लाकै एक भाग थियो। वि.सं. २०७२ असोज ३ गते, राज्यले प्रशासनिक विभाजनको पुनर्निर्माण गरेपछि तात्कालिन रुकुम जिल्लालाई रुकुम पूर्व र रुकुम पश्चिममा विभाजन गरेको थियो। प्राचीन र मध्यकालीन समयको खाम मगर संस्कृतिको स्वाधिनता र संरक्षणका विभिन्न तहलाई कायम राख्न सफल भए पनि राणा शासनका साथै पञ्चायतकालमा पनि यस क्षेत्रको संरचनामा फेरबदल भएको थियो। वि.सं २०३० साल भन्दा अगाडि, पूर्वी रुकुमको पर्याप्त भाग क्रमशः राणा शासनकालमा पाल्पा जिल्ला र क्रमशः शाह राजाहरूको अधीनमा राज्य पुनर्निर्माणको समयमा बाग्लुङ जिल्लासँग गाभिएको थियो।
इतिहास
राष्ट्रिय एकिकरण अभियानको क्रममा जिल्लाको विजयसँगै यस क्षेत्रलाई बहादुर शाह र रणबहादुर शाह (वि.सं. १८४२-१८५२) को पालामा नेपाल अधिराज्यसँग गाभिएको थियो। प्राचीन र मध्यकालीन नेपालको बेला पनि खाम मगर संस्कृतिको, स्वाधीनता र संरक्षणका विभिन्न तहलाई कायम राख्न सफल भए पनि राणा शासनको निरंकुशताका साथै पञ्चायतकालमा पनि यस क्षेत्रको संरचनामा फेरबदल भएको थियो। सन् १९०९ अघि, राणा शासनको समयमा र क्रमशः शाह वंशको समयमा राज्य पुनर्निर्माणको समयमा पर्याप्त पूर्वी भागलाई पाल्पा जिल्ला र बाग्लुङ जिल्ला वा डोल्पा जिल्लासँग गाभिएको थियो। पञ्चायती शासनको बेलामा अर्थात्, वि.सं. २०१८ साल वैशाख १ गते रुकुम सल्यान र जाजरकोटबाट छुट्टिएको थियो। छुट्टिएर नयाँ जिल्ला बनेपछि यसको सदरमुकाम रुकुमकोट तोकिएको थियो भने पछि वि.सं. २०३० सालमा, जिल्लाको राजधानी मुसिकोट सारिएको थियो भने देशको आएको सङ्घीयतासँगै विभाजन भएको रुकुम जिल्लाको पूर्वी भागको सदरमुकाम पुन: रुकुमकोट बनेको थियो।
पूर्वी रुकुम २०औँ शताब्दीको बेलामा, देशको सबैभन्दा पुरानो साम्यवादी किल्लामध्ये एक थियो। यो जिल्ला वि.सं. २०५२ देखि वि.सं. २०६२ सम्मको भूमि असमानता, जातीय असमानता, सामन्तवाद र सामन्तवाद विरुद्धमा भएको माओवादी जनयुद्धको हृदयभूमि पनि बनेको थियो। फलस्वरूप देशमा २४० वर्ष पुरानो राजतन्त्रको अन्त्य हुँदै मुलुक लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा परिणत भएको थियो।
जलवायु र भूगोल
पूर्वी रुकुम जिल्ला देशान्तरः ८२ डि. ३५ मि. देखि ८३ डि. १० मि. पूर्वी देशान्तरसम्म र अक्षांसः २८ डि. २८ मि. देखि २९ डि. ०० मि. उत्तरी अक्षांससम्म, साथै समुद्र सतहदेखि ७,२४६ मिटर उचाइसम्म फैलिएको छ भने यो जिल्लाको क्षेत्रफल १,६६३ वर्ग किलोमिटर रहेको छ। पूर्वी रुकुम जिल्ला लुम्बिनी प्रदेशको सबैभन्दा उत्तरमा पर्ने एक मात्र हिमाली जिल्ला हो। यो जिल्ला प्राकृतिक सम्पदा र कला संस्कृतिको धनी जिल्ला हो।  जिल्लाको हावापानी  समशितोष्ण/शितोष्ण पाइन्छ भने औषत वार्षिक वर्षा १८०० मिलिमिटर देखि २६०० मिलिमिटर सम्म र तापक्रमः ०.२ देखी ३४ डिग्री सेल्सियस सम्म रहेको छ। जिल्लाले पूर्वमा, बाग्लुङ र म्याग्दी, पश्चिममा  रुकुम (पश्चिम), उत्तरमा  डोल्पा, र दक्षिणमा रोल्पा लगायतका जिल्लाहरूसँग सीमा साझेदार गरेको छ।
धौलागिरी हिमशृङ्खला
यस जिल्लाका थुप्रै हिमालहरू मध्ये सबैभन्दा प्रख्यात चुचुराहरूमा पुथा र सिस्ने हिमाल पर्दछन्। पुथा हिमाल ७,२४६ मिटरको उचाईमा रहेको धौलागिरी द्वितीय हिमशृङ्खलाको पश्चिम छेउमा अवस्थित लुम्बिनी प्रदेशको सबैभन्दा अग्लो हिमाल पनि हो। यो पहिलो पटक सन् १९५४ मा जेम्स ओवेन मेरियोन रोबर्ट्स र आङ निमा शेर्पाद्वारा आरोहण गरिएको थियो।
अर्को प्रमुख हिमाल चाहिं उत्तरमा रहेको सिस्ने हिमाल हो। स्थानीयले यसलाई पाटन हिमाल (हिउँचुली पाटन), सिस्ने वा मुर्काट्टा हिमालको नामले चिन्दछन्। यो हिमालको उचाइ ५,८४९ मिटर रहेको छ। जनक्रान्तिको प्रतीकका रूपमा जनयुद्धका साहित्यहरूमा सिस्ने हिमाललाई बारम्बार प्रस्तुत गरिएको थियो र यो वि.सं. २०५२ देखि वि.सं. २०६२ को माओवादी जनयुद्धको समयमा क्रान्तिकारीहरूका लागि प्रतिष्ठित ऐतिहासिक स्थल बनेको थियो। वि.सं. २०७० सालमा, पहिलो पटक मानबहादुर खत्रीको नेतृत्वमा रहेको अभियानले हिमाललाई सफल आरोहण गरेको थियो।
विभाजन र जनसङ्ख्या
पूर्वी रुकुम जिल्लाको कुल क्षेत्रफल 1161.13 km2 रहेको छ भने जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार, ५३,०१८ रहेको छ। यस जिल्ला ३ वटा गाउँपालिकामा विभाजित छ भने यस जिल्लामा कुनैै पनि नगरपालिका रहेका छैनन्। नेपालको एकमात्र शिकार आरक्ष ढोरपाटन यही जिल्लामा पर्दछ। यस जिल्लाका गाउँपालिकाहरू यस प्रकार छन्:
जनसाङ्ख्यिकी
पूर्वी रुकुमको अधिकांश जनसङ्ख्यामा मगरहरू पर्दछन्। पाल्पा जिल्ला (५३% मगर जनसङ्ख्या) पछि पूर्वी रुकुममा नेपालको दोस्रो ठूलो मगर जनसङ्ख्या रहेको छ। यो कुल जनसङ्ख्याको प्रतिशत (५१%) हो। त्यसपछि रोल्पा (४३%) रहेको छ। तल दिइएको तालिकाले जिल्लाको जनशाङ्खिकिलाई प्रकाश पार्दछ।
सिकार पर्यटन
नेपालको एकमात्र सिकार आरक्ष ढोरपाटन म्याग्दी, बाग्लुङ, पश्चिम रुकुम र पूर्वी रुकुम जिल्लामा फैलिएको छ भने यस जिल्लाको पुथा उत्तरगङ्गा गाउँपालिकाको ६०% भाग ढोरपाटन शिकार आरक्षले ओगटेको छ। ढोरपाटन क्षेत्रमा १ सय ८५ थरीका दुर्लभ वनस्पति उच्च पहाडी सिमसार क्षेत्र ३२ थरीका स्तनधारी वन्यजन्तु, १ सय ३० प्रजातीका चराचुरुङ्गी ८ सय ५२ नाउर, २ सय झारल, हिउँ चितुवा, चित्तल, थारल, घोरल, भालु, बँदेल, लङ्गुर लगायतका जङ्गली जनावर र पन्छीहरू रहेका छन्।
२०३२ सालमा मा नर्वेका एक प्राध्यापकको एउटा अध्ययनले यस क्षेत्रमा झारल र नाउरको सङ्ख्या उल्लेख मात्रमा रहेकाले यहाँ सिकार खेल्न सकिने सम्भावना रहेको सुझाव दिएका थिए। पछि २०४३ साल देखि यसलाई सिकारीहरूका लागि खुल्ला गरिएको थियो। ढोरपाटनमा प्रत्येक वर्ष दुई ऋतुमा सिकार गर्न पाइन्छ जहाँ सिकारका लागि २० वटा नाउर र ११ वटा झारल छुट्याउने गरिएको छ। राष्ट्रिय निकुन्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागले १५ दिनको सिकार अनुमति जारी गर्छ।
छापामार पदमार्ग
नेपाल सरकार विरुद्ध भएको १० वर्षे लामो जनयुद्धको अन्त्य पश्चात् अमेरिकी लेखक तथा खोजकर्ता एलेन्ज लिनियस नेपाल भ्रमणमा आएका थिए। माओवादी जनयुद्धको केन्द्रविन्दु मानिएको रोल्पा, रुकुम लगायतका अन्य हिमाली तथा पहाडी जिल्लाहरूमा तात्कालिन माओवादी लडाकु हिँडेका मार्गको भ्रमण गर्दै एउटा किताब लेखेका थिए जसपश्चात्, छापामार पदमार्गको अवधारणा ल्याइएको थियो। पूर्वी रुकुममा पर्ने भूमे गाउँपालिकामा माओवादी लडाकु हिँडेका मार्ग पहिचान गर्दैै छापामार पदमार्ग बनाइएको छ। जनयुद्धको बेलामा, द्वन्दबाट प्रभावित भएका यस क्षेत्रको वासिन्दाहरूको आर्थिक स्तरमा वृद्ध गर्न, विदेशबाट घुम्न आउने पर्यटकहरूलाई युद्धकालिन दिनचर्या, मानिसहरूको जनजीवन, खाम मगर संस्कृतिको अनुभव दिन र युद्धकालिन अवशेष देखाउनका लागि यस पदमार्ग बनाइएको थियो। म्याग्दी जिल्लामा पर्ने मालिकाको दरवाङलाई प्रवेशद्वार मानिएको पदमार्गमा म्याग्दीको, रोल्पा र रुकुममा क्षेत्रहरू पर्दछन्। युद्धको केन्द्रविन्दु मानिएको यस क्षेत्रमा युद्धकालिन अवशेष झल्किने खालका संरचना निर्माण भएकालेे यसले पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्दछ। माओवादी शान्ति प्रक्रियामा आएपछि, यो ठाउँको प्रवर्द्धन गर्न शान्ति स्तम्भ र युद्धको झल्को दिने सङ्ग्रहालय निर्माणका काम सम्पन्न भएका छन्।
कपूर एण्ड सन्स
कपूर एण्ड सन्स हिन्दी भाषा मा बनेको एक भारतीय बोलीउड फिल्म हो। यसको निर्माण करन जौहर र निर्देशन शकुन बत्रा ले गरेका हुन्।
थापा वंश
थापा काजी खलक वा थापा काजी वंश वा थापा भारदार परिवार नेपालको एक थापावंश हो जसले सन् १८०६ देखि १८३७ र सन् १८४३ देखि १८४५ सम्म शासन गर्यो । राणा वंशको उदयपूर्व यो परिवारले नेपालका शाह वंश, बस्नेत परिवार र पाँडे वंशसँगै राजनीतिक शक्तिको प्रतिस्पर्धा गर्यो । पाँडे वंश र थापा वंश राजनीतिक रूपमा सदैव कट्टर दुश्मन रहे । यो वंश थापा कुल बाट उत्पत्ति भएका मुख्तियार भीमसेन थापाको परिवारलाई जनाउँदछ। तर बडाकाजी अमरसिंह थापाका सन्तानहरू पनि भारदार र उच्च अधिकारी भएकाले एउटै कुलको भीमसेन परिवारसँगै कहिलेकाहिं यस वंशमा मिसिएको देखिन्छ। यस वंशका पुरुष व्यक्तित्वहरूलाई थापा काजी भनी सम्बोधन गरिन्छ।
वंश उदय
थापा वंशलाई उदय गराउन नेपाल दरबारका काजी भीमसेन थापाको प्रमुख योगदान छ । यो परिवारले सत्तामा आउनासाथ नेपालको राजपरिवार शाह वंशलाई नाममात्रको शासक बनाइ प्रशासन एवम् सैन्य शक्तिको पूर्ण परिचालन गरेको थियो । थापा वंशावलीका अनुसार मुख्तियार भीमसेन महाराजा जशोधर (धर्मराज) थापा क्षत्रीको २५औं वंशज हुन् । भीमसेन राजा रणबहादुर शाहको हजुरिया सल्लाहकार हुँदा उनको नजिकको मित्र बन्न पुगे । भीमसेनले राजा रणबहादुरलाई आफ्नो वैचारिक मार्गमा राखेर उनीबाट विभिन्न कार्यसम्पादन गराए । राजा रणबहादुरको हत्या पश्चात भीमसेनले भण्डरखाल पर्व (हत्याकाण्ड) मच्चाउँदा ५५ उच्च अधिकारीको ज्यान गयो र क्षत्रिय थापा नेपालको सत्तामा शीर्ष परिवार बन्न पुगे । त्यसपछि भीमसेन मुख्तियार (प्रधानमन्त्री) र आफ्नी भतिजी महारानी ललित त्रिपुरा सुन्दरीलाई राजमाता एवम् नायबी बनाइ ३१ साल सम्म भीमसेन मुख्तियार बने ।
थापाका दरबारहरू
थापा परिवारहरू पहिले थापाथली दरबार र पछि उनीहरूको बाग दरबारमा निवास रह्यो । बाग दरबारको निर्माण भीमसेन थापाले गरेका हुन् । बागदरबारमा जनरल बाग लगायत विभिन्न मन्दिरहरू एवम् पोखरी थियो । उक्त दरबार पछि पुनः थापावंशको उदय पछि प्रम माथवरसिंह थापाले कब्जामा लिए । छाउनी राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय कुनै समयमा मुख्तियार भीमसेनको पूर्व निवास थियो । उक्त सङ्ग्रहालयमा काश्य चित्रहरू, पौभा चित्रहरू र हतियारहरू छन् जसमध्ये फ्रान्सेली राजा नेपोलियन बोनापार्टद्वारा उपहार दिइएको तरबार पनि छ ।
वंशवृक्ष
भीमसेनको वंशवृक्ष (जन्मवर्ष सहित)
नैनसिंह थापाको छुट्टै वंशवृक्ष:
ठाकुरबाबा नगरपालिका
ठाकुरबाबा नगरपालिका बर्दिया जिल्लाको ६ नगरपालिका मध्येको एक नगरपालिका हो।
नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार ठाकुरबाबा नगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या ५७, २०५ छ।
लक्ष्मी नारायण त्रिपाठी
लक्ष्मी नारायण त्रिपाठी भारतको मुम्बई बस्ने हिजडा समुदायका व्यक्ति हुन्। उनी बलिउड अभिनेता, भारतनाट्यम् नृत्यकर्ता र अभियानकर्ता पनि हुन्। उनी किन्नार अखाडाका आचार्य महामण्डलेश्वर पनि हुन्।
टेलिभिजन
उनी सचका सामना भन्ने टेलिभिजन कार्यक्रम मार्फत् भारतमा हिजडा समुदाय बारे कुराकानी गर्ने पहिलो व्यक्ति बने।
धनगढीमाई नगरपालिका
धनगढीमाई नगरपालिका नेपालको सगरमाथा अञ्चलको सिराहा जिल्लामा पर्दछ।  स्थानीय विकास मन्त्रालयले २०७२ आस्विन १ गते थप २६ वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा सिराहा जिल्लामा भवानीपुर, हनुमाननगर प्रध, फुल्कहाकट्टी, अयोध्यानगर, धनगढी र विस्नुपुरकट्टी यी ६ गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर धनगढीमाई नगरपालिका घोषणा गरिएको हो। धनगढीमाई नगरपालिकाको केन्द्र धनगढी बजारमा रहको छ। नगरपालिकाको घोषणा र क्षेत्रविस्तारसँगै मुलुकमा १ महानगरपालिका, १२ उपमहानगरपालिका र २ सय १७ नगरपालिका कायम भएका छन्।
जनसङ्ख्या
भवानीपुर, हनुमाननगर प्रध, फुल्कहाकट्टी, अयोध्यानगर, धनगढी र विस्नुपुरकट्टी यी ६ गाउँ विकास समितिहरूलाई मिलाएर धनगढीमाई नगरपालिका बनाइएको हो । त्यसैले राष्ट्रिय जनगणना २०६८को जनगणना अनुसार यी ६ ठाउँहरूको जनसङ्ख्यालाई जोडेर धनगढीमाई नगरपालिकाको जनसङ्ख्या ४७,४४९ रहेको छ ।
साक्षी मलिक
२०१६ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा पदक विजेता भारतीय महिला  खेलाडी हुन्।
रकी ह्यान्ड्सम
रकी हैडसम २०१६ जो एक भारतीय हिन्दी एक्शन थ्रिलर फिल्म हो, ज्सका निर्देशन निशिकांत कामतले गरेका हुन् । फिल्म मा जोन अब्राहम तथा श्रुति हासन प्रमुख किरदारमा छन् । यो एक कोरियाई फिल्म "द मैन फ्रम नाऊवेयर" को पुनः निर्मित हो ।
बारबर्दिया नगरपालिका
बारबर्दिया नगरपालिका बर्दिया जिल्लाको ६ नगरपालिका मध्येको एक नगरपालिका हो।
नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार बारबर्दिया नगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या ६८, ०१२ छ।
जे रोडरिगेज
जे रोडरिगेज (जन्म: २९ जुलाई १९८९) एक अङ्ग्रेजी पेशेवर फुटबल खेलाडी हुन जो फुटबल क्लब वेस्ट ब्रुमविच एल्बर्न र इङ्ल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टिमको लागि अग्रपंक्तिको रूपमा खेल्छन् ।
हाङ्साम साम्यो
हाङ्साम साम्यो लाई अर्को भासम किराँत धर्म पनि भनिन्छ।
बुढीनन्दा नगरपालिका
बुढीनन्दा नगरपालिका बाजुरा जिल्लाको ४ नगरपालिका मध्येको एक नगरपालिका हो।
नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार बुढीनन्दा नगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या १८, ७७६ छ।
ब्रुनाई महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली
ब्रुनाई महिला राष्ट्रिय फुटबल टिम अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगितामा ब्रुनेईको प्रतिनिधित्व गर्ने महिला फुटबल टिम हो । यो ब्रुनेईमा फुटबलको लागि शासकीय निकाय ब्रुनेई फुटबल संघको नियन्त्रणमा रहेकोे छ । यो एएफसीको सदस्य राष्ट्र हो । टोलीले हाल सम्म कुनै पनि आधिकारिक खेलहरू खेलेको छैन ।.
रियो मोरी
रियो मोरी (森 理世) (जन्म डिसेम्बर, १९८६) जापान सिझुओकामा भएको हो । उनी एक जापानी अभिनेत्री, नर्तकी, मोडल र सौन्दर्य रानी हुन् । उनी मिस युनिभर्स २००७ उपाधि विजेता हुन् ।