cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
कविता
बाह्य कडीहरू
बाछिटाको रचना तीन पङ्क्तिपुञ्जमा हुन्छ, हाइकुको रचना पनि तीन पङ्क्तिपुञ्जमा हुन्छ । बाछिटा रचनामा प्रकृतिबिम्ब र हाइकु रचनामा ऋतुबिम्ब हुनैपर्छ । बाछिटामा जस्तै हाइकुमा पनि प्रतीकात्मक प्रस्तुति रहेको हुन्छ । बाछिटा र हाइकु दुवैको रचनामा सूत्रात्मक स्वरूप रहेको हुन्छ । विषयको सूक्ष्मता, भावको तीक्ष्णता र प्रस्तुतिमा लाक्षणिकताका कारण हाइकुसँग बाछिटाको निकटता रहेको छ । तथापि बाछिटा र हाइकु छुट्टाछुट्टै र स्वतन्त्र काव्यिक उपविधा हुन् । आकार, आयाम र पङ्क्तिगत स्वरूपमा निकटता रहे तापनि संरचना र प्रस्तुतिमा हाइकु र बाछिटा भिन्न छन् । हाइकुसँग बाछिटाको पङ्क्तिगत रूपमा समानता रहे पनि अक्षरगत समानता छैन, अर्थात् हाइकु पाँच सात पाँच अक्षर संरचनाको हुन्छ भने बाछिटा तीन–पाँच–तीन अक्षर संरचनाको हुन्छ । हाइकुमा किगो वा ऋतुबिम्बको प्रयोग अनिवार्य छ तर बाछिटामा प्रकृतिसँग सम्बन्धित भएर आउने कुनै पनि बिम्बको प्रयोग गर्न सकिन्छ । बाछिटाको प्रस्तुति प्रतीकात्मक हुनैपर्छ तर हाइकुमा यो अनिवार्यता छैन । हाइकु लेखनको लामो इतिहास छ तर बाछिटा नवीनतम काव्यिक उपविधा भएकाले यसको इतिहास निर्माण भइसकेको छैन । त्यसर्थ हाइकु र बाछिटा दुवै छुट्टाछुट्टै संरचना, स्वरूप र प्रस्तुति रहेका स्वतन्त्र काव्यिक उपविधा हुन् भन्ने कुरा पुष्टि हुन्छ ।
पूर्वीय र पाश्चात्य साहित्यका कतिपय लघुतम संरचनाका काव्यिक रूपसँग आकार, आयाम, बिम्बप्रयोग, प्रतीकात्मक प्रस्तुति, सूत्रात्मकता, सूक्ष्मता, तीक्ष्णता र प्रभावकारिताजस्ता रचनागत प्रवृत्तिसँग बाछिटाको निकटता रहेको छ । यद्यपि बाछिटा स्वतन्त्र सैद्धान्तिक स्वरूप र मान्यता रहेको स्वतन्त्र काव्यिक उपविधा हो ।
७. कविताका लघुतम स्वरूपका अन्य उपविधाका सापेक्षतामा बाछिटा
साहित्यमा बाछिटाजस्तै लघुतम स्वरूप वा संरचना र प्रस्तुति हुने अन्य विविध काव्यिक उपविधाहरू पनि रहेका छन् । त्यस्ता उपविधाहरूको प्रस्तुति तीक्ष्ण, विषयवस्तु सूक्ष्म र संरचना लघुस्वरूपका छन् । एलाक, छोक, क्रिमुक, दानाकविता, सूत्रकविता, मुक्तक, हाइकु, ताङ्का, सेदोका आदि लघु, सूक्ष्म र तीक्ष्ण स्वरूपका काव्यिक उपविधा हुन् । यस्ता उपविधाहरूको संरचनागत र प्रस्तुतिगत मान्यता भिन्नाभिन्नै रहेका छन् ।
उल्लिखित उपविधाहरूमा अनुभूतिको एक झलकलाई तीक्ष्ण वा मर्मस्पर्शी रूपमा सूत्रात्मक शैलीशिल्पमा अभिव्यक्त गरिएको हुन्छ । केही साम्य र केही वैषम्य रचनागत मान्यता रहेका यस्ता काव्य रूपमा सर्जकहरूले आ–आफ्नो सृजन क्षमताअनुसार कलात्मकता प्रदान गरेका हुन्छन् । यस्ता काव्यिक उपविधाहरूका सापेक्षतामा बाछिटा एक नवीनतम, लघुतम र सूक्ष्म संरचनात्मक स्वरूपको प्रभावपूर्ण काव्यिक उपविधा हो । यसको रचनाप्रक्रिया भिन्न र नियमबद्ध छ । यसको सैद्धान्तिक नियमभित्र नपरेका रचनालाई बाछिटाको कोटिमा राख्न सकिन्न । अक्षर संरचना मिलेर मात्र हुन्न, प्रकृतिपरकता, प्रतीकात्मकता, विषयको उठान, विस्तार, निष्कर्ष र अर्थगत सामञ्जस्यता पनि हुनैपर्छ । बाछिटामा दृश्य रूपमा पनि अदृश्य भाव अन्तर्गर्भित हुनुपर्छ, अर्थात् प्रतीकात्मक वा वक्रोक्तिपूर्ण वा लक्षणात्मक र व्यञ्जनात्मक प्रस्तुति हुनुपर्छ । अन्य कतिपय लघुतम काव्यिक उपविधा लेखनको सैद्धान्तिक आधारसमेत नभएको परिप्रेक्ष्यमा बाछिटालेखनको निश्चित सैद्धान्तिक आधार रहेको छ । बाछिटा शब्दको संरचनात्मक प्रकृति, व्युत्पत्ति, अर्थ र भावगत स्वरूपलाई मूल आधार मानेर बाछिटालेखनको परिकल्पना गरिएको हो र सोहीअनुसार सैद्धान्तिक आधारसमेत निर्माण गरिएको हो । अन्य कतिपय काव्यिक उपविधाका सापेक्षतामा बाछिटालेखन जटिलजस्तो लाग्न सक्छ, तर प्रकृतिको मानवीकरण र मानवको प्रकृतीकरण गरेर बाछिटालेखन गर्दा सहज हुन्छ र बाछिटा सम्प्रेष्य पनि बन्छ । यही नै बाछिटालेखनको सामान्यीकृत स्वरूप पनि हो ।
८. बाछिटालेखनको अन्तर्वस्तु, सङ्केत र व्यङ्ग्य
जीवन, जगत् र भोगाइका अनन्त संवेगहरूलाई तीन–पाँच–तीन अक्षरीय तीन पङ्क्तिपुञ्जमा प्रकृतिका वैविध्यपूर्ण स्वरूप वा झलकलाई बिम्ब बनाएर प्रतीकात्मक वा वक्रोक्तिपूर्ण वा लक्षणात्मक र व्यञ्जनात्मक प्रस्तुतिका आधारमा गरिएको व्याकरणिक भाषिक अभिव्यञ्जनालाई बाछिटा भनिन्छ । यो परिभाषागत मान्यता बाछिटालेखनको मूल अन्तर्वस्तु हो । तीन–पाँच–तीन पङ्क्तिको पहिलो पङ्क्तिमा विषयको सूक्ष्म रूपमा सङ्केत, दोस्रो पङ्क्तिमा त्यस सङ्केतको उत्कर्ष र तेस्रो पङ्क्तिमा साङ्केतिक विषयको मूल भाव वा मर्म वा सन्देश प्रतिबिम्बित गरिनुपर्छ । बाछिटामा सूक्ष्म रूपमा गहन भावको सङ्केत गरिएको हुनुपर्छ र त्यो भावप्रतीकात्मक रूपमा आएको हुनुपर्छ । अर्थात् दृश्यमा अदृश्य भावको सङ्केत गरिएको हुनुपर्छ र यो सङ्केत अनन्त सम्भावनाका रूपमा आएको हुनुपर्छ । नेपाल प्राकृतिक विविधताले भरिपूर्ण देश रहेको हुनाले प्रकृतिबिम्बको प्रयोग गरी प्रतीकात्मक अभिव्यक्तिका मूल मान्यतामा रहेर यहाँ बाछिटालेखनका अनन्त सम्भावना रहेका छन् ।
बाछिटालेखन अभिधार्थ नभएर लक्षणार्थ र व्यञ्जनार्थ हुनुपर्ने मान्यता रहेको छ अर्थात् बाछिटालेखन सोझो अर्थ वा अभिधार्थमा हुनुहुँदैन । अभिधार्थले बाछिटामा प्रतीकात्मकता ल्याउँदैन । त्यसैले अभिधार्थ बाछिटालेखनको मूल मान्यतामा पर्दैन । बाछिटालेखन वक्रोक्तिमय वा प्रतीकात्मक हुनुपर्ने मान्यता रहेका लक्षणार्थ र व्यञ्जनार्थको सङ्केत गर्दछ । लक्षणार्थले रूढि वा प्रयोजनको आधारमा बाङ्गो अर्थको सङ्केत गर्दछ र यही अर्थसङ्केतका आधारभूमिमा अचेल अधिकांश बाछिटाहरू लेखिइरहेका छन् । व्यञ्जनार्थले व्यङ्ग्यार्थ वा विशेष चमत्कारी अर्थको सङ्केत गर्दछ । व्यञ्जनावृत्तिमा बाछिटाहरू कम लेखिन्छन् । व्यञ्जनापूर्ण बाछिटाहरू सर्वोत्कृष्ट मानिन्छन् ।
जीवन भोगाइ तथा देश, काल, परिस्थितिका परिदृश्यलाई बाछिटामा लक्षणावृत्तिमा व्यक्त गरिएको हुन्छ । त्यस्तै विकृति, विसङ्गति, बेथिति र पाखण्डपूर्ण प्रवृत्तिहरूलाई व्यञ्जना वा व्यङ्ग्यार्थवृत्तिमा व्यक्त गरिएको हुन्छ । प्रकृतिबिम्ब र प्रतीकात्मक स्वरूपको लक्षणावृत्ति र व्यञ्जनावृत्ति बाछिटाको मूल अन्तर्वस्तु हो । दृश्यमा अदृश्य भावको खोजी नै बाछिटालेखनको मूल सङ्केत हो । वास्तवमा बाछिटा प्रकृति, जीवन र अनुभूतिको त्रिवेणी हो ।
९. बाछिटाका मूल मान्यता र अभिलक्षण
तीन पाँच तीन अक्षर संरचनाका तीन पङ्क्तिपुञ्जमा प्रकृतिबिम्ब वा झलकसहितको प्रतीकात्मक प्रस्तुति बाछिटाको मूल अभिलणक्षा हो । बाङ्गो छिटाको अर्थगत मान्यताअनुसार बाङ्गो भनाइ वा वक्र उक्तिका रूपमा यो अभिलक्षणाको परिकल्पना गरिएको हो । बाङ्गो भनाइ वा वक्रउक्ति (वक्रोक्ति)को उपस्थिति प्रतीकात्मक प्रस्तुतिमा हुने भएकोले प्रतीकात्मक प्रस्तुति बाछिटामा हुनैपर्ने मान्यता रहेको हो । त्यसै गरी बाछिटा प्रकृतिपरक शब्द भएकोले यसको सार्थकताका निम्ति प्रकृतिको कुनै पनि रूप वा झलक बिम्बको रूपमा बाछिटामा आउनुपर्ने मान्यता पनि सर्वोपरि रहेको छ । यसरी प्रकृतिबिम्बसहित प्रतीकात्मक रूपमा जीवन, जगत् र भेगाइका विविधाङ्गी संवेगहरूलाई अभिव्यञ्जित गर्नु नै बाछिटालेखनको मूल मान्यता हो । विषयवस्तुलाई सङ्केतका रूपमा व्यक्त गर्दै एउटा मार्मिक भावसंवाहन गर्नु बाछिटाको मूल अभिलक्षण हो । जीवन भोगाइको एउटा सूक्ष्म झिल्कोलाई सशक्त रूपमा लेखनमा उतार्ने र यसको पठनबाट हृदयमा एउटा अमीट छाप छोड्ने शक्ति बाछिटामा हुनुपर्ने परिकल्पनामा बाछिटा काव्यिक उपविधाका रूपमा प्रवर्तित गरिएको हो । यही परिकल्पना– अनुसार बाछिटालेखनमा नैरन्तर्य यसको सम्प्राप्ति हो ।
१०. बाछिटालेखनको गन्तव्य र भावी दिशाबोध
बाछिटा नेपाली भाषाबाहेक अन्य भाषामा लेखिने क्रम पनि बढ्दो छ । अङ्ग्रेजी भाषामा समेत बाछिटालेखनको अभ्यास भइरहेको छ । पत्रिकामा विशेषाङ्क निस्किने क्रम पनि बढिरहेको छ । सामूहिक, संयुक्त र एकल बाछिटा कृतिहरू प्रकाशनको तयारीमा छन् । चुनिएका बाछिटाहरूको अङ्ग्रेजी अनुवाद अमेरिकाबाट प्रकाशनको तयारी भइरहेको छ । निकट भविष्यमा बाछिटा कृतिहरू अङ्ग्रेजी अनुवाद गरेर विश्वव्यापी बनाउने कार्यमा सक्रियता बढाइएको छ । यस्ता कार्यहरूमा निरन्तर संलग्नता र सक्रियता नै बाछिटाको समृद्ध गन्तव्यको पूर्वसङ्केत हो । यो सङ्केत नै बाछिटाको समृद्ध भविष्यको दिशाबोध पनि गरेको छ ।
११. कविता विधाको नवीन सम्प्राप्तिका रूपमा बाछिटा
कविता साहित्यको समृद्ध विधा हो । यस विधाको इतिहास गौरवमय र समुन्नत रहेको छ । कविता विधाका विभिन्न भेद र स्वरूपहरू रहेका छन् । यस विधाअन्तर्गतका भिन्न काव्यिक रूपलाई उपविधा मान्ने गरिएको छ । बाछिटा कविता विधाको लघुतम स्वरूपको उपविधा हो । यो उपविधा प्रवर्तनको छोटो समयमै यसप्रतिको आकर्षण र लेखनमा सक्रियता दिनानुदिन बढिरहेको छ । बाछिटालेखनको परिकल्पनाका आधारमा सैद्धान्तिक अवधारणा निर्माणले सार्थकता पाइसकेको अवस्था छ । यसबाट बाछिटालेखनको सैद्धान्तिक स्तरीकरण वा स्थिरता स्थापित गर्ने कार्य भइरहेको छ । ‘बाटिछा सिद्धान्त र सृजना’ ग्रन्थ प्रकाशनको समेत तयारी भइरहेको छ । बाछिटालेखनको सैद्धान्तिक मान्यताका आधारमा विभिन्न समालोचकहरूद्वारा बाछिटाहरूको समालोचना तथा विश्लेषणहरू भइरहेका छन् । यस आधारमा बाछिटा कविता विधाको नवीन सम्प्राप्तिको रूपमा रहेको तथ्य स्पष्ट हुन्छ । यस सम्प्राप्तिलाई सबै बाछिटाकारहरूले आत्मसात् गरेर बाछिटालेखनमा निरन्तरता दिइरहेका छन् ।
१२. बाछिटा विश्लेषणको आधार
बाछिटा सूक्ष्म संरचनात्मक स्वरूपको लघुतम काव्यिक रचना हो । यसको विषय पनि सूक्ष्म हुन्छ भने विषयको उठान, विस्तार र निष्कर्ष पनि सूक्ष्म स्वरूपकै हुन्छ । बाछिटामा विषयको प्रस्तुति प्रतीकात्मक हुने हुँदा त्यसको निष्कर्ष वा मूल भाव अदृश्य वा साङ्केतिक हुने गर्छ । बाछिटा अदृश्य भावयुक्त साङ्केतिक स्वरूपको रचना पनि हो । तसर्थ बाछिटाको विश्लेषण पनि सूक्ष्म रूपमै गर्नुपर्ने हुन्छ । त्यसैले बाछिटा विश्लेषणका मुख्य तीन आधार वा अवधारणा अवलम्वन गर्न सकिन्छ ।
क. विषयको उठान, विस्तार र समापन
ख. विषयको प्रतीकात्मक प्रस्तुति
ग. विषयको मूल मर्म वा भावको सङ्केत
यस अवधारणाका आधारमा निम्न बाछिटाको विश्लेषण यसरी गर्न सकिन्छ ।
खुट्किलाहरू
सिस्नोका
क) विषयको उठान, विस्तार र समापन
लिस्नो नामपद हो । यस पदले बाछिटामा विषयको उठान गरेको छ । बाछिटामा निम्न स्थानबाट उच्च स्थानमा पुग्न चढिने साधन वा माध्यमको सङ्केतको रूपमा लिस्नो पद प्रयुक्त छ । त्यस्तै खुट्किलाहरू पनि नामपद नै हो । यस पदले बाछिटामा विषयको विस्तार गरेको छ । बाछिटामा निम्न स्थानबाट उच्च स्थानमा पुग्ने खण्ड वा तह र त्यसमा गर्नुपर्ने यत्न वा श्रमको सङ्केतको रूपमा खुट्किलाहरू प्रयुक्त छ । त्यसरी नै सिस्नो पनि नामपद नै हो । यस पदले बाछिटामा विषयको समापनको काम गरेको छ । बाछिटामा निम्न स्थानबाट उच्च स्थानमा पुग्ने खण्ड वा तहमा गरिने यत्न वा श्रम सहज नभएर कष्टपूर्ण वा असहज हुने सङ्केतका रूपमा सिस्नो पद प्रयुक्त छ ।
ख) विषयको प्रतीकात्मक प्रस्तुति
लिस्नो उन्नति वा समृद्धिको प्रतीक हो । समृद्धिको गन्तव्यमा पुग्न कुनै पनि साधन वा माध्यमको आवश्यकता पर्छ, त्यही साधन वा माध्यमको प्रतीकको रूपमा यहाँ लिस्नो प्रयुक्त छ । त्यस्तै खुट्किलाहरू समृद्धिको गन्तव्यमा पुग्ने तह वा आधारको प्रतीक हो । गन्तव्यमा पुग्ने यस तह वा आधारमा गरिने निरन्तरको यत्न वा श्रमको प्रतीकको रूपमा समेत यहाँ खुट्किलाहरू प्रयुक्त छ । त्यसरी नै सिस्नो दुःख, कष्ट वा कठिन अवस्थाको प्रतीक हो । समृद्धिको गन्तव्यमा पुग्न सहज नहुने र अनेक दुःख, कष्ट र असहजताको सामना गर्नुपर्ने हुन्छ र त्यही कष्टपूर्ण असहजताको प्रतीकका रूपमा सिस्नो पद प्रयुक्त छ ।
ग) विषयको मूल मर्म वा भावको सङ्केत
बाछिटामा विषयको मूल मर्म वा भाव साङ्केतिक रहेको छ । समृद्धिको शिखर चुम्न सहज नहुने, कुनै साधन वा माध्यम वा आधारमा निरन्तरको यत्न वा श्रम गर्नुपर्ने र यस यत्न वा श्रममा अनेक दुःख, कष्ट र असहजताको सामना गर्नुपर्ने र यसरी असहज परिस्थितिको सामनाबाट गन्तव्यमा पुग्न सकिने मूल मर्म वा भाव साङ्केतिक वा प्रतीकात्मक रूपमा बाछिटामा व्यक्त गरिएको छ ।
बाछिटा लघुतम वा सूक्ष्मतम आयामको रचना भएको हुँदा यसको विश्लेषण सहज नहुन सक्छ, तर उल्लिखित मान्यता वा स्थापित अवधारणाको आधारमा विश्लेषण गर्दा भने सहज हुन सक्छ ।
१३. निष्कर्ष
बाछिटा नवीनतम काव्यिक उपविधा हो । यसको रचना सूत्रात्मक हुन्छ । यसमा सूक्ष्म विषयलाई गहन रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ । यसमा तीन–पाँच–तीन अक्षरका तीन पङ्क्तिहरू रहन्छन् । यसमा प्रकृतिका कुनै पनि रूप वा झलकलाई बिम्बको रूपमा प्रयोग गरिन्छ । यसको प्रस्तुति प्रतीकात्मक हुन्छ । यसमा विषयको उठान, उत्कर्ष र मर्मस्पर्शी निष्कर्ष अन्तर्निहित रहन्छ । यसका तीनै पङ्क्तिबीच अर्थगत सामञ्जस्यता रहेको हुन्छ । सूत्रहाइकु र लघुहाइकु लेखनको पृष्ठभूमिबाट काव्यिक उपविधाको रूपमा बाछिटाको प्रवर्तन भएको हो । प्रवर्तनको छोटो समयमै प्रशस्त नवसर्जकदेखि स्थापित र वरिष्ठ सर्जकहरूको समेत बाछिटालेखनमा निरन्तर क्रियाशीलता देखिएको छ । बाछिटालेखनको परिकल्पनाअनुसार सैद्धान्तिक अवधारणा निर्माण पनि भइसकेको छ । बाछिटाको समुन्नतिका निम्ति संस्थागत कार्यहरू पनि भइरहेका छन् । राष्ट्रिय–अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्यिक क्षेत्रका बाछिटालेखन अभियान तीव्रता साथ चलिरहेको छ । यसर्थ बाछिटाको भविष्यमा एउटा समुन्नत काव्यिक उपविधाको रूपमा स्थापित हुने र प्रसिद्धि प्राप्त गर्ने सङ्केत अहिलेदेखि नै देखिएको छ । समग्रमा बाछिटालाई यसरी परिभाषित गर्न सकिन्छ ।
“बाछिटा तीन–पाँच–तीन अक्षरीय तीन पङ्क्तिपुञ्जयुक्त प्रकृतिपरकता र प्रतीकात्मकता अन्तर्गर्भित लक्षणा र व्यञ्जना शब्दशक्तिद्वारा भावलाई झङ्कृत पार्ने सूत्र वा सूक्ष्म संरचना भएको सशक्त, गहन र लघुतम काव्यिक उपविधा हो ।” प्रतीकात्मकता बाछिटालेखनको मूल अभिलक्षण हो । तसर्थ, यसमा प्रतीकात्मक प्रस्तुति हुनैपर्ने मान्यता रहेको छ । बाछिटामा भावनाको तीव्रता र अनुभूतिको तीक्ष्णता प्रतीकात्मक र मार्मिक रूपमा आएमा प्रकृतिबिम्ब वा झलक नआए पनि बाछिटा बन्न सक्छ ।
आँखा पाक्ने रोग
आँखा पाक्ने रोग लागेपछि आँखाको सेतो भागको बाहिरी तह र आँखाको ढकनीको भित्री तहमा पोलेको महशुस हुन्छ भने आँखा फुस्रो वा रातो देखिन्छ। त्यस्तै आँखामा पीडा हुनुका साथै पोलेको, चिलाएको वा केही बिझाएको महसुस हुन्छ। आँखा पाक्ने रोग लागेको आँखामा धेरै आँसु आउने र बिहान उठ्ने बेलामा आँखाको ढकनी एकआपसमा टाँसिने हुन्छ। यो रोग लाग्दा आँखाको सेतो भाग सुन्निन पनि सक्छ। यदि आँखा पाक्ने रोगका साथमा एलर्जी भयो भने अझ धेरै चिलाउने हुन सक्छ। यसले एउटा मात्रै वा दुबै आँखामा असर पुर्याउन सक्छ।
आवस्यकता अनुसार हातधुने बानि गरेमा आँखा पाक्ने रोगबाट केही मात्रामा बच्न सकिन्छ। आँखा पाक्ने रोगको उपचार यसको उत्पति के कारणले भएको हो भन्ने कुरामा निर्भर गर्दछ। भाइरसका कारणले हुने धेरैजसो सङ्क्रमणहरूको कुनै विशेष उपचार छैन। त्यस्तै ब्याक्टेरियाका कारणले हुने धेरैजसो सङ्क्रमणहरू पनि उपचार नगरी निको हुन्छन्। यद्यपी एन्टिबायोटिक औषधिको प्रयोगले रोगको अवधि छोट्याउन सक्छ। कन्ट्याक्ट लेन्स लगाउने तथा गनोरिया वा क्लामिडियाका कारणले आँखामा सङ्क्रमण भएकाहरूले समयमै यो रोगको उपचार गराउनु आवस्यक छ। एलर्जीका कारणले आँखा पाकेको बेलामा एन्टिहिस्टामाइन वा मास्ट सेल इन्हिबिटर (थोपा राख्ने) औषधिले उपचार गर्नु पर्छ।
संयुक्त राज्य अमेरिकामा प्रत्येक वर्ष ३० देखि ६० लाख मानिसहरू आँखा पाक्ने रोगको सिकार हुने गर्दछन्। यो रोग लागेका मध्ये धेरैजसो वयस्कहरूमा भाइरसको सङ्क्रमणका कारणले यो रोग लागेको पाइन्छ भने बालबालिकाहरूमा ब्याक्टेरियाको कारणले आँखा पाक्ने रोग लाग्ने गर्दछ। सामान्यतया यो रोग एक वा दुई हप्तामा निको भइसक्छ।  यदि रोगीमा आँखा नदेख्ने, धेरै पीडा हुने, उज्यालोमा बस्न नसक्ने, छालामा मसिना बिमिरा देखा पर्ने भयो वा एक हप्तासम्म पनि कुनै पनि सुधार देखिएन भने थप परीक्षण तथा उपचार आवस्यक हुन सक्छ। भर्खरै जन्मेको बच्चामा हुने आँखा पाक्ने रोगलाई अङ्ग्रेजीमा नियोनेटल कन्जङ्टिभाइटिस भनिन्छ। यस्तो रोगको पनि विशेष उपचार गरिनु आवस्यक हुन सक्छ।
लक्षण तथा चिह्नहरू
आँखा रातो हुने, आँखाको सेतो भागको बाहिरी तह (कन्जङ्टिभा) सुन्निने तथा आँखा रसिलो हुने जस्ता लक्षणहरू सबै प्रकारका आँखा पाक्ने रोगमा देखा पर्ने लक्षणहरू हुन्। आँखामा सङ्क्रमण भए पनि आँखाको नानीले सामान्य रूपमा काम गरेको हुनुपर्छ भने दृष्य क्षमता पनि सामान्य नै हुनु पर्छ।
भाइरसका कारणले हुने सङ्क्रमण
भाइरसका कारणले हुने आँखा पाक्ने समस्या प्रायजसो माथिल्लो श्वासप्रश्वास मार्गको सङ्क्रमण, रुगा तथा घाँटी दुख्ने समस्यासँगै आउने गर्दछ। यस्तो सङ्क्रमण भएमा अत्याधिक आँसु बहने तथा चिलाउने जस्ता लक्षणहरू देखा पर्छन्। साधारणतया भाइरसको सङ्क्रमण एउटा आँखाबाट सुरु हुने गर्दछ तर सजिलै अर्को आँखामा पनि सर्न सक्छ।
आँखा पाक्ने रोगले आँखाको सेतो भागको बाहिरी तह (कन्जङ्टिभा)लाई हल्का गुलाफी रङ्गको बनाइदिने हुनाले कहिलेकाहिँ आँखाको आइरिसमा हुने सिलियरी सङ्क्रमण भएको जस्तो पनि लाग्न सक्छ। तर सुक्ष्मदर्शक यन्त्रले हेर्दा केही छुट्याउन सकिने खालका थप चिह्नहरू देख्न सकिन्छ। हर्पेस सिम्प्लेक्स तथा भेरिसेला जोस्टर जस्ता अन्य रोगका भाइरसहरूले पनि आँखाको सङ्क्रमण गराउने गरेको पाइन्छ।
एलर्जीका कारणले हुने सङ्क्रमण
कुनै वस्तुको एलर्जीका कारणले आँखाको सेतो भागको बाहिरी तह (कन्जङ्टिभा) इन्फ्लामेसन भएर हुने आँखा पाक्ने रोगलाई अङ्ग्रेजीमा एलर्जिक कन्जङ्टिभाइटिस भनिन्छ। एलर्जी गराउने वस्तुहरू मानिस अनुसार फरकफरक हुन्छन्।
यस्तो आँखा पाक्ने रोग लागेको बेलामा कन्जङ्टिभाको बाहिरी सतहका रक्तनलीहरू फुलेर आँखा रातो हुने, कन्जङ्टिभा सुन्निने, चिलाउने तथा धेरै आँसु निस्किने जस्ता लक्षणहरू देखिन्छ। यदि एलर्जीसँगै नाकभित्रको झिल्लीमा पनि इन्फ्लामेसन भएको छ भने त्यस्तो अवस्थालाई एलर्जिक राइनोकन्जङ्टिभाइटिस भनिन्छ। मास्ट जीवकोषहरूले गर्ने हिस्टामाइन तथा अन्य सक्रिय वस्तुहरू निष्कासनका कारण लक्षणहरू देखा पर्ने गर्दछन्। त्यस्ता वस्तुहरूले रक्तनलीहरू फुलाउने, स्नायुको टुप्पाहरूमा चिलाउने र आँसुको उत्पादन बढाउने गर्दछन्।
ब्याक्टेरियाका कारणले हुने सङ्क्रमण
ब्याक्टेरियाका कारणले आँखा पाक्ने रोग लागेको बेलामा तिब्र गतिमा आँखा रातो हुन्छ भने आँखाको ढकनी सुन्निने तथा चिप्रा निस्कने हुन्छ। साधारणतया सुरुमा एउटा आँखामा लक्षणहरू देखिन्छ तर दुईदेखि पाँच दिनसम्ममा अर्को आँखामा पनि सरिसक्छ। पिप निकाल्ने (पायजेनिक) ब्याक्टेरियाका कारणले आँखा पाकेको छ भने आँखा चिलाउने वा बिझाउने हुन सक्छ। त्यस्तै आँखामा धागो जस्तो, अपारदर्शी, खरानी रङ्ग वा पहेलो खालको चिप्रा देखा पर्छ जसले आँखाको ढकनीलाई एकआपसमा टाँसी दिन्छ। विशेषगरी निदाएर उठ्ने बेलामा यस्तो भेटिन सक्छ। सङ्क्रमित आँखा वा आसपासको छाला अत्यन्तै कडा हुने समस्या पनि देखिन सक्छ। यो रोग लागेको बेलामा आँखामा चिलाउने वा बिझाउने महशुस हुने हुनाले बिरामीलाई आँखामा केही बाहिरी वस्तु परेको भान पर्न सक्छ। छोटो अवधिको तर गम्भीर खालको सङ्क्रमण धेरै पीडादायी हुन्छ। साधारणतया स्टाफाइलोकोकाई र स्ट्रेप्टोकोकाई वर्गका ब्याक्टेरियाका कारणले कम असर गर्ने खालको आँखा पाक्ने रोग लाग्ने गर्दछ।
क्लामिडिया, ट्राकोमाटिस वा मोराक्जेला जस्ता ब्याक्टेरियाले चिप्रा नदेखिने र आँखा कम रातो हुने तर लामो अवधिसम्म रहने खालको रोग लगाउने गर्दछन्।
ब्याक्टेरियाका कारणले आँखा पाकेको बेलामा आँखाको कन्जङ्टिभालाई ढाक्ने खालको झिल्ली वा नक्कली झिल्ली बन्न पनि सक्छ। नक्कली झिल्लीहरू सुन्निएका कोषहरू तथा चिप्रा मिलेर बनेका हुन्छन् भने आँखाको बाहिरी तहमा खुकुलोसँग टाँसिएका हुन्छन्। तर सक्कली झिल्लीहरू आँखाको बाहिरी तहमा बलियो गरी टाँसिएका हुन्छन् जसलाई सजिलै हटाउन सकिँदैन।
खैँजडी
खैँजडी डम्फुभन्दा केही सानो हुने, काठको घेरामा प्रायः मुजुरा जडिएको, एकातिर मात्र छालाले मढिएको तालबाजा हो। यस बाजाको प्रयोगको बारेमा रामायण, महाभारतका विभिन्न उत्सवमा समेत वर्णन गरिएको छ। रूख कटहर, काभ्रो, कोइरालो आदिको काठको घेरामा छाला बेरेर बनाइने यो बाजा नेपाली समाजमा पौराणिक कालदेखि नै प्रचलनमा रहेको बाजा हो। यो बाजा बनाउन मृग, बाख्रा अथवा सुन गोहोरोको छाला प्रयोग गरिन्छ। खैँजडीको ब्यास ७ देखि ९ इन्च हुन्छ भने यसको गहिराई २ देखि चार इन्चसम्मको हुने गर्दछ। कतै कतै खैँजडीमा काठको घेरामा चारवटा प्वाल बनाएर मुजुराको रूपमा धातुको टुक्राहरू पनि राखिएको हुन्छ।
खैँजडी भजन
तिहार, ठूलो एकादशीलगायतका चाडपर्व र श्रीमद्भागवत, सत्यनारायणको पूजा आदि धार्मिक कार्य गर्दा खैँजडी मुजुरा, कठताल आदि वाद्यवादनको प्रयोग र नृत्यसँगै गाइने भजन हो।
परिचय
विशेषगरी क्षेत्री-ब्राहृमण बसेको समाजमा खैँजडी भजन गाउने प्रचलन छ। काठमाडौँ उपत्यकाको साथै पूर्वी पहाडका अधिकांश ठाउँमा यो खैँजडी भजन गाउने चलन छ। प्रायः क्षेत्री ब्राहृमण समुदायका व्यक्तिहरू नै सहभागी हुने भए पनि दर्शक र स्रोताको रूपमा सबै जातजातिले मनोरञ्जन लिने गर्दछन्। यस प्रकारको भजन गाउँदा कम्तीमा पनि आठ-नौ जनाको टोली गोलाकार भई बसेर एक जनाले भट्याउने केहीले खैँजडी लिने गर्दछन्। भट्याउने व्यक्ति बीचमा बस्दछ र भट्याउँछ उसले नारायण भन्दै छोडेका पङ्क्तिलाई राम राम भन्दै टिपेर खैँजडीको तालसँगै नृत्य गर्न थाल्छन्। नृत्य गर्नेहरू एउटा खुट्टा उचालेर जोडीजोडी भई पालैपालो नाच्छन्। चुड्का भजनमा भजन गाउने बाजा बजाउने र नृत्य गर्ने मात्र होइन दर्शकहरू समेत जोसिएका हुन्छन्। यसरी नै भजन अगाडि बढेको पाउन सकिन्छ।
खैँजडी भजन गाउन सुरु गर्नुअघि सर्वप्रथम मङ्गलाचरण भजन गाएर मात्र भजन गाउने क्रमलाई अगाडि बढाइन्छ। यसलाई आरती भजन पनि भनिन्छ। गणेश, सरस्वतीसहित अन्य देवीदेवताको आराधना गरी भजन सुरु गरिन्छ। बिघ्न हर्ता गणेशलाई सबै बिघ्न बाधा हटाइदिन र विद्याकी देवी सरस्वतीलाई गलामा आएर बास गरिदिन आग्रह गर्दै यो भजन सुरु गरिन्छ। खैँजडी भजनहरू विशेषगरी श्रीमद्भागवत महापुराणलाई आधार मानेर सिर्जना गरिएको पाइन्छ। यसैगरी भजनहरू देवीभागवत, शिवपुराण, रामायण, महाभारत, श्रीस्वस्थानी व्रतकथा आदिका कथामा समेत आधारित हुन्छन्। यी ग्रन्थहरूबाट कुनै एक देवीदेवता वा अन्य कुनै पात्रलाई उठाएर टुक्रा झिकी त्यस टुक्रालाई लम्ब्याउँदै भजन गाउने गरिन्छ।
मुक्केबाजी
मुक्केबाजी लडाइँको एक खेल र एक मार्शल कला हो, जसमा दुई मान्छे आफ्नो मुड्की प्रयोग गरेर लड्छन्। विशिष्ट रूपले मुक्केबाजीको सञ्चालन एक-देखि तीन-मिनेटको अन्तराल, जसलाई राउन्ड भनिन्छ,को एक श्रृंखलाको समयमा एक रेफ्रीद्वारा गरिन्छ, तथा मुक्केबाज सामान्यतः बराबर तौल वाला हुन्छन्।
वाखेत गाउँ
वाखेत धवलागिरी अञ्चल, म्याग्दी जिल्लाको पातलेखेत गाबिस अन्तर्गत पर्ने वडा नं ६,७,८,९लाई समग्रमा वाखेत भनिन्छ।
सिमाना
दक्षिणमा घतान गाबिस, उत्तरमा घतान गाबिससँग सिमान जोडिन्छ भने, पूर्वमा राहुघाट नदी र पश्चिममा कुँहु गाबिसको पूर्णगाउँ सम्म सिमान जोडिन्छ। पारि पट्टी दग्नाम गाबिस र राखुका गाऊँहरू देखिन्छ। धवलागिरी र माछापुछ्रे हिमालको सुन्दर दृस्य यहाँबाट देख्न सकिन्छ।
नामांकन
यो सुन्दर गाउँको नामको आफ्नै कथा छ। पहिले पहिले यहाँ औवा ( उवा) - दाना गँहु जस्तो देखिने तर बोट चाहि जौ जस्तो देखिने गँहु बर्ग कै अन्नबालीको खेती गरिने हुनाले उवा खेतबाट नै वाखेत भनिन थालिएको अनुमान गरिन्छ।
टोलहरू
वाखेतलाई वडा नं - ६लाई तल्लो टोल (रोका टोल), वडा नं - ७लाई उपल्लो गाउँलाई उपल्लो गाउँ ( पाईजा गाउँ) , वडा नं - ८लाई पल्लोगाउँ र वडा नं - ९लाई अनजेको नामले चिनिन्छ।
विकास परियोजना
केहि वर्ष यता मात्र यो गाउँ सदरमुकाम बेनी सँग कच्ची सडक मार्गले जोडिएको छ। वडा नं ६,७,८को सिमानामा एउटा प्रथामिक विद्यालय छ। बिद्योदय प्रा० बि० यसको स्थापना २०२२ सालमा भएको हो। पात्लेखेत गाबिसमा दिपक नि०मा०बि सञ्चालनमा छ भने ओखलेमा प्र. प्रथामिक विद्यालय र प्र. बोर्डिङ स्कूल सञ्चालनमा आएको छ। स्वास्थ्य चौकि र गाविस भवन दिपक निमाबि छेउमा छ। यहि बाटो भएर झि, पाखापानी, कुईनेमँगले, थाडाखानी, का मान्छेहरू आवतजावत गर्छन। अहिले छिमेकी गाबिस झि सम्म र पाखापानी सडक खण्ड निर्माधिन छ। हाल सालै बिधोद्वय प्रा०बि यहि २०६७ साल देखि स्थानिय स्रोत वाट नि०मा०बि०को रूपमा सञ्चालन हुदैछ हरेक वर्ष स्तर उन्नति गर्दै लगेर मा०बि० तथा ‌‌+२ सम्म पुराउने लक्ष्य राखिएको छ।
संस्कृति
हरेक भदौको पहिलो मँगलबार वाखेतमा हरेलो मेला लाग्दछ।हरेलो मेलालाई वाखेतमा दशै तिहार जस्तै धुमधामले मनाईन्छ। भुमे पूजा बैसाखमा गरिन्छ बाखेतमा भने पात्लेखेतमा जेष्ठमा। हतितालिका तिजमा पनि पात्लेखेतमा मेला लाग्दछ भने दशै पूजा पनि पात्लेखेत कोत घरमा लाग्दछ।
प्राकृतीक सौन्दर्यता
अनेजे, घारशुन्ना, भंकसे , टोडके जस्ता मनोरम हरियाली डाँडाहरूबाट आँखाले भ्याईन्जेल धवलागिरि, माछापुछ्रे जस्ता हिमालहरूमा सूर्‍योदोय र अस्तको दृस्य मनमोहक देखिन्छ। समग्रमा वाखेतलाई सुन्दर पहाडी गाउँ भन्न मिल्छ।
वाखेतका ठाउँका नामहरू
इतिहासलाई जोड्नु पर्दा- ठाउँ पछाडी यसले बोकेको इतिहास यस्तो छ।
नाँच लगाउने चौतारा
नाँच लगाउने चौतारा - खास गरेर यहाँ चौतरा थियो अचेल बाटो बिस्तारको क्रममा मिचिएको छ। सुरुबाट का दिनहरूमा यो ठाउँमा नाँच लगाउने गरिन्थ्यो। स्थानिय मेलाहरू मा। २५ वर्ष पहिले यहाँ हरेलो मेलाको लागि भनेर लामो मैदान बनाईयो। हरेलो भनेको पुर्खाको पाला देखि चल्दै आएको वर्षको १ पटक लाग्ने परम्परागत मेला हो। अनि यो मेलाको विशेषता भनेको यो फिक्स क्यालेन्डरमा चल्छ या नि कि हरेक वर्षको भदौ महिनाको पहिलो मंगलबार हरेलो मेला पर्दछ। कुनै समायमा यो चौतरा नजीकै ग्राउण्ड बने पछि यसलाई हरेलो ग्राउण्ड पनि भनियो। अहिले वाखेतको बिधोद्वय प्रा० बि० ( प्र० निमाबि०) पनि यहि ग्राउण्डमा अवस्थित छ। अबको दिनमा यो नाँच लगाउने चौतारा हो भनेर भन्ने आधार चौतरा नै बाटो र विद्यालयको अतिक्रणमा परेको छ।
धारा
धारा - वाखेका ठूला गाउँहरूको बिचमा खाने पानीको ढुँगे धारा थियो। जहाँ खेतको बिधोद्वय प्रा० बि० तल हरेलो ग्राउण्डमा सर्नु अधि सम्म यहि नै थियो। यहि धाराको नामले नै यो स्थानलाई धारा भनिएको हो। यस भन्दा पहिले यो ठाउँलाई देउरीनी भन्निन्थ्यो। अहिले यो ढुंगे धारा रहेको ठाउँमा खाने पानीको आधुनिक ट्याकि बनेको छ अझै पनि यसलाई धारा नै भनिन्छ। तर यो नामको पछाडी अर्को कारण पनि जोड्छन बुढापाका हरू, धार- धारिलो - ढुंगा नै ढुंगाले भरिएको ठाउँ भएकोले धारबाट धारा रहन गएको भन्ने हरू पनि भेटिन्छन्। यो कुरामा पनि सत्यता कतै कतै नहोला भन्न सकिन्न किन कि यो भन्दा अलिकति माथीको ठाउँलाई धारमा भनिन्छ र यो धाराको नजीकै पनि हो।
चाउकीमा
चाउकीमा - चाउकीमा भनेको उच्च मचान जस्तो ठाउँ हो। जहाँबाट हेर्दा चारै तिर देख्न सकिन्छ। चौकाबाट वाट परिमार्जित हुदा हुदै जन जिब्रोमा चाउकीमा नाम बसेको मानिन्छ।
मक्किना
मक्किना - कुनै समायमा फुर्सो माटो खन्ने ठाउँ भएकोले यसलाई मक्किना भनिएको हो अझै पनि माटो राख्ने ठाउँलाई मक्किना नै भनिन्छ। गाउँघर तिर अचेल पनि घर लिप्नको लागि फुर्सो, माटोको प्रयोग गरिन्छ।
दह गैरा
दह गैरा कुनै समायमा पानीको गहिरो दह भएको यो ठाउँलाई दह गैरा भनिएको हो। अहिले पनि दह र दहगैरा नामको दुई पोखरी हरू छन तर पहिलेको जस्तो गहिरो होईन। बस्तुभाउलाई पानी खुवाउनको लागि संरक्षित पोखरी हरू छन्।
दाबिले
दाबिले - यसको नामकरणमा दुई खाले अनुमानहरू अगाडि आउछन। दह गैराको नजिकभएकोले धाप, धापिलो भन्दा भन्दै स्थानिय जनजिब्रोले दाबिले उच्चारण गरेको अनुमान लगाईन्छ। कसै कसैले दाबिलो आकारमा फैलिएको जमीन भएकोले दाबिले भनिएको अनुमान गर्छन। यसको नामकरणको पछाडीको प्रस्टकारण कतै पनि छैन
सिनारे पाखा
सिनारे पाखा - सिरान घरेबाट सिनारे भएको भन्नेहरू पनि छन्। पुरानो समायमा धना जँगल भएको र सो स्थानमा बाघले गाई बाख्रालाई लगेर खाने ठाउँ भएकोले र मरेको जनवारको लासलाई सिनो भनिने र पछि जँगल मासिएर पाखा मात्र बचेकोले सिनारे पाखा भएको हो भनिन्छ।
पाखा
पाखा माथी देखि तल आरालो पर्दै आएको ठाउ
डेम्मरबोट
डेम्मरबोट - यो ठाउँको नाम एउटा जँगली फलको नामबाट नामकरण गरिएको हो। कुनै समायमा यहाँ दिम्मुर ( डेम्मर) नामको फल प्रसस्त मात्रमा पाईने भएकोले यो ठाउँको नामकरण डेम्वरबोट रहन गएको हो। यसो त वाखेतमा थुप्रै नामहरू पछाडी बोट। खोर, थान, खर्क जोडिएको छ। कुनै समाय र खण्डको विशेषताको आधारमा यहाँ का नामहरू बस्न गएको देखिन्छ। जहाँ देम्वरबोट भनिन्छ त्यहाँ अचेल बस्ती बसि सकेको छ।
चौतारा बोट
चौतरा बोट - थकाई मेट्नको लागि र फुर्सदकोको समायमा सुस्ताउनको लागि जमीन देखि माथी उठाएर बनाईको ठाउँलाई चौतारो भनिन्छ। जहाँ सितल होस भनेर बर-पिपल जस्ता बोटहरू लगाउने गरिन्छ। पहिले पहिले धर्म कर्म गर्नेहरूले चौतरा बनाउने गर्दथे। निसन्तानहरूले सन्तानको आसामा, कसैले मरेर जाने आफन्तको नाममा या सम्झनामा र कसैले अन्जानमा भएको पाप कत्तीहोस भनेर चौतरा पोखरी बनाउने गर्दथे। चौतरा र पोखरीको अर्को पनि पक्ष छ चौतरामा बर-पिपलको रूख रोपिन्छ बर र पिपललाई केटा र केटिको प्रतिक मानेर बिबहा पनि गराईन्छ। जसरी बर र पिपलको जोडीलाई युगल जोडीको प्रतिक मानिन्छ त्यसै चौतरा र पोखरीलाई पनि युगल जोडी कै रूपमा चित्रण गरिएको पाइन्छ। भन्नुको मतलब कसैले चौतरा बनायो भने त्यो चौतराको जोडीको रूपमा पोखरी पनि बनाएको हुन्छ। र त्यो पोखरी सम्म पुग्ने बाटोको निर्माण पनि गरेको हुन्छ। अनि यसको रमाईलो पक्ष भनेको चौतरा पोखरीको बिबहा हो। जसल्लाई चौतारो-पोखरी संगीता ( सांकेता, साङगिता, संगी) भनिन्छ। समन्यत चौतरा पोखरी निर्माण गरेको साल नै चौतारीमा बर-पिपल रोपन गरिन्छ र केही वर्ष पछि बर-पिपल हुर्के पछि उनीहरूको बाजा गाजा - भोज भटेर गरेर बिवहा गराईन्छ। मानिसको बिबहा जस्तै लाग्ने गरी भोज भटेर गरिन्छ। चौतार र पोखरीलाई सेतो-रातो दुई रंगको माटोले सिगारिन्छ र फूलहरूलाई बाबियोको तोरणमा राखेर चौतरा पोखरी बनाउने मान्छेको घर देखि चौतारा-पोखरी सम्म नै टांगिन्छ।
नुनथला
नुनथला - यो नाम पुरानो जनजीवनको सम्झना दिलाउने नाम हो। कुनै समायमा मानव जिविका पुरै जँगलीयुगबाट खेतिपातिको युगमा रूपान्तरण हुने क्रममा थियो। अहिले नुन बिनाको नेपाली तरकारी असम्भव प्राय भए जस्तै कुनै समायमा चौपायाहरूलाई पनि नुन खुवाउने चलन थियो। तर चौपायालाई मान्छेले जस्तै त्यो समायमा दिन दिनै नुन नदिएर १५-१५ दिनको फरकमा अैसी र पूर्णिमाको दिनमा नुनु खुवाईने गरिन्थ्यो। नुन खुवाउने ठाउँमा ठुल्ल-ठूला चप्लेटी (चेप्टो) राखेको हुन्थ्यो र त्यो ढुंगा माथी नै नुन राखेर पशुलाई खान दिईन्थ्यो। कुनै समायमा नुन खुवाउने ठाउँलाई नै नुन र थला (ठाउँ) मिलाएर नुनथला नाम रहन गएको हो।
बान्दापारी
बान्दापारी बान्दा भनेको पर्खाल हो पर्खालपारीको ठाउँहुनाले बान्दापारी भनिएको हो।
सिद्वथान
सिद्वथान वाखेतका ठाउँका नामहरूमा थान, खोर, बोट थपिएका हुन्छन्। थान भनेको देउताको सम्झनामा पूजा गर्ने स्थान हो। चाहेको, मागेको पुरा गरिदिने देवताको थान सिद्वथान
गट्टेखोर
गट्टेखोर गट्टा, गोटा, पुरानो समायको खेल, ३ या ५ सानो गोलो ढुँगालाई हातले विभिन्न क्रम पार गराउदै बाजी जित्ने खेल। बाहिरी जनवार र चोरबाट बचाउनको लागि छिर्न नसक्नेगरी बार लगाएको ठाउँ। गट्टेखोर यानी गोटाखेल्ने खोर हुनाले गट्टेखोर भनिएको भनिन्छ। कसै कसैले चाहि ओखरको गट्टाखेलिएकोले गट्टाओखर हुदा हुदै गट्टेखोर भएको पनि भनिन्छ। गट- दुई दलिय बिजहुने सानो भट्टमास,मास समुहको मसिनो दाना हुने दाल या गेडागुडी फल्ने खोरिया भएकोले गट्टखोर भनेको भन्नेहरू पनि कम छैनन। लिखित इतिहास नभएको र जानकार पुरानो भनाईको आधारमा माथीका जुनसुकै कारणले भए पनि गट्टेखोर नाम अझै प्रचलनमा छ।
दुवाखर्क
दुवाखर्क - पुरानो गन्ती, इका, दुवा, तिया, १,२,३ दुई वटा खर्क- दुवाखर्क पुरानो समायको खर्कमा अहिले राधाकृष्णको मन्दिर छ। कुनै समायमा यो गाईबस्तु चढाउने खर्कको रूपमा परिचित थियो। राधाकृष्ण मन्दिरको आफ्नै विशेषता छ। यसको आकर्षण भनेको यहाँ स्थानिय प्रतिभा भिम ब० रोकाले बनाउनु भएको राधाकृष्णको सुन्दर मूर्ति हो। जहाँ २०५१ साल देखि अखण्ड कृतन र अखण्ड दियो बल्दैछ। प्रचार-प्रसारको अभाव र सँरचनाको बिस्तारको अभावमा यसको जति चर्चा र नाम हुनु पर्नेको त्यो भन्दा ओझेलमा छ। यति सु्न्दर मूर्तिकला भएको प्रतिभाको कदर पनि हुन सकेको छैन। समाय र सुविद्या दिने हो भने उहाँको सृजनाले वाखेतलाई मात्रै होईन पुरै म्याग्दीलाई नै आकर्षणको केन्‍द्र गराउन सक्छ। र धार्मिक पर्यटनको सम्भावना पनि प्रचुर मात्रामा छ।
दहिडाँडा
दहिडाँडा दहि राख्ने डाँडा, दु्वाखर्कमा राखिएका गोठालोहरूले दहि राख्ने ठाउँ
फट्के
फट्के कुनै समायमा कालीको मुहान सहायक नदी राहुगढ, (राहुगँगा, राहुधाट) यहि सतहमा बग्दथ्यो। र खोला गर्नकोलागी फट्के- काठको पुल भएको ठाउँ फड्के, फट्के, अहिले राहुगढ बगेको ठाउँमा पुग्नलाई हिडेरै ३-४ धण्टा लाग्छ। यो गहिराईको क्रमलाई स्बतन्त्र बग्न दिनेहो भने कुनै दिन पाखापानी,झी,बाखेत,पात्लेखेत,घतान, दग्नाम,राखु जस्ता गाउँहरूलाई भबिस्यमा बाढीपहिरोको खतरा हुने छ।
भँकसे
भँकसे यो वाखेतको गाउँको माथीको डाँडा हो। माथी डाँडाको समतल भूभागमा जमीन भासिएर गहिरो प्वाँल ( भ्वाङ, भंग, स्याङ) खस्ने गर्दछ। जमीनको भाग भित्र खस्ने भएकोले नै यो डाँडाको नाम भँकसे भनिएको हो। - सालैजो गीतमा एउटा पुरानो लोकल भर्सनको गीत छ-- माथिलाई पर्‍यो देउराली डाँडा लत पर्‍यो लरेनी, यानी कि वाखेतको माथी भँकसे र तल लरेनी भन्ने ठाउँ पर्छ। लोक गित गित मात्रै हुदैनन। समाय, जीवन र स्यानको परिचय पनि हुन।
=देराली== देराली - देबीदेवतालाई सम्मानले स्थापना गरेर राख्ने ठाउँ। देराली खास गरेर अग्लो ठाउँमा हुन्छ। मानवीय प्रदुसन नहुने ठाउँमा हुन्छ। देउरालीको आफ्नै विशेषता छ। प्रेमी जोडिहरूले भाकल गर्ने ठाउँ पनि देउरालीनै हो। कतै टाढा जानु पर्‍यो भने रक्षाको लागि पुकार्ने नाम पनि देउराली नै हो।
लुगरो कत्ने
लुगरो कत्ने - लाकुरो, सुरिलो, सोझो बोट, कुनै समयामा यो लाकुरो काट्ने जँगल थियो। यो इतिहास भै सक्यो तर पनि नाम चाहि लुगरो काट्ने नै छ। लुगरो यो स्थानिय लबज हो।
अनजे
अनजे - वाखेतको बडा नं-९, पुन मगरहरूको बसोबास भएको ठाउ भएको ठाउँ बाह्रथान - बराह् भुमेथान स्थानिय लवजमा बाह्रथान भनिन्छ।
दह - पानीको गहिरो पोखरी
हेरालो बस्ने ढुंगा
हेरालो बस्ने ढुंगा - हेरालो- हेर्ने मान्छे, पुरानो समायमा यो ढुंगाको प्रयोग हरिण, कालिजको बथान बसेको हेर्न र शिकारको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो। पछि मान्छेहरू खेतिमा आधारित जिविकाको जीवन बिताउन सुर गरे पछि बनबिनासको क्रम बढ्यो र पुरानो समायमा खेतीको समायमा खास गरी असार-साउन आफ्ना चौपायाहरूलाई जँगल पठाउने गरिन्थ्यो। गाउँको सबैको चौपायाहरू १-२ जना हेरालोलाई खर्च दिएर हर्न लगाउथे। अग्लो र बर्खाको समायमा ढुंगा माथी ओभानो र जुका नलाग्ने भएकोले यहि ढुगा माथी बसेर चौपायाहरूलाई गाँउ फर्कनबाट रोक्ने गर्दथे। जव खेती रोपाई गरेर सकिनथ्यो भदोको पहिलो हप्ता सम्ममा मकै बाली पनि पाकि सकेको हुन्दथ्यो। मकै वाली निकाली सकेको खेतमा बनमा हेरालोलाई पठाएको चौपायालाई गाउँमा फर्काईन्थो। खेतिको काम सकेर थाकेका हलिहरू ( खेत जोत्नेहरू) र चौपायालाई जँगलमा हेर्न हेरालो हरू मिलेर रमाईलो र थकान मेटनको लागि मेला लगाउने गर्दथे। जसलाई हरेलो भनिन्छ। बन पठाएका चौपायाहरूलाई मकै निकालि सकेको खेतको धाँसमा छादिन्थ्यो। जसलाई फाँट खोल्ने या छोड्ने भनिन्थ्यो। गाउँको मुलिले सबैलाई फलानो दिन सम्ममा सबैले आफ्नो मकै निकाली सक्नु भन्ने खवर कटुवाल (सर्वजानिक खवर अग्लो ठाउँमा उभिएर ठूलो स्वरले कराएर सन्देश सुनाउने मान्छे) मार्फत सुनाउने गर्दथे। यसरी त्यो दिनको भोलि पल्ट चौपायालाई खेतमा छाडा छाडेर हेरालो र हलिहरू हरेलो मनाउने गर्दथे। ढिउदाना मगर भाषामा कुनै फल
झरपानी
झरपानी - झर-रातो, पानी, यहा जमेको पानी रातो देखिने गर्छ।
फलाटे - फलाटको जँगल भएको ठाउँ
सोरावोट
सोरावोट - घतान गाबिस र पात्लेखेत गाबिसको सिमाना पर्ने डाँडा- यो डाँडाको आफ्नै इतिहास छ- मल्लकालिन राज्य बिस्तार क्रममा पाखापानीको राजालाई टोप आक्रमण यहि डाँडाबाट गरिएको भनिन्छ। त्यो समायमा पनि लामो रेन्जको मार हान्न सक्ने टोप जस्ता हतियार निर्माण भै सकेका थिए भन्ने प्रमाण यो डाँडाबाट जुके, जुगेको देउराली माथीको पहरामा अहिले पनि रहेका टोपका डोप,प्वालहरू हुन। जुन समायमा पेपरको चलन नै थिएन। टोपको चाही प्रयोग भै सकेको थियो। नेपाली गाउँले इतिहास हेर्दा गाउँमा कपि भन्दा पहिले तास र कलम भन्दा पहिले टोप आईपुगेको देखिन्छ।
घारसुन्ना
घारसुन्ना- कुरा भिर माहुरी र महको जमनाको हो। न्यानो भिर, पहरामा भिरमाहुरीले चाका लगाउने गर्दथे। घारसु्न्ना पनि स्यानो पहराको नाम हो। भिर चढ्न गाह्रो हुने र ज्यान जाने खतरा पनि हुने भएकोले मानिसहरूले वस्ति जनिका पहराहरूमा काठले बनेका धारहरू थापेर भिर माहुरीलाई घारे महुरी बनाउने तैयारीमा थिए। खुदो, उखुबाट बन्ने गुलियो झोल घारको भित्र दलेर स्यानो स्यानो भिरमा छोड्ने गर्दथे र गुलियोमा माहुरी आएर बसे पछि घरपालुवा बनाउथे। प्राय मानव बस्ती भएको स्यानो भिरहरू त्यस्तै खाले घारहरूले भरिएका हुन्थे तर यो स्यानो भिर चाहि घार अडाउन मिल्ने ठाउँ नै थिएन र कसैले पनि घार राख्न सकेनन। त्यही वेला नै घार नभएको भिर भनेर कोड गरियो घार- ० घार नभएको, र |घारसुन्ना भनिन थालियो। यो वाखेत र पूर्ण गाउँको सिमनामा पर्ने अग्लो डाँडा हो। स्यानो भिर चाहि वाखेत तर्फ पर्छ। यहाँबाट बिश्वप्रसिद पुन हिल टावर, पोखरा, धवलागेरी, अन्नपूर्ण रेन्जका सवै हिमालहरू देखिने भएकोले भ्यू टावर राख्न सकियो र शक्तिसाली दरबिन जोड्न सक्यो भने प्रकृतिक मनोरमको मजाको साथ साथमा टुरिजमको सम्भावना पनि छ।
हेर्नुहोस्
http://maps.google.com/maps?ll=28.400723,83.523896&z=15&t=h&hl=en
एकराही
एकराही नेपालको जनकपुर अञ्चलको धनुषा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो । यो गाविसमा ८४२ वटा घर छन् ।
जनसङ्ख्या
नेपालको जनगणना २०६८को अनुसार एकराहीको जनसङ्ख्या ४,७४४ छ ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी : विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
हाङगाम
इतिहास
हाङगाम लिम्बू जति भित्रको एक थर हो। मुख्य बसोबासका रूपमा ताप्लेजुङ् जिल्लाको मेरिङदेन गाउँपालिका ४ साविक लिङतेप गाउँ विकास समितिमा मानिन्छ। हाल संखुवासभा तेह्रथुम लगायत नेपाल भारत साथै विभिन्न मुलुकमा बसोबास गरेको पाइन्छ।
फारसको बगैंचा
"'पर्सियन बगैंचा"' इरानमा रहेको विश्व सम्पदा क्षेत्र हो ।
अविरल बग्दछ इन्द्रावती
अविरल बग्दछ इन्द्रावती प्रसिद्ध साहित्यकार रमेश विकलद्वारा लिखित प्रसिद्ध नेपाली उपन्यास हो।
लिम्बूको संक्षिप्त इतिहास तथा अाङदेम्बे वंशावली
लिम्बुको संक्षिप्त इतिहास तथा आङ्देम्बे वंशावली लिम्बू जातिका आङ्देम्बे, थर भएका पुस्ताहरूको विवरण साथै इतिहासको सङ्कलन गरिएको एक पुस्तक हो । यसका लेखक तथा सम्पादक पाँचथर नवमिडाडा गाउँ विकास समिति निवासी श्रि अम्विका प्रसाद आङदेम्बे हुन् ।
पुरानो रउमा
पुरानो रउमा फिनल्यान्डमा रहेको विश्व सम्पदा क्षेत्र हो ।
महाभारत पर्वत शृङ्खला
महाभारत पर्वत शृङ्खला नेपालको पूर्वदेखि पश्चिमसम्म फैलिएको एक पर्वत शृङ्खला हो। यो चुरे पर्वतको माथिल्लो भाग हो। उचाइ १५००-३३६० मिटर भएको मोडदार पहाड हो। यसको अग्लो भाग शैलुङ दोलखा जिल्लामा अवस्थित छ, जसको उच्चाई ३५०० मिटर रहेको छ। यस पर्वतमा स्वस्थ्कर हावापानी पाइने हुदा यसलाई हावाखोरी पर्वत (Hill Station of Nepal) नाम ले समेत चिनिन्छ । यस पर्बत श्रेणीमा सेल,स्यान्ड स्टोन,लाइम स्टोन,मार्बल,स्लेट आदि पाइन्छ।
एकराहिया
एकराहिया नेपालको जनकपुर अञ्चलको महोत्तरी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा १४४१ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार एकराहियाको जनसङ्ख्या ९०८५ छ। यस मध्य पुरुष ५३%, र महिला ४७% छन्।
डेभिड लुइस
डेभिड लुइस (जन्म : २२ अप्रिल १९८७) (सुन्नुहोस्) ब्राजिलका एक व्यावसायिक फुटबल खेलाडी हुन् जो हाल अङ्ग्रेजी क्लब आर्सनल र ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टिमका लागि केन्द्रीय र रक्षात्मक मध्यपङ्क्तिको रूपमा खेल्ने गरेका छन्।
खुदिराम बसु
खुदिराम बसु वा खुदिराम बोस (, जन्म: ३ डिसेम्बर १८८९, मृत्यु: ११ अगष्ट १९०८) बेलायती शासनको विरोध गर्ने एक बङ्गाली क्रान्तिकारी युवा थिए।
डेभिड लुइस
सन् २००६ मा लुइसले एक ब्राजिली फुटबल क्लब बितोरिया मार्फत फुटबल कार्यकालको सुरुवात गरेका थिए। उक्त क्लबमा केही वर्षसम्म आवद्ध भएपछि उनी बेनिफिका नामक एक व्यावसायिक फुटबल क्लबमा स्थानान्तरण भएका थिए जहाँ उनले उक्त क्लबका लागि पाँच वर्ष फुटबल खेलेका थिए। सन् २०११ मा लुइसले एक बहुप्रतिष्ठित फुटबल क्लब चेल्सीसँग आवद्ध भएका थिए भने सोही वर्ष चेल्सीले युइएफए च्याम्पियन्स लिगको उपाधि जित्न सफल भएको थियो भने अर्को वर्ष उक्त क्लबले युइएफए युरोपन लिग पनि जित्न सफल भएको थियो। सन् २०१४ मा उनी फ्रान्समा आधारित पारी साँ-जेरमाँ नामक एक फुटबल क्लबसँग ५ करोड युरोमा आवद्ध भएका थिए भने सोही वर्ष उक्त क्लबले चार घरेलु प्रतियोगिताहरू जित्न सफल भएको थियो। सन् २०१६ मा उनी पुनः चेल्सी फुटबल क्लबमा फिर्ता भएका थिए।
खुदिराम बसु
बेलायती विरुद्ध आन्दोलनमा खुदिराम बसु प्रफुल्ल चाकिरसँग मिलेर सवारीसाधनमा एक बेलायती न्यायाधीश किङ्सफोर्ड छन् भन्ने आसङ्कामा उनको हत्या गर्ने प्रयास गर्दै बम फ्याँकेका थिए। यद्यपि किङ्सफोर्ड अर्को सवारीसाधनमा सवार थिए र दुई जना बेलायती महिलाहरू मारिएका थिए जहाँ मिसेस क्यानेडी र उनकी छोरीको रहेकी थिइन्।    यसै घटनापछि प्रफुल्ल चाकिले पक्राउ पर्नु अघि आत्महत्या गरेका थिए भने खुदीराम पक्राउ परे उनलाई मृत्युदण्डको आदेश दिइयो।
मृत्युदण्डको समयमा खुदीराम मात्र १८ वर्ष १ महिना र ११ दिन थिए जसले उनलाई सबैभन्दा कान्छो भारतीय क्रान्तिकारी बनायो। यद्यपि महात्मा गान्धीले खुदिरामलाई समर्थन गरेनन्, उनले अङ्ग्रेज विरुद्धको हिंसाको निन्दा गरे भने उनी दुई निर्दोष महिलाको मृत्युमा उनी दु:खी भएका थिए। उनले भने कि भारतीय जनता यस विधिबाट स्वतन्त्र हुन सक्दैनन। यद्यपि बाला गङ्गाधर तिलकले तुरुन्तै आफ्नो अखबार केसरीमा दुई युवाको सहयोग खोजियो र तुरुन्तै स्वराजलाई पनि पक्राउ गर्न आदेश दिइएको थियो। फलस्वरूप, बेलायती औपनिवेशिक सरकारले तत्काल तिलकलाई देशद्रोहको आरोपमा पक्राउ गरेको थियो।
डेभिड लुइस
सन् २०१० मा लुइसले ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोलीका लागि अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा पर्दापण गरेका थिए भने हालसम्म उनले राष्ट्रिय टोलीका लागि ५० भन्दा बढी उपस्थिति जनाइसकेका छन्। सन् २०१३ ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोलीले फिफा कन्फेडेरेसन कप जित्न सफल हुँदा र सन् २०१४ को फिफा विश्वकपको सेमिफाइनलसम्मको यात्रा तय गर्दा उनी राष्ट्रिय फुटबल टोलीमा अटाएका थिए भने उनले कोपा अमेरिकाको दुई संस्करणहरूमा पनि राष्ट्रिय टोलीको प्रतिनिधित्व गरेका थिए।
खुदिराम बसु
प्रारम्भिक जीवन
खुदिराम बसुको जन्म ३ डिसेम्बर १८८९ मा बङ्गालको मेदिनीपुर जिल्लाको केशपुर प्रहरी चौकी अन्तर्गत रहेको मोहोबनी नामको सानो गाउँमा भएको थियो। उनका बुबा नेरजोलमा तहसीलदार थिए। खुदिराम तीन दिदीहरू पछि चौथोँ सन्तान थिए। खुदिरामको बुवाआमा त्रैलोक्यनाथ बोस र लक्ष्मीप्रिया देवीको खुदीरामको जन्म हुनुभन्दा अघि उनका दुई छोरा थिए तर दुवैको अकालमै मृत्यु भएको थियो। परम्परागत रीतिथितिमा चल्दा यो नवजात शिशुलाई सानै उमेरमा उनको मृत्यु हुनबाट बचाउनको निम्ति स्थानीय रूपमा खुद भनेर चिनिने तीन मुट्ठी खाद्यान्नको बदले उनकी जेठी दिदीलाई बेचिएको थियो र खुदको बदलामा उनलाई बेचिएको कारण उनको नाम खुदिराम राखिएको थियो।
डेभिड लुइस
बितोरिया
लुइसको जन्म ब्राजिलको दियादेमामा भएको थियो भने उनले ब्राजिलको साओ पाउलो स्थित सोही नामको एक फुटबल क्लबबाट व्यावसायिक फुटबल कार्यकालको सुरुवात गरेका थिए। लुइसको सन् २००६ मा ब्राजिलको साल्भादोर स्थित बितोरिया नामक एक फुटबल क्लबमा पदोन्नति भएको थियो भने उनले उक्त क्लबबाट रक्षात्मक मध्यपङ्क्तिबाट खेल्न सुरु गरेका थिए तर पछि उनले मध्यपङ्क्तिको भूमिका निर्वाह गर्न सुरु गरेका थिए। सन् २००६ मा लुइसले उक्त क्लबबाट कोपा दो ब्राजिल नामक एक फुटबल लिगमा सान्ता क्रुस विरुद्ध पहिलो आधिकारिक खेल खेलेका थिए भने उक्त खेल २-२ को बराबरीमा टुङ्गिएको थियो।
खुदिराम बसु
प्रारम्भिक जीवन
खुदिराम छ वर्षको छँदा उसले आफ्नो आमालाई गुमाएका थिए भने उनको आमाको मृत्यु भएको एक वर्ष पश्चात् उनको बुवाको पनि मृत्यु भएको थियो। उनकी दिदी अपरूप रोयले उनलाई दास उनलाई दासपुर प्रहरी चौकी अन्तर्गत हातगच्छ गाउँमा उनको घरमा ल्याएकी थिइन्। अपरुपका श्रीमान अमृतालाल रायले उनलाई तामलुकको ह्यामिल्टन उच्च विद्यालयमा भर्ना गराएका थिए।
सन् १९०२ र १ १९०३ मा, श्री अरबिन्द र बहिनी निवेदिता मिदनापुर गएका थिए। तिनीहरू स्वतन्त्रता को लागि विद्यमान क्रान्तिकारी समूहहरूसँग सार्वजनिक व्याख्यान र निजी सत्र को एक शृङ्खला आयोजना गरिएको थियो। खुदिराम एक किशोरको रूपमा क्रान्तिको बारेमा छलफलमा सक्रिय सहभागी थिए।
वास्तवमा उनी अनुशीलन समितिमा सम्मिलित भए र कलकत्ताका बरिन्द्रकुमार घोषको सञ्जालमा सम्पर्कमा आए। उनी १५ वर्षको उमेरमा स्वयंसेवक भए र उनलाई भारतमा बेलायती शासनको विरुद्ध प्रचार सामग्री वितरण गरेको कारण पक्राउ गरिएको थियो। १६ वर्षको जवान उमेरमा खुदिरामले प्रहरी चौकी नजिक बम रोक्नमा भाग लिए र सरकारी अधिकारीहरूलाई निशाना बनाएका थिए।
डेभिड लुइस
चेल्सी
सन् २०११ जनवरी ३१ का दिन लुइसले २ करोड ५० लाख युरोमा चेल्सीसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए भने चेल्सी क्लबका खेलाडी म्याटिच बेनिफिकामा स्थानान्तरण भएका थिए।   लुइसले सन् २०११ फेब्रुअरी ६ का दिन प्रिमियर लिगको संस्करणमा लिभरपुरको विरुद्धमा पहिलो आधिकारिक खेल खेलेका थिए। उक्त खेलको आठ दिन पश्चात् उनले फुलहमको विरुद्धमा पनि खेल खेलेका थिए। लुइसले प्रिमियर लिगकन खेलहरूमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका कारण उनी चेल्सीका अनुयायी माझ लोकप्रिय बन्न पुगेका थिए भने उनलाई त्यस वर्षको वर्ष खेलाडी पनि घोषित गरिएको थियो। मार्च १, २०११ का दिन लुइसले चेल्सीका लागि पहिलो आधिकारिक गोल म्यानचेस्टर युनाइटेडको विरुद्धमन गर्न सफल भएका थिए जसकारण चेल्सीले म्याचेस्टर युनाइटेडलाई २-१ गोल अन्तरले पराजित गर्न सफल भएको थियो।  सन् २०११ मार्च २० का दिन उनले चेल्सी फुटबल क्लबका लागि म्यानचेस्टर सिटी विरुद्ध गोल गर्न सफल भएका थिए जसकारण चेल्सीले सिटीलाई २-० गोल अन्तरले पराजित गर्न सफल भएको थियो जसकारण उनी उक्त महिनाको उत्कृष्ट खेलाडी बन्न सफल भएका थिए। सन् २०११-१२ को प्रिमियर लिगको संस्करणको सुरुवातमा लुइसको घुँडामा चोट लागेका कारण उनी तीन खेलहरू खेल्न बञ्चित बनेका थिए। लुइसले सन् २०११ सेप्टेम्बर १३ का दिन आयोजित च्याम्पियन्स लिगको समूह चरणको खेलमा पुन खेलमा फर्किएका थिए भने उनले बायर लिभरकुसेनको विरुद्ध गोल गर्न सफल भएका थिए।
खुदिराम बसु
क्रान्तिकारी गतिविधि
सन्‌ १९०७ मा बरिन्द्रकुमार घोषले आफ्नो सहयोगी हेमचन्द्र कानुन्गोलाई पेरिस जाने प्रबन्ध मिलाए र निर्वासनमा रहेका रूसी क्रान्तिकारी निकोलस सफ्रन्स्कीबाट बम बनाउने तरिकाहरू सिकेका थिए।बङ्गाल फर्केपछि हेमचन्द्र र बरिन्द्र कुमारले फेरि सहकार्य गरे र डग्लस किङ्सफोर्ड अर्को लक्ष्यको रूपमा छनौट गरेका थिए। किङ्सफोर्ड अलिपुरको प्रेसीडेन्सी अदालतका प्रमुख न्यायीक अधिकारी थिए र उनले भूपेन्द्रनाथ दत्त र जुगन्तर जस्ता अन्य सम्पादकहरूको मुद्दाको निरीक्षण गर्दै तिनीहरूलाई कडा कारावासको सजाय सुनाएका थिए। जुगान्तर आफैले बदमाश सम्पादकीयहरूको साथ जवाफ दिए, जसमा थप मुद्दा चलाइयो र यसले सन् १९०८ सम्ममा आर्थिक क्षति पुर्‍याएक‍ थियो। यी मुद्दाले उक्त कागजलाई अझ प्रचारित तुल्यायो र अनुशिल समितिको क्रान्तिकारी राष्ट्रवादको विचारधारा फैलाउन सहयोग पुर्‍यायो। यद्यपि त्यसबाट टाढा नभए पनि शुक्ला सान्यालका अनुसार क्रान्तिकारी आतङ्कवादले विचारधाराका रूपमा बङ्गालको महत्त्वपूर्ण जनसमुदायको समर्थन प्राप्त गर्न थाल्यो।
जुगन्तरको मुद्दामा भएको प्रदर्शनमा भाग लिएको आरोपमा एक जवान बङ्गाली यवा सुशील सेनलाई कोर्रा लगाउने आदेश दिएपछि किङ्सफोर्ड राष्ट्रवादी जनतामा बदनाम पनि गरे। त्यस्तै अलिपुरको प्रेसीडेन्सी अदालतको चीफ मजिस्ट्रेटको पदमा रहँदा किङ्सफोर्ड युवा राजनीतिक कार्यकर्ताहरूमाथि कठोर र क्रूर सजाय पाएकोमा अलोकप्रिय बने। उनले त्यस्ता कर्मचारीहरूलाई शारीरिक सजाय पनि दिएका थिए।
राजद्रोहको आरोपबाट मुक्ति
खुदिराम बसु अङ्ग्रेज सिपाहिहरूको गिरफ्तमा फेब्रुअरी १९०६ मा मिदनापुरमा एक औद्योगिक तथा कृषि प्रदर्शनीमा परेका थिए। प्रदर्शनी हेर्नका लागि नजिको प्रदेशहरूबाट हजारौँ मानिसहरू आउन लागेका थिए। बङ्गालको एक क्रान्तिकारी सत्येन्द्रनाथ द्वारा लिखित ‘सोनार बाङ्ला’ नामक पत्रकको प्रचारक सामग्री खुदीरामने यस प्रदर्शनीमा बाँढेका थिए। जसकारण एक प्रहरी उनलाई गिरफ्तार गर्न अग्रसर देखिएका थिए तर उनी त्यहाँबाट भाग्न सफल भएका थिए। यस प्रकरणमा राजद्रोहको आरोपमा सरकारले उनी माथि अभियोग चलायो तर सबुत फेला नपरेका कारण खुदीराम निर्दोषी बन्दै कैद छुट भएका थिए। इतिहासवत्ता मालती मलिकको अनुसार २८ फेब्रुअरी १९०६ मा खुदीराम बसुलाई गिरफ्तार गरिएको थियो तर उनी कारागारबाट भाग्न सफल भएका थिए। लगभग दुई महिना पश्चात् अप्रिलमा उनी पुनः पक्राउमा परेका थिए भने उनलाई १६ मे १९०६ मा रिहा गरिएको थियो। ६ डिसेम्बर १९०७ मा खुदीरामले नारायणगढ रेलवे स्टेसनमा बङ्गलाका गभर्नरको एक विशेष रेलमा हमला गरेका थिए तर गभर्नर बच्च सफल भएका थिए। सन् १९०८ मा उनले दुई अङ्ग्रेज अधिकारिहरू वाट्सन र पेम्फायल्ट फुलर माथि बम हमला गरेका थिए तर ती दुई अधिकारीहरू पनि बाँच्न सफल भएका थिए।
डेभिड लुइस
चेल्सीमा फिर्ता
सन् २०१६ अगष्टमा लुइस पुनः प्रिमियर लिगको क्लब चेल्सीसँग ३ करोड ४० लाख युरोमा आवद्ध भएका थिए भने उनले त्यस क्लबका लागि तीन वर्षे सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए। पारी साँ-जेरमाँ छाडेपछि उनले सन् २०१६ सेप्टेम्बर १६ का दिन चेल्सीका लागि पहिलो आधिकारिक खेल खेलेका थिए जहाँ चेल्सी लिभरपुलसँग २-१ गोल अन्तरले पराजित भएको थियो। सन् २०१७ जनवरी ३१ का दिन उनले उक्त क्लबका लागि लिभरपुल विरुद्ध पहिलो गोल गरेका थिए भने उनले यसअघि उक्त क्लबका लागि सन् २०१३ को प्रिमियर लिग संस्करण पछिको पहिलो गोल थियो। सन् २०१६-१७ प्रिमियर लिगको समाप्तिमा उनलाई पिएफए वर्ष टोलीको रूपमा घोषित गरिएको थियो। सन् २०१७-१८ प्रिमियर लिगको सुरुवातमा उनले त्यस वर्षको लिगको चेल्सीको पहिलो खेल सन् २०२७ अगष्ट १३ का दिन बर्नली फुटबल क्लबको विरुद्ध खेलेका थिए जहाँ बर्नलीले चेल्सीलाई ३-२ गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो। सन् २०१७ सेप्टेम्बर १७ का दिन आय‍जित प्रिमियर लिगको एक खेलमन उनले आर्सनल विरुद्धको खेलमा रात कार्ड खाएका थिए भने उक्त खेल ०-० को बराबरीमा टुङ्गिएको थियो। सन् २०१८-१९ प्रिमियर लिगको सुरुवातमा लुइसले चेल्सीका लागि त्यस वर्षको लिग खेलमा पहिलो गोल गर्न सफल भएका थिए भने चेल्सीले अपराजित यात्रा कायम गरेको म्यानचेस्टर सिटीलाई २-० गोल अन्तरले पराजित गर्न सफल भएको थियो।
खुदिराम बसु
अङ्ग्रेजहरूको अत्याचारको विरोधमा पहिलो बम
३० अप्रिल १९०८ मा खुदिराम र प्रफुल्ला कुमार नियोजित कामका लागि बाहर निस्किए र किङ्सफोर्डको बङ्गलाको बाहिर किङ्सफोर्ड घर फर्किने समयको प्रतीक्षामा कुरिरहेका थिए। बङ्गलाको निगरानी गर्ने प्रहरी तथा गुप्तचरहरूले उनीहरूलाई त्यहाँबाट हटाउने कोशिश गरेका थिए तर उनीहरूक‍ चलाखीपूर्ण रूपमा जवाफ दिँदै त्यहि स्थानमा रोकीए। रातको साँढे आठ बजेको हाराहारीमा क्लबबाट किङ्सफोर्डको रथ जस्तै देखिने एक सवारीसाधन उनीहरूक‍ अगाडिबाट गएक‍ थियो भने उनीहरू त्यस सवारीसाधनलाई पछ्याउन सुरु गरेका थिए। सडक चारैतिर अँध्यारो थियो। उक्त गाडी किङ्सफोर्डको बङ्गला तर्फ आउन लाग्दा खुदिरामले उक्त सवारीसाधनलाई निसाना बनाएर जोडसँग बम फ्याँके। यस बमको विस्फोटनको आवाज त्य‍ो रात तीन माइल सम्म सुनिएको थियो भने त्यस घटनाको केही दिन पश्चात् उक्त खबर इङ्ल्याण्ड तथा युरोपसम्म पनि पुगेको‍ थियो। यद्यपि किङ्सफोर्ड अर्को सवारीसाधनमा सवार थिए भने किङ्सफोर्डको जस्तै देखिने एक सवारीसाधनमा सवार दुई जना बेलायती महिलाहरू मारिएका थिए जहाँ मिसेस क्यानेडी र उनकी छोरीको रहेकी थिइन्। खुदिराम तथा प्रफुल्लकुमार दुवै रातारात घटनास्थलबाट भागेर २४ माइल पर रहेको वैनी रेलवे स्टेसनमा गएर विश्राम गरेका थिए।
डेभिड लुइस
आर्सनल
सन् २०१९ अगष्ट ८ का दिन उनलाई आर्सनल नामक एक अङ्ग्रेजी फुटबल क्लबले ८ करोड युरोमा खरिद गरेको थियो भने उनको उक्त क्लबका लागि खेल पोशाकको सङ्ख्या २३ कायम गरिएको थियो। सन् २०१९ अक्टोबर ६ का दिन उनले आर्सनलका लागि पहिलो लिग गोल एएफसी बोर्नमाउथको विरुद्धमा गर्न सफल भएका थिए भने उक्त खेल आर्सनलले १-० गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो।
खुदिराम बसु
गिरफ्तारी
अङ्ग्रेज प्रहरी खुदिराम र प्रफुल्ला कुमारलाई गिरफ्तार गर्न सक्रिय भएका थिए भने वैनी रेलवे स्टेसनमा उनलाई घेर हालिएको थियो। आफुलाई प्रहरीले घेरा हालेपछि प्रफुल्लकुमार चाकीले आफैलाई गोली हानेर आत्महत्या गरेका थिए भने खुदीरामलाई गिरफ्तार गरिएको थियो। ११ अगष्ट १९०८ मा भगवतगीतालाई हातमा लिएर खुदिराम धैर्यको साथ खुशी - खुशी फाँसीमा चढेका थिए। किङ्सफोर्ड उक्त घटना पछि जागिर छाडेका थिए भने जुन क्रान्तिकारीहरूलाई उनले हदैसम्मको कष्ट दिएका थिए उनीहरूको पनि छिटै मृत्यु भएको थियो।
डेभिड लुइस
अन्तर्राष्ट्रिय कार्यकाल
सन् २००७ मा लुइसले ब्राजिल बीस वर्ष मुनीको राष्ट्रिय फुटबल टोलीको तर्फबाट अन्तर्राष्ट्रिय कार्यकालको सुरुवात गरेका थिए भने सोही वर्ष उनले फिफा बीस वर्ष मुनीको विश्वकपमा ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोलीको प्रतिनिधित्व गर्दै खेल्ने मौका प्राप्त गरेका थिए। उनले बेनिफिका नामक एक फुटबल क्लबसँगको आवद्ध पश्चात् उक्त क्लबका लागि उत्कृष्ट खेलहरू खेलेका कारण उनको सन् २०१० मा ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोलीमा पदोन्नति भएको थियो भने सन् २०१० अगष्ट १० का दिन आयोजित अमेरिका विरुद्धको एक मैत्रीपूर्ण खेलमा उनले ब्राजिलको प्रतिनिधित्व गर्ने मौका पाएका थिए भने उक्त खेल ब्राजिलले २-० गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो। ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोलीमा आवद्ध हुनु भन्दा पूर्व उनलाई पुर्तुगाली फुटबल सङ्घले पुर्तुगालको राष्ट्रिय फुटबल टोलीमा समावेश हुनका लागि आह्वान गरेको थियो। सन् २०११ मा अर्जेन्टिनामा आयोजित कोपा अमेरिकाका लागि उनलाई ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोलीमा समावेश गरिएको थियो तर उनलाई चोट लागेका कारण उनी खेल खेल्नबाट बञ्चित हुनु परेको थियो। सोही वर्ष मेक्सिकोको विरुद्धमा आय‍ोजित एक मैत्रीपूर्ण खेलमा उनले आत्मघाती गोल गरेतापनि उक्त खेल ब्राजिलले २-१ गोल अन्तरले जित्न सफल भएको थियो।
खुदिराम बसु
लोकप्रियता
मुजफ्फरपुर कारागार जहाँ न्यायीक अधिकारीले उनलाई फाँसी दिइने फैसला सुनाएका थिए, उनले पछि भने कि खुदिराम बसु बाघको बच्चा जसरी निर्भक तथा निडर भएर फाँसीको पासो लगाउन अघि बढेका थिए। मृत्युदण्डको समयमा खुदीराम मात्र १८ वर्ष १ महिना र ११ दिन थिए जसले उनलाई सबैभन्दा कान्छो भारतीय क्रान्तिकारी बनायो। खुदिराम सहिद बनेपछि उनको लोकप्रियता झन बढेको थियो भने बङ्गालका सिलाई बुनाई गर्नेहरूले खुदिरामको नाममा एक फलर किसिमको धोती सिलाउन सुरु गरेका थिए।
उनको साहसिक योगदानहरूलाई अमर गर्नका लागि गीत रचना गर्न थालिएको थियो र उनको बलिदान लोक गीतको रूपमा बज्न थालेको थियो। उनको सम्मानमा भावपूर्ण गीतहरूको रचना भए जसलाई बङ्गालका लोक गायक गाउने गर्छन्। इतिहासवत्ता शिरोलको अनुसार बङ्गालकोे राष्ट्रवादिहरूका लागि उनी एक वीर सहिद तथा अनुकरणीय भएका थिए। विद्यार्थिहरू तथा अन्य मानिसहरूले उनको मृत्यु पनि शोक मनाएका थिए जसकारण थुप्रै दिनका लागि विद्यालय तथा क्याम्पसहरू बन्द भएका थिए भने तात्कालिकमा युवाहरूले खुदिराम लेखेको धोती लगाउन सुरु गरेका थिए। क्रान्तिवीर खुदीराम बसुको स्मारक बनाउने योजना कानपुरका युवकहरूले बनाएका थिए भने उनीहरूको पछाडी थुप्रै युवक यक स्वतन्त्रता-यज्ञमा आत्मार्पण गर्नका लागि आएका थिए।
डेभिड लुइस
अन्तर्राष्ट्रिय कार्यकाल
सन् २०१२ सेप्टेम्बर ७ का दिन उनी राष्ट्रिय टोलीको कप्तानको रूपमा नियुक्त भएका थिए भने सोही वर्ष दक्षिण अफ्रिका विरुद्धक एक खेलमा ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोलीले उनको नेतृत्वमा दक्षिण अफ्रिकालाई १-० गोल अन्तरले पराजित गर्न सफल भएको थियो। सन् २०१३ मा ब्राजिलमा आयोजित फिफा कन्फेडेरेसन कपमा उनले राष्ट्रिय टोलीबाट खेल खेलेका थिए। उक्त प्रतियोगितामा लुइसले ब्राजिल फुटबल टोलीका एक बहुचर्चित खेलाडी थियागो सिल्भासँगै सबै खेलहरूमा सहभागिता जनाएका थिए जहाँ राष्ट्रिय टोलीले व्यक्तिगत चौँथो कन्फेडेरेसन कपको उपाधि जित्न सफल भएको थियो। सोही प्रतियोगिताको अन्तिम खेलमा लुइसले स्पेनको विरुद्धमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका थिए।