cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ब्राह्मी लिपि
ब्राह्मीबाट जन्मेका लिपिहरू
ब्राह्मी लिपिबाट जन्मेका लिपिहरू र तिनको समानता स्पष्टतया थाह लाग्छ। यसमा धेरै लिपिहरू ईसाको समयको छेउ-छाउ विकसित भएका थिए। केही यस प्रकार छन्-
ब्राह्मीबाट व्युत्पन्न केही लिपिहरूको तुलनात्मक तालिका
केही भारतीय लिपिहरूको तुलनात्मक चित्र यहाँ दिइन्छ :
स्थानीय व्यवस्थापिका
स्थानीय व्यवस्थापिका अन्तर्गत गाउँपालिकामा गाउँ सभा र नगरपालिकामा नगर सभा गठन हुन्छ । संविधानको भाग १८ मा स्थानीय व्यवस्थापिका सम्बन्धी व्यवस्था गरिएको छ । जसअनुसार स्थानीय तहको व्यवस्थापकीय अधिकार गाउँसभा र नगरसभामा निहित छ । गाउँसभामा गाउँपालिकाका अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, वडाध्यक्ष र प्रत्येक वडाबाट निर्वाचित चार जना सदस्य रहने छन् । यसबाहेक गाउँसभाबाट निर्वाचित दुईजना दलित वा अल्पसंख्यक (गाउँ कार्यपालिकाका सदस्य) रहन्छन् । यो हिसाबमा नौ वटा वडा भएको गाउँपालिकामा ४९ जनाको गाउँसभा हुनेछ ।
नगरसभामा नगर प्रमुख, उपप्रमुख, वडाध्यक्ष र वडा सदस्यहरू रहने छन् । यसबाहेक दलित वा अल्पसंख्यकबाट तीनजना (नगर कार्यपालिकाका सदस्य) नगरसभाले निर्वाचित गर्छ । संविधानले ९ वडा भएका नगरपालिकामा ५० र ३५ वडा भए १५४ जना सदस्य रहने नगरसभाको व्यवस्था भएको छ ।
==संविधानको भाग १८ स्थानीय व्यवस्थापिका ==
धारा (२२१) स्थानीय तहको व्यवस्थापिकीय अधिकार
(१) संविधानको अधीनमा रही स्थानीय तहको व्यवस्थापिकीय अधिकार गाउँ सभा र नगर सभामा निहित रहनेछ । (२) गाउँ सभा र नगर सभाको व्यवस्थापिकीय अधिकार अनुसूची–८ र अनुसूची–९ बमोजिमको सूचीमा उल्लेख भए बमोजिम हुनेछ ।
धारा (२२२) गाउँ सभाको गठन
(१) प्रत्येक गाउँपालिकामा एक गाउँ सभा रहनेछ । (२) संविधानको धारा २२२ को उपधारा (१) बमोजिमको गाउँ सभामा गाउँ कार्यपालिका अध्यक्ष र उपाध्यक्ष, वडा अध्यक्ष र प्रत्येक वडाबाट निर्वाचित चारजना सदस्य र धारा २१५ को उपधारा (४) बमोजिम दलित वा अल्पसंख्यक समुदायबाट निर्वाचित गाउँ कार्यपालिकाका सदस्य रहनेछन् । (३) उपधारा (१) बमोजिम गठन हुने गाउँ सभामा प्रत्येक वडाबाट कम्तीमा दुईजना महिलाको प्रतिनिधित्व हुनेछ । (४) सङ्घीय कानुन बमोजिम गाउँपालिकामा रहने प्रत्येक वडामा वडा अध्यक्ष र चारजना सदस्यहरू रहेको वडा समिति गठन हुनेछ । त्यस्तो वडा अध्यक्ष र वडा सदस्यको निर्वाचन पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली बमोजिम हुनेछ । (५) अठार वर्ष उमेर पूरा भएको गाउँपालिकाको मतदाता नामावलीमा नाम समावेश भएको व्यक्तिलाई सङ्घीय कानुनमा व्यवस्था भए बमोजिम मतदान गर्ने अधिकार हुनेछ । (६) देहायको योग्यता भएको व्यक्ति गाउँ सभाको सदस्यको पदमा उम्मेदवार हुन योग्य हुनेछ । (७) गाउँ सभाको निर्वाचन र तत्सम्बन्धी अन्य व्यवस्था सङ्घीय कानुन बमोजिम हुनेछ ।
धारा (२२३) नगर सभाको गठन
(१) प्रत्येक नगरपालिकामा एक नगर सभा रहनेछ । (२) उपधारा (१) बमोजिमको नगर सभामा नगरकार्यपालिकाका प्रमुख र उपप्रमुख, वडा अध्यक्ष र प्रत्येक वडाबाट निर्वाचित चारजना सदस्य र धारा २१६ को उपधारा (४) बमोजिम दलित वा अल्पसंख्यक समुदायबाट निर्वाचित नगर कार्यपालिकाका सदस्य रहनेछन् । (३) उपधारा (१) बमोजिम गठन हुने नगर सभामा प्रत्येक वडाबाट कम्तीमा दुईजना महिलाको प्रतिनिधित्व हुनेछ । (४) सङ्घीय कानुन बमोजिम नगरपालिकामा रहने प्रत्येक वडामा वडा अध्यक्ष र चारजना सदस्यहरू रहेको वडा समिति गठन हुनेछ । त्यस्तो वडा अध्यक्ष र वडा सदस्यको निर्वाचन पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली बमोजिम हुनेछ । (५) अठार वर्ष उमेर पूरा भएको नगरपालिकाको मतदाता नामावलीमा नाम समावेश भएको व्यक्तिलाई सङ्घीय कानुन बमोजिम मतदान गर्ने अधिकार हुनेछ । (६) देहायको योग्यता भएको व्यक्ति नगर सभाको सदस्यको पदमा उम्मेदवार हुन योग्य हुनेछ ।– (७) नगर सभाको निर्वाचन र तत्सम्बन्धी अन्य व्यवस्था सङ्घीय कानुन बमोजिम हुनेछ ।
धारा (२२५) गाउँ सभा र नगर सभाको कार्यकाल
गाउँ सभा र नगर सभाको कार्यकाल निर्वाचन भएको मितिले पाँच वर्षको हुनेछ । त्यस्तो कार्यकाल समाप्त भएको छ महीनाभित्र अर्को गाउँ सभा र नगर सभाको निर्वाचन सम्पन्न गर्नु पर्नेछ ।
धारा (२२६) कानुन बनाउन सक्ने
(१) गाउँ सभा र नगर सभाले अनुसूची–८ र अनुसूची–९ बमोजिमको सूचीमा उल्लिखित विषयमा आवश्यक कानुन बनाउन सक्नेछ । (२) उपधारा (१) बमोजिम कानुन बनाउने प्रक्रिया प्रदेश कानुन बमोजिम हुनेछ ।
धारा (२२७) गाउँ सभा र नगर सभा सम्बन्धी अन्य व्यवस्था
गाउँ सभा र नगर सभाको सञ्चालन, बैठकको कार्यविधि, समिति गठन, सदस्यको पद रिक्त हुने अवस्था, गाउँ सभा र नगर सभाका सदस्यले पाउने सुविधा, गाउँपालिका र नगरपालिकाको कर्मचारी र कार्यालय सम्बन्धी अन्य व्यवस्था प्रदेश कानुन बमोजिम हुनेछ ।
सुलक्षणा पण्डित
सुलक्षणा पण्डित एक भारतीय गायिका हुन्।
आदिवासी तथा जनजाति सम्मेलन, सन् १९८९
परिचय
आदिवासी जनजातिहरू श्रमशोषण मात्र होइन भाषा, धर्म, संस्कृति, परम्परा, भूमि र प्राकृतिक स्रोतसँगै शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी र सामाजिक सुरक्षामाथिको पहुँचबाट समेत वञ्चित भएर विभेदको शिकार बनेका छन् भन्ने मान्यताबाट अन्तर्राष्ट्रिय श्रम सङ्गठन (आईएल)ले बनाएको विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सन्धिमध्ये पछिल्लो हो― आईएल कन्भेन्सन १६९। सन् १९५७को आईएल कन्भेन्सन १०७लाई प्रतिस्थापन गरेर १९८९मा जारी भएको यो सन्धिलाई परिपूरण गर्न संयुक्त राष्ट्रसंघले २००७मा आदिवासी जनजाति समुदायको अधिकार संरक्षणसम्बन्धी घोषणापत्र पनि जारी गरेको छ।
आदिवासी जनजातिको उचित श्रमसम्बन्ध र गरीबीविरुद्ध लक्षित आईएलका प्रयासहरू पछिल्लो समय जातीय विविधताको पहिचान, समानता र संरक्षणका लागि प्रयत्नशील छन्। जातीय भेदभावविरुद्धको महासन्धि, आईएल कन्भेन्सन १६९ र आदिवासी जनजातिसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसंघको घोषणाको आधारभूत मर्म कोही जाति सर्वश्रेष्ठ छैनन्, सबै समान छन् र उन्नत समाज भनेको नै तिनको विविधताको सम्मान, संरक्षण र प्रवर्द्धन हो भन्ने मानिन्छ।
आईएल कन्भेन्सन १६९ एक गैरराजनीतिक विकासमुखी अभिसन्धि हो। यसमा आदिवासी जनजातिको पहिचान, भाषा, संस्कृति, संस्था र परम्पराहरूको संरक्षण, परम्परागत कानुनको कार्यान्वयनमा विशेष संरक्षण, न्यायमा पहुँच, राज्यले आदिवासी जनजातिका क्षेत्रमा विशेष कार्यक्रम वा योजना कार्यान्वयन गर्दा सम्बन्धित समुदायको सहभागिता,परामर्श र सहमति, आदिवासी जनजातिको बसोबास क्षेत्रको भूमि र त्यससँग सम्बन्धित वस्तुहरू, प्राकृतिक सम्पदा, विकास, शिक्षा, स्वास्थ्य र सामाजिक सुरक्षा, परम्परागत पेशा, श्रम अधिकार र व्यावसायिक तालीम जस्ता विषयहरू उल्लिखित छन्। यस सन्धिले आदिवासी जनजातिको जीवनमा असर पर्ने र विकासको क्रमसँग सम्बन्धित विषयहरूमा स्वायत्तता र प्राथमिकताका विषयहरू पनि समेट्छ, तर राजनीतिक आत्मनिर्णयको अधिकार र स्वायत्ततालाई भने संयुक्त राष्ट्रसंघको घोषणापत्रले मात्र समेटेको छ। आईएल कन्भेन्सन १६९मा उल्लिखित अधिकारहरू सम्बन्धित राज्यको मातहतमा हुन्छन् र राज्यले मात्र यस्ता अधिकारहरूको मान्यता, संरक्षण र कार्यान्वयन गर्न सक्दछ।
आईएल-१६९ र नेपाल
नेपालले सन् २००७मा आईएल कन्भेन्सनलाई अनुमोदन गरेपछि चाल्नुपर्ने कदमको सम्बन्धमा एक कार्यदल गठन गरेर राष्ट्रिय कार्ययोजना समेत बनाएको तथा त्यसको आधारमा संशोधन र परिमार्जन गर्नुपर्ने नीति, कानुन र स्थापना गर्नुपर्ने संस्थाहरू तय गरिसकेको छ। तर, यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन हुनसकेको छैन। यद्यपि अनुमोदनपश्चात् नेपाल सन्धि ऐन अनुसार यसका प्रावधानहरू नेपालकानुनसरह मानिइसकेका छन्। आईएल कन्भेन्सन १६९ कार्यान्वयन गर्ने विधि निश्चित छैन र त्यो सम्बन्धित देशको परिवेशमा आधारित हुन्छ। अन्तर्राष्ट्रिय सन्धिहरूले सृजना गरेका अधिकार रदायित्वहरूलाई आफ्नो परिवेशमा कार्यान्वयन गर्ने संवैधानिक, कानुनी र संस्थागत माध्यमहरू सृजना गर्नु आजको प्रमुख चुनौती हो।
नयाँ संविधान निर्माणमा आईएल कन्भेन्सन १६९ का आधारभूत सिद्धान्तहरूलाई आदिवासी जनजातिका मौलिक मानवअधिकारहरूको प्रयोगमा भेदभाव र रोकावट नगरिने, राज्यले आदिवासी जनजातिका भाषा, भेष, बोली, संस्कृति, परम्परा, परम्परागत कानुन, राजनीतिक वा सांस्कृतिक संस्थाहरूको संरक्षण गर्न त्यस्ता अधिकारमाथि व्यक्तिगत र सामुदायिक मौलिक अधिकारको सृजना गर्ने र ती अधिकारको संरक्षण गर्न जनजाति आयोगलाई अधिकार प्रदान गर्ने विषयले समेट्दछन्। तर, नेपालमा शान्ति प्रक्रियाको क्रममा अनुमोदन गरिएको यो सन्धिलाई हाल चलिरहेको राज्य पुनर्संरचनाको विषयसँग जोडेर जातीय स्वायत्त राज्यहरूको स्थापना गराउने वैधानिक उपायको रूपमा प्रयोग गरिएको पनि पाइन्छ।
आईएल-१६९ र नियोजित विबाद
तरकारी वा काठको ढुवानीमा आईएल कन्भेन्सन १६९ अनुसार कर उठाउनेहरूले उक्त सन्धिले आफूलाई यस्तो अधिकार दिएको छैन भन्ने बुझेका छन्, तर राज्यलाई दबाब दिन उनीहरू यस्तो कार्य गरिरहेका छन्। संविधानसभाभित्र र बाहिर प्रान्तीय सरकारमा राजनीतिक अग्राधिकारको कुरा उठाउनेहरूलाई पनि यस्तो प्रावधान सन्धिमा छैन भन्ने थाहा छ, तर उनीहरू पनि राजनीतिमा सकारात्मक विभेदको नीतिलाई संवैधानिक रूपमै उल्लेख गर्न सकिन्छ कि भनेर आईएल कन्भेन्सन १६९को आधारमा दबाब सृजना गरिरहेका छन्।
अन्तर्राष्ट्रिय मजदुर सङ्गठन (आईएलओ) संयुक्त राष्ट्रसंघ वा उसको शाखा वा निकाय होइन । यो संयुक्त राष्ट्र संघभन्दा अलग उससँग भातृसम्बन्ध भएको ऐजेन्सी मात्र हो । आईएलओ- १६९, १९९१बाट लागु भएको सन्धि हो र यसमा हालसम्म विश्वका २२ देशमात्र सदस्य राष्ट्र छन् । एसियामा मात्र दुई देश फिजी १९९८ मा र नेपाल २००७ मा यसको सदस्य भएका छन् । विश्वमा आदिवासी र जनजातिको धेरै प्रश्न रहेका भारत, अमेरिका, अस्ट्रेलिया, चीन, क्यानाडा, न्युजिल्यान्ड, पाकिस्तान, इरान, इराक, बङ्गलादेश, श्रीलङ्का आदिजस्ता कुनै पनि देश यसका सदस्य राष्ट्र छैनन् । २२ सदस्य राष्ट्रमध्ये १४ राष्ट्र दक्षिण अमेरिकी छन्, जुन सबै पश्चिमी उपनिवेशिक शासनबाट मुक्त भएका राष्ट्रहरू हुन् । उपनिवेशिक शासनबाट मुक्त भएका राष्ट्रमा देखिएका समस्याहरूलाई सम्बोधन गर्न यो महासयन्धि ल्याइएको व्यहोरा यो उदाहरणसहित यसको प्रस्तावना र प्रावधानबाट समेत स्पष्ट हुन्छ ।
आदिवासी र जनजाति दुई अलग विषय र शब्द हुन् । यिनीहरूको अलग-अलग परिभाषा आईएलओ- १६९ मा गरिएको छ । तर यसको विपरीत नेपालमा आदिवासी/जनजाति भनी एउटै शब्दका रूपमा बुझाउने प्रयास गरिएको छ । यसबाट जनजातिमात्र आदिवासी हुन् भन्ने भ्रम सर्वत्र फैलाई नेपालीका बीचमा ठूलो वैमनष्यता र विभाजनको रेखा कोर्ने प्रयास भएको छ । यो आईएलओ- १६९ ले स्थापित गरेको अन्तर्राष्ट्रिय कानुनी मापदण्ड विपरीत छ ।
संविधानसभाको राजनीतिक संरचनाले गर्दा जनजाति सङ्गठनहरूको भूमिका न्यून रह्यो भन्ने आवाज आईएल कन्भेन्सनको परिधिबाहिरको विषय हो र यसलाई राजनीतिक सहमतिको विषयवस्तुको रूपमा हेरिनुपर्दछ। राज्य पुनर्संरचनाको क्रममा जातीय विविधताको संरक्षण गर्न बसोबासको घनत्वको आधारमा पहिचान, भाषा, संस्कृति, सहभागिता जस्ता विषयलाई सम्बोधन गर्न सकिन्छ, तर यस्तो सवाल आईएल कन्भेन्सन १६९को दायित्व भन्दा पनि नेपालको राजनीतिक यथार्थको विषय हुन्छ। राज्यको स्वरूप निर्धारण गर्दा आदिवासी जनजातिहरूको अधिकार संरक्षणको सवाल एक अहम् विषय हुन्छ। तर, संविधानसभाभित्र र बाहिर सृजना भएका दबाबहरू वकालत मात्र गर्ने प्रकृतिका छन्, सृजनात्मक रूपमा प्रस्तुत हुनसकेका छैनन्। संविधानसभाभित्र नभएका जातीय सङ्गठनहरू आईएल कन्भेन्सन १६९ का अधिकारलाई संविधानमा राख्ने नयाँ कानुन र संरचना बनाउनेभन्दा जातीय शासनव्यवस्थामा संलग्न हुने इच्छामा रुमल्लिएका छन्। तर, उनीहरू आफैँभित्र नयाँ राज्य संरचनाका सम्बन्धमा गम्भीर मतभेदहरू पनि देखिन्छ।
आईएल कन्भेन्सन १६९को भावनाअनुसार विविधतालाई समेट्ने हो, तर कुनै जातिलाई प्राथमिकता दिँदा अन्य जातिको सहभागिता, परामर्श र सहमतिको विषयलाई पनि उत्तिकै ध्यान दिइनुपर्दछ। विविधता समस्या होइन, समस्या सामुहिक पहिचान र पछाडि पारिएका समुदायहरूलाई बराबरीमा ल्याउने विशेष कदमहरू चालिनुपर्दछ भन्ने हो। तसर्थ, संविधानसभाभित्र र बाहिरबाट सृजना गरिएका राजनीतिक दबाबलाई राजनीतिक रूपमै हल गरिनुपर्दछ र आईएल कन्भेन्सन १६९ले सृजना गरेको दायित्वलाई सैद्धान्तिक रूपमा संविधानमा उल्लेख गरिनुपर्दछ।आदिवासीका सम्बन्धमा अन्तर्राष्ट्रिय कानुनी र सैद्धान्तिक मान्यता स्थापित भइसकेका छन् । त्यस विपरीत एकांगी र साम्प्रदायिक परिभाषा गर्दै केही जनजाति अगुवाको दाबी गर्नेहरूले यसलाई आफ्नो असफल र दमित राजनीतिक महत्त्वाकांक्षा पूर्तिका औजारको रूपमा प्रयोग गर्न खोज्दैछन् । यसमा दोष गलत सूचना वा भ्रामक प्रचारको कारण भ्रममा परेका अधिकांश सर्वसाधारण जनजाति वा आदिवासी सर्वसाधारणको छैन । दोष बुझी-बुझी बुझ पचाएर समाजमा विध्वंस फैलाउन सुनियोजित हिसाबमा अघि बढेका केही देशी बुज्रुक र विदेशी तत्त्वहरूको भएकाले नेपालमा शान्ति, सामाजिक सद्भाव र सम्पूर्ण नेपालीको एकता कायम राख्न यसको वास्तविकतामा बहस केन्दि्रत हुन जरुरी छ ।
को हुन्, जनजाति ?
उपधारा १ को (क) बमोजिम 'कुनै स्वतन्त्र देशमा राष्ट्रिय समाजका समुदायहरूभन्दा सामाजिक, सांस्कृतिक र आर्थिक स्थितिहरूका कारण फरक रहेका र जसको अवस्था आंशिक वा पूर्णरूपमा उनीहरूको आफ्नै प्रथाहरू वा परम्पराहरू वा विशेष कानुन वा नियमहरूले सञ्चालित जनताहरू त्यहाँका जनजाति हुन् ।'
यसरी यो परिभाषाले कुनै जातजातिलाई जनजाति भनेर स्विकार्नका लागि केही निश्चित मापदण्ड पुरा गरेको हुनैपर्ने अवस्थालाई इंगित गर्छ । जस अनुसार कुनै स्वतन्त्र देशमा राष्ट्रिय समाजका समुदायहरू रहेको स्पष्ट स्विकार्दै त्यो राष्ट्रिय समाजका समुदायहरूले फरक सामाजिक, सांस्कृतिक वा आर्थिक अवस्था मानिआएको हुनपर्छ । राष्ट्रिय समाजका समुदायहरूले स्विकारेको सामाजिक, सांस्कृतिक र आर्थिक स्थितिभन्दा अलग्गै र फरक रूपमा आफ्नो सामाजिक, सांस्कृतिक र आर्थिक स्थिति रहेको अरु समुदाय हुनुपर्ने र त्यो समुदायले आफ्नै अलग्गै प्रथा वा परम्परा वा आफूले मानिआएका आफ्ना कानुन वा नियमबाट आफू सञ्चालित भएको समुदायलाई मात्र जनजाति मानिने उल्लिखित परिभाषाले स्पष्ट पारेको छ ।
यो परिभाषाको कसीमा हेर्दा राष्ट्रिय समाजको अङ्ग नबनिसकेका पुरानो अवस्था र मान्यतामा बाँचिरहेका समुदायबाहेक अन्य समुदायलाई जनजातिको परिभाषाभित्र समेत समेट्न सकिने अवस्था देखिँदैन । जनजातिको परिभाषामा उल्लिखित सामाजिक, सांस्कृतिक र आर्थिक स्थितिमध्ये कुनै एकमात्र आधार भए पुग्ने अवस्था छैन । किनकि त्यो परिभाषामा सामाजिक वा सांस्कृतिक वा आर्थिक नभनी ती तीनै अवस्थाको विद्यमानता हुनैपर्ने बाध्यात्मक अवस्था छ । यसरी विश्वका कतिपय मुलुकहरूसँगै नेपालमा आज पनि राष्ट्रिय समाजबाट पुरै पृथक रही आफ्नो सामाजिक, सांस्कृतिक र आर्थिक अवस्था आफ्नै परम्परादेखिको मौलिक कानुनबाट सञ्चालन गरिरहेका समुदायलाई मात्र जनजाति मानिनुपर्ने व्यवस्था आईएलओ- १६९ गरेको देखिन्छ ।
को हुन्, आदिवासी ?
आईएलओ- १६९ को धारा १ को उपधारा १ (ख) बमोजिम 'कुनै स्वतन्त्र देशका ती जनताहरूलाई आदिवासी (इन्डिजिनियस) मानिन्छ, जो त्यो भूभाग नियन्त्रणमा जाँदा वा उपनिवेश कायम हुँदा वा हालको देशको सिमाना कायम हुँदा त्यो देश वा देशको भूभागमा बसोबास गरेको जनसङ्ख्याका सन्तानहरू हुन्, जसले आफ्नो कानुनी हैसियत जस्तोसुकै रहे पनि आफ्ना केही वा सबै सामाजिक, आर्थिक, सांस्कृतिक र राजनीतिक संस्थाहरूलाई कायम राखेका छन् ।'
यसरी हेर्दा जनजाति र आदिवासी बीचको परिभाषा नितान्त फरक छ । कुनै जनसङ्ख्या आदिवासी वा जनजातिमध्ये कुनै एकमात्र रहन सक्ने अवस्थाको विद्यमानतालाई समेत माथि उल्लिखित अलग-अलग परिभाषाले देखाउँछ । यसबाट के पनि स्पष्ट हुन्छ भने सबै आदिवासी जनजाति बन्ने अवस्था छैन । किनकि जनजातिका लागि अलग्गै मापदण्ड पुरा गर्नुपर्छ । साथै आदिवासीको परिभाषाभित्र परेका सबै जनजातिलाई भने आदिवासी/जनजाति मान्नुपर्ने देखिन्छ ।
यसरी आदिवासीको परिभाषाको पछाडि त्यो देश स्थापना हुँदा कायम रहेको जनसङ्ख्याभित्र बसोबास गरेको जनसङ्ख्याको सन्तान भए पुग्ने देखिन्छ । आईएलओ- १६९ ले गरेको आदिवासीको परिभाषा यही हो र यसलाई अन्यथा गर्नेगरी कसैले परिभाषा गर्नु वा दाबी-विरोध गर्नु भनेको आदिवासीको परिभाषाका सम्बन्धमा स्थापित अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डको ठाडो उल्लंघन हो । आदिवासीको उल्लिखित परिभाषालाई हेर्दा नेपाल देश स्थापना हुँदा यो देशमा बसोबास गर्ने सबै जातजातिका सन्तानलाई आदिवासी मानिनेछ भन्ने परिभाषा आईएलओ- १६९ को आदिवासीको परिभाषासँग हुबहु मिल्ने देखिन्छ । जनजातिको हकमा राष्ट्रिय समाजको समुदायहरूभन्दा पृथक सामाजिक, सांस्कृतिक र आर्थिक अवस्थाको विद्यमानता हुनैपर्ने बाध्यात्मक अवस्था रहेकाले नेपालको केन्द्रीय राजनीतिको आर्थिक, सामाजिक क्षेत्रमा पहुँच पुगेका जातजातिलाई जनजाति मान्न सकिने अवस्था छैन । जनजातिको परिभाषाले साँच्चै नै एक्लिएर पुरानै प्रथा परम्पराबाट आफ्नो सामाजिक, सांस्कृतिक र आर्थिक जीवन चलाईरहेको जनसङ्ख्या हुनुपर्ने स्थितिको माग गरेको देखिँदा साँचो अर्थमा जनजाति रहेका समुदायलाई त्यो वर्गमा किटान गरी तिनीहरूको हकहितमा राज्यले काम गर्नुपर्ने देखिन्छ । यो वर्गमा नपर्ने अन्यले राष्ट्रिय समाजको समुदायको रूपमा आफूलाई चिनाउनुपर्ने हुन्छ ।
नेपालमा आफूलाई जनजातिको वर्गमा राख्न रुचाउने अधिकांश जातजातिले आईएलओ- १६९ को अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड पुरा गर्नसक्ने अवस्था छ कि छैन भन्ने गम्भीर प्रश्न अनुत्तरित नै छ । उदाहरणका लागि नेवार समुदाय नेपालका राष्ट्रिय समाजको प्रमुख समुदाय हो, किनकि उसको आर्थिक सम्बन्ध नेवार समुदाय भित्रमात्र कहीं कतै सीमित छैन । नेवार समुदायको कला र संस्कृति नेपाल राष्ट्रको निधि र पहिचान हुन् । यो क्षेत्रमा ऊ नेपाल राष्ट्रकै नेता हो ।
नेवारसँगै नेपालका गुरुङ, थकाली, राई, लिम्बु र शेर्पा जातिहरू नेपालका सामाजिक र आर्थिक रूपमा सम्पन्न जातिहरूमा पर्छन् र उनीहरूको समुदाय आफ्नो अलग्गै आर्थिक गतिविधिको आधारमा मात्र सञ्चालित छैन । यो ती जातिका जनसङ्ख्याका लागि गर्वको विषय हो । यी सबै जातिहरू नेपालको मूल राष्ट्रिय समाजका समुदायहरूभित्र पर्छन् । उनीहरूको पृथक भाषिक र सांस्कृतिक परम्पराको पूर्णरूपमा जर्गेना गर्ने काममा राज्यले पुरा ध्यान दिनुपर्छ । भाषिक र सांस्कृतिक विविधतालाई मात्र जनजाति मानिनुपर्ने आधार आईएलओ- १६९ ले दिँदैन । तर यी सबै जातजातिहरू आदिवासीको परिभाषाभित्र पर्छन्, किनकि उनीहरूको नेपाल राज्य स्थापना हुँदा यसै भूभागमा उपस्थिति रहेको तथ्यलाई धेरै ऐतिहासिक प्रमाणहरूले पुष्टि गरेको छ ।
के हो, के होइन आईएल'-१६९
पायल घोष
पायल घोष एक भारतीय बलिउड चलचित्र अभिनेत्री हुन्। उनीले हिन्दी, बङ्गाली र तेलुगू भाषाका चलचित्रहरूमा कार्य गरेकी थिइन्।
अभिनय
उनीले अपने अभिनयको सुरुवात एक बङ्गाली चलचित्रबाट गरेकी थिइन्। जसमा उनीले एक स्वतंत्रता सेनानीको छोरिको किरदार निभाउने मौका पाएकी थिइन्। उनी एक कनाडाई चलचित्रमा पनि कार्य गरिन् जसमा उनी एक विद्यालयको केटीको किरदार किरदार निभाउने मौका पाएकी थिइन् जसलाई छिमेकीको घरको नोकरसँग प्रेम भएको थियो।
जीवनी
उनको जन्म भारतको कलकत्ता सहरमा भएको थियो।
कटहरिया
कटहरिया रौतहट जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति हो।
परविन सुल्ताना
परविन सुल्ताना एक भारतीय गायिका हुन्।
देउरी
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार देउरीको ९३६ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या ४,७३८ रहेको छ ।
कनकपूर
कनकपूर रौतहट जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति हो।
रारालिही
रारालिही जुम्ला जिल्लामा पर्ने एउटा गाउँ विकास समिति हो।
आरती मुखर्जी
आरती मुखर्जी एक भारतीय गायिका हुन्।
गगनसिंह थापा
गगनसिंह थापा (वि.सं. २००५ - ) साहित्यकार हुन्।
जीवनी
थापाको जन्म वि.सं. २००५ भदौ ५मा अछामको दर्ना गाविस पाटेखेतमा भएको हो। टिकापुरको कैलाली हुँदै हाल काठमाडौंमा बस्दै आएका थापाले शुरूमा ३ वर्ष प्रहरीमा र पछि शिक्षण सेवा गरेका थिए।
कृति
कथा, कविता र उपन्यासमा कलम चलाउन रुचाउने थापाका प्रकाशित कृतिहरूः
सिद्धेश्वर, सल्यान
सिद्धेश्वर नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकासक्षेत्रको राप्ती अञ्चलको सल्यान जिल्लामा पर्ने एक गाँउ विकास समिति हो।
आर्यन नस्ल
आर्यन नस्ल १९औँ शताब्दीको अन्तमा र २०औँ शताब्दीको मध्यमा प्रयोग भएको नस्लिय वर्ग हो जुन युरोप र पश्चिमी एसियाली जनतालाई वर्णन गर्दछ। मूल भारोपेली भाषिकहरूका सन्तानहरूले ककेसियाली नस्लको एक विशिष्ट उपनस्ल बनाउँदछन् भन्ने सोचबाट आर्यन नस्लको अवधारणा आएको हो ।
नाजी जर्मनीको आर्यन नस्लको उदाहरण
नाजी जर्मन सरकारका नस्लिय विद्वान तथा पदाधिकारीहरूद्वारा दिइएको आर्यन नस्लको उदाहरणहरू:
जलविनायक
जलविनायक काठमाडौँका चार विनायक मध्येको एक हो । जलको प्रतीक मानिने चोभार गणेश जलविनायक लाई स्थानीय भाषामा कोयना द्यो भन्ने गरिन्छ। चोभार गल्छी ह्रासिकाप खोंचमा अवस्थित तीनतले प्यागोडा शैलीको यस मन्दिरमा गणेशको मूर्ति भने सादा ढुंगामा पूजिन्छ। प्र्रत्येक मंगलबार र भाद्र महिनाको गणेश चौथीका दिन यहाँ विशेष पूजा गर्ने चलन छ। यसका अलावा उपत्यकाका चार गणेश दर्शन गर्ने भनी बेला-बेलामा विशेष पूजा गर्ने परम्परा रहेको छ। पौराणिक कथा अनुसार नेपालमण्डल अर्थात् काठमाडौँ उपत्यका पानीले भरिएको बेला स्वयम्भू ज्योति दर्शनार्थ महाचीन तिब्बतबाट आएका बोधिसत्व माजुश्रीले चोभार ह्रासिकाप गल्छी काटेर पानी बाहिर पठाएको बताइन्छ। त्यससँगै यहाँ गणेशको मन्दिर स्थापना भएको किम्वदन्ती छ। चोभार गणेशस्थान नजिकमाजुश्री गुफा छ। यही आधारले यहाँ चहलपहल भइरहन्छ। सँगै रहेको हिमाल सिमेन्ट कारखाना बन्द भएपछि यस क्षेत्रको वातावरण स्वच्छ बनेर आगन्तुकको संख्या वृद्धि हुन थालेको स्थानीय बासिन्दा पार्वती तुलाधर बताउनुहुन्छ। ने.सं. ७२२ मा निर्मित कोयना गणेश मन्दिर परिसरमा सुःखावती लोकेश्वर वरुण, विष्णु सूर्य शिव पार्वती आदि देवीदेवताको मूर्तिसमेत प्रतिस्थापन गरिएको छ। परम्परागत शैलीमा सिंगारिएको धातुको पेगोडाशैलीयुक्त छाना आकर्षणको अर्को पाटो हो। मन्दिरको प्रवेशद्वारको दायाँ बायाँ दुई वटा सिंह र होचो स्तम्भमा गणेशको वाहन छुचुन्द्रो र टुँडालमा अष्टमातृका अष्टभैरव कुँदिएका छन्। कोयना गणेशलाई लड्डु पेंडा होइन राँगा, हाँस, कुखुरा आदि पशुपक्षीको बलि दिने मौलिक परम्परा छ।
कोदारी
कोदारी नेपाल-चीन सीमामा रहेको तिब्बतसंग मिलेको एक गाउँ हो । कोदारी बागमती अञ्चलको सिन्धुपालचोकमा अवस्थित छ । यसको अर्को तरफ झाङ्गमु गाउँ छ जो तिब्बतमा रहेको छ ।
भूगोल
कोदारी २,५१५ मीटर (८,२५१ फीट) को उचाइ मा अवस्थित छ । कोदारी काठमाडौंबाट ११४ किलोमिटर (71 मील) टाढा छ । यसको उचाई १,३१७ मीटर (४,३२१ फीट) देखि २,३०० मीटर (७,५०० फिट) सम्म छ । कुनै एक स्पष्ट दिनमा, खासा देखि न्यालम सम्म हिमालयन चेन सडकको दुवै पक्षमा देखिन्छन् । यो ३३ किलोमिटर (२१ मील) को दूरी उचाई २,३०० मीटर (७,५०० फिट) देखि ३,७५० मिटर (१२,३०० फीट) सम्म छ ।
किराँत लिपि
नेपाल काठमाडौंमा गोपाल वंशी, महिषपाल वंशीपछि किरात वंशको शासन प्रारम्भ हुन्छ। ईसाको नवौँ शताब्दीपछि पल्लो किरात (याक्थुङ लाजे)का किरात याक्थुङ वंशी हाङ (राजा) गालीजङ्गा हाङको नाति शिरिजङ्गा हाङले पूर्वी नेपालका धेरै स्वतन्त्र राजाहरूलाई पराजित गरी आफ्नो आधिपत्य कायम गरेर नयाँ लिपिको आविष्कार गरेर किरात क्षेत्र (याक्थुङ लाजे)मा यो लिपी  प्रचार गरेको जनश्रुति छ। किराँत याक्थुङ हाङ वंशबाट उत्पत्ति भएको लिपि हुनाले यस लिपिलाई किराँत याक्थुङ लिपि र पछी किरात सिरिजङगा लिपी पनि भन्ने गरिन्छ। यो लिपि धरानको बूढासुब्बा मन्दिरको आसपास क्षेत्रमा प्रचलित भएको देखिन्छ। हिजोआज अन्य किरात समुदायले पनि यो लिपिको प्रयोग  गरिरहेका छन्। किरात शासन नेपालको प्रारम्भिक शासनकाल भए पनि गुप्त लिपि र कुटिला लिपिपछि मात्र किराँत याक्थुङ लिपि प्रचलनमा आएको देखिन्छ।
देउरी पर्बहा
देउरी पर्बहा नेपालको जनकपुर अञ्चलको धनुषा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ७६५ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार देउरी पर्बहाको जनसङ्ख्या ४५१२ छ। यस मध्य पुरुष ५३%, र महिला ४७% छन्।
नागेश्वरप्रसाद सिंह
तीनपटक मन्त्री
उनी २०१५ सालमा सप्तरीबाट प्रतिनिधि सभाको सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए। उनी कांग्रेसका तर्फबाट प्रतिनिधि सभा सदस्य भएका थिए। उनी डा. तुलसी गिरीको मन्त्रीमण्डलमा तीनपटक रहे। पहिलोपटक सिंह २०१७ पुस १३मा गठित डा. गिरीको मन्त्रीमण्डलमा अर्थ सहायक मन्त्री बने। २०१९ असार १८मा बनेको गिरीको मन्त्रीमण्डलमा स्वास्थ्य, बिजुली र नहर मन्त्री रहे। २०२० चैत २७मा तेस्रोपटक गिरी मन्त्रीमण्डलमा निर्माण, सञ्चार तथा यातायात मन्त्री थिए। पूर्व-पश्चिम राजमार्ग बनाउने योजनाले तराई नभेट्टाएको भन्दै राजा महेन्द्रसँग विमति राखेर राजीनामा दिएका थिए।
समाजसेवा
राजनीति सँगसँगै सिंह सामाजिक संघसंस्थामा समेत निकै नै सक्रिय थिए। उनी नेपाल रेडक्रस सोसाईटीका संस्थापक समेत थिए। उनी नेपाल मेडिकल एशोसिएशन तथा क्षयरोग निवारण संस्थाका पनि संस्थापक हुन्। लाईन्स क्लब सप्तरीका संस्थापकसमेत रहेका डा. सिंह लाईन्स क्लबका डिस्ट्रीक गभर्नर ३२५ थिए।
सपही,धनुषा
सपही नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको जनकपुर अञ्चल, धनुषा जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको जनगणना २०६८को अनुसार सपहीको जनसङ्ख्या ९,०१७ छ ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी : विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
चिठी
चिठी भनेको आफ्ना विचारहरू अरूसमक्ष पुर्याउनका लागि कुनै व्यक्ति वा संस्थाले तयार परेको लिखित सन्देश हो । चिठीको लेखन सूचना, मनको भावना, सन्देश, समाचार आदि पठाउनका लागि गरिन्छ । सबै किसिमका पत्रहरू निवेदन, निमन्त्रना, विज्ञापन आदि पनि एक प्रकारका चिठी नै हुन् । चिठी भनेको सम्बन्ध, व्यापार आदिलाई बलियो र विश्वसनीय पर्ने आधार हो भने यो सञ्चारको माध्यम पनि हो । चिठी सरल, स्पष्ट र प्रभावकारी हुनुपर्छ, जसले पठाउने व्यक्ति वा संस्थाको शिष्टता र हार्दिकतालाई सङ्केत गरेको हुन्छ । चिठी हुलाकबाट पठाउने भए खाममा टिकट सहित राखिएको हुन्छ तर हातबाट पठाउने भए टिकटको प्रयोग हुँदैन ।
चिठीका प्रकार
चिठीमा रहने विषयवस्तुलाई हेरेर यसलाई तीन प्रकारमा बाँडिन्छ :
घरायसी वा व्यक्तिगत चिठी
व्यक्तिले व्यक्तिलाई लेख्ने चिठी घरायसी हुन्छ । आफ्ना इष्टमित्र, नातेदार, साथीहरू आदि व्यक्तिगत सम्बन्ध भएकालाई यस्तो चिठी लेखिन्छ । आपसी सम्बन्ध कसिलो पार्न र खबरहरू आदान प्रदान गर्न नै यस्ता चिठीहरू लेखिन्छन् । व्यवहारमा यस्ता चिठीहरू अनौपचारिक हुन्छन् अर्थात् यिनमा नियमहरूमा खासै ख्याल राखिन्न र भाषा पनि बोलीचालीको जस्तै हुन सक्छ । परीक्षामा लेख्ता चाहिँ यस्ता चिठी पनि स्तरिय भाषामै लेख्नुपर्छ ।
खाम ठेगाना लेख्ने तरिका
नमुना
व्यावसायिक चिठी
कुनै व्यवसाय गर्ने संस्थाले व्यापारिक सम्बन्ध वा कारोबारका लागि माग र आपूर्तिसँग सम्बन्धित भई लेख्ने चिठी व्यावसायिक हुन्छ । यस्ता चिठीहरू सामान किनबेचका लागि व्यवहार गरिन्छन् र सामान्यतः संस्थाको नाममा छापिएको 'लेटरप्याड' मा लेखिन्छन् । यसको शैली औपचारिक हुन्छ ।
व्यावसायिक चिठी लेख्ने तरिका
द्रष्टव्य : 'श्रीमान्' लेखेर सम्बोधन गरेपछि नाम वा पदका अन्त्यमा 'ज्यू' लगाउनुपर्दैन ।
कार्यालयीय चिठी
एउटा कार्यालयले अर्को कार्यालय वा व्यक्तिलाई लेख्ने चिठीलाई कार्यालयीय चिठी भनिन्छ । यसका साथै कुनै व्यक्तिले कुनै काम गरिदिने अनुरोधका साथ कार्यालयसमक्ष प्रस्तुत गरेको निवेदनलाई पनि कार्यालयीय चिठी अन्तर्गत नै राखिन्छ । औपचारिक प्रकारको हुने भएकाले यसमा विशेष शिष्टता र सावधानी अपनाउनुपर्ने हुन्छ ।
महोत्तरी जिल्ला
महोत्तरी नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको जनकपुर अञ्चलमा अवस्थित जिल्ला हो। यस जिल्लाले नेपालको कूल भूभागको ०.६८% क्षेत्रफल कूल जनसख्याको लगभग २.३९% भाग ओगटेको छ। जनघनत्वको हिसाबले नेपालमा महोत्तरी जिल्ला पाँचौ स्थानमा पर्दछ। हिन्दू र मुस्लिम धर्माबलम्बीको बाहुल्य रहेको यस जिल्लामा धेरै-थोरै गरी ९२ जातजातीको बसोबास रहेको पाइन्छ। यस जिल्लामा जीवन निर्वाहको प्रमुख श्रोत कृषि पेशा नै हो। खेतीयोग्य उर्बर भूमि, विद्युत उपलब्धता, सुगम भौगोलिक अवस्था, वनजङ्गल, नदीनाला तथा खुला भारतीय सिमाना जस्ता विकासका अवसर तथा सम्भावना भए पनि श्रोतसाधनको समुचित सदुपयोग हुन नसकेकाले राष्ट्रिय परिवेशमा तराईको पिछडिएको क्षेत्रको रूपमा यस जिल्लालाई हेरिन्छ।.
भौगोलिक अवस्थिति
भौगोलिक हिसाबले यस जिल्लालाई उत्तरतर्फ रहेको पत्रेदार चुरेभावर क्षेत्र (१४%), दक्षिणमा तराइको समथर मैदान (८४ %) ओगट्ने गरी जम्मा २ भागमा बाँड्न सकिन्छ।
हावापानी
महोत्तरी जिल्ला मनसुनी हावाद्वारा प्रभावित क्षेत्र हो यहाँउष्ण जलवायु पाइन्छ। यहाँको अधिकतम तापक्रम गर्मीयाममा ४२ डिग्री सेल्सियसभन्दा पनि बढि हुने गरेकाले कहिलेकाही लु चल्ने गर्दछ। तर जिल्लाको उत्तरी भागमा तापक्रम केही कमहुनने गरेको छ। त्यस्तै जाडोयाममा न्युनतम तापक्रम ५ डिग्री सेल्सियससम्म पुग्नुका साथै शितलहरसमेतका कारणले जनजीवन प्रभावित हुने गर्दछ। यस जिल्लामा वार्षिक औसत वर्षा १८४० मिलिमिटर देखि २२०० मिलिमिटर हुने गरेको पाइन्छ। यस जिल्लामा ८० प्रतिशत वर्षा बैशाख देखि भदौ महिनाभित्र हुने गर्दछ। हिउँदमा यस जिल्लामा न्यून वर्षा हुने गर्दछ।
प्रमुख चाडपर्व
महोत्तरी जिल्लाका हिन्दू समुदायमा मनाईने चाडपर्वहरू अखारी पुजा, रक्षाबन्धन, तीज, ऋषिपञ्चमी, कृष्णाष्ठमी, विश्वकर्मापूजा,चौरचन, जितिया, दशै, दुर्गापूजा, दिपावली, छठ, विवाह पञ्चमी, माघे संक्रान्ती, शिवरात्री, होली, रामनवमी, जुडशितल तथा सतुआईन आदी हुन। यी मध्ये पनि दिपावली, छठ र होली विशेष आकर्षण तथा उत्साहका साथ मनाइन्छ। त्यस्तै कृष्णाष्ठमी, दुर्गापूजा तथा शिवरात्रीमा धार्मिक मेलासमेत लाग्ने गर्दछ। यसैगरी मुस्लिम समुदायमा मनाईने चाडपर्वहरू रमजान, ईदउलफितर, बकरइद, मोहरम (ताजया) आदी हुन्। यसबाहेक आआफ्नो जातीय धार्मिक तथा सास्कृतिक परम्पराअनुसार अन्य चाडपर्व पनि उत्साहका साथ मनाईने गरिन्छ। यी चाडपर्वहरू सामाजिक सदभाव कायम राख्न सहयोगी हुने गरेका छन। चाडपर्व तथा मेलाले धार्मिक सांस्कृतिक तथा सामुदायिक परम्पराको सरक्षका साथै खुसीयाली साटासाट तथा मनोरञ्जनका लागि खासगरि ग्रामिण भेगमा धेरै महत्त्व हुन्छ।
इन्डोनेसियाली भाषा
इन्डोनेसियाली भाषा (Bahasa Indonesia) इन्डोनेसियाको अधिकारिक भाषा हो। यो मलाय भाषा, एक अष्ट्रोनेशियाई भाषाको एक उत्कृष्ट बोली हो जुन सदियौं देखि इन्डोनेसियाली द्वीपसमूहको लोकभाषाको रूपमा प्रयोग हुँदै आइरहेको छ। इन्डोनेसिया विश्वको चौथो सबैभन्दा बढि जनसङ्ख्या भयेको मुलूक हो। यसको ठुलो जनसङ्ख्या, जो धाराप्रवाह इन्डोनेसियाली भाषा बोल्छन धेरै छिटो १००% पुग्नै लागेको छ, जसले इन्डोनेसियाली भाषालाई विश्वमा धेरै बोलीने भाषा मध्य एक बनाउछ।
महोत्तरी जिल्ला
यातायात
महोत्तरी जिल्ला नेपालमा नागगाडी (रेल) सेवाको पहुँच भएका केवल दुइ जिल्ला मध्ये एक हो । नागमार्ग ले छोएको नेपालको अर्को जिल्ला धनुषा हो । २०८० श्रावण देखी धनुषाको कुर्था बाट महोत्तरीको भँगाहा नगरपालिका सम्म नागगाडी चल्न थालेपछी यो जिल्ला नागमार्ग मा जोडीएको हो । नेपालमा चालु अवस्थाको ५२ कीमी नागमार्ग मध्ये १८ कीमी जती हाल महोत्तरीमा पर्दछ । रेल विभागले यो नागमार्ग अागामी दीनमा बर्दीवास सम्म विस्तार गर्दैछ । बर्दीवास सम्म नागमार्ग संचालनमा अाएपछी महोत्तरी नेपालको सबै भन्दा धेरै नागमार्ग भएको जिल्ला हुनेछ, जुन अहिले धनुषाको नाममा छ जहाँ करीव ३५ कीमी नागमार्ग पर्दछ। हाल नेपालमा नागगाडी (रेल) को राजधानीको रुपमा जनकपुर  लाइ चिनिन्छ, तथापि बर्दिबास सम्म नाग मार्ग विस्तार भएपछि बर्दिबास  नै अाउँने लामो समयसम्म नेपालको नागगाडी केन्द्र बन्ने देखिन्छ । किनकि बर्दिबास बाटै नेपालको सबैभन्दा पुरानो नागमार्ग (जनकपुर नागमार्ग) पूर्व-पश्चिम नागमार्ग मा जोडिनेछ ।
इन्डोनेसियाली भाषा
धेरै इन्डोनेसियाली छन जो राष्ट्र भाषा संग-संगै अर्को क्षेत्रीय भाषाहरुमा पनि धाराप्रवाह छन। (उदाहरणार्थ जावानी, सुंडानी र मदुरी) जुन साधारणत: घरमा र स्थानीय समुदाय भित्र प्रयोग गरिन्छ। औपचारिक शिक्षा, लगभग सबै राष्ट्रीय मीडिया र सञ्चारको अन्य रुपहरु इन्डोनेसियाली भाषामा आयोजित हुने गर्छन। पुर्वी तिमोर, जुन १९७५ देखि १९९९ बीच इन्डोनेसियाको एक प्रान्त थियो, इन्डोनेसियाली भाषालाई कार्यकारी दुई भाषा मध्य एक भाषाको रूपमा स्वीकार गरी सकेको छ त्याहाँको संविधानमा यस भाषाले मान्यता पनि प्राप्त गरी सकेको छ। (दुई भाषा मध्य अर्को मान्यता प्राप्त कार्यकारी भाषा अड्रेजी हो), यी संग-संगै त्याहाँ अधिकारिक भाषा तेतुम र पोर्चुगली पनि छन्। इन्डोनेसियाली भाषाको इन्डोनेसियाली नाम हो बहासा इन्डोनेसिया (Bahasa Indonesia) जसको शाब्दिक अर्थ हो "इन्डोनेसियाको भाषा"। बहासा (Bahasa) चैं संस्कृतबाट लियेको हुनु पर्छ र भाषाको अपभ्रंश हुनु पर्छ।
हिन्दचीन
मुख्यभूमि दक्षिणपूर्वी एसिया, जसलाई हिन्दचीन वा हिन्दचीन प्रायद्वीप पनि भनिन्छ, दक्षिणपूर्व एसियाको महाद्वीपीय भाग हो। यो भारतीय उपमहाद्वीपको पूर्व र मुख्यभूमि चीनको दक्षिणमा अवस्थित छ र पश्चिममा हिन्द महासागर र पूर्वमा प्रशान्त महासागरको सिमाना छ। यसमा कम्बोडिया, लाओस, म्यानमार, थाइल्यान्ड, भियतनाम, र मलेसियाको प्रायद्वीप भाग समावेश छ। हिन्दचीन शब्द उन्नाइसौं शताब्दीको प्रारम्भमा यस क्षेत्रमा भारतीय र चिनियाँ सभ्यताहरूको ऐतिहासिक सांस्कृतिक प्रभावलाई जोड दिँदै प्रयोग गरिएको थियो।
भूगोल
हिन्दचीन प्रायद्वीप एसिया महाद्वीपबाट दक्षिणतिर उचित परियोजनाहरू। यसमा उत्तर-दक्षिण दिशामा बग्ने तीनवटा ठुला नदी प्रणालीहरूद्वारा निकासी भएका तल्लो भूभागहरूसहित उत्तरमा तिब्बती पठारदेखि फैलिएको धेरै हिमाली शृङ्खलाहरू छन्: इरावदी (म्यानमारको सेवा गर्ने), चाओ फ्राया (थाइल्यान्डमा), र मेकोङ (उत्तरपूर्वी थाइल्यान्ड, लाओस, कम्बोडिया र भियतनाम हुँदै बग्ने)। दक्षिणमा यसले मलाय प्रायद्वीप बनाउँछ, जसमा दक्षिणी थाइल्यान्ड र प्रायद्वीप मलेशिया छन्; उत्तरार्द्ध परिवर्तनशील रूपमा मुख्यभूमि दक्षिणपूर्व एसियाको भाग वा समुद्री दक्षिणपूर्व एसियाको भागको रूपमा अलग रूपमा मानिन्छ।
अनुपमा देशपाण्डे
अनुपमा देशपाण्डे एक भारतीय गायिका हुन्।
बानेथोक देउराली
बेनेथोक देउराली नेपालको गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो ।
कर्कच कर्मैया
कर्कच कर्मैया रौतहट जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति हो।
स्तिना ब्ल्याकस्तेनिउस
एमा स्तिना ब्ल्याकस्तेनिउस (जन्म: ५ फेब्रुअरी १९९६), स्विडेनकी महिला फुटबल खेलाडी हुन्। उनी हाल स्विडेन महिला राष्ट्रिय टोली र दमल्सेभेन्स्कनको क्लब लिङ्सपिङ फुटबल क्लबका लागि अग्रपङ्क्तिको भूमिकामा मैदान उत्रने गर्दछिन्। उनले सन् २०११ देखि उनको गृह क्लब भद्स्तीना जिआइएफका लागि फुटबल खेल्न सुरु गरेकी थिइन्। उनले सन् २०१३ मा उक्त क्लब छोडि दमल्सेभेन्स्कनको उच्च प्रदर्शन गर्ने लिङ्सपिङ फुटबल क्लमा भित्रिएकी थिइन्। उनले सन् २०१६ मा, लिङ्सपिङको साथ ओलम्पिक प्रतियोगितामा स्वर्ण पदक हात पार्न सफल भएकी थिइन् जुन क्लबको दोस्रो स्वर्ण पदक रहेको थियो। ब्ल्याकस्तेनिउसले स्भेन्सा कुपेनमा तीन पटक फाइनल खेल खेलिसकेकी छिन् भने जस मध्ये २ पटकको उपाधि (सन् २०१३/१४ र सन् २०१३-१५) हात पार्नका लागि उनले टोलीलाई मद्दत गरेकी थिइन्। टोलीले हात पार्न उनको सहयोग अतुलनीय रहेको थियो। जनवरी २०१७ देखि उनी, दुई वर्षे सम्झौता अनुरूप डिभिजन १ फिमिनिनमा खेल्ने क्लब मोन्टेपिलर एचएससीमा खेलेकी थिइन् भने जनवरी २०१९ देखि उनी पुन: लिङ्सपिङमा फर्कदै, अग्रपङ्क्तिको भूमिमा निर्वाह गरिरहेकी छिन्।
सन् २०१५ मा, उनले स्विडेनको महिला राष्ट्रिय टोली अन्तर्गतको समूह ख मा पर्दापण गरेकी थिइन्। उनले सन् २०१६ को रियो दि जेनेरियो ओलम्पिकमा पनि भाग जनाएकी थिइन्। सन् २०१९ को फिफा महिला विश्वकपमा उनी स्विडेनको प्रमुख खेलाडीको रूपमा रहेकी थिइन् र उनले टोलीलाई तेस्रो स्थान प्राप्त गर्न विभिन्न प्रकारले मद्दत गरेकी थिइन्। उनले पहिला स्विडेनको १७ वर्ष मुनिको महिला राष्ट्र टोलीका साथ युरोपेली उपाधि जित्नमा पनि सहयोग गरेकी थिइन्।
निजीजीवन
स्तिना ब्ल्याकस्तेनिउसको जन्म सन् १९९६ मा स्विडेनको सहर भद्स्तिनामा भएको थियो। उनको बुबाको नाम म्यानुस ब्ल्याकस्तेनिउस हो भने उनको आमाको नाम लिना विबर्ग हो। उनका एकजना दाई र एकजना बहिनी छिन्। उनले सानो उमेर छँदा नै विभिन्न खेलहरू प्रति रुची राखेकी थिइन्। उनले पहिला फुटबल, हेन्डबल र एथलेटिक्स खेल्ने गर्दथिन् भने सन् २०१३ सम्म उनी हेन्डबल खेल्ने गर्दथिन्। उनले अर्थशास्त्र विषय लिएर पठनपाठन गरेकी थिइन्। सन् २०१५/२०१६ को हिँउदमा उनी लिङ्सपिङमा गएकी थिइन्।
सन् २००२-२०१६: भद्स्तिना जिआइएफ र लिङ्सपिङ फुटबल क्लब
उनले सन् २००२ मा, ६ वर्षको उमेर देखि नै भद्स्तिना जिआइएफमा खेल्न सुरु गरेकी थिइन्। सन् २०११ को संस्करणमा, उनले क्लबका लागि तेस्रो स्तरको फुटबल प्रतियोगितामा खेल्दै १८ खेलहरूमा २१ गोल गर्न सफल भएकी थिइन् भने अर्को संस्करणमा उनले १७ खेलमा ३८ गोल गरेकी थिइन्। उनलाई वर्षको उत्कृष्ट खेलाडीको रूपमा पुरस्कृत पनि गरिएको थियो।
उनले सन् २०१३ मा, लिङ्सपिङसँग खेल्नका लागि तीन वर्से सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेकी थिइन्। उनले १७ अप्रिल २०१३ मा, दमल्सेभेन्स्कनमा पहिलो खेल खेलेकी थिइन् जहाँ उनी ६८ अौँ मिनेटमा कोपर्बरग्स/योहतेबोर्यको विरुद्ध मैदान प्रवेश गरेकी थिइन्। सोही वर्षको मे २८ मा उनले रुसेनगोद विरुद्धको खेलमा पहिलो गोल गरेकी थिइन् जसमा टोली ३-१ को जित निकाल्न सफल भएको थियो। सोही संस्करणको अन्तिम ५ खेलमा उनले ६ गोल गर्न सफल भएकी थिइन्। समग्रमा उनले २० शृङ्खला खेलमा, ८ गोल र ३ सहायता गरेकी थिइन्। लिङ्सपिङ तेस्रो स्थानमा आएको थियो जसले गर्दा क्लब युइएफए महिला च्याम्पियन्स लिगमा छनोट भएको थियो। जनवरी २०१४ मा, उनले आफ्नो सम्झौतालाई थप ३ वर्षका लागि बढाएकी थिइन्। ७ अगष्ट २०१४ मा, ब्ल्याकस्तेनिउसले लिङ्सपिङ फुटबल क्लबसँग, स्भेन्सा कुपेनमा सहभागितम दर्ता गर्दै टोलीलाई उपाधि जित्नका लागि महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्। फाइनलमा टोलीले क्रिस्तनस्तादलाई हराउँदै उपाधि जितेको थियो। उनले उक्त प्रतियोगिता भरि ६ खेलमा ७ गोल गरेकी थिइन्। लिङ्सपिङमा रहदा उनले क्लबको तर्फबाट तीनवटा उपाधि जितेकी थिइन्।
दमल्सेभेन्स्कका लागि दोस्रो संस्करणमा उनको प्रदर्शन खस्किएको थियो। १६ खेलमा उनले जम्मा ३ गोल गरेकी थिइन् जसले गर्दा अन्तिम सम्ममा लिङ्सपिङ तालिकाको चौथो स्थानमा रहेको थियो। स्भेन्का कुपेनमा लिङ्सपिङ दोस्रो चरणमा प्रवेश गरेको थियो जहाँ दोलीले नरसपिङ दिएफकेसँग खेलेको थियो। उक्त खेलमा उनको ह्याट्रिक (एकै खेलमा ३ गोल) गर्न सफल भएकी थिइन् जसले गर्दा टोलीले ६-० को सहज जित निकालेको थियो। ९ अगष्ट २०१५ भएको फाइनल खेलमा टोली रुसेनगोदसँग आमने साम्ने भएको थियो जसमा टोलीले रुसेनगोदलाई २-० पाखा लगाएको थियो। उक्त खेलमा दुबै गोल उनको नाममा रहेको थियो। उक्त संस्करणमा उनले युइएफए महिला च्याम्पियन्स लिगमा पनि सहभागिता जनाउने अवसर प्राप्त गरेकी थिइन्। लिङ्सपिङ सिधै १६ को चरण लागि छनोट भएको थियो जसमा टोलीले आफ्नो पहिले खेल ८ अक्टोबर २०१४ मा खेलेको थियो। तथापि, टोली लिभरपुलसँग २-१ गोल अन्तरले पराजित हुन पुगेको थियो। उनले च्याम्पियन्स लिग भरि जम्मा चार खेल खेलेकी थिइन् तथापि गोल गर्नबाट भने चुकेकी थिइन्। ब्ल्याकस्तेनिउसले सन् २०१६ को दमल्सेभेन्स्कनमा ५ गोल गरेकी थिइन्। उनले १५ जुन २०१६ मा, भित्सो जिआइके विरुद्ध ह्याट्रिक गरेकी थिइन् र टोलीले ८-० को फराकिलो जित निकालेको थियो। २ सेप्टेम्बर २०१६ को खेलमा पनि उनले ह्याट्रिक गरेकी थिइन्।
सन् २०१७-२०१९: मोन्टेपिलर एचएससी
३ सेप्टेम्बर २०१७ मा, ब्ल्याकस्तेनिउसले क्लबसँगको दोस्रो संस्करण दुई गोलबाट सुरु गरेकी थिइन् जहाँ टोलीले एल्बीलाई ७-० ले पराजित गरेको थियो। उनले १० सेप्टेम्बर २०१७ मा, मोन्टेपिलरको ८-० को फराकिलो जितमा एक र २४ सेप्टेम्बर २०१७ मा, १-४ को जितमा एक गरी दुई गोल गरेकी थिइन्। चौथो चरणमा, ब्ल्याकस्तेनिउसले कुनैपनि गोल गर्न नसक्दा ओलम्पिके ल्योनाइससँग ५-० ले पराजित भएको थियो। दुबै मोन्टेपिलर र ब्ल्याकस्तेनिउसले सन् २०१८/१९ को संस्करणमा राम्रो सुरुवात गरेका थिए। कुप दि फ्रान्समा उनले मोन्टेपिलरको लागि ३ गोल गरेकी थिइन्। टोलीले मिट्ज फुटबल क्लबलाई ११-० को भारि अन्तरका साथ पराजित गरेको थियो जसमा उनले ५ गोल गरेकी थिइन्। २७ अक्टोबर २०१८ मा भएको लिलेसँगको खेलमा, उनले एक गोल गरेकी थिइन् जसमा खेल १-१ को बराबरीमा टुङ्गिएको थियो। उनले ४३ अौँ लिग खेलमा २६ गोल गरेकी थिइन्। १२ जनवरी २०१९ मा उनले मोन्टेपिलरसँग आफ्नो अन्तिम खेल खेलेकी थिइन्।
सन् २०१९ - हाल: लिङ्सपिङ फुटबल क्लमा फिर्ता
३० जनवरी २०१९ मा, लिङ्सपिङले उनलाई दुई वर्षको सम्झौता अनुसार क्लबमा ल्याएको पुष्टि गरेको थियो।
सन् २०१३-२०१६: युवा राष्ट्रिय टोली
स्विडेनको १९ वर्ष मुनिको टोलीको रूपमा उनले सन् २०१५ मा भएको १९ वर्ष मुनिको युइएफए महिला च्याम्पियन्स लिग सहभागिता जनाएकी थिइन्। उनले उक्त प्रतियोगिता भरि ६ गोल गरेकी थिइन् जसमा उनले २ दुई गोल प्रतिद्वन्द्वी स्पेनको विरुद्धमा गरेकी थिइन्। ब्ल्याकस्तेनिउसले २७ अक्टोबर २०१५ मा, सन् २०१७ मा भएको युइएफए युरो छनोटमा स्विडेनको वरिष्ठ टोलीका तर्फबाट आफ्नो पहिलो खेल खेलेकी थिइन् जसमा टोलीलाई जिताउनका लागि उनले अहम् भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्। ब्ल्याकस्तेनिउसले स्वीडेको १७ वर्ष मुनिको टोलीका लागि १६ खेलहरू खेलेकी थिइन्। सन् २०१३ मा भएको १७ वर्ष मुनिको राष्ट्रिय टोलीको छनोट खेलमा उनले क्रोएसियाको विरुद्ध ३ गोल गरेकी थिइन् जसमा टोलीले क्रोएसियालाई ९-० ले पराजित गरेको थियो। सोही प्रतियोगिताको फाइनलमा स्विडेन पोल्यान्डसँग ०-१ गोल अन्तरले पराजित हुँदै दोस्रो स्थानमा चित्त बुझाएको थियो। उनको लागि यो पहिलो पदक रहेको थियो। उनले टोलीका लागि ११ गोल गरेकी थिइन्।
सन् २०१६ को मध्य तिर, २० वर्ष मुनिको विश्वकपका लागि, उनलाई स्विडेनको २० वर्ष मुनिको टोलीमा स्थानान्तरण गरिएको थियो जसमा उनले पहिलो खेल पपुवा न्यु गिनीको विरुद्धमा खेलेकी थिइन्। उत्तर कोरियासँग पराजित भएको टोलीले आयोजक पपुवा न्यू गिनीलाई ६-० को फराकिलो गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो जसमा उनले ४ गोल गरेकी थिइन्।
सन् २०१५-हाल: राष्ट्रिय टोली
स्तिना ब्ल्याकस्तेनिउसलाई स्वीडेको वरिष्ठ महिला टोलीमा नियुक्त गरिएको थियो। उनले टोलीको तर्फबाट आफ्नो पहिलो खेल सन् २०१७ मा भएको युरोपेली च्याम्पियनसिपको छनोट खेल डेनमार्कको विरुद्ध २७ अक्टोबर २०१५ मा खेलेकी थिइन्। उनलाई ७९ अौँ मिनेटमा मैदानमा प्रवेश गराइएको थियो र टोलीले १-० को जित निकाल्न सफल भएको थियो। उनले स्वीडेको लागि सन् २०१६ को ओलम्पिक छनोटमा पनि खेलेकी थिइन्। टोली सन् २०१६ ओलम्पिक खेलमा प्रवेश गर्न सफल भएको थियो। ८ अप्रिल २०१६ मा भएको, सन् २०१७ को युरोपेली च्याम्पियनसिपको छनोट खेलमा उनले स्विडेनको वरिष्ठ टोलीको तर्फबाट आफ्नो पहिलो गोल गरेकी थिइन् जसमा टोलीले स्लोभाकियालाई ३-० गोल अन्तरले पराजित गर्न सफल भएको थियो। उनलाई सन् २०१६ को गृष्मकालिन ओलम्पिकमा भाग जनाउनका लागि टोलीमा आह्वान गरिएको थियो जसमा उनले अमेरिकाको विरुद्ध गोल गरेकी थिइन्। फाइनल खेलमा टोली जर्मनीसँग पराजित हुँदै रजत पदक प्राप्त गरेको थियो। ब्ल्याकस्तेनिउस र लोत्ता सिलिन प्रतियोगिताका अग्रणी गोलकर्ताका रूपमा रहेका थिए।
डाँडागाउँ, सल्यान
डाँडागाउँ नेपालको प्रदेश नंबर ६ अर्थात मध्यपश्चिमाञ्चल विकासक्षेत्रको राप्ती अञ्चलको सल्यान जिल्लामा पर्ने एक गाँउ विकास समिति हो। यो गाँउ विकास समिति र अन्य वरिपरिका गाँउ विकास समिति मिलाएर अहिले शारदा नगरपालिका बनाइएको छ ।
अलका याज्ञनिक
अलका याज्ञनिक एक भारतीय गायिका हुन्।
खेसरहिया
खेसरहिया रौतहट जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति हो।
देउरीमरुवा
देउरीमरुवा नेपालको सगरमाथा अञ्चलको सप्तरी जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ४९९ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार देउरीमरुवाको जनसङ्ख्या २९५० छ। यस मध्य पुरुष ५२%, र महिला ४८% छन्।
सपना मुखर्जी
सपना मुखर्जी एक भारतीय गायिका हुन्।
पश्चिमाञ्चल ग्रामीण विकास बैंक लिमिटेड
पश्चिमाञ्चल ग्रामीण विकास बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "घ वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो लघु वित्त कम्पनी हो।
कार्टुनिष्ट क्लब अफ नेपाल
स्थापना
यो क्लबको स्थापना वि.सं. २०५७ भदौ ११ गते व्यङ्ग्यकार अशोकमान सिंहको संयोजकत्वमा भएको हो। बीचमा केही समय क्लब निस्क्रिय रह्यो। करिब एक दशकपछि पुनः सक्रिय भयो। क्लबमा ४ दर्जन व्यङ्ग्य-चित्रकार सदस्य छन्।
मातृभूमि
जन्म स्थान अथवा आफ्नो देशलाई मातृभूमि भनिन्छ। भारत र नेपालमा भूमिलाई माताको रूपमा मानिन्छ, जुन जमीन अथवा भूमिको अन्नादि खाइन्छ त्यसलाई पनि मातृभूमि भनिन्छ। जन्म भूमिलाई पनि मातृ भूमि भनिन्छ। यूरोपीय देशहरूमा मातृभूमिलाई पितृ भूमि भनिन्छ। विश्वका धेरै स्थानहरूमा गृह भूमि पनि भनिन्छ।
Homeland
लिच्छविकालीन लिपि
लिच्छविकालीन लिपि भारतको गुप्त लिपि वा कुटिला लिपि ब्राहृमी लिपिको विकसित र परिष्कृत रूप हो ।सबैभन्दा पहिले पूवलिच्छविकालमा प्रचलित लिपिलाई गुप्त लिपि र उत्तरलिच्छविकालमा प्रचलित लिपिलाई कुटिला लिपि भनिदैँ आएको छ। पछि पञ्चायतकालमा आएर गुप्त लिपिलाई पूवलिच्छवि लिपि र कुटिला लिपिलाई उत्तरलिच्छविकालीन लिपि भनेर पुरातìव विभागबाट निर्णय भएपछि ती दुईवटै लिपिको नामाकरण त्यसरी नै गर्ने गरिएको थियो। पूवलिच्छवि लिपि वि.सं.को चौथोंको उत्तरार्द्धसम्म प्रचलित भएको छ। उदाहरणको रूपमा लिच्छवी राजा मानदेव प्रथम -वि.सं. ४९९-५००)को चाँगुको वि.संं. ४९९ -लि.सं. ३८६)को शिलास्तम्भ अभिलेख, काभ्रे पलाञ्चोकमा रहेको वि.सं. ५३८ -लि.सं. ४२५)को अभिलेखलाई लिन सकिन्छ।
ट्वाकेफूल
ट्वाकेफूल एक प्रकारको सजावटी बिरुवा हो। यो आइरिदेसिया परिवारमा पर्दछ। यो फूल समशितोष्ण हावापानी भएको क्षेत्रमा पाइन्छ।
केशवप्रसाद उपाध्याय
डा. केशवप्रसाद उपाध्याय (१९९०)को जन्मस्थान नारायणी अञ्चलको मकवानपुर जिल्ला हो । उनले बालकृष्ण समको दुःखान्त नाट्यचेतना शीर्षकमा शोध पूरा गरी विद्यावारिधि उपाधि प्राप्त गरेका छन् । यिनी निबन्धकारका रूपमा पनि परिचित छन्, तर मूलतः यिनी समालोचकै रूपमा प्रतिष्ठापित छन् । उपाध्यायका समालोचनासम्बन्धी निम्नलिखित पुस्तकहरू प्रकाशित छन् :
बहाकोट
बहाकोट नेपालको गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो ।
बडघर
नेपालको पश्चिम तराईका थारु तथा बसाई सरेर आएका पर्वतेले मान्य र सहि निर्णयमा पोख्त व्यक्तिलाई आफ्नो बडघर का रूपमा चयन गर्ने चलन छ । यस्ता बडघर एकताको प्रतीक पनि मानिन्छन् । यी बडघरले प्रत्येक गाउँमा हुने गरेका कामकाज र न्यायिक छलफलको निर्णय गर्ने गरेका छन् । थारू समुदायको प्रतिनिधित्व गर्ने र शान्ति सुव्यवस्था कायम राख्ने काम बडघरहरूले गर्छन् । बडघरको चलन कहिलेदेखि चल्यो भन्ने ऐतिहासिक प्रमाण छैन । बडघर राख्ने चलन खासगरी बाँके, बर्दिया, दाङ, कैलाली र कञ्चनपुरमा छ । यस क्षेत्रका हरेक वासिन्दाले बडघरको निर्णय मान्नुपर्छ । त्यसका अतिरिक्त चाडपर्व, बाटो, विद्यालय, कुलोजस्ता सामाजिक काम तथा झगडा, जनश्रमदान र खेतीपातीजस्ता कुरामा थिति बसाउन उनीहरूकै निर्णय लागू हुन्छ । यसरी चयन गरिएका बडघरहरूलाई गाउँका वासिन्दाले वाषिर्क रूपमा सम्झौताअनुसार माना-पाथी धान-चामल उठाएर तिरो दिन्छन् । यस्ता व्यक्तिको सहायकका रूपमा एउटा चौकीदार पनि चुनिएको हुन्छ ।
धिमाल
धिमाल शब्दले निम्नलिखित कुराहरू बुझ्न सकिन्छ :-
न्यायिक समिति
सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयबाट तयार भई मन्त्रीपरिषदबाट पारित गरी संसदमा पेस गरिएको विधेयकअनुसार अधिकारक्षेत्र तोकी न्यायिक समितिलाई विवाद निरूपण गर्न संविधानको धारा २१७ बमोजिम गाउँपालिकामा उपाध्यक्षको संयोजकत्वमा र नगरपालिकामा उपप्रमुखको संयोजकत्वमा तीन सदस्यीय एक न्यायिक समिति रहने व्यवस्था छ । उक्त समितिमा गाउँ सभा वा नगर सभाले आफूमध्येबाट निर्वाचित गरेका दुई जना सदस्य रहने व्यवस्था छ ।
न्यायिक समितिले सामान्य खालका मुद्दा मामिला, जग्गा जमीन, अंशबण्डा, साँध विवाद जस्ता मुद्दाको टुंगो लगाउने छ । न्यायिक समितिको अधिकार क्षेत्रको प्रयोग न्यायिक समिति संयोजक र सदस्यले सामूहिक रूपमा गर्नेछन् । गाउँपालिका तथा नगरपालिकाले न्यायिक समितिबाट मिलापत्र वा निर्णय भएका विवादसँग सम्बन्धित लिखत, मिलापत्र वा निर्णयको अभिलेख व्यवस्थित र सुरक्षित रूपमा राख्नुपर्ने छ । समितिले आफूले गरेको कामको वार्षिक विवरण अध्यक्ष वा प्रमुखमार्फत सम्बन्धित सभा (गाउँ वा नगरसभा)मा पेस गर्नुपर्ने छ ।
बसाइँ सराई
मानव बसाईं सराई एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा हुने मानिसहरूको भौगोलिक चाल हो। यतिले मात्र बसाईं सराईको परिभाषा पूर्ण हुँदैन। निश्चित समय अबधिमा, निशचित भौगोलिक वा राजनितिक एकाइकबाट अर्को भौगोलिक वा राजनितिक एकाईमा बासस्थान परिबर्तन गरेर हुने मानिसहरूको भौगोलिक चाललाई बसाइसराई भनिन्छ। यसकारण निश्चित समय अबधि, निशचित भौगोलिक दुरी र वासस्थान परिबर्तन बसाइसराईका आवश्यक पक्षहरू हुन।
मानव बसाईँ सराई भनेको मानिस आफ्नो बसोबासका लागि एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा जाने कृया हो। बसाइँ सराई दुई प्रकारका हुन्छन्। आन्तरिक बसाईं सराई र बाह्य बसाईं सराई। त्यसैगरी यसलाई स्थायी बसां सराई र अस्थायी बसाई सराईै गरी अर्को तरिकाले पनि छुट्याउन सकिन्छ। आन्तरिक वसाईं देशभित्रको वसाईं सराई हो भने बाह्य बसाईं सराई देश बाहिर वसाईं सर्ने प्रकृया हो।
पाठ्य सामग्री
जर्नल
अनलाईन पुस्तक
बाह्य सूत्र
ne:बसाईं सराई Pandarayuhan
वास्तविक सङ्ख्या
सामान्य गणनामा प्रयोग हुने सबै संख्याहरू वास्तविक संख्याहरू कहलाउँछन् | जस्तै- १,०,२/३,√३/४
सागर पुन
सागर पुन (जन्म विसं २०४९ फाल्गुण १८ गते तदनुसार १ मार्च १९९३) नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टिमबाट क्रिकेट खेल्ने एक अलराउन्डर खेलाडी हुन्।
कुर्मी जाति
कुर्मी जाति नेपालका तराई जिल्लाहरूमा बसोबास गर्दै आएको एक जाति हो । यो जाति विशेषगरी झापा, मोरङ, सुनसरी, सिरहा, सप्तरी, धनुषा, महोत्तरी, सर्लाही, रौतहट, बारा, पर्सा, मकवानपुर, चितवन, नवलपरासी, रुपन्देही, कपिलवस्तु, बााके, बर्दिया, कैलाली, कञ्चनपुर लगायतका जिल्लामा बसोबास गर्दै आएको छ । कुर्मीको जनसङ्ख्या करिब चार लाख छ ।
अन्य देशमा
कुर्मीहरू नेपालमा मात्र नभई दक्षिण एसियाकै विभिन्न मुलुकमा बसोबास गर्दै आएको बताइन्छ ।
विश्वास
'कुर्मी' एउटा पौराणिक, वैदिक ऐतिहासिक शब्द रहेको पटेल, बर्मा, चौधरी, रायलगायतका थरमा विभक्त उनीहरू चन्द्र वंशअन्तर्गत कुर्म ऋषिका सन्तति रहेको विश्वास गर्छन् ।
तिला
तिला नेपालको एक नदी हो ।
गोपालराज मैनाली
गोपालराज मैनाली (वि.सं. २००० - वि.सं. २०६४) नेपाली चलचित्रका हाँस्यकलाकार थिए।
जीवनी
मैनालीको जन्म वि.सं. २००० कार्तिक १६ गते काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको मङ्मलटारमा भएको हो। उनका बुबाको नाम रोहिणीप्रसाद र आमाको नाम गणेशकुमारी हो ।
कृति
मैनाली  बालपोष  बाल-पत्रिकासँग आबद्ध थिए । उनको कृति खुसुक्क भन्नुस्-फच्च्या प्रकाशित छ ।
अभिनय
नेपाली चलचित्र वृत्तमा 'चङ्खे' नामबाट चर्चित गोपालले चार दशक हास्य अभिनयमा बिताएका उनको पहिलो चलचित्र हिजो आज भोलि हो। वि.सं. २०२४मा हीरा सिंह निर्देशित यो चलचित्रमा उनी सानो भूमिकामा थिए। वि.सं. २०३३मा चलचित्र संस्थानले बनाएको सिन्दुरमा 'चङ्खे र नक्कली'को भूमिकामा मैनालीसँगै वसुन्धरा भुसाल देखिएपछि यो जोडी चर्चाको शिखरमा रह्यो।
रमदैया भवाडी
रमदैया भवाडी  नेपालको मधेश प्रदेश को धनुषा जिल्लाको छिरेश्वरनाथ नगरपालिकाभित्र पर्ने एउटा गाउँ तथा पूर्व गाउँ विकास समिति हो। स्थानीय विकास मन्त्रालयले वि.सं. २०७१ बैशाख २५ गते ७२ वटा नयाँ नगरपालिका गठन गर्दा यस गाविसलाई समेटेर छिरेश्वरनाथ नगरपालिका घोषणा गरिएको हो।
गोपालराज मैनाली
अभिनय
चलचित्र देउकी र पछ्यौरीमा मैनाली र भुसाल जोडी नभई फरक-फरक भूमिकामा देखिए। थापाकै अर्को चलचित्र अधिकारमा जोडीको भूमिका तय भइसकेपछि मैनाली बिरामी परेका थिए। मैनालीको सट्टा राजाराम पौडेलले खेले।
यादव खरेल निर्देशित नाटक सुब्बा साप, लय संग्रौलाको पाटीको बास, प्रभाकर शर्माको लौ मार्‍यो लगायत आधा दर्जन टेलिचलचित्रमा पनि मैनाली र भुसालले जोडी भूमिका गरेका थिए।
मैनालीले ठूला र साना गरी ६० जति चलचित्रमा अनिभय गरेका थिए। अरूको तुलनामा 'सिन्दुर'को अभिनय धेरै उत्कृष्ट रह्यो।
निधन
उनको निधन वि.सं. २०६४ साल माघ २७ मा निधन भयो। कलाकार निमोनियाबाट पीडित थिए। उनी ४२ दिनदेखि काठमाडौँ मेडिकल कलेज, सिनामंगलमा उपचाररत थिए।
देउसा
देउसा नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, सगरमाथा अञ्चलको सोलुखुम्बु जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ७९९ वटा घर छन।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार देउसाको जनसङ्ख्या ४२२० छ। यस मध्य पुरुष ४९%, र महिला ५१% छन्।
ब्यासी
ब्यासी शब्दले निम्नलिखित कुराहरू बुझ्न सकिन्छ :-
जर्नी टु यार्सा, बृत्तचित्र
जर्नी टु यार्सा अर्थात् यार्साका लागि यात्रा दीपेन्द्र भण्डारी द्वारा निर्देशित बृत्तचित्र हो। यस बृत्तचित्रमा उच्च हिमाली भेकमा यार्सा गुम्बा खोज्न जानेहरूको कथा चित्रित छ।
गङ्गा पिपरा
गंगा पिपरा रौतहट जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति हो।
ओडिशाका जिल्लाहरू
यो सूची उडिसाका जिल्लाहरूको हो:-
ट्याब्लेट कम्प्युटर
ट्याब्लेट कम्प्युटर वा ट्याब्लेट एक प्रकारको मोबाइल कम्प्युटर हो ।
मध्य पश्चिमाञ्चल ग्रामीण विकास बैंक लिमिटेड
मध्य पश्चिमाञ्चल ग्रामीण विकास बैङ्क लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैङ्कको वर्गिकरण अनुसार "घ वर्ग"मा पर्ने एक बैक हो।यो लघु वित्त कम्पनी हो।
२०१८ फिफा विश्वकप समूह घ
खेल तालिका
राउन्ड अफ १६मा:
खेलहरू
सूचीकृत सम्पूर्ण समय रसियाको स्थानीय समयलाई जनाउँछ ।
रञ्जिता श्रेष्ठ
रञ्जिता श्रेष्ठ एक नेपाली राजनीतिज्ञ र नागरिक उन्मुक्ति पार्टीकी राष्ट्रिय अध्यक्ष हुन्। उनी वि.सं. २०७९ मङ्सिर ४ मा सम्पन्न भएको प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९ मा कैलाली १ बाट प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भएकी हुन्।
गढी भगवानपूर
गढी भगवानपूर रौतहट जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति हो।
अश्लील चलचित्र
प्रारम्भिक इतिहास
चलचित्रको आविष्कर भएको लगभग केही समय पछि नै अश्लील चलचित्रको पनि निर्माण हुन थाल्यो । पहिलो अश्लील चलचित्रको शुरुवात युजिन पिरोउ र अल्बर्ट किर्च्नर नाम गरेका दुई फ्रेन्च नागरीकले गरेका थिए । १८९६ मा किर्च्नरले निर्देशन गरेको ७ मिनेटको चलचित्र ले कोचर डे ला मारियामा अभिनेत्री लुइस विल्लीले स्नान गर्दा कपडा फुकालेर नग्न भएको दृष्य समावेस गरिएको छ । अन्य फ्रेन्च निर्मातहरूले पनि यस्ता महिलाको नग्नता प्रश्तुत गर्ने आपत्तिजनक चलचित्रबाट नाफा कमाउने कुरामा विचार गर्न थाले ।
विमाहीन संख्या
विमाहीन संख्या यस्तो संख्यालाई भन्दछन् जसको कुनै विमा हुँदैन। यस्तो संख्याहरु पूर्ण रूपबाट केवल संख्या हुन्छन्। गणित, विज्ञान र प्रविधिमा प्रयुक्त धेरै संख्याहरु विमाहीन हुन्छन्। उदाहरण: π
बारा जिल्ला
बारा नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, नारायणी अञ्चलको दक्षिणी तराई क्षेत्रमा अवस्थित जिल्ला हो | यस जिल्लाको पूर्वमा रौतहट, पश्चिममा पर्सा, उत्तरमा मकवानपुर र दक्षिणमा भारतको बिहार राज्य पर्छ। बारा जिल्लाको सदरमुकाम कलैया हो। बारामा प्रसिद्ध गढीमाईको मन्दिर छ, जुन कलैयादेखि करिब ७ किलोमिटर पूर्वतिर पर्छ।
जिल्लाको नामाकरण
यस जिल्लाको उत्तर पूर्वी भागमा कुनै जमानामा गढी गौडा (बारा गढीमाई) र गोश्वाराको रूपमा रहेको बारागढी भन्ने स्थानको नामबाट यस जिल्लाको नाम बारा रहन गएको हो भन्ने भनाई छ।
भौगोलिक बनौट
भौगोलिक बनौटको हिसाबले बारा जिल्लालाई दुई भागमा विभाजन गरिएको छ। ती हुन:-
शिवालिक क्षेत्र चुरे पहाड
समुद्र सतहबाट ११२ मिटरदेखि ९२० मिटरसम्मको उचाईमा पर्ने यो क्षेत्रले जिल्लाको कुल भू-भागको १७४६० हे १३.४८% जमीन ओगटेको छ। जसमध्ये ८.३२% जमीन मात्र खेतीयोग्य छ। ०.५५% चौरचरन र ५.७६% अन्य भू-भाग छ भने यस क्षेत्रको अरु बाँकी ८५.३७ भू-भागमा जङ्गल रहेको छ। यस प्रदेशमा बारा जिल्लाको उत्तरतर्फका अमलेखगंज, रतनपुरी, निजगढ र भरतगंज सिङगोल गरी चारवटा गाविसहरूको केही उत्तरी भू-खण्ड पर्दछ।
मुख्य बजारहरू
सिमरौनगढ,कचोर्वा, पिप्राढी, वरियारपुर, कलैया, बेलहिया, प्रस्टोका, गंजभवानीपुर, फेटा, प्रसौनी, परवानीपुर, चैनपुर,जीतपुर, सिमरा, डुमरवाना, अमलेखगंज, निजगढ, कोल्भी, कवहीगोठ, रतनपुरी आदि।
बाह्य कडीहरू
<a href="www.symbiosiskalaiya.com">Symbiosis 10+2 Campus</a>
भिमार्जुन आचार्य
भिमार्जुन आचार्य नेपालका संविधानविद् हुन्। उनी गीतकारका रूपमा पनि चिनिएका छन्।