cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
डिल्लीजङ्ग थापा
सीता भवन
भीमशमशेर राणा श्री ३ प्रधानमन्त्री भएपछि उहाँका रानी सीताको लागि 'सीता भवन' १९८७/८८ सालमा निर्माण गरिएको भेटिएको छ । पहिला ठिक्कको दरबार बनाउनु भने बमोजिम इन्जिनियर डिल्लीजंग थापाद्वारा निर्माण भएको तर पछि बढाउन अनुरोध भएकोले बायाँ मोडमा दरबार थपिएको प्रस्ट देखिन्छ ।
युरोपियन शैलीको कलात्मक यस दरबार सीता भवनका बैठकको भित्री सजावट अत्यन्त आकर्षक छ, जसमा अमूल्य राता सायन्डिलर्स (बक्रीका झाडीहरू) राता कटवर्कका ऐनाहरू त्था प्रत्येक भागमा कलात्मक पिल्लरहरू तथा बुट्टाहरू काटिएका छन् । सिलिङमा बाक्ला टिनहरू इम्बोज गरेर पछि यसमा झ्याल हाली सुतेर आकर्षक रंगहरू भरिएका थिए ।
यसका साथै कलात्मक रेलिङहरू डोरम्यान लंग मिडल्सबर्ग लन्डनबाट झिकाइएका फलामका बिमहरू प्रायः सबै थापाले निर्माण गरेका दरबारहरूमा भेटिएका छन्, जुन प्रतिष्ठित कम्पनी अहिले पनि जसले सिडनी हाबी ब्रिज तथा हालै चेल्सी स्टेडियम निर्माण गरेका हुन् । जुन कम्पनीसँग मेरो सम्पर्क छ । यी सीता भवनभित्र सजावटमा फर्निचरहरू पर्दा वालपेपर, पसियन कार्पेटहरू तथा अन्य सजावटका सामानहरू सबै इन्जिनियर डिल्लीजंग थापाद्वारा युरोपबाट स्वयंले झिकाएका हुन् ।
जुन कुराको प्रमाण उहाँको व्यक्तिगत क्याटलगहरू हामी परिवारसँग सुरक्षित छ । सीता भवन मैले अनुसन्धान गरेका दरबारहरूमध्ये विशेष संरक्षण गर्नुपर्नेमा पर्छ । किनभने यस दरबारले दुईवटा ठूला महाभूकम्पहरू १९९० ला तथा २०७२ साल खेपेर न्यून क्षतिमा संरक्षित छ । यसले इन्जिनियरिङ दक्षताको विशेषता झल्काउँछ, जसलाई संरक्षण गर्नु भावी इन्जिनियरिङ अध्ययनको लागि पनि नितान्त जरुरी छ ।
मनसुनको सुरुआतदेखि दैनिक सीता भवन स्थलगत निरीक्षण गरी भूकम्पद्वारा छतमा भएको क्षतिलाई पानी चुहिनबाट जोगाउने छोप्नुपर्ने अनुरोध सम्बन्धित निकायलाई गर्दा पनि नछोपिएकाले भूकम्पद्वारा न्यून क्षति भएको दरबारका केही कक्षहरू क्षतिग्रस्त बन्दै हल्लिने अवस्थामा पुगेका छन् ।
रेट्रोफिटिङद्वारा संरक्षण गर्नुपर्ने उक्त दरबार सीता भवनको बैठक कक्ष जहाँ अमूल्य सजावटका सामानहरूले सुसज्जित छन् । यसलाई व्यापारिक प्रयोजनको लागि प्रयोग गर्न निषेध गर्नु आवश्यक देखिन्छ ।
यसरी युरोपियन शैलीका राणा दरबारहरू हुबहु निर्माण गरिएको छ । निर्माण प्रविधिमा प्रमुख प्रयोग माटो देलिन्छ । इँटाहरू निर्माण गर्न दरबारपरिसरवरिपरिका जमिनहरूको उत्खनन गरी माटोद्वारा इँटाभट्टा त्यहीं निर्माण गरी श्री ३ हरूको नाम छाप गरी चौडा मजबुत इँटाहरू निर्माण गरिएका छन् ।
सिमेन्टभन्दा बलियो बज्र निर्माणको प्रमुख प्रविधि हो, जसमा माटो, मासको दाल, चाकु, भुस, जुट, इँटाका टुक्राहरू प्रयोग गरिएको छ । दरबारका गाह्राहरूको चौडाइ ५२ 'देखि ५४' सम्मका छन् । दरबारका जग पनि अत्यन्त मजबुत तथा ड्याम्प प्रुफ प्रविधिबाट निर्माण गरिएका छन्, जसलाई हाउस भनिन्छ ।
यसरी उक्त प्राविधिक कठिनाइका बेलामा पनि अत्यन्त दक्षताका साथ आफ्नै प्रविधि प्रयोग गरी युरोपबाट झिकाइएका निर्माणका सजावटमा बनेका यी दरबारहरूको क्षति निरीक्षण राम्ररी नगरी भूकम्पको निहुँमा पुनर्निर्माण गर्दाभन्दा ३० प्रतिशत बढी खर्च लागेमा सबै दरबारहरू भत्काउने निर्णय सहरी विकास पुराना भवन संरचना विभागको गलत निर्णय हो ।
दरबारहरूको पुनर्निर्माण
उनले १९९० सालको महाभूकम्प अगाडिका दरबारहरूको पुनर्निर्माण र त्यसपछि राणा दरबारहरूको र्निर्माण गरे । १९९० सालको महाभूकम्पपछि क्षतिग्रस्त सिंहदरबारको ग्यालरी, बेलायती बैठक तथा पुतली बगैंचा पनि चिफ इन्जिनियर कर्नेल डिल्लीजंग थापाले दक्षताका साथ निर्माण गरेका हुन् ।
वीरगन्ज महानगरपालिका
वीरगन्ज सबैभन्दा बढी भन्सार राजश्व दिने नाका हो। यहाँबाट नेपालले भारत लगायत अन्य मुलुकहरूसँग आयात निर्यातको काम गर्ने गर्दछ। चितवन, काठमाडौँ तथा पोखराका लागि सामान आयात निर्यात गरिन्छ।
श्री ३ वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणाको प्रधानमन्त्रीत्वकालमा वि.सं. १९४२-१९५८ पर्सा जिल्लाको अलौ भन्ने स्थानबाट गहवा गाँउमा सदरमुकाम सारिएपछि गहवा गाँउलाई उनैको नाममा वीरगन्ज नामाकरण गरिएको हो। त्यहाँ गहवामाई मन्दिर पनि रहेको छ।
ठाकुरराम क्याम्पस का साथै केही अरू कलेज तथा विद्यालय तथा नारायणी अञ्चल अस्पतालका साथै केही नर्सीङ होम समेत रहेको वीरगन्जमा अञ्चल स्तरीय तथा जिल्ला स्तरीय सरकारी कार्यलयहरू पनि छन्। वीरगन्जको एरिया कोड ०५१ हो।
अलौ पर्व
वि.सं. १९०४ मा जङ्गबहादुरले राजा राजेन्द्रलाई गद्दिच्युत गरेपछि, जङ्गबहादुर विरुद्ध फौज खडा गरी राजेन्द्र अलौमा शिविर बनाएर बसेका थिए। जङ्गबहादुरको सेना सामु राजा राजेन्द्रको सेनाको केही लागेन र राजा राजेन्द्रलाई बन्दी बनाइयो। यस घटनालाई अलौ पर्व भनिन्छ।
वीर शमशेर
तत्कालीन श्री ३ वीर शम्शेरले वि.सं. १९४५ देखि १९५० को बीचमा वीरगन्ज बजार स्थापना गरेको अनुमान छ। वीर शम्शेरले स्थापना गरेको हुनाले यसको नाम वीरगन्ज रहन भएको हो भन्ने भनाइ रहेको छ। वीरगन्ज स्थापनाभन्दा अगाडि पर्सा जिल्लाको मुख्य केन्द्र अलौं थियो।
वीरगन्ज बजारको स्थापनाभन्दा अगाडि यस आसपासका गाउँहरू बगही, अलौं, बरेवा, कलैया, प्रसौनी, इनरुवा, छपकैया, अस्तित्वमा आइसकेका थिए। कलैयाबाट प्रसौनी, इनरवा गाउँ हुँदै छपकैया भएर अलौं जाने सानो बाटो थियो, उक्त बाटोलाई रजैया सडक भनिन्थ्यो।
जङ्गलले ढाकेको स्थानमा वीरगन्ज बजार स्थापना गर्न श्री ३ वीर शम्शेरले आफ्ना विश्वासपात्र द्वय सिद्धवीर माथेमा र ध्वजवीर माथेमा (दुई दाजुभाइ) लाई क्रमशः माल अड्डा तथा काठ माल अड्डाको हाकिम बनाई वीरगन्जमा खटाएका थिए। त्यसै सिलसिलामा सिद्धवीर माथेमाले निःशुल्क जग्गा तथा काठ वितरण गर्नुका साथै वीरगन्जमा घर बनाउनेहरूलाई नगदको व्यवस्था गरी सहयोग पुर्याएका थिए। उक्त कार्यले पछि चन्द्र शमशेरको पालामा सिद्धवीर माथेमालाई मृत्युदण्डको सजायसमेत भुक्तान गर्नु पर्ने अवस्था आइसकेको थियो।
चन्द्र शम्शेर
वीर शम्शेरको वि.सं. १९५७ मा मृत्यु भए पछि श्री ३ देवशम्शेर महाराज भए। तर चन्द्र शम्शेरले चाल चली तीन महिनाभित्रै देवशम्शेरलाई अपदस्त गरी आफैं श्री ३ महाराजा बने। स्व. वीरशम्शेर र देवशम्शेरका मान्छेहरूलाई चन्द्र शम्शेर देखी सहँदैनथे। वीर शम्शेरका खास मान्छे सिद्धवीर माथेमामाथि रिसइवी साँधी उनले सम्हालेको माल अड्डा जाँच गराउन लगाई माथेमामाथि तीन लाख अनियमितता गरेको आरोप लगाइयो।
सिद्धवीरले वीरगन्ज बजार बसाल्नमा खर्च गरिएको हिसाब देखाउँदा त्यसलाई अमान्य ठहर गरियो र तत्काल रकम तिर्न आदेश जारी भयो। माथेमाले आफूले नखाएकाले रकम तिर्न नसक्ने जवाफ दिएपछि सजायस्वरूप छातीमा साइनबोर्ड टाँसेर बाजागाजासहित बजार परिक्रमा गराउँदै मच्छाखुशीमा लगेर काटी मारीदिनु भन्ने मृत्युदण्डको मौखिक फैसला भयो। खाइ नखाई अहोरात्र खटेर वीरगन्ज बजार स्थापनामा वीर शम्शेरलाई सहयोग पुर्याउने माथेमामाथि मृत्युदण्डको फैसला भएको खबर सुनेपछि स्व. श्री ३ वीरशम्शेरकी महारानीले आफ्नो तर्फबाट रु. तीन लाख रकम तिरिदिएर माथेमालाई मृत्युदण्डको सजायबाट छुटकारा दिलाइन्।
चन्द्र शम्शेरले आफ्ना दाइले स्थापना गरेको वीरगन्ज बजारलाई समेत विस्थापित गर्न चाहेका थिए। उनी वीरगन्जको बजारलाई त्यहाँँबाट हटाएर रौतहटको हजमिनियामा बसाल्न चाहन्थे। बजार विस्थापित गर्ने चाल अनुसार वि.सं. १९८० मा रक्सौलदेखि वीरगन्जको मुख्य बजार अतिक्रमण गर्दै अमलेखगंजसम्म रेल लाइन सेवा विस्तार गरे। लिंकबाट रेल कुद्दा आसपासका घरहरू चर्कने, फुट्ने र बासिन्दाहरू आतंकित हुने गर्थे तर वीरगन्जबासीहरू अनेक विन्ती भाउ गर्दै रेललाइन बजार बाहिर सार्न अनुरोध गर्नतर्फ लागे तर उनी हजमिनिया जान तयार भएनन्। पछि रेल्वे लिंक बजारको पूर्वतर्फ (बजार बाहिर) सारिएको थियो।
भौगोलिक अवस्थिति
मुलुकको आर्थिक राजधानी र प्रवेशद्वारको रूपमा परिचित औद्योगिक एवं व्यापारिक सहर वीरगन्जको स्थापना राणा प्रधानमन्त्री वीरशम्शेरले सन् १८९७ (वि.सं.१९५४)मा गरेको हुनाले उनकै नाउँमा उक्त सहरको नाम रहेको हो। भारत चम्पारण जिल्लाको सीमावर्ती बजार रक्सौलबाट करिब तीन किलोमिटरको दूरीमा र नेपालको दक्षिणी तराई क्षेत्रमा अवस्थित उक्त सहर समुद्री सतहदेखि सरदर ९१ मीटर उचाइमा छ। पूर्व र उत्तरमा बारा जिल्ला, पश्चिममा रामगठवा, पर्सैनीविर्ता र सिर्सिया खतवाटोल गाविस र दक्षिणमा छिमेकी मुलुक भारत रहेको उक्त सहर पर्सा जिल्लाको सदरमुकाम पनि हो। त्रिभुवन राजपथ र महेन्द्र राजमार्ग जोड्ने पथलैयाबाट २८ कि.मी. उत्तर र काठमाडौँ हवाइमार्गबाट १५ मिनेटको दूरीमा अवस्थित तथा सिमरा विमानस्थलबाट अत्यन्त नजीकै वीरगन्जमा नेवार, बाहुन, क्षेत्री, मुसलमान, थारू, कुर्मी, यादव, कानु, तेली, कलवार, कोइरी, चमार, दुसाध, मल्लाह, मारवाडी, तामाङ आदि जाति पारस्परिक सद्भावका साथ बसोवास गर्दै आएका छन्। वीरगन्ज पर्सा जिल्लाको सदरमुकाम हो। पर्सा जिल्लाको नामकरण यहाको महुवन् मथवलमा रहेको पारसनाथको मन्दिरको नामबाट गरिएको हो।
रितिथिति
वि.सं. २०१० मा नगरपालिका घोषणा भएको वीरगन्जमा विशेषगरी दशैं, तिहार, छठ, मकर संक्रान्ति, रामनवमी, फागु, कृष्णाष्टमी, भीमसेन जात्रा, शिवरात्री र श्रीपञ्चमी आदि चाडपर्व मनाउने हिन्दु, बौद्ध, इस्लाम, जैन र ईसाई धर्मावलम्वी छन्। धार्मिक सहिष्णुता रहेको उक्त महानगरपालिकामा हिन्दुधर्म र दर्शनको दिग्दर्शन हुने शंकराचार्य द्वार (वीरगन्ज), वौद्ध चैत्य-विहार, सङ्गीतमय फोहरासहित घडिअर्वा पोखरी, गहवामाई मन्दिर, नैतले काली मन्दिर, घण्टाघर (वीरगन्ज), भारतीय रेल्वे सञ्जालसँग जोडिएको नेपालको एक मात्र सुख्खा बन्दरगाह (बिरगञ्ज आन्तरिक सुक्खा बन्दरगाह ), तरण ताल (स्वीमिंग पुल), महावीर मन्दिर, विर्तामाई मन्दिर, हनुमान मन्दिर (वीरगन्ज) र अलखिया लगायत विविध धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थल छन् भने काठमाडौँ बाहिर भारतीय महावाणिज्य दूतावास र परराष्ट्र मन्त्रालयको सम्पर्क कार्यालय वीरगन्जमा मात्र स्थापना भएको छ। विशेषगरी भोजपुरी, नेपाली, नेवारी, मैथिली र मारवाडी भाषाभाषी बसोबास गरेको वीरगन्ज महानगरपालिका ३५ वर्ग कि.मी.मा फैलिएको र १९ वडामा विभाजित छ। राष्ट्रिय जनगणना २०५८ अनुसार ६० हजार ९ सय ५६ पुरूष र ५१ हजार ५ सय २८ महिला गरी कुल एक लाख १२ हजार ४ सय ८४ जना जनसङ्ख्या भएको उक्त महानगरपालिकामा कुल १९ हजार ९ सय १० घरपरिवार सङ्ख्या छ भने ४ दशमलव ८९ प्रतिशत जनसङ्ख्या वृद्धि दर छ।
नगर
नगरपालिकाको घोषणा भएपछि नगरप्रमुखमा क्रमशः केशरबहादुर मानन्धर (२०१०-२०१८), स्व. पशुपति घोष (२०१९-२०२५), गणेशबहादुर रावल (२०२५-२०३०), स्व. गोपालप्रसाद प्रधान (२०३०-२०३८) र विमलप्रसाद श्रीवास्तव (२०३९-२०४६) कार्यरत रहनु भएको थियो। बहुदलीय प्रजातन्त्र प्राप्त भएपछि २०४९ सालमा नगर प्रमुखमा नेपाली काँग्रेसका स्व. माधवलाल श्रेष्ठ र उपप्रमुखमा अजय द्विवेद्वी निर्वाचित हुनु भएको थियो भने २०५४ को दोस्रो निर्वाचनमा राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका विमलप्रसाद श्रीवास्तव नगरप्रमुख र नेपाली काङ्ग्रेसका कृष्णमुरारी रौनियार उपप्रमुखमा निर्वाचित हुनु भएको थियो। वि.सं. २०६० पछि करिव एक वर्ष श्री ५ को सरकारले राप्रपाका गोपाल गिरीलाई प्रमुख र कृष्णमुरारी रौनियारलाई उपप्रमुख पदमा मनोनयन गरेकोमा २०६० माघ १ गते नगर प्रमुख गिरीलाई माओवादीले गोली हानी हत्या गरेपछि सरकारले राप्रपाका प्रदीपकुमार सुवेदीलाई नगरप्रमुखमा मनोनयन गरेको थियो। वि.सं. २०७४ मा सम्पन्न स्थानिय निर्वाचनमा महानगरपालिकाको प्रमुखमा बिजय सरावगी र उपप्रमुखमा शान्ति कार्की निर्वाचित हुनु भएको छ।
नेबिका चौधरी
नेबिका चौधरी  एक नेपाली भलिबल खेलाडी हुन् ।
अनलाइन पत्रिका
नयाँ मिडियाको रूपमा अनलाईन पत्रकारिता
नयाँ मिडिया नयाँ भएको कारणले यसको ग्रहण तथा प्रभावबारे विस्तृत अध्ययन भइसकेका छैनन् । तर २१ औँ शताब्दीको सुरुवाती वर्षहरूमा भएका अभ्यासहरूलाई नियाल्दा नयाँ मिडियाको अंगका रूपमा अनलाईन पत्रकारिताका निम्नलिखित विशेषताहरु निक्र्यौल गर्न सकिन्छ : –	क्लिक प्रविधिबाट वितरण –	छापा र प्रसारण मोडलका माध्यमहरूको सीमितता चिर्छ –	तत्काल विश्वव्यापी पहुँच –	अन्तक्र्रियाको सम्भावना –	विस्थानीयकरण –	नियमनको डिग्री न्यून
अनलाईन पत्रकारिताको अभ्यास
इन्टरनेटले सञ्चारकर्मीहरूलाई समाचार सम्प्रेषणको एउटा नयाँ बाटो पहिल्याइदिएको छ । हाल विश्वमा अनलाईन पत्रकारिता मुख्यतया दुई किसिमबाट सञ्चालनमा आएको देखिन्छ । –	इन्टरनेट कन्द्रित भएर सूचना सम्प्रेषण गर्ने –	इन्टरनेटलाई सहायक विधाको रूपमा उपयोग गर्ने –	छापा, रेडियो र टिभीको अनलाईन उपस्थिति मात्र –	अनलाईनलाई स्वायत्तता दिइएका मिडिया अनलाईन पत्रकारिताको विषयवस्तु परम्परागत मिडियाको जस्तो कुनै भौगोलिक सीमामा बाँधिदैनन् । यसका दर्शकहरु पनि सीमा विहीन हुन्छन् । तत्काल सहज सञ्चार गर्न सक्ने अनलाईनको विशेषता यसलाई लोकप्रिय बनाउने मुख्य लिङ्कहरूमध्ये एउटा हो । (जस्तै : नेपालमा सन् २००१मा राजदरबार हत्याकाण्ड हुँदा अरु किसिमका मिडियाले भोलिपल्ट बिहान मात्र समाचार दिए भने नेपालन्युजडटकमले भने घटना भएको केही घण्टापछि नै समाचार दिइसकेको थियो ।)
टेलिभिजन, रेडियो जस्ता परम्परागत पत्रकारितामा एक पल्ट बजिसकेको सामग्री माथि दर्शकको पुनः पहुँच संभव हुँदैन । तर अनलाईन पत्रकारिता त्यो बन्धनबाट मुक्त हुन्छ । अनलाईन पत्रकारितामा छापिएका सामग्री ‘आर्काइभ’को रूपमा इन्टरनेटमा खुला पुस्तकालयमा जस्तै प्रक्रिया पुराए सहजै खोज्न सकिन्छ । त्यसै गरी अनलाईन पत्रकारितामा सम्बन्धित सामग्रीको लिंक दिएर आफ्नो खबरलाई थप वजनदार गराउन सकिन्छ जुन परम्परागत मिडियामा सम्भव छैन ।
अनलाईन पत्रकारहरूले उपभोग गर्ने स्वतन्त्रता स्थानीय राज्यहरूले निर्धारण गरे अनुसार फरक फरक हुने गरेको छ । अमेरिकाका अधिकांश राज्यहरूमा वेबमा मात्र प्रकाशन हुने पत्रिकाका पत्रकारलाई परम्परागत मिडिया वा प्रसारण पत्रकारलाई जस्तो स्वतन्त्रता हुँदैन । तर नेपालको अन्तरिम संविधान, २०६३को धारा १५को उपधारा (२) ले अनलाईन पत्रकारितालाई पनि पत्रकारिताकै एक विधाको रूपमा वैधानिकता दिँदै स्वतन्त्रताको प्रत्याभूति गरेको छ । अन्तरिम संविधान जारी हुनु पूर्व नेपालमा अनलाईन पत्रकारितालाई कानुनी रूपमा कतै पनि व्याख्या गरिएको थिएन ।
अनलाईन पत्रकारिताको प्रविधि
अनलाईन पत्रकारिताका लागि प्रविधिको उच्च उपयोग एउटा सामान्य मापदण्ड हो । लेख्नु मात्र अनलाईनमा सबैथोक हैन । कुनै घटनास्थल पुग्दा अनलाईन पत्रकारसँग ल्यापटप, वायरलेस इन्टरनेट, स्टिल र भिडियो क्यामेरा, माइक, डिजिटल रेकर्डर आदि हुनु सामान्य कुरा हो जुन कि अरु मिडियामा काम गर्ने पत्रकारहरुका लागि विलासिता वा झन्झटिला विषय हुनसक्छन् । (जस्तैः इन्टरनेट पोर्टल याहूको हट जोनका लागि काम गर्ने अमेरिकी पत्रकार केभिन साइट्सले विश्वभरका दन्दग्रस्त क्षेत्रहरूबाट रिपोर्टिङ गरिरहेका छन् । आफूले बोकेको ल्यापटपबाट उनी शब्द टाइप गर्छन्, भिडियो र फोटो अपलोड गर्दै छापा, टेलिभिजन दुवै खाले पत्रकारहरूले गर्ने काम एक्लैले गर्छन् । अनलाईन पत्रकारिताले सोजोको अवधारणा पनि विकास गरेको छ । यसलाई ब्याकप्याक पत्रकारिता पनि भनिन्छ । अनलाईन पत्रकारले कसरी लेख्ने, भिडियो खिच्ने र फोटो खिच्ने जानेर मात्र पुग्दैन त्यसलाई अनलाईनमा कसरी पोस्ट गर्ने वा अपलोड गर्ने भन्ने प्राविधिक ज्ञान पनि हुनुपर्छ । अनलाईन पत्रकारले नयाँ मिडियाका साधन प्रयोग गरी तथ्यपूर्ण समाचार तुरुन्त लेख्नसक्ने क्षमता राख्नुपर्दछ ।
एउटा टेलिभिजन र रेडियो स्टेसन खोल्न करोडौँको लगानी आवश्यक हुन्छ । तर, अनलाईन पत्रकारितामा युस्ट्रिम, मोगुलस जस्ता साइटहरूबाट घरेलु प्रयोजनमा आउने सामान्य ह्यान्डीक्यामहरूबाट समेत अनलाईन टेलिभिजन कार्यक्रम सञ्चालन गरी प्रत्यक्ष प्रसारण समेत गर्न सकिन्छ । युट्युब, भिमेओ जस्ता साइटहरूबाट भिडियो प्रसारणको सुविधा यो शताब्दीका सुरुवाती वर्षहरू देखि नै पाइएता पनि हाल आएर सहज रूपमा निःशुल्क प्रत्यक्ष प्रसारण गर्ने सुविधा समेत उपलब्ध हुन थालेको छ । (जस्तैः माइसंसारडटकमले सन् २००८मा यसै प्रविधिको उपयोग गर्दै संविधानसभाले गणतन्त्र घोषणा गरेको दृश्य र पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रले दरबार छाड्नुअघि नारायणहिटी राजदरबारमा आयोजना गरेको पत्रकार सम्मेलनको दृश्य प्रत्यक्ष प्रसारण गरेको थियो ।) यसैगरी पडकास्टमार्फत् सस्तोमा व्यक्तिगत प्रयास मै पनि रेडियो कार्यक्रम प्रसारण गर्न सकिन्छ । यसरी अनलाईन पत्रकारिताले पैसा भएकाहरूको हातमा मात्र हुने परम्परागत मिडियाको शक्तिलाई विकेन्द्रिकरण गरी प्रविधि जानेका जोसुकैको पहुँचमा ल्याइदिएको छ ।
क्राउडसोर्सिङ
क्राउडसोर्सिङ अनलाईन पत्रकारितामा देखा परेको नयाँ टे«न्ड हो । यसमा सामूहिक प्रयासमा रिपोर्टिङ गरिन्छ । प्रत्येक सहभागीले आफै अनुसन्धान गरी समाचारको पूर्ण रूपको एक भागमा योगदान गरेको हुन्छ । मौलिक समाचार यसमा कुनै एक व्यक्तिले मात्र नलेखेको पनि हुनसक्छ । सामान्यतया क्राउडसोर्सिङमा एक केन्द्रिकृत सम्पादकले सामग्रीको अनुगमन गरिरहेको हुन्छ । व्यावसायिक पत्रकार र गैर व्यावसायिक पत्रकार दुवै थरिका व्यक्तिको संयुक्त योगदान हुने भएकाले क्राउडसोर्सिङलाई ‘प्रो एम’ पत्रकारिता पनि भन्ने गरिन्छ । (जस्तैः अमेरिकाबाट सञ्चालन हुने असाइन्मेन्टजेरो डट कम, नाउपब्लिक डट कम, रुसबाट सञ्चालन हुने रियलनो डट इन्फो, युक्रेनको हाइवे डट कम, पोल्यान्डबाट सञ्चालन हुने वियाडोमोस्सी२४ डट पीएल एस्टोनियाबाट संञ्चालन हुने माइनट डट इइ आदि ।) रिपोर्टिङ प्रक्रियालाई पारदर्शी गर्दै मूलधारे मिडियाले छुटाएका घटनाको गहन रिपोर्टिङ यसमा संभव भए पनि गैर पत्रकारबाट घटनाको वर्णन हुँदा हुनसक्ने जोखिम र पूर्वाग्रहको मिश्रणप्रति सावधान हुनु जरुरी छ । नेपालमा यस्तो अभ्यास भइसकेको छैन ।
अन्तरक्रिया
आम सञ्चारका साधनहरूको एकोहोरो, सीमित सञ्चारप्रति सञ्चारविद्हरूले असन्तुष्टि देखाउँदै आएका छन् । सञ्चार सिद्धान्तकारहरु B. Brecht, W. Benjamin, / H. M. Enzensberger ले आमसञ्चारको आफ्नो स्वार्थ अनुसार चतुराइपूर्वक प्रभाव पारिएको (mबलष्उगबितभ) वा व्यावसायिकरण गरिएका सामग्रीको मानिसहरु निस्क्रिय उपभोक्ता बन्दै गएकोमा चासो व्यक्त गरेका छन् । परम्परागत मिडियामा रहेका यस्तो अन्तरक्रियाको अभावलाई अनलाईन पत्रकारिताले पूरा गर्छ । यसमा दर्शकको प्रतिक्रिया तत्काल प्राप्त हुनसक्छ । सञ्चारविद् डेनिस म्याकवेलका सञ्चारका चार मोडल मध्ये परम्परागत मिडियाहरु टान्समिसन मोडलबाट सञ्चालन भइरहेका हुन्छन् भने अनलाईन पत्रकारितामा रिसेप्सन मोडल लागू हुन सक्छ । परम्परागत मिडियाले दिने भाषण शैलिको ढाँचाभन्दा फरक यसले पाठकहरुसित दोहोरो कुराकानीको सुविधा उपलब्ध गराउँछ । यद्यपि, अनलाईन पत्रकारितामा रहेको यो विशेषतालाई कसरी र कुन किसिमले उपयोग गर्ने भन्ने कुराको निक्र्यौल सञ्चार संस्था आफैले गर्छ । नेपालमा बिस्तारै अन्तरक्रियाको महत्त्व अनलाईनहरूले बुझ्दै गएका छन् ।
भोलिको अनलाईन पत्रकारिता
प्रविधिमा भइरहेको निरन्तर विकासले हिजोभन्दा आज अनलाईन पत्रकारिताको ढाँचा र शैलि परिवर्तन भइरहेको छ । विकासको यो स्तर यति द्रुत छ कि यस विषयमा अध्ययन र अनुसन्धान हुन बाँकी नै छ । हालका केही अभ्यासले भविष्यमा अनलाईन पत्रकारिताको यस्तो सम्भावना देखिन्छ : –दर्शकहरु अझै सक्रिय हुने –वेब २.० अर्थात् पत्रकारितामा सहभागिता अझ बढ्ने –बटम अप प्रक्रिया अझै बढ्ने –तपाईँँको खबर तपाईँँले बढी बुझ्ने हुँदा तपाईँँ आफैँले भन्ने –व्यावसायिक पत्रकारको भूमिका पत्रकारिताको ढाँचा र मूल्यमान्यतामा ढाल्न मात्र सीमित हुने –आफै सहभागी भइने हुँदा विश्वसनीयता बढ्ने –विकासोन्मुख देशहरूमा बढ्दै गरेको इन्टरनेट प्रयोगले उज्ज्वल भविष्यको सङ्केत
समस्या
अनलाईन पत्रकारितामा विद्यमान समस्यालाई छोटकरीमा यसरी हेर्न सकिन्छः –विकासोन्मुख देशमा साक्षर र कम्प्युटर साक्षरताको कमी –विकासोन्मुख देशहरूमा इन्टरनेटको पहुँचमा कमि र कम गतिको इन्टरनेट –निरंकुश र नियन्त्रित प्रजातन्त्र भएका देशमा नियन्त्रणको प्रयास –गैर व्यावसायिक पत्रकारहरु समाचार स्रोतमात्र नभई समाचार लेखनमा अग्रसर हुने हुँदा तिनीहरूले पत्रकारिताको मूल्य मान्यतालाई चुनौति दिने खतरा –गैर व्यावसायिक पत्रकारहरूको सूचनालाई पुष्टि गर्न गाह्रो हुने, पूर्वाग्रह हुनसक्ने –जोसुकैले समाचार राख्न सक्ने हुँदा विश्वसनीयताको प्रश्न उठ्न सक्छ '''
सन्दर्भ सामग्री
अनलाईन पत्रकारिता (कार्यपत्र) उमेश श्रेष्ठ
पुस्तक == नायिका रेखा थापा दाङ आउँदै।        पुस ५ दाङ,।                                                       "तिलक प्रसाद अधिकारी"                                                     दाङको डुरुवा ४ कोठरीमा पुस १२ देखि १७ गतेसम्म हुन गईरहेको माघी विशेष सास्कृतिक महोत्सवमा नायिका रेखा थापा दाङ आउँनुहुने भएको छ। विशेष गरी लागू औसध विरुद्धको सचेतना कार्यक्रमका लागि हुने महोत्सवमा रेखा थापा आउँन लाग्नु भएको उक्त आयोजक टिमले बताएको छ् ।नायिका थापा उक्त कार्यक्रमका लागि पहिलो पटक दाङ आउँन लाग्नु भएको सुनिल बिसिले जान्कारी दिनुभएको छ। २ सयभन्दा बढी चलचित्रमा नायिका थापाले निर्देशन पनि गरिसक्नु भएको आयोजक टिमले बताएको छ।                        सुनिल बिसिले उक्त महोत्सवमा सहभागीताका लागि सम्पुर्ण आग्रह समेत गर्नु भएको छ् । == नेपालमा अनलाईन पत्रकारिताको विकास - अजय शर्मा Development of Online Journalism In Nepal: Ajay Sharma http://itnepalcom.blogspot.com/2011/10/development-of-online-journalism-in.html अनलाईन लेख÷समाचार Joyce, Mary. २००७. The Citizen Journalism Web Site 'OhmyNews' and the २००२ South Korean Presidential Election. Tanjev Schultz, Interactive Options in Online Journalism: A Content Analysis of १०० U.S. Newspapers
गुम्बा
गुम्बानेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, बागमती अञ्चलको सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। गुम्बा गाविस क्षेत्रफलको दृष्टिले जिल्लाकै सबैभन्दा ठूलो गाविस हो। जिल्ला सदरमुकामबाट ९ कोष टाढा पर्ने यस गविसको कुल क्षेत्रफल ३१२.४५ वर्ग किलोमिटर छ। गुम्बा गाविसको पूर्वमा तातोपानी लिस्तीकोट पश्चिममा गोल्चे उत्तरमा तिब्बत र दक्षिणमा पाङताङ गाविस पर्दछ। आकारमा यो गाविस ठूलो तथा लाम्चो देखिन्छ।लिस्ती थुम अन्तर्गत पर्ने गुम्बा गाविसमा तामाङ तथा शेर्पा जातिहरू बसोबास छ। वर्षभरी नै चिसो हावापानी पाइने यस गाविसको प्रमुख कृषि बाली आलु तथा फापर हो। काठमाडौंबाट नजीकै पर्ने ६७९९ मिटर अग्लो जुगल हिमाल यसै गाविसमा पर्दछ। हिमाली दृश्यावलोकनका लागि गुम्बा गाविस उपयुक्त मानिन्छ।गुम्बा गाविसमा ग्रामीण उर्जा विकासका लागि तापगाउँ पेल्ट्रिक सेट परियोजनाको विकास गरिएको छ। वि.सं. २०५८ सालको जनगणना अनुसार गुम्बा गाविसमा ६५१ घरपरिवार मध्ये कुल जनसङ्ख्या ३३४८ थियो। जिल्लामा नै कम जनघनत्व भएको गुम्बा गाविस साँस्कृतिक दृष्टिले पनि निकै नै धनी छ।
महादेवा पोर्तहा
महादेवा पोर्तहा नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, सगरमाथा अञ्चलको सिराहा जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २०११ को जनगणना अनुसार महादेवा पोर्तहाको ७३० घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या ३,९६३ रहेको छ।
कालीबोर
कालीबोर भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
नाचोस्
मकैको पिठोबाट बनाईएको तेलमा तारेको वा पकाइएको पापडि|यसको साथमा चिज(पगालेको) र हालापेनो खुर्सानीको टुक्रा हरू हुनु अनिवार्य मानिन्छ| सन १९४० ताका प्रचलनमा आएकोविश्वास गरियको यो परिकार Tex-Mex cuisineमा पर्दछ|
मञ्जु गुरुङ
मञ्जु गुरुङ एक नेपाली भलिबल खेलाडी हुन् ।
गोँदिया जिल्ला
गोँदिया जिल्ला भारतको महाराष्ट्र राज्यमा अवस्थित एउटा जिल्ला हो।
फाहिता
यो उत्तरी मेक्सिको र दक्षिणि-टेक्सासको स्थानिय परिकार भएकोले यसलाई Tex-Mex परिकार पनि भनिन्छ| परम्परागत रूपमा गाइको दुई टुक्रा मासु राखेर तयार गरिने यो परिकारमा आज भोलि जुनसुकै मासु पनि प्रयोग गर्ने गरिन्छ| सजिलोको लागि मासुलाई प्याज हरू सँग भुटेर ,भात र चिज सँग तयार गरिने फाहिता पनि धेरै लोकप्रिय छ|
सामग्रीः १ सय ग्राम चिकेन, २५ ग्राम प्याज, २५ ग्राम भेडेखुर्सानी, २५ ग्राम राजमा झोल गरी पकाएको, रोटी ३ पीस, आधा कप भुजा, आधा चम्चा भेनिगर, आधा चम्चा वस्टर्ड सस, नून, तेल,पेपर स्वाद अनुसार ।
कालिकास्थान, डोटी
कालिकास्थान नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र, सेती अञ्चलको डोटी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति थियो। वि.सं .२०७३ सालमा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले स्थानीय तह लागू गर्दा गाविसहरु विघटन भएका थिए।
व्यवस्थापन लेखापरीक्षण
व्यवस्थापन लेखापरीक्षण(Management Audit) भन्नाले व्यवस्थापनले दैनिक व्यवसाय सञ्चालनको लागि लिएको निर्णय तथा कार्यहरूको विश्लेषण गरी व्यवस्थापनको कार्य सम्पादन मूल्यांकनको लागि गरिने लेखापरीक्षणलाई जनाउँदछ । व्यवस्थापन लेखापरीक्षणमा व्यवस्थापकिए कुराहरू जस्तै संस्थाको उद्देश्य, नीतिहरू, प्रक्रियाहरू, संस्थाको संरचना, नियन्त्रण तथा प्रणालीको पुनरावलोकन गरी व्यवस्थापनको मूल्यांकन गरिन्छ। यसले दुबै वित्तीय र गैर वित्तीय कारकहरूलाई मध्यनजर गरी तिनिहरूको प्रशासन र संगठनको लक्ष्यहरूमा पार्ने प्रभावलाई ध्यानमा राख्दछ। यो एक सङ्गठनको संरचना, योजना, नीतिहरू र मानव संसाधनको प्रयोगको उद्देश्य र विस्तृत परीक्षणको माध्यमबाट व्यवस्थापनको सम्पूर्ण प्रदर्शनको मूल्यांकनको एक प्रकार हो।
यस लेखापरीक्षणमा गैह आर्थिक कुराहरूको आधारमा लेखापरीक्षण गर्ने गरिन्छ। व्यवस्थापन लेखापरीक्षण भनेको निरीक्षण वा परिपालनाको परीक्षणमात्र होइन । यसले व्यवस्थापकीय कार्यको हालको उपलब्धि, नतिजा प्रभावकारिता तथा सो हासिल गर्नुपर्ने सुधारका बारेमा स्वतन्त्र र विशेषण रूपमा मार्गदर्शन गर्दछ र कार्य प्रगतिको अनुगमन र मूल्यांकन गर्दछ। सङ्गठनात्मक व्यवहारका दृस्टिले व्यवस्थापन परीक्षण सहभागीतामूलक नतिजामा आधारिता एवम् कर्मचारी तन्त्रीय वा प्रशासकीय व्यवस्थाभन्दा व्यवस्थापकीय अवधार्णामा आधारित हुन्छ। व्यवस्थापन लेखापरीक्षणले व्यवस्थापनका सिद्धान्त र अभ्यासहरूमा रहेका कमीहरूलाई पहिचान गरेर सम्पूर्ण प्रबन्धकीय प्रणालीमा संरचनात्मक सुधारमा मद्दत गर्दछ।
उद्देश्य
यसका महत्त्वपूर्ण उद्देश्यहरू निम्न छन् :
शुमी मरित्स
शुमी मरित्स (Шуми Марица) बुल्गेरियाको राष्ट्रिय गीतको रूपमा १८८६ देखि १९४४ सम्मको लागि थियो । शुमी मरित्स गीत जर्मन लोक गान "Wenn die Soldaten durch die Stadt marschieren"बाट बनाईएको थियो जुन कि बुल्गेरियामा १९औ सताब्दीमा धेरै प्रचलित भएको थियो । शुमी मरित्स लोक गीतको शब्दहरू निकोला ज्हिवकोव र इवन वाजोवद्वारा लेखियो ।
हैजा
हैजा भन्नाले भिब्रियो कलेरा नामको ब्याक्टेरियमको कारणले हुने सानो आन्द्राको सङ्क्रमण भन्ने बुझिन्छ। नेपाली बृहत् शब्दकोशमा यसलाई तारन्तार दिसा र वमन भइरहने एक सङ्क्रामक रोग भनेर लेखिएको छ। यसका लक्षणहरू कुनै पनि नदेखिनेदेखि मध्यम हुँदै गम्भीरसम्मका हुन्छन्। केही दिनसम्म निरन्तर तथा ठूलो मात्रामा पातलो दिसा लाग्नु यस रोगको प्रमुख लक्षण हो। बान्ता हुने तथा मांसपेसी बाउँडिने समस्या पनि देखिन सक्छ। हैजाका कारणले लाग्ने पखालाले केही घण्टाभित्रै गम्भीर जलवियोजन तथा इलेक्ट्रोलाइटको असन्तुलन गराउँछ। यसका कारण आँखा गढ्ने, छाला चिसो हुने, छालाको लचकतामा कमी आउने तथा हातगोडा चाउरी परेर जाने पनि हुन सक्छ। शरीरमा भएको जलवियोजनका कारण छाला निलो भएर जान सक्छ। हैजाको कीटाणु शरीरमा प्रवेस गरेको दुई घण्टादेखि पाँच दिनसम्ममा लक्षणहरू देखिने गर्दछन्।
हैजा विभिन्न प्रकारका भिब्रियो कलेरा ब्याक्टेरीयाका कारणले हुने रोग हो। जसमध्ये केहीले अत्यन्तै कडा खालको रोग लगाउने गर्दछन्। यो रोग प्राय भिब्रियो कलेरा ब्याक्टेरिया भएको दिसाको सम्पर्कमा आएको पानी तथा खानाका कारण सर्ने गर्दछ। राम्रोसँग नपाकेको समुद्री खाना (सी फुड) यो ब्याक्टेरियाको मुख्य स्रोत हो। हैजाले मानिसहरूलाई मात्र असर पुर्‍याउँछ। सरसफाईको अभाव, सफा पिउने पानीको अभाव तथा गरीबीले यसको जोखिमलाई बढाउने गर्दछन्। त्यस्तै समुद्री सतह बढ्यो भने पनि हैजाको सङ्क्रमण दर बढ्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ। दिसाको परीक्षण गरेर हैजाको पहिचान गर्न सकिन्छ। दिसामा एक विशेष किसिमको छडी डुबाएर परीक्षण गरिने र्‍यापिड डिपस्टिक टेस्ट पनि उपलब्ध छ तर यसले भरपर्दो नतिजा दिँदैन।
हैजाबाट बच्न सरसफाई तथा सफा पिउने पानीको व्यवस्था गर्नु आवस्यक छ। बच्चा छ महिनाको भएपछि हैजाविरुद्धको खोप मुखबाट खुवाइन्छ। यस्तो खोपले ई. कोलाई नामको ब्याक्टेरियमका कारणले हुने झाडापखालाबाट समेत बचाउँछ। हैजाको प्राथमिक उपचारको लागि पानी वा तरल पदार्थ खुवाएर ओरल रिहाइड्रेसन थेरापी गरिन्छ। यस्तो उपचारमा हल्का गुलिया तथा नुनिला घोलहरू (जस्तै: नुनचीनि पानी, जीवन जल) खुवाएर दिसामा खेर जाने तरल पदार्थको सट्टाभर्ना गरिन्छ। यस्तो बेलामा चामलबाट बनेका झोल खानेकुराहरू राम्रा मानिन्छन्। जटिल अवस्थाहरूमा रिन्जर्स ल्याक्टेट जस्ता नसाबाट दिइने तरल पदार्थहरू प्रभावकारी हुन्छन् भने एन्टिबायोटिक औषधिको प्रयोग पनि लाभदायक हुन सक्छ। बालबालिकाहरूलाई जिङ्क चक्की खुवाउँदा लाभदायक हुन्छ। बिरामीको शरीरमा भएका ब्याक्टेरियालाई कुन एन्टिबायोटिकले मार्न सक्छ भन्ने जाँचेर कुन औषधि दिने भन्ने निर्णय गर्नु प्रभावकारी हुन्छ।
सन् २०१० को एक तथ्याङ्क अनुसार प्रत्येक वर्ष विश्वभर ३०-५० लाख मानिसहरू हैजाबाट प्रभावित हुन्छन् भने यसका कारण ५८ हजारदेखि १ लाख ३० हजार मानिसको मृत्यु हुने गर्दछ। हाल यसलाई विश्वभर फैलिएको रोगको रूपमा वर्गीकरण गरिएको भएपनि विकसित देशहरूमा हैजाका बिरामीहरू बिरलै भेटिन्छन्। यो रोगबाट प्रायजसो बालबालिकाहरू प्रभावित हुने गर्दछन्। हैजा महामारीको रूपमा अचानक देखिने तथा कुनै निश्चित स्थानमा लामो अवधिसम्म रहिरहने खालको पनि हुन्छ। हाल अफ्रिका तथा दक्षिणपूर्वी एसियाका केही क्षेत्रहरू हैजाको जोखिममा छन्। प्राय यस रोगबाट प्रभावित मध्ये ५% भन्दा कम मानिसको मृत्यु हुने भएपनि उपचारको पहुँच नभएका मानिसहरूको समुदायमा यस्तो मृत्युदर ५०% सम्म पुगेको पाइन्छ। हैजाको इतिहास हेर्दा इसापूर्वको पाँचौ सताब्दीमै संस्कृतमा यसको बर्णन गरिएको पाइन्छ। सन् १८४९ देखि १८५४ का बीचमा जोन स्नोले गरेको हैजासम्बन्धि अध्ययनले रोगको सङ्क्रमण, वितरण तथा रोगबाट बच्ने उपायहरूका बारेमा गरिने अध्ययनको(इपिडेमियोलोजी) क्षेत्रमा नयाँ आयाम थप्यो।
लक्षण तथा चिह्नहरू
हैजाका मुख्य लक्षणहरू ठूलो मात्रामा पानी जस्तै पातलो पखाला लाग्नु तथा वान्ता हुनु हुन्। प्रायजसो यी लक्षणहरू शरीरमा ब्याक्टेरिया छिरेको आधा दिनदेखि पाँच दिनभित्र अचानक देखा पर्छन्। हैजाका कारणले हुने पखाला चौलानी जस्तै सेतो हुने हुनाले यसलाई अङ्ग्रेजीमा 'राइस वाटर' भनिन्छ। यस्तो पखालाको माछाको गन्ध जस्तै हुन्छ। उपचार नगरिएको बिरामीले दिनभरमा १० देखि २० लिटरसम्म पखाला गर्न सक्छ। यदि गम्भीर खालको हैजाको उपचार गरिएन भने यसले मानिसको मृत्यु नै हुने गरी जलवियोजन तथा इलेक्ट्रोलाइटको असन्तुलन गराउँछ। उपचार नगरिएको कडा खालको हैजाले सङ्क्रमित मध्ये करीब आधा जति मानिसलाई मृत्युको मुखमा पुर्‍याउँछ। हैजा लागेका सय मानिसहरू मध्ये लगभग तीन जनालाई लक्षण नदेखाउने खालको सङ्क्रमण हुने सम्भावना हुन्छ। यो रोग लागेको बेलामा तरल पदार्थको अत्याधिक अभावका कारण बिरामीको शरीर नीलो हुँदै जाने भएकोले यसलाई 'नीलो काल' (अङ्ग्रेजीमा ब्लू डेथ) पनि भन्ने गरिन्छ।
प्रायजसो हैजाको कारणले ज्वरो आउँदैन। यदि ज्वरो आइहाल्यो भने थप सङ्क्रमण भएको हुन सक्छ। बिरामीहरू अत्यन्तै कमजोर हुन्छन्। त्यस्तै आँखा गढ्ने, मुख सुक्ने, छाला चिसो र ओसिलो हुने, छालाको लचकतामा कमी आउने वा हातगोडा चाउरी पर्ने जस्ता लक्षणहरू पनि देखिन्छन्। दिसामा बाइकार्बोनेट बाहिरिने हुनाले एसिडोसिस भएर लामोलामो सास फेर्ने तथा सास फेर्न गाह्रो हुने समस्या पनि देखा पर्न सक्छ। तरल पदार्थको अभावका कारण आन्तरिक बहाव प्रभावित भइ ल्याक्टिक एसिडोसिस हुन सक्छ। जलवियोजनका कारण रक्तचाप घट्छ, नाडी छिटोछिटो चल्छ तर महशुस गर्न गाह्रो हुन्छ र समयसँगै पिसाबको मात्रा घट्दै जान्छ। शरीरमा इलेक्ट्रोलाइटको अभाव तथा आयोन सिफ्टका कारण विशेष गरी बालबालिकाहरूमा मांसपेसी बाउँडिने तथा कमजोरी हुने, बेहोस हुने, सिजर वा कोमामा जाने जस्ता लक्षणहरू देखिन्छ।
कारण
हैजा मुख्यतया सरसफाइको अभावका कारण हैजा लागेको मानिसको दिसा मिसिएर प्रदुषित भएको खाना वा पानीबाट मानिसमा सर्ने गर्दछ।
रोग लाग्ने क्षमता
साधारणतया एक वयस्क मानिसलाई हैजा लाग्न करीब १० करोड ब्याक्टेरीया खाना, पानी वा अन्य माध्यमबाट शरीरमा प्रवेश गर्नु आवस्यक छ। यद्यपी आमासयको अम्लीयपन घटाइएका मानिसहरूमा (जस्तै प्रोटोन पम्प इनहिबिटर प्रयोग गरिरहेका मानिसहरू) भने यो मात्रा कम भए पनि रोग लाग्न सक्छ। बालबालिकाहरूमा पनि यो रोग सजिलै लाग्न सक्छ। विशेष गरी दुईदेखि चार वर्षका बालबालिकाहरूमा अत्याधिक सङ्क्रमण भएको पाइन्छ। मानिसको व्यक्तिगत हैजा रोग लाग्ने क्षमता उसको रगतको समूहबाट पनि प्रभावित हुन्छ। रगत समूह ओ भएका मानिसहरूलाई यो रोग लाग्ने सम्भावना धेरै हुन्छ। एड्स लागेका मानिसहरू वा कुपोषणको सिकार भएका बालबालिकाहरूमा यो रोगको सङ्क्रमण भयो भने यसले कडा रूप लिन सक्छ।
प्रसार
हैजाको कीटाणु मानिसबाहेक अन्य दुई जीव: सेलफिस (शङ्खेकीरा) तथा प्लाङ्क्टनमा पाइएको छ।
हैजा साधारणतया कीटाणुयुक्त खाना वा पानीबाट मानिसमा सर्ने गर्दछ। विकसित मुलुकहरूमा हैजा प्रदुषित खानाका कारणले लाग्ने गर्दछ भने विकासोन्मुख देशहरूमा प्राय जसो पानीका कारणले यो रोग सर्ने गरेको पाइन्छ। खानेकुराबाट हैजा सर्नुमा ढलको पानी मिसिएको ठाउँबाट निकालिएका शंखेकीराहरूको मुख्य भुमिका रहन्छ। हैजाका कीटाणुहरू जुप्लाङ्क्टनमा थुप्रिने गर्दछन् जुन शंखेकीराहरूको मुख्य आहार हो। यस्ता कीराहरू काँचै खाइने हुनाले संक्रमणको सम्भावना अत्याधिक रहन्छ।
हैजा लागेका मानिसहरूलाई प्राय पखाला लाग्ने गर्दछ। पानी जतिकै पातलो झोल दिसा यदि अरूले प्रयोग गर्ने पानीमा मिसियो भने यो रोग सर्ने सम्भावना हुन्छ। साधारणतया यो रोगको स्रोत हैजा लागेका बिरामी नै हुने गर्दछन्। यदि रोगीको दिसा सिधै जमिनमुनिको पानी वा खानेपानीको स्रोतमा मिसियो भने हैजा फैलिन सक्छ। प्रदुषित पानी, यस्तो पानीमा पखालिएको खानेकुरा वा प्रदुषित पानीबाट निकालिएको शंखेकीराहरू खानाले मानिसलाई हैजाको सङ्क्रमण हुन सक्छ। यो रोग मानिसबाट मानिसमा सिधा सरेको बिरलै पाइन्छ।
पहिचान
मानिसको दिसामा भिब्रियो कलेराको उपस्थिति जाँच गर्न र्‍यापिड डिपस्टिक टेस्ट पनि उपलब्ध छ। यदि दिसामा ब्याक्टेरिया पाइयो भने ती ब्याक्टेरियामा एन्टिबायोटिक प्रतिरोध क्षमता भए-नभएको पत्ता लगाउन थप परीक्षणहरू गरिन्छ। महामारीको समयमा बिरामीको इतिहास तथा सामान्य स्वास्थ्य परीक्षणबाट नै रोग पहिचान गरिन्छ। साधारणतया प्रयोगशाला परीक्षण नगरी वा गरे पनि नतिजा नआउँदै उपचार सुरु गरिन्छ।
प्रयोगशाला परीक्षणका लागि दिसाको नमुना सङ्कलन गर्दा रोग कडा स्थितिमा पुगेको बेलामा एन्टिबायोटिक औषधि खुवाउनुभन्दा पहिला गरेमा उपयुक्त हुन्छ। हैजाको महामारी भएको संका लागेको अवस्थामा मुख्य कारक एजेन्ट भिब्रियो कलेरी ओ-वान हुने गर्दछ। यदि भिब्रियो कलेरी ओ-वान छुट्टिएन भने उक्त नमुनालाई भिब्रियो कलेरी ओ-वान-थ्री-नाइनका लागि परीक्षण गरिनु पर्छ। त्यस्तै यदि यी दुबै कीटाणुहरू छुट्टिएनन् भने दिसाको नमुनालाई रिफरेन्स प्रयोगशालामा पठाउनु पर्छ।
भिब्रियो कलेरी ओ-वान-थ्री-नाइनको सङ्क्रमणलाई पनि भिब्रियो कलेरी ओ-वानबाट हुने सङ्क्रमणलाई जस्तै सावधानी तथा उपचार गरिनु पर्छ। संयुक्त राज्य अमेरिकामा यससँग सम्बन्धित पखालालाई पनि हैजाको रूपमा लिने गरिन्छ र सङ्क्रणणको जानकारी दर्ता गराइन्छ।
बचाउ तथा सुरक्षा
विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले हैजा फैलन नदिन बचाउ तथा सुरक्षा, तयारी र प्रतिक्रियामा केन्द्रित हुन सिफारिस गरेको छ। सङ्गठनले हैजामाथि निगरानी राख्ने प्रणालीको व्यवस्था गर्न जोड दिएको छ।
हैजाले मानिसलाई मृत्युको मुखमा पुर्याउन सक्ने भएपनि उपयुक्त सरसफाइका विधि अपनाउन सकेमा यसबाट सजिलै बच्न सकिन्छ। विकसित देशहरूमा साधारणतया सरसफाइ तथा विश्वव्यापी सुधारिएको पानी उपचार विधि अपनाइने हुनाले हाल हैजा मुख्य स्वास्थ्य समस्याको रूपमा रहेको छैन।
भियतनामका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
सन् २०१४ सम्ममा भियतनामका ८ वटा सम्पदालाई संयुक्त राष्ट्र शैक्षिक, वैज्ञानिक एवं सांस्कृतिक सङ्गठन (युनेस्को)द्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्रमा मान्यता प्रदान गरिएको छ ।
विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
युनेस्कोद्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्र घोषित गरिएको भियतनामका सांस्‍कृतिक र प्राकृतिक स्थलहरूको सूची:
{{Legend|#FFE6BD|† खतरापूर्ण सम्पदा|outline=silver}}
होशंगाबाद
नर्मदापुरम भारत का सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
नागपुर जिल्ला
नागपुर जिल्ला भारतीय राज्य महाराष्ट्रको एउटा जिल्ला हो।
कलहाँस
कलहाँस नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा ग्रेलग गुज (Greylag Goose) भनिन्छ ।
नुवाकोट दरवार
साततले दरवार नामले चिनिने यो दरवार बि. सं १८१९मा पृथ्वीनारायण शाहले निर्माण गर्न लगाएका हुन्। यस दरवारलाई नेपाल सरकारले नुवाकोट दरवार संग्राहलय घोषणा गरेको छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव
महासचिव संयुक्त राष्ट्रसंघको सबैभन्दा प्रमुख अधिकारी हुन्छ । यसको नियुक्ति सुरक्षा परिषदको सिफारिसमा महासभाद्वारा ५ वर्षको लागि गरिन्छ । महासचिव पुन: अथवा दोश्रो पटक पनि निर्वाचित हुन सक्दछ । संयुक्त राष्ट्रसंघ अधिकारपत्रको अनुसार, महासचिवले आफ्नै रोहवारमा आफ्नो सहयोगी दक्ष, योग्य र सत्यपरायण कर्मचारीको अन्तर्राष्ट्रिय समूह बनाउँछ । संयुक्त राष्ट्रसंघको वर्तमान महासचिव एन्टोनियो गुटेरेस हुन् । उनी पोर्चुगलका हुन्, उनले आफ्नो पदको जिम्मेवारी १ जनवरी २०१७ देखि सम्हाल्दै आएका छन् । उनको कार्यकाल ३१ डिसेम्बर २०२२ सम्म रहने छ ।
एम चिन्नास्वामी स्टेडियम
एम चिन्नास्वामी स्टेडियम बेङ्गलोरको एक प्रसिद्ध क्रिकेट मैदान हो ।
वर्धा जिला
वर्धा जिला भारतीय राज्य महाराष्ट्रको एउटा जिल्ला हो।
किशनगञ्ज
किशनगञ्ज भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
अमहिवरयाती
अमहिवरयाती पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, कोशी अञ्चलको मोरङ जिल्लामा पर्ने एक गाविस थियो।
जनसङ्ख्या
नेपालको २०६८ को जनगणना अनुसार अमहिवरयातीको १,४३२ घर धुरीमा कुल जनसङ्ख्या ६,३२९ रहेको छ।
अपरा मेहता
अपरा मेहता (जन्म १३ अगष्ट १९६०) एक भारतीय अभिनेत्री हुन्। उनीले क्योंकि सास भी कभी बहू थी नामक धारावाहिकबाट आफ्नो ब्यापक परिचय दिइन्। उनी आहिले वर्तमान जमाई राजा धारावाहिकमा "हजुरआमा"को अभिनय गरी रहेकी छिन्।
जीवनी
उनको जन्म १३ अगस्त १९६०मा भारतमा भएको थियो। उनी आफ्ना आमा बुबाकी एक मात्र सन्तान हुन् । उनीले गुलाम मुस्तफ खानबाट शास्त्रीय संगीत सिकेकी थिइन् र साथै उनीले कथक नृत्य पनि निक्कै सानु उमेरमा सिकेकी थिइन् । उनको विवाह सन् १९८०मा दर्शन जरीवालासँग भएको थियो ।
गोल्चे
गोल्चे सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो। गोल्चे गाविस जिल्लाकै सबैभन्दा लामो गाविस हो। जिल्ला सदरमुकामबाट साँडे छ कोष टाढा पर्ने यस गाविसले १९०.२२ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेको छ। गोल्चे गाविसको पूर्वमा गुम्बा पाङताङ बराम्ची पश्चिममा भोताङ थाम्पालकोट गुन्साकोट भोटेनाम्लाङ उत्तरमा तिब्बत र दक्षिणमा सेलाङ गाविस पर्दछ। फुल्पिङकोट थुम अन्तर्गत पर्ने यस गाविसमा वर्षभरी नै चिसो हावापानी पाइन्छ। गाविसको उत्तरी भेगबाट विभिन्न हिम श्रृङ्खलाको दृश्यावलोकन गर्न सकिन्छ। गोल्चे गाविसमा प्राय तामाङ जातिको बस्ती छ। यस गाविसमा स्लेट ढुङ्गाको खानी भेटिएको छ। विसं २०५८ सालको जनगणना अनुसार गोल्चे गाविसमा ७०१ घरपरिवार छ तथा कुल जनसङ्ख्या ३८१४ छ।
दीमापुर
दीमापुर भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
अहमदनगर जिल्ला
अहमदनगर जिल्ला भारतीय राज्य महाराष्ट्रको एउटा जिल्ला हो।
दावनगेर
दावनगेर भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
दादुरा
दादुरा(Measles) बिषाणु (Virus)बाट हुने अतिसंक्रामक रोग हो । सन् २००१ मा संसारभरी अनुमान गरेअनुसार करिव ३ करोड बालबालिकाहरूमा दादुरा रोग देखापरेको थियो । ती मध्ये ७४५,००० बालबालिकाहरूको यस रोगका कारण मृत्यु भएको थियो । खोपबाट बचाउन सकिने रोगहरू मध्ये दादुरा रोगले बालबालिकाहरूको बढी मृत्यु गराउँछ । दादुरा अतिसंक्रामक रोग भएकोले यस रोगले महामारी गराउन सक्दछ। खास गरेर यस रोगले कुपोषित बच्चाहरूको बढी मृत्यु गराउँछ ।
दादुरा रोग लागेका बालबालिकाहरूलाई पोषिलो खाना र झोलिलो खाने कुरा जरुरी हुन्छ । कान पाक्ने र कडा श्वास–प्रश्वास रोगको उपचारको लागि मात्र प्रतिजैविक (antibiotics) औषधी दिनुपर्दछ । बिरामीलाई खान र झोलिलो पदार्थ पिउन प्रोत्साहित गर्नुपर्दछ । विकासोन्मुख मुलुकहरूमा दादुरा रोगको निदान भइसकेका बालबालिकाहरूलाई २४ घण्टाको फरकमा २ मात्रा पूरक भिटामिन ए क्याप्सुल खुवाउनुपर्दछ । पूरक भिटामिन ए ले दादुरा रोगबाट मृत्यु हुने संख्यालाई ५० प्रतिशतले घटाउनुका साथै आँखा विग्रन र अन्धोपन हुनबाट बचाउँछ ।
दादुरा रोगका चिन्ह र लक्षणहरू
दादुरा रोगको पहिलो लक्ष्यण उच्च ज्वरो आउनु हो । रोगीसँग सम्पर्क भएको १०–१२ दिन पछि ज्वरो आउँछ । यो समयमा रोगीको नाकबाट पानी बग्ने, खोकी लाग्ने, आखाँ रातो हुने वा आँशु बग्ने र रोगीको गालाको भित्रीभागमा मसिना सेतो दाग (Koplick spot) देखापर्दछन् । केही दिनपछि मुख तथा माथिल्लो गर्दनको भागमा केही उठेका विमिरा (Rash) देखापर्दछन् । यी विमिरा करिव ३ दिनभित्र छाती, पेट, हात तथा खुट्टामा फैलिन्छन् । यी विमिरा ५, ६ दिन सम्म रहिरहन्छन् र त्यसपछि क्रमशः हराएर जान्छन् । सामान्यतया यो रोगको जिवाणु शरीरमा प्रवेश गरीसकेपछि यसको लक्षण देखिन १४ दिन (घटीमा ७ दिन र बढीमा १८ दिनसम्म) लाग्दछ ।
कुडप्पा
कुडप्पा भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
डब्ल्युडब्ल्युई र महिला उपाधि विजेताहरूको सूची
डब्ल्युडब्ल्युई र महिला उपाधि अमेरिका स्थित एक प्रमुख कुस्ती पदोन्नति डब्ल्युडब्ल्युईद्वारा निर्माण गरिएको महिला उपाधि हो जसलाई हाल डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षेत्र रमा राखिएको छ। यो डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य कार्यक्षेत्र स्म्याकडाउन र रका साथै विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीमा कार्यरत महिला कुस्ती खेलाडीहरूका लागि शीर्ष एकल उपाधि रूपमा परिचि छ। हाल यस उपाधिकी विजेता बेकी लिन्च हुन जसले यस उपाधिका पहिलो सन् २०१९ मा डब्ल्युडब्ल्युईद्वारा आयोजित सबैभन्दा ठूलो वार्षिक कार्यक्रम रेसलमेनियामा जित्न सफल भएकी थिइन्।
यस उपाधिलाई पहिलो सन् २०१६ अप्रिल ३ का दिन आयोजित रेसलमेनियाको सुरुवात कार्यक्रममा डब्ल्युडब्ल्युईमा भित्र्याइएको थियो भने यस उपाधि एक दशकदेखि डब्ल्युडब्ल्युईमा कायम रहेको डिभास उपाधिलाई प्रतिस्थापन गरेको थियो भने सोही कार्यक्रममा यस उपाधिलाई सार्लेट फ्लेयरले जित्न सफल भएकी थिइन्। सन् २०१६ को रेसलमेनिया पश्चात् यस उपाधिलाई डब्ल्युडब्ल्युई महिला उपाधिबाट नामसारी गरी डब्ल्युडब्ल्युई र महिला उपाधि बनाइएको थियो जसकारण पछि स्म्याकडाउनमा नयाँ स्म्याकडाउन महिला उपाधिलाई पनि भित्र्याइएको थियो। सन् २०१९ मा डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीबाट एनएक्सटी महिला उपाधिलाई पनि डब्ल्युडब्ल्युईको महिला विभाग अन्तर्गत ल्याइएको थियो। डब्ल्यूयब्ल्यूई र महिला उपाधि डब्ल्युडब्ल्युईको वार्षिक कार्यक्रमा स्म्याकडाउन महिला उपाधिका साथ हेल इन अ सेलमा दाउमा लगाइएको थियो जसले यस पदोन्नतिमा इतिहास रच्न सफल भएको थियो।
सन् २०२० मार्च २७ का अनुसार हालसम्म यस उपाधिलाई १५ पटक ७ महिला खेलाडीहरूद्वारा हासिल गरिएको छ। सार्लेट फ्लेयर यस उपाधि जित्ने पहिलो विजेता हुन् भने उनले र सासा बेङ्क्सले यस उपाधिलाई समान ४ पटक जित्न सफल भएका छन्। यस उपाधिकी वर्तमान विजेता बेकी लिञ्च हुन भने उनले यस उपाधिलाई सन् २०१९ अप्रिलमा आयोजित रेसलमेनियाको ३५औँ श्रृङ्खलामा सार्लेट र रोन्डा राउजीलाई एकै खेलमा पराजित गर्दै पहिलोपटक जित्न सफल भएकी थिइन्। हाल उनले यस उपाधिलाई सर्वाधिक लामो समयसम्म कायम राख्ने महिला खेलाडी पनि बन्न सफल भएकी छिन् भने उनले यस उपाधि ३५४ दिन भन्दा बढी समयसम्म कायम राख्न सफल भएकी हुन्। यस उपाधिकी सबैभन्दा छोटो समयसम्मकी विजेता सासा बेङ्क्स हुन जसले यस उपाधिलाई मात्र ८ दिनसम्म कायम राख्न सफल भएकी थिइन्। यस उपाधि विजेता अलेक्सा ब्लिस समग्रमा सबैभन्दा लामो समयसम्म विजेता रहन सफल खेलाडी हुन् जसले यस उपाधिलाई दुईपटक जित्दै ३९८ दिनसम्म कायम राखेकी थिइन्। यस उपाधिकी सबै वृद्ध विजेता नाया ज्याक्स हुन जसले ३३ वर्षको उमेरमा यस उपाधस जित्न सफल भएकी थिइन् भने उनले यस उपाधि एकपटक जितेकी थिइन्। यसको साथसाथै सासा बेङ्क्स सबैभन्दा सानो उमेर विजेताको रूपमा परिचित छिन् जसले २४ वर्षको उमेरमा यस उपाधिलाई पहिलो जित्न सफल भएकी थिइन्।
समग्रमा
September 1, 2023 सम्मको
कमलामाई नगरपालिका
कमलामाई नेपालको बागमती प्रदेशमा पर्ने सिन्धुली जिल्लाको एक नगरपालिका हो। सिन्धुली जिल्लाको सदरमुकाम सिन्धुलीमाढी यस नगरपालिका भित्रको एक केन्द्रीय स्थल हो। सिन्धुली जिल्लामा रहेका तत्कालिन सिद्धेश्वर र भिमान गाउँ विकास समिति मिलाएर वि.सं. २०५३ चैत्र १४ गते यो नगरपालिकाको गठन गरिएको थियो। कमला उपत्यकाभित्र पर्ने यो नगरपालिकामा सबै जिल्ला स्तरीय कार्यलयहरूका साथै क्याम्पस, विद्यालय तथा अस्पतालहरू समेत रहेका छन्। कुल १४ वडामा विभाजित यो नगरपालिकाको जनसङ्ख्या वि.सं. २०६८ सालको जनगणना अनुसार ६५,०६४ रहेको छ। कमलामाई नगरपालिकाको पूर्वमा तीनपाटन गाउँपालिका, गोलञ्जोर गाउँपालिका र दुधौली नगरपालिका त्यसतै यसको पश्चिममा मरिण गाउँपालिका र सर्लाही जिल्ला, उतरमा सुनकोशी गाउँपालिका र गोलञ्जोर गाउँपालिका तथा दक्षिणमा धनुषा जिल्ला र महोत्तरी जिल्ला रहेका छन्।
नामकरण
प्रसिद्ध कमला नदीको तटमा रहेको कमलामाई मन्दिरको नामबाट यो नगरपालिकाको नामाकरण कमलामाई गरिएको छ।
क्षेत्रगत फैलावट
नेपाल राजपत्रमा वि.सं. २०५३ चैत्र १४ गते प्रकाशित सूचना अनुसार तत्कालिन सिद्धेश्वर र भिमान गाविसहरूलाई मिलाएर यो नगरपालिकाको स्थापना भएको हो। वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ गते नेपाल सरकारको मन्त्रिपरिषदको निर्णय बमोजिम यस नगरपालिकामा १४ वडा रहेका छन्।
स्थानीय तह पुनर्संरचना आयोगले वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ गते गरेको सिफारिसलाई नेपाल सरकारले अनुमोदन गरि नेपाल राजपत्रमा वि.सं. २०७३ फाल्गुन २७ गते प्रकाशित गरेपछि यस नगरपालिकामा सिन्धुली जिल्लाका तत्कालिन डाँडिगुराँसे, भद्रकाली, जलकन्या, रानिबास र रानिचुरी गाउँ विकास समितिलाई सम्मिलित गरिएको थियो। वर्तमान समयमा यो नगरपालिकाको कुल क्षेत्रफल ४८२.५७ वर्ग किलोमिटर भएको छ।
जनसङ्ख्या
नेपालको वि.सं. २०६८ सालको जनगणना अनुसार यो नगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या ६५,०६४ रहेको छ। सम्पूर्ण जनसङ्ख्यामध्ये ३९,७३० पुरुष र ३८,११५ महिला रहेका छन् ।
प्रमुख स्थानहरू
नगरपालिकाको मुख्य वस्तीहरूमा ज्यामिरे, डुम डाँडा, वेसारे, राजपानी, शिखर, खैरेनी, सिमले, लामिडाँडा, कुडुले, बोगटी, गैयाँटार, रातमाटा, राम्माढी, दोभानटार, माझगाउँ, पाखाटोल, कुलो खोला गाउँ, सरकारी टोल, राजमहल, चिलाउने टोल, तरुल वन, मजुरे गाउँ, ताप्के गाउँ, भिमान, ढुङ्ग्रेवास, ढकाल गाउँ आदि हुन्। भिमान बजार, सिन्धुली बजार (१ नं. बजार, २ नं. बजार), धुरा बजार र ढुङ्ग्रेवास बजार नगरपालिकाका प्रमुख बजारहरू हुन्। सिन्धुली तथा भिमान बजारमा साप्ताहिक हाटबजार पनि लाग्ने गर्दछ। शिद्धबाबा, कालीमाई तथा कमलामाई यहाँका मुख्य मन्दिरहरू हुन्। रानीचुरी डाँडो नगरपालिकाको ऐतिहासिक स्थल हो ।
इतिहास
कमलामाई नगरपालिका कमला उपत्यकाभित्र पर्दछ। यस उपत्यका तथा नगरपालिकाको मथिल्लो डाँडामा ऐतिहासिक सिन्धुलीगढी दरवार छ। नगरको मुख्य बजार सिन्धुली माढीमा बसेको छ। यहाँ पृथ्वी नारायण शाहका गोर्खाली सेनाले कप्तान किनलोकका अङ्ग्रेजी सेनालाई नेपाल एकीकरण ताका पराजित गरेको थियो। राणाकालमा दरवार बनेपछि सो क्षेत्रको प्रशासनिक केन्द्र बनाइएको थियो। यस नगरपालिकाको सिन्धुलीमाढी क्षेत्रमा लगभग नौ हजार मानिस बसोबास गर्दछन्।
नगर निर्वाचन इतिहास
वि.सं. २०५४ को निर्वाचनमा प्रमुख र उपप्रमुख पदमा क्रमशः वासुदेव श्रेष्ठ र रसबहादुर कार्की निर्वाचित भएका थिए। उनीहरूको कार्यकाल समाप्तिपछि तत्कालिन श्री ५ को सरकारले वासुदेव श्रेष्ठलाई प्रमुख र भीष्मराज श्रेष्ठलाई उपप्रमुखमा मनोनित गरेको थियो।
दानापुर
दानापुर भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
कुरनूल
कुरनूल भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
भोजनालय
भोजनालय ग्राहकहरूलाई खानेकुरा वा पेयपदार्थ उपलब्ध गराउने वा पस्केर सेवा प्रदान गर्ने एक व्यापार व्यवसाय प्रकार हो । भोजनालयहरू अधिकांस बसेर भोजन गर्ने सुविधाका लागि भएता पनि कतिपयले घर लैजाने सेवा पनि दिन्छन । लैजाने ग्राहकलाइ बोक्न सहज हुँनेगरी पोको पारेर खाना दीइन्छ । बसेर खान नमिल्ने केवल लैजाने मात्र सेवा दिनेलाइ चाँही भोजनालय माँनिदैन । खानाको प्रकारको अाधारमा साकाहारी र मांसाहारी भोजनालय हुन्छन । स्थापनाको अाधारमा अतिरिक्त सेवा स्वरूपका भोजनालय,समान्य भोजनालय र विशिष्ट भोजनालय गरी तीन प्रकारका भोजनालय मान्न सकिन्छ । बासालय मा स्थापीत भोजनालय अतिरिक्त सेवाको रूपमा रहेका हुँन भने तुलनात्मक रुपमा मीतव्ययी र सामान्य वातावरणमा भोजन गराउँने भोजनालय सामान्य भोजनालय हुन । त्यस्तै विशेष खाना प्रकारका साथै विशिष्ट सेवा र वातावरण भएका भोजनालयलाइ विशिष्ट भोजनालय मानिन्छ जुन सामान्य भोजनालय भन्दा उच्च स्तरीय सेवा हुँने र बढी खर्चिला हुँन्छन । पेय सेवाको अाधारमा मदिरा पान सुविधा भएका र नभएका गरी दुइ प्रकारका भोजनालय हुन्छन । मदिरा बेच्ने वा पीउन मील्ने इजाजत प्राप्त भोजनालयमा खाना सँगै मदिरा पान गर्न सकिन्छ र तिनमा मदिराशाला वा पेयशाला पनि हुँने गर्दछ ।
रेश्मा भण्डारी
रेश्मा भण्डारी एक नेपाली भलिबल खेलाडी हुन् ।
खतिवडा गाविस
खतिवडा नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र, सेती अञ्चलको डोटी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
हरिदत्त (कथा)
हरिदत्त साहित्यकार [ theshatrudhanबिपी कोइराला]]द्वारा लेखिएको मौलिक मनोवैज्ञानिक कथा हो । यो कथा साझा प्रकाशनले विसं २०३२ सालमा प्रकाशित दोषी चश्मा कथासङ्ग्रह‎मा सङ्ग्रहित गरिएको छ । theshatrudhan
सन्दर्भ सामग्रीहरू
theshatrudhan
आम्गाछी
पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, कोशी अञ्चलको मोरङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति थियो। २०५८ को जनगणना अनुसार, यहाँँको जनसङ्ख्या ५,२०३ रहेको थियो।
खोयाहाँस
खोयाहाँस (वैज्ञानिक नाम: Anser indicus) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा बार हेडेड गुज (Bar-headed Goose) भनिन्छ ।
अनलाइन पत्रकारिता
अनलाईन वा इन्टरनेट सञ्चार भन्नाले कम्प्युटर र फोनको माध्यमद्वारा गरिने सन्देश सम्प्रेषण भन्ने बुझ्नुपर्छ । अनलाईन सञ्चारमा कम्प्युटर टेलिफोन लाईन वा इन्टरनेट लाईनका साथै विद्युतीय उर्जाको पनि अनिवार्य भूमिका रहन्छ । विश्वका विकसित मुलुकहरूले अनलाईन पत्रकारितालाई उच्च महत्त्व दिएर यस सम्बन्धी कानुनको व्यवस्था समेत गरेका छन् । त्यस अनुसार यसले विकासको गति समातेको छ ।
पत्रकारीतामा सबैभन्दा कान्छो विधाको रूपमा अनलाईनको विकास भएको भएपनि यसको लोकप्रियता बढ्दो छ। छोटो समयममै यसले परम्परागत सञ्चारमाध्यम छापा, रेडियो र टेलिभिजनलाई चुनौति दिन सक्षम भइसकेको छ। विस्तारै परम्परागत मिडियाहरू अहिले पूर्ण रूपमा अनलाईनमा निर्भर बन्दै जानु तथा नेपाल मै पनि परम्परागत सञ्चार माध्यमको तुलनामा अनलाईन पत्रकारीताको विकास र विस्तार तिव्र गतिमा भइरहेको छ।
इतिहास
सन् १९६९मा अमेरिकी रक्षा विभागका अनुसन्धान विशेषज्ञले चार वटा कम्प्युटरको नेटवर्क अर्पानेटबाट प्रयोगात्मक रूपमा सूचनाहरू आदान–प्रदान गर्न सुरु गरेका थिए। सन १९७०मा यसले टेलिटेक्स र भिडियो टेक्सको रूपमा विकास भयो। १९९०मा बेलायती वैज्ञानिक टीम वर्नर लीले वेभसाइटहरू बनाउनको लागि अत्यावश्यक एचटीएमएल कोडहरूको विकास गरे । जसवाट वेबपेजको निर्माण सम्भव भयो ।
तर, पहिलो अनलाईन पत्रिकाको प्रारम्भ भने सन् १९९०मा प्रवेश भयो । १९९२मा अमेरिकाको शिकागो ट्रिव्यन अनलाईनको रूपमा इन्टरनेमा प्रकाशित भयो । यसपछि नै वास्तवमा अनलाईन पत्रकारिताको शुरुवात भएको मानिन्छ ।
नेपालको इतिहास
प्रारम्भमा सीएनएन, बीबीसी तथा अन्तराष्टि सञ्चारमाध्यममहरू धेरै अगाडि नै अनलाईन संस्करणमा गएतापनि नेपाल पनि यसमा त्यत्ति पछाडि भने देखिंदैन। १९९३ वाट अनलाईन पत्रकारीताको विकासले तिव्रता पाएको थियो। नेपालमा पनि सन १९९५ मै अनलाईन पत्रकारीताको प्रारम्भ भइसकेको थियो।
नेपालमा अनलाईन पत्रकारीताको प्रारम्भ गर्ने पहिलो संस्थाको रूपमा मर्कन्टाइलको नाम इतिहासको पानामा दर्ता छ। उसले सन् १९९५मा साउथ–एसिया डट कम मार्फत मर्कन्टाइलले कान्तिपुर पब्लीकेशन हाउसको अङ्ग्रेजी दैनिक दि काठमाडौँ पोस्टलाई आफ्नो साइटमा राखेर अनलाईन पत्रकारीताको प्रारम्भ गरेको थियो। सम्भवत यो एसियाकै पहिलो ई–पत्रिका हुनसक्छ। मर्कन्टाइलले नै सन १९९८मा नेपाल न्यूज डटकमको रूपमा आफ्नै अनलाईन पत्रिकाको शुरुवात गर्‍यो। प्रारम्भमा नेपालन्यूजले आफैं समाचार राख्नेदेखि लिएर अन्य पत्रिकाहरूलाई समेत आफ्नो साइटमा हालिदिने अन्य पत्रिकाहरूलाई समेत अनलाईको संसारमा प्रवेश गरायो। उसले प्रारम्भमा कान्तिपुर पब्लिकेशन, गोरखापत्र संस्थान, कामना प्रकाशन लगायत अन्य कतिपय साप्ताहिक र मासिक प्रकाशनहरू नेपालन्युजमा राख्ने महत्त्वपूर्ण काम गर्‍यो। नेपालन्युजपछिको नेपाली ई–पत्रिकाको रूपमा नेपालीपोष्ट डटकमलाई लिइन्छ। अमेरिका पुगेका पत्रकार गिरिश पोखरेलले यसको प्रारम्भ गरेका थिए र अहिलेसम्म पनि सञ्चालीत छ। यो नेपाली भाषाको पहिलो अनलाईन पत्रिकाको रूपमा लिइन्छ। नेपालन्युज मार्फत अनलाईनको दुनियामा छिरेको कान्तिपुर पश्लिकेशनले सन द्दण्ण्ण्मा कान्तिपुरअनलाईन डटकमको नाममा ई–पत्रिकाको प्रकाशन प्रारम्भ गर्‍यो। यसले आफ्नो मुल नाम (डोमेन) ईकान्तिपुर डटकम राखेको छ। यो अङ्ग्रेजी र नेपाली दुबै भाषामा छ। अनलाईन पत्रकारीताको विकास बढ्दै गएपछि कुनै प्रकाशन गृह विना नै स्वतन्त्र रूपमा समेत समाचार पोर्टलहरूको प्रारम्भ हुनथाल्यो। विस्तारै यसमा नेपाल बाहिर रहेका नेपालीहरूको सक्रियता बढ्न थाल्यो भने नेपाल भित्र पनि ई–पत्रिकाको संख्या बढ्दै गए। अनलाईन पत्रिकाको माग बढ्दै गएपछि छापा, ध्वनी र दृष्यमा आधारित सञ्चार माध्यमहरू पनि अनलाईनमा छिरेका छन। अहिले छापाका गोरखापत्र, कान्तिपुर, अन्नपूर्णपोष्ट, दि हिमालयन टाइम्स, नेपाल समाचार पत्र, नयां पत्रिका, जनदिशा, राजधानी सबै इन्टरनेट संस्करणमा छन। साप्ताहिकमा पनि धेरै जसो इन्टरनेटमा छिरिसकेका छन। विक्लीनेपाल डटकममा देशान्तर, दृस्टि, जनआस्था, बिमर्श, लगायतका साप्ताहिक पत्रिकाहरू पढ्न पाइन्छ। यता नेपाली फिल्म जगतमा फिल्मीखबर डट कमलाई नेपालकै पहिलो फिल्मी अनलाईन पत्रीकाको रूपमा लिईएको छ। यो २००९ साल जुन महिनाको ८ तारिखका दिन स्थापना भएको हो। यसका प्रधानसम्पादक तथा प्रकाशक सुमन गैरे हुन्।
अनलाईन पत्रकारका सिप
अनलाईन पत्रकारीताका लागि परम्परागत सञ्चारमाध्यमका लागि आवश्यक पर्ने सिपका साथ थप केही विशिष्ट सिप आवश्यक देखिन्छ।
चुनौती
सिमित अवसर : विकसित राष्ट्रहरूमा परम्परागत मिडियालाई विस्थापित गराउने हदसम्मको पहूचमा अनलाईन पत्रकारीताको विस्तार भएपनि नेपालमा आशा अनुरूपको विकास हुन सकेको छैन। फाट्टफुट्ट रूपमा केही ठूला मिडिया हाउसहरू अनलाईन पत्रकारीतामा आए पनि उनीहरूको प्राथमिकता परम्परागत मिडिया मै बढि छ। जसका कारण सोचे अनुरूप नेपालमा अनलाईन पत्रकारीताको विकास हुन नसक्दा अवसर केही सिमित छन। इन्टरनेट प्रयोगकर्ताको अभाव : नेपालको कुल १५ प्रतिशत नागरिकको इन्टरनेटमा पहुंच रहेको छ। यसका प्रयोगकर्ताको संख्या सन २००७को अन्त्यसम्ममा २ लाख ५० हजार पुगेको अनुमान छ। त्यसमा पनि अनलाईनको पाठक सिमित छन। इन्टरनेटमा सहज पहुँचको अभावमा नेपालमा सोचे अनुरूप अनलाईन पत्रकारीता जम्न सकेको छैन। अस्पष्ट सरकार : अनलाईन पत्रकारहरूको लामो सङ्घर्षपनि सरकारले परम्परागत सञ्चारमाध्यमलाई झै अनलाईन पत्रकारीतालाई समेत राज्यस्तरवाट मान्यता दिएपनि सरकार अझै अन्यौलमा देखिन्छ। अनलाईन पत्रकारीतालाई परिभाषित गरी बर्गिकरण गर्ने विषयमा सरकार उदासिन छ। जसका कारण अनलाईन पत्रकारीताको विकासमा बाधा पुगिरहेको छ।
'''=== उज्याला पक्षहरू ===
'''बढ्दो सहभागिता : संस्थागत र ब्यक्तिगत दुबै रूपमा अनलाईन पत्रकारहरूको संख्या बढ्दै गएको छ। परम्परागत संञ्चार गृहरूले समेत संस्थागत रूपमा अनलाईन पत्रिकाका लागि छुट्टै समुह राखेर आर्कषक पारिश्रमिकको व्यवस्था गर्न थालेका छन।
प्रभावकारी : परम्परागत अन्य सञ्चार माध्यमको तुलनामा अनलाईन पत्रकारीता सस्तो र प्रभावकारी छ । विश्वमा छरिएर रहेका कुनैपनि ब्यक्ति अनलाईन पत्रीकाको पाठक हुनसक्छन। जो अन्य परम्परागत मिडियामा सम्भव छैन। सूचना सञ्जालमा छिरेर छोटो समयमै पाठकहरू खेज्न सकिन्छ ।