cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
लाइब्रेरी पर्व
वि.सं. १९८७/८८ ताका जोगवीर सिंह, हरेकृष्ण श्रेष्ठ, बैकुण्ठप्रसाद श्रेष्ठ, लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा, कृष्णप्रसाद खतिवडा, धर्मराज थपलिया, चित्तघर उपासकलगायत ४५/४६ जनाको प्रयासमा लाईब्रेरी खोल्न सहमतिको माग गरे। आखिर रामचन्द्र अधिकारीद्वारा राणा प्रधानमन्त्री भीमशमशेरलाई सूचना मिल्यो र रोक लगाई प्रत्येकलाई १० रूपैयाँ दण्ड गरियो र आधा रकम सूचना गर्ने रामचन्द्रलाई पुरस्कार दिइयो।
गोलभेडा
ढिलो लाग्ने ढुसी (फिटोपथोरा इन्फेसटेन्स)
क. फसल-चक्र चलाउनुपर्छ। ख. खेतमा रोग लागेको बोट देख्नेबित्तिकै जतिसक्दो चाँडो त्यसलाई उखेलेर जलाउनुपर्छ। ग. रोगसँग लड्नसक्ने क्षमता भएका प्रजातिहरू उब्जनी गर्नुहोस्। घ. १ प्रतिशत बोरेडक्सको मिस्रण छिट्नुहोस् वा स्प्रे गर्नुहोस्।
पात दोब्राउने (गेमिनी भाइरस)
बोटको पात नराम्रोसँग दोब्रिन्छ वा बटारिन्छ। पातको आकार पनि घट्छ। यदि पात दोब्राउने रोगसँग टाटेपाटे भाइरस पनि लाग्यो भने बोटबाट निकै कम उत्पादन हुन्छ वा उत्पादन नहुन पनि सक्ने देखिएको छ।
रोकथामका उपाय
कुनै पनि भाइरस रोगलाई रोकथाम गर्न निकै गाह्रो हुन्छ। बजारमा भाइरसनाशक कुनै ओषधि पाइँदैन। तल दिइएका विधि अप्नाएर मात्र यो रोगको रोकथाम गर्न सकिन्छ:
क. रोगलाई दोस्रोपल्ट फैलन नदिन रोग लागेको बोटलाई उखेलेर जलाउनुहोस्। ख. समुचित जैविक-कीटनाशकको प्रयोग गरेर कीराहरूलाई निर्धारित सीमा स्तर (ईटीएल)-भन्दा मुनि राख्नुपर्छ, जसले गर्दा रोग थप फैलन नसकोस्। ग. बिरुवा रोप्नअघि ५०० पीपीएम साइकोसेलको घोलमा बिरुवालाई एक घण्टासम्म भिजाउनुपर्छ। घ. कीटनाशकको व्यवस्थित प्रयोग गरेर सेतो झिँगालाई नियन्त्रण गर्न सकिन्छ।
मोजाइक अर्थात् टाटेपाटे भाइरस (भाइरस)
लक्षण
पातमा बिराएर हरियो तथा हल्का हरियो रङ्ग (क्लोरोटिक) दागहरू देखा पर्छ। धेरै रोग लागेको बोटमा कम उत्पादन हुन्छ वा उत्पादन हुँदैन।
रोकथामका उपाय
भाइरस रोगको रोकथाम गर्न निकै गाह्रो हुन्छ। तर सावधानी अप्नाएर गोलभेँडाको पात दोब्राउने रोगलाई नियन्त्रणमा राख्न सकिन्छ।
कीरा तथा कीटपतंग
गोलभेँडालाई अनेकौँ कीरा तथा कीटपतंगहरूले आक्रमण गर्छन्। यसको रोकथामका केही प्रमुख उपायहरूबारे तल चर्चा गरिएको छ:
काण्ड छेदक (युगोफेरा पार्टीसेला)
यो एक मध्यम आकारको सानो कीरा हो, जसको २३.२ सेन्टीमिटर विस्तार भएको पखेटा अनि पेट र अघिल्लो पखेटा फुस्रो पहेंलो रंगको हुन्छ, पछिल्लो पखेटा सेतो अनि टाउको र छाती कैलो रंगको हुन्छ।
यो रोगले आश्रय लिने बोट
बैगुन, आलु, गोलभेँडा र खोर्सानी।
•मुर्झाएको बोट उखेलेर जलाउनुपर्छ। •यो काण्ड छेद गर्ने लाभ्रेको घटना देखिनुअघि नै १५ दिनको फरकमा जैविक-कीटनाशक छर्कनुपर्छ।
सुर्तीमा लाग्ने लाभ्रेकीरा (स्पोडोप्टेरा लिटुरा)
यो देशभरि निस्कने एक पोलीफेगस जातको किरा हो।
यो किराले आश्रय लिने बोट
सुर्तीबाहेक यसले आलु, गोलभेँडा, चना, मकै र बन्दकोपी आदिलाई पनि आक्रमण गर्छ।
आक्रमणबाट हुने क्षति तथा लक्षण
यो लाभ्रेले राति पात, काण्डको कलिलो भाग र फल खान्छ, जसले गर्दा धेरै क्षति हुन्छ। यो अत्यन्त विनाशकारी किरा हो, किनभने यसले पात, काण्ड र फलभित्र छेद वा दुलो पारेर त्यसको भित्री भाग खान्छ।
•नियमित रूपमा खेतबारीको हेरचाह गर्नुहोस्। •लाभ्रेलाई जमा गरेर जलाउनुहोस्।
यो भारतभरि पाइन्छ अनि उष्टकटिबन्धीय (गर्मी) तथा उप-उष्णकटिबन्धीय क्षेत्रमा प्रचुर पाइन्छ।
क्षति तथा लक्षण
बिसुन्पुर्वा मनपुर
बिसुन्पूर्वा मनपुर नेपालको नारायणी अञ्चलको रौतहट जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो । यो ठाउँमा ४८२ वटा घर छन् ।
गोलभेडा
मोजाइक अर्थात् टाटेपाटे भाइरस (भाइरस)
यसको लाभ्रेले हरियो बोटको अङ्ग खान्छ, जसले गर्दा बोटको हाँगाविँगा नाङ्गो हुन्छ। सबैभन्दा धेरै क्षति फलमा हुन्छ, जसमा गोलो प्वाल पर्छ। कलिलो लाभ्रेले बाहिरबाटै पातहरू खान्छ भने ठूलो लाभ्रे फूल र फलभित्र पसेर त्यसलाई चबाउँछ, जसबाट प्युपा हुनअघि ३०-३५ प्रतिशतको क्षति हुन्छ।
थुम्की
थुम्की नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, कास्की जिल्लामा अवस्थित गाँउ विकास समिति हो। यस गाविसमा रहेका ऐतिहासिक तथा धार्मिक पर्यटकीय स्थलहरू जटेश्वरको मन्दिर, चण्डीस्थान मन्दिर आदि रहेका छन भने फल्याङ्गकोट दरबार, चण्डीस्थान डाँडा आदि प्राकृतिक पर्यटकीय स्थलहरू हुन।
गोलभेडा
माटोको आवश्यकता
गोलभेँडा विभिन्न प्रकारको माटोमा उत्पादन गर्न सकिन्छ- बलौटे उर्वर माटो, दोमट माटो, कालो माटो र राम्रो पानी बहने व्यवस्था भएको कालो माटोमा यसको खेती गर्न सकिन्छ। तर राम्रोसँग पानी बहने, माथिल्लो तहमा हल्का बलौटा र भित्री तहमा राम्रो दोमट भएको माटोमा यसको उब्जनी राम्रो हुन्छ। गोलभेँडाले ठीक्कको अम्लता र क्षार भएको माटो सहन सक्छ। अम्लताको मात्रा ५.५ देखि ७.५ भएको माटोमा यसले उत्तम उत्पादन दिन्छ। सिक्किमको माटो अम्लीय प्रकारको छ, यसैले राम्रो फसल उब्जनीको लागि प्रति वर्ग मीटर २०० ग्रामको दरले डोलामाइट लगाउन सुझाइन्छ।
थुम्की
सन्दर्भ सामग्रीहरू
थुम्की गा बि स को माझकोट गाउँ कास्की जिल्लाको पूर्वी सिमाना मा रहेको माझकोट गाउँ उत्तर मा माछापुच्छ्रे अन्नपुर्ण धौलागिरी लगायतका रनोरम हिमश्रृंखलाहरु,दक्षिणमा हरिया बन जंगल, पहाडहरुका लहरहरु. पूर्वमा अनबरत् रूपमा बगिरहने मादी नदि र त्यसले  बनाएको साना फाँट बेसीहरु र पश्चिममा पोखरा शहरको मनोरम दृश्यहरू बीच माझकोट भैरव लाई शिरमा लिएर युगौ देखि अटल रूपमा रहेको हाम्रो प्यारो माझकोट गाउँ पछिल्लो समयमा सूचना तथा प्रबृदीमा भएको विकासले यस गाउँका युवा पिढी पनि अछुत रहेनन, गुरुङ र मगर जतिको बसोबास रहेको यस माझकोट गाउँ मा मौलिक गुरुङ भाषा सस्कृतिको आभास आधुनिकताका बीच पनि अझै भेटिन्छ, स्थानिय रूपमा बिगत लामो समय देखि यस गाउँका युवा हरूले लोपोन्मुख भाषा सस्कृति र सामाजिक सुधारको सामुहिक प्रयास सुरुप शान्ति दिप युवा क्लब माझकोट-पेलुंग को स्थापना गरिएको छ साथै पछिल्लो समयमा गाउँका युवाहरु जो हाल रोजगारीको क्रममा वा अन्य करणले आफ्नो जन्म भुमि भन्दा टाढा रहेका साथीहरू को विचार तथा मतलाई समेट्ने र गाउँका गतिबिधिहरु एक अर्कामा जानकारी गराउने हिसाबले थुम्की गा बि स को यो सन्दर्भ सामग्री मा समाबेस गरिएको हो , साथै शान्ति दिप युवा क्लबबाट पनि क्लबका गतिबिधि र स्थानिय समाचार क्लब को आफ्नै फेसबूक पेजबाट पनि प्रस्तुत गरिदै आएको जानकारी गराइन्छ लमजुंग जिल्लाको पश्चिमी सिमाना सत जोडिएको थुम्की गा बि स वडा न. ७ मा पर्ने माझकोट गाउँ प्राकृतिक संरक्षण हिसाबले पनि उत्कृस्ट रही आएको छ, बिगतमा माझकोट फोके पाखा चिहान डाँडा सामुदायिक बनले नेपालकै उत्कृस्ट सामुदायिक बन्हारू मध्येमा एक पर्नुले यो कुराको पुस्टी गर्छ, नेपाल कै रास्ट्रिय फुलको रूपमा चिनिएको लालिगुरास को पनि पछिल्लो समयमा संरक्षणको प्रयास स्थानिय रुम मै भैरहेको छ
बिसुन्पुर्वा मनपुर
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार बिसुन्पूर्वा मनपुरको जनसङ्ख्या ३०६६ छ। यस मध्य पुरुष ५२%, र महिला ४८% छन्।
मालपुवा
मालपुवा, वा छोटकरीमा कहिलेकाहीँ पुवा, एक थेप्चो बाटुलो आकारको रोटीविशेष हो। यसलाई मिठाई वा खाजाको रूपमा भारतीय उपमहाद्वीपमा पस्किने गरिन्छ। यो भारत, नेपाल र बङ्गलादेशमा लोकप्रिय रहेको छ।
रुम
रुम दैलेख जिल्लाको एक गाविस हो।
गोलभेडा
औषधोपचार
गोलभेडाको रस मांशपेशी फर्कने समस्यामा लाभदायक हुन्छ।
विषकन्या
विषकन्या माधव घिमिरेद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
मालपुवा
इतिहास
वैदिक कालदेखि नै आर्यहरूले खाने सबैभन्दा फलदायी अन्न जौ थियो। जौको पीठोलाई या त घिउमा तारेको वा पानीमा उमालेर महमा डुबाएर मालपुवा बनाइने गरिन्थ्यो। मालपुवाले यसको तयारी नाम र आवश्यकता दुवैलाई सुरक्षित गर्दछ।
मालपुवा र यसको प्रकारहरू
मालपुआ बङ्गलादेश, ओडिशा, पश्चिम बङ्गाल, बिहार, उत्तर प्रदेश, महाराष्ट्र र नेपालमा लोकप्रिय छ जहाँ यसलाई अन्य मिठाईहरूसँगै चाडपर्वहरूमा पकाइन्छ। केही क्षेत्रहरूमा मालपुवाको लागि पाकेको केरा वा नरिवल पिसेर, पीठो र पानी वा दूध थपेर तयार गरिन्छ। यो मिश्रण कहिलेकाहीं अलैंचीसँग पकाइन्छ।
पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय
पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय (पू.वि.) (Purbanchal University) विराटनगरमा रहेको एक सार्वजनिक विश्वविद्यालय हो, जुन ठाउ नेपालको आर्थिक केन्द्र हो। यो नेपाल सरकारद्वारा १९९३मा स्थापित गरिएको हो। यो ५४५ भन्दा धेरै हेक्टरको विशाल परिसरमा अवस्थित छ। यो पुरै तरहले स्वायत्त सार्वजनिक विश्वविद्यालय पर्याप्त शैक्षणिक र नेपालमा गुणस्तरिय शिक्षाको विकासमा एक भूमिका निभाउनको लागि सक्षम छ।
प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यालय (नेपाल)
प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यालय नेपालका मन्त्रालयहरू बिच हुने कामहरूमा समन्वय गरी कार्य प्रभावकारिता बढाउने तथा एकीकृत र सजिलो कार्यपद्धतिको सोच राखेर वि.सं. २०६०-०५-२२मा नेपालको मन्त्री परिषदको निर्णयबाट स्थापना भएको हो। तत्कालिन दुई कार्यालयहरू नेपाल सरकारको केन्द्रीय सचिवालय तथा प्रधानमन्त्री कार्यालयहरूलाई यसमा गाभिएका छन्। नेपाल सरकारको मन्त्रालयहरू मध्ये यो कार्यालय सर्वोच्च निकाय हो। यस कार्यालयको प्रशासनिक प्रमुख निजामती सेवाको सर्वोच्च अधिकारी यसको सचिब रहने व्यवस्था छ।
उद्देश्य
प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रीपरिषदको कार्यालयका प्रमुख उद्देश्यहरू निम्नलिखित छन्।
कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी
नेपाल सरकार (कार्य विभाजन) नियमावली, २०६४ (दोस्रो संशोधन २०६६)ले नवगठित प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयको कार्यक्षेत्र निम्नलिखित निर्धारण गरेको छ।
यसको अलावा सरकारी सेवा तथा सुविधा प्रभावकारी तुल्याउने निर्देशिका, २०६१ले व्यवस्था गरे बमोजिम केन्द्रीय अनुगमन एकाइको कार्यसमेत यस कार्यालयबाट सम्पादन हुने व्यवस्था छ। साथै, सर्वसाधारण जनताले विभिन्न सरकारी कामको सिलसिलामा भोग्नुपरेका समस्यासम्बन्धी गुनासा तथा शिकायत सुन्ने र सो उपर आवश्यक कारवाही गर्ने कार्यसमेत यस कार्यालयको जिम्मेवारीमा पर्दछ।
क्यासी पार्कर
क्यासी पार्कर (२० मे १९८६) एक अश्लील चलचित्र अभिनेत्री, वेबक्याम केटी तथा वयस्क मोडेलको स्टेज नाम हो ।
फागुन
फागुन वा फाल्गुण हिन्दू महिनाहरूको १२ महिनाहरू मध्यको एघारौँ महिना हो। फागुन महिनाको अवधि चन्द्रमासका अनुसार माघी पूर्णिमाको भोलिपल्टदेखि फाल्गुण पूर्णिमा सम्मको हुन्छ भने सौर्यमासका अनुसार फागुन महिना कुम्भ सक्रान्तिका दिन सुरु भएर मिन सक्रांतीको पहिलो दिन पुरा हुन्छ । तर शाक्य पंचाङ्गमा भने कुम्भ सक्रांतीको ५ दिन पछाडी सुरु भएर मिन सक्रान्तिको ४ दिनको दिनमा पुरा हुन्छ । फागुन शिशिरऋतुको दोस्रो महिना हो । अंग्रजी महिनाको फेब्रुअरीको आधा महिना र मार्चको आधा महिना फागुन महिना भित्र पर्छ ।
पश्चिमी अफ्रिकाका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
पश्चिमी अफ्रिकाका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची निम्न रहेका छन् :-
वीरकालीन कविता
वीरकालीन कविता दयाराम श्रेष्ठ 'सम्भव'द्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
कचल
कचल पाल्पा जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो ।
जनसङ्ख्या
यो गाविस को जनसङ्ख्या बि.स.२०६८ को जनगणना अनुसार ३,६९९ रहेको छ ।
शब्द-वस्त्रमा रूपको नदी
शब्द-वस्त्रमा रूपको नदी महेश प्रर्साईंद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको काव्य हो।
प्याज
प्याज तरकारी/सब्जी आदिमा हालिने मसलाको रूपमा प्रयोग गरिने मसला फल जो माटोमुनि फल्छ। प्रायः सबै ठाउँमा यो मसलाको उत्पादन हुन्छ।
नेपालका पचहत्तरै जिल्लामा प्याज खेती हुने गरेको छ। कृषि मन्त्रालयको तथ्यांक अनुसार, आर्थिक वर्ष २०६७/६८ मा २० हजार ८० हेक्टर जमिनमा प्याज उत्पादन भयो। देशभरको प्याज क्षेत्रफलको एक चौथाइ हिस्सा सप्तरी जिल्लाले ओगटेको छ। आव २०६७/६८ मा उत्पादित कुल दुईलाख ६३ हजार ५३६ टनमध्ये ७७ हजार ६४८ टन सप्तरीमा उत्पादन भएको थियो। प्याज उत्पादनमा सप्तरीपछिका जिल्लामा क्रमशः बारा, सिरहा र रूपन्देही छन्। हिमालपारिका मुस्ताङ र मनाङमा पनि वार्षिक १६ टन प्याज फल्ने गरेको छ।प्याज नेपालको तरकारी बालीमा काउली र बन्दापछि तेस्रोमा पर्छ। प्याज जति उत्पादन भए पनि आसपासका बजारमा सजिलै खपत भइरहेको छ। शहरी क्षेत्रमा बढ्दो माग धान्न आयातमै भर पर्नुपर्ने अवस्थाले अभियानकै रूपमा प्याज उत्पादन गरे बजारको खाँचो नपर्ने भन्ने देखाउँछ। राजधानी काठमाडौंको कालीमाटी तरकारी बजारमा ९५ प्रतिशत प्याज भारतबाट आइरहेको छ। भारतमा प्याज महँगो वा आयातमा अवरोध हुँदा चीनबाट पनि ल्याइन्छ।
काँचो प्याजबाट स्वास्थ्य लाभः
औषधोपचार
देखिनमा साधारण जस्तो देखिएपनि सबै तरकारीमा मिल्ने तरकारी मात्र नभै यसको बेजोड औषधीय गुणपनि रहेको छ। प्याजलाई काँचै वा पकाएर यसको रस निकालेर जसरीपनि सेवन गर्न सकिन्छ। यस्का अनेकन औषधीय गुणहरु रहेको पाइन्छ:- प्याजको फाइदाः
माल्भिका सुब्बा
माल्भिका सुब्बा (जन्म: जुलाई १९, १९८१) एक अभिनेत्री, टेलिभिजन प्रस्तोता, सामाजिक कार्यकर्ता तथा उद्यमी हुन्। उनले आमसञ्चार र पत्रकारिता बिषयमा पोखरा विश्वविद्यालयबाट स्नातोकोतर उतीर्ण गरेकी छिन्। उनी नेपालको लिम्बू समुदायकी हुन्।
पेशा
२१ वर्षको उमेरमा, माल्भिकाले मिस नेपाल २००२को उपाधि जितेकी थिइन्। त्यसपछि उनले कान्तिपुर टेलिभिजनसँग आबद्ध भएर 'कल कान्तिपुर' नामक कार्यक्रमकी प्रस्तोता भएर काम गरिन्। सन् २००८ मा, उनले भारतको भ्वाइस अफ इन्डिया, एमटिभी एक्जिटमा मानव तस्करीको बिषयमा राजदुत भएर कार्य गरिन्।
विष्णु पुराण
श्रीपराशर ऋषिद्वारा प्रणीत यो पुराण अत्यन्त महत्त्वपूर्ण तथा प्राचीन हो। यसका प्रतिपाद्य भगवान विष्णु हुन्, जो सृष्टिका आदिकारण, नित्य, अक्षय, अव्यय तथा एकरस हुन्। यस पुराणमा आकाश आदि भूतहरूको परिमाण, समुद्र, सूर्य आदिको परिमाण, पर्वत, देवतादिको उत्पत्ति, मन्वन्तर, कल्प-विभाग, सम्पूर्ण धर्म एवं देवर्षि तथा राजर्षिहरूको चरित्रको विशद वर्णन छ। भगवान विष्णु प्रधान हुनको पछि पनि यो पुराण विष्णु र शिवको अभिन्नताको प्रतिपादक हो। विष्णु पुराणमा मुख्य रूपले श्रीकृष्ण चरित्रको वर्णन छ यद्यपि संक्षेपमा राम कथाको उल्लेख पनि छ।
अष्टादश महापुराणहरूमा श्रीविष्णुपुराणको स्थान ठूलो छ। यसमा अन्य विषयहरूका साथ भूगोल, ज्योतिष, कर्मकाण्ड, राजवंश र श्रीकृष्ण-चरित्र आदि धेरै प्रंसगहरूको वर्णन छ। भक्ति र ज्ञानको प्रशान्त धारा यसमा सर्वत्र नैं प्रच्छन्न रूपले बहेकोछ। यद्यपि यो पुराण विष्णुपरक हो र पनि भगवान शंकरको लागि यसमा कहीं पनि अनुदार भाव प्रकट गरिएको छैन। सम्पूर्ण ग्रन्थमा शिवजीको प्रसँग सम्भवतः श्रीकृ्ष्ण-बाणासुर-संग्राममा नैं आउँछ, वहाँ स्वयं भगवान् कृष्ण महादेवजीको साथ आफ्नो अभिन्नता प्रकट गर्दै श्रीमुखले भन्दछन्-
बासेश्वर
बासेश्वर नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको सिन्धुली जिल्लामा अवस्थित गाउँ विकास समिति हो। यस गाविसमा ९ वटा वडा रहेका छन। देउरालीटार, गैरीगाउँ, बलेनी, सल्ले, हैवारवेसी, वाद, डाडागाउँ, घोक्सिला, छिहीरा, छेत्पा आदि यस गाविसका प्रमुख स्थानहरू हुन। बासेश्वर गाभिसको वडा नम्बर ३ बलेनीमा रहेको महादेवको मन्दिर यस गाविसकै एकमात्र धार्मिक पर्यटकीय स्थल हो। यस महादेव मन्दिरमा कृष्णअष्ठमी र तिजमा ठूलो मेलालाग्छ भने ठूलो एकादशीमा जात्रा लाग्ने गर्दछ। यस गाविसको प्रत्यक वडामा प्राथमिक विद्यालय, एउटा निम्नमाध्यमिक भिद्यालय छ तर माध्यमिक विद्यालय भने छैन। यस गाविसमा प्राथमिक स्वाथ्यचौकी पनि छ। बासेश्वर गाविसको हर्दिनीघाटमा रहेको झोलुङ्गे पुल सुनकोशी नदीकै सबभन्दा लामो पुल हो। यस पुलले सिन्धुली जिल्ला र रामेछाप जिल्लालाई जोडेको छ। यस गाविसमा लोपोन्मुख हायू जाति देखि सार्की, दमाइ, कामी, माझी जाति नेवार जाति, क्षेत्री, बाहुन आदि जातजातिको बसोवास छ। यहाँका अधिकांश बासिन्दाले हिन्दु धर्म मान्छन्। बासेश्वर गाविसका अधिकांश मानिसहरू कृषि पेशा अपनाउँछन। धान, मकै, गहुँ, आलु उत्पादन हुने गर्दछ। यस गाविसमा खानेपानीको समस्या छ। स्थानीय खोला कुवा र सुनकोशी नदीमा निर्भर हुनुपरेको छ। यो गाविसलाई बीपी राजमार्गले छोएको छ।
दराई जाति
दराई इतिहास;;दराई/दरै विशेषत नेपालमा पाइने जाति मध्य एक जाती हो।परापुर्ब काल देखि नेपालमा बसोबास गर्दै आएको एक आदिबासी जनजाती हुन् । २०६८ को जनगरणा अनुसार १७८७९ जनसंख्यामा रहेको दरै/दराई जातीहरु नेपालका विभिन्न जिल्लामा बसोबास गर्दै आएका छ्न् जस्तै तनहुँ, गोर्खा ,धाधिङ, पाल्पा,चितवन ,नवलपरासी ,कपिलवस्तु ,कास्की ,मकवानपुर ,कैलाली,लमजुङ, दाङ आदिमा बसोबास गरेको पाइन्छ। हेर्दा मङोलियन अनुहारका देखिने गहु बर्ण गुरुङ ,मगर,राई,दुरा,नेवार संग मेल खान्छन् । उनीहरूको आफ्नै मौलिक,पृथक ,पहिचान,भाषा,रितिरिवाज,सस्कृती,भेषभुषा,पाइन्छ।                           उनीहरू बोल्दा दरै कुरा आफ्नै भाषा र नेपाली भाषा बोलेको पाइन्छ। दराई, नेपालका आदिवासीहरू, प्रायः पश्चिमी हिमाली क्षेत्र, चितवन र नवलपरासीको भित्री उपत्यकामा बसोबास गर्छन्।     दराई जातिले मान्द्री-मादल, बाँसी, डम्फू, खैँजडी, घुँगुरबिन्जा, ढोलक, झ्याली, झुर्मा आदि बाजाहरू प्रयोग गर्दछन्।                          दराई जाती :>> दराई जाति नेपालका अल्पसंख्यक जातिमध्ये एक हो ।शारीरिक रूपले गुरुङ,मगर,नेवार,दुरा, संग मेल खाने यस जातिका मानिसहरू मंगोलियनजस्तै देखिन्छन्। गहुँ गोरो वर्णका दुब्ला पातला तथा मिहिनेती दराई आदिवासी,मुलबासी जनजाति हो । राज्यका सम्पूर्ण निकायमा यिनीहरूको सहभागिता दयनीय छ । ठाउँअनुसार यी जातिहरू नाम पछाडि ‘दराई’ वा ‘दरै’ लेख्ने गरेको पाइन्छ । बिशेषत दरै जाती का उपथरहरु :- १)राना                २)बुढाथोकि ३)गिन्देल                   ४)चित्तृराना ५)बनपाली                        ६)शिवकाशी ७)खजवार ८)राई ९)राजपुत         १०)बुढा ११)थापा                १२)कोकलसाही १३)सुर्यबन्शी              १४)नरबन्शी १५)साही                         १६)सिंह १७)चन्द्रबन्शी                          १८)श्रेष्ठ १९)बन्शी                          २०)जहादरे २१)झ्यामतोना       ;इत्यादी उल्लेख गरिएको पाइन्छ। भारतमा मध्ययुगमा मुसलमानहरूको आक्रमणबाट पराजित भएर पलायन भएका आर्य नारी र पहाडी खण्डका मंगोलियनहरूको संयोजनको परिणामस्वरूप दराई जातिको उत्पत्ति भएको प्रायः दराई र उनीहरूका वरिपरि बस्ने अन्यले विश्वास गर्छन् । पहाडी बेंसी र भित्री पहाडका भागमा वर्षौंदेखि बस्दै आएका दराई जातिको लिखित इतिहास हालसम्म प्राप्त हुन सकेको छैन । यसैले, उनीहरूको भेष भूषा, चलनचल्ती, सामाजिक रीतिरिवाज र बूढापाकाहरूबाट सुन्न पाइने किंवदन्तीकै आधारमा यिनीहरूको इतिहासको खोजी गर्नुपर्ने स्थिति अद्यावधि विद्यमान रहेको प्रभादेवी कैनी ले एक पुस्तकमा उल्लेख गरेकी छन् ।
गहुँ गोरो वर्णका दर्हो बलियो तथा मिहिनेती दराई जाती एक समूहको आदिवासी जनजाति हो ।यस जातीलाई आर्य परिवारको एक समूह,उनीहरु क्षत्री जस्तै देखिने एक आर्य परिवार को भन्दा फरक पर्दैन। बुढा पाखाले भन्ने गर्थे कुनै बेला कासी गएको बखत दरै जातीको एक आगन्तुकले जनै छोडेर आउनुभएको थियो र मगर,गुरुङ संग रहनसहन बढदो क्रम भएका कारण उनीहरु मिल्न गएको कुरा यथावत नै छ। उनीहरु राज्यका सम्पूर्ण निकायमा यिनीहरूको सहभागिता केही क्रममा राम्रो हुदै गएको छ ।
सूर्यमणि अधिकारीका अनुसार दराईहरूको वर्ण र आकृति हेर्दा मंगोल मूलका हुन् भन्नेमा कुनै शंका छैन । छोटो कद,अलि नेप्टो नाक, साना आँखा, उठेका गालाका हाड यिनीहरूका शारीरिक विषेशता हुन् । पहाडका बेंसी तथा टार र भित्री पहाडीको उष्ण हावापानीयुक्त प्रदेशमा रहने भएकाले यिनीहरूको वर्ण मंगोलियन मूलका अरू मानिसको भन्दा केही फरक हुन्छन । हजारौं वर्षसम्म भरोपेली भाषा बोल्नेहरूको सरसंगतले गर्दा दराई भाषा भारोपेली भाषा परिवारको एक उपभाषिकाका रूपमा देखिन्छ ।
दराई जातिको थातथलो दराई जातिहरूको पुख्र्यौैली बासस्थान भनेको गण्डकी अञ्चलको तनहुँ जिल्ला हो भनेर दाबी गरिए पनि यी जातिहरू कसरी यो ठाउँमा बस्ती बसाए भन्ने तार्किक तथ्यहरू अझैसम्म कसैले व्यक्त गरेका छैनन् । यद्यपि, दराईहरू भारतको दरभंगाबाट आएको किंवदन्तीहरू चर्चित रहेका पाइन्छन् । तर, दराई समाजका अगुवाहरू यो तर्कलाई आधारहीन तथ्य मात्रै भएको बताउँछन् । धर्मराज थापाले दराईहरू दरौंदी,मादि, सेतीकै र गोरखाको भित्तादेखि आएको कुरा आफ्नो किताब चितवन दर्पणमा उल्लेख गरेका छन् ।
समयको कालक्रमसँगै तनहुँका दराईहरू देशका अन्य भूभाग चितवन, नवलपरासी, गोरखा, धादिङ, रूपन्देही, झापा, बर्दिया,पाल्पा,लमजुङ, दाङ,कास्की, मकवानपुर सम्म पनि फैलिसकेका छन् । परम्परागत रूपमा पहाडको समथर यिनीहरूको बसोबास अद्यापि रहेको पाइन्छ । तनहुँ जिल्लामा दराईहरूको बसोबास पाइन्छ। आज भन्दा 230 बर्ष अगाडी एक दरै बक्ता हुनुहुन्छ पृथ्वीनारायण शाह बाट (लाल मोहर) शाहदात प्राप्त गर्नुभएको। दरै जातीको एक राज्य पनि हो तनहुँ ,एकिकरण गर्ने क्रममा धेरै दराईहरु पराजय भएर धेरै छितर बितर भएका कारण धेरै जग्गा बिहिन भए र प्राय सबै सरकारी जग्गामा परीणत गरे । मल्ल,सेन राज्यको पालामा पनि चितवन जिल्लामा सिकार गर्न गएको बेला जंगली बाघ,गैंडा,बन हात्तिबाट बचाएको कारण त्यहाँ पनि बिरगती प्राप्त पाएका कारण चितवन जिल्ला उपहार स्वरुप दरै जातीले पाउनु भएको थियो । धेरै जाती पहाड बाट आए,दरै जाती एक एस्तो जाती हो चितवनको गर्मी र औलो पचाएर बस्न सक्ने जाती पनि हुन् । कोहि पहाडका कान्लाहरु मा बसे कोहि चितवन बसाइ सरे। पाल्पामा पनि मगर र दरै जातीको एक्यवद्ताले रानीमहल स्तापना गरिएको थियो जुन अहिले पनि अबस्तित छ। स्यानो टहाराबाट सुरु गरिएको बिद्यालय दरै समुदायको नाम बाट प्रचलित दरै ठाटि उच्च माध्यमिक बिधालय दरै समुदायको लागि गौरबको कुरा पनि हो । दराई जाति दशकौंदेखि समथर भूभागमा बस्ने हुनाले यिनीहरूको जीविकोपार्जनको पेसाको लागि खेतीपाती,पशु-पन्छीपालन गरेको पाइन्छ ।
आदिबासी जनजाति भएकाले राज्यले गणना गर्ने कार्य गर्दा दराई जातिलाई उपेक्षा गरेको उनीहरूको दाबी छ । कतिपय अनुसन्धानकर्ताहरू दराई जाति बौद्ध धर्मावलम्बी हो भनेर कुरा अघि सारेका छन् । तर, उनीहरूको परम्परागत चलिआएको रीतिथितिमा महाभारत, रामायणका पात्रहरूको चरित्रगान हुने गर्छ । यी प्रचलनहरू वर्षौंदेखि चलिआएको दराईहरू स्वीकार गर्छन् । दशकौंदेखि समथर भूभाग पहाड को कुना कन्दरामा बस्ने हुनाले यिनीहरूको जीविकोपार्जनको पेसा खेतीपाती गर्नु रहेको पाइन्छ ।
स्वायत्तताको चाहना खासगरी ०४६ सालको आन्दोलनपछि आदिवासी जनजातिहरूले आफ्नो भाषा, संस्कृतिको संरक्षण, जातीय मुक्ति आन्दोलन, महिला आदिवासी आन्दोलन तथा जातीयता स्वायत्तताका लागि थुप्रै आन्दोलनहरू गरेका छन् ।
‘जुगौंजुग बिते । अनेक थरीका मानिस आए, अनेक पौरख, पराक्रम देखाए, लडाइँ गरे । अनि, इतिहास र सभ्यताको सिर्जना गरे । तर, हामी यी सबैदेखि तस्र्यौं, अनभिज्ञ रह्यौ। न्यानो बगरमा केही खेती ग¥यौं । पुस्तौंपुस्ता बिते ।आफ्नै सुरमा हामी अगाडी बढ््य्यौ। न हामीले सरकारसँग केही माग ग¥यौं,। त्यसैले, हामी नगण्य भयौं । हाम्रो अस्तित्वको कसैलाई वास्ता भएन । ठूलाठूला परिवर्तन र प्रगतिले हामीलाई नाघेर गए । यही हो, हाम्रो पुरानो कहानी ।’ यी हरफहरू दराईको बारेमा समाजशास्त्री डोरबहादुर विष्टले ‘सबै जातको फूलबारी’ पुस्तकमा उल्लेख गरेका छन् । यी हरफहरू हाल पनि एकदमै सान्दर्भिक लाग्छन् । किनकि, दराईहरू सोझा थिए र छन् पनि । अहिलेसम्म उनीहरूले राज्यसँग केही मागेनन् । आधुनिक राज्यको विस्तार भएयता नेपालमा थुप्रै राजनीतिक परिवर्तनहरू आए पनि उनीहरूले राज्यसँग कुनै पनि जातीय माग तथा मुद्दाहरू उठाएको छैनन् ।
दराईहरू आफ्नो आदिवासी हक–अधिकारको सवालमा पछाडि परेका देखिन्छन् । धेरथोर जिल्ला स्तरमा केही मात्रामा सांगठिनक गतिविधि भए पनि केन्द्रमा उनीहरूको पहुँच एकदमै न्यून छ । ‘नेपाल दराई उत्थान समाज’ले पनि सक्रिय रूपमा आफ्नो गतिविधिलाई बढाएको पाइँदैन । जबकि, ‘नेपाल दराई उत्थान समाज’को स्थापना २०३७ सालमा भर्ई २०५६ सालमा जिल्ला प्रशासन चितवनमा विधिवत् दर्ता भएको थियो । दराई जातिका विद्यार्थी युवाहरूले विद्यार्थी संगठनको निर्माण जिल्ला तहमा सामान्य रूपमा गरे पनि केन्द्र स्तरमा विद्यार्थी संगठन नभएकाले जातीय आन्दोलनमा यिनीहरूको सहभागिता न्यून नै छ ।
धार्मिक विश्वास र मान्यता शासकहरूको एक भाषा, एक नीति, एक धर्म व्यवस्थाका कारण सोही प्रभावले गर्दा दराईहरू आफूलाई हिन्दू धर्मावलम्बी बताउँछन् । हिन्दू धर्मसम्मत चाडपर्व मनाउने र आफ्नै किसिमले भए पनि महादेव, पार्वती, विष्णु, भवानीजस्ता हिन्दू देवदेवीको अर्चना गर्ने गरेका हुनाले उनीहरूलाई हिन्दू धर्मावलम्बी नै हुन् कि जस्तो पनि देखिन्छ । ‘धेरै लामो समय हिन्दू समाजको सम्पर्कमा रहेकाले उनीहरूले यस्तो प्रभाव ग्रहण गरेका हुन्’ भनेर विद्वान्हरूले उल्लेख गरेको पाइन्छ । तर, जस्तोसुकै धार्मिक परम्पराहरू अवलम्बन गरे पनि दराई जातिको आफ्नै मौलिक परम्परा छ । यिनीहरूले दैनिक जीवनमा गर्ने यावत् क्रियाकलापहरूमा आफ्नै किसिमको प्राकृत धर्मको मौलिकता पाउन सकिन्छ । आफूलाई प्रकृतिपूजक भन्ने दराई जाति वर्षैभरि कुनै न कुनै पूजाआजा गर्ने गर्छन् । जसले उनीहरूको दैनिक जीवनलाई सजिलो र खुसी बनाएको महसुस गर्छन् । नेपालका अन्य जनजातिजस्तै दराईहरू अदृश्य शक्तिको विश्वास गरी प्रकृतिको विविध पक्षको पूजा उपासना गर्ने प्रथाका अनुयायी देखिन्छन् ।
परिचय / ईतिहास
दराई, नेपालका आदिवासीहरू, प्रायः पश्चिमी हिमाली क्षेत्र, चितवन र नवलपरासीको भित्री उपत्यकामा बसोबास गर्छन्। मूल रूपमा ती तनहु, गोरखा, धादिङ, पाल्पा र नवलपरासीको हिमाली क्षेत्रको बासस्थान हुन्।
शब्द दाराई "दर्हो" बाट व्युत्पन्न छ जसको अर्थ "शारीरिक रूपमा बलियो" हो। पुरानो तनहुका मानिसहरू सारंगघाट (नवलपरासीमा एक पुरानो ठाउँ) किनमेलको लागि प्रयोग गर्थे - मुख्यतया नुनका लागि। बाटोमा, नाविकहरूले (अहिले बोटे भनिन्छ) उनीहरूलाई माडी र बुल्दी नदी पार गर्न मद्दत गर्थे। एकपटक, मानसूनको मौसममा कुनै डुङ्गा नभएको बेला साराङघाटबाट नुनको भारी बोरा भएको एक व्यक्तिले आफैंले नदी पार गर्न खोज्यो तर बाढीले बगाएको थियो। भाग्यवस एक दराई साराङघाट जाँदै थिए, उनलाई देखे र उनको जीवनको ठूलो प्रयासका साथ उदार गरे। यो कार्य देख्ने मानिसहरूले उहाँलाई "दर्हो रहेछ" ("बलियो") भनेर बोलाएर प्रशंसा गरे। पछि, यो बहादुरी कार्य सबै गाउँलेहरु लाई ज्ञात गरियो र "दर्हो इ हो " एकै साथ "धरराई हो" ("उहाँ पक्का हुनुहुन्छ ) तब "दराई हो"।  समय बित्दै जाँदा सबै गाउँलेहरू दराई भनेर चिनिन थाले।  लगभग डुब्ने व्यक्तिलाई "दुबौली" भनियो।  पछि, त्यो ठाउँ "दुमाउली" को रूपमा परिचित भयो।  अब यसलाई दमौली भनिन्छ। (तनहुँको शहर)।
तिनीहरू कहाँ अवस्थित छन्?
दरै जातीहरु विशेष गरेर तनहुँ,गोर्खामा अबस्थित छन्।दरै समुदाय ले तनहुँ लाई नै आफ्नो राज्य मान्दै आएका छन् । एक शताब्दी पहिले, तिनीहरू तनहुँ बाट चितवन र पाल्पा बाट नवलपरासीको मैदानमा बसाई सरे। एक दशक पहिले मात्र तिनीहरू कैलालीमा बसाई सरेका थिए। एक भनाइ छ कि पुरानो समयमा सेन राजाहरूलाई सहयोग गर्ने क्रममा दराईले इनामका रूपमा चितवनमा बसोबास गरे। ३०० बर्ष पुरानो ईतिहास साक्षी छ जब तनहुँका एक दरै ले राजा पृथ्वीनारायण साह बाट लाल मोहर प्राप्त गर्नुभएको थियो। दरै समुदायमा आफ्नै मठ,मन्दिरमा पुजा आजा,कुल पुजा गर्ने पनि तनहुँमा अबस्थित छ। एक किम्बदन्ती अनुसार एक प्रतिष्ठित स्वर्गिय आदिकबी भानुभक्त आचार्य जो एक घाँसी बाट प्रभावित भएका थिए।जुन ब्यक्ती गरिब घरका थिए, जुन घाँसीले कुवा खनिएका थिए उहीँ ब्याक्ती दरै समुदाय बाट हो भनेर ठोकुवा गर्न सकिन्छ त्यो समयमा दराई र मगर जाती मात्रै थिए र कबिता पनि प्रख्यात छन् र आजको दिनमा पनि दरै पधेरा एक उदाहरणका लागि अबस्थित छ । यस बाट के बुझिन्छ भने हाम्रो इतिहास तनहुँ,गोर्खा,धादिङ र पाल्पा जिल्लामा अबशेष छन् ।
तिनीहरूको जीवन कस्तो छ?
तिनीहरू छोटो कद निर्माण, एक गोल अनुहार र समतल नाकको साथ देखा पर्दछ। घर-निर्मित मादक पदार्थहरू उनीहरूको अनुष्ठानमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्। उनिहरु आफ्नै दरै भाषामा मोद,मुना,झोरेक भन्ने गरिएको पाइन्छ। तिनीहरू मदिराको प्रयोगले शुद्धता र खुशीमा पुर्‍याउँछन् भन्ने विश्वास गर्दछन्।
तिनीहरू पेशाको सट्टामा रूचीका लागि शिकारको आनन्द लिन्छन्। तिनीहरू खेतीमा विशेषज्ञ छन् र सुँगुर,भेडा, कुखुरा बाख्रा इत्यादी हरू हुर्काउँछन्। धेरै युवाहरू सैनिकको रूपमा भर्ना गर्न धेरै उत्सुक हुन्छन् र छ्न पनि केही सरकारी आधिकारिक रोजगार मा संलग्न भएका छन् केही british army,गोर्खा रेजिमेन्ट मा पनि कार्यरत छन्।
तिनीहरू "दराई कुरा" भनिने आफ्नै बोली बोल्ने गर्दछ्न । यो आफ्नो बसोबास को आधार मा अन्य प्रमुख जातीय भाषाहरु द्वारा भारी प्रभावित छ। हिमाली दराई समाजमा मगर र गुरुङ,नेवारी भाषाको प्रभाव छ। उनीहरूको आफ्नै मौलिक भाषा छ। देश भरमा तिनीहरूको जनसंख्या को बारे मा अनुमान वर्तमान मा करीब (३०,०००-४०,०००) को हार हारीमा छन् ।
महिलाहरूले ट्युब्युलर स्कर्ट,छिटको गुन्यो,चोलि साथ पेटीकोट लगाउँदछन्, उच्च वा तल्लो घाँटी रातो / कालो ब्लाउज छातीमा बाँधिएको हुन्छ, पहेंलो / निलो पातुकी, सुनको हार चादीका गहनाहरु,सिरमा सिर्फुल नाकमा,कानमा ढुंग्रिले इत्यादीले सजिएका हुन्छन् र घरेलु सेतो सल इत्यादि। पुरुषहरुले सेतो कछाड माथी भोटो,इस्ट कोट, कम्मरमा खुर्पेटाे,खुकुरी र सिरमा भादगाउले टोपी इत्यादीले सजिएका हुन्छन् ।
Jestha (जुन-जुलाई) को समयमा तिनीहरू आफ्नै नयाँ वर्ष मनाउँछन्। "दाउराको आगो" सुख्खा काठलाई दल्ने र त्यस आगोलाई गाउँ भरी सबैको भान्सामा खाना पकाउन साझेदारी गरेर नयाँ वर्षको सुरूवात गरिन्छ। भुमी पुजा,उभौली पर्व,दसहरा पर्ब पनि संग संगै साइबा नाच पनि दरै समुदायले गर्दै आएका छन् ।
दराई समुदायको समाजमा उच्च स्थान,मुल्याङकन छ। एउटा विवाह भोज र औपचारिक विवाह समारोह बच्चा जन्मेपछि मनाइन्छ। "रोदि घर" र अन्य परम्परागत समारोहले युवाहरूलाई गोप्य रूपमा संलग्न हुने अवसर दिन्छ।"घाटु नाच" दरै समुदायको एक पृथक नाच पनि हो। विवाह ज्यादातर तिनीहरूको आफ्नै जातीय गोत्र फरक समूह भित्र गर्दछ्न। आफ्नै रितिरिवाजका साथमा गर्दछ्न। तर मगर,गुरुङ,दुरा,ठकुरि जाति बीच पनि हुन्छ। तिनीहरूको समाजमा विवाहको धेरैजसो प्रबन्ध र विशेष गरी खाना दुलहाको परिवारले नै गर्नु पर्छ।
तिनीहरूको विश्वास के हो?
"चुडका र घाटू" तिनीहरूको आफ्नै परम्परागत नृत्य हो र मुख्य रूपमा हिमाली दराई समाजमा अभ्यास गरिन्छ। "सोहोरै" उनीहरूको परम्परागत मृत आत्माका शान्तीका लागि चोख्याउने दिन हो जब उनीहरू नाचगान गाउँछन् र उनीहरूको मृतकको सम्झनामा मृत पूर्वजहरू सम्मिलित भक्ति ध्यान अभ्यास गर्दछ्न। मरण परण आफ्नै रिति रिवाज चलन अनुसार प्रस्तुत गर्दछ्न।
तिनीहरू बौद्ध धर्मको दाबी गर्छन्। तिनीहरू दियो बत्तीहरू जलाउँदछन् र आफ्ना पिता-पुर्खाहरूलाई केलेमा बनाइएको मदिरा र भात प्रस्ताव गर्छन्। निस्सन्देह, तिनीहरू हिन्दू चाडहरू पनि अभ्यास गर्छन्। दरै जाती पनि कोहि बौद्ध धर्म कोहि हिन्दु भन्दा फरक पर्दैनन् ।
उनीहरूको आवश्यकता के हो?
तिनीहरू वफादार, दयालु, अप्रिय र प्रकृतिमा मैत्री छन्। तिनीहरू झगडा बिना काम गर्दछन्। आफ्नो बोली र नम्रताको कारण, तिनीहरू सजिलै अरूले फाइदा लिन सक्छन्। तिनीहरूको आर्थिक र शैक्षिक स्थिति पछिल्लो समय भन्दा धेरै राम्रो र सहनिय हुँदै गएको छ। कोहि डाक्टर,इन्जिनियर,कृषि बिज्ञ,कोहि टेक्निसियन,सरकारी,सहकारी,अर्ध-सरकारीमा कार्यरत भएका छन् ।
देशको हरेक क्षेत्रमा उनीहरूको समान सहभागिताका लागि सरकारी निकायबाट वास्तविक र गैर-अर्ध सरकारी बाट सहयोगका लागि तत्काल आवश्यकता छ। मिडिया,जसले प्रायः यी जातीय समूहहरूको बारेमा समाचारहरू प्रकाशित गर्दछ जुन देशभरि नै चर्चित छ, जो खतरामा परेका र कम छलफल हुनेहरूलाई प्रभावकारी ध्यान दिन एकदम जरुरी छ।
राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय रोजगारीका बेला छनौटमा भएको असमानता (उदाहरणका लागि आवेदकहरूलाई सैनिकको रूपमा स्वीकार्नुपर्दा) कडाइका साथ निगरानी गरिनु पर्दछ जसले गर्दा अल्पसंख्यकहरूले समान अवसरको सदुपयोग गर्न सक्दछन्। दुबै आदिवासी र गैर-आदिवासी मानिसहरूबीच जातीय विभेद कम गर्न आवश्यक छ। सम्पादक :चन्द्र प्रकाश दरै अध्यन: बि•एच•एम
एमटिभी रोडिज
एमटिभी रोडिज एमटिभी भारतमा प्रसारित एक युवाहरूमा आधारित लोकप्रिय वास्तविक टेलिभिजन कार्यक्रम हो ।
कार्यक्रमको बारेमा जब कार्यकारी निर्माता रघु रामसँग सोधिएको थियो तब उनले भने रोडिज  मा यात्रा, साहसिक कार्य, नाटक, कामदर्शिता, आदिको झलक हुन्छ ।
सञ्जम रेग्मी
सञ्जम रेग्मी नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टिमबाट खेल्ने खेलाडी हुन ।
वन तथा वातावरण मन्त्रालय (नेपाल)
वन तथा भू-संरक्षण मन्त्रालय नेपाल सरकारको वन तथा वन पैदावरको संरक्षम, उपयोग तथा व्यवस्थापन कार्यगर्ने सर्वोच्च कार्यालय हो। वनक्षेत्रको संरक्षण, सम्बर्धन तथा समुचित सदुपयोगबाट देशको आर्थिक, सामाजिकविकास गरी स्थानीय तथा राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा योगदान पुर्‍याउन एवम् पिछडिएको समुदाय तथा महिलाहरू समेतको जीविकोपार्जनका अवसरहरू बढाउने उद्देश्य सहित यसको स्थापना भएको हो।
कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी
नेपाल सरकार (कार्य विभाजन) नियमावली, २०५७ बमोजिम वन तथा भू-संरक्षण मन्त्रालयले सम्पादन गर्नुपर्ने कार्यहरू निम्नप्रकार छन्।
सम्पर्क ठेगाना
नेपाल सरकार बन तथा भुसंरक्षण मन्त्रालय सिंहदरवार, काठमाडौ, नेपाल फोन नं. : ४२२००६७ फ्याक्स : ९७७-१-४२२३८६८ ९७७-१-४२२३८६८ इमेल : info@mofsc.gov.np, webmaster@mofsc.gov.np
लोहोरो
लोहोरो भान्साघरमा प्रयोग गरिने मसला पिंध्ने गोलो वा लाम्चो बेलनाकार ढुङ्गो हो।  यसले सिलौटो माथि राखिएका मसला वा अचारलाई पिस्ने काम गर्छ। प्राय यो भान्साघरमा प्रयोग गरिन्छ।
वन तथा वातावरण मन्त्रालय (नेपाल)
आधिकारीक वेबसाइट
www.mofsc.gov.np
नडाइल सदर उपजिल्ला
नडाइल सदर बङ्गलादेशको नडाइल जिल्लाको एक उपजिल्ला हो। यो उपजिल्ला खुलना विभाग अन्तर्गत पर्दछ। यस उपजिल्लाको नाम नडाइल जिल्ला र बङ्गाली शब्द सदरबाट (सदरमुकाम) उत्पत्ति भएको थियो। यस उपजिल्लामा जिल्ला सदरमुकाम नडाइल सहर अवस्थित छ।
भूगोल
नडाइल सदर उपजिल्ला बङ्गलादेशको दक्षिण पूर्व भागमा पर्छ भने यो उपजिल्ला २३°०२' देखि २३°१७' उत्तर अक्षांश र ८९°२३' देखि ८९°३७' पूर्वी देशान्तरणमा अवस्थित छ। नडाइल सदर उपजिल्लाले बङ्गलादेशको कुल क्षेत्रफल मध्ये ३८१.७६ वर्ग किलोमिटर ओगटेको छ। यस उपजिल्लालाई लोहागडा र शालिखा उपजिल्लाले दक्षिण, कालिया र अभयनगड उपजिल्लाले दक्षिण, लोहागडा उपजिल्लाले पूर्व, पश्चिम बाघारपाडा र जशोर उपजिल्लाले पश्चिमबाट घेरेको छ। नवगङ्ग, चित्रा, तैरब, गोबरा खाली आदि यस उपजिल्लाका नदी तथा नहरहरू हुन्। चित्रा नदी यस उपजिल्लाको दक्षिण हुँदै बग्दछ।
इतिहास
सन् १९४६ मा यस उपजिल्लाका कम्युनिस्ट नेता नूरजालालले यस उपजिल्लामा तेभागा आन्दोलनको नेतृत्व गरेका थिए। सन् १९७१ मार्च २६ मा यस उपजिल्लाका युवाहरूलाई नेतृत्व गरेका नूर मोहाम्मद माहिले हातहतियार कब्जा गरेका थिए। २ अप्रिल १९७१ का दिन बङ्गलादेशको मुक्तिका लागि लडिरहेका लडाकुले यस उपजिल्लाको रुपगञ्ज सैनिक किल्लामा आक्रमण गरी ६० पाकिस्तानी सेनाको हत्या गरेका थिए। ३ अप्रिलमा पाकिस्तानी सेनाले नडाइल सहरमा आक्रमण गरेका थिए जहाँ पाकिस्तानी सेनाले यहाँका ठूला भवनहरूमा क्षति पुर्‍याएका कारण यहाँका बासिन्दाहरूले सहर छाडेका थिए। १३ अप्रिल १९७१ का दिन पाकिस्तानी सेनाले यस उपजिल्लाक‍ नडाइल सहरमा एक सैनिक किल्ला खडा गरेका थिए। मे महिनाको शुरूवात तिर पाकिस्तानी सेनाले स्थानीय राजाकारसँग सहकार्य गर्दै कालिया पाइलट उच्च विद्यालयका शिक्षण शेख आब्दुस सलामलाई हिरासतमा लिएका थिए भने उनलाई सन् १९७१ मे १३ का दिन जशोर सैनिक किल्लामा हत्या गरेका थिए। १६ जुलाईमा पाकिस्तानी सेना र स्थानीय राजाकारले यस उपजिल्लाको तुलारामपुर गाउँका ८ सर्वसाधारणहरूलाई अपहरण गरी सबैको जल विकास संस्थाको कार्यलयमा सामूहिक हत्या गरेका थिए। ७ डिसेम्बरमा राजाकार र पाकिस्तानी सेनाले एक क्याम्पसका विद्यार्थी माजानुर रहमानको हत्या गरेका थिए। ९ डिसेम्बर १९७१ का दिन बङ्गलादेशको मुक्तिका लागि लडिरहेका लडाकुले पाकिस्तानी सेनाको सैनिक किल्लामा आक्रमण गरेका थिए जहाँ बङ्गलादेशी लडाकु मोतियार रहमानक‍ मृत्यु भएको थियो। १० डिसेम्बर १९७१ का दिन बङ्गलादेशी लडाकुले यस उपजिल्लामा रहेका पाकिस्तानी सेना माथि आक्रमण गरी नडाइललाई स्वतन्त्र बनाएका थिए। १४ डिसेम्बर १९७१ का दिन प्रमुख अधिकारी मुहाम्मद आबुल मञ्जुरले नडाइलको डाकबाङ्लाको अगाडि स्वतन्त्र बङ्गलादेशको राष्ट्रिय झण्डा माथि ठडाएका थिए।
जनशाङ्खिकि
जिल्ला विभाग प्रतिवेदनका अनुसार यस जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या २६९४२३ रहेको छ जसमध्ये पुरुषको जनसङ्ख्या १३७२३४ छ भने महिलाको जनसङ्ख्या १३२१८९ रहेको छ। धर्मका आधारमा यस जिल्लामा इस्लाम धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १८७२०७ छ भने हिन्दु धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या ८१९८५, बौद्ध धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १४०, इसाई धर्मवलम्बीको जनसङ्ख्या १५ र अन्य धर्मका मानिसहरूको जनसङ्ख्या ७६ रहेको छ। यस उपजिल्लामा २७५ मस्जिद, ७५ मन्दिर, १ गिर्जाघर र २ चिहानहरू रहेका छन्। गोल बथन मस्जिद, रुपगञ्ज जामे मस्जिद आदि यस उपजिल्लाका केही लोकप्रिय धार्मिक स्थलहरू हुन्। यस उपजिल्लाका ९५.८६% जनसङ्ख्याले शुद्ध पिउने पानीका लागि पानी तान्ने मोटर र धारोको प्रयोग गर्दै आएका छन् भने ०.३४% ले पोखरी, १.५८% ले टुटी र २.२१% ले अन्य माध्यमबाट पानीको प्रयोग गर्दै आएका छन्। यस उपजिल्लाका २१% पानीका धाराहरूमा आर्सनिकको मात्रा पाइएको थियो। यस उपजिल्लाको कुल घरहरू मध्ये २१.१२% घरहरूमा अझै पनि सुविधा सम्पन्न अर्थात पक्की सौचालय सुविधा रहेको छैन। यस उपजिल्लामा १ उपजिल्ला स्वस्थ्य संस्था, ९ परिवार नियोजन केन्द्र र १४ मातृ तथा शिशु हेरचाह केन्द्रहरू रहेका छन्। सन् १९०९, १९६१ र १९८८ मा यस क्षेत्रका विभिन्न स्थानहरूमा आँधी आएको थियो जसका कारण यस उपजिल्लाका हजारौँ मानिसहरूको मृत्यु भएको थियो भने सन् १७७०, १९४३ र १९५० मा यस उपजिल्लामा अनिकाल लागेको थियो जसका कारण थुप्रै मानिसहरूको मृत्यु भएको थियो। सन् १९८८ र १९९८  मा यस उपजिल्लामा बाढी आएको थियो जसका यस उपजिल्लामा थुप्रै घर र भवनहरूमा ठूलो मात्रमा क्षति पुगेको थियो।
अर्थतन्त्र
यस जिल्लाको मुख्य आय श्रोतको बाटो भनेको कृषि र खेती हो जसमा जिल्लाकै ६४.९७% मानिसहरू संलग्न छन्। यस जिल्लाका मानिसहरू अन्य जस्तै मजदुरीमा २.५३%, वाणिज्यमा १२.०९%, सञ्चार र यातायातमा ३.५५%, उद्योगमा १.७८% निर्माण क्षेत्रमा १.०२%, सुविधामा ८.७४%, धार्मिक सेवामा ०.१४%, वैदेशिक रोजगारी तथा भाडामा ०.७३% र अन्यमा ४.४५% रहेका छन्।
शिक्षा
यस जिल्लाको कुल साक्षरता दर ५४.७३% रहेको छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता ५९.२२% छ भने महिलाको साक्षरता दर ५०.०९%रहेको छ। यस उपजिल्लामा १० क्याम्पस, १ आयुर्वेदिक क्याम्पस, १ कृषि तथा प्राविधिक शिक्षण संस्था, १ प्राविधिक विद्यालय तथा क्याम्पस, ५८ माध्यमिक विद्यालय, १६३ प्राथमिक विद्यालय, १० सामुदायिक विद्यालय र ७६ मदरसाहरू रहेका छन्। यस उपजिल्लाका केही उत्कृष्ट शिक्षण संस्थाहरू यस प्रकार छन्; नडाइल सरकारी भिक्टोरिया क्याम्पस (सन् १८८६), नडाइल कन्या उच्च विद्यालय (सन् १८५४), नडाइल भिक्टोरिया सैनिक विद्यालय (सन् १८५७), नडाइल भिसी विद्यालय (सन् १८५७), नडाइल सरकारी उच्च विद्यालय (सन् १९०३), मालियाट माध्यमिक विद्यालय (सन् १९०६), हरखाली हामिदुननेछा माध्यमिक विद्यालय (सन् १९१६), सिङ्गाशोलपुर केपी माध्यमिक विद्यालय (सन् १९२१), सिङ्गिया हाटबालपुर माध्यमिक विद्यालय (सन् १९२१), पार्वती विद्यापिठ (सन् १९२३), बाँसग्राम विष्णुपुर माध्यमिक विद्यालय (सन् १९३२), माइजपाडा माध्यमिक विद्यालय (सन् १९३२), नडाइल माध्यमिक विद्यालय (सन् १९५३), साहबाद माजिदिया आलीया मदरसा (सन् १९५०) आदि।
बितलवा पिपलटारी
बितलवा पिपलटारी नेपालको धवलागिरि अञ्चलको पर्वत जिल्लाको एक गाँउ विकास समिति हो। यो ठाउँमा ५७७ वटा घर छन्।
जनसङ्ख्या
नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार बितलवा पिपलटारीको जनसङ्ख्या २६२८ छ। यस मध्य पुरुष ४४%, र महिला ५६% छन्।
महावीर स्कुलकाण्ड
भारतबाट शिक्षा हासिल गरेका युवाहरूले वि.सं. १९९३ सालमा काठमाडौंमा महावीर स्कुलको स्थापना गरे। स्थापना गर्ने युवाहरूमा चिनियाँमान, फत्तेबहादुर, पूर्णनारायण, टंक विलास, सिद्धिचरण आदि प्रमुख थिए। स्कुल स्थापना जुद्धशमशेरलाई सह्य भएन र बन्द गराई चिनियाँमान र फत्तेबहादुरलाई आजीवन तथा पूर्णनारायण, चन्द्रमान र सिद्धिचरणलाई १२/१२ वर्ष जेल र अन्य केहीलाई नगद जरिवाना गरियो।
लकान्द्र
लकान्द्र दैलेख जिल्लाको एक गाविस हो।
ग्रीष्म ऋतु
ग्रीष्म ऋतु जसलाई "ग्रीष्म काल" अथवा "गर्मी ऋतु" "गृष्मर्तु" पनि भनिन्छ। यो ६ ऋतुहरू मध्यको एक ऋतु हो। ग्रीष्म ऋतुको नाम संस्कृत भाषाको ("गृष्म"=गर्मी +"ऋतु"=काल) मिलेर बनेको छ। हिन्दू महिनाहरूको जेष्ठ महिना र असार महिना गृष्मऋतु अन्तर्गत पर्दछन्। यो ऋतुमा गर्मीको प्रकोप बढी हुन्छ। हिमालहरूबाट हिम्सृङ्खलाहरू बगे झैँ यस मौसममा हाम्रो शरीरबाट पसिनाको धारा बग्ने गर्दछ।
पोखरा विश्वविद्यालय
पोखरा विश्वविद्यालय नेपालको पश्चिमाञ्चलको पोखरा शहरमा अवस्थित विश्वविद्यालय हो । यो विश्वविद्यालय सन् १९९६मा स्थापित भएको हो । हाल यस विश्वविद्यालयमा ४९०० विद्यार्थी अध्यनरत छन् । यो विश्वविद्यालयमा चार आंगिक र देशभर पचासभन्दा बढी संबन्धन प्राप्त महाविद्यालयहरू रहेका छन ।
गोरखाकाण्ड
२०१७ सालतिर योगी नरहरिनाथले गोरखामा स्थानीय जनतालाई भड्काई कर नर्तिन, वन राष्ट्रियकरण गर्न नदिने, स्थानीय प्रशासन उल्ट्याउने आदि गरिएको कुकर्मको परिणति 'गोर्खा काण्ड' हो। त्यसबखत कर्मवीर महामण्डलमार्फत यस्ता कार्य भएको र बडाहाकिमले कार्यालयमा छापा मारे। यस काण्डमा प्रहरीद्वारा चलाईएको गोलीबाट ७ जनाको मृत्यु भएको थियो।
प्रचण्ड गोर्खा पर्व
भीम शमशेरको शासनकालमा वि.सं. १९८८मा खण्डमानसिंह बस्न्यात, मैनाबहादुर, खड्गमानसिंह बस्नेत, उमेशविक्रम शाह, रङ्गनाथ शर्मा, लक्ष्मण राजा, चन्द्रविक्रम शाह आदि सदस्य रहेको पहिलो राजनीतिक पार्टी 'प्रचण्ड गोर्खा' खुल्यो। उनीहरूको उद्देश्य नेपालमा संसदीय प्रणाली, संसदीय राजतन्त्र र बहुदलीय प्रजातन्त्र स्थापना गर्ने थियो। सदस्यमध्येकै लक्ष्मण राजाले पोल खोलिदिएकाले सबै गिरफ्तार भए। यस पर्वमा रङ्गनाथलाई ११ वर्ष र अरूलाई आजीवन काराबास पठाइयो।
'प्रचण्ड गोर्खा' लाई नेपालको पहिलो राणाविरोधी राजनीतिक पार्टीका रूपमा लिइएको छ। यसले सशस्त्र क्रान्तिमा विश्वास गर्थ्यो। यिनीहरूले तिहारका बेलामा बम पड्काएर सबै राणाहरूलाई मार्ने योजना बनाएकोमा पोल खुल्न गई यिनीहरूमाथि ठूलो दमन गरियो। आजीवन कारावास पाएका केहीको जेलमै मृत्यु भयो भने केही २००७ सालपछि मुक्त भए।
केन्द्रीय अफ्रिकाका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची
केन्द्रीय अफ्रिकाका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची निम्न रहेका छन् :-
अलौ पर्व
अलौ पर्व राजा राजेन्द्र र जंगबहादुरको सेना बीच हालको पर्सा, अलौमा भएको लडाइँ हो। त्यस युद्धमा जंगबहादुरको सेनाले राजा राजेन्द्रको सेनालाई पराजित गरि राजालाई कैद गरियो।
भण्डारखाल पर्वपछी राजा राजेन्द्र विक्रम शाह पनि रानीसँगै केही समयका लागि काशी गए।  तर राजा नफर्केर षड्यन्त्रमा व्यस्त रहेकाले प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुरले वि. सं. १९०४ मा राजालाई पदच्युत गरी युवराज सुरेन्द्रलाई गद्दीमा राखे। राजा राजेन्द्र केही समयका लागि मात्र काशी गएका भए पनि त्यहाँ जम्मा भएका भारदारहरूको उक्साहटमा लागेर जङ्गबहादुरको हत्या गर्ने षड्यन्त्र गर्न लागे। जङ्गबहादुरले राजासंगै पठाएका आफ्ना गुप्तचरहरू द्वारा काशीमा भएका सबै षड्यन्त्र एवम् योजनाको बारम्बार जानकारी पाईरहन्थे। जसको परिणाम स्वरुप राजा राजेन्द्र विक्रम शाहका सैनिक टोलीलाई बिरगंज नजिकै अलौ भन्ने ठाउँमा बाटो ढुकी सबैको हत्या गरियो र राजा राजेन्द्र शाहलाई गिरफ्तार गरी जरबन्दमा राखियो। यस पर्वलाई नेपालको इतिहासमा "अलौ पर्व" को नामले उल्लेखित छ।
"अलौ पर्व" वि. सं. १९०४ साउन महिनामा राजा राजेन्द्रको समयमा उनी बनारसबाट फर्केर नेपाल आउँदा वीरगञ्ज नजीकै अलौ भन्ने ठाउँमा जङ्गबहादुर राणााको हातबाट सत्ता फर्काउन गरिएको सैनिक विद्रोहको प्रयासको उपज हो।
रानीको निर्वासन तथा राजाको तीर्थयात्रा
भण्डारखाल पर्वपछी रानी लक्ष्मीदेवी राज्यबाट निकाला भै दुई छोराहरू सहित काशी गइन्। राजा राजेन्द्र विक्रम शाह पनि रानीसँगै तीर्थयात्राका निम्ति काशी वा बनारस जान भनी अग्रसर भए। यिनलाई काशीतर्फ जान बाट रोक्न नवनियुक्त मुख्तियार वा प्राइम मिनिस्टर जनरल जंगबहादुर कुँवरले आफ्नो तर्फबाट सक्दो प्रयास गरे। तर राजाको दृढ निश्चयका अगाडि यिनको केही चलेन। आखिर तीर्थयात्रमा जान अनुमति प्रदान गर्न यिनलाई पनि करै लाग्यो।
सिलौटो
सिलौटो भान्साघरमा प्रयोग गरिने मसला पिंध्ने चेप्टो ढुङ्गो, जसमाथि राखेर लोहोरोले पिंधिन्छ। ती दुई ढुङ्गाको सहायताले विभिन्न मसलाहरू (जिरा, मरिच, धनिया, अदुवा लसुन, ल्वाँङ, सुकुमेल, जाइफल आदि ) तथा अचार पिसिन्छ।
अलौ पर्व
राजा तथा निर्वासित भारदारको भेट
कुवाडिदेखि नै जङ्गबहादुरका विरोधीहरू राजेन्द्रविक्रमको संपर्कमा आउन थालिसकेका थिए। राजेन्द्रविक्रम शाहको निर्वासित भारदारहरूसँग भेट्ने क्रममा अरू तीव्रता आउन थाल्यो। कोतपर्व तथा अन्य विभिन्न समयमा नेपालबाट भागेर गएका भारदारहरूसँग राजाको भेट भयो। यसै क्रममा गोरखपुरमा बसेका प्रभु शाहलाई पनि वनारसमा भेटगर्न आऊ भनी बोलावटको पत्र गएको थियो।|
लगभग तीन महिनाको वनारस बसाइपछि आफ्ना विशेष सहयोगीहरूको परामर्शमा श्री ५ राजेन्द्रविक्रम महारानी राज्यलक्ष्मीलाई पनि पुनः दरबारमा भित्र्याउने उद्देश्य लिएर नेपाल फर्कने तरखरमा लागे। संवत् १९०३ साल चैत७ गते बृहस्पतिवार दिनको १६ घडि १५ पलाको साईतमा वनारसबाट प्रस्थान गरी चैत्रशुक्ल नवमी अर्थात् रामनवमीका दिन दरवार प्रवेश गर्नेछु तसर्थ कान्छा बडामहारानीलाई जसरी हुन्छ त्यही साईतमा नेपाल फर्काउने काम गर भनी जीवनाथ शर्मालाई राजेन्द्रविक्रमले पत्र लेखेथे२२। परन्तु राजेन्द्रविक्रमको यो अभियान पनि सफल हुन सकेन। निर्वासित भारादार र श्री ५ राजेन्द्रका बीच भएको सरसल्लाह र योजनाका एक एक सूचना खड्गबहादुरहरू द्वारा प्राप्त भैरहेकाले राजेन्द्रविक्रम कुन उद्देश्य लिएर नेपाल फर्कदैछन् भन्ने कुरा पनि जङ्गबहादुरवाट छिपेको थिएन। तसर्थ रामनवमीका दिन हनूमान्ढोका प्रवेश गर्ने श्री ५ राजेन्द्रको यो योजना पनि असफल रह्यो र उनी सुगौलीमै रोकिन बाध्य भए।। आफ्ना सारा कार्यक्रम र योजना विफल भएपछि राजेन्द्रविक्रम निकै आत्तिए। स्थितिलाई सामान्य पार्ने विचारले "हामी दुईका बीचमा फाटो ल्याउने उद्देश्यले कसैले केही कुरा सुनाए पनि नपत्याउनू। मैले तँलाई केही भनेको छैन र भन्ने पनि छैन। तर भगुवाहरूले र श्री ५ कान्छा बडामहारानीले तेरा विरुद्धमा जतिकुरा मसँग गरेका छन् ती सवै म त्यहाँ आएपछि तेरा सामुन्यमा निरूपण गर्नेछु" भनी सुगौलीवाट राजेन्द्रविक्रमले चैत्रशुक्ल पूर्णिमाका दिन जङ्गबहादुरलाई पत्र लेखेथे।
राजेन्द्रविक्रम नेपाल नपुग्दै वीचैमा रोकिएको खवरले बागी भारादारहरू सुगौलीमा जम्माहुन थाले। यी विद्रोहीहरूमध्ये विशेष गरेर शाह, पांडे, थापा एवं वस्नेतहरू नै मुख्य थिए र पुराना दरवारिया हुँदा यिनीहरू प्रति राजेन्द्रविक्रम विशेष आशावादी पनि थिए। अव जङ्गबहादुरलाई सिध्याउनु सिवाय अर्को विकल्प नभएको ठहर गरी यसको उचित व्यवस्था गर्न चौतरिया गुरुप्रसाद शाह, काजी जगतराम पाँडे र रघुनाथ पण्डित आदि नियुक्त गरिए। यसमा राजेन्द्रविक्रमलाई गोपालपुरका राजाको पनि नैतिक समर्थन प्राप्त थियो। यो योजना सफल भएमा गुरुप्रसाद शाहलाई प्रधानमन्त्री, जगतराम पाँडेलाई कम्यांडर इन्चीफ र रघुनाथ पण्डितलाई बडागुरुजुको पदमा आसीन गराउन राजेन्द्रविक्रम तयार थिए। तर जङ्गबहादुरलाई नपन्छाई कुनै पनि कार्य फत्य गर्न नसकिने भएकाले उसको वध गर्नु नितान्त आवश्यक थियो। यसै कुरालाई दृष्टिगत गरी आफ्ना विश्वस्त तीन सैनिकलाई भरिएको पिस्तोल सहित जङ्गबहादुरलाई जहां भेटे पनि मार्ने भन्ने लालमोहर गरी गोप्य रूपले काठमाडौँ पठाइयो। जङ्गबहादुरको हत्या गर्ने उद्देश्यले गुप्त भेषमा आएको उक्त सैनिकहरू किलागल स्थित एकजना उदासको घरमा लुकेर बसी अनुकुल समयको प्रतीक्षा गर्दै थिए। परन्तु जङ्गबहादुरका गुप्तचरहरूले शंकाका लागि उनीहरूको जीउ खानतलासी गर्दा लालमोहरसहित पिस्तोल बरामद भयो। तत्पश्चात् तिनीहरूलाई श्री ५ सुरेन्द्रविक्रमसमक्ष उपस्थित गराई केरकार गर्दा षड्यन्त्रको सारा भेद खुल्यो। षडयन्त्रको पर्दाफास भएपछि जङ्गबहादुरले बिगुल फुक्न लगाई भाइ–भारादार लगायत संपूर्ण कर्मचारीलाई टुडिखेलमा सामेल हुने आदेश दिए।
राजालाई पदच्युत
उपस्थित भद्रभलाद्मी सहित जङ्गी तथा निजामती कर्मचारीका समक्ष राजेन्द्रविक्रमलाई अयोग्य घोषित गरी वर्तमान युवराजाधिराज सुरेन्द्रविक्रमशाह आजदेखि नेपाल अधिराज्यको श्री ५ महाराजाधिराज भएको घोषणा गरे। सेनाले जङ्गबहादुरको घोषणालाई सहर्ष स्वीकार गरी श्री ५ सुरेन्द्रको जय जयकार गर्यो। अतः तत्कालै राज्याभिषेकको तयारी भयो र सोही दिन अर्थात् संवत् १९०४ साल अधिक ज्येष्ठकृष्ण त्रयोदशी बुधवार राती करीव साढे आठ बजेको शुभ-मुहूर्तमा विधिपूर्वक सुरेन्द्रविक्रमको राज्याभिषेक गरियो। जङ्गी, निजामती र भाइ भारदारहरूले दाम राखी श्री ५ को दर्शन गरे। भारदारहरूले दोसल्ला सहित मान र खिलत पाउँदा जङ्गवहादरुले सन्तान दरसन्तान सम्मका लागि खोस मोस नहुने गरी सर्वाधिकार सम्पन्न मुख्तियारीको लालमोहर पाए। यसको भोलि पल्ट अर्थात् १९०४ साल अधिक जेष्ठकृष्ण चतुर्दशी बृहस्पतिवार का दिन ३७० जना भाइ–भारादार र अफिसरहरूको हस्ताक्षर सहितको पत्र बृटिस लिगेसन मार्फत् इष्टइण्डिया कंपनीका गभर्नर जनरलका नाउमा पठाउने काम भयो। त्यसपछि अघिल्लो दिन पक्रिएका बागीहरूलाई शहर घुमाई विष्णुमती पारी खरीको रूखमा लगी दुईजनालाई झुण्ड्याउनाको साथै एकजना ब्राह्मणलाई जात पतित गर्दा किलागल स्थित उदासले पनि घर सर्वस्वको दण्ड भोग्नु परेको थियो।
रानी लक्ष्मीदेवीसँगै राजा राजेन्द्र पनि बनारस गएपछि जंगबहादुर झन् शक्तिशाली भए र उनले अनुकूल स्थितिको सिर्जना गरी सुरेन्द्रलाई विधिवत् रूपमा नेपालको नयाँ राजा घोषित गरे। उता बनारसमा जंगबहादुरद्वारा धपाइएका वा भाग्न सफल भएका भारदारहरूले राजेन्द्रलाई नेपाल फर्की शासन पुनः कब्जा गर्न दबाब दिइरहेका थिए।
फौज निर्माण
आफू छँदाछँदै आफ्ना छोरा सुरेन्द्रलाई राजा घोषित गरेको खबरले त राजा निकै क्रोधित भए। उनले एउटा सानो फौजको निर्माण गरे र केही भारदारहरूसहित नेपालको पर्सा अलौ सीमाभित्र प्रवेश गरे।
विद्रोह दमन
फौजसहित राजेन्द्र नेपालतर्फ आएको थाहा पाउनेबित्तिकै जंगबहादुरले बडाकप्तान सनकदिंह टन्डन लाहुरीक्षेत्रीलाई ठूलो फौज सहित त्यसतर्फ पठाए। नेपालको सीमा नजिकै अलौ भन्ने ठाउँमा दुई फौजबीच मामुली भिडन्त भयो जसमा राजेन्द्रको फौज सजिलै पराजित भयो र राजा राजेन्द्र स्वयं कैदीको रूपमा काठमाडौँ ल्याइए। उनलाई उकास्ने भारदारहरू जंगबहादुरले ठूलो फौज पठाएको थाहा पाउनेबित्तिकै राजेन्द्रको साथ छाडी सीमापारि भागिसकेका थिए।
दिपिका प्रसाईं
दीपिका प्रसाई (सन् १९८६ जुलाई १८) एक नेपाली चलचित्र अभिनेत्री हुन्। दीपिकाले नेपाली कथानक चलचित्र 'ऐश्वर्या' (सन् २०१७) बाट अभिनेत्रीको रूपमा चलचित्र क्षेत्रमा प्रवेश गरेकी हुन्। अभिनेत्रीको रूपमा चर्चा भने उनले 'छक्का पञ्जा ३' (सन् २०१८) बाट प्राप्त गरेकी थिइन्।
अलौ पर्व
विद्रोह दमन
यस पर्वमा जङ्गबहादुरले राजेन्द्रलाई बन्दी बनाई भक्तपुरमा नजरबन्दमा राखे र सुरेन्द्रको शासन यथावत् राख्न उनी सफल भए। यस घटनामा अङ्ग्रेजले जंगबहादुरलाई र फत्तेजङ्गका भाइ- गुरूप्रसाद, काजी जगतबम पाण्डे, रङनाथ पौडेल आदिले श्री ५ राजेन्द्रलाई सहयोग गरेका थिए जो मारिए।
दिपिका प्रसाईं
करियर
प्रसाईंले दिवाकर भट्टराईको प्रेमप्रसङ्गयुक्त नाटकीय चलचित्र 'ऐश्वर्या' (सन् २०१७) बाट एक अभिनेत्रीको रूपमा अभिनय सुरुवात गेरकी थिइन्। सो चलचित्रमा उनले एक सहायक अभिनेत्रीको भूमिकामा देखा परिन्। पहिलो चलचित्रको सफलता पछि उनी छक्का पञ्जा ३ (सन् २०१८) मा दिपकराज गिरीसँग अभिनय गरेकी थिइन्।  यो चलचित्रले बक्स अफिसमा सफलता प्राप्त गर्नुका साथै सबैभन्दा बढी कमाई गर्ने नेपाली चलचित्र बन्न सफल भयो।
व्यक्तिगत जीवन
दीपिकाले सन् २०१८ अक्टुबरमा नेपाली चलचित्र निर्देशक दिवाकर भट्टराईसँग बिहे गरिन्।
वडा कार्यालय (नेपाल)
वडा कार्यालय स्थानीय तहको सबभन्दा तल्लो प्रशासनिक केन्द्र हो । पहिले नगरपालिकामा मात्रै भएतापनि हाल वडा कार्यालय गाउँपालिकामा पनि छ । विसं २०७३ सालमा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले ७४४ स्थानीय तह लागू गर्दा देशभरि ४ वटा महानगरपालिका, १३ वटा उपमहानगरपालिका, २ सय ४६ नगरपालिका र ४ सय ८१ गाउँपालिका कायम भएका छन् । स्थानीय तहमा ६ हजार ६ सय ८० वटा वडा कायम भएका छन् ।
मन्त्रालयले २०७४ जेष्ठमा तराईका १६ जिल्लामा स्थानीय तहको संख्या र सीमा हेरफेर तथा स्तरोन्नति गर्दा हाल स्थानीय तहको कुल संख्या ७ सय ४४बाट बढेर ७ सय ६६ पुगेको छ (६ महानगर, ११ उपमहानगर, २८६ नगरपालिका र ४६३ गाउँपालिका) । साबिक ४ सय ८१ गाउँपालिकाको संख्या घटेर ४ सय ६३ कायम भएको छ ।
==वडा कार्यालयबाट पाइने सुबिधाहरू == (१) नाता प्रमाणित, (२) नागरिकताको सिफारीस र नागरिकताको प्रतिलिपि लिनको लागि सिफारिस, (३) बहाल करको लेखाजोखा सिफारिस, (४) कोठा खोल्न रोहबर बस्ने, (५) मोही लगत कट्टा सिफारिस, (६) घरजग्गा करको लेखाजोखा सिफारीस, (७) जन्ममिति प्रमाणित, (८) ब्यापार व्यवसाय बन्द भएको, सञ्चालन नभएको वा हुँदै नभएको सिफारिस, (९) मिलापत्र कागज बनाउने निवेदन दर्ता सिफारिस, (१०) विवाह प्रमाणित अविवाहित प्रमाणित, (११) निःशुल्क वा सशुल्क स्वास्थ्य उपचार सिफारिस, (१२) आफ्नो अधिकार क्षेत्रको विषयमा अंग्रेजी भाषामा सिफारीस, प्रमाणित, (१३) घर पातल प्रमाणित, (१४) व्यक्तिगत विवरण प्रमाणित, (१५) पुर्जामा घर कायम गर्ने सिफारिस, (१६) फरक–फरक नाम, थर र जन्म मितिको सिफारिस, प्रमाणित तथा दुबै नाम गरेको व्यक्ति एकै हो भन्ने सिफारिस, (१७) नाम, थर र जन्म मिति संशोधनको सिफारिस, (१८) जग्गा धनीपूर्जा हराएको सिफारिस, (१९) कागज र मन्जुरीनामा प्रमाणित, (२०) कित्ताकाट सिफारिस, (२१) संरक्षक प्रमाणित तथा संस्थागत र व्यक्तिगत संरक्षक सिफारिस, (२२) जिवीतसंगको नाता प्रमाणित, (२३) हकवाला वा हकदार प्रमाणित, (२४) नामसारि सिफारिस, (२५) जग्गाको हक सम्बन्धि सिफारिस, (२६) मृतकको नाता प्रमाणित, सर्जमिन र सिफारिस, (२७) उद्योग ठाउँसारी सिफारिस, (२८) जिवित रहेको सिफारिस, (२९) पूर्व प्राथमिक विद्यालय खोल्ने सिफारिस, (३०) जग्गा मूल्यांकन सिफारिस प्रमाणित, (३१) विद्यालयको कक्षाबृद्धि सिफारिस, (३२) पालन पोषण सिफारिस, (३३) बैवाहिक अंगिकृत नागरिकता सिफारिस, (३४) आर्थिक अवस्था कमजोर, विपन्नता वा सम्पन्नता सिफारिस, (३५) विद्यालय ठाउँसारी सिफारिस, (३६) धारा तथा विद्युत जडान सिफारिस, (३७) प्रचलित कानुन बमोजिम अन्य सिफारिस तथा प्रमाणित र गाउँपालिका वा नगरपालिकाले तोकिदिएका अन्य कार्यहरू
म्याथ्यु बोमर
म्याथ्यु स्टेटन "म्याट" बोमर (जन्म: ११ अक्टोबर, १९७७) एक अमेरिकी चलचित्र, मन्च र टेलिभिजन अभिनेता हुन जो सबैभन्दा राम्ररी युएस्ए नेटवर्क टेलिभिजन शृङ्खला व्हाइट कलरको स्टारको रूपमा जानिन्छन।
२०११मा उनले गाईडिंग लाईटबाट आफ्नो टिभि करियर सुरुवात गरे र पछि एनबिसि टेलिभिजन शृङ्खला चकमा ब्राईस लार्किनको भूमिकाको लागि प्रसिद्धि कमाए। बोमर विभिन्न चलचित्रमा खेलेका छन जस्तै २००५को फ्लाईटप्लान र २०११को ईन टाईम।
बोमरले ब्रडवेको विलशायर ईबेल थिएटरमा डस्टिन लान्स ब्ल्याकको नाटक '८'मा जेफ जरिल्लोको भुमिकामा पनि अभिनय गरेका छन।
प्रारम्भिक जीवन
म्याट बोमर स्प्रिन्ग, टेक्सस, ह्युस्टनको एक उपनगरमा सिस्सि र जन बोमरको छोराको रूपमा जन्मिएका थिए। उनले आफ्नो अभिनेता मित्र लि पेससँग क्लेन हाई स्कूल (ह्युस्टन बाहिर स्थित)मा पढेका थिए। यस बाहेक उनीहरू दुबैले ह्युस्टन एलि थिएटर, एक गैर-लाभ थिएटर कम्पनीमा काम गरेका थिए।
२०११मा बोमरले पिट्सबर्ग, पेन्सिल्भेनियामा अवस्थित कार्नेगी मेलन विश्वविद्यालयबाट ललित कलामा स्नातकको उपाधि प्राप्त गरे।