cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Koezedokter
thumb|250px|De koezedokter Een koezedokter (wodt bi'jtieden ok wel een taandarts nuumd) is een medikus die him bezighoolt mit de taandhielkunde en disse in zien volle omvang mag uutoefenen.
Requiem veur een hunebed of petrae in de vrömde
Onderwarp van 't gedicht bint de Drèentse hunebedden en de dichter zien verholding daortoe. Opmarkelijk genog is de titel mit negen woorden (negenendartig letters) langer as 't gedicht zölf, det bestiet uut vier woorden (dreiendartig letters), verdield aover twee riegels. Literatuurhistoricus Henk Nijkeuter schref:
Grunnegs (oetsproak)
Mitklinkers
De volgende mitklinkers kommen mit dij van t Nederlaands overain: b, d, f, g, h, j, k, l, m, r, s, x en z. De ôfwiekende gevalen (c, n, p, q & t) stoan hieronder beschreven. Let op: de oetsproak van de letters is de aalgemaine oetsproak hiervan, zo as aan t begun en aan t ìnde van n woord. Ien kombinoatsies mit aander letters kin de oetsproak veraandern. Zai de vôlgende seksie veur meer informoatsie hierop.
vôlgd deur -e
n Aander veurbeeld is de -k, bieveurbeeld ien t woord mok, wat ien t Veenkelonioals mokke wordt. De kombinoatsie -kk wordt den oetsproken as de -g, bieveurbeeld ien guten Tag. Dij kombinoatsie wordt ook wel as kh schreven, dus wordt de oetsproak [mokhe]. Ien t Duuts zol Ein Mogge dezulfde oetsproak hebben as t Veenkelonioalse Ain mokke.
Amsven
Flora en fauna
De flora en fauna van t Amsven is kenmarkend veur n vengebeed; zoo he'j der zönnedaauwe en bosorkis dee der völle greuit. Töt de fauna heurt önner meardere n knakeand en n krikeand, t zwartkeelken en t blaauwkeelken, t porseleenhoon en de nochzwaalke.
Wubbo Ockels
Wubbo Johannes Ockels (den 28. määrt 1946 – den 18. mei 2014) was nen neaderlandsken natuurkündigen en rüümdevöärder vöär et Europeeske Rüümde Agentskap ESA. In 1985 güng he as eyrsten neaderlander med de rüümde in an board van de Space Shuttle Challenger STS-61-A. Nå synen tyd as rüümdevöärder wör Ockels professor Aerospace for Sustainable Science and Technology an de fakulteit Lucht- en Rüümdevårt an de Techniske Universiteit van Delft.
Kikvors
Ontwikkeling
Een kikvors komt op de weeld as een donderpad (of donderkop) die uut één van de eitjes komt die 't vrouwtjen leit. De eitjes neumen we kikkerdril. Donderpadden hen vinnen en kieuwen. As ze groter worren raken ze der start en kieuwen kwiet en daor kommen vier lange benen veur in de plek. Een volgreuide kikvors kan een heel eind springen mit disse benen.
Harm Agteresch
Persoonlik
Juli 2010 wör duur de dokters longkaanker bie Harm eveundn. Hee nöm ne nieje chemobehaandeling, den't good oetpakn, mer t was al bekeand at hee op de leste bene leup. Zin nieje vrindin Gree dee um met alns begeleaidn. Zelf zea hee: "Ik hebbe n mooi leawn ehad."
Loopbaan
In 2007 hef-e t bekeande opera-stuk De Barbier van Sevilla umme zat noar t Riesns, met nen komiesn dreei dr an: n Skearbaas van Riesn. Toew TV Oost um vreug woerumme, zear-e: "Ik verveeldn mie."
Protestantske warkholding
Ora et labora
Maarten Luther dachtten dat, wanneyr as y God good denen wold, dat y dat most doon med warken. Hy had et wark houge stån, want warken gevt dat y good doot. Johan Calvin güng een stappyn verder: dat et warken sülv et God denen is. Warken is et vöär en döär God leaven. Uns woord beroop kümt dan ouk uut de tyd van Calvin. Et betekkend een roping ümme et wark te doon wat God u aneweasen hevt.
Lüde dee sukses hebbet in ear wark, segget dat et een seagen van den Heyre is. In et Olde Testament bint der vöäl lüde dee dår eseagend wördded med vöäl besit en anseen. Kykt mar Abraham, Job, Salomo en so meyr. Dit is wat een koppel kalvinisten vandage an den dag noch wal gelöyvd.
Jan Harbers
Harbers gruuide op in de Veenkelonies in oost-Drenthe. Hij warkt as leraar in 't voortgezet onderwies en hef miteschreven an verscheiden schoelboeken veur netuurkunde.
Naost zien redacteurschop van Roet is Harbers veurzitter van De Literaire Hemel, een stichting die meertalige literaire activiteiten wil bevördern en bijienkomsten organiseert in 't Drèentse dörp Aomen. Wieder besprek Harbers literatuur veur RTV Drenthe.
Fictie
't Tegenaoverestelde van fictie is non-fictie: utings die betrekking hebt op de warkelijkheid, of teminsen een poging doet um de warkelijkheid te beschrieven en bespreken.
Jean-Jacques Rousseau
Jean-Jacques Rousseau (Genève, 28 juni 1712 - Ermenonville, 2 juli 1778) was een belangrieke filosoof en skriever. Hi-j hef een grote biejdrage edoane an de skrieveri-je, opvoedingskunde en politiek.
Arianisme
thumb|De kopel van et [[Baptisterium van de arianen in Ravenna, med een scène van de döäp van Jesus.]]thumb|Constantijn de Grote en et Concilie van Nicea verbrandet ariaanske boken, ofbeylding uut ca. 825.
Nedersaksische sagen en legendes
Zillewold
thumb|250px|Mölle in Silvolde
Graauwkes - verschaaidene
Graauwkes binnen eerdmantjes dij tuzzen hegen, stroeken en haaide wonen en dij snachts ien t duustern noar boeten kommen om luu aan t schrikken tou moaken. Vrouger as kinder baange wazzen ien t duuster en aargens van schrokken dat der nait was, zeden zai wel ais dat zai n graauwke zain haren. Ook wordt der leufd dat zai spullen ien t gres valen loaten. As aine den wat vindt wat gainaine doar valen loaten het, zègt man dat de graauwkes weer laangs wèst binnen.
Heks Hasje - Westerwoolde: umgeven Zèlng
right|thumb|Heks Hasje bie t gemeintehoes van [[Vlagtwedde (gemainte)|Vlagtwedde in Zèlng]] Rund Heks Hasje geit n sage rund in Westerwoolde, in t zuudoosten vun de provinsie Grönnen. Umdat zie bie Zèlng woonde, is dizze sage veural in Zèlng vernuimd.
D' Hongrige Wolf
Ommen hef iets met wolven: de Wolfskoele, de Hongerige Wolf, Wolfveldseweg of kaamping de Kleine Wolf. Bewoners uit disse streke wördden eerder ok ait an-eduud as ‘van op de Wolf‘. Later bint dat de boerschoppen Hoogegraven en Stegeren ewörden.
N Daam
Geschiedenis
In 1327 wuiren bie de Opstalboom bie t Oostfraise Aauwerk deur vrije Fraizen stadsrechten aan n Daam verlaind. Verbinden mit Aauwerk bestaait nog aal, want in dizze tied binnen Aaurwerk en n Daam zustersteden. n Daam ligt in t Grunnegse gewest Fivelgo dat in middelaiwen dail oetmuik van t tounmoalege Fraislaand. t Middelaiwse Fraislaand strekde zoch oet over n groot dail van de Noordzeekust, van Noordfraislaand (aan Deense grenze) tot Westfraislaand (in Noordhollaand).
Discours sur l'origine et les fondements de l'inégalité parmi les hommes
thumb|250px|Rousseau syn book Discours sur l'origine et les fondements de l'inégalité parmi les hommes (neadersassisk: Denkerye oaver de ungelykheid) is een book eskreaven döär Jean-Jacques Rousseau. Hy döädden med an een prysvråge in 1754 van de Académie des Sciences, Arts et Belles-Lettres de Dijon. Et mosten antwoord geaven op de vråge: Wat is de oorsprüng van de ungelykheid by mensken en of dissend wal höyrden by een natuurrechte. Vöär dit kreagen he geyn prys, mår hy brachtten et asnoch up de markte in 1755. Uutendelik wördden et een völle eleasen book, en et is nu ait noch by lüde in de kaste te vinden. Rousseau hevt dan ook völle invlood ehad up et disse-tydse denken en doon van mensken en måtskappye, so as byvöärbeyld in de Romantik, en de uutspråke terügge når de natuur is ouk an hüm te danken.
Braanze
thumb|n Braanze thumb|Stam, braanze, takke, twieke n Braanze is n dail van n boom of n boesk dij of oet de stam stekt. Aan braanzen gruien de bloader van n boom. Oospronkelk wör veur elke soort braanze n aander benoamen broekt, môr tegenswoordeg worden dizzen almoal deur mekoar hin broekt veur aal dailen van de oetsteksels. Braanzen binnen aigelks de aams van de boom, deurdat t vocht dat ronddwirrelt via de braanzen noar de bloader gaait. Vrumd genog gruien braanzen zo dat t bebladte gedailte van n boom van verôf sikkom dezulfde vörm het as t blad van dij boom.
Ridder
thumb|200px|Heraldiesen ridderkroon Ridder is nen adelleken titel. In Nederlaand besteet der gene vrouweleke teggenhanger.
Moondörgel
Tremolo (diatonies)
In het eunterste oktaaf ontbrekt de 1F en de 1A, terwiel at 1G verdubbeld is. Dit oktaaf wördt vuur begeleaidingsakkoordn gebroekt. De aandere beale octaawn beent volledig en good vuur melodie, mear in t daarde oktaaf beent de toonn umme dreaid.
Willewipper
thumb|right|250px|Standaard willewipper Ne willewipper is n deenk um kroonkorken met van fläskes of te wippen. t Woard willewipper is n neosassisme vuur t vrömd kleenkende beerlösdoner.
Ennemoabörg
Feilijk is de Ennemaobörg gien börg mar een butenplaatse, umdet der gien adellijke veurrechten mit verknupt waren. De laandadel kun hum in de laandstreek Oldambt niet best ontwikkeln, deurdet Stad dit gebied al vrog in haanden kreeg.
Klazieneveen
Karkgeneutschoppen
De hierbaoven enuumde karkgeneutschoppen warkt mit menare in de maande in de vörm van de Oecumenische Warkgroep Klazieneveen. Dizze warkgroep organiseert alle jaoren onder meer een mandielige karstviering, Sunte-Meerten-viering en oecumenische lezing, en helpt de Nationale Dodenherdenking op 't dörp te organiseren.
Proza
Deur verneiings in de schrieverije sinds de 20ste ieuw, zoas de ontwikkeling van 't vrije vars en 't prozagedicht, is 't onderscheid tussen proza en poëzie minder rechtliendig ewörden. De Amerikaanse dichter T. S. Eliot kwaamp mit de volgende prakkezaotsie: "'t onderscheid tussen varzen en proza is dudelk; 't onderscheid tussen poëzie en proza is lange zo dudelk niet."
Klazieneveen
Sport
Ter gelegenheid van 't ieuwfeest van Klazieneveen wördden in 1984 veur 't eerste een marathon organiseerd. In 2015 stunden 1400 atleten uut twaalf verschillende laanden an de startstrepe.
Dartmeet
t Lig an t eande van de B3341-weg, ongevear 7,2 km op t oostn van Two Bridges. Vanof hier geet de weg vearer op t oostn an, as nen kleainen weg woarop gin zwoare wagens komn magt. Den löp verdan langs Poundsgate en oaver Holne Bridge en New Bridge op Ashburton an. Det lig an n raand van de langeheaie. Direks noa de Clapperbrugge oawer n stroom, geet t Dartmeet Hill op, nen 130 m hoogn heuwel an de ziedkaant van t dal.
Koronavirussen
Name
De name koronavirus kümt van et latynske corona, wat "kroune" of "krans" bedüdet en slöt up de kenmarkende krounenförm van proteine-uutsteaksels ründ de virusdeylen.
Koronavirus 2019 COVID-19
Up 13 määrt 2020 stünd et doudental up te minsten 4720. Wearldwyd sint der meyr as 128,343 bevästigde besmettingen. Et wuhanvirus is underbracht as een nye streng van et Betakoronavirus uut grup 2B en kümt vöär sowat 70 % genetisk oavereyne med SARS-CoV. Et virus likt vöär 96% up vleadermuuskorona. Der is een breyd vermoden dat et virus van vleadermüse kümt. De seekde verspreidden sik rap oaver de wearld, wårnå verskillende landen et oapenbåre leaven, de ekonomy en reisegeleagenheiden gooddeyls stille legden. Up 19 januari 2021 üm 10:30 waren er al meyr as 2 miljoon douden en 96 miljoon bevästigde besmettingen.
Rijk van Rotterdam
Muzikale bezigheden
Rijk van Rotterdam beweug hum in de jazzscene van 't Veen en speulde gitaar en contrabas. Zien veurbielden waren de Amerikaanse jazzgitaristen Wes Montgomery en Barney Kessel. Verscheiden maolen hef e opetreden op jazz- en gedichtenaovends in de Veense beatclub 't Dingetje. Lange tied speulde e samen mit pianist Cees Diepeveen en drummer Paul van Kreel.
Gooise r
Véúr n klinker wörden de klank as n huig-r uutespreuken ([ʀ]), véúr n medeklinker en an t einde van n koppel woorden wörden t n tong-r (approximant) die niet trilt: [ɹ]: daajdooj), of t verdwient zelfs helemaole (daadoo). De onheurbaore r hef dan nog wel de normale invleud op de umliggende klanken, die stark kan ween (weet/weer, dood/door) of zwak (daad/daar). n Woord as daadoo hef volgens fonetisi dan oek heel aandere klinkers as halo.
t Gebruuk van Gooise r hank nauw samen mit sosiale umstaandighejen. t Wörden eerder mit de Raandstad as mit aandere delen van t Nederlaandse taalgebied in verbaand ebröcht, eerder mit jongeluui as mit ouweluui, eerder mit hogere as mit legere sosiale klassen en eerder mit vrouwluui as mit manluui.
Süüdjütlandsk
Verskillen tüsken Süüdjütlandsk en Standaarddäänsk
Anders dan in et standaarddäänsk hevt et süüdjütlandsk ginnen uutgang van bepåldheid (souas in alle andere noordgermaanske talen), mår en lidwoard. Sou het et huus in et standaarddäänsk huset, wårby et achtervoogsel -et bepåldheid angevt, mår in et süüdjütlandsk het et æ hus, wårby æ de bepåldheid angevt.
Maasbree
Maasbree (in den plaatseleken straektaal 'Bree') is ne plaatse en vroggere gemeente in Limburg. De gemeente had ne oppervlakte van 51,62 km² (woarvan 3 km² water). Op 2 oktober 2007 hef de gemeente beslotten um samen mit de gemeenten Helden en Kessel de ni-je fusiegemeente Peel en Maas te vörmen dee op 1 januari 2010 ok ontstoan is. Op 10 meert 2008 beslot de gemeente Meijel zich ok an te sluten bi-j dizze fusiegemeente.
Geskiedenis
Maasbree en Boarlo beheurden bi-j et Oaverkwarteer van Gelre of Spaans Opper-Gelre. Tiedens den Spaansen Sukcessieoorlog wodden et deur Prusiese tröppe bezet, en zo blef et as deel van Pruusies Opper-Gelre rundumme ne eeuwe lang Duuts (tot 1814). Maasbree was vrogger nen heerlekheid en kenden n kasteel, Huus Bree eneumd, dat inmiddels vort is. Op dizze plek steet noo de boerderi-je De Plaats. Tot 1 oktober 1940 beheurden Blerik ok tot de gemeente Maasbree. In dee tied wodden Blerick too-evoegd an Venlo. 260px|thumb|left|Darpsstroate in Maasbree. Op den achtergroand de [[Rooms|rooms-kattelieke parochiekarke.]]
Bosnië-Herzegovina
Et volk in et laand kan zowat allemoal leazen en skriewen, wörd duur mekoar in duursnee oold en ze kriegt good oonderwies. Der komt verhooldingswies ook völle toeristen noar de strekke. Et laand har de doardegrötste tooname van toeristen van de wearld tusken 1995 en 2020.
Liechtenstein
Geschiedenis
Liechtenstein was t eerste laand ter wereld dat de doodstraf in praktijk aofschaften. In 1798 wördden de leste doodstraf uutevoerd. De wettelike uutbanning van disse onumkeerbaore straf volgden eerst in 1985.
Lagos (Nigeria)
Den rappen groi höldet sikselv in stand; ümdat groute bedryve hyr öäre höyvdkantoren hebbet, trekket der vanuut heyl Afrika warksökenden up af. Hyrdöär büdt et stråtbeald groute verskillen tüsken arm en ryk.
Klimaat
Lagos ligt kört by den eavenaar. Dårdöär hevt et een stabil wårm klimaat. Temperaturen ligget in döärsneyde et heyle jår tüsken de 28 en 32 gråd.
Maasgouw
Kernen
Antal inwonners kern op 1 januari 2006:
De Blesse
De Blesse en Peperge hebben tegere een dörpsverieniging Plaatselijk Belang De Blesse - Peperga “tot Nut en Genoegen”, opricht op 10 december 1864.
Piramides van Giza
De piramides van Giza binnen drij grote piramides in Egypte. Zai stoan bie t vrougere Giza, n loug bie t historische heufdstad Memphis, dat nou n dail is van Kairo. De piramides stoan op n plato van zaandstain, woar de piramides zulf ook uut môkt binnen. De piramides van Giza binnen baauwt tuzzen 2551 en 2472 joaren veur Kristus. Der ston toun n hail komplex van gangen en muren om de mìnsken noar de piramides te leiden en om t grafrover stoer te môken.
Heilige Roomse Riek
In de 15de eeuwe wodden de name uutgebreid tot Heilige Roomse Riek der Duutse Noatie (Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicae in et Latien). Et Riek wodden 'Rooms' eneumd, umdat et in-esteld wodden as veurtzetting van et Romeinse Riek. Dit wierd deur de toonmoalige Westerse weald ezeen as heel belangriek, want christeleke veurspellingen (zee et Biebelbook Daniël) hadden veurspeld dat de weald noa et veerde riek (et Romeinse Riek) zol vergoan. De Byzantienen vonden dit moar kwats, umdat zi-j zich as de veurtzetting van et eurspronkeleke Romeinse Riek zagen. Volgens dee leu was der geen gevoar zolange et 'Romeins'-Byzantiense Riek blef bestoan. De anduding 'Heilig' wodden gebruukt um den nauwen band met de Rooms-kattelieke Karke an te geaven. In de 15den eeuwe wodden doarnoast ok de benaming Duuts derbi-j edoan umdat vanof toon de meeste inwonners Duuts as modersproake hadden en de Duutse Habsburgers et veur et zeggen kreggen en den keizer leaverden. Ne bekende uutsproake van Voltaire was dat et Riek neet Romeins, neet heilig en eavenmin n riek was.
Zönnebekke
Skiednisse
t Laandhoes wör tusken 1906 en 1907 baawd noar t öntwarp van de architect A.G. Beltman veur J.B. van Heek en zinne wief, Edwina van Heek - Burr Ewing. t Öntwarp is boaseerd öp t laandhoes van Edwina's moor, wölk in Nashville, Tenessee in de Vereanigde Stöate van Amerika.
Wapservene
Wapservene is een lang lintdarp in Zuudwest-Drenthe, gemiente Westerveld. 't Darp was vrogger 't noordelijkste diel van de olde gemiente Oavelt; doarveur hef 't diel ewest van de vroggere gemiente Dever.
Gehuchten
Wapservene kent zien eigen gehuchten en buurtschappen. Zo hej Horrelvene, de Schipslote, de Ni'jstad, de Lege Daoken, de Bovenboer, de Karkebuurte, Maastenbroek, Oldwolde. In het algemien kuj het indielen van west naor oost als; Westende - Midden - Ni'jbouw - Midden - Oostende.
Saturnus (planeet)
Saturnus is met ne deursnae op den evenaar van um en naobi'j 120.500 kilometer (9,5 maol de deursnae van de eerde den op een nao greutsen planeet van ons zunnestelsel, den grootsten is Jupiter. Saturnus is 95 maol zo zwaor as de eerde, wat 30% van de massa van Jupiter is.
Mael
Bakkwaliteit
De bakkwaliteit van et mael is ofhänkelek van et valgetal, et eiwitgehalte, de Zeleny weerde en de daegkwaliteit. Hoe heuger dee weerde des te better is de bakkwaliteit. Doarnoast is et deel uutmoaling van belang, umdat dit nen betteren opbringst guf. Et deel is ofhänkelek van et assegehalte en hoe heuger et uutmoalingsdeel is des te minder ofval blef der oaver.
Suderland
Turisme
Et Suderland bödt verskillende möägelikheiden vöär turisme:
Nedersaksische warkwoordsvörms
Ie wordt verzöcht um t understaonde schema an te holden. Ie kunt underan t schema eventueel opmarkings toevoegen. Doe dat dan deur eerst an te geven um welke vörm t geeit en dan wat der as toevoeging bie kump.
Zijn
Tegenwoordige tijd
Gaan
Voltooide tied
Mogen (toestemming hebben)
Voltooide tied
Weten
Tegenwoordige tied
Döarningn
Döarningn (Nederlaands: Deurningen) is n doarp in de Tweantse gemeante Deenkellaand in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. Ut doarp lig ten noordoostn van Hengel. Töt de gemeantelike herindeling van 1 januari 2001 heurn t biej de gemeante Weersel. Op 1 januari 2006 har t doarp 1906 inwonners.
Döarningn lig an de Döarninger Bek, dee vanof t zuudwestn van Oldnzel noar Hertem en Zeander streumt.
Baltiske talen
Geskydenisse
De baltiske taalfamily had in et verleaden een grouter verspreidingsgebeed. De twey belangrykste noch leavende talen binnen disse grup binnet et letsk en et litausk, beide oustbaltiske talen dee espröäken wördet in de oavereynkumstige landen. Et letgaalsk hevt de status van officiele minderheidstaal in de letske provinsy Letgallen. De bekendste westbaltiske taal is et umstreaks 1700 üütestörven oldpruussisk.
Aenesidemus
Aenesidemus was nen greeksken pyrrhonistisken wysgeyr, geboren in Knossos up Kreta. Hee leavden in et eyrste jårhunderd vöär Kristus, dea lesgeaven in Alexandrie en wör kört nå et starven van Cicero bekend. Volgens Photius was hee lid van Plato's Akademy, mär wör hee et uneyns med de leyre dår, wårnå hee oavergüng up et pyrrhonisme. Diogenes Laërtius meynt at der ne unafbröäkene lyne van pyrrhonistiske leyraren is.
Rouke Broersma
Waandel en schrieveri'je
Wieder schref Broersma oaver de pedagoog Célestin Freinet en 't Freinet-onderwies. Onder zien wark op dit gebied valt Tony de Wees (vertaling van een kienderboekien van Freinet mit autobiografische trekkies) en Célestin Freinet, een pedagoog voor onze tijd (vertaling van de Freinet-biografie van Michel Barré).
Mr. Robot (televisysery)
Verloop
De serie volget Elliot Alderson, nen jongen kearl in Niej-York Stad. Hee woarket vuur nen internetbevealigingsbedrief Allsafe as bevealigingsprogrammeur. Hee lid oonder sosjale angst en kliniese nearslachtighead. Zinne gedachtenstreum lik slim te lieden oonder achtervolgingswaan en waanzin. Zinne wieze um met leu in kontakt te kommen is duur ze te hacken, woerduur as hee zik verdan meant op te mutten stellen as nen soort online bewaker. Hee wörd eroonseld duur nen geheimzinnigen anarchist den as zik "Mr. Robot" neumt. Hee wörd lid van "fsociety", den Mr. Robot zin koppel hacktivisten. Een van öare doelen is um alle skoolden oet te wisken en zo de machtsverdeling van de wearld wier liek te trekken. Det weelt ze doon duur ene van de grötste vakverenigingen van de wearld, E Corp (dee as Elliot "Evil Corp" neumt), plat te leggen. Toovallig is E Corp den grötsten klaant van Allsafe.
Sköppingen
Weagen
Ungeveyr 13 km up et westen van Sköppingen by Heek is afrit 31 van de Autobane A31 Oostfreesland-Rurgebeed. Dissen afrit ligt ungeveyr 20 km up et süüdousten van Enskede. Beide Heek en Meytelen ligget an de Bundesstraße 70.
Oapenbår vervoor
In Burgstemmert, up 10 km süüdwestelik van Sköppingen ligt et kortstbyliggende treinstation. De spoarlyne van Gronau oaver Coesfeld når Dülmen. Ouk gåt der wat streakbussen når Coesfeld, Vreden (oaver Åhuus en Münster (oaver Horstmar).
Bolle
Een bie naam bekende bolle is Herman (16 december 1990 – 2 april 2004), de eerste genetisch emanipuleren bolle ter wereld.
Bulkalf
Een bulkalf is een jonge bul. Naor tien dagen gaon de meeste bulkalvers naor de slachterie um verwaarkt te worren as vleiskalvers. Een klein antal bulkalvers wort nog wel an-ehouwen as dekbullen. 't Vrouwtjen wort een kuuskalf of een veers eneumd, de geslachtsloze andujing veur een jonge koe is een kuusjen of een kalf.
Noordrhain-Westfele
Rivieren
De grootste rivieren binnen de Rhain, de Ruhr en de Wezer.
Dougong
Nut
De Bao'en Teampel in Sichuan, n good behooldn klooster oet 15de joarhoonderd, is n good vuurbeeld van de Mingstiel. t hef 2200 dougong-koppelings in 48 soortn um t te oonderstönn en versiern. t Wör ebouwd oonder leaiding van Wang Xi, nen lokalen leaider, tusken 1440 en 1446 oonder de regearing van Keaizer Yingzong (1427-1464).
Neosassisme
Vuurbeelden
Hieroonder steet ne alfabetiseerde lieste van neosassismen (disse wöarde kunnen per dialekt in oetsproak verskillen, kleaine oetsproakverskiln stoat dr nit bie):
Roman
Een roman is een eschreven of mangs espreuken verhaal in prozavörm, van langere aosem as beveurbield 't körte verhaal en de novelle. 't Woord giet terogge op de term Romaans in de zin van de Gallo-Romaanse volkstaal die hum uut 't Latien ontwikkelde. Daoruut ontstund 't woord roman veur een verhaal esteld in 't Romaans.
Kenmarken
Romans wördt op de markt ebracht in boekvörm, typisch mit een lengte van aover de honderd töt een paar honderd bladzieden. Sinds de 21ste ieuw wördt ze vake ok digitaal uutebracht, as e-boek. Hoe lang of een verhaal krek mut wezen um as roman te tellen, is gien mandielige opvatting aover. Vake wördt inholdelijke kenmarken bij de definitie betrökken: waor körte verhalen en novelles typisch aover ien personage of een beparkt antal personages gaot, en aover iene gebeurtenis of een beparkt antal gebeurtenissen, neigt romans dernaor bevolkt te wezen mit meer personages. Ok hebt ze een stoerder verhaal, det bestiet uut verscheiden gebeurtenissen die vake aover langere tied plaatseviendt. Dit bint algemiene kenmarken, waor ok zat uutzunderings op bestaot.
Geschiedenis
Ok aanderworens bestaot langere fictiewarken sinds olde tieden. Een vrogge roman is 't Japanse Genji Monogatari ('t Verhaal van preens Genji) van um 't jaor duzend, toe-eschreven an de schriefster Murasaki Shikibu. Mit det in China de boekdrokkeunst hum verspreidde, kreej de klassieke Chinese romans van de Ming-dynastie (1368–1644).
Gotlandsk
De meyste gotlanders künnen gotlandsk begrypen, mär spreaken meystentyds sweedsk, ümdat et hüdige gotlandsk, vanweagen de lange weadersydse bloutstelling, korter by et sweedsk steyt as et oldsweedsk by et oldgotlandsk.
Der binnen seriöse pougingen edån üm de traditionele versy van et moderne gotlandsk ny leaven in te blasen, en de Gutamålsgillet (de gotlandske språkgilde) organiseert lessen en byeynkumsten vöär spreakers van traditioneel gotlandsk. Volgens de websteade van de gilde binnen der nun 1500 lüde dee gotlandsk up Facebook gebrüken.
Penne
Penne kan meardere dinge inhooldn:
Dik Wessels
FC Twente
Wessels stöäk vöäle geld in de enskedeeske vootbalklub FC Twente. Syn bröder Herman, meddirektöör by Volker Wessels, was noch van 1999 töt 2004 vöärsitter van de klub. In disse tyd sköälden de Wessels-bröders geldskulden kwyt wat se de klub tosköäven hadden üm spöllers te koupen.
Underskeidingen
In 1999 wör Dik Wessels ansteld as Officier in de Orde van Oranje-Nassau. van de gemeynde Ryssen-Holten was hee eyrebörger.
Gewone vos
Voodsel en aktiviteit
thumb|Vos mid proi Vossen jagen alleyn, meystal snachts en tüsken tweylichten, mar in unverstourde gebeden jaagt hee lever oaverdag. De vos is een opportunist: hee eat sowat alles. Hee kan hard rennen, tot sestig kilometer per üre, alhowel ses tot dartyn kilometer per üre de normale snelheid is.
Oostndöarper watermöl
Koornmöl
thumb|right|Oetzich vanof de brögge oawer twee van de räder. De waterrader van de koornmöl bint 4,70 meter groot, 75 cm breed en hebt 24 höltne skeupe. De koornmöl hef twee moalkoppels en nen moalstool. Doarnöast is der nen pletter (walsenstool), den ok met n spoorrad en twee kamrader wörd andrevn deur n waterrad. De oawerbrengige noar n pletter is 1 : 11. Vearder steet der ok ne wanmöl. In de koornmöl wör hawer, rouw en tarwe plet en möaln.
Brazzaville
De stad wör in 1880 stichtet duur den Italiaans-Fraansken verkenner Pierre Savorgnan de Brazza, woer as et ook noar eneumd is.
Harrie Scholtmeijer
Harrie Scholtmeijer (Kampen, 1960) is een Nederlanse dialectoloog en een bekende schriever van Nederlanse dialect- en streektaalboeken.
Margraoten (gemeente)
Margroaten is ne veurmalige gemeente in et zuden van de Nederlandse previnsie Limburg. De gemeente telden op 1 juli 2006 13.507 inwonners (bron: CBS) en hef ne oppervlakte van 5767 bunder.
Uranus (planeet)
Uranus is net as Neptunus nen iesreus. Vanof de eerde is ze met t blote oge (haost) neet te zeen, met hulpmiddelen as verrekiekers of teleskopen hef den planeet ne flets-greune kleure.
Germaanske kearlsbunden
Oaverblyvsels
Verhalen over wearwulven -lüde dee sich in de nacht in wilde beesten verandereden- bint noch late herinneringen over disse lüde. Net so as Sünterklås- en Krampus gebrüken.
Nedersaksische literetuur töt 1900
thumb|right|150px|Albert Steenbergen (1814-1900) schreef opmarkelijke vertellegies en gedichten in 't Drèents Nedersaksische literetuur beslat de literaire schrieveri'je in de verschillende dialecten van 't Nedersaksisch. Allewal de naodrok in dit artikel lig op 't Nedersaksisch van Nederlaand, wördt ok partie ontwikkelings in de Platduutse literetuur beschreven. Tussen de Nedersaksische en de Platduutse literetuur is d'r jao een taalkundige, mar ok een culturele samenhang.
Zoerbraand
Um t tegen te goan kö'j ontzoeringsmedisienen (antacide) nemmen, antibiotika, of zorgen de'j gin stoark krudig etten binnen kriegnt.
Plektrum
Plektrums bestoat in verskeaidene kluren, vörme en diktes. Wo dikker t plektrum, wo härter t geluud. n Spöller kan noar egenen smaak zelf kiezen wat vuur ne dikte bie um past. Rechtevoort wordt plektrums maakt van keunststof, mear vrooger wörden ze oonder mear van skeeldperreskeeld maakt.
Met de komst van de nieje touch-screen (anraakskoarm) tellefoons zeent ook spesjale tellefoonplektrums oet ebracht. Dit is edoan umdet de leu de pennekes vuur t antikken van t skoarm vake verleest. t Plektrum kan an n töwken an de tellefoon emaakt worden, en doar is dan makkelik met op t sköarmke te tikken. Vake is t plektrum ook better vaste te hoolden as t iele penneke.
Nedersaksische literetuur töt 1900
De Nederduutse literetuur in de slaopstaand
Claus Schuppenhauer, die 't Institut für niederdeutsche Sprache in Bremen an-evoerd hef, schrif:
De almanakschrievers
In Nederlaand kump de Nedersaksische schrieveri'je anvankelijk in pervinciaole almenaks te staon. Almenaks, daoras de mèensen in de 19e ieuw drok op waren, kwamen alle jaoren uut en bevatten infermaotie van algemien belang, zoas kelenders, data van marken, dienstregelings van postkoetsen en beurtschippen, posttarieven en zo wieder. D'r stunden ok artikels, vertellegies en gedichten in, vake moraliserend van aord, die handelden oaver de eigen pervincie. Daor kun dan bi'j uutstek de streektaal veur gebruukt wörden - niet umdet de schrievers de laandstaal niet beheersten, mar umdet de streektaal heur schier toeleek as middel um 't volk te kunnen beschrieven. De Geldersche volksalmanak kwaamp uut van 1835-1900, de Overijsselsche Almanak voor Oudheid en Letteren van 1836-1855, de Friesche Volksalmanak van 1836-1853, de Groningsche Volksalmanak en de Drentsche Volksalmanak van 1837-1851. Dizze ginneraotie weur op-evolgd deur ni'je almanaks.
De kwaliteit van partie schrievers knapten op van 't gebruuk van de streektaal. Van G.A.C.W. le Vasseur de Coignée, markies de Thouars (1807-1850) mient historicus Frank Löwik: 'Merkwaardig in tegenspraak met des dichters gezwollen stijl waar het gaat om zijn Nederlandstalige werk, staan zijn twee lange Twentse gedichten. Ze zijn heel direct van taal en daarom nog goed te lezen.' Dizze gedichten verschient ok in de Overijsselsche Almanak voor Oudheid en Letteren: de Soamen-sproake tusschen Geert en Luuks an de Rammelbekke tusschen Dennekamp en Nothoorne (1838) en de Breef van Swooflings Hinte oet Amsterdam an zien volk in De Lutte biej Oldenzel (1839). Löwik schrif: 'De gedichten dragen de sporen van zijn verblijf in het Drentse. Hij hoorde daar tot [...] de zogenoemde Podagristen'.
thumb|left|210px|Staandbeeld in Coevern van de 'Drei Podagristen': zi'j zörgden veur publicatiekenalen veur de Nedersaksische schrieveri'je
De Drei Podagristen (Drenthe)
Rouke Broersma, die de Drèentse schrievers op de riege zet hef, mient van de Drei Podagristen:
De dörpsnovelle
Naor Duuts en Zwitsers veurbield kwaamp in Nederlaand in de 19e ieuw de dörpsnovelle in zwang, daorin 't boerenbestaon beschreven weur en daorin vake 't contrast tussen de laandelijke ienvold en de stedelijke complexiteit uutemeten weur. Van Cornelis van Schaik (1808-1874) verscheen in 1848 Tafereelen uit het Drentsch Dorpsleven, mit Drèenttalige dialogen. De schaarpe poletieke inhold van partie Duutstalige dörpsnovelles vund aans gien weerslag in de Drèentse dörpsnovelles. Van de bekende schriever Harm Tiesing (1853-1936) verschenen rond de ieuwwisseling drei Drèentstalige fulletons, die as pas nao zien hengaon in boekvörm uutebrocht wördden: Marthao Ledeng, de bloem van 't daarp, Over de Hunse [hoe Veenholtens volk d'r leefde] ’n vertelling veur ’t Drèèntsche volk en Zien broed verloren.
Ask en Embla
Odin gaven ear leaven, ådem en språke. Vili gaven ear benül en beweagelikheid. Vé, as lätstens, gaven ear üüterlik en gehöyr. Disse tweye bouweden de godenbürcht in Asgard.
Woordenboek van de Overijsselse Dialecten
Vanof 2010 is t WOD volledig op t internet te bekieken.
Stedendreehook
Den Steadendreehook is de regio rundumme de Nederlandse steadn Apeldoorne, Deventer en Zutfent. Zi-j is zo eneumd umdat dizze plaetse geogroafies ezene in nen vri-jwal geliekziedegen dreehook ligt. Den steadndreehook besteet uut de Gelderse gemeenten Apeldoorn, Brum, Epe, Lochem, Voorst en Zutfent en de Oaveriesselse gemeente Deventer. Dizze 7 gemeenten en de previnsies Gelderlaand en Oaveriessel hebt in 2001 et veurnemmen uut-esproaken gezamenlek beleid te untwekkelen op weazenlek bestaond (ruumteleke ordening, wonnen, verkeer enz.), economies en socioal gebeed.
Piramide van Kheops
Mit zien hoogte van sikkom 146 meter was hai vaar millenniums laank t hoogste gebaauw ter wereld. De piramide is om en bie 230 meter braid en telt om en bie 2,3 miljoen stainen van elk 2,5 ton. De inhold is om en bie 2,6 miljoen m³. Man het volgens t overlevern van Herodotus 30 joar over de baauw doan. Nèjmoodse analize van de baauw van de piramides het aantoond dat dit n haile realistische baauwtied is.
Eswatini
Eswatini is en untwikkelingsland en steyt te book as ne laegere töt middelbåre inkummensekonomy. As deyl van et Süüdafrikaanske Duaneverbund (SACU) en de Deylmarkt vöär Oustelik en Südelik Afrika (COMESA) drivt et vöäral handel med Süüdafrika. Üm ekonomisk eavenwicht te beholden is de lilangeni, de eswatiniske münte, verbünden med den süüdafrikaansken Rand. eswatini's vöärnaamste handelsgenouten oaver ver sint de Europääske Uny en de Vereynigde Ståten. De meyste lüde warket in de landbouw of in fabryken. Eswatini is lid van de Südelik afrikaanske untwikkelingsgemeynskap (SADC), de Afrikaanske Uny, et Gemeynebest en de Vereynigde Natys.
Linde (Tweanteraand)
thumb|Linde (rood) in Tweanteraand Linde is ne boerskop in de gemeente Tweanteraand en ligt op t zuud-zuudoosten van n Ham, en t noordoosten van Doarle. Linde besteet vuural oet boerderiejen en de groond doarumhen. t hef ongevear 420 inwonners.
Vietnam
Bestuurlike indieling
Vietnam bestaot uut 63 perveensies (zie Perveensies van Vietnam).
Berkoop
Gebouwen
De Bonifatiuskarke is et historische middelpunt van Berkoop. Een veurloper van disse karke is waorschienlik al om 1125 henne bouwd. Om et olde karkhof henne staot een ringmuur. De ringmuur hadde in de 17e ieuw verschillende toegaangspoorties. De ringmuur is restaureerd in 2011/2012 en iene van de toegaangspoorties is opni'j opbouwd. Om de karke henne staon ok de meerste monumentaole gebouwen van Berkoop zoas villa Vredewold (naost de Bonifatiuskarke) en de pastorie (naost et gebouw van de Stellingwarver Schrieversronte).
Nigeria
Nigeria wörd vake zeen as nen regionaaln macht in Afrika. De Nigeriaanse ekonomie was in 2014 de grötste in Afrika. Met mear as $500 miljard gung Nigeria Zuud-Afrika vuurbie en wör et de 26ste grötste ekonomie van de wearld. Dr wörd emeand det Nigeria teegn 2050 bie de 20 grötste ekonomiejn van de wearld heurt.
Ooldheid
De leu deedn verskeaidene joarhoonderden lange haandeln met haandelsleu oet Noord-Afrika. In et 16de joarhoonderd begunn Spaanse en Portugese verkenners as eerste Europeaann met Nigeriaann te haandeln. Det deedn ze vanoet de haawnsteedn Lagos en Calabar. Eerst wördn dr allene godern verhaandeld, mer rap woln ze n deel van de al bestoande Afrikaanse slaawnhaandel metkriegn.
Zeelfstaandig (1960)
De politieke verhooldingn kömn op skoarp te stoan duur ne stemronde in 1961. Zuud-Kameroen, wat nog bie Nigeria heurdn, wol bie de Republiek Kameroen, terwiel as Noord-Kameroen bie Nigeria bliewn wol. Et noordelike deel van et laand was non völle grötter as et zudelike deel. n Niejn stoat deed der et Britse oarfgood achterhen in 1963 duur zikzelf ne federale republiek te neumn. Ze keuzn Azikiwe as presideant. Doo't in 1965 verkiezingn eheuldn wördn, köm de Nigeriaanse Nasjonale Demokratiese Partieje an de macht in Westelik Nigeria.
Börgeroorlog (1967-1970)
Op et verstoorde eawnwicht en de umkeupboarheid van et verkiezingssteelsel kömn in 1966 verskeaidene stoatsgreepn. n Eerstn was in januwoari. Den wör eleaidt duur nen koppel jonge leenksen oonder majoor Emmanuel Ifeajuna en Chukwuma Kaduna Nzeogwu. Det lukn mer half. De plegers van n stoatsgreep deedn heuwdminister Abubakar Tafawa Balewa, premier Ahmadu Bello van et Noordn en premier Ladoke Akintola van et Westn vermoordn. Et lukn de plegers neet um ne sentrale regearing op te zetn. Presideant Nwafor Orizu wör edwungn um de regearing oawer te dreagn an et Nigeriaanse Leager, wat an evoord wör duur genneraal JTU Aguyi-Ironsi.
Zujelik halfroend
De twee werelddelen die geheel op t zujelike halfroend liggen bin Australië en Antarktika. Zuud-Amerika en Afrika liggen allebei gedeeltelik op t zujelik halfroend. t Grootste gedeelte van de oppervlakte wort in-eneumen deur oseanen; die maken n veul groter deel uut van de totaole oppervlakte as op t noordelik halfroend.
Stoatn van Amerika
750px
De Graafschap
Bi'j de indaeling in divisies kwam De Graafschap in de Eerste Divisie terechte, en in 1959 degraderen den klub zelfs noar de Tweede Divisie. Maar den klub voch zich weerumme en in 1973 wodden veur et eerst de Eredivisie ehaald. Sinds dee tied spöllen De Graafschap meermoals veur kortere of langere tied in de Eredivisie:
Ulk
Paargedrag
Naor een draagtied van 42 dagen wördt d'r miest drei töt acht jongen geboren. De vrogste nössies koomt rond end april, begun meie. De jongen wördt geboren in een verlaoten knienehol of een vossenbörg. Ok holle bomen of rotsspleten wördt hierveur gebruukt. De ulk kent mar ien enkelde wörp in 't jaor.
Maerssen (Utrecht)
Sinds 1 januari 2011 is de gemeynde Maerssen upegån in de nye gemeynde Stichtske Vechte.
Grunnegs (spèllen)
Trema
Ien t Grunnegs vaalt t Nederlaandse trema vot en wordt nait vervongen. As der n woord staait as Itoalie, wait de Grunneger dat hai of zai t oetspreken mout as Itoalië.
Keet
Kiek op keten
Deur de negatieve berichten oaver comazoepen in de keten, hebt ze een negatieve klaank ekregen. Mar d'r bint ok positieve kaanten te numen an 't bouwen en beheren van een keet. Zo wördt ze vake bouwd deur de jongelu zölf, die dus moet sparen veur de materiaolkosten en ervaring opdoet mit constructiewark. Partie jongeren die an een keet bouwt starkt heur vakmanskop vanuut een technische opleiding. Wieders hebt keetbezitters verantwoordelijkheid veur 't volk det oaver de drumpel kump.
Beantem
Geschiedenis
Beantem is de vroggere heufdstad van de Groafschop Beantem en hef ne lange historie. In 1945 bepaaldn de Engelsn dat Nordhoorn de heufstad van t distrikt mos wördn, umdat dee stad meer industrieel was en mildn in t distrikt lag.
Effektpedaal
Geskiedenis
Pedalen veur gitaren bestoat al vanof de 70'er joaren. Dee pedaaln konden toon nog geen effekten tooveugen, moar bestoanden enkel veur et wesselen van toonheugten. Wat joarn later gingen zie hiermet wat dinge oetpreberen, en zo kon der al raps nen echo an et geluud wödden too-eveugd. Dee pedaaln bunt pas echt ewild ewodden deur den meister gitarist Eddie Van Halen. Hi-j bruukten völle pedaaln veur verskeidene soorten effekten. Dit is, um n veurbeeld te geaven, good te heuren bi-j et nummer Ain't Talkin' 'Bout Love.
Al raps gingen völle hardrock- en metalbends an de slag mit pedaaln. Pedaaln wodt vri-jwal altied ebruukt bi-j optreadens van baends, veural bi-j rock, hardrock, punkrock en metal.
Reigers
Taxonomie
Volgorde van geslachten die töt de reigerfamilie beheurt volgens de IOC World Bird List
Kalifornië
Kalifornië (Engels: California) is nen stoat in de Verienigde Staoten van Amerika, an de westkuste van Noord-Amerika. t Greanst in t zuudoostn an Arizona, in t oostn an Nevada en in t noordn an Oregon. t Is met ofstaand de drokstbevolkte stoat van de VS en n doardegrötsten wat antal beunder angeet (op Alaska en Texas noa). In dissen stoat lignt de tweede- en zesdegrötste steadn van de VS: Los Angeles en San Fransisko, en achte met de meeste inwonners (Los Angeles, San Diego, San Jose, San Fransisko, Fresno, Sakramento, Long Beach en Oakland). De heuwdstad van Kalifornië is Sakramento.
2 febrewaori
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 2 febrewaori
Kornies
Historiesen aachtergroond
Kornies stämt of van de Britse sproak dee in de Iezertied en de oawername van de Romeainn kuierd wördn öp de Britse eilaandn. Disse sproake splitsn öp in twea dialekn, West-Brythonies en Zuud-Brythonies. West-Brythonies wördn Kumries en Kumbries, en Zuud-Brythonies wördn Bretonsk en Kornies. In n 13en joarhönnerd kömn t Kornies öp zinn top, woarbiej t 39.000 sprekkers har. Doarnoa is t antal sprekker allinnig moar öp beneadn an egoan.
Pandeiro
De pandeiro wörd met ene haande vasteheuldn en met de aandere haande bespöld. In de meeste soortn samba wörd de pandeiro bespöld duur n eerstn slag met n doem op n raand te houwn, n tweedn met de vingertöppe, n doardn met de moes van n doem en n veerdn met de vlakke haande in t middeln van t vel. In kapoeira is t luk aanders. Wieters kan dr nog met de pandeiro skudt wordn, woerduur't allene de skiefkes (de platinelas) reenkelt, en dr kan met n vinger oawer t vel estrekn wordn, woerduur n soort ruffelken emaakt wörd.
Aanaarsamisk
Historie
In dat 20. jårhunderd hebbet dat invören van de algemeyne skoolplicht un de tweyde werldkryg dat weddergeaven van de språke twüsken de generationen ünderbroaken un to en starke reduktioon van aanaarsamiskspreakers vöörd. Vöär de grouten distansen in Noordfinland un de slechten vorkeyrsvorbindings in de dunmålige tyd musten de kinder in woanskolen ünderkoamen un veale van süm kunden alleyn in de längeren skoolferien (skoolvakanty) torügge nå huus. Dårüm kunden süm de språke nich in de familen leyren un in de öävertal woanskolen weer dat spreaken van samisk up straf vorboaden. Jüst so weren ouk inholden uut de samiske kultuur nich deyl van dat kurrikulum. As volge hebbet veale samen, dee disse woanskolen döärloupen hebbet, med de eygen kinder later alleyn finnisk sproaken. As resultaat worde finnisk de språke van dat moderne leaven un aanaarsamisk vorbleev as språke van olde lüde. Vöär dat bewaren van de språke het de 1986 uprichtede organisatioon Anarâškielâ servi nich alleyn de tydskrivt Anarâš ruutgeaven, man het boavento in de laten 1990er dat språknestprogram in gang brocht un de ortografy voreynigd, wat beid en centrale rulle speald het in de revitalisering.
Emmentaler
Emmentaler is ne käse uut et Emmental in Switserland. Hy wördt eaveneyns in et fransken Alpengebeed, in et heylen barggebeed in et ousten van Frankryk, in de Jura, in Savoie en in Beieren (Allgäu, Düütskland) eproduceerd.
Aanaarsamisk
Rechtlike situatioon
De rechtlike status van aanaarsamisk un de anderen samisken språken in Finland wardt regeld in dat samiske språkrecht (aanaarsamisk säämi kielâlaahâ), wat vöär de gemeynden Eanodat (fi. Enontekiö), Aanaar, Soađegilli (fi. Sodankylä) un Ohcejohka (fi. Utsjoki) geldt. Dårdöär wardt samiskspreakers dat recht tostån in interaktioon med de öäverheid de eygen språke to bruken. De öäverheid is upto vorplichted officielle berichten ouk in de samisken språken togänglik to maken. Is van de medwarkers nüms in de låge de upgåven up samisk uut to vören, mut en kostenlousen tolk- or öäversetterdeenst organiseerd warden.
Emmentaler
Nå untvangst en kontrole wördt de melk med bakterien geented. Vervölgens wördt de melk verwarmd töt 32 °C en wördt et stremsel toevöögd. Nå 25 minuten stremmen wördt et oavertolligen vocht al afevoord. Üm et afvoren van et vocht to versnellen wördt den wrongel emalen en verwarmd (eyn uur lang) töt 53,5 °C.
Aanaarsamisk
Alfabeet
Aanaarsamisk bruukt dat latynske alfabeet vorwyderd üm de bookstaven (letteren) Ââ, Čč, Đđ, Ŋŋ, Šš, Žž, Ää, Áá.
Emmentaler
De nåmen "Emmentaler Switzerland", "Allgäuer Emmentaler", "Emmental français est-central" en "Emmental de Savoie" hebbet binnen de Europääske Uny de status van beskarmde geografiske anduuding.
Aanaarsamisk
Grammatik
De aanaarsamiske morfology is komplekser as dee van ear gröttere nåverspråke noordsamisk. Dat givt 9 kasus (nominativ, genitiv, akkusativ, illativ, lokativ, komitativ, abessiv, essiv un partitiv) un 3 numeri (singulaar, duaal un pluraal). Tosätlik flekteret verben in 4 tempora (presens (teagenwoordige tyd), preteritum (unvultoid vorleaden tyd), perfekt (vultoid teagenwoordige tyd) un pluskwamperfekt (vultoid vorleaden tyd)) un 4 modi (indikativ (antounen wyse), imperativ (gebeden wyse), konditionaal (vöärwaerdlike wyse) un potentiaal (möäglikheidswyse)). As in de anderen samisken språken un finnisk is en negatioonsverb in bruuk un as typisk vöär de samisken språken hebbet adjektiven (byvööglike naamwöörde) distinkte attributiv- un predikativformen.
Attributive un predikative bruukwyse
In de predikative bruukwyse flekteret adjektiven nå maneer van de substantiven:
Talwöörde
Wardet talwöörde tosamen bruked med substantiven, ståt disse substantiven nich in den pluraal, man - afhängig van de tal - in vorsküllen kasus in den singulaar:
Wessem
thumb|Wessem Wessem (Limburgs: Wisheim of Wèssem) is ne kleine stad in de gemeente Maasgouw, in de Nederlaandse previnsie Limburg met ruum 2.200 inwonners. Zoas völle kleine plaetskes in Limburg hef Wessem ne laandeleke uutstroaling en ne rieke historie.
OLS
In 2004 hef de schutteri-je van Wessem, St. Joris, et Old Limburgse Schuttersfeest in Opglabbekke ewonnen. As winnoar had et de ere um et OLS in 2005 in Wessem te organisieren.
De Imitatione Christi
'' 'Wee my volgt, löpt neet in et düüster' segt den heyr. Dit bint de woorden van Christus, en wy wördet der up eweasen datte wy syn handelen en doon nå müttet doon, asse wy wårlik verlicht en bevryd in et harte willet wörden. Oans allen streaven müt düs weasen: oans leaven doon so as Jesus Christus et edåne hevt.''
Klarenbeek
Klarenbeek (uutespreuken as: Klaannbeek) is n darp in t oosten van de stad Apeldoorne in de Nederlandse provinsie Gelderland. t Darp hef zwat 3.500 inwoners. Klarenbeek is eneumd naor n landgoed dat lag an de Klaarbeek, die later ok Klarenbeek ging heten. An t begin van de 20e eeuw was Klarenbeek niet meer as n gebied mit n paor verspreide huzen en n katholieke karke. Noe besteet t darp veural uut n lange weg (de heufdweg) waoran verschillende buurtjes ebouwd bint. In t darp steet ok n meule.
Bukel (gemeynde)
Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint Venhorst en Huize Padua.
Mooring
Geschiedenis tot an vandaege
thumb|180px|left|Niebüll/Naibel ligt in et Mooringer dialektgebied Et vastelaand van Noord-Frieslaand wodde rond 1100 bewoond deur Friezen, waorschienlik kwammen ze uut et gebied tussen Lauwers en Wezer (Grunningerlaand en Oost-Frieslaand). In de polders van et vastelaand onstonnen mit de tied verschillende dialekten. De Böökinghiirde is ien van de polders van et vastelaand waor him een eigen dialekt ontwikkelde.
Brian O'Nolan
Studentenjåren
In 1934 stichteden O'Nolan en syne medstudenten een tydskrivt Blather, dat et nit lange vulhöälden. De skryvsels dårin, med düdelike kenmarken van jöägdelike selvoaverskatting, låt alweader wat van O'Nolans latere wark seen. Dit mål wyset se når de styl van syne latere Cruiskeen Lawn-kolumns as Myles na gCopaleen:
Jurnalistik
De breven, mangs skreaven döär O'Nolan mär wat ouk neet, güngen wyder under verskillende valse naams, in verskeidene stylen en oaver meyrdere underwarpen, wåründer andere breven van deselvde skryvers. De breven slögen an by de leasers van de Irish Times en R. M. Smyllie, domåls den höyvdredaktöör, halen O'Nolan an üm nen kolumn te skryven. Belangryk üm te weaten is dat de Irish Times selv vulhöäld dat der dree skryvers under nen skuulnaam medskreaven an de Cruiskeen Lawn. Dat höld O'Nolan langen tyd buten skot as ambtenaar. Dat was vöäral nöydig as nen kolumn flink uutdagend was.
Nuallain/na gCopaleen skreyv Cruiskeen Lawn vöär The Irish Times töt synen doud in 1966.
Naamsverklåring
O'Nolan selv stünd der altyd up dat et oaversatted wör as "Myles van de Ponys", ümdat hee, so seade hee, nit saggen wårümme de pony in syne prinselikheid solde mütten bügen vöär et imperialisme van et paerd.
At Swim-Two-Birds
Et book wördt vandage den dag erkend as eyne van de belangrykste modernistiske böke van vöär 1945. Et kan seen worden as een pioneerswark van et postmodernisme. Toch meynden den literatuurkenner Keith hopper dat The Third Policeman, ofskouns up et eyrste gesichte minder radikaal, feitelik een meyr undermynend en proto-postmodernistisk wark is, en as sodöänig möägelik een vöärbeald van literäre nonsens.
At Swim-Two-Birds was eyne van de lätste böke dee James Joyce löäs vöärdat hee uut de tyd köäm en hee preys et an by al O'Nolans vrenden. Dat wör noch jåren up den ümslag van O'Briens böke bruked. Et book wör ouk epreysen döär Graham Greene, den as korrektor was do as et book inedeend wör vöär uutgave, en döär den argentynsken skryver Jorge Luis Borges, wårvan at esegd wördt dat syn wark vöäle likt up dat van O'Brien.