cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sardinië
Geskiedenisse
thumb|right|200px|De 4 deeln van Sardinië In t 8e joarhonderd kömn de Arabiern en Berbers noar Sardinië. Umdet dee Sisilië ook al hadn, was t vuur de Byzantienn knap lastig Sardinië te verdeadigen. n Richter verkloardn doarumme t eailaand onofhaankelik en verdeeldn t in 4 distriktn (Gallura, Logudoro, Arborea, en Caralis, zodet ieder deel zikzelf verdeadigen kon. Um 900 n.Kr. warn dit 4 ofzeunderlike keuninkriekskes ewördn, dee at t ene moal oonder Genoa völn, en t aandere moal oonder Pisa. In 1290 reup t städken Sassari zinne onofhaankelikheaid oet. In 1297 deuptn Paus Bonifatius VIII Jakob II van Aragon as Keuning van Korsika en Sardinië. In 1323 begun t Keuninkriek van Aragon (in t hudige Spanje) met t vereuwern van Sardinië, met hulpe van t distrikt Arborea. Oeteaindelik in 1409 köm t hele eailaand oonder de Spaanse regearige, mear har wal ne eegne autonomie.
Achterhooksen taalwiezer
Informatie
Binnen de Achterhookse dialekte bunt moeilek scheidings an te geven. Bi-jveurbeeld: in et noordoostelek deel neumt ze et Nederlandse huis: hoes en in et zuudwesten huus. Maor in datzelfde zuudwesten wörd ne muis wal weer ok moes eneumd.
Trema en umlaut
Beiden wordt in et Achterhooks ebroekt. De trema wördt in alle woorden ebroekt waor e in et Nederlands ok steet. Bi-jveurbeeld: officiële hef wal een trema, officieel neet. De umlaut kump allene veur op de ö en de äö, op alle andere klinkers kump in et Achterhooks gin umlaut.
Zwakke warkwoorden
NB: in 't Wenters (Winterswieks) met "dow" -ste : dow heste, dow warkste; Mv: -et: wi-j warket, i-j warket, zee warket
Zich wassen
Et woord mi-j wordt ok vake bi-j een niet weerkerend warkwoord ebruukt. Dit kan neet in t Nederlands vertaald wodden. In feite kan mi-j veur elk warkwoord eplaatst worden um dit uut te drukken.
Lidwoorden
Veurbeeld: Den kaerl, de vrouwe en et kind.
Verkleinwoorden en meervold
De klinkers in verkleinweurde en in et meervold verandert vake, maor neet altied. (Krek as in et Duuts kriegt völle weurde een umlaut. De uutgang van verkleinwoorden is meestal met -ken (maor beveurbeeld nao -t of -d kump in de meeste dialekten -jen). Meervold -kes.
Germaanse lotsbeduding
Lot
De germanen vöölden sich ait edreaven döär yts wat de wearld düt leaven en starven. Dit stünden sülvs boaven de goden en de vöärolder. Alles wörd döär et lot bepåld. Y künt der u alleynig mar an seen te skikken, want der under üüt kummen kan geyneyne neet. In et bekende angelsassiske heldendicht Beowulf hevt et lot ouk een belangryke rolle.
Wat so yts beteakend as:
Drèentse taolwiezer
Dit is een Drèentse taolwiezer. Dinger die as hierin staot, bint: grammatica, algemiene woorden en zegswiezen.
Info veurof
't Drèents hef verschillende heufdindielings, en wördt wal eziene as alle dialecten die as ze ien Drenthe praot. De dialecten ien 't noordoosten van de pervincie wördt ok wal as Grunnings eziene, en die van een diel van 't westen as Stellingwarfs.
Ien van de gebruukte iendelings is:
Moor
t Wordt kenmaarkt deur biezöndre plaant- en daarsoorten. In fait is t n tuzzenfoase in ontwikkeln. Dizzent wordt in staand holden deur daren of minzen. Bie daren kin man bieveurbeeld denken aan de Oostvaardersplassen in Flevolaand. Hier holden gaanzensoorten deur begroazen van raitsoorten heur aaigens leef- en woongebied in staand. Gebeurt der laanke tied niks, den zel n moor dreug laand worden.
Ontstoan van de Boertanger moor
Noa verloop van tied staarfden dai oale plaanten oet en vörmden n loagie in t wotter, woardeur t wotter omhoog gong. Doch bleef t wotter ook in de oale planten zitten.
En zo gong dat eeuwen laank deur, totdat der n hoge loag veen ontstoan was, dai doarom ook wel hoogklain of hoogmoor nuimd wordt. Tuzzen aal dai verschillende loagen, bleef t wotter wel zitten, woardeur t klain, de plaantenresten, hail papsk en natteg was. Tegenswoordeg, nou der veul van de klainloagen ontgonnen binnen, zit t wotter nog aal in de grond. As minzen de oale klaingebieden mit rust lôt, zel t over n poar honderd joar weer wat lieken op t oorspronkelke Boertanger moor.
Ede Staal
Ontdekken as zanger en radiowaark
Begun 1986 kreeg hai n vaste kollumn op Radio Noord ien t programma Sloaperstil. Zien 'vertelstertjes' kwammen oet op kassette en spaigelploat.
Overlieden en postume ienvloud
Laidjes van Ede Staal binnen meer dan ains vertoald naar aandre toalen en dialekten. De Limburgers Paul van Loon en Zjèr Bataille hebben verschaaidene nummers noar t Limburgs vertoald en Termunterziel wuir deur t Hansen Nippon-maru Male Choi in Japanse oetvoering speuld in Yokohama.
Oppervlakte
3D
t Oppervlakte van enkele driedimensionaole objekten:
Stichting Drentse Taol
Literatuur
Drentse Taol huld zuch onder aandere gangs met 't laoten maoken van videoportretten van bekende Drentse schrievers en met 't inrichten en toougankelijk maoken en holden van 't Drents Letterkundig Documentatiecentrum.
Bevolkensdichtte
In n aantel aandere gevallen zol t kinnen dat territorioale gebieden (zo as Fraanse overzaise gebiedsdailen) nait mitrekend worden. Moar maisttieds kinst der van uutgoan dat t heufdgebied van t laand as uutgaankspunt neumen zal worden. Laanden dij uut nait meer as "stadstoaten" bestoan hebben vanzölf een veul hogere bevolkensdichtte.
Dick Schlüter
mKZ-crisis
Nummers in de oorn, mangs wa 200 beeste biej mekaar. Marietje, Maartje, Mina, Berta, Klara mosn dood in 2001. Beeste en kalver. Almoal hadn ze ginne spuit ehad, greep nen grieper eur biej t gat noadat ze ne pinne in de harsns hadn ehad.
De Ovend
De Ovend is een twiemaondelijks tiedschrift veur schrieveri'je in et Stellingwarfs en over de Stellingwarven. Et eerste nommer verscheen in september 1972; in et begun was et een kwartaolblad. Et tiedschrift wodden opricht naor et veurbield van et Dreentse Oeze Volk en et Overiessels-Gelderse De Moespot.
De juryrapporten van de H.J. Bergveld-pries bin ok altied in De Ovend opneumen.
Liemers
Gemeenten
thumb|Gemeenten in de Liemers Veur n klein deel:
Keppel
Keppel kan verwiezen naor:
Hessenpoorte
De Hessenpoorte (Zwols: Essenpoorte, Nederlaands: Hessenpoort) is een buurt en bedrieventerrein in de Zwolse wiek Bärkum. De westgreanze van de buurt is de snelweg A28, de ansluting Ommen lig körtbi'j de Hessenpoorte. Zowal de spoorliende Zwolle-Meppel as de N758 nao het Roetenveane en Ni'jlusen gaot deur de Hessenpoorte hen.
Guldensporenslag
In historiografisch opzicht is de slag van belang deur de rolle die dizze vanof de 19e ieuw speulden in de Vlaamse bewustwörding en de gruui van de Vlaamse Beweging. Hierbi'j raakten de feodaole, sociaole en economische redens op de achtergrond en kreeg 't conflict een nationaol kerakter. Een belangrieke bi'jdrage an de mandielige bewustwörding van dizze gebeurtenis in Vlaandern leverden ok Hendrik Conscience mit zien roman De leeuw van Vlaanderen (1838), die een geromantiseerd bield van dizze stried gef.
Bloaskapel
Dr beent verskeaidene soortn kapeln. Zo beent dr de Egerländer kapeln, dee at meesttieds Duutse heimatmusik spölt, Boernkapeln en verskeaidene miltaire kapeln, dee at duur mekoar enömn wat grötter beent wat antal spöllers angeet.
Langediek
Geskiednis
De stad was in dee periode wal uut mekare ehaald in gemeenteleke zin; alle darpen waren noe zelfstaandige gemeenten. Tiedens den Tweeden Wealdkrieg wierden veer darpen deur de Duutsers wier tot éne gemeente samen-evoogd. Tiedens den oorlog bunt in de gemeente zesentwinteg leu estorven deur et kriegsgeweld. Veur eur en veur de Indië- en Koreastrieders wierd in 1998 n monnument eplaatst, monnument Den Stier ku-j vinden in Noord-Scharwolde. Ok in Sint Pancras steet een monument. Dit herdäch twintig Nederlaandse gevangenen die doar wierden fusilleerd in et veurjoar van 1945.
Hanzeland
Hanzeland (ook Spoorzone Hanzeland) (Zwols: Anzeland) is een buurt in de wiek Assendörp. Hanzeland is een woonwiek, bedrieventerrein en kantorenpark. De näme kump van het feit dät Zwolle vrogger een Hanzestad was.
Medemblik
Medemblik (West-Frees: Memelik) is ne stad en ne gemeente in de regio West-Freeslaand, in de Nederlaandse provinsie Noord-Hollaand. t Ligt in den olden gouw Westflinge.
Karinten (bondsstoat)
Karinten grenst in t noorden aan Salzburg en Steiermark, in t oosten ook aan Steiermark, in t westen aan Tirol (Oosttirol) en in t zuden aan Itoalie en Slovinie.
Skotsk-gälisk
Statuut
Up 7 oktober 2009 erkenden de Europeeske Uny et skotsk-gälisk samen mid et kymrisk as en to-eståne språke vöär officiele skryverye.
Drammen
Drammen is ne stad en gemeente in de Noorse strekke Buskerud. Et ligt um den moond van den Drammensfjord. Et ligt vastegröaid tegen Lier in et noordoosten, Zwelwiek in et zuudoosten, Sande og Hof in et zuden en Nedre Eiker in et westen. Et ligt ongevear 40 km op et zuudwesten van Oslo.
Akhenaten
150px|right|thumb|Beeld van Akhenaten, vonden in [[Amarna ]] Akhenaten (ook: Achnaton of Echnaton) was n Egyptische farao oet de 18e dynastie. Hai was de ainege monotheistische farao van t olle Egypte. Hai regeerde van 1352 tot 1338 veur Kristus. Hai wuir geboren onder de noam Amenhotep IV, môr veraanderde zien noam tiedens de Aton-revolutsie. Zien heufdvraauw was Nefertiti, woarmit hai 5 dochters kreeg. Zien bievraauw was Kiya, woarmit hai n zeun kreeg: Toetankhamon.
Om en bie zien 10e regeernsjoar schof hai aal Egyptische goden oaf en vervong heur deur ain zunnegod: Aton, de zunnedisk. Akhenaten luifde dat zien voader, Amenhotep III noa zien dood in dizze zunnegod veraanderde. Doarom aanbad Akhenaten dizze god, as of t zien aaigense voa was.
Bovenvene
Bovenvene (Nederlaonds: Bovenveen) is n buurtschap in de Nederlaondse gemeente Oldebroek, elegen in de provinsie Gelderlaond. t Ligt in t zuudwesten van de gemeente, n kilometer ten oosten van t Harde.
Haarbig
In 2001 har t doarp Haarbig 798 inwonners. De bebouwde oppervlakte van t döarpken was 0.26 km² en har 287 wonhuze. A'j alle leu dee't in t boetngebeed en op de boarnoarve dr umhen wont met telt, kom iej an ongevear 1480 inwonners.
Ruslaand
Moskovië
Now dat et Mongoolse riek staorigan uutmekeerviel ontwikkelde Moskou him van een klein dörp tot ien van de weinige grotere steden van Ruslaand, en bi'j de veldslag op et Snippenveld in 1389 begon et aende van et Mongoolse juk. De vaal van Konstantinopel in 1453 leide d'r-toe, dat de Moskou-Russen heur stad as et laeste bolwark van et "echte" kristendom, et orthodoxie, gongen zien. In de woorden van Ivan Kalita (Ivan Geldbudel, groothertog van Moskovië 1456 - 1505): Et eerste Rome is valen, en et twiede Rome, Konstantinopel, ok: Moskou is et dadde Rome en d'r komt gien vierde. Dezelde Ivan veroverde een bult van de omliggende Russische hertogdommen, en nam de titel "Groothertog van alle Ruslanen".
Veerboot
thumb|300px|right|Den snellen veerboot tussen [[Terschelling en Harlingen.]] thumb|300px|right|Den veerboot tussen [[Den Helder en Tessel ]] thumb|300px|Den veerpont bi-j Assendelft in et [[Noordzeekanaal.]] Nen veerboot is n skip dat ne openboar vervoersverbinding underhöld ovver éne van n antal in et biezunder bi-j nen zaak beheurende waterweage, en n vermeugen hef van minstens 12 te vervuurn leu.
Veerbootverbindingen
Nederlandse veerboten voart noar de Waddeneilaanden, ovver et Iesselmeer en in et verleaden ovver de wateren tussen de Zuud-Hollaandse en Zeeuwse eilaanden en noar Zeeuws-Vloanderen. Ok bunt der verskillende veerboten vanuut Nederlaand en België ovver de Noordzee noar et Vereanigd Könninkriek.
Zwartewaterklooster
Orgenisaotie
De kloosterkarke wördt eziene as de eerste karke van Roevène.
SSID
Vuyrbeyld
In bedryf A kan et drådloze netwark (ESS) meerdere togangspünte (Access Points, APs) hebben en tyntallen tostellen, dey as allemål datzelvde SSID bruukt. Een ander bedryf under dezelvde kappe (B) kan een egen WLAN bruken, met wyr egene APs en tostellen, up een ander SSID. Een SSID helpet tostellen in bedryf A üm de juyste APs van bedryf A te vinden en tegelyke APs van bedryf B vöörby te gån.
Kleaine tromme
right|thumb|300px|Snoartromme right|thumb|300px|De snoarn an de eunterkaante
Velle
n good vel is belangriek bie kleaine tromn. t Boawnste vel, ook wal t slagvel eneumd, wör vroger van blöaze of maagn van deers emaakt. Mer doar houw iej makkelik duurhen. Rechtevoort (vanof 1956) gebroekt ze meesttieds keunststof, en mangs kevlar. Vuural bie Skotse en Amerikaanse tromn wörd völle kevlar gebroekt, umdet dit de hoge spanning better kan verdreagn.
Soortn stökke
n Heel aander soort stökke beent de kwäste. Dit beent oetskoefboare weeiers met iezerne of nylon dröadkes, woermet oawer t vel wördt estrekn woerduur n zacht ruusnd geluud ontsteet.
Gemiente (bestuur)
Algemien
Per 1 jannewaori 2023 bin d'r 342 gemientes in Nederlaand. In alle Nederlaanse gemientes wodden een antal laandelike riegels, op een zelde meniere toepast (bi'jgelieks wat uutkerings betreft), en de vorm van et paspoort moet d'r in alle gemientes etzelde uutzien. Toch bin d'r wel grote verschillen tussen de iene en de aandere gemiente. Een grote stad, waor veul meensken dichte op mekeer wonen, kent aandere perblemen en voert een aander beleid as een dunbevolkte plattelaansgemiente die uut een antal kleine plakken bestaot. Baentiesmannen, gemienteraodsleden, wethoolders en borgemeister bin d'r verantwoordelik veur dat de zaeken in de gemiente goed gaon.
Woordenboek van de Gelderse Dialecten
De uutvoerders van 't WGD waren Harrie Scholtmeijer (veur de Veluwe) en Charlotte Giesbers (veur 't Revierengebied). In 2007 gung Harrie Scholtmeijer vort bie de IJsselacademie en stopten ie dus oek mit 't WGD, Charlotte Giesbers het toe zien taken over-eneumen van 't daarde en leste boek.
IJ (rivier)
Plempen van eilanden
Ter heugte van den vroggeren Amstelmund wierden dree eilaanden in et IJ geplempt, met zaand afkumstig uut de dunen bi-j IJmuden, dat vri-j ekommen was bi-j et groaven van et Noordzeekanaal. Op dizze eilaanden wierd et Centraal Station ebouwd (oppend in 1889). Doardeur wierd de olde binnenstad van Amsterdam of-escheiden van et IJ, woardeur de havenfunktie noar elders verschof.
IJ-veren
De Amsterdamse veren verzorgt diensten ovver et IJ. Sinds 1897 wöd den dienst tussen et Centraal Station en et Tolhuus in Amsterdam Noord verzorgd deur de 'Gemeenteveren Amsterdam' (GV). In den anvang van de 20ste eeuwe kwamen der nog meer veerdeensten bi-j, zoas de pont noar den Adeloarsweg en ok verskillende kleine IJ-veren. Met den bouw van de Schellingwolderbrugge (1957), den Koentunnel (1966), den IJtunnel (1968) en den Zeeburgertunnel (1990) is de rolle van dee veerponten trög elopen, moar veural veur vootgangers en fietsverkeer vervult den IJ-Veren nog ne belangrieke rolle.
Vlaanderen
De naam 'Vlaanderen' verwiest zowel naor de Vlaamse federale staot (de 'Vlaamse gemeenschap' in maotschappelijk/sociologische zin), äs naor de bestuurlijke instellingen, de Vlaamse Gemeenschap en 't Vlaams Gewest. De bestuurszetel van Vlaanderen is evestigd in Brussel, hoewel disse stad ok een gewest vormt, naost 't Vlaamse en 't Waalse gewest.
Amersfoort
Geschiedenis
De plek, ontsting bie n deurwaodbaore plek (voord) in de Eem (Amer) wier veur t eerst enoemd in 1028. Vanwege zien ligging ging de bisschop van Utrecht in Amersfoort woenen, um n hof an te leggen, en daorvanuut Gelderse Vallei te ontginnen. In 1259 kreeg de plek stadsrechten. Laoter in de middeleeuwen kwam de plek deur n woender op as pelgrimsstad, waordeur de Onzelievevrouwekark in 1444 ebouwd kon worren. De kark ging laoter verleuren, de toren staot der nog altied. Oek had de stad in de laote middeleeuwen n uutzoenderlik grote beerindustrie.
Klootscheetn
Rechtevoord
Ouk in Düütskland en Italie groit de belangstelling en et andeyl seriöse spöälers. Et kloutsketen geyt selvs sou good dat der nen internationalen bund vöär is, wat alle jåren et wearldkampioonskap organiseert.
1380-1389
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose van 1380 tot 1389.
Synagoge (Zwolle)
't Nowdaagse gebouw
De Jeudse karkeraod fungeerden ok as aarmbestuur. Wieder haj twie penningmeisters veur 't Heilige Laand en verskeiden geneutskoppen, die gaanks waren mit studie, groeven, liefdaodigheid en zörg veur 't interieur van de synagoge.
Dedemsvaort (kenaal)
Langes de vaort kwaamp d'r aordig wat verkeer. Zo volgden de tramweg van de Dedemsvaartsche Stoomtramweg-Maatschappij 't kenaal tussen de Lichtmis en Lutten.
Niekark
De gemeente had op 1 mei 2014 roend de 40.618 inwoeners (bron: CBS) en t het n oppervlakte van 72,10 km², waorvan 2,62 km² waoter. De gemeente bestaot uut de kernen Niekark, Niekarkerveen en Hoevelaken, de buurtschappen bin Holkerveen en Driedarp. De stad Niekark zelf het oengeveer 27.600 inwoeners. Niekark leit in t westen van de Veluwe tegen Eemland an, t is goed te bereiken via de A28 en t spoorlien Amersfoort-Zwolle.
Iern
Verspreaiding
Toew at Ierlaand ne kolonie van Engelaand was, wördn de Iern zwoar oonderdrukt. Umdet de Iern krang in opstaand bleewn komn, wördn ze hard an epakt en oet ebuitt. Det zörgn det de Iern in völle te kort kömn en mosn gapn um t heuwd boawn water te hooldn. Disse "krimineeln" wördn in groten getale noar de aandere kolonies deporteerd, zo as t Verenigd Keuninkriek, de Verennigde Stoatn, Canada, Jamaika en Australië, woer't ze vaake hard mosn woarkn.
23 juni
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 23 juni
Vaar-en-moor-fietse
Ne vaar-en-moor-fietse of dubbelde fietse is ne speciale fietse dee is ontwoorpn um duur twee of meer leu te wördn vuurtbewoagn.
Jamaika
Volk
n Jamaikaansn bevolking besteet oet
Nederlaands
t Nederlaands is n Indo-Europese en Germoanse, West-Germoanse, Nederduutse, Nederfrankische, West-Nederfrankische toal.
Onno Zwier van Haren
Wark
thumb|right|350px|Haandtekening van Onno Zwier van Haren in een eksemplaar van zien dichtbundel De Geusen van 1776
Latainse alfabet
t Latainse alfabet is t alfabet dat veur sikkom aal westerse spellens bruukt wordt, zo ook veur de Leegsaksiese spellen en de Nederlaandse spellen.
West-Veluws
Medeklinkers
De uutgang -en in n woord zo as lopen wördt op t westelike deel van de Veluwe op twee manieren uutespreuken. In t westen, vanaof Huzen tot en mit Barneveld en Armelo, spreken ze de sjwa én de -n uut. In t noordoosten, vanaof Harderwiek en Hoenderloo, spreken ze alleen de -n uut: loopm. Disse uutsprake is typerend veur t Nedersaksies.
Dialektvergelieking
Gao mit de muuspiele over de asterisks (steerntjes) hinne um de informasie te zien die derbie heurt.
26 juni
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 26 juni
Griekenlaand
Bestuurlijke indieling
De regio's mit heur nomi bint:
Zeuventien Previnsien
De Zeuventien Previnsien is ne beneuming veur et geheel van vörstendommen dat in de löppe van de 14de tot 16de eeuwe in hende kwam van de Bourgondiese hartoagen as de laanden van herweerts oaver.
Delft
Stadsbeeld
Tussen beide grachten in steet, op wat vermeudelek de oldste bebouwde plek van de stad is, de Olde Karke mit heuren karakteristeeken toorn. Den toorn wödt den 'Olde Jan' eneumd. Noabi-j den Olde Jan bevund zich et Gemeenlaandshoes van Delflaand met nen gotiesen geavel en et Prinsenhöf.
De Beestenmarkt is veural in de zommer et uutgoanscentrum van Delft, moar ok op aandere plekken kortbi-j de Markte bevund zich volop horeka - met name op den weg Burgwal, Broabantsen Turfmarkt, Kromstroate, Markt, Ni-jstroate.
Geschiednis van Grunnen
Eerste minselke bewonen
Der worden drij verschillende perioden onderschaaiden: De eerste begon om en bie 500 v. Kr., de twijde om en bie 200 v. Kr. tot 50 n. Kr. tou en de daarde begon om en bie 700 noa Kr. Vanôf joar 250 steeg de zeespaigel zo vlot dat binoa aal bewoners de laimgebieden verluiten en der pas om en bie joar 400 veur t eerst weer terug keerden. Ien deursneden van wierden en taarpen, zo as dijent van Aizinge, binnen de verschillende loagen oet de verschillende tiedpaarken goud te onderschaaiden.
Saxofoon
Gebroek
In de simfoniese orkestn is n sax nooit op-enömn ewördn.
Jakobswolde
Jakobswolde (Nederlaands: Jacobswoude) is ne vroggere gemeente in de Nederlandse previensie Zuud-Hollaand en hef ne oppervlakte van 41,56 km² (woarvan 4,96 km² water). De gemeente is in 1991 ontstoan uut et soamengoan van de gemeenten Woubrugge, Rijnsaterwolde en Leimuuden en zi-j umvat ok et darp Hoogmade en de buurtschoppen Ofwegen en Bilderdam. De gemeente is eneumd noar et vort egoane darp Jakobswolde. Jakobswolde grenst an de gemeenten Hoarlemmermeer, Alkemade, Aalsmeer, Uuthoorn, Ni'jkoop, Alphen an den Rien, Rienwolde en Leiderdarp.
Netuurkunde
Ofbaokening
De netuurkunde is een exakte wetenschop. Et het een bulte raekvlakken mit de meerste aandere exakte wetenschoppen.
Blues
Vorm
Aandere akkoordnleupkes zo as de achtmoatsblues zeent ook völle gebroekt, zo as in "How Long Blues", "Trouble in Mind", and Big Bill Broonzy's "Key to the Highway". 16-moatsblues besteet ook, zo as in Ray Charles's instrumentale nommer "Sweet 16 Bars" en in Herbie Hancock's "Watermelon Man". Onlogiese antaln moatn komt ook vuur, zo as bie de 9-moatsblues in Walter Vinson's "Sitting on top of the world".
Erica (Drenthe)
Teengswoordig
In 't laand kennen de mensen Erica as 't dorp waor dat de Drentstalige popgroep Skik en zien zanger Daniël Lohues zien stee hebben.
Tenerife
Alle jåren kummet der ungeväär vyv miljoon turisten når Tenerife hen. Et is et meyst besöchtde eiland van de grup, eyne van de vöörnaamste turistentrekkers van Spanje en de wearld. Ouk wördt hyr alle jåren eyne van de grötste karnavalsfeaste hölden, et Karnaval van Santa Cruz de Tenerife.
Geskedenisse
Vanaf 1890 begünden steyds meyr turisten når et eiland te kummen. Vöäral et noorden was geleevd, en bedryve wörden der ryke an, sou as de Yeoward Brothers Shipping Line.
Berre
Soorten berren
Daornaos bin der nog een hele bulte berren veur kienders (zoas een wiege), volwassen meensen (bieveurbeeld een waoterberre), zieke meensen en gao zo mar deur.
Tenerife
Water
Uppervlakdewater is döärgåns van houge kwaliteit. Alle stranden up et eiland hevt et Ministery van Gesundheid en Verbruuk aneweysen as veilig üm te swemmen.
Bekbargen
Darpskern
Bekbargen is ontstaon in de 11e eeuw nao de bouw van n veurganger van de hervormde karke zo as die de noe steet. In 1860 begun n bevolkingsgruui die zich veurnamelik in de 20e eeuw veurdee. Deur die bevolkingsgruui is t darp zo groot eworden as t noe is.
Keijenborg
Keijenborg is een darp in de gemeente Bronckhorst in de previnsie Gelderland in Nederland. 't Darp hef een actief verenigingslaeven met onder andere schutteri-j "Schuttersgilde St. Jan" en de voetbalvereniging "Keyenburgse Boys". In et darp steet de Katholieke karke St. Jan de Doper.
Bulawayo
Algemene informaosie
thumb|250px|left|Stadhuus van Bulawayo De naam "Bulawayo" is ofkomstig van t Sindebele woord GuBulawayo; dit betekent 'plaots van de vervolgde' of 'plaots van slachting'. De stad is multikultureel, der wort n grote verscheienheid an taolen espeuken (zo as Engels, Ndebele, Zoeloe, Xhosa, Kalanga, Sotho en SeSwati). Sinds jaoren wort Bulawayo ezien as de negozieheufdstad van Zimbabwe.
Literatuur
't Woord literatuur hef verschillende, dichtbij mekaor liggende beteeikenissen. De roemste is dat literatuur de verzaomeling van aal teksten is, schreven en in mondelinge vörm.
Book van Mormon
De stichter van de Mormoonse Kearke, Joseph Smith, beweerde dat e in 1827 de golde plaatn oet de haand van n engel met de naam Moroni ontvangen zol hebn. Hee har de opdracht kreagn um de tekstn dee doarop stönn te vertaaln.
Linde (Bronckhorst)
Linde is een buurtschap in de gemeente Bronckhorst in de previnsie Gelderland in Nederland.
Bunsjoten
Dialect
De band Bukkes uut Spaokenburg (in de gemeente Bunsjoten), het een (kleine) hit ehad met 't Spaokenburgse liedje Héé keeltsie.
Iers
Gebruuk
Döär de yrsk-amerikaanske diaspora sint der vöäle amerikanen med yrske wörtel dee yrsk proberet te leyren. Med de kumst van internet en språkleyr-apps as DuoLingo en Memrise nemt internationale interesse in de språke to.
Rooms-Katholieke Karke
De Rooms-Katholieke Karke, eigenlek Romeins-Katholieke Karke, wordt in de meeste landen kortweg katholieke Karke enuumd. 't Is de grootste christeleke Karke. Het Griekse woord καθολικός (katholikos) betekent "algemeen". I-j zollen 't dus kunnen vertalen as de algemene karke van de Romeinen. In de letste joaren van de vierde eeuw was dit inderdoad woar, want toen bestond het Romeinse Riek nog woarvan de (nog grotendeels ongedeelde) christeleke karke de officiële staatsgodsdienst was ewodden. In de viefde eeuw verdween het westeleke deel van het Riek en in de volgende eeuwen verdween ook de eenheid in de karke zelf. Disse karke is de grootste geleufsrichting in het christendom. De katholieke karke beroept zich op het Olde en 't Ni-je Testament van de Biebel, de Traditie en het leergezag van Rome. Tot aan de Reformatie had de Rooms-Katholieke Karke völle politieke macht. De leider van de Karke is de bisschop van Rome, better bekend als de Paus, dèn in Rome zien standplaatse hef en aan het heufd steet van de clerus; hi-j is ok ut staatsheufd van Vaticaanstad (een dwargstatien in de contreien van Italië).
Olburgen
Olburgen is een darp in de gemeente Bronckhorst in de previnsie Gelderland in Nederland. Het buurtschap ligt an den Iessel en is veural bekend um ut waterrecreatiegebied "Dorado Beach".
Naarden
Den vesten
Naarden is ene van de best bewaorde vestensteden in Europa en veural beroomd om zienen unieken sternevorm. Den vesten hef zes bastions, n dobbele umwalling en dobbele grachtengordel. Der is good te wandelen aover de verdaedigingswarken. Den omvangrieken, uutstaekend restaureerden vesten, waorvan de meeste delen uut de 17e eeuwe ovver bunt eblevven, is veur t grootste deel vri'j togänkelik. Den vesten beedt ok onderdak an t Nederlands Vestenmuseum in t bastion Turfpoorte. Hier kan den bezeuker zeen ho nen vesten der in t gebruuk uutzag, en wieter de verzameling veurwarpen van 1350 tot 1945 bekieken. Tiedens de regelmaotige aktiviteiten in t museum, binnen en buten, kunt bezeukers ok ervaoren ho t der in ne vesting an to ging. t Waterliniepad löp um den vesten hen waordeur den omvang van de warken good zichtbaor wordt. Ok beedt den vesten onderdak an t tweejaorlikse, landelike FotoFestival Naarden.
Stadhoes
t Stadhoes kump uut 1601 en is n dudelik en mooi veurbeeld van den Hollandsen renaissancestiel. Heel kanmarkend an dit gebouw is den dobbelen trapgaevel. Noe vindt daor in t Stadhoes gemeentevergaderingen, broedlachten en kulturele aktiviteiten plaatse. In de halle van t Stadhoes steet ne makette, dee in énen oogopslag n dudelik ovverzicht van de vesting guf.
Venray
Oaverige kernen
thumb|left|Topograofisch kaortbield van Venray, 2010-2011
Middeleywen
Naamherkumst
De middeleywen kreagen öären name (middel-eywen, tüskentyd), döärdat de lüde in de Renaissance et ouk sou saggen: as nen tüskentyd. Nå et instörten van et romeinske ryk was Europa afeslöäten van de klassike kultuur. Pas in de tyd van de krüüstochten wör dat weader untdekked. De arabyren hadden vöäl van de klassike skryvers bewård. Et oaverebleavene Byzantynske Ryk küm underwyl under dreiging van de Ottomanen, soudat vöäle geleyrden van dår når Italie hentröäken. See hadden noch kennis van dee oldheid un wat der noch van Konstantinopel bewård was ebleaven. Deeselvde krüüsvårders röyvden Konstantinopel löädig in 1204. Vöäle künstskatten un kennis güng med öär med weaderümme når Europa. Disse hernyde künnigheid med de antike skryvers, wysbegeyrde un kultuur makeden de weg vry når et humanisme un de Renaissance.
Krupers
Krupers kan verwiezen naor:
Palthebos
Wat aj viendt in 't Palthebos
De 'bult van Dirk-Jan' is een veurmaolig openlochttheater, half umcirkeld deur een briede sloot. Op dizze bult wördt, as d'r sni'j lig, sleegien ereden.
't Palthebos bevat een antal weides, die deur lanen mit bomenriegen umzoomd bint en daoraj - seizoens-ofhaankelijk - dieren in vienden kunt. Vaste bewoners bint de segen en herten. In de zomer loopt op aandere weides koenen en/of peerde.
Herman Doedens
Hi'j gruiden op in Gasselt, daoras zie va rieksveldwachter was, en wördden lerer in 't voortgezet onderwies in Eanske en later in Utrecht. Literair dibbeteerden hi'j in de bloemlezing Uut oes Drèènse Laand (1935). Onder de schriefname Harm Drent meuk hi'j veule vertellegies en gedichten in 't Drèents. Dizze name har e van een speulman-zanger die um 1900 op Geeiten of Gasselt woonden.
Samsø
Algemeane informoasie
Biej skier wear kö'j t Helgenæshalfeilaand zeen.
Eerdgas
Ien Nedderlaand wordt eerdgas wonnen bie t Grunnegse Slochter en ien de Waddenzee.
6e eeuw
Decennia - Eeuwen - 5e eeuw - 6e eeuw - 7e eeuw
Liffey
Verloop
n Liffey begeent op n boarg Kippure in t Wicklowgeboargte. Hee hef n leankte van ongevear 125 km en löp duur de preveensies Wicklow, Kildare, en Dublin en keump oet in n Iersn Zee.
Protestantisme
't Protestantisme is een streuming in 't christendom, dee besteet uut veule verschillende karkelijke genootschappen. Naos de Rooms-Kattelieke Karke en de Oosters-Orthodoxe Karke is 't protestantisme de belangriekste streuming binnen 't christendom. 't Is ontstaon tiejens de Riffermasie in de 16e eeuw naodat verschillende theologen, waoronder Marten Luther, Huldrych Zwingli en Jehannes Calvien armoe hannen mit de Rooms-Kattelieke Karke over de christelijke leer en de karkelijke praktiek.
Leer
Sola gratia: Allinnig genaode
Streumingen
Der bin verschillende protestanse streumingen:
Tweants-Groafschops
thumb|250px|Tweants-Groafschops in Tweante thumb|250px|Tweants-Groafschops in n Achterhook Ut Tweants-Groafschops is nen Neersassiese dialektgroep dee sprökn wördt in t westn van Tweante, in t oostn van Sallaand en in t noordn en oostn van n Achterhook. Ut Tweants-Groafschops wördt kenmearkt duur de vuur-/veur-liene. In t Gelders-Oaveriessels blif t weurd vuur zooas in t Nederlaands vuur en in t Tweants-Groafschops wördt dit oetsprökn as veur.
Appel
De appel (Malus pumila) is de meestbekende soorte en wonnen vake rauw egeten. De appel wonnen oek vake gebruuk in de keuken, bieveurbeeld in appeltaarte of apfelstrudel mar oek as versiering op pannenkoeken. Verschillende predukken wonnen emaak van (onder aandere) appels, bieveurbeeld: appelsap, appelcider, appelmoes, appelstreup en ovaritmaoltiejen. De appel ku-j kriegen in verschillende smaken, texturen, kleuren en geuren.
Koggenlaand
De gemeente is ontstoan op 1 januari 2007 deur samenvoging van de gemeenten Obdam en Wester-Koggenland. In 2006 wierd besloten de fusiegemeente den name Koggenlaand te geaven.
10 juli
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 10 juli
Niekarks
thumb|250px|Kaort van t Niekarkse dialektgebied t Niekarks is n West-Veluws en Nedersaksies dialekt dat espreuken wort in de gemeente Niekark, in de Nederlandse provinsie Gelderland. t Niekarks is stark verwant an dialekten as t Putters, Barrevelds, Armeloos en t Harderwieks. t Niekarks ku'j beschrieven as n Nedersaksies dialekt mar wel mit n bonk Nederfrankiese invleujen.
Blokziel
Geschiedenis
In de 15e eeuw wodde der al over "Blocksyl" praot. In 1581 wodde et stattien verstarkt. Rond 1600 kreeg Blokziel verschillende veurrechten, zoas et numen van een eigen borgemeister. Blokziel was een lange tied onder Spaans bewiend en in die tied gong et Blokziel veur de wiend. Et stattien lag an de Zuderzee en was een belangriek haandelspunt. Blokziel verkreeg in 1672 stadsrechten.
11 juli
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 11 juli
Nedersaksisch
thumb|Nedersaksisch in Nederlaand en Duutslaand thumb|De Nedersaksische dialekten in Nederlaand en de dialekten an de grens mit Duutslaand Et Nedersaksisch (of kortweg: Saksisch; in de Nysassiske Skryvwyse: (neader)sassisk) is een West-Germaanse taal die zien oorsprong vient in et Oudsaksisch en deur zo'n zes miljoen meensen espreuken wördt. Veur et Nedersaksisch besteet der gien standardvorm, et besteet uut verschillende dialekten. Et Nedersaksisch beheurt tot et Nederduuts, umdat et niet mee-edaon hef an de tweede Germaanse klankverschuving.
Tureng
Bestuurleke indailen
Tureng is onderverdaild in zeuventien distrikten (Laandkraitsen) en zes stadsdistrikten (Kraisvraaie steden).
Nedersaksisch
Duutslaand
In Duutslaand zou et antal sprekers op bienao 5 miljoen liggen in 2016. 15,7% van et Nedersaksische gebied zou et spreken kunnen. In 2007 was dit nog 14,3% en in 1985 35%.
Denemarken
In Denemarken spreekt allinnig nog een fraksie van de Duutse minderheid (zo'n 20.000 meensen) nog Noord-Sleeswieks.
Klankverschuving
In de tabel hieronder zie'j een koppel overeenkomsten en verschillen tussen de verschillende talen.
Nedersaksische variëteiten
In de Liemers praoten ze een Nederfrankisch dialekt mit een bult Nedersaksische invleujen (et Liemers); in de Gelderse Vallei praoten ze een Hollaands-Nedersaksisch overgangsdialekt dat officieel wel tot et Nedersaksisch erekend wördt.
Dialektindeling van Jo Daan
De dialektindeling van Jo Daan is de meest bekende indeling veur et Nedersaksisch uut Nederlaand, in disse indeling is et Duuts-Nedersaksisch niet mee-eneumen. De indeling die deur de meeste meensen gebruukt wördt, verschilt hier vake wat van. Zo wördt et Westerkwartiers meestentieds tot et Gronings erekend, et Twents-Graafschaps tot et Twents/Achterhoeks en de Gelders-Overiesselse dialekten wörden as amparte dialekten ezien. Et Noord-, Midden- en Zuud-Drents wörden vake ezien as dialekten van et Drents, in de plaotse van dat et Noord-Drents tot et Gronings erekend wördt, en et Midden- en Zuud-Drents as amparte dialekten ezien wörden. Et uutestörven dialekt van Schoklaand (et Schokkers) ha'j bie de indeling van Jo Daan in kunnen delen bie et Gelders-Overiessels.
Zuudwest-Zuud-Drèents
De huuzn hebt een geute van grune varve. Een vrouwe hef zolt water uut de ketel in een bakkien of pottien edoan ( e ). (Ni'jlusen)
Uutgaonde verwiezingen
Woordeboeken:
Also sprach Zarathustra
Also sprach Zarathustra is een book van de düütske filosoof Friedrich Nietzsche.
Also Sprach Zarathustra is syn belangrykste wark wat hy eskreaveen hevt. In dit book (uut 1885) düt he sichsülven vöär as de vroggere persiske wysen Zarathustra; disse kearl maakten as earsten et verskil tüsken licht en düüster, tüsken good en kwåd.
Hawaï (stoat)
Den stoat beslöt zowat den helen vulkaniesen Hawaiaanse Eilaandengroep, met hoonderden eilaanden verspread oawer 2400 km². De acht heuwdeilaanden ligt in et zuden. Van noordwest noar zuudoost zeent dit: Ni'ihau, Kauwa'i, O'ahu, Moloka'i, Lana'i, Kaho'olawe, Maui en et Hawai'i-eilaand. Den lesten is den grötsten in de groep. Et wörd meestal et "Grote Eilaand" neumd of "Hawai'i Eilaand" um verwarring met den stoat of de archipel te vuurkommen. beaide wat ligging en volk angeet heurt de archipel bie de Polynesiese oonderstrekke van Oseanië.
Fraislaand (regio)
Eala Frya Fresena
Dou Stad de Ommelanden en Westlaauwers Fraislaand onder zien kontrôle kreeg, luiten zai de Fraise vraaihaid ien eer. De Stad haar zulf gain heerder, dus de doudestiedse Fraise gebieden wuiren bestuurd deur stoaten oet zowel de stad as vanoet de plattelaandsgebieden.
Wekke
Neadersassisk
Vechtdalsk: wekke
Amerika
Amerika kan verwysen nå:
Ansluting Ommen (A28)
Ansluting Ommen is een ansluting van de A28. Het hef de vörm van een an epast halfklaverblad en hef et nommer 21. De ansluting slöt an op de N340 en N758. Deurdet Ommen ruum twintig kilometer wied nao et oosten lig, wördt mangs ok de näme Dalsen gebruukt veur de ansluting, mangs ok Hessenpoorte.
Verkeersintensiteiten
Tussen Zwolle-Noord en Ommen reden in 2019 120.000 voertugen en wieder töt Ni'jluzen 90.700. Op de Ordelseweg töt an de Kranerburgweg reden in 2019 17.600 voertugen, op de Kranerburgweg 24.000 en richting Dalsen 18.100.
14 juli
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 14 juli
Tiendeveine
Tiendeveine (Nederlaands: Tiendeveen) is een dörp ien de Zuud-Drèentse gemiente 't Oveine. 't Hef umdebi'j 800 ienwoaners en lig an 't Linthorst-Homankanaal.
Stellingwarfs
Geschiedenis
Nao de Twiede Wereldoorlog was et Hendrik Johannes Bergveld die veur et eerst in et Stellingwarfs begun te schrieven. Zien wark is postuum uutgeven. Bergveld het van grote betekenis west veur de Stellingwarfse schrieveri'je. Zien teksten bin hiel breed; van religieuze stokken tot gedichten en verhaelen tot an tonielspullegies. Hi'j het nooit perbeerd om elitair Stellingwarfs te schrieven of makkelik te skoren mit ienvoldige lachwekkende stokken, mar is altied dichte bi'j himzels bleven. Er risseltaot is een hiele authentieke schriever mit authentieke teksten. Onder et schrieven docht hi'j nao over de spelling van et Stellingwarfs. Hi'j is dichte bi'j de spellinggewoontes van Drenthe bleven en bi'j de spelling van et Nederlaans.
16 juli
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 16 juli
Regge
In de Middeleeuwen heuren de Buursebekke ook bie de Regge bie an, wat doarmet ansleut op de Oa bie Oahoes. In et Twents wördt de Regge nog aait wal 'n Oa neumd, al geldt dat vuur meardere rivieren.
Um 'n handel vanoet Westfalen en Tweante op zik an te halen en doarmet Zutphen te oawertreffen, leut Deaventer in de 16e eeuwe de Skipbekke greaven. Tot 1925 wör der op de Regge voaren met zompen dee doarvuur in Enter emaakt wörden. Noa 1849 is de Regge kanaliseerd, umdat he earder aait oaverstreumen. Rechtevoort probeert ze de Regge et olde verloop wier te doon.
Ringrieden
Bij et ringrieden heurt meestal folklore. Bij de folklore het de rieder op et peerd een jassien an dat liekt op een uniform. As de ringrieders op een karregien zitten wodt et rieden vaak daon in klederdracht.
Deuze
thumb|250px|Lege deuze Een deuze is een ofsluutber objekt waor dingen in wodden opburgen of verpakt. Een deuze bestaot meerstal uut vouwen bodpepier, eventueel mit liem of plakbaand dichtzet. In disse vorm het et vaeke de vorm van een balke. De meerste deuzen bin zo maekt, dat een antal deuzen naost mekeer krek op een pellet passen.
Zoomp
Beskriewing
n Zoomp hef n kleain hukn woer n skipper en zien knecht köant sloapn en kokn, mear det is zulk kroepn de-j better an wal köant goan.
Rozendaal
Rozendaal is een plaots en een gemeente in de Nederlandse provinsie Gelderland. Overige plaotsen in de gemeente bin Imbosch en Terlet. De gemeente had op 31 meert 2015 1.502 inwoeners (bron: CBS) en het n oppervlakte van 27,92 km² (waorvan 0,02 km² waoter). De gemeente Rozendaal maakt deel uut van de Stadsregio Arnem-Nijmegen.
Ossel
Ut doarp hef ne Nederlaands Hervormde Kearke, ne leagere school en n kearkhof. In t doarp steet ok ne zealdzame mölle van t Stenderkastmodel, de Wissinks Mölle. Roondum t doarp lig t histories en laandschöppelik van hoge weerde gebeed de Osseler Es.
Leidse keis
Leidse keis het altied een leger vetgehalte. Veur Leidse keis is een ampart riekskeismaark beschikbaor. Leidse keis is te herkennen an één rechte en één roende schoer (keis mit twee roende schoeren is alleen toe-estaon veur Goudse keis).
De Balk
De stoomtram
An De Balk stiet een flinke meule, De Star. Ok is ter een TBS-kliniek, FPC Veldzicht. De Balk hef laandelijk in 't ni'js ewest deur ontsnappings uut dizze kliniek.
Kruud
Kruud kan verwiezen naor:
Plefon
Een plefon, plafon of een zolder is de bovenkaante van een leefruumte. 't Hef meerdere doelen, as eerste is 't bedoeld as ofscharming van elektriciteitsbuizen en aandere draojen, dit is neudig zodat de draojen neet beschaodigd wonnen en zodat der lampen op-ehungen kunnen wonnen. Ten tweede is 't vake bedoeld as versiering van een toch wat lillijke lege ruumte.
West Leegsaksisch (algemain)
Dialekten
De Leegsaksische dialekten dij bie t West Leegsaksisch rekend worden binnen:
Stellingwarver taelwiezer
Info veurof
Et Stellingwarfs wodt praot in de Friese gemientes Weststellingwarf (ok wel: Stellingwarf-Westaende) en Ooststellingwarf (of: Stellingwarf-Oostaende). De ienigste dörpen in de Stellingwarven waor gien Stellingwarfs praot wodt bin Waskemeer en Haulerwiek: hier praoten ze vanoolds Fries. Et Stellingwarfs wodt ok praot in Zuudwest-Drenthe (bi'j Vledder, Dever, Dwingel) en 't noordelike diel van de Kop van Oaveriessel (bi'j Stienwiek). Et Stellingwarfs wodt meerstal niet onderverdield in subdialekten: de reden hierveur is dat d'r binnen et Stellingwarfs gien dudelike greenzen bin tussen dialekten.
Pupe (reukgrei)
thumb|300px|Een pupe Een pupe is een apperaot dat gebruuk wonnen um tebak te reuken. 't Besteet uut een buize dee an de ene kaante smal is, an de aandere kaante breed en umhoge ebeugen is. In 't breje deel zit de tebak.
Oazel
thumb|right|250px|De boerschop Oazel Oazel of Oazele (Nederlaands: Azelo) is ne boerschop in de Tweantse gemeente Hof van Tweante in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. t Lig tusken Boorn, Boornerbrook en Dealdn in. Töt de gemeentelike herindeling van 1 januari 2001 heurn t doarp biej de gemeente Ambt Dealdn.
Törfstikken
Warken in t vene
In de Tweede Wereldoorlog is in t Collendoornervene nog weer ewarkt zoas dat ok vrogger gebeurden. De mensen könden van de eigenoar n kaveltien venegrond pachten um doar törf veur eigen gebruuk uut te halen.
Tiel Oelenspegel
Geskiedenisse
De eerste verhaaln oawer Tiel Oelenspegel ontsteundn roond 1500 in Duutslaand. n Stadsklerk van Brunswiek, Herman Bote, skreef n antal grappige verhaaln oawer n karakter wat "Dyl Ulenspeghel" heetn. Dissen Middeleeuwsen Oelenspegel is nog wal n verskil met den oet t 19de joarhoonderd: dissen hef nog gin anmoarkingn op de politiek en de saamnleawing van dee tied en de humor is wat volkser, mangs zelfs teegn t vunzige an. Zinn naam löt zeen woerumme of he de leu bie n bok kon doon. In dee tied was de oele t teekn van domheaid (vgl. bv. t Hollaandse woard "uilskuiken" of t Vlaamse "wat ne oele" (wat n dom deer). t Spegel wörd de leu vuur eheuldn: zo dom as ne oele". Tiel löt de leu zikzelf zeen. De Coster verkloarn n naam as "ik zin oeleu spegel," (oelespegel). Met t book kömn völle volksverhaaln in umloop oawer t karakter. In de lege laandn wör tusken 1525 en 1547 in duur Michiel van Hoochstraten t eerste book oawer Tiel Oelenspegel drokt. n Heeln titel was "Ulenspieghel, Van Ulenspieghels leven ende schimpelijcke wercken, en de wonderlijcke avontueren die hij hadde want hij en liet hem geen boeverie verdrieten." De bekeandste kiek op t verhaal is skoonwal van Fraansksproakigen Belgiesen skriewer Charler de Coster: "La Légende et les Aventures héroïques, joyeuses et glorieuses d'Ulenspiegel et de Lamme Goedzak au pays de Flandres et ailleurs" (1867). De Coster leut Tiel geboorn wordn in t West-Vlaamse Damme. n Eerstn zin van t book geet "Doo't de meimoand de bleume van n meidoorn leut oontloekn, wör Oelenspegel, zönne van Klaas, in Damme geboorn". Tiel wör in 1527 geboorn, op n zelfden dag as Filips II.
Enkelvoldige stof
Een veurbield van een (atomaire) enkelvoldige stof is iezer. Iezer bestiet allenig uut Fe atomen. Iezer is emääkt van een metaolrooster met Fe atomen die deur metaolbinding bie mekander eholden wördt.
Edelgassen zo as helium en neon bint veurbielden van gasvörmige enkelvoldige stoffen.
Vatikaanstad
Der wonen zo'n 900 mensen op n oppervlakte van 0,44 km², mar der kommen dageliks duzenden toeristen.
Vatikaanstad is gien lid van de Europese Unie, mar nemp wel deel an verschillende internasionale organisasies. t Stiet sinds 1984 op de Wereldarfgoedlieste van UNESCO.
Drenthe
Geschiedenis
Tot 1405 beheurde de stad Grunningen ok tot 't graofschap Drenthe, dat wieder bij dezölfde grenzen had moet hebben as noe. 't Graofschap zölf heurde op zich weer bij 't Oaversticht. Over de grenzen in de veenstreken is tussen Drenthe en de anliggende laanden herhaoldelijk geschil west, deurdat in de veengrond de oprichte grensstenen of -paolen vortzakten en zo de toestaand dubieus wör.
Begreefplak
thumb|Begreefplak in [[Zwolle]] thumb|Een karke bi'j een karkhof thumb|Begreefplak in [[Fraankriek]] thumb|Begreefplak in [[Tokio, Japan]] Een begreefplak is een besleuten gebied waor lichems van ontvalen personen begreven wodden. Ok wodden op begreefplakken urns mit as van kremeerde lichems begreven.
Herenhuus
Een herenhuus (oek wel een riekeluuiswoening, villa of een kaste van een huus eneumd) is een woeningtype dat besteet uut teminsen twee woenlaogen zonder schune muren en een zolder. De dakgeute lig minimaal op plafondheugte van de eerste verdieping. Een herenhuus hef een 'hoge geutliende'.
Zwatte Zee
thumb|300px|Zwatte Zee thumb|300px|De Zwatte Zee De Zwatte Zee is een binnenzee, die tussen Europa en Klein-Azië inleit. De Zwatte Zee het een oppervlak van zoe'n 422.000 km2, et diepste punt is zoe'n 2020 meter. De Bosporus verbient de Zwatte Zee mit de Zee van Marmaris, die op zien beurt weer via de Dardanellen in verbiening staot mit de Middellaandse Zee. In et noorden van de Zwatte Zee leit et schiereilaand De Krim, dat ok greenst an de Zee van Azov.
Sint Jansklooster
Bloemekorso
Et dörp is in de wiede omkrieten bekend deur et grote bloemekorso, dat der elk jaor op de dadde vri'jdag van augustus hullen wodt. Dit korso trekt dan ok duzenden belangstellenden. De plaetselike bewoners bin maonden van te veuren al mit de veurbereidings doende. Veur de versiering van de metershoge praolwaegens wodden heufdzaekelik dahlia's bruukt. De hoeveulhied dahlia's verschilt van 120.000 tot 450.000 stuks per korsowaegen. Et korso trekt op de dadde vri'jdag van augustus deur Sint Jansklooster.
Bezukerscentrum De Wieden
Buten Sint Jansklooster leit et Bezukerscentrum De Wieden van Netuurmonementen.
Zeuvenhuzen (Bunsjoten)
thumb|250px|Zeuvenhuzen Zeuvenhuzen is een buurtsjap in de Nederlangdse previnsie Utrecht. 't Maokt deel uut van de gemeente Bunsjoten, en leit zo'n zes kilemeter in 't noorden van Amesfoort. 't Daarp bestaot uut maor één straot, de Zeuvenhuzerstraot.
Laxá í Aðaldal
400px|thumb|right|Laxá í Aðaldal. Laxá í Aðaldal öf seempelweg Laxá is nen fonteinstroom in Suður-Þingeyjarsýsla in Norðurland eystra öp Ieslaand. t Öntspröng oet bargwoater oe't Mývatn en ström deur t Laxárdal en Aðaldal in t Skjálfandaflóa. Noa de Brúarfossa-woaterval gee't wieter as Laxá í Laxárdal.
Drèents
thumb|250px|'t Drèentse taolgebied (in wit) 't Drèents (ook Drents, Dreins) is een groep variaanten van de Nedersaksische streektaol en wördt praot in de pervincie Drenthe en umstreken. Zowat de helfte van de Drèentse bevolking (43%) prat dagelijks Drèents.
Gebied waor as Drèents spreuken wördt
Toch bedoelt ze mit 'Drèents' miestentied alle autochtone dialecten binnen Drenthe. Stichting Drentse Taol schrif:
Dialectverlies en -behold
Umdet ja de dialectrenaissance 't prestige van de streektaolen stark omhoog haold hef, bint de overlevingskaansen ok veur 't Drèents wat gunstiger wörden. 't Succes van een popgroep as Skik is daor een illustraotie van. Een older veurbield van Drèentse successen is 't boek Bartje (1935) van Anne de Vries, mit dialogen in 't Drèents, en de gelieknaomige, Drèentstalige tv-serie uut de jaoren '70, die ondertiteld weur en merakel populair weur.
Veurbeelden
Vergeliekt ditte mit de versie uut Runerwold (typisch veur hiel Zuud-West-Drenthe, onder aandere ok Rune, Zuudwolde, Möppelt, 't Oogeveine, De Wiek en veur Noord-Oaveriessel):
Amsterdamse Skoele (bouwstiel)
Heufdkenmark is et massale gebruuk van bakstiender en et toepassen van een bulte puur dekeraotieve gevelversierings van bakstien of gebieldhouwde netuurstien. Zokke versierings bin apatte rondingen, torenties, feguren en ledderveensters (mit horizontaole lienden waordeur ze op ledders lieken). Vaeke hebben de gebouwen steile, hoge daken. Allewal et vaeke slim grote gebouwen en blokken binnen, bin et deur de plastische gevels en speulse indieling d'r-van gien onmeenselike bakbiesten.
Middelsassisk
Terminology
Een andere middeleywske benaming is ōstersch wat in eyrst instansy verweys nå de hansestäden an de Oustsey (de Baltiske sey), dit gebeed wördde Ōsterlant (Ousterland) enöömd, en de inwunners wördden ōsterlinge (ousterlingen) enöömd. Dit is later ouk gån verwysen nå andere düütske hansestäden en was de algemeyne benaming vöär hansekouplüde üüt Neaderland, bv. in Brügge wår se höär kantōr (hansekantoor) hadden.
Meadeklinkers
(Inesprüngen tekste verwist nå de skryvwyse.)
Dialekten
Lasch underskeidt de volgende groute dialektgruppen, se benådrukt dat et strikt up skryvwyse ebaseerd is, wårby stark dialektale verskynsels sumtyds vordelöäten binnen ten günste van prestigiösere/'standard'-formen. De dialektgruppen kummen lykegood ruwweg oavereyne mid dee van teagenswoordig.