cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hoogezaand-Sapmeer
Indailen
De vrougere gemainte Hoogezaand-Sapmeer bestaait uut de volgende ploatsen en gehuchten: Achterdaip, Börkomnij, Börgweg, Foxham, Foxhol, Foxholsterbosk, Hoogezaand, Joagerswiek, Kaalkwiek, Kiel, Klaainemeer, Wolle, Lula, Houk, Meerwiek, Nijkomnij, Sapmeer, Tripskomnij, Wotterhuzen, Westerbrouk, Baarge.
Engels
Et Engels of Ingels (in de tael zels: English) beheurt tot de West-Germaanse takke van de Germaanse taelen en is ien van de grootste taelen ter wereld.
Engels is een officiële tael van zowat zestig soevereine staoten. Et is de heufdtael in onder aandere et Verienigd Keuninkriek, de Verienigde Staoten van Amerike, Ierlaand (naost et Iers), Kannede (naost et Fraans), Australië en Ni'j-Zeelaand. Et het in totaol zoe'n 335 miljoen memmetaelsprekers, en staot daormit nao Chinees en Spaans op et dadde plak van tael mit de meerste memmetaelsprekers. Daornaost bin d'r nog een slim groot antal twiedetaelsprekers dat eschat wodt op 1,5 miljard.
De Meule (zwömbad)
Geschiedenis
In 1962 wördden der deur kiender van de ULO op Den Hulst (Neilusen-Noord) ewandeld en hölden ze een bazaar veur de komst van een zwömbad. Ok rond die tied was der bij de Oranjefeesten een versierde wagen te zien mit de tekst "Hoe lang nog? Dat ligt mede aan u!" Op de karre stund een jonge mit een krulewagen. In 1964 begunden op 't laand van Willem Stegerman de warkzemheden veur de anleg van een zwömbad. 't Aandere jaor gunk 't bad lös.
In 1966 wördden de zwöm- en poloclub Neilusen, ZPC Nieuwleusen, opericht. De wedstriedofdieling van dizze club, die mitzwömt in de D-competitie, traint 's zomers in De Meule en 's winters in de Broene 'eugte.
In 1967 wördden der deur olders een fietspad langs de Backxlane anelegd, zodet heur kiender veilig bij 't zwömbad kunden komen.
Ivoorkuste
Vuur at Ivoorkuste koloniseerd wör duur Europeaann, besteund t laand oet verskeaidene stoatn, zo as Gyaaman, t Kongriek, en Baoulé. Dr warn twee Anyikeuninkriekn, Indénié en t Keuninkriek Sanwi, dee't vanof de kolonisasie töt an de onofhaankelikheaid van Fraankriek nog probeerdn um zelfstaandig te wordn. n Verdrag van 1843-1844 maakn Ivoorkuste ne beskoarmeling van Fraankriek, en in 1893 wör t ne Fraanske kolonie, tiedns de Europese Wedloop um Afrika.
Standerdnederlaans
Vrogge heette 't Standerdnederlaans ok wel Algemeen Beschaafd Nederlands (ABN), mä dit zol de indruk wekken dat dialecten en streektalen niet beschaafd zollen ween.
Vraogender
Vraogender (Nederlands: Vragender) is t kleinste darp van de gemeente Oost Gelre in de Nederlandse provinsie Gelderland.
Vraogender hef ne rieke kultuur, bezeensweerdigheden in t bourgondies liekende darp bunt: de ruïne, t Vraogendervaen, korenmölle de Vier Winden, meubelmakeri'je de Candelaer en kafee Overkamp. De inwonners van Vraogender staot bekend as gemeudelik en sportief, n groot deel van de inwonners is lid van KSV, de plaatselike sportvereniging.
Lieste met filosofen
A
Aenesidemus - Aeschines Socraticus - Agrippa - Alcinous - Alcmaeon van Croton - Aminias - Amyclas - Anacharsis - Anaxagoras - Anaxarchos - Anaxilaus - Anaximandros - Anaximenes - Andokides - Andronicus van Rhodos - Anniceris - Antiochus van Ascalon - Antipater van Cyrene - Antipater van Tarsus - Antisthenes - Apollonius van Tyana - Archippos - Archytas - Arete van Cyrene - Aristaeus - Arcesilaus - Aristippos de Oudere van Cyrene - Aristippos de Jongere van Cyrene - Ariston van Chios - Aristoteles - Aristoxenus - Augustinus - Marcus Aurelius Antonius
Petrus Abelardus - Anselmus van Canterbury - Thomas van Aquino - Averroes (Ibn Rushd) - Avicenna
Filesofen van de Moderne Tyd
Disse moderne filesofen leefden van de Renaissance t/m 19e eeuwe. Zi'j bint trugge te leiden töt de Renaissance (15e en 16e eeuw), De Verlichting (17e en 18e eeuwe) en de ofsluuting met de Romantiek (19e eeuwe), te erkennen an de Industriële revolutie/
F
Gottlieb Fichte
C
Auguste Comte
S
Friedrich von Schlegel - Friedrich Schleiermacher - Arthur Schopenhauer - Georg Simmel - Rudolf Steiner - Max Stirner
B
Roland Barthes - Renaud Barbaras - Jean Baudrillard - Simone de Beauvoir - Henri Bergson - Isaiah Berlin - Paul Bernays - Richard Bernstein - Evert Willem Beth - Maurice Blondel - Gerard Bolland - Francis Bradley - Robert Brandom - Titus Brandsma - Luitzen Egbertus Jan Brouwer - Martin Buber
G
Hans-Georg Gadamer - Eugenio Garin - Romano Guardini - Nelson Goodman - Kurt Gödel
I
Ivan Illich
K
Jaegwon Kim - Christof Koch - Philip Kohnstamm - Panajotis Kondylis - Thomas Kuhn - Karel Kuypers
Fats Domino
Noa t vertrek bie Imperial (1963-joaren 1970)
In 1963 ging Domino noar ABC-Paramount Records, dij bepoalden dat hai zien ploaten opnam in Nashville, Tennesse in stee van New Orleans. Hai kreeg n nije producer (Felton Jarvis) n nije arrangeur (Bill Justis) touwezen. Domino's laangdurege soamenwaarken mit Dave Bartholomew, dij touzag op sikkom aal zien Imperial-hits, leek op zien ìnd. Jarvis and Justis veraanderden wat aan t Domino-geluud, benoam deur ondersteunen van countrypolitan-achtege koren aan de mainste opnoames tou te vougen. Elf singles werren oetbrocht veur ABC-Paramount, woarvan verschaaiden in de Top 100 kwamen, mor bloots Red Sails in the Sunset in 1963 de Top 40 hoalden. Mit de Britse invoasie in de popmeziek in 1964 veraanderde de smoak van t pebliek en was Domino zien sukses in d'hitliesten veurbie.
Loatere loopboan (joaren 1980-2005)
Fats Domino zien leste peblieke optreden was op 19 maai 2007, veur n oetverkochte zoal bie Tipitina's in New Orleans. t Konsert wer opnomen veur TV-oetzenden in 2008 as Fats Domino: Walkin' Back to New Orleans.t Was n benefietkonsert mit meerdere artiesten; Domino doneerd zien honoroarium veur t goie doul. In dat joar verscheen bie Vanguard Records t album Goin' Home: A Tribute to Fats Domino mit n riege van zien nummers oetvoerd deur o.m. John Lennon (opnoame oet 1975), Tom Petty, Elton John, Neil Young, Willie Nelson, e.v.a. Mit n dail van d'opbrengst wer orkoanschoade aan Domino zien oetgeverij optimmerd.
Vincent van Gogh
thumb|right|Zelfportret (1886) Vincent Willem van Gogh (Zundert, 30 meert 1853 – Auvers-sur-Oise, 29 juli 1890) was een Nederlaanse kunstschilder.
In 2002 hef "Het Vincent van Gogh Museum" in Amsterdam veur hum de Pael Cultuurbul meugen ontvangen.
Saksenoorlogen
Oorsaak en verloup
In 779 kreyg Kårel Oostfalen, Westfalen en Engeren der under.
Gesinus Gerhardus Kloeke
Gesinus Gerhardus (G.G.) Kloeke (Schagen, 10 juli 1887 - Leiden, 5 november 1963) was een taalonderzuker, beroemd deur zien waark De Hollandsche Expansie, oaver de ienvloed van prestigieuze dialecten op minder prestigieuze dialecten.
Arnold Rakers
Taalwetenskoppelijk wark
Rakers völ op deur zien verni'jende inzichten, mar ok deur zien methode. Hi'j groepeerden zien materiaol rondum een uutvoerig onderzuuk naor de klaankvörms van de telwoorden en toetsten zien bevindings an de vörms van de verkleinwoorden. Dizze risseltaoten brocht e vortdalijk in verbaand mit de historische, mèenselijke context die de evunden taalontwikkeling meugelijk zol hebben emeuken.
Hippiekultuur
Hippiefilosofie
Hippies warren tegen de kapitalistiese en materialistiese maotskappi'je van den tied. Ze preuten der van dat disse maotskappi'je völle gebruuk maakt van technologie, en zeen dat dit zörgt veur onnatuurlikheid, kunstmaotigheid en milieuvervuling. Maensen in disse maotskappi'je bint knieperds, vernemstige en greutsige lu en bint uut op vastigheid en macht. En dat giet naor burgerlikheid, en deur de völle regels die der warren bint maensen krang ewörren in eure vri'jheid. Ok de vri'jheid wölken maensen hebt in eur gevulens en ideen wörren onderdrukt, wat uutaenlik zol gaon naor n geestliken leugigheid. Ok hebt n hippies zuch drok emaakt um de oorlogen en liefdeloosheid van de weerld.
Kolonialisme
In Europa warren verskeadene laanden tusken et 16de en 20ste joarhoonderd drok met opzetten van kolonies in Azië, Afrika en Amerika. Bie den anvaank was et bedoold um de egene ekonomie te verstaarken ten koste van de tegenstaanders. Doarumme meugen de kolonies eerst eankel haandel driewen met et moderlaand. Tegen et middeln van et 19de joarhoonderd gavven et staarke Britse Riek et merkantilisme en haandelsverboden op. Zee kömmen met et vrieje haandels-idee, zoonder alle verboden en tarieven.
Mark Tuitert
thumb|200px|Tuitert in 2006 Mark Tuitert (Hooltn, 4 april 1980) is nen Neerlaandsen beroopsskaatser. Zin grötste zeage töt non too is nen gooldn plak vuur de 1500 meter op de Olympiese Spöllen van 2010 in Vancouver. In 2005 wun he al met Erben Wennemars en Carl Verheijen de ploognachtervolging, en wör he Europees kampioen in 2004. In 1999 wör he wearldkampioen in de jeugndklasse.
Wyoming
Wat inkumsten angeyt müt Wyoming et vöäral hebben van turisme en et upgraeven van mineralen as koalen, öäly, aerdgas en trona (natriumhydrogeenkarbonaat). De buren doot der vöärnamelik med vey, hoi, sükerbeten, grån (tarwe en garste) en wul. Wyoming hevt en halvverdröygd landklimaat. Et is der dröygerder en windiger as de rest van et land. Temperaturen loupet ouk starker uuteyne.
Veno
Geskiedenis
De viering van 't 650-jaorige bestaon as stad op 12 juli 2004 was Mr. Pieter van Vollenhoven bi'j. Zie hebben hum töt erebörger van de stad benuumd. Zien achternaeme hef trouwens niks mit 't stadtien te maken.
Veurzienings
De fanfare van Veno is op-ericht in 1905 en dot mit an 't Wereldmuziekconcours in Karkraode. 't Vollenhoofs Visserskoor is wied bekend. 't Christelijk Gemengd Koor De Zeeklaank, op-ericht in 1923, hef Veno as thuusbasis.
Leek (Grunnen)
Leek (ook: Laik of De Lieke) is n vrougere gemainte in t Westerkwartier, provìnzie Grunnen. t Komt ongeveer overain mit t olle gewest Vredewold. De heufdploats is Leek. Wieder bestait t oet de dörpen Zeuvenhuzen, Tolbert, Midwolle, Lettelbert, Oostwold en Enumatil (Aimentil).
Ni'jlusen
Geschiedenis
thumb|left|'t Oosterveen, daoras Ni'jlusen mit begunden, onderliend op een kaorte deur Janssonius (1658). Veengebieden bint broen. Klik um te vergroten. Ni'jlusen is ontstaon in de eerste helfte van de zeuventiende ieuw. In die tied was 't gebied tussen Lusen (tegenswoordig Oldlusen), een plaatsien an de Vechte, en de Riest op de grèenze mit Drenthe nog 'n roege streek mit hoogveenmoerassen. Dizze streek maakten diel uut van 't oerstreumdal van de Vechte, det an 't ende van de veurleste Iestied (de Ris-Iestied, zo'n 200.000 töt 150.000 jaor eleden) veule malen groter was as 't Vechtedal tegenswoordig. 't Hiele gebied van 't Vechtedal, van Asselt töt an Koevern, is op een kaorte van Abraham Goos uut 't begun van de 17e eeuw an-egeven as 't Veen. 't Diel bi'j 't latere Ni'jlusen het daorop 't Ommer moer (= Ommer moor of veenmoeras). Ze denkt det lusen in de namen Ni'jlusen en Oldlusen lo-essen (= holt-essen) betiekent. Essen waren de bouwlaanden die jaorlijks op-eheugd wördden mit de mesplaggen uut de potstallen. Dizze olde bouwlaanden, op-eheugd deur ieuwenlange plaggenbemesting, ligt de Vechtevallei bi'jlanges rondumme alle dörpen en buurtschoppen.
Union
In 1904 kwaamp op 'n Hulst de fietsenfebriek van Union, die slim belangriek ewest hef veur de waarkveurziening en de bluui van Ni'jlusen. In 1979 gunk bi'j een braand 't olde Uniongebouw verleuren. In de leste tientallen jaren van zien bestaon hef de febriek een lange riege financiële en bestuurlijke perblemen ehad. In 2001 gunk 't bedrief feliet en kwaamp onder curatele van 't Sociale Waarkveurzieningsschop Larcom in Omm. Twie jaor later wördden de fabricage, ondanks protesten, verplaatst naor een bedriefshalle op 't industrieterrein De Grift. In 2005 hebt ze Union verköcht an Dutch Bicycle Group in Schiedam - 't feilijke ende van 't bedrief. Allennig de perductie blif mit een drei-jaorig contract in haanden van Larcom op Ni'jlusen. D'olde fabriekshalle van Union wördden gebruukt deur verschillende bedrieven, tötdet op 29 meie 2009 een braand mit onbekende oorzaok de halle in de asse legden.
Meziek
Op 29 oktober 2004 wördden op Ni'jlusen 't Mega Piraten Festijn (MPF) eholden, een festival det op 10 april van det jaor veur 't eerst plaatsvund in Lemelerveld in dezölfde gemiente. 't MPF is een aovondvullend optreden, vake in een grote tente, van een stok of dartig artiesten die 't Nederlaandstalige lèvenslied zingt. Sindsdien is 't MPF uutebreid naor aandere plaatsen in oost-Nederlaand en vervolgens ok naor aandere dielen van 't laand.
Heuibröai
thumb|300px|Ne duur heuibröai verbraande [[schure|heuisköppe]] Heuibröai is t as vanzelf opwoarmen van nen bult grös, heui of aander vergaankelik greun, mangs töt nen temperatuur woerbie t spul in braand kan vleegn. Duurdet heui vake op ne boerderieje kort bie de beestestal of t wonhoes wörd stapeld, is t leawnsgevöarlik vuur de boern en t vee.
Guinea
Name
Guinea dankt öäre name an de gröttere guinea-streake, de traditionäle name vöär de streake land langs den Guineesken Gulf. Et strekket sik up et noorden an döär de tropiske reagenwolden en eandigt in de Sahel. Et woord guinea kümt uut et portugeyske guiné. Dårmed düüdden de untdekkingsreisigers vanaf et midden van de 15. eywe et land an wåras de Guineus woanden, nen algemeynen name vöäre de dunkere afrikaanske lüde up et süden van de senegalrivyr, in teagenstelling töt de wat lechtere berbers up et noorden, dee as se Azenegues of Moren nöömden.
Landskap
duum|337x337px|Klimaatkaarte van Guinea Guinea grenst an Guinea-Bissau up et noordwesten, Senegal up et noorden, Mali up et noordoosten, Ivoorküste up et ousten, Sierra Leone up et süüdwesten en Liberia up et süden. Wat landsform angeyt likt et wat Belgie, al is et wat grötde meyr med et Vereynigd Köäningryk te vergelyken. De brunnen vöär de rivyren Niger, Gambia en Senegal ligget allemål in et guineeske hougland.
Zöwwent
Söwent was tot in ut begin van de 20e eeuw een heel geslotten darp. Trouweri-jen buten ut darp kwammen niet veur. Dat betekenden dat der ok binnen de femilie vake etrouwd wodden. Veur ne trouweri-je tussen achterneave en -nichte is dispensatie neudig. An ut ende van de 19e eeuw waren der meer trouweri-jen mét dispensatie as zonder. Der is ne periode ewest dat ne trouweri-je zonder dispensatie een uutzondering was. Dit verkloart now nog steeds, woarum der moar zo weinig achternamen veurkomt in ut darp.
São Tomé un Príncipe
São Tomé un Príncipe (up syn portugeysk: [sɐ̃w̃ tuˈmɛ i ˈpɾĩsɨpɨ]; neadersassisk: "Sünt Tomas un Prince"), officieel de Demokratiske Republik São Tomé un Principe (portugeysk: República Democrática de São Tomé e Príncipe), is nen eilandståt in de Gulv van Guinea, uut de küste van centraal Afrika. Et besteyt uut twey eilandgrupen rund de beide höyvdeilanden Sáo Tomé un Príncipe. Dee ligget ungeväär 150 kilometer uut mekander un ungeväär 250 un 225 kilometer uut de noordwestelike küste van Gabon. Med 201.800 inwoaners (skatting 2018) is et de eynnåkleinste un eynnålöädigsten ståt van Afrika, nå de Seychellen.
De populäärste sport is vootbal. Koaken doot se vake med heyte krüden un ouk koffee wördt mangs döär et eaten dån. Et land steyt in de portugeyske wearld bekend üm de ryke literäre tradity.
Slavenupstanden
De eyrste slavenupstanden begünden in de jåren dartig van den 16. eywe, do as maronnenbendes by mekander kümmen üm plantages to oavervallen (wårvan as verskillende löädig stünden). Lokale portugeyske heyrskers sünden in 1531 nen officielen klacht når de Krone dat der to vöäle kolonisten un swarte börgers uut de tyd kümmen döär de anvallen un dat se et eiland kunden vergeaten as der niks edån wör. In 1533 unstünd der nen buskoorlog, wårin as der nen buskkapitein anesteld wör üm de maronnen der under to holden.
Landbouw
Binnenlandske voodselvöärseningen sint neet genog vöär de bevolking, soudat et land et meyste van et eaten müt invoren. In 1997 wör eskatted dat sou'n 90% van alle eaten in et land invoord wör. De regeyring hevt med verskillende programma's probeerd voodselprodukty in de höygde to krygen. Geld hyrvöär kümt vöärnamelik uut et butenland.
Regeyringsstüür
Üm dat ümme to draien, greyp de regeyring flink in med ekonomiske herförmingen. In 1987 voorden de regeyring ne strukturele anpassing når et Internationaal Monetäär Funds in un löät underneamers meyr doon med vöärmålig ståtsbedryve in landbouw, kommercy, et bankweasen un turisme. Den nådruk ligt groutendeyls up privatisaty seyd de jåren '90, vöäral van landbouw un industry.
Tegelyke wördt up kleine skåle underneamingen in den turistisken hook anejagd.
Öäly
In 2001 wörden São Tomé un Nigeria et eyns oaver samen kyken of der öäly in de deylde seyboadem sit. Nå lange oaverleggen güng et samenwarkingsgebeed in april 2003 lös vöär bedingen van internationale öälyfirma's. Et gebeed wör in neagen blükke indeyld; bluk eyne güng når ChevronTexaco, ExxonMobil, un et noorske Equity Energy. São Tomé kreag 40% van et bud van $ 123 miljoon un Nigeria de andere 60%. Oktober 2004 stünden andere blükke noch lös. São Tomé hevt meyr as $ 2 miljoon van de banke kreagen üm de petröälysektor in de beyne to helpen.
Uutvoor
De höyvdbestemmingen vöär uutvoor van São Tomé un Príncipe ligget in Europa, med Neaderland (19%), Portugal (14%), Polen (13%), Frankryk (7%) un Düütskland (6%) as vöärnaamste untvangers. Andere vöärname koupers sint Singapore, Japan, Brasilie un de Vereynigde Ståten.
Invoor
In 2018 voorden São Tomé un Príncipe vöär sou'n 161 miljoon dollar in. Seyd 2013 is den invoor händig edaald, vanaf 167 miljoon. Nen vyvden van den invoor is bewarkeden öäly (vöärnamelik uut Angola). Andere invoorgoderen sint auto's, rys, grånprodukten, wyn, elektriske apparaten, chemikalien, kleyder, vleysk, mediske apparaten un holt.
Portugal
São Tomé un Príncipe haalt machines (med name elektriske generatoren un komputers), voodsel, wyn, grån, rys, melk un sojaöäly uut Portugal. Dårnöäst ouk flinkk wat auto's, seype un yser. Portugal koupt old yser, kopper, kakao un kleyder.
Vooldwaag
Vooldwagens bint der in alle soorten en moaten. Duur het al is der in elk geval sproake van een frame van oetschoefbare pöal woar at dan het teantdook oawerhen wördt trökken, woarduur der ne leafruumte ontsteet. Net as biej ne teant wördt het geheel vastzet met touwen en hearingen. Wat mearken hebt ok een (eenvooldig) kökkenke.
Mearken van vooldwagens bint biejvuurbeeld Alpenkreuzer, Holtkamper en CombiCamp.
Isaac Newton
thumb|right|250px|Sir Isaac Newton Sir Isaac Newton FRS (4 januwoari 1643 – 31 meart 1727, of in de oolde telling: 25 december 1642 – 20 meart 1727) was nen Engelsen skeaidkeundigen, wiskeundigen, stearnkieker, natuurlik filosoof, alchemist en godsdeenstkeundigen, den at vuur völle gelearde leu n belangrieksten kearl van oet de geskiedenisse hef ewest. Zinne oetgawe van 1687 van de Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica (vake vuur t gemak of ekortt töt Principia) wörd vake eneumd as t belangriekste book oet de geskiedenisse van de wetenskop, duurdet t de groondbegeensels legt vuur de meeste klassieke mechanika. In dit woark beskreef Newton de algemene zwoartekracht en de dree wetten van beweaging, dee't de wetenskoppelike kiek op t oetspansel vuur de volgende dree joarhoonderdte ingriepend veraanderden. Hee leut zeen det de beweagingen van eardse dinge en van de hemmelliewe besteurd wörd duur dezelfde natuurwetten, duur de oawereenkomst te teunen tusken Kepler zinne wetten oawer planeetbeweagingen en zin egene zwoartekrachttheorie, woermet'e de leste twiefels vortnam oawer t feit det de zunne in middeln van t heelal steet, en de wetenskoppelike duurbraak bevorderden.
Nunspeet
Nunspeet is n plaotse en n gemeente in de Nederlaandse provinsie Gelderlaand. De gemeente had op 31 mei 2009 zwat 26.639 inwoeners (bron: CBS), en hef n laandoppervlakte van 129,49 km² (waorvan 0,76 km² waoter). t Darp Nunspeet zelf had op 1 jannewaori 2008 zo'n 19.439 inwoeners (bron: gemeente Nunspeet). In t natuurgebied he'j vanof de uutkiektoorne n prachtig uutzichte.
Irony
Underskeid med sarkasme
Irony wördt vake döär mekander haald med sarkasme. Et verskil is dat irony vake wördt gebruked üm kommentaar up ne situaty te geaven, wåras sarkasme en (mangs stark oaverdreaven) kommentaar up en unwünskelike handeling of karaktertrek van en persoon is. Sarkasme is bedoold üm et algemeyne denken oaver ymand syn gedrag te beïnvloden, döär et up oaverdreavene wyse te benådrükken. Byvöärbeald as nen unhandigen knecht nen pot med varve ümmestoat, dat de baas segt: "dat hest du weader mooi versierd."
Nunspeet
Rekreasie en toerisme
Een belangrieke bron van inkomsten veur Nunspeet is rekreasie en toerisme. De gemeente Nunspeet is n mooie plekke um vakansie te houwen, umda'j der bos, waoter, heed en zaandverstuvingen hebbmen. Der bin allerhaande kampings en der bin aorig wat hotelletjens.
Karkdarp
Beskrievingen
Een karkdarp kan op 2 verskillende maneren umskreven wödden:
Vermont
Halverweage de 19. eywe was Vermont en bulwark vöär afskaffing van slavenholderye, al warren se vanweage lokale linnenfabriken wal afhangelik van südelike katoonplantages. Toch stüürden se flink wat suldåten üm med te vechten in den Amerikaansken Börgeroorlog.
Et landskap van Vermont wördt bepåld döär de Gröne Bargen, dee langs ne noord-süüdlyne dwars döär den ståt loupet. See splittet et dal rund et Champlainmear in et westen van et Rivyrdal van de Connecticut. Vöär et grötste deyl is Vermont bedekked med dicht wold van hardholt en koniferen. En groyt deyl van et lösse veld wördt gebruked vöär landbouw. Et klimaat in den ståt gevt wårme, vuchtige summers en kolde winters med vöäle sney.
Helmond
Helmond (plat (Helmonds): Héllemond) is ne historiese stad en gemeente in de previnsie Noord-Braobant in Nederlaand. De gemeente en stad hef 88958 inwonners en hef n oppervlak van 54,57 km² (waorvan 0,10 km² water). De gemeente Helmond mek deel oet van t kaderwetgebied SRE en stedelik netwark BraobantStad.
Oeze Volk
De ondertitel van Oeze Volk was sund 1992 Maondblad in de Drentse taol. 't Tiedskrift beud vertellegies, gedichten, boekbesprekings, ni'js uut Drenthe, infermaosie oaver wat of d'r in 't Drèents verskenen is en zo wieder. 't Was verlochtigd mit ofbieldings van dörpen, ambachten, de netuur en meer zokke treditionele onderwarpen. 't Blad hef altied leegdrumpelig en veur iederiene toegaankelijk ewest.
In meert 2007 is Oeze Volk mit 't centrum veur taol en letterkunde Stichting Drentse Taol en Stichting Het Drentse Boek samen egaon in 't Huus van de Taol. Dizze organisaotie hef in meert 2008 de deuren lös edaone in Beilen.
Westerwoolds
Taolgebiet
t Gebied waor as dizze enkelde ollen woont besteit oet de dörpen Traopel, Zèlng, Onswedde, Boertang, Wedde en aalns daortusken. In tegenzats to de rest van Grönnen, kende Westerwoolde vrouger veul onnerscheid tusken de dörpen, in tieds dat in de rest van Grönnen zuk meer streekdialekten oentwikkeld haart. Zo zee man vrouger in Traopel "wi weert", in Zèlng "wi wordde" en Bleiem "wi wörren". In Traopel zee man "wi zint", in Onstwedde "wi zunt", in Zèlng "wi bint" of "wi bunt" en in Bleiem "wi bint" of "wi binnen". Ok an dizze dialektverglieken zugt man dat Traopel vrouger t meist "konservatief" pruit, of t meist Duutseg.
Ekonomie
t Bestudeern van nasjonale ekonomie wörd ook wal stoatshoeshooldkeunde neumd. n Apart vak binn de ekonomiese weetnskopn is de ekonometrie, woerin't maneern en techniekn wordt bedacht um ekonomies oonderzeuk te verbettern.
Peperneut
duum|318x318px|Peperneuten Peperneuten bint lutje kooukies maokt van bakmeel. De veurnaomste ingrediënten bint specelaoskruden en bastersuker / broene suker. Met Sunnerklaos wur er met peperneuten strèeid deur Sunnerklaos zien rechterhaand, Zwarte Piet. In Drenthe neuimt ze schaopenkeutelies ok wal peperneuten.
Benul bi'j eulifaanten
't Benul bi-j eulifaanten wördt eziene as ienene van 't heugsten bi-j dieren. Met 'n massa van 5 kg bint de harsens van eulifaanten groter as van elk aander laanddier. De harsens van de grootsten walvissn bint krap-an tweeë moal zwaoader as van eulifaanten, terwel heur liefzwoarte 20 moal heuger kan liggen.
Leern
Eulifaantn hebt ok 'n slim grote en stark ekrönkeldn hippocampus, groter as van meansn, primaatn of walvissn. Hi'j nemp 0,7% van 't van de sentrale structuren van de hassens in, wat bi'j meansn 0,5%, bi'j grampers 0,1% en bi'j tuumelaars 0,05% is. De hippocampus wördt elinkt an 't verwarkn van emoties en an geheungn. Mooglik verklaort dit werumme eulifaantn könt liedn an psychologiese flashbacks en an 't equivalent van posttraumatiese stresssteurnisn.
Zielvest
n Zielvest of woaterschop is n overhaidsienstaantsie dij ien n bepoalde regioon ien Nederlaand töt toak het de woaterhoesholden te regelen. Ook wordt t woord zielvest broekt om de regioon aan te duden woarover dij ienstaantsie gaait. t Gebied wordt nait bepoald deur gemainte- of pervìnziegrìnzen, môr deur strulgebieden ien n bepoalde regioon van bepoalde revieren en knoalen. As n zielvest aan zee ligt, wordt dit mit noam ien Hollaand n hoogheemraadschap (hooghaimroadschop) nuimd. Op dit momìnt binnen der 27 zielvesten ien Nederlaand.
Benul bi'j eulifaanten
Sosjaal gedrag
Van eulifaantn wördt ok edach dat ze slim naoberdunkt bint: ze hölpt zölfs eulifaantn van aandere femilies en zölfs tutaal aandere soortn, zoas 'n meanse, as dinne zeerte led. 't Is bekend dat eulifaantn meansn wök gewund bint bewaakt en dat ze diern wök in neud zit hölpt of spaort. Onderzuuk bi'j Aziatiese eulifaantn döt deankn dat ze markt dat soortgeneutn slecht-te-pas bint en heur perbeert te troostn. Op Ofrika bint ok gevalln bekend waorbi'j eulifaantn dode meansn begreuvn.
Recht
Indelingen
Um oawerzicht te bewoaren, verdeelt gelearden et recht in groepen in, woermet as leu vanof et duursnee rechtsbegrip lechter terechte komt bie een oetzeunderlik oonderdeel. Et recht is te verdelen noar welle, laand, noar rechtssteelsel (bievuurbeeld vastelaands of Noar Napoleon tegenoawer Angelsassies recht), of noar vroagstuk.
Kemille
Oek soorten uut 't geslach Schubkemille (Anthemis) hem de naam kemille, bieveurbeeld:
Vlekke
De benaming vlek is in Nederlaand vanolds veurbeholden veur neaderzettingen mit steadeleke kenmarken dee géne stad bunt.
Feodalisme
De feodale standenmoatschoppi-je
Der waren ok unvri-jen dee in dienst van hoge edelleu of den könning stoanden dee noa generoasie opklommen op tot nen ni-jen adelstand, de ministerialen of et ridderschop. In teggenstelling tot den olde adel stamt dizze ridderschop dus neet of van vri-je eigengaerfden, moar van unvri-jen.
Den ofbroak van et feodalisme
In Midden- en Oost-Europa blef et feodalisme echter nog lange tied bestoan. In Ruslaand wodden dit pas in 1917 officieel ofgeschaft.
Oatmörsken
Oatmörsken of Oatmörske (Nederlands: Ootmarsum) is n städken in Tweante in de gemeente Deenkellaand in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. t Is in 126 noa Christus sticht duur n Fraankiesen vealdheer Othmar. Hee gaf ok zien naam an t städken: Otmarsheim. Doarvan is de Nederlaandse naam Ootmarsum ok ofleid. In 1300 kreag Oatmörske stadsrechtn en wördn t ne vestingstad. In n 80-jöarigen oorlog hebt de Spanjooln t städken innömm. In 1600 bint zee verjagd duur Preens Maurits. Teagnswoordig is Oatmörske ne populeare toeristnplaats.
Ding (rechtsgeleardheid)
n Ding of Deenk is de Germaanse naam vuur nen rechtdag. Op dissen dag kömn de wieze Germaanse stamheuwde bie mekoar um besloetn te nemn en recht te sprekn oawer zaakn dee't öar volk angungn. t Was dus tegelieke ne regearingszitting en ne rechtsdag.
Johan Gigengack
Johannes Wilhelmus Maria (Johan) Gigengack (20 mei 1933 - 18 oktober 1976) was nen skriewer in t Tweants oet Hengel. Hee köm oet ne koarmsefemilie, en zin vaa en moo warren beaide doof.
Leawen
Noa det he noar t gymnasium van t kleinseminarie in Megen an de Maas was egoan, köm he zo um de 1955 in anraking met de Tweantse Taalbeweaging. In det joar köm ook zin earste book oet: Graedske, wat helemoal in t Tweants was.
Twentse Jazzerieje
Geskiedenis
In 2011 wör de Jazzerieje veur et eerst organiseerd. De finale wör höalden op 11 juni op de Oale Maarkt in Eanske. Disse jazzerieje wör wunnen deur Merel Moelker oet Grönningen, met et nummer Stekkelhöarig, wat skrevven wör deur Laurens ten Den, en de muziek was van Rob Horsting. Deur heavigen reagen mos de jazzerieje een half uur staakt worden. Tiedns et juryberoad treud Martijje oet Dreante op.
Film (cinematografie)
In de cinematografie gaot et over vastelegde bewegende beelden, maekt deur de inwarking van locht op een lochtgevoelige laoge op een lange filmstroke, die deur de kamera rolt tiedens et opnemen. In disse laeste betekenis bin ok et geluudsspoor en eventuele aandere sporen inbegrepen.
Lotte van der Zee
February 2019 kreeg Van der Zee up wintersport een härtstilstand. See wör twey weaken lange kunstmåtig in koma hölden, wårnå he woonsdagåvend 6 maert üüt de tyd köäm. Up såturdag 16 maert künden mensken koamen kondeleyren in de Groute Karke te Enske. Dår kwamen düsenden mensken up of. Sy is in besloaten kringe ekremeyred.
Doowop
Doowop deuden ze in Europa niet veule an, mar de Duutse band de Comedian Harmonists (actief van 1927 töt 1934) kuj in die hoeke zuken. Nao een pieke in de jaoren vieftig waren mèensen in de jaoren zestig weer wat minder drok op de stiel. Uut de doowop ontstund in de late jaoren zeuventig de beatboxerije.
Venies
Bie Itoalje
Dou Portugaal staarker wör en Spanje de Moorse keunenkrieken oet Iberie verdrongen haar, wör de Veniesjoanse zeemacht noar de achtergrond daauwd. Dit laidde de ondergong ien van Venies, dij 200 joar loater zunder muite deur Napoleon veroverd wör. Noa Napoleon kwam Venies bie de Habsbörgse landen en wör n keunenkriek soamen mit Lombardaai. Ien 1866 wör Venies en zien laand onderdail van t nije Itoalje, woarbinnen t Veniesjoanse nog aingoal zain wordt as n vrumd dail van t laand, veuraal deur zien biezundere dialekten Veniesjoans en Froulioans, dat voak as apaarte toalen zain worden.
Richard Dawkins
Dawkins' eyrste bekendheid kreag he med syn book The Selfish Gene in 1976, wårin den term meem untstünd en wårdöär de gen-orienteerde kyk up evoluty groute nåvolging kreag. In syn book The Extended Phenotype uut 1982 köm hee med et invloodryke idee dat de fenotypiske uutwarkingen van genen nit noudsakelikerwyse bünden sint an et lyf van en organisme, mär sik wyd in de ümgeaving köänet uutstrekken. In 2006 stichten hee de Richard Dawkins Stichting vöär Reydelikheid en Weatenskap.
Kampen (Overiessel)
In Kampen wördt der Kampers espreuken, n Nedersaksies dialekt dät tot de Sallandse of de Gelders-Aoveriesselse dialektgroep be-eurt. t Onderzuuksinstituut de Iesselakademie zit in Kampen.
Middelnederlaandse expansie
Poletieke invloeden van west naor oost
Mar ok wieder naor 't oosten, beveurbield in 't Middelwestfaols, is de invloed van 't Middelnederlaands te marken, intied det Westfaolen niet onder 't bisdom Utrecht völt. Naost politieke bint d'r ok economische, culturele en religieuze redens waorumme of 't Middelnederlaands een stempel drokte op oostelijke schriftelijke bronnen.
The Rolling Stones
In 2012 vyerden se dat se vyvtig jår bestünden. Öär nyste album, Blue & Lonesome (2016) was öär twaalvde nummer-eyne in et Vereynigd Köäningryk. Noch altyd sint hallen wår as se spöllet glad uutverkocht. Öär lätste No Filter Tour deade weader twey jår, töt in 2019.
Zuud-Carolina
Geografie
De staot Zuud-Carolina is 82.965 km² groot en ligt in de oosterse tiedzaone.
Lintdörp
Veenkelonien
Ien de Veenkelonien binnen zai ontstoan deurdat man knoalen gruif veur de ontginnen van t gebied. Man gruif eerst t Stadsknoal vanuut t Wìnschoterdaip richten Troapel. Aan dit knoal kwamen huzen te stoan dij uutìndelek de dörpen Wildervank, Knoal, Muzzelknoal, Zaandbaarg en Troapelknoal vörmd hebben. Vanuur dit knoal wuiren der ziedknoalen groaven. Dit gebeurde veuraal aan Drìntse kaande. Tegenswoordeg stoan dizze ziedknoalen (summegen binnen dempt) en de lintdörpen der bie laangs bekend as de Drìntse monden. Dit het as reden dat binoa elk lintdörp n suffix het op -mond. Veurbeelden binnen Valthermond, Bunermond en Eksloërmond.
Marianna Madia
Marianna Maadia (Rome, 5 september 1980) is ne Italiaanse politika, lid van t Italiaanse Hoes van Af-evaordigden (te vergelieken met den Tweeden Kamer) veur de Demokratiese Parti'je sund 2008. Op 21 jannewaori 2014 wier ze minister van Ambtenarenzaken en Bestuursvereenvoldiging.
Otter
thumb|200px|Nen Otter op de achterste bene
n Otter (Lutra lutra), ook wal Europesen otter of visotter neumd, is dr ene van de martersoortn, met zwempeute en nen doonkern, dichten, broenen vacht. Disse ottersoort is met ofstaand t meest wiedverspreid, vuural in n groot deel van Europa en Azië.
De Smilde
Sund de gemientelike herindieling van 1998 bin Bovensmilde, De Smilde, en Hoogersmilde indield bi'j de administratieve gemiente Midden-Drenthe. Op De Smilde praot ze Zuudwest-Noord-Drèents, wat bi'j et Stellingwarfs heurt.
Otter
Gedrag
Otters köant 7 töt 8 uur achter mekoar duurzwemn, met ne snelheaid van ongevear 1,5 töt 2 km in t uur. Ze doekt meestal tusken de 10 en 40 sekoondn oonder water.
Hoog Soeren
Hoog Soeren is n darp in de gemeente Apeldoorne, in de Nederlandse provinsie Gelderland. t Darp ligt in t westen van Apeldoorne in n bosrieke umgeving, en hef umdebie 245 inwoners (2008).
Skaakn
Stukke
Elk skaakstuk hef zin eegne meugelikheedn.
Otter
Oetzetn
Ze weelt non otters oet goan zetn in de Alde Feanen in Freeslaand. Doarvuur zöalt foeknviskers nen stop in öare foekn mutn maakn en roond de weagn zal de natuur an epast mutn wordn. Umdet otters völle roondtrekt, hebt otters natuurverbeendings neudig. Ze kriegnt loopplaankn en pädte oonder brugn duur. Disse vuurzienings mut regelmoatig oonderhooldn wordn, aanders köant ze ze nit mear veendn en gebroekn.
Gibraltar
t Bezit van Gibraltar is n lastig punt veur de Spaans-Britse relasies, want Spanje meant dat Gibraltar öar nog aait tooheurt. Onner de Gibraltese groondwet reagelt Gibraltar zinne eagne zaakn, mer dinge as verdeadiging en boetnlaandse zaakn komt op rekning van de Britse regearing.
Plaantn en deers
t Grötste deel van de boawnkaant van de Rots is natuurreservaat, woar ongevear 230 berbermakaakn (n soort aapn) leawt. Dit bint de ennigste weelde aapn in Europa. De soort Macaca sylvanus is bekend as bedreigde deersoort en neamp of in antal. Onlangs wes n genenonnerzeuk oet dat de aapn dr al warn veurdat de Britn Gibraltar oawernömn. Dr is n biegeleuf dat as de aapn vort zoln goan van Gibraltar, dat dan de Britn ook zoln vortgoan. Dit is vergeliekboar met t biegeleuf van de kreeien bie de Tower van Londen.
Wiechen
Wiechen ligt an den Maas kortbi-j den Waal en zöt zichzelf as Centrum in Tweestreumenlaand.
Geskiednis
Van eursprong was Wiechen n boerndarpjen dat al bestoond in de Steentied, bliekens enkele archeologiese vundsten. Later ontwekkelden Wiechen zich as wonplaatse van mit name rieke Romeinen. Dizze tied is dan ok riekelek verteggenweurdegd in et evonden materiaal: mit name op den Möllebarg - woar noe de Olde Mölle steet - bunt Romeinse groaven evonden mit doarin völle veurwarpen van glas, metaal en keramiek. Ok de aandere darpen hebt (restanten van) bouwwarken uut olde tieden.
Bezeensweerdeg en vri-je tied
thumb|links|200px| Wiechen, de Olde Mölle, möllekruus en kapversiering Bezeensweerdeg bunt et Kasteel van Wiechen, dat al in 1392 veur et eerst wierd eneumd, en de Olde Mölle, dee kump uut 1799. Aandere kastelen binnen de gemeentegrenze van Wiechen bunt Kasteel Hernen en et Huis te Leur. De stad Batenburg is mit de ruïne van et Kasteel van Batenburg n beschermd stadsgezicht.
Algemeyne Schryvwys'
Hoe'j' et schrieven
De Algemeyne Schryvwys' gaot uut van disse klaanken:
Nothoorn
Waor de naam vandan koump
De stad wödt ien de graofschup Nothoorn of ok Notheurntien neumd. De schriefwieze ien oerkoenden bint: Norhthornon 890 n.Chr., Northornon, Nodehorn, Northorne 1184 op zegels van 1400 bis 1827, dan Nordhorn.
Bevölkerung
Ien Nothoorn leeft 53.093 meinsen (up 'n 31sten detsember 2005) up een areal van 149,64 km², de bevölkerungsdichte van de stad is dan 355 inwoner up een km².
Sarkasme
Sarkasme is ne literäre technik en stylfiguur wårby as nen karaktertrek, handeling of uutspråke van ymand belachelik wördt emaked. Vake is dat vöär den humor, mangs ouk üm ne bepålde politike gedachte te benådrükken. Vöär sarkasme kan mangs teagenstelling bruked worden, al hoovt et nit per se ironisk te weasen.
Woordherkumst
Et kümt uut et greeksk σαρκασμός (sarkasmós) wat weader afleided is van σαρκάζειν (sarkázein) wat "vleisk afryten, up de lippe byten van helligheid, sneyren".
Iezeroer
De Olde Iesselstreek is in Nederland de bakermat van de iezerindustrie. Al vanaf de 17e eeuw kent disse streek verschillende hoogoavens en hutten of iezergeteri-jen.
Nedersaksische meziek
thumb|330px|Gijs Jolink van [[Jovink en de Voederbietels]] Met Nedersaksische muziek wördt hier in de eerste plaatse muziek bedoeld mit teksten in 't Nedersaksisch; bij uitbreiding kan 't ok instrumentale muziek wèden die inspireerd is deur 't culturele arfgoed van de Nedersaksischtalige gebieden.
Varsies en variaoties
thumb|right|150px|Wegens de populariteit van 't liedtien [[Nedersaksische_volksleidjes#Peerd_van_Ome_Loeks|Peerd van Ome Loeks kwaamp d'r in 1959 een staandbield van te staon veur 't treinstesjon in Grunning.]]
Zang, daans instrumenten
Veul van de nègentiende- en twintigste-eeuwse volksliedties bint niet meer algemien bekend, ok niet in de regio daoras ze ontstaon bint. Bi'j 't in onbruuk raken van traditionele liedties speult mit det olders heur kiender de leste decennia miest in 't Nederlaands opvoedt en det d'r praktisch gien streektaalmeziek veur kiender is uutegèven (boeken, cd's, computerpregramma's bint in 't Nederlaands), mar ok det sociaole gebruken daoras vaste liedties bi'j ezungen wördden, zoas de spinneliedties veur bi'j 't gespin, bint verdwenen.
Velp (Gelderlaand)
Velp is een darp in de gemeente Rheden in de Nederlandse previnsie Gelderlaand. Et grenst zowal an de plaetse Rheden en Rozendaal (gemeente Rozendaal) as an de stad Arnem. Velp hef 17.723 inwonners (2013) en hef ne oppervlaakte van rundumme 11,01 km². De autobane A12 vormt de scheidingsliene tussen Arnem en Velp. Aandere belangrieke verkeersoaders bunt de A348 en de N785. Velp wöd deurkruust deur de spoorliene Arnem-Zutfent. Ten noorden van dizze spoorliene bevindt zich greune, röstege villawieken terwiel Velp-Zuud wödt kenmarkt deur meer opgoande, eenvoldige huze.
In 1812 wierd Velp van de gemeente Rheden of-esplitst en samen-evoogd mit et darp Rosendaal tot ne ni-je gemeente Velp. In 1818 wierd dit wier ongedoan emaakt en wierd Velp trög enommen in de gemeente Rheden. Rosendaal ging wieter as zelfstaandege gemeente en hef den staotus tot in de hudege tied wetten te beholden
Coulissenlandschap
Bekende coulissenlaandschappen in Nederlaand bunt:
De Sluus
thumb|300px|Dit huus mit Fries opschrift "'t Fiskershúske" stiet wal degelijk in De Sluus. De Sluus (Nederlaans: Zwartsluis) is een dörp en aovenpläse in de gemiente Zwärtewäterlaand, Overiessel, op de pläse waor as 't Zwärte Wäter en 't Meppelerdiep samenkommen.
In 1398 wördde de aoven Swarte Sluys veur 't eerst enuump. De Sluus is een deurvoeraoven ewest veur turf uut Drenthe richting Hollaand. Tegensworig wördt de aoven veural gebruukt deur recreanten en vien ie der wärkgelegeneid in de skeepsbouw.
Wout Weghorst
Loupbane
Weghorst begünde by RKSV NEO in Borne. Up jungen leavtyd wüst hee ne vaste steade in et eyrste elvtal te krygen en wör al rap den topskorer van de klub. Hee vertröäk når DETO Twenterand, wat in ne höygere klasse spöälden. Dår völ hee up by en paar profklubs. Weghorst köäs uuteandelik vöär Willem II. Dår bleav hee spöälen in et belovtenteam en kreag hee ginne vaste steade in et eyrste. Dårümme vertröäk hee når FC Emmen, wårmed hee up 10 augustus 2012 syn eyrste wedstryd in et betaalde vootbal spöälden teagen FC Dordrecht (wat in 1-1 eandigden). Syne eyrste goale makeden hee up 21 september 2012, in de derby-wedstryd tüsken FC Emmen en BV Veendam. Weghorst makeden de 2-1. In syn intreadseisoon spöälden hee 28 wedstryden med in et eyrste en makeden 8 doolpunten. Summer 2014 löäp syn kontrakt af en kunde hee kostenlous når Heracles Almelo.
Nedersaksische tiedschriften
thumb|200px|Drèents letterkundig tiedschrift Roet Nedersaksische tiedschriften bint periodieken die in íen of meerdere variaanten van 't Nedersaksisch eschreven bint of, in briedere zin, periodieken in netzölfde welke taal mit Nedersaksische onderwarpen. Dit artikel is ericht op tiedschriften daorin de Nedersaksische taal gebruukt wördt.
Grunning
In 1948 kreej een ni'j tiedschrift, Stad en Lande, det de opvolger wol wèden van 't Maandblad Groningen. Zoas dit leste tiedschrift eerder had edaone, naamp Stad en Lande ok Dörp en Stad op, 't mitdielingsblad van de Algemene Vereniging Grunnen. Toe as 't nao een enkelde jaorgaank of-eleupen was mit Stad en Lande, wördden Dörp en Stad een zölfstaandig tiedschrift det bestaon zol töt 1971. 't Was een regionaolistisch striedblad en in starke maote de spreekbuus van de regionaolist Kornelis ter Laan.
De Ovend
De andachtsvelden van De Ovend bint schrieveri'je, taal- en volkskunde en geschiedenis. 't Antal bi'jdragers hef deur de jaoren hen evarieerd van zo'n vieftiene töt dartig. De Ovend beslat zo'n 180 bladzieden per jaor.
Kopstôkken
Kopstôkken was een kwartaolblad mit verhalen, gedichten, liedties, gezegdes en aandere bi'jdragen in de streektaal van Noordwest-Oaveriessel. Naojaor 2005 kwaamp 't veur 't eerst uut. 't Blad wördt verkocht in Asselt, Stappest, De Sluus, Belt-Schutsloot, Veno, Gietern, Stienwiekerwoold, De Kuunder en Stienwiek. In 2012 wodden et papieren blad vervangen deur een digitaal kwartaalblad, det naor haoste 200 ontvangers gunk. 't Digitale blad scheidde dermit uut in 2019 wegens 't uutblieven van reacties.
Digitale uutgaves
thumb|200px|Cultuurhistorisch museum [[TwentseWelle ondersteunt een digitale uutgave as Van over de Iessel]]
Niejen Bodbreef
De Niejen Bodbreef is 't blad van de Kreenk vuur de Twentse Sproak, een verieniging die heur inzet veur 't behold en de bevördering van 't Twèents. 't Kump viermaol in 't jaor uut en hef in 2011 een oplage van 700 stoks. 't Het Niejen umdet 't een deurstart is van een eerdere Bodbreef die de Kreenk uutgaf.
Iowa
Höyvdstad Des Moines hevt ouk medeyne de meyste inwoaners van den ståt. Een deyl van et steadelik gebeed rund de stad Omaha in den angrensenden ståt Nebraska löpt döär töt in et süüdwesten van Iowa. Iowa steyt te book as eyne van de veiligste ståten üm te woanen.
Ten Boer
Ten Boer is n dörp en n vrougere gemainte in de provìnzie Grunnen. De gemainte beslagt n oppervlak van 45,70 km² (woarvan 4,30 km² woater).
Velp
Velp kan verwiezen naor:
Eierkuuln
Vanof nen boarg kuult teegnspöllers oawer ne glad-estrekne bane met hart ekokte eier. Denne woervan as t ei t vearste rolt, hef ewunn. Den krig t t ei van de teegnspöller. Bie n aandern variaant probeert teegnspöllers um t vurige ei met t eegne ei te raakn. Dit lik op t Fraanske Jeu Des Boules en wörd ook wal eiertikn eneumd.
Flensbörg
Flensbörg (hougdüütsk: Flensburg, platdüütsk: Flensborg, däänsk: Flensborg, noordfrysk: Flansborj) is ne stad in Sleeswyk-Holsteyn, in et noorden van et bundsland an de däänske grens. De stad is ne soueheyden kreisvrye stad. Et is de darde stad van Sleeswyk-Holsteyn.
Jeneverbees
Verklaoring van de naam
De naam jeneverbees is een verbastering van 't Latiense juniperus dat samen-esteld is uut junior = de jongere en parere = verschienen. Dit slaot op de jonge bezen die reeds verschienen veurdat de riepere bezen of-evallen bin. De drank jenever dankt zien naam an disse bees.
Achter-Drempt
Ontstaon
Achter-Drempt is ontstaon uut ne karke en skole. Langs den Zommerweg is n lint ontstaon van boerderi-jen en arbeidershuze. De Rooms-Katholieke Karke is deur zien umvang gezichtsbepaolend in et darp deur de verholdingsgewies kleinschaolige bebouwing. Et is n vri-j jong darp dat deur de bescharming van et umringende laandschap neet wieter zal greujen.
Sunt Maikel-lien
right|thumb|500px|De Sunt Maikel-lien mit wat belaangrieke monumìnten aangeven
Roet (tiedschrift)
Roet wördden in Grunning nao-evolgd deur Krödde en in Oost-Frieslaand deur Diesel.
Vuulboom
thumb|250px|Vuulboom thumb|250px|Een tak van de vuulboom Vuulboom (Rhamnus frangula) is een plant uut de wegedoornfemilie (Rhamnaceae). In Nederland komt de plant veural veur in 't oosten en zujen en in de dunen. De plant liekt een bietjen op de wegedoorn, mar verschilt op details. Vuulboom komt in veul delen van Europa veur in vochtige bossen en venen. De plant greuit 't best in een zure groend.
Drìntse Monden
Toal
Ook al liggen de Monden apmoal in Drìnthe, der wordt voornoamelek n Grönnegs dialekt proat, t Veenkelonioals. Dit deurdat de Monden veulal orienteerd binnen op t Grönnegse dörp Knoal, moar meer nog omdat zie koloniseerd binnen vanuut gebieden woar t Grönnegs proat wuir.
De Monden van noordwest noar zuudoost tou
Al dizze dörpen binnen dus vernuimd noar Gasselternijveen (en Gasselte), Draauwen, Bunen, Eksloo, Valthe en Wereng. De dörpen liggen in de gemaintes Aa en Hunze, Börger-Odoorn en Emmen.
Motel
Oorsprong
De term motel kump van 't eerste motel ooit, 't Milestone Mo-Tel (later Motel Inn) in San Luis Obispo, Californië, det in 1925 de deuren lösdeu en in 1991 dichtegunk. Mit det vanof de jaoren twintig de grote laandelijke wegennetwarken anelegd wördden, wördden 't gebrukelijker um langere ofstaanden te varen. Automobilisten wolden goedkope aovernachtingsmeugelijkheid dichte bij de grote wegen. Motels namen staorigan de plaatse in van de wat oldere auto camps, waor automobilisten kunden parkeren en in ofzunderlijke tenten of hutten sleupen.
Enclave
Der wödt tiedens den vakantie ok wal ens gesprokken oaver Nederlaandse of Belgiese enclaves op gewilde vakantiebestemmingen.
Franse Nederlaanden
]] De Franse Nederlaanden (Frans: "Pays-Bas français") is t gebied dat tegenswoordig besteet uut de Franse regio Nord-Pas-de-Calais-Picardie (Noord-Nauw-van-Kales-Pikardië) boven de rivier de Somme.
Oorsprong
In 1549 bepaolden keizer Kaorel V in de Pragmatieke Sanksie (1549) dat de Boergondiese Kreits in de toekomst ondeelbaor zol ween en bie overarving over zol gaon binnen de mannelike en vrouwelike liende van zien familie. Daormee scheidden e de Nederlaanden (de naam die hij an dit gebied gaf) aof van Frankriek en van t Duutse Riek. In de Pragmatieke Sanksie verklaorden keizer Karel V: "Wij, Karel, bij de gratie Gods Rooms Keizer (...) laten weten aan allen die nu zijn en hierna wezen zullen, dat wij geoordeeld hebben dat het van groot belang is voor onze voornoemde landen (...) dat zij in de toekomst altijd onder eenzelfde vorst zouden blijven die ze in één geheel zou houden, wetend dat hun deling ten gevolge van succesies en erfenissen hun ondergang en ruïne zou betekenen. Afgescheurd en van elkaar gescheiden zouden zij ten prooi kunnen vallen aan buurstaten (...). Dit zal echter kunnen vermeden worden indien onze landen altijd in het bezit blijven van één vorst die ze als één geheel bestuurt. Gegeven in onze stad Brussel in de maand november van het jaar Onzes Heeren 1549."
Waal (revier)
thumb|270px|Den Waal thumb|270px|Den Waal bi-j Erlecom, februari 2007 thumb|270px|Den Waal bi-j Ochten, meert 2007 Den Waal is ne Nederlaandse reviere. Et is den grootsten arm van den Rien, den zich ter heugte van Pannerden splitst in et Pannerdensch Kanaal noar rechts en den Waal noar links. Et Pannerdens kanaal splitst zich wier bi-j Westervoort noar rechts of as den Iessel en noar links as den Nederrien. Den Nederrien is veurzeen van stuwen, zodat bi-j laege waterstaanden et water deur den Iessel en Waal kan wödden of-evuurd. Veurbi-j Wiek bi-j Duurstede heet dizze riviere den Lek. Den Waal is veruut de waterriekste reviertak en ok den veurnoamsten veur de skeepvoart.
Den Waal geet vanof de vröggere soamenvleujing mit den Maas bi-j Woudrichem (vandage bekand as ofgedamden Maas) oaver in den Merwede en streumt doarnoa deur verkillende weage noar de Noordzee; et meeste water streumt deur den Noord, den Ni-jen Maas en den Ni-jen Waterweg.
Banthum
thumb|Statsyon Banthüm in 1960