cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Schiermonnikoog
Mit mar 947 inwoners (per 1 jannewaori 2020) is et de dunstbevolkte gemiente van Nederlaand. Et eilaand leeft veural van toerisme en staot bekend om zien rust, dit wordt ok graeg zo holen deurdat meensken der auto op et vaastelaand moeten aachterlaoten.
Luttenbarg
De boeren in en rondumme et dörp hebt veural melkkoeën.
Oostnriek
t Oostnriekse laandschop wördt vuur dreekwart kenmearkd duur t gebargte van de Alpen. n Heugstn bearg van Oostnriek is n Großglockner met 3737 meter heugte. Aandere heuge bearge bint n Wildspitze (3768 m), n Weißkugel (3739 m), n Großvenediger (3674 m), n Hintere Schwärze (3628 m) en n Similaun (3606 m). In t oostn langs de riviere de Donau kenmearkt t laandschop zik duur leaglaand en glooinde heuveln. t Leagste punt lig in de deelstaat Burgenlaand. Hier lig Hedwighof eankeld 114 meter boavn zeenivoo. De twee belangriekste riviern bint de Donau en de Inn. Aandere grote riviern bint de Mur, Salzach, Enns en Drau.
Havezate
Een havezate (of havezathe of havesate) is een verstarkt hoes (burcht), hofsteden, hof of hoeve. Oorspronkelijk was 't een benaoming veur een grote boerderie mit laand, laoter een speciaole term veur laandelijke hoezen, waorvan de bewoners speciaole rechten genoten (mits protestants). Dit leste meestal in verbaand mit ridderschap. Havezaten kwammen veur in 't Graafschap Zutfent (in de 13e eeuw ± 40), in Overiessel (± 122) en Drenthe (± 18). De havezate is vergeliekbaor mit de Grunningse borg en de Friese stins of state.
Harsenanhangsel
Andoeningen
In uutzonderingsgevallen kunnen ze derveur kiezen um t orgaan vort te haolen (hypofysektomie).
Cryptogeld
Geskedenisse
In juni 2021 nöäm El Salvador med ne stemming van 62-22 van de wetgeavende råd as eyrste land van de wearld Bitcoin as wettig betaalmiddel an. In augustus 2021 volgden Kuba med Besluut 215, wårmed as se under strafmåtregelen van de Vereynigde Ståten künnet uutkummen. De regeyring van China, et land med de gröätste markt vöär kryptogeld, beslöät in september dat alle betalingen med kryptogeld illegaal sint.
Timestamping
Dan gevt et ouk noch de beveiligingsmetode prove-van-besit. Dårmed muttet gebrukers bewysen dat se en wis andeyl kryptogeld besittet.
Helligen Hendrik
Oldejaorsconferences
In december 2007 hef Helligen Hendrik in vief Oaveriesselse theaters zien oldejaorsconference 'mBâh!' ehölden, die op oldejaorsaovend veur TV Oost uutezunden wör. Daorin dreug hi'j een rutiespette, hoornen brille, spencer en colbertjassien en zat in een olderwetse leunstoel tegen 't decor van een huuskamer. Hi'j har drokte had mit de vrouwe en die was 't huus uut egaone, zodet hi'j allennig 't oldejaor uutzitten mus. Det gaf Hendrik de gelegenheid umme gramietig te weden oaver van alles en nog wat - zoas oaver zien greutse naober Waanders (Rob Vorkink) - mit muzikaole umliesting van Kerkstraat Centrum (Paul Schabbink en Raymond Nijenhuis).
Jodeboorn
thumb|250px|Knoepbees De jodeboorn (Ribes) is 't enigste geslacht van de jodeboornfemilie (Grossulariaceae). De jodeboorn komt veur in de wat zachtere klimaoten van 't noordelijk halfroend, en in 't Andesgebaargte in 't zujelijk halfroend.
In Nederland kommen 5 van de 150 soorten van de jodenboornfemilie veur:
Taalstarfte
Starfte deur opnaome in de dominaante taal
Bi'j starfte deur opnaome in de dominaante taal, begunt de woorden en grammatica van de starvende taal te verdwienen. Veur ni'je uutviendings wördt 't woord van de meer prestigieuze taal oavereneumen, zodet de woordenskat verdunt. Kiender die de taal van heur volk niet goed meer praot, lient woorden en grammatica van de dominaante taal. Op een gegèven moment liekt de van oldsher espreuken taal zoveule op de dominaante taal, dej niet meer van twei ofzunderlijke talen kunt spreken. Een mengvörm van twei zokke talen, waorin de dominaante taal dudelijker anwezig is, kan nog lange blieven bestaon en wördt maanks een regiolect enuumd. Wat ook nog lange bestaon kan blieven, bint accentkenmarken die van de starvende taal ofkumstig bint.
Poapendrecht
Poapendrecht (Nederlaands: Papendrecht) is ne plaatse en gemeente in de Nederlaandse proveensie Zuud-Hollaand. Der wont 32.177 leu op ne vlakte van 10,77 km² (met 1,30 km² water). Der ligt binnen de Poapendrechtse greanzen wiedters ginne aandere plaatsen.
Atepoele
thumb|250px|Langstro-ras De atepoele (Pisum sativum) is een plaante die beheurt tot de vlinderbloemefemilie (Fabaceae, synoniem: Papilionaceae). De ronde eetbere boon van de atepoele numen ze vaeke dopaten of dopperties. De boon wodt pattietoeren kookt en eten mit appelsmotse, ok wodt d'r vaeke sop van maekt. De gemiddelde atepoele weegt tussen de 0,1 en 0,36 gram.
Zeuvenwoolden
Kaorte
left|thumb|450px|Grieteni'jen in Zeuvenwoolden an et aende van de 17e ieuw
Terschelling
Buurtschoppen
Naost disse officiële woongebieden bin d'r in de gemiente de volgende buurtschoppen:
Islam
Verspreiding
Rond 1100 wodde ok Jeruzalem veroverd; dit resulteerde in verscheidene Kruustochten. In disse tied ontstund ok et Ottomaonse Riek, dat in 1453 Constantinopel veroverde. In 1492 wodde et leste islamitische riek uut Spanje verjagd.
Boswachteri'je Stappest
Ligging
thumb|left|260px|Zicht op 't Stappester Bos 't Roem bemeten bos lig in een wieder agrarische umgeving. Daorumme bint dieren in 't wild d'r drok op, zoas reegies, dassen, katekers, raansoelen en edders.
8 oktober
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 8 oktober
Klaas Kleine
Schrieverije
Van 1989 töt 1993 was Kleine veurzitter van de Drentse Schrieverskring. Hij warkte mit an 't Drents kerkelijk liedboek, was bestuurslid bij de Stichting Drentse Taol en gaf cursussen Drèents. In 1995 bundelde Roet de töt dan toe verschenen Dryloeken, gedichten die Kleine tussen 1988 en 2000 rond de jaorwisseling an vrunden en vaste lezers stuurde.
Utrechts-Alblasserweerds
De overebleven groep sluut stark an bie de westelike dialekten en wort soms ok bie t Hollangds erekend. Belangrieke versjillen mit t Standerdnederlangds bin de verkleuring van aa naor ao (ôô), de verwiejing van a naor â, n half-zachte g en t weglaoten van de -t nao ch, f, g, k, p en s (t-vortlaoting). Van t oosten naor t westen toe zie'j n dudelike overgang naor t Hollangds deurdat disse kenmarken in starkte ofnemen (mit aore woorden t Alblasserweerds staot alweer korter bie t Standerdnederlangds as t Stad-Utrechts).
Boertang
Tegenswoordeg is Boertang boeten zien vestenswallen gruid en is der n dörp om de vesten ontstoan. Binnen de vestenswallen wonen nog om en bie 50 mìnzen.
Keunstklookte
Fantasie, filosofie, geskiedenis
Dit veld wör grondt op de bewearing dat menskelike klookte "zo nauw beskreven worden kan dat der ne masjine bouwd kan worden um et noa te doon". Hierbie komt filosofiese vroagstukken lös oaver de oard van et verstand en de ethiek van et maken van kunstweazens met menskelike klookte. Hieroawer wörd al sind de oldheid filosofeerd in verhalen en filosofie. Wat leu meant at kunstklookte ook gevöarlik veur de mensheid wean kan as et zonder steuring wiedter ontwikkelt.
Jöädendom
In dit artikel wördt alleane de hebreywske namen van de personages en neet de vertaling van üüt de christelike bybel gebrüked.
De darteen gelöyvsprincipes van Maimonides (RaMBaM)
Ik gelöyve d'r vulleydig an, 7. dat Mosje de wåre profeet was, dee nooit syn weadergå hevt ehad of sal hebben.
Ik gelöyve d'r vulleydig an, 8. dat de heyle Torah, sou as wy dee nu hebbet, desölvde is as wat God an Mosje hevt egeaven.
Wieringermeer
Wieringermeer (Westfries: Wirringermar) is ne polderstreake en veurmoalege gemeente in den kop van de Nederlaandse previnsie Noord-Hollaand en had ne oppervlaakte van 309,37 km² (woarvan 102,70 km² water). Et veurmoalege eilaand Wieringen heurt neet bi-j de gemeente. Wieringermeer is de dunstbevolkte gemeente op et Nederlaandse vastelaand.
Wormerlaand
Darpen in de gemeente
Darpen/Gehucht:
Noaberschop:
Stavoren
thumb|150px|[[Et vrouwgien van Stavoren]] Stavoren (Fries: Starum of Staveren), is een stattien in de gemiente Ni'jeferd, mit 996 inwoners (1 jannewaori 2003). De stad leit op de zuudwestpunt van Frieslaand en is an drieje kaanten beheind deur et waeter van et Iesselmeer.
Brood
thumb|Fries brood mit olde keze Brood, ok wal roggebrood, is een voedzame soort stoete emeuken van rogge, water, zolt en mangs gist of zoerdesem. Een plakkien brood gef oe 15% van de anrikkemedeerde dagense hoeveulheid an voedingsvezels en iezer.
Stoal
Umdet et in völle vörme götten worden kan, wörd et völle broekt in den bouw van huuze, skepe en aandere toopassingen. Duur de kollen krig stoal ne grote trektstaarkte en hardighead.
Oawer de hele wearld wörd der alle joaren um en noabie de 900 miljoen ton an stoal maakt.
Henk Scholte
Henk Scholte (Emmen, 26 juli 1959) is nen grönniger sänger, skryver en presentator. Dårnöäst is hee rådsman by et Huus van de Grönninger Kultuur.
Achtkarspelen
Dörpen
Gerkesklooster en Stroobos wodden altied as ien gehiel zien.
Wieringen
Laandskap
Et Wieringer laandskap wik stark of van de umrengende polders. Neet allenig de bulten in et laandskap valt op; et laandskap is ok aanders, 'losser' ingericht as et umrengende laand. De weage op Wieringen kronkelt nogal. Et höf geen uutleg, dat et veurmoalege eilaand zeker in den zommer toeristen antrök, dee zich ok mit de watersportmeugelekheden van et Amstelmeer wet te vermaken.
Plaetse in de veurmoalege gemeente
Stad: Darpen/Gehuchten:
Fotografie
Geschiedenisse
In 1816 maken Joseph Nicephore Niépce nen foto vanuut een raam deur ne plate met een lichtgeveuleg materiaal in een kamera obskura bloot te stellen an lech. Et beeld dat evormd wodden was een negatiefbeeld dat neet was fixeerd, en dus deur wietere belichting buten den kamera obskura verloren ging. De beelden dee-t emaakt waren met disse techniek nuumden hi'j retinas.
De 'uutvinding van de fotografie' wodden in januari 1839 bi'jnoa geliektiedig in Paries en in Londen an-ekondigd. Oaverigens steet in et Franse plaetske Saint-Loup-de-Varennes - de plaatse woar Joseph Nicephore Niépce ziene eerste proeven deed - een monument met de tekst "DANS CE VILLAGE NICEPHORE NIEPCE INVENTA la PHOTOGRAPHIE en 1822".
Umstreaks 1850 wodden de papieren drager deur glas vervangen en hechen zi'j de zilverhalogeniden met behulp van ne collodiumloage op dissen deurzichtigen basis. Diss glasplaten mossen as ze nat waren worden belicht en meteen worden af-ewarkt. In 1871 vond de Engelse arts Maddox ne dreuge methode uut, hij gebruken ne glasplate woarop zilverbromide in ne gelatine loage ingebed wodden. Dit is in feite den oervörm van de hudege fotografiese films.
15 oktober
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 15 oktober
Rheebruggen (havezate)
Het tweede, ook 'n grootmachteg heer, Bouwde op het huus Reebroggen weer. Het darde wörde 'n Vorst der Kark. Looft God de Heer veur 't wonderwark.
Gewone addervere
thumb|250px|Addervere De addervere (Polypodium vulgare) is een vaoren die in Nederlaand vrie algemien veurkomt, mit naeme in de dunen, in bossen op zaandgronden, op muren en an de voet van ekkelbomen. De schubbige, krupende wortelstok komt vaeke an de oppervlakte.
Regionen van Itoalje
Regionen
left|300px|Nummerde regionen van Itoalje
Deutekem
Deutekem of Dörkum (IPA: [døtəkʌm], Nederlands: Doetinchem) is ne stad en gemeente an de Olde Iessel, eleagen in den Achterhook ('t oosten) en de Liemers ('t westen), in de Nederlandse previnsie Gelderland. De gemeente had op 1 febrewaori 2008 zo'n 56.216 inwonners (bron: CBS) en hef ne oppervlakte van 52,74 km² (waorvan 1,50 km² water). Daormet is Deutekem de meest dichtbevolkte gemeente van den Achterhook en wöd ook wal de heufdstad van den Achterhook enuumd.
Appelsmotse
Appelsmotse wodt appelkompote nuumd as de appels niet tot moes maekt binnen, mar nog stukkies appel bin.
De Gliend
thumb|280px|De geriffermeerde kärke van De Gliend De Gliend (Nederlans: De Glind) is een klein adarp in de gemeente Barreveld in 't midden van Nederland, in de previnsie Gelderland. 't Leit tussen Barreveld zelf en Leusden in en het ongeveer 641 inwoners (2004).
Kapsiender
Kapsienders bleuien mit peersrooie bloemen en de aarten bin blauw ekleurd.
Teelt
Blauwschokkers worren ezeid in jannewaori en febrewaori oender platglas. Bie 't uutplanten in meert en april wort de heufdwortel in-ekort um de vorming van ziedwortels te bevorderen. 't Planten gebeurt in dubbele riejen of een enkele rie an kiepegaos of ries. Blauwschokkers kunnen 150 tot 200 centimeter hoog worren. Oek is der een kortstrooiras, 'Desirée', dat tot 75 centimeter hoog wort.
De Pieperije
De Pieperije (Nederlaands: Pieperij) is een buurtschop in de gemiente De Wolden, pervincie Drenthe. De buurtschop lig an 't reviertien de Riest, de grèenze mit de pervincie Oaveriessel. Körtbij an de oaverkaante ligt de buurtschop Lutten Oever en t dörpien Old Averiest. Véur de gemientelijke herindieling van Drenthe in 1998 heurden de buurtschop bij de gemiente Zuudwolde.
Studìntenkörps
n Studìntenkörps of körtweegs körps (ook sjörps) (deur studìnten zulf as [koor] (schreven: corps) oetsproken) is n traditsjonele studìntenverainen dij maisttieds verbonden is aan n akademie. Ook mout man, om zokzölf offisjeel körps te nuimen maggen, aansloten wezen bie de ASG (Algemene Senaten Vergadering). Veur boetenders stoan korpora bekìnd as eliteklubs woar allìnd môr kakkers bie zitten. Dit is natuurlieks puur subjektief.
N Heeg
n Heeg (Nederlaands: Den Haag of  's-Gravenhage ) is de heufdstad van de Nederlaandse provìnzie Zuudhollaand. Op 1 jannewoari 2007 haar de gemainte 474.680 inwoner (bron: CBS) dit betaikent dat de gemainte n Heeg de daarde gemainte van t laand is, wat de t aantel inwoner aangaait. n Heeg is ook de regeernszetel van Nederlaand, dus de zetel (of: residìnsie) van de regeern en t paarlemìnt. Ook is t t toekomstige woonstee van keuning Willem Alexander. Omdat t om dizze rezens aiglieks ook aan de definitsie van heufdstad voldut, wordt t in sommege boetenlaandse gidsen en bouken ook wel as heufdstad van Nederlaand nuimd. De gemainte n Heeg môkt ook dail oet van t koaderwetgebied Heeglaanden en de agglomeroatsie Raandstad.
Noam
Vrouger was de noam van dizze ploats Die Haghe of Den Hag(h)e. Vanôf 1602/1603 broekte t stadsbestuur offisjeel de noam 's-Gravenhage, dij as deftigere variaant zain wuir en komt van 'des Graven ha(a)ge' (groaf zien heeg).
1431
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1431:
Derk Sibolt Hovinga
Zitoat
<poem style="margin-left:1.5em; font-style:italic"> O nacht Het aailand rust. Ik stoa mit die allain Hier aan de leste kust En om ons roest de zee.
Regionen van Fraankriek
Regionen
12. Île-de-France
Moor (meens)
thumb|250px|Sikkimse moor mit heur [[kiend]] thumb|250px|Twee jonge nestelende [[duve (voegel)|treurduven mit der moor in Wisconsin (de Amerika)]] Moor is de naam veur n frommes of n vrouwelik dier mit naogeslacht. Meestentieds zal de vrouw t naogeslacht zelf op de wereld ebröcht hebben, dan wörden ze de biologiese moor eneumd. As t kiend n aandere biologiese moor hef, dan wörden dat (aofhankelik van de situasie) de stiefmoor, adopsiemoor of pleegmoor of eneumd.
1412
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1412:
27 oktober
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 27 oktober
Ente
Soorten
Een paor bekende entensoorten bin:
Liemers (dialect)
Baanden mit 't Achterhooks
't Staring Instituut is ter veur geskiedenis, streektaal, volksgebruken, netuur en laandskop van Achterhook en Liemers. Van dit instituut is 't Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten (WALD). Wieder bint d'r uutgaoven zoas 't Kerkbook veur Achterhook en Liemers (1988) en Psalmen en gezangen in 't Achterhooks en Liemers (1998).
Schrieveri'je in 't Liemers
Bernard Engelbarts (1937-1994) kwaamp van 's-Heerenbarg. Hi'j begunden as zanger van 't Liemerse lied en skreef een antal verhalen mit as onderwarp de enkeling die as humzölf buten de evestigde örde eplaatst hef en niet begrepen wördt. De Achterhoeker schriever Henk Krosenbrink mient det Engelbarts zien verhaal 'Het witte peerd'  'behoort tot het beste wat in de Oost-Achterhoek geschreven is.'
Veurbield
't Begun van 't vertellegien ’t Winterkoninkske in 't dialect van Pannerden (Zuudwestelijke Liemers):
Albertus van Raalte
Ofscheiding
Van Raalte studeerden theologie in Leiden, mar kreeg een preekverbod umdet e de reglementen van de Hervörmde Karke niet erkenden. Daorumme sleut e hum an bi'j die van de Ofscheiding. Hi'j kwaamp in Gellemuden, Mastenbroek en Ommen te staon. Daor leidden e naost zien predikaantschop ok aandern op töt 'leraar'. Boavendien höld e binnen en buten de pervincie preekbeurten. Meer as iens wördden e gearresteerd.
Opa
As de feailike euldn nit mear vuur n wich köant zorgn, nemt de grootooldn vake de zorg op zik. In tradisjonele kultuurn neamp de grotva ne balangrieke stea in de femilie in. Mangs as heuwd van de femilie, mear vake ook as leraar.
Appelsche
Opmarkelik
Vrogger verbleven veul TBC-pesjenten in de gezonde bossen van Appelsche. Veul meensken hebben d'r dan ok nog herinnerings an. Van et veurmaolige sanitorium Beatrixoord is allienig nog de röntgenofdieling over. Disse ofdieling is now inricht as et ienigste tbc-museum ter wereld.
Nordic noir
thumb|200px|De Zweedse Nordic noir-schriever [[Henning Mankell (1948-2015)]] Nordic noir, oftewal de Scandinavische misdaodroman, is een soortement misdaodroman daor as 't verhaal vake vanuut 't oogpunt van de plietsie verteld wördt, en die speult in Scandinavië of iene van de aandere Noordse laanden. Bekende schrievers van Nordic noir bint de Zweed Henning Mankell mit zien boeken aover plietsie-inspecteur Kurt Wallander, de Noorse Karin Fossum (mit inspecteur Sejer) en de Deen Peter Høeg.
Franekerediel
thumb|right|280px|Satellietfoto mit anduding van gemientes Franekerediel (Nederlaans:, Fries: ) is een vroggere Friese gemiente mit 20.445 inwoners en een oppervlakte van 102,73 km², waorvan 6,44 km² waeter.
Lohues & the Louisiana Blues Club
De band wördden veurjaor 2003 deur Lohues opericht. In Baton Rouge, Louisiana naamp hij mit plaatselijke blues-artiesten Keith Keyes en Gralin Neal een album op, Ja Boeh. Hierop speult ok Lohues zien neve, Marco Geerdink. Singles van dit album bint 'Doar knap ie nie van op', 'Janine' en 'Prachtig mooi (mar wat he'j der an)'.
Van dizze zuuktocht in de VS naor de blues maakte Paul Ruven een documentaire, Hoogste tied veur de blues. Dizzend gunk in première op 't Nederlaands Film Festival in Utrecht in 2003 en wördden later uutezunden in tillevisieprogramma Het uur van de wolf.
Franekerediel
Buurtschappen
Naost disse officiële keernen bevinnen zich in de vroggere gemiente de volgende buurtschoppen:
Ziepe (gemeente)
Op 1 jannewoari 2013 is de gemeente Ziepe op-egoan in de nieje gemeente Schagen.
Olde Karke (Amsterdam)
Baksteengotiek
De Olde Karke is n veurbeeld van Hollandse baksteengotiek. De konstruksie is lechte, umdat de heipöalkes woarop de karke steet, neet genög draagvermeugen hebt: et too-epaste heiwark is nog olderwets (et verhaal dat de karke ebouwd zol wean op nen uutloper van et Muderzaand is nen foabel eblekken). De karke hef holten tongewelven en de hoge spitsboagevensters bespoarden muurwark. Op dizze wieze kon toch n groot en ingewekkeld karkgebouw wödden emaakt. Et oppervlak van de karke is groot, in vergelieking tot de heugte. De uutstroaling van ne hallenkarke is bewoard ebleaven.
Iron Maiden (band)
Bandleden
Hudige leden
Veurmälige leden
Ali Brals-Luinge
In de jaoren tachtig was ze lid van de kemissie die de officiële Drèentse schriefwieze ontwikkeld hef.
Oekraïne
Kyiv is de heuvdstad en grötste stad van et land. De officiële sproak is Oekraïens. Veural in et zuden en oosten könt de leu ok wa Russisch. In 't noorden van Kiev lig Tsjernobyl woar zich in 1986 nen kernramp voltrök. Dree grote rivieren deurkruust 't land: de Dnjepr (Dnipro), de Dnjestr (Dnister) en de Donets.
4 november
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 4 november
Beuningen (Gelderlaand)
Kernen
Van west noar oost:
Esther Kämink
Heur verhalen bunt vake 'n betjen absurd of zelfs geheel onmeugelijk, met ne flinken dosis zwarten humor en bi'j veurkeur een verrassend ende. In Gloepends mooie verhalen (Sont met Het Drentse Boek, 2014) steet heur verhaal '’t Lot'.
Kuusjen
Naor tien dagen gaon de meeste bulkalvers as vleiskalvers naor een slachterie; een paor bulkalvers worren ehouwen as dekbullen.
Makkinge
Et dörp hiette vrogger ok wel Makkem. De bi'jnaemen van de inwoners van Makkinge bin koekebieters, koekehappers of koekevreters.
Middellaanse Zee
Geografie
Tot de Middellaanse Zee beheuren oek de Adriatische Zee in 't osen van Italië, de Egeïsche Zee tussen Griekenlaand en Aziatisch Turkije, de Ionische Zee tussen Italië en Griekenlaand, de Tyrreense Zee in 't wessen van Italië, de Ligurische Zee in 't noorden van Corsica en de Levantiense Zee in 't osen van Cyprus.
7 november
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 7 november
Vosbergenschriefwiese
De Vosbergenschriefwiese is op-esteld deur Jan Naarding en Arnold Rakers en hef in t tiedschrif 't Swieniegeltje estaon. Ondanks de andacht en alle pogingen um t Platduuts en t Nederlaands-Nedersaksies dichter bie mekaar te brengen is de Vosbergenschriefwiese nooit an-eneumen as algemene Nedersaksiese orthografie. Volgens sommigen was dat umdat der meuilike tekens in stungen, zo as de korona op de a en u, en de umluud.
De eerste dichtbundel in de Vosbergenschriefwiese was De Tied blif Baas: Gedichten et Joor rund (1955) van de Bentheimer Karl Sauvagerd. Daorop volgde Algerak (1959) van de Twent Arend Lamm. In zien inleiding op disse leste bundel schreef Arnold Rakers: "De schriefwiese van Vosbergen (of Everloo!) is så maklik, dat ieder kind se heel gaue leren kan (wel 't anders vertelt, weet nich wat he seg, of is te löi üm te begriepen dat de schriefwiese van iedere "kultuur-språke" effenties "leerd" wodden mot)."
Tweantsen taalwiezer
Info in et vuurten
Tukkers goat aalt op ne spölse manere met öare sproake umme. Ze probeert dinge aalt zo beeldend meugelik te zegn. As bievuurbeeld nen Tweantsen tuinman an zinnen knecht vrög of he eawen et op eruumde blad wat op de koare lig wil anstaampen (zodet der mear in kan), zegt he nit: "Wo'j det eawen anstaampen?", mear "Wo'j doar eawen oawerhen daansen?". Ook wordt dr in Tweante regelmoatig vuur de wille neosassismes gebroekt.
Skriefwieze
Standaard Schriefwieze: Vie gungn n eandken hen loopn en deedn oonderweg verskilnde zaakn bekuiern
Op disse wikipedia magt beaide skriefwiezes broekt worden.
Ofzwakking (lenisie)
As tusken twee kleenkers nen stoarkn stemloozn metkleenker steet, krig den stemme. Det geeld ook as-e an et begin van n woard steet en et vurige woard met nen kleenker eandigt.
Lidwöarde
Et is lastig um zoonder vuurkennis te bepoalen wat vuur een geslacht of een woard hef. Et keump vake oawereen met wo as et in et Hoogduuts is, mer det geet neet aait op. Doar keump nog bie det et völ leu neet oetmaakt. Vuural jonge leu dee der vuur kiezet um Plat te kuieren, veend et feit dét ze Plat kuiert belangrieker as good Plat kuiern. Ze haalt dan de geslachten duur mekoar. In gesprökkene sproake vaalt der lecht langshen te sjoemelen, dus vaalt et neet op.
Bievooglike naamwöarde
Bie n onziedigen oetgaank van bievooglike naamwöarde wörd oonderskeaid emaakt tusken onbepoalende en bepoalende lidwöarde:
Sassies doon
Tukkers gebroekt heel vake doon as hulpwarkwoord um ne haandeling te beskriewn. A'j det noar et Hollaands vertaalt, kleenkt et wat keenderlik in de oorn, mear feailik is et heel normaal.
Kulenburg
Vri-jstad
Op "Sente Nycolausdach" (Sinterkloas) in 1318 ontvingen de poorters van de noo verstarkte naederzetting van euren heer, Jan van Bosinchem, stadsrechten woarunder tolvri-jheid op den joarmarkt en et asielrecht. Kulenburg wierd 'n Vri-jstad. Dit wol neet zeggen dat iederene zich vri-jelek kon vestigen. De stad had nen eigen rechtsproak. Wee iets op oet-evretten had, mos veur schout en skepenen verschienen en ontleep zienen straf neet. Moar hi-j kreg wal nen kans zich te verdaedigen. Zolang as e in Kulenburg verblef, wierd zienen schuldeiser neet in den stad too-eloaten. "Noar Kulenborg goan" betekenden in Amsterdam dan ok failliet goan.
Stadsuutbreiding
In de 14de eeuwe kwam der ne stadsmure en -grachte um bendes en vi-jandeleke tröppe buten de stad te holden. Tweemaol wierd de stad buten de bestoande muurn uutgebreid. Umstraeks 1370 an de noordkante mit n skipperskwarteer, den zogeneumden Haavndiek en twintig joar later an de zuudkante woar de noaberschoppen Lanxmeer en Pariesch derbi-j wödden etrokken onder de name Ni-jstad. Zo ontstonden n soort van "dreestad". Ok den Havendiek en de Ni-jstad wierden ommuurd.
Gruto
Verspreiding
Et breuigebied van de gruto löp van Ieslaand tot an et oosten van Siberië. De overwienteringsgebiejen liggen in Zuud-Europa, Afrika en zelfs Australië. Mit de voegeltrek zie'j gruto's oek vake in de waddegebiejen.
Voortplaanting
Een bulte nesten wörden deur zeevoegels of kreien leegereufd. Gruto's breujen daorumme oek grege in de buurte van kieften en tuteringen, zodat ze mit mekaar et nest verdejigen kunnen.
Nedersaksisch
De gruto wördt vake oek weld aneduud as (regen)tuter of regenfluiter, disse benaming verwist liekewels strikt ezien naor de wulpe.
15 november
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 15 november
Donar
right|thumb|260px|Donar's stried teegn de Reuzn (1872) duur [[Mårten Eskil Winge.]]
Verhaaln
thumb|n deel van ne [[rune (skrift)|rune- and ofbeeldingssteen van Gootlaand, in t Zweeds Museum vuur Nasjonale Keunstskatn in Stockholm. Van de dree kearls in t plaatjen wörd edacht det t Woden, Donar en Friejer zeent, an de haande van de dinge dee't ze vaste hebt: nen spear, n hamerachtig deenk en ne zeaise.]]
n Aander bekeand verhaal um Donar geet oawer det Þrymr, n keuning van de Thurse (reuzn), Donars hamer Mjöllnir gapn. Donar gung noar Loki, um te kiekn of ne den misskien har, en later gungn ze met n beaidn noar Frieja um road vroagn. Frieja gavn Loki t vearnkleed zo det he noar t reuznlaand kon goan um met öarn keuning te kuiern. n Keuning gavn too det he n hamer egapt har, mear hee gavn ne allene wier at he met Frieja mocht trouwn. Det steund Frieja nit an, en doarumme oawerlegdn de goodn ne manere um n keuning of te skeepn. Heimdall har t idee um Donar vrouwleukleare an te doon um in plaatse van Frieja noar n keuning te goan. Donar wol det eerst nit, want wat vuur nen gezoondn stoarkn kearl geet zik non as n wief verkleedn, mear Loki drung dr op an det he det juust wal zol doon, umdet aanders de reuzn Asgoard zoln anvaln, en t zoln oawernemn as hee nit gaauw zinnen hamer wierkreeg. Zoonder al te völle wille dee t Donar toch, en hee gung in Frieja's plaatse.
Wodan jaagn Donar noar t reuznlaand, en dr wör n feest eheuldn. n Keuning zagn wat aparte dinge an zin broed; hee at en dreunk beheurlik wat mear dan wat he van ne broed zol verwochen. Loki, den't was verkleed as de bedeende van de broed, zea um det zin broed wal acht volle nachtn achtereen har ereaizet um mear zo gaauw meugelik met um te könn trouwn. Doarnoa vreug n keuning woerumme at zin broed zulke aangstweknde oogne har, ze leekn wal in n braand te stoan. Wier har Loki t zelfde smoesje, det zin broed wal acht nachtn nit esloapn har van verlangn um met n keuning te trouwn. Doarnoa leut n reus zik n hamer brengn en leut ne bie zin nieje wief op n skoot legn. Doarop nöm Donar zinne vermomming of en höw alle reuzn in t hoes dale. Duur dissen list bedachtn zik de reuzn in t vervolg wal dree moal vuurdet ze wier zonnen fout maakn. Volgens n Verhaal-Edda köm Donar an zin eande tiedns Ragnarök, duur toodoon van Jörmungandr. De twee doodsviejaandn warn in gevecht en Donar versleug de slange, mear hee kon nog mear neegn stapn verzetn vuurdet he doodvöl van t slangengif.
Sages
Donar wörd ook in verskeaidene sages eneumd, dee't op skaldndicht en vertelkeunst zeent baseerd.
Kvinneby-amulet
t Kvinneby-amulet is n amulet woerop ne rune-inkoarving steet van roond t joar 1000 n. Kr. Dr zeent verskeaidene ideejn oawer wat dr precies opsteet, mear de geleardn zeent t met mekoar eens det Donar op wörd erop vuur beskoarming met zinnen hamer. Volgens Rundata steet dr:
Naamns
Umdet Thor/Donar zonnen geleefden god was, wordt dr vanzelf ook meansen noar um verneumd. Vake is t eerste deel de verwiezing:
Lied van de parel
De symboliek
't Gedich zit vol "esoterische" symbolen. As veurbeeld:
Waskemeer
thumb|Ligging van Waskemeer Waskemeer (Fries: Waskemar) is een dörp in de Friese gemiente Ooststellingwarf in Nederlaand en het omdebi'j 867 inwoners (1 jannewaori 2006).
Karel de Grote
thumb|300px|Staandbeeld van Karel de Grote in Paries Karel de Grote (waorschienlik 747 of 748 - 814) was vanof 768 koning van de Franken, en van 800 töt zien dood Rooms keizer. Hi'j was de zeune van Pepijn de Korte en Bertrada van Laon. Nao zien dood is e in-emetseld in een crypte onder de Dom van Aeken. Veur zowel de Fraansen as de Duutsers vörmt Karel de Grote vake et beginne van de geschiedschrieving van heur natie-staot.
Anarcho-primitivisme
Denkers
Bekende skryvers bint under andere:
Boven Wotter
De eerste riege bestaait oet 12 ôfleverens en is produzeerd worden deur RTV Noord en IdtV. t Speult zok ôf om en bie de Blaauwe Stad en is tegenswoordeg situweerd. De schriever is Jan Veldman, regisseur Harm Ydo Hilberdink en produksìnt Jaap Alkema. De heufdrollen worden speuld deur Albert Sekuur (Derk), Miranda Bolhuis (Wini) en Hero Muller (Sicco).
18 november
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 18 november
Zakynthos
Toerisme
Tegenswoordig wörden alle nieje gebouwen eerdbevingbestendig ebouwd, deur gebruuk te maken van betonnen muren en vloeren van extra zwaor ewapend beton.
Departement
t Departement Zakynthos hef naost t eilaand Zakynthos zelf, gien aandere neumensweerdige eilaanden.
Upsmük
duum|Een vrouw mid upsmük Upsmük, of een syråd, is een persoonlik versyrsel mid as dool et lyv verfråien. Dårby kün jy denken an byvöärbeald een ketting, ring of armband. Et kan oaveral van emaked weasen, mär vöälgebrükede materialen binnen under andere eadelmetalen, juwelen, glas, holt, skülpen of plästik. Een syråd wördt meystentyds up et lyv edröägen, byvöärbeald üm de arms, halse, vingers, inkels of voten, mär et wördt sumtyds ouk döär et lyv edröägen. Vöärbealden van upsmük wat döär et lyv edröägen wördt is de büükspyker, oorbelle, prins Albert-ring, nöäsring of de tungspyker.
Vrogger was upsmük, nåst dat et dekorativ was, vake ouk funktioneel, so wördde et byvöärbeald gebrüked üm kleaderagy ümhouge te holden of et wördde et edröägen üm de houge måtskappelike ståtus düdelik te maken. Teagenswoordig hevt een syråd vöäral een dekorative funkty, mär kan ouk edröägen wörden üm gelöyvsoavertügingen (krüüsjefiks, davidstearne, ichtussymbool) of politike upvattingen an te geaven, of een andere ütingsform van van persoonlike identifikaty.
Jakobus 'n Rechtvoardigen
Jakobus (Hebreews: יעקב Ya'akov; Grieks Ἰάκωβος Iákōbos) wöd in de Biebel enuumd as 'n breur van 'n Heer, hi-j zollen 'n breur van Jezus ewest hebben, mar wöd nie met-eteld in de Heilige Fammilie (umdat 't in de Roomse Karke wöd ezegt dat Jezus gien breurs of zussen hef had umdat Maria aait deerne west blevven). Vake wöd e met de Jongeren of de Minderen an-eduud, um 'm ampat te hoalden van 'n apostel Jakobus (de Meerderen).
AKI Artez
Upleiding
Et eyrste jår gå y pas in as y de vöärupleiding en/of de tolåtingseksamen ehaled hebt. Hyrmed test se u of as y wal waerdig genog bint ümme dår te möägen leyren. As y et ehaald hebt anenöämen te wörden, dan kryg y eyrst een jår heyl algemeyn up de richting wat y eköäsen hebbed. Up de Aki heb y de köäse tüsken ACD en Fine Art. Fine Art besteyt wear tüsken Painting en Sculpture. Vöär anvang van et eyrste jår kees y dår al vöär. Med et tweyde jår Fine Art heb y eköäsen óf skilderen óf skulptuur. Dan eigenlik begünt uwen upleiding pas echt. Dan kryg y uwen eigen warksteade aneweasen en gå y an de gang med uwen eigen untwikkeling as vry denkend- en doond- künstenmaker. Uwen eigen gedachtens en bealdspråke ståt der by in et middenpünte. De docenten wat der in de runde loupet bint altyd sülv ouk ervåren en 'evestigde' künstenaars, den u dår alleyne mar van hülpe bint (as råd) vöär uw eigen untwikkeling as künstenmaker.
23 november
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 23 november
Ossenziel
Ossenziel (Nederlaans: Ossenzijl) is een dörp in de Nederlaanse gemiente Stienwiekerlaand. Et het omdebi'j 500 inwoners. Lichtkaans daankt et dörp zien naeme an de femilie Osse, die een sluus beheerde (Ziel). Tegenswoordig is de sluus niet meer in gebruuk.
Media
Ontwikkeling
Seend t 17de joarhoonderd he'j al dag- en wekblaadn en wiedverspreide pamfletn. Töt t eande van t 19e joarhoonderd was vuural t moondelinge, eskreewne of edrukte woard t belangriekste kommunikasiemiddel. Mer doarnoa kömn doar fotografie, tellegrafie, tellefonie, film en in t 20ste joarhoonderd nog radio en tellevisie bie.
Ossenziel
In Ossenziel bin twie karken. Een PKN-gemiente en een Vrieje Zendings Gemiente. Riegelmaotig warken ze tegere.
Kruudmoos
Kruudmoos of kruudmoes is n gerech wat in t Gelders-Oaveriessels gedeelte van Nederlaand wör egètn. t Is n slim oolderwets gerech, wat de leste joarn is vervöngn duur ètn woer mear smaak an zit. Ook umdèt t kloarmaakn mear as 12 uur doert, kiest de leu vake vuur seempeler, vlotter en moderner ètn.
Trivia
Oonder n naamn Gait-Jan Kruutmoes presenteerde Kees Schilperoort in de joarn 1950 en 1960 t radioprogramma De Boertjes van Buuten.
Petersburg
Petersburg kan verwiezen naor:
Herman Finkers
Finkers is de leste joarn slim drok veur 't Twents. In zin leste kabaretveurstelling wisseln hee Hollaands al of met Plat, mer maakten zik ok drok veur ne anpassing van de skriefwieze van 'n Kreenk veur de Twentse Sproake. In 2015 haalden hee ne regionaaln hit met zien Karnavalsnommer "Koo wit de Floo", wat geet oawer zinne geboortestea. Finkers wont rechtevoort in Böaningn.
Leavnsloop
Dat t roomse geloof ok now nog belangriek vuur um is, wördn dudelik doo't e in Een Engelhart in Rome met nen gehandicaptn neave noar Room gung um biej n paus op audiënsie te goan. Begin 2006 maakn hee zich hard vuur t behoald van de Plechelmusbasiliek in Oldnzel. In datzölfde joar huuzn e ok nen tied biej de broders in de abdieje Koningshoeven in Tilburg. Tegnswoordig wont Finkers in Döarningn, woar e bie zin hoes n eegn kapelleken hef loatn bouwn.
Hellegolaand
t Aailand is veuraal bekend deur t toerisme en t drijjoarliekse kultureel festival Friesen-droapen. Hellegolaand vörmt n aaigense gemainte en heurt bie de dailstoat Sleeswiek-Holstain. t Môkt gain dail oet van t doewanegebied van de Europese Unie, woardeur de priezen van produkten as sigaretten, alkohol en lekkerroek slim loag binnen.
1415
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1415:
30 november
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 30 november
Nimwaege
Riek verleaden
Nimwaege beweert de oldste stad van Nederlaand te wean en vierden in 2005 heur 2000-joareg bestoan. In de Middeleeuwn wierd de stad n anzeenlek centrum van et Frankiese Riek. Later wierd zi-j de veurnoamste van de veer Geldersen heufdsteden en ok ne hanzestad.
An et begin van de 19de eeuwe telden Nimwaege moar rundumme 10.000 inwonners. In 1875 was dit meer as verdobbeld tot rundum 24.000 en teggen de eeuwwisseling was et inwonnertal op-elopen tot 44.000. Den groten greuj deed zich veur in de 20ste eeuwe. Vlak noa den Eerste Wealdkrieg leep Nimwaege teggen de 70.000 inwonners, n paar joar noa den Tweeden Wealdkrieg ovversteg et ruum de 110.000 inwonners. Den 150.000sten inwonner wierd in 1971 in-eschrevven, moar deur daling van de gezinsgreutte en geliekblievende huzeveurroad trad toon nen stilstaand en zelfs bevolkingsdaling op (op 1 januari 1995 telden Nimwaege 147.561 inwonners en 65.020 huze), dee pas in opweertsen zin wodden deurbrokken bi-j den ovvergang noar de 21ste eeuwe, deur grootschalegen ni-jbouw ten noorden van de stad.
Wilp-Achterhoek
Wilp-Achterhoek ontstong in de 19e eeuw.
Sproetel
Veural roodhaorige minsen hen veul sproetels.
Tilgt
220px|right|thumb|De ligging van Tilgt in de gemeante Deenkellaand Tilgt (Nederlaands: Tilligte) is n doarp in de Tweantse gemeante Deenkellaand in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. Ut lig ten oostn van Oatmörsken, langs de weg noar Deankaamp. Töt de gemeentelike herindeling van 1 januari 2001 heurn t doarp biej de gemeante Deankaamp. Op n eerstn januari 2009 har t doarp 751 inwonners. Met n karnaval het Tilgt t Waterpönskesdoarp, de karnavalsvereniging het dan ok C.V. De Waterpönskes. Waterpönskes sleet op dat t vrogger wal mangs veurkwam dat t boetngebeed van t doarp oonder water kwam te stoan as n Deenkel oawerstroomdn. De leu stundn dan "tot an t pönske in t water".
Olle Pekel
Olle Pekel of Ol Pekel (Nederlaands: Oude Pekela) is n dörp ien de gemainte Pekel in de Nederlaandse provinzie Grunnen. Olle Pekel ligt ien de de zölfde gemainte as Nij Pekel, woar t n historiese baand mit het. t Dörp haar ien 1795 2972 inwoners, en ien 2008 7990 inwoners.
Bussloo (plaatse)
De buurtschap wörd in 1794 vermeld as Boslo en in 1808 as Bussloo zo as t noe eschreven wörd. t Was ok de name van n adellik huus (havezate) en biebeheurend landgoed dat deur huwelik in 1775 van Th. O. van Dorth tot Medler, vrouwe van Bussloo (1757-1795) in de familie Van Wijnbergen kwam en töt 1994 in die familie ebleven is.
t Weer n darp toe J.W.A. baron van Wijnbergen, heer van Bussloo (1779-1849) der in 1818 n katholieke karke mit pastorieje liet bouwen. Bussloo is umringd deur staotige bomelaonen, bossen, velden en historiese boerderiejen van onder meer t landgoed De Poll. Verder is der n volkssterrenwacht en n veurmaolig mobilisasiekomplex.
Luxembörg (land)
Distrikten en kantons
Disse distrikten bint weader underverdeyld in twaalv kantons:
Huus van Oranje
Pas in 1815 kwam doar n Nederlands könningshuus: Willem I, veurhen Willem VI, zönne van stadholder Willem V, reep zichzelf uut tot Könning der Nederlaanden. Op 2 december 1813 had hi-j al den titel van Soeverein Vörst der Nederlaanden kreggen. Hi-j probierden under meer de belangen van ziene familie veilig te stellen deur et instellen van et groandbeginsel van 'arfelek könningschop'. Moar doar bestoand binnen de Nederlanden, dee de Republiek gewönd waarn, nen starken teggenstaand. Orangist Gijsbert Karel van Hogendorp zorgden der met ziene groandwet veur dat Willem zien staand kon beholden: vanof toon ging et könningschop oaver op zien 'wettige' (deur Willem immers zelf as wettig bepoald), naozoaten as opvolger.
Et Könninkriek der Nederlaanden van vandage besteet uut den Stoat der Nederlaanden en de zelfstandige lidstoaten, de Landen Aruba en de Nederlandse Antillen.
Stand en bevoogdheden
Ok bi-j de kabinetsformasie spölt den könning ne belangrieke rolle, bieveurbeeld bi-j de beneuming van den kabinetsformateur.
Slavko Avsenik
Det is ene van de meest invloodrieke stieln vuur volksmuzikaantn van rechtevoort in Slovenië, Oostenriek, Zwitserlaand, Liechtenstein, Duutslaand en de Benelux. Duur Avsenik onsteundn völle bands dee't nog aait op zinne manere muziek maakt. Ook skreef hee völle nommers dee't nog aait töt t standaard repertoire van völle oberkrainermuziekgroepn heurt.
Muzikale leawn
Avsenik hef vuur miljoenn leu espöld (woereunter stoatsheuwde) en in doezenden konsertn, radio- en tellevisieprogramma's. Hee hef mear as 30 miljoen plaatn verkocht en 31 gooldn, 2 diamaantn en 1 platinaplaat ewunn. Ze neumt um de "Johann Strauss van de 21e eeuw".
Trio MaJaFra
Muziek
Trio MaJaFra zung vuural nommers op de wieze van bekeande nommers oet de Top 50. Zo wör bievuurbeeld de grote wearldhit Feeling Hot Hot Hot van The Ataris umme deupt noar Ik heb zo'n dös dös dös; de Duutse schlagerknaller Ein festival der Liebe van Jürgen Marcus wör Ne teante vol met wieve; en Volare en Baila Me van de Gypsy Kings wördn Één Glaasje en Oh wat kiek iej op de ceante.
Stoapelrecht
t Stoapelrecht is n maarkvörm dat onder andere in de Middelaiwen in de Grunnegse Stad en Ommelanden invouerd was.
Departement van de Rijn
Toen in 1801 het Bataofs Gemenebest (Staotsbewind) wier op ericht, wier de herindieling van 1798 weerum edaone. De Gelderse kwartieren wieren bi'j het Depärtement Gelderlaand edaon, het oostelik diel van Utrecht kwamp bi'j het Depärtement Utrecht en de dielen van het veurmälige graofschop Hollaand kwamen bi'j het Depärtement Hollaand.
Peerdehoeve
Ekelogische aspekken
De peerdehoeve wonnen bezoch deur de gresbieje, halictus quadricinus, koolzwarte zaandbieje, pluimvootbieje en tronkebieje.
Zwitserlaand
41% van de Zwitsers is rooms-katteliek, 40% griffermeerd, 2,5% is lid van een Freikirche (protestanse karke zonder biezondere baand mit de overheid), 5,5% beheurt tot een aandere kärkgenootskop of aandere godsdienst en 11% is niet an-esleuten bi'j een religie. Van de butenlaanders in Zwitserlaand is 44% rooms-katteliek, 5% Grifformeerd, 17% Orthodox, 18% islamitisch en 2% is niet an-esleuten bi'j een religie.
Meren/revieren
De grootste meren in Zwitserlaand bint: 't Bojenmeer en 't Meer van Genève, mar disse beiden meren wörden edield mit aandere lanen. 't Grootste gehiel in Zwitserlaand liggende meer is 't Meer van Neuchâtel.
De veurnaamste revieren bint de Rien mit zien ziedrevier de Aare, en veerder de Rhône en de Inn, die alle in Zwitserlaand ontspringen.
Sittard
Oenderwies en kultuur
De Hogeschool Zuyd het n HEAO-ofdeling in Sittard. Der is oek n grote vestiging van Fontys Hogescholen.
Geschiedenis van Oaveriessel
Onderwarping, karstening en untginning
In de 8e eeuwe maaktn Oaveriessel en de umlignde gebiedn kennis met t Christendum. Oaveriessel en Draenthe wardn bekeerd onder leiding van Sint Lebuïnus. In die tied werd ok de eerste karke esticht, noamelijk in Deventer. Die karke werd effenwel verwoest in 772 deur de Saksen, uut wroak veur de Frankische vernietiging van de Irminsul eerder dat joar, wukke bekend stund as 'n groot Saksisch heiligdum. Hiermet begun de Sakseneurloogn, woarin de Saksen meermoaln verslaagn werdn, mar steeds opnej in opstand kwaemn. Zie werdn eleid deur hun hertog Widukind en enkele keern bie estoan deur de Friesn, die zelf al grootndeuls deur de Franken waarn onderwurpen. Tenslotte mussen de Saksen in 804 de strijdbiele begroavn. t Gebied wurd inneliefd bie t Frankische Riek, onderverdeuld in gouwn, de karstening werd der langzaaman deurdrukt (o.a. door Liudger) en de groond werd ontgonn.
Appen (Nederland)
Appen is n buurtschap in de gemeente Voorst, in de Nederlandse provinsie Gelderland. t Ligt ten zuudwesten van Gietel en ten noordwesten van Voorst. Appen besteet uut n weg: de Appenseweg. De buurtschap besteet veural uut boerderiejen. Ten oosten van Appen liggen de kolken t Juffersgat en de Zwarte Kolke. Ten zuden van Appen ligt de Voorster Baeke. Tussen Appen en Klarenbeek liggen bossen die eigendom bint van Landgoed Baekzicht en Natuurmonumenten. Deur t Appensebos löp n middeleeuws diekien en der liggen grafheuvels.
D'où venons-nous, Que sommes-nous? Où allons-nous?
Hy hevt et emaked up Tahiti. Gauguin was 'evlüched' van de westerske beskaving, hy vünden et mar een neppe sooi. Up Tahiti dachtden hee oorsprüngelike, 'primitive' mensken te vinden. Hy söchten når et religiöse leaven van de mensken dår, de seksuele vryigheid, een kulture dee neet döär et 'beskaavde westen' was kapot emaked. Dår an-ekummen kwamt hee te kyken, dat de mensken dår ouk al meyrendeyls christelik waren en in vranske klearen rundlöypen. Toch löät hee in syn skilderyen vöäle van de bygelöyven en (de döär hüm sülv efantaseyrde) seksuele vryigheid seen. Ümme disse warken is hee dan ouk bekend ewörden, hevt hee by edragen an de untwikkeling van de moderne künst.
Noordwoolde
Noordwolde leit zo omdebi'j op et 'drieperveensiënpunt' van de perveensies Frieslaand, Drenthe en Overiessel in een aorig besleuten laandschop mit in et zuden en oosten de bossen en heidevelden van Drenthe en in et westen de Lendevallei en et veerdere waeterrieke Frieslaand.
Caselle Landi
Caselle Landi ligt 35 kilometer ien t zuudwesten van Lodi. De gemainte het sikkom duzend inwoner op n oppervlakte van 25,95 km².
Rampjoar
Renversement des Alliances
Unmiddellek noa de vrea namp e stappen um de Republiek te buten te sluten. Zweden en Münster wödden rap um-ekocht moar de Engelse peblieke mening was wantrouweg vergelekken mit Lodewiek XIV. Veur den Engelsen könning Karel II was nen krieg teggen de Republiek wal in zien veurdeel. Den krieg zol vermeudelek leiden tot den val van de stoatsgezinde regering. Hierdeur zol zienen neave Willem III den macht kriegen. En den krieg boad meugelekheden um den Nederlandsen (handels)teggenstand te verneetegen.
thumb|Willem III.
Krieg
In ploats van deur de Spaanse Nederlanden te trekken trok et Fransen leager deur et gebeed van de bissdommen en wat andere bondgenotten um den Spaanse Nederlanden en de verdeadegingsliene van de Republiek hen en veel vanuut et oosten binnen. Bi-j den Iessel kwam et tot nen veldslag den de Fraansen makkelek wonnen. No lag et hele groandgebeed van den Republeek oppen. In de steadn van Hollaand, Zeelaand en Utrecht was de paniek volleadeg. In völle ploatsen kwam et tot oproer en rellen teggen de regenten. Et volk wunsen de beneuming van den prins van Oranje en bestraffing van degenen dee-t verantweurdelek waren veur den krieg en den stoat van et leager. Beschuldegingen van verroad waren neet van den loch. Under dizzen drök veel de regiering, Johan de Witt en anderen stoatsgezinden namen ontslag en wödden vervangen deur prinsgezinde regenten.
Housemusik
Karaktertrekken
Et tempo ligt meystal tüsken de 120 en 130 slagen de minute. Vake ligt der swåre baslynen in stakkato under, med dåroaverhen gelüüdssnippers van bestånde nummers of korte akkoordstouten. Dee geavet de musik en ekstra ritmisk element.
Undanks at housemusik uut meyrere lågen besteyt, sou as drums, syntetiske basloupen, akkoordstouten, melodylynen en geluudssnippers, vöölt et geheyl wat spaarsaam of simplistisk an. As teagenstelling töt popmusik benådrükket house neet de mid- en houge tounfrekwensys, mär jüüst et swöärdere basregister. Teagenoaver trance, wat stark in heavigheid blivt upbouwen töt en höygdepunt, is house jüüst fråi konstant en spöält et voordan med verskillende lågen en geluudsteksturen. In en nummer kan byvöärbeald deselvde melody mangs med en sunder bas herhaald worden. Ouk wordet der in meyrere of mindere sinne filters en verförmers oaverhen esat, kenmarken dee as et genre deylet med dubreggae.
Wui
De vergangen jaoren wort wui deur de zuvelindustrie vaak gebruukt as goedkope vervanger van een gedeelte van de melk in dunne pudding (vla).
Langweer
Langweer is een oold dörp mit een rieke geschiedenisse. Ieuwenlange was dit dörp allienig mar te berieken via et waeter. In 1856 kwam de eerste verbiending mit de butenwereld over et laand: de Brédyk richting Sint Nicolaasge. De Hervormde Karke van Langweer wodde in 1777 bouwd op et plak waor eerder al twie aandere karkgebouwen stonnen. Disse karke is in verhoolding mit aandere Friese karken uut de 18e ieuw riek versierd.
Dèken
Een gewoon dèken vuult eerst kold an, umdät de warmte van 't lief de binnenkante van 't dèken eerst verwarmen möt. Een elektrisch dèken zurgt derveur dät 't dèken al warm anvuult bie 't eerste contact mit 't lief.
Pienakker-Nootdoarp
Pienakker-Nootdoarp (Nederlaands: Pijnacker-Nootdorp) is ne gemeente in de Nederlaandse proveensie Zuud-Hollaand. Der wont 51.148 leu (1 mei 2014, welle: CBS) op ne vlakte van 38,60 km² (met 0,95 km² water). De gemeente heurt bie de stadsstrekke Haaglaanden en de Metropoolstrekke Rotterdam-Den Haag. De gemeente is ontstoan duurdet in 2002 de oolde gemeentes Pienakker en Nootdoarp bie mekaar gungen.
De gemeente is de leste tied fleenk an et oetbreaden en ze verwochtet at der met een antal joar 65.000 leu zöalt wonnen. Doarvuur hebt ze de wieken Ypenborg, Pienakker Zuud en Emerald ebouwd.