cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
RMS Titanic
Den RMS Titanic was et tweede skip van n dreetal uutbuundege superlieners uut de Olympic-klasse, dee n groot deel van et trans-Atlantiese verkeer mössen verwarken. Moar den Titanic zunk op heuren eersten tocht. Den Titanic was eigendom van de rederi-je White Star Line, en wodden ebouwd in Belfast. Ten tiede van et tewaterloaten was den Titanic et grootste ebouwde veurwarp dat ooit deur den mens emaakt was. Doarveur was et zusjen, den Olympic dat. Noa den undergäng van den Titanic was et andere zusterskip, den Brittanic den grootsten, den wat langer en breder was. Tiedens den eersten tocht van den Titanic in april 1912 kwam et skip in anvoaring mit nen iesbarg; n deel van de stuurboordkante wodden op meer plaetse deurboord, en binnen dree uur was et skip under water. 1.522 opvoarenden kwamen um et leaven, woarmet dit neet alleneg éne van de argste skeepsrampen in vreadestied in de geskiedenisse is, moar ok éne van de, zo neet den bekandsten. Dit kwam under andere umdat et skip as "unzinkboar" bekand stoand, moar ok deur et ontdekken van et vrak in 1985 under leiding van Robert Ballard, woardeur zie meer oaver et skip en den noodlottegen tocht hebt ontdekt.
Diensdag
Dingsdag
Een aandere meugelijkheid is dät de naam diensdag eneumd is naor de dingen zoas vroggere veurlopers van rechsgedingen of rechzaken eneumd wönnen. In 't Middelnederlaans hiet de dag dinxdach of dinxendach. Meerten Luther hef in zien Biebelvertaling een variant hiervan gebruuk en in 't Standerdduuts populair emaak (Dienstag tegenover 't Zuudduutse Ziestag).
Wish I Had an Angel
Tracklieste
Alle nommers bint deur Tuomas Holopainen eschreaven behalve et nommer Where Were You Last Night det deur Norell Oson Bard eschreaven is.
Wietkafee
Gedoogbeleid
In Nederlaand wördt t bezit van hooguut vuuf gram kannabis niet bestraft. Bezit van meer as 30 gram wördt ezien as haandel en dat wördt wel gericht op-espoord en bestraft. De wietkafeehouwer mag wiet wel verkopen mer niet inkopen (t zogenaamde achterdeursbeleid: de haandel an klaanten (an de "veurdeure") wördt gedoogd, terwiel de inkoop (an de "achterdeure") nog altied illegaal is, mer niet an-epakt kan wörden zolange as t niet ontdekt wördt). Herziening van de wet is volgens veulen dan oek hard neudig, mer internasionale drok en verdragen staon n veerdere versoepeling nog in de weg. Der is sinds ongeveer 2004 sprake van n hardere liende vergeleken mit t gedoogbeleid van de jaoren 70, mit t oprollen van wietplantazies en sluting van n deel van t wietkafee. Op 21 november 2008 was der n Wiettop in Almere waor burgemeisters overleegden over de legalisering van toelevering van wietkafees.
Benin
Benin (Fraansk: Bénin, vroger Dahomey), offisjeel de Reppubliek Benin (Fraansk: République du Bénin) is n laand in West-Afrika. t Ligt op t oostn van Togo, op t westn van Nigeria en op t zuudn van Burkina Faso en Niger. t Grötste deel van de inwonners wont an de kuste in t zuudn, an de Baai van Benin. Det is deel van n Golf van Guinea in t meest noordelike tropiese deel van n Atlantiesen Oseaan. De heuwdstad van Benin is Porto-Novo, mer de regearing zit in Cotonou, de grötste stad en t ekonomiese härte van t laand.
Benin is ongevear 115.000 kilometer in t veerkaant en dr wont ongevear 9,98 miljoen leu. Benin lig oonder n Sahara en hef n tropies klimaat. Ze mut t vuural hebn van boeren, woermet ze vuural zikzelf en de familie te etn geewt.
Drie
Drie kan verwiezen naor:
Woar de noordseewellen
Tekst
Hef dat luk wol vonden, doch dat heemwee bleef.
Heemwee naor mien mooie greune wonderland, Waor de noordzeewellen trekken an den strand,
Washington (stoat)
Washington (oetsprekken as WAH-sjin(g)-tən) is nen stoat in et noordwesten van de Verenigde Stoaten van Amerika. Et ligt noordelik van Oregon, op et westen van Idaho, zudelik van de Kanadese proveensie Brits Columbië, an de kuste van den Pasifiesen Oseaan. Den stoat is neumd noar George Washington, den eersten presideant van de Verenigde Stoaten. Et hudige Washington is et westelike deel van et Washingtonterritorium, wat in et Verdrag van Oregon in 1846 wör of esplitst noa et Greansverskel van Oregon. Et köm in 1889 as 42sten stoat bie de VS.
Veluwe
Natuur
De Veluwe stiet bekend um zien bossen en t grootste natuurgebied van Noordwest-Europa, en is zwat 100.000 bunder groot. In de bossen woenen veural harten, knienen en andere wildsoorten. Bie Armelo giet al iewig lange t verhaal van de witte wieven in de ronte (dät overigens ok in Twente veurkömp). Naost de bossen stiet de Veluwe ok bekend um zien zaondverstoevings, zo as bie Kootwiek en Hulshorst. De raove is hier mit sukses opniej uutezet, der komen noe tientallen exemplaren veur.
Kultuur
Wat godsdienst angiet is der n tweedeling zichtbaor tussen, an de iene kante, de noordelike en westelike helfte van de Veluwe, die n overwegend griffemeerd karakter hef, en an de aondere kaonte, de oostelike en zujelike helfte van de Veluwe, die meestentieds emaotigd of sekulier is. In t noorden van t oostelike deel van de Veluwe bint ok n paor katholieke gemeenten (of katholiek samen mit protestants kömp ok wel veur) n veurbeeld hiervan is Vaossen (tegenswoordig meer protestants). t Noorden en t westen van de Veluwe maakt deel uut van de Biebelgördel die zich uutstrekt van t noorden van Overiessel tot in Zeelaond.
Kessel (Limburg)
thumb|260px|Kessel met R.K. karke Onze Lieve Vrouwe Geboarte
Rwanda
Rwanda, in et kinyarwanda: U Rwanda, officiääl de Republik Rwanda (swahili: Jamhuri ya Rwanda, fransk: République du Rwanda), is een land in Middenafrika en Oustafrika. Et is eyne van de kleinste landen up et afrikaanske vasteland. Up een paar gråd südelik van den eavenår grenset Rwanda an Uganda, Tanzania, Burundi en de Demokratiske Republik van de Kongo. Rwanda ligt in de Afrikaanske Grote Mearenstreake en hevt flink wat bargen. Et ligt verdeyld tüsken bargen in et westen en savanne in et ousten. Ouk gevt et årdig wat mearen. Et hevt een döärsnee klimaat töt subtropisk, med twey natte en twey dröyge seisonen in et jår.
Smoapoeper
thumb|right|200px|Eankelstieligen Smoapoeper
Eerste Germaanse klaankverskoeving
De wet van Grimm beskrieft n riege overienkomsten tussen partie plofklaanken en wriefklaanken van de Germaanse taelen en plofklaanken van aandere Indo-Europese taelen (Grimm bruukte veural t Latien en Grieks as referensie). Tegenswoordig wordt de wet van Grimm omskreven as de verzaachting van plofklaanken (lenisie) vanuut t Proto-Indo-Europees naor t Proto-Germaans (PGm, de gezaemelike vooroolder van alle Germaanse taelen). De verskoeving bestaot uut drie dielen (hier versimpeld weergeven in verbaand mit de dudelikhied):
!PIE !PGm !PIE !PGm
Smoapoeper
Naamnherkomst
t Verhaal geet det a'j dr tevölle van nemt, de'j dr van an n dunn komt. Later zol t woord smal verbasterd wean töt smoa, of in verbaand stoan met t Skandinaviese woard små, wat kleain beteeknt, en oet wörd esprökn as "smoa". Ne aandere verkloarige is det t woord ne verbasterige is van t Riesnse woord smee, wat zacht, dun betekent.
Kenmoarkn
As proonkboom wörd van n Dubbelstieligen t ras 'Paul's Scarlet' epott. Disn hef volle, rozerooie bloomn en maakt gin vruchtn an. Duur de gevulde bloomn is disn Smoapoeper meender geveulig vuur bakterievuur (Erwinia amylovora). Disn boom wörd ongevear 6 meter hoge, en wörd vermeerderd duur te eantn op de oonderstämme van aandere soortn.
Eerste Germaanse klaankverskoeving
De wet van Verner
Verner kwam deraachter dat as de Proto-Germaanse stemloze wriefklaanken *f, *þ en *x daolik veurof gaon wordden deur n klemtoonloze lettergrepe, ze stemhebbend wordden en respektievelik *b, *d of *g wordden. Verner onderzocht of dit fenomeen vaeker veurkwam en kwam deraachter dat t zelde gold veur de *s, die verskeuf naor *z.
Woonsdag
Aswoonsdag val op de zeuvende woonsdag veur Paosen. 't Is de dag nao karneval en 't begin van de rooms-kattelieke vastentied.
Maander
thumb|right|300px|Gemeente Tubbige Maander is nen doarpskern in de Tweantse gemeente Tubbige. Maander hef ongevear 400 inwonners en ligt op t noordn van Vas. De belangriekste weg is de Uelserweg noar Tubbige en Ulsn. De inwonners hebt as bienaamn gröpndrieters.
Donderdag
De donderdag veur Paoske staot bekend as Witte Donderdag.
Fresen
Al syt olde tyden hebben de fresen hör egene språke, kultur un identiteyt. Allerdings stammen de fresen van vandaag an meesten of van germaanske stammen de in dat vyvde un sesde jårhunderd to de stark entvölkerte kuntrei van de frisii uut de röömse tyd wanderden.
Kultuur un språke
In Noordfreesland un up Helgoland is dårteagen bloot noch van 10.000 minsken uut to gån, dee eyn van de noordfreeske dialekten pråten. Disse lüde leaven besünders up de eilanden Sylt, Amrum un Föhr un dichtby de däänske grens rund Risum-Lindholm. Dat Friisk Gesäts het van 2004 in Sleeswyk-Holsteyn sörgt, dat dit taal en klår rechtsgrundlåge kreag.
Mennig kontreien, dee in eyrder tyden freesk wassen, worden vandage neet meyr to Freesland teld. Sou givt dat to'n byspöäl in dat Westfreesland nöömd rebed in Noordholland net sou min freeske indentiteyt as in de grönningsk Ummelanden, de vandage tüsken de provins Freesland un Oustfreesland liggen.
Politik
De freeske volksgrup stelt tohoup mid de däänske un sorbske minderheiden un de in Düütskland leavend Sinti un Roma de anerkend nationaal minderheiden, dee dat in de bundsrepublik Düütskland givt. De van dat gesäts in Sleeswyk-Holsteyn anerkennde minderheidenparty van de dänen, de Süüdsleeswykske Wälerverband (SSW), warkt mid de Nationale Fresen in Noordfreesland tosamen. Sou kumt dat, dat de SSW sik ouk vöär de freeske belang insetten deit. In Neaderland givt dat al syd jåren de Fryske Nasjonale Partij un syd 2006 de party DeFriezen. In Oustfreesland besteit syd jungerde tyden de streakparty De Fresen.
Pien Keulstra
Loopbaan
Bie de NK Ofstaandn 2012 in november 2011 wör Keulstra nen dag veur öarn 18den verjoardag de jungste Neerlaands kampioene op de 3000 meter met n niej perseunlik rekord: 3.09,75. Nen dag doarnoa, op öarn verjoardag, wun he de 5000 meter in alwier n niej perseunlik rekord: 7.12,55. 8 november leut Ab Krook wetn dat hee t belangriek veendt "dit talent te koesteren en haar in bescherming te nemen". Krook legn doarbie extra noadruk bie de KNSB dat ze veurzichtig mut wean umdat t vakerder veurkeump dat jeugdrieders "nich mear mettelt" as ze 23 joar wordt. öar Wearldbekerentree bie de Volwasnen maakn he op 2 desember 2011. Hee wun de 5000 meter in de B-groep in n niej nasjonaal rekord veur jeugd: 7.03,60. t Was de deardesnelste tied van n dag.
Dordrecht
Aandere karnen
't Oale dorp Dubbeldam, tot 1970 'n eigen gemeente, is vandaag d'n dag geels as wiek in de bebouwing opegnommen.
Bezeensweerdeg
Belangrieke bezeensweerdigheden in Dordrecht bunt in de eerste plaats den rivierkaai bi-j de Grootheufdspoorte, wieter de Grote Karke met euren markante, nooit af-ebouwden toorn en - ongebrukelek in Holland - eure steen oaverwelving. Ok de binnenhavens en grachten, woarvan er éne wödt oaverkluusd deur et stadhoes en et Scheffersplein, bunt bezeensweerdig. Langs de grachte en olde haavns stoat indrökwekkende koopleuhuze. Et Höf is n old Augustiener klooster met ne interessante geskiednis. In Et Höf vond bi-jveurbeeld in 1572 de Eerste Vri-je Stoatenvergoadering plaatse.
Balkenbri-j
Balkenbri-j is n Nederlaands gerecht dat veural in et noajoar en in den winter wödt egaeten, eursprönkelek in et oosteleke en zuudeleke deel van Nederlaand. Et hef as inhold tradisioneel et slachtofval van de pogge (under meer kop of ribbekes, spek en laever), en boekweitmael of tarwebloom, en aparte kruuden, dee nen zeuten smaak ofgeft.
't Swieniegeltje
thumb|right|180px| 't Swieniegeltje, tiedschrift föör vaderland en moderspråke 't Swieniegeltje was een literair tiedskrift veur skrieveri'je in de verskillende Nedersaksische/Platduutse dialecten, det van 1954 töt 1959 in Knoal uutegèven weur bi'j J.A. Eerelman. Onder de (wisselnde) redacteurs waren Willem Diemer, Jan Niehoff, Arnold Rakers, Gerard Vloedbeld, Simon van Wattum en Harm Werners. In  't Swieniegeltje stunden gedichten, verhalen, essays, teniel, liedties, boekbesprekings en ummezettings.
Grönnegse toalwiezer
Info veurof
Hieronder stoan de Grönnegse dialekten van west noar oost tou. Doarachter staait roegweegs t toalgebied en doarachter tuzzen hoakjes de kode dij broekt wordt om t dialekt aan te geven.
Oetsproak
De ö is de i in de Nederlaandse oetsproak van "shirt". De kombinoatsie kh is de Duutse g. De kombinoatsie oa is de oo ien "oor". Zai t heufdartikel veur meer informoatsie.
Eekmulder
Spelletjes
In 't Nedersaksische taalgebied en meschien zelfs wè derbuten wönnen eekmulders vrogger deur kienders as spelletjen op-evungen, in een (lucevar)deusjen of potjen edaon en soms oek nog deur mekaar eschud. Hierdeur begun e stark te brommen, vandaor dat e in Twente en de Achterhoek oek wè bromworm eneumd wonnen.
Op de Veluwe dungen kienders oek wè een draodjen an de poot van de eekmulder en leuten 't beestjen dan vliegen.
Düünkarke
Düünkarke (in et fransk selv: Dunkerque, neaderlandsk: Duinkerke(n), hougdüütsk: Dünkirchen) is een industriele- en havenstad in Noordfrankryk an de südelike Noordseyküst, in de vöärmålige provincy Fransk-Vlaanderen, so'n twintig kilometer vanaf de belgiske grens by De Panne. Et is ouk een gemeynde in et gewest Upperfrankryk en et is de höyvdstad van et gelyknamige arrondissement, dat groutendeyls overeynekümt mid de franske Westhook.
De stad selv hevt üm en nåby de neagentigdüsend inwoaners. Samen mid sestyn büürgemeynden formt et de Städelik gemeynskap van Düünkarke en dårmid kümt de plaatse üüt up rüüm tweyhunderddüsend inwoaners. De Groute seyhaven van Düünkarke, dicht by et engelske kanål, is et darde groutste seyhavengebeed van Frankryk nå dee van Marseille en Le Havre, mid so ungeväär tüsken de veertig en vyvtig miljoon ton wat jårliks elösd of eladen wördt.
Acceptable in the 80s
Aandere gebruken
Et liedtien is ook gebruukt in et Wii spöllen Rayman Raving Rabbids: TV Party en Just Dance: Greatest Hits. Beiden bint emaakt deur Ubisoft.
Jezus Christus
In t christendom
Christenen zien Jezus as de Verlosser en geleuven dat deur zien dood en zien opstanding, minsen herenigd kunnen worren mit God en daormee verzoening ebeujen worren, en de belofte van t eeuwige leven.
De meeste christenen geleuven dat Jezus beie n mins en de Jonge van God was. Mar um de aord van Jezus het nog wel wat armeu eweest, zo he'j de christenen die in de Drie-eenheid geleuven (dit wil zegen: Jesus as mins, as inkarnasie van God en as Jonge van God), mar je hen oek christenen die niet in de Drie-eenheid geleuven, zulie houwen der eigen niet an de eukumeniese konsilies en vienen dat der eigen interpretasies van de Biebel veur de christelike geleufsbeliedenis gaon.
De naam Jezus
Umdat de Evangelien en de rest van 't Ni'je Testement eskreven bint in 't (Koine)Grieks, bint de Hebreeuwse en Aramese namen en begrippen ok met-egaone naor 't Grieks. De warklike name waor as Jezus met an-espreuken wördden in zien leven is 't Hebreeuwse Jesjoea (ישוע), de verkleander varsie van Jehosjoea (יְהוֹשֻׁעַ); zo as beveurbeeld de opvoolger van Mozes ok hietten. Van daoruut is 't naor 't Griekse Ἰησοῦς (ie sprekt uut: Yesoes) egaone, waor 't naor 't oonze Jezus göngen. Zo he-j 't ok met de de voolgende luu: Mattheus; Koinè Ματθαίος, Matthaíos, 'n hellenisering van 't Hebreewse מתי/מתתיהו, Mattay of Mattithyahu. En Johannes; Aramees: Yoħanna, Hebreews: ‏יוחנן בן־זַבדַי Jochanan ּBen-Savdai, Oaldgrieks: Ἰωάννης. Ok de Heilige Geest hef zien Hebreewse name: Heilige Geest; Hebreeuws: רוח הקודש, Roeach Hakodesj (Roeach; wind, geest, aosem, Ha-Kodesj; '(van) 't heiligdom'). Mar disse is de anduuding veur God of Godlike inspiratie. Disse hebt ze letterlik naor 't Grieks hen-ebrach deur gewoon 't te vertaaln naor onder aander αγιον πνεῦμα (hagios (heilige) pneuma (geest)). En in t Arabies as Isa (عيسى).
Hoe die deruut zag
thumb|De bargrede Gieneen weet krek hoe Jezus der noen uutzag. Op de meeste schilderiejen van Jezus, staot Hie of-ebeeld as n man mit lang haor en n lichte huudskleur. Volgens partie wetenschappers is dit niet zo as Jezus der uutezien zou hen, manluui hadden in die tied namelik gien lang haor, dan wa'j n amparte keerl. Jezus had dus volgens disse groep wetenschappers wat korter en donkerder haor. Oek zou Jezus gien lichte huudskleur ehad hen, t was namelik typerend veur minsen uut Galilea dat wat etint waren. Volgens weer n are groep wetenschappers had Jezus juust weer wel halflang haor en n baord. Umdat minsen greeg n beeld van Jezus hen wouwen, hen verschillende luui in de loop van de tied alderhande schilderiejen emaakt, mit n antal schilderiejen die wat populaerder waren, dit het uuteindelik eleid tot t beeld dat minsen vandaag de dag van Jezus hen.
Jezus en de gnostiek
In de gnostiese teksten is Jezus disse mystagoog en verlosser die de mins oproept "zichzelf te herinneren". In de Apokriefen van Johannes zeit Jezus: "Mins, stao op en herinner jezelf.". Da's t herstel in de gnostiese betekenis van verlossing uut de slavernie van n onwetend bestaon. n Hele mooie tekst die dit kort mar krachtig uutduuit, of verhaolt, is t Lied van de paorel, ofkomstig van de Handelingen van Tomas.
Viefhearenlaanden (gemeente)
Viefhearenlaanden (Nederlangds: Vijfheerenlanden) is n gemeente in de Nederlangdse provinsie Utrecht. De gemeente is op 1 jannewaori 2019 ontstaon deur samenvoeging van de gemeenten Leerdam, Vianen en Zederik. Viefhearenlaanden het ongeveer 56.000 inwoeners.
Frouwien Klaassens-Perdok
Opleiding en wark
Van 1958 töt 1982 was Klaassens-Perdok veur de Partij van de Arbeid raodslid in de gemiente Geeiten; van 1962 töt 1976 was ze wetholder. Van 1958 töt 1972 was ze lid van de Pervinciaole Staoten veur de PvdA. 't Huus van de Taol schrif:
RTV Noord
In 1978 wuir de RONO in drai regionoale omroepen splitst: Radio Fryslân (veur Fraislaand), Radio Noord (veur Grunnen en t Drìnt) en Radio Oost (veur Gelderlaand en Overiessel). In 1989 wuir t gedailte veur de provìnzie Drìnt ofsplitst en gong wieder onder de noam Radio Drenthe (now RTV Drenthe). Radio Noord wuir doarmet ain regionoale omroep exclusief veur de provìnzie Grunnen.
Vriedag
Vriedag is ien van de zeuven dagen van de weke volgens de gregoriaanse kelender. 't Is de dag nao donderdag.
Kasteel Brederode
thumb|300px|De Ruïne van Brederode Met de Ruïne van Brederode wodt de reste an-eduud van Kasteel Brederode bi-j Santpoort-Zuud. Et kasteel is in de tweede helfte van de 13de eeuwe gesticht deur Willem van Brederode. Dizzen stamden of van de heren van Teylingen, dee verwant waren an de graven van Holland.
Geschiedenis
Umdat de Hoken in 1426 Hoarlem belaegerden verwoostten de Kabeljauwen et zudeleke deel van et kasteel. Et wodden Willem van Brederode verboaden et kastele te "verstarken, vastmaken of te bolwarken" woardeur et neet harsteld kon wodden. Uutendelek wodden in 1464 toch et noordeleke deel wier hersteld. Tiedens den opstaand van et Keze- en Broodvolk in 1492 wodden et kasteel plunderd deur Duutse soldoaten. Vanaf dee tied wöd et neet meer bewond.
Antwarpen
Economisch en cultureel is Antwarpen een veuranstaonde stad in de Lege Laanden en hef det lange tied ewest. De Handelsbeurs, dalezet in 1531 en herbouwd in 1872, was de eerste speciaal daorveur gebouwde goederenbeurs ter wereld, "de moe van alle beurzen".
De inwoners van Antwarpen, mit name lu wie heur femilie uut Antwarpen stamt, nuumt ze mangs sinjoren (van 't Spaanse señor, heerschop). Det stamt uut de tied in de Tachtigjaorige Oorlog det de Spanjaorden de stad bezetten en veule dikke börgerije de titel señor voerde. De stad zölf wördt deur partie inwoners wal 't Stad enuumd en mangs de koekenstad; dit leste eerst wegens de pèperkoeken in de 16de ieuw en later wegens de veule koekfebrieken in Antwarpen.
Apokope
Apokope komt ok veur in de dichtkeunst (mar dan hiet t elisie), t wordt vaeke toepast om n goed ritme, riem en/of metrum te kriegen, t diel dat dan vortvaalt wordt dan angeven mit n ofkappingsteken (') of n dakkien (^), bv. (...), meer hebt ge niet noô (noô = neudig, J. Nolet de Brauwere van Steeland) aandere veurbielden binnen: dees' aard' of Neêrlands vreê.
De Rongde Venen
Gesjiedenis
De gemeente is in 1989 n samengaon eweest van de vroegere gemeenten Mijdrecht, Vinkeveen en Waverveen en Wilnis. De gemeente De Rongde Venen zo as nong is, is op 1 jannewaori 2011 ontstaon deur t samengaon van de vroegere gemeenten Abcoude en De Rongde Venen.
Uutgaonde verwiezingen
thumb|left|200px|Vinkeveen
The Simpsons
The Simpsons is een Amerikaonse animasieserie, bedocht duur Matt Groening. De televisieserie et sinds z'n debuut in 1989 een bult prezen ewonnen, zoas Emmy Awards in Peabody Awards.
Oofdpersonages
right|138x100px|D'oh! 't Gezin Simpson zelf levert de oofdpersonages in de reeks. Bedinker Matt Groening voend inspiratie vor de namen in z'n eagen familie. Z'n taote iet Homer, z'n mimme Marge in ij et ok twie zussen, Lisa en Maggie. Bart is 't ienige personage wiens naam zelf bedocht is. 't Is een woordspeling op 't woord "brat" (kwaojongen).
Top 2000
De Top 2000 is nen jårliks radioprogramma van et neaderlandsken radiostatsion Radio 2. Der wördet 2000 musyknümmers edreaid in ne lyste dee döär stemming van lüüsterårs is såmenestelled. De Top 2000 wördet sinds 1999 jårliks in de låtste dågen van et jår üütesönden.
Nedersaksisch Instituut
Ende
Vandage de dag giet de bestudering van 't Nedersaksisch in ofeslaankte vörm wieder in 't cluster Nederlaands-Fries-Nedersaksisch, mit Martijn Wieling as Bezunder hoogleraar Nedersaksische / Grunninger Taal en Cultuur (anesteld in 2018).
Arie Ribbers
Radiowark
Bekende programma's oet ziene radiotied: en nog verskeidene meer, woardeur hee ne bekende stemme is völle Gelderse hoeskamers.
Dongerediel
Dongerediel (Nederlaans: Dongeradeel, Fries: Dongeradiel) is een Friese vroggere gemiente mit 24.097 inwoners en een oppervlakte van 266,92 km².
Dongerediel is elegen in et noordoosten van de perveensie mit as heufdplak Dokkum, de noordelikste stad van de Friese elf steden.
Willem V
Willem V kan wean:
Tim Douwsma
Biografie
Sund 20 febrewaori 2008 is hi'j overstapt naor Roadstar Agency. An t aende van april 2009 kwam zien twiede liedtien Ga uut, skreven deur Joost Griffioen en Ray Klaassen van The Rocketeers.
In jannewaori 2011 dee Tim mit an Sterren Dansen op het IJs. Hi'j aendigde as laeste. t Ni'je liedtien Bij jou van Douwsma is de hiele maond desember te heuren in n reklame veur aepeneuteprakke, as veurpruvien van zien ankommende debuutalbum begin veurjaor 2012. Op 5 jannewaori 2012 maekte Radio 2 bekend dat Douwsma ien van de zes dielnemers is die keuzen is uut 491 opgeven liedties veur t Nasionaol Songfestival 2012. In de finaole nam hi'j t in t eerste duel op tegen Pearl Jozefzoon. Hier kreeg hi'j mit zien nommer Undercover Lover niet genoeg stemmen en wordde in de eerste ronde uutskaekeld. t Nommer kwam in de weke nao t Nasionaol Songfestival binnen in de Itunes-hitlieste op plak 79, waordeur van n beskeiden sukses spreuken kan worden.
Pulaar
Et pulaar of fula is ne språke dee vöärnamelik döär de Fulbe in Westafrika wördt espröäken. Et höyrt by de atlantiske kongospråken van de Niger-Kongospråken. Et is en språkkontinuum wårby spreakers van angrensende regios mekandere makkelik verståt, mår nen spreaker uut Sudan hevt moide üm nen spreaker uut Senegal to verstån.
Hennep
thumb|300px|Tekening van de hennepplaante thumb|200px|Hennepplaanten Hennep of kemp (Cannabis sativa) is ne eenjoarige plaante oet de hennepfamilie (Cannabaceae). Männelike en vröwelike hennep gröait ofzeunderlik (tweehuzig) van mekaar. As hennep blöait, komt der greunachtige blomen an. De meldroadblomen (männelik) van hennep gröait in pluume en de vröwelike staamperblomen gröait in oaren in de bladoksels. De grof ekartelde bladen zeent laank en dun met vief töt negen oetlopers te blad. De plaante kan tusken de een en veer meter hoge worden, wat ofhaank van et klimaat.
Verzakkingsbestrieding
In Azië wör kannabis broekt as weendskaarm. De wörtel van kannabis gröait zo rechtopstoand det et de groond good vaste heuld tegen verzakking. Ook in Nederlaand en België wörd et wal es broekt as weendskaarm en 'rikken'.
Zaoterdag
De zaoterdag veur Paosken stiet bekend as Stille Zaoterdag.
Kim Jong-il
Leawnsloop
Jong-il rees al heuger in raank, woerbie't he oonder mear minister van Kultuur wör. In 1977 wör Kim Jong-il anweezn as opvoolger van zin vaa. Doo't in 1980 t zesde partiejkongres eheuldn wör, har Jong-il de töwkes stewig in de haandn, met belangrieke plekn in t sekretariaat en t politburo.
Lettele
thumb|right|200px|Lettele in de gemeente Deawenter Lettele is een doarp in de Sallaandse gemeente Deawenter in Nederlaand. In 2012 har et 595 inwonners. Den naam is ne verseempelde oetsproake van Luttel-loo, ne kleane lösse stea in et woold.
Eemnes
Eemnes bestaot vanouds uut twee delen: Eemnes-Binnen, dat veural bestaot uut een antal boerderiejen langs de Wakkerendiek, en 't iets noordelijker elegen Eemnes-Buten waor een antal grote nieuwbouwwieken neer-ezet bin. Alle twee de stadsdelen hebben apart stadsrechten ekregen (-Binnen: 1439 en -Buten: 1345). Alle twee de kernen hebben een historische Hervormde Kark. Bie de kark van Eemnes-Buten is de bouwstiel van de toren of-eleid van de Utrechtse Domtoren. Der een toren ebouwd in Amerongen die zwat 'tzelfde is. In Eemnes-Buten staon daornaost nog een antal ouwe huusjes van de vroegere darpskern, en een klein oud raodhuus dat nong in gebruuk is as resterant.
Tarnobrzeg
thumb|150px|Woapen van de stad 150px|thumb|Vlagge Tarnobrzeg (Jiddisj: דזיקאוו - Jikov) is een stad in t zuudoosten van Polen, legen op de oostbaank van de revier de Wiesel. De stad vaalt onder et woiwodschop Subkarpaten en leit in et historische laansdiel Klein-Polen. Op 31 december 2011 had de stad 48.821 inwoners.
Modersproake
Ne modersproake (in de sproaklear meesttieds of ekörtt töt T1 of L1) is ne sproake dee't gedoerende de jeugnd zoonder offisjeel sproakenoonderwies wörd verwörven. t Kenmoark van ne modersproakensprekker is det he anveult wat wal en nit meugelik is in zinne sproake.
Wo eulder at leu wordt, des te meender good ze ne nieje sproake learen köant. Volgens de algemeen anvoarde gedachte van sproakenkeundige Noam Chomsky heuld tiedens de puberteit t vermogen op um ne modersproake te learen. Det neumt ze de kritieke periode.
Anglo-freeske språken
De anglo-freeske språken underskeiden sik van de oaverige westgermaanske språken (düütsk, neaderlandsk, ens.) under andere döär de anglo-freeske palatalisaty van velären en de afweasigheid van nasalen vöär frikativen, wårby de klinker oorsprungelik verlängd wördde.
Modersproake
t Oonderzeuken van de kenmoarken van modersproaken (tegenoawer tweede sproaken) is t groondbegeensel van de psycholinguïstiek, zo as in de Chomskiaanse sproaklear.
Persvrieheaid
thumb|right|400px|Kaarte van persvrieheaid per laand in 2022. Wo blaauwer, des te meender beperkingen at de media hebt Persvrieheaid is n laandelik gebod wat angef det kraantn en aandere media magnt zegn wat ze weelt. Ze magnt zelf bepoaln wat ze oetgeewt en wat de inhoold van dee oetgaawn is. De readn um dit as gebod an te nemn, is um in de gaatn te hooldn of de regearing demokratiese besloetn neamp. Zo kan t volk te weetn komn wo of t geet met t besteur van t laand.
Antarktika
Klimaat
De leegste netuurlike lochttemperatuur ooit emeten in een weerstesjon was in 1983 bi'j et Vostokstesjon, op duzend kilometer van de zuudpool: −89,2 °C. In 2010 mat een satelliet van de NASA een legere lochttemperatuur van −94,7 °C, mar dissen wodden vanuut de roemte en niet op een heugte van twee meter boven de grond emeten, zoas de Wereld Meteorologische Organisatie vereist veur officiële rekords. De gemiddelde temperatuur in de koldste tied van et jaor is −63 °C. Et kontinent hef ok de leegste gemiddelde lochtvochtigheid. Van al et ies op 'e wereld lig 90% op Antarktika. De gemiddelde dikte van de ieskappe is rond de tweeduzend meter; op et dikste punte is et ies 4776 meter dik.
Leven
De meense hef Antarktika van alle kontreien op Eerde et lest ontdekt. Dat gebeurde waorschienlijk niet eerder as 1820, toen een Russische expeditie et Fimbul-iesplateau in zicht kreeg. De rest van de negentiende ieuw wodden et kontinent vanwege de barre weersomstaandigheden en ofgelegenheid miest enegeerd. Politiek wodt Antarktika bestierd onder et Verdrag inzaeke Antarktika, wat deur een groep lanen etiekend is. Onder et verdrag mag der op Antarktika gien militaire aktiviteit of mienbouw veur mineraelen plaetsevienden. Der maggen gien kernproeven edaone wodden, der mag gien radioaktief ofval edumpt wodden et de wetenschop mot der vri'je beoefend kunnen wodden.
Arizona
Arizona steet bekeand um t dreuge woestienklimaat, onmeundig hete zommers, en zachte weenters. In t noorden is skoonwal verskeaidene noaldbossen en boargrieges woer at 't meender hete is. Roond 2006 har Arizona t hardst gröaiende inwonnertal van de VS, en steet doarmet rechtevoort op de tweede plek. Arizona hef t meeste antal vrouwelike goeverneurs ehad van alle stoaten.
Meanse, dörf te leven
Tekste
Je leeft maar heel kort, maar 'n enkele keer
Hoe doet er m'n neef en hoe doet er m'n vrind?
Ze geven je raad, en ze roepen in koor:
En lap aan je laars hoe een ander het vindt!
Oberkrainer
Beeld
Ne Europese hit har n Oostenrieksen DJ Ötzi met zin nommer Anton aus Tirol, n nog aait völgebroekt nommer um feeststemming te verheugn. Dit nommer dut oberkrainer met ellektronise muziek kombineern. Ook Marc Pircher hef in de volksmuziekwearld de leste joarn völle bekeandheaid opbouwd.
Niej-Mexiko
In 2008 wör der eskatt det der 1.984.356 leu wonden. De heuwdstad is Santa Fe, en de grötste stad is Albuquerque met tegen de 522.000 inwonners.
Djembee
Ofkomst
Dr wörd vanoet egoan det de djembee orsproonkelik van de malinka/Susu-leu komt, dee at better bekeand warn van öar woark as smeedn. Disse "numu" gungn oawer t hele West-Afrika oet en nömn n djembee met zik met. Mear doar steet teegnoawer det iederene op ne djembee mag spöln, terwiel at bepoalde Afrikaanse instrumeantn allene spöld mag wordn vanoet oawerleawering; t geet van vaa op zönne.
Bolko Bullerdiek
Jeugd en opleiding
Bullerdiek verdielt zien tied tussen Hambörg, zien veurnaamste woonplekke, en 't Sleeswiek-Holstiense Gunneby.
JHWH
Oorsprong en meugelike betekenisse
Wat de oorsprong van de naam angeet huilt de naam warschienlik verbaand mit n oud Hebreeuws warkwoord 'bin' (HWH); de betekenisse is dan: 'hij is' of 'hij zal ween' (darde persoon mannelik enkelvoud, onvoltooiden tied). Vormen van dit warkwoord bin veerder vrie zeldzaam, in tegenstelling tot de (moedernere?) stamme HJH die t zelfde betekent mer juust veul veurkömp. JHWH kan oek n verbuging ween van de kausatieve vorm van HWH, 'hi·wah' (vormen, veroorzaken); de naam betekent dan 'hij veroorzaakt (zal veroorzaken)'.
Harlingen (stad)
Friese tael
Et Fries wodt wel op de Harlinger schoelen onderwezen, mar hiel weinig spreuken. Et Harlingers veul meer, mar over et algemien blieft de Nederlaanse tael et meest bruukt, dit bliek uut een enquête. De veerten en kenaolen rond Harlingen hebben ok Nederlaanse naemen en gien Friese. Tiedens een referendum konnen de Friese gemienten stemmen of de naemen van de veerten en kenaolen in Frieslaand, die meerstal vernuumd bin naor de prinsen en prinsessen van de keuninklike femlilie, verfriesd wodden mossen. Alle gemienten in et Friese taelgebied stemden veur, behalve Harlingen. Daoromme hebben ze now nog heur oolde Nederlaanse benaeming.
Sylt
Transport
Ok ku'j mit de Sylt express vanof t Deense eilaand Reumeroog in zoe'n 40 minuten in Sylt wezen.
Internet
Op 't internet vie-j onder andere (infermetieve) websteeën. Je kunt der kleunen (ok wel chatten eneumd) en kennismaken mit alderhaande mensen. Dit contact kan veule verdelen hebben, mä 't internet hef zo ok zien schaoduwzied en zurgt ok veur nieje preblemen: zo bint der de leste jaoren een groot antal ontvoeringen ewest. Wieder ku-j e-post/e-mail/lienpost bekieken en versturen en nog een kwak andere zaken.
Boage (brulfte)
Tiedens en noa t boagenbouwen wordt de noabers eneugnd vuur n häpken en n dreanken, en bie t ofbrekken krek zo. Bie t ofbrekken helpt mangs t stel zelf ook met, wat angef det ze der non too verdan bie heurt.
Oldfreesk
Vergelyking mid andere westgermaanske talen
In de tabel hyrunder worden verskillende oldfreeske woorden mid vertalings van andere westgermaanske talen vergeleaken:
Klaas Annink
Vervolging en oetsproake
Dee oetsproake köm zo as altied in dee tied in de förm van road van dree roadgevende rechters an 'n drost van Twente: Paulus Putman, Everhard Putman en Rudolf Jordens, allemoal oet Deaventer. Öar road was egrondt op beskrievingen van de ondervroagingen. De oetsproake gung met de post noar de landdrost van Twente, Sigismund van Heiden Hompesch. Den meug et vonnis vuurleazen, woermet et vaste lea. 'n Drost mocht ook weten wat der met 'n jongsten zönne Gerrit geburen most. Hee wör op de boot ezat noar 'Oost- of West Indien met excommandatie, om hem aldaar te houden'.
Vianen
Geskiednis
In 1725 kochten de Stoaten van Hollaand en Westfreeslaand de heerlekheid, moar pas in 1795 wierd dizze bi-j Hollaand samenedoan. Doarbi-j was et in beheer van de femilie van Brederode en Lippe. Tot op vandage hef et n old centrum, woar an de pleinachtege Veurstroate de belangrieksten monumenten staot: de Grote Karke, et Stadhuus en de Lekpoorte.
Klaas Annink
Vervolging en oetsproake
De umbrenging volgen et vonnis precies. Eerst deden ze de moo, Aarne, wörgeln an ne worgpoer. Zee had zelf nums dood edoan, mer der wal an methulpen. Doarnoa was eerst de zönne an de buurte en doarnoa de vader. Dat gung minder mild. Jannes en Kloas wörden op een rad vasteknupt. 'n Beul bökkern öar met nen bökker zowat alle butte an bölle, te beginnen bie de bene. Doarnoa wörden ze beide met dezelfde akse as woeras ze et zelf met doan hadden 'n kop inehöwwen. Ze kregen doarnoa een touw um 'n nekke en wörden der met vaste an et rad knupt en zo nog verskeidene wekken te kieken ezat. Oetendelik wörden ze begreaven op et galgenveld.
Genaeskeunde
Specialismen
Der bestoat meer as 700 specialismes, woarvan der zo'n 30 in Nederland gangboar bunt. De specialismes bunt onder te verdeeln in dree heufdrichtingen:
Beilen
Geschiedenis
Begun oktober 1922 is 't Gesticht Beileroord lös edaone, een psychiatrische inrichting veur de gezinsverpleging van kraankzinnigen en zwakzinnigen uut de pervincies Drenthe, Frieslaand en Grunning. In 1924 wördden dr. Murk Westerterp daor de eerste directeur. In 1927 zatten der 177 verpleegden, van wie der 139 bij gezinnen in en rond Beilen huzeerden. Nao de Tweede Wereldoorlog is Beileroord slim uutebreid; later is de inrichting samenegaone mit aandere zörginstellings. Tegenswoordig is 't as GGZ Drenthe iene van de grootste warkgevers in Beilen.
Goldschat van Beilen
In 1955 wördden der in Beilen een belangrieke archeologische vondst edaone, een goldschat uut umstreeks 't jaor 400. De schat bestund uut een armbaand, torques en 22 Romeinse golden munten, zogenaamde solidi. 't Is de riekste schat ooit evunden in Drèentse bodem. De vondst kuj bekieken in 't Drents Museum in Assen.
Bokmål
"'Bookmoal [...] is in de meest-vuurkomnde vorm beskouwd as ne wierspegeling van de sproake van formele stadse middenklasse, vuural det van t oostelike gedeelte van Zuud-Noorweagn, met de heuwdstad Oslo as logies middelpeunt. t Is doarumme te zegn at Bookmoal ne gesprökne wiergawe hef dee'j onoffisjeel standaard gesprökn Noors köant neumn. t Wörd feaitelik vake Standard Østnorsk (Standaard Oostnoorsk) eneumd.'"
Ferwerderediel
Buurtschoppen
Bartlehiem leit gedieltelik in de gmientes Liwwadderediel en Tietjerksterediel (Tytsjerksteradiel). In die laeste gemiente leit et grootste pat en wodt et as officieel dörp rekend.
4 jannewaori
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 4 jannewaori
Spraoje
Minder spraojen
In Nederlaand löp t antal spraojen sinds de jaoren-1990 gauw troege. SOVON voegelonderzeuk telden véúr 1990 nog 1,3 miljoen exemplaren. In 2008 was dat antal edaolt tot 600.000. De daoling in t antal spraojen wördt toe-eschreven an t verdwienen van weilaanden en de verdreuging van t greslaand deur t bojembeheer.
Dokkum
Dokkum is legen op de greens tussen de Kleistreek en de Friese Woolden, in et noordoosten van de Nederlaanse perveensie Frieslaand. Dokkum is ok de noordeliekste stad van Nederlaand en is ien van de Friese elf steden.
Belfast
Belfast ligt dus an de moond van de rivier Lagan an de zeetak Belfast Lough. Hierduur ligt Belfast lös an de Ierse Zee. Um Belfast hen liggent de boargen Black Mountain (Zwarten boarg) en Cavehill (grottenheuwel). Belfast hef n antal oolde gebouwen, zo as de Queens University oet 1849 en de City Hall oet 1903. De best bewöarde zeent twee oolde baanken: de Ulster Bank oet 1860 en de Northern Bank oet 1769.
Middelfreesk
Geskydenis
Taalkündig sol miskyn al et freesk van nå 1450 eins tot et middelfreesk reakend worden moaten, umdat et sonöömde "late oldfreesk" uut de lätste eyw van de oldfreeske periode nevvens undersökers as Reitze Jonkman en Arjen Versloot eins meyr oavereynkumsten vertoont mid et middelfreesk as mid et vrogge oldfreesk. Traditioneel wordt lykewel et jår 1550 anholden vöär de grens tüsken old- en middelfreesk, al gung et dårby in alle gevallen um een slim langseme oavergang, sodat elke skeidslyne eins arbiträär is.
Berberspråken
Zenati
Woerden
Geskiedenisse
De stad had tot tweemoal too zwoar te lieden under de Fransen. De eerste kere was in et rampjoar 1672, toon de Fraansen de stad tiedens n joar bezetten, en in dee tied n waor skrekbewind uutvoerden, woarbi-j völle gebouwen wierden verbraand en archeeven wöddden vernetegd. Den tweeden moal was in 1813, an et ende van de Franse tied, toon de leu iets te vrög de kante van den prins van Oranje kozzen, namelek toon de Franse soldoaten zich nog in de stad bevonden. Zi-j namen hierveur op ne ofschuweleke wieze wroak, deur op 24 november de stad zwoar te plundern en völle leu te vermoorden. Bi-j dizze slachtparti-je kwamen 28 leu um et leaven en raken der 37 gewond.
River Plym
300px|thumb|Oetzich noar t neurdn vanof t Laira öp n River Plym. n River Plym is nen stroom in Devon, Englaand. Zinne kwelle leg 450 m boawn zeenivo in Dartmoor, biej n moorassig gebeed met n noam Plym Head. In de heugtn ligt völle olde monumentn en van doar strömt n stroom zoo good as zuudwest en geet n zea in (en gef n noam an) Plymouth, det vreuger Sutton nöamd wörn. t Getiejdnestuoarium steet bekant as t Laira. n Stroom is önnevear 30 km lang.
Bellever
300px|thumb|n East Dart biej Bellever. Bellever is n noaberskop in Dartmoor in Devon, Englaand. t Leg an n East Dart River önnevear twea kilometer ten zuudn van Postbridge.
Lattrop
Geskiedenisse
t Doarp wör vuur t eerst as Lattrope vermeeld op nen oarkonde van de Biskop Jan van Nassau oet 26 juni 1272. n Naamn hef n zelfdn oetgaank as aandere pleatskes kort oawer de Duutse greanze, zo as Ochtrup. Dr beent wat geskiedkeundigen dee at meant det n naamn Villa Uittorpe oet ne lieste van inkomstn van tusken 933 en 966 van t Klooster Werdn an de Roer bie Esn, al op Lattrop duudt. t Zol een van de oarvn wean dee at Koarel n Grootn an t klooster har eskeunkn.
Bellever
Seends 2011 rid d'r doagliks nen bus det ok laanks Yelverton, Princetown, Postbridge en Tavistock geet. Tiejdns n zommer döt de Forestry Commission n bezeukerssentröm lös.
Bloodmåne
Bygelöyv
So as by sünsverdüüsteringen döden de mayas een bülte kabaal maken, ümme de kwåde krachten van de måne vord te jagen.
Muderslot
Wanneer et Muderslot ebouwd is, is unzeaker. Mangsmoal zegt zie dat et rundumme 1280 deur graaf Floris V wierd ebouwd, moar meugelek bestoand et kasteel toon al en hef den graaf et allene moar ekocht. Dizzen kearl was "steenriek", zodat hi-j n stenen kasteel kon bouwen (of kopen) in ne tied dat de meeste gebouwen van holt wödden maakt. Et kasteel wodden ebouwd an den munding van den Vecht in de Zuderzee, et teggenwoordige Iesselmeer. Dreks bi-j et kasteel ligt Muden mit zienen haven.
Publius Cornelius Tacitus
Leawn
Mear toch wus Tacitus n goodn naam op te bouwn. Eankele joarn noa zin trouwn was hee woarskienlik al XX-vir (leaidsman van n priesterroad van 20 man). Van G. Alföldy keump t idee det Tacitus duur Titus is an eduudt as quaestor augusti (eenn den at de toosproakn van n keaizer skreef en vuurdreug), duur ne grafsteen an de Via Nomentana in Rome. Woarskienlik hef hee dit woark edoan van 80 - 82. Op n 13en september 81 köm Titus oet de tied, en köm Tacitus in n Senaat as Homo Novus (eenn den as eerste oet zinne familie in n Senaat keump). Ook blik oet zin grafskrift det hee in 84 of 85 t anbod van börgemeaister van Rome ofsleug en direkt volksroadsman (tribunus plebis) wör. In 88 was hee vuurganger (praetor) in de rechtsproak en heurdn hee bie n priesterroad van Vieftene, woerduur at hee völle anzeen kreeg. In 89 wördt hee oet ezeundn noar ene van de Roomske proveensies. Hieroawer is neet völle bekeand.
Toen as keaizer Domitianus op 18 september 96 wör umme bracht, wör Tacitus ekeuzn tot Consul Suffectus (vervangnd roadshear) vuur t joar 97. Oonder n niejn keaizer Trajanus köm hee völle an geskiedenisskriewn too en beheurdn hee tot de politieke top. In 112 en 113 was hee leaidsman oawer de proveensie Asia, wat nen slim gewilden post was. In ongevear 120 köm hee oet de tied.
De vita et moribus Iulii Agricolae (Agricola)
De vita et Moribus Iulii Agricolae of Agricola hef um en noabie de 30 bladziedn en beskrif zin skoonvaa Gnaius Lulius Agricola. Oet egeewn in 98, terwiel at Trajanus keaizer was.
Dialogus de oratoribus
In 102 skreef hee de Dialogus de oratoribus vuur Lucius Fabius Lustus, n vervangnd roadshear van dee tied. Dit book haandelt zik um t verval van de vuurdrachtkeunst. Meestieds wördt dit woark ezeen as zin begin as geschiedenisskriewer en zin eande as meister in de vuurdrachtskeunst.
Historiae
Historiae is t eerste van Tacitus zin grote en grötste geskiedenisbeskriewiges. An de haande van breewn tusken um en Plinius minor is n bepoald joartal vaste te steln. Zo is te leazn det hee in t joar 106 met t joar 79 an t beskriewn is, en det hee in 109 met Domitianus zin beweend gangs is. In dit woark beskrif hee de geskiedenisse van t Romeinse Riek gedoernde t veerkeaizerjoar 69 en oonder t beweend van de Flavii. Dr wördt edacht det t woark oet ongevear twaalf of veerteen beuke besteund, mear doar beent dr nog mer veere van oawer, en t begin van t viefde.
Scharsterlaand
Sund 1985 was de officiële naeme van de gemiente et Friestaelige Skarsterlân.
Entekruus
thumb|250px|Entekruus Entekruus (Lemna) is een geslacht van waoterplanten die vrie op 't waoter drieven. Entekruus beheurt tot de entekruusfemilie (Lemnaceae), mar sommige onderzeukers delen entekruus in de aronskelkfemilie (Araceae). Disse planten kommen veural veur in stilstaond waoter of langzaamstreumend waoter in gemaotigde en tropische gebieden.
Leavenskrinkloup (volksgelöyv)
Wearldwyd
Een olde Indiaan sol eyns esegd hebben:
Komoren
Geskydenisse
In 1974 höld Frankryk ne volksstemming of de eilandengrup sikselv bestüren solde. Alle eilanden behalve Mayotte stemden oaverwaldigend vöär. In 1975 wör de unafhanglikheid vanuut beide syden uuteropen. Frankryk bleav hearsken oaver Mayotte. De drey andere eilanden kümmen by mekander in de etat Comorian, wat later de Federal Islamitiske Republik van de Komoren wör en nu et Komorenverbund is.
In 1997 leidden eesken vöär meyr selvbestüür up de eilanden Ndzuani (Anjouan) en Mwali (Moheli) töt et uuteynvallen van de Federale Islamitiske Republik. In 2001 küm der ne nye regeyring under de naam Komorenverbund, med nen nyen grundweet, wårin de drey eilanden meyr selvbeskikking kreagen. In 2008 weigerden de president van Anjouan vrye verkesingen te holden. Under druk van militären van et Komorenverbund en de Afrikaanske Üny must hee vlüchten. De eilandenståt blivt ne konfederale regeyring hebben, med kleine wysigingen nå volksstemmingen in 2009 en 2018.
Grouw
thumb|250px|Lekaosie Grouw thumb|250px|Grouw en Pikmeer vanuut de locht Grouw (Fries: Grou) is een dörp mit een stedelik kerakter in de gemiente Liwwadden in de Nederlaanse perveensie Frieslaand. Et dörp, mit omdebi'j 5.910 inwoners, is legen an et Pikmeer en et Prinses Margrietkenaol. Et beheurde tot 2014 tot de vroggere gemiente Boornsterhem.
8 jannewaori
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 8 jannewaori
De Lemmer
De Lemmer het veural een centrumfunktie veur et zuden van Frieslaand en et noorden van Flevolaand, en het een schoelegemienschop. Elk jaor is d'r de Lemsterweke, dit is een weke vol evenementen waor per jaor zoe'n 85.000 meensken op ofkommen.
Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca
thumb|right|Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca De CEFET-RJ (Portugeesk: Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca) is ne Braziljaansen universiteat in Rio de Janeiro. Hee is op erichtet in 1917. Der stoat non 9669 studeanten in eskrewen.
Koffie
thumb|Een kop koffie Koffie is een wärme draank die onder aandere 't oppeppende middel cafeïne bevat. Koffie wördt emääkt van de emaolen, edreugde en ereusterde bonen van de koffieplaante. Bi'j 't reusteren (ok wel branen enuumd) ontstaon zo'n 700 verskillende stoffen. De bonen wörden emaolen of iel verkocht. Der bin ok iel vule verskillende koffiesmäken en -bonen.
Oostendorp
Oostendorp is een dorp in de gemeente Elburg. 't Gemeentehuus van Elburg bevient zich in 't dorp. Uut de naamgeving valt of te leien dat Elburg as centrum eneumen wier: in 't oosten van die stad lag Oostendorp. Disse kern wördt in 1307 eneumd. Grondbezitters wieren onder meer Herbert van Putten en "die Nonnen van Sente Agnieten bynnen Harderwijk". Ze hadden mar liefst 20 bunders in Oostendorp, waoronder 't grote arf ter Beeke.
Brouweri-je
In België mössen noa den Eersten Waeldoorlog völle brouweri-jen de deuren sluuten umdat al et Kopper van de brouwkettels wödden in-enommen.
Tsjechie
215px|right|Ligging van Tsjechie in Uropa Tsjechie (Tsjechies: Českó), officieel de Tsjechiese Republiek (Tsjechies: Česká republika), is n laand in Mildn-Uropa en t is lid van de Uropese Unie. Tsjechie lig tusken Duutslaand, Pooln, Slowaaknlaand en Oostnriek in. De heufdstad van Tsjechie is Proag. t Laand hef ne öppervlakte van 78.866 veerkaante kilometer en t tealt 10,25 miljoen inwonners. Dat gef ne bevolkingsdichtheid van 130 inwonners/km².
Yuri Gagarin
Vostok 1 was Gagarin syn eanigste rüümdevlucht, mär hee stünd noch inedeyld as achtervang vöär de bemanning van de Soyuz 1-missy, den as med nen doudeliken afloup dalestörteden. Dårby küm Gagarin syn måt Vladimir Komarov uut de tyd. Ümdat Gagarin den internationalen fotojungen vöär de sovjets öär rüümdesukses was, haalden se em subit van alle wyder eplande rüümdereisen. Hee kreag do träning as piloot by de Zjukovsky-ingeniöörsakademy van de luchtmacht üm gewoane vleegtüge te vlegen, wåras hee up den 17. february 1968 vöär slaagden. Vyv weaken later, do as hee med synen leyrmeister Vladimir Seryogin in nen MiG-15 stråljager vlöäg, stortten hee dale by et städke Kirzjach.
Olde Griekenlaand
Zo'n drei ieuwen nao et instorten van de Myceense beschaeving tiedens de instortings van de laete broonstied, begunden der in de 8ste ieuw veur Chr. Griekse stadsstaoten (poleis) te ontstaon, wat et begun inlöd van de archaïsche tied en de Griekse kelonies an de Mediterraanse kust. Hierop volgde de tied van et klassieke Griekenlaand, van de Grieks-Parzische oorlogen tot in de 4de ieuw veur Chr. Deur Alexander zien veroverings raekte de Helleense beschaeving verspreid van et westen van et Middellaanse Zeegebied tot Centraol-Azië.
College van börgemeister en wetholders
Gemeentebestuur
't College van börgemeister en wetholders vormt één van de dree bestuursorganen dee elke gemeente hef. De andere twee bestuursorganen dee elke gemeente hef, bunt de gemeenteroad en de börgemeister. Disse dree bestuursorganen hebt elk hun eigen bevoegdheden. As d'r sprake is van 't gemeentebestuur wödt meestal 't college van börgemeister en wetholders bedoeld, moar 't kan ok waen dat met 't gemeentebestuur de gemeenteroad of de börgemeister wödt bedoeld.