cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kizomba
Muzikale kenmoarken
Kizomba is ne heuwdzakelik elektroniese muzieksoorte, baseerd op een oold Afrikaans ritme in ne 2/4- of 4/4-moatsoorte. Op den tel lig nen zwoaren bas. Doar geet nen tik oawerhen in ne dree oawer twee-stiel. Muziektechnisch is det nen slag op den eersten tel, nen zesteenden vuur den tweeden en nen achtsten noa den tweeden. Der zit dus tweemoal dreezesteende en eenmoal tweezesteende ruumte tusken de slagen. In skematiese wiergave is det als volgt:
Utrechtse Heuvelrug
Utrechtse Heuvelrug kan verwiezen naor:
Licentie
Auteursrecht
Aans as mit een octrooi, behoeft een auteursrechtelijk bescharmd wark niet eregistreerd te wörden umme bescharmd te wezen. De auteur kan een licentie uutgeven um een wark openbaar te maken, te kopiëren, te bewarken, te verhuren, uut te lienen of aans nog te exploiteren. Een veurbield hiervan bint de Creative Commons-licenties die gebruukt wördt veur onder aandere Wikipedia.
Hans Heyting
Hen Börger
Ien 1944 deuk Heyting onder bi'j een huusarts ien Börger. Hieroaver hef e ezegd: "In 't lest van de oorlog, in 1944, kreeg ik gedonder mit de moffen. Ik leup vrij rond en dat mug toen niet meer. Ik was bang, um oppakt te worden." Vlak nao de oorlog hef hi'j nog eêm weerum ewest ien Beilen, mar hi'j had te veule lillijke herinneringen an zien geriffemeerde jeugd. Hi'j gunk terogge hen Börger, daoras e de rest van zien leven blieven zol. Ien de jaoren nao de oorlog skilderden Hans Heyting en slöt hi'j hum an bi'j 't Drents Schildersgenootschap. Ien 't tiedskrift Erica, det as e ien 1945 hölp oprichten, ien 't maondblad Drenthe en ien de Nieuwe Drentsche Volksalmanak skreef e oaver skilderkunst.
Bi'j de radio
Ien de tied det Heyting zien radiowaark deu, waarkten hi'j ok bi'j de Nederlandse Blindenbibliotheek ien Grunning, daoras e stemmen beoordielden.
Wiedere skrieveri'je
Heyting stelde verskeiden bloemlezings van gedichten samen. Zien mieste boeken verskenen ien de jaoren seubentig en begun tachtig - de tied van dichtbundels, vertalings (zoas biebelvertaalwaark) en negen kienderboeken.
Uutegeven waark
Ofzunderlijk epubliceerde gedichten en artikels staot niet in dizze lieste. Een meer uutebreide lieste kuj vienden ien De dichter en de wichter (kiekt onder "Bronnen").
India
In t Indische subkontinent woonden de oalde Indusvalleibeschaving en 't was lange ne strèke van historische haandelsroutes en uutgestrekte rieken. 't Wör meestal eziene as n commercieel en cultureel riek gebied. Vier van de greutste wèreldreligies (Hindoeïsme, Boeddhisme, Jaïnisme en Sikhisme) komt hier weg, tärwiel Zoroastrianisme, Christendom en Islam in 't eerste millenium nao Christus kwamen, wat de rieke culturele verscheidenheid metvörmen. 't Laand wör vanaf vrog 18e eeuw geleidelijk annexeerd deur de Britse Oost-Indische Compagnie en vanaf 't midden van de 19e eeuw rechtstreeks bestuurd. India wör onafhaankelijk in 1947 nao een onafhaankelijkheidsstried, dee wör ekenmarkt deur geweldloos verzet, eleidt deur Mahatma Gandhi.
Bevolkingsgroepen
De Deelstaoten van India bint veur n groot diel op taalkundige en volkssoort samenstèeld en de greutere volker hebt daorum allemaol heur eigen dielstaot.
Ton Peters
Peters hef jaoren in 't onderwies ewarkt en verhuusde begun jaoren tachtig vanuut Gorinchem naor Drenthe, waor e 't Drèents leerde. Zien wark bestiet onder meer uut cabaretliedties, verhalen, gedichten, light verse, liedteksten en besprekings. Onder de tiedschriften daor as e in epubliceerd hef, vaalt De wasknijper, De tweede ronde en Drèents letterkundig tiedschrift Roet. Van 't leste tiedschrift is e redacteur.
Mangs gebruukte Peters 't pseudoniem Otto van Gelder. Hij schref 't liefst vörmvaste poëzie, zoas sonnetten en rondielen.
Anubis
Anubis kan verwiezen naor:
Striekzwevel
Samenstelling
De samenstelling van de ontvlambaore kop is in de loop van de tied veraanderd.
Midden-Oosten
Volken, kulturen, ekonomie en politiek
De mieste Midden-Oosterse lanen maeken diel uut van de Arabische wereld. De dichtstbevolkte lanen bin Egypte, Iran en Törki'je, intied dat Saoedi-Arabië et grootste laand is. De grootste socio-etnische groep in et Midden-Oosten bin de Arabieren, evolgd deur Törkse volken, Parzen, Koerden, Kopten, Jeuden, Assyriërs en Grieks-Cyprioten.
De maote van politieke en religieuze vri'jheid in vule Midden-Oosterse lanen is beparkt. Politiek en religieus is et ok een roezige regio. Disse onröst warkt deur op aandere dielen van de wereld, beveurbield deur vlochtelingenstromen en deur de betrokkenheid van lanen buten de regio bi'j plaeselike konflikten.
Daphne Bunskoek
Leavensbeskryving
In 2020 had see ne kleine rulle as fotografe Julia in de twentske film De beentjes van Sint-Hildegard, van Herman Finkers.
Mariënheem
Mariënheem is n doarp in de Sallaandse gemeente Roalte, in de Neerlaandse proveensie Oaweriessel. t Doarp hef teegn de 2000 inwonners. Mariënheem lig an de rieksweg N35, dree kilometer op t oostn van Roalte.
Stasjon Eanske
Stasjonsgebaaw van noe: t stasjon van Schelling
In t wieröpbaawplan van Eanske noa n Tweaden Wearldkrieg wörn grötte wiezigigen deur-veurd in n heufdweggenstruktuur. Hierdeur wörn de spoorliende in westlike richtige (noar Hengel) öp-heugd. n Niej stasjon was hierveur nödig, det ok weanzelik war deur de liggige van doe. t Olde Staatsspoorstasjon lea nöamlik wieter oe't stadssentrum dan det van noe.
Seends 18 noveamber 2001 is der wier nen treandeenst noar de Gronauwe en Münster/Dortmund. De treane vertrökken van n niej-baawd perron, en niej an-lean spoor 5, de'j berieken können deur de oawerwegge te kroezen. Noa de verniejige van t emplasement in 2013 wörn det spoor wier vort-doan, en noe vertrekt de treane vanof t eustelike deal van spoor 4 (4b). Vanweage de verskilnde spoorbezeakerigessiesteamen in Neerlaand en Duutslaand sluut de spoorlienden fiesiek nich öp mekoar an. Doarmet is Eanske feaitlik n döbbel köpstasjon wörn.
Life After People
Seisoon 2
}}
Abel Darwinkel
Darwinkel is coauteur van ''Moi! Taalgids Drenthe (2005) en Dialectenboek 9, Streektaal in spelletjes (2007), en skriever en samensteller van Molentaal. De meul wet van gien wieken'' (2007). In 2014 kwaamp Strunen in de Taoltuun uut, columns aover 't Drèents.
Hi'j stelde 't Drèentse diel samen van Op Stee, Drentse en Groninger plaatsnamen verzameld (Het Drentse Boek, 2015); 't Grunneger diel wördden verzörgd deur Eline Brontsema en Siemon Reker. In 2018 volgde 't deur Darwinkel samenestelde Drents Verkleinwoordenboek (Het Drentse Boek). In 2019 verskeen Waotertrappeln: Drèentse verhaolen bi'j Darwinkel zien eigen uutgeveri'je Bij Abel.
Jutlaand
thumb|t Schiereilaand Jutlaand Jutlaand (Deens: Jylland, Duuts/Platduuts: Jütland) is n schiereilaand van t Europese vastelaand. t Noordelike deel beheurt tot Denemarken, t zujelike deel maakt deel uut van de Duutse deelstaot Sleeswiek-Holstein.
Thoth
Hij wordt vake of-ebeeld as een baviaanfiguur. Zien heilige dier is de Ibis, en zien attributen de schrieftaofel en griffel. De betekenisse van de vogel Ibis is dudelijk: rond de aoverstroming van de Niel keren disse vogels terugge naor Egypte en zo bint ze een betrouwbaore kelender. Ok wönnen der schriefpennen emaakt van heur.
Hunebed van Stienwiekerwold
Onderzuuk
Et hunebed wodden veur et eerst vermeld in 1781 deur netuuronderzuker Petrus Camper, perfester an de Franeker Akkedemie, die d'r een tiekening van maekte. In dat jaor was et hunebed nog niet bezunder beschendeliseerd. Toen hunebedonderzuker perfester Albert van Giffen in 1918 de plekke bezocht, trof e een kaele vlakte zunder keien an. Hi'j deu archeologisch onderzuuk; een diel van de staandspeuren bleek verdwenen te wezen. Dat gaf an dat et hunebed hiel krekt esloopt was. In plaese van verkleurings op 'e plekken waor de keien hadden estaone, was d'r iene grote verkleuring zichtber.
Jaorboek Nedersaksisch
Achtergroond
Drievende krachten aachter et Jaorboek Nedersaksisch bin onder aanderen de Stellingwarver taelkundige Henk Bloemhoff en de Drèentse literetuurhistorikus Henk Nijkeuter, respektievelik sikketaoris-ponghoolder en veurzitter van Stichting Sasland. Zij schrieven in heur inleiding tot et eerste diel:
Boksdoorne
Gebruuk
betreffende de fabricage van en de handel in voedingsmiddelen die uit planten of uit plantenbereidingen samengesteld zijn of deze bevatten
Bertrand Russell
Leemsloop
Russell was van aodelijke ofstamming en hi'j kreeg onderwies van privéleraren. In zien pubertied was e vake arnstig depressief. Geboren in de hoogtijdagen van 't Britse Riek, störf e bi'jna 'n eeuwe later an influenza, toen dat riek inmiddels waar uutiene-vallen. Met zien dood verleur de wèreld iene van zien bekendste intellectuelen en zien morele autoriteit löt een blievende indrok nao. As politiek activist was Russell een fervent veurstaander van karnwapenontmanteling en een uut-espreuken criticus van de Vietnamoorlog.
Groot Dochteren
Groot Dochteren is n boerskop in de gemaente Lochem in Gelderlaand. t Ligt dree kilometer westelik van Lochem en net noordelik van t kanaal van Zutfent naar Aenske. Der wont zo'n 295 leu (2009).
Wezep
't Darp hef meer as 12.000 inwoners en is daormee ien van de grotere darpen in de umgeving. 't Beheurt tot de Gelderse gemiente Oldebroek, allewel dit darp zelf met 5.700 inwoners een stuk kleiner is.
Zwil
Ontstoan
Zwil ontsteet bie druk en wriewing, mer ook bie veraandering in temperaturen, hette, zweten en bie zeekte. Leu köant der ook ne oarfelike anleg vuur hebben. a'j wat oetstekkende butte hebt, kan det ook zorgen det der op et vel doar umhen ook zwil gröait.
Oosterskellings
Geskiedenis
In 1976 wordde deur de Fryske Akademy t Woordenboek van het Oosterschellings - Wêdenboek fon et Aasters uutbrocht.
9 febrewaori
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 9 febrewaori
Skemer
Doer van n skemer
n Skemer duurt länger öp heugere breadtegröade. In zuudlike laanden as Spaanje öf Italië duurt n skemer völle körter as in neurdlike laanden as Neerlaand öf België. t Wör doarömme in zuudlike laanden in n oawnd noa zönnesönnergang gloepens vlögger doester. Nog stärker is dit effekt an n eawnoar. Det kömp deurdet de zönne rech önner de horizönne verdwin. Wieter ten neurden öf ten zuden van n eawnoar beskrif de zönne nen oarn boan an n himmel en geet dissen önner nen kleainern hook ten öpzichte van de horizönne önner, woardeur n skemer länger duurt. Binnen Neerlaand leawert det a verskillen öp; zoo duurt n burgerlikken skemer öp 20 junie öp Rottum t laangst en in Moastrich t körtst (52 minuutn öp Rottum teagnoawer 47 minuutn in Moastrich).
Bewölkige
Biej dichte bewölkige kö'j nich woarnemmen de't zönnelich teagen bewölkige reflekteart, ömde't zönnelich boawn t wölkedek reflekteart. Wiej zeet biej dichte bewölkige wa de't in n moarn langzoam lichter wör en in n oawnd langzoam wier duusterder.
Ons Gelderland
Der bestaon twee versies, 't weinig ezungen officieuze lied: 'Geldersch Volkslied' (tekse van: Jan van Riemsdijk, meziek van: Rombout van Riemsdijk) en 't veul ezungen officiële lied 'Ons Gelderlaand' (tekse en meziek van: C.J.C. Geerlings). Sinds een paor jaor is 'Ons Gelderlaand' 't officiële volkslied van de pervinsie.
Kongo-Brazzaville
In de strekke wonden nen hoop Bantoe-volker, dee as haandelsverboonden opzatten töt in et streumgebeed van de Kongorivier. Kongo-brazzaville was deel van de Fraanske kolonie Ekwatoriaal Afrika. Noa onofhaankdelikhead in 1960 wör de oolde kolonie Fraansk Kongo de Reppubliek van de Kongo. De Volksreppubliek van de Kongo was nen Marxuisties-Leninistiesen eenpartiejenstoat tusken 1970 en 1991. Seend 1992 wordt der verkiezingen met meardere partiejen eheulden, mer de demokraties ekeuzen regearing wör in 1997 of ezat in de Börgeroorlog van Kongo-Brazzaville. Presideant Denis Sassoe Ngwesso hef van de leste 36 joar der 26 regeard.
Vuur-koloniaal
thumb|left|Et hof van [[N'Gangue M'voumbe Niambi, oet et book Description of Africa (1668)]]
Noa-kolonialen tied
thumb|right|200px|Denis Sassoe Ngwesso, den hudigen presideant van Kongo-Brazzaville Sassoe Ngwesso haalden baanden an met et Oostblok en oonderskrewen ne vreandskopsverkloaring van 20 joar met den Sovjet-Unie. De volgende joaren mos hee verdan mear lönnen op politieke oonderdrukking van tegenstaanders as op bevuurrechten van medestaanders, um zinne diktatuur vaste te hoolden.
Laand en wear
De heuwdstad Brazzaville lig an de Kongorivier in et zuden, recht tegenoawer Kinsjasa, de heuwdstad van de Demokratiese Reppubliek van de Kongo.
Umdet et laand op den eawenaar lig, hef et et hele joar roond etzelfde klimaat. De dagen zeent in duursnee 24 groad en snachtes meesttieds tusken de 16 en 21 groad. In duursnee vaalt der in een joar 1100 mm reagen in et zudelike Niari-dal. In et midden van et laand kan det mear as 2000 mm worden. De dreuge tied is tusken juni en augustus, terwiel as in et grötste deel van et laand nen natten tied twee heugtepeunten hef: tusken meart en mei, en van september töt en met november.
Dartmoor Forest
De heufdplaatse in n parochie is Princetown. Aandere plaatsen bint Bellever, Hexworthy, Postbridge en Two Bridges.
Driemaandelijkse Bladen
thumb|200px|Driemaandelijks(ch)e Bladen, eerste riege
Zeezwaoluw
Biologie en gedrag
Zeezwaoluwen bin middelgrote voegels, meestal met een gries of wit verenkleed en vaok met een deels zwarte kop. Ze hen aorig lange snaovels en poten met zwemvliezen. Ze bin lichter ebouwd as meeuwen en as ze vliegen zien ze der eleganter uut met een lange start en lange vleugels.
Waorumme is der wat in plaatse van niks
Netuurkundige uutleg en kritiek daorop
Netuurkundigen as Stephen Hawking en Lawrence Krauss hebt antwoorden veuresteld die uutgaot van de kwantummechanica: in een vacuüm kwantumtoestaand ontstaot virtuele dielties en kwantumschoem spontaan, zoas wiskundig anetoond is.
Kritiek op een schöpper as oplossing
In de Stanford Encyclopedia of Philosophy schrif filosoof Roy Sorensen det veur veul filosofen de vraoge intrinsiek niet te beantwoorden vaalt, krek asoj een cirkel vierkaant mussen kriegen, en det zölfs God gien antwoord genogt is: "Umme te verklaoren waorumme as der wat bestiet, verwieze wij gewoonlijk naor 't bestaon van wat aans... Aw beveurbield antwoordt: 'Der is wat umdet de Ontwarper van 't Hielal wol det der wat zol wezen', dan giet oonze verklaoring uut van 't bestaon van de Ontwarper van 't Hielal. Iene die de vraoge alumvattend stelt, nemp 't bestaon van de Ontwarper van 't Hielal niet as uutgaankspunte. As de verklaoring niet begunnen kan mit 't ien of 't aandere wezen, lek 't stoer det der ok mar ienig antwoord meugelk is. Sommige filosoferen besluut det de vraoge 'Waorumme is der wat in plaatse van niks?' niet te beantwoorden vaalt. Ze mient dew van de vraoge in de biester raakt umdet die een onmeugelke verklaoringseis stelt, namelk: 'Deduceert 't bestaon van iets, mar zunder ienige existentiële veuronderstelling'. Logici behoeft heur niet méér te schamen det ze zuks niet veur mekare kriegt as det meetkundigen heur mut schamen det ze de cirkel niet rondkriegt."
Beringstroat
thumb|200px|right|Satelietfoto van de Beringstroat right|thumb|200px|Zeemanskaarte van de Beringstroat right|thumb|200px|De [[Peterskaarte hef de raanden in de Beringstroat. * Op aandere kaarten wörd een deel van Ruslaand leenks nöast Alaska teund.]]
Zujerzeewarken
thumb|Zujerzeewarken De Zujerzeewarken waren een projekt waormee de Zujerzee of-esleuten worde tot Iesselmeer en deels in-epolderd worde. Ze beheuren tot de grootste waoterbouwkundige projekten die ooit uutevoerd bin. Van et uutbrengen van et plan van Cornelis Lely in 1891 tot an de voltooiing van de diek Enkhuzen-Lelystad in 1975 hen de warken meer as driekwart eeuw in beslag eneumen. Et is niet uut te sluten dat de warken in de toekomst nog een vervolg kriegen.
Redenen veur et dreuglegen
Nao de Tachtigjaorige Oorlog (1568-1648) bleuiden de Noordelike Nederlanden op en worden wiendmeules veerder ontwikkeld. Mit disse techniek worde et meugelik land dreug te legen. Toe de techniek beter worde, worde et meugelik steeds grotere gebiejen dreug te legen. Zeutjes an worde et ene nao et are waoter dreugeleid en ontstung et Nederlandse landschap van dreugmakeriejen, mit de Beemster as beroemdste veurbeeld.
Eerdere plannen
Verschillende waoterbouwkundigen hen plannen op-esteld veur de Zujerzee.
1818
thumb|Ludwig van Beethoven
Zujerzeewarken
De Wet
In 1892 raojde een staotskommissie an um et plan uut te voeren. Et duurde tot 1918, nao de waotersnood van 1916, dat de "Wet tot ofsluting van de Zujerzee" an-eneumen worde op 14 juni 1918. De Dienst van de Zujerzeewarken en de Rieksdienst veur de Iesselmeerpolders worden respektievelik verantwoordelik veur de waoterbouwkundige warken en de inrichting van et nieje land.
Kotor
De leste joaren komt der alverdan mear toeristen op Kotor of. Völle komt der met cruiseskip. Ze komt vuur de Golf van Kotor en de oolde stad. Kotor steet op de wearldoarfgoodlieste van UNESCO.
Arend Lamm
In 1954 wün hee med syn Karstgedicht ien doonkern nach ne prys van de domålige Twentsche Courant. Vanaf 1955 skreav Lamm in de vosbergenskryvwyse. Ouk skreav hee en vervolgverhaal 'Geike' in de Twentsche Courant.
Oostzee
Begreenzing
Tot de Oostzee in rume zin beheuren ok de Botnische Golf, de Finse Golf, de Golf van Riga en kleinere baaien ('bochten') en haffen langes de kust van Duutslaand, Polen, Ruslaand en Litouwen.
Ooldetriene
thumb|Ligging van Ooldetriene Ooldetriene (ok wel: Ooltriene, Nederlaans: Oldetrijne, Fries: Aldetrine) is een dörp in de Friese gemiente Weststellingwarf. Et leit in et zuudwesten van Wolvege en in et noordoosten van Munnikeburen, en het omdebi'j 180 inwoners (2004).
Ooldetriene wodt al in een oorkonde uut 1320 nuumd; et hiette destieds Ooldentrinde. De plaetselike karke was tot de Refermaosie an Catharina van Alexandrië wijded. In 1794 wodde de karke vervangen deur een ni'je; aende 19e ieuw gebeurde dat opni'j. Disse laeste karke wodt tegensworig bruukt as dörpshuus.
12 febrewaori
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 12 febrewaori
Blokgooien
Dreinse benaomingen en identiteit
Aandere Dreinse en typisch Noord-Dreinse woorden die broekt worden:
Underdielen van het spel
D'er bint 6 underdielen in 't spellegie:
Roner regels
Dit stuk was schreven in 't Noord- (en 'n beetie) Zuud-Dreins wa'k aaid zo metkregen heb.
Horst
Horst is een klein darp in de gemeente Armelo, in de Nederlanse previnsie Gelderland. 't Leit in 't oosten van 't darp Armelo en het inclusief 't umringende gebied, 570 inwoeners. De oppervlakte weiland is zo'n 4000 m².
Nedersaksische Beweging
De Nedersaksische Beweging is een term veur de - miest uut academici en schrievers bestaonde - beweging die rond de jaoren vieftig perbeerden de stee van 't Nedersaksisch te verbetern en contacten te leggen tussen de lu die in Nederlaand en Duutslaand gaanks waren mit de streektaal en de Nedersaksische cultuur. Leidende personen in dizze beweging waren onder aandern Kornelis ter Laan, Jan Naarding, Herman Bezoen, Arnold Rakers, Willem Diemer en Klaas Heeroma, de leste vanof 't Nedersaksisch Instituut an de Rieksuniversiteit Grunning. 't Waren haost allemaole mansluden die mitdeuden, mit uutzunderings as de Oostfriese schriefster Wilhelmine Siefkes.
Arfgoed
Hendrik Entjes mienden det 't 'grotelijks mislukken van het streven naar de culturele 'weddergeboorte' van het twintigmiljoenenvolk van de Nedersaksische modersproake' niet betiekenden det de beweging zonder uutwarking bleef. De belangstelling veur streektaal en streektaalgebruuk in eigen kring, mienden e, wördden d'rdeur verstarkt. De streektaalschrieveri'je wördden d'rdeur an-efieterd en schrievers kregen meer andacht veur literaire kwaliteit in de Nedersaksische literetuur. Wal waren latere streektaalinitiatieven veural ericht op de eigen regio of pervincie, in plaatse van oaver pervincie- en laandsgrèenzen uut te kieken.
Mariaparochie
thumb|right|250px|Mariaparochie teegn de greanze van Tubbig Mariaparochie is n kleain koarkdoarp in Tweante en vaalt deels oonder de gemeente Tubbige en deels oonder Almelo. t Is heufdzakelik Roomsk. t Doarp ontsteun oawer de leste twee joarhonderdn um de parochiekoarke Oonze Lewe Vrouwe van Aaitdoernde Biestaand hen, woervan at ook n naamn van t doarp is oawer enömn. In 2007 har t doarp 296 inwonners.
Mariaparochie lig op t noord-oostn van Almelo en is vuural bekeand ewördn duurdet Herman Finkers n naamn van t doarp gebrökn vuur zin teeknfilm Kroamskudn in Mariaparochie.
Katoele
Voedsel
Net as de meeste oelen is ook de katoele veural actief as 't duuster is. Dit in tegenstelling tot de veldoele, dee ook wel overdag actief is. De katoele jaagt op knaagdieren en rustende voegels.
Sheepstor
Ömgeffige
Dichbiej-legn arkeologiese öpgroawign bint:
Taos
't Taosjen is in 1903 in Lychen (Duutsland) uut-evunnen deur Johann Kirsten.
Derk med den bear
Derk med den bear of Derk med de (söven) hündtys is een mytologiske figüür uut Tweante, de Achterhook en Sallaand.
Karst
Et verhaal oaver Derk med den bear wördt altyd tydens de karsttyd an de kinder vöäredragen.
God Fro
Wee as Derk precys is weat geyneyne neet, mar der wördt beweyrd dat de van de germaanske god Fro ofstamd. Den jagen up een eaverswyn med golden börstels döär de lücht hen. Toon et volk christelik wördden, wördden Fro vöär ear een kwåde demon. De lüde hebbet der so een groute angst vöär hüm ekreagen. See dürvden sülvs syn name neet uut te spreaken, uut vrease hüm te ropen. Vandår dat see hüm Derk nöömden. Derk redt up een grout wild varken, ofwal een bear.
Willem Diemer
Femilie
thumb|right|180px|Willem Diemer zien gelieknamige va Diemer was een zeune van de SDAP-politicus en wetholder van de gemiente Onstwedde Willem Diemer (1891-1953). Hij was etrouwd mit Annechien (Annie) Hangelbroek (ca. 1924-1993); mit 'n beiden hadden ze zeuven kiender.
Willing
Willingseurte
Oare seurte dee nich natuurswieze in Neerlaand en België te veenden bint, bint:
Startpan
thumb|250px|Een startpan Een startpan of steulpan is een kleine, diepe pan mit een handvat in de vorm van een steul (of start).
Willing
Oar gebroek
t Holtskool van de willing wör gebroekt in buskruut; t hef ne völle heugere verbraandingsvluksheaid as biejveurbeald barbecue-holtskool.
Widukind
Verzet en kirstening
In 778 trok Karel noar Spanje om teggen de Saracenen te strieden en in 782 keerden Widukind trög as leider van nen ni-jen opstaand en plunderden verskillende Frankiese gebeden. Moar den Saksiesen adel keerden zich van hum of. Dizzen opstaand, woarbi-j ok Frezen en Wenden betrokken woaren, endegden mit den gedwongen oftochte (ofwal ontheufding tiedens 't Bloodbad van Verden, doar is ondudelekheid oaver) van 4.500 Saksen deur Karel de Grote. ('t Verhoal geet dat Karel de Groote 4.500 Saksen leet umbringen, woarop Widukind zich oavergaf um meer bloodvergeten te veurkommen.)
Woapen van Eanske
Blasonering
Et olde wåpen uut 1936 kreag en paar symbolen in de blasonering: de leywe wör ouk in de beskryving by upnöämen, et Andrieskrüüs wör vervöngen döär et woord "schuingekruist", sou dat de uutenden nich meyr wyder as de böävenste en underste balken güngen. En middelste krüüsken güng der uut. Zo wör de blasonering: "In zilver een slaghek van keel, bestaande uit 3 dwarsbalken, waaroverheen 2 schuingekruiste balken. Het schild gedekt met een gouden kroon van 5 bladeren. Schildhouders : 2 aanziende leeuwen van natuurlijke kleur."
De heraldiske klören bint silver (wit), keel (roud), gold (geal) en sinopel (gröön).
Achterhook
Geleuf
Karkelek kenmarkten den Achterhook zich deurdat de streake vrögger veur n groot deel Nederlaands Hervormd was, met n antal rooms-kattelieke 'enclaves'. Dit bunt under andere de vroggere gemeenten Bargh en Wehl, en pleatse als Grolle en Lechtenvoorde. In t midden is der vanuut et zuudoosten naor et noordwesten ne liene te trekken, dee vanof Dinsper naor Vasseveld, Zellem naor Hengel löp van darpen met veurnamelek ne prottestante bevolking. Et noordoosten en zuudwesten van de streake bunt van oldsheer aover t algemeen katteliek. Deutekem kent ne gemengde geleufsgemeenschop, maor hier aoverheerst et antal neet-karkeleken.
Natuur
In et Achterhookse koulissenlandschap is völle en verskeiden natuurschoon te vinden zoas op den Lochemsen barg, in boswachteri-jen in Reurle, in de Slangenburg bi-j Doeutekem en in wat veanegebeden teggen de oostgrenze mit Duutslaand. Et landschap rundumme Wenterswiek is miskien wal et meest toonangeavend veur den Achterhook.
Den Achterhook is riek an kastelen en laandhuze.
Oslo
Oslo steet bekeand um zinne geografiese kenmoarkn en boarggroond. De stad wörd karakteriseerd duur de noabieheaid van völle bos, en de verskeaidenheaid an plaantn en deers. 2/3 van de gemeentegroond is bos en watergebeed boetn de bebouwing umme, wat ne richte bevolkingsdichtheaid gef van 5221,6 inwonners per km². t Dichtstbevolkte deel van de stad ligt in ne komme tusken greune heuwels. De Alna-, Akers- en Lysakerriviern loopt van de heuwels, duur de Oslokomme, en komt oet in t Oslofjord. Eénn kilometer oost van Oslo ligt de Ekebergshelling met n natuurreservaat en met spoers oet de Steentied van ongevear 10.400 joar oold. t Oslobos is met ne korte tramrit vanoet de stadskern te bereikn.
Met Asker en Bærum vörmt Oslo n egen bisdom. t Bisdom Oslo is ene van de vief oorsproonkelike bisdommen in Noorweagen, dee't esticht wörden roond 1070.
Cranendonck
Cranendonck is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is Büdel. Der woanet 20.941 blüde up ne uppervlakde van 78,05 km². Et maket deyl uut van de metropole van Eindhoven. Et wördt vöär et eyrste nöömd in 1318.
Biljärtn
In Nederlaand wörd met den term "biljärten" vake allene et karambolebiljärten beduudt. Bie karambolebiljärten spöl iej met dree bälle. Met oewen spöllebal mut iej proberen de aandere beide bälle ofzeunderlik an te tikken. De keunst is um ze beide te raken, mer um ze dan zo lastig meugelik vuur oewen tegenspöller oet te loaten kommen. Hierin he'j ook nog wier oondersoorten: libre, baandstoten en kaderspöllen.
O Brook
200px|thumb|left|Oetzich oawer t O Brook-dal. n O Brook is nen körten ziejstroom van n West Dart River in Dartmoor in Devon, Englaand. t Leg vlokbiej t dörpken Hexworthy, en n beneajnstroom vörmt de greanze tusken de parishes Holne en Dartmoor Forest (vreuger Lydford). Nen vreugern vörm van n noam was Ocbroke, en t betekkent kloarbliekelik "Oak Brook" (Tweants: Eaikenbrook), ok a bint eaiken teagnweurdig zeldzöam in t gebeed.
Wasbod
Een wasbord kan verwiezen naor:
Kosovo
De Albanezen en Serviërs in Kosovo konden neet met mekoar. Dit zorgen vuur völle rassengeweeld, wat oeteandelik leaden töt den Kosovo-oorlog van 1998 - 1999. Den oorlog wör of ekapt duurdet de NAVO de strekke bombarderen deed. Hierduur wör de Reppubliek Joegoslavië dwungen um öare soldoaten terugge te halen oet Kosovo. Det wör een beskoarmde stoat oonder UNSCR 1244. Op den 17den februwoari 2008 reup Kosovo zikzelf oet as onofhaankelik laand. Seend dee tied wörd et duur 108 lidstoaten van de Verenigde Nasies as zelfstaandig laand ezeen. Servië weaigert dit te erkennen. Toch hef het met et Verdrag van Brussel in 2013 de echtheid van de Kosovaarse instellingen en spesjalen stoatus in Servië an enömmen. Et verdrag leg vaste at publieke zaken in Kosovo allene duur Kosovo's ekeuzene regearing besteurd wordt en neet duur Servië.
Markermeer
Geschiedenis
Et inpoolderen is laeter niet weeromdri'jd om verschillende redenen. Zo speult et meer een belangrieke rolle in et instaandholen van de voegelstaand. Ok was et lastig veur de waeterhuushoolding in Noord-Hollaand. Deur et meer in te poolderen zol et grondwaeter in Noord-Hollaand de poolder instromen waordeur et gronwaeterpeil in de perveensie te leeg zol wodden. Hierdeur kan bi'jgelieks de grond votzakken.
Belangrieke plakken an et meer
Een peer grote plakken die an dit meer liggen:
Roevène
Cultuur
Op 't Kerkplein viej 't monument veur de melkbusse, een eerbewies an de melkbusse, die as deur 't gebruuk van melktanks en automatisering vört is eraakt.
Fraizenkuur
Amerikoanen
Over Amerikoa worden over d'hail wereld wel grappen môkt. Veuraal omdat Amerikoanen voak opscheppen over heur aaigens laand.
Vlagge van Gelderlaand
Untwarp
Alle dree de banen nemt n darde van de heugte in.
Börk
Börk is een brinkdörp in de Nederlandse previnsie Drenthe. 'T Heurt bij de gemiente Midden-Drenthe. 'T lig zo'n 8 km ten zuudoosten van Beilen. Tot 1998 heurt het tot gemiente Börk. Soms is 't verwart mit Kamp Börk.
Tankenbarg
Beklimmingen
Med de fytse kün y van meyrdere syden teagen den Tankenbarg an. Den Siemertweg (vanuut Rossum-Deanekamp) is den längsten en stiksten klim. Et löpt der neet heylemål lykup, mär wördt voordan stikker wo höyger as y kummet. By de T-krüsing kün y linksaf wyder ümhouge, wårnå as et valsk plat höygerup geyt. Dårnå kün y weader rechtsaf richting top, wårby as de weg weader stikker in de höygde krupt (mangs wal med 8%). Boavenup kün y u låten sakken richting et vöärmålige restaurant Tankenberg (wat ümmedöyped wör töt Wereldrestaurant Pan en in 2012 kats afbrandden) an de weg van Oldensele når De Lütte. Y künnet ouk ümdraien en oaver den Tankenbargerweg når Oldensele. Oaver den Alleeweg kün y langs nen smallen pad når de flanken van den Påsbarg.
Blauwe beze
De blauwe beze bleuit in trossen mit n groot verschil in bleui tussen de eerste en leste bloeme in de trosse. De bloeme is witkrem tot raoze van kleur. De bleui is in de eerste helfte van mei. Deur disse vrogge bleui kan e schao oplopen deur nachtvorst. Der bin kultivars die hiertegen bestaand bin. Allewel de blauwe beze zien eigen bestuuft, leit kruusbestuving tot meer en grotere vruchten. De blauwe beze wörden besteuven deur hommels en de hoenigbieje. In tegenstelling tot de bosbeze geven blauwe bezen niet aof.
Sierra Leone
Et grötste geleuf in et laand is de Islam. Mer de Kristelike meenderheaid hef oardig wat te vertellen. Sierra Leone steet bekeand as ene van de godsdeenstvrieje laanden van de wearld. Moslims en Kristenen köant der good met mekoar. Geleufsgeweeld keump hoaste neet vuur.
Homoseksualiteit
thumb|n Homoseksueel peer thumb|Twie kerels die mekeer tuten thumb|De regenboogvlagge, n symbool veur de homoseksuele gemienskop Homoseksualiteit is n vorm van seksualiteit die kenmarkt wordt deur uutslutend de veurkeur veur personen van t zelde geslacht. n Vrouw mit n romantiese en seksuele veurkeur veur aandere vrouwluden wordt ok wel lesbies nuumd.
t Woord homoseksueel is bedacht deur de Hongaarse journalist Karl Maria Kertbeny, en is veur t eerst deur him bruukt in 1869.
Akseptaosie
Veul westerse laanden hebben inmiddels homoseksualiteit (zowel de gerichthied as de aktiviteit) legaol maekt. Inkelde staoten van de Verienigde Staoten van Amerike vormen hierop n uutzundering. In 2003 bepaolde t Hooggerechtshof dat t verbod op homoseksualiteit ongrondwettig was. Hoewel partie staoten nog altied wetten hebben die homoseksualiteit verbieden, binnen ze sund die tied niet meer geldig.
Kroepdeers
Kroepdeers, ook wal reptielen neumd (Reptilia), zeent kooldblodige deers met butte. Iej veendt ze oawer de hele waerld, mer neet in koolde gebeden, zo as op de polen en baargtöppe. Dat gef nog zo 9500 soorten kroepdeers. Wiedters heb iej nog völle soorten kroepdeers dee as oetstörven zeent. Vake zeent dee allene as fossiel bekaend. Der laewden lange leden onmeundige grote soorten, zo as de Mosasaurus, den in zee woonden en woervan as der ook n fossiel in Nederlaand veunden is. Ne aandere belangrieke oetstörvene groep warren de Pterosauriërs. Dee konden vlegen en behaersden dat lochtroem. Toch zeent der gin laewende soorten maer van. Der is groot oonderskaeid tusken de roeme groep kroepdeers (alle bekaende soorten) en de smalle groep (de soorten dee as der rechtevoort nog zeent).
Freerk II van Pruusen
Hij volgde zien va Freerk Willem I van Pruusen op en was de langst heersende vörst van 't Huus Hohenzollern. Onder zien belangriekste waopenfeiten vaalt zien militaire successen in de Silezische oorlogen (tegen 't Habsbörgerriek um bezit van Silezië, vandage de dag diel van Polen), zien herorganisatie van 't Pruusse leger, de eerste opdieling van Polen en zien mecenaat van de keunsten en de Verlochting.
Gemientelike herindielings in Nederlaand
Achtergronden
Inmiddels hebben in hiel Nederlaand al herindielings plakvunnen. Pattie plakken hebben zels al meerdere herindielings mitmaekt, aandere wisten de daans te ontspringen. Bi'j t trekken van de ni'je greenzen haank vule of van politieke keuzes op nasionaol of regionaol nivo.
Volapük
De woordeschat van t Volapük was ebaseerd op t Engels, mit wat Duuts en Frans derdeurhinne.
Fransk
Döärdat et fransk een geleevde taal was by de europääske elite rund de 17. tot de 19. eyw, hevt et ouk düdelike spouren nålaten in et neadersassisk en et neaderlandsk. Een pår vöärbealden dårvan binnen: duusjen (doucher), avveceren (avancer), buro (bureau), parmetåsy (parentage), nivo (niveau), toilet (toilette), begasy of pakkasy (bagage).
Clemens Cornielje
Clemens Gerard Antoon Cornielje (Lobith, 10 juni 1958) is nen Nederlandsen politikus.
Georgië
An et eande van den 18den eeuw gung et keuninkriek Kartli-Kakheti een verboond an met et Russiese Riek. Ruslaand liefden Georgië in in 1801. Noa ne korte onofhaankelikheid noa de Russiese Revolusie van 1917 wör Georgië bezat duur Sovjetruslaand in 1921. Et wör lid van de Sovjet-Unie as de Sosjalistiese Sovjetreppubliek Georgië. Noa ofsplitsing in 1991 har Georgië te lieden van den Georgiesen Börgeroorlog en een ekonomies deeptepeunt gedoerende de negentiger joaren van den 20sten eeuw. Dit doerden töt de Rozenopstaand van 2003, woernoa as de nieje regearing demokratiese en ekonomiese verniejinge duurvoorden.
Dongen (gemeynde)
Dongen is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is et lyknamige Dongen. Der woanet 26.345 lüde up ne uppervlakde van 29,74 km². De hüdige gemeynde is untstån up den 1. januari van 1997, uut en samengån van de vöärmålige gemeynden Dongen en 's Gravenmoer. Synen name dankt de gemeynde an de rivyr de Donge wat der döärhen ströymt.
20 febrewaori
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaots op 20 febrewaori
Holne
Parish
De eustlike en neurdlike greanzn van n parish wört vörm deur n River Dart. Noar t westn grenst t an n parish Dartmoor Forest woar de greanze veur n deil vörmd wör deur n O Brook. It röak t meast neurdlike peunt van n parish Buckfastleigh biej Petre's Bound Stone öp Ryder's Hill, ean van de heugste peunte in zuud-Dartmoor. Vanof hier gee't wier trög noar n River Dart.
Algemene Nedersaksiese spelling
Dit bin oek de punten waor ze van de SONT-spelling op stuk-eleupen is. A'j t zo bekieken is t iewig zunde dat der gien standardspelling vasteleegd is, want t is in feite vasteleupen deur onenigheid over de schriefwieze n paor klanken, terwiel de rest van de spelling al wel estandardiseerd had kunnen wörden.
Battem
thumb|right|100px|Woapn van Battem Battem (Nederlaands: Bathmen) is n döarpken in de gemeente Deawnter, in Sallaand. In 2004 har t 5328 inwonners.
Bie de vrogere zelfstaandige gemeente Battem heurdn ook de döarpe en noaberskopn Aapnhuuzn, Dorterhook, Loo, Pieriksmars en Zuudloo.
Vrieje tied
Battem hef ne algemene sportverenige, woerbie verskeaidene sportn edoan köant wordn, zo as voetbal, haandbal, zwemn en gemmestiek. Allene de voetbalofdelige hef al mear as 350 leedn.
Devon
thumb|200px|De ligging van Devon binnen Engelaand thumb|300px|Kliffen an de noordkust van Devon thumb|300px|Saddle tor, een typische rotsformatie in [[Dartmoor]] thumb|300px|Kiek aover de haven van [[Torquay]] Devon (wat verolderd: Devonshire; Cornisch: Dewnens; Welsh: Dyfnaint) is een Engels graofschop in 't zuudwesten van 't laand. Ten noorden dervan lig 't Kenaal van Bristol en ten zuden 't Kenaal, de zeestraote die Groot-Brittannië van 't Europese vastelaand scheidt. An de westkaante greenst Devon an Cornwall, in 't oosten an Somerset en Dorset. De heufdstad is Exeter. De graofschop beslat 6.707 km² en hef een bevolking van zo'n 1,2 miljoen.
Devon is verdield in de districten East Devon, Mid Devon, North Devon, South Hams, Teignbridge, Torridge en West Devon. De stad Plymouth en 't district Torbay (det bestiet uut de steden Torquay, Paignton en Brixham) ligt waliswaor in Devon, mar wördt ampart bestuurd, as unitary authorities.
Geschiedenis
In de Vikingtied kwamen der of en toe Deense plunderaars te heistern an de Devoonse kust. In de latere middelieuwen ontstuden der in Devon een antal antiklerikale bewegings, die heur keerden tegen de macht van de karke in 't openbare leven. In 1688 völt Willem III van Oranje bij Brixham Engelaand binnen umme de Glorious Revolution te lanceren.
Kiek Now Us
Kiek Now Us besteet oet Erwin Banning (basgitaar), Jos Bleumink (saxofoon en zaank), Lars Karnebeek (zaank, gitaar), Koen Klein Goldewijk (drums) en Niek Albers (gitaar).
Drimmelen (gemeynde)
Kerne
Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint:
Kootjebroek
Geschiedenis
Daornaost wort der in de 15e eeuw veur t eerst de meul Puurveen eneumd, dat toe n standerdmeul was die mit n storm roend 1850 vergaon is. Kort daornao wier der n nieje meul ebouwd, die in 1964 of-ebraand is.
Biseksualiteit
thumb|Biseksualiteit thumb|right|Vlagge dee vöär de biseksualiteit steyt. thumb|right|Ne japanske afbealding van twey männe en ne vrouwe dee [[seks hebbet.]] Biseksualiteit is ne ård seksuele gerichtheid wårby nen persoon beide når männe en vrouwlüde kikt, emotioneel en/of seksueel. Et is med heteroseksualiteit en homoseksualiteit eyne van de dree höyvdförme van seksuele vöärköär. Biseksualiteit is nich heylemåle etsülvde as panseksualiteit. By panseksualiteit maakt et ja niks uut by wat vöär geslachtsidentiteit eyne sik by reakent. By biseksualiteit is en persoon in et geheyl richted up männe en vrouwlüde alleanig. Ouk lüde dee nich heylemåle sou drük doot oaver öären seksuelen ård künnet siksülv as biseksueel kenmarken. Lüde dee as heylemåle niks vöölt by gin enkel geslacht sint aseksueel.
Meaningen oaver et bestån dervan
Oaver de tyd hebbet meyrdere weatenskappers de gedachte der achterhen dån dat eyne alleanig biseksueel is as den sik antrökken vöölt töt beide geslachten. See hebbet låten seen dat biseksualiteit ouk ne aparte gerichtheid is. Der was ouk en undersöök dat seade dat y alleynig biseksueel bint as y u romantisk of seksueel antrökken vöölt når beide et andere as et eygene geslacht, maar den uutkümst is later weader intrökken.
Vöärkummen
En undersöök van et Landelik Netwark Biseksualiteit (2007) by 50.000 lüde hevt låten seen dat der verskillen sint tüsken biseksueel gedrag en biseksuele identiteit. Van de heteroseksuele männe seade 5,5% an biseksueel gedrag te doon, van de homoseksuele männe was dat 7,5%. By de vrouwlüde was dat van de heteroseksuelen 5,2%, en van de homoseksuelen 13,5%. Maar ümdat Neaderland völle meyr inwoaners hevt as dat, is te seggen dat et best möägelik is dat der völle meyr biseksuelen sint, vöäral by jungeren dee öäre identiteit noch kennenleyren müt.
Sociale faktoren
Krafft-Ebing was den eyrsten wat seade dat biseksualiteit de eyrste natuurlike richting van seksualiteit is, wat Freud ouk al bewäärden. See vünden dat lüde eyrst biseksueel sint, as ne ård neutrale posity. Pas later, under invlood van sociale faktoren, olders, family, vrenden of politike beweagreadenen keset se dervöär üm heteroseksueel of homoseksueel te weasen.
Stadloon
thumb|right|100px|t Waopen van Stadloon Stadloon of Loon (Duuts: Stadtlohn; Platduuts: Stadlaun) is ne stad in den Duutsen daelstaot Noordrien-Westfalen, elaegen in t distrikt Borken de stad hef 20.700 inwonners (NRW Stat).
Newfoundland
Bie nen zeevoart in 1497 oontdekten John Cabot et eilaand vanniejs. Den Engelsen Keunink Hendrik VII gavven um opdracht um ne nieje haandelsvoarweg te veenden noar Azië. Cabot voorden met achtteen man op et westen an en köm bie Newfoundland an. Hier tröf hee spoers van leu, mer gin Indianen. Engelaand kon et dootieds neet koloniseren, mer de Spanjoarden en Portugezen warren mear zudelik gangs. Et doerden oeteandelik nog 75 joar vuur at de Europeanen der vuur vaste hen treuken.
Meer
De Kaspische Zee, op de grèenze van Europa mit Azië, is een zoltmeer van 371.000 km² en is daormit 't grootste meer ter wereld, mar wördt ok wal as zee beschouwd. 't Baovenmeer (Lake Superior) op de grèenze van Canada en de Verienigde Staoten is mit 82.000 km² qua oppervlak 't grootste zuutwatermeer ter wereld. Qua waterinhold mut 't 't Russische Baikalmeer ('t diepste meer ter wereld) en 't Afrikaanse Tanganyikameer nog veur laoten gaon.
James Watt
De SI-eenheid van vermeugen, den watt (ofekort W), is noar em eneumd.
De Twentsche Courant Tubantia
Oploages
Staand per 2001 (totaal 137.850): Nöast de strekken Tweante, Sallaand en n Achterhook wörd de Tubantia ook bezörgd in de Duutse plaatsen, Alstätte, Bad Beantem, Bokelt, Gildehoes, Gronauwe, Lage, Niejenhoes, Nothoorn, Oahoes, Skuttrop, Uelsen, Vreden en Wilsum.
Tüüvmeyse
Verspreiding en leavgebeed
De soort is en standvuggel en is meystentyds in nåldbusken te vinden, mär kan ouk in emengde busken, in bökenbusk of nåldholtryke parken en tünen vöärkummen. Hee givt de vöärköär an en ümgeaving mid vöäl doud holt en stark afhangende takken. In Süüdeuropa wördt he dårnåst ouk in eykenbusken anetröffen.
Arkemerbarg
thumb|250px|n Arkemerbarg mit daoronder n [[Lemelerbarg]] n Arkemerbarg (Nederlaans: Archemerberg) is 'n heuvel in d'Oaveriesselse gemeente Ommen körtbi'j de boerschop Arkem. n Arkemerbarg is deel van 'n stuwwalle die ontstoane is in de leste iestied. Ten zuden van n Arkemerbarg hej n Lemelerbarg.
Herman Bezoen
Schrieverije
In 1952 verzörgde hij een uutgave van Het Dumbar Handschrift: Idioticon van het Overijssels in het einde der achttiende eeuw samengesteld door Gerhard Dumbar - Deventer, Herman Scholten - Haaksbergen en Jan Arend de Vos van Steenwijk - Vollenhove. An Dagblad Tubantia dreug e een streektaalrubriek bij.
Vurtraken
In 1953, tiedens een rit op de motor mit zien zeuntien achterop, zag de 45-jaorige Bezoen bij een onbewaakte aoverweg bij Soest een tweede trein aover 't heufd. Hij was op slag weg; zien zeuntien aoverleefde de botsing. Naor anleiding van 't ongelok schreef Jan Naarding 't gedicht "Vraoge bij 't henbrengen van een vrund", in 1966 openeumen in de bundel Dååd en drööm (Daod en dreum). Daoruut, anepast naor de officiële Drèentse spelling:
Riesbees
Botaniese beschrieving
De riesbees is n kleine struuk en het wittige tot raoze bloemetjes in trosjes van twee tot drie stuks. De plant bleuit in mei en juni. De bezen lieken op die van de blauwe bosbees (Vaccinium myrtillus), mar bin wat ovaoler van vorm. De vruchten riepen in de naozoemer. Ze hen n blauwe schel, mar wit vruchtvleis en kleurloos sap in tegenstelling tot de blauwe bosbees, die blauw vruchtvleis en peers sap het. De smaak is lichtzeut. De ovaole loofblaodjes bin blauwgreun van kleur.
Gebruuk
Van de riesbees ku'j slei, schem en sap maken. De bezen worren in de volksgeneeskunde bie loop en blaosontstekingen gebruukt. In t oosten van Siberië wort de struuk gebruukt veur t looien van leer en wort uut de bezen n starke brandewien emaakt.
Ekologie
Riesbees is n weerdplant veur verschillende pennevoegelsoorten, waoroender de dagvlinders veenluzernevlinder, poolpaorelmoervlinder, Freya's paorelmoervlinder en de mikrovlinders Acleris sparsana en Phiaris schulziana.
Etten-Leur
Etten-Leur is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is et lyknamige Etten-Leur. Der woanet 43.896 lüde up ne uppervlakde van 55,92 km².
Asten
Asten (op zien Broabaants: Ááste) is ne gemeente in de Nederlaandse proveensie Noord-Broabaant. Op den eersten april van 2016 wonnen der 16.667 leu op ne vlakte van 70,4 km². De gemeente is deel van de plusregio Eandhowen. De heuwdkern van de gemeente is et doarp Asten, woer as 13.069 leu wont. Aandere döarpe in de gemeente zeent Heusden en Ommel.
Gondelvoart (Breevoort)
Deurstart
Et Comité Volksfeest reep in 1968 de Breevoortse leu op, um op 21 meert noar Zale Goldewiek te kommen met den slagzin: "Dit kan de gewoarwödding van et joar wödden". Den aovond is doar uut-ebreid esproaken oaver de Gondelvoarte en den uutkomst was: Wi'j goat et doon. In fabrieken en schoppen gingen zi-j anvangen. Vakleu wödden derbi-j eroopen. Et 2de waekende van september was et zowiet. Breevoort leep vol kiekleu um de gondelvoart te zeen. Op zoaterdagoavond ging et nog bi'jnoa mis. Deur nen alderbastenden wolkbreuk um 18 uur dreigden dee gondelvoarte in et water te vallen. Moar zeedoar, pastoor Metternich bad tiedens de Heilige Misse um dreugte, de loch kloarden op en Breevoort belaefden nen dollen gondelvoartoavond. Wat völlen in dee tied neet wisten was, dat 40 joar doarveur, woonsdag 15 augustus 1928 veur de allereerste kere in Breevoort ne gondelvoart te zeen was ewes.
Nedersaksische literetuur
Belangrieke literaire warken
Oorspronkelijk kwaamp de Nederduutse literetuurtaal töt ontwikkeling in 't Oostfaolse Broenswiek, daoras e aordig veul an Hoogduutse invloeden blootstund. Later verscheuf 't zwaortepunt hen de noordelijke Hanzesteden, boavenal Lübeck, daor een standerdiserende invloed van uutgunk.
Schrieveri'je
Van Diederich Georg Babst (1741-1800) verschient Allerhant schnaaksche Saken tum Tietverdriew; afers Wahrheeten üm sick meeto to spegeln in unse Moderspraak (1788-1790).
De almanakschrievers
In Nederlaand kump de Nedersaksische schrieveri'je anvankelijk in pervinciaole almenaks te staon. Almenaks, daoras de mèensen in de 19e ieuw drok op waren, kwamen alle jaoren uut en bevatten infermaotie van algemien belang, zoas kelenders, data van marken, dienstregelings van postkoetsen en beurtschippen, posttarieven en zo wieder. D'r stunden ok artikels, vertellegies en gedichten in, vake moraliserend van aord, die handelden oaver de eigen pervincie. Daor kun dan bi'j uutstek de streektaal veur gebruukt wörden - niet umdet de schrievers de laandstaal niet beheersten, mar umdet de streektaal heur schier toeleek as middel um 't volk te kunnen beschrieven.
COVID-19
Oaverdrachtswyse
et virus verdübbelt sik depe in de lungen en boaven in den hals. Dat lätste is ne möägelike verklåring wårüm as lüde med lechte kenmarken van COVID-19 de seekde al köänet oaverdraegen.
Serologiske test
Een antistof neamt de oaverdrachtskracht van et virus weg. Der is nen monoklonalen antistof teagen SARS-CoV-2 untdekked wat kan helpen by et vinden en teagengån van COVID-19. Der köänet een medicyn en vaststellingstest med maked worden. Et maken van dat lätste kan gauer as et eyrste. As medicyn blivt den antistof een paar weaken in et lyf, sodat nen seken beater worden kan, mär nit üm et virus altyd buten te holden (passive immuniteit). Et beste kan nen seken selv immuniteit upbouwen. In Neaderland hevt de bloodbanke Sanquin ankundigd dårmed te testen under bloodgeavers.
Radiology
By röntgenundersöök kan ne verdenking van lungunsteaking by ne normale upname wysen up COVID-19. As dat vastesteld is, maket undersökers een komputertomografy, ümdat den veranderingen löt seen dee up ne normale röntgenfoto nit te seen sint. Kenmarkend vöär COVID-19 sint undöärsichtige, melkglasachtige veranderingen in et longparenchym. In wat gevallen kan ne CT-Skän rapper en düdeliker uutsluutsel geaven as ne PCR-test. Radiologen uut Changsha nöömt meyrdere gevallen wårby as COVID-19 med ne CT-Skän vünden wör terwyl as ne RT-PCR-test eyrst noch angavven dat de patient gin COVID-19 had. Pas nå meyrdere PCR-tests bleaken dee et toch te hebben. By ne epidemy kan dårümme as triagestrategy ne typiske CT-uutslag readen weasen üm rap med behandeling te beginnen, ouk as de RT-PCR-test (nog) gin positive uutslag gevt.
Elvis Presley
Elvis Aaron Presley (8 januwoari 1935 - 16 augustus 1977) was ene van de bekeandste Amerikaanse zängers van t 20ste joarhoonderd. Hee is oet egröaid töt n begrip oawer de hele wearld, en vake is allene t neumn van zin vuurnaam al genog as t oawer um geet. Hee wörd vake de "King of Rock and Roll" (Keuning van de Rock en Roll) eneumd, of körtweg "de King".