cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rembrandt van Rijn
Ok ziene etsen en tekkeningen bunt bereumd. Ziene opmarkeleke beheersing van et spöl mit lech en duuster, woarbi-j hi-j mangs scharpe helderheid in schoakering van kleurn (clair-obscur) pinzelen, um zo den kieker de veurstelling binnen te leiden, leidden tot leavendege toaferelen vol dramateek. Deur zienen zichtboaren betrokkenheid en medeleaven, riekdom, leaftied of afkomst maken um neet uut, wet zee Rembrandt oaveral ter weald te begriepen en woarderen.
23 febrewaori
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 23 febrewaori
De Twentsche Courant Tubantia
De Twentsche Courant Tubantia (vake of ekortt töt (de) Tubantia of n Baants) is n regionaal dagblad in t Hollaands, det oetkeump in Tweante, Sallaand, n Achterhook en wat Duutse plaatsen kort oawer n poal. Der zeent ongevear 137.850 leu lid van de Tubantia.
De kraante is seend 1 november 1999 ne moarnkraante. Zo as den non besteet is ne samenvoging van de vrogere kraanten De Twentsche Courant en Dagblad Tubantia. Dit köm duur ne fusie van de Oostelijke Dagbladen Combinatie en Wegener, woermet in 1992 nen anvaank wör emaakt, en in 1996 met wör of eroondt.
Galway (Ierlaand)
thumb|right|200px|Woapn van Galway Galway (Iers: Gaillimh) is n snelst greuinden en veerde-grötste stad van Ierlaand, en de ennigste stad in de proveensie Connacht. t Ligt op de westkuste en het in t Iers ook wal Cathair na Gaillimhe: "Stad Galway". t Har in 2006 72,414 inwonners.
n Naamn keump van de Corrib-rivier, wat de westerlike greanze was van de eerste neerzetting, den at Dún Bhun na Gaillimhe (t fort an n voot van de Gaillimhe) heetn. t Woard Gaillimh beteeknt "steenachtig" as in "steenachtige rivier". De stad hef ook de bienaamn Stämmestad (Cathair na dTreabh), umdet in de Hiberno-Normandiese periode veerteen stämme (haandelsfemilies) de stad besteurdn. n Naamn "stam" was eagelik nen nearbuugnden term den at nog oet de Cromwelliaanse tied keump. De Haandelsfemilies zagn zikzelf as Engelse oadelikn en warn dus trouw an de keuning. Toew at Cromwell öar dus bezatn dee, wusn ze nit good wat ze dr met an mosn, en nömn toew as reaksie den naamn oawer.
Galway steet bekeand as kultureel härt van Ierlaand, en wörd aait in eenn oadm eneumd met t Iers, en Ierse volksmuziek en wörd ook wal de tweetalige heuwdstad van Ierlaand eneumd.
Aberogwr
300px|thumb|right|Aberogwr. Aberogwr (Engels: Ogmore-by-Sea) (oawerzetting oet et Kumries: Oetleup van n Afon Ogwr) is n dörpken an zee in et Vale of Glamorgan, Kumrië. Et lig an de meest westelike kaante van de kuste van et Vale of Glamorgan.
Skiednisse
Net zo as in Cornwall, Ierlaand en Bretanje was de westelike kuste berucht as een grafhof veur skepe tiedens harten inlaandsen weend (zooas zuudwesterlik vanof den Atlantiesen Oseaan). Tusker Rock is woar de measte skeepn vergoan bint, een rif wat volleadig onner water lig biej vlood. Biej Ogwr (en oawer et hele gebeed van et Vale of Glamorgan) leuten inwonners vake opzettelik skepen vergoan, deur ze met nep-vuurtoorns op de klippen te lokken, woarnoa zee oawervallen en löagreuwd wörden.
Ligging
Aberogwr lig ongevear 5 km op et zuden van Pen-y-Bont ar Ogwr en ongevear 32 km op et westen van Caerdydd. De straanden kiekt oet op Tusker Rock. Ze hebt zaand biej eb en skearpe rotsen biej vlood. Et Afon Ogwr-streumgebeed geet langs et Ogwr-straand an de ene kaante en langs de doenen van Merthyr Mawr an de annere kaante. Vanweage de staarke streuming is et neet veilig um te baden langs et grötste deel van et straand. De rötsige kuste steet bekeand as ne gode plaatse um rotsen te beklimmen. Eardkeundig zeen is et ne interessaante plaatse, umdet völle fossielen dudelik te zeen bint. Völle leu broekt de parkeerplaatse biej et Afon Ogwr-streumgebeed, wat vlakbiej den ingaank van et doarp lig, terwiel anneren deurgoat noar Southerndown.
Bekeande plaatsen
Ogmore centre is in de joarn 1930 bouwd um et better te maken veur keender oawer et heale Zuud-Kumrië. Et is in et middeln van de joaren '90 sleuten west, moar gung wier lös in 1998, tötdet et in 2007 wier dicht gung. Southerndown Golf Club en Portobello House bint ok dichbiej.
In kultuur en kunste
"Ogmore-by-the-Sea" wörd nöamd in et versken "Don't get along with me Babe" deur den muziekgroep Doofer.
Alkmaar
thumb|275px|Waoge in Alkmaar Alkmaar is ne stad en gemeente in de provinsie Noord-Hollaand in Nederlaand. De gemeente ligt in de samenwarkingsregio Kennemerlaand, grenzend an West-Freeslaand en hef n spoorstasion (Stasion Alkmaar). Nen inwonner van Alkmaar neumt ze nen Alkmaarder. Sinds 1 jannewaori 2015 is Alkmaar uutebreid mit de veurmaolige gemeenten Scharmer en Groft-De Riep.
Tüüvmeyse
thumb|Tüüvmeyse duum|Et tüüvmeysjen duum|En tüüvmeyse by en vetbolle duum|Versameling tüüvmeyseiers De tüüvmeyse of küüvmeyse (Lophophanes cristatus, syn. Parus cristatus; van latynsk crista 'kamme') is en vuggelsoort üüt de family van de meysen (Paridae). Disse sangvuggels binnen in Middeneuropa en wydverspreidede en vöälvöärkummende brööd- en standvuggelsoort.
Alkmaar
Alkmaar is wied bekend van de kezemarkte dee plaatvund vanof den eersten vri'jdag in april tot en mit den eersten vri'jdag in september, elken vri'jdagmörn van 10.00 uur tot 12.00 uur. t Is ene van de veer kezemarkten dee nog eholden wordt in Nederlaand. De demonstrasies vindt plaatse veur de waoge, dee ok de plaatse is van t Hollaandsen Kezemuseum en de VVV.
Tüüvmeyse
Beskryvinge
De tüüvmeyse is elv tot twaalv centimeter lange. De mannetjes weagen gemiddeld 11,5 gram en de wyvjes 10,8 gram. Kenmarkend is de swart-witte, licht nå vöären eböägen veaderentüüv, dee ouk plat up de krune eleagd kan wörden. De boavenkante is grysbrüün, de kop en sydkanten van de hals binnen wit, ümhüld döär en halvmånformige swarte band dee achter et ouge begint. De keale is swart. De underkante is vüülwit, de flanken kremklörig en de boavenkante brüün. De meystehöyrde roop is de unmiskenbåre.
Voodsel
De tüüvmeyse döt syn eigen in et vöärjår en de summer vöäral te good an geleadpoutigen (Arthropoda), in de late summer ouk an såden, vöäral van koniferen.
Verspreiding en leavgebeed
De tüüvmeyse is en bröödvuggel üüt et westpalearktiske gebeed. Hee kümt in de boreale en gemåtigde zone vöär en gedeyldelik in et süden in bargachtige gebeden. Et verspeidingsgebeed strekt sik üüt van Portugal en Spanje tot an et Uralgebargde. In et noorden van Groutbritannie kümt de soort ouk vöär. De soort kümt dårnåst in Fennoskandinavie en in et westen van Rusland tot an de poolcirkel vöär. De meyste südelike grens van et verspreidingsgebeed löpt döär et süden van Spanje en Frankryk langes de südelike Alpen en de gebargden van Grykenland, Bülgarie en Ukraine.
Voordplanting
Et nest wördt döär et wyvjen in selv üütehauwen nesthoalen in doude boumen of boumstubben emaked, wårby der gebrüükemaked wördt van mos, korstmossen, deer- en plantaardig wulle en spinnewebben. Nestkasten wörden mär selden anenöämen; dan lyken nestkasten dee van holtblokken emaked binnen de vöärköär te hebben. Et wyvjen leagt veer tot acht evlekkede eiers, dee se in 13 tot 16 dagen bebröödt. In de loup der tyd wörden se döär et mannetjen evoderd. Dårnå wörden de jungen noch rund de 18 tot 22 dagen in et nest evoderd, en ouk nå et üütvlegen wörden se noch so'n dree weaken döär beide olders evoderd. Et bröödseisoon is van halv april tot juli.
Mountainbiken (sport)
thumb|right|200px|Ne crosscountry mountainbikewedstried Mountainbiken (sprek oet: MOUN-tun-bai-k(u)n, letterlik oet et Engels: baargfietsen) of terreinfietsen is ne sport woerbie as leu met spesjaal anpaste fietsen duur roewe laandskoppen fietset. Et wörd meestal zeen as ne ziedtak van de wielersport. Leu doot et völle vuur de wille, mer der zeent ook völle wedstrieden en zelfs wearldkampioenskoppen. Mountainbiken wörd mangs ofkort töt MTB, of ATB (All Terrain Biking). Seend 1996 is et nen Olympiesen Sport.
De sport is tusken 1960 en 1970 ontstoan in Kalifornië in de Verenigde Stoaten. Oonderwiel zeent doaroet veer vaste soorten mountainbiken ontstoan: crosscountry, downhill, enduro en freeride. Crosscountry wörd mangs ook veeldrieden eneumd.
Pädte
thumb|right|100px|Internasjonale MTB-wegwiezers Der zeent in Nederlaand ongevear 170 spesjaal anlegde MTB-pädte, met meestens vasten vörm. Disse zeent indeeld in verskillende gröade van zwöarte. Ene van de zwöardere MTB-pädte in et Nedersaksiese gebeed is et Bergherbos in et Achterhookse Zeddam. Nederlaandse Mountainbikers wiest oonder mear et nieje mountainbikepad van et Tweantse Riessen an as ene van de top-10 pädte van Nederlaand.
Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais
De PUC-MG (Portugeesk: Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais) is en Brazilaansken universiteit in de Belo Horizonte.
Hee is uperichtet in 1958. Er sin nu rüüm 63.000 studenten in eskreaven.
Arkem
thumb|300px|Wår of Arkem ligt in de gemeynde Ommen Arkem (neaderlandsk: Archem) is een olde buurskop in de gemeynde Ommen in de neaderlandske provinsy Oaveryssel. De buurskop ligt up ungeväär 20 kilometer ten noordwesten van Almelo, en ligt ten süden van Ommen, langes de weg tüsken Ommen en Leamele.
Arkem wördt traditioneel ekenmarked döär syn hallenhuusbuurderyen, een esk up de sydkanten van de Arkemerbarg, heide up de hougere deylen van de barg en weidegrunden langes de Regge. Ouk is der een havesate in de buurskop anweasig.
Arkem hevt ungeväär 90 inwoaners.
24 febrewaori
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 24 febrewaori
Eersel
Eersel (bråbantsk: Irsel) is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is et lyknamige dorp Eersel. Der woanet 19.418 lüde up ne uppervlakde van 83,33 km².
Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint Duizel, Knegsel, Steensel, Vessem en Wintelre.
1669
Gebeurtenissen
Op den Hanzedag kwamen nog mar negen leden
Terwispel
Terwispel is een dörp in de gemiente Opsterlaand, in de Nederlaanse perveensie Frieslaand. Et dörp het omdebi'j de doezend inwoners en leit kotbi'j een bosrieke omgeving. Et beheurt tot de ooldere nederzettings van de gemiente en d'r wodt van oorsprong vule daon an laandbouw.
Terwispel het een riek verienigingsleven, mit onder aandere vule verschillende sportverienigings. De sportverieniging van Terwispel heet Wispolia. Leden van disse sportverieniging kunnen dielnemen an onder aandere: voetbal, gimmestiek en tennis. Et plak van saemenkomst veur de verienigings is vaeke 'Us Doarpshûs' (Oons dörpshuus). Dit multifunktioneel centrum wodde in 1987 opricht.
Ien keer in de twie jaor is d'r een dörpsfeest in Terwispel. Tiedens et dörpsfeest bin d'r verschillende aktiviteiten in Terwispel. Een belangriek onderdiel van et dörpsfeest is de buurtkamp.
25 febrewaori
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 25 febrewaori
Facebook
thumb|right|200px|Beeldmoark van Facebook Facebook (vriej ummezat: gezichenbook) is ne webstea dee bedoold is as sosjaal netwoark. t Is de grötste sosjale webstea van t internet, en te vergeliekn met Hyves of Google+. Juli 2010 har t mear as 500 miljoen gebroekers wearldwied. t Was vuural geleefd oonder studeantn en bedriefsleu, maor vanof ende 2011-begin 2012 is der ne bewaeging te zeen van Hyves gebroekers dee't zich ok op Facebook anmeldt.
Leu köant dr zik op anmeelden, ne eegne persoonlike ziede maakn en dan leu neugn um vriend te wordn, zodet t persoonlike netwoark gröait. Duur bepoalde ziedes met interesses an oewe ziede te koppeln, köant aandere leu met dezelfde interesses oe veendn, zodet leu met dezelfde vuurkuurn en interesses an mekoar ekoppeld wordt.
Vearder kö'j dr persoonlike berichen met noar aandern steurn, verteln wa'j doot, wa'j in de gedachen hebt, of wa'j in t zinne hebt, en hele fotoalbums maakn. Vrienden kriegnt dit dan in n oawerzicht te zeen van wat iederene dut en dech. Hier köant zee dan wier op reageern.
Op 18 mei 2012 is Facebook noar de beurs egoan, en wör doar in-eskat op ne totale wearde van 100 miljard dollar (neet de hele wearde is in andelen oet-egeewn, de oprichters hebt nog altied de mearderheid van de andeeln in haande).
Herman Bezoen
Herman Lambertus Bezoen (Eanske, 19 april 1908 - Soest, 2 augustus 1953) was een Twèentse taalkundige. Hij hef een bulte wark verzet binnen de Nedersaksische taalkunde en was, mit Jan Naarding, oprichter van de tweede riege van de Driemaandelijkse Bladen, tiedschrift veur taal en volkslèven in 't oosten van Nederlaand. Bezoen was iene van de lu die heur 't hardst inzetten veur een leerstoel Nedersaksisch en een wetenschoppelijk Nedersaksisch Instituut, die der in 1953 an de Rieksuniversiteit Grunning kwamen.
Opgruien en studie
Bezoen zien volk, Jan Bezoen en Aleida Arink, dreven een hotel-kefé-restaurant mit daansgelegenheid, daor as hiel wat paarties menare leerden kennen in de tied rond de Eerste Wereldoorlog. Hij had twee zussen. As jonggien zwörf e vake rond en kwaamp zo in de kunde mit de Twèentse taal en volksgebruken. An 't Gemientelijk Lyceum in Eanske haalde hij in 1927 zien HBS-B-diploma en 't Staotsexamen alpha. 't Aandere jaor begunde e een studie Nederlaandse Lettern an de Stedelijke Universiteit in Amsterdam. Zien bedoeling was um hum te bekwamen in filologie, lexicologie en dialectologie.
Hij völt al rap op deur hum in een college as eerstejaorsstudent te mengen in een discussie mit olderejaorsstudenten. Bezoen was drok op wat Amsterdam te bieden had. Hij gunk der de betere boekantiquairs bijlanges en deu fikse bibliografische kennis op. In 1935 deu-r-e zien doctoraalexamen, mit as heufdvak Nederlaandse taal- en letterkunde en as bijvakken neie geschiedenis en Oldsaksisch.
Vrogge anstellings en internering
Bezoen kreeg, in een tied det ofestudeerden bekaant gien vaste betrekking vunden, een tiedelijke anstelling an de Rieks-HBS in Dèventer. Toen as 't hum niet lokte um veur 't Woordenboek der Nederlandsche Taal in Leiden an de slag te gaon, vertrök e naor Nederlaands-Indië. Daor gunk e begun 1937 an 't wark op 't Lyceum en de HBS in Batavia en een half jaor later an de HBS in Buitenzorg. In 1938 reisde e tiedelijk naor Amsterdam veur zien promotie; de titel van zien dissertatie was Klank- en vormleer van het dialect der gemeente Enschede. Zien promotor was de in 't Nedersaksisch especialiseerde Zwolse taalkundige Gesinus Gerhardus Kloeke.
Weerumme in Indië wördden Bezoen rond 1942 interneerd deur de Japanners, die de kelonie bezet hadden. Hij bleef vier jaor in gevangenschop en gunk in meie 1946 terogge naor Nederlaand. Daor was een lerarentekört, en Bezoen wördden anesteld an de HBS van Coevern. In 1952 gunk e an de slag an de Rieks-HBS in Amersfoort.
Schrieverije
Al in de jaoren dartig schreef Bezoen geriegeld artikels, vake aover Twèentse woorden, veur taalkundige bladen. In Nederlaands-Indië warkte hij an een boek, Taal en volk van Twente. Volgens WIEISWIEinOverijssel verstopte zien vrouwe 't manuscript in de grond in 't vrouwenkaamp daor as ze in gevangenzat, waordeur 't bewaord bleef en in 1948 uutegeven kun wörden. Volgens taalkundige Harrie Scholtmeijer gunk 't oorspronkelijke manuscript in 't jappenkaamp in vlammen op en begunde Bezoen aovernei. Aanders as in zien dissertatie, stunden in Taal en volk van Twente gien ofzunderlijke klaanken en vörmen centraal, mar hiele woorden, die aj op heur beurte niet lös kunden zien van de Twèentse taalgebruker. Veur Bezoen was 't Twèents gien abstract taalsysteem, mar een concrete weergave van hoe of 't volk dacht en lèefde. Taal- en volkskundige Piet Meertens schreef aover 't boek:
Budka Suflera
thumb|Budka Suflera
Herman Bezoen
Schrieverije
In zien Coevernse tied bewarkte Bezoen de 23ste drok (1951) van 't Verklarend handwoordenboek der Nederlandse taal van Koenen-Endepols. Mit de Drèentse taalkundige Jan Naarding zette hij in 1949 de tweede riege (de "Nieuwe Serie") op touwe van de Driemaandelijkse Bladen, tiedschrift veur taal en volkslèven in 't oosten van Nederlaand. Dit akkedemisch oriënteerde tiedschrift, daor as e zölf ok artikels an bijdreug, was al opezet in 1901, mar was in 't crisisjaor 1931 opeholden te verschienen.
Budka Suflera
Budka Suflera is n Poolsk rockband oet Lublin. Zai binnen ien 1974 begonnen.
Herman Bezoen
Inzet veur een leerstoel Nedersaksisch
Op de Akademiedagen in 1950, een bijienkomst van taalkundigen, preut Bezoen aover "Verleden, heden en toekomst van de dialectstudie van Overijssel en de Achterhoek". In dizze rede maakte hij hum stark veur de komst van een hoogleraarschop Nedersaksisch. Een zukse leerstoel kwaamp der in 1953 an de Rieksuniversiteit Grunning, daor as det jaor ok 't Nedersaksisch Instituut opericht wördden veur de bestudering van 't Nedersaksisch. Bezoen was de gedoodvarfde eerste hoogleraar Nedersaksisch, mar in zien stee wördden de taalkundige Klaas Hanzen Heeroma anesteld. Dizzend was in Zwolle opegruid, mar kwaamp uut een Fries gezin van Terschelling en preut zölf gien plat, waordeur een bulte oostersen hum veureerst niet zagen as iene van heurende.
Volgens Harrie Scholtmeijer in ''Mörn! Taalgids Overijssel'' (2006) was de anstelling van Heeroma 't gevolg van de umstandigheid det G.A. van Es, neerlandicus an de universiteit in Grunning, niet wol det de "regionalistische beweging" (die meer andacht wol veur regionale taal, cultuur en zölfbeschikking) daor een voete an de grond zol kriegen. As der dan toch een hoogleraarschop Nedersaksisch mus komen, smeuk 't Van Es bèter det de post deur een butenstaonder beklied zol wörden.
Mit zien inzet veur de wetenschoppelijke bestudering en maotschoppelijke erkenning van 't Nedersaksisch maakte Bezoen diel uut van de Nedersaksische Beweging, een körte periode in de jaoren vieftig det der alderhaande initiatieven ontstunden um 't Nedersaksisch te beholden, te bestuderen, een bèter anzien te geven en ok as schrieftaal uut te bouwen, mit een aoverkoepelnde schriefwieze. Scholtmeijer schrif:
Vurtraken
<poem style="margin-left:1.5em; font-style:italic"> "Op de weerumreis koj dus an," hef' mij de dag derveur nog schreven. "'t Hef allang ies wezen zuld, en aaltied is 't er weer bij bleven!"
[...]
Kepot stao'k bij zien graf. In 't hart he'k zeert' van twiefel, stillijk klagen: Zint wij het die de pèerde ment, of veurt oes 'n aander op de wagen?
Bezoen zien aoverlieden kwaamp juust toen e in de weer zol hebben egaone mit alderhaand plannen en publicaties. Piet Meertens sprak naoderhaand aover de "unvollendete Symphonie" van Bezoen.
Herman Bezoen stund bekend as iene die knap verbraand kun wezen as iets hum niet anstund. Ok zol e een stiemse vent ewest hebben. An de aandere kaante had e 't imago terogholdend te wezen, en was e volgens Jan Naarding daonig bleu. Ok had e ongebrukelijke eigenschoppen: as e gien rieme veur de bokse veurhaanden had, zol e röstig een touw gebruukt hebben, en in de trein lag e laankuut op de baanke.
Wilgetee
Wilgetejen bin wild-egreuide takjes van wilgen, die gebruukt worren veur 't vlechten van manden en zoksoort dingen.
As een wilg eknoet wort, dit betekent dat der bieveurbeeld een stuk of-ezaagd wort, dan gaon der op 't snievlak lange, rechte scheuten greuien. Disse scheuten ku-j vanwege der lengte en soepelheid aarg goed gebruken veur 't maken van vlechtwaark.
Riesbees
thumb|Riesbees thumb|Riesbees De riesbees (Vaccinium uliginosum) is n struuk uut t geslacht bosbezen van de heedfamilie (Ericaceae). De soortanduding uliginosum slaot op de greuiplaots en betekent "moerassig".
Verspreidingsgebied
De riesbees greuit in bosvennen mit vochtige, turfrieke grond op t noordelik halfroend, in Europa, waor de soort oek veurkomt in Nederland en België. In de bargen vie'je de plant tot op 3000 meter heugte. De plant wort ekweekt veur zien bezen in Duutsland en in sommige Oost-Europese landen. De plant komt oek veur in de gebargten van Mongolië, Noord-China, Centraol-Japan en de Koerilen, de Sierra Nevada in Kalifornië (Amerika), t Rotsgebargte (Rocky Mountains) in Utah (Amerika) en t Arkties gebied.
Weetjes
Bie t eten van grotere hoeveulhejen riesbezen ku'j in n roesachtige toestand kommen, mit klachten as kopzeert, dreierigheid, misselikheid en spiejen. Waorschienlik is de schimmel Sclerotina megalospora, die op de bezen parasiteert en gifstoffen anmaakt, daor verantwoordelik veur.
Ekologie
200px|
Zunnekoekeloeren
thumb|n Keerl die an t zunnekoekeloeren is. Zunnekoekeloeren of zunneglupen is n oerouwe techniek waorbie'j veur n bepaolde tied naor de zunne staoren. Dit zol goed ween veur de lichamelike en geestelike gezondheid. De techniek wördden vrogger al gebruukt deur de Essenen, binnen t hindoeïsme (bv. in de Ayurvediese geneeskunde), deur de Maya’s, Lakota-indianen, in t ouwe Griekelaand en in Egypte.
Zunnekoekeloeren is niet zonder risiko, a'j t verkeerd doon ku'j der (permanente) schao an de ogen an overhouwen of ku'j zelf bliend wörden. t Staoren naor de zunne zo'j zeutjes an op mutten bouwen, daorbie mu'j oek rekige houwen mit de UV-index, die niet hoger mag ween as 2. Tot n ure nao zunsopkomst en vanaof n ure veur zunsondergang zol t veilig ween.
Doel
Veurstaanders van zunnekoekeloeren zegen da'j der meer energie van kriegen en n verminderde eetlust, deurdat t lief de zunne-energie opslaot en t ummezet in voedingsstoffen; zo as mit aandere vorms van inedia. t Zol oek alderhaande ziektes en kwaolen genezen of verminderen.
Zunnekoekeloeren is oek deel van de Bates-methode (van William Horatio Bates), n alternatieve therapie die bedoeld is um t zicht te verbeteren.
Lemelerbarg
thumb|250px|n [[Arkemerbarg en daoronder n Lemelerbarg]] n Lemelerbarg (Nederlaans: Lemelerberg) is 'n ruum 60 meter hoge heuvel in de Oaveriesselse gemeente Ommen, körtbi-j Lemelerveld.
Deur 't ies wat in de leste iestied disse kaante opdouwen is de Sallaanse heuvelrugge vörmd, met n Arkemerbarg en n Besthemerbarg en de kleanere hövelties.
Willem Tjebbe Oostenbrink
Willem Tjebbe Oostenbrink (Gruupskerk, 1963) is n Grunneger dichter en schriever ien t Grunnegs en Nederlaands.
Oostenbrink is geboren op n boerderij ien t grinslaand tussen Visvliet en Gruupskerk. Hij woont ien Zuudhörn en warkt as projectleider veur gebiedsontwikkeleng. Ien 2007, bie weeromkomst ien t Westerkertier, begon er ien t Grunnegs te schrieven. Leven op t plattelaand vormt een inspiroatiebron, mit thema's as grond en grinslaand, laandschap en minselk streven, watst mit die mitdragst en watst achterloatst.
Zien gedichten hebben stoan ien tiedschriften as Krödde, Toal en Taiken, Roet, Diesel, Oeze Volk/Maandewark, Noachs kat en Ensafh, asok ien verzoamelbundels en bloemlezengen. Met zien gedichten won hij Nedersaksische priezen as de Freudenthal Aanmoedegengspries veur nije Nedersaksische literatuur (2010), de Klaus-Groth-Pries (tweede ploats, 2011), de Borsla-Pries (2014) en de Johann-Friedrich-Dirks-Pries (2017). Zien dichtbundel Opdreugde troanen wer nomineerd veur de Dagblad van het Noorden Streektaalpries (2013).
Regelmoatig is Oostenbrink op noordelijke literaire podia te vinden. Ook organiseert er workshops over creativiteit en conceptueel denken. Gedichten van hum bennen ien t laandschap verschenen: op t monumint 'de Fochtel' (Fochteloërveen, omtoald ien t Stellingwarfs) en op n plakette 'Over laand en licht' (Grodegast).
Waark van Oostenbrink het stoan ien Wat mörn komt: Neie Grunneger gedichten en verhoalen (2011), Moest lezen: t Westerkertier verbeeld (2011), Dichters in de Prinsentuin (2011), Oetzicht (2012) en Gemeente Grijpskerk: n omzien verbreed (2012).
Stroaljager (gerei)
thumb|240px|Twee stroaljagers met komposietblad vuur t zaagn van metaal
Nen Stroaljager of slieptol is ne ellektriese sliepmesiene, met n roond blad um te sliepn of te zaagn. Vake wörd he broekt vuur t duurkriegn van metaal en steen. In t plat wörd dit apparaat vake nen stroaljager neumd umdet dr bie t sliepn vake ne stroale van voonkn ofkeump.
Disse mesiene wörd vake broekt vuur grof woark, zo as t duursliepn van buuze of betoniezer. Doarumme tref iej ze vake op n bouw. De sliepskiewe is of te nemn en te vervangn vuur grovere of fienere blaadn um met duur grover of fiender spul hen te sliepn. Dr zeent zo:
Vearder bestoat dr ook komstoalbörstels teegn roost en smear, lamelskoerblaadn vuur t gladskoern van oppervlaktes en cirkelzaagn vuur n slieper. De meeste blaadn zeent rechtevoort emaakt met industriediamaantkörrels dr op. Dee goat länger met en köant duur härtere materiaaln.
Besthemerbarg
thumb|250px|De [[Regge mit de Steile Oever bi'j 'n Besthemerbarg]] 'n Besthemerbarg (Nederlaans: Besthmenerberg) is 'n 34 meter hoge heuvel in de Oaveriesselse gemiente Ommen körtbi-j de boerschop Besthem. 'n Besthemerbarg is 'n stuwwal din ontstoane is in de leste iestied. Deur et uut et noorden opdouwende laand-ies bint in disse tied 'n Arkemerbarg, n Lemelerbarg, Sallaanse heuvelrugge en de legere heuvels bi'j Doarle en 't Hoge Heksel evörmd.
An de zuudkaante, bi-j boerschop Eerde is deur slieten deur et water van de Regge de Steile Oever ekommen.
Op de flaanken van n Besthemerbarg lig 'n prachtige es, de Besthmenerenk.
Creative Commons
thumb|Logo van Creative Commons Creative Commons (CC) is n Amerikaans project veur licenties.
Etten-Leur
Andere dörpe en kernen in de gemeynde gevt et nich.
Asten
thumb|200px|Oolde kaarte van Asten
Umskriewing
Een groot deel van de gemeente lig in et hoogvenne van Nasjonaalpark De Groote Peel. Zeenswearde zaken zeent de niejgotiese koarke van Oonze Lewe Vrouwe Presentatie, bouwd tusken 1896 en 1898. In Ommel goat völle Rooms-Katholieken op bedevoart noar de koarke dee as doar noa den Tweeden Wearldoorlog bouwd is. Et gemeentehoes is in 1940 ebouwd. Et wör tekend duur Alexander Kropholler.
In Asten zitt verhooldingswies völle weenkels, woer as de leste joaren et woonweenkelplan 'Het Kompas' bie köm.
Et doarp Asten is redelik bekeand as klokkendoarp, um de Keuninklike klokkengeterieje, dee as in 1993 de doomoalig grötste klokke van de wearld maken. Disse klokke was een geskeank van Keuniginne Elizabeth van Groot-Brittanje an Niej-Zeelaand. In 2006 maken de klokkengeterieje ne nog gröttere kokke, van 36.000 kilo en nen klepel van 1500 kilo. Disse klokke was vuur nen Japansen oondernemmer den as doar ene van zinne vakaansieparken met sieren wol.
Doarnöast hef et doarp et Nasjonale Beiaardmuseum. Öare oetstroaling as klokkendoarp hooldt ze gearne hoge. In et doarp steet een leawensgroot broonzen beeld van klokkengeter Jan de Smet van Asten, oet et 16de joarhoonderd. Doarnöast heuld et doarp alle joaren feest oonder de titel Asten Klinkt Als Een Klok.
Kernen
Asten (13.069 inwonners), Heusden (2394 inwoners), en Ommel (925 inwoners).
Börgemeaster en Wethoolders
Börgemeaster is Hubertus Vos. Hee hef hulpe van dree wethoolders:
Gondelvoart (Breevoort)
De Gondelvoart in Breevoort is n joarleks weerummekommende Gondelvoart dee vanof 1928 op de olde stadsgrachte van Breevoort wöd eholden in den Geldersen Achterhook. Et besteet uut nen tocht van deelnemmende voartuugen dee gin gondels bunt moar vlotten met verlechte kunstveurwarpen.
Geskiednis
Vanof 1928 wierd an-evangen met de joarlekse voart. Et bestuur van de Veraeniging Volksfeest had in Laeg-Keppel nen gondelvoart ezene en skref doarnoa in de Aaltensen Krante: ‘Doar veel zo'n waterfeest gans in de smaak. Veural bi-j aovond as alles feestelek verlecht wödt, bunt skitterende anzichten te behoalen.’
Der waren dee eerste kere in Breevoort 8 kleine gondels, etrokken deur roeiboten en verlecht met vetpötkes en lenteerns. Tot 1934 hebt zie de gondelvoarte eholden, altied as veurbereiding op et volksfeest en ok in dee tied kwamen de kiekleu al wiet uut de umgaeving…
Deurstart
Vanof dee tied wöd de voart joarleks op et leste waekende van augustus en et eerste waekende van september.
Ni-je tied
Vandage bunt der 14 gröppen bouwers, woarbi-j 350 vri-jwillers ne rolle spölt, en steet vandage los van et volksfeest, en is zelf n volksfeest ewodden, mit ne broaderie, laevende muziek, en nen lechttocht deur de stad, woarbi-j völle inwonners tuunen en straoten hebt verlecht met lämpkes en vetpötkes. De Gondelvoarte is vandage n dag n deel van de Breevoortse kultuur ewodden.
Leppelblad
thumb|right|200px|Skooldergördel met leppelbladen (scapula) t Leppelblad (ook wal skoolderblad eneumd, Latiens scapula) is in t meanskenlief t vlakke dreeheukige been wat an de achterkaande van n skoolder zit. Alle zoogdeers hebt twee leppelbladen, dee't deel zeent van n skooldergördel. De leppelbladen en de slöttelbeender (claviculae) zorget der vuur det n meanske de oarme zowat alle kaanten op kan dreeien.
De leppelbladen vormt met n boawenoarm (Lat.: humerus) t skooldergewricht. De komme van dit gewricht is froai kleain in verhoolding met n groten kop van t boawenoarmsbeen, en der zeent zowat gin stoarke gewrichtsbeande dee at t gewricht helpet. Doarduur sköt n oarm nog wal vlot nen keer oet de komme.
t Leppelblad is n froai dun been, mer tegeliek ook beheurlik stoark duur den licht eböagnen vörm. Duur dissen vörm en de völle stoarke spieren dee't an t leppelblad vaste zitt, keump n gebrökken leppelblad hoaste nit vuur.
Trui
thumb|right|200px|Trui met boektuk en musse n Trui (oetsproake: [], dus tröj) is n stuk stof det t boawenlief umslot.
Vake wörd der n hemd, T-shirt of bloeze (t boezeroen) oonder edreagen. Truien wordt vake breid van sköapewol, mer wordt ook wal emaakt van katoen of keunstvezels, zo as fleece. Vroger besteunden disse stöffe nit, en wör t kleadingsstuk aait met de haande breid.
Ne sweater is n trui den't meesttieds van keunstvezels emaakt is, en betekent dan ook zweter, umdet disse truien t zweet zollen opnemmen. Ne pullover is n trui met nen roonden of v-vörmigen haals en vake zoonder mouwen, den't bedoold is um oawer t boezeroen te dreagen.
Woer't n namen trui vandan keump is nit bekeand. In de meeste aandere sproaken wörd t ne pullover eneumd, in t Hollaands is t trui, in t Zweeds tröja en in t Noors trøy.
Opsmuk
thumb|right|200px|Kabeltrui Bie t breien wörd vake n dekoratief patroon in n trui verwoarket. n Bekeand vuurbeeld is de kabeltrui, woermet n bekeanden Hollaandsen zänger Marco Borsato vake op tellevisie te zeen was.
Truien wordt rechtevoort ook emaakt met ne kappe (capuchon) of musse, en met verskeaidene tasken der op. As zonnen trui met nen rits of met kneupe dichte mut, wörd he ook wal vest eneumd. Truien met nen onmeundig hogen kragen wordt ook wal koltrui eneumd. Disse zeent bedoold um n haals woarm te hoolden.
Nedersaksische literetuur
thumb|150px|Börstbield van de Drèentse dichter [[Hans Heyting (1918-1992)]] Nedersaksische literetuur beslat de literaire schrieveri'je in de verschillende dialecten van 't Nedersaksisch. Intied det de naodrok in dit artikel lig op 't Nedersaksisch van Nederlaand, wördt ok partie ontwikkelings in de Platduutse literetuur beschreven. Maank de Nedersaksische en de Platduutse literetuur is d'r jao een taalkundige, mar ok een culturele samenhang.
Vake wördt naor Nedersaksische literetuur verwezen mit schrieveri'je. Dit leste woord kuj ok brieder gebruken veur alles wat of d'r in 't Nedersaksisch eschreven wördt, mit of zunder literaire bedoelings.
Aj 't Nedersaksisch in 't perspectief zet van de veurlopers van dizze taal, 't Oldsaksisch (of Oldnederduuts) en Middelnederduuts, hej een ieuwenlange eschreven treditie. Mar d'r hef niet aalgedurig literaire bedrievigheid ewest: de Oldsaksische, Middelnederduutse en mederne periodes staot feilijk lös van mekare. Tegenswoordig wördt d'r hiel evarieerd eschreven in 't Nedersaksisch en Platduuts.
Oldsaksisch
't Oldsaksisch is de oldste op-eschreven veurganger van 't Nedersaksisch, vastelegd maank de 9e en 12e ieuw, toe as 't oavergunk in 't Middelnederduuts. 't Weur deur de Saksen en Angeln espreuken in wat now Zuudwest-Denemarken, Noordwest-Duutslaand en Noordoost-Nederlaand bint.
Schrieveri'je: de Heliand en de Genesis
D'r bint niet veule Oldsaksische teksten bewaord ebleven: veural bint d'r nog deupgeloften die de Saksen mussen ofleggen van Karel de Grote. Wat of d'r eschreven weur, kwaamp miestentied uut de penne van niet-Saksen zoas de Fraanken, die 't Saksisch waorschienlijk mar beparkt machtig waren. De ienige literaire tekst die haoste volledig bewaord is ebleven, is de Heliand ('Heilaand'), een episch gedicht uut um-en-bi'j 825, waorvan ze mient det de Fraankische keizer Lodewiek de Vrome 't hef laoten schrieven um de toe kortsleden mit geweld bekeerde Saksen 't christelijke geleuf bi'j te brengen. 't Gedicht giet oaver 't leven van Jezus Christus, en is veerdig eschreven in de stiel van de allitererende Germaonse heldensagen. Um an te sluten bi'j de belevingswereld van de Saksen is Christus minder as een godsdienstlerer en meer as de heerser oaver zien keuninkriek op eerde of-eschilderd. Lichtkaans van dezölfde schriever is 't in fragmenten bewaord ebleven gedicht Genesis.
De Nederduutse literetuur in de slaopstaand
Maank de Oldsaksische tied en de bluui van de Middelnederduutse literetuur ligt een paar ieuwen daorin noordelijke schrievers veur de belletrie liever 't Middelhoogduuts gebruukten en heur schrieveri'je een slap oftreksel was van de zudelijke schrieveri'je van Walther von der Vogelweide en aandern. In de Lege Laanden vund de literaire bedrievigheid plaatse in 't zuden. De minnezanger Hinnerk van Veldeke (rond 1150 – nao 1184) schreef in 't Oldlimbörgs; 't wark van de 13e-ieuwse mystica Hadewiek is Braobaants van inslag.
Bluui van de taal
Mit de opkommende handel, veural deur steden die heur bi'jiensleuten in 't koopludenverbond van de Hanze, gruuiden 't Oldsaksisch uut töt een schrief- en handelstaal. Uut dizze ontwikkeling, die zo'n honderdvieftig jaor eduurd hef, kwaamp 't Middelnederduuts naor veuren. Dit stadium van de taal beslat zo'n betien de 12e töt en met de 16e ieuw. De Saksenspiegel, een invloedrieke verzameling van Saksisch recht uut um-en-bi'j 1225, gef de toestaand van de taal an nao dit perces. 't Middelnederduuts verbreidden hum ok mit de verhuzings van Saksen naor de Slavische gebieden ten oosten van de Elve - 't hudige noordoosten van Duutslaand, en nog wieder hen 't oosten in 't hudige Polen. Oost- en Noordfrieslaand en de Friestalige Ommelaanden neumen 't Middelnederduuts oaver ten koste van 't Fries.
De bluuiperiode van 't Middelnederduuts lag zo maank 1370 en 1530. 't Weur de veurnaamste schrieftaal in 't noorden van Centraol-Europa. 't Was ok een lingua franca veur 't roemere noorden van Europa, die de woordenschat van 't Deens, Noors en Zweeds slim beïnvloed hef.
Belangrieke literaire warken
't Middelnederduuts was jao een handelstaal. Daorumme ligt veule van de oavereleverde warken, zoas oorkondes, in de ekenomische en poletieke sfeer. Toch bint d'r invloedrieke literaire warken in 't Middelnederduuts eschreven. De thematiek d'rvan is vake oaver-eneumen van aanderwoors. Onder de warken van dizze tied valt, in volgörde van verschienen:
thumb|220px|Plaotien uut de deur Hans van Ghetelen edrokte uutgaove van Reinke de Vos (Lübeck, 1498) Reinke de Vos stiet in een olde treditie van Europese dierepiek. Luther nuumden 't een  'leêmtige parodie op 't hofwereltien' en veur Goethe was 't een  'onhillige wereldbiebel' . In 1544 kwaamp in Frankfort een Hoogduutse vertaling uut.
Dalegaank van 't Middelnederduuts
Op 't ende van de Middelnederduutse periode verleur 't Nederduuts zien anzien, kwaamp as schrieftaal op 't tweide plan, en raakten as drager van literetuur in onbruuk. Dit had bename sociaole en ekenomische oorzaken:
In de 16e en vrogge 17e ieuw, de tied van de riffermaotie, wördden in 't Middelnederduuts veural nog godsdienstige warken epubliceerd. De laandstaal weur de ambtstaal en wie schrieven kun, deu det in de laandstaal.
De vrogmederne tied
Uut 't Middelnederduuts is 't mederne Nederduuts of Ni'jnederduuts ontstaon. Dizze taal verdielt ze nog wieder in:
De volkstaal as stielmiddel
In de vrogmoderne tied, van de latere 16e ieuw töt an de 19e ieuw, weur d'r in Nederlaand en Duutslaand barre weinig in 't Nedersaksisch/Platduuts eschreven. Wal bleef 't gewone volk, krek as de riekere börgeri'je, dizze taal praoten. De laandstalen - Nederlaands veur Nederlaand, en (Hoog)duuts veur Duutslaand - wördden edragen deur adel en ambtenaors.
Zo'n beetien alle schrieveri'je in 't Nedersaksisch/Platduuts van dizze periode kump uut Duutslaand. In 't Platduuts kwaamp nog töt wied in de 17e ieuw alderhaand religieus drokwark uut. Wieder wördden d'r in de streektaal veural riemsels eschreven, zoas brulftsgedichten. D'r bint zo'n duzend Platduutse brulftsgedichten weerumme vunden van tussen 1636 en 1820, eschreven deur en veur de stedelijke börgeri'je. Een treditie van boerenspullen, die rond 1550 op-ekomen was, mit de Burenbedregerie, Clawes Buer en Wo men böse frouwens fraem maken kan, bestund nog töt nao 1750.
Veur zuksoort vermaak, in tegenstelling töt de hogere literetuur, weur de volkstaal seins nog gebruukt. De roege volkstaal, die ofsteuk tegen de verfiende laandstaal, was een stielmiddel ewörden. Dizze opvatting is diep gaon zitten en is töt vandage te vienden in veul Nedersaksische/Platduutse schrieveri'je en aander gebruuk van de taal. De streektaal wördt veurbeholden veur folkloristische en/of lollege onderwarpen en vake umliest mit de laandstaal.
thumb|150px|Johann Heinrich Voß, schriever van de Veerlander Idyllen
Schrieveri'je
In 1652 kump Johann Lauremberg (1590-1658) uut Rostock mit Veer Scherzgedichte, In Nedderdüdisch gereimt. Naor 't schient, keert hi'j hum hiermit tegen de oftakeling van de volkstaal. Hi'j schrif:  'Unse Sprake blifft altidt bestendig und vest' . Mar zien schertsgedichten wördt begrepen as satire; hi'j stikt de gek an mit oldmoodse gebruken, en de Platduutse taal heurt daorbi'j. Lauremberg gebruukt dizze taal veur zien wiedere wark ok niet.
In 1661 kump in Amsterdam Den Westfaelschen Speel-Thuyn uut, mit daorin vief kluchten: 'De Historie van Slenner-Hincken Landlaup, Hellenvaurt un Juffrenhijlk', 'Tewesken Hochtijdt', 'Tewesken Kindelbehr', 'De Historie van Lukevent of 't Samenspraeck van Knubbe, Stortentuen un Lukevent' en 'Een Overijsselsche Vrijagie van Lubbert Boukslach unde Smudde-Mulen Swenne'. De taalkundige Klaas Heeroma situeert 'Lukevent' in de Gelders-Münsterlaandse grèensstreek en de 'Overijsselsche Vrijagie' in Zuudwest-Oaveriessel (waorschienlijk Dèventer).
In een köppel gelegenheidsgedichten van Barbara Maria van Lier (1751-1778) bint Drèentstalige frasen weerumme te vienden.
Johann Heinrich Voß (1751-1826), een dichter en vertaler uut 't hudige Mekelnbörg-Veurpommern, publiceert in zien Musenalmanach (1776-77) twei Veerlander Idyllen in 't Platduuts: Up den Weg na Wansbäk (De Geldhapers) en De Winterawend.
In 1793 kump in 't Stadsgrunnegs 't satirische stok Et en Fret uut.
De schilder Philipp Otto Runge (1777-1810) levert an de breurs Grimm in 't Veurpommers de sprokies Van den Machandelboom en Von den Fischer un siine Fru. Wieder publiceerden de breurs Grimm 't Platduutse sprookien De drei Vügelkens.
In de loop van de 18e ieuw begunt onder invloed van de Romantiek partie intellectuelen de netuur en 't laandleven van 't ienvoldige volk te ideaoliseren en verheerlijken. D'r gruuit een slimme interesse veur olde volksgebruken en veur de volkstaal. Dizze ni'je kiek op 't gewone volk poest ok de schrieveri'je in de streektaal an. Partie begunt dialectwoordenliesten samen te stellen - vake um mit gewestelijke woorden de standerdtaal an te spekken - en in de 19e ieuw wördt zowal in Nederlaand as in Duutslaand 't volksleven op schrift uutedrokt in riemsels en verhalen in 't Nedersaksisch/Platduuts. Veur de Platduutse literetuur kriej dan een köppel grote namen, die ok in de Lege Laanden bekend wördt en as inspiraotie geldt veur partie Nedersaksische schrievers.
De 19e ieuw
In de 19e ieuw mak de Nedersaksische/Platduutse schrieveri'je een belangrieke opleving mit. Schrievers begunt naor de eigen regio te kieken, haalt daor inspiraotie weg veur anekdotes en verhalen, en schrieft ok mangs in de taal van de eigen regio, in stee van in de ontwikkelde laandstaal.
Een antal schrievers levert incidenteel wark of in de volkstaal. In 1816 schrif de Grunninger domeneer Geert Jans Cool de Zaamenspraak tusschen Pijter en Jaap die malkaar op de weg ontmuiten boeten Stijntilpoorte.
A.C.W. Staring (1767-1840) kump in det jaor of later mit De Tuchtiging der Algerijnen, 27 Aug. 1816, eschreven in 't Achterhoeks van Zutphen.
De textielondernemer Benjamin Blijdenstein (1780-1857) is mit 't Twenther Brulf'teleed van 156 varsregels (1836) de eerste waor een Twèents gedicht van bekend is.
Aandere schrievers pakt vrog uut mit volledige bundels in de streektaal, zoas Wilhelm Bornemann (1766-1851) mit Plattdeutsche Gedichte (1810, viefde drok in 1843) en die zien naovolger Friedrich Wilhelm Albrecht mit Plattdeutsche Gedichte von einem altmärkischen Landmann (1817). Georg Nicolaus (Jürgen Niklaas) Bärmann kump mit En Höög- un Häwel-Book för'n plattdüütschen Börger un'n Buren (1822), evolgd deur Dat grote Höög- un Häwel-Book: Dat sünd Dichtels, Rymels un Burenspillen in hamborger plattdüüdscher Mundart (1827).
De almanakschrievers
In de Overijsselsche Almanak voor Oudheid en Letteren van 1837 stiet een bewarking van een gedicht van Ludwig Uhland deur Johannes Henricus Behrns (1803-1883) uut Eanske: Leed van 'nen olden bèddelman, een  'typisch romantisch gedicht vol zelfbeklag' .
De kwaliteit van partie schrievers knapten op van 't gebruuk van de streektaal. Van G.A.C.W. le Vasseur de Coignée, markies de Thouars (1807-1850) mient historicus Frank Löwik: 'Merkwaardig in tegenspraak met des dichters gezwollen stijl waar het gaat om zijn Nederlandstalige werk, staan zijn twee lange Twentse gedichten. Ze zijn heel direct van taal en daarom nog goed te lezen.' Dizze gedichten verschient ok in de Overijsselsche Almanak voor Oudheid en Letteren: de Soamen-sproake tusschen Geert en Luuks an de Rammelbekke tusschen Dennekamp en Nothoorne (1838) en de Breef van Swooflings Hinte oet Amsterdam an zien volk in De Lutte biej Oldenzel (1839). Löwik schrif: 'De gedichten dragen de sporen van zijn verblijf in het Drentse. Hij hoorde daar tot [...] de zogenoemde Podagristen'.
thumb|left|210px|Staandbeeld in [[Coevern van de 'Drei Podagristen': zi'j zörgden veur publicatiekenalen veur de Nedersaksische schrieveri'je]]
De Drei Podagristen (Drenthe)
Drei anfieteraors van de schrieveri'je in Drenthe - in 't Nederlaands en in 't Drèents - waren de uutgever D.H. van der Scheer (1791-1859), de journalist Harm Boom (1810-1885) en de predikaant A.L. Lesturgeon (1815-1878). Zi'j publiceerden in 1843 't eerste diel van een riege reisverhalen onder de titel Drenthe in vlugtige en losse omtrekken geschetst door Drie Podagristen. Podragristen bint lu mit voetjicht; de drei zolden in Bad Bentheim an 't kuren ewest hebben en van daoruut te voet en mit de koetse een reize deur een diel van Drenthe emeuken hebben, al hebt ze dit waorschienlijk niet warkelijk zo edaone. In heur verhalen bint Drèentstalige dialogen te vienden.
Rouke Broersma, die de Drèentse schrievers op de riege zet hef, mient van de Drei Podagristen:
'' 'Zij waren bepaald geen enghartige regionalisten, maar eerder ruimdenkende kosmopolieten, die, in overeenstemming met de toenmalige tijdgeest, de Romantiek, en vanuit een brede internationale oriëntatie, erkenning zochten voor het streekeigene, dus ook voor streektaal en streekliteratuur. Ze onderzochten, studeerden, schreven, zetten anderen aan tot onderzoek, studie en schrijven, ze ontwikkelden publicatiekanalen (uitgeverij, krant, almanak). De Drentse literatuur is begonnen.' ''
In de eerste uutgaove, uut 1836, van Van der Scheer zien Drent(h)sche Volksalmanak stund 't eerste gedicht in 't Drèents, van een anonieme 'Drenther': Zaomensproak over 't Broabands opreur, tussen Baerent, Greet en Harrem. Partie lu mient ten onrechte det Het hunnebed te Borger van Willem Seymour Mulder, in 1853 in de almenak Drenthina ezet, 't oldste Drèentstalige gedicht is.
Zo schreven de Podagristen en aandere schrievers nog meer vertelsels en gedichten in de streektaal.
Burkina Faso
Burkina Faso is n laand in West-Afrika. t Wörd mangs in t kort ook wal Burkina neumd. t Lig in eslötn tusken zes laandn: Mali in t noordn, Niger in t oostn, Benin in t zuudoostn, Togo en Ghana noar t zuudn en Ivoorkuste noar t zuudwestn. De heuwdstad is Oewagadoegoe. In 2011 har t oawer de 15,5 miljoen inwonners. t Laand hef ne oppervlakte van 270.200 kilometers in t veerkaant.
Nedersaksische literetuur
De dörpsnovelle
Naor Duuts en Zwitsers veurbield kwaamp in Nederlaand in de 19e ieuw de dörpsnovelle in zwang, daorin 't boerenbestaon beschreven weur en daorin vake 't contrast maank de laandelijke ienvold en de stedelijke complexiteit uutemeten weur. Van de bekende schriever Harm Tiesing (1853-1936) verschenen rond de ieuwwisseling drei Drèentstalige fulletons, die as pas nao zien hengaon in boekvörm uutebrocht wördden: Marthao Ledeng, de bloem van 't daarp, Over de Hunse [hoe Veenholtens volk d'r leefde] ’n vertelling veur ’t Drèèntsche volk en Zien broed verloren.
Burkina Faso
t Laand wör eerst Opper-Volta neumd, mer wör op n veerden augustus 1984 duur doomoalig presideant Thomas Sankara ummedeupt töt Burkina Faso. Hee nöm een woard oet t Mòoré en t Dioela, de twee grötste sproakn van t laand: burkina oet t Mòoré beteeknt zovölle as "earzame leu" en faso oet t Dioela beteeknt "vaderlaand". Burkina Faso beteeknt dan zovölle as "laand van earzame leu". Toch is Fraansk de offisjele sproake van de regearing en t zaaknleawn. Inwonners van Burkina Faso neumt zik Burkinabè.
Nedersaksische literetuur
De dörpsnovelle
De romantische dörpsnovelle - vake eerst as fulleton in de kraante verschenen; mangs hielemaole in de streektaal, mangs mit allend de dialogen in de streektaal - weur een blievend populair genre en bepaalden veur 't grootste diel van de twintigste ieuw 't kerakter van de Nedersaksische prozaschrieveri'je.
Burkina Faso
Tusken 14.000 en 5000 vuur Kristus wonn dr in t noordwestn van Burkina Faso jager-verzamelders. tusken 3600 en 2600 vuur Kristus kömn dr boernesteas. Wat non t middeln van Burkina Faso is, heurdn vuurnamelik bie Mossi-keuninkriekn. 1896 koloniseerden Fraankriek et en maakn dr n protektoraat van.
Noadet ze in 1960 zikzelf regearn meugn, kömn dr völle regearingswessels. Rechtevoort is t ne semi-presidensjele reppubliek. Blaise Compaoré is presideant seend 1987, doo't hee met nen stoatsgreep an de macht köm. Burkina Faso is an eslötn bie de Afrikaanse Unie, gemeenskop van Sahel-Saharastoatn, La Francophonie, Organisasie van Islamitiese Samenwoarking en de Ekonomiese Gemeenskop van West-Afrikaanse Stoatn.