cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Regenwold
Plaanten en dieren
In regenwolden komp vegetatie veur die van vochtigheid ofhaankelik is. Kenmarkend bin epifyten (organismes die op levende plaanten gruien zonder daoran voedingsstoffen te onttrekken) en lianen (holtige klumplaanten die as steun om te gruien bomen gebruken). Meer as een kwart van de netuurlike medesienen is in regenwolden evunden. Ok nemen zokke wolden 28% van de zoerstofomzet veur heur rekening.
thumb|300px|Gemaotigd regenwold in de [[Mount Hood Wilderness, Oregon, Verienigde Staoten]] Wieder bin et grote antal diersoorten en de hoge biodiversiteit kenmarkend veur regenwolden. Meer as de helfte van de plaantensoorten en diersoorten op eerde koemen in regenwolden veur. Regenwold wodt op grote schaole ekapt, waordeur alle jaoren duzenden diersoorten wegraeken.
Zuud-Afrika
Zuud-Afrika (Afrikaans: Suid-Afrika, Engels: South Africa) is n laand dat, zo as de naam al angif, in t zujen van Afrika ligt. t Laand grenst in t noorden an Namibië, Botswana en Zimbabwe, in t oosten an Mozambiek en Swazilaand. De onaofhankelike staot Lesotho wördt umringd deur Zuud-Afrika.
n Grote meerderheid van t laand is protestants-christelik mit n kleindere rooms-katholieke anhang. In totaal is zo'n 78,9% van de bevolking christelik. Der is veerder oek nog n persentazie van de bevolking die nog altied n natuurreligie anhank, dit bin zowat allinnig de Bantoes (de zwarte bevolking).
Zuud-Afrika hef n rieke koloniale geschiedenisse, die in 1652 in Kaapstad begun as Nederlaandse vervarsingspost. Nao aanderhalve eeuw Nederlaandse kolonisasie wördden de Kaapkolonie overeneumen deur t Verenigd Koninkriek. Hierdeur migreerden n groot antal Nederlaandstalige kolonisten, bekend as Boeren, mit de Grote Trek naor t binnenlaand en stichtten verscheiene boerenstaoten, waorvan uuteindelik de Zuud-Afrikaanse Rippebliek en de Oranje Vriestaot de belangriekste waren. Disse rippublieken wördden in 1902 deur de Britten veroverd in de Tweede Boerenoorlog en samen mit de Kaapkolonie en Natal in 1910 tot Zuud-Afrika verenigd. In de 20e eeuw kreeg Zuud-Afrika van doon mit ampartheid, n beleid waor verschillende rassen escheien van mekaar leven mossen, en de niet-blanke meensen benaodeeld wördden. In 1990 wördden ampartheid offisieel aofeschaft. In 1994 wördden Nelson Mandela de eerste zwarte prissedent van Zuud-Afrika. In Zuud-Afrika en Namibië wördt dan oek n van oorsprong Nederlaands-ebaseerden taal espreuken, t Afrikaans.
Zuud-Afrika hef in totaal elf offisiële talen: t Afrikaans, Engels (de twee belangriekste talen), Zoeloe, Xhosa, Noord-Sotho, Tswana, Zuud-Sotho, Tsonga, Swazi, Venda en Zuud-Ndebele.
Provinsies
Zuud-Afrika bestung tot 1994 mer uut vier provinsies: Transvaal, Vriestaot, Natal en de Kaapprovinsie. Sinds de ampartheid aofeschaft is in 1994, is t laand verdeeld in 9 provinsies:
Zuudplas
Et volk wont der verdeeld oawer de volgende döarpe en boerskoppen.
De boerskoppen Kortenoord, Groot Hitlaand, Klean Hitlaand, 's-Grawenweg, Hollevoeterbrugge en Oold Verlaat zeent hier al bie in erekkend.
Lava
right|thumb|Lava Lava is gestiente in vloeibere vorm. Veurdat lava et eerdoppervlak of de zeebodem bereikt wodt et magma nuumd. Deur verschillen in temperatuur en chemische saemenstelling bin d'r meerdere soorten lava, ieder mit een eigen gedrag.
Lava kan een vernietigende warking hebben, mar het tegeliekertied ok een kreërende warking. Zo kan ni'j laand vormd wodden deur lava, hierdeur bin bi'jveurbeeld de Hawaïaanse eilanen in de Grote Oceaan ontstaon. Veerder is ofkoelde lava slim vruchtber en kan daoromme goed bruukt wodden as laandbouwgrond.
Stee
Een stee kan verwiezen naor:
Zinnig
Zinnig, ondertitel Drents Tiedschrift, is een Drentsktalig volklörenblad dät ses mål in 't jår üütkümp.
't Blad wördden in 2016 elanceerd as vervanging in een fris jassyn van Oeze Volk / Maandewark. Dey üütgave was up sich weer voortekomen üüt 't in 1956 operichte Oeze Volk.
Zinnig brengt reportages en neis oaver alderhaand underwarpen dey samenhangt mit de pervinsy Drenthe. Y vyndt der artikels en intervyws in, asok recepten, strips, püzzels en columns. Wyder bevat 't neis oaver Drèentstalig üütgaves en oaver initiatyven vöär de bevördering van 't Drentsk en 't Nedersassisk in 't algemyn.
Zinnig wördt üütegeven döär 't Huus van de Taol in Beilen. 't Blad is de tegenhanger van Roet, een Drentsktalig tydskrift mit en explysyt literair karakter.
Transsylvanische Saksen
De Transsylvaniese Saksen (Duuts: Siebenbürger Sachsen; Nedersaksisch: Zeuvenburgen, Hongaars: Szászok) bunt ne etniese groep van Duutsen eursprong dee vanof de 12de eeuwe in Transsylvanië bunt goan wonnen. Et is noa de Hongaarse minderheid de grootste minderheid in Roemenië. De kolonisatie van de Saksen van Transsylvanië begun toon den Hongaarsen könning Géza II (1141-1162) Duutse volken noar zien riek reep um de Hongaarse grenze te verdeadegen.
Noa de Mongoolse invallen van 1241-42 wöddden völle Duutse nederzettingen under den voot elopen en kats af-ebrokken. Noadat de Mongolen vort waren wierden de nederzettingen verstarkt. Et gebeed kreg den name Siebenbürgen (Zevenburgen) noar de zeuven verstarkte steaden:
Lukas Koops
Loopbaon
Koops hef Nederlaands en Fraans studeerd en was achttien jaor leraor Nederlaands en Fraans in Emmen. Hij hef in de Drèentse poletiek zeten as gemienteraodslid veur GroenLinks in Raol (1982-1987) en staotenlid veur dezölfde partij (1987-1995). Ok hef e veurzitter west van de (in 1996 ontbunden) Drentse Schrieverskring en bestuurslid van 't Huus van de Taol (veurhen Drentse Taol).
Transsylvanische Saksen
In Roemenië bunt nog darpen te vinden mit ne Saksiese minderheid. Doar stoat nog (olde) karkskes met Duutse teksten op de mure, zoas in Biertan. In Oost-Moldavië (republiek), in Soroca, steet n kasteel dat deur de Saksen ebouwd is. Dit is et meest oosteleke punt woar de Transsylvaniese Saksen bunt ewest.
Lukas Koops
Loopbaon
Tegenswoordig is Koops heufd gevarieerde programma's bij RTV Drenthe, waor as e ok 't cultuuragenda-pregramma 'Podium' prissenteert. Wieder is e redacteur bij Noorderbreedte, tiedschrift over Noord-Nederlaand. Hij hef zien eigen tekst- en communicaotiebureau.
Schrieverij
Vanof de jaoren tachtig publiceert Koops in de Drèentstaolige tiedschriften Roet en Oeze Volk. Sund 2008 zit e in de redactie van Roet. Vanof 1989 dot e maotschappij- en cultuurkritische columns veur Radio Drenthe, partie regionaole kraanten en 't Maandblad Drenthe. In zien columns haolt e hard oet, beveurbield waor e gebrek an cultureel initiaotief in Drenthe bespeurt. Dizze kiek klinkt ok deur in zien fictie.
Koops zien roman Schoeltied (2003) giet over de relaoties maank een antal trouwde stellen en over de poletieke machinaoties in een klein Drèents dörp. Een neie inwoonster kreg daor een köppel underwiezers en olders tegen heur, umdat ze de veur 't directeurschap klaorsteumde underwiezer verslat en zölf directeur wördt. De roman Villa Thrianta (2018) giet over de roezige gang van zaoken bij een verzunnen regionale umroep.
In december 2008 kwam bij 't Huus van de Taol een videopetret van Lukas Koops oet, produceerd deur Albert Haar.
H-deletie
thumb|300px|Dit letterkeunstwoark in de Zeeuws-Vlaamse stad [[Hulst (Zeelaand)|Hulst spölt met h-deletie]] H-deletie wul zeggen da'j de letter h nich oetsprekt op steas woar dat-e vanoalds wal steet/steund. 't Keump in diverse sproaken en dialecten veur, woaronder in verskeadene Nedersaksische dialecten.
De h is gennen starken klaank: 't is nich mear as 'nen oamtocht woarbie met 'n moond niks edoan wordt. Doarum kan-e ok maklijk verdwienen. De praktijk hef oetwezen dat dat, as dat 'nmoal in de mode keump, zik rap oawer de omgeawing verspreidt.
D'r bint heel wat historische veurbeelden van h's dee op 'n zeker memeant votvallen bint. Dat begint al met de Indo-Europese laryngalen: de Indo-Europese groondsproak mut dree (of zölfs mear) keelklaanken had hebben, mar dee bint allennig in 't Hittitisch - veroet de oaldste oawerleawerde Indo-Europese sproak - good bekeand.
De eerste directe getugenis van h-deletie keump oet 't Oaldgrieks, woar dat ze dat verschiensel psilosis neumden. 't Ionische en 't Eolische dialect leuten de h-klaanken toen al vot, terwiel 't Attisch en 't Dorisch dat nich deden. Later, in de Koinè, wör dit algemeen veur alle soorten Grieks.
Ze deankt dat 't vandoar ook noar 't Vulgair Latien is oawergoan, 't eerst in 't oosten. Zo is 't Italiaans van 't begin af al h-loos. In 't Spaans en Fraans doerden dat langer, wis ok omdat in 't Spaans nog 'n bod nieje h-klaanken ontsteunden (oet debuccalisering van de f-). In wat Andalusische dialecten klinkt de h noe nog.
In 2008 kreeg de Dreantse gemeante 't Ogeveine van 't Nei Drèents Geneutschap de weinig vleiende "Zoorholtpries" vuur eare kampagne "Hoogeveen, met een hoofdletter H". In 't Dreants van 't Ogeveine wördt ja de h nich oetsprökken. De gemeante köm as reaktie met een variant op de kampagne oonder de titel "'t Ogeveine, met een oofdletter A", en wör 't aandere joar enomineerd veur de "Anfieterpries" van 't Geneutschap.
503
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 503
't Klooster (Aalten)
thumb|left|Beeldjen bi'j 't Klooster 't Klooster is 'n buurtskop in de gemeente Aalten in den Geldersen Achterhook. In de vieftienden eeuwe hef in dizzen noaberschap warkelek 'n klooster stoan, en wal t klooster Nazareth, ok wal klooster Schaer eneumd. Dit verdwenen kloster heurd'n bi-j de bewaeging van de 'Moderne Devotie'. Doarnaost hebt zi'j op 5 november 2005 'n beeldjen onthuld. Et bronzen beeldjen, 'emaakt deur den Eibergse kunstenaar Jan te Kulve, teunt 'n bewonner van kloster Schaer in de klaer'n van zien klosterorde (kanunniken van Sint-Augustinus). Sinds 1980 is t een zelfstandig noaberschap in de gemeente Aalten.
Hertogdom Saksen
thumb|Wapenschild van den hertog van Saksen right|thumb|250px|Gebeden met de name "Saksen" (Sassen, Sachsen) deur de eeuwen hen t Middeleeuwse hertogdom Saksen bestrek grote gebeden in t noorden van Duutslaand. t Was éne van de vief Duutse stamhertogdommen, t laand van de Saksen. Eur gebeed umvatten de Duutse daelstaoten Nedersaksen, Noordrien-Westfalen, Sleeswiek-Holstein, Saksen-Anhalt en delen van Saksen van noe. Hertog Hendrik den Leeuwe regeerden ok aover de gebeden Mekelenburg en Veurpommeren (den daelstaot Mekelenburg-Veurpommeren van noe).
Geschiedenis
Hendrik de Leeuw had ne geslaogde uutbreidingspolitiek evoerd maor kreg t an den stok met keizer Frederik I Barbarossa den um in 1180 naor Engelaand verbanden. t Hertogdom wierd opni'j kleiner en meer oostelik. Den hertogeleken titel ging naor Bernhard III van Saksen. Dit was t ende van t middeleeuwse hertogdom Saksen.
Naodat de breurs Johan en Albert II ne tied samen regeerden, splitsten zi'j kort nao 1272 eur riek in de hertogdommen Saksen-Lauenburg en Saksen-Wittenbarg. Der was noe onaenigheid aover wee t Saksiese stemrecht zol arven um de keizers van t Heilige Roomse Riek te kezen. In 1356 kreg Saksen-Wittenbarg dizze rechten tobedaeld in den Golden Bul. Saksen-Wittenbarg wörd dan ok algemeen ezene as den opvolger van t hertogdom Saksen en völ-al gebruukt zi'j dan de ok den olden name veur dit ni'je hertogdom. Um onderscheid te maken met andere Saksiese hertogen spraekt ze vanof dan aover t keurvorstendom Saksen.
In 1806 wörd t gebeed deur Napoleon verhaeven tot t köninkriek Saksen.
Hertog van Saksen
Howal der vanof 1180 neet echt n hertogdom Saksen meer is, drogen nog völle edelleu tot in de 20e eeuwe dizzen adelliken titel. Dit kump umdat t gebeed deur de eeuwen hen in völ kleinere hertogdommen is op-esplitst dee veulal in euren name verwiest naor Saksen. Howal den titel steeds ekoppeld was an n geheel van heerlikheden en grondbezit, was hi'j toon al ontdaon van zowat alle territoriale en juridiese gezag. Zo drogen de eerste Belgiese könningen ok den titel hertog van Saksen, maor in 1920, nao den Eersten Waeldkriege beslot könning Albert I den titel en den familiename Saksen-Coburg-Gotha neet meer te gebruken.
Saksiese hertogdommen bunt onder aandere
Dizze hertogdommen wordt al sinds de vrogge middeleeuwen bewond deur Thüringers. Teggenswoordig bunt dizze hertogdommen dan ok verenigd tot den daelstaot Thüringen.
De Leemputten
In den Achterhook, in 't buurtskop Zwolle (Oost Gelre) ligt de De Leemputten: een natuurgebeed 1 km westelek van 't Duutse Zwilbrook en 3 km oostelek van Grolle, met ne oppervlakte van 30 bunder. 't Gebeed is deur de ofgroavingen veur leem untwekkeld tot 'n uniek gebeed, dat vanof 1978 opengesteld wodden veur kiekleu en bezeukers as "natuurpark de Leemputten". Veur toeristen is t nen belangrieken trekker in den Achterhook.
Geskiednis
In 1892 wodden in Grolle nen steenfabreek op-ericht. Dizzen fabreek bruukten et leem uut de Leemputten veur et maken van dakpannen en steen. Anvankelek bruukten zi-j schuppe veur de groafwarkzaomheden. Doarnoa wodden de leem of evoerd mit kiepkoaren dee mit peerde uut de putte ehaald wodden. Vanof 1931 wodden et zwoare handwark oaver-enommen deur nen baggermasjien en de leem wodden deur nen "leemtram", veurzeen van 16 kiepkoaren, noar den fabreek in Grolle ebrach.
In januari 1975 kwam n ende an et "stenen tiedperk", umdat den steenfabreek in Grolle deur ne laandeleke bezuneging in de baksteenindustrie stopten mit bedrievegheid. De Leemputten bleaven oaver en lepen vol met water.
Vandage
Der bunt tal van vri-jetiedsveurzeeningen, waterfietsen, ne kinderboerderi-je, horeka en vismeugelekheden. Den ni-jen eigenaar, "Dienst Landelijk Gebied", hef 't beheer ovver-edragen an "Staatsbosbeheer". Wal is der straks genög ruumte veur 'stil' vri-jetiedsgebruuk, zoas kuieren en (water)fietsen. Ok ku-j doar gröslaanden vinden en hef 't gebeed deels ne agrariese bestemming. As 't herinrichtingsplan kloar is, vörmt t park ne knuppe tussen et Kollenbargerveen, et Zwillbrookerveen en de Grolsen Slinge.
Heerhugoweerd
Heerhugoweerd, (Nederlaans: Heerhugowaard, Westfries: Heregewaard of de Waard), is een stad en een veurmaolige gemeente in de regio West-Frieslaand, in de Nederlaanse pervinsie Noord-Hollaand. Heerhugoweerd had op 1 jannewaori 2007 49.833 inwoners.
Op 1 jannewaori 2022 is Heerhugoweerd op-egaon in de gemeente Diek en Weerd.
Heerhugoweerd grenst an de gemienten Alkmaar, Langediek, Harenkarspel, Niedorp, Schermer en Koggenlaand. Hoewel de ligging anders döt vermoeden, heurt Heerhugoweerd eigenlijks niet bie 't graofschap Kennemerlaand mar valt wel onder de gemientelijke samenwärkingsregio Kennemerlaand via Noord-Kennemerlaand.
Heerhugoweerd is ontstaon äs agglomeraosie tussen de darpen Zuid, De Noord en 't Kruis, waorbie in eerste instantie Zuid äs eigen darpkoeme verdween en helemaole opgong in Heerhugoweerd. 't Kruis is vanof de uutbreiding in de jaoren 60 en 70 van de 20e eeuw steeds meer onderdeel van Heerhugoweerd eworden. De Noord is veur een groot part nog een eigen darp, alliene 't zuden is op-egaon in de stad. Ok andere buurtschappen worden staorigan steeds meer op-eneumen in de stad. Butterhuizen is daor een goed veurbeeld van.
Pläsen binnen de gemeente
Stad:
Darpen/Gehuchen:
Buurtschappen:
Ambeeld (gereedschap)
thumb|Een klein ambeeld thumb|right|Iezer bewarken mit een smidshamer op een ambeeld. Een ambeeld is een gereedschap. 't Is een zwaor uut-evoerd metalen (gietiezer, staol) blokke op een vootstuk. Hierop slaot een smid stukken iezer of aandere metalen in de gewunste vorm.
Der bin veule uutvoeringen van 't ambeeld, dit hangt zo'n bietien of waorveur je-n-'t gaon gebruken. De edelsmid gebruukt meestentieds een arg lichte uutvoerige van hooguut een paor kilo. Mar de dorpssmid van vrogger had een ambeeld dat vake 200 tot 400 kilo weug um grotere warkstukken zoas gereedschappen neudig veur alderhaande ambachen te kunnen bewarken.
De ronde 'hoorne' wördt gebruukt um verschillende rondingen en bugingen te kunnen maken in 't warkstuk. De rechthoekige ziedkaante is der speciaal um scharpe hoeken te smejen. Vake zitten der gaten in 't ambeeld waor losse hulpstukken, tassen in de vaktaal, in vastezet kunnen wörden. Dit is neudig um speciale vormen of bewarkingen te kunnen anbrengen an 't warkstuk. Op de ofbeelding is zo'n tasse in 't ambeeld te zien.
Edelsmejen gebruken op de warkbanke een soort miniatuur-ambeelden, de zogenaamde staken.
Kaapverdie
Kaapverdie of de Kaapverdiske Eilanden (Portugeysk: Cabo Verde, letterlik ümmesat: Gröönkaap) is nen eilandenståt in den atlantisken oceaan, vöär de westküste van Afrika. Et besteyt uut teen vulkaniske eilanden, dee as med mekander ungeveyr 4033 kilometer in et veerkant beslåt. De eilanden ligget tüsken 600 en 850 kilometer up et westen van Cap-Vert, up den meyst westeliken tip van et afrikaanske vasteland. De kaapverdiske eilanden sint tehoupe med de Acoren, Kanariske Eilanden, Madeira en de Wilde Eilanden deyl van et natuurgebeed makaronesie.
Töt den 15. eywe woanden der nüms up de kaapverdiske eilanden, töt at de portugeysen en untdekkeden en koloniseerden. Dårmed wör et de eyrste europeeske neadersetting in de tropen. Ümdat Kaapverdie makkelik leade vöär de Atlantiske Slavendryverye, güng et de eilanden mirakels good in de 16. en 17. eywen. De eilanden tröäken handelslüde, kapers en piraten. Do as in de 19. eywe de slavenhandel verböäden wör, rakeden de eilanden in verval en vöäle inwoaners tröäken vord. Toch krabbelden de eilanden weader up en wörden en vöärnaam handelscentrum en handigen tüskenstop vöär groute skeypvårt. In 1951 wör Kaapverdie en oaverseysk departement van Portugal. Toch bleaven de inwoaners stryden vöär unafhangelikheid, wat se kreagen in 1975.
Seyd de jåren '90 van den 20. eywe is Kaapverdie ne stabile demokraty. Et is eyne van de meyst untwikkelde en demokratiske landen van Afrika. Ümdat et selv nauweliks natuurlike brunnen hevt, müt de ekonomy et vöäral hebben van deensten, turisme en butenlandske investeringen. In 2021 woanden der ungeväär 483.628 lüde, vöärnamelik van emengd afrikaansk en europeesk blood. De meyste lüde sint roumsk-katolik, en oaverblyvsel van de portugeyske oaverheyrsking. Der is ne groute kaapverdiske diaspora. Vöäle lüde woanet in de Vereynigde Ståten en Portugal. In Rotterdam in Neaderland is ouk ne groute gemeynskap. et antal uutvlegers is behöyrlik grötter as de inwoaners van de eilanden selv.
Wilde knovlouk
Wilde knovlouk kan verwysen når:
Tieme Woldman
thumb|300px|Tieme Woldman Tieme Woldman (Assen, 1965) is een Drèentse prozaschriever. Hij is opegruid in Wiester en woont vandage de dag in Zwolle, waor e warkt as freelance-softwareontwikkelaar.
Woldman schref romans en körte verhalen in 't Drèents en Nederlaands. Thema's daor as e drok op is, bint sport en misdaod. Wark van hum hef estaone in bladen as Hard gras en Drèents letterkundig tiedschrift Roet. Ok hef e een column in Drèentstalig blad Zinnig.
In 2013 verscheen bij Het Drentse Boek Woldmans roman Moord in het Mantingerveld, een combinatie van historische fictie en misdaodroman. Stof veur de roman beud de beruchte dreivoldige moord in 't Koekangerveld van begun twintigste ieuw. De grootolders van Woldman hebt dizze nooit opeloste moorden van dichtebij mitemeuken. Mit heur verhalen wakkerden ze Woldman zien liefde veur misdaodverhalen an. De roman is Nederlaandstalig mit Drèentse dialogen.
Op Facebook schreef Woldman de Drèentstalige thriller De Vrouw van Gemmekers Huus. In 2015 verscheen in eigen beheer zien novelle Mannen bint maakt van jonges, aover voetbal en mannenvrundschop. In 2019 kwaamp bij Van Gorcum de Nederlaandstalige detectiveroman Doodzonde uut.
In 2021 verscheen bij uutgeverije Aspekt zien non-fictiewark Onopgeloste mysteries. Ok in 2021 kump bij Het Drentse Boek zien körte roman De Affaire uut, aover een journalist die bliend carrière perbeert te maken, twee vrouwelijke politici die menare de tente uutvecht en een subsidiefraude van jewelste.
In 2013 wun Woldman mit zien verhaal 'Soap' de IVIO-Andries Greiner Prijs veur schrieftalent in Flevolaand.
504
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 504
Nedersaksische volksleidjes
Nedersaksische volksleidjes bint leidjes, al dan niet veur kiender, die ofkomstig bint oet de Nedersaksische gebieden. Disse leidjes huft niet altieds in 'n Nedersaksisch dialekt schreven te weden. Hieronder steeit de tekst van een köppel volksleidjes.
Liedje veur de foekepot
Liedje uut 't artikel oaver de Rommelpot op de Nederlaanstalige Wikipedia:
Drèentse volksliedties
thumb|250px|Berend Botje in Zuudlaoren
Achter op Scheloo is 't knollengruin bevroren
Tekst, wieze en ezungen opnaome van dit liedtien mit uutleg, uut de Nederlaanse Liederenbaanke van 't Meertens Instituut
Körtere, ofwiekende versie mit aandere uutleg, uut de Nederlaanse Volksverhalenbaanke van 't Meertens Instituut
De dichter Hans Heyting hef dit liedtien verwarkt in zien gedicht 'En achter op Scheloo...' Een fragment daoruut: ''Daor achter dat glas slap / dat wichtien, dat snaore! / 'k Zie liever een glas / met 'n bel olde klaore! / Ein prosit, ein prosit, / waorum zal ik treuren! / En achter op Scheloo / is 't knollegruun bevreuren! (Uut H. Nijkeuter (2005). De dichter en de wichter. Verzamelde gedichten van Hans Heyting''. Zuudwolde: Stichting Het Drentse Boek)
't Knollegruun bevreur wal op meer plaatsen: d'r is ok een variaant 'In Hardenbarg is 't knollegruun bevreuren'. (L. Jonker (1939). Harm, de boer van 't Hoogelaand. Möppelt: Boom)
Suja, mien lam
''Uut: [https://web.archive.org/web/20071206141734/http://cf.hum.uva.nl/dsp/ljc/anoniem/vloten/1-04.html Dr. Johannes van Vloten (1894). ''Nederlandsche baker- en kinderrijmen. Vierde veel vermeerderde druk''. Leiden: Sijthoff.]''
Suze, suze
''Uut: Dr. G.H. Kocks (1997). Woordenboek van de Drentse dialecten. M-Z. Assen: Van Gorcum. Ingaank: suzen ''
(In 't Woordenboek an-ehaalde bron: J.H. Bergmans-Beins)
(In 't Woordenboek an-ehaalde bron: Maandblad Drenthe (Börger))
Zoo ridt de akkerman
''Uut: [https://web.archive.org/web/20071206122215/http://cf.hum.uva.nl/dsp/ljc/anoniem/vloten/1-07.html Dr. Johannes van Vloten (1894). ''Nederlandsche baker- en kinderrijmen. Vierde veel vermeerderde druk''. Leiden: Sijthoff.]''
Jan Toerelier
''Uut: L. Jonker (1939). Harm Boerenlèven an de Riest. Möppelt: Boom''
Drie sjeun tamboers
''Uut: L. Jonker (1939). Harm Boerenlèven an de Riest. Möppelt: Boom''
Ik had zo geern een hennegien
''Uut: L. Jonker (1939). Harm Boerenlèven an de Riest. Möppelt: Boom''
Varsien veur een gespin
''Uut: L. Jonker (1939). Harm Boerenlèven an de Riest. Möppelt: Boom''
Nog een spinneliedtien
''Uut: L. Jonker (1939). Harm Boerenlèven an de Riest. Möppelt: Boom''
Hier lig mien Dorus
''Uut: L. Jonker (1939). Harm Boerenlèven an de Riest. Möppelt: Boom''
Grunnegse vèrskes
thumb|right|t Peerd van Ome Loeks veur t Heufdstation in Stad
Peerd van Ome Loeks
''Ome Loeks was n Grunneger dij aigelks Lukas van Hemmen haitte (Lukas (Nl) = Loeks (Gr)). Dizze kirrel was kastelain en aigender van runpeerden (n belaangrieke sport in Stad en der om tou). Hai was ain van de populèrste peerdholders en dou zien peerd Appelon oet de tied gong, begonnen n hail ìnde mìnsken dit vèrske zingen op melodie van t sunterkloaslaidje "Daar wordt aan de deur geklopt". Tegenswoordeg is dit t maist bekìnde en populère volkslaidje in Stad en Ommelaand, woarnoa t stadsbestuur in 1959 besloot om bie Heufdstesjon ien Stad n staandbeeld te ploatsen.''
Damster Kaarms
''Schreven ien t Oldambtsters van de Woldstreek. n Populèr vèrske bie de subverainen "Omlandia" van t G.S.C. Vindicat atque Polit.''
Laidke veur de foekerommelpot
Dit laidke komt van de Grunneger Bladzieden:
Sloaplaidkes
''Uut: [https://web.archive.org/web/20071206141734/http://cf.hum.uva.nl/dsp/ljc/anoniem/vloten/1-04.html Dr. Johannes van Vloten (1894). ''Nederlandsche baker- en kinderrijmen. Vierde veel vermeerderde druk''. Leiden: Sijthoff.]. Schreven ien t Stadjeders; schriefwieze en inhold korrigeerd.''
Waiten je wel, waar Jan-man woont?
''Uut: [https://web.archive.org/web/20071208142318/http://cf.hum.uva.nl/dsp/ljc/anoniem/vloten/1-16.html Dr. Johannes van Vloten (1894). ''Nederlandsche baker- en kinderrijmen. Vierde veel vermeerderde druk''. Leiden: Sijthoff.]. Schreven ien t Westerwôlds; schriefwieze en inhold korrigeerd.''
Jaap, Jaap, Jeude
''Uut: [https://web.archive.org/web/20071206035753/http://cf.hum.uva.nl/dsp/ljc/anoniem/vloten/1-15.html Dr. Johannes van Vloten (1894). ''Nederlandsche baker- en kinderrijmen. Vierde veel vermeerderde druk''. Leiden: Sijthoff.]. Schreven ien t Stadjers; schriefwieze en inhold korrigeerd.''
Heila, boer! De brij is zoer
''Uut: [https://web.archive.org/web/20071206174718/http://cf.hum.uva.nl/dsp/ljc/anoniem/vloten/1-17.html Dr. Johannes van Vloten (1894). ''Nederlandsche baker- en kinderrijmen. Vierde veel vermeerderde druk''. Leiden: Sijthoff.]. Schreven ien t Westerkertaaiers; schriefwieze en inhold korrigeerd.''
Wie wil nou de bokse lappen
''Uut: [https://web.archive.org/web/20071206174718/http://cf.hum.uva.nl/dsp/ljc/anoniem/vloten/1-17.html Dr. Johannes van Vloten (1894). ''Nederlandsche baker- en kinderrijmen. Vierde veel vermeerderde druk''. Leiden: Sijthoff.]. Schreven ien t Westerkertaaiers; schriefwieze en inhold korrigeerd.''
Spoukien, spoukien, Hillebrandt
''Uut: [https://web.archive.org/web/20071206081957/http://cf.hum.uva.nl/dsp/ljc/anoniem/vloten/speel5.html Dr. Johannes van Vloten (1894). ''Nederlandsche baker- en kinderrijmen. Vierde veel vermeerderde druk''. Leiden: Sijthoff.]. Schreven ien t Westerwôlds; schriefwieze en inhold korrigeerd.''
Hop hop peerdje
''Dit vèrsie wordt zongen deur n wazzende terwiel der n leutje op de knij zit. As t vèrsie begunt, gaait de wazzende op en neer mit zien bain woardeur t leutje begunt te wuppen. Op stee van wordt de noam invuld van t kind dij op de knij zit. Dit open stee bestaait oet twij lettergrepen. Schreven ien t Veenkelonioals.''
Grönneger lijdtien
''Schreven in 1831 in t Stadsgrönnegs. t Is schreven veur de luu oet Stad dij noar Bèlgie gongen om de opstaand neer te sloan.''
n Vrijer aan de deur
''Vanôf t twijde koeplet wordt allend de eerste zin nuimd. De twijde en vaaierde lienen van t eerste koeplet binnen bie aal koepletten t zulfde. De daarde komt aaltieds overain mit de eerste.''
Vraauwen Roukema, Narriman en Rozeboom
Voakentieds wordt de lèste kurze op zien (overdreven netjes) Hollaands zongen om de Hollanders ien de zoal aan tou spreken en op tou jutten.
Antje
''Uut: [https://web.archive.org/web/20071208114531/http://cf.hum.uva.nl/dsp/ljc/anoniem/vloten/1-18.html Dr. Johannes van Vloten (1894). ''Nederlandsche baker- en kinderrijmen. Vierde veel vermeerderde druk''. Leiden: Sijthoff.]''
Heite Sunte-Marten
''Uut: [https://web.archive.org/web/20071108214833/http://cf.hum.uva.nl/dsp/ljc/anoniem/vloten/feest10.html Dr. Johannes van Vloten (1894). ''Nederlandsche baker- en kinderrijmen. Vierde veel vermeerderde druk''. Leiden: Sijthoff.]''
Kip, kap keugel (Emden)
''Uut: [https://web.archive.org/web/20071108214833/http://cf.hum.uva.nl/dsp/ljc/anoniem/vloten/feest10.html Dr. Johannes van Vloten (1894). ''Nederlandsche baker- en kinderrijmen. Vierde veel vermeerderde druk''. Leiden: Sijthoff.]''
Kip, kap keugel
''Uut: [https://web.archive.org/web/20071108214833/http://cf.hum.uva.nl/dsp/ljc/anoniem/vloten/feest10.html Dr. Johannes van Vloten (1894). ''Nederlandsche baker- en kinderrijmen. Vierde veel vermeerderde druk''. Leiden: Sijthoff.]''
Driekusman
''Wör vuural in Tweante en n Achterhook ezungn en edaanst. t Is nit alleene n vèrske, mear dr heurt ook nen daans biej. As t "klap klap klap" ezungn wörd, klapt de daansers in de heande en as t "stap stap stap" ezungn wörd, treat ze met de veute. Opnoame''
Hen den den
Ezungen riempien, eheurd in de Kop van Oaveriessel:
Vergeliek: 'Din, din, din, / Dat verleden jaar / Een piekje waar, / Is nu een ouwe hin.'
Spik spak spaander
Ezungen riempien, eheurd in de Kop van Oaveriessel:
Vergeliek: 'Klits, klats, klander, / Van d'eene bil op d'ander.'
''Uut: [https://web.archive.org/web/20071208142318/http://cf.hum.uva.nl/dsp/ljc/anoniem/vloten/1-16.html Dr. Johannes van Vloten (1894). ''Nederlandsche baker- en kinderrijmen. Vierde veel vermeerderde druk''. Leiden: Sijthoff.]''
Waorom mag i'j neet mit eur naor Sevene gaon
Een centraole plek in et dörp Sevene in de Kop van Overiessel is 'de brogge'. Hier was töt zo 1950 een brogge over d'Olde Aa, mar de plek numen ze nog altied zo. Dit was een ontmoetingplek daoraj de leste ni'jgies konden vernemen. Ok wördden d'r wal ies vri'jers van buten hardhaandig an-epakt; de brogge stond daoromme bekend as een 'minne stee'. Steenwiekers zongen naor anleiding daorvan et volgende liedtien, toe-eschreven an Mr. 'Toone' Kamp. (Veur "i'j" moej' "hi'j" lezen en veur "eur" "heur": in et Steenwieks vaalt de h vaeke weg.)
Stille mear mien Tuutje
''Eheurd in Tweante. t Wördt ezungn duur mooders as n keend gölnd in thoes keump. n Riessensen komiek Harm oet Riessen hef dr ne opname van maakt: Harm oet Riessen - Stille mear min tuutje.''
Bezweringsvarsien
''Een soort bezweringsvarsien, det kiender mit menare op sjaanterige wieze zungen bi'j 't maken van fluities uut siepsapsiepiesholt (holt van de liesterkral). Uut de Nederlaanse Volksverhalenbaanke van 't Meertens Instituut''
''D'r bint van dit varsien veule Nedersaksische variaanten in Nederlaand en in Duutslaand (Nederlaanse veurbielden). Halbertsma tiekenden een variaant op in de Overyssel Almanack (1836), mit de uutleg: "de twijg riip en gesneden zijnde, slaan de kinderen met het hecht van een mesje op een der groene rijsjes, tot dat de bast loslaat, dien zij er dan heel aftrekken en als een pijp gebruiken om op te fluiten of er erwten door te blazen. Zoo lang het kind met zijn mesje op den bast tikte, plag het oudtijds de volgende regelen te zingen" (bron):''
Naor 't bezweringsvarsien verwiest de titel van de uutgaove Wanneer bin ie riepe... : cursiefjes, ingezonden voor de streektaalwedstrijd 1984 georganiseerd door de IJsselakademie en de Dialektkringe Salland en Oost-Veluwe (Kampen: IJsselakademie).
Peerd van Ome Loeks (Tweantse versie)
t Peerd van Ome Loeks wördt ok wal boetn Grunningn ezungn, biejvuurbeeld in Tweante.
Stöppelhaene
'''t Artikel Stöppelhaene beschrif dit Sallaanse oogstfeest. De spelling van 't liedtien is an-epast naor de Iesselakkedemiespelling, waordeur de titel eigenlijks Stöppelhäne zol mutten wèèn, mä deurdät 't zo bekend is, is de titel zo elaoten.''
Tweants draankleedke
t Kan ezungn wordn in plaatse van t gebrukelike Duutse Ein Prosit''. Iej mut t op ne Gregoriaanse maneere zingn, as o-j in de Roomse koarke zitt. Met wa-j zingt, mu-j met t glas metdoon. t Leste wöardken mut gewoon, dreuge ezeg wordn.''
Palmpoasken
Wör duur de keender ezungn tiedns ne Palmpoaskenoptocht
Emsdelta
Emsdelta (neaderlandsk: Eemsdelta) is ne neaderlandske gemeynde in de provinsy Grönningen. De gemeynde untstund up 1 januari 2021 nå ne fusy van de gemeynden Appingedam, Delfsyl en Loppersum. De fusygemeynde telt cirka 46.000 inwöäners.
Telmesiene
thumb|right|150px|Ne standaard telmesiene Ne telmesiene of rekkenmesiene is n elektries gerei woermet wiskeundige sommen emaakt köant worden. De meeste telmesienes woarket op batteriejen, mear mangs ook op zunnecellen. Ne telmesiene is gin programmeerboaren kompjoeter, skoonwal der in wat modellen verskeaidene berekkenings vuurprogrammeerd köant worden.
Zaktelmesiene
Met ne telmesiene wörd meesttieds ne zaktelmesiene bedoold. De aandere (grote) telmesienes wordt nit mear ebroekt.
Elke telmesiene kan de volgende berekkenings: optellen, oftrekken, vermenigvuldigen en delen. Met oetgebreaidere telmesienes kö'j ook wörteltrekken, perseantrekkening, en wetenskoppelike of stoatistieke funksies zo as sinus en cosinus, tangens en standaardofwieking oetvoeren.
Telmesienes wordt ebroekt duur leu in geeldzaken, en duur wetenskoppers um sommen oet te rekkenen woervuur't nog gin kompjoeterprogramma eskrewen hooft te worden. Ook is de zaktelmesiene de leste joaren too estoan op de middelbere skolen.
Telmesienes hebt meesttieds n gedeelte met knöpkes met siefers (nummeriek) en n sköarmken um n invoor en oetkomsten te zeen. De oetgebreaidere telmesienes hebt ook nog letters bie op de knöpkes(alfanummeriek), zode'j met enen knop zowal siefers as letters köant maken.
Op wetenskoppelike telmesienes kö'j ook grafieken en tabellen loaten berekkenen.
Rechtevoort zit der hoaste op elk mobielken wal ne ingebouwde telmesiene. Dee zeent eawenwal nog nit zo oetgebreaid as de'j ze lös köant kriegen.
Laorne
thumb|250px|Dikke boom in Laorne Laorne (Nederlands: Laren) is n dörp in de Achterhookse gemeente Lochem in t oosten van Gelderland, t dörp had op 1 jannewoari 2006 ongeveer 4.000 inwoners. Töt 1971 was Laorne n zelfstandige gemeente, waortoo ok t dörp Barchem beheurde. Laorne wordt al vanof 1294/1295 in dokumenten enömd.
Leeuwte (Steenwiekerlaand)
Leeuwte of De Leeuwte is een buurtschop in de gemiente Steenwiekerlaand in de Nederlaandse perveensie Overiessel. In 2008 woonden d'r an de Leeuwte en in de naoberbuurtschop Moespot 340 meensen.
De Leeuwte lig niet wied van de stad Veno; daortussen lig Moespot. An de aandere kaante van de Leeuwte hej et dörp Et Klooster.
An de Leeuwte staot tjaskermeule De Foeke. Netuurmonumenten hef d'r een informaotiecentrum. Wieder bin d'r een vlonderpad en een leerzenpad.
Ok staot d'r et olde spil van Evert van Benthem, de winnaar van de Elfstedentocht in 1985 en 1986.
Sneek (gemiente)
Sneek (, Fries: Snits) is een veurmaolige gemiente in de Nederlaanse perveensie Frieslaand. De gemiente had op 1 jannewaori 2007 33.115 inwoners (bron: CBS) en het een oppervlakte van 34,03 km², waorvan 3,35 km² waeter. De heufdplak was de gelieknaemige stad Sneek.
De poletieke verhooldings van de gemiente bin globaol identitiek an et laandelike gemiddelde.
Op 1 jannewaori 2011 is de gemiente opgaon in de ni'je gemiente Zuudwest-Frieslaand.
Belangriekste plakken
De gemiente Sneek had vier officiële plakken. Et heufdplak was de stad Sneek. De Nederlaanse naemen bin de officiële, allienig Iesbrechtum is officieel verfriest tot Ysbrechtum.
Stad en dörpen
Antal inwoners per woongebied * op 1 jannewaori 2004: Bron: CBS
Tot de gemientelike herindieling in 1984 beheurden de dörpen Loënge, Offingewier en Iesbrechtum (Ysbrechtum) bi'j de oolde gemiente Wymbritserediel.
Alaska
Alaska (sprek oet: ) is nen stoat van de Verenigde Stoatn van Amerika. Wat oppervlakte angeet is t de grötste stoat. t Ligt op t oeterste peuntjen van t Noord-Amerikaanse wearlddeel, met op t oostn Kannada, de Noordelike Ieszee op t noordn en de Grote Oseaan op t zuudn en t westn. Nog mear noar t westn ligt Ruslaand, oawer de Beringstroat. De heuwdstad van Alaska is Juneau, mer zowat de helfte van de 710.231 inwonners van Alaska(telling van 2010) wont in (de vuursteadn van) de grötste stad Anchorage, vuur de rest wont dr weainig leu; Alaska is n dunstbevolkten stoat van Amerika.
Alaska wör ekocht van t Russiese Riek op n 30sten meart 1867 vuur mer $ 7,2 miljoen (umme reknd noar hudige wearde: € 79,2 miljoen), umdet Ruslaand meann at t laand nit völle weard was. Ook in Amerika warn ze dr nit blie met, en n ankoop wör eerst Seward's Folly eneumd (Seward's Domheaid), noar n Amerikaansen minister van Finansiën William Seward, den't de anskaf deed. Umme reknd kostn Alaska twee seant per beunder ($ 4,74/ km²). t Laand oondergung verskeaidene administratieve veraanderings vuurdet t in eliefd wör op n 11den mei 1912, en n 49sten stoat van de VS op 3 januwoari 1959.
n Naam Alaska (Аляска) wör al in t Russies an enömn van t Alioetiese "alaxsxaq", wat "t heuwdlaand" beteeknt, of letterliker: "t objekt woer't de woarking van de zee hengeet". t Wörd ook wal es Alyeska neumd ("t Grote laand"), ook n Alioeties woard met n zelfden oorsproonk.
Laandskop
thumb|200px|Grötte v Alaska vergelekn met de rest vd VS Alaska hef ne langere kustliene dan alle aandere Amerikaanse stoatn bie mekoar. t Is n ennigsten vriejliggenden Amerikaansen stoat van t Noord-Amerikaanse wearlddeel. Tusken Alaska en n dichtstbiejlignden Amerikaansen stoat Washington zit nog 800 kilometer kustliene van t Kanadese Brits-Kolumbia. t heurt dus wal bie de Verenigde Stoatn, mer wörd in dagelikse sproake nit zo neumd. De heuwdstad Juneau ligt wal op t vastelaand, mer is nit verbeundn met t Amerikaanse snelweagnnet.
n Stoat greanzet in t oostn an de Kannadese stoatn Yukon en Brits-Kolumbia, de Golf van Alaska en Grote Oseaan op t zuudn, de Beringzee, Beringstroat en Chukchi-zee op t westn en de Arktiese Oseaan op t noordn. Alaska's territoriale water ligt teegn t Russiese water an in de Beringstroat. t Russiese Groot Diomede eilaand ligt mer 4,8 kilometer van t Alaskaanse Klein Diomede eilaand. Met de oetstrekking van de Alioetiese Eilaandn in de oosterlike hemisfeer is het beaide de meest westerlike, oosterlike en noordelike stoat van de Verenigde Stoatn.
Alaska is n stoat met de grötste laandvlakte 1.518.800 km². Mear as twee moal zo groot as Texas, n tweede-grötsten stoat. Op de hele wearld zeent dr mer 18 laandn grötter as Alaska.
Ekonomie
t BNP van Alaska was in 2007 $ 44,9 miljard. t Gemiddelde loon per inwonner was $ 40.042. De ekonomie dreeit vuural op öllie- en eardgaswinning; mear as 80% van de stoatskas keump van braandstofwinning. A'j de braandstofwinning nit metreknt is de belangriekste bron van inkomsten de viskerieje. t Grötste oetvoorprodukt is vis: zalm, kabeljauw, pollak en krab.
Laanbouw is mer n kleain deel van de Alaskaanse ekonomie. De produksie is heuwdzakelik bedoold vuur gebroek binn de stoat. Doaroonder vaalt mestkalver, zuwel, greunte en vee. t Meeste bewoarkte of fabriseerde etn wörd importeerd.
Woarkgeleagnheaid is dr vuural vuur de oawerheaid en industrie, zo as groondstofdelving, skipperieje en vervoor. Dr zeent leagerbasisen in Fairbanks en Anchorage. Federale subsidies zeent ook belangriek vuur de ekonomie, woerduur't de belasting lege kan bliewn. Industriële produktn zeent roewe petröllie, eardgas, koolstof, goold, edelmetaaln, zeenk en aandere mienbouw, visverwoarking en hooltkap. Doarnöast keump t toerisme de leste tied op gaank.
Weagn
Alaska hef mer weainig wegverbeendings in vergelieking met de rest van de VS. De stoat's weagnnet beslöt mer n rellatief kleain gebeed, en verbeendet de wonkernen met n Alaskaansen autobaan, de heuwdroute dee't de stoat oetgeet en duur Kannada löp. De heuwdstad, Juneau, is nit oawer de weg te bereikn, mer allene oawer n vearpoont. Hierduur zeent dr in t verleedn al völle diskussies west of de heuwdstad nit verplaatst mos wordn noar nen stad dee't wal oawer de weg te bereikn is, of um nen weg an te legn vanof Haines. t Westelike gedeelte van Alaska hef gin weagn dee't de gemeenskopn verbeendet met de rest van de stoat.
De Susitna-rivierbrugge op de Denali Autobaan is 316 m laank. Een uniek peunt van t Alaskaanse weagnnet is de Anton Anderson Memorial Tunnel, nen aktieven Alaskaansen tunnel den't vanear is an epast met ne stroate dee't de ofgezeunderde gemeenskop Whittier op Prince William Sound verbeund met de Seward Autobaan, ongevear 80 km zuudoostelik van Anchorage bie Portage. Met 4 km was n tunnel n langsten van Amerika töt 2007. t Is nog aait n langsten weg- en treintunnel van Noord-Amerika.
Trein
In 1915 wör de Alaska Railroad (ARR) anlegd, en spöldn ne belangrieke rolle in de oontwikkeling van Alaska gedoernde de 20e eeuw. t Verbeendet de noordelike skipperieje, duurdet t belangrieke infrastruktuur böd met spoerlienn van Seward noar de Alaskaanse binnlaandn, oawer Zuud Midden Alaska, en geet duur Anchorage, Eklutna, Wasilla, Talkeetna, Denali en Fairbanks, met oetlopers noar Whittier, Palmer en Noordpool. De nearzettings dee't an de liene lignt stoat bekeand as de Railbelt (n Spoergördel). De leste joarn wörd t weagnnet aal better en stekt t spoernet noar de krone.
Abcoude
Abcoude is n darp en ne veurmaolige gemeente in t noordwesten van de Nederlaandse provinsie Utrecht, grenzend an de gemeente Amsterdam. De gemeente is op 1 mei 1941 ontstaon uut t samengaon van de veurmaolige gemeenten Abcoude-Baambrugge en Abcoude-Proosdij en is op 1 januari 2011 op-egaon in de ni'je gemeente De Ronde Vaenen. Deur grenswiezigingen beheurde Abcoude eerder tot de Nederlaandse provinsies Noord-Hollaand en Zuud-Hollaand.
Alaska
Trein
Skoonwal t spoernet bekeand steet as toeristnreaismiddel gedoernde de zommer, hef t ne belangrieke rolle spöld bie de oontwikkeling van Alaska, duurdet t völle vracht hef vervoord binn Alaska, zo as koln en greante.
Dinsper
thumb|Darpskarke in Dinsper Dinsper of Dinxper (Nederlands: Dinxperlo) is een darp in de previnsie Gelderland in Nederland.
Alaska
Trein
Ne strekke van ongevear 100 km op t noordn van Talkeetna is nog aait nit oawer de weg te bereikn. De leu dee't dr wont mut t hebn van t spoer. In noordelik Zuudoost Alaska loopt De Witte Passage en de Yukon route duur de stoat van Skagway noordwearts Kannada in. Disse liene wörd vuural duur toeristn gebroekt, dee't met de boot ankomt in Skagway.
Abcoude
Midden deur Abcoude stroomt de Angstel, die uutmondt in t Abcoudermeer en daornao deurgeet as Holendrecht. Ok ligt t plaetsjen an de rivier t Gein; dit trekt, onder meer vanwege de historiese umgaeving, veule toeristen.
Trivia
Abcoude is de enige plaatse in de waeld dee met ABC begunt en bovvendeen mit de twee daoropvolgende letters DE endigt.
Alaska
Trein
t Alaskaanse spoer is nit verbeundn met rest van Noord-Amerika. In 2000 steeldn t Amerikaanse Kongres $6 miljoen beskikboar um te oonderzeukn of t spoer met Kannada en de rest van de Amerikaanse stoatn te verbeendn was.
Dinsper
Tot 1 januari 2005 was Dinsper een zelfstandige gemeente waor de buurtschap De Heurne ok onder viel. Met de gemeenteleke herindeling wodden Dinsper bi-j de gemeente Aalten evoegd, waor 95% van de Dinspersen tegen was.
Alaska
Trein
Tusken Whittier en de stad Seattle in n Amerikaansen stoat Washington geet nen veardienst den't treinwaagns vervoort.
Hergé
Hergé, pseudoniem van Georges Rémi (geboorn in de Belsn plaats Etterbeek op 22 mei 1907 en hengoan in Brussel op 3 meert 1983) was ne Belsn tekenaar van ne riege stripverhaaln oaver n heufdpersoon Tuufke. De oorspronkelike Fraansn naam van n heufdpersoon is Tintin. In t Nederlaands is e bekeand as Kuifje.
t Pseudoniem Hergé is ontstoan duurdat Georges Rémi (zoas hee in t echt hiet) de vuurletters van zien naam umdreait hef (RG), in t Fraans wordt dit oetsprokn as erzjee, dit ku'j in t Fraans dan weer schrievn as Hergé.
Hergé is hengoan op 3 meert 1983 op disse leaftied van 75 duur komplikoasies van bloodaarmood, woar hee al n laange tied an leed.
Sik
thumb|300px|Tamn sik Den tammen sik (Capra aegagrus hircus) is ne undersoorte van den wilden sik uut Süüdwest-Asië en Oost-Europa, den as döär mensken etemd is. Den sik is en lid van de Bovidae-family, verwant an et skåp. Disse beiden höyret by de sikantilopen underfamily Caprinae.
Tamme sikken höyret töt de öldste temde beeste. Oaver de heyle wearld wordet sikke al vöär dusende jåren hölden üm öär vleysk, melk, hår en vel. In den lätsten eywe sint se ouk populäär wörden as huusdeer.
Name
Nen manneliken sik wördt nen buk nöömd, den vrouweliken sik heat gewoan sik. En jung van den sik heat en lam, en nen esneadenen (kastreerden) buk heat nen weyr(sik).
Twentsk kent verskeydene segswysen med nen sik der in:
Oaverdrachtelik kan med sik ouk en klein spits böärdje an den kin bedoold weasen. Dit verwist når et kenmarkende tüüfken hår wat sikke underan den bek hebbet.
Dinsper
Dinsper en Zoerik
thumb|upright|left|Neerlaands-Duuts politieburo Samen met t darp Zoerik (Duuts: Suderwick) in Duutsland vormt Dinsper in feite één darp. Op de Anholtseweg, Healweg en Keuperstraot ligt de landsgrenze. Zudelek van disse straoten is Duutsland en noordelek Nederland. In de 1e wereldoorlog wodden disse straoten deur een hek in twee-en esplitst, zodat Duutse vluchtelingen het neutrale Nederlandse Dinsper niet in konnen. Vrogger is der in Dinsper völle esmokkeld. Een beeldengroep van een smokkelaar en een kommies op de grenze herinnert daor no nog an.
Tegenswoordigs is met de komst van de Europese Unie vri-je handel meugelek tussen de lidstaten. De Dinspersen gaot benzine tanken an de aoverkante van de straote en de Zoeriksen koopt eure koffie an de Nederlandse kante. In beide darpen wordt t zelfde dialekt epraot: achterhooks met een bitjen Duuts accent. Een bekend sprekwoord in den Achterhook is dan ok: "In Dinxpèr is allès annès, de sukèr te zute en de zalt te zalte".
De vri-jwillige brandweer en de politie van beide darpen warkt heel nauw samen. T politiebureau an de Raodhuusstraote hef dan ok de woorden "Politie" en "Polizei" met de bi-jbeheurende emblemen van de Nederlandse en Duutse politie op den lufel staon. Agenten uut beide landen warkt in dit buro.
505
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 505
Zwiendrecht
Zwiendrecht kan verwiezen naor:
Diezerpoorte (stadspoorte)
thumb|300px|right|Aquarel van de Diezerpoorte deur [[Alexander Oltmans (1814-1853), emeuken toen de poorte al vurt was]] thumb|350px|Kiek in de [[Diezerstraote vanof de Diezerpoorterbrogge. In de stadsmure ziej de ronding van de vroggere Diezerpoorte]] De Diezerpoorte was een stadspoorte uut ongeveer 1475 in de stadsmure van Zwolle. De poorte stund op de plekke waor de Diezerstraote, vandage de dag de belangriekste winkelstraote van de stad, uutlöp op de Diezerpoorterbrogge. In 1828 en 1829 hebt ze de Diezerpoorte ofebreuken, en tegenwoordig herinnert der allennig de lienden in 't wegdek nog an. Ok vien ie de anzet veur de poorte in de vörm van een ronding terogge in 't stok stadsmure dernaost det nog in 't ende stiet.
Op de poorte stund een bield van de schutspetroon van Zwolle, Sunte Michaël. Dit bield is bewaard ebleven en is now te zien in de Basiliek van Oonze-Lieve-Vrouwe-ten-Hemelopneming (de karke van de Pèperbusse).
De woonwiek Diezerpoorte buten de stadsgrachte is vernuumd naor de poorte, mar stiet vanolds ok bekend as de Dieze of de Nijstad.