cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Erik Hulzebosch
Elfsteadntocht 1997
Seend dee tied keump Hulzebosch regelmoatig vuur de radio en tellevisie, en is he in te huurn as sprekker bie evenemeantn. Nöast zelf metskaatsn har he ne eegne Marathonskaatsploog en n andeel in t bedrief Maple Skate. An zinne skaatsloopbaan köm op 27 januwoari 2010 n eande. .
Zingn
In 2007 wun Hulzebosch t SBS6-programma So You wannabe a Popstar? Zin nommer Extase (zonder jou), ne lyriese ballade met nen solo dr in van nen saxofoon, wör noa de finale-oetzeanding as CD oet egeewn. In augustus van det joar wör zin nommer Geloof me oet egeewn en in oktober zin album Zwart ijs.
6 Januwoari 2009 treud Hulzebosch vuur t eerst met zin nieje nommer Gun jezelf de ruimte op. Dit wör vuur um eskreewn duur Jurren Schoonbeek (n tekst) en Kees Kuiper (de muziek) en is ne lofzaank oawer de gemeente woer't he wont.
Tellevisie
Hulzebosch kreeg op 24 juni 2009 n eegne tellevisieprogramma bie RTV Oost, Met hulzebosch de hort op, woerin't he bekeande Neerlaanders opzöch en oondervreug.
Perseunlik
Hulzebosch woont in de boerskop Loozen, kort bie Gramsboargen in de gemeente Hardnboarg. Hee is etrouwd met skaatsenriedster Jenita Hulzebosch-Smit.
Bosbarg
De Bosbarg is een 26,6 meter hoge heuvel in Ooststellingwarf, zudelik van Appelsche in et Nationaol Park Drents-Friese Woold.
Uutkiektoren
Op'e Bosbarg staot de Belvedèr, een uutkiektoren van 17 meter hoogte. De Belvedèr is mit 42,90 meter bover N.A.P. et hoogste punt van Ooststellingwarf.
Eupenlochttheater
Op'e bosbarg hej' ok een eupenlochttheater. Et theater wodde vanof 2003 renoveerd deur de 'Historische Vereniging Appelscha' en wodde op 1 juli 2010 weer eupend. Et eupenlochttheater was al in de fieftiger t/m zeuventiger jaoren een attraktie van fermaot. Et ni'je eupenlochttheater het meer dan 500 zitplaotsen.
Tikibar
thumb|right|Interieur van een tikibar in [[Portland in de Verienigde Staoten]] thumb|right|Ingaank van een tikibar in [[Cardiff, Wales]] Een tikibar is een bar daor aj cocktails kunt drinken en die uutedost is um oe in de sfeer te bengen van een tropische umgeving, in 't bezunder die van Polynesië. De cocktails zit vake van alles in, mit rum as vast bestaanddiel. Der bint klassieke cocktails onder zoals de Mai Tai, waor as wieder nog curaçaolikeur, orgeadesireup en limoensap in zit.
Tikicultuur
't Decor van tikibars grep terogge op de tikicultuur. Een tiki is in Polynesië een holten of stienen bield van een estileerde mèenselijke feguur; in de mythologie van de Maori was Tiki de eerste manspersoon. De tikicultuur, zoas die in de jaoren dartig van de 20ste ieuw ontstund in de Verienigde Staoten, kump neer op een romantische kiek op tropische eilaandculturen. Daoronder vaalt beveurbield hulamaagiesmotieven, palmbomen en holtsniedwark in de Polynesische stiel. Ok hej kroezen van diggelgoed in de vörm van een tiki, een kokosneute of een vulkaan; zokke kroezen heet in 't Engels tiki mugs.
Der bint tikibars die eterije serveert of die live-meziek hebt, mangs mit Polynesische daans derbij.
Achtergrond
Tikibars bint in de jaoren dartig in Californië ontstaon. De eerste mut Don's Beachcomber ewest hebben, in 1933 lösedaone in Hollywood. Een aandere vrogge ketten, die nog altied bestiet, is Trader Vic's. Veul vrogge tikibars maakten onderdiel uut van hotels of van grote Aziatische restaurants. De tikicultuur raakte nog wieder in trek deur Amerikaanse saldaoten die nao de Tweede Wereldoorlog weerumme kwamen van 't striedteniel van de Stille Zuudzee, en deurdet Hawaï in 1959 bij de Verienigde Staoten kwaamp.
Nao de jaoren zestig raakten tikibars oldmoeds en gungen der hiel wat dichte. Vanof de jaoren negentig, begun neie ieuw, was der weer liefhebberije veur en breidde 't concept hum ok uut naor aandere laanden, veural in Europa.
Dortmund
Dortmund (Plat: Düörpm; Latien: Tremonia) is nen grootn stad in Duutslaand. t Lig in t Boondslaand Noordrein-Westfaaln. Met 571.403 (2011) inwonners is t de op zeuwn noa grötste stad van Duutslaand. Dortmund is de grötste stad van t Roergebeed wat inwonnertal en oppervlak angeet. Dortmund heurt ook too t grote versteadelikte Rein-Roergebeed, woer't mear as 12 miljoen leu wont.
De rivier de Roer streumt bezuudn van de stad, en de kleaindere rivier de Emsker löp duur de gemeente. Wieders keump t Dortmund-Emskanaal oet in de haawn van Dortmund, wat de grötste binnlaandse haawn van Europa is.
Dortmund steet bekeand as de greune wearldstad van Westfaaln. Zowat de helfte van de gemeente besteet oet waterweagn, bos, laandbouwgroond en greun in erichte stukke, zo as t Westfaalnpark en t Rombergpark. Hier steet teegnoawer det dr in dit gebeed ook al nen beheurliken tied kolnmienbouw en stoalmakerieje bedreewn wörd.
Geskiedenisse
In geskriftn van tusken 880 en 885 noa Kristus wörd n döarpken Throtmanni neumd, wat op de stea lea woer't non Dortmund is. Tusken 1150 en 1152 gung t hele städken in vlamn op. Keaizer Frearik I (Barbarossa) van t Healige Roomse Riek leut t in 1152 helemoal vanniejs optrekn en wonn dr twee joar. in 1220 wör t ne Keaizerlike Vriestad. In disse tied was t de vuurnaamste stad van de Haanze an n Westfaalsen Rein.
Vanof 1320 wörd de stad in de geskriftn aait "Dorpmunde" neumd. In 1661 störtn de Reinoldikoarke in duur de eardbewing. In de Prusiese tied was Dortmund de distriktsheuwdstad van t Regearingsbereik Arnsberg töt an 1875, woernoa at t n steadelik distrikt wör. Doo't Pruusn met industrialiseern begun, oontwikkeln zik Dortmund as belangriek centrum vuur koln en stoal.
In 1920 was Dortmund ene van de bolwoarkn vuur opstaand teegn de Kapp Putsch, nen rechtsen militearen stoatsgreep teegn de sosjaaldemokratiese regearing. Arbeiders vereanigden zik en vöchten teegn n Rood Leager van Freikorpseenheedn dee't de stoatgreep organiseern.
In 1938 wör de synagoge of ebrökn, oonder Nazi-Duutslaand. Mentaal en lichamelik beheenderden wördn vuur ne spöaite oawerbracht van t Aplerbeck-zeeknhoes noar t Hadamartehoes, as deel van de T4-Aksie. Hierbie wördn 229 keender ummebracht in op de "Spesjale Keenderofdeling", dee't vanoet Marburg in 1941 wördn oawerbracht.
Tiedns de Tweede Wearldoorlog warn Hoesch-Westfalenhütte AG, de "Hoesch-Benzin GmbH" synthetiese ölliefabriek en de Zeche Hansa kokkerfabriek belangrieke doeln vuur bombardemeantn. Tiedns disse bombardemeantn wördn ongevear 66% van de Dortmundse huuze platgooid en ongevear 98% van de binnstad. De allieerdn kömn in april 1945 bie Dortmund. De Amerikaanse 95ste Infanteriedivisie völ an op 12 april, mer wördn fanatiek bevöchtn. De divisie kreegn hulpe vanoet de locht. De stad wör in enömn op 13 april 1945. Noa n oorlog wördn belangrieke gebouwn zo as de Reinoldikoarke en de Marienkoarke woer op ebouwd. Ook wördn dr oetgebreaide pärke en heuwe an elegd.
Sjatten (volk)
De Sjatten (in et Latien Chatti of Catti) waren nen Germaansen stam dee rowweg leafden in et zuden van et Nedersaksen en et noorden van et Hessen van vandage. Den name Hessen is nen lateren vörm van denzelfden name, en den stam is doarmet den naamgeaver van et gebeed van vandage en deelstoat.
Zie traden veur et eerst in de geskiedenis toon zie oaverwonnen wödden deur Drusus en Tiberius in de tied tussen 17 en 9 veur Chr. Meer eslaagd in euren veurtdurenden stried mit de Romeinen waren de Sjatten as bondgenotten van Arminius den in den Slag bi-j et Teutenburgerwold (9 noa Chr.) dree Romeinse legioenen under leiding van Varus ne vernetegende neaderloage toobrachen.
Ok de eeuwn doarnao blevven de Sjatten de Romeinen veurtdurend nen doorn in et euge. In de joaren 80 van de eerste eeuwen noa Chr. vochten zie ne riege kriegen teggen Claudius en Domitianus woarbi-j zie wal veurtdurend et onderspit mössen delven.
In 162 en 170 kwamen de Sjatten nog éenmoal keer as agressors in de geskiedenisbeuke mit eure invallen in et Zuud-Duutslaand van vandage en België. Doarnoa gingen de Sjatten vort as zelfstandegen stam. Woarschienlek gingen zie op in de Franken an et begin van de 6de eeuwe.
Baiern
250px|right|thumb|Bayerse vlage Baiern (Hoogduuts: Bayern, Bayers: Baiern) is n bondsstoat van Duutslaand. t Nuimt zochzulf Freistaat Bayern, môr het wieder dezulfde stoates as alle andere dailstoaten. De bairische heufdstad is Muunsjen.
De bondsstoat grenst in t westen aan Boaden-Wörtembaarge, in t zuden aan Oosterriek, in t oosten aan Tsjechie, in t noorden aan Tureng en Hessen.
Baiern is n dailstoat mit n duudelke aigense identiteit. t Wordt ook wel t laand van de oale kestailen nuimd.
Natuurkeuze
Natuurkeuze, Natuurlike verkiezing of in et Nederlaands: natuurlijke selectie, is een natuurlik verloop woerbie as soorten leawensvörme, deers, plaanten en leu met de meest nuttige kenmoarken oawerleawt in ne bepoalde umgewing. Et idee is een onmisboar deel van de evolusie. Et is oet edacht duur Charles Darwin. Hee vergeleek et met fokken van deers, woerbie as leu bepoalde weunskelike karaktertrekken van deers oawer tied oetverstoarkt duur deers en öar noawas met dee trekken bie mekoar te zetten.
Alle leawensvörme zeet der van binnen en van boeten willekurig verskillend oet. Dit keump deels umdet alle eenlingen van nen leawensvorm willekurige vervörmingen en trekken in öar genmateriaal hebt. Et noageslacht van disse eenlingen köant dee trekken metkriegen. In et leawen van dee eenlingen reageert öare genen op de umgewing, woerduur as der verskil in trekken keump. Eenlingen dee as toovallig geunstige trekken hebt um met öare umgewing um te goan, bliewt leawen. Neet-anepaste eenlingen oawerleawt et neet. De eenlingen met de gode trekken kriegt noawas, dee as ook wier willekurig wal of neet de juuste trekken hebt. Zo past nen soort zik verdan better op ne umgewing an.
Natuurkeuze dreeit um de woarnemboare trekken van nen leawensvorm. De oarfelike basis van zonnen trek wat een vuurdeel gef oawer soortgenoten, kan verdan vakerder vuurkommen in nen groep (zeet allele-frekweansie). Oawer tied köant doar groepen oetkommen dee as spesjaliseerd zeent op een ekologies vlak (mikro-evolusie). Der kan dan ne nieje soort ontstoan. Met aandere wöarde is natuurkeuze een belangriek verloop (mer neet et ennigste) woermet as evolusie vuurkeump binnen nen groep van nen leawensvorm. Natuurlike verkiezing kan tegenoawer keunstmoatige verkiezing zeen worden, woerbie as meansken met opzet spesjale trekken kiezet. Toch hef det neet aait de weunskete oetkomst. In natuurlike verkiezing is der ginne opzettelike keuze.
Natuurkeuze is ene van de groondbegeenselen van de moderne biologie. Et idee, wat duur Darwin en Alfred Russel Wallace in ne deelde riege opstellen wearldkundig maakt wör in 1858, woarken Darwin oet in zin invloodrieke book On the Origin of Species (Oawer den Oorsproonk van Soorten). Doarin beskreef hee natuurkeuze an de haande van keunstmoatige keuze. Doarbie kiezet leu plaanten en deers met trekken dee as ze weelt verstoarken verdan um met te fokken. Et natuurkeuzeidee oontwikkelen umdet der ginne geeldige theorie vuur oarfelikheaid was. In Darwins tied warren der ja nog gin moderne theoriejen oawer genen.
Begeenselen
Natuurverskil keump verspread oawer alle eenlingen oet alle leawensvörme vuur. Völle van disse verskillen doot de oawerleawingskaansen en vermeerdering niks, mer wat verskillen köant de kaans op oawerleawing of vermeerdering van nen eenling verbetteren. Bievuurbeeld een kanien wat härter lopen kan as aanderen, oontsnapt earder an roofdeers. Alg wat better zunlecht in ennergie umzetten kan, gröait härter. Nen trek woerduur as nen leawensvorm makkeliker oawerleawt, zorgt meestentieds ook vuur een heuger siefer vuur vermeerdering.
De baarkenspanner-mot keump in et Verenigd Keuninkriek in lechte en doonkere kluren vuur. Völle van de beume woerop as den mot röst, wörden in de Industriële Revolusie zwart van et roet oet de stoompiepen. Doarduur warren zwarte motten inenen better beskut tegen roofdeers. Noar verhoolding oawerleawen ze makkeliker en konnen vuur mear zwart-klurig noawas zorgen. Binnen vieftig joar noa at den eersten zwarten mot evungen wör, warren zowat alle motten um Manchester zwart. Det sleug kats umme toen as de clean Air Act in 1956 an enömmen wör. De locht en beume wörren skone, woerduur as den zwarten mot zin vuurdeel wier kwiet was en oeteandelik zeeldzaam wör.
Michelangelo
Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni (6 meert 1475 – 18 febrewaori 1564), better bekend as Michelangelo, was nen Italiaansen Renaissance skilder, beeldhouwer, architekt, dichter en ingenieur. Krek as Leonardo da Vinci wöd e wal nen "Renaissancekaerl" of "homo universalis" eneumd, wat inhöld dat e völle talent had in verskeidene gebeden.
Natuurkeuze
Begeenselen
As de trekken woermet eenlingen een bettere kaans op vermeerdering hebt, duur egewen wordt van oolder töt noawas, dan is der in een volgend geslacht een wat heuger andeel rappe kanienen of bettere zunlechtumzetters bie algen. Dit wörd differensjele vermeerdering neumd. Ook al is et vuurdeel bie de vermeerdering mer heel klean, oawer völle geslachten wörd et nen oawerheersenden trek in de groep. De natuurlike umgewing kiest de trekken woermet den leawensvorm een vuurdeel hef oawer zinne soortgenoten. Zo komt der heanigeverskoewingen in et oeterlik of innerlik van leawensvörme. Charles Darwin was den eersten den as disse oetwoarking beskreef.
Michelangelo
Michelangelo hef n alderbastend drok laeven eleid, woarin e völle kunstwarken emaakt hef, ondermeer de marmeren beelden Pieta in den Sunte Pieters Basiliek en David den vrogger in Florence stond, moar noo in de Accademia Gallery. Michelangelo's bekendste skilderi-jen bunt grote freskoos (kalkskilderingen) op et plafond van de Sixtiense Kapelle en et Leste Eurdeel. Op het gebeed van bouwkunde / architektuur bunt den oostvlöggel en den koepel van de Sixtiense Kapelle bekend.
Natuurkeuze
Begeenselen
Et idee van natuurkeuze is eulder as genenkennis, et oarfmechanisme in alle leawensvörme. In hudige wöarde gebuurt natuurkeuze an de haande van nen leawensvorm zin fenotype (zichtboare trekken), mer zeent de genetiese bouwsteender (et genotype) oarfelik. De umgewing en et genmateriaal wat et metkrig van de oolders bepoalt dus wo as nen leawensvorm der oetzut.
Michelangelo
Umdat Michelangelo völle hef eskreven: breven, gedichten en dagbeuke is der ne bulte ovver um bekend. En umdat e tiedens zien laeven ok al bekend was, was e den eersten artiest woarvan de biografie (et laevensverhaal) al bi-j et laeven publiseerd wodden. Zienen biograaf, Giorgio Vasari, he ezegd dat e den grootsten artiest van de Renaissance was. Ze neumden de ok wal Il Divino ("de goddeleken"). Andere artiesten hebt ezegd dat e terribilità had, (zien wark was zo groot en vol emoties dat ze der skrik van kreggen).
Natuurkeuze
Begeenselen
Zo komt natuurkeuze en genstudie bie mekoar, zo as beskrewen in de moderne sythese van evolusie. Um evolusietheorie volledig te beskriewen, mut der ook verteld worden wo as geneties verskil überhaupt ontsteet (zo as duur vervörming en seksuele vermeerdering). Der komt ook aandere evolusieverlopen bie kieken, zo as genetiesen drift en genenvlöai. Natuurkeuze is ene van de belangiekste mechanismen vuur et ontstoan van grote veraanderingen in de natuur.
Gezoondhead
Fit en gezoond wean is belangriek bie natuurlijke selectie. Duur mekoar geeldt det eenlingen dee as fitter zeent, earder oawerleawt. De bekeande zinne "survival of the fittest" dut doar bod van. Toch zit et wat ingewikkelder in mekoar. bie de moderne evolusie geet et neet um wo oold as nen leawensvorm wörd, mer wo good as et zik vermeerderen kan. As nen eenling mer half zo lange as aanderen van zinnen soort leawt, mer dubbel zovölle noawas krig dee ook volwassen wordt, komt dee genen vakerder vuur in de volwassenen van et volgende geslacht.
Umdet natuurkeuze vuur eenlingen geeldt, zorget aandere, toovallige umstandigheden at et effekt van gezoondhead eankel mer "in duursnee" met erekkend kan worden. De fithead van een bepoald genotype keump oawereen met de duursnee oetwoarking op alle eenlingen met det genotype. Dreagers van genotypes dee slechte gezoondhead metbrengt, hebt in duursnee weanig of gin noawas; een vuurbeeld is de oarfelike toasliemzeekte bie leu.
Umdet gezoondhead een duursnee groepskenmoark is, köant gode vervörmingen vuurkommen in eenlingen dee as um toovallige readenen neet volwassen wordt. Gezoondhead haank slim van de umgewing of. Andoeningen as sikkelselzeekte zorget in duursnede vuur lege fithead bie et meankelike volk. Mer umdet sikkelselzeekte immuun maakt vuur malaria, hef et ne hoge fitheadswearde bie volker woer as malaria völle vuurkeump.
Keuzesoorten
Natuurkeuze kan alle oeterlike, oarfelike trekken nemmen. Doarbie kan der keuzedruk vanoet de umgewing ontstoan, zo as seksuele keuze en stried met soortgenoten of aandere soorten. Toch wil det neet zeggen at natuurkeuze altied liekoet geet en altied mer anpassing van trekken töt gevolg hef; natuurkeuze zorget meestentieds juust at de soort gezoond en etzelfde blif duur meender fitte eenlingen oet te bannen.
thumb|In disse grafieken stoat de verskillende soorten genetiese verkiezing. Op iederen grafiek is de x-as nen oeterliken trek en de y-as is et antal leawensvörme. Groep A is et oorsproonkelike volk en Groep B is et volk noa de verkiezing. Grafiek 1 teunt erichte keuze, woerin as nen eankelen oeterliken trek de vuurkeur krig. Grafiek 2 löt stabiliserende keuze zeen, woer as de duursnee karaktertrek vuurkeur krig oawer de extremen. Grafiek 3 löt verdeelkeuze zeen, woer as de extreme karaktertrekken vuurkeur hebt oawer de duursnee.
Et soort keuze kan in edeeld worden noar de oetwoarking op nen trek. Stabiliseringskeuze zorget at nen trek optimaal stoark blif; allens wat hiervan ofwik is in et noadeel. Verdeelkeuze keump in oawergänge vuur, as den hudigen trek neet optimaal is. Et zorget at den trek oeteandelik töt et beste peunt keump. Verdeelkeuze keump ook in oawergänge vuur as den karaktertrek neet optimaal is, mer veraandert den trek in meardere richtingen. Dit kan zorgen vuur nieje soorten van den leawensvorm, woervan as de verskillende vörme van den trek in verskillende umgewingen vuurdelig zeent.
Keuzesoorten köant ook in edeeld worden noar öar oetwoarking op allelefrekweansie. Positieve keuze zorgt at ne allele vaker vuurkeump. Negatieve keuze vermeendert et. Det kan mekoar ook wier tegenwoarken: duur positieve keuze van een bepoald allele zöalt aandere alleles negatief ekeuzen worden. Doarnöast köant ze indeeld worden noar de oetwoarking op genetiese verskeaidenheaid. Zuwerende keuze zorget at verskil in de soort minimaal blif. Eawenwichtskeuze zorget at de verskeaidenheaid binnen de soort etzelfde blif.
thumb|right|Den [[Biologiesen leawenskreenk van nen leawensvorm wat zik seksueel vermeardert. Verskillende oonderdelen van natuurkeuze stoat bie de verskillende leawensfases.]]
Keuze kan ook indeeld worden noar antal of eenhead. Eenlingkeuze bekik et op eenlingnivoo. Doarin wörd ezegd at anpassingen den eenling vuurdelig zeent. Et keump van keuze oonder eankelingen. Genkeuze woarket rechtstreeks op et nivoo van genen. In völle umstaanden is dit neet mear as ne aandere beskrieving van eenlingkeuze. Toch is genkeuze in eankelde gevallen (zo as bie verwaantenkeuze en genoomverskel) ne bettere verkloaring van de oonderliggende gang van zaken. Groepskeuze geet oawer groepen leawensvörme. Dissen oetleg zeg at groepen eawenredig vermeardert en veraandert met genen en eenlingen. Der wörd nog aait oawer disterd oawer wo slim as groepskeuze in de natuur vuurkeump.
As leste kan keuze indeeld worden noar de welle woer as umme streden wörd. Seksuele gezelkeuze keump oet stried um een gezel. Geslachtskeuze kan binnenslachtelik wean, zo as bie stried tusken eenlingen van etzelfde geslacht binnen ne groep, of tuskenslachtelik, as een van de geslachten de toogang töt vermeardering behearst, duur te kiezen oet ne groep anwezige geslachtsgezellen. Meestal geet et bie de gezelkeuze um de meeste kaans op vermeardering, mangs zelfs as de leawensvatboarhead geheels nit zeker is. Ekologiese keuze is natuurkeuze woer as gin geslachtskeuze an te passe keump. Of aanders oet elegd, natuurkeuze wörd liek etrökken met ekologiese keuze, woer as geslachtskeuze lös van steet. Zo zea Darwin et ook, mer det geet vuurbie an et feit at gezellenstried en gezellenkeuze natuurlike verlopen zeent.
Belangriek um te onthoolden is at verskillende keuzesoorten samenvaalt. Stabiliserende keuze löp meestal langs negatieve keuze op biezeundere alleles. Dit zorget dan vuur ne zuwering, terwiel as esteurde keuze meestentieds verlöp langs positieve keuze van ne weunskelike allele den as eerst biezeunder was.
Geslachtskeuze
Geslachtskeuze of seksuele keuze geet oawer de stried um nen gezel. Et kan binnenslachtelik wean, dus as twee van etzelfde geslacht met mekoar vecht um et recht van vermeerdering. Meestal männekes tegen mekoar. Et kan ook tuskenslachtelik wean, as ene van de geslachten zelf nen gezel oetzöch. Der zeent ook soorten dee as ummedreeit gedrag loat zeen. Woerbie as et männeke nen gezel kiest, bievuurbeeld bie visken oet de Syngnathidae-familie. Mer ook bie amfibieën, veugel en zoogdeers (met inbegrip van meansken) en kroepdeers keump det vuur.
Bepoalde trekken köant in et ene geslacht zichtboar wean en vuur et aandere antrekkelik wean. Dit zorget vuur nen kringloop, ook wal den Fisheriaansen kreenk eneumd. Fisher wees hiermet op de oetbeundige plume dee as bepoalde veugel hebt, bievuurbeeld den weeierstart van paauwen. Disse liekt op et eerste gezicht onhandig, umdet ze de deers meender weandboar loat wean. Toch zeent ze opvallender en dus antrekkeliker, woerduur de kaans op vermeardering grötter is. Denzelfden Ronald Fisher köm in 1930 met zinne stelling van de sexy zönne; moders weelt geslachtskloare zönnens, dee as öar grote groepen kleankeender geewt. Doarumme kiest ze geslachtskloare vaders vuur öare keender. Stried tusken geliekslachtigen wörd mangs oet evöchten met bepoalde kenmoarkende liefstrekken, zo as et gewei van härten. Duur mekoar wörd tuskenslachtelike keuze in verbaand ezeen met seksuele tweevörmighead, zo as de verskillende gröttes van männekes en vröwkes.
Vuurbeelde van natuurkeuze
Een bekeand vuurbeeld van natuurkeuze is de wierstandsopbouw tegen antibiotika van mikroleawensvörme. Al vanof at Penisiline in 1928 oet eveunden wör, wordt met antibiotika bakteriezeektes tegen egoan. Natuurlike groepen bakteries hebt, umdet ze met zulke onwies grote antallen zeent, ook fleenke variasie in de genen. As ze an antibiotika bloot esteld wordt, goat de meeste bakteries dood. Toch hebt der dan aait wat ne zodöanige vervörming det ze der min of mear bestaand tegen zeent. As de behandeling met antibiotika (te) kort is, oawerleawt disse eenlingen. Disse steurde oetröaiing van eenlingen met slechten wierstaand is natuurkeuze.
De oawerbliewende bakteries vermeerdert zik wier en vörmet et volgende geslacht. Duur de oetröaiing van slecht-wierstoande eenlingen in et vurige geslacht hef et nieje geslacht mear bakteries dee wierstand tegen de antibiotika hebt. Tegelieke komt der dan ook nieje vervörminge, dee wier zorget vuur genetiese variasie binnen et nieje geslacht. Spontane vervörmingen zeent zeeldzaam, en vuurdeligen nog zeeldzamer. Toch zeent bakterievolker groot genog um der een antal eenlingen tusken te hebben met vuurdelige vervörmingen. As zee toovallig meender skade liedt van antibiotika, hebt disse meer kaans um te oawerleawen as der wier ne antibiotikabehandeling vuurkeump.
Oawer längeren tied en bie herhaalde blootstelling kan der ne bakterie ontstoan dee as wierstand tegen antibiotika hef. Disse nieje groep antibiotika-wierstoande bakteries is optimaal an epast an de umstandigheden. Mer tegelieke hooft de bakterie nit optimaal an epast te wean an de oolde umgewing woerin nog gin antibiotika was. Oeteandelik komt der duur de natuurkeuze twee groepen dee as onwies an epast zeent op de umstandigheden, mer et zwoar hebt as dee umstandigheden veraandert.
Duurdat der zovölle met antibiotika eknooid is, zeent der verdan mear bakteries in zekenhuze kömmen dee as immuun zeent. De Methisilline-resistente Staphilococcus aureus-bakterie (MRSA) is zonnen "superbakterie", vanweage et grote gezondheadsgevoar wat hee opleawert en umdat hee noar verhoolding good tegen antibiotika kan. Meesttieds wordt doar dan wier stöarkere antibiotika tegen gebroekt, mer ook doar zeent al wier immune MRSA-soorten van eveunden.
Dit is een vuurbeeld van wat de gelearden de woapenwedloop van de evolusie neumt. Bakteries bliewt zik oontwikkelen tegen antibiotika, terwiel as oonderzeukers met niejere, stöarkere antibiotika komt. Etzelfde gebuurt met plaanten en insekten dee as ne wierstaand tegen gif opbouwt. Disse wedloop is nit altied duur de meansken in woarking ezat. Een good beskrewen vuurbeeld is de spreading van een gen in de kapelle Hypolimnas bolina, den de parasietbakterie Wolbachia oonderdrukket den as männekes doodt. Et gen hef zik in mer vief joar verspreadt
Niejen Bodbreef
n Niejen Bodbreef (ook wal ofkortt: Bodbreef) is et blad van de Kreenk vuur de Twentse Sproak, volledig in de Tweantse sproake. Ook de adverteerders doot Tweants. Et blad keump eens in et kwartaal oet. In 2011 har et ne oploage van 700 stuks.
Barghuzen (Heerde)
Barghuzen (Nederlands: Berghuizen) is n buurtschap in de gemeente Heerde, in de Nederlandse provinsie Gelderland. t Ligt in t noorden van de gemeente an t Apeldoorns Kanaal, zo'n zeuven kilometer ten noorden van Heerde. De buurtschap ligt bie de inmiddels esleuten Barghuzer Papierfabriek.
Niejen Bodbreef
Et Niejen in 'n naam wis der op dat der eerst nen olden was. Den wör ook duur de KTS oetegewen, mer treuk nit völle volk. Töt at Gerrit Dannenberg et anvatten en mear en mear volk in de penne kreeg.
Germanicus
Germanicus Caesar, mangsmoal kortweg Germanicus (15 v.Chr.-19 noa Chr.) was nen veuranstoanden Romeinsen veldheer uut et Julies-Claudiese huus. Hi-j was den zunne van Nero Claudius Drusus en Antonia minor, ne dochter van Marcus Antonius. Augustus was zienen grootonkel: den ziene zuster Octavia Thurina minor was ziene oepoe langs mooderskante. Deur twee op-envolgende adopties (Tiberius deur Augustus, Germanicus deur Tiberius) mocht hi-j Augustus later zien grootva neumen. Hi-j trouwden met ne (warkeleke) kleindochter van Augustus, Agrippina. Caligula was zienen zunne, Claudius zienen breur, en den letsten keizer van et Julies-Claudiese hues, Nero, zienen kleinzunne.
Niejen Bodbreef
'n Bodbreef hef as doel um allens wat der oawer et Tweants en Tweante te doon is op te nemmen en kunnig bie et volk te maken. Alle leden van 'n Kreenk köant metskriewen en stukkes andreagen, mer der zint een paar vaste metskriewers. Et blad hef stukke oawer de sproake, columns, körte verhalen, gedichten en verslagleggingen van zaken dee as der et leste kwartaal gebuurd zint op Tweants gebeed.
Barghuzen (Heerde)
Geschiedenisse
In de buurtschap, an de weg die now de Belt hiet, lag vrogger de Hof te Berinchuijsen die eertieds de Arnsberg hiette. Disse hof is t stamgoed van de familie Bentinck en hef vanof ongeveer 1400 töt 1809 voortdurend in t bezit van disse familie ewest. t Goed ston in de loop der tied onder verschillende namen bekend: Berchuys(en), Berencamp, Beringhuijs. t Wordt vervolgens in de 18e eeuw nog Berinckhuys eneumd um vervolgens in de 19e eeuw as Berghuis bekend te staon. In de twintigste eeuw verandert dat in Berghuizen (Barghuzen).
Germanicus
Ofkumst
Noadat zienen vader in 9 v.Chr. unverwacht oaverleed, wöd dizzen postuum et agnomen Germanicus too-ekend dat ok aan ziene zunnen zol toovallen (Suetonius, Vita divi Claudi 1.3, Cassius Dio, LV 2.3.). Zien moder zol nooit hertrouwen, moar intrekken bi-j heur schoonmoder Livia (Valerius Maximus, IV 3 § 3, Flavius Josephus, Antiquitates Iudaicae XVIII 180).
Oppergezag oaver de Germaanse laegers (13-17)
thumb|150px|Germanicus as veldheer ([[Vaticoanse musae).]] Et oppergezag oaver de Germaanse laegers is vanof 13 n. Chr. in hende van Nero Claudius Drusus Germanicus - noa ziene adoptie deur Tiberius in 4 n. Chr. Julius Caesar Germanicus - den deur den Senoat bekleed is met nen imperium proconsulare, woardeur hi-j het gezag hef oaver dee beide legati Augusti pro praetore en eure laegers. De legati haandelen in feite in name van den princeps den zien imperium oaver eur dan wier hef of-estoan an Germanicus, den veurmoaligen consul ordinarius. Dizzen hef zich in 13 al eens loaten uutroopen - zi-j et dan wal tezoamen met Tiberius en Augustus - as imperator bello Germanico.
Billy's Boots
Billy's Boots (in Nederlaand uutegeven as De wondersloffen van Sjakie) was een Britse voetbalstrip, veur 't eerst verschenen in 1970, deur scenarist Fred Baker en mit as veurnaamste tiekenders respectievelijk John Gillatt en (vanof 1988) Mike Western. De strip giet aover een jonge van een jaor of twalef, Billy Dane (in Nederlaand: Sjakie Meulemans), die bij zien opoe woont en alderbarsens geern voetbalt, mar niet al te best is. As e op een dag de zolder opruumt, viendt hij een paar olde kicksen die van een held van hum waren, de anvaller Charles 'Dead Shot' Keen (in Nederlaand: Voltreffer Vick). Wanneer Billy dizze schienbaar magische voetbalschoenen drag, speult e de steerns van de hemel en wet e zien schoelteam in toernooien naor de aoverwinning te voeren.
Gillatt en Western gebruukten elk een kats eigen stiel, waordeur 't uterlijk van Billy verschilt ofhaankelijk van de tiekender. Naost John Gillatt en Mike Western hebt tiekenders as Ron Turner, Ian Kennedy, Barrie Mitchell, Colin Page en Tom Kerr an de strip ewarkt.
Verschiening
Een veurloper van de riege was 't gelieknamige Billy's Boots, een humoristische strip die deur Frank Purcell eschreven en etiekend wördden en van 1961 töt 1963 in stripblad Tiger stund. 't Verhaal was vergeliekber mit de latere, meer serieuze strip. Dizze leste verscheen veur 't eerst in 1970 in voetbalstripblad Scorcher (vanof 1971: Scorcher and Score). Toen det blad in 1974 samengunk mit 't blad Tiger, gunk de strip wieder in Tiger. In 1985 gunk Tiger samen mit 't blad Eagle en kwaamp Billy's Boots vanneis mit. 't Aandere jaor verhuusde de riege naor weekblad Roy of the Rovers. In 1990 wördden det Best of Roy of the Rovers Monthly. Neie ofleverings van Billy's Boots verschenen töt 1993. De Britse bladen daor as de strip in stund, waren vake op goedkoop pepier edrokt en diels in kleur, diels zwart-wit.
De riege in aandere laanden
Allewal Billy's Boots openeumen wördden in jaorbundels van populaire Britse strips, kwamen der in 't Verienigd Keuninkriek gien eigen albums van uut. Pas in 2020 kwaamp uutgeverije Rebellion mit Billy's Boots: The Legacy Of Dead-Shot Keen, een herdrok van een köppel vrogge verhalen. In Nederlaand was det aanders: daor verschenen van 1980 töt 2000 dreiendartig kleurenalbums van De wondersloffen van Sjakie, uutegeven deur Oberon en later deur Big Balloon. Töt en mit album 24 is 't tiekenwark van John Gillatt; daornao is 't van Mike Western. Gillatt maakte ok de umslagofbieldings speciaal veur 24 van de Nederlaandse albums. Waor in de Britse versie Billy Dane onder meer op de Groundwood School in 't verzunnen dörp Groundwood zit, zit Sjakie Meulemans op de Grunningse Oosterschool.
Al eerder, van 1973 töt 1975, had de strip in 't Nederlaandse stripblad Sjors estaone. Ampart veur de Sjors wördden der in 1975 een ende veur de riege verzunnen: Sjakie tiekent een contract en wördt profvoetballer. Dit ende wördden etiekend deur Jaap Vermeij.
Oppidum Batavorum
thumb|250px|Model van et [[castrum bi-j Ulpia Noviomagus Batavorum]] Ulpia Noviomagus Batavorum is den olden name van Nimwaege in de late Romeinse tied; et veurvoogsel Ulpia verwis noar Marcus Ulpius Traianus dat ons in stoat stelden den name ne tiedsanduding te geaven (104). Veurhen stoand de plaatse bekend under den name Oppidum Batavorum. Of Batavodurum (verstarkte stad van de Bataven) inderdoad deezelfde neaderzetting anduudt, is neet zeker.
Historie en archeologie
Et underzeuk in Nimweage is an-evangen deur den archeoloog Jan Hendrik Holwerda, weens belangstelling wodden ewekt deur wat Romeinse oldheden dee evonden waren. Hi-j groof in dee tied 1914 tot 1921 n antal smalle sleuven. Holwerda kenden de Historiae van Tacitus, dee zegt dat Oppidum Batavorum deur Julius Civilis in 69 n.C. in braand wodden estokken. Holwerda verboand ziene vondsten mit dit verhoal en menen Oppidum Batavorum evonden te hebben en zelfs et huus van Julius Civilis. Moar later blek et neet um ne inheemse neaderzetting te goan, moar um n Romeins ekonomies en bestuurlek centrum: de verbliefplaatse van de Romeinse magistroaten, handwarksleu en koopleu.
Howal Holwerda's slotsomme onjuust blek, was et dudelek dat Nimwaege ne archeologiese toplokasie was en in 1970 wodden et gebeed as archeologies monument bescharmd. Vanof dee tied bunt nog völle sporen trög-evonden dee ons helpt de eskreaven historie neet alleneg in de tied, moar ok in de ruumte te plaatsen. Op groand van vondsten künt delen dee Tacitus skref deur tastboar bewiesmaterioal wödden understeund.
Vondsten
An de noordkante van den Waal (Lent en Oosterholt) bunt bewonningssporen evonden dee terögge goat tot in de achtste eeuwe veur Christus: eerdewarken spinklöskes, koelen en poalkulen, nen vuursteen' sikkel en n urnenveld, woarschienlek resten van ne kleine neaderzetting. Ok uut de midden-iezertied bunt sporen evonden, under andere Den kearl van Lent, n good bewoard ebleaven skelet van nen kearl op middelboare leaftied (noar begrippen van vandage) den mit oor- en vlechtringen begroaven wodden. Ok bunt kedavers van huusdieren evonden, woarvan sommigen zunder kop.
De sporen van bewonning vanof de midden-bronstied tot noa de Romeinse tied döt vermooden dat de Bataven veurnoamelek ten noorden van den Rien hebt ewond. Of de bewonning vanof de oldste tied achter mekare is ewest, is op groand van archeologies materioal neet te zeggen. Verhuzingen zölt gewis ne demografiese faktor ewest wean, moar verskillen in begroafenisrituelen (krematie teggenoaver begroaven) en uterleke kenmarken van eerdewark könt ok kulturele invloden van butenof wean, zunder ne grootschoalege verhuzing.
Lieste van streume in Ieslaand
Dit is ne lieste van streume in Ieslaand.
Peter Stuyvesant
thumb|Schilderi'j van Pieter Stuyvesant, zo om 1660 henne. Pieter (laeter Petrus, nog laeter Peter) Stuyvesant (hoogstwarschienlik Peperge in Weststellingwarf), 1611 of 1612 - New York, 1672) was een Nederlaans kloniaol bestuurder. Stuyvesant was vanof 1647 direkteur-generaal van de Nederlaanse klonie Ni'j-Nederlaand, totdat disse in 1664 veroverd wodde deur de Ingelsen.
Geboorteplak
D'r wodt riegelmaotig onjuust zegd dat hi'j in 1592 of 1602 geboren wodde in Scharpenzeel. Zien heit (Balthazar Stuifsant) was pas vanof 1619 predikaant in Scharpenzeel en ston daorveur in Peperge. Peter is dus wel grootbrocht in Scharpenzeel. Zien mem was Margaretha van Hardenstein (1575-1625).
Dené-Jenisejische toalen
thumb|400px|Verspraaiden van de Dené-Jenisejische toalen in Noord-Azië en Noord-Amerika (gruin: Na-Denétoalen; oraanje: Jenisejische toalen; streept: verspraaiden in vrougerdoagen Dené-Jenisejische toalfemilie is n veurstelde toalfemilie bestoande oet Jenisejische toalen dij sproken worden ien t bekken van Jenisej ien Siberie en de Na-Denétoalen ien t westen van Noord-Amerikoa.
Verbanden tuzzen Na-Dené en Siberische toalen waren al laanke tied verondersteld. Toalfemilie wer ien feberwoari 2008 presenteerd deur Amerikoanse toalkundege Edward Vajda, baseerd op n tienjoareg onderzuik noar t proto-Na-Dené en t proto-Jenisejisch. t Veurstel wer besproken op n kongres woarop belangriekste autoriteiten van Jenisejische en Na-Dené-toalkunde nuigd werden, woaronner Michael Krauss, Jeff Leer, James Kari en Heinrich Werner, dij konkludeerden dat baaident toalfemilies inderdoad besibt binnen. Boetendat wer konkludeerd dat t Haida, dat sproken wordt veur kust van Alaska, gain Na-Denétoal is, aanders as wat deur summigen aannomen wer.
Dené-Jenisejische toalfemilie is eerste veronderstelde toalfemilie dij indioanse toalen en toalen van boeten t Amerikoanse kontinent ien verbaand brengt. Na-Denétoalen omvatten onner aandere t Tlingit, Navajo en Apache en hebben gezoamlek 300.000 sprekers. Jenisejische toalfemilie telt zes toalen, dij op t 500 sprekers tellende Ket noa apmoal oetstorven binnen.
Stellingwarver Laandrecht
Et Stellingwarver Laanrecht, in 1480 drokt, is een bewies van de Friese Vri'jhied in de Stellingwarven, naodat de luden daor heur vri'jmaekt hadden van de bisschop van Utrecht. Tot dat mement heurden ze bi'j Drenthe dat onderdeel wos van et Oversticht. Nao een opstaand die in 1309 begon, wodden de Stellingwarven een zelsstaandige ienhied.
In 2009 wodde in et Gelders Archief in Arnhem de 15e eeuwse tekst van et laandrecht van Stellingwarf ontdekt deur Oebele Vries, universitair lerer en onderzuker an de universiteit in Grunningen. De oorspronkelike tekst wodde in et Latien schreven. De geldighied van et laandrecht van Stellingwarf is aendigd in et jaor 1504, toegelieke mit die van et Ooldfries recht.
In et Freeska Landriucht (in 1480 as drokt boek publiceerd) staot Stellingwarf in et Traktaat van de Zeuven Zeelanen bi'j et vierde Zeelaand nuumd.
Noordhoeks
Et Noordhoeks, ok wel Noordkleifries nuumd, is ien van de vier grote dialekten van et Fries en wodt spreuken in et noordoosten van de perveensie Frieslaand, een gebied dat roegweg begreensd wodt deur et Lauwersmeer in et oosten, et Wad in et noorden, Et Bildt in et westen en een daenkbeeldige liende van Liwwadden over Birdaard en Dokkum naor Engwierum in et zuden.
Et Noordhoeks wodt spreuken deur naor schatting zoe'n 39.000 meensken in de perveensie Frieslaand; hoe veul Friezen daorbuten Noordhoeks praoten is niet dudelik.
Angelen
De Angelen waren n Germoans volk uut et noorden van Europa. Zi-j beheurden tot de Ingvaeones (Noordzeegermanen). Den kern van eur gebeed was woarschienlek elaegen in Sleeswiek. In de 5de eeuwe staken zi-j et Knaal ovver en velen et teggenswoordege Groot-Brittannië binnen, samen mit de Saksen, Freezen en de Juten. Noar et schient bunt alle leden van den stam van de Angelen in de löppe van de 5de eeuwe oaver-estokken, want noadeen is der nargens op et vastelaand meer iets eskraeven oaver eur. Dit in teggenstelling tot de Saksen, Freezen en Juten van wee de ofstammelingen no nog altied in grote antallen in eure olde stamlaanden wont.
Noordhoeks
Et Noordhoeks wiekt niet slim veul of van et Wooldfries dat ok wel zien wodt as de noordelike variaant dervan, in stee van as zelsstaandig heufddialekt. Van oorsprong is et Noordhoeks, dat spreuken wodt in et kleigebied in et noorden van de Woolden, een overgangsvorm tussen et Kleifries en et Wooldfries. Nuver genog liekt et westelike Noordhoeks, dat greenst an et Kleifriese gebied, minder op et Kleifries as et oostelike Noordhoeks. Dat komt omdat et Wooldfries staodigan et Noordhoekse gebied tussen Liwwadden en Dokkum indringt, mar niet dat in et oosten van Dokkum. Zo kan et bi'jgelieks, dat der in et westen van Dokkum et Wooldfriese woord "tûme" en in et oosten van Dokkum et Kleifriese "tomme" bruukt wodt. Typisch Noordhoekse vormen bin bi'jgelieks: "muolle" veur "mûle", "buosse" veur "bûse" en "buotter" veur "bûter".
Angelen
Den name Engelaand is noar dit volk eneumd, en ok rechtstraekse of ofgeleide weurden as Engels, angelsaksisch en anglofiel bunt van et weerd angelen of-eleid.
Olterterp
thumb|250px|Ligging van Olterterp Olterterp is een dörp in de Friese gemiente Opsterlaand, krekt in et oosten van Beetsterzwaog. Et is et kleinste dörp van de gemiente mit zoe'n 96 inwoners (2005).
In Huzinge Olterterp woonde vrogger de femilie Boelens en is now et heufdkantoor van It Fryske Gea. Bi'j Beetsterzwaog staot herehuus De Horst, dat in 1907 bouwd is deur de Beetsterzwaogster architekt Luitje de Goed.
Plaetselik Belang is ien mit Beetsterzwaog.
Karke
In Olterterp staot een karke uut 1415 mit een toren uut de 18e ieuw. Et karkgebouw is optrokken uut kloostermoppen in gotische stiel. De karke was wijded an Sunte-Hippolytus. Op de karkevloer liggen grafstienen uut de 17e en 18e ieuw. An de muren hangen rouwborden van belangrieke femilies uut die tied: Boelens, Lycklama à Nijeholt en Hemminga. Veur de karke is in 1744 in toren bouwd, de luudklokke is lichtkaans van 1444. In 1974 is et gebouw restereerd. De karke is in beheer bi'j de Stichting Alde Fryske Tsjerken en der wodden vaeke koncerten holen.
Ölfusá
250px|thumb|right|n Ölfusá biej Selfoss. n Ölfusá is nen stroom in t zuudwestn van Ieslaand. n Stökskn ten neurdn van Selfos vleujt n Hvítá en Sog samn, öm doarnoa a'n Ölfusá vearer te stroomn en 25 km streumofwoarts in n Atlantiesn Oseaan oet te moondn. t Is n stroom me't measte woater van Ieslaand met n debiet van 423 m³/s. In n stroom wör zwoar öp zalm viskt.
Zee ok
Lieste van streume in Ieslaand
Bibliotheek
thumb|right|300px|Skapn met beuke in ne bookhalle Nen bibliotheek (mangs oet esprökn as bieblteek, en ok wal of ekörtt töt bieb), beukerieje of bookhalle, is van ooldsher n gebouw woer at beuke, tiedskriftn en blaadn bewoard wordt. Dee kö'j leenn, en mangs koopn. Rechtevoort hebt ze ok vake cd-roms en dvd's, en dr bestoat ok helemoal digitale bibliotheekn.
n Naamn bibliotheek keump van t Griekse βιβλιοθηκη bibliothèkè, wat bookbewoarplaatse beteeknt.
Amalfiküste
thumb|right|300px|Uutsicht up de Amalfiküste en et dorp Positano, vanaf et [[Sentiero degli Dei, den Pad van de Goden]]
Bibliotheek
Soortn
Dr zeent verskilnde soortn bookhaln. In de weetnskoppelike bookhalle wordt akademiese woarkn verzameld en oet eleend. Ze zeent vake verbeundn an ne universiteat en mangs zelfs an één vakgroep, woervan en woervuur at ze de dan zo völle meugelik informatie opzeukt en opsloat.
Amalfiküste
De Amalfiküste (italiaansk: Costiera Amalfitana) is ne küstlyne an de tyrreniske sey, as deyl van de Gulv van Salerno in et süden van Italie. Verskeidene bargdörpkes, sou as Positano, Ravello en Praiano, ligget skilderachtig teagen de stikke rotsen an, wat jårliks hunderddusenden turisten van oaver de heyle wearld antrekt. Den anblik van de küstlyne steyt up de wearldarvgoodlyste van UNESCO.
Bibliotheek
Soortn
In de openbare bookhalle köant leu zik inskriewn en beuke en muziek leenn. Ze köant oawer oeteenloopnde oonderwoarpn dinge opzeukn. Ook wordt hier völle leasbeuke (romans) oet eleend. Nen variaant hierop is de Keunstoetleen, woerbiej at leu n keunstwoark vuur nen bepoalden tied köant leenn en in thoes an de mure köant hangn.
Amalfiküste
Net as de rest van de streake valt de Amalfiküste under en mediterraansk klimaat, med wårme summers en milde winters. Et ligt teagen de stikke südelike küstlyne van et skyreiland Sorrento. Ümdat et sou stik is, is der vöär uutgebreid buren neet vöäle rüümde. Toch steyt de streake bekend üm de citroondrank Limoncello wat der emaked wördt. Teagen de höävels wordet up terrassen citronen verbouwd. De eanigste weg der hen oaver land is de veertig kilometer lange Strada Statale 163 van de oustelike stad Vietri sul Mare når Positano in et westen. An de küste ligget darteen gemeyndes, wårvan et de meysten van et turisme müt hebben.
Bibliotheek
Soortn
In de muziekbookhalle bewoart ze bladmuziek. Dit is vake vuur muziekskooln, konservatoria en verskilnde muziekvereniges.
Amalfiküste
Den kortst by liggenden luchthaven is et Salerno Costa d'Amalfi, mär de meyste lüde kummet oaver den internationalen luchthaven van Napels (Napoli-Capodiccino).
Bibliotheek
Websteas
Vake hebt al disse soortn bookhaln ne eegne webstea, woerop at t gehele anbod van öare verzameling te duurloopn is. Met ne heandige zeukmesiene is dr dan op titel, skriewer, joar van oetgaawe, ezw, te zeukn noar beuke dee'j neudig hebt.
Amalfiküste
De streake kümt in afbealdingen, verhalen en films vöär, byvöärbeald as achtergrund in de films Roma van Federico Fellini uut 1972 en den amerikaansken superheldenfilm Wonder Woman uut 2017. Ouk den neaderlandsken teykener M.C. Escher makeden der in syne Italiaanske Periode litografyen van. De Strada Statale 163 is med alle draiingen en krunkels upenöämen in verskillende videospellen, sou as Forza Motorsport 3 en 4 en Gran Turismo 4.
Finlaand
Finlaand (Fins: Suomi) is n laand in Skandinoavie, Noord-Europa. t Is n republiek dij sunt 2012 Sauli Niinistö as presidente het. t Laand grenst in t westen aan de Botnische golf, in t noordwesten aan Sveden, in t noorden aan Noorwegen, in t oosten aan Ruslaand en in t zuden aan de Finse golf dij Finlaand en Estlaand schaaidt. De heufdstad is Helsinki.
Finlaand het meer as 1,7 miljoen sauna's op ruum 5 miljoen inwoner.
Algemain
t Fins en t Sveeds binnen alletwai offisjele toalen in Finlaand. Sikkom 6% van de bevolken proat Sveeds as eerste toal. Boetendat binnen der sikkom 3.000 Lappen dij in Fins Laplaand leven. Sikkom 83% van de inwoner van Finlaand beheurt tot de vestigde Evangelische Lutherse Kèrke.
Provinzies
Finlaand bestait uut 6 provìnzies:
Steden
Noast Helsinki binnen der de volgende heufdploatsen:
Ôfbeelden
thumb|left|400px|Zunsondergaang in [[Härmälä]]
Oostvaardersplassen
De Oostvaardersplassen bint een netuurgebied van um-en-bi'j zesduzend bunder (60 km²) tussen Almere en Lelystad in de Nederlaanse pervincie Flevolaand. Ze bint van internationaol belang as meras- en oaverwintergebied, en bint beparkt toegaankelijk veur bezukers. Ie kunt grofweg een nat en een dreug gedielte underscheiden.
Ontstaon van netuurlijke bos
In 't dreuge gedielte loopt köppels heckrunder en koniks, een peerdesoort. Ok bint d'r roedels edelherten. Dizze grote weidende dieren heurt - samen mit de elaand, de wisent en 't wilde zwien - thuus in de Europese bos. Deur heur weiden blif 't laandschop open en vervalt 't niet töt een roegte. Op de duur zult deur successie de willingbomen vortgaon en stee maken veur een open laandschop. Hierin kunt plaanten as de bekketrekker, de brummel en de hagedoorn heur stee vienden, umdet zi'j ofweer hebt tegen de weidende dieren. Zo kriej een milieu daorin bomen as de ieke heur vestigen kunt. Bescharmd deur bosraanden kunt stokken netuurlijke bos ontstaon.
Beheer en context
Oorspronkelijk was d'r in de ni'je polder een terrein epland speciaol bestemd veur gaanzen. Umdet de gaanze massaal hen de Oostvaardersplassen trök, hef dit dier altied belangriek ewest in de planning. 't Terrein det now deur Staotsbosbeheer beheerd wördt hef alderhaand poelen, zodet reigerachtigen niet wied of van heur broedgebieden eteri'je kunt vienden. Veur bezukend volk is d'r an de Knardiek een bezukerscentrum mit een kuierroute van vief kilemeter.
Ontwikkeling van 't gebied
Toen de Flevopolder dreug völ, wördden d'r vanuut vliegtuugies riet uutezi'jd. Dit kwaamp, samen mit 't zaod van de willingboom, al vlogge töt ontwikkeling. In de Oostvaardersplassen ontstunden zo grofweg drei gebieden: rietlaand, willingbos en water. 't Dreuge gebied wördden veur een diel an-emeuken en in-ezi'jd mit grös. Mit det dit gebied veur de netuur vri'j kwaamp, wördden gröppen dicht emeuken en poelen egraven. D'r ontstund een roegte die veur de grote weidende dieren beschikbaor kwaamp.
't Hollaanse Holt
An d'aandere kaante van de Knardiek lig de bosanplaant 't Hollaanse Holt. Dit mut een ienheid gaon vörmen mit de Oostvaardersplassen. Der heckrunder gaot dit gebied lichtkaans niet bewonen vanwege 't gevaor veur 't pebliek. Ie markt det de bomen vanuut 't Hollaanse Holt de Oostvaardersplassen in trekt.
De Krieger
Op olde kaorten, zoas de gemientekaorte van Kuijper uut zo 1870, staot De Krieger allien as paand vermeld. Dat verwis naor de harbarg mit die naeme die der vrogger hef estaone, haalverwege de route De Sluus-Veno. Vandaege de dag is et paand van dit veurmaolige kefee een woonhuus.