cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Helge Schneider
Helge Schneider (30 augustus 1955 in Mölm an de Roer) is nen Duutsen vermaker, jazzmuzikaant, skriewer, film en theaterskriewer en akteur. Doarbie bespölt he verskeaidene instrumeantn, zo as n piano, Hammondörgel, gitaar, joekelille, drums, trekzak, trompet, en nog n antal mear.
Razzia van Putten
In 't daarp Putten in Gelderland worde op 2 oktober 1944 deur de Duutse bezetters een razzia uut-evoerd, waorbie 't merendeel van de mannelijke bevolking, 661 mannen en jonges, of-evoerd worde naor Neuengamme.
Helge Schneider
Keenderjoarn en jeugnd
Helge Schneider wör in augustus 1955 geboorn in Mölm an de Roer, woer as he nog aait wont. Zin woarkn zeent nauw verbeundn met zinne geboortestea. Toew as he 5 joar oold was, wör zin taleant vuur t pianospöln dudelik, en op zin 12den begun he met cellospöln. In dee joarn leut he ook al dudelik moarkn wat he later wean wol; hee wol "Op t podium stoan, clown wean en muziek maakn".
Razzia van Putten
Disse razzia was een Duutse vergelding veur de beschieting, een dag derveur, van een auto van de Wehrmacht bie de Oldenaller-brug (tussen Putten en Niekark) deur een verzetsgroep. Hierbie kwam één van de vier Duutse inzittende officieren um 't leven.
Helge Schneider
Keenderjoarn en jeugnd
In de beginjoarn van t vuurtgezet oonderwies was he ne gode learling. Mear later verlöar he de interesse, en wör zodöanig "met begrip van beaide kaantn" van skoole steurd en begun ne studie as bouwteekner. Later neumdn hee det as groond vuur zin jeugdig drugsgebroek.
Razzia van Putten
De represaille worde uut-evoerd op bevel van ginneraol Friedrich Christiansen. Oek worde der ruum 100 woeningen in braand esteuken. Naor de oorlog kwammen der van de 661 mannen mar 49 terug. De rest van de mannen kwammen um in concentraosiekampen.
Helge Schneider
Keenderjoarn en jeugnd
In 1972 begun he noa n tooloatingstest vuur muzikaal hoogbegaafden an n pianostudie an t konservatorium van Doesborg. Hee breuk den vuurtieds of, umdet he gin wille beleawdn an t "bloots oet n kop learn van nootn". Hee har völle mear wille an Jazz. Bie völle Jam sessions sprung he bievuurbeeld bie George Maycock bie. Doarnoa probeerdn he op verskeaidene maneern zien geeld te verdeenn: hovenier, deerverzorger en meubelmaker.
Razzia van Putten
Een monument ter naogedachtenis an de slaachtoffers van de razzia is op 1 oktober 1949 deur Koningin Juliana oenthuld. 't Monument bestaot uut een herdenkingshof, ontweurpen deur Prof. Biehouwer en een zandstenen beeld van Mari Andriessen oek wel "'t vrouwtjen van Putten" eneumd. 't Verbeeldt een vrouw in klejerdracht mit een zakdoek in der haand. Ze kiekt in de richting van de Ouwe Kaark, van waoruut de mannen of-evoerd worde.
Helge Schneider
Keenderjoarn en jeugnd
In disse joarn zat he in zinne vrieje tied völle in t kafee van Eduscho, woer as he dan leu kiekn dee. Hee preantn zik dan de beweagingn en kuiermaneern in. t Meuiste veund he oolde kearlkes, umdet dee ondaanks öare völle onvolmaaktheedn toch aait ne bepoalde stoatus oawer zik hadn. Disse "oppaas" wördn zin vuurbeeld, en in völle van zinne muziek kleenkt he dan ook as n oold poesterig kearlken. In völle kuiervroagns neumdn hee disn tied zinne "Eduscho-studie".
Woark as keunstndriewer
In 1977 begun he met verskeaidene bands op te treadn, woereunter ook zinne eegne bands (Schneider/Weiss Duo aka El Snyder & Charly McWhite, Helge Schneider Trio) en as studiomuzikaant, woerbie at hee oonder mear stomme films dee begeleaidn, en as akteur. In 1982 wör zin eersten dochter geboorn.
van 1985 töt 1991 dee hee met in verskeaidene tellevisiepogrammaas. Hier ontwikkeldn hee zin eegnen stiel, den at t beste te beskriewn is as Antikomiek, den at besteet oet keenderachtigen onzin en nen miks van banale en anspreknde dinge.
Viever
Een viever is een deur de meens an-eleg, relatief klein waoter.
Vievers bin in stedelijke gebieden vake an-eleg veur de verfraoiing van parken en tunen. Daornaos dienen ze oek veur de barging van waoter, as meugelijkheid um waoter uut overstorten op te vangen en as potentiële reservoirs veur bluswaoter.
Oek wonnen vievers gebruuk veur de viskweek of 't bewaoren van vissen (zie: visviever).
Grote (sier)vievers vie-j oek wel in tunen van paleizen en kestelen zoas de vele vievers in de Franse tune. Soms wonnen der een fontein in een viever ezet.
Deuze
Mit een deuze wodt meerstal een grote bodpepieren deuze bedoeld, mit gien aandere funktie as verpakking of opslag. Mit een deusien bedoelen meensken vaeke een klein deusien dat op ienige wieze versierd is, dat behalve veur opslag ok as prissentaosie bedoeld is. Tevens hoeft dit deusien niet van bodpepier te wezen. Dit kan ok pepier en plestiek en metaol wezen.
Halsteren
thumb|right|Halsteren in 1866 Halsteren (Braobants: Altere) is een dörp in de gemeente Bergen op Zoom in de Nederlaanse pervinsie Noord-Braobaant en hef 20.000 inwoners (1 jannewaori 2007). 't Dörp ligt an de N259 tussen Bergen op Zoom en Steenbergen, die tot de opening van de A4 in 't oosten van 't dörp een belangrieke noord-zuudroute is. Halsteren is verdield in de wieken de Beek, de Schans, de Julianawiek, 't centrum en de Knienenberg.
Zoomp
thumb|300px|Zoomp Regt door Zee thumb|300px|Zoomp n Zoomp is n skip wat van ongevear 1670 tot 1925 in Eanter wör ebouwd. t Was bestemd as vrachtskip vuur de binnvoart en voarn vuurnamelik oawer de Regge, Vechte en Skipbekke. n Zoomp vaalt as soort skip oonder de Praamn. Duur de wiedbolnde ziedkaantn hebt zoompn nen machtigen leegn deepgaank.
Ontstoan
In n 17den eeuw warn de weagn in t Oosten slech. Mear de industrie köm op gaank en doarduur mos dr mear vervoord wordn. Met peard en waagn kon nit zovölle vervoord wordn, dus ontwikkeldn de leu n zoomp. In Eanter wonn in 1795, noar toewmoaligen volkstelling, 307 gezinsheuwde, woervan't dr 80 zoompskipper warn.
Roond 1770 har Eanter wal dree waarven vuur t bouwn van zoompn. In 1820 warn der 121 zoompn bekeand in de beuke. Hoaste allemoal wörn dee bevoarn duur Eanterse skippers, dee't zaakn deedn töt in Freeslaand an too. Nen lokaal bekeanden naam, Schuitemaker, is ontstoan duurdet nen domie oet Eanter ene van zinne leedn in t register mos inskriewen; nen zekern Timmer-Tönnis, van beroop schuytemaker.
Beskriewing
n Zoomp is ongevear 12 meter laank en 2,5 tot 3 meter breed. t Is nen platboadm met nen deepgaank van mear 40 centimeter. n Zoomp hef ne laadruumte vuur ongevear 8,5 ton. t Hef één grootzeil en n fokzeil. As dr nit ezeild kan wordn, kan-e vanof de kaante etrökn wördn, of met nen voarboom edrok.
Rechtevoort
Duurdet dr spoerlienn en harte weagn kömn, warn de zoompn nit mear neudig vuur transport. Dewiel dr op t heugtepeunt mear as honderd zoompn voardn, besteet dr rechtevoort nog mear eene, de Regt door Zee, wat n noamaak is van vrogere bouwtekenings. Dissen zoomp lig in Riesn en wörd in ezat vuur plezeertochn oawer de regge en vuur n intoch van Sunterkloas in Riesn en Eanter. Seend 2009 is in Eanter ne spesjale skeepsbouwplaatse de Waarf lös egoan, woer't met vriejwilligers wier op de oolde manere zoompn wordt ebouwd.
Telgt
Telgt is een klein darp in de gemeente Armelo, in de Nederlanse previnsie Gelderland. 't Darp en 't umringende gebied, het 860 inwoeners (2004).
't Darpjen leit iets in 't zujen van 't darpjen Horst, de grens wort evormd deur de Horstsche Beek, en iets in 't westen van Armelo.
Hengel (Oaveriessel)
right|225px|De ligging van Hengel in Nederlaand thumb|right|215px|Satellietfoto: [[Almelo (linksboavn) en Hengel (rechtsoonder) vanoet de ruumte. Doartusken lig Boorn.]] Hengel (Nederlaands: Hengelo) is ne gemeente in Tweante in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. De stad lig noordwestelik van Eanske. De gemeente Hengel hef ne öppervlakte van 61,78 veerkaante kilometer en har op n eerstn januari 2020 81.147 inwonners. Dat gef ne bevölkingsdichtheid van 1313 inwonners per veerkaante kilometer. Nöast de stad Hengel zölf heurn ok de döarpe Beckum en Eul töt de gemeente, as ok de boerschop Woolde. Hengel is volgns de begrippn van rechtervoort ne stad te neumn, mer hef van vrogger oet nooit stadsrechtn kreagn.
Telgt
Telgt leit in een landelijke umgeving.
Hengel (Oaveriessel)
Geschiedenis
Alhoowals archeologies oonderzeuk hef teund dat t gebeed al doezndn joarn wördt bewond, is de gemeente Hengel pas in 1802 ontstoan. Op dat moment bestund t doarp oet nich mer as hoonderd boerderiejn en kleane laandaarbeidershuuskes. De gemeente begun pas te greuin seend de tied van de Industriële Revolutie in de neegnteende eeuw. In t begin warn der nog beheurlik wat linngoodfabriekn, mer doo at disse industrie zik gung konsentreren in Eanske, kwam in Hengel n noadruk te lign op de masiennindustrie. Doarbiej was vuurnaamlik de familie Stork van belangn. In 1859 vestign Charles Theodoor Stork n fabriek vuur masieneoonderdeeln in Hengel, de firma Stork. Doarnoa voalgn Hazemijer, Heemaf, Koninklijke Hollandse Zoutindustrie en Hollandse Signaalapparaten. Doarduur greuin Hengel as kool. In n Tweedn Weerldoorlog wördn Hengel, vanweage de strategiese industrie dee der vestigd was, reagelmoatig bombardeerd. Op 6 en 7 oktober 1944 wördn t centrum van de stad biejnoa heelmoals platpleerd. Noa n oorlog kreag de stad t anzeen van ne wieropbouwgemeente. Völ van de oalde gebouwn dee n oorlog harn duurstoan, wördn as nog plathouwn. Zo verdween t karakteristieke witte gemeentehoes, woarvuur n niej ontwearp wördn bouwd met nen toornd, lieknd op dee van Sjena en Floraans. Een van de opvalnste bouwwearkn dee n oorlog wal hef duurstoan, is de Roomse basiliek wi-jd an de Healige Lambertus oet 1890. Op 11 februari 1992 störtn n F-16 stroaljager daal in de Hengeler wiek Hasseler Es. Doarbiej völn gen slachtoffers. In de joarn neegntig kwam der n plan um Boorn, Hengel en Eanske biej mekaar te trekn as Tweantestad. In 2000 wördn dit plan daal smetn. Now vörmt Hengel saamn met Eanske, Boorn en t Duutse Gronauwe ne agglomeroasie met kortan 400.000 inwonners.
Volksoard
De leu oet Hengel hebt van oaldsher n naamn det ze onmeundig köant bloazn. Ze bint greuts op Hengel, en det wilt ze geern verteln. In Tweante wördt dan ok de oetdrukking Hengeler weend broekt as ene onmeundig an t pochn is. n Bekeandsen Hengelsn plezeerkapel dankt dr zin naamn an: De Hengeler Weendbloazers.
19 juli
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 19 juli
18 juli
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 18 juli
Boornerbrook
Boornerbrook, ok wal kortweg t Brook, (Nederlaands: Bornerbroek) is n kerkdoarp in de Tweantse gemeente Almelo in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. Ut doarp hef ongeveer 1800 inwonners. Töt de gemeentelike herindeling van 1 januari 2001 heurn t doarp biej de gemeente Boorn.
Geschiedenis
In de loate Middeleeuwen was Boornerbrook ne boerschop van boerderiejn. Voalgns t verhaal zol t doarp meer richting Eanter wördn bouwd, mer oonderwegters zol de as van de waag woarmet de bakstene vuur de te bouwn kearke wördn verplaatst, kats mildnduur brökn wean, woarop wördn beslötn um de eerste Stefanuskearke doar te bouwn. Zoo as t achtervoogsel -brook angef, hef hier vrogger n brook legn. Ok de vealdnaamn hier, zooas De Mors (vandaag-an-n-dag ne wiek van Boornerbrook) wiest hierop.
De hudige Seent-Stefanuskearke wördn bouwd in 1856 en in 1919 en 1920 ingriepnd veraanderd duur A.J. Kropholler.
Deuventille
thumb|250px|Een deuve Een deuventille is een hokke um deuven in te kweken.
Olde (stenen) deuventillen bint nog op een paor plaatsen te vienen, zoas bie de Menkemaborg in Uuthuzen. De deuven wönnen der veurnamelijk eholden um te eten.
De mederne (holten) deuventillen wörden vake op een paole eplaats.
Rozendaal
Rozendaal is naor antal inwoeners emeten de kleinste gemeente op t Nederlandse vasteland. Alleen Vlieland en Schiermonnikoog hen minder inwoeners. t Is oek de dunstbevolkte gemeente op t Nederlandse vasteland.
Rozendaal beheurt tot de miljonaersgemeenten van Nederland. In de gemeente staot Kasteel Rosendael mit de Bedriegertjes.
Tonsel
Tonsel is een woengebied in de gemeente Armelo, in de Nederlandse previnsie Gelderland. 't Gebied het 1.240 inwoeners (2004).
't Leit in 't noorden van de gemeente, tegen de zuudkant an van Harderwiek. De N303 loopt deur Tonsel heen en 't bosrieke woengebied leit dan ok op de rand van de Veluwe.
Ossel
Ossel (Nederlaands: Usselo) is n klean doarp in de Tweantse gemeante Eanske in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel.
Vandaag-an-n-dag wordt Ossel bedriegd duur de stedelike en industriële ontwikkeling van Eanske.
Twekkel
Twekkel (Nederlaands: Twekkelo) is n laandschöppelik gebeed tussen Eanske en Hengel. t Heurt biej de Tweantse gemeante Eanske in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. t Gebeed wordt in t noordn begreansd duur t Tweantekanaal, in t zuudn duur de A35.
Leidse keis
Leidse keis is een keissoort mit minder vet as Goudse keis en mit toevoeging van kemienezaod an de vrongel.
In 't dagelijkse taolgebruuk wort de term Leidse keis oek wel gebruukt veur Goudse keis mit kemien, mar Goudse keis het altied een vetgehalte in de dreuge stof van minimaol 48 percent (48+). Aarstum wort Leidse keis oek wel knienekeis of kemienekeis eneumd, hoewel niet alle knienekeizen Leidse keizen bin.
Umdat Leidse keis minder vet het, is de structuur steviger. Jonge Leidse keis wort oek wel verkocht oender de maarknaam pan pan en het een kerakteristieke rooie korst.
De Balk
De Balk (Nederlaands: Balkbrug) is een dörpien in de gemiente Hardenbarg in 't noorden van de Nederlaanse pervincie Oaveriessel. De N377 deurkruust 't dörp, det een endtien onder de Riest, 't grèensreviertien mit Drenthe lig. In de wiendrichtings noord, oost, zuud, west lig De Balk niet wied van Zuudwolde, Hardenbarg, Ommen en Ni'jlusen. De plaatse hef 3789 ienwoners (1993 manlu en 1796 vrouwlu).
De Balk hef nauwe kontakten mit de iets noordeliker elegen buurtschop Old Averiest, daoras 't een karakterestieke Nederlaands hervörmde karke mit dielt.
Ontstaon
't Dörp ontstund in de eerste helfte van de neengtiende ieuw an 't kenaol de Dedemsvaort, daor waor de weg van Ommen naor Möppelt löp. De Balk krig zien name van een balk die onder een brogge in de vaort lag. Dizze balk mus teenggaon det schepen mit 'n te grote diepgaank deur de brogge zolden kunnen vaoren. 't Dörp gruuiden rapper deur de oprichting van de bedelaarskelonie van de Maatschappij van Weldadigheid in 1818 an de Ommerschaans. In 1880 kwaamp 'r een end an de kelonie en vier jaor later wördden 't rieksopvoedingsgesticht veur jongelu Veldzicht opend. In 1930 gunk de deure van 't huus toe, en in 1933 kwaamp Veldzicht in gebruuk as rieksinrichting veur ter beskikking estelden, wat 't töt vandage is.
De stoomtram
Van 1886 töt 1947 kwaamp de stoomtram van de Dedemsvaartsche Stoomtramweg-Maatschappij deur De Balk. Dizze tram leup van Dedemsvaort dörp naor Dedemsvaort SS, een station an 't speur Zwolle-Möppelt. In 1908 gruuiden De Balk uut töt een kneuppunt veur stoomtrams, toe as de Spoorweg-Maatschappij Meppel-Balkbrug een speurliende openden tussen Möppelt en De Balk. Dit traject hebt ze in 1939 esleuten. In de jaoren zestig is de Dedemsvaort bi'j De Balk edempt en wördden de N377 d'r oaver an-elegd. An de oostkaante van 't dörp kruust de N48 dizze weg middels een viaduct mit op- en ofritten.
20 juli
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 20 juli
Plefon
In kantoorgebouwen wonnen vake gebruuk emaak van systeemplefons. Dit bin plefons dee leger in-ebouwd bin mit lichte plaoten, dee emaak bin van een schumig materiaal, dat in een metalen richelwark vastemaak wonnen en an 't gewone plefon hang. Boven systeemplefons lopen dan vake kabels veur netwark en verlochting, en buizen van de centrale verwarming.
Pillegarste
200px|thumb|Parelgorte Pillegarste of gorte is zoas de naam al zeeg garste dee epild is. Parelgorte is rond-eslepen gorte. 't Wonnen veural gebruuk as baosis veur kruudmoes/melkmoes, gortepap en in krentjebrie.
De gorte mut 12 uur weken en daornao ongeveer een uur koken.'t Wönnen tot an 't begin van de 20e eeuw in Nederlaand nog gebruuk as maoltiedbaosis, mar was in disse functie tegen 't einde van dezelfde eeuw bienao helemaole vervungen deur ries en pasta. Garste wönnen vrogger mit pilmeules tot gorte epild.
Ondanks 't in ongebruuk raken van gorte, dragen inwoeners van 't Twentse darp Rossum nog altied de bienaam gortekeurne, dat gortkorrels betekent. En de inwoeners van 't Grunningse darp Garnwerd wonnen nog de heeltied "Gortvreters" eneumd.
Staverden
Staverden is een buurtschap in de gemeente Armelo, in de Nederlandse previnsie Gelderland. 't Dankt zien naam an 't kesteel "Staverden" dat der al veule eeuwen steet. 't Is dan ok eigenlijks meer een landgoed as een buurtschap.
De buurtschap het, inclusief 't umringende gebied, 40 inwoeners (2005). Staverden kreeg in 1298 stadsrechten, mar het zich nooit as stad ontwikkeld. Toch is 't daormee mit recht de kleinste stad van Nederland (en werschienlijk de kleinste plaots mit stadsrechten ter wereld).
De buurtschap leit op de Veluwe, iets in 't noordoosten van de N302 (Flevoweg), kortbie de buurtschap Leuvenum en een paor kilemeter in 't westen van 't darp Elspeet.
Stichting Het Geldersch Landschap
Staverden steet bekend um 't Kesteel Staverden, de Staverdense beek en 't gelieknamige uut-estrekte landgoed dat, eigendom is van de "Stichting Het Geldersch Landschap". Disse stichting is ok eigenaar van zwat alle ouwe boerderiejen en 't grote Noorse jachthuus die in de buurtschap staon.
't Kesteel is eigendom van "Stichting Vrienden der Geldersche Kastelen" dat nauwe banden het mit Stichting Het Geldersch Landschap.
Ontspanningszaol
An de "Allee", de ouwe toegangsweg naor 't kesteel, steet de "Ontspanningszaol". Disse houten barak mit klokkentorentjen is ofkomstig uut 't veurmaolige "Belgenkamp" (1914-1918, Eerste Wereldoorlog) dat argens bie Harderwiek estaon het. 't Zaoltjen wort as buurthuus gebruukt deur de inwoeners van de landgoederen "Staverden" en "Leuvenum".
West Leegsaksisch (algemain)
West Leegsaksisch is n group Leegsaksische dialekten dij proat worden ien t westen van de Duutse dailstoat Nedersaksen en ien t noordoosten van Nederlaand. t West Leegsaksisch is de tegenhonger van t Oost Leegsaksisch, ook wel Oost Leegduuts nuimd. Ien Duutslaand nuimt man t West Leegsaksisch ien dizze betaikenen ook wel "Niedersächsisch" en soamen mit t Oost Leegduuts vörmt t den t "Plattdeutsch". Ien Nederlaand nuimt man t West Leegsaksisch en t Oost Leegsaksisch soamen "Nedersaksisch", môr de noam "Nedersaksisch" wordt maisttied ook broekt allain veur t West Leegsaksisch.
Zai ook
Veur meer informoatsie over t West Leegsaksisch (en t Oost Leegsaksisch) zai t artikel Nedersaksies.
Muzikaant
n Mezikaant is ene den at meziek maakt. Dèt kan met de stemme (zangers), op de bekeande meziekinstremeantn, mear ook elektronies, met n computer. Leu dee at dit doot, neumt ze ook wal dj's (disk jockeys, Engels vuur plaatnruuters) of producers (produseantn).
De mezikaantn op echte instremeantn köant noar öar instremeant eneumd wordn of t soort instremeant:
Muzikaantn beent r op verskeaidene nivoos. Dr beent muzikaantn dee at t zikzelf eleard hebt, mear vuur n wat better muzikaal inzicht is t vuur de meeste leu better um dr les in te nemn. Det wil neet zegn det zelf-elearde muzikaantn aait slechter beent as aandern, want dr beent völle internasjonaal bekeande ertieste dee at epreezn wordt um öar muzikale inzicht, terwiel at dee nooit les hebt ehad.
Dr beent betaalde en onbetaalde muzikaantn. De betaaldn mutn dr dus van leawn, en heett doarumme beroepsmuzikaantn. Van disse leu kan an enömn wördn det ze op n wat heugerder muzikaal nivoo spölt; Ze hebt wat mear tied um te oefenn. n Mezikaant kan zelf muziek maakn, mear ook muziekskriewers (komponistn) vaalt oonder n naamn, terwiel at dee feailik zelf neet hoowt te spöln.
Stellingwarver taelwiezer
thumb|Taelkaortien van et Stellingwarfs Dit is de Stellingwarver taelwiezer van Wikipedie. Veurbeelden van dingen die hierin staon, bin: grammatika, algemiene woorden, inkelde uutdrukkings, plaknaemen en aandere handige overzichten. Een soortgelieke taelwiezer bestaot ok veur inkelde aandere dialekten, die'j hier onderan de pagina vienen kunnen.
Zie ok et artikel over et Stellingwarfs.
Info veurof
thumb|De Friso-Saksische taelen thumb|Stellingwarfse taelgebied Et Stellingwarfs is een Friso-Saksische tael en vormt een onderdiel van et Nedersaksisch dialektkontinuüm dat in Duutslaand overgaot in een tael die daor et Nederduuts nuumd wodt.
Et Stellingwarfs is veural bekend om zien ae-klaank, bi'jglieks in et zinnegien Et waeter klaetert tegen de glaezen. Dit is een kerakteristiek kenmark van et hiele Stellingwarver taelgebied. In de gemienten Stienwiekerlaand en Westerwolde beschrieven de meensken heur tael niet as Stellingwarfs, mar respektivelik as Noordwest-Overiessels of Zuudwest-Drents. De ae laot ok een overienkomst zien mit mit de zudelike dialekten van et Oost-Veluws en et Sallaans.
Deur een iewenoolde baand het et Stellingwarfs ok pattie kenmarken van et Fries. Hierdeur verschilt et Stellingwarfs van de angreenzende Nedersaksische dialekten. Een antal Friese kenmarken bin al iewenoold zoas dat ok bi'j et Grunnings, een aandere Friso-Saksische tael, et geval is. Meerdere Friese woorden bin ok laeter in et Stellingwarfs kommen.
Regelmaotige waarkwoorden
Regels veur de teengwoordige tied:
Verkleinwoorden
Et Stellingwarfs is riek an verkleinwoorties. Hieronder een antal veurbeelden:
In et meervoold vervaalt de n van -gien, en daor komt een s veur in et plak -gies. Dan wodt ien ballegien dus twie ballegies. Aandere veurbeelden bin koppien-koppies en naemegien-naempies.
Saemenstellingen
Een overzicht van de vaek gebruukte saemenstellingen staot hieronder.
Mit aandere Nedersaksische dialekten
Ok typisch Stellingwarfs is et gebruuk van 'ae' (langrekte èè) in plak van 'aa' in een bulte woorden, niet in 'ao' zoas dat in de omkrieten veurkomt. Et Stellingwarfse sjibbolet is dan ok: et waeter slaet tegen de raemen dat et klaetert. Ze zeggen bi'jgelieks tael, mar d'r binnen toch - net as in de aandere Nedersaksische dialekten - een protte woorden mit 'ao', zoas gaon, staon, raod, taofel, vraoge. In et Veluws bruken ze gien 'ae' mar 'aa'. In et noordelikste punt waor ze Oost-Veluws praoten en et zudelike Sallaans bruken ze: ää, dit is etzelde as de Stellingwarfse ae. Vergeliek:
Mit et Fries
Pattie kenmarken van et Stellingwarfs gaon dudelik terogge op et Fries. Zo ontbrekt et wederkerend warkwoord zich, waor ze him of hum veur bruken. Nao een veurzetsel as op vaalt van et lidwoord de vake de d vort: op 'e taofel (Fries: op 'e tafel). En in plak van et Saksische ienhiedsmeervoold op -t (wi'j maakt) hej in de mieste Stellingwarfse dialekten vervangen -en (wi'j maeken). De -en-vorm wodt ok bruukt veur de twiede persoon inkelvoold (ie maeken, niet ie maakt).
Friese woorties die vaeke/daegeliks in et Stellingwarfs wodden bin:
Pupe (reukgrei)
De eerste pupen wönnen emaak uut wit-ebakken klei. Laoter kwammen der oek pupen in porselein, meerschuum en bruyèrehout. (wortelhout van de boomheed = Erica Arborea).
Der bin verschillende varianten van de pupe; bieveurbeeld: de waoterpupe, de maïskolfspupe, de Goudse stenen pupe, de chilum en mondstukken veur segeretten.
Oazel
De boerschop is vuural bekeand vanweage t kneuppeunt Oazel, woar de autobaann A1 en A35 biej mekaander komt.
Ambt Dealdn
Ambt Dealdn is ne vuurmoalige gemeante in Tweante in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. De heufdplaats van de gemeante was Beantel. Töt de gemeante behoorn wieders ok t doarp Hengeveald en de boerschopn Dealdnerbrook, Dealdner Es, Oazele, Wiene en Zeldam. De gemeante har n stark landelik karakter.
Noa de gemeentelike herindeling van 1 januari 2001 gung de gemeante op in de nieje gemeante Hof van Tweante.
Törfstikken
thumb|right|Törf stikken in beeld Törfstikken is een maniere um braandstof uut vene te maken. Ie hebt twee soorten törf; uut hoogvene en laogvene. De leste wordt fabriseerd van bagger, en wördt dan ok wel baggertörf enuumd. Hoogvenetörf wördt uutesteuken en op riegen edreugd. Disse bladziede giet over hoogvenetörf.
Vene
Hoogvene ontstiet deurdat veurnameluk veenmos (sphagnum) dat deur de joaren in dikke loagen alsmaar over mekare op vochtige groond greuit, wördt bedekt deur zaandloagen en moar gedielteluk verteerd, umdat der zowat gien zuurstof meer bi'j kump. Loagvene ontstiet in sloten en plassen uut waterplaanten, die ofstarft en noar de bodem zinkt. Eeuwenlaank bint der loagen evörmd en van disse bagger kan ok törf emaakt wörden, de zogenoamde baggertörf of baggerties, deur uutbaggeren en loaten dreugen in grote bakken.
Törf
In dit stuk zal het stikken van hoogvenetörf wörden behaandeld. Al in de grieze oldheid hadden ze ontdekt, dat edreugd vene as braand veur t vuur kön wörden gebruukt. Vrogger mus de törf mit de haand wörden esteuken. Loater wörden het ok mit mesienes edoane. Het mit de haand graven van törf gebeurden onder aandere in de Kop van Overiessel, langs de net egraven Dedemsvoart en in Zuud-Drenthe.
Gereedskap
Eignluk was der niet veule gereedskap neudig. Een ballastschuppe veur t ofplaggen, een harke um de ofmeting of te krassen, een stikiezer en een holten stikschuppe mit stoalen snieraand en een törfkruuwagen veur t vervoer.
21 juli
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 21 juli
Törfstikken
Warken in t vene
Veurdat t echte törfstikkken kan begunnen, mut eerst de bovenloage of esteuken wörden, het zogenoamde bolstern. De heideplaggen wörden later in de ondergroond verwarkt um der landbouwgroond van te maken. Mit de harke wördt nou t oppervlak van t vene ofetekend; mit de brede kaante veur de lengte en mit de smalle kaante veur de breedte van de törf. Langs de kraslienen wördt de diepte van de törf mit t stikiezer in esteuken. Dan mut een sleuve egraven wörden langs de lengte van t veld.
De törfstikker spit doarnoa mit de stikschuppe elke keer n törf uut t natte vene en gooit die op de kruwagen. As de kruwagen vol is, kruult e de törf noar de dreugriegen. Zo giet t nog n tiedtien deur. Meestal bint vrouw en kinder gangs um de törfkloeten op riegen te zetten. Tussen de törven mut een lösse ruumte te blieven, zodat de wind der deur waeit en de törf kan dreugen.
Noa een paar weken is de törf voldoende dreuge en kan dizze mit kruuwagens vol noar huus ebracht wörden. t Gezin hef nou genog braandstof veur de hele winter.
thumb|left|Kruuwagen mit törf
Garriet Jan
Garriet Jan kan weden:
Pullepetaoter
thumb|250px|[[Helmpullepetaot (Numida meleagris)]] De pullepetaoter (Numididae) is een hoenderachtige voegel mit veul oendersoorten. 't Woord pullepetaoter komt van 't Franse woord poule-pintade, in 't Frans heet disse voegel een pintade).
De pullepetaoter komt oorspronkelijk uut Afrika en liekt een bietjen op de kalkoen. 't Het een kaole kop mit lellen en witte stippen op 't verenkleed.
Pullepetaoters worren as siervoegels op bieveurbeeld kienderboerderiejen ehouwen.
Pullepetaoters worren oek efokt veur der vleis. De pullepetaoter hef een lichte wildsmaak. Veur 't schrapmaken van een pullepaoter kommen alle fezantrecepten in anmarking.
Klinke
250px|thumb|Greuntel Een klinke of een gruntel zit an een deure, en wonnen gebruuk um de deure los te doon en toe te maken. Een klinke kan neet altied rond-edreid wonnen en mut dan allinnig veur 't losdoon en toemaken van de deure. In de klinke kan 't slot van de deure op-eneumen wezen. Tussen de klinke zit as versiering meestentieds een krukrozet of een krukschild, oek sluutplaote eneumd.
Mit een klinke of ronddreiende klinke kan de deursluting los-edreid wonnen deur 't ummeneer te drokken of rond te dreien en deur vervolgens te trekken of te drokken kan de deure los-edaon en toe-emaak wonnen.
Een klinke mut veur 't dreien stevig vastepak wonnen, wat bie ouwere meensen soms wat preblemen geef. 't Houtjen dat deur de klinke of de gruntel hinne mut heet een warve.
Tiesingebossien
Et Tiesingebossien is een klein netuurgebied tussen de plaetsen Oosterwoolde, De Fochtel en De Haule in de Friese gemiente Ooststellingwarf. Et is in beheer van Staotsbosbeheer. Et gebied wodt deursneden deur de N919. Et leit diels in de buurtschop Weper en diels in de buurtschop De Knolle. Et terrein bestaot veurnaemelik uut bos en heide. Der leit ok een meertien.
Der staot een monement veur de heer Schuilinga uut Surhuustervene, een verzetsstrieder die daor op 3 november 1943, tiedens de Twiede Wereldoorlog, efusieerd wodde.
Moldavië
Moldavië of Moldova is en wanen een laand. Zie:
Moldova is ok een revier in Roemenië:
Klaeverblaedje
Klaeverblaedje is nen dialektband uut Ulft an de Olde Iessel. Ene van de zangers is Wim Epskamp, den ok völle leedteksten in t plat Achterhooks skrif.
Wellen
Klaeverblaedje in de wekkraante
Tiel Oelenspegel
thumb|right|200px|Middeleeuwse teekning van Tiel Oelenspegel met dudelik [[Nederduuts oonderskrift]] Tiel Oelenspegel (in t Neerlaands: Tijl Uilenspiegel, Duuts: Till Eulenspiegel) is nen kearl oet Neerlaands-Duutse volksverhaaln. Volgns disse verhaaln is Oelenspegel nen lösbaandigen ondocht den't vrie duur Neerlaand (of Duutslaand) treuk en alleman bie n bok deed. Volgens t book van De Coster oet Vlaandern was Oelenspegel geboorn in Damme, woer't ene van de völle standbeeldn in Europa steet, wat Tiel mut vuursteln. Wieders geet t verhaal at he in 1350 oet de tied is ekömn in t Duutse Mölln. Hier is zelfs n graf wa'j köant bezeukn.
Enkelvoldige stof
Iezer is een enkelvoldige stof|thumb|400px Een enkelvoldige stof is een stof in de scheikunde die allenig bestaot uut atomen van ien element. A-j een stof hebt met meer als ien soort atoom, dan he-j et oaver een samenestelde stof.
Tiel Oelenspegel
Geskiedenisse
Joseph Octave Delepierre (1802-1879), nen geskiedkeundigen en skriewer oet Brugge, meann at Tiel wör geboorn in Knesselare (in plaatse van Tiels oorsproonkelike geboorteplek Kneitlingen.) De Coster zinne variant van Tiel Oelenspegel was mear as allene nen bössel en ondocht: hee was nen vrieheaidsstrieder den't met de Geuzen teegn de Spanjooln eveundn. Doarbie wörd he hulpn duur zin moat Lamme Goedzak en zin vrindin en zoogzuster Nele. Seend dee tied wörd Oelnspegel met Vlaandern in verbaand ebracht, mer det was van oorsproonk nit zo. De eerste Neerlaandse oawerzetting van De Coster zinne bewoarking köm oet in 1896.
Vatikaanstad
thumb|200px|De vlagge van Vatikaanstad Vatikaanstad (Latien: Status Civitatis Vaticanae, Italiaans: Città del Vaticano) is t soevereine gebied van t kleinste onofhankelike land ter wereld, t wördt umringd deur de stad Rome en hef n eigen stadsmure, waordeur is n enklave is in Italië.
t Wördt vertegenwoordigd deur de Heilige Stoel en huusvest de heufdzaetel van de Rooms-Katholieke Karke. t Staotsheufd van Vatikaanstad is de paus, zien offisiële verbliefplaatse is t Apostolies Paleis. De paus hef n zien eigen kamerheer, die n camerlengo eneumd wördt.
t Dwargstötien is in 1929 ontstaon as gevolg van t Verdrag van Lateranen, dat Paus Pius XI en Benito Mussolini ondertekenden. Daorin is naodrukkelik op-eneumen dat t n nieje staot is. Formeel kan t dus niet ezien wörden as voortzetting of herlaeving van de Karkelike Staot.
De stad hef n eigen pliesiedienst die geheel uut Zwitsers bestiet, de Zwitserse garde, dit is n aoverbliefsel van t oorspronkelike leger van de paus. t Tradisionele uniform is ontwörpen deur kommandant Jules Repond en niet deur Michelangelo, zo as vake edacht wördt.
Schilderie
200px|thumb|'t Wereldberoemde schilderie de [[Mona Lisa van Leonardo da Vinci]] Een schilderie is een mit varve emaken ofbeelding. As ondergrond wonnen meestentieds een dook of peneel gebruuk. Schilderiejen op aandere dragers, zoas pepier, koemen oek vake veur.
Veurdat schilders op doken schilderen, wönnen der meestentieds op muren eschilderd. Dit gebeuren in de natte (varse) kalke. Een schildering op disse meniere heet fresco.
Veur 't schilderen wonnen verschillende soorten varve gebruuk. De bekendste bin aquarel, tempera, olievarve en acrylvarve.
Ofhankelijk van de of-ebeelden veurstelling he-w 't onder aandere over een:
Bokel (Eanske)
Bokel (Nederlaands: Boekelo) is n kerkdoarp in de Tweantse gemeente Eanske in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. Ut doarp hef ongeveer 2100 inwonners.
t Doarp is vuural bekeand van t zoolt wat ze doar seend 1919 boawngroonds haalt (de inwonners wordt hierduur Zoaltkloetns eneumd), zudelik van t doarp. Toertieds steund Bokel ook bekeand um t Bokelbad, wat spesjaal vuur de leu was an elegd, um t volk, krek as in t westn, te loatn genietn van t zwemn in zoolt water, met doarbie zelfs n zooltwatergolfslagbad. Noadet t Tweantekanaal an elegd wör, wör de toewmoalige Koninklijke Nederlandse Zoutindustrie (rechtevoort bekeand as Akzo Nobel) verplaatst noar Hengel. Ook konn ze good met textiel in Bokel: in 1888 richtn G.J. van Heek de N.V. Boekelosche Stoomblekerij (n Bokelsn Stoombleek) op, den at in 1965 wör oawernömn duur Unilever, den at t bie P. Fentener van Vlissingen & Co's Katoenfabrieken N.V. dee, wat later Texoprint wör).
Rechtevoort beent ze in Bokel gangs um t industriegebeed umme te zetn noar ne wonwieke: De Blekerieje. De oolde historiese gebouwn hebt ne bestemmige kreegn en bliewt doarduur bewoard.
In 2004 hef de Grolsch in Bokel ne nieje brouwerieje lös edoan op t bedriewegebeed De Grote Plooy kort bie t doarp, an de snelweg A35.
n Groot gebuurn in de ruutersport is de Bokelse Military. Ook de bosrieke umgewing trekt völle toeristn, dee at dr gearne fietsn goat. t Museum Buurtspoorweg geet met n treintjen van Bokel noar Hoksebarge, met oonderwiel nen tuskenstop bie de halte zooltindustrie van t Labyrinth van Zinnen bie Hotel Bokelbad.
Drenthe
Drenthe is een Nederlaandse pervincie, legen in 't noordoosten van 't laand. Grofweg grenst 't in 't noorden an de pervincie Grunnen, in 't oosten an Duutslaand, in 't zuden an de pervincie Overiessel en in 't westen an de pervincie Freeislaand. De heufdstad is Assen. Drenthe steeit veural bekend om zien hunebedden. De dialecten die as ze in Drenthe praot, heurt bij 't Nedersaksisch en wordt mit menare Drèents, Drents, Dreints of Drints nuumd. Drenthe hef zo'n 493.000 inwoners.
Geschiedenis
De eerste vermelding van Drenthe is vunden in een document oet 't jaor 820 waorin praot wordt van Pago Treanth dat steeit veur 't gewest Drenthe. Wat de naom te betiekenen hef, is niet hielemaol dudelijk: meugelijk was 't 't derde gebied van 't bisdom Utrecht, zoas Twente (Tuihanta) 't twiede was. Oet archiefstukken in 't Drents Archief blik dat in 1024 en 1025 over Drenthe as graofschap sproken wordt.
In 1046 gaf keizer Hendrik III 't graofschap an bisschop Bernoldus van Utrecht. In 1227 versleug een legertien van Drentse boeren onder leiding van Rudolf van Coevern 't ruterleger van de bisschop in de Slag bij Aone, deur de peerden een moeras in te lokken. 't Volgende jaor herstelde de neie bisschop zien gezag over de Drenten.
Hoewel Drenthe zien eigen staoten (Ridderschap en Eigenarfden) erkenden, erkenden de Republiek van de Zeuven Vereeinigde Nederlaanden Drenthe niet as riek genog en zag 't as een winningsgewest, waorover de Staoten-Generaol 't bestuur mos anstellen. Pas bij de oprichting van 't Keuninkriek wör de situatie dudelijk: Drenthe wör een echte pervincie.
Bevolking
Hieronder steeit een tabel mit de plaotsen in Drenthe mit de meeste inwoners. De ciefers kommen van 1 jannewaori 2022.
Gemeeinten
De pervincie Drenthe bestun oet 35 gemeeinten, mor nao de grootschaolige herindeeiling van 1998 bint der nog mor 12 over.
Begreefplak
Een begreefplak wodt ok wel een karkhof nuumd, omdat oorspronkelik een begreefplak meerstal anlegd wodde in de hof (= tuun of arf) van de karke.
Drenthe
Provinciaole Staoten
De Provinciaole Staoten bint veur 't lest kozen in meert 2023. Oetslag in Drenthe van de verkiezingen veur de Provinciaole Staoten:
Begreefplak
Tegenswoordig bin karkhoven vaeke niet meer bi'j de karken te vienen. Toch wodden begreefplakken vaeke nog 'karkhoven' nuumd. Overigens mag een karkgenootschop neffens artikel 38 van de Nederlaanse Wet op 'e liekbezorging nog altied ien of meer karkelike begreefplakken hebben.
Drenthe
Provinciaole Staoten
'* OPD: Onafhankelijke Partij Drenthe<br/ > '** LPF-fractie hernuumd tot OSD (Onafhankelijke Statenfractie Drenthe)<br/ > '*** DOP: Drentse Ouderen Partij
Begreefplak
Greven wodden meerstal huurd, et lichem blift d'r dan zoe'n 10 jaor liggen, een femiliegraf blieft zoe'n 30 tot 40 jaor liggen waornao et opruumd wodt. Een graf op eigen laand is sund 1991 ok toestaon, d'r moet allienig wel toestemming vraogd wodden an de gemiente.
Pattie meensken gaon veur de rust naor de begreefplak, zo is d'r in et Gelderse Armelo een begreefplakfietstocht ewest. Bi'j de meerste meensken komt dit vaeke nog wat vremd over.
Drenthe
Deputeerde Staoten
't Bestuurlijke centrum van de pervincie is vestigd in Assen. Drenthe wordt bestuurd deur een college van PvdA, VVD, CDA, GL en CU. Naost de Commissaoris van de Keunink Jetta Klijnsma (PvdA) besteeit 't College van Deputeerde Staoten oet:
Deputeerden:
Begreefplak
Algemien graf
Een algemien graf is een graf waor iene in begreven wodt die ontvalen is en gien naobestaonden en eigen vermeugen het. Et begreven gebeurt dan in opdraacht van de Sociaole Dienst et is wettelik regeld via de Wet op 'e Liekbezorging.
Huurgraf
In een huurgraf wodt et lichem van iene die ontvalen is begreven veur een periode van 10 jaor. Disse periode kan soms verlengd wodden deur de naobestaonden. As de tiedsduur verlopen is, kan et graf opruumd wodden. De resten van et lichem wodden bi'jzet in een verzaemelgraf (ofwel knokkelgraf of knekelputte). Op pattie begreefplakken wodt in dit graf daornao een aander begreven. Ok is et vaeke meugelik om nao de periode van grafrust (10 jaor) de stoffelike resten te laoten verplaetsen naor bi'jveurbeeld een eigen graf.
Femiliegraf of koopgraf
Et femiliegraf is soms veur onbepaolde tied, mar meerstal is de huur veur 30 jaor, soms 40 jaor (de periode kan per gemiente verschillen). Nao een huurperiode he'j et recht om de huur elke keer mit 10 jaor te verlengen.
Graf op eigen laand
Sund de Wet op 'e Liekbezorging van 1991 is et meugelik om een graf op eigen laand te maeken. Hierveur moet de gemiente toestemming verlenen, as an een antal veurweerden voldaon wodt.
Praolgraf
Een praolgraf is een grafmonement, maekt deur een keunstener veur belangrieke personen of leden van et Keuninklik Huus. Een praolgraf is aanders van een gewoon grafmonement deurdat et graf in een krypte of karke leit.
Begreefplakken in Nederlaand
Ien van de ooldste begreefplakken in Nederlaand is begreefplak Oud Eik en Duinen in Den Haag. Disse begreefplak wodt al in de 14e ieuw as perochiekarkhof in dokementen nuumd. Veul nog bestaonde begreefplakken in grote en middelgrote gemientes bin in de jaoren 1830-1840 anlegd. An et aende van de jaoren '20 van de 19e ieuw wodde et naemelik wet dat begreefplakken buten de dörpkoeme anlegd wodden mossen. Ien van de bekendste deur pattekelieren stichte begreefplakken is Westerveld in Driehuus.
Parreplu
thumb|Parreplu Een parreplu of regenscharm is een gebruuksveurwarp dat de functie hef um een persoon tegen de regen te bescharmen. Een parreplu is emaak van een antal baleinen, waorover een waoterofsteutende stof espannen is, en een stokke mit een haandvat um 't geheel op te steken. Parreplu's bin inklapbaor en soms oek opvouwbaor. 't Woord parreplu kump van 't Franse parapluie, wat tegen de regen betekent.
Soms wönnen parreplu's oek wel gebruuk as bescharming tegen de zunne, mer speciaal daorveur besteet der een variaant op de parreplu, de parresol (tegen de zunne).
22 juli
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 22 juli
Saksenland
Saksenland was t land waor de olde Saksen (Old Saksies: Sahson) woonden toon ziej nog n unafhankelik land hadden. In umsgeveer de viefde eeuwe velen de Saksen samen met de Fresen, Jutten en Angelen Brittannië binnen. Disse luu waren de Angelsaksen. De Angelsaksen hebt later Engeland eur name given. In 772 begonnen de Saksenoorlogen, waorin et Frankiese Riek vocht teggen Saksenland. Den Saksiesen anvuurder was Widukind en den Frankiesen was Karel den Groten. Uutendelik hef Saksenland kapituleerd, en daormet wier Saksenland in 804 ne perveensie van t Frankiese Riek: t hertogdom Saksen.
23 juli
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 23 juli
Antwaarp (döärverwyssyde)
Antwaarp kin verwiezen noar:
Zeuvenhuzen
De plaotsnaom Zeuvenhuzen komt meerdere keren veur:
T Vjenne
t Vjenne, t Venne, t Vreeznven of Vreeinvenne (Nederlaands: Vriezenveen) is n doarp in de Tweantse gemeente Tweanteraand in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. t Lig ten noordn van Almelo. Vrogger was t ne zölfstaandige gemeente; now steet der t gemeentehoes van de gemeente Tweanteraand. Op n eerstn januari 2005 weunn der 13.371 leu in t Vjenne.
Geschiedenis
t Vjenne is ontstoan noa 1364 in de tied dat der in disse regio völle venne wördn wonn. Tusken 1720 en 1917 dreavn de inwonners van t Vjenne nen leabendign haandel met t Russiese Seent-Petersborg. In 1905 braandn n groot deel van t Vjenne plat. Now kenmearkt t doarp zik duur ne 6,2 kilometer laanke doarpsstroat.
Taal
In t Vjenne wördt n ampart Neersassies dialekt sprökn, t Vjens of Vreeznvens, dat weinig oavereen oetkömp met t Tweants dat in umlignde plaatsn sprökn wördt. t Vjens verdreeit bepoalde klaankn woar in andere soortn Tweants nen eankelklaank wörd broekt. Dit kan n oawerbliefsel wean van t Westfaals of invlood van t Freesk:
Disse maneere van proatn wördt hoaste neet mear broekt, en t gebroek van dialekt geet de leste joarn slim op Sallaands an.
Krommerivier
thumb|De Krommerivier, [[St Francisbaai]] De Krommerivier is n rivier in de Oost-Kaapprovinsie in Zuud-Afrika. De rivier mondt uut in de Indiese Oseaan deur n estuarium an de noordkaante van St Francisbaai (in t westen van Port Elizabeth). De Krommerivier streump in n oost-zuudoostelike richtige, is zo'n 109 kilometer lange en hef n oppervlakte van van zo'n 1,085 km².
In de Krommerivier he'j twee dammen, de Churchill-dam en de Impofu-dam. De Impofu-dam ligt kortbie Humansdorp.
Ekologie
In 1995 bin der exemplaren van de Kaapse galaxias (Galaxias zebratus) in de Kromme Rivier evunnen, n Zuud-Afrikaanse vissoort die endemies is in t Kaapse florariek. Eerder dochten ze altied dat disse zeldzame vissoort allinnig mer veurkwam in t gebied tussen de Keurboomsrivier en de Olifantsrivier.
24 juli
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 24 juli
Bregje Heinen
thumb|Bregje Heinen Bregje Heinen (n 5den meart 1993) is n model oet Borkulo oet n Achterhook.
Moskou
200px|thumb|Ligging van Moskou Moskou (Russisch: Москва, Moskva) is de heufdstad van Ruslaand, en 't wanen in 't vleden ok de heufdstad van de communistische staot de Sovjet-Unie.
Bregje Heinen
Hee wör oontdekt via hyves duur n Amsterdams modelnburo. Augustus 2012 wör bekeand at he t gezichte geet wordn van Victoria's Secret, ene van de bekeandste lingerie-weenkels van de wearld. Doar was he al länger in dienst en leup he modeshows en was he te zeen in reklames van t oondergoodmoark, mer non is he promoveerd ewördn as ne Victoria's Angel, wat inhoold at he mear op de vuurgroond keump.
loopbaan
Heinen steund met 17 joar al op de vuurkaante van de Duutse Elle. Wieders steund he ook nog in de Vogue, Grazia, Blend en MOOD. Hee leup shows vuur Replay, Super Trash en Claes Iversen, mer ook internasjonale haute couturemoarkn wusn um al te strikn, zo as DNKY, Rodarte, Ports, Dolce&Gabbana, VPL, Versace en nog ne hele riege mear.
Moskou
Moskou is één van de grote wereldsteden en hef 7 punten op de liest van wereldsteden. Moskou is de grootste stad van Ruslaand en een metropool van Europa. De inwoners wörden Moskovieten eneumd.
Bregje Heinen
loopbaan
Doarnöast steund he ook nog op de vuurkaante van o.a. Flair, Elle, Vogue en Jackie.
Moskou
Moskou leit an de revier de Moskva en had op 1 jannewaori 2005 10.381.288 inwoners.
Bregje Heinen
loopbaan
Heinen hef ook al es met edoan in ne videoclip van n bekeandn Amerikaansen band Maroon 5. Heinen wont rechtevoort in Niej-York.
Liefbeskriewing
Heinen hef blaauwe oogne, bloond hoar, en is 1.75 laank. Hee hef ne börstumtrek van 76 cm, n middel van 59 cm en bie de hupn is he 85 cm van umtrek.
Boerenklokjen
thumb|250px|Klokjen 't Boerenklokjen of gewoon klokjen (Aquilegia) is een geslach kruudachtige, wienterharde, vaste plaanten uut de ranonkelfemilie (Ranunculaceae). Der bin ongeveer 120 soorten. Boerenklokjes hemmen dreelobbige blaojen en opvallende bloemen dee in verschillende kleuren te koop bin.
De meeste soorten bleuien grofweg van half april tot half juli.
Kweek
De plaante mut in een zunnige of halfzunnige plekke staon um goed te kunnen bleuien. De grond mut maotig vochhouwend ween; takjes en rottende blaojen bin een pluspunte. 't Plaanten kan 't beste gebeuren in 't einde van 't naojaor of an 't begin van 't veurjaor.
Soorten
Een selectie van de soorten:
Oosters-Orthodoxe Karke
thumb|225px|right|[[Pinkster wodt in de Oosters-Orthodoxe Karke zien as de geboorte van de Karke]] De Oosters-Orthodoxe Karke of de Orthodoxe Karke (officieel: de Orthodox-Kattelieke Karke) ziet heurzels as vortzetting van de iene, heilige, kattelieke en apostolische Karke die deur Jezus Kristus en zien apostels opricht is, zoe'n 2.000 jaor weeromme. De Griekse naeme 'orthodox' betekent letterlik 'rechtgeleuvig', 'et waore geleuf behooldend' en 'juuste leer', en wodt in die zin ok wel bruukt as synoniem veur 'rechtzinnig' of 'streng in de leer'.
Disse Karke vormt de groep Chalcedonenzische Orthodoxe Karken: Karken die de leer van et koncilie van Chalcedon volgen.
Et woord orthodox betekent taelkundig 'juuste anbidding' en 'juuste leer', en wodt in die zin ok wel bruukt as synoniem veur 'rechtzinnig' of 'streng in de leer'. In die zin wodt et ok veur protestaanse groepen en stromings binnen et kattelicisme bruukt.
De orthodoxe gemienschop anveerdt allienig de dogmes die vaastelegd bin in de eerste zeuven eukemenische koncilies en verwarpt de laetere, hoewel de orthodoxen veulal wel in bieveurbeeld de Tenhemelopneming van Maria geleuven. Disse geleufspunten nemen zi'j liekewel niet as dogmes an, omdat zi'j deur de Paus van Rome allienig definieerd binnen.
De Oosters-Orthodoxe Karke is nao de Rooms-Kattelieke Karke de grootste kristelike kommunie ter wereld, en is de dadde-grootste geleufsgroep nao et protestaantisme. De Oosters-Orthodoxe Karke het omdebi'j 300 miljoen leden wereldwied en het de grootste anhang in Oost-Europa, d'r bin liekewel ok aandere dielen waor de Oosters-Orthodoxe Karke aktief is zoas Afrika, Azië, Noord-Amerike en Australië. De Karke is wereldwied veural bekend om zien religieuze ikonen, die soms wel miljoenen weerd bin.
De Oosters-Orthodoxe Karken warken nog altied mit de juliaanse kelender, hierdeur feest- en gedaenkdaegen op aandere daegen valen as bi'j oons.
D'r bin verschillende oosters-orthodoxe karken, waor de Grieks- en Russisch-Orthodoxe Karke de bekendste binnen. In Frieslaand bin twie oosters-orthodoxe perochies in Hemelum en in De Pompe.
26 juli
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 26 juli