cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Heemstede (Noord-Hollaand)
Geskiednis
left|thumb|Heemsteadse Roadhoes Den name Heemsteden kump al rundum et joar 1000 veur en beteakent meugelek "wonplaatse" (Grönedeek, 2000) of "wonplaatse van ene Emece" (Groesbeake, 1972). Et gebeedjen dat in dee tied den name Heemstede had, is volkommen onbedudend. Pas toon Hoarlem in 1245 van graaf Willem II stadsrechten kreg, onder veurweerde dat et n begrensd gebeed wodden, wodden de landeleke gebeedn buten de ni-je stadswallen antrekkelek en wodden et belangriek um hier namen an te gevven. Dizze ni-je butengebeeden, ok wal ambachten (bestuurs- en rechtskringen), wodden òf deur skolten en skepenen bestuurd, òf beleend an leenkearls.
Dit belenen gebeurden veur Heemstede deur den opvolger van Willem II, graaf Floris V van Hollaand, rundum 1284. Dit Heemstede was aanders dan dat van noe. Want Floris belenen in dee tied Barkenroden afzunderlek, en gaf een stuksen groond weg dat löp van den hudegen Lanckhorstlan/Bronsteeweg tot an de zee in Zandvoort, an et St. Elisabethsgasthuus. Wal löp et Heemsteads groondgebeed in noordeleke richting deur tot iets veurbi-j de hudege Gedempte Olde Grachte. In et oosten wödt Heemsteden neet allenig begrensd, moar ok veul lastig-evollen deur et Hoarlemmermeer.
Den eersten Heer van Heemsteade - den titel den n leenkearl kreg deur et betalen van nen som geld - is Reinier van Holy, ok wal Reinier van Holijden. Tussen 1284 en 1300 bouwden dizzen adelleken kearl uut Vloardingen an et Spoarne et Slot Heemsteden. Dit um en noabi-j et joar 1400, enkele moalen verwooste en wier op-ebouwde kasteel wödt, noa groot herstel in de tied van Adrian Pauw, uutendelek in 1810 deur Jan Dolleman af-ebrokken. Ovvereblevven bunt et 17e-eeuwse bouwhoes, Doevenpoorte en "Pons Pacis" ofwal Vredensbrugge, op-ericht noar anleiding van de Vrea van Münster (1648) woar Adrian Pauw den belangrieksten gezant van de Republiek was.
In 1304 vund, noar ze zegt, den eersten kriege bi-j et Manpad plaatse. Dat 'Witte van Haamsteden', bastaardzönne van Floris V, hier met de Haarlemmers de Vlamingen verslöt, wödt deur völlen noe as legende ezene. Toch bunt der ok nog belangrieke historici dee dizze geskiednis vermeudeek veur woar holdt. Den tweeden oorlog bi-j et Manpad, in 1573, is neet umstreaden, met uutzondering van et woordjen "tweede". Bi-j dizzen krieg steerven 1500 Haarlemmers en Spanjolen, deur iets te haard teggen mekare an te houwen.
In den lope van de 14e eeuwe onsteet dan in de buurte van et Heemsteads kasteel een darpjen, dat met name deur den bouw van een Mariakapelleken (1347) en een Bernaditenklooster (1458) greujden.
Butenplaetsen
right|thumb|Et Olde Slot van Heemsteade. right|thumb|Het mölleke van Grönendaal. right|thumb|Vri-jheidsbeeld, Vri-jheidsdreef, Grönendaal right|thumb|Hartekamp Völle heern uut de vroodschop van Amsterdam kochten zommerverblieve in Heemsteade in de 17e eeuwe. Adriaen Pauw wonden doar in de zommermoanden noa ankoop van de heerlekheid Heemsteade en et Huus te Heemstede veur ƒ 36.000,- van de arven van Hendrik van Hovijne. In et zuden van de gemeente ligt et 80 bunder groten loofwoold Greunendaal. Greunendaal was zelf ne butenplaatse, op-ezat as park deur den rieken bankier John Hope, neave van Henry Hope, den bouwer van de butenplaatse 'Laandhuus Walgeleggen' in Hoarlem. Toon hi-j Bosbeek kocht in 1784 van ne Amsterdamse börgemeistersfamilie, nam hi-j de parklaanden in en slopen Greunendaal's belangriekste gebouw, moar den opri-jloan vanof den Herenweg besteet noe nog. Greunendaal is dree moal et middelpunt ewest van de internationale Flora tentoonstelling. Dizze vond plaatse in de joaren 1925, 1935 en 1953. De Flora tentoonstellingen waren de veurlopers van de Floriade.
In de 17e en 18e eeuwe telden Heemstede veule buutenplaetse. Heernhuze, bi-jgebouwen en/of tunen resteert nog van Old-Barkenroede, Huus te Manpad, den Hartekamp, laandgood Bosbeake, Meer en Barg, Kennemeroord en Gliphovven. Tussen 1735 en 1738 warken de bereumden Zweedsen onderzeuker Linnaeus as holder van den tuun en liefarts van George Clifford op et laandgood Den Hartekamp. In 1738 verschean et bookwark Hortus Cliffortianus, ne inventarisatie van den tuun, Et herbarium en de natuurwettenschoppeleke bibliotheek. Jacob van Lennep bracht ziene zommers deur in Heemsteade op de butenplaetse van ziene familie.
Ambachten
Van de 16e tot 20e eeuwe was de bleakeri-j nieverheid van belang, vanof de 18e eeuwe ok de bloombollenteelt. In 1912 nam et gemeentebestuur een deur de architekten J.Th.J. Cuypers en Jan Stuyt ontworpen Uutbreidingsplan an veur de heile gemeente, dat met wiezigingen tot 1940 leep. Doardeur ontwikkelden de gemeente zich in de joaren twintig en dartig van de 20ste eeuwe tot ne forensengemeente.
Oaverige informoatie
De Noald wierd geplaatst deur David Jacob van Lennep in 1817 ter herinnering an twee kriegen in 1304 teggen de Vlamingen en 1573 teggen de Spaanse bezetters.
Nicolaas Beets was van 1840 tot 1854 predikant [zichzelf neumende 'herder'] van de Hervormde Karke.
Den letterkundige en advokoat mr. Jacob van Lennep verblef in ziene jonge joaren völle op et zommerverblief van zien va, professor David Jacob van Lennep in et Huus te Manpad an de Herenweg.
Godfried Bomans schref in zien olderlek huus Berkenrode ziene eerste sprookjes en delen van De memoires of gedenkschriften van Mr. P(ieter) Bas.
Heemsteade ligt an de spoorliene Leiden-Haarlem en hef éen station, Heemsteade-Aardenholt. Dizze spoorliene volgt veur et grootse deel de Leidse trekvoart, dee eure 350ste verjoardag vierden in 2007.
De Heemsteadse voetbalklub RCH behaalden twee laandskampieonskoppen, et leste in 1953.
In de gemeente is ok et instituut Meer en Bosch, beheerd deur den Stichting epilepsie instellingen Nederlaand (SEIN).
In Heamstede is ok de abortuskliniek Bloomenhove.
In december 2004 verhuusden et vröggere Diaconessenhuus (Heemstede), samen-egoan met de Mariastichting in Hoarlem noar ne ni-je huusvesting van et Spoarne Zekenhoes in Hoofddarp, gemeente Haarlemmermeer. Wal is in Heemstede nog ne dagafdeling met poliklinieken van et zekenhoes.
De veurmoalige butenplaatse de Hartekamp is teggenwoordig heufdvestiging van Stichting Den Hartekamp Groop, een instellink veur zorg en deenstverlening an leu met ne verstandeleke of meervoldege beparking in de regio Midden- en Zuud-Kennemerlaand met ondermeer ne neavenvesteging 'Harteheem' in Heemskarke.
Sinds de 17e eeuwe heurt de buurtschop De Glip ok bi-j de gemeente Heemsteade.
Neie Krim
Neie Krim (Nederlaands: Nieuwe Krim) is een gehucht in de gemiente Coevern, in de Nederlandse pervincie Drenthe.
Het gehucht ligt körtbij Daolerpeel. Alle sociale activiteiten worden samen edaon mit de dörpen Daolerpeel of Stienwieksmoer. Neie Krim bestiet uut twie straoten: Neie Diek en Neie Krim. In Neie Krim is in de 19e en 20e eeuw veen ofgraven.
Nedersaksisch
In de Algemene Nedersaksische Schriefwieze wordt de plaotsnaam schreven as Nije Krim.
Anne Hoogebrug
Anne Hoogebrug (pseudoniem van Freerk Mulder) (Noorderhoogebrug, 5 dezìmber 1950 - Hoaren, 3 augustus 2018) was n Grunneger schriever en dichter dij zien waark stoan het ien Krödde, Toal en taiken, Roet en Oeze Volk. Nevven proza en dichterij schreef hai teneel.
Ien oktober 2009 prizzenteerde hai zien debuutbundel As ain poar ogen sloeten (bie aigen Uitgeverij Puthok). Titel is een oetdrukken dij zien Opoe Anna - dij veul ien bundel veurkomt - aaltied bruukte as der ain dood goan was, 'din kon der nog wel ais van alles achter vot komen'.
Neffens schriever zulf schreef hai nait oet literaire pretenties, mor om zien gevuil n ploats te geven.
Hoogebrug het vrouger aaltied ien en om Stad woond; loater woonde er ien t Noord-Drìntse Paais. Hai las geern  'veul onbekind en onbemind talìnt' .
Onder zien echte noam het er aktief west bie Partij voor de Dieren ien Drìnt.
Hoogebrug ligt begroaven op Harenerhof ien Hoaren, provìnzie Grunnen.
Regent (bestuurder)
Nen regent is 'n bestuurder, den al dan neet namens nen aanderen persoon of personen optreadt. Het meest bekand is den regent den de könninkleke woardegheid woarnömp namens nen minderjoaregen vörst of vörstinne.
Zo was in de 17de eeuwe Filips van Orléans regent van Frankriek toon Lodewijk XV nog minderjoareg was. In België was prins Karel regent tiedens de könningskwestie, de politeeken vroage of könning Leopold III noa den Tweeden Wealdkrieg trög kon kommen uut ballingschap.
Mangsmoal wöd nen laandvoogd ok regent eneumd. In dat geval was den regent den verteggenweurdeger van nen vörst of vörstinne, den in n aander laand verblef.
Vrögger wodden ne vrouweleke regent regentes eneumd. Zo regierden Maria de' Medici in 1610 as regentes ovver Frankriek toon heur zönne, Lodewiek XIII nog minderjoareg was. Emma van Waldeck-Pyrmont was regentes tiedens de leste leavensdage van Willem III en tiedens de minderjoaregheid van könningin Wilhelmina. Ok könningin Juliana was tot 2 keer too regentes. Et weurd 'regentes' wöd echter neet langer as politeek juust ezene.
27 meert
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 27 meert
Aksent (radioprogramma)
Aksent was töt 2011 een rechtstreeks uutezunden radiopregramma oaver streektaal en -cultuur op de Oaveriesselse zender Radio Oost. Monique Sleiderink deu de prissentaotie, mangs in 't Twèents, mangs in 't Nederlaans. Dit was ofhaankelk van de gasten: det kunden lu uut 't Nedersaksische taalgebied weden, mar ok lu van daorbuten. Deur 't veulvuldige wisseln tussen standerdtaal en streektaal had 't leste vake wat regiolectisch: 't was op 't Nederlaans an-escheuven.
!REUR!
!REUR! is een jaorlijks cultureel-muzikaal festival, sinds 2010 in Drenthe hulden, daoras 't Nedersaksisch centraol stiet. In 't pregramma koomt verschillende utingen en disciplines binnen de Nedersaksische streektaal an bod, zoas schrieveri'je, dichtwark, meziek, discussiefora, een snelcursus Drèents en workshops veur kiender en jeugd.
De eerste editie wördden op 6 meert 2010 eholden in Emmen; de tweide vund op 5 meert 2011 plaats, ok in Emmen.
Ok veurofgaond an de festivaldag bint d'r streektalige activiteiten. Zo haj op 25 febrewaori 2011 een bedrievennetwarkdag oaver zakendoen in de streektaal. Wieder haj lezingen, veurdrachten en muzikale optredens in biebs deur hiel Drenthe.
Willemstad (Noord-Broabant)
thumb|250px|Willemstad (anzicht) Willemstad is n vestingstadjen en veurmoalege heerlekheid in de gemeente Moerdiek, in de Nederlandse previnsie Noord-Broabant. Willemstad ligt woar et Volkerak en Hollaands Deep bi-j mekare komt.
Geskiedenis
Vrögger lag doar nen gors. Toon Jan IV van Glymes, markies van Bargen op Zoom dizzen had loaten inpolderen, ontstoand rundumme 1565 et darpjen Ruigenhil. Op 17 juni 1583 namen de Spanjoarden Steenbargen in. Willem van Oranje leet Ruigenhil verstarken tot nen veste. Noa zienen dood in 1584 verleenden zien zönne, Prinse Maurits, den plaatse in 1585 stadsrechten. Willem's stad kreg den ni-jen name Willemstad.
Prins Maurits leet den 'vestenmeister' Adriaen Anthonisz den veste uutbreiden tot zien vörm van vandage nen 7puntigen stern. De bastionnen wödden ieder geneumd noar éne van de zeuven previnsien dee zich hadden vereanegd in den stried teggen Spanje. Den plattegroand van et stadje past zo good bi-j de vestingwarken dat mangs edacht wödt dat beiden tegeliekertied bunt emaakt. Vrögger had den veste vief bastionnen en twee kleine forten. Den veste is meerdere moalen verbetterd.
Ok wörd, deur Coenraet Norenburch, in Willemstad ne prottestantse karke bouwd, de Koepelkarke (1607). Dit is den eersten veur den prottestantsen eredeenst ebouwde karke in Nederlaand. Prins Maurits gaf geld veur de karke, op veurweerde dat dizze in nen runden of achtkaanten vörm zol wödden ebouwd. In 1623 leet Maurits in Willemstad den Princehof bouwen (teggenwoordig Mauritshuus). Et huus was vanof 1973 et stadhoes van de gemeente Willemstad, tot dizze in 1997 samenging in de gemeente Moerdiek.
Der besteet nog altied nen band tussen Willemstad en de femilie Van Oranje; éne van de titels van könningin Beatrix is Vrouwe van Willemstad.
Willemstad deurstoand in 1793 n beleg deur de Fraansen, moar wodden oaveregeaven noa den val van Bargen op Zoom. In et beginne van de 19de eeuwe wodden Willemstad bezocht deur könning Lodewiek Napoleon op 27 en 28 april 1809 en deur zienen breur keizer Napoleon op 4 oktober 1811. Den keizer gaf opdracht tot den bouw van n kruuthuus.
11e eeuw
Decennia - Eeuwen - 10e eeuw - 11e eeuw - 12e eeuw
Willemstad (Noord-Broabant)
Geskiedenis
In 1874 wodden Willemstad et centrum van de Stelling van et Hollaandsch Deep en et Volkerak. Dat mös Hollaand bescharmen teggen tröppe dee vanuut Broabant et Hollands Diep wollen ovversteaken en den toogäng veur skeape noar et Hollands Deep ofsluten.
Samnorsk
duum|Kampanjepooster vöär de Norsk Lytterforening, en vereyninge dee estichted is döär et rikmålverbund in 1955 en sik versettede teagen et samnorske beleid van de noorske autoriteiten en et gebrüük van et [[Nynorsk|nynoorsk by radiosendingen van de NRK. Et verbund organiseerde ouk de handteykeningsinsamelingsakty Olderaktys teagen et samnorsk in 1951. Riksarkivet]] Samnorsk was en üütedochte, tokumstige noorske skryvnorm dee et nynoorsk en bookspråke had mütten låten samensmelten tot eyne språke 'up basis van de noorske volksspråke'. Et sougenöömde tonåderingsbeleid, dat as dool had de skrivtelike verskillen tüsken bookspråke et nynoorsk af te skaffen, domineerde de noorske språkpolitik vanaf ümstreaks 1917 tot 1966. Vanweagen de massale weaderstand, vöäral an de ryksspråkkante in et Oustland (Østlandet), mär ouk vanüüt belangryke deylen van de nynoorske kante, wördden et Vogt-komitee in 1964 uperichted. Up basis van de anbevealingen van et komitee in 1966 wördden de plannen vöär en gemeynskappelike noorske språkform in de praktyk loselöäten.
Willemstad (Noord-Broabant)
Teggenwoordege tied
Willemstad leaft teggenwoordig veur n groot deel van toerisme. De stad is éne van de 17 leden van de Vereaneging Nederlandse Vestingsteadn, en richt zich mit under aandere 3 jachthaavns op den watersport. Noast de musea binnen den veste bunt ok de Volkeraksluuzen vlakbi-j et vestingstadjen ne bezeensweerdigheid. Willemstad is vanuut de loch duudelek te zeen in nen sternvörm.
Samnorsk
Et idee van et samnorsk is in 2002 ouk officieel loselöäten, to et Odelsting beslöyt üm sekty 1b van de noorske språkrådwet in te trekken.
Soop
thumb|250px|Greuntesoop mit rundvleis en garste Soop is vleuibaor eten dät emaak wordt deur ingrediënten te koken, zoas greunten en/of vleis. Soop is één van de oldste gerechen; al in de prehistorie wörden soop egeten.
Der bestaon heel wat verschillende soorten soop, en 't wordt over de hele wereld egeten.
Vake wordt veur 't maken van soop eut-egaon van bouillon: een oftreksel van vleis (vake kepe of rund) mit bot dät iewig lange (een paor uren) mit krujen ekook worden. Bie dit perces gaon sommigen eiwitten dee anwezig bin in 't bot (kollegeen) gedeeltelijk in oplossing. De bouillon kan zo egeten worden (soms mit toevoeging van een ei), mar dient ok as baosis veur sopen waor aandere ingrediënten bie-edaon worden zoas temaoten en greunten. Nao enige tied koken mit de ingrediënten kunnen disse zeer fien mit de vleuistof vermaolen worden zodät een homogene velouté verkregen worden, de soop kan ok zo egeten worden. Sommigen ingrediënten zullen deur 't lange koken zelf eut mekare vallen (bieveurbeeld arvensoop). As leste toevoeging worden soms kleine loch ekrujen gehakballeties der bie-edaon. An tafel worden sommigen sopen of-emaak mit wat room (vet) derdeur.
KlompenVincent
thumb|200px|KlompenVincent (Vincent Luchtenberg) Vincent Hermanus Gerardus (Vincent) Luchtenberg (Roalte, 28 september 1976), better bekend onder zien schuulname KlompenVincent, is een Nederlandse zanger.
Idols
In febrewaori 2003 verscheen Luchtenberg bie Idols opniej veur het voetlicht. Samen met elf andere deelnemmers (afvallers) nam e een plaotien en videoclip op. Het betrof een cover van Thank You for the Music van de Zweedse band ABBA. Tiedens de opname van de clip werd Luchtenberg ontdekt veur een anpriezingsfilmpien van verzekeringsbedrief Achmea. Disse maotschappij nam met hum een reclamefilmpien op veur in heur campagne "Helaas berusten deze beelden niet op de werkelijkheid", woarin Luchtenberg met zien uutvoering de finale van t programma won.
Loopbaan noa Idols
Luchtenberg werd n kontrakt an ebeudn deur Willie Oosterhuis en Edwin van Hoevelaak van de Regiotappers (RTV Oost). Samen met de Regiotappers bracht hie een plaotien uut. Dit was weer een cover, disse keer van et nummer Oerend Hard van de Achterhoekse band Normaal.
End 2003 bracht Luchtenberg de DVD KlompenVincent: The Movie uut; neet völle later werd deur Johan Vlemmix een duet in een videoclip met Herman Berghuis eregeld.
Vlemmix nam Luchtenberg in de zommer van 2004 met op toer naor diskoteek de Skihut in Salou, woarnoa hie zich aansloot bie de Antihelden-tour. Vanaf end 2004 trad hie regelmaotig op met Berghuis, Robert-Jan Habich en Ronnie Jackson.
End 2007 leup de Antihelden-tour ten ende en ging Luchtenberg solo-optredens verzorgen. Zien repertoire veranderde lankzaam van Boerenrock noar Après Ski.
Oerend Hard is t enige officieel uutebrachte plaotien. Hiernao hef hie nog diverse malen nummers opgenommen. Disse bunt echter alleen als MP3 uutebracht.
Meulehoeke (Oaveriessel)
De Meulehoeke is een buurtschop in de gemiente Stienwiekerlaand, in de Nederlaanse perveensie Overiessel. De buurtschop lig in de Kop van Overiessel, rond de Basserweg tussen Stienwiekerwold en Basse, kotbi'j de greenze mit de perveensie Frieslaand.
Mit et Basserveld vaalt de Meulehoeke onder de buurtschop Basse. In de praktijk is de Meulehoeke op et dorp Stienwiekerwold ericht. De buurtschop hef een haandvol huzen; der bin gien plaetsnaembodden en der is ok gien geliekludende straotnaeme.
Nedergraofschop
thumb|De Nedergraofschop; de rest van de Graofschop Benthem in 't wit Mit de Nedergraofschop (Graofschopper plat: Neddergraafschop en spellingvariaanten) wördt 't noordelijke diel van de Landkreis Graofschop Benthem in de Duutse dielstaot Nedersaksen bedoeld. De Nedergraofschop lig diels as een inham tussen de Nederlaandse previncies Drenthe en Oaveriessel en grenst oosterd uut an de Landkreis Emsland.
De streek hef een agrarisch kerakter; ok bint d'r wat middelgrote ondernemings evestigd. De onofficiële heufdstad is Neenhuus (Hoogduuts Neuenhaus), de ienige stad van de regio. Verkeersaders bint de Bundesstraße 403, de Bundesautobahn 31, de goederenspeurlien van de Bentheimer Eisenbahn, 't Coevern-Piccardie-Kenaal en 't Zuud-Noord-Kenaal.
De volgende gemientes viej in de Nedergraofschop:
Aandere regio's in de Graofschop Benthem bint de Boavengraofschop en Nordhorn.
Harm Boom
thumb|right|250px|Staandbeeld ien [[Koevern van "de Drie Podagristen", zoas heur Boom en zien mede-schrievers Van der Scheer en Lesturgeon nuumden.]] Harm Boom (Grambarge, Aoveriessel, 1 december 1810 - Assen, 12 juni 1885) was een Drèentstalige skriever.
Vrogge bezigheden
Boom hef onderwiezer ewest ('t beroep van zien va) ien Almelo, Raolte en Kampen. Daornao weur-e kruidenier ien Koevern. Lichtkaans onder ienvloed van D.H. van der Scheer gung Boom hom mit schrieverije bezigholden. Vanof 1845 waarkten hi'j as verslaggever en redacteur bi'j een koppel kraanten ien Hollaand, Aoveriessel en Utrecht. Ien 1859 trouwden hi'j ien Koevern mit Roelina Johanna Slingenberg. Mit vrouwe en kiender woonden hi'j een poosien ien Den Haag.
Drèentstalige schrieveri'je
Ien 1859 vestigen Boom hom ien Assen, daoras hi'j stokkies en fulletons skreef veur Drèentse kraanten. Mit Van der Scheer en A.L. Lesturgeon verzörgden hi'j Drenthe in vlugtige en losse omtrekken geschetst, door Drie Podagristen, (1842-1847), een cultureel reisboek aover Drenthe (podagristen bint mèensen mit jicht an de tonen). Ok was hi'j redacteur van verskeiden Drèentse almanakken. Boom was ien van de eerste skrievers van fulletons die hielemaole ien 't Drèents esteld waren. Zien fulletons aover Jaaije en Berend Veltink waren de mèensen drok op en wördden ien 1950 nog ies uutegeben. Aover Booms kraantenfulletons skreef de Provinciale Drentsche en Asser Courant (PDAC) ien 1884: "Boom's werk heeft den kring van lezers der 'Drentsche Courant' op het platteland zeer vergroot."
Van 't ien 1843 uutekomen reisverhaal Drie dagen op reis of Bentheim en Steinfurt door een' Drentschen bril bekeken hebt ze eerst edacht det 't de drie podragristen eskreben hadden, mar now wiest ze ok Boom as de misskien ienige skriever an. Mit Lesturgeon skreef Boom wieder Een Drenthsch gemeente-assessor met zijne twee neven op reis naar Amsterdam, in 't voorjaar van 1843. Dielen van dit boek bint, net as dielen van Drenthe in vlugtige en losse omtrekken geschetst, ien 't Drèents eskreben.
Wiedere reisverhalen
Aandere reisverhalen van Boom bint ''Wandelingen, in en om Zwolle, door een neef van den Drentschen assessor. Met een plattegrond van Zwolle (1846), Wat een Utrechtenaar zag en hoorde bij de beurs-inwijding te Amsterdam en vervolgens te Kampen, Zwolle, Deventer, Zutphen en Arnhem (1846), Mijne reis-portefeuille of omzwervingen door Overijssel, in het najaar van 1846, ernstig en luimig verteld door H. Boom, neef van den Drentschen assessor'' (1847). Drèentse onderwarpen komt an bod ien ''Z.K.H. Prins Hendrik der Nederlanden in Drenthe. (25, 26 en 27 Mei 1868 (1868) en 't diels fictieve Meditatiën van een Drentschen schoolmeester (1869). Hierin reup Boom mèensen op om mit schrieveri'je bi'j te dragen an "beschaving en veredeling van den geest"''.
Boom skreef veur, en was vanof 1860 redacteur van, de PDAC. Vanof 't zölde jaor was-e ok schoele-opziener ien 't district Assen. Deur ienspanning van Boom, onder ander as redacteur van de PDAC, weur ien 1866 en 1867 de Drèentse politicus Lucas Oldenhuis Gratama - bescharmer van hunebedden en mit-oprichter van 't Provinciaal Museum van Oudheden ien Assen - veur de Tweede Kamer ekeuzen.
Nao een conflict mit de heufdredacteur-uutgever van de PDAC kwaamp Boom ien 1884 bi'j de Nieuwe Provinciale Drentsche en Asser Courant te waarken.
Anhaling
Uut 't verhaal Berend Veltink oet 't Emmer kerspel op reize nao Grönningen um 't peerdespul van Carré te zien en wat hum daorbij overkwam, hen en weerum
Kenmaarken van Boom zien dialect
Hier bint wat kenmaarken van Boom zien dialect ien zien verhaal Berend Veltink oet 't Emmer kerspel op reize nao Grönningen um 't peerdespul van Carré te zien en wat hum daorbij overkwam, hen en weerum:
Fraanse ienvloed
Vrueg ik: 'Waorumme niet?' dan zee ze altied: 'Habakuk negen'. Ik kun tegen Habakuk niet resoneeren en stapte achter in.
Gallerieje
Een gallerieje of een galderieje kan verwiezen naor:
28 meert
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 28 meert
Leusden
Leusden is ne gemeente en plaots in de Nederlandse previnsie Utrecht en hef ne oppervlakte van 62,02 km² (woarvan 0,34 km² water).
Andere darpen
Behalve de plaots Leusden umvat de gemeente de darpen Achterveld, Leusden-Zuud en Stoltenburg, en n tröpken noaberschoppen, under andere Snorrenhoof en n deel van Moorst.
De gemeente Leusden besteet sinds et samengoan mit Stoltenburg in 1969 in zien vorm, van noe. De eurspronkeleke gemeente Leusden bestond uut twee kleine darpen, Leusbrook en Hamersveld, dee in de joaren zesteg en zeventeg van de 20ste eeuwe grote uutbreidingen underginggen en wodden herneumd in Leusden-Zuud en Leusden-Centrum. Pas sinds dee tied kump et Leusden van noe as plaatse op de kaarte veur. Op tal van olde kaarten steet wal ne plaatse Leusden etekkend, moar dit is dan altied wat ze noe Oud-Leusden neumt.
Wettensweerdeg
Den eursprong van Leusden ligt neet in de plaots van noe, moar in et darp Old-Leusden an de zuudwestkante van Amersfoort. Doar steet nog nen biezunder olden karktoorn (zichtboar vanof de A28). Meugelek is dit zelfs den oldsten karktoorn van et laand. De bi-jbeheurende karke is rundumme 1827 esloopt; toon was et zwoartepunt van Leusden al völle oosteleker kommen te liggen en de ni-je karke wodden dan ok ebouwd an den (toon ok ni-jen) weg van Amesfoort noar Arnem, bi-j et noaberschop Bavoort. Dit mooi in vroggeree toostand herstelde karkje in 'Waterstoatstiel' is nog altied in gebruuk in wat noe Leusden-zuud heet. Bi-j Olde Leusden ligt et beruchte Kamp Amersfoort, doar is noe ne bezookerebouw.
Geskiednis
Der bunt veurofgoande namen ewest veur de plaatse Leusden. Leusden is net zoas et Belgiese 'Lesdain' en de Fraanse darpen Lesdain en Lesdins ofkumstig van de Latiense woorden Ledinium, Lesdinium, Lusdinium of Lisdinum: Lisiduna, Lusiduna, Lusdune, Lusdine, Loesden, Luesden of Lusden en tenslotte Leusden. Den name Leusden is dus al gans old: al in et joar 777 wierd in ne olde biskoppeleke oorkonde den name Villa Lisiduna eneumd, moar den name duudden op Old-Leusden, noe n darpsken zudelek van Amersfoort an de autobane A28.
Leusden ligt daels in den Geldersen Vallei en deels op de Utrechtse Heuvelrugge. Dit leste deel umvat de Leusderhei, veur et grootste deel militair gebeed, en et laandgood Den Treek. Leusden is in 1999 verkozzen tot greunste stad van Nederlaand en in 2000 as tweede van Europa.
Uutgoande verwiezingen
thumb|left|200px|Kamp Amersfoort, in Old Leusden
1 meie
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op 1 meie.
Goedereede
Goedereede (Zeeuws: Goeree) is ne stad en veurmaolige gemeente in de Nederlaandse provinsie Zuud-Hollaand. t Stadjen hef ongeveer 2.000 inwonners en is ligt op de kop van t eilaand Goeree-Overflakkee, t veurmaolige eilaand Goeree (olde benaming: Westvoorn).
Vanof 1 januari 2013 is de gemeente op-egaon in de ni'je gemeente Goeree-Overflakkee.
Kernen in de veurmaolige gemeente Goedereede
Goedereede was vrogger ne belangrieke handelsplaatse met stadswallen. Den name Goedereede kump van Goode Reder (ankerplaatse), "beholden ankerplaatse". Op t graondgebeed van Olddarp was vrögger n Romeins kastellum.
Paus Adrianus
Den Utrechter Adriaan Boelens (2 meert 1459 – 14 september 1523) was den enigen Nederlaandsen Paus, Adrianus den VI den. Umdat Utrecht en de Nederlaanden destieds nog underdael was van t Heilige Roomse Riek rekkenen Duutsers um ok as Duutsen paus. Boelens hef n hötjen in Goedereede ewond. Zien wonhuus is vandage den dag n hotel.
Universidade Federal de Goiás
thumb|right|300px|Universidade Federal de Goiás De Universiteat Goiás (Portugeesk: Universidade Federal de Goiás - UFG) is ne Braziljaansen universiteat in de Goiânia. Hee is op erichtet in 1960. Der stoat non 25486 studeanten in eskrewen.
2 april
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 2 april
Onna (deurverwiespagina)
Onna kan verwiezen naor:
Wieder ok:
Vroodschop
Vroodschop is den name van ne vrög ni-j soorte kollege, net as den titel van nen börger den in dat kollege zitting had (ok vroodskearl eneumd).
Regenpeupe
Een regenpeupe of regenpupe is een buize mit een deursnee van 70 - 80 mm dee an een geute bevestigd is en dien um de regen dat op 't dak val, of te voeren. Een regenpeupe wonnen daorumme, veural op bouwtekeningen, oek wel "hemelwaoterofvoer" (hwo) eneumd. As vuusregel gel dat der veur elke vierkaante kilometer dakoppervlak 1 cm² regenpeupoppervlak anwezig mut wezen. Meestentieds wonnen de regen op-evungen in een regentonne.
Onna (deurverwiespagina)
-onna, een verondersteld achtervoegsel in de hydronymie
Vroodschop
De meeste steadn in de vrög ni-je tied kenden ne regering bestoande uut gekoazen manneleke poorters, dee zitting hadden in de Vroodschop. In de Republiek der Zeuven Veraenigde Nederlaanden bestoand n stadsbesture uut den magistroat en den Vroodschop. Den magistraat (of stadsregiering), de 4 of 6 börgemeisters en of schepenen heelden zich beazeg mit et dageleks bestuur van de stad. In de meeste steadn wödden de burgemeisters veur ne tied van 4 joar kozzen. Den lest an-etreaden börgemeister was verantweurdelek veur de schutteri-je. Den Vroodschop stelden den magistraat an, den in den reagel uut eigen gelederen kwamen. Der was ok al sproake van n ingewekkeld stelsel van lotting en in de meeste gewesten vanof 1748 van veurdrächten an den stadholder.
Onna (deurverwiespagina)
Onna White (1922-2005), een Kannedese choreograaf en daanser
Vroodschop
De Vroodschop wödden bi-j mekare eropen bi-j geldzaken, en altied bi-j verkiezingen veur de bezetting van belangrieke posten. Dan ging et der veurnoamelek um et denen van de ekonomiese belangen, woarin de leadn van de Vroodschop ne belangrieke bi-jdroage hadden. In teggenstelling tot magistroaten wödden Vroodschopsleedn veur et leaven beneumd. Et kollege bestoand uut 10 tot 40 börgerleu, dat weakeleks of minder vergoaderden, mangs ok ovver laandeleke politeek. Zie kozzen in de moand januari éne of twee ni-je börgemeisters en verteggenweurdigers noar de Previnsiale Stoaten.
Lidmoatschop was in beginsel ne kwestie van uutverkiezing en neet van arfopvolging. Familiebanden waren doarbi-j arg belangriek, moar ok riekdom en moatschoppelek anzeen. Vroodkearls mössen voldoon an n tweetal veurweerden: lidmoatschop van de Gereformeerde karke en et bezit van n huus. Howal stadsbestuurn noar moatstaven van vandage meer weg hadden van ne oligarchie as van ne meritocratie, nömp dit neet weg dat familiebanden nooit nen wettegen groandslag veur verkiezingen könt wean.
In tieden van nood had den stadholder et rechte ni-je vroodschopsleadn te beneumen, ne zogeneumde wetsverzetting. Dat gebeurden in 1619, 1672, 1748 en 1787.
Vinkege
thumb|Ligging van Vinkege Vinkege (ok wel: Vinkegao, Nederlaans: Vinkega, Fries: Finkegea) is een dörp in de Friese gemiente Weststellingwarf, in et oosten van Wolvege en in et zuudwesten van Noordwoolde. Et dörp het zoe'n 200 inwoners (2006).
Oostfreiske toulwiezer
Dizze Oostfreiske toulwiezer is skreven oep Oostfreisk Nederduutsk in d'Grönnegske skriefwies. t Gift overzettens oep Grönnegsk, Hollansk oen Hoogduutsk.
3 april
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 3 april
Flakkees volkslied
't Flakkees volkslied geet as volg:
4 april
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 4 april
Gallerieje (bouw)
thumb|300px|Winkelgallerieje in [[Grunnen (stad)|Grunningen]] Een gallerieje, galderieje of een gang is een an de ziedkaante open overdekken gang, an de butenkaante van een gebouw. An de open kaante zurgen pilaren veur de ondersteuning.
Vake bin der bie winkels galleriejen. Een gallerieje beschut neet allinnig tegen de regen, mar oek tegen de drekte zunnestraoling. 't Is neet veur niks dat der veul galleriejen in Zuud-Europa bin.
De Zwitserse stad Bern hef de grootste lengte an galleriejen.
Oek flats hem galleriejen. Dit bin de lange deurgaonde 'balkons' waor de ingangen van de woenigen bin.
Hoorn (Noord-Hollaand)
thumb|275px|Hoornsen haavn kaai thumb|275px|Uutzicht ovver Hoorn Hoorn is ne stad en gemeente in de regio West-Freeslaand in de previnsie Noord-Hollaand en ligt doar in den olden Gouw Westflinge. Hoorn ligt via et Hoornse Hop an et Markermeer. Op 1 februari 2008 wonden der in Hoorn 68.638 mensen (bron: CBS). De gemeente Hoorn hef ne oppervlakte van 52,49 km², woarvan 32,62 km² water.
Geskiednis van de stad
De oldste vermelding van Hoorn kump veur in et Stadsbook van Wismar (uut 1250-1272), woarin nen Nicolaus de Horne eneumd wöd as borg veur wat koopleu uut Muden. Bekand is dat doar vanuut West-Freeslaand toon al drok handel edrevven wierd noar de Oostzee (en noar Vlaanderen), en bliekboar hadden de Hoornse koopleu al nen gooden name um doarveur borg te stoan.
Hoorn ovvervlöggelden al rap de aandere Zuderzeehaavns. Allene Amsterdam kenden in de 15de eeuwe nen soortgelieken snellen greuj. Belangrieke invlooden veur de stad was de keuze veur Filips van Bourgondië. Et Bourgondiese riek vormden een veuruutgang veur den handel. In de 15de eeuwe onstond doar een leavendige lakenindustrie, woarvan et product zich wat pries en kwaliteit, kon meaten met et laken uut Leiden, 'n Haag en Hoarlem. Teggenspood, weagens Hookse en Kabeljauwse twisten, en de Gelderse Oorlogen rundum 1500 brachten dizzen lakenhandel in de achteruutgang. Doardeur beslotten Hoornse koopleu ovver te goan noar de Oostzeehandel (groan uut Polen en Litouwen noar Italië brengen).
Tiedens de 16de en 17de eeuwe kenden de stad euren grootsten bleuj, en was ene van de steaden dee ok verteggenwoordigd was in de Vereenigde Oostindische Compagnie. Ok de WIC (West-Indische Compagnie), de Noordse Compagnie (of Compagnie van Spitsbargen), de Admiraliteit van et Noorderkwarteer, den Westfreesen Munt en et "College van Gecommitteerde Raden van West-Friesland en het Noorderkwartier" zaten in Hoorn. Hoorn was doordeur de formele heufdstad van et gebeed bovven et IJ. Jan Pieterszoon Coen wierd in Hoorn geboorn. De Hoornse skippers Jacob le Maire en Willem Cornelisz Schouten voarden met de schepen Hoorn en Eendracht as eersten um de zudelekste punte van Zuud-Amerika hen, en neumden dizze Kaap Hoorn.
Provinsies van Nederlaand
thumb|300px|Provinsies van Nederlaand Der bin twaolf (12) Nederlaandse provinsies. Hieronder steet n lieste van Nederlaandse provinsies en de heufdstejen.
Hoorn (Noord-Hollaand)
Geskiednis van de stad
De 18de eeuwe kanmarken zich in Hoorn deur achteruutgank van den veurspood. De havens verzaanden, de scheepn gingen deur noar Amsterdam of Zaandam (woar, net as in buurdarp Oostzaan, de scheepn onderholden wierden). Et deeptepunt was de Franse tied, woarin Franse troppen in Hoorn eleagerd waren. In dizze tied wierd ok et olde stadhoes an den Roden Steen af-ebrokken. Hoorn raken in dizze tied (1795) ok zien gewesteleke hoofdstadfunkties kwiet. Dee kwamen ok neet meer terugge: in 1810 wierd Hollaand éne previnsie. Toon later Noord-Hollaand ofgescheiden wierd, wierd Haarlem de ni-je hoofdstad.
Toch bleujden Hoorn in de 19de eeuwe wier op. Et West-Freese plattelaand leaverden stöäreg meer boern produkten en keze, en dee wierden in of via Hoorn verkocht. Hoorn was in dee tied de grootste kaasmarkt van Noord-Hollaand, en ok de veemarkt was omvangriek. Ok wierden in Hoorn skolen met ne regionale funktie gesticht, en was doar ne arrondissementsrechtbank. Ok wierd Hoorn garnizoonstad en een belangriek spoorlienknuppunt. Howal neet formeel, wierd Hoorn toch opni-j ne funktionele hoofdstad veur de regio, mit alleneg Alkmoar in ne soortgelieke functie veur et gebeed bovven et IJ.
De gemeente Hoorn wierd in 1966 an-ewezzen as greujkern (eerst industrialisatiekern), wat in 1985 afleep. Vanof toon is Hoorn toch deur egreujd. Hoorn huusvest veul forenzen, moar spölt zelf ok ne belangrieke warkgeleagenheidsrolle met noabi-j de 28.000 arbeidsplaetse.
Wiekindeling
thumb|right|290px|Wiekindeling van de gemeente Hoorn.
Röste (muziek)
Ne röste is nen muziekterm vuur n momeant gedoernde n muziekstukke det de mezikaant niks te spöln hef, mear wal verdan teln mut. Det kan heel kort wean, mear ook heel laank. Dit wörd dan met verskeaidene simbooln an egeewn in de partieje van t muziekstukke, woerbie at ieder simbool wier ne ofzeunderlike leankte van röste angef, den at n muzikaant mut anpasn an de snelheaid van de muziek; ne röste van nen tel doert op ne snelheaid van 100 slaagn per minute (BPM) länger as op 150 per minute, mear t doert allebeaide nen tel.
Hieroonder n oawerzicht van de verskeaidene soortn röstn binn ne moate. 800px|Röstn
Manx
t Manx of Manx-Gaols (uutspraak: ) is n taal die tot in de jaoren zeuventig van de 20e eeuw espreuken wörden op t eilaand Man. t Is taalkundig ezien t meest verwaant an t ouwe Iers-Gaols, en dan veural t dialekt van Ulster, de dialekten van Galloway en de variaant van t Schots-Gaols zo as dat op de Hebriden espreuken wörden. De taal is ontstaon rond de 5e eeuw en wörden deur heur sprekers Gaelg Vanninagh eneumd.
Röste (muziek)
Wieters beent dr ook nog röstn dee at meardere moatn doern köant. Dee wordt wier aanders an egeewn.
Manx
De leste echte moerstaalspreker van t Manx was Ned Maddrell, die in 1974 uut de tied kwam. Daornao leefden t Manx kunstmaotig weer op, en meensen begunnen t weer as tweede taal te leren. Veule kienders die noen geboren wörden, wörden in t Engels en t Manx op-evoed. De regering van t eilaand bevordert de taal en der kunnen lessen enz. in t Manx evolgd wörden.
t Manx is t meest van alle Keltiese talen beïnvleud deur t Oudnoors, umdat der veule Vikingen op t eilaand woenden.
Umdat t Manx zien eigen zonder literatuur of geschriften hef ontwikkeld, en de eerste oorspronkelike tekste (n Biebelvertaling) in disse taal eerst in 1830 uutkwam, wörden t eschreven zo as n Engelsman die de taal veur t eerst zol heuren en zol schrieven, mit referensies naor de schriefwieze die al bestung veur t Iers-Gaols.
Veurbeelden
De volgende veurbeelden koemen uut de Broderick 1984–86, 1:178–79 en 1:350–53. t Eerste veurbeeld is van n spreker van Noord-Manx, de tweede van Ned Maddrell, n spreker van t Zuud-Manx.
Grunnegs F
Grunnegse woorden dij begunnen mit F oet t Grunnegs woordenbouk.
5 april
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 5 april
Biebel
thumb|Biebel thumb|250px|Bladziede uut de Biebel in et Gotisch De Biebel is et heilige boek van de kristenen. Et woord 'Biebel' stamt of van et Griekse woord βιβλια biblia (boeken), et meervoold van βιβλιον biblion (wat oorspronkelik papyrus betekent en laeter bruukt wodde as anduding van pepier, geschrift, boek(rolle)). Dit woord is op zien beurt te herleiden tot de Fenicische haevenstad Byblos.
De Biebel bevat twie verschillende verzaemelings boeken:
Nijjoarsrollechie
right|thumb|250px|Nijjoarsrollechie mit slagroom der ien
Biebel
Invloed van de Biebel
Vanwegen de dominante rolle van et kristendom in Europa vanof de laete Romeinse tied tot an de Verlochting het de (kristelike) Biebel niet allienig godsdienst beïnvloed. Veural tael en wetgeving en ok de keunst en filesefie over de hiele wereld bin d'r-op baseerd, wat veurnaemelik in de Westerse beschaeving tot utering kommen is.
Nijjoarsrollechie
n Nijjoarsrollechie is n oprold kniepertje dij eten wordt om en bie nijjoar. Van oldsheer was t n traditsie om rollechies pas noa de joarwizzelen te eten, môr tegenswoordeg worden zai, net as kniepertjes, al vanôf kìrst af aan eten. De gedachte achter t eten noa de joarwizzelen is dat t nije joar nog onbekend was en dat t olle joar uutvaauwen was (as kniepertje).
Stee-en-stoetje
Stee-en-stoetje (Engels: Bed and Breakfast) is n logeerarraanzjemìnt woarbie de gast enkeld ain nacht verblift en smörns noa t mörnseten weer vot gaait. De gasten hebben n aigense koamer, voak bie n boer of n partikulier dij n spesjoale inbaauw moakt het veur gasten. Voak bevinden stee-en-stoetje's zoch in leutje dörpen dij te klain binnen veur n groot hotel. Zai worden voak opricht deur partikuliern dij t leuk vinden om mit mìnzen te waarken, môr gain groot bedrief hebben willen.
Nijjoarsrollechie
Vrouger wuiren der ook hoorntjes van môkt, môr dij worden tegenswoordeg binoa nait meer môkt, veuraal ook deurdat kniepertjes ien grote getoalen môkt worden kinnen, o.a. bie deur kìrkgemainschoppen, en rollechies voak kant en kloar ien de supermaarkt tou koop binnen, binnen de hoorntjes wat op achtergrond kommen.
Biebel
Invloed van de Biebel
Mit de Verlochting, de scheiding van karke en staot nao de Fraanse revolusie, en de wetenschoppelijke revolusie in Europa en de Verienigde Staoten van Amerike is de invloed van et kristendom en daormit van de Biebel op et eupenbaore leven ofneumen. D'r ontston ok bi'j veul meensken twiefel an de goddelike oorsprong van de Biebel.
Nijjoarsrollechie
Môken
Rollechies worden môkt deur middel van t bakken van n bollechie deeg (mit veul basterdzuker) in n kniepiezer. As dit bollechie plat bakken is deur t iezer, ontstaait der n kniepertje. Direkt noa t bakken van dit kniepertje, als t baksel nog waarm is, kin t om n stokie tou oprold worden. Noa t ôfkoelen blif n knapperg, hol rollechie over, dat maisttieds volspoten wordt mit slagroom.
Biebel
Invloed van de Biebel
Pattie wetenschoppers, waoronder pattie archeologen, nemen de Biebel as uutgaangspunt. De meeste wetenschoppers zien de Biebel as een kultureel, literair en religieus dokement.
Stee-en-stoetje
De pries veur n stee-en-stoetje is voak gunstiger as n hotel en is den ook wat minder lux. Mìnzen dij noar n stee-en-stoetje goan, dudden dat voak veur de gezelleghaid en knushaid of omdat zai enkeld ain nacht overnachten hovven.
1 april
1 april is de heiligedag van Irene van Thessalonike. Vrogger wodde et as beginne van de meitied zien en de dag wodt vanoolds mit meitiedse rituelen omgeven. Vandagededag is et nog steeds populair om op disse dag grappen uut te haolen.
Stee-en-stoetje
In t Verainegd Keunenkriek en Ierlaand binnen hail veul stee-en-stoetjes en is t ook hail gebrukelk dat aine doar gebruuk van môkt. In Nederlaand wordt dit wat minder doan.
Regen
thumb|250px|Stortregen thumb|Regendruppels vallen in een plasse thumb|De regen vuilt zichbaor uut de wolken Regen is een vorm van neerslag, net as snee (ieskristallen) en hagel (bevreuren regen).
Stee-en-stoetje
Stee-en-stoetje is ook de noam van n stee-en-stoetje-lozjemìnt in t Westerwoldse Vraiskeloo.
Nijjoarsrollechie
Môken
Tegenswoordeg worden zai ook mazinoal môkt in Hoogezaand en binnen zai over t haile laand te koop in de bekinde paars mit gele deuzen. Der binnen ook Twìntse rollechies te koop, dij groter binnen.
Biebel
Deutero-canonieke boeken
De koncilies van Florence (1441) en Trente (1546) bevestigden de plak van de zogenaemde deutero-kanonieke boeken in de kanon van de Biebel, die ze ommes al in de Septuagint hadden, en ok in de Vulgaat behullen. Et bin de toevoegings op Ester, Judit, Tobit, I Makkabeeën, II Makkabeeën, de wieshied van Salomo, de wieshied van Jezus Sirach, Baruch en de toevoegings bi'j Toevoegings bi'j Daniël. Disse wodden onder invloed van Luther deur de protestaanten as apokrief zien.
Schem
Schem, sjem of jam is een voedingsmiddel dat bestaot uut een pasta van vruchten, dat op verschillende menieren gebruukt wort, waoroender as broodbeleg en in gebak.
Schem wort tredisioneel emaakt deur een massa vruchten in te koken mit een grote hoeveulheid suker. Behalve dat de suker 't predukt extra zeut maakt, het 't oek een conserverende waarking. Oek wort der een biendmiddel bie-edaon, zodat de schem beter smeerbaor is. Een biologisch biendmiddel is pectine.
Tegensworig worren de vruchten mit kant en klaore geleisuker mit meschien wat extra toe-evoegde geleipoeier veur pectine-arme vruchten 4 menuten ekookt en daornao in potjes edaon. De geleisuker bevat naost suker oek pectine en citroenzuur. Veur minder zeute schem is der geleisuker mit meer pectine.
Biebel
Apokriefen van et Oolde Testement
Deur liekegoed kattelieken, oosters-orthodoxen as protestaanten wodden Ezra III en IV, Makkabeeën III en IV en Psalm 151 as apokriefen zien.
Schem
Soorten schem
Bekende soorten schem bin:
Biebel
Apokriefen van et Ni'je Testement
Disse apokriefen buuke niet in 't Ni'je Testement opnömmen. Heur gezag wöd deur de karken niet erkend. t bestaon van pattie apokriefen was altied bekend (zoas et Epistel van Barnabas), aandere bin bekend raekt deur tekstvoonsten zoas die bi'j Nag Hammadi, of aanders bin ze te rekonstreweren uut verwiezingen die vrogge karkvaders geven. De Apokriefen bi'j et Ni'je Testement bin: Haandelings van Petrus, Haandelings van Paulus, Haandelings van Johannes, Haandelings van Tomas, Haandelings van Andreas, Evangelie van Tomas, Evangelie van de Hebreeën, Evangelie van de Ebionieten, Evangelie van de Nazareners, Evangelie van de Egypteners, Evangelie van de Naäsenen, Evangelie van Petrus, Eupenbaoring van Petrus, Verkondiging van Petrus, Evangelie van Maria Magdalena, Epistel van Barnabas en et Evangelie naor Judas. De mieste van dizze boeken beheurt töt 'n vrog christelijke streuming, wulke vandage de dag de Gnostiek of Gnosticisme enuumd wöd.
Nedersaksische Biebelvertaelings
In Nederlaand bin der verschillende Nedersaksische Biebelvertaelings en vertaelings van ofzunderlike Biebelboeken maekt. Der bin vertaelings maekt (of ze bin doende mit et opzetten dervan) in et Achterhoeks, Drèents, Grunnings, Stellingwarfs en Twents.
Martijn Wieling
Martijn Wieling (Emmen, 18 meert 1981) is sunds 2018 bi'jzunder heugleraar Nedersaksische en Grönnegse tääl en cultuur an de Rieksuniversiteit Grönning. Hi'j holdt zich ganks met dialectologie en taalverschillen. Daornaost hef e an een bulte wetenskoppelike studies ewärkt. Zien expertises bint articulografie, dialectometrie, statistiek: mixed-effects regressie en statistiek: generalized additive modeling.
Regen
Regen ontsteet as der zoveule waoterdruppels in de wolken zitten, dat ze tegen mekaarbotsen en zo groter wonnen. Ho groter de waoterdruppel, ho gauwer 't ummeneer vuilt (van 1 centimeter per ure tot 10 meter per seconde). Allewel de luch in de wolke opstieg, zal nao veule botsingen de greuiende waoterdruppel uuteindelijk ummeneer vallen. Tiejens 't vallen wonnen de druppel deur botsingen stark, mar verlies 't oek waoter (dreugeblaozen) en allinnig de grote druppels haolen de grond. In warme lanen zie-j soms hoge wolken mit een regensliere dee in de dreuge luch onder de wolke gauw weer verdamp en nooit de grond haolt. Soms is 't in de tropen zok moekerig weer onder de regenende wolken, dat opstiegend voch de wolke weer anvult en 't blif regenen. Dit kan allinnig as de temperetuurverdeling in de luch gunstig is. Regen wonnen meestentieds op-evungen in een regentonne, of geet de ofvoer in.
Televisy
thumb|Een winkel wår tv's in de verkoup stån thumb|Een family dee tv an et kyken is Televisy (afekorted: tv) is een telekommunikatysysteem vöär et versenden van beweagende bealden en gelüüd oaver afstand. Televisy kwam an et ende van de jåren dertig upsetten, en hevt syn eigen sindsdyn untwikkeld tot een massamedium dat miljarden mensken bereikt.
In de beginjåren was der allinnig swart-wittelevisy, eyrst later, ende jåren sestig, kwam de klörentelevisy upsetten. Nå de klörentelevisy hevt de untwikkeling sich döäresetted in digitale televisy, HD, Ultra HD, 3D, ens. In de jåren söäventig kwammen lykegood videorekorders en later, digitale systemen, wårunder dvd-rekorders.
Name
Et woord televisy kümt van et grykske woord tele (τῆλε) wat veare beteykent, en et latynske woord vision wat sicht beteykent, letterlik düs: veare kyken. In et düütsk en däänsk/noorsk wordt tv-kyken dan ouk upeynvolgend fernsehen en fjernsyn enöömd. Et apparåt selv wordt in de sassiske dialekten ouk wel een kykkaste enöömd.
Verbod up tv-kyken
In summige godsdeenstige ströymingen mag der geen tv-ekeaken worden, of wordt der anbevöälen der vöärsichtig med ümme te gån, een vöärbeald hyrvan is de Gereformeerde Gemeynden, de Amisj, en in charedisk joudendom, en in et ortodoks jodendom mag oaver et algemeyn up de sabbat mag geen tv bedeend worden.
Untvangstmöägelikheyden
Der bint verskeidene möägelikheyden üm televisy te künnen untvangen: