cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Laandbouw
Laandbouw is 't proces van economische activiteiten waorbij 't netuurlijke milieu wordt anpast veur de mèenselijke consumptie en/of gebroek van planten en dieren. In Nederlaand bint bij de laandbouw 2,3 miljoen hectare in gebroek. Ofhaankelijk van 't product, de productiemethode en 't nivo van welvaort wordt gebroekmaokt van een groot antal oeteeinlopende technieken, variërend van 't warken met eenvoldige warktugen tot 't gebroek van grote mesines, waorbij arbeid steeds meer vervangen wordt deur mesines.
De Langelille
De Langelille (Nederlaans: Langelille en Fries: De Langelille) is een dörp in et westen van de gemiente Weststellingwarf, an de Kuunder. Et dörp het zoe'n 140 inwoners (2004). De naeme wodt al in 1644 vermeld, op een laandkaort van Bernardus Schotanus à Sterringe. Et dörp is ontstaon op 'e linkeroever van de Kuunder en is langes de haoks op 'e revier legen Karkweg uutbreided.
Assimilasie (sproakleer)
Assimilasie is in de sproaklear nen term den-t angef det nen klaank veraandert duur toodoon van nen vurigen of volgenden klaank.
Vuuroetgoand of teruggoand
Nen klaank kan veraandern duur nen klaank den at dr an vuurof geet. Det neumt de geleardn progressief (vuuroetgoand), woerbie at dus n eerstn klaank invlood hef op n tweedn. vuurbeeld:
Nen klaank kan ook veraandern duur nen klaank den at dr noa keump (regressief), woerbie at n tweedn klaank invlood hef (terugge geet) op n eerstn. vuurbeeld:
Zuud-Europa
Zuud-Europa is 't zudelijke deel van Europa. 't Umvat mit name de Europese lanen die grenzen an de Middellaanse Zee. 't Begrip Zuud-Europa hef liekewels gien officiële staotus, waffer gebieden en lanen dertoe beheuren is daorumme vatbaor veur discussie. Veur iezig veul begrippen geldt overigens, dat ze gien officiële staotus hebben.
Indeling
De volgende lanen worden tot Zuud-Europa erekend:
Olde Smilde
Olde Smilde is et diel van de Smilde dat t eerst op de schoppe komen is bij de vervenings en wat dus ok t oldste stuk van de Smilde is. De verveenderije kwam van de Möppelse kaante noar de Smilde toe. Toen hef de Smilde zien nème kreegn noar de stroom die hier leup: de Smelte (ok de nème van de Asser Iesbène zal hier wel met te mèken hebben). Het giet dus om het zudeleke diel van de Smilde, roegweg: van de Geeuwenbrogge en t Wiede Gat (een diel van de voart doar woaras de schepen roemte haren om te keren) tot an de Liembrogge (Leembrug).
Smillegers duden een plek hoast altied an deur de brogge woar die stee et dichste bij in de buurte lig. As Smildeger kiend mus ie doarom ok zo gauw as t kön de nèmen van alle broggen op volgorde opzeggen kunnen. Eerst van Dieverbrogge of tot an de Norgervoart en dan weeromme, as t even kun met alle dreigies (de smalle dreibroggies woaraj allenneg lopendes of met de fietse of brommert over kunt) der bij.
Bij de P.H.-brogge (Pieter Hummelenbrug) lig de kern van de olle Smilde. Doar bent ok wat stroaten met huzen die niet an de voart, een kanaal of an een wieke ligt. Zeg moar om en bij de tillevisietoren en de 'nijbouw' an de oost en de westkaante van de brogge. Die tillevisietoren is pas in de viefteger joaren bouwd, dus dat hef eigenlijk weinig met de echte olde Smilde te mèken.
Bij de Olde Smilde heerste altied wat het gevuul dat de meinsen op e Nije Smilde het wat hoger in de kop haren. Het gung ok al een betie richting Assen,zie, doar woar t gezag en de veurnèmheid zat. Ok de dokter en de notares en zuk volk mus ie niet op de Olde Smilde zuken mor in Nij Smilde. (Willem Hartholt, (Olde) Smilde 29 augustus 1955)
Sliekenborg
300px|thumb|Ligging van Sliekenborg Sliekenborg (ok wel: Sliekenburg, Nederlaans: Slijkenburg, Fries: Slikenboarch) is et kleinste dörp in de gemiente Weststellingwarf. Et leit in et zuudwesten van de gemiente, daor waor de Kuunder en Lende bie mekeer kommen. Et dörp het zoe'n 30 inwoners (2004).
De Krim (Apeldoorn)
De Krim is n buurtschap in de gemeente Apeldoorn, in de Nederlandse provinsie Gelderland. De buurtschap ligt in t zuudwesten van de gemeente net iets ten oosten van Hoenderloo.
Adel
Den adel is ne geslotten maotschoppeleke klasse mit völ anzeen in ne staandenmaotschoppi-je. Den Europesen adel van vandage is histories ontstaon in staandenmaotschoppi-jen van veur de Fraanse Revolusie. In veule maotschoppi-jvörmen is ne beveurrechte klasse an te wiezen en et véurkommen van ne dergeleke klasse is van alle tieden. Ok de olde Grieken, de Romeinse republeek, Aziatiese volkeren en Afrikaanse stammen kent, under verskillende namen, euren adel.
Den adel kenmarkt zich deur:
De Krim
De Krim kan verwiezen naor:
De Kraots
De Kraots (Nederlaands: De Kraats) is n buurtschap in de gemeente Ee, in de Nederlaandse provinsie Gelderlaand. De buurtschap is in de middeleeuwen ontstaon op n dekzaandrug ten westen van t daarp Bennekum dat bie de gemeente Ee heurt.
De Kraots wort ok wel t "butengebied" van Bennekum eneumd. De herkomst van de naom is niet helemaol zeker, maor t kan kommen van Sunt-Pankraosius, de beschaarmheer van de kiender.
Eerdwetenschoppen
Eerdwetenschoppen (ok wel geowetenschoppen nuumd) is de verzaemelnaeme veur alle wetenschoppen die de pleneet Eerde bestuderen.
Eerdwetenschoppen bin de treditionele wetenschoppen as geologie, fysische geografie, geofysika en ingenieursgeologie. Bi'j eerdwetenschoppen gaot et mit naeme om gestientes en heur ontstaon en gedregings. Mar behalven gestiente is eerdwetenschoppen ok richt op 'e atmosfeer, waeter en ies. Daoromme beheuren ok wetenschoppen as hydrologie, glaciologie, meteorologie, klimaotologie, hydrografie, geodesie en oceanografie tot de eerdwetenschoppen. Wetenschopsrichtings as netuurkunde, scheikunde, wiskunde en biologie dregen hulpmiddels en gereedschoppen an mar valen onder exakte wetenschoppen.
Vakgebieden binnen eerdwetenschoppen
Hieronder volgt een alfebetische liest van vakgebieden binnen de eerdwetenschoppen.
Pattie van disse vakgebieden hebben raekvlakken mit aandere wetenschoppen. Fysische geografie vaalt bi'jgelieks onder eerdwetenschoppen mar ok onder geografie, en biogeologie en paleontologie valen ok onder biologie.
De Kaode (Gelderlaand)
De Kaode (Nederlaands: De Kade) is n buurtschap in de gemeente Ee, in de Nederlaandse provinsie Gelderlaand. De Kaode ligt tussen Ee en t Veen in.
De Kaode is in feite n langerekte verbiending mit bebouwing, die begint tussen t Ereveen en Lunteren onder de naom Meikaode. Ten zujen van de N224 loopt de weg veerder onder de naom Kaode. Hiernao is de verbiending onderbroken. Even ten noorden van de A12 ligt n buurtschap die wel bekendstaot as t Pakhuus en ok tot De Kaode erekend wort. Ten zujen van de A12 loopt n weg mit de naom Zujerkaode, die overgaot in de Bennekumsekaode.
De naom Kaode het te maoken mit de turfwinning in t gebied rond t Ereveen en t Veen. Langerst de veenkanaolen ontstongen de zogeneumde veenkaodes. Hier wier de turf uutelaojen en der wier haandel edreven.
Mondegreen
Een mondegreen of huldebiet is een liedjen of een gedich waor of da-j een aandere tekse in kunnen heuren. Een klassiek veurbeeld en de naamgever van de mondegreen is 't Schotse gedich The Bonny Earl of Murray. De eerste strofe van dit gedich eindig mit de tekse They have slain the Earl of Murray / and they laid him on the green. As kiend heuren de Amerikaanse schriefster Sylvia Wright They have slain the Earl of Murray / and the Lady Mondegreen. In 1954 gaf ze de naam van dit neet-bestaonde frommes an 't verschiensel.
De leste tied wönnen 't begrip mama appelsap steeds vaker gebruuk veur zoksoort liedjes. Dit begrip hef zien naam te danken an 't liedjen Wanna Be Starting Something van Michael Jackson. Mama appelsap is een bekend begrip ewönnen deurdat BNN de rebriek Mama appelsap begunnen is, hierin heur je allemaole van zoksoort liedjes. Soms he-j zelfs hele liedjes mit zoksoort grappige teksen.
Grunnegs S
Grunnegse woorden dij begunnen mit S oet t Grunnegs woordenbouk
Hilversum
Hilversum is ne plaatse en een gemeente in de Nederlaanse previnsie Noord-Hollaand en de belangriekste plaatse in de landstreake Et Gooi; de plaatse huusvest völle landeleke umroopbedrieve. De gemeente hef ne oppervlakte van 46,19 km² (woarvan 0,21 km² water). Et is de Nederlaanse gemeente dee in de 20ste eeuwe et starkst in inwonnertal daalden, van 100.000 in 1958 tot minder as 80.000 in 1999 (bron: CBS). De gemeente neumt zichzelf wal uns tuunstad vanwaege de völle mooie tunen en parken of as 'villadarp' vanweage et vri-j grote antal villa's. neumt Mediastäd Nederzetting
Geskiednis
thumb|left|200px|St.-Vituskarke De name Hilversum mot volgens taalkundegen wodden verkloard as Hilvertshem, wat "heem (huze) tussen de bulten" betekkent (met metathesis of verschoeving van de medeklinkers vl), zoas et noabi-jgelegen Bussum op Boshem doarop trög geet.
Hille veur den som
Aanderen denkt wier dat den name Hilversum is ontstoan uut de legende ovver et ontstoan van Hilversum: "Hille veur den som".
Het hoog-eleagen Gooi is ene van de oldste bewonde plaatsen van Nederlaand, woarvan de prehistoriese groftbulten en vondsten uut de Hilversumkultuur getugenes aflegt. Water verzamelden zich op de leager eleggen plekken, en dat wierden drinkplekken veur de beeste. De darpen Hilversum, Laren, Blaricum en Bussum bunt rundum dee drinkplekken ontstoan. Deur de arme zandgronden was doar veurnamelek schoapenholderi-je meugelek.
In 1424 kreg Hilversum zelfstandige stoatus van Jan van Beieren (Jan zonder Genade), Ruward van Hollaand, Zeeland en Henegouwen (1418-1425) en was doarmet unafhenkeleker van Naarden bi-j de uutbreiding van de eigen ni-jverheid. Den verkoop en verwarking van schoapenwol is in de Middeleeuwn de bi-jdroage van Hilversum ewest an de regionale economie. In de 17e eeuwe greujden de weveri-jen stark, en dizze industrie blef zich uutbreiden tot in de 20ste eeuwe. Het boerndarp greujden toon, moar wierd in 1725 en 1766 eploagd deur braanden dee et darp vri-jwal verneetegden. Noa de kumste van de spoorliene greujden Hilversum rap, eerstmoal deur de greuj van de textielbedrieve (weaveri-jen en soortgelieke bedrieve) en de vesteging van tapijt fabrieken (woarvan uuteindelek den Veneta ovverblef). In 1918 begon den 'Nederlaandsen Seintoestellen Fabriek' en doarnoa begonnen ok de experimentele radio-uutzendings. Doarop volgden de vesteging van umroopen van alle gezindten, noa den tweeden Wealdkrieg evolgd deur de televisie. Sinds et verdwienen van grotere bedrieve is noe den mediasektor den grootsten warkgevver van Hilversum.
Aone
Aone (Nederlaands: Ane) is een buurtschop in de gemiente Hardenbarg in de Nederlaandse pervincie Oaveriessel. D'r woont zo'n 530 mèensen, waorvan zo'n 100 op 't dörp Aone zölf en de rest op 't laand in de bi'j Aone erekende buurtschoppen De Schans en Engelaand. Aone lig zo'n vief kilometer ten noordoosten van de stad Hardenbarg.
In 't laandschop hej verscheiden hallenboerderi'jen: dit type boerderi'je, det bestiet uut een middenbeuk mit ziedbeuken, is van architectonisch, cultuurhistorisch en laandschoppelijk belang. Ok hej d'r nog een meule, de Aonermeule.
Geschiedenis
In 1227 versleug hier Roelfe van Coevern mit een legertien Drèenten de bisschop van Utrecht Otto van Lippe en zien bondgeneuten in de Slag bi'j Aone.
thumb|left|De Aonermeule
Kopstubber
n Kopstubber is n bezzem mit n kop van hoaren dij n kogel vörmen. De kopstubber wordt ook wel n iegelbezzem nuimd, omdat de kop op n oprolde iegel liekt. De kopstubber wordt veuraal broekt om spinnewebben boeten vot te hoalen. Tegenswoordeg kommen kopstubbers nait veul meer veur. Kopstubbers kommen allend ien Nederlaand en omstreken veur en kinnen zowel van haarde hoaren, as van zaachtere hoaren môkt worden. De haardere hoaren binnen voak swienehoaren of kokosneutenhoar en binnen voak broen, ien tieds dat de swaarte zaachte hoaren voak van peerdenhoar of plestiek môkt binnen. t Woord kop betaikent spin en n stubber is dus n veger.
's-Hertogenbosch (gemeente)
's-Hertogenbosch is ne gemeente in Noord-Braobant, ene van de veer zudelike provinsies van Nederlaand. 's-Hertogenbosch is de heufdstad van de gemeente. Op 1 mei 2014 had dizze gemeente 143.945 inwonners (bron: CBS). De gemeente mek deel uut van t stedelik netwark BraobantStad. Per 1 jannewaori 2015 hef t darp Maasdonk zich bi'j de gemeente 's-Hertogenbosch an-eslötten.
Geskiedenis van de gemeente
De gemeente kenden in 1933 nen eerste gemeentelike herindaeling, toon de gemeente Cromvoirt op wördden ehaeven. t Deel ten zuuden van de Langstraotspoorliene kwam bi'j de gemeente Vught, Deuteren, t deel ten noorden van dizze spoorliene kwam bi'j de gemeente 's-Hertogenbosch.
In 1971 was der ne tweede gemeentelike herindaeling. De gemeenten Empel en Meerwiek en Engelen wördden in-enommen deur de gemeente 's-Hertogenbosch en waren vanof dee tied neet meer zelfstaandig. De veurmalige gemeente Rosmalen blef tot 1996 zelfstaandig.
Karnen
Tot de gemeente 's-Hertogenbosch beheurt naost de heufdplaatse 's-Hertogenbosch ok de volgende darpen en gehuchten: Bokhoven, Deuteren, Dieskant, Empel, Engelen, Gewande, Hintham, Kruusstraote, Maliskamp, Meerwiek, Orthen, Old-Empel en Rosmalen.
Karkdarp (Oldebroek)
Karkdarp (Nederlaands: Kerkdorp) is een heel klein plasien kortbie Kampen. 't Is een stuk van de gemiente Oldebroek, in de previnsie Gelderlaond. Disse gemiente hef 11 aandere darpen.
In Karkdarp stond veur 1845 de Sint-Niklaaskarke uut de 14e eeuw (vandaor de naam Karkdarp). Nao een blikseminslaag werd de karke esloop en werd een nieje karke ebouwd an de Zaondweg (de hudige Groote Woldweg in Oosterwolde). Der steet noe gien karke meer, mer toch hèèt 't darp nog Karkdarp.
Dom van Utrecht
thumb|right|250px|De Domtoren en -karke thumb|right|250px|De binnenkaante thumb|right|250px|Mit herbouwd middenschip
De Dom van Utrecht is een markaante gotische karke in et midden van de stad. Et wodde bouwd vanof 1254 as de kattedraal van et bisdom Utrecht en was wijded an Sunte-Matten. Sund 1580 is de karke protestaans. De 112,32 meter hoge Domtoren is de hoogste karktoren van Nederlaand en et hoogste gebouw van Utrecht en beheurt tot den Top 100 der Nederlaandsen UNESCO-monumenten.
De Domkarke was tot de karkelijke herindieling in 1559 de ienigste kattedraal in de Noordelike Nederlanen, en tot an de bouw van de Sint-Bavokattedraal in Haarlem in 1895 de ienigste as kattedraal bouwde karke. Van de karke resteren tegensworig amper et koor en et dwasschip; de Domtoren wodt deur een plein van de karke scheiden. Bi'j et Domkomplex heuren veerder nog een kruusgaank en een kapittelzael (now aula van de Universiteit Utrecht).
De Utrechtse Dom is ondaanks de verminking ien van de belangriekste gotische monementen in Nederlaand. Et was ok ien van de vrogste veurbeelden van de gotiek in Nederlaand en as ienigste gebouw hier staot et wat de stiel angaot dichtebi'j de klassieke Fraanse gotiek. An de hudige Dom gong een kattedraal in romaanse stiel veurof.
In de middelieuwen was een kapittel an de Domkarke verbunnen dat een eigen immuniteit bezat, een grondstok waorop de wereldlike macht niks in te brengen had. Behalven de kattedraal zels stonnen hier de woningen van de kanunniken en tot in de dattiende ieuw ok et paleis Lofen van de Duutse keizer. De immuniteit van de Dom greensde an de zuudkaante an de immuniteit van de Sint-Salvatorkarke of Oold-Munsterkarke mit onder meer et paleis van de bisschop. Tussen beide karken, op et grondgebied van de Sint-Salvator, ston een dadde karkien inklemd, de Heilig-Kruuskapel.
Ingrepen
Naodat in jannewaori 1795 de Betoafse Rippebliek uutreupen was, von in febrewaori een soort poletieke beeldenstorm in de Domkarke plak: een groep radikaole Fraansgezinde patriotten onder anvoering van Jan van Lidt de Jeude drong et gebouw binnen en vernielde de aodellike waopenbodden en grafmonementen. Zo mos et graf van Anna Elisabeth van Solms, de wedevrouw van de laeste militaire gouverneur van Utrecht, et ontgellen. Heur woning, et veurmaolige bisschopspeleis naost de Domtoren, wodde in 1800 verkocht veur ofbraoke, en drie jaor laeter wodde et mit de grond geliekmaekt.
In 1811 hefde keizer Napoleon et kapittel op en scheidde de toren van de karke: de toren en de schipruïne kwammen an de wereldlike overhied (in et beginne et Riek, sund 1823 de gemiente Utrecht), wiels de karke in bezit kwam van de hervormde gemiente, die daornaost een anzienlike schaedevergoeding kreeg. Disse ni'je situaosie, die tot now toe nog de hieltied etzelde bleven is, maekte de weg vri'j veur nog een peer ingriepende maotriegels.
Zo wodde in 1826 et puun van et schip aendelik ruumd en kwam et hudige Domplein tot staand. Jammer genog is doe ok de naoburige Heilig-Kruuskapel ofbreuken, en nog in 1847 wodde ien van de drie deur de storm van 1674 speerd bleven schipkapellen sloopt. Mit rooie en zwatte stienties bin tegensworig de kontoeren van et vroggere middenschip op et Domplein angeven. Ok de middelieuwse konsistorie in et zuden van de Domtoren, op et plak van et hudige ontvangstgebouw, vul ten prooi an de slopershaemer.
In dezelde tied, van 1824 tot 1831 om percies te wezen, kon daankzi'j de vergoeding van de overhied de karke zels onder hanen neumen wodden deur architekt Tieleman Feranciscus Suys. Hi'j wodde daorbi'j bi'jstaon deur de Utrechtse stadsarchitekt Johannes van Embden, de ontwarper van et stadhuus van Utrecht. In et koor leut Suys een soort hoolten amfitheater bouwen, de zogenaemde "hudedeuze", en tegen de vri'jkommen westmure van de karke ontwurp hi'j een vrog-neogotisch entreegebouw, de "poekel van Suys" (1831). Een mederne gasverlochting vervong de oolde keerzekronen. Al disse toevoegsels bin laeter weer verwiederd. Bleven bin et ni'je orgel dat tegen de westmure van de karke zet wodde, en de schiengewulven uut stuuk die de hoolten zoolder in et dwasschip uut et zichte holen. Ondertussen gong et verval an de butenkaante van de Dom gewoon deur.
De minne staot van de karke nao disse ingrepen is vaastlegd in een grote makette uut 1830 deur F. van Embden in et Centraal Museum in Utrecht. Dezelde Van Embden ontwurp in 1830 een ni'j Leesmuseum tegen de westmure van de paandhof, waortoe et middelieuwse kleine kapittelhuus en de Domschoele ofbreuken wodden. Et ni'je gebouw mos in 1891 op zien beurte plakmaeken veur et hudige Akedemiegebouw, dat uutaendelik liekewel in de hoeke van et plein verrees.
Onderhoold an de toren was intussen ok al lange niet meer daon. Op 29 november 1836 leup de lanteern slim zwaore schaede op. Een stuk van et gewulf stotte daele en de pielers wodden ontzet. Overwogen wodde et achtkaantige diel te slopen. Uutaendelik gongen ze over tot pervisorisch herstel, mar veur de wissighied wodden alle ballestraodes en aandere uutstekende elementen - veur zoveer ze nog anwezig weren - sloopt. Ok de paandhof lag d'r in disse tied schaemelties bi'j.
Zien hudige gebruuk
De Domkarke is in gebruuk bi'j et in 1970 instelde stadspasteraot Domkarke, een gemiente binnen de Protestaanse Karke in Nederlaand. Dageliks is d'r een middaggebed, wekeliks bin d'r twie vespers, ien morgengebed en ien zundagmorgendienst mit een oekumenisch kerakter. D'r is een levendige karkmeziekpraktiek mit wekeliks een koncert op zaoterdagmiddag deur de in 1971 oprichte Domkantori'je.
Raandstad
Randstad kan wean:
Maonen (Ee)
Maonen (Nederlaands: Manen) is n buurtschap in de gemeente Ee, in de Nederlaandse provinsie Gelderlaand. De buurschap lag op n dekzaandrug, ten zujen van t sentrum van Ee.
Maonen was n zelfstaandige buurt. Der was n eigen buurtbestuur mit n buurtrichter en buurtmeisters. De buurt had n anzienlik grondgebied. n Groot gedeelte hiervan wier rond t begin van de 20e eeuw deur t riek an-ekocht veur de bouw van kazernes, veur de komst van t garnizoen naor Ee. In 1911 wieren de over-ebleven gronden verkocht en wier de buurt op-eheven.
Naom
De naom Maonen is terug te vienden in Eese straotnaomen as: Maondereind, Maonderweg, Verlengde Maonderweg, Maonderbuurtweg, Nieje Maonderbuurtweg, Maonderdiek, Maonderbroekweg, en ok in de naom van: de wiek Maondereng, t knooppunt Maonderbroek, buurtsentrum De Maonen, t winkelsentrum Hoog Maonen en t bejaordenhuus t Maonderzaand. Ok de achternaom Van Manen of Van Maanen komt uut disse streek.
Twentehoes
Twentehoes is een organisatie veur Twèentse taal en cultuur. 't is een aoverkoepelnd centrum veur organisaties die gaanks bint op 't gebied van de Twèentse taal. Gebieden waorop Twentehoes actief is, bint onder meer streektaalmuziek, streektaal in de zörg en streektaalprojecten veur basisschoelen (waoronder gastlessen, begeleiding bij warkstokken in en aover 't Twèents, en 't tiedschrift Wiesneus).
Twentehoes is een mandielig initiatief van Historisch Centrum Overijssel, Iesselakkedemie en Twentaal/Twenteakademie. 't Hoes wördden in september 2018 lösedaone en huzeert in de bibliotheek van Hengel. De eerste vier jaor kreg 't centrum alle jaoren 40.000 euro van de pervincie Aoveriessel. Der bint twee dieltiedsmitwarkers; wieder bint der vrijwilligers. Projectmitwarker onderwies is Marieke Dannenberg.
Henk van 't Zand
thumb|250px|Begun van een column deur 'Henk uut de Zandbak' Henk van 't Zand (Dalsen, 1932 – 15 febrewaori 2013) was een schriever uut Dalsen in de previncie Oaveriessel, die onder de name Henk uut de Zandbak alle weken een Sallaanstalige column schreef in de Oprechte Dalfser Courant.
Doesburgerbuurt
thumb|De Doesburgerbuurt mit meul in vroggere tiejen De Doesburgerbuurt is n buurtschap in de gemeente Ee, in de Nederlaandse provinsie Gelderlaand. t Ligt ten noorden van Ee in n gebied mit veurnaomelik laandbouw, en grenst an de Veluwe. De kortbie-elegen Doesburgerdiek markeert de noordgrens van de Eese niejbouwwiek Kerrem. Deur de buurtschap loopt de spoorweg de Kiepelien. Vanof 1902 had de trein hier n stopplaots. Ondudelik is wanneer disse stopplaots weer op-eheven is. In de buurtschap he'j de Doesburgermeul. Dit is een van de oudste meuls van Nederlaand.
Henk van 't Zand
Hi'j schreef miestal oaver plaatselijke umstandigheden en zette deur middel van associatie een hiele riege gebeurtenissen en anekdotes dale.
Van 't Zand schreef nog in aandere Nedersaksische bladen en höld radiopraoties veur Vechtdal FM. Verhalen van hum bint epubliceerd in uutgaves van de Iesselakkedemie.
Doesburgerbuurt
Buurt
De Doesburgerbuurt was n min of meer onofhankelike buurschap. Der was n eigen buurtbestuur mit n buurtmeister en buurtrichters. In 1902 wieren de gronden verkocht en was der gien bestaonsrecht meer. Der was n zelfde situaosie in de buurt Maonen ten zujen van Ee, die in 1911 ophiel te bestaon. De ouwe wiek Veldhuzen bestaot nog wel.
Henk van 't Zand
Töt zien pensioen in 1996 dreef Van 't Zand mit de vrouwe een baby- en kleuterspeciaalzaak in Dalsen. Zien schoelname is verbunden an 't femiliekraantien Uit de Zandbak.
Renate Snoeijing
Snoeijing volgde een opleiding an de Nationale Hogeschool voor Toerisme en Verkeer in Breda en warkte in de verkoop en marketing bij verscheiden bedrieven. Naost Drèents en Nederlaands prat ze Fraans, Engels, Duuts en Spaans.
As directeur van 't Huus van de Taol wil Snoeijing 't Drèents beter op de kaorte zetten en an de man en vrouwe brengen. Daorbij wil ze digitale communicatiemiddels as Facebook, Instagram en LinkedIn inzetten. Ze hef de wens uutespreuken een onlinecursus Drèents an te bieden.
Edda Schnittgard
Edda Schnittgard (Heide (Sleeswiek-Holstain), 3 november 1971) is een Duutse zangeres, grappenmaakster en schriefster. Ze wuur bekend deur heur optredens in het grappenduo Queen Bee. Met zien beiden hadden ze in 2004 een rolle in de film Schöne Frauen, waorvan Schnittgard het draaiboek schreef.
Leem
Deurdat ze wat aan de dikke kante is wuur ze in hunnie optredens vaak op de hakke nomen deur Müller, zoas in de uutspraak Ich habe Beine, du hast Stampfer; ich bin die Yacht und du der Dampfer! Ok kwam ze zellef weh met grappen over heurzelf, maar ze stun altieden toch veural zelfverzekerd op de bühne.
Op 12 december 2005 deu ze heur afschiedsveurstelling in dit duo. Daorna gung ze allennig verder en soms ok nog weh met andern. Ok warkte ze als tekstschriever en tonielregisseur. In 2008 stopte ze met optredens en in oktober 2010 wuur bekend dat ze toen al meer dan een jaor hinder hat haar van een zwaore vorm van multiple sclerose.
Sluus 7
Sluus 7 (Nederlands: Sluis 7) is 'n buurtskap in de gemiente Hardenberg in de Nederlaandse previnsie Overiessel. 't Lig in 't noorden van de gemiente, tussen De Voart en Luttn.
Standaard Skriefwieze
De Standaard Skriefwieze is ne skriefwieze vuur et Tweants. Goaitsen van der Vliet oet Eanske hef et oetdacht.
De Standaard Skriefwieze is baseerd op de eerste skriefwieze van 'n Kreenk vuur Tweantse Sproake (KTS) oet 1982. Hee is doarmet luk fonologischer as de latere (1997 en 2009) skriefwiezen van de KTS. Hierduur is der völle ruumte um plaatselike verskillen good wier te gewen (as de leazer op de heugte is met Nederlandse spellingsrichtlienen).
Anders as in de hudige KTS-skriefwieze dut de Standaard Skriefwieze de oetgänge van warkwöörde vasteplakken an 'n stam. Weurde as wearken en lopen wördt dan skreven as wearkn en loopn.
Ook hef de Standaard Skriefwieze hoaste gin hoge komma's, behalve op steas woeras et neet anders kan. Reduceerde lidweurde as  'n en  't wordet skreven as n en t. Saamntrekkiges wordt met nen hogen komma wier-egewen: kö'w (köant wie) en goa'j (goa iej).
Gebroek
In alle Twentse zaken wat Van der Vliet oetgeven hef onder ziene oetgeverieje De Oare Útjouwerij skrif hee de Standaard Skriefwieze vuur.
Bekendere skrievers dee de skriefwieze gebroekt of gebreuken zint of warren Willem Wilmink, Gerrit Klaassen, Gerrit Lansink, Frank Löwik, Theo Vossebeld en Bennie Sieverink.
Nöast Van der Vliet zien Dialexicon (een digitaal weurdebook Nederlands en Twents), en et Twentse literaire blad De Nieje Tied, zint ook op disse Wikipedia verskeidene artikels in disse letterzetting te vinden, zoas Beantel en Fleringn.
29 meert
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 29 meert
T Ereveen
De eerste bebouwing is rond 1600 ontstaon. t Gebied wier gebruukt veur turfwinning deur minsen uut Ee, de eerste bewoeners waren dan ok arme turfstekers uut dat daarp. t Ereveen zou lange tied n arm en onderontwikkeld daarp blieven en pas in de loop van de 19e eeuw wieren der stappen ezet um de armeuje en achterstaanden te bestriejen. Nao de Tweede Wereldoorlog kwammen der n paor veevoerfabrieken in t Ereveen te zitten.
t Daarp het n gemeente van de Protestantse Kaark in Nederlaand, n gemeente van de Hersteld Hervormde Kaark, n Griffemeerde Gemeente in Nederlaand en n Oud-Griffemeerde Gemeente in Nederlaand.
30 meert
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 30 meert
Catharina-Amalia van Nederlaand
Preensesse Amalia (geboren 7 december 2003, Den Haag), voluut Catharina-Amalia Beatrix Carmen Victoria van Oranje-Nassau, Arfpreensesse van Oranje, Preensesse van Nederlaand, Preensesse van Oranje-Nassau, is de ooldste dochter van Preens Willem-Alexander en Preensesse Máxima.
Geboorte
Preensesse Amalia is geboren op zundag 7 december 2003 om 17.01 ure in et Ziekehuus Bronovo in Den Haag. In de steden Den Haag, Den Helder, Willemstad (Nederlaanse Antillen) en Oranjestad (Aruba) is heur geboorte mit 101 saluutschotten ankondigd. Deensdag 9 december, in et oolde stadhuus van Den Haag, gaf heur heit heur geboorte an bi'j de borgerlike staand, die vertegenwoordigd wodden deur borgemeister Wim Deetman.
Drekt nao angifte en et bekendwodden van de naemen van de kroonpreensesse veraanderde de gemiente Almelo et Balkanplein in de stad naor et Catharina-Amaliaplein. Op Bonaire is et vliegveld Flamingo Airport hernuumd naor Preensesse Amalia Airport.
Naemen
De preensesse wodt Amalia nuumd, of bi'j officiële gelegenheden Catharina-Amalia. Zol ze etzelde doan as heur heit, dan wodt heur naeme as keuninginne Keuninginne Catharina.
Preensesse Amalia het as volgt heur naemen kregen:
Titel
Nao heur heit Willem-Alexander is Preensesse Amalia de tweede in de order van troonopvolging. Omdat ze de naokommeling is van de eerste, heur heit, het ze de titel van Arfpreensesse. Wodt Willem-Alexander keuning, dan wodt zi'j Preensesse van Oranje.
Hoorn
Hoorn is de name van verskillende zaken:
31 meert
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 31 meert
Alexia van Nederlaand
thumb|200px|Preensesse Alexia in 2019 Preensesse Alexia (geboren op 26 juni 2005, Den Haag), voluut Alexia Juliana Marcela Laurentien van Oranje-Nassau, is de tweede dochter van Könning Willem-Alexander en Könneginne Máxima.
Geboorte
Preensesse Alexia is geboren op zundag 26 juni 2005 om 14.41 ure in et Ziekehuus Bronovo in Den Haag. Deensdag 28 juni, in et oolde stadhuus van Den Haag, gaf heur heit heur geboorte an bi'j de burgerlike staand, in de persoon van borgemeister Wim Deetman.
Naemen
Preensesse Alexia het as volgt heur naemen kregen:
Biologie
De term biologie is ofkomstig oet 't (wetenschappelijke) Latien, van 't woord biologia. Dit is weer deur wetenschappers construeerd oet tweei Oldgriekse woorden: βιος (bios: leven) en λογος (logos: geleerd, letterlijk: woord). 't Woord biologie is waorschienlijk veur 't eerst bruukt deur de bekende evolutionist Jean-Baptiste de Lamarck en de Duutse dokter en wetenschapper Gottfried Treviranus in 't begin van de 19e eeuw.
Noorderheide
Noorderheide is een kapitaole villao, elegen an de Elspeterbosweg 179 te Vierhouten. 't Dankt zien naom an 't heideveld waoran 't ligt.
De villao werd in 1939 ebouwd in opdracht van de Rotterdamse haovenberon D.G. van Beuningen. Hie liet de villao ontwarpen deur architect Eschauzier. 't Huus was tot in het kleinste detail ontwarpen, zelfs de schoenschraopers bie de deure waoren deur de architect uut-etekend.
Details
In de halle van 't huus beviendt zich een wiendwiezer. Via een uut-eprakkezeerd systeem kan men hier zien hoe de staand van de wiend is. De wiendwiezer staot op 't dak van de villao en hed de vorm van een keiler (wildzwien). In de halle beviendt zich ok de trappartie naor de verdieping. As men disse wenteltrap ziet, dan waont men zich in een kesteel. Dit wort nog eens verstarkt deur de prachtige kandelaor die daor an de muur op-ehungen is. Biezonder is ok de glaozen puuj (pui) die in zien geheel in de groond kan zakken.
Mede deur de prachtige architectuur is de villao mit personeelshuus en ingangspartie op-enomen op de Rieksmonumentenliest.
Arja Olthof
Arja Olthof is streektaalfunctionaris bij 't Huus van de Taol, een organisatie veur 't anfietern van de Drèentse taal. In dizze functie is ze in augustus 2019 begund.
Tieloze
Je kunnen tielozen rustig laoten verwilderen; ze vermeerderen vanzelf en elk jaor zullen der meer bloemen koemen.
Arja Olthof
Olthof, een geboren Twentse, verhuusde op heur negende naor Neilaande in Drenthe. Ze woont tegenwoordig in Fluitenbarg en prat zowal Drèents as Twèents. Ze studeerde Duutse taal en cultuur en hef veur de klasse estaone as lerares Duuts.
Biologie
Biologie deeilt organismen op in veer rieken en dreei domeinen:
Tieloze
Soorten
Der bin verschillende soorten tielozen. In Nederlaand en België kump allinnig de wilde tieloze (Narcissus pseudonarcissus subsp. pseudonarcissus) van neture veur.
Biologie
As restcategorie kennen we nog:
De rieken van de dieren, plaanten, schimmels en protisten vörmen saomen 't domein van de Eukarya, de bacteriën en de archeeën binnen de Prokarya.
Tieloze
Citaoten
Uut Dalijk as de tilozen bluit, gedicht deur Bart van Oosteringh (ps. van Lambertus van der Sleen, 1912-1993) Evunden in: Rouke Broersma (2003). ''Scheupers van de taol. Bloemlezing van de Drèentse Schrieverij 1837-2003''. Zuudwolde: Het Drentse Boek (p. 66)
Uut Haarst, gedicht deur Peter van der Velde Evunden in: Roet, Drents letterkundig tiedschrift, harfst 2018
Alexia van Nederlaand
Titel
Heur persoonlike titel is Preensesse. Nao heur heit Willem-Alexander en heur ooldste zus Preensesse Amalia is Preensesse Alexia de dadde in de order van troonopvolging, mar omdat ze gien naokommeling is van de tweede, heur zus, het ze niet de titel van kroonpreensesse.
Arja Olthof
Bij 't Huus van de Taol is Olthof gaanks mit 't maken en verneien van cursusmateriaal, beantwoordt ze taalvraogen en verdiept ze heur in de geschiedenis en schrieverije in en aover 't Drèents. In 't Dagblad van het Noorden gaf ze an hechter te willen samenwarken mit aandere streektaalorganisaties in Noordoost-Nederlaand, heur te willen richten op Drèents in 't middelbaar onderwies en mit digitaal lesmateriaal bezig te willen.
Dalsen (gemiente)
Dalsen (Nederlaands: Dalfsen) is een gemiente in 't noorden van Sallaand in de pervèensie Oaveriessel. De gemiente hef 'n oppervlak van 166,50 km² (daoras 1,32 km² uut waeter bestaot), mit 'n ienwonerdichtheid van 173 mèensen per vierkaante kilometer (CBS, 1 januari 2020). Per 1 jannewaori 2020 hef de gemiente 28.585 ienwoners (in 2006: 26.448). Per 1 jannewaori 2007 had de gemiente 26.544 ienwoners en die waren as volgt oaver de dörpen verspreid: dörp Dalsen: 7.736, Ni'jlusen: 5.913, Ankum: 101, Oldlusen: 494, Hoonhorst: 623, Lemelerveld: 3.213, Butengebied: 8.564.
As partnergemiente hef Dalsen sund 1995 de stad Hörstel in de dielstaot Noordrein-Westfaolen, op 130 kilometer ofstaand.
Verkeer en vervoer
't Dörp Dalsen lig an de revier de Vechte en an de rieksweg / pervèensiale weg N34/N340 Zwolle-Emmen-Zuudlaoren. Ni'jlusen lig aan de Autoweg Asselt-Koevern.
Kernen
Ankum, Broekhuzen, Dalmsholte, Dalsen, Dalserveld, De Marshoek, De Meele, Den Hulst, Emmen, Engelaand, Gerner, Hessum, Holt, Hoonhörst, Lemelerveld, Lenthe, Lusenerveld, Millingen, Ni'jlusen, Ooster-Dalsen, Oldlusen, Oldlusenerveld, Rechteren, Slennebroek, Strenkhaor, Welsum
Armeensk
Armeensk (in de språke selv: Հայերեն, Hayerēn) is de indo-europeeske taal dee in Armenie döär de meyrderheid van de bevolking spröäken wordt. De taal hevt wearldwyd sou'n 6 tot 7 miljoonn spreakers, mar de skattings loupen üüteyne tot sou'n 11 miljoon spreakers. Et armeensk wordt ouk in de Republik Artsach spröäken, en in de armeenske diaspora, bygelyks in Rusland, de Vereynigde Ståten van Amerika, Syrie, ens.
Dalsen (gemiente)
Schrieveri'je
In dizze lieste vin ie boeken die oaver de gemiente Dalsen gaot.
Armeensk
De taal formt en selvsstandige takke van de indo-europeeske taalfamily en is de eynigste noch leavende taal van dree verwande talen üüt de oldheid. De andere twey, et tracisk en et frygisk, binnen verdwaenen under druk van et gryksk en et latynsk.
Varianten van et armeensk:
Aauwerk (stad)
right|250px|thumb|Twijtoaleg ploatsnoambred Aauwerk (Oostfrais: Auerk, Hoogduuts: Aurich, Nederlaands Leegsaksisch en Westlaauwers Frais: Auwerk) is n stad ien de Duutse dailstoat Leegsaksen, de regio Oostfraislaand. De stad is de heufdploats van t lieknoamege kraaits Aauwerk en telt om en bie 41.000 ienwoners. Aauwerk wordt t ook zain as heufdploats van de haile regio Oostfraislaand.
Sunt 2004 ôf is het Aauwerk toustimmen om twijtoalege ploatsnoambreds te bruken ien t Duuts en t Oostfrais.
De noam
De Grunnegse noam Aauwerk kin vertoald worden vanoet t Hoogduuts. t Hoogduutse Aurich bestaait oet twij dailen: au of auwe (ien t Grunnegs oorspronkelk vertoald mit oo, môr deur Hoogduuts ienvlouden is Au veraanderd ien Aauw), wat verwiest noar "woater" en rich (vertoald ien t Grunnegs mit erk of merk; Nijgrunnegs: maark) wat verwiest noar "stee" of "vlak laand". Dij lèste verwiezen komt man ook tegen ien t woord "Hammerk". t Woord Aauwerk of Aurich verwiest dus aigelks noar n "woaterriek stee" of simpel Woaterlaand, wat verkloard worden kin deur de moren dij om Aauwerk hìn lagen.
Aandere olle benoamens dij geven binnen aan Aauwerk binnen: Aurechove (1276), Affrica (1289), Awerkera (1300), Auwerk (1402), Awerke (1413), Auwerick (1415), Aurik (1419), Auwreke (1424) en Auwerck (1426). Ien de eerste noam komt n Oldfrais verschiensel veur dij tegenswoordeg nog aal ien t Grunnegs veurkomt, noamelk t omwizzeln van de -w veur n -v (-ff ien dit gevaal). De noam Aurik zol t dichtst bie n eventuwele Nederlaandse vertoalen kommen. De noam Auwerk komt veur ien t Westlaauwers Frais.
Omgeven
Aauwerk ligt ien n coulissenlaandskop dat kenmaarkt wordt deur saanderge gaistgronden, grotendails ontgonnen veen- en maarsgronden en de Noordzee. Deur de nou binoa lege veengebieden, dij broekt binnen veur törfwinnen, lopt n groot aantel knoalen woaraan klaine veenkelonioale dörpen liggen.
Iendailen van de gemainte
Door de grootschalige gemeentelijke herindeling die in 1977 in Duitsland woedde bestaat de gemeente uit 21 stadsdelen (eigenlijk dorpen). Deze hebben alle een deelraad waarin de belangen van het betreffende dorp c.q. stadsdeel worden behartigd.
Hermien Haar
Hermien Haar (Zuudwolde, 1952) is uutgeefster bi'j Het Drentse Boek, sund 2007 onderdiel van 't Huus van de Taol in Beilen, pervincie Drenthe. Zi'j is daor gaanks mit 't uutgeven van Drèentstalige boeken en van Nederlaanstalige boeken oaver Drèentse onderwarpen. In 2007 was ze mit Alja Kiers, Abel Darwinkel en Jan Germs ien van de vier vaste mitwarkers van 't ni'j op-erichte Huus van de Taol, anfieterinstituut veur 't Drèents.
Romani
Romani of Romanes is ne sproake van t zigeunervolk de Roma. Wat geleardn meant det dr meardere soortn Romani beent, dee at allemoal aparte sproakn beent, umdet t dialekt van verskeaidene stämme slim oet mekaander kan loopn.
Oonderzeuk hef oet eweazn det t Romani verbaand hef met sproakn in noord-India en Pakistan, zo as t Hindi, mear ook t Punjabi. Doarumme wörd ook an enömn det de Roma doar oorsproonkelik oet de buurte komt, umdet an de haande van verskeaidene leenwöarde n pad te volgen is van öarn trek noar t westn. Ne studie van kort geleene wis oet det t Romani verbaand hef met t Sinhala.
De meeste Romaas hebt öare sproake beheuldn, mear doar ook aait de sproake bie eleard van t laand woer at ze tiedelik wondn, want det kon wal honderden van joarn doern. Van ooldsher is de sproake Indisch, mear zee hef ook Iraanse, Armeense, Griekse en Sloaviese invloodn ehad. De stämme dee at wieter treukn hebt zik nog mear noar aandere sproakn an epast. Det is meesttieds wat slimmer as allene mear n antal leenwöarde: de Roma op de Balkan hebt nog aait dialekte met alle acht naamvaln van t Sanskriet bewoard, wat meugelik was duur de stoarke verbuging van de Sloaviese sproakn, mear de Karpaatn, dee at nöast öar eegne sproake ook Duuts leardn, hebt zowat alns dr van dr achterhen edoan. Doarumme köant völle Romaas mekoar rechtevoort neet mear verstoan.
Kortns beent ze begunn met t opskriewn en standaard-maakn van t Romani. Doarumme geet t dr op an det de dialekte töt meardere sproakn oetdiejn zöalt.
Dagblad van het Noorden Streektaalpries
De Dagblad van het Noorden Streektaalpries is een jaorlijkse pries veur de beste culturele/keunstzinnige uting in 't Nedersaksisch, in 2005 in-esteld deur de Grunnings-Drèentse kraante 't Dagblad van het Noorden.
De pries bestiet uut 1001 euro wördt toekend in twei kattegerieën: meziek & media, en poëzie & proza. Sinds 2017 is der ok een pebliekspries. In 2011 is de pries uutereikt op de tweide editie van 't streektaalfestival !REUR! in Emmen.
Andorra
Andorra (offisieel: Vorstendom Andorra, Katalaons: Principat d'Andorra) is n klaen, in-esluten vorstendom in tievens dwargstaot in t zuudwisten van Europa, in de oostelike Pyreneeën in begrinsd duur Frankrik in Spanje. t Is t zesde klaenste laand in Europa, mit n oppervlakte van 468 km2 in et zo'n 85.000 inwoeners (2012). De oofdstad, Andorra la Vella, is mit 1023 meter boven zienivo de miest oog-elegen oofdstad in Europa.
t Vorstendom Andorra zo as wij dat nou kinnen is evörmd in 1278, in is onger n aandvest van 988 tot staand ekeumen. Andorra stot bekind as n vorstendom omdat t n monarchie is die eleid wort duur twie miederegerende prinsen – de Biskop van Urgell en de President van Frankrik.
Jaorliks wort Andorra bezocht duur zo'n 10,2 miljoen minsen. t Geïsolierde laand is tuggenwoordig voral ofankelik van toerisme in z'n staotus as belastingparadees. Andorra is gien lid van de Europese Unie. De offisiële taol van de Andorrezen is t Katalaons. Duur de vule immigranten sprikt mar 35% van de bevolking Katalaons; 58% sprikt Spaons. Daornaost wort ok t Fraans (7%) vuul espreuken, in binnen voral t Portugees (2100 sprekers) in t Ingels (770 sprekers) belangrikke immigrantentaolen.
Zuud-Jutland
400px|thumb|Lokaosie van Zuud-Jutland in Denemarken 200px|thumb|Kanon bi'j Dybbøl uut de Duuts-Deense oorlog Zuud-Jutland (Deens: Sønderjyllands Amt) was n provinsie in Denemarken. De regio die met de veurmaolige provinsie samenviel stong ok wel bekend as Noord-Sleeswiek. t Was ongeveer 3938 km groot en had in 2006 zo'n 252,433 inwoners. Op 1 jannewaori 2007 bunt de provinsies in Denemarken af-eschaft. Zuud-Jutland maakt now deel uut van de ni'je regio Zuud-Denemarken (Deens: region Syddanmark).
Basserveld
Basserveld is een buurtschop in de gemiente Stienwiekerlaand, in de Nederlaanse perveensie Overiessel. De buurtschop lig in de Kop van Overiessel tussen Paosloo en Mari'jenkaampen, kotbi'j de greenze mit de perveensie Frieslaand. De buurtschop lig rond de weg Basserveld en de Boslaan en telt zo'n 40 inwoners.
Mit de Meulehoeke vaalt et Basserveld onder de buurtschop Basse. In de praktijk is de buurtschop ericht op et dorp Stienwiekerwold. Et Basserveld hef gien eigen plaetsnaembodden. De naeme van de buurtschop viej vanof begun 20ste ieuw op kaorten, anvankelik as veldnaeme.
West Leegsaksisch
West Leegsaksisch kan verwiezen noar:
26 meert
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaotse op 26 meert
Skokkelaand
Skokkelaand is ne wonkern en veurmoaleg eilaand in den Noordoostpolder, Nederlandse previnsie Flevolaand, dat in 1859 om veiligheidsredenen ontruumd wodden. Tot 1932 lag et as eilaand in de Zuderzee, noa et kloarkommen van den Ofsluutdiek in et Iesselmeer. Sinds de dreugelegging van den Noordoostpolder in 1942 mek et deel uut van et vastelaand.
Op Skokkelaand is noe n museum. Joarleks bezeukt rundumme 40.000 leu et veurmoalege eilaand.
Op 9 juli 2008 mek de gemeente Noordoostpolder bekend dat Skokkelaand eigen stroatnamen krig. Daormet is et de twaalfde kern van den Noordoostpolder.
Geologie
Skokkelaand is in de tied van et Holoceen ontstoan, under invlood van zeespegelstieging wat leidden noar veanevörming in n groot gebeed in en rundumme et Iesselmeer van vandage. Et veane van Skokkelaand begroaft n laandskop uut et ende van de leste iestied, mit onder aandere nen riveerduun (zaand dat deur de ovverheersende westenwind uut umrengende revierbeddingen is op-estoaven. De oldste beskrievingen van eilaanden in et teggenwoordige Iesselmeer (de veanrest Skokkelaand en de keileem-opduking Urk) stamt uut de Romeinse tied.
Bewonning
Vanaf de middeleeuwn lagen op Skokkelaand dree darpen. Et noordelekste darp heten Emmeloord en heurden bi-j et gewest Hollaand. Noar dit darp is de plaatse Emmeloord van noe eneumd dat n paar kilometers noordeleker ligt. Op et zudeleke deel lagen twee darpen: Middelbuurte (Möllebuurte) en Zudert (Zuderbuurte), en dan de Zuudpunte mit ziene karke en lichtboaken. Dizze darpen heurden bi-j de previnsie Oaveriessel, en wödden tezamen Ens eneumd. De benaming Ens is leavend eholden in et dorp Ens ten zuudoosten van et Emmeloord van noe. Dizzen name kump woarschienlek van "Endesea" wat endenzee zol betekkenen. De benaming Zudert zeet wi-j trög in ne wonwiek in Emmeloord-zuud, "Den Zuudert" eneumd. Pas in de Franse tied, in 1806, wödden et hele eilaand in-edeald bi-j de previnsie Oaveriessel.
In godsdeensteg opzichte was Skokkelaand verdeald. Emmeloord was hoast volleadig Rooms-Katteliek, woar de twee darpjes van Ens in meerderheid Nederlaands Hervormd waren.
De leu van Skokkelaand had deur heure ofzundering ne eigen kultuur en sprokken ok 'n eigen dialekt, et Skokkers. Veural den Skokker klederdracht is bereumd.
Geskiednis
Howal ne rume meerderheid van de eilaandleu katteliek was, evakueerden moar n kleinen deel van de inwonners noar de kattelieke enklave Volendam. Et merendeel verhuusden noar Vollenhove, en noar et darp Brunnepe bi-j Kampen, woar de Skokkerbuurte ebouwd wodden. Brunnepe is noe ne wiek van Kampen. Een deel van dizze Skokkerbuurte is noa-ebouwd in et Zuderzeemuseum in Enkhuzen. De kattelieke karke van Emmeloord wierd steen veur steen afebrokken en hoast etzelfde wier opebouwd in Ommen.
Nog veur de ontruming wöd bi-j Könninklek Besluut van 16 december 1858 mit anvang van 10 juli 1859 de gemeente Skokkelaand op-eheaven en et groandgebeed bi-j de gemeente Kampen edoane. Mit et dreugevallen van den Noordoostpolder in 1942 wierd et eilaand volleadig umgaeven deur laand. Skokkelaand wodden datzelfde joar underdele van et ni-j op-erichte Openboar Lichaam "Den Noordoosteleken Polder". In 1962 ontstoand hieruut de gemeente Noordoostpolder van noe.
Van de dree darpen is alleneg de bebouwing van Middelbuurte deals bewoard ebleaven, mit de uut 1834 daterende karke. In de joaren tachteg van de 20ste eeuwe wöddden enkele holten huze in Zuderzeestiel ebouwd. Der is noe n museum, mit ne vaste tentoonstelling oaver den vondst van under meer mammoeten bi-j et eilaand. Noabi-j Skokkelaand ligt nen gesteententuun woarin keien bunt te bewonderen uut de iestieden. Den vröggeren haavn van Emmeloord an de noordkante van et eilaand is deels opni-j ebouwd.
De lotgevallen van Skokkelaand bunt deur Harry Mulisch verwarkt in et verhaal De sprong der paarden en de zoete zee (1955). In 1995 is Skokkelaand too-evoogd an de UNESCO Wealdarfgoodlieste et beheurt ok tot den Top 100 der Nederlaandsen UNESCO-monumenten.
De tookomst van Skokkelaand
De groandsoorte van Skokkelaand is ne dunne loage klej op ne dikke loage veane dat ne sponsachtege samenstelling hef. Mit et verlaegen van den groandwaterspegel t.b.v. den umrengenden Noordoostpolder, oxideerden et veane en wierd et steaveger. Et oppervlak van et eilaand is hierdeur sinds de dreuglegging al bi-jnoa anderhalve meter gezakt. Zonne inklinking is unomkeerboar: bi-j vernatting van et veane zet den undergroand neet meer uut. Sinds de 90er joaren wodt wal plannen uutevoerd um de oostkante van et eilaand te vernatten en zodoonde wietere inklinking en verleaging van et veurmoalege eilaand te veurkommen.
Akkoord van Skokkelaand
Op 30 juni 2007 wierd op et veurmoaleg Zuderzee-eilaand et Akkoord van Schokland begonnen. Bedrieve en leu dee eure handtekkening hieronder zetten, geaven an zich te willen inzetten veur et warkelek maken van de Millenniumdoelstellingen van de Vereanegde Naties. Minister veur Untwekkelingssamenwarking Bert Koenders gaf den oftrap.
Heemstede (Noord-Hollaand)
Heemsteade is ne plaatse en gemeente in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand en hef ne oppervlaakte van 9,61 km² (woarvan 0,15 km² water). Binnen de gemeentegrenzen gif et gin andere darpen.
In New York kom i-j nen verbasterden vorm teggen van Heemstede: Hempstead. Dit was vrogger ne koloniale neaderzetting noabi-j Ni-j Amsterdam.