cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Waoterbotterbloeme
Waor 't veurkump
De plaante kump veur in helder, zeut of zwak brak, meestentieds vrie voedselriek, stilstaond of zeutjes an streumend waoter dat hooguut een meter diep is. Bestuving wonnen edaon deur verschillende insekken. Oek kan zelfbevruchting plaosevienen bie onder-edeuken bloemen.
Ekelogie
Kikkers legen grege der drille op of bie de blaojen van de waoterbotterbloeme. De plaante hef een veurkeur veur lich verzuurd waoter.
Gebruuk
De boven- én de onderwaoterblaojen kunnen vars of edreug as toekruud gebruuk wonnen.
Tune
De plaante kan stark uutbreien, en zal soms beteugeld mutten wonnen. Een grote viever is daorumme veur disse plaante gewunst. De plaante steet derum bekend goed zuurstof an 't waoter toe te voegen, een veurdeel a-j vissen hemmen.
De blaojen bedekken de oppervlakte, wat dieren as vissen en kikkers schuulplaosen biejt en algengreui tegengeet.
Kas Bendjen
Kas Bendjen was van 1992 töt 2010 nen boerenrockband oet Vorden in den Achterhook en deed ook in 't Achterhooks zingen. Kas Bendjen wör op ericht in 1992 en har t eerste optreaden in juni 1993, op de Vordense Hamparty.
Kas Bendjen besteund oet Hans Krabbenborg (gitaar en zang), Robert Wagenvoort (ook gitaar), Erik Reindsen (ook gitaar), Ard Schouten (basgitaar), Wilfried Lichtenberg (trekzak), Rene Groot Wassink (drums) en Niels Bloemendaal (trompet en saxofoon).
De band spöln verskeaidene muziekstielen zo as rock & roll, ska, zydeco, polka en blues. Ze maakten vuural egene nommers, mear broekten ook aandere bekeande värskes um de bool op te jutten.
7 augustus 2010 har Kas Bendjen t leste optreden. De muzikanten woln de prioriteiten anders leggen, en doar passen de band neet meer bie in.
Hierden
thumb|300px|Kesteel Esschenburg Hierden is een darp in de gemeente Harderwiek, in de Nederlanse previnsie Gelderland. Hierden het ongeveer 2.700 inwoeners. 't Darp is ontstaon uut verschillende buurtschappen in de stadslanderiejen in 't oosten van Harderwiek.
Hierden is een boers darp mit een oorspronkelijk kerakter deur zien veule Noord-Veluwse boerderiejen, vaak he-j daornaost kleine bakhuusjes staon. 't Darp het ok zien naam egeven an de Hierdense Beke, één van de weinige beken in 't noordwesten van de Veluwe die niet ekanaliseerd is.
In Hierden zit ok één van de grotere sauna's van Nederland mit daobie een eigen plek veur schoonheidsbehandelingen en zoksoort dingen.
Warkhoven
Warkhoven was ne zelfstaandege gemeente in de previnsie Utrecht. De gemeente is op 1 september 1964 op-eheaven en bi-j de gemeente Bunnik edoane. Doar is et noe ne kleine kern mit rundumme 1.630 inwonners (CBS 2003). Warkhoven is ontstoan in de 8ste eeuwe under den name Wercundia. In de 12-13de eeuwe wödden de Karke van Warkhoven ebouwd dee nog altied et middelpunt van dee historiese kern van et darp is. Doar is veul boern bedrievegheid (veurnoamelek vee- en fruutteelt) in en um et darp.
1403
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1403:
Warkhoven
Warkhoven hef ne restaureerde koornmölle, den Rien en Weert, dee op zoaterdagen te bekieken is veur de kiekleu. Wieter ligt an den raand van et darp et kasteel Beverweerd (neet toogänkelek veur kiekers). Der bunt verskillende kleinschoalegen boerderi-je-campings in en rundumme et darp.
In 2004 wödden deur de plaatseleke Muzeekvereaneging Constantia nen video/dvd uut-egeaven mit historiese beelden van et darp Warkhoven.
Holthuuzn
Holthuzen is ne boerskop in de Tweantse gemeente Hoksebarge. t Ligt op t zuden van De Hoeve en op t noorden van Brammel.
Hongaarnlaand
Hongaarnlaand (Hongaars: Magyarország) is n laand in Mildn-Uropa en t is lid van de Uropese Unie. Hongaarnlaand greanst in t westn an Oostnriek en Sloveniën, in t noorn an Slowaaknlaand, in t noordoostn an de Oekraïne, in t zuudoostn an Roemeniën en in t zuudn an Serviën en Krowatiën. De heufdstad van t laand is Boedapest. t Laand hef ne öppervlakte van 93.030 veerkaante kilometer en t tealt 10,1 miljoen inwonners. Dat gef ne bevolkingsdichtheid van 108 inwonners/km².
Holthuuzn
In de Middeleewen wörd Holthuzen al eneumd as Holthusen (vuur 1497).
Vroger was Holthuzen met de boerskopn Stepel en Eppenzoalder ne boermoarke. t Kan wean det t eerst ne op zikzelf stoande moarke was, en pas in t 17de joarhoonderd bie Stepel en Eppenzoalder edoan is.
Hongaarnlaand
Bevolking
Hongaarnlaand hef ruum 10 miljoen inwonners, woarvan t merendeel (92%) etnische Hongaren. Der bint verschillende kleine etnische minderheden, woarvan de Roma (zigeuners, 5%) en de Duutsers (1,2%) de belangriekste bint. Doarnoast bint der nog tal van minderheden die minder as 1% van de bevolking oetmaken, zooas de Roemenen, Slowaken, Serviërs en de Oekraïners.
Steden
De Hongaarse heufdstad Boedapest is mit 1,7 miljoen inwonners (2,5 miljoen in de agglomeroasie) zunder twiefel de grootste. Debrecen is op rume ofstaand tweede, Miskolc dearde. De Hongaarse steden mit meer as 100.000 inwonners bint:
Wichmond
Wichmond is een darp in de gemeente Bronckhorst in de previnsie Gelderland in Nederland. Wichmond warkt völle samen met Vierakker. Wichmond is rond 800 ontstoan. De missionaris Ludger (of Ludgerus) kreeg van de graaf Wrachar uut Brum en 794 een stuk grond van umsgeveer een kilometer lang. In de schenkingsakte wordt esprokken van "Withmundi", wat "wiede mond" betekend. In 800 bunt de inwoners van Wichmond een karke goan bouwen. Disse karke wodden in 801 deur Ludger in-ewi-jd. Zo is wichmond de eerste plaatse oaver den Iessel ewodden, woar Luger een karke hef esticht.
1404
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1404:
Aarf
thumb|250px|Een boerderie mit 't aarf Een aarf of arf is een gebied dat drekt um een huus heen leit. 't Woord aarf wort veural gebruukt veur de groend dum een boerderie heen. Oek de opstal zelf heurt bie 't aarf. Bie een huus wort mit 't aarf an de veurzied meestentieds de veurtuun bedoeld, en mit 't aarf an de achterzied de achtertuun.
Een aarf kan oek een woenaarf wezen, dit is een gebied waor veul huzen staon en waor der veul speulplekken veur de deur bin. In een woenaarf ma-j dan oek mar daartig kilemeter per uur mit de automebiel riejen.
26 december
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 26 december
Lebuïnus
thumb|220px|Fresco van St. Lebuinus Lebuïnus (ook wal bekeand as Lebuin, Lebwin of Liafwin(e)), was nen Angelsassiesen zeandeling oet Engelaand. Zinne geboortedag en plaatse zeent nit bekeand, mear hee köm oet de tied bie Deawenter um 775. Ze neumt um ook wal Apostel van de Freesken en hee is patroonhealige van Deawenter.
Leawen
Lebuïnus was nen monnik in Wilfrid's klooster bie Ripon. Noar Bonifasius, Willibrord en aandere healigen's vuurbeeld besleut he zin leawen te wieden an de kerstening van de Germanen.
Noa zinne anstelling gung he in 754 noar Utrecht, en köm bie St. Gregorius, den't doar toe bisskop was. Den wees um Oaweriessel op de greanze met Westfalen too. Hee kreeg ook Marchelm (of Marcellinus) met as gezel, ne volgeling van Sunt Willibrord.
Noa at he met möaite oontsnappen kon, besleut Lebuïnus et Kristelike woord te preaken op de nationale Sassengaddering (t allthing) bie Marklo bie de Weser.
Lebuïnus zinne Vitae beskriewt nauwkurig zinne verskiening vuur de gaddering, woer't he de Sassen wees op de onkeunde van öare goden. Ook woarskouwen hee öar vuur ne onumkeerboare dood duur nen stoarken keuning as ze zik nit leuten kerstenen. Nen oadelman Buto hulp em de leu oavertugen, en um in t vervolg zinnen gaank leuten goan.
Dood
Op zinne terugkeer noar Freeslaand herbouwden Lebuïnus de Deawenter koarke, woer't he ook begreawen lig. Zinnen dood in 776 is zeker, umdet de Sassen in det joar de koarke wier verbraanden. Ondaanks dree deage zeuken konnen ze zinne oawerbliefsels nit veenden. Ludger herbouwden de koarke n antal joar later, en veund Lebuïnus zinne oawerbliefsels.
Verearing
Lebuïnus wörd duur de roomsken herdacht op 12 november, vuural in Nederlaand.
25 december
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 25 december
Jeroen Dubbeldam
Jeroen Dubbeldam (Zwolle, 15 april 1973) is nen Neerlaandsen springruuter.
Zin eerste pries wun he in 1994, doo't he met t peard Killarney Europees Kampioen wör bie de young riders (jonge ruuters). De meeste weenst haalden he met t peard De Sjiem. In 2000 wun he de gooldene medalje op de Olympiese Zommerspöllen van Sydney en n joar doarop de earvolle Grote Pries van Aken. In september 2014 wör Dubbeldam wearldkampioen springen op de wearldspöllen vuur springruuters.
In augustus 2006 wör Dubbeldam op Up and Down wearldkampioen met t nasjonale manskap, bie de viefde wearldruuterspöllen in Aken, met Albert Zoer, Gerco Schröder en Piet Raijmakers.
Geeldsketer van Dubbeldam is BMC Groep, den't ook de springruuters Ben Schröder en Jurgen Stenfert en dressuurriedsters Coby, Marlies en Marrigje van Baalen sponsoren dut.
Dubbeldam wont rechtevoort in t Tweantse Weersel met zinne vrouwe en dree keender, en hef doar nen egenen wedstriedstal, den't noar De Sjiem is eneumd.
Intrekkersmoal
t Intrekkersmoal mek deel oet van de noaberschapsgebroeken.
As dr ne verhuuzing was, of ne ni-je boerderi-je ebouwd wodden, mossen de ni-je leu aerst 'buurte maken'. Dat wil zeggen dat ze bepaalt wee't ze as eure noabers beschouwdn. In oldere tieden was dr ne strenge hiërarchie: dr was ne eersten noaber, tweeden noaber enzowieter. Meestieds wodden de noabers ekoazen, dee't mangs al eeuwen veur dat hoes de noabers waarn.
De ni-je noabers heelpen met de verhuuzing, en t inrichten van t hoes. As dank wodden de ni-je leu verondersteld n intrekkersmoal te organiseren. Dat hoofn neet direct, iederene begreep da-j drok waarn met t inrichten van t ni-je hoes, moar langer dan n joar mos t toch neet duurn. In olde tieden waarn de noabers belangriek om van opan te können, en t intrekkersmoal deendn um mekare better te leern kennn
Traditioneel bestond t intrekkersmoal oet brood met brandewien, teggenswoardig (de traditie besteet nog steeds, o.a. op t Achterhookse platteland) wödt dr vake ne halve hane, karbonaadjen of schitzel in de panne gooit, en dut de Grolsch goeie zaakn.
Deur de komst van auto's, telefoon enzowieter, bunt de noaberschap tradities minder belangriek eworden, moar wödt t in sommige streken nog steeds arg wardeert as t wal gebeurt, en wodt sommige leu nooit echt accepteerd, as zee an de tradities neet metdoot.
Friese waeterlinie
thumb|200px|Zwattendiekster schaans De Friese waeterlinie, ok wel Tsjonger-Lendelinie, is een riege van 16e en 17e ieuwse verdedigingswarken van schaansen en waeters in de Stellingwarven, noordelik van De Kuunder in et vroegere Schoterlaand, en op de linie Makkinge-Bakevene.
Et gebied langes de schaansen, stuwen en dammen wodde tiedens de Tachtigjaorige Oorlog tegen de Spanjaorden en in et Rampjaor tegen Bernhard von Galen en Fraanse hulptroepen onder waeter zet.
Schaansen
thumb|200px|Schaans Frieschepaolen thumb|200px|Zwattendiekster schaans
Bi'j Bakeven was vrogger een oefenschaans, de zogenuumde Sterrenschaans. Disse oefenschaans komt niet uut de Spaonse tied, mar uut de 18e/19e ieuw.
Verloop
De Friese waeterlinie begon an de Zuderzee en volgde de Lende tot De Blessebrogge, daorweg gong de linie naor et reviertien De Kuunder en de Schoterbrogge, dan over Et Vene en Terbaand naor Gediek en zo via Donkerbroek en Bakkevene naor Frieschepaolen. In et oosten gong de linie over in de Grunninger waeterlinie naor Delfziel.
Geschiedenis
thumb|200px|Kuunder schaans
Twentsch kuiernat
t Dreankn löt zik good mengn met aandere draankn, zo as sinaasappelsap, koffie en cola. Wieders wörd t duur ethuuze en bakkers völle broekt in häpkes en gebäks.
Friese waeterlinie
Spaanse anval
In et jaor 1580 het Frieslaand him ansleuten bi'j de Opstand tegen Spanje. In disse tied bin de schaansen bouwd. In 1982 verschenen de Spanjaarden in de Stellingwarven, die vanuut de Sliekenborgschaans et gebied plonderden. In 1985 won et leger van de Republiek uuteindelik de stried van de Spanjaarden die heur in de Sliekenborgschaans verschuulden.
Twentsch kuiernat
n Teegnhanger is Zwiegöllie, van n zelfden draanknhaandel.
Friese waeterlinie
Bommen Berend
In et Rampjoar 1672 bin de schaansen saemenvoegd en wat uutbreid wodden om et leger van Bommen Berend, de bisschop van Münster mit zien leger, tegen te holden. In disse stried speulde de Bekhofschaans een belangrieke rol. In juni 1672 wodde de Kuunder Schaans deur et leger van Bommen Berend veroverd, mar naodat ze zonder sukses de rest van de linie perbeerden te veroveren was Bommen Berend an et einde van 1672 weer vot. In 1673 wodden verschillende schaansen versterkt en in de Lende wodde een daam anlegd. Op 24 augustus 1673 zette de bisschop van Münster een anval in waorbi'j hi'j mit zien leger achter de linie komen kon. Bi'j de Blessebrogge schaans wodde daorbi'j slim vochten. Toen op 29 augustus een zwaore noord-wester storm opzette, trokken de troepen van de bisschop heur weeromme naor Steenwiek. In de Lende was et hoog waeter waordeur vule soldaten van de bisschop storven. In oktober 1673 verlieten ze Steenwiek, en d'r kwam een vredesoverienkomst tussen de striedende partijen.
Hermen Bomhof
Hermen Bomhof (Apeldoorne, 4 febrewaori 1919 - 1988) was een Veluwstalige dichter en liedtekstschriever.
Bomhof is geboren op 't laandgoed Hohenheim tussen Apeldoorne en Dèventer. Later woonden e in Ugchelen onder de rook van Apeldoorne. Hi'j was redacteur van de Wegener-bladen en schreef gedurende tientallen jaoren gedichten in 't Oost-Veluws veur kraanten en tiedschriften. Ok schreef e teksten veur streektaalzangers.
Zien liefhebberi'jen betröffen 't streekgebeuren, de netuur, 't teniel en de letterkunde. As volksdichter kunden ie hum wal vergelieken mit de populaire Sallaandse dichteres Johanna van Buren. Zien toon was mangs meer sarcastisch en melancholisch; zo schreef e oaver 'de grote ramp' (de Tweide Wereldoorlog), milieuversmering en geleufstwiefel.
Basiliek van Oonze-Lieve-Vrouwe-ten-Hemelopneming
thumb|Butenanzicht van de basiliek, mit links de Pèperbusse thumb|Blik op 't koor van de basiliek De Basiliek van Oonze-Lieve-Vrouwe-ten-Hemelopneming is een middelieuwse kruuskarke an de Ossenmark in de Aoveriesselse heufdstad Zwolle. Van oorsprong was de karke een kapel, de Oonze-Lieve-Vrouwekapel, die ondergeschikt was an de Sunte-Michaëlskarke. De toren van de karke stiet bekend as de Pèperbusse en geldt as een symbool van Zwolle.
Hermen Bomhof
In 1987, een jaor veur zien wegraken, verscheen bi'j de Iesselakkedemie in Kampen zien verzamelde dichtwark onder de titel Van weerskanten vremp.
Basiliek van Oonze-Lieve-Vrouwe-ten-Hemelopneming
Geschiedenis
't Gebouw wördden in vier bedrieven dalezet. Veureerst wördden, tussen 1394 en 1399, 't koor ebouwd. Daornao wördden 't dwarsschip en de oostelijke travee van 't schip ebouwd; dit was in 1417 klaor. Töt en mit 1452 stunden de warkzemheden tumig. In 1454 kwaamp 't schip gereed. Tussen 1462 en 1484 wördden de Oonze-Lieve-Vrouwetoren ebouwd, die bekendstiet as de Pèperbusse.
Tussen 1580 en 1810 is de basiliek veur alderhaande niet-karkelijke doelen gebruukt. In 1809 wördden de karke an de kathelieken egeven. Die voerden de neudige ripperasies en anpassings uut en namen 't gebouw in 1811 in gebruuk. In 1871 wördden der ziedbeuken toeëvoegd, die in 1975 vurtehaald bint.
Hermen Bomhof
<poem style="margin-left:2em; font-style: italic"> Un entenvloch snort vot en trekt al groter strepen hoog in de meertse loch. De westenwind stek op, die van de bossen kump. O, God, nooit he’k begrepen, dät veur dit slechte land mien ’t hät zo heftig klop.
Basiliek van Oonze-Lieve-Vrouwe-ten-Hemelopneming
Waj der kunt zien
De stoffelijke resten van de middelieuwse schriever en mysticus Thomas a Kempis wördt in de basiliek in een kissien bewaord. Oorspronkelijk laggen dizze begraven op Begraafplaatse Bargklooster. Vervolgens wördden ze bewaord in de olde Sunte-Michaëlkarke. Die wördden in 1965 esloopt, waornao de reliekschrien aoverebracht wördden naor de neie Sunte-Michaëlkarke an de Bisschop Willebrandlane. Toen ok dizze karke dichtegunk, wördden de schrien mit Pinkstern 2006 onderebracht in de Basiliek van Oonze-Lieve-Vrouwe-ten-Hemelopneming.
In de basiliek stiet wieder een bield van Sunte-Michaël, de schutspatroon van Zwolle. Dit bield is afkomstig van de vroggere Diezerpoorte.
Boekenkaste
thumb|Een boekenkaste Een boekenkaste is vake een uut hout emaken kaste mit schappen (planken) speciaal bedoeld um boeken in te zetten. Boeken wonnen in de boekenkaste op-ebörgen um ze in goeie staot te houwen en um 't overzichtelijk te houwen (bieveurbeeld op alfebetische volgorde of auteursnaam zetten). De boeken kunnen rechop ehouwen wonnen deur een boekensteun te gebruken.
Naos de boekenkaste in woenigen, bin boekenkasten onder meer oek te vienen in kantoren, biebeltheken en archieven.
Staotussymbool
't Hem van een goed-evullen boekenkaste geld as een teken van onderwies en wonnen daorumme (in sommigen kringen) as een staotussymbool ezien. Zelfs zo arg dat 't een tiedlange meugelijk was in meubelzaken boeken per meter te kopen, allemaole van dezelfde grootte en veurzien van dezelfde rogge. Een sluukse inspectie van de inhoud van de boekenkaste is, as e effen allinnig in de kamer is, veur een gaste soms de gebruken methode um de achter de belangstellingen van zien gasheer te koemen.
Friedrich Nietzsche
thumb|Friedrich Nietzsche in 1882 Friedrich Wilhelm Nietzsche (Röcken, 15 oktober 1844 – Weimar, 25 augustus 1900) was 'n beruumde en invloedrieke Duutse filosoof en filoloog.
Levensloop
Zien va - predikant - overleed doe Friedrich vief jaor was. Hi'j werd streng protestaans op-evoed deur zien moe. Hi'j werd naor 'n internaat estuurd waor hi'j veurbereid zolln wördn op zien theologische studie. Op dit internaat greuidn zien interesse veur de Griekse oldheid, veural veur de filesoofn Plato en Aristoteles. Hi'j göngn klassiekn taaln studeern, eerst an de universiteit van Bonn, daornao in Leipzich. In Leipzich kwaamn e in anraking met 't wark van Schopenhauer die iéne van zien grootstn veurbeeldn werd. Nietzsche was ok 'n bewonderaar van 'n componist Richard Wagner. Later in zien leevn brek e met Wagner umdat disse veur de christlijkn ideaaln zol hebbn ekeuzn.
Nietzsche werd 24 jaor jong professor in de klassiekn filologie an de universiteit van Bazel. In 1879 was e dichtebi'j de dood ten gevolge van 'n lichaamlijkn instorting; hi'j werd dwungn ontslag te nemm. In de loop van zien leevn verienzaamm Nietzsche stieds meer, umdat bi'jnao niemand hum meer konn volgn. De zieke Nietzsche brach in 1888 veul geschriftn uut, mar in 1889 störttn e in en kreeg 'n anval van waanzin. Hi'j hersteldn hier nie meer van en störf in 1900.
Wark & ideeën
Reeds tiedns zien studie brach Nietzsche geschriftn uut waordeur e anzien kreeg en die hum ok de anstelling töt professor te Bazel bezörgdn. In 1872 verschient 'Geburt der Tragödie aus dem Geiste der Musik' (De geboorte van de tragedie uut de geest van de muziek). Hi'j onderscheidt hierin 'n dubbele wörtel in de Griekse kunst- en cultuurverschiensels, nl. Dionysische drift en Apollinische bezinning. De Dionysische drift is 'n vörmloosn oerwil, zo as die in muziek töt uuting kump. De Apollinische bezinning is de macht van maot en harmonie.
De machtspositie van Duutslaand na 1870 verontrustte Nietzsche. Hi'j vreesdn dat dit töt 'n vervlakking en vervrömming van de echte cultuurweerdn zolln könn liedn. Disse gedachtn bint op-eschreevn in 'Unzeitgemässe betrachtungen' (1873-1876) (teegndraodse beschowings). Hierin prees e ok zien leermiesters Schopenhauer en Wagner.
Hi'j werd kritisch ten anzien van kunst en metafysica en göngn zich verdiepn in de weetnschop. Dit kwaamn töt uuting in 'Menschliches allzumenschliches' (1878) (Meenslijk al te meenslijk), wölk boek ewijd was an Voltaire.
In 'Zarathustra' nuumm Nietzsche de drie trappn die de meense bi'j zien ontwikkeling deurlöp:
Dit derde stadium beriekt Nietzsche met zien wark 'Also sprach Zarathustra'(1883) (aldus sprak Zarathustra), wat 'n dichterlijkn uutbeelding van zien filosofische gedachtn was.
In 'Zarathustra' beteugdn Nietzsche ok dat d'r 'n boovn de christlijke 'slaovnmoraal' bestaonde meense mussn komm, de 'Übermensch'. De Übermensch is de meense die wet dat God dood is, die wet dat al 't ideële boovneerdse een harsenschim is, die zichzölf gef an eerde en leevn, die wet dat e 'n deel is van disse weerld en niets daorbuutn.
Nietzsche was plaan um zien hele filosofie in 'n groot wark neer te schrievn, met as titel 'Der Wille zur Macht, Versuch einer Umwertung aller Werte'.
Mar Nietzsche hef dit wark nie voltooid. 'Jenseits von gut und böse'(1886) (Veurbi'j goed en kwaod) was beduuld as inlieding op dit grote wark. Zien wark an 'Der Wille zur Macht' werd onderbreukn deur de uutgave van 'Genealogie der Moral' (1887) (Genealogie van de moraal).
In 1888 brach Nietzsche völle warkn uut, waoronder 'Antichrist' en 'Ecce homo'. Dit leste boek was zien autobiografie. Ok schreef e enkle stukkn, waoronder 'Der fall Wagner' ('t Geval Wagner) waorin e ofrekkende met Wagner.
Heumen
Heumen is n darp en gemeente in de Nederlandse previnsie Gelderlaand en hef ne oppervlakte van 41,50 km² (woarvan 1,59 km² water). De gemeente Heumen mek deel uut van de Stadsregio Ernem-Nimwaege. Den Maas is de grenze van Heumen met Noord-Broabant. Möllehook ligt op de grenze met Limburg. De hervormde darpskarke kump uut de 14de eeuwe en de Kattelieke Gregoriuskarke is in 1952 ebouwd noar n ontwarp van architekt E. Nijsten.
Friedrich Nietzsche
Wark & ideeën
Zien notities werdn in 1906 uut-egeevn onder de titel 'Der Wille zur Macht'.
De invloed van Nietzsche werd in de 20e eeuwe ienorm. Tiedns de eerste weerldoorlog was nao de Biebel, Nietzsche's Also sprach Zarathustra 't miest eleezn boek in de loopgraavn. Dit hef d'r toe elied dat Nietzsche ien van de miest invloedrieke moderne filosoofn is ewörden.
Heumen
Aandere darpen
200px|thumb|left|De twee Heumense karken an et darpsplein
Friedrich Nietzsche
Nietzsches filosofie
right|220px|thumb|Friedrich Nietzsche in 1861 Nietzsche wödden stark met zien filosofie beïnvloed deur de Duutse filesoof Arthur Schopenhauer, waor hi'j zien metafysica van de Wille over 't algemien overnamen, mar hi'j hef der aandere ethiese consequentie an verbunnen: waor Schopenhauer veur 't ascetiese 'apollinische' levensholding veurstaander was, daor was Nietzsche juuste 'n veurstaander van 'n 'dionysiese' bevestiging van de levenswille. Dit striedlustige begrip wödden belichaamd deur de Übermensch. Volgens de Leidraad Nederlandse Spelling wöd zelfstaandige naamwoorden uut 't Duuts in 't Nederlaans met 'n kleane letter eschreven: übermensch, schnaps, umlaut, edelweiss, apfelstrudel, aha-erlebnis. -- 't In de toekomst levende resultaat van 'n veurtdurende bevestiging van de wille töt macht, die zich töt de huudige meanse verhöldt zo as de huudige meanse zich verhöldt töt 'n aap. Disse gedachte vinden zien bekendsten uutdrukking in 'n boek Also sprach Zarathustra, waorveur hi-j 'n töt dusverre in de filosofie onbekende vörme hef gebruukt: op declamerende toon eschreven profeet klinkende fictie, waorin met name 't royaal gebruuk van uutroep-tekens opvalt.
Nietzsches deenken is 'n veurtdurende herweerdering van 't veurofgaonde met de kennelijke beduuling uutendelijk elke metafysica en moraal achter zich te laoten.
't Is belangriek te wetten det Nietzsche de neiging had zichzölf in te deenken en eregeld zien staandpunten te herziene. Daordeur lek d'r veul tegenstriedigheden in zien wark te wezen. Uut dien heufde kan Nietzsches ontwikkeling ruw weg wödden in-edeeld in drie fases:
1405
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1405:
Apeldoorne (gemeente)
thumb|275px|Satellietfoto van Apeldoorne thumb|275px|Peleis 't Loo right|200px Apeldoorne (, Nederlans: Apeldoorn) is een gemeente op de Veluwe in de Nederlanse previnsie Gelderland. De heufdplaatse is de gelieknamige stad. Apeldoorne is wat oppervlakte angeet één van de grootste gemeenten van Nederlaand. De gemeente had op 1 mei 2013 zo'n 157.389 inwoners (bron: CBS).
Een groot deel van 't landelijke gebied van Apeldoorne kenmärk zich deur veul netuur. 't Hele westen van de gemeente is onderdeel van de oostkante van de Veluwe, met op de stuwwallen elegen bossen en heedvelden. De hoogste heuvel in de umgeving is de Toornebarg, die 107,1 meter hoge is. De hoogste heuvel van de Veluwe is 110 meter (netuurgebied Imbosch, bie Rheden).
Geschiedenisse
Rond 792 wödt Apeldoorne al eneumd as Appoldro; toen was 't werschienlijk al een butenplaatse (villa). 't Kreeg betekenisse as industrieoord, toen 't zich in de vrogmederne tied töt centrum van de pepierverwärking ontwikkelde; 't dörpjen greuien vlogge maar kreeg gien stadsrechen, oldere lu neumt de stad Apeldoorne dan ok nog de heeltied 't därp. In 1684 koch Stadholder Willem III Peleis 't Loo. Nao 1800 ging de industriële betekenisse van Apeldoorne achteruut, al was in 1869 't Apeldoornse Kenaal of, waormee de stad via de Iessel verbunnen was met de Zuderzee. Nao de Tweede Wereldoorlog greuien 't uut töt een stad van nasionale betekenisse, ok met volkse wieken zoas De Maoten en Zeuvenhuzen.
Kernen
Apeldoorne, Assel, Beekbargen, Beemte-Broekland, Engeland, Grunendaal, Hoenderloo, Heuilannen, Hoog Soeren, Klarenbeek (gedeeltelijk), Lieren, Loen, Niej-Milligen, Oosterhuzen, Radio Kootwiek, Uddel, Ugchelen, Wenum-Wiesel, Woeste Hoeve en Woldhuzen.
Stadsbeeld
Umdat Apeldoorne pas late ontwikkeld is hef 't weinig olde gebouwen. 't Olde raodhuus is de meuite weerd, net as de neogotische Grote Kärke.
Apeldoorne hef een open bebouwing met veul losstaonde huzen en grote parken, wat as stad met veul bourgeoisinwoners niet verwonderlijk is. Ie ziet der ok veul stadsparken; daorumme wödt 't ok wel de Greune stad eneumd. In 't westen van Apeldoorne lig de Veluwe, een bosriek gebied met een florissante fauna. Ok lig Peleis 't Loo, de butenplaatse van Wilhelmina, in Apeldoorne; de koninklijke femilie hef 't los edaon veur 't pebliek.
Zustersteden
De stad Burlington in Kanneda is een zusterstad van Apeldoorne en met Yichang in China is een verdrag ondertekend dat veural op ekenomische samenwärking erich is. Tussen ongeveer 1963 en 1990 had Apeldoorne kontak met de zustersteden Gagny, Gladsaxe, Minden, Sutton (Londen) en Berlin-Wilmersdorf. Naor de leste vier bint straotnamen in industriegebied Kupersveld verneumd.
Kloepn
Kloepn is ne sport woa-j möt kroepn met klompn an en woarbiej ie zo snel meugelijk an de andere kante möt komn, de keerl die dat t snelste döt hef ewunn. Kloepn is in 1997 bedocht duur vief Tweantse keerls met de naam Boeren-Bodyguards. Der is ok n wereldkup kloepn ewest in Hoge Heksel.
Dweilorkest
thumb|Kapel De Kamgoarn Klösse oet [[Riesn]]
n Dweilorkest, dweilband, plezeerkapel (en alle meugelike saamntrekkings van disse naamns) is n groepken muzikaantn wat besteet oet bloazers en slagwoarkers. In Neerlaand he'j n hoop van dit soort orkestn, in alle soortn en moatn. Duur mekoar besteet t bloaswoark van n dweilorkest oet trompetn, skoeftrompetn, saksofoons, baritons/eufoniums en sousafoons. t Slagwoark besteet oet ne kleaine tromme, grote tromme en bekns. Vake wordt doar dan nog kleaine soortn slagwoark en haandperkussie bie edoan. Mear dr beent völle variasies meugelik op disse standaard bezetting. Vake is ne plezeerkapel oonderdeel van ne kernavalsverenige of ne oawerkoepelende muziekverenige, mear dit hooft vanzelf neet. Ze köant ook lös bestoan. Vake beent dit soort kapeln wal wat prieziger um in te huurn, umdet t bestoan dr dan vanof haank.
Muziek
De muziek wat ze spölt beent van ooldsher bekeande Kernavalsnommers, mer umdet dr de leste joarn weainig karnavalsnommers mear emaakt wordt, of bekeand wordt, goat völle kapeln oawer op bewoarkings van wearldhits. n Noadruk lig bie de meeste kapeln mear op de gezelligheaid as op de muziek. De muziekkeuze kan van alns wal wean. Van Duutse Schlagers tot polkaas, tot top 40-meziek.
Eankele bekeande nommers dee't iedere kapel al n moal of wat espölt hef, of nog aalt spölt, beent:
Wieter wördt hier dan nog vake regionaal bekeande nommers biej edoan.
Naamn
t Woord "dweil" keump van t Hollaandse "dweilen", wat "doelloos/dikke oawer stroate bungeln" beteeknt. In Broabaant en Limbörg is t gewoonte um met Kernaval van kafee noar kafee te "dweiln". In 1959 leup dr in Mestricht n groepken mezikaantn met zonnen dweil met. Dee neumdn zik 'n Zate Hermenie. Det bevöl good en t gebroek verspreaidn zik oawer heel Limbörg, en geleaidelik oawer heel Neerlaand. Dr wordt vaake dacht det n naamn keump van de dweilpauzes gedoernde skaatswedstriedn, umdet dan vake n dweilorkest t publiek vermaakt, mear det hef dr niks met van doon.
Orkestnantal/statistiek
Neerlaand hef nen bestn hoop plezeerkapeln: 1517 duur t hele laand. Det is gemiddeld 126 kapeln pèr proveensie. Noord-Broabaant stekt dr met kop en skoolders boawn oet met 814 kapeln. Doarnoa keump Limbörg met 236 bands. n Proveensie met de minste kapeln is Flevolaand: 1 kapel.
Gemiddeld bestoat kapeln oet ongevear 18 man. Det beteeknt neet det dee allemoal meziek maakt, mear ze stoat wal op naamn van de kapel. Dr beent n antal onmeundig grote kapeln dee't met öar spöllersantal boawn de 20 komt, en ook kapeln van meender as 10 man. Duur de boot enömn kom iej dan op 27.300 leu dee't in n kapel spölt.
Bekeande kapeln
Eankele oosterse kapeln:
Breemn
thumb|300px|Roadhoes Breemn (Hoogduuts: Bremen) is ne stad in t noordn van Duutslaand. Te hope met Bremershaawn vörmt t de deelstoat Vrieje Haanzestad Breemn. Met 548.319 inwonners is t de neegnde-grötste stad van Duutslaand.
Breemn lig oawer de Wezer hen, ne rivier woeran't Breemn woarskienlik zin oorsproonk an te daankn hef. Net vuurbie de stad wörd de rivier wat breder, zodet zeeskepe dr ook makkelik komn köant. De haawn wörd skoonwal hoaste nit mear broekt. t Meeste haawnwoark wörd rechtevoort in Bremershaawn doan, wat 60 km noar t noordn en pal an zee lig.
Breemn wörd vuur t eerste neumd in 782. Vief joar doarop stichten Koarel n Grootn n bisdom en wör de stad oetvalsbasis vuur de bekearing noar t Kristendom van noord Europa. 1260 köm de stad bie t Haanzeverboond, mer doar wördn ze töt dreemoal too oet ezat. Tiedns n Tweedn Wearldoorlog wör Breemn vuur mear as de helfte platbombardeerd.
Zeensweardigheedn
Noar Breemn is t sprökske van de Bremer stadsmuzikaantn neumd. De muzikaantn hebt n staandbeeld ekreegn. n Aander kenteekn vuur de stad is t Rolandstaandbeeld oet 1404 wat de vrieheaid van de stad vuur mut steln. Beaide beeldn stoat vuur t Roadhoes, wat op zikzelf n belangriek Goties bouwwoark is, met ne vuurgallerieje in de stiel van de Wezerrenaissance. t Rolandbeeld en t oolde roadhoes stoat seend 2004 beaide op de Wereldoarfgoodlieste van UNESCO.
Seend 1920 hef Breemn ne eegne lochthaawn, ne universiteat (1970) en n vootbalstadion (t Weserstadion) woer't ene van Duutslaands meest suksesvolle vootbalklubs spölt: Werder Bremen. t Grötste fabriek is van automaker Daimler.
Berkel
thumb|right|De löp van de Berkel thumb|right|De Berkel bi'j Eibargen thumb|right|De Berkel bi'j de Boevinkbrugge, westelek van Lochem thumb|right|De Berkel bi'j Vreden in Duutslaand De Berkel is n rivierken dat in Duutslaand ontsprunk en bi'j Rekken Nederlaand binnen kump. Bi'j de Duutse stad Billerbeck is ne offisiele bronne woar de Berkel ontsprunk, moar wieterop streumt water van meerdere bronnen in de bekke. De gemeente Berkelland hef zienen name an de Berkel te danken.
Löp
De eerste kilemeters meandert de Berkel stark en lik et neet völle meer dan ne bekke. In et darp Rekken, ienige honderden meters op Nederlaands gebeed is nen 'zandvang' an-elegd. Dat is ne verbreding, zodat et zaand wat et riveerken met-ebracht hef kan ofzinken. Vanof doar is de Berkel ekanaliseerd ewodden. De Berkel mundt oet bi'j fent in de Iessel. Al mit al is de Berkel 110 kilemeter lange.
Name
In et dialect van Eibargen wöd de Berkel as 'de Bekke' eneumd. Bi'j Vreden neumt zee um 'die Bääke'. Mangs, moar neet zo vake wodden et den 'Barkel' eneumd. Olde schriefwiezen bunt:
Deurgoans wöd an-enommen dat de name Berkel afkumstig is van et Germoanse weurd 'birko', berk (beum). Dit had ok de betekenisse van lecht (kleur) of helder, zo as ne berkebeum nen lechte bast hef. Gezeen et feit dat der moar weinig berkebösse in de buurte bunt, kan et good meanen dat et water lech of helder wasse. Wat ok nog kan, is dat de Berkel eneumd is noar et olde buurtschop Borclo. Dat kan good wean, want de Berkel is ne riveer dee veur grote delen deur mensen evormd is en langes Borklo streumt.
Ekonomie op de Berkel
Um de ekonomie te bevorderen in de buurte, bunt zee an et ende van de 19de eeuwe begonnen mit et in gebruuk nemmen van boten, Berkelzompen. Dizze boten met weinig deepgang vervoerden vracht oaver de Berkel, moar völle welvoart hef dit neet ebracht. Een groep leu oet Borklo en Eibarge hebt ok dree ni'je berkelzompen ebouwd, De Jappe, De Snippe en De Fute. Vrogger gef et ok watermöllen langs de Berkel, woar der nog twee van bunt, bi'j Borklo en in et buurtschop Mallem.
Herstel van de bekke
Et Waterskap Rien en Iessel hef beslotten de riveren van den Achterhook wier ne mooie en natuurleke oetstroaling te geaven, et zogeneumde Berkel Projekt. Doarumme is begonnen mit bekkeherstel, bi'j de bekken Grolsen Slinge, Boaven-Slinge en ok de Berkel. Zee kriegt wier ne meer meanderend uutstroaling, mit brede uutstreumgebeeden.
28 december
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 28 december
Vrijmezzelderij
thumb|250px|Logo van de vrijmezzelderij De Vrijmezzelderij (Ter Loan nuimt ook Vrijmesonerij) is n wereldomspannende demokroatische bewegen, woarbie de leden streven om n beter mìns te worden en willen biedroagen aan n betere soamleven. Leden kommen bieainkander ien lozies veur rituwele bieainkomsten en om lezingen bie te wonen. Aan t heufd van zonnen lozie staait n verkozen Achtboare Meester. Aal lozies ien n gebied kommen geregeld bieainkander onder n "Groot Oosten" of "Groot Lozie", dij veurzitten wordt deur n verkozen Grootmeester. t Woord "Oosten" in "Groot Oosten" verwiest noar de plek woar de verlichting vandoan komt, de zunne komt immers op in t oosten.
Rangorder
250px|thumb|Freemasons hall ien Londen 250px|thumb|n Vrijmezzeldersdokumìnt mit veul symboliek
Oorsprong
Man leuft dat de vrijmezzelders heur failiekse rödden hebben as stainmezzelders dij grote kìrken en domkìrken baauwden en oorspronkelk zulfs de tìmpel van Solomon. Zai zollen gehaime kennes oet olle tieden hebben, volgens summege luu zulfs oet Atlantis. Aander mainen dat ze ôfstammers binnen van de tìmpelder ridders, dij oorspronkelk oet Kampaanje (Champagne) en Languedoc (Frankriek) kwammen. Volgens dij verhoalen binnenze, noa de jacht op heur deur de Franse keunen, noar Skotlaand vlucht en binnen doar bie de bestoande gildes kommen. Ien 1420 wordt doar de eerste Skotse lozie opricht. Waitenschappers, zoas perfessor in de Vrijmezzelderij Ton van de Sande, leuven dat nait en stellen t beginpunt van de Vrijmezzelderij op 1717, toun der ien Westminster, bie (tegenswoordeg ien) Londen n Grootlozie oprichten wurd. Doar staait den ook de Freemasons hall, de belaangriekste trefstee en tìmpel(s) van de vrijmezzelderij ien t Veraind Keunenkriek. Dit gebaauw is n monument veur de ien de Eerste Wereldoorlog omkommen Vrijmezzelders. Ien 1771 wör de "Grand Orient de France" oprichten, woarbie ien dezulfde tied ook aander lozies onder t Groot Oosten ontstonden, woaronder ain van de oldsten van Nedelaand L'Union Provinciale ien Stad is.
Symboliek
Vrijmezzelderij kent n apaarte baauw- en lichtsymboliek dij de "lutje man" over t aalgemain nait opmaarkt of de betaikenis van wait. Veul Egyptische symboliek komt ook veur bie de vrijmezzelderij, woarvan de pyramide en t oog de bekendste binnen. Dizzent staait onder aander ook op t zegel van de Verainde Stoaten. Ook de obelisk nemt n grote ploats in in de symboliek van de vrijmezzelders. Ook de twij piloaren van de tìmpel van Solomon, Boaz en Joachim, worden broekt deur de vrijmezzelders, onder aander bie de ienwaaidensrituwelen. Voak zugt man ook n vlammende steern en schoaktiggelvlouers, dij de verainen van licht en duusternis symboliseren zollen.
t Aigense symbool bestaait oet n passer dij n houklat kruust, mit voakentieds ien t midden de letter G. Woar dit veur staait waiten veul boetenders nait. Der binnen theorien dat dit staait veur "Glorie van de Grote Geometer". Summege luu mainen dat t woord "G-unit", dat voak deur rappers broekt wordt, hier ook mit te moaken het. t Symbool van de passer en houklat wordt ook wel ien verbaand brocht mit t hexagram, zo as de steern van Doavid.
Opruir
Deurdat de vrijmezzelders n organizoatsie vörmen dij nait ien t publieke zicht treedt, is der deur de aiwen hìn n hail ìnde spekuleerd worden over dizze groep. Onbekend moakt ja onbemind. Zo maint man dat de hogere groads vrijmezzelders veul macht hebben, veur en aachter de schaarms. Veul hoge luu, woaronder olle keunens, prinsen en tsaren wazzen lid, môr ook luu as George Washington, Benjamin Franklin en aander hoge luu binnen/wazzen lid van de Vrijmezzelderij.
Der wordt ook n haile inde spekuleren doan dat de vrijmezzelders kennes hebben van hogere zoaken, zo as de Kabala en duvelaanbidden. Summegen proaten der in om dat n vrijmezzelders dij oprichter was van de Ku Klux Klan, n Amerikoanse organizoatsie dij vernuimd worden is om heur rassistische gewèld. Volgens summege luu is os nait t haile verhoal vertèld, den de luu dij slachtovver wörren van de Ku Klux Klan wazzen nait zomôr luu, môr n bepoalde minderhaid dij man boeten de vrijmezzelderij holden wol. Dit is aans nait bewezen en kinnen hail goud leugens wezen. Men maint ook dat er veul luu binnen dij lid binnen van organizoatsies as Skull & Bones en de Bohemian Grove ook hoge groads vrijmezzelders. Ook zol de vrijmezzelderij verbondschop hebben mit de Illuminati order oet Baiern, wat tegenswoordeg n woord is dij bruukt wordt veur elk dij verdocht wordt van n komplot veur n wereldregeren. Waitenschoppeliek bewies veur dizze verhoalen ontbrekt totoal.
Deur meer openhaid deur Vrijmezzelders en t aal meer opkommen van de komplottheorien en deur ontkrachtens doarvan ien de bouken van Dan Brown, kommen de vrijmezzelders ook weer ien aandocht.
Zwieg
thumb|250px|Een boom mit een bult zwiegen
Een zwieg is een ziedtak van een grotere tak. Zo'n kleine ziedtak heet tot 't drie jaor oud is een zwieg daornao heet 't officieel een tak.
Een zwieg kan as de heufdtak of-ebreuken of of-ezaagd is, de functie van de heufdtak overnemen. Op een zwieg zit altied een kurklaagjen, daorum zitten der op zwiegen altied bastporiën zodat 't toch kan aojemen.
Wildenborch
Wildenborch is een buurtschap rond ut gelieknamige kasteel in de gemeente Bronckhorst in de previnsie Gelderland in Nederland. De buurskop leijt tusken Vodden en Lochem op et Grote Veld. Et is veural bekent deurdat op et kasteel de dichter Staring hef ewoond.
Barreveld (daarp)
thumb|250px|De Ouwe Kaark van Barreveld en de drekte umgeving Barreveld (Nederlans: Barneveld) is een daarp in de Nederlanse previnsie Gelderland en ok de heufdplek van de gelieknaomige gemeente, in 't midden van Nederland. 't Daarp het ongeveer 28.147 inwoeners (2005). Deur 't zujen van Barreveld stroomt de Barreveldse Beek.
De Pölle
De Pölle is n kleain döarpken in de Tweantse gemeente Tweanteraand. t Hef net oonder de 1000 inwonners en besteet oet dree heuwdweagn: de Olde Hoovnweg, de Nieje Hoovnweg en de Bavesbeekweg.
t Hef ne eegne supermoarkt, ne legere skole, koarke en ne kamp-stea.
Seend n poar joar hef De Pölle met West-Geestern n "zommerfeest", wat alle joarn twee wekke noa n bouwvak eheuldn wörd.
In 2007 wör dr vuur t eerst ne karnavalsoptocht eheuldn.
RTV Drenthe
RTV Drenthe is de regionaole radio- en tillevisie-umroep van de pervincie Drenthe. De umroep is ontstaon bi'j 't splieten van Radio Noord (töt dan an toe de regionaole zender van Grunning en Drenthe) in 1989. RTV Drenthe hef zien stee in Assen.
Uutzendschema
Radio Drenthe zendt uut tussen zeuven uur 's ochtends en half zeuvene 's aovends. De zender brengt zowal ni'js-, meziek- as praotpregramma's, daoras een luttik diel van in 't Drèents wördt edaone, zoas 't pregramma mit christelijke meziek 'Veur de preek' (ok op de webstee van de umroep te beluustern). TV Drenthe verzörgt gemiddeld een uur zendtied per dag, miestentied een combinaosie van 't dagense regionaole ni'js en een wekelijks themapregramma. De uutzendings begunt kört veur zessen in de aovend. De rest van de aovend en nacht herhaalt ze de uutzendings of is d'r Tekst TV veur. An pregramma's in 't Drèents is d'r onder meer 't jaorlijkse 'Drents Dictee' in de 'Meertmaond - Streektaolmaond'.
Attinsioa
Attinsioa (Hydrangea) is n geslacht bluiende plaanten oet de attinsioafemilie (Hydrangeaceae). Der binnen sikkom 100 soorten verspraaid over de haile wereld, woarvan sommege in t wild veurkommen. Veural in China en Japan kommen attinsioa's veul veur.
Attinsioa is n varieerd geslacht plaanten: der binnen bladverliezende en gruinblievende soorten en zölfs soorten dij klimmen. De plaant het n vremde bluiwieze. Der binnen grote, pluumvormege trossen of schaarmen, bezet mit veule bloumen. De middelste doarvan binnen klain en vruchtboar. Dizze kin zoad leveren. De bloumen aan de boetenkaant binnen groter, môr steriel. De toak van de grote boetenbloumen is insekten dertou te verlaaiden n bezuik aan de plaant te brengen, om zo t stoefmeel op de binnenste bloumen ôf te geven.
De attinsioa is n bekinde toenplaant; veural de soort Hortensia macrophylla is n bekinde heester. Dit binnen opvalende struken mit rôze, witte, rooie of blaauwe bloumschaarmen.
Soorten
Hieronder n aantel soorten:
Drumpel
Drumpel kan verwiezen naor:
Beulaeke
Beulaeke of Beulake was een dörp dat bestond vanof begun 15e eeuw töt 1776 in de Kop van Overiessel, ongeveer ten noordoosten van Et Klooster en ten noordwesten van Ronduite. Et dörp is deur stormvloed in 1776 verdrunken in wat now de Beulakerwiede het.
Naeme
De naeme is of-eleid van Bodelaecke, waorvan bode verwant is mit et Duutse Bude (stal), et Friese bode (schure) en et Nedersaksische boô, een hut veur koenen of schaopen; een laecke is een moerassig gebied.
Ontstaon en gruui
In de beguntied was Beulaeke een buurtschop mit een paer huzen, waorschienlijk bewoond deur veenarbeiders. Ok in et laetere Beulaeke haj veurnaemelik intensieve törfwinning. Et dörp kwam töt staand langes een wat hoger elegen pad - et Beulaekerpad. Daorlanges wodden huzen ebouwd; de törfstikkers kregen de törf direkt achter et huus weg. Disse wodden of-evoerd via een paer kenalen, waoronder de Arembergergracht die now nog zudelk richting De Sluus löp. Via de haven van Blokziel en laeter De Sluus wodden de törf over de Zuderzee of-evoerd naor Amsterdam en doar verkocht. Van 1650 töt 1751 gruuide et dörp uut töt 45 volweerdige woningen mit 247 bewoners.
Wilde vervening
Deur de grote behoefte an törf gebruukten de törfstikkers elke vierkaante meter, waordeur et waeter steeds meer ruumte kreeg. Om et vene te laoten dreugen, waren lang-erekte akkerstroken oftewal legakkers neudig. Deur gebrek an een kontrolerende instantie - wat wilde vervening enuumd wodden - wodden ok de legakkers meer en meer of-esteuken, waordeur ze vuus te smalle wodden. Bi'j een bietien storm kalfden de waeterkaante steeds vedder of, töt d'r een groot meer ontstund.
Et Beulaekerpad breuk hier en daor deur, waordeur veural 's winters een normaal dörpsleven niet meer meugelik was. De kiender gongen niet meer naor schoele, et karkebezuuk wodden slim belemmerd, en de baker kon niet meer op tied bi'j een bevalling koemen. Daorumme gongen steeds meer dörpsbewoners vot.
Overstroming en einde van de bewoning
Bi'j de grote storm van 14 op 15 november 1775 brak de Zuderzeediek bi'j Veno deur. Een jaor laeter op 21 november 1776 was d'r een tweede storm en de krek gerippereerde diek brak vanni'js deur. De vieftig overebleven bewoners van Beulaeke vlochtten naor et hoger elegen karkien, van waor ze nao aanderhaalve dag per boot konden votkoemen naor Veno.
Wat nog van et dörp over was, kwam in de 19e eeuw onder waeter te staon. D'r bin aordig wat restaanten van huzen en huusraod terogge vunden op 'e bodem van de Beulakerwiede.
Umkeuperieje
Umkeuperieje is nen vörm van korrupsie. Hierbie probeert een meanske of ne vergoaring (den ummekeuper) bie stemroondes of verkiezingen op onearlike wieze geliek te halen, duur stemmers of stemmende partiejen seanten te gewen as ze zik achter den ummekeuper stelt.
Umkeuperieje wörd as verkeerd ezeen, umdet et de earlikhead en geleufweardighead van de stemroonde oontkrachtet.
Martin Koster
thumb|270px|Martin Koster, 2012 Martin Gert Koster (De Vaort, 1950) is een Drèentstalige schriever en ien van de oprichters van 't Drèentse literaire tiedschrift Roet. Hij stiet bekend as een polemische, schaarpe schriever die de confrontatie niet uut de weg giet. In 2021 wördden e benuumd töt Ridder in de Örder van Oranje-Nassau veur zien in de weer wezen veur 't Drèents.
Opgruuien en wark as leraar
De femilie van zien va huzeerde de leste twei ieuwen langs Riest en Vaort. De femilie van zien moe kwaamp end 19e ieuw as asielzukers uut 't Keuninkriek Hannover naor Roswinkel (Drenthe). Koster zölf gruuide an De Vaort op.
De eerste zes jaor van zien lèven preut Koster  'nooit aans [...] as 't nuverste Drèents dat der bestiet: 't Riest- of Zuudwestdrèents' . Hij gunk in Zwolle naor de hbs; op zien achttiende verhuusden zien volk en hijzölf naor 't Ogeveine. In 1970 gunk hij Nederlaands studeren an de Rieksuniversiteit Grunning in Stad, waor hij de onderwiesakte m.o. Nederlaands haalde. 't Was op de universiteit det e drok wördden op streektaal en streektaalschrieverije deur zien kennismaking mit 't Nedersaksisch Instituut, daor as e college kreeg van Hendrik Entjes, Geert Kocks en Fokko Veldman.
Tussen 1976 en 1981 hef Koster leraar ewest in Assen, Dèventer en Knoal. An de Pabo in Möppelt was e gastdocent Drèents. Ok hef hij een toertien kroegbaos ewest in Nee. In 2000 wördden Koster leraar Nederlaans veur aanderstaligen in Leek. Aandere beroepen van hum waren slieter, classificeerder, conducteur, corrector en schaopeholder. Vandage de dag woont e in Lievern.
Schrieverije en streektaalwark
Koster zien gedichten en vertellegies verschenen onder een bulte schoelnamen, waoronder Meine Roswinkel. Sinds 1995 publiceert e miest onder zien eigen name. Onder andere hef e veul parodieën emeuken op 't wark van aandere Drèentstalige schrievers, beveurbield op gedichten van Marga Kool, Roel Reijntjes en Peter van der Velde. Hij schrif over thema's as de dood, ienzaamheid, mèensen an de raand van de samenleving en de stoere verholding tussen mannen en vrouwlu.
Koster was coördinator van de lesboeken Noordenvelds en Midden-Drèents. Hij was ien van de samenstellers van een cursus Drèentse spelling en een literatuurcursus veur Radio Noord. Hij hef columns eschreven veur de Provinciale Drentsche en Asser Krant, 't Nieuwsblad van het Noorden en, van 2015 töt 2020, 't Dagblad van het Noorden. Ok hef e van veul Drèentse publicaties corrector of endredacteur ewest.