cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hainego
right|Gemainten in Hainego Hainego (Frans: Hainaut, Woals: Hinnot, Floams: Henegouwen) is n provìnzie ien t zuudwesten van Belgie, mit as heufdstad Baargen (Mons). t Oppervlak is 3786 km² en de provìnzie telt 1.290.079 ienwoner (1 jannewoari 2006). De provìnzie heurt tot Wallonie. t Grinst ien t westen aan Westfloandern en Frankriek (depaartemint Nord - Pas-de-Calais), ien t zuden ook aan Frankriek, ien t oosten aan Noamen en ien t noorden aan Woals Broabant.
t Grootste dail van t tegenswoordege Hainego ligt op t grondgebied van t vrougere geveschop Hainego. Der is ook n dail dat tegenswoordeg ien Noord-Frankriek ligt, ien t depaartemint Nord.
De Grunnegse noam van de provìnzie bestaait oet twij woorden Haine, t revierke dij deur t gebied strult, en go, de Grunnegse vertoalen van gouw, dat gebied betaikent.
Toal
De provìnzie Hainego ligt in Wallonie en is dus Franstoaleg. Doarnoast worden der twij heufddialekten proat, noamelk t Picardisch en t Woals.
Gemainten in Hainego
Gemainten mit n stadstitel hebben n (stad) aachter heur noam stoan
Gehucht
Gehuchten bunt net as buurtschoppen mangs ontstoan in den volksmond as benaming veur de plaatse van ne verzameling van huze/boerderi-jen of möllen, ok wal ne neaderzetting eneumd, moar in teggenstelling tot buurtschoppen bunt gehuchten wal op-enommen in de officiële stoatkundige annalen as zelfstandige plaetse.
Et olderwetse verskil tussen ne buurtschop of gehucht an de ene kante en n darp an de andere kante is dat de eersten gin karke hebt en et leste wal. Moar ok de greutte van de wonplaatse wödt as anduding ebruukt. Den uutsproak "buurte met darpsrechten" höldt in dat doar vrögger ne karke in de buurtschop hef estoan, moar dat dee vort is.
Een ander verskil tussen ne buurtschop en gehucht is dat buurtschoppen mangsmoal nen name kent dee of van den gebeedsname kump of van veuranstoande huze of dieken en weagen (mangsmoal woar zi-j den karn noast of op hebt ebouwd), woar gehuchten veulal nen eigen name hadden. Teggenswoordeg is dat verskil neet meer zo scharp.
Zederik
Zederik is ne vroggere gemeente in de Nederlaandse proveensie Utrecht (tut 2019 in Zuud-Hollaand). Der wont 13.699 leu op ne vlakte van 76,48 km² (met 2,38 km² water). De gemeente besteet seend 1986, toen as de zeuwen oolde gemeenten oet de Alblasserweard en de streek Viefhearenlaanden bie mekoar gungen. Den naam keump van et Middeeuwse kanaal de Oolde Zederik, den as duur et gebeed löp. Et olde roadhoes steet in Meerkoarke.
In 2019 bunt et Zuud-Hollaandse stadjen Leerdam en de gemeente Zederik bi-j de gemeente Utrecht edaon, to at ze met de stad Vianen in de ni-je gemeente Viefhearenlaanden gungen.
Wonkernen
De leu wont verspreaid oawer de kerne Ameide, Hei- en Boeikop, Leerbrook, Lexmoond, Meerkoarke, Niejlaand en Tienhowen. Ameide is de ennigste stad.
Marlene Bakker
Marlene Bakker is ne sangeresse uut de neaderlandske provincy Grönningen. See düt vöärnamelik singen in et grönningsk.
Do as Bakker 17 was, verhüüsden see når Tilborg üm dår an de rockakademy te studeren vöär sangeresse en musikunderneamster. Weaderümme in Grönningen begün see al rap med olde grönningske nummers vannys uutvoren, under meyr van grönninger volkssanger Ede Staal in öär teaterprogramma Ode an Ede.
In 2018 köäm öär debuutalbum RAIF uut, wårvöär as see samenwarkeden med under meyr Bernard Gepken (bekend as gitarist van under meyr Daniël Lohues).
Bakker maket höyvdsakelik popachtige nummers, wårby as de nådrük ligt up de beleyving van et grönningsk.
In 2017 wün see de Bosklopper Bokaal en de Dagblad van het Noorden Streektaalpries 2018. Ouk köäm se in dat jår in et nys ümdat see akty voorden vöär meyr neadersassiske musik up de nationale radio.
Italiaons
thumb|400px|Donkerblauw: ambtstaol; lichtblauw: vroggere ambtstaol; gruun: Italiaonstaolige gemeenschoppen Italiaons is een taol die diel uutmak van de Romaonse taolgroep. 't Wordt praot deur ongeveer 57 miljoen mèensen in Italië, in verschillende varianten. Partie van dizze variaanten verschillen zo staark van 't algemeeine Italiaons, dat ze ok as op zukzölf staonde taolen zeein wordt. 't Antal sprekers van 't algemeeine Italiaons in Italië is ongeveer 30 miljoen. Wereldwied bint der zo'n 63 miljoen Italiaonssprekenden.
De oldste schreven Italiaonse teksten stammen oet de 10e ieuw, mor der is veul meer materiaol terug te vinden oet de 14e ieuw. Oet dizze tied stammen de waarken van de beroemde klassieke Florentiense dichter Dante Alighieri, mor ok de schrieverij van Francesco Petrarca en Giovanni Boccaccio.
Sango
Sango (ov Sangho) is ne språke dee vöäral espröäken wördt in de Centraalafrikaanske Republyk. Et is eyne van de lingua franca van dit land. Ouk in Tsjaad en Kongo-Kinshasa spreaket sy de språke. Skounwal der in totål rund de 5 miljoon spreakers bünt, bünt der mar umgeveer 400.000 lüde dee et as moderspråke hebbet. Dit låtste antal stygt wal sterk. Sango wördet eskreaven in et latynske skrivt.
Vezzeköttel
thumb|right|250px|Vezzeköttel in [[Zuud-Carolina]] Nen vezzeköttel is n soort van miniwarvelwind (NL: stof- of zandhoos). In de zommer, noa 'n mooien dag, kump der vake ne bu'je, met weerlöchten en donder en völle wind. As dan 't grös emeaid is, en in de weide lig te dreugen um tot heujbalen eperst te wodden, kö-j veurdat de bu'je echt oaverkump, een soort kleine warvelwindjes zeen, woar 't grös in een trechter de loch in wödt ezoagen. Disse warvelwindjes wodt dan vezzeköttels eneumd.
In Australië wodt ze deur de aboriginals willy-willy eneumd, Engelstalige leu neumt ze dust devils.
Monegaskies
thumb|300px|Monegaskies straotnaambordjen t Monegaskies (in de taal zelf: Munegascu) is de tradisionele taal van Monako, die oek noen nog in Monaco espreuken wörden. De meest espreuken taal in Monaco is tegenswoordig toch wel t Frans. Monegaskies is n verplicht schoelvak in Monaco. t Monegaskies is uniek umdat t de enige Romaanse taal is waor gien Biebelvertaling van is. De taal stamp aof van t dialekt dat in de middeleeuwen in de Republiek Genua espreuken wördden. Daorum wordt t Monegaskies ok wel tot t Liguries erekend. Der bin ongeveer 5500 meensen die de taal beheersen, waorvan zo ongeveer 100 as moerstaal.
De uutspraak is as in t Italiaans, op dree uutzunderingen nao:
Volkslied
Hieronder vie'j n stuk van t nasionale volkslied van Monaco, in t Monegaskies.
Despoei tugiù sciü d'u nostru paise Se ride au ventu, u meme pavayùn
Despoei tugiù a curù russa e gianca
E stà l'emblema, d'a nostra libertà
Grandi e i piciui, l'an sempre respetà
Weesgegroet
Ave Maria,
Tüta de graçia
u Signù è cun tü
si benedëta tra tüt'ë done
e Gesü u to Fiyu è benejiu.
Santa Maria, maire de Diu,
prega per nùi, pecatùi
aùra e à l'ura d'a nostra morte
AMEN. (Che sice cusci.)
Kleifries
right|250px|thumb|Et Kleifriese dialektgebied binnen Frieslaand Et Kleifries is de saemenvattende benaeming veur et Fries dat spreuken wodt in de Friese Kleistreek, dat wil zeggen et merendiel van de perveensie Frieslaand. Et gaot om et westen en et noorden van de perveensie. In et oosten praoten ze Wooldfries, dat as et tegenoverstelde van et Kleifries zien wodt. De tael van et zuden van Frieslaand (Lemsterlaand, Gaasterlaand) wiekt ienigszins of van et aandere Kleifries; somstieden dielen ze disse dialekten in bi'j een eigen groep, et Zuudwesthoeks. Binnen et Kleifriese gebied liggen tal van Stadsfriestaelige enklaves. Langelaeste het Hindeloopen ok een eigen dialekt, et Hindeloopers, dat in et gehiel gien Kleifries nuumd mag wodden.
De verschillen mit et Wooldfries bin slim klein. Ze bin veurnaemelik beparkt tot de uutspraoke van de persoonlike veurnaemwoorden. Vergeliek:
Op schrift kuj' allienig et eerste verschil terugge zien. In de Friese standardtael schrieven ze altied my, dy en hy; de uutspraoke is dan ofhaankelik van de streek waor de spreker wegkomt. Aandere verschillen tussen et Kleifries en et Wooldfries liggen in de benaemings veur alledaegse veurwarpen; de verspreidingsgebieden van die woorden lopen liekewels zeldens hielendal geliek an de trokken greens tussen beidend dialekten op basis van de persoonlike veurnaemwoorden.
Fochtelervene
Et Fochtelervene (Nederlaans: Fochtelo(o)ërveen) is een 2.500 bunder groot netuurgebied op de greens van de Nederlaanse perveensies Frieslaand en Drenthe. Dit is ien van de minnige hoogveengebieden in Nederlaand. Et gebied is eigendom van de Verieniging Netuurmonementen en wodt tegere mit Staotsbosbeheer beheerd.
Rondomme et eigenlike vene komt een raandzone die inricht wodt as netuurterrein. Et doel hiervan is ok om as buffer te dienen tussen de omringende laandbouwgronden en et vene.
Ontwikkelings wat plaanten angaot
Et Fochtelervene is onderdiel van de ekologische heufdstruktuur en om et vene te beholen is et gebied vernat deur anleg van damwanen, et dempen van sloten en et plaetsen van stuwen. Hierdeur is de gruui van et hoogvene weer meugelik.
Onderzuuk in 2004 het uutwezen dat de vernatting goed west is veur de plaantegruui. Et, in Nederlaand uterst zeldzeme, bruun veenmos is terogge. Bentepolle, een bruungele, grösachtige plaante die de overhaand kreeg doe et vene uutdreugde, kriegt et steeds minder ruumte. Hierveur in et plak kommen now et ienjaorig wollegrös en de lavendelheide.
De veenmossen, bouwstienen van et vene, kommen langzeman terogge. Hiertoe beheuren et waeterveenmos, et hoogveenveenmos en et rood veenmos. Ok aandere bedriegde plaanten zoas et blauwe klokkien en dwargvlas kommen vaeker veur.
De Drie Podagristen
thumb|right|250px|"De Drie Podagristen" in [[Koevern]] De Drie Podagristen was het pseudoniem waoronder A.L. Lesturgeon (1815-1878), predikaant te Hesseln en Sweel, Dubbeld Hemsing van der Scheer (1791-1859), uutgever en schriever te Koevern en Harm Boom (1810-1885), Drèentstalige schriever te Assen heur reisverhalen aover Drenthe publiceerden. Ze schreven aover de zeden, gebruken en taal van de lu in Drenthe. Een 'podagrist' is iene die lid an voetjicht (podagra).
Drenthe in vlugtige en losse omtrekken geschetst door Drie Podagristen kwaamp in 1842-47 in verscheiden dielen in Koevern uut. In dit verslag schrieft ze aover Zuud-Oost- en Oost-Drenthe. Heur boek was "een stimulans tot het verhogen van het literaire niveau in Drenthe". Veural Lesturgeon zol 't boek eschreven hebben, en de "Drie Podagristen" zolden zölfs "niet of nauwelijks" de gezamelijke reis emeuken hebben die as 't boek beschrif. Een facsimile van 't wark kwaamp uut in 1974 bij uutgeverij M.A. Van Seijen in Leeuwarden.
In 1943 höld de studiekring D.H. Van der Scheer - de veurloper van Het Drentsch Genootschap - een Podagristenherdenking (onder de dekmaantel van een jaorvergadering van 't Provinciaal Museum; ze dachten det heur activiteiten wel verboden zolden weden). Hiermit begunde 't onderzuuk naor de Podagristen.
Rouke Broersma schrif in Scheupers van de taol: Bloemlezing van de Drèentse Schrieverij 1837-2003 aover de Drie Podagristen:
Zeewolde
Zeewolde is eyn van de ses neaderlandske gemeynden van de provinsy Flevoland dee dröägeleagd wördden in de 20. eyw. De gemeynde had up 1 januari 2020 so'n 22.656 inwunners en hevt een landuppervlakde van 248,54 km². Zeewolde wördden in 1984 een selvstandige gemeynde en is dårmead eyn van de jungste, neet döär fusy untståne, gemeynden van Neaderland.
Ligging
De gemeynde Zeewolde ligt in et südelikste punt van de provinsy Flevoland. Et darp Zeewolde ligt an et Wolderwyd, teagenoaver Harderwyk. In et meyst oustelike punt van de gemeynde ligt et gehücht Harderhaven, et oldste gedeylde van Zeewolde mid mär een pår hüsen. De büürgemeynden van Zeewolde binnen Almere, Lelystad en Dronten. An de oaverkante van de Veluwerandmearen Wolderwyd en Nuldernauw heb jy Harderwyk, Armelo en Putten. Teagenoaver et Nykarkernauw de gemeynde Nykark, en an de oaverkante van et Eemmeer liggen Bunschoten, Eemnes en Blaricum.
Geskydenisse
Et gebeed selv bestünd al rüüm vöärdat et dröägeleagd wördden, in heyl Flevolaand hebben namelik enkele eywen eleaden noch meansken ewund wårvan ouk vöärwarpen weaderevünden binnen. Enkele namen van darpen en städen kummen ouk üüt disse tyd. Liudger (742-809) was van plan een klouster te stichten, en kreyg in 793 een arvdeyl van Liudger, junge van Hredger "in een bos, dat Seaeuuwald of Suifterbant heyt, behalve de akkers dee dår döär myn volk en eigen meansken untgünnen binnen." Dit was de eyrste besitting van et klooster te Werden, dee in 801 af was. Üüt olde bronnen is ebleaken dat der in et jår 790 språke was van een darp mid de name Seaewald. In dee tyd bevöärrechten de hartog van Gelre de bewunners van et darp, ten westen van Harderwyk. Döär oaverstroumingen in de latere middeleywen is dit darp verswülgen döär de Südersey. Üüt de darpsname kün jy twey woorden halen: zee en wold (sey/blauw/water en gröön/bossen/natuur). Disse klören kün jy samen mid de klöör geal (van grån) teruggeseen in de vlagge van Zeewolde. De eyrste vermelding van Seaewald was in 790, een darp dat in et westen van Harderwyk lag.
Et oorsprungelike darp Seaewald lag in de veangebeden in et gebeed. Üüt wealende bronnen blikt dat hekserye groute invlööd had in de seaewaldske måtskappye. Dår wår nun de kämping de Parel ligt sol oorsprungelik et terrein eleagen hebben wårvandån de heksen der praktyken loslöäten up vöärnamelik handelsvlouten dee langes Seaewald vaarden.
Moderne geskydenisse
De polder so as wülen dat nun kennen besteyt sinds 1968 (to is Südelik Flevoland dröägeleagd). In eyrste instansy was et de bedoling dat et nye darp Zeewolde tüsken Dronten en Lelystad sol kummen te liggen. Later is beslöäten üm et darp te bouwen up de plekke wår et nun ligt. An te ende van de jåren '70 kwammen de eyrste buren en underneamers nå de polder, wårunder een multifunktioneel gebouw de Trekker.
In 1981 begün de eyrste basisskole, 't Wold, an de Dasselaarweg. Midden tüsken et reet en teagenoaver een bos, nåst et Gemeyndehüüs, bybelteek en policy. Der löyp noch een weg nå de haven, vearder was der noch heyl geen Zeewolde. Wel waren de eyrste aktiviteiten begünnen, so as et sand upspoiten.
In 1983 begünnen se mid de bouw van de eyrste gebouwen en wunningen van et darp Zeewolde en in 1984 güngen de eyrste zeewoldenaren der wunnen. Zeewolde is untstån üüt een deyl van Lelystad en et OL ZIJP. De gemeynde Zeewolde had oorsprungelik as dool üm et darp klein te holden en stelden dårümme ouk een bepåld antal inwunners vaste, de gemeynde sol by dit antal stoppen meansken te hüüsvästen, mär dit antal (5000) is inmiddels al vöäle målen houger ewörden, toch hevt Zeewolde noch altyd een rüme upset en een darps karakter. Dit see jy mid name in de jungste wyk, de Polderwyk. Ouk disse wyk is weader rüüm upesetted, mid flink wat gröön in de wyk. Een bykummend effekt van et esteagen inwunnertal is dat der meyrdere groute(re) winkelketens in Zeewolde sitten. Toch is Zeewolde noch altyd eyn van de dünstbevolkede gemeynten van Neaderland.
Riepe
t Woord Riepe kin verwiezen noar:
Wiend
thumb|Wiendschaode Wiend is een netuurlijke luchbeweging van de eerdatmosfeer, 't wonnen ekenmark deur richting en snelheid. Wiend kan over 't algemeen veul schaode anrichen as der een zwaore sturm langesraos, mar wiend hef oek veul positieve punten, veurbeelden bin milieuvriendelijke streum en 's zoemers zurg 't derveur da-j 't wat koeler kriegen.
Wiend kan op dreje menieren ontstaon:
Op een grote heugte in de atmosfeer wei de straolstreum. De wiend kan in starkte veul verschillen. De wiendstarkte wonnen uut-edrok in een getal van de schaole van Beaufort of in meters per seconde. De wiendstarkte hef veul effek op de geveulstemperetuur.
In Nederlaand kan de jaorgemiddelde wiendsnelheid verschillen van ruum 10 kilemeter per ure in 't binnenlaand tot 20 an de kus. Van plaotse tot plaotse en van dag tot dag bin der grote verschillen.
De wiend wonnen emeten op een maste mit een wiendmeter of anemometer. Dit instrement wönnen in 1846 eïntroduceerd deur de Ierse sternskundige Thomas Romney Robinson (1792-1882). De wiendrichting wonnen boven laand bepaold mit een wiendvaone.
Gemiddeld wei der in Nederlaand 2 tot 3 uren nao zunsopkoms de minste wiend en ongeveer 3 tot 4 uren nao de hoogste zunnestand is de wiend 't starkst. As der gien grote weersveraanderingen op koms bin wonnen op een zoemerdag rond 4 of 5 uren 's mirregs de starkste wiend verwach. 's Mirregs wei 't dan gemiddeld 50% harder as 's mannensvrog, mar in de naomirreg nimp de wiend meestentieds weer of.
Deur starke wiend kunnen der oek verschillende soorten sturmen ontstaon dee veul schaode toe kunnen richen. Veurbeelden van sturmen bin: tornado's, orkanen, warvelwienen, waoterhozen en zokke dingen meer.
Knief
thumb|right|200px|Knief n Knief of mes is n skoarp vuurwoarp wat besteet oet nen haandgreep en n sniejblad (de kleenk). n Knief is n gerei wa'j gebroekt um te sniedn of te stekn. t Knief is ongeveer 2,5 miljoen joarn oold. t Hef in völle kultuurn ne tradisjonele en religieuze bedolige.
In t Tweants beteeknt knief rechtevoort mear knipmes. t Woard is hoaste verdrungn duur t noar t Hollaands niegnde "mes".
Geskiedenisse
De euldste kniewe warn stuks steen dee at skoarp eslepn warn, meestieds van wat härtere soortn steen zo as obsidiaan of veursteen. Later, in t paleolities tiedperk, gung de Homo habilis de kniewe ook oet aandere materiaaln maakn, zo as oet been of hoolt, mer dit warn gin doerzame materiaaln, woerduur't dee de tied neet hebt duurstoan. Pas 5000 joar terugge, toew at de leu wat mear verstaand van metaalmaakn kreegn, wördn de kniewe van kopper, broons, iezer en oeteandelik stoal. De eerste metaalne kniewe warn tweeziedige dolkn, dee't op de vrogere veursteenkniewe leekn. De eerste eankelziedige kniewe kömn pas in Europa in t midln van t broonzn tiedperk. Disse maakn at de de dolkn neet mear neudig warn, dee't toew toch al töt zweard warn oet egröaid. Kniewe van rechtevoort wordt van oeteenloopnde soortn dubbelmetaaln en allooin emaakt, zo as karbonfiber, keramiek en titanium. Dr is ne slim aktieve groep van kniefmakers en -verzamerders, dee at zik dage köant vermaakn met t oetdoktern van nieje metaalallooin. In Amerika he'j zelfs ne woapnsmidverenige: de American Bladesmith Society.
Wageningen
Wageningen is ne stad en gemeente in de Nederlandse previnsie Gelderlaand. De stad telt 35.157 inwonners (bron: CBS), woarvan doezenden student bunt. De universiteit en anverwante instellingen telt rundumme 7400 warknemmers, woarvan minder as 40% in Wageningen wont. Et gemeentebestuur van noe streaft noar nen greuj tot 45.000 inwonners. De gemeente hef twee kernen: Wageningen en Wageningen-Hoge.
Ligging
Wageningen ligt woar de Veluwe, de Gelderse Vallei en den Rien (op dizzen plek Nederrien eheaten) an mekare grenst. Woar de Utrechtse Heuvelrugge in Rhenen endegt mit den Grebbenbarg, hef Wageningen nog ne letste uutstulping van de Veluwe as den Wageningsen Barg. Wageningen hef nen belangrieken binnenvoarthaavn an den Rien, mit under meer oaverslag- en opslagvermeugen veur ollie. Deur et westelek eleagen Opheusdense Veer besteet doar ne verbinding oaver den Nederrien mit Opheusden.
Geskiednis
De oldst bekende neaderzetting in Wageningen as veurgänger van de stad lag woarskienlek onderaan den Hölleweg. An et begin van de Middeleeuwn verhuusden dee neaderzetting heugerop; op den Wageningse Barg bunt noabi-j den Hölleweg de resten van ne tufstenen kapelle en holten boerderi-jen evonden. In de 12de eeuwe ontstoand under an den barg ne ni-je neaderzetting. Noa anleg van ne kade as verbinding tussen den flank van den Wageningsen Barg en de heuger eleagen haar ten westen van woar noe de stad is, de Hoogstroate, wierd ten zuden doarvan et oldste deel van de stad an-elegd, rundumme Heerenstroat (veurhen Achterstroat) en karke. Later wödden ok an de noordziede van de Hoogstroate et reagelmoatege zi-jstroatenpatroon (Beuningstroate, Junusstroate, Rouwenhofstroate, Riemsdiekstroate) an-elegd. Op 12 juni 1263 kreg Wageningen van graaf Otto II van Gelre stadsrechten.
Noa ontmanteling van de vestingwarken in de 19de eeuwe wierd n deel van de veurmoalege wallen bebouwd mit under meer de bebouwing ten oosten van de Skoolstroate en Möllestroate en de bebouwing an et Emmapark. Op den veurmoalegen westwalle wierden an et begin van de twintigste eeuwe de synagoge en deupsgezinde karke ebouwd. Allebei wodden verwoost in 1940 en neet meer op den zelfde plek herbouwd. Noa den Tweeden Wealdkrieg wierd den wal hier of-egroaven veur den anleg van de Walstroate en wierden doar studentenflats op n resterend deel van den wal ebouwd. Dizzen staot doar noe nog altied. In 2000 wierd uutendelek op de plek van den vröggeren wal, noast den weg, n monument onthuld ter noagedechtenis an de völle Jödse slachtoffers van den Tweeden Wealdkrieg uut Wageningen.
Aandere delen van den vröggeren vesten kreggen ne parkachtige uutstroaling, zoas et olde Noorderplantsoen. Bi-j den anleg van nen verkeersweg (Plantsoen) wierd n deel van dizze parkachtige uutstroaling vortedaone. De stroate dee de oosteleke Bargpoorte en de westeleke Nudepoorte mit mekare verbond, de Hoogstroate, is al völle joaren de stroate woar koopleu zich vestigden. Vanof de tachtiger joaren is dizze stroate inericht as vootgängersgebeed. Ok in völle zi-jstroaten van de Hoogstroate, zoas Kapellestroate, Ni-jstroate en Junusstreate, bevindt zich belangrieke tröppe koopleu. De horeka zit veurnamelek bi-j mekare op de Markt, an de Heernstroate en in de Möllestroate. thumb|right|150px|Wageningen, karke thumb|150px|[[Hotel De Weald]] Rundumme 350 en 900 was et grofveld op den hook van den Geertjesweg en den Diedenweg in gebruuk. Vermeudelek kwamen de doden uut de verskillende noaberschoppen van Wageningen, dee op de grenze lagen van den flank van den stuwwal en et Binnenveld. Noaberschoppen: De Peppeld (umgaeving Wildekamp) en Leeuwen (umgeving restaurant Het Gesprek); in beide Noaberschoppen is ok den kanmarkende drinkpoele of kolk nog anweazig. Et gehucht Dolder lag rundum de krusing Van Uvenweg/Churchillweg/Dolderstroate. Dolder of Thulere wierd al in 838 eneumd, eaven as Brakel (Bracola), op den hook van Julianastroate en Van Uvenweg.
Veur de graven en hartoagen van Gelre was Wageningen behalve handelshaven veural ok belangriek as veste teggen de bissköppe van Utrecht en later de hartoagen van Bourgondië. De olde grachte (smaller as vrögger) en delen van de (renoveerde) stadsmure bunt nog altied te bekiekn. Den lesten hartog, Karel van Egmond, leet doarumme in 1526 binnen de veste nog n kasteel bouwen. De fundamenten van dree toorns en n deel van de butenmure bunt nog te bekiekn. Op et veurmoalege kasteelterrein wierd an et ende van de negentiende eeuwe et noaberschop Bowlespark anelegd, dat veur n groot deel nog besteet en bescharmd is as gemeentelek monument.
Et kasteel van Wageningen wierd uutendelek deur de Stoaten van Gelderlaand verkocht an den lesten drost Lubbert Adolph Torck, den op et terrein n klein stadspaleis bouwden in nen barokken tuunanleg. Torck was etrouwd mit de rieke weduwe Petronella van Hoorn, dochter van nen gouverneur-generaal van Oost-Indië. Later arfden hi-j van ziene tante kasteele Rosendael in Rozendaal bi-j Arnem. Torck was politiek warkzaam in Den Haag en leet as börgemeister van Wageningen verskillende publieke warken uutvoern. Hi-j investeerden in de stad mit et bouwen van herenhuze veur gepensioneerden van de Verenigde Oostindische Compagnie. Dat zol later nog van belang wödden omdat Wageningen éen zo'n complex - de zogeneumde 'Bassecour' - ter beschikking kon stellen om in 1873 de riekslaandbouwskole noar de stad te halen.
Wageningen is ok de stad woar de Duutse bezetters under generaal Blaskowitz op 6 mei 1945 in de Aula van de toonmoalege Laandbouwhogeskole kapituleerden, woarmet in Nederlaand n ende kwam an den Tweeden Wealdkriege in Europees Nederlaand. Nen dag eerder wödden hieroaver onderhandelingen eholden, woarbi-j ok prinse Bernhard as bevelhebber van de Binnenlaandse Striedkrachten anwaezig was. Dizze onderhandelingen vonden plaatse in Hotel De Wereld, dat sinds 2004 opni-j as hotel in gebruuk is. De kapitulatie wierd tot en met 2005 joarleks groots herdacht mit nen veurbi-j trekkenden optocht van old-soldoatn van Amerikaanse, Britse en Canadese afkumst, tot en mit 2004 afenommen deur wijlen Prins Bernhard. In 2005 wierd den veurbi-j trekkenden optocht ofenommen deur Prins Willem-Alexander. Vanof 2006 holdt ze doar et Vri-jheidsdefilé, nen veul rieker eholden optocht van oorlogsgrei en old gedeenden uut den Tweeden Wealdkrieg en aandere uutzendgebeden. In et Vri-jheidsdefilé is ok ruumte veur goode doelen en basisskoolleerlingen.
Hoogezaand-Sapmeer
Hoogezaand-Sapmeer (Nederlaands: Hoogezand-Sappemeer) is n vrougere gemainte in de provìnzie Grunnen. De vrougere gemainte beslagt n oppervlak van 73,05 km², woarvan 5,05 km² wotter (t Zuudloardermeer).
Op 1 jannewoari 2018 is gemainte Hoogezaand-Sapmeer opgoan in de nije gemainte Midden-Grunnen.
Ontstaan
In de 17e aiw wuir begonnen mit de ontginnen van de veengronden ten zuud-oosten van de stad Grunnen. Tiedens dizze ontginnen ontstonden de dörpen (en gemainten) Hoogezaand en Sapmeer. In 1949 is de gemainte Hoogezaand-Sapmeer ontstoan deur t soamengoan van dizze baaide gemaintes. Tegenswoordeg binnen baaide dörpen aanmekoar gruid, woardeur baaide dörpen sums ook wel soamen as Hoogezaand-Sapmeer nuimd worden.
Openboar vervouer
Aan de spoorlien Grunnen-Schaanze liggen 4 stations binnen de gemainte Hoogezaand-Sapmeer: Kropswòl, Houk, Hoogezaand-Sapmeer en Sapmeer-Oost.
Buslienen in de gemainte Hoogezaand-Sapmeer:
Kampen
Kampen kan verwiezen naor:
Winkeldarp
't Winkeldarp is een buurte in 't Oldebroek. 't Begint zo bie de Olde Diek. De buurte hef zien name vanwege de bocht in de straote (Zuiderzeestraatweg).
thumb|left|De meulen die in 't Winkeldarp stoat
Engels
right|thumb|Laanden waor et Engels de officiële tael is (donkerblauw) of waor et as twiede tael of minderhiedstael erkend is (lichtblauw) thumb|75px|EN ([[ISO 639-1)]]
Georgia
thumb|right|250px|Georgia in t rood op ne kaarte van Amerika Georgia (//) is ne stoat van Amerika. t Was ene van de oolde Darteen Kolonies dee't in opstaand kömn teegn de Britn in n Amerikaansen Opstaand. t Was de leste stoat van de dartene, den't in 1733 wör in esteeld. Georgia was de veerde stoat den't n Amerikaansen Groondwet an nam op 2 jannuwoari 1788. Op 21 jannuwoari 1861 verkloarden Georgia zik onofhaankelik van de Unie, en was een van de eerste Confederasiestoatn. Georgia wör as leste stoat in 1870 wier bie de Unie edoan.
Met ongevear 9.685.744 inwonners steet Georgia op de neegnde plaatse van Amerika wat antal inwonners angeet. Tusken 2007 en 2008 heurdn 14 proveensies van Georgia töt de härdstgröainde van Amerika, met allene Texas boawn zik. Georgia is bekeand as n Perzikstoat en de Rieksstoat van t Zuudn. De heuwdstad is Atlanta, den't ook de meeste inwonners hef.
Engels
Et Engels stamt of van de Germaanse taelen die in et Verienigd Keuninkriek praot wodden, in et biezunder de tael van de Angelen, de Saksen en de Juten. Et is stark beïnvloed deur et Ooldnoors (daankzi'j de vule Vikingen die d'r daor vestigd hebben tussen 800-1000) en veural et Fraans (nao de verovering deur de Normandiërs in 1066). De grammatikaole struktuur is Germaans mar mit slim vule woorden die ontleend binnen an et Fraans en Latien. Engels wodt somstieden ok wel een broggetael tussen de Germaanse- en Romaanse taelen nuumd.
Georgia
Op t zuudn van Georgia ligt Florida, op t oostn n Atlantiesn Oseaan en Zuud-Carolina, op t westn Alabama en op t noorden Tennessee en Noord-Carolina. t Noordn van de stoat ligt in de Blauwraandboargen, ne boargriege in t grote Appalachiese Boargenstelsel. De middelste vlakte löp van de heuwels töt an t peunt woer t vlakke groond oawer geet op rotsgroond. t Heugste peunt van Georgia is Brasstown Bald met 1458 meter. t Leegste peunt is de zeespegel.
Georgia hef ne oppervlakte van 153,909 km². De stoat is de grötste op t oosten van de Mississippirivier wat laandoppervlakte angeet, terwiel t de veerde-grötste is noa Michigan, Florida en Wisconsin in totale oppervlakte, umdet bie disse berekning ook wateroppervlaktes wordt met eteeld.
Dolly en zien Tarrels
Dolly en zien Tarrels was ne veerkoppige boernerockband oet Dreante. Ze besteundn seend 2007 en leekn vuural inspireerd duur Jovink en de Voederbietels. Ook spöln ze völle verskes van Normaal. Op 23 december 2013 skreewn ze op öare webstea det ze dr met oetskeaidn.
n Naam
n Naam Dolly lik op ne koo te sloan. Tarrels is nen populearn term vuur an ekookte stukn driete an n koostart.
De Meule (zwömbad)
De Meule is een openlochtzwömbad in de Aoveriesselse plaatse Neilusen. Der bint twee grote baden, een bad veur 't kleine grut, en speul- en zunneweides. De Meule verzörgt verscheiden zwömpergramma's, zoas ABC-zwömles veur kiender, snorkeln, aquajoggen, trimzwömmen en zwömles veur de groten. Ok wördt der de zwömvierdaagse eholden.
't Zwömbad lig in de midden van 't dörp an de heufdstraote, de Börgemeister Backxlane. Veur 't aoverdekt zwömmen wiekt Neiluseger zwömmers uut naor beveurbield 't Stappester bad de Broene 'eugte.
Geschiedenis
Veur der op Neilusen een zwömbad was, leerden kiender zwömmen in de Dedemsvaort, vastebunden an een touw of in een autobaand. In 1961 stuurden kiender een briefkaorte naor de gemiente mit de tekst: "De buld van derk jan daar vinden wij niks an / Wij willen een zwembad / anders gaan wij in de vijver / Afz de kinderen van Nieuwleusen".
In 1994 is 't zwömbad erenoveerd; daorbij hef 't de name De Meule ekregen. De name verwis naor de wiendmeule van Jan Massier uut 1848, die ter heugte van 't zwömbad an de Backxlane (destieds de Ommerdiek) hef estaone. Dizze meule is in de jaoren dartig van de twintigste ieuw ofebreuken; tegenaover 't zwömbad löp nog 't Molenpad.
Beestemark
Een beestemark of een beestemerk is een mark waor meensen beesten verhaandelen kunnen (meestentieds in peerden, geiten, schapen, koon, en aandere dieren). Hier kump een koop tot stand nao een overeenkoms tussen beie pertiejen.
Beestemarken wonnen meestentieds op 't darpsplein ehouwen. In Nederlaand bin der dan oek veul pleinen mit de naam Veemarkt (beestemark), dit herinnert nog an de tied dat der daor beestemarken ehuilen wönnen.
Frans Roes
Frans Roes (1902 Gaandern - 02-08-1974 Hengel), was nen Achterhooksen skriever, den meesttieds skref onder den skuulname Herman van Velzen. Zien dagelekse wark was horlogemaker, moar ziene leefde ging meer oet noar et skrieven van verhalen in et plat, dee-t e wekkeleks skref veur ‘De Graafschapbode’, zon veerteg joor lang. Anvankelek skref e romantiese, Nederlandse verhalen, ok veur ne regionale krante. Den bekendsten figuur oet ziene verhalen is Aornt Peppelenkamp, nen armen bessembinder op de Koolhovense heide.
Tussen 1945 - 1950 skref Roes ok veer streekromans in et dialekt: ‘Steaven Volman’ (z.j.), ‘Uut ‘t laeven van olde bekenden’ (1945), ‘Een mens vindt zienen weg (z.j.) en ‘Van Achterhooksche Menschen’ (1950). Feilek bunt dit verhalen, dee um bepaolde personen dreajt. Ok skref e dree toneelstukken in et plat: ‘Um den olden Berenschot’, ‘Uut de modder’ en ‘Riek Geesink’. Ziene verhalen en toneelstukken slotten an bi-j de aktualiteit van dat moment en greujden met de tied met. Roes wus de sfeer van et verandernde platteland good te raken.
In 1955 wier in Reurle zien spel in de boetenloch ‘Um den olden Saksenheerd’ op evoerd. Van ziene verhalen bunt zon 24 bundels oet ebracht, dee-t bunt oet egovven deur Misset-Deutekem, Witkamp-Eanske en Van den Berg-Eanske. In 2002 hebt de Stichting Staring Instituut en de Mr. H.J. Steenbergenstichting den roman ‘Steven Volman’ ovverni-js edrukt. Deur et Staring instuut bunt twee luusterbeuke met verhalen van Frans Roes oetebracht met den name ‘Arie laest Aornt’, deel 1 (2006, oetverkocht) en deel 2 (2007). Frans Roes mag als den meest populairen skriever van den Achterhook wodden ezene, den veural opvölt deur ne rake tiepering van de leu in ziene umgeaving.
Gelderse Tramwaege
250px|thumb|Tramlok dee in gebruuk was bi-j de GTW 250px|thumb|right|Tram op de brugge oaver den Olde Iessel bi-j Deutekem
De Gelderse Tramwaege of GTW was ne Nederlaandse tramwegmoatschoppi-je dee in den anvang van de 20ste eeuwe n tröpken tramlienen exploiteerden woarmet den Geldersen Achterhook wodden ontslotten. Der waren n antal wetteleke bepoalingen woar ne 'echte' spoorliene wal an mos voldoon en tramlienen neet, woardeur de lesten goedkoper an te leggen en te exploiteren waren.
De moatschoppi-je wodden in 1881 op-ericht as de Geldersche Stoomtramweg Moatschoppi-je. Dizze moatschoppi-je reed anvankelek alleneg op de liene Arnem - Diern - Deutekem - Terborg - Anholt. In den löp van de tied is de exploitasie van de andere stoomtramlienen in den Achterhook (van den ZE, GWTM, TMDG en GOSM) en de Betuwe (BSM) ok bi-j de GTW terecht-ekommen umdat dizze andere stoomtram-moatschoppi-jen et heufd neet meer zelfstaandig boaven water konden holden. Éne van dee oaver-enommen moatschoppi-jen was de in 1907 op-erichte Tramweg Moatschoppi-je Zutfent-Emmerik. De ZE verboand under andere de staedn Zutfent, Deventer, vanof et station op et Potheufd, Diern, Doezebarg, Deutekem en Emmerik.
In 1934 wodden den name veranderd in Gelderse Tramwaege. In den joaren 70 volgden nog nen naamswieziging in GSM (Geldersen Streekvervoers Moatschoppi-je), toon den tram allang was vervangen deur de busse. De GSM ging in 1997 op in et bedrief Oostnet. Vandage is dén Geldersen of dén Tram onderdeel van et vervoersbedrief Syntus, dat met under meer lighttrainmaterioal de spoorliene tussen Arnhem, Deutekem en Wenterswiek onderhöld. Völle foto's en materioalen bunt te bekieken in et Openboar Vervoer Museum in Deutekem.
Nen tram as duukboot
"Den onderzeeboot" was bi-j de GTW den bi-jnaam van nen machinist den bi-j Doezebarg bi-j de olde skipbrugge ne bochte verkeerd nam en met zienen tram in den Olde Iessel kwam. Hi-j kwam doar zunder kleerscheure vanof moar mos dit verhaal nog joaren heuren.
Oost Gelre
Oost Gelre is ne gemeente in den Achterhook in de previnsie Gelderland. Bi-j de gemeenteleke herindeling van 1 jauari 2005 wodden de gemeentes Grolle (Groenlo) en Lechtenvoorde (Lichtenvoorde) bi-j mekare evoegd. Ok de dörpkes Mariënvelde en Zwolle wodden in de ni-je gemeente openommen. Mariënvelde, dat ok wal Achterzöwwent wod eneumd, was tot dee tied deel van de gemeente Reurle. Het dörpken Zwolle was eerder deel van de gemeente Eibergen. Officieel kreeg de gemeente de name "Groenlo" (Grolle), enuumd noar de enige plaatse met stadsrechten in de gemeente, moar de gemeente zelf neumden zich in 't begin "Groenlo-Lichtenvoorde" (Grolle-Lechtenvoorde). Een hierveur ingestelde commissie hef in april 2005 veur-esteld an de gemeenteroad om de gemeente de name Oost Gelre te geevn. Op 19 mei 2005 beslot de gemeenteroad dat de definitieve name van de gemeente Oost Gelre zol wean. In de Gemeentewet steet dat het dan nog minstens een joar mot duren veurdat de ni-je name ingeet. Vanaf 1 januari 2006 wodden geleidelek an de ni-je name Oost Gelre in-evoerd. Moar officieel heetten de gemeente toen nog eenga Groenlo. Sinds 19 mei 2006 is Oost Gelre de officiële name veur de gemeente. Het gemeentehuus van Oost Gelre steet in Lechtenvoorde.
Wonkernen
De gemeente Oost Gelre besteet uut de volgende wonkernen:
Eefsele, Grolle (Groenlo), Harreveld, Lechtenvoorde (Lichtenvoorde) (gemeentehuus), Leeuweld (Lievelde), Mariënvelde, Vroagender (Vragender), Zöwwent (Zieuwent) en Zwolle.
Zettelverdealing gemeenteroad
De gemeenteroad van Oost Gelre besteet oet 23 zettels. Hieronder steet de samenstelling van de gemeenteroad sund 2006:
Ivoorkuste
De Reppubliek Ivoorkuste, (De Regearing van Ivoorkuste hef gearne a'j t Republique de Côte d'Ivoire neumt), is n laand in West-Afrika. t Hef ne oppervlakte van 322.462 km² en ligt teegn Liberië, Guinea, Mali, Burkina Faso en Ghana an. Op t zuudn ligt t an de Golf van Guinea. In 1998 wonn dr in Ivoorkuste 15.366.672 en wör eskatt op 20.717.068 in 2009. Leu oet Ivoorkuste neumt ze Ivoriaann.
Huus van de Taol
't Huus van de Taol is een op 1 meert 2007 op-erichte organisaosie veur 't anfietern van de Drèentse taal. In 't Huus van de Taol bint 't centrum veur taol en letterkunde Stichting Drentse Taol, 't maondblad in de Drentse taol Oeze Volk en Stichting Het Drentse Boek bi'jien egaon. 't Huus van de Taol hef op 28 meert 2008 in Beilen de deuren lös edaone. Sinds 1 september 2019 is Renate Snoeijing de directeur; zij volgde Jan Germs op.
Activiteiten waor 't Huus van de Taol an warkt, of ewarkt hef
In 't Activiteitenplan 2008 (kiekt bi'j de uutgaonde verwiezings) nuumt 't Huus van de Taol de volgende activiteiten:
Ivoorkuste
Op 7 augustus 1960 wör Ivoorkuste onofhaankelik. Van 1960 töt 1993 wör t laand leaidt duur Félix Houphouët-Boigny. t Oonderheuld nauwe baandn met de umlignde Afrikaanse laandn, en tegelieke ook met Europa, en dan vuural Fraankriek. Seend t eande van de regearing van Houphouët-Boigny is dr eenn stoatsgreep ewest in 1999 en nen Eersten Ivoriaansen Börgeroorlog, den't oetbreuk in 2002. Nen ofspraak tusken de regearing en de opstaandigen zorgen vuur vrea.
Ivoorkuste is ne reppubliek met völle oetvoornde macht bie de Presideant. De wettelike heuwdstad is yamoussoukro en de grötste stad is de haawnstad Abidjan. t Laand is verdeeld in 19 strekn en 81 departemeantn. t Is n metlid van de Afrikaanse Unie, de Organisasie van Islamitiese Saamnwoarking, La Francophonie, de Latiense Unie, de Ekonomiese gemeenskop van West-Afrikaanse Stoatn en de Zuud-Atlantiese vrea- en saamnwoarkingszone.
De offisjele laandssproake is Fraansk, mer dr wordt zat aandere lokale sproakn sprökn, zo as t Baoulé, Dioula, Dan, Anyin en Cebaara Senufo. De geleuwe met de meeste anhangers zeent Islam, Kristendom (Heuwdzakelik Rooms-Katholiek) en verskeaidene inheemse geleuwe.
In de 60er en 70er joarn van t 20ste joarhoonderd boern Ivoorkuste good met koffie en Kakaoboonn. Mer duur ne krisis in de joarn '80 kömn dr völle politieke en sosjale probleemn. De Ivoorkuste van t 21ste joarhoonderd mut t vuural hebn van de laandbouw.
Standerdnederlaans
Standerdnederlaans is de officiële standerdtaal, 't Nederlaans, zoas 't onderwezen wordt op schoelen en gebruuk wordt deur de autoriteiten en media in Nederlaand, België, Suriname, de Nederlaanse Antillen en Aruba.
't Bewaken en beschrieven van 't Standerdnederlaans is deur de Nederlaanse, Vlaamse en Surinaamse overheid toevertrouwd an de Nederlandse Taalunie. De Taalunie publiceert wärken waorin 't taalsysteem beschreven is en de regels vasteleg bin.
Vraogender
Het steet onder andere bekend vanwaege ziene karmisse. Vraogender hef ok n uniek natuurgebied, t enige in Nederland aoverebleven laevende hoogvaen, t Vraogendervaen.
Op 12 juli 2010 is den karktoren ommewaaid. , maor den steet der sund 2011 weer op.
Lieste met filosofen
Dit is een lyste med min of meyr bekende filosofen döär de eywen hean. Nen filosoof (ouk wel 'måt van et wysen' enöömd) is nen persone dee de study van de filosofy düt, as beroop of anders. Disse lyste is up edeyld as:
B
Bodhidharma - Boëthius
C
Carneades - Chanakya - Marcus Tullius Cicero - Chrysippos - Cleantes - Confucius - Crantor - Critias
D
Democritus van Abdera - Diogenes van Apollonia - Diogenes van Babylon - Diogenes van Sinope
E
Empedocles - Epicharmus - Epicurus - Epiktetos - Eubulides van Milete - Euclides van Megara - Eudemos van Rhodos
G
Gautama Boeddha - Glauco - Gorgias
H
Heraclides Ponticus - Herakleitos - Hipparchia van Maroneia
I
Iamblichus
K
Kallikles - Kautilya - Kleitomachos - Kratès van Athene - Kratès van Mallos - Kratès van Thebe - Kritolaos Omar Khayyam -
L
Laozi (Lao Tse) - Leukippos - Lucretius
Leonardo da Vinci
M
Michael Mel - Melissus - Mencius - Mendemus - Meton - Metrocles
N
Nagarjuna - Nezahualcóyotl - Numenius van Apamea
P
Panaetius van Rhodos - Pāṇini - Parmenides - Patanjali - Philo van Alexandrië - Philo van Larissa - Philodemus van Gadara - Plato - Plotinos - Plutarchus - Porphyrius - Posidonius van Rhodos - Proclus - Protagoras - Pythagoras - Pyrrho
S
Lucius Annaeus Seneca - Sextus Empiricus - Simplicius van Cilicië - Socrates - Speusippos - Strato van Lampsacus
T
Thales - Theano - Theophrastus (Tyrtamus) - Timon van Phlius - Trasymachos
V
Vasubandhu
X
Xenocrates - Xenophanes
Z
Zarathustra - Zeno van Citium - Zeno van Elea - Zeno van Tarsus - Zhuangzi
B
Roger Bacon - Boëthius - Bonaventura - Siger van Brabant
E
Eckhart
F
al-Farabi
G
al-Ghazali
K
al-Kindi
L
Petrus Lombardus
M
Albertus Magnus - Maimonides
O
Willem van Ockham
S
Johannes Duns Scotus - Shankara
A
Rudolf Agricola
B
Francis Bacon, Giordano Bruno
C
Copernicus, Nicolas van Cusa
E
Desiderius Erasmus
F
Marsilio Ficino
G
Galileo Galilei
L
Martin Luther
M
Niccolò Machiavelli - Giovanni Pico della Mirandola - Michel de Montaigne - Thomas More
P
Franciscus Patricius - Pietro Pomponazzi
S
Francisco Suárez
T
Bernardino Telesio - William Tyndale
V
Lorenzo Valla - Francisco de Vitoria - Juan Luis Vives - Leonardo da Vinci
Z
Huldrych Zwingli
B
Francis Bacon - Alexander Gottlieb Baumgarten - Isaac Beeckman - Jeremy Bentham - George Berkeley - Edmund Burke
C
Marquis de Condorcet
D
René Descartes - Denis Diderot
G
Galileo Galilei - Pierre Gassendi - Goethe
H
Frans Hemsterhuis - Thomas Hobbes - David Hume
K
Immanuel Kant
L
Gottfried Leibniz - John Locke
M
Nicolas Malebranche - Bernard de Mandeville - Marin Mersenne - Charles Montesquieu
P
Thomas Paine - Blaise Pascal
R
Jean-Jacques Rousseau
S
Baruch Spinoza
T
John Toland
V
Giambattista Vico - Voltaire
W
Christian Wolff
B
Gabino Barreda - Bernard Bosanquet - Franz Brentano
D
John Dewey - Joseph Dietzgen - Wilhelm Dilthey - Emile Durkheim
E
Friedrich Engels
F
Ludwig Feuerbach - Gottlob Frege
G
Vincenzo Gioberti - Johann von Goethe
H
Georg Hegel
J
William James
K
Søren Kierkegaard
L
Jan Pieter Nicolaas Land
M
Karl Marx - John Stuart Mill
N
Friedrich Nietzsche
O
Cornelis Willem Opzoomer
R
Friedrich Rosenkranz
T
Alexis de Tocqueville
W
Lady Victoria Welby - Chauncey Wright
Heydendaagske filosofen
De filosofen uut de 20. en 21. Eywe wördet ouk wel de Heydendaagske filosofen enöömd in de hüdige akademiske kringen. Nu untsteyt der ne nye filosofiske periode, woar et geyt üm et (vannys) by mekare brengen van de versnippering van de vöärige tydparken: de 21. eywe. In disse ströyming bint begrippen as Integrale theorie typisk vöär de filosoof syne denkerye.
A
Nicola Abbagnano - Jnan Hansdev Adhin - Theodor Adorno - Elizabeth Anscombe - Hans Albert - Louis Althusser - Edward Ames - Leo Apostel - Karl-Otto Apel - Hannah Arendt - David Armstrong - John Austin - Alfred Jules Ayer
C
Albert Camus - Rudolf Carnap - Ernst Chladni - Noam Chomsky - Patricia Churchland - Paul Churchland - C. West Churchman - Emil Cioran - Jacob Clay - Paul Cliteur - Robin George Collingwood - Benedetto Croce
D
Donald Davidson - Gilles Deleuze - Daniel Dennett - Jacques Derrida - Donna Dickenson - Herman Dooyeweerd - Wim van Dooren - Joop Doorman - Ronald Dworkin -
E
John Eccles - Jon Elster
F
Paul Feyerabend - Alain Finkielkraut - Stanley Fish - Michel Foucault - Jerry Fodor - Francis Fukuyama
H
Susan Haack - Bierens de Haan - Jürgen Habermas - Stuart Hampshire - Donna Haraway - Richard M. Hare - Gilbert Harman - Erich Harth - Arif Hasan - Martin Heidegger - Gerard Heymans - Arend Heyting - Carl Gustav Hempel - Allan Hobson - Sidney Hook - Paulin Hountondji - Edmund Husserl
J
Frank Cameron Jackson - Karl Jaspers - Julian Jaynes - Hans Joas - Hans Jonas
L
Lucien Laberthonnière - Jacques Lacan - Imre Lakatos - Ervin László - Emmanuel Levinas - Clarence Irving Lewis - David Kellogg Lewis - Alain Locke - Jean-François Lyotard
M
Alasdair MacIntyre - Gerrit Mannoury - Antun Maqdisi - Gabriel Marcel - Avishai Margalit - John McDowell - Maurice Merleau-Ponty - David Miller - Jacques Monod - Carlos Monsiváis - George Edward Moore - Charles W. Morris - Emmanuel Mounier
N
Ernest Nagel - Thomas Nagel - Doede Nauta - John von Neumann - John Norman - Robert Nozick - Martha Nussbaum -
O
Michael Oakeshott - Willem Ouweneel - Bernard Ovink - Willard van Ornam Quine
P
Georges Palante - Derek Parfit - Jan Patočka - Roger Penrose - Kees van Peursen - Herman Philipse - Ullin Place - Leo Polak - Thomas Pogge - Johannes Jacobus Poortman - Karl Popper - Nicos Poulantzas - Hilary Putnam
R
Ayn Rand - John Rawls - Hans Reichenbach - Géza Révész - Paul Ricoeur - Wim Rietdijk - Richard Rorty - Josiah Royce - Bertrand Russell - Gilbert Ryle
S
Michael Sandel - Jean-Paul Sartre - Sybe Schaap - Theodore Schatzki - Max Scheler - F.C.S. Schiller - Carl Schmitt - Wilfrid Sellars - Otto Selz - Peter Singer - Peter Sloterdijk - J.J.C. Smart - Frits Staal - Peter Frederick Strawson
T
Alfred Tarski - Charles Taylor
V
José Vasconcelos - Lanza del Vasto - Etienne Vermeersch
W
Michael Walzer - Ernest Wamba dia Wamba - Alfred North Whitehead - Bernard Williams - Peter Winch - Ludwig Wittgenstein - Richard Wollheim
Y
Samuel IJsseling
Z
Slavoj Zizek
B
Désanne van Brederode
C
Lieven De Cauter
H
Bas Haring
K
Roel Kuiper
S
Johan Sanctorum - Sybe Schaap
V
Ad Verbrugge
W
Ken Wilber - Dick Willems
Vals Geweld
Vals Geweld is ne boerenrockgroep oet Diekerhook, in de gemeente Riessen-Hoolten. Ze spölt vuural bekeande nommers van Normaal en Jovink en de Voederbietels, mer beent ook gangs egene nommers te skriewen.
Vals Geweld is op-erichet roond niejjoar 2007/2008, en besteet oet Carlo Oude Nijeweme (tromset/zaank), Herbert Tuitert (basgitaar/zaank), Timo Aarnink (eankelspelgitaar/zaank) en Patrick Meilink, slaggitaar.