cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lagos (Nigeria)
Musik en filmindustry
Lagos is in heyl Afrika bekend üm de musikscene. De stad hevt een leavendig nachtleaven. Vöäle musikstylen sint hyr untstån, so as sakara, nigeriaansken hiphop, highlife, jùjú, fuji en afrobeat.
Ouk is Lagos et middelpunt vöär de nigeriaanske filmindustry, vake andüded as Nollywood.
Cornwood
300px|thumb|right|Hoeze laanks de Fore Street biej t dorpskroes. 300px|thumb|right|Kroezige in Cornwood. Cornwood is n dörpken en civil parish in de South Hams in Dartmoor in Devon, Englaand. Der wont 988 leu.
Grodegast
Grodegast (Nederlaands: Grootegast) is n loeg en n vrougere gemeente ien de pervìnzie Grunnen. t Ligt aan de grins mit Frieslaand en het as heufdplak t lieknammege Grodegast. t Is ien 1990 ontstoan deur soamenvoegen van de gemeentes Grodegast en Ollekìrk. t Komt grotendiels overeen mit t historische Laangewold.
Iendeleng
De gemeente Grodegast omvat ook de volgende plakken: Doezum, t Foan, Grodegast Kornhörn, Kuzemer, Kuzemerbaalk, Lutjegast, Nijkìrk, Ollekìrk, De Penne, Seballeburen.
Olst-Wieje
Olst-Wieje (Nederlands: Olst-Wijhe) is n gemeente in de Nederlandse provinsie Aoveriessel. De gemeente is op 1 jannewaori 2001 ontstaon uut t samengaon van de gemeenten Olst en Wye.
De boerschoppen Marle en Welsum bint exklaves, die an de westkante van de Iessel liggen. Olst-Wieje had op 1 jannewaori 2020 18.251 inwoners (bron: CBS). De gemeente hef n oppervlakte van 118,50 km² an land en nog 2,52 km² an water. In de därpen Olst, Wieje en in de boerschop Marle staon mölles die goed onderhoolden bint. Tussen Olst en Wieje ligt ok nog, an weerskanten van de N337, t därpien Den Nul.
De gemeente Olst-Wieje is bekend vanwege t natuurgebied De Duurse Weerden dät zich, heel uniek, an beide kanten van de rivier de Iessel uutstrekt. Daornaost bint der nog völle kleine andere natuurgebieden in de uterweerden in-ericht, veural rond de ruïnes van de veurmalige steenfabrieken. t "Baken" van de provinsie Aoveriessel steet in Olst, an de rand van de Iessel.
De gemeentelike ekonomie drif veurnämelik op landbouw en vleisverwärkende industrie, hoewel de leste kategorie sinds de jaoren zeuventig van de 20e eeuw veural in Olst stärk verminderd is. In Wieje zit nog altied n grote vleisverwärkende fabriek. Vrogger waren ok de tuinbouw, de masjinebouwindustrie en de steenfabrieken van belang, mar hiervan is weinig aovereblaeven, allening de masjinebouwfabriek in Olst.
Kernen
De gemeente besteet uut de därpen:
En uut de boerschoppen:
Blesdieke
thumb|250px|Blesdieke Blesdieke (Nederlaans: Blesdijke) is een dörp in de Friese gemiente Weststellingwarf. Et leit in et zuden van Wolvege, dicht bi'j de perveensiegreens, an de weg tussen De Blesse en Ooldemark, en het omdebi'j 370 inwoners (2004).
In 1328 ston hier al een karke, die in 1836 instot zol wezen. De hudige karke is in 1843 bouwd.
Maasgouw
Maasgouw (Limburgs: Maasgoew) is ne gemeente dee vanof 1 januari 2007 is ontstoan uut de veurmoalige gemeentes Heel, Maasbracht en Thorn. Dizze dree gemeentes hebt beslotten tot ne vri-jwillege gemeenteleke herindaeling.
Geskiednis
In de geskiednis ku-j den name Maasgouw trög vinden in de Karolingiese tied (750 - 900 noa Chr.). Et olde Maasgouw besloog et gebeed rundumme Aken, Wezet en Noord-Braobant. Gouw was ne Germaanse benaming veur previnsie. Noa 900 noa Chr. veel den Maasgouw uut mekare in könninkriekskes en vörstendommen, zoas Thorn.
Kernen
De gemeente hef tiedelek twee gemeentehuze: in Maasbracht et 'Publiekscentrum', woar alle publieksofdelingen bunt en in Heel et 'Bestuurscentrum', woar et gemeentebestuur en den staf zit.
18 jannewaori
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 18 jannewaori
Namibie
De Republik Namibie (vrogger bekend as Süüdwestafrika) is en land in süüdwestelik Afrika, an de küst van de Atlantiske oceaan. Namibie grenst in et noorden an Angola en Zambie, in et westen an Botswana en in et süden an Süüdafrika.
Vanaf de late 19. eyw tot de Eyrste Wearldoorlog was et land en düütske kolony. Dårnå stünd Namibie under beheyr van Süüdafrika. Et land is unafhangelik ewörden in et jår 1990. Dårmead is Namibie eyne van de jungste ståten in de wearld.
De höyvdstad is Windhook. De meyst espröäken språken binnen engelsk, afrikaansk, düütsk en bantuspråken.
Geskydenisse
In 1966 hevt de SWAPO mid en oorlog vöär de unafhangelikheid van Süüdafrika anevüngen. Eyrst in 1988 hevt Süüdafrika to-estemd et beheyr oaver et land af te geaven. In 1990 is et land unafhangelik ewörden, mär Walviskbaai hevt Süüdafrika eyrst in 1994 an Namibia afestån.
Politik
Et höyvd van de ståt is de president. Hee wördt elke vyv jår döär de inwunners verköäsen. Et höyvd van de regering is de ministerpresident, de döär de president anesteld wörden. De SWAPO is de groutste partye in et land.
Geografy
Namibie grenst in et ousten an de Kalahariwööstde en an Botswana, in et süden grenst et an de Oranjerivyr en Süüdafrika en in et noorden an de Kunenerivyr, de Okavangorivyr en Angola. De Caprivistroake is en breyde stroake land van 450 by 30 km, dee in et noordousten tüsken Angola, Zambie en Botswana in ligt, en dee in et ousten ouk an Zimbabwe grenst.
Namibie is meyr as 825.000 km² grout. Et land is heyl wat verskillende landskapstypen ryke, sou binnen der woldsavannen, barglanden, wööstden en halvwööstden.
Bestüürlike indeylinge
Namibie hevt veerteen bestüürlike regios:
Språken
Volgens de volkstelling van 2011 binnen de språken dee et meyst espröäken wörden:
De officiele språke, et engelsk, wördt håst neet döär de bevolking as modersspråke espröäken. Et is vöäral bedoold as neutrale språke tüsken de verskillende bevolkingsgruppen.
Oosterenk
thumb|300px|De Isala-klinieken in Oosterenk, Zwolle Oosterenk, of Kantorenterrein Oosterenk, is een buurte in de Aoveriesselse heufdstad Zwolle. De buurte mak diel uut van de wiek Berkum, die een groter oppervlak beslat as de buurte Berkum. In Oosterenk hej zowal een groot voetbalstadion, MAC³PARK, as een groot ziekenhuus, de Isala-klinieken.
Oosterenk lig diels op een dekzaandrogge uut de prehistorie. Zoas 't element 'enk' in de name angef, was 't vrogger hoog elegen akkerlaand. 't Gebied is oostelijk elegen vanuut de stad Zwolle bekeken.
Samenstelling van de buurte
Van noord naor zuud bestiet Oosterenk uut: 't MAC³PARK stadion en zes voetbalvelden; bedrieven, de Thorbecke-schoelengemienschop en de MBO Landstede; ziekenhuus de Isala-klinieken; nog een bulte bedrieven en, miest zudelijk, weilaanden. Oosterenk grèenst in 't westen an woonwiek de Wipstrik, in 't oosten an de laandelijke buurte Veldhoeke, in 't noorden an bedrieventerrein de Vrolijkheid en in 't zuden an de buurtschop Zalné.
In een toekomstvisie veur Oosterenk uut 2020 gef de gemiente Zwolle an kantoren en bedriefsruumten te willen verneien en bepaolde kantoren umme te willen bouwen naor woningen. Volgens de visie is der in Oosterenk plekke veur zeshonderd töt duzend woningen: veurnamelk appartementen an de Dokter Spanjaardweg en de dokter van Thiemenweg, mar ok woonhuzen grèenzend an 't laandelijke gebied.
't Voetbalstadion
't MAC³PARK-stadion an de Ceintuurbane is 't thuusstadion van Eredivisie-club PEC Zwolle en hef plekke veur 14.000 bezukers.'t Wördden in 2007 neerezet ter vervanging van 't kleinere Oosterenkstadion, det op ongeveer dezölfde plekke stund. Töt 2016 hiette 't neie stadion 't IJsseldelta Stadion. 't Hiele stadioncomplex beslat 5000 m² en hef naost de voetbalveurzienings nog aandere veurzienings, waoronder een casino van 804 m², een hotel, restaurants, een fitnessclub en winkels.
't Ziekenhuus
De Isala-klinieken staot sinds begun 21ste ieuw op de plekke van 't vroggere Sophia-ziekenhuus. 't Sophia-ziekenhuus kwaamp in 1972 an de Dokter van Heesweg in Oosterenk, naodet de eerdere locatie körterbij de binnenstad te krap ewörden was. In 1998 gunk 't Sophia samen mit een aander Zwols ziekenhuus, de Weezenlanden, waordeur Isala ontstund.
Isala Zwolle, zoas de Zwolse takke van de Isala-klinieken het, is onderdiel van een organisatie mit vief locaties in de regio. Isala Zwolle is ien van de grotere ziekenhuzen van Nederlaand en is 't grootste niet-akkedemische ziekenhuus. Haoste alle medische specialismes bint der anwezig.
thumb|left|1000px|'t MAC³PARK stadion, destieds IJsseldelta Stadion, tiedens de wedstried PEC Zwolle – AZ (0–2) op 27 oktober 2013
De Blesse
De Blesse is een dörp in de Friese gemiente Weststellingwarf. Et leit in et zuudoosten van Wolvege, an de A32, tussen Wolvege en Stienwiek, en het omdebi'j 710 inwoners (2004).
1597
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1597
Piramides van Giza
Der stoan in totoal 3 grote piramides:
Doarnoast stoan der nog 6 klaine piramides. De 9 piramides worden in heur gehail beschaarmd deur de Sfinx van Giza. Over de oorsprong van de piramides is nait veul bekend. De maist aannomen theorie is dat de piramides baauwd binnen as graftombes veur faraos, vandoar de noamen "piramide van ...". Zai zollen den baauwd wezen deur miljoenen sloaven dij stainen droagen zollen. Volgens de inschrievens binnen de piramides baauwd ien n periode van 20 joar. Doarom hebben summege luu ook wel twiefels bie t feit dat t deur sloaven baauwd is, den dat zol betaikenen dat elke stain oethakt en op zien stee lègd worden zol, elke 9 sekonde.
Ien de lèste joaren is der aal meer opgroaven om en bie de piramides en man het nou n hail komplex van steden en lutje groaven van waarkers en priesters vonden. Oorspronkelk was allend de piramide van Kheops onderbrocht as wereldaarfgoud, môr deur aal nije vondsten het de UNESCO der veur kozen om t haile gebied van groaven, piramides en de sfinx soamen tou erkennen as wereldaarfgoud.
Heilige Roomse Riek
thumb|250px|Et Heilige Roomse Riek in 1648
Et Heilige Roomse Riek was nen politieken trop van laanden in West- en Centroal-Europa tiedens de Middeleeuwn. Et ontstoand uut et oosteleke deel van et Frankiese Riek bi-j et Verdrag van Verdun (843). Et Riek bestoand bi-jnoa n millennium (tied van doezend joar), tot et vort ging in 1806.
Zönnebekke
300px|thumb|right|De boetnploatse vanof de Zonnebeekwegge. 300px|thumb|right|n Weastkaant. 300px|thumb|right|n Aachterkaant. Zönnebekke (Nederlaands: Zonnebeek) is n noam van ne boetenploatse en t laandgood det derbiej hör. 't Lig neurdlik van t Buurserzaand an de Zonnebeekweg met oetzich oawer de heaie van t Osselerveald.
Wapservene
thumb|250px|Ligging van Wapservene binnen de gemiente Westerveld Wapservene (Nederlaans: Wapserveen, oorspronklijk Wapterveen/Wapse Ter Veen).
Zönnebekke
Architectuur
t Laandhoes, in neoklassistiese vörmgeffige, hef witte gepleaisterde geffeln en n skilddak met kappellen en an de ziejkaanten ne skouwe. n Veurgeffel is strak symmetries en spreng in t mirre lichlik noar veurne. Det deal hef n balkon det deur zule dröagen wör en is bekreund met ne timpane, woarinne n rozenveanster plöatst is. Det balkon is kenmarkend veur de zoo-nöamde Amerikoanse plaantershuze, dee deur de plantagebehearders baawd wörre. Ok n geffel a'n weastkaant har earst n balkon, moar dis is in 1911 töt ne serre ömbaawd.
Wapservene
Van oorsprung is Wapservene een zeuven kilometer lange veenkolonie. 't Lig ten noorden van een heideveld en ten zuden van de Wapserveense Ao en hef zo umdebi'j negenhinderd inwoners.
Zönnebekke
Laandgood
Öp de skiednissevölle boetenploatse bint nöast t laandhoes ok ne toene, n kootshuus met stallen, n diensthoes, ne garage, nen kapskoer, ne greuntetoene met skoer, nen teakopel, ne skoapskeuje met duventil en n hek met öp de pielers n tekst 'Zonnebeek'. n Parkanleg in laandskopsvörmgeffige is noar t öntwarp van P.H. Wattez en is ok Amerikoans inspireard. Röndömme 1908 is nen beumgoard met greuntetoene en bleumetoene an-legd, dee ömreengd wör met muren en höage. In 1972 is de toene hersteld noar n öntwarp van t architectnburo T.H. Koning.
Wapservene
Begun
Het darp is rondum 1380 ontstaon daor waoraj vanof Wapservene over de Wapserouwen de Ao-brogge oaver bint. Daor bint deur een wiggelroedeleuper olde speuren van onder aandere de eerste karke uut de grond ehaeld. D'r zol daor zöls argens een hunebed onder de grond liggen.
Zönnebekke
Metwarkige in de saamnleawige en toogang tö't laangood
n Broor van Jan Bernard - Jan Herman van Heek - rech öp 15 növeamber 1946 de Stichitge Edwina van Heek öp. Disse stichtige steunt kultureale pröjekte in Oaweriessel en n Gealderse Achterhook, dee richt bint öp t behaawn van netuurmonumente, skiednissewoardige baawwärke en kunstobjekte. Ok Hoes Zonnebeek wör beheard deur de stichtige. Öp n zöldervloor is n appartement baawd veur n heuidign behearder. n Villa en t park bint nich los-steld veur publiek, moar iej könt wal öp t laandgood roondsleantern.
Wapservene
Begun
Vrogger doe as de Ao nog niet bediekt was, leup 's winters 't waeter töt an de 'oldie diek'; disse leup destieds vanof het karkhof töt achter de meule. De middenboer/'t midden was doe 's winters nog maor een krapan begaonbar karrespeur. De oldie diek was wat beter te begaon, disse leup ook veurbij het karkhof tot an het karkepad.
Ien van de biezundere dingen die as Wapservene hef, is de lösstaonde karkestoele uut de zestiende ieuwe, de oldste nog staonde in Drenthe.
Wapserveense tael
De plaetselijke tael doet ze bi'j 't Zuudwest-Noord-Drèents (ok wal ezien as Stellingwarfs).
Wapservene hef, zoas vanolds alle dörpen, een köppel eigen woorden of benaemings. Zo nuumt ze hobbelig/niet vlak laand aepelaand. Ten zuden van 't midden nuumt ze boaven ('t heuge stuk laand achter de boerderi'je), het legere laand nuumt ze buten (ten noorden van de lintbebouwing).
Wus ie dat...
- Olde menister Mansholt zien leste joaren op 't oostende ewoont heft. - 't De oldste klokkestoele vaan Drénte hef. - D'r een Wapserveenstraat in Den-Hoage is, een stroate met noame "Wapserveen" in Amersfoort is. - Oeze vieteelers vrogger in't hiele laand berucht woaren
Hindoeïsme
thumb|120px|right|It Om-teken 120px|right|thumb|Hindoeïstische priester in Nepal 't Hindoeïsme is 't oaverheersende geleuf op 't Indiaase subcontinent en is mit haoste 900 miljoen anhangers de (nao 't christendom en de islam) dardegrootste religie op eerde. 't Komp oorspronkelijk uut India. 't Hindoeleven is hiel veulziedig en löp uutien van ideeën over God en/of goden variërend van pantheïsme, monotheïsme en atheïsme, mit Vishnoe en Shiva as de miest populaire goden. Wieders hej in 't hindoeïstische leven overtugingen as reïncarnaotie en karma, en ok persoonlijke verplichtings of darma. Zaoken as meditaotie en energie bint slim belangriek in 't hindoeïsme. Symbolen veur 't hindoeïsme bint 't Om-teken en de lotusbloem. Naost India, bint der ok grote groepen hindoes in Suriname, Guyana, Nepal en Mauritius.
left|500px|thumb|Verspreiding van 't hindoeïsme
Saturnus (planeet)
Gemiddeld steet Saturnus 1,43 miljard kilometer van de zunne vandan, en is daormet den zesden planeet vanof de zunne erekkend. De bane van Jupiter ligt tussen de banen van Jupiter an de binnenziede en Uranus an de boetenziede Hee is denlesten planeet den a'j nog met t blote oge zeen könt.
Saturnus is net as Jupiter nen gasreus, waorvan zo'n 96% oet waterstof besteet.
A'j naor Saturnus kiekt, hef e nen kiekhook (dus den hook tussen de bovven- en onderkante, vanoet t oge erekkend) tussen de 15" en 20", dat hunk van de afstand tussen de eerde en den planeet op dat moment of. Van de ringen um Saturnus is dat tussen de 37" en 46".
Der bunt 62 maonen van Saturnus bekend, de grootste dervan Titan met ne deursnae van 5150 kilometer.
t Symbool van Saturnus is: ♄.
Emsmond
Emsmond is n vrougere gemainte in de provìnzie Grunnen. t Is in 1990 ontstoan deur verainen van de gemaintes Hefshoezen, Kannes, Oskert en Waarvum. t Ligt aan de Waddenzee en aan de monden van de Eems, vandoar de noam Eemsmond. t Woapen en de vlage verwiezen noar dizze reloatsie tuzzen de zee en de gemainte. De haile Grunneger Waddenzee heurt bie dizze gemainte. Doarbie heuren ook de waddenailaandkes Röttemeroog en Röttemerploat.
De gemainte komt gedailtelek overain mit t historische Oosterambt.
In de gemainte Eemsmond ligt ook de Eemshoaven. Dit is noa Delfziel de grootste en belangriekste hoaven van de provìnzie Grunnen. Hiervandoan gait ter n boot noar t Oostfraise Waddenailaand Börkem
Indailen
De gemainte Emsmond bestait oet de volgende ploatsen: Eemshoaven, Doodstil, Eppenhoezen, Kannes, Mij, Nijlaand, Polderziel, Oethoezen, Oldenziel, Oldörp, Oostìnd, Olschip, Oskert, Roschoul, Röttem, Röttemeroog, Röttemerploat, Staartenhoezen, Stivverd, Waarvum, Zanneweer en Zeuvenhoezen.
Zainsweerdegheden
Zainsweerdegheden in de gemainte Emsmond binnen de Grunneger Waddenzee, wierden, börgen woaronder de Menkemabörg.
Buil
Buil (Nederlaans: Boijl) is een dörp in de gemiente Weststellingwarf van de Nederlaanse perveensie Frieslaand. Et leit in et noordoosten van Wolvege en het omdebi'j 530 inwoners (2004).
De karke zunder toren is bouwd in de 13e ieuw. De klokkestoel stamt uut 1600 en is in 1904 renoveerd. De karkeklokke in de klokkestoel is ien van de ooldste van Nederlaand, en het as raandschrift: ''Ende Lut bequame, Martines Klock is mijn name. In't jaer van ons Heeren 1399.''
Et dörp leit an de raand van et Nationaol Park Drents-Friese Woold.
De bi'jnaeme veur een inwoner van Buil is wottelwieder.
Juneau
thumb|right|300px|Juneau stad en borough op de kaarte van [[Alaska)]] Juneau (Tlingit: Dzánti K'ihéeni []) is de heuwdstad van den Amerikaansen stoat Alaska. Et ligt an et gastineaukanaal in de Zuud-Alaskaanse panhandle. Et is de tweede grötste stad in de Verenigde Stoaten wat oppervlak angeet.
Juneau is al seend 1906 de heuwdstad van Alaska. et Congres van de VS steurden de Alaskaanse regearing hierhen vanoet Sitka. In 1970 wörden doomoalig Juneau, Douglas en et umliggende Borough Groot-Juneau bie mekoar edoan, woermet de hudige gemeente juneau ontsteund. Disse gemeente is grötter as de stoaten Rhode Island en Delaware.
Juneau stad lig an den voot van den boarg Juneau en tegenoawer et Douglaseilaand. In 2014 wör et antal leu wat der wont eskatt op 32.406. Doarmet is et de tweedegrötste stad van Alaska, noa Anchorage. Et dagelikse inwonnertal neam tusken mei en september mangs met 6000 leu too, duur ankommende cruiseskepe.
De stad is neumd noar gooldzeuker Joe Juneau. De stad hef ook nen zet Rockwell en Harrisburg heetn. In et Tlingit het de stad Dzántik'i Héeni ("Begin van de slingerrivier", dzánti ‘slinger’, –kʼi ‘begin’, héen ‘rivier’). DeTakurivier, net op et zuden van Juneau, is eneumd noar de koolde t'aakh-weend, den as mangs oet de boargen dalekeump.
Juneau is de ennigste stad in de Verenigde Stoaten woer as ginne weagen hengoat vanoet de rest van den stoat. Iej köant der allene met ne vearboot kommen. Dit keump umdet de stad tusken onmeundig roew boargterrein lig. Doarmet is et ne eilaandstad, umdet alle too- en oetvoor van goderen oawer water of duur de locht mut. Juneau stad ligt op zeeheugte, oonder boargen tusken de 1100 en 1200 meter hoge. Hierop lig et Iesveeld van Juneau, ne grote ieskappe woer as 30 gletsjers oetstreumt. De Mendenhallgletsjer en de Lemon Creek-gletjer kö'j in Juneau vanof de stroate zeen.
Oa
Dr beent verskeaidene riviern in t Neersassiese gebeed dee at in de volksmoond ook wal n Oa (Grönnings ook: Ai) eneumd wordt.
Mael
250px|thumb|Deur [[koornmölle emoalen rogge]] 250px|thumb|Deur [[koornmölle emoalen maïs]] 250px|thumb|Buul veur et zaeven (buulen) van et mael Mael (Ok wal vals bloom eneumd) is n toovoogsel in völle ettenswoaren, en et is ne tot poder emalen groansoorte of n aander zetmael-riek produkt, zoas bookweit.
Normaal esproaken wödt mit mael tarwemael bedoold, dit is et belangriekste toovoogsel in de Europese en Amerikaanse kultuur. Tarwemael wöd ebruukt in de meeste soorten bruunbrood. Ezaefd mael laevert bloom op en hiervan wodt de meeste witbroodsoorten emaakt. Den reden dat et zo wiedverspreid ebruukt wödt is deurdat et de volgende belangrieke eigenschop hef: as tarwemael, bloom of n mengsel hiervan wöd vermengd mit water en tot daeg ekneed wöd, untsteet doar ne ingewekkelden proteïne eneumd gluten. Et untstoan van gluten is wat et tarwedaeg ne elastiese samenstelling en gasvastholdend vermeugen guf woardeur et op verskillende wiezen verwarkt kan wödden. Ok wöd deur toovoging van gist gasbubbels (CO2) in-ebakken woardeur ne löchtege samenstelling untsteet in et uutendeleke produkt.
Ok is der maïsmael, dat ne gaele kleure hef en woarvan ok brood wöd ebakken, et zogeneumde maïsbrood.
Emalen bookweit (gene graansoorte) wöd ok mael enoeumd.
Mael malen
Hoo wöd mael verkreggen?
Maelprodukten
Brood, daeg, pasta, veul keukskes, en völle aandere ettenswoaren wödt emaakt mit mael. Tarwemael wöd verkreggen deur vermaling van den helen tarwekörrel. Tarwebloom is den vermalen tarwekörrel woar den zemelen en den griezen uut-ehaald zijn.
Harde tarwe
In et zuuden van Europa wödt zogeneumden harde tarwe ebruukt veur et maken van brood en pasta. Den tarwebloom verkreggen uut harde tarwe güf et produkt nen anderen smaak. Zo smek et stokbrood bi-j den Fraansen bakker deur et gebruuk hiervan aanders as bi-j nen Nederlaandsen bakker
Harde tarwe (tarwebloom van durum) hef meer gluten as et gewone (zachte) mael.
19 jannewaori
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 19 jannewaori
Kunsten at græde i kor
Kunsten at græde i kor (oavereset beteykent de titel De künst van et in (en) koor weynen) is nen däänsken roman uut et jår 2002, den Erling Jepsen eskreaven hevt. Et book is in 2006 under den sölvden titel as film uutekummen. De regissöör Peter Schønau Fog hevt et når en draibook van Bo Hansen emaked. De film is in et süüdjütlandsk edraid en wear dårum ouk in Dänemarken buten Süüdjütland med undertitels etöynd.
De film spöält in de jåren 1970 in Süüdjütland en vertelt vanuut de ougen van nen elv jår olden Allan de tragiske geskedenis van ne family, wårin et schüürt. Den vader is nen unvreendeliken man, den et der altyd oaver hevt dat hee sik wat andüt. De moder hevt et upegeaven teagen em in to gån en löt synen anval döärgån. Allan synen broder is der klår med en syne süster kan ouk neet meyr. Allan mot wat doon üm de family by mekandere to holden, want hee holdt arg vöäle van synen vader en syne heyle family. Vöär synen vader is et altyd bysunder salig, wanneyr hee up begravenissen walbespråkede doudenreden holden kan, soudat de tröörders vöäle trånen låtet. Allan düt now alles, soudat synen vader en beatken vröögde in et leaven behöldt.
1595
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1595
Berkum (wiek)
Berkum ([bɛ. ʀ kəm]) is een wiek en buurt van de Oaveriesselse heufdstad Zwolle. Per 1 jannewaori 2005 had Berkum 4.513 inwoners. Een flink diel van de inwoners (1.152) bint oaver de 65, mar de leste jaoren koomt d'r aal meer jonge gezinnen bi'j.
Indieling
thumb|right|220px|De Ni'je Vechte bi'j Berkum Berkum lig aordig laandelijk an de oostelijke stadsraand, tussen de revier de Vechte, de stadsrevier de Ni'je Vechte, de A28 en de Ceintuurbaan. De wiek bestiet uut Berkum, Brinkhoek, Veldhoek, bedrieventerrein De Vrolijkheid, de Hessenpoorte, de Tolhuuslaanden en Oosterenk, veurnamelk een kantorenterrein. In Oosterenk ligt ok de Isala Klinieken, locatie Sophia. Berkum wördt van de stad of-escheiden deur weilaanden en sportvelden. De grune streke wördt wal kleiner deur ni'jbouw. D'r is een uutbreidingsplan inclusief hoogbouw, waordeur 't bebouwde diel van Berkum tweimaol zo groot zol wörden.
Kunsten at græde i kor
De film is al in 2006 up meyrdere festivals etöynd en kwam up 27 april 2007 ouk in de bioskopen. De film hevt ne heyle ryge pryse ewönnen. Under anderen den Nawuss-Prys by et Internationale Filmfestival van San Sebastián, den Filmprys van den noordsken raad in 2007 en den juryprys in 2006 up et AFI-Festival. De film is in 2008 vöär teen Roberts up et Robert-Festival enomineerd.
Berkum (wiek)
Veurzienings
An veurzienings hef Berkum onder aandere een winkelcentrum, basisschoelen, een bibliotheek, karken, een wiekcentrum, sportvelden (onder meer van VV Berkum) en zörgcentrum Berkumstede/De Wissel. In Oosterenk stiet 't stadium van FC Zwolle. Bi'j Berkum Brinkhoek ligt de Agnietenbarg en de Agnietenplas. Op de Agnietenbarg lig Begraafplaatse Bargklooster mit een monument veur de middeleeuwse schriever Thomas a Kempis. Op de Vechte en in de Berkumer Kolke hej pleziervaort.
Geschiedenis
Berkum was vanolds een buurtschop buten Zwolle. D'r bint naamsvariaanten op-etiekend zoas Barkmen (1233?), Bircmede (1364), Berkman (1456), Berkmen (1801) en Berkum (1840). De name Bircmede of Berckmede kump töt in de 16e ieuw veur en zol wiezen op een weidegebied mit berken. As de olde vörm uut 1233 juust is, wisselden 't gebruuk van -men en -mede al vrogge.
Havezates Campherbeek en Kranenbörg
thumb|right|220px|Campherbeek op een prent uut 1729 van Abraham de Haen In Berkum hebt de havezates Campherbeek en Kranenbörg estaone. Campherbeek wördden ebouwd deur Steven Campherbeek, drost van Sallaand. In 1427 wördt esproken van 'een paer volckes in Camferbeken schuer'; in 1520 van een goed. Rond 1700 is 't kestiel op zien heugtepunt; 't is een L-vörmig gebouw mit een zeskaantige toren, mit een bouwhuus an weerskaanten. In de daorop volgende twee ieuwen wördden 't an-epast en tenslotte of-ebreuken. Een gelieknamige basisschoele stiet ongeveer op de plek daoras de havezate hef estaone; ok de deurgaonde weg de Campherbeeklane herinnert d'r an.
thumb|right|220px|Schilderi'je van de havezate Kranenbörg (1840) De havezate Kranenbörg, mit bi'jbehorend laandgoed, lag op de plek daoras now de Begraafplaatse Kranenbörg lig. De eerste vermelding stamt uut 1471, toen de femilie Campherbeek eigenaor was. Daornao was 't laandgoed eigendom van 't geslacht Mulert. In 1580 hebt de terogtrekkende troepen van de Graaf van Rennenberg de havezate verrinneweerd. Tiekeningen van Gerard ter Borch de jonge uut 1633 laot de ruïne zien. In 1642 kocht Rutger van Haersolte 't bezit, leut de ruïne ofbreken en bouwden d'r een ni'j huus. De femilie Vos de Wael, eigenaor van 't laandgoed sinds begun 19e ieuw, gebruukte 't veural veur de jacht. In 1844 bint de gebouwen esloopt; de toegaank töt 't laandgoed - de Prinsenpoorte - is van plek verhuusd en op-eneumen in de tègenwoordige begraafplaatse.
De Berkumerbrogge
Oaver de Vechte bi'j Berkum wördden in 1451 de Berkumerbrogge an-elegd deur de stad Zwolle en 't klooster Agnietenbarg. De Vechte was slim belangriek veur Zwolle umdet al 't haandelsverkeer vanuut 't tègenwoordige Duutslaand en vanuut 't noorden gebruukmaakten van dizze revier.
Zwollerkarspel en de mederne wiek
Veurdet Berkum bi'j de gemiente Zwolle kwaamp, heurden 't bi'j de gemiente Zwollerkarspel (1802-1967), die bestund uut de um Zwolle hen liggende dörpen en gemienschoppen. Zwollekarspel umvatten 't vroggere schoutambt van Zwolle. In de 20e ieuw wolden veul mèensen uut de stad Zwolle in 't butengebied wonen. Nao de Tweede Wereldoorlog bint daorumme hiele buurten ebouwd, waoronder 't tègenwoordige Berkum. Deur de raandligging van Berkum wördt d'r nog vake oaver Zwolle en Berkum as verschillende entiteiten esproken. Net zoals in Westenholte bestiet hier het dörpsgevuul nog ('Zwollerkarspelgevuul' ).
Uutgaonde verwiezings
thumb|right|220px|De Berkumer Kolke, ok de Kolke van Koezen enuumd
Suderland
Et Suderland (suderlandske üütspråke: ; düütsk: Sauerland) is ne kontreie en en middelgebargde in Middendüütsklaand.
De höygde van de strekke verskilt en löpt van üm en nåby de 200 meter in et dal van de rivyr de Ruur töt 840 meter in Hougsuderland, rundüm Winterbarg.
Ligging
Et Suderland grenst in et westen an et Bargske Land, in et noordwesten an et Ruurgebeed, in et noorden an et dal van de Lippe, in et ousten an et Waldecker Land en in et süden an et Rothaargebargde. Et ligt in et bestüürlike gebeed van et Hougsuderlanddistrikt, distrikt Soest, distrikt Olpe en et Marker distrikt.
Plaatsen
thumb|right|250px|Et kasteyl Börg Altena thumb|right|250px|Balver Höhle De belangrykste plaatsen in et Suderland:
Rivyren en stüwmearen
thumb|250px|right|Sorpesee Et Suderland ligt bynå heylemåle in et stroumgebeed van de Ryn. Döär et völle reagen untspringet völle rivyren in et Suderland. Völle van disse rivyren wordet underbrökken döär stüwmearen, dee vöär waterupslag, et regelen van et waterpyl, rekreaty en mangs ouk energyvöärsening gebruked wordet. Enkelde van disse stüwmearen bint bombardeerd in en Tweyden Wearldoorlog.
Nedersaksische warkwoordsvörms
De warkwoordsvörms in t Nedersaksisch bint taoleigenschoppen die t Nedersaksisch stark van t Nederlaands, en sums ook van mekaor, underskeidt. t Geeit hier um hoe warkwoorden vertaold worden en um hoe'j warkwoorden in bepaolde tieden en bie bepaolde personen vervoegt. Umdat warkwoorden binnen t Nedersaksische taolgebied ook van mekaor verskilt, wordt de verskillende dialecten hierunder apart neumt, zoda'j kunt vergelieken. De warkwoorden worden geordend up de Nederlaandse vörm.
STD
STD kin verwiezen noar:
Nedersaksische warkwoordsvörms
* Veluws: "hee" en "ie" is veural Oost-Veluws ** Veluws: zie de Veluwse taalwiezer veur 't hele overzichte van wie en julen.
Hebben
Tegenwoordige tied
Vleden tied
Voltooide tied
Zijn
Vleden tied
Voltooide tied
Gaan
Tegenwoordige tied
Vleden tied
Doun
Tegenwoordige tied
Vleden tied
Voltooide tied
Worden
Tegenwoordige tied * n -t krig völle noadruk bie disse persoonn, vake vuurof egoan duur ne korte pauze
Vleden tied
Voltooide tied
Mogen (toestemming hebben)
Tegenwoordige tied
Vleden tied * Grönnegs: mocht, mochten - 't' nait oetsproken
Durven
Tegenwoordige tied
* Westerwoolds: De 'r' klaor oetsproken
Vleden tied * Grönnegs: mocht, mochten- 't' nait oetsproken
Voltooide tied
Zain
Tegenwoordige tied
Vleden tied
Voltooide tied
Lopen
Tegenwoordige tied
Vleden tied
Voltooide tied
Weten
Vleden tied
Voltooide tied
Kanariese Eiloanden
thumb|right|200px|Kanariese Eiloanden in t rood Kanariese Eiloanden (op zien Spaans: Islas Canarias) is n köppelken eiloanden in n Atlantiesen Oceaan, op t westen van Marokko en de Westerlike Sahara. t is ene van de zelfregearende gemeenskoppen van Spanje. De Eiloanden hebt twei offisjele heuwdsteaden: Las Palmas de Gran Canaria en Santa Cruz de Tenerife.
De Kanariese Eiloanden bestoat oet zuuwn grote eiloanden (El Hierro of Ferro, Fuerteventura, Gran Canaria, La Gomera, La Palma, Lanzarote en Tenerife) en zes kleandere eileandkes (Graciosa, Alegranza, Montaña Clara, Isla de Lobos, Roque del Este en Roque del Oeste). t Eiloandenkoppel ligt 100 kilometer oet de zuud-Marokkaanse kuste.
Geuldene snede
De geuldene snede is ne opdeling van lienen in twee delen noar ne bepoalde verhoolding. Et grötste deel van dee twee verheuld zik doarbie töt den kleansten as de hele liene töt et grötste stukke. As wie et grötste stukke a neumt en et kleanste b, is de verhoolding a : b = (a+b) : a. Et wörd ook wal as de verdeling in oeterste en middelste reden neumd.
De a/b-verhoolding neumt ze et geuldene getal. Dit beskriewt ze met den Greeksen letter \varphi (phi). Den formule hierbie is:
Rekkenkeundigen zeent al seend de Ooldheid gangs met disse verhoolding. Den term "geuldene snede" keump pas oet de dartiger joaren van et 19de joarhoonderd.
Rekkenkeunde
thumb|De veer lienleanktes in disse steare (in verskillende kluren) verhooldt zik oonderling volgens de geuldene snede Der wör in et begin vuural rekkenkeundig oawer de geuldene snede skrewen. Et eerste zol Theano ewest hebben. Hee was nen dokter en rekkenkeundigen den zik bie anhangers van Pythagoras rekkenden. Et book wat hee der oawer skreef zol verlöaren wean. Den eerstvolgenden was Euclides van Alexandrië. In zinne Ellemeanten gavven hee den eersten umskriewing van de geuldene snede: "extreme en gemiddelde verhoolding". Zinne beskriewing wör pas wier ontdekt in 1509 duur den Italjaan Luca Pacioli. hee neumt et in zin book De Divinia Proportione de Hemmelse Verhoolding.
Johannes Kepler skreef at de geuldene snede een "kostboar juweel" was: "De metkeunde hef twee grote skatten: den eersten is de stelling van Pythagoras, en den aanderen is de opdeling van lienen in extreme en gemiddelde verhooldingen. Den eersten kö'w vergelieken met nen pot goold, den tweeden is een kostboar juweel."
Martin Ohm wörd an ewezen as denne wat as eerste den naam geuldene snede gebreuk in 1830.
Döarningn
220px|thumb|right|Ligging van Döarningn in de gemeante Deenkellaand thumb|right|250px|Kiek op Döarningn
Geschiedenis
De geschiedenis van Döarningn is nich heelmoals kloar, umdat t in oalde schrieveriejen meesttieds nich dudelik is of de leu t hebt oaver Döarningn of oaver Noord Döarningn, n doarp tusken Deankaamp en Nordhoorn, dat vandaag-an-n-dag ok biej de gemeante Deenkellaand heurt. In de Middeleeuwn heurn Döarningn biej t kerspel Oldnzel, zooas de meeste döarpe in de nöagte. In 1665 schiftn t zich van t kerspel, te hope met Rossum, Soasel en De Lut. Töt 1760 heurn Döarningn dan biej de parochie Soasel, doarnoa wördn t ne zölfstaandige parochie. Biej de parochie Döarningn heurn ok de boerschopn Hassel en Gammelke, net as n groot deel van de kern van Döarningn.
Koninkriek der Nederlaanden
Et Koaningryk der Neaderlanden (Neaderlandsk: Koninkrijk der Nederlanden) is nen suvereinen ståt den besteet uut veer landen: Neaderland, Aruba, Kurasao en Sint Mårten. Et Statuut van et Koaningryk der Neaderlanden uut 1954 reagelt de autonomy van de verskillende deylen van et koaningryk, wårdöär de Karibiske landen autonoom bünt, so dat disse medebeslisset oaver koaninkryksangeleagenheyden, wår disse ouk vöär dee landen geldet. Mår ümdat den grondwet in Neaderland wördet upestelled, treadet dat land binnen et koaningryk en når et butenland to up as verteagenwöördiger van et Koaningryk der Neaderlanden. Disse reageling wördet ümskreaven as nen verband med federåle trekken. Aruba, Kurasao en Sint Mårten hebbet elk nen eigen ståtsreageling, mår et jüridisk swårtepünt van et koninkryk ligt oaverdüdelik in Neaderland. Van 1954 töt 1975 was ouk Süriname een autonoom land binnen et koaningryk, net as de Neaderlandske Antillen tüsken 1954 en 2010. duum|250px|Ståtsinrichting van et Koninkryk der Neaderlanden
Baltiske talen
duum|362x362px|Historisk oaversicht van de baltiske talen De baltiske talen binnet een subgrup binnen de indo-europeeske taalfamily. Et antal spreakers wearldwyd wördt eskatted up so'n 7 miljoon.
Ni'jtriene
Ni'jtriene (Nederlaans: Nijetrijne) is een dörp in de Friese gemiente Weststellingwarf. Et leit in et zuudwesten van Wolvege, an de N351, tussen Wolvege en De Kuunder, en het omdebi'j 60 inwoners (2004). Ni'jtriene leit midden in de Rottige Meente.
Baltiske talen
Grammatika
Vöäral et litausk is wat de grammatika angeyt een bysünder archaiske taal (under andere vanweagen et groute antal verbügingen), dee mid name starke oavereynkumsten vertöynt mid et sanskrit. Dit maakt et litausk ouk heyl geschikt as hülpmiddel by et rekonstrueren van et proto-indo-europeesk. Vergelyk de understånde sinnen üm een good beald te krygen:
Herkumst
Vanweagen de starke oavereynkumsten tüsken de baltiske en de slaviske talen wördde in et verleaden döär party taalkundigen so as August Schleicher en Antoine Meillet üütegån van een baltoslaviske protogrup binnen de indo-europeeske taalfamily of dialektgrup, wår rund 3000 v. Chr sowel de baltiske as de slaviske talen üüt untstån sollen weasen. Dit idee is lykewels stark ümstreaden.
Aenesidemus
Hee is rechtevoord vöäral bekend üm syne Teen Tropen van Aenesidemus.
Leaven
Van syn leaven is weinig bekend, mär Aenesidemus syn bekendste wark, de Pyrrhoneia, dröög hee up an Lucius Aelius Tubero. Dat was nen måt van Cicero en lid van Plato's Akademy, den as Photius as kollega beskreav. Dat leidet kenners der to üm an te neamen dat Aenesius selv ouk dår lid was. Ouk neamt se an dat hee dår studeerden under Philo van Larissa. Wårskynlik nöäm wör hee pyrrhonist as reakty up Antiochus van Ascalon syne invoring van stoiske en peripatetiske dogma's in de Akademy of ümdat Philo oavergüng up andere oavertügingen. Et kleine beaten wat wy weatet oaver Aenesidemus kümt van Photius en syn book Myriobiblion, de Sextus Empiricus en ouk, in mindere måte, van Diogenes Laërtius en Philo of Alexandria.
De Teen Tropen van Aenesidemus
Aenesidemus wördt seen as de maker van de Teen Tropen van Aenesidemus. Mär et kan ouk good wean dat hee se enkel systematisk upskreav nådat hee se uut eyrdere pyrrhonistiske warken haalden. De Tropen sint readenen vöär epoche (oordeylen an anderen oaverlåten).
Med andere wöörde seade Aenesidemus dat beleaving uneandig varieert under ümstanden wårvan de underlinge belangrykheid nit korrekt kan worden beoordeyld döär menskelike wårneamers. Dårümme wist hee alle ideen van absoluut begrip van de warkelikheid van de hande. Yder menske hevt ja andere wårneamingen en dee ordent se allemål up ne wyse dee unik is vöär öärselv.
Rouke Broersma
Rouke Gerrit Broersma (Amsterdam, 10 febrewaori 1940) is een schriever op onder meer 't gebied van de Drèentstalige schrieveri'je.
Waandel en schrieveri'je
Tussen 1960 en 2001 was hi'j onderwiezer in Scheerwolde, leraar Nederlaands in Grunning en pabo-docent in Assen. Hi'j publiceerden vertellegies en gedichten in verscheiden literaire tiedschriften, twee romans, een vertellegiesbundel en twee dichtbundels. In de jaoren tachtig en negentig verschenen van hum onderwiespublicaties.
Tussen 1989 en 2000 was Broersma redactielid van 't Drents Letterkundig Tiedschrift Roet, daoras hi'j vertellegies, gedichten, besprekings en beschouwingen in publiceert.
In 1993 kwaamp van hum en Stieneke Boerma de literatuurgeschiedenis Drèentse schrieverij uut (Zuudwolde: Het Drentse Boek). In 2003 verscheen bi'j dezölfde uutgeveri'je Scheupers van de taol: Bloemlezing van de Drèentse Schrieverij 1837-2003, deur Broersma samenesteld. Een tweede, bi'jewarkte drok verscheen in 2011 (Het Drentse Boek, Beilen). In 2012 verscheen ''Met Bunner groet. Brieven en beschouwing over schrieverij en andere Drentse aangelegenheden'' (Ter Verpoozing, Paais).
Pont Pill
300px|thumb|right|Fenleath Point en Fowey Harbour met Pont Pill an de rechterkaant. Pont Creek (Kornies: Pyll Por' Reun, wat zeehundegrotkreek betekkent), better bekend as Pont Pill, is nen rivier in Cornwall. Den rivier kömp samen met de River Fowey biej et standbeeld van Sir Arthur Quiller-Couch, op 'n noordoosthook van Fowey Harbour. Pont Pill is nen getiedenrivier. Iej könt der alleanig oawerhen voaren as et hoogwater is.
Rouke Broersma
Waandel en schrieveri'je
Sinds 1975 woont e in Bunne.
Pont Pill
Umdat et onskunden blevven is deur mensken is de stea populair bie vöggelkiekers, waandeloars, zeilers en viskers. Pont Pill is et beste te bekieken met een klein beutke as et hoogwater is, wannear iej töt an de brugge 2,5 km streumopwearts noar Pont (Old Kornies: Pont Pyll) goat, dee et end is van et bevoarboare water.
Waandelvolk kan Pont Pill zeen vanof de heuvels dee um de rivier hen ligt as zee een stuk van et South West Coast Path tusken Bodinnick en Fowey volgt.
Tenoortromme
thumb|right|300px|Multi-Tenoorspöller Ne tenoortromme is ne roonde ketteltromme den at net iets heugerder is op espönn as ne grote tromme.
In symfonieorkestn is t meesttieds ne leeg estemde skoarpe tromme, woervan as de snoarn dr oonderhen beent edreeid. Hee wörd t ene moal met viltne stökke bespöld en t aandere moal met harte stökke. De tenoortromme hef al verskeaidene naamns ehad (in t Neersassiese gebeed wörd t bievuurbeeld mangs ook pauk eneumd), en wörd al seend t midln van t 19e joarhonderd gebroekt en bie muziekstukke bie in eskreewn.
Multitenoortromme
Multitenoortromn beent rekn van 3 töt 6 trumkes an mekoar. Ze beent estemd op verskillende heugtes, zodet et slagwoark in marsjerende muziekgroepen mear variasie hef en mear "melodie". De trumkes beent dan op verskilnde toonheugtes of estemd. Aandere naamns hiervuur beent duur mekoar toms en tim toms. Vearder köant ze nog eneumd wordn noar t antal trumkes woeroet ze bestoat: duo toms (2 trumkes), tri(o) toms (3 trumkes), quads of quad toms (4 trumkes), quints (5), sixpacks of sext(et) (6). Umdet 4 trumkes de standaard is, wordt alle tenoorn wal quads eneumd, ook as doar mear trumkes bie komt.
De 5e en 6e trumkes beent vake neet zo groot, en onmeundig hoge op edreeid um t geluud better oawer te loatn komn. Doarumme wordt ze in et Engels: vake wal gocks of spocks eneumd.
t Doel van tenoortromn is um mear kluur in t geluud van ne tromnriege te kriegn en nen "tuskenstemme" te hebn tusken de hoogstemmige skoarpe tromn, en de leegstemmige grote tromn.
thumb|right|200px|Tromverdelige van ne multi-tenoortromme
Verdelige
Multi-tenoorn beent zo verdeeld det t gewicht ongevear geliek is verspreaid, en det t vuur rechtshaandigen makkelik is de trumkes te raakn. n Heugst-estemden is nommer 1, en n leegstn is nommer 4. De gock wörd dan in t midln, kort bie n boek van n muzikaant eplaatst.
Stökke
Tenoortromn köant met verskeaidene stökke bespöld wordn. De eankele tenoortromn wordt vake met zachte stökke bespöld, zodet dr n dof geluud oet keump. Bie de multi-tenoortromn wordt de stökke an epast noar t soort muziek. Ze varieert van stökke met nen viltn töt nylon kop, den at zelf wier dik of dun, bol of plat kan wean. Zo köant dr allemoal verskeaidene klaankn oet t instrumeant ehaald wordn. Wieters kan t gewicht verdeeld wean van achterin töt vuurin vuur t spölgemak.
20 jannewaori
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 20 jannewaori
Boornse Bek
thumb|right|250px|De Boornse Bek biej Weleveld
De Boornse Bek (Nederlaands: Bornse Beek), duur de leu oet Boorn ok wal steenkbek of vearfbek neumd, is ne bek in de buurte van Boorn en Zeander. Biej n Bolkshook straampt de Boornse Bek zik. n Deel wördt noar de Weezebek stuurt, n aander deel noar t Lateraalkanaal. De Weezebek wördt oonder t Tweantekanaal duur noar de Regge leid.
An t begin wördt de Boornse Bek Woolderbinnenbek neumd. De Boornse Bek krig ok water oet de Oazeler Bek.
HGL
HGL kin verwiezen noar:
Mr. Robot (televisysery)
thumb|400px|Beeldmoark vuur Mr. Robot Mr. Robot is ne Amerikaanse tv-riege oet 2015. Et is nen drama-thriller eskrewen duur Sam Esmail.
Munnikeburen
Munnikeburen (Nederlaans: Munnekeburen) is een dörp in de Friese gemiente Weststellingwarf. Et leit in et zuudwesten van Wolvege en in et noordwesten van de Rottige Meente, en het omdebi'j 360 inwoners (2004).
In 1806 wodde hier een Nederlaanse Hervormde Karke bouwd. Tiedens de Waetersnoodramp van 1825 scheurden de muren en driegde de karke in te stotten. Ok een protte huzen in et dörp raekten zwaor beschaedigd.
1672
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1672
Yes Tor
300px|thumb|High Hillways veuran en Yes Tor leenksaachter. Yes Tor is t öp ean noa heugste peunt öp Dartmoor in Devon, Englaand, met ne heugte van 619 m boawen zeenivo Sammen me't noabiej-lean High Hillways bint zee de eanige heuweln boawen 2000 veute (610 m) zudelik van t English Peak District National Park.
t Leg binnen n skietgebeed van van t Britse leager en toogang is alleanig meugelik öp däge en nächte wannear d'r nich skeuten wör.
Yes Tor is drea meater löager a't noabiej-lean High Hillways.
Sköppingen
Sköppingen (Düütsk: Schöppingen) is ne düütske gemeynde. Et ligt in et westelike Münsterland in et noordwesten van den deylståt Noordryn-Westfalen. Et höyrt by an Kreis Borken in et regierungsbezirk Münster. De gemeynde hevt 6820 inwoaners (up 31 december 2018).
De gemeynde Sköppingen hevt ne uppervlakde van 68,9 km², wat slim grout is in verholding med et laege inwoanertal. Med ne döärsneyde leavtyd van 34,7 jår is Sköppingen de jungste gemeynde van Kreis Borken. Dår wordet by düütsken wet ouk asylsökers by ereakend, wåras ouk vöäle twentigers under sint. Ümdat de bewoaners van et asyl regelmåtig uutvleget, skummelt et inwoanertal en de döärsneyde leavtyd van Sköppingen flink.
Woankernen
By de gemeynde Sköppingen höyret by an:
Wyders gevt et noch ses nåberskappen:
Töt an de gemeyndelike herindeyling van 1969 warren disse nåberskappen ne afsünderlike karspelgemeynde, sou as dat eyrder in Twente ouk was in Delden en Ambt Delden.
Ligging, verkeyr, vervoor
Gemeynde Sköppingen ligt in et noorden van landkreis Borken, kortby de 'dreelandenhook', wåras Kreis Borken tehoupe kümt med Coesfeld en Stemmert.
Water
By de kern Eggerode kummet de Burloer beake en de Rokeler beake by mekander en formet dårmed et begin van de 167 km lange Vechte, de rivyr wat in Neaderland in et Swarte Water uutkümt.
Sköppinger Barg
Up et ousten van Sköppingen ligt de Sköppinger Barg, nen uutlouper van de Baumberge. Med 154 m is et et höyste punt van landkreis Borken. Vöäle amateurfytsers en weelrenners neamet vanuut Twente dissen stikken barg med in öäre runde.
Zomp
Zomp kan verwiezen naor:
Hooltpae
thumb|Hooltpae Hooltpae (ok wel: Oolpae, Nederlaans: Oldeholtpade, Fries: Aldeholtpea) is een dörp in de Friese gemiente Weststellingwarf. Et dörp leit zoe'n 5 kilometer in et oosten van Wolvege en telt omdebi'j 1.100 inwoners.
Stellingwarver spelling
De Stellingwarver spelling, ok wel de standerd-schriefwieze of de Bergveld-spelling nuumd, is een spellingsysteem veur et Stellingwarfs. De spelling is uutprakkezeerd deur de Stellingwarver schriever H.J. Bergveld. Hi'j ontwikkelde al kot nao de oorlog een vast spellingssysteem en een vast woordbeeld veur et Stellingwarfs. Hi'j baseerde zien spelling op eerder wark van aanderen, mar veural op et systeem van Jan Naarding die de spelling veur et Drents ontwikkelde.
An et aende van de jaoren zestig wodde Bergvelds schriefwieze overneumen deur de jongeren die doe de Stellingwarver Schrieversronte opricht hadden. Daornaost wodde Bergvelds schriefwieze bruukt bi'j de netaosie tiedens de verzaemelfase van et Stellingwarfs Woordeboek uut de eerste helte van de jaoren zeuventig.
In 1976 wodde Bergvelds spelling nog es officieel vaastlegd deur et streektaelinstituut Stellingwarver Schrieversronte. Daorbi'j bin ok van bepaolde klaankvariaanten veurkeursvariaanten angeven veur de schreven tael. De hudige spelling van et Stellingwarfs wodt bruukt in de uutgeven en nog uut te geven dielen van et Stellingwarfs Woordeboek. Veur alle boekpublikaosies, tiedschriftpublikaosies, rebrieken, in dag- en weekblaeden, officiële stokken en alle aandere vormen van et schreven Stellingwarfs geldt now et inmiddels meer as vuuftig jaor vaast geldende spellingssysteem.
OLD
OLD kin verwiezen noar: