cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Woold (buurtschop)
Woold is zuud-oostelek eleagen van Wenterswiek, in n bosriek gebeed teggen de grenze mit Duutslaand. Doar löp ok nen weg den dreks noar de stad Bocholt in Duutslaand geet. In et Woold is doar gene echte ruulverkaveling ewest, woardeur de boern allemoale nog de olde en kleinere stukskes laand hebt. Noast bos en laandbouw kent et Woold ok n veanegebeed: et Wooldse Veane.
Kotten
thumb|Den Geessinkweg in Kotten thumb|Olde Borkensebane in Kotten Kotten is ne buurtschop in de gemeente Wenterswiek, in den Achterhook, in de Nederlandse previnsie Gelderlaand. Kotten hef ne oppervlaakte van ruum 13 km² en doar bunt rundumme 800 inwonners. Et wöd deur heur greutte mangsmoal darp eneumd, moar de plaatse völt formeel under et darp Wenterswiek. Moar et postadres wöd eschraeven as Winterswijk-Kotten.
PEC Zwolle
PEC Zwolle is een Neerlaandse betaald-voetbalverienige in Zwolle. De club speult vanaf seizoen 2012/13 in de Eredivisie. 't Eerste elftal wörd etraind duur Ron Jans.
Ontstoan
PEC Zwolle is ontstoan in 1910 as PEC deur nen saamngoan van de vrogere PH en EDN tot PH-EDN-Combinatie (PEC). In 1990 gung PEC failliet; de club wier toen opniej op-ericht as FC Zwolle. Vanaf 't seizoen 2012/13 giet de club weer speulen onder de naom PEC Zwolle.
Mekelenborg-Vuurpommeren
Mekelenborg-Vuurpommeren (Hoogduuts: Mecklenburg-Vorpommern) is een boondslaand in et noordoosten van Duutslaand. Et lig in et middeln van de zudelike Oostzee. In juni 2015 wonden der 1.600.599 leu op ne vlakte van 23.211,05 km².
Et laand ontsteund in 1945 toen as de oolde strekkken Mekelenborg en Vuurpommeren bie mekaar ezat wörden. Noa de opdeling in dree strekken in de DDR in 1952 wör et in 1990 vanniejs op erichtet en een deel van de Boondsrepubliek Duutslaand noa de Duutse wiervereniging. In et noorden ligt et an de Oostzee, in et westen an Sleeswiek-Holsteen en Nedersaksen, in et zuden an Braandenborg en in et oosten tegen Polen an. Et laand is opdeeld in zes laandskringe en twee kreenkvrieje steaden. De heuwdstad is Zwerin, mer de grötste stad is Rostock. Aandere grote steaden zeent Zwerin, Niejbraandenborg, Stroalsund-Griepswoold, Wiesmar en Güstrow. De metropoolsteaden Hamborg en Berlien, de Öresundstrekke tusken Zweden en Denemaarken, en et Poolse Stettin hebt invlood op et boondslaand.
Belangrieke industrietäkke zeent de skeepvoart, machinebouw, energietechniek, leawensmiddelindustrie, hoge technologie met vuural de biotechnologie, medisientechniek. locht- en ruumtevoarttechniek, en IT. Doarnöast zeent toerisme, deenstverlening, laandbouw en gezoondheadsdeenste belangriek vuur de laandsknippe. De Ernst-Moritz-Arndt-universiteat in Griepswoold en de Universiteat van Rostock zeent twee van de euldste van Europa. Disse en wietere heugere skolen trekt verdan mear startende oondernemmers, mer ook oontwikkelde technologiebedriewe an.
Mekelenborg-Vuurpommeren hef dree van de 16 Nasjonale parken van Duutslaand. Det zeent der mear as ieder aander boondslaand. Doarnöast gef et doar acht Natuurparken en hoonderden beskaarmde natuurgebeden. De twee grötste eilaanden van Duutslaand, Rugen en Oezedom, ligt an de Oostzeekuste van Vuurpommeren. Mekelenborg-Vuurpommeren is heuwdzakelik vlak, mer et gef duur den lesten Iestied een antal heuwelkettens zo as Mekelenborgs Zwitserlaand en mearenlaanden zo as et Mekelenborgse mearenlaand. Et laand is slim waterriek. Et hef ne kusteliene van ongevear 2000 km en verskeaidene bochten en lagunes. Doarnöast lig der een oetgebreaid net an rivieren en kanalen. Doar komt nog mear as 2000 mearen bie. Et grötste doarvan is Murits, wat ook meteen et grötste mearen van Duutslaand is. Mekelenborg-Vuurpommeren hef een vastelaands-koelgematigd klimaat, wat oonder invlood steet van de Oostzee.
Tudeaai
right|thumb|Deus mit tudeaaier n Tudeaai (oetsproken as Tuudaai) is n Aai van n hounder/tude. Onbevruchte tudeaaier worden voak bruukt as vouermiddel dat vanolds veul deur mìnsken eten wordt. Andere daaiern woarvan aaier eten worden binnen ainder en gaanzen.
In Nederlaand wuiren in 2002 gemiddeld 184 aaier per perseun eten. De maiste aaier worden thoes hail eten, mor der worden ook veul aaier verwaarkt in kouk, toart, pasta en twijbak. Aaidoren binnen n emulgator en vörmen mit wat eulie en edik n emulsie: majonèze. Tegenswoordeg willen veul mìnsken t aai laiver van n hounder dij wat meer leefruumte het as in n legbatterij. Dizze aaier haiten scharrelaaier van scharrelhounder.
Samhain
Vöär de kelten begünden alles vanuut et düüster. Ear dagen begünden as de sünne under güng. So ouk begünden ear nye jår by Samhain, want nu bint de dagen up syn körtenst. Up disse åvend gelöyvden de kelten, asset wy de myten nåleaset, dat de geystenwearld en unse wearld et körtst by mekander was, düs was et heyl makkelik ümme med de douden te pråten en ear te huus een stool te geaven.
Halloween stamt of van disse feestdag. De katolike feesten Allerheiligen en Allerselen bint, onder andere, in estelled ümme een christelike varsy van dit heidenske feest te geaven. Wårümme as Samhain een feest vöär de douden was. Nudaagske Wikka en nye heidenen vyret Samhain ouk wear.
Melle Nieling
alt=Melle Nieling Villa de Bank|duum|Eksposity van Melle Nieling Melle Nieling is een neaderlandske künstener, up-ewasken in Röörle in de Achterhook.
In 2017 is hee gelyk med syb bröör cum laude af-estudeerd van de AKI Artez in Enske. Hee wordden bekend döärdat hee by Villa de Bank in Enske har eksposeerd in samenwerking med the Museum of Modern Art in Ny-York.
Meerssen
Meerssen kan verwiezen naor:
Emmelkaump
Geografie
Emmelkaump ligt direkt an de Duuts-Nederlaundsche greinze. De gemeende wödt ien 't zuden van de Vechte en ien 't norden van 't Koevern-Piccardie-Knaol ingreinsd. De gemeende is verwaltungssitz van de Samtgemeende Emmelkaump, waor de gemeenden Emmelkaump, Haogstede, Laor en Ringe bie heurt. Over de lesten jaoren is det dorp sterk anwassen, ok umdet d'r veul Nederlaunders heintrökken bint. Ien 2004 hadden 11,5% van de ienwoaners de Nederlaundsche nationaliteet. Ien 't dörp Emmelkaump gaot ok 'ne masse Nederlaunders over de greinze hein ienkoapen. Ien de gemeende bint oender ander daorum ok meerere supermerkte.
Historie
thumb|left|Reformierte kerke oet 1150 Emmelkaump heurde bis 31. detsember 2004 bie 'n Regierungsbezirk Weser-Ems, dein bie de vewaltungsreform met ofloop van dit datum upleusd weud.
Gemeenderaod
Dein actuellen gemeenderaod:
Weertschap
Ien Emmelkaump zit de Firma Emsland-Stärke. Ze is de greutsten stärkproduzent ien Europa. 1.000.000 t erpel wödt hier verarbeid en oet 'n oemkreis van um de 150 km um Emmelkaump anleverd. Daormet is de Emsland-Stärke nich bloos dein greutsten arbeidgever ien Emmelkaump, men ok 'nen wichtigen existenzfactor veur de hele region.
Enen andern wirtschaftlichen factor ien de samtgemeende Emmelkaump is de kunststofverarbeidende industrie, waorbie firmen äs Synco, BekuPlast ien Ringe en Ringoplast ien Ringe-Neugnadenfeld to neumen bint.
Scholen
Emmelkaump hef ene grund-, ene haupt- un ene realschool, een gymnasium veur de sekundarbereich 1, en ene förderschole. De weiterführenden scholen, det is vanof 11. klasse ien Neenhoes (Lise-Meitner-Gymnasium) of ien de kraisstad Nothoorn.
Veurhuus
't Veurhuus is 't veurste gedeelte van een woenhuus of een boerderieje. 't Veurhuus lig altied an de straotkaante. In 't veurhuus zit, ofhankelijk van de grootte van 't vertrek en hoeveule geld o-j hannen, de woenkamer of de heerd en soms nog wat aandere kleinere kamers dernaos. A-j een boerderieje hannen of riek wanen dan ha-j meestentieds een heerd (pronkkamer). As meensen zo'n pronkkamer hannen dan leven ze vake in 't achterhuus, en zundaas op de heerd. Tegensworig zit de woenkamer oek steeds vaker an de kaante van de tune.
John Gillatt
John Gillatt (Peterborough, 17 augustus 1929 - ok daor, 4 november 2016) was een Engelse tiekender van stripverhalen.
Gillatt studeerde an 't Leicester College of Art en was veureerst reclametiekender. In 1956 trouwde-n-e mit Josephine Wright; 't stel zol drei kiender kriegen. Van 1957 töt end 1990 tiekende Gillatt verscheiden strips die deur IPC/Fleetway uutegeven wördden. Nao dizze periode bleef e töt 2003 strips en umslagillustraties maken. Mit scenarist Fred Baker maakte hij de voetbalstrip Billy's Boots. Wieder tiekende Gillatt Johnny Cougar, aover een Amerikaans-Indiaanse wörstelaar, de science-fictionstrips Jet-Ace Logan en Dan Dare, en nog aandere titels. Veur de Daily Mail tiekende hij de voetbalstrip Scorer.
Billy's Boots leup hiel best in Nederlaand (as De wondersloffen van Sjakie), en veur 24 van de 33 albums die der in Nederlaand verschenen maakte Gillatt een originele umslagillustratie. Nao een beroerte in 2003 mus e uutscheiden mit de strip Scorer daor as e doedestieds an warkte. In 2016 had e aandermaol een beroerte, en de leste maonden van zien leven zat e in een verzörgingshuus in zien geboorteplaatse.
Breedenbroek
Breedenbroek of Breembroek is een darp in de gemeente Olde Iesselstreek in de previnsie Gelderland in Nederland.
Breedenbroek hef 930 inwoners. Breedenbroek ligt, zoals de name al zegt, in een van eursprong drassige streek (broek is moerasland). Ut gebied was lange tied ontoegankelek. Vanaf de middeleeuwen wodden ut gebied ontgonnen. Bi-j de verdeling van het Breedenbroek in de late middeleeuwen kreg Anholt het zuudeleke deel, 'Klein-Breedenbroek' geheten. Vandoar de name 'Anholtsebroek' veur het bos dat nog altied aan de eigenaar van de Wasserburg in Anholt beheurt.
Breedenbroek hef een stark verenigingslaeven. Karmis wordt in Breedenbroek evierd op de letsten zondag in mei.
Nanninge
Nanninge (Nederlaans: Nanninga) is een buurtschop in et dörp Oosterwoolde van de gemiente Ooststellingwarf, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand.
Meiboom
thumb|right|Meiboom, Kalkar, 2007 thumb|Dansen rundumme den meiboom, Engelaand thumb|Meiboom, Duutslaand Et planten van nen meiboom is sinds olde tieden n gebruuk dat veurkwam in grote delen van Europa (Germoans en Sloavisch). Et is ne vruchtboarheidsrite um bi-j et begin van den zommer de natuur te huldigen. Zie geleufden dat et planten van den boom vruchtboarheid veur vee, akkers en leu guf. Et planten van den meiboom is in völle gemeenten nog altied in ebruuk, dat samengeet met feesten.
Blaker
thumb|250px|Twee keuperen blakers Een blaker is een lege keersenhouwer mit een platte voot en hef meestentieds een haandvat in de vorm van een ringetjen of een steel. Oek hef een blaker meestentieds rondumme een opstaonde raand, zodat esmolten keersvet der neet ofloop. Veurdat der elektriciteit bestung, wönnen blakers algemeen gebruuk as eenvoudige lampe of zaklampe.
Meiboom
Nederlaand
In Zuud Limburg wödt in völle darpen joarleks ne denne eplant. Dit wödt mangs deur de plaatseleken schutteri-je edoan dee de denne mangsmoal plant bi-j den schutterskönning, óf deur de jonkheid (ne vereaniging vri-jgezelle kearls). In Valkenburg an den Geul wödt de denne mangsmoal stoalen ('klauwd') uut et woold deur de jonkheid 'Buuten den Poorte'. Hi-j wödt good bewaakt um neet deur andere jonkheden estollen te kunnen wodden en op 30 april wödt de mei-denne oaver-end ezat op et Grendelplein, under den Kaubarg. Op den dag wödt ok de Meikönninginne en et Meikoppel uut-eroopen.
Blaker
Blakers wönnen meestentieds emaak van messing of keuper, in sommigen gevallen oek wel van keremiek.
Meiboom
Nederlaand
Doarnoast is et in sommige delen van Nederlaand (den Achterhook en Limburg) den gewoonte um, as n ni-j ebouwd huus et hoogste punt van den bouw ehaald hef, nen meiboom teggen et huus an te ploatsen. Den meiboom steet ok hier as tekken veur vruchtboarheid en veurspood. Den boom wödt deur de noabers uut et noaberbos ehaald en noa et ploatsen wödt der n glaesken edronken (zee ok pannbeer.
Blaker
Tegensworig wonnen ze allinnig nog gebruuk as dekerasie.
Meiboom
Germaanse meifeesten
In de vrogge Middeleeuwn wodden volkse lofbetuugingen op de heidense eerd-, moder- en vruchtboarheidsgödinnen steeds meer of-ebeeld op Maria, dee al vanof et joar 431 officieel as de Moder Gods wöd vereerd. In de 13de eeuwe ontstoand vanuut Italië de gedachte um den meimoand helemoal in et tekken te stellen van de verering van de Heilige Maagd Maria. Tiedens de Contrareformoatie waren et veural de jezuïeten en kapucienen dee vanuut Rome dit gebruuk ovver de ganse Karke verspreidden.
The X-Files
thumb
The X-Files is een Amerikaanske science fiction drama televisyryge, bedached döär Chris Carter. Et hevt op TV espöäled van 1993 töt 2002 up de sender Fox. Med et loupen van de ryge hevt der een bioskoopfilm ewesd en later, toon as de ryge neet meyr dräien nå 9 seisonen, hevt der noch een film ewesd. In 2016 bint sy wear begünnet med et dräien van nye seisonen. Wårvan et 11. seisoon in january 2018 begünden. In de jåren '90 van de vöärige eywe was de ryge slim bekend en wördden wekkeliks döär milionen bekekken.
Et dräit ümme de FBI-agenten Fox Mulder en Dana Scully den de X-Files undersöket. De X-Files is een ofdealing binnen de FBI, dee geyt oaver neet-up-elöste en vrümde en unverklårbare saken. Dana Scully is een weatenskoppelike vrouwe, dee höyr vrågen hevt by et unverklårbare en wil et ait med verstand bekyken. Fox Mulder wördden up de FBI-skole 'Spooky Mulder' enömed, ümdat hee jüüste gelövt in dinge as magy, geysten, butenaerdse weasens en so meyr.
De ryge kün y in tweyen updealen: 'monster of the week'-ofleaverings, wat lösstånde ofleaverings bint med vrümde saken. Én de roude lyne in de ryge, den geyt oaver butenaerdse weasens en de geheime regearing dee med ear samenwarkt. In disse roude lyne wörd y ouk wyser oaver Mulder en Scully's persoonlike leaven en düt et ouk vlink ter hoape loupen.
Sproaklear
thumb|200px|[[Ferdinand de Saussure (1857-1913), Zwitsers sproakenkeundige]] Sproaklear, sproakenkeunde, of taalkeunde is t wetenskoppelik onderzeuken van natuurlike sproaken, woermet de sproaken wordt bedoold dee't op natuurlike wieze as modersproake zeent eleard, tegenoawer de keunstsproaken. n Belangriek oonderdeel van de sproaklear is de metasproake. t Doel van de sproaklear is de sproaken te beskriewen zo as leu ze ook echt gebroekt. As t oonderzeuk nit oawer ne eankele sproake geet, mear oawer sproaken in t algemeen, het t algemene sproaklear.
Umdet sprekken en sproakontwikkeling kenmoarkend meanskelik gedrag zeent, het sproakenoonderzeuk völle oawereen met meanskenwetenskoppen zo as kognisiewetenskoppen, psychologie, volkerkeunde en sosjologie. Binnen de sproaklear is t gewoonte um sproakgebroeken as ofzeunderlik samenhangend stelsel te bekieken, woerbie juust zo min meugelik noar aandere zaken wörd ekekken. Der wörd ook völle ekekken noar de samenstelling t oonderzeuk en t gebroek van formele sproaken, zo as bievuurbeeld in wiskeunde en kompjoetersproaken.
De meeste sproaklear is bedacht vuur t beskriewen van gesprökkene sproaken, woerbie't vake de gesprökkene en eskrewene soorten wordt oonderzocht, mear woerbie't mangs ook rechtstreeks noar sprektaal of skrieftaal wörd ekekken. Ook geboarensproaken wordt oonderzocht, mear vanzelf is nit alle sproaklear van belang of van toopassing op geboarensproaken.
Sproakoetings
Sproakoetings zeent volgens de meeste sproaklear de gesprökkenen oetings, dee't op ebouwd zeent oet klaanken, Morfemen, wöarde, zinne, en tekste of verhaandelings. De klaanken wordt oonderzocht duur de fonetiek en fonologie, n opbouw van wöarde duur morfologie, groepkes wöarde en zinne duur zinsbouw (syntaxis). Betekenisse van sproakoetings wordt oonderzocht duur de semantiek. Wat nen sprekker met t gesprökkene wil bereiken wörd oonderzocht duur de pragmatiek. Rechtevoort wordt geboaren van geboarensprekkers ook as sproakoetings ezeen.
Vakgebeden
Taalkundige vakbegebeden zeent oonder aandere:
De Hemelpaort
De Hemelpaort is een Limburgstaelige serie (regiosoap) en wodde uutzunnen op de regionaole tillevisiezender van Nederlaands Limburg L1-TV. De serie beston uut 20 ofleverings. De eerste uutzending van De Hemelpaort was op 25 febrewaori 2007. Et verhael is opneumen in et Limburgse dörp Beek, dat in de serie Elsenrade hiet. In dit daenkbeeldige dörp staot et kefé De Hemelpaort, hier speulde et verhael heur of. Veerder bin der nog wat gastenrollen weglegd veur bekende Limburgers. De akteur Harrie Huijs die in de serie Sjeng speult is op 22 febrewaori, krek veur de première van De Hemelpaort, uut de tied kommen.
Limburgs
De Hemelpaort kenmarkt him deurdat der veul verschillende Limburgse dialekten deurmekeer henne praot wodden. De akteurs kommen haost allegeer uut de perveensie Limburg. Wim Kuipers dee de vertaeling van et scenario in et Algemien Schreven Limburgs, mar de akteurs praoten heur eigen dialekten, dit bin onder aandere et: Mestrichts, Karkraods, Sittards, Venlo's, Heerlens, Weerts, Valkenburgs en gao zo mar deur.
Daornaost was d'r ok Limburgse meziek te heuren van onder aandere Rowwen Hèze, mit et titellied Blaad an de Palm dat schreven is deur Jack Poels en meziek zungen deur Serge Gulikers (in de serie Sem Peeters) die ok bekend is van Idols. Veerder kwammen et Limburgse laandschop en de Limburgse volksaord an bod en kon de kieker kennismaeken mit de volkskultuur van Limburg.
Perduktie
De serie wodde produceerd deur Johan Nijenhuis (NL Film). Hi'j het onder aandere ok de Twentse serie Van Jonge Leu en Oale Groond produceerd, dit was grotendiels te daanken an et feit dat hi'j oorspronkelik uut disse omkrieten kwam. Ok de serie Nachtegaal en Zonen van RTV Utrecht wodt produceerd deur Johan Nijenhuis. L1-TV het him doe vraogd of hi'j ok een Limburgse serie produceren wol. De serie wodde onder aandere subsidieerd deur de perveensie Limburg.
Miste
thumb|Ruïneboerderi-je in Miste Miste is ne buurtschop in de gemeente Wenterswiek, in den Geldersen Achterhook, in Nederlaand. De noaberschop hef rundumme 640 inwonners en hef ne oppervlakte van bi-jnoa 11 km².
Miste ligt zuud-westelek van Winterswijk en hef in et oosten n bosriek gebeed. De basisskole van Miste wöd edeald mit et kleinere Kolle. De basisskole is neet et enige wat edeald wöd. Zo is vootbalclub MEC ok edeald tussen de twee noaberschoppen. Vrögger leafden de bewonners veural van den laandbouw, moar noe is dat dudelek ne stukke minder. Miste kent rechtevoort nen groten trop kampings.
Eanter
thumb|right|200px|Hervörmde Koarke in Eanter oet 1709 thumb|right|200px|Roomske Koarke in Eanter
Eanter (Hollaands: Enter) is n döarpken in Tweante en vaalt oonder de gemeente Wierdn. Iej köant t veendn tusken Wierdn, Riesn, Goor en Boarnebrook. Eanter hef um en noabiej de 7500 inwonners.
Geschiedenis
t Doarp Eanter is ontstoan op ne stuwwal den't zik vörmen gedoernde de leste iestied, dee't opheuld zo'n 10.000 joar terugge. t Gletsjeries sköaf nen heuwel op van 3 km laank en ongevear 1 km breed. Op de meeste plaatsen keump he n antal meter boawn t ummelaand oet. t Heugste peunt met ongevear 8 meter is n Hambaarg. Den har in t begin echt de vörm van nen lignden ham. t Is nit dudelik of hier ook echt n naam vandan keump. t Oolde Eanterse woard vuur ham was skeenkn, dus woarskienlik is t nit.
Eandnheuwel
In ne oolde akte van 2 februwoari 1134 wörd ne scheanking eneumd an de kannuniken van de walburgskoarke in Zutfen. Hierbie was ne getuge Arnoldo de Ennethere, den't lid was van dit klooster. Det is n eerstn en euldsten naam van Eanter. Ennet zol van t Oergermaans anud (eande) komn en here zol komn van t Oergermaanse haru, wat hoar beteeknt (zaanderigen heuwel in morrelaandn). Det hoar is ook in umlignde plaatsen nog wier te veendn, zo as in Kloosterhaar, Broenehaar en Westerhaar. De eerste bewonners van Eanter hadn t dus Eandnhaar eneumd.
Ooldheaidkeundige veundste
In 1935 raakn ene menear Geels tiedns t greawn noar kienhoolt in t Eantervenne ne grote zwoarfkeie. Doareunter leadn dree grote barnsteen kraln, twee broonzen steafkes, nen reenk van broons en ne spatelvörmige noale. t Leste deenk, ne "spatenkopfnadel" wörd eskatt op de 6e eeuw v. Kr. en is t ennigste oet Oaweriessel. In 1936 veundn ze bie ofgreawings van n eslaand n urnenveeld met tachtig urnen van roond de 8e eeuw of 9e eeuw n. Kr. In 1954 wör dr nen trechtervörmigen urn eveundn met doarin, nöast de verbraande beender, n plukn hoar en twee broonzene börstspeeldn.
Oawersticht
In 1188 wör Eanter eneumd as oonderdeel van de parochie Riessen op n vrachtbreef van n Groaf van Dale. Eanter heurdn bie t Oawersticht, woer't n bisskop beaide geestelik en wearldlik hearsen dee. n Bisskop wör in Tweante verteegnwoardigd duur nen groaf en later duur nen drost. t Drostambt Tweante was oonderverdeeld in richterambte. Eanter heurdn bie t richterambt Kedingen, net as de markn Wierdn, Hoge Heksel, Notter-Sunnoa, Rektum, t Iepeloo, Riesn, Ealsn, Moarkel, Stokkum en Hearike. Duur de zoompnvoart wör Eanter de grötste wonstea van Kedingn.
Godsdiens
Dr wonnt in Eanter nen hoop rooms-katteliekn. Dèt is opvallnd, want oawer t algemeen zeent dr in t westn van Tweante mear protestaantn. In Eanter is t dus aans umme. Dr zeent zowat gin aandere geleuwe, umdèt Eanter weainig allochtoonn hef.
Tradisies
Eanterse femilies hebt, net in as aandere döarpe en steedn in Tweante, vaake nen biejnaamn, of skeeldnaamn. t Appatte hieran is dèt ze, net as in Riesn, meestieds niks te maakn hebt met t (boern)oarf woer ze of komt, mear terruge zeent te veendn in kenmoarkn van één persoon oet dee femilie. Vuurbeeldn zeent Boone (Roetgerink), Pöppen (Mekenkamp) en Klokngraads(Lammertink). Ne aandere tradisie zeent de Eanterse Daage. Dit volksfees wördt eens in de veer joar eheuldn, woerbiej t hele doarp versierd is in ampatte stieln pèr wieke of stroate.
Oard en Sproake
Gerard Vaanholt skrif in zin beukn Zaand oawer Eanter. Doarin keump nen kearl van Hollaand regelmoatig in Eanter, en krig, duurdet'e Hollaands köjert, stöadig te heurn: 'Iéj komt neet oet Eanter'. Noa at'e met völle möaite n antal zinnkes in t Tweants hef eleard en dit greuts löt heurn bie ne volgende vergaderige in Eanter, krig'e te heurn: 'Iéj komt neet oet Eanter'. Doaroet blik geslötnheaid van de Eantersen teegnoawer vrömden. Den kearl oet t verhaal kan dan wal wat Eanters, mear hee keump dr nog aait neet vandan. Dit kiekn op vrömden keump ook noar vuurtn in n leedken van de vuurmoalige feestgroep Trio MaJaFra, dee at zingt: "Oh wat kiek iej op de ceante, iej komt zeker neet oet Eanter."
Eantersen stoat bekeand um öare stoarke eegne wil, of, eegnwiezigheaid. In heel Tweante wordt Eantersen verdreeidn en dwarsliggers eneumd en doar zeent ze vake ook greuts op.In öar nommer "Joa det is Mien Eanter" zingt Neet Zuuver "Vie zeent en bliewt, gelukkig mear, verdreaide Eanternaren". Mear an de aandere kaante stoat ze bekeand um öare gezelligheaid en öare mooie feestn, zo as de Eanterse Daage.
Dr is in Eanter ne stoarke skeaid tusken Katteliek en Protestaants. Dr zeent nog twee muziekvereniges, ne roomske (St. Caecilia) en ne protestaantse (Irene).
Eantersen köant onmeundig hard woarkn. Ook de beleawing van Eanter as t Kloompndoarp van de Wearld is nog aait stoark. Op verskeaidene "offisjele" gebuurtenisse komt de kearls nog strak in pak, mear wal op de kloompe. Bie de karnavalsverenige De Boorköttels is dit zelfs verplicht.
n Duudelik verskil met Riesns is bievuurbeeld t woord woark. Eantersen maakt doar n laank waark van. Wöarde met lange kleenkers wordt met völle oethaaln oet esprökn.
Wat ook opvalnd is, is dèt n vrouwnnaamn Leida wördt oet esprökn as leare en dèt beaide veraandert in beale. Aandere Eanterse kenmoarkn zeent good wier te geewn in dit oold-Eanterse riemke:
Verder steet t Eanters bekeand um de dubbele bevestige of oontkennige:
Det wördt in aandere döarpe en steedn ook wal edoan, mear nit zo slim as in Eanter.
Eanters Teln
Eantersen neumt Riesn um te jenn vake de grote wearldstad.
Ummegaank met Riessen
Van verskil keump verskel. Dr zeent verhaaln bekeand det Eantersen en Riessenders vrooger regelmoatig met mekoar op de voest gungn, mear feailik magnt ze mekoar vandaag an n dag hemelik wal: Völle Riessenders wont in Eanter, en aansumme liek zo. En dr zeent ook völle Riessenders trouwd met Eantersen.
Tuk
Tuk kan wezen:
Eanter
Ummegaank met Riessen
Met de gemeentelike herindeling warn völle Eantersen en Riesnders neet bliej. De Eantersen woln leewer met Riesn in plaatse van Wierdn, en Riesn had leewer Eanter as Hooltn. In november 2008 leut n Eanters roadslid zik in de Wierdnse gemeenteroad oontvaln det Eanter better bie de gemeente Riesn-Hooltn zol pasn. Ook vanoet Riesn wörd hier positief op reageert. De Wierdnsen zeent dr neet zo blie met.
Jean-Joseph Sanfourche
Jean-Joseph Sanfourche (1929 – 2010), was een fransken künstskilder.
Prandinge
Prandinge (Nederlaans: Prandinga) is een buurtschop in et dörp Oosterwoolde van de gemiente Ooststellingwarf, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand.
Klaus Wunderlich
Klaus Wunderlich (Chemnitz 18 juni 1931 - Bittelbrunn bie Engen 28 oktober 1997) was nen Duutsen muzikaant. Hee kreeg bie mekoar 13 Gooldene Platen en een goolden muziekbeandke. Wunderlich was den eersten Duutsen popmuzikaant den as et elektroniese örgel bie et grote publiek populear maakten.
Leawen
Wunderlich gröaiden op in Chemnitz as zönne van nen politsie-inspekteur. Al met 16 joar was hee koorleader, mer de popmuziek treuk um toch mear an. In 1951 treuk Wunderlich met nen band noar Westduutslaand en "pingelden" as pianist in een kafee-trio duur heel Duutslaand. In dissen tied maakten hee ook naam met et Hammondörgel, wat vanof 1955 zin heuwdinstrumeant wör. "Et örgel is min leawen" en "met een Hammondörgel kö'j ieder striekinstrumeant noadoon, behalve een bottermes," zea Wunderlich. Hee treud in verskeadene kabaretten op as eankelspöller, töt at hee in 1958 oontdekt wör duur de platenmoatskoppieje Teldec. Noa een poar keer vuurspöllen, beuden dee um een platenkontrakt an.
In de zeuwentiger joaren bouwden hee in Waldbronn bie Karlsroehe nen eegnen studio en begun met den Moog-synthesizer te spöllen. Hee zol der dree langspölplaten met opnemmen. Op zin "Sound 2000 - Moog, Organ, Rhythm"-album oet 1973, wat zin Moog-debuut was, spölden hee klassiekers oet de volksmuziek. Hee wör vuural bekeand met zinne "New Pop Organ Sound": melodiejen spölden he met nen Hammond H100, terwiel as hee der geluudseffekten umhen maakten met WERSI-örgels W248S, Lowrey H25-3 en vanof 1997 oook de W2 Helios. Disse sound was neet in et echt noa te spöllen, umdet et in de studio in mekoar ezat was. Ene van zinne bekeandste konserten was in de Londense Royal Albert Hall.
Wunderlich gebreuk doarnöast ook nog de volgende örgels: Hammond C3, 0, Wersi W248S, Wersi Beta DX 400, Wersi Spectra CD700.
OP den 28sten oktober van 1997 kreeg Wunderlich bie zinne vrouwe Traudl en vreanden een hartanval in zin hoes in Bittelbrunn.
Bakhuus
thumb|Achtergevel van een boerderije op [[Ni'jlusen mit rechts 't bakhuus]] Een bakhuus is meestentieds een los gebouwtjen op 't arf van een boerderieje, waor de boeren vrogger der brood bakken, en 't voer veur de beesten koken. 't Bakhuusjen hef vake een strooien dak, de muren bin ebouwd mit keien, en der is vake een estriken vloere of een vloere van keien. De bakovens bin meestentieds ebouwd mit leem. Op beveurbeeld Neilusen in Sallaand mos 't bakhuus een pannendak hemmen wegens 't braandgevaor.
Bakhuusjes wönnen, ofhankeljk van de regio, neet altied gebruuk um in te bakken. 's Zoemers was 't bakhuus bieveurbeeld oek wel de verbliefplaose van de femilie dee de res van 't jaor in de boederieje woenen. Dit ku-j zien an de Banneveldse, Niekarkse, en Ugchelse benamingen veur een bakhuus: zoemerhuus/zomerhusien.
Baskisk
Baskisk (selv segt de spreakers Euskara, wat se uutsprekt as ) is de språke van et baskenvolk. Et wördt küerd in et Baskenland, ne streake dee ligt in noordoust Spanje en süydwest Frankryk. Et wördt döär 25,7% van alle basken esprökken in alle deylen van de streake (665.800 van de 2.589.600). 614.000 wount in Spanje, en de oaverige 51.800 wount in Frankryk.
In weatenskappelike verhandelingen oaver de verdeylinge van baskisk in Spanje en Frankryk wörd normaalgesprökken dree olde provincys in Frankryk en veer in Spanje reakend. Modersprekkers wounet in een döärloupend gebeyd, bestånde uut deylen van de spaanske Selvstürende Gemeenskappen van et Baskenland en Navarre en in et westelike deel van et franske département van de Atlantiske Pyreneyen. De baskiske Selvstürende Gemeynskap is ne administratyve eynheyd binnen et tweylandelike etnografiske baskenland, med dår by in de spaanske provinsys Biskaye, Gipuzkoa en Álava, dey beståt as afsünderlike polityk-administratyve streaken.
In disse provinsys en völle deylen van Navarre wount völle etniske basken kort by mekaar. Toch was et Euskara töt seyker an de 90'er jåren van et 20ste jårhunderd sowat totaal vort uut et grötste deyl van Álava, westerlike deylen van Biskaye en et middelste en südelike deyl van Navarre. In süüdwest Frankryk warren Labourd, Leeg Navarre, en Soule de olde baskenprovinsys. Se wörden med een paar streaken meer te houpe maakt töt eyn département in 1790 med den naam Basses-Pyrénées. Dissen naam wör nog töt 1970 gebruukt.
Standaard baskisk
In de 60'er jåren van et 20ste jårhunderd untwikkelen de Akademy vöär de baskiske språke een Standaard Baskisk. Dit wör gebruukt in et underwys, skryverye en media. Dit sind rechtevoort ook de vöärnaamste steades van gebruuk. In et underwys hangt et gebruuk van de språke van skole töt skole af van wat vöär underwysmodel se gebruukt. De meyste baskiske skolen in Spanje volget Model D, wårby alle väkke in et baskisk geaven wordt (behalve "spaanske språke en skryverye" wat vanselvs in et spaansk geyt). In Frankryk gevt et de baskiske skole Seaska en de tweyspråkelike skole Ikasbi. Disse beydt völle baskisk lesmateriaal an, mer hebt et swår teygen geldprobleymen en administratyve möäylikheyden.
Dub
Dub (körtn naam vuur Dubreggae) is ne muziekstiel den't is ontstoan oet ska en reggae. Vake wörd t ezeen as ne oonderstiel van reggae, umdet t bestoande reggaenommers gebrok en dee umme vörmt töt nieje nommers. Meesttieds wörd n zaank vort ehaald en de drums en basliene benoadrukt. Hierop komt dan vlagen van n tekst/zaank, of delen van t originele nommer vuurbie met verskillende effekten der achter, zo as nen onmeundigen echo of terugslag. Ook wordt der mangs elektroniese geluden biej edoan. De noadruk keump hierduur slim op de ritmiek te liggen. t Geheel krig zo n hiepnotiserend karakter.
Dub hef völle invlood ehad op aandere muziekstielen, zo as hip hop, disko, housemuziek, densmuziek, en t is n begeensel ewörden vuur jungle, drum en bass en dubstep.
Bekeande ärtieste
Eankele bekeande ärtieste dee't dub hebt helpen oontwikkelen of dee't der völle met deden zeent Osbourne Ruddock (King Tubby), Augustus Pablo en Lee Perry.
Dieren (Gelderland)
Dieren is n plaats in de gemeente Rheden, in de Nederlandse provinsie Gelderland. Dieren ligt in-eklemd tussen de heuvelachtige bossen van de Veluwezeum en de rivier de Iessel. t Dorp wörd deursnejen deur de spoorlien Arnem-Zutfent en de drukke provinsiale weg N348. Ook kömp t zudelike stuk van t Apeldoorns Kanaal der op de Iessel uut. t Had begin 2013 rond de 15.500 inwoners.
Geschiedenis
De eerste vermelding van Dieren stamt uut 838, as "Theothorne". In Dieren stond eeuwenlang n uut de middeleeuwen daterend jachtslot: Hof te Dieren. Anvankelik was dit eigendom van de ridders van de Duutse Orde, later kwam t in handen van de Oranjes. In de 17e en 18e eeuw verbleven de verscheiene Willems der vaak veur de jacht. Um de kansen bie de jacht te vergroten wier der n alderbarstends groot stuk bos en heed umringd mit n holten schutting. Binnen disse wildbaan konden dan harten en wilde varkens lös-elaoten worden. Tiejens de Franse bezetting is t grote jachtslot deur feestende Franse soldaoten af-ebrand. Begin 19e eeuw was der n kleiner gebouw veur in de plaats ekommen.
Toerisme
Dieren ligt an de rand van t Nasionaal Park Veluwezeum en ie kunt der urenlange wandelingen en fietstochten maken. Prinsen hadden hier heur jachtdomein - now nog herkenbaar an de lange alleeën, waordeur t jachtgezelschap gauw op de bestemming kon kommen. n Markant punt is de Karolinabarg mit 14 laonen.
In Dieren he'j de Spelerij en de Uitvinderij, n populaere bestemming veur schoolreisjes. Op stasion Dieren begint t trajekt van de Veluwse Stoomtrein Maotschappieje (VSM) dat via Eerbeek en Bekbargen eindigt in Apeldoorn.
Brukjen
thumb|right|Bruun brukjen Een brukjen of een brogge is een esnejen stuk brood. Een brukjen kan mit verschillend broodbeleg egeten wonnen, zoas keze, ham, hagelslag en zoksoort dingen meer, mar 't kan oek dreuge of ereusterd egeten wonnen. Vake wonnen der botter op-edaon, dit kan in de vorm van goeie botter ween of kunsbotter. Bie bepaold broodbeleg doon meensen vake gien botter op der brood, een veurbeeld van een brukjen waor 't meesten van de tied gien botter op-edaon wonnen bin brukjes mit eerdbezen, jam of aandere broodbelegen dee op 't brood esmeerd wonnen.
Soms wonnen een brukjen oek wel een botteram eneumd. De oorsprong van 't woord is neet helemaole wisse, 't kan koemen deurdat der vrogger vake botter mit ham op-edaon wönnen, mar 't kan oek te maken hem mit rammel, dat is een ouwerwets Nederlaans woord veur een brukjen. 't Duutse woord Butterbrot is ontstaon op eenzelfde soort meniere as bespreuken bie de eerste theorie veur 't woord botteram.
Prinses van Sweel
thumb|200px|Snuur van dartig glåsen krallen en eyne barnsteynen kral, in et grav vünden Prinses van Sweel is de name egeaven an een sassiske vrouwe uut de viefde ewe. Höyr grav wördden in 1952 te Sweel, Drente, evünden. Sy was van ådel en wördden begraven med verskeidene gravkado's. Ouk bint der bütte van paerde by höyr evünden, nå et lekt as ovver vöär de goden.
Nederlaand (Overiessel)
Omgeving
Nederlaand lig in de Weerribben, onderdiel van Nationaol Park De Weerribben-Wieden. Niet wiedof lig et stadtien Blokziel. De buurtschop lig dichtebi'j de N333 tussen Stienwiek en Marknesse. Enkele aandere plaetsen in de buurte bin Baarlo, Kaelenbarg, Moggebiet, Scheerwolde en Wetering.
Deur et plaetsien lopen waandel-, fiets- en kanoroutes. Zowal et Zuderzeepad as et Overiessels Havezatenpad koemen beveurbield deur Nederlaand. Ok mogen meensen d'r graeg schaetsen as d'r netuur-ies lig.
D'r löp iene weg deur Nederlaand, die daor van naem veraandert: de Baarlingerweg wodt de Rietweg. Wieder is d'r een splitsing van twee waeterwegen: de Heer van Diezenvaort (richting Kaelenbarg) en de Roomslote (richting Blokziel). Ok staot d'r een - in et veurjaor van 2010 nog bewoond - eileuvernust.
Vanwege de opmarkelikheid van de naeme wodden de plaetsnaembodden aorig vaeke steulen.
Haelweg
200px|thumb|Butengebied van Haelweg
Haelweg (Nederlands: Heelweg) is een buurtschap in de gemeente Olde Iesselstreek in de previnsie Gelderland in Nederland. Het darp besteet uut twee kernen: Haelweg-Oost en Haelweg-West.
Haelweg, met ruum duzend inwoners, steet veural bekend om het jaorlekse Hippisch Festijn en het daoran ekoppelde Hengstenbal en Bierfeest. Jongeren uit de verre umstreken komt in het weekend bij uutgaonscentrum De Radstake stappen. Ook op sportief gebied is Haelweg een aktieve gemeenschap.
Andere bi-jzundere locaties bunt t keramisch atelier en de huusdierenbegraafplaatse/ -crematorium.
Boekel
Boekel kan verwiezen naor:
Echten
Echten kan verwiezen naor:
Borkense Bane
thumb|right|De Borkense Bane De Borkense Bane is den name van de veurmoalige spoorliene tussen Wenterswiek en Borken (Duutslaand). De spoorliene wodden in 1880 deur Jan Willink an-elegd as onderdeel van de verbinding Zutfent – Wenterswiek – Dorsten – Bismarck. De Nederlandsch-Westfaalsche Spoorweg Maatschappij had de liene in eigendom en in bedrief.
Veurgeskiednis
Den Achterhook, joarenlang ne vergetten streake, wodden deur et ‘iezeren peerd’ letterlek ontslotten. De eerste gode verbinding met de rest van et land was tot stand ekommen.
Moar wee-t dech dat de Wentersen in de riege stoanden um nen tocht te maken met 't spoor hef et mis. Lange blevven zie et spoor wantrouwen. Dat völt al op te maken uut kraantenartikelen dee in dee tied verschenen.
Ieverige krantenverslaggevvers dee den trein veurbi-j hadden zeen kommen getuugden van n monster dat niks anders dee as met zien schrille gefluut en aambörstig gepuf de peerde opschrikken en olde leu de stupen op et lief jagen.
Veur de leu was ‘dat ni-jmoodse gedoote’ in dee tied t gesprek van den dag. ‘Wee had zien laeven edacht da’k op mienen olden dag nog zo’n dink zol zien?’, zei den enen. ‘A’k ‘s margens in et bedde ligge en dat dink kump der langs dan schuddet mien ‘t bedde’. Wier nen ander zei: ‘Zo’n lokomotief snorkt net as ‘n old varken dat de keune zeugt.'
Wat doatems
De liene is veur et grootste deel op-ebrokken, woarunder et deel van Wenterswiek tot net veur de grenze (deel van Natuurmonumenten) en verskeiden stukken in Duutslaand. De rest ligt der nog, al is et begreujd mit plaanten.
De Borkense Bana is onderdeel van de spoorliene Zutfent - Gelsenkirchen-Bismarck
Noordoostpolder
De Noordoostpolder is n polder, gemiente in laandstreek in de Nederlaandse provinsie Flevolaand. De gemiente ad op 1 januari 2020 47.262 inwoeners op n laandoppervlakte van 460,31 km². Mit n waoteroppervlak (voral t IJsselmeer) van 135,12 km² kömp de totaole oppervlakte op 595,43 km². De oofdplaotse van de gemiente is Emmeloord.
t Vuurmaolige eilaand Urk maakt gien diel eut van de gemiente Noordoostpolder; Urk is n zelfstaandige gemiente.
Irmin
Irmin (of: Hirmin, Hermin, Ermen oldengelsk: Eormen) is een oldsassisken god. Den wördden up de irminsulen verbealed, wat houge pöäle of böyme waren. Dee hadden een groute waerde vöär de sassen. Mangs wörd Irmin gelyke edåne med de god(en) Sasnoot en/of med Tuw.
Achterhooks
t Achterhooks is n Nedersaksies dialekt dat epraot wörd in den Achterhook (Gelderlaand, ten oosten van den Iessel).
In disse streektaal (of spraoke) bunt völle varianten. In t noorden en oosten lik t Achterhooks stark op t Twaents of Sallaands. Veur t spellen van t Achterhooks en Liemers wörd vake de WALD-spelling van t Staring instituut gebroekt.
Zee ok: Achterhooksen taalwiezer
Kenmarken
t Achterhooks hef net as meer Nedersaksiese spraoken n eenheidsmeervold op -t:
Lopen
enkelvold:
meervold:
Irmin
Der is barre bekend oaver de sassiske religy, düs is et altyd mar spöälen en råden med de informaty dee asset wy wal hebbet. Der is dan ouk geyn eyndüdige bewearing oaver Irmin, mar wal veer, en dee bint hyrunder up-enöömd:
Achterhooks
Verleden tied
In de verleden tied, hef t Achterhooks in alle personen n oetgang op -en veur zwakke warkwoorden, veur starke warkwoorden wörd veur den eersten en daarden persoon de -en oetgang vort-elaoten: ik warken, ik leep, hi'j leep, zi'j lepen.
Volteuid deelwoord
thumb|Achterhooks waerbericht t Volteuid deelwoord krig t veurvoegsel e- (bev. elopen, ewest). Veur zwakke warkwoordn is t achtervoegsel -t: ik heb ewarkt, voor starke warkwoorden meesttiedst -en: elopen.
Veur meer aover dit onderwarp zeet: Achterhooksen taalwiezer
Noordoostpolder
Plaotsen in dörpen in de gemiente
De gemiente Noordoostpolder bestot eut 12 plaotsen, waorvan Emmeloord verreweg de grootste is. t Gemiente-eus stot in Emmeloord.
Gré Seidell-Broekhuizen
Grietje (Gré) Seidell-Broekhuizen (Oranjeknaol, 1929) is een Drèentse dichteres en verhalenschriefster.
Achterhooks
Umluud
Een ander kenmark is den umluud (umlaut) bi'j verkleinwoorden en meervoldsvormen (vergeliekbaor met t Duuts):
Kolle
Kolle is ne buurtschop in de gemeente Wenterswiek, in den Achterhook in de Nederlandse previnsie Gelderlaand. Wat inwonners betröf is Kolle de kleinste noaberschop van de negen noaberschoppen in de gemeente met rundumme 258 inwonners. Kolle hef ne oppervlaakte van ruum 8 km².
Gré Seidell-Broekhuizen
Zie hef töt heur tiende an 't Oranjeknaol bi'j Zwiggelte ewoond; daornao gunk 't gezin naor Echten. De mulo deu zie op 't Oveine en een huusholdkundige opleiding in Möppelt. As kienderverzörgster hef zie in 't Noorderhuis bi'j 't Oveine ewarkt, en as divverdaosietherapeut bi'j 't Rooie Kruus. In 1959 trouwden zie en sund woont zie in Eindhoven, daoras zie begun te schrieven.
Zie debuteerden in 1971 mit gedichten in 't maondblad inne Drèentse taal Oeze Volk. In dit blad, daoras zie sund vaste mitwarker van was, en in de Hoogeveensche Courant publiceerden zie ok verhalen. Zie hef bi'jedragen an verscheiden bloemlezings en hef lid ewest van de in 1996 ontbunden Drentse Schrieverskring.
Lelystad
Lelystad is de heufdstad van de Nederlaandse provinsie Flevolaand. t Is esticht in 1967, en is sinds 1980 n gemeente. De stad had op 1 januari 2020 78.169 inwoeners. Tot an de instelling van de provinsie Flevolaand op 9 jannewaori 1986 was Lelystad niet provinsiaal in-edeeld. De stad is verneumd naor Cornelis Lely, old-Minister van Waoterstaot.
Achterhooks
Veurbeeld: Unzenvader
(Wenters/Winterswiek)
Sjuderaans
right|thumb|appelsienen en sjuderaans Sjuderaans (ôflaaiden van t Franse jus d'orange) of appelsienensap is sap van n appelsien. t Sap zit ien t vruchtvlais en wordt der deur persen oethoalen. Vrizze sjuderaans smôkt over t aalgemain zoer en n tipke zuiteg. De grootste oetvouerende landen wat sjuderaans aangaait, binnen Brazielje, vôlgd deur de Verainde Stoaten en Spanje. Veur vervouer wordt maisttieds n dail van t woater oet t sap verdaampt zodat n konsìntroat ontstaait, dat op stee woar of t noar tou mout weer aandund wordt. Sjuderaans is populèr bie t mörnseten en staait bekend om zien grote houveulhaid vitamine C.
Gré Seidell-Broekhuizen
't Centrum veur Taol en Letterkunde Drentse Taol schref oaver heur dichtwaark:
Lelystad
Geografie
Samen mit de gemeente Dronten en n klein stukkien van de gemeente Zeewolde vormp Lelystad de polder Oostelik Flevolaand. Disse polder maakt deel uut van de Zuderzeewarken, t völ dreuge in 1957 en ligt 4,8 meter onder de zeespiegel. Lelystad is mit n totale oppervlakte van 765,45 km² de tweede grootste gemeente van Nederlaand. Hiervan is mar 234,54 km² laand, de rest is veural Iesselmeer en Markermeer.
Gré Seidell-Broekhuizen
De schiere klaank van heur gedichten vien ie beveurbield in 't gedicht Kringloop (hier hej iene strofe):
Lelystad
Geschiedenisse
Lelystad is een van de jongste woonplaotsen van Nederlaand. Daordeur is de geschiedenisse van Lelystad ook nog mar kort, mar wel goed vastelegd. Lelystad ligt in Oostelik Flevolaand, de darde polder van t plan-Lely. De Wieringermeer is de eerste, de Noordoostpolder is de tweede en Zudelik Flevolaand de vierde polder. Oorspronkelik zol Lely's Zuderzeeprojekt of-erond worden mit de Markerweerd, mar de vuufde polder is der nooit ekeumen.
Achterhooks
Veurbeeld: Unzenvader
<poem style="margin-left:2em"> Unzen Vader in de hemelen, laot dienen name eheiligd worden; laot dien könninkriek kommen; laot dienen wille gebeuren op de eerde zo as in den hemel. Gef uns no uns dageliks brood en vergef uns unze zunden zo as ok wi'j vergaevet wel bi'j uns in de schold steet; en breng uns neet in verzeuking, maor maak uns vri'j van t kwaod. Want van Di'j is t könninkriek en de krach en de glorie no en alle dage. Amen.
Gré Seidell-Broekhuizen
Ien 2005 meuk producent en streektaalanfieteraor Albert Haar in opdracht van Drentse Taol een schrieverspetret op video van Gré Seidell-Broekhuizen. 't Petret, det deur Drentse Taol verspreid wördt, mak diel uut van een riege videopetretten van Drèentse schrievers.
Lelystad
Geschiedenisse
In tegenstelling tot de Noordoostpolder hef Oostelik Flevolaand mar vier woonkernen: twee dorpen (Swifterbaant en Biddinghuzen), n kleine stedelike gemeenschap (Dronten) en n stad (Lelystad). In de Noordoostpolder he'j juust n bulte dorpen, mar vanwegen schaolvergroting in de laandbouw en deurdat meensen tegenswoordig meer auto's hebben vunnen ze dat in Oostelik Flevolaand niet neudig.
In september 1967 kwammen pas de eerste bewoners naor t "eigenlike" Lelystad. t Duurden arg lange veurdat Lelystad as n echte stad ezien wier.
Lelystad wier n gemeente op 1 jannewaori 1980, mit Hans Gruijters as eerste burgemeister. In de jaoren 80 kreeg Lelystad te maken mit leegloop deurdat in t zuudwesten van de Flevopolder Almere ebouwd wier. Disse nieje stad was deur zien gunstige ligging ten opzichte van Amsterdam en t Gooi antrekkeliker veur forensen en aander volk as dat Lelystad was. n Periode van leegstaand en verpaupering volgden. Halverwegen de jaoren 90 is dat weer de goeie kaante uutegaon. Stedenbouwkundige inzichten veraanderden en wieken wieren opniej estruktureerd. In de wiek Schouw wieren zelfs hele straoten plat-egooid um ruumte te maken veur de nieje wiek Hanzepark. Lelystad zetten in op woonmilieus, en zo ontstonnen wieken as t Golfresort, n wiek die ebouwd is midden op n golfbaone, en Parkhaven.
Noordoostpolder
Plaotsen in dörpen in de gemiente
Antal inwoeners per plaotse op 1 april 2014: Bron: gemiente Noordoostpolder
Kolle
Kolle geneet enige bekandheid deur et vaenegebeed Kollenbargervene. Kolle grenst an Vroagender (gemeente Oost Gelre (veurhen Lechtenvoorde)) en ok an Breevoort. Et centraole ontmoetingspunte van de noaberschop is et café. Elk joar is der in Kolle n volksfeest, woarbi-j et köningsscheten ne tradisie is. Wieters hef de noaberschop samen mit de angrenzende noaberschop Miste den voetbalklub MEC en kent et sinds et begin van de eenentwintigste eeuwe ok nen kleinen camping.
Tot halverwaege de twintigste eeuwe bestond de noaberschop veural uut boerderi-jen. Noe is et antal boerderi-jen kleiner, moar de boerderi-jen dee-t der nog stoat, bunt mangsmoal groot. Wieters is der n tröpken tundersbedrieve bi-jekommen.
Lelystad
Geschiedenisse
thumb|left|200px|De Bataviawarf in Lelystad
Irmin
Irminsulen
De Irminsulen waren godsdeenstige sinnebealden en måtskappelike bundsteykens van de olde sassen. Et sinnebeald van de eywige macht, dee et heylal drögt (Universalis Columna nöömden de romeinen de irminsulen), so as de wearldboum Ygdrassil in de noordske mytology.
Sasnoot
Van den god Saxnoot wörd an-enömmen dat hee den stamgod van de sassen was, en wörd dårümme gelyke edåne met den god Irmin. Ümdat de Irminsûl et bundsteyken van de sassen was. Saxnoot wörd mangs wear gelyke edåne med Tuw, den god van et Thing, orde en de sünne.
Tuw
Tuw (oldnoordsk: Týr) was ümme en nåby et begün van unske jårtelling den heamelgod en den uppergod in de germaanske mytology. Tacitus beskreaven in syn Germania de germaansken oorgod Twisto. Et is annemmelik dat dissend eyne en desülvden is as Tuw (ouk wal enöömd as Mars Thingcus). Tuw is den god van et Thing, rechtvaerdigheid, orde, eyre, mood, oorlog en de verpersoonliking van de sünne.
Tydens et Thing (germaanske rechtspråke) wördden Tuw an-eröäpen wanneyr as ear recht güngen sprekken en nye reagels ofpråten güngen. Under heilige böyme wördden de rechtspråke altyd eholden. Disse böyme waren de verbealdenissen van de as god-achtig vereyrde natuur.
Irmin (god van de ballans, orde, de grund en Metod) wörd hyr gelyke edån med Tuw.
Herminonen
Tacitus skreav in de eyrste höyvdstük van Germania et volgende:
''Sy [de Germanen] pryset in olde leder den god Twisto den heamel in, een döär de aerde geboarenen god. An hüm segget sy as söäne Mannus to, stichter en oorsprüng van ear volk, en Mannus segget sy wear dree söäns to wårvan de name de et körtsten by de oceaan verblyvende Ingaevonen, de up et binnenland verblyvende Herminonen en de Istaevonen enöömd sollen wörden.''
Hyr hevt Tacitus et oaver Tuw (Twisto) as oorgod en groutvader van et germaanske volk. Eyne van syn kleinsöäns is Hermin, wår as de Elbe-Germanen (Herminonen) van ofstammen sollen, en hüm düt ouk wear denken an Irmin.
Megchelen
Megchelen is een darp in de gemeente Olde Iesselstreek in de previnsie Gelderland in Nederland.