cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Afon Ogwr
Geogroafie en geologie
De measte van de streume streumt oawer karboonsteankol met doaroawerhenne moreenn en fluvioal grind. De dälle bint oarig bread veur nen kleainn stroom en völle van de ziejstreume meandern vreuger deur öare dälle. De urbanisoasie dee veura in n 19n joarhönnerd in t bestoan kömn hef d'r veur zorgd det de measte streume noe deur smalle, kunstmoatig an-legde kanöale goan mött, zooas biejveurbeeld in Pen-y-Bont ar Ogwr woar t laanks beaide kaantn met sementmuurn beskearmd is.
Afon Llynfi
n Afon Llynfi (River Llynfi in Engels) strömt veur önnevear 16km vanof zinne welle ten neurdn van Maesteg en strömt veur t grötste deil noar t zuudn deur t Llynfi-dal töt an n samnloop met n Afon Ogwr biej Abercynffig.
Afon Garw
n Afon Garw (River Garw in Engels) strömt veur t grötste deil van t neurdn noar t zuudn en strömt deur Pontycymer henne noar zinn samnloop met n Afon Ogwr biej Brynmenyn.
Afon Ewenni
n Afon Ewenni (River Ewenny in Engels) begint ten neurdeustn van Pen-y-Bont ar Ogwr en strömt deur Pencoed en Llangrallo woarnoa't samnströmt met n Afon Ogwr-estuoarium net streumofwöards van Castell Ogwr.
Ömgeffige
De industrialisoasie van t Ogwr-dal deur mien- en zwoare industrie hef völle van de netuurlike ömgeffige van n stroom kaduukmoakt. Desöndaanks is d'r verbetterige deur de löatste jöare en wönt d'r wier ne gezoonde populoasie van önwearvelde woaterbeastn. n Stroom hef döch nöch steads pröbleamn deur de noabiejheaid van industrieale fabreekn, önveulig baawn en binnvalnde weern.
Estuoarium
Töt n poar jöare leadn döa t riolearignsstelsel zin ofvalwoater leuzn in t estuoarium, moar de woateroetloatign bint noe met ultraviolet lich beskeenn en d'r wör noe-an-n-dag weainig töt neks mear oet leusd. Alleannig a't zwoar reagnt wör d'r söms ofvalwoater leusd öm n woaterdrök te vermeendern.
Visseriej
In n industriealn tied was d'r ginn zalm mear in n Ogwr moar broene foreln lökn t öm te oawerleawn in de kleainere ziejstreume.
Vanof 1980 kömn zälme en zeaforeln wier trög in n grötste stroom en n Afon Garw in steads grötter wördnde nömmern moar bleawn oet de zear vervuuldn Afon Llynfi. Moar ok hier kömn n broenn forel wier trög streumöpwöards van Tondu en hiermet kömn söms reagnboogforel met. In alle deiln van n stroom kö'j noe zalm en foreln samn met zeaforeln. Vearder bint öale samn met dönnerpädde, gudgeon, bermpkn en veurnn veal-veurkömnd in n stroom.
Vootbal
thumb|300px|Nen anvaller (in et roud) is döär de verdeadiging (in et wit) bröäken en stoatet den bal når et dool. Den doolman steyt klår üm em teagen te holden. thumb|Vrouwlüde an et vootballen thumb|Vootbalveld
Vootbal is nen balsport wat med de vöte en et höyvd spöäld wördt. Hyrby is et dool üm den bal by de andere ploge in et dool te krygen, wat eynen pünt upleyvert. De ploge wat an et ende van de spöältyd de meyste pünten hevt, is winner. Vootbal is de meyst spöälde sport up de wearld.
Ne ploge besteyt uut 11 spöälers, wårvan as der eyne in et eygene dool steyt. Dit is den doolman, of up syn engelsk (goal)keeper. Gröttere plogen hebbet ouk wesselspöälers, dee as köänet invallen as nen spöäler in et veld wat krigt of as den träner ne andere spöltaktik wil gebruken. Wedstryden wordet in gode banen leided döär nen skeidsrechter en syne grensrechters. See sint unpartydig en sorget dat nen wedstryd eyrlike en good verlöpt.
Dool van et spel
By vootbal is et dool üm den bal in et dool (de goale) van de teagenploge te krygen. Spöälers magt dårvöär et heyle lyf gebruken, behalve de handene. Nen uutsündering hyrup is den doolman, den as ouk med de handene den bal mag anraken.
Spelverloup
Nen wedstryd vangt an up den middenstip. Üm te bepålen wükke ploge mag beginnen, smit den skeidsrechter een müntstükke in de höygte, wårby beide partyen ne syde van de münt keset. De partye van de müntsyde den as by dalekumst når boaven ligt, mag aftrappen. Den skeidsrechter blöst up ne floite en de tyd begint te loupen. De aftrappende partye mag med twey spöälers in de middenring stån. De rest van de spöälers stelt sik up in ne vöäraf bepålde formaty, an de eygene syde van de middellyne. Den aftrapper spöält den bal når den tweyden aftrapper, den as em döärspöält når de eygene partye. Vanaf den aftrap magt de beide partyen oaver de middellyne hen. De andere partye probeert den bal af te neamen döär em te underskeppen wanneyr nen spöäler em an nen plooggenout döärspöält.
As nen spöäler den bal oaver de sydlyne spöält, krigt de teagenpartye nen inworp. Dee magt dan vanaf de sydlyne den bal med de handen når de eygene ploge smyten. De teagenpartye mag dat weader proberen te underskeppen. As ymand den bal by de teagenpartye in et net sküt, krigt syne ploge ne pünte. Et spel valt stil en de partyen stellet sik vannys up in öäre anvangsformaty. De doolman mag den bal når vöärden sküppen en proberen dårby so kort möägelik by et dool van de teagenpartye te koamen of rechtstreyks når eyne van de eygene anvallers. Hee kan der ouk vöär kesen üm nen uutworp te doon, so dat den anval vanuut de verdeadiging upbouwd kan worden.
As nen spöäler den bal an de sydkanten van et eygene dool oaver de sydlyne stoat, krigt de teagenpartye nen corner (hooksküp). See magt den bal dale leggen in den hook an de kante wår as de faute maked is, en van dåruut vry sküppen. Beide partyen versamelt sik in et 16-metergebeed. Denne wat den hooksküp neamt, hevt meyrere möägelikheiden: proberen den bal rechtstreyks med nen krül in et dool te treaden, den bal houge in de versamelde massa spöälers sküppen so dat eyne van de eygene spöälers em med et höyvd in et dool kan koppen óf in samenwarking med ne plooggenout van butenaf nen anval upsetten.
Nen officiälen wedstryd duert twey mål 45 minuten, med ne pause tüskendöär. Vake kummet dår ouk noch wat minuten achteran üm de verlöären tyd an wessels, oavertreadingen of blessures an te vüllen. An et eande van nen wedstryd blöst nen skeidsrechter drey mål achter mekander üm et eande af te kundigen.
Oavertreadingen
Tydens et spel köänet spöälers verskillende oavertreadingen begån. Ymand van de teagenpartye rechtstreyks underuut sküppen of anderssins te nau an de huud kummen mag in gin geval, mär et kan geböären dat ymand underuut geyt as de verdeadigende partye nen tackle "up den bal" düt. Hyrby müt düdelik weasen dat de verdeadiger gin kwåd in et sinne had en dat hee probeert den teagenspöäler nit te raken. As hee et beyn te houge upböärt, kan dat as gevöärlik spel markeerd worden. Den bal anraken med de handene mag ouk nit en wördt as hands markeerd. Nen doolman mag nit te lange wachten med uutstoaten, ümdat dat as tydrekken seen kan worden. Dit solde vöärdeylig künnen weasen as de partye al meyr pünten hevt en et solde de teagenpartye de kans untneamen üm noch weader te skoren.
Når måte de slimheid van de oavertreading kan den skeidsrechter nen vryen trad, of ne geale of roude kaarte tokennen. Et spel wördt stillegd en den skeidsrechter blöst up syne floite. By nen vryen trad mag de slachtofferpartye den bal toleggen en vry når nen medspöäler doon. By eyne van de kaarten geyt et anders: den oavertreader müt by den skeidsrechter kummen, den as de kaarte uut den börsttük haalt. Ne geale kaarte steyt vöär ne ernstige wårskouwing. Ne roude kaarte bedüdet dat den spöäler nit meyr medspöälen mag en unmiddelik van et veld afmüt. Twey geale kaarten in eynen wedstryd ståt lyk an nen rouden.
Ploge
Ne ploge of manskap besteyt uut veer spöälerården: den doolman, verdeadigers, middenvelders en anvallers. disse hebbet allemål öäre eygene taken in et spel. Den doolman müt den bal uut syn dool holden, as ymand van de teagenpartye probeert den der in te treaden. De verdeadigers müt sorgen dat de teagenpartye dår geheyls de kans nit vöär krigt, döär se den bal af te neamen en når vöärden te warken. Middenvelders sint de tüskenpartye. See köänet helpen medverdeadigen of -anvallen. Anvallers ståt richting et dool van de teagenpartye. Öären höyvdtaak is et afmaken van den anval döär den bal langs den doolman van den teagenstander in et dool te spöälen. Alle spöälers magt dit proberen as de kans sik vöärdüt.
Den träner kan der vöär kesen üm meyr verdeadigers of jüüst meyr anvallers in et veld te brengen. Tydens nen wedstryd mag hee drey mål nen spöäler wesselen. Dit kan as nen spöäler möde begint te worden, ne geale kaarte kreagen hevt of hee de taktik van de wedstryd wil veranderen. As ne partye achter steyt in de pünten, kan nen träner der vöär kesen üm anvallers te wesselen vöär verdeadigers. Andersümme kan et good weasen üm nen verdeadiger te wesselen vöär nen anvaller as de teagenstand nit te houge is.
Neadersasssiske vootbalplogen
In et sassiske språkgebeed sint een antal betaalde vootbalplogen: FC Grönnen, SC Veendam (failliet), FC Emmen, PEC Zwolle, Go Ahead Eagles (uut Deaventer), FC Tweante, Heracles Almelo, AGOVV Apeldoorne (failliet) en De Graafschap (uut Dötekum). Vitesse uut Arnem ligt der korrekt teagenan. In de düütske Bundesliga gevt et Werder Bremen, dee as de neadersassiske språke as marketingmiddel bruket. Dårnöäst gevt et noch de Hamburger SV.
Gällemuden
250px|thumb|rechts|Ersteld Ervormde Kärke Gällemuden (Nederlaands: Genemuiden) is n städtien in de gemiente Zwärtewäterlaand, Overiessel, elegen an t Zwärte Wäter.
In 1275 kreeg de plaatse stadsrechten van Jan van Nassau. Tot 2001 was Gällemuden n zelfstaandige gemiente, daornao gong t met de buurgemienten Asselt en De Sluus op in Zwärtewäterlaand. Gällemuden stet bekend as de tuusstad van tapijt en t kunstgrös.
In de spelling van de Gællemuniger Taelkrink wört de näme van t städtien eskreven as Gællemuun, mär volgens de Algemene Nedersaksiese Skriefwieze, skrief ie Gällemuden met n a en twie punties derop, de stemloze -d- wört wel eskreven.
n Inwoner van Gällemuden wort n Gällemudeniger enuumd, n scheldnäme veur n Gällemudeniger is n rutekekkert of n koolräpe.
Geldrop-Mierlo
Dorpen en kernen
Nöäst de naamgeavende dorpen sint der ouk noch ne rygel andere nåberskappen en kernen in de gemeynde:
Niamey
Niamey is de heuwdstad van et West-Afrikaanse laand Niger. Et lig in et zuudwesten van et laand, an de rivier de Niger. In 2006 wonden der 774.235 leu. Um Niamey wordt völle apennötten verbouwd. De industrie dut vuural met keramiek, semeant, steenfabrieken en weaweriejen. Wiedters zit de regearing van Niger in de stad. Der is nen universiteat en een nasjonaal museum.
Bi'j de grote watertoren
Bi'j de grote watertoren is 't volkslied van 't Oaveriesselse dörp Roevène in de gemiente Stappest. Jan Kruidhof, doendertied theologie-student en later domeneer, hef 't in 1972 eskreven. Kruidhof skreef 't lied veur de brulfte van zien zus, die as trouwden mit iene van 't Klooster in 't Land Venó, in de Kop van Oaveriessel. De breugeman zien femilie naamp 't volkslied van 't Land Venó mit, en Kruidhof vund det Roevène daor niet bi'j achter kun blieven.
In de loop der jaoren hebt ze 't lied töt volkslied verheven. 't Wördt vake zungen op brulften en dörpsfeesten.
D'r bestiet ok een an-epaste versie van 't lied, 't Stappester volkslied (kiekt hieronder).
De tekst
'' 't Nedersaksische dialect van Roevène heurt in taalkundig opzicht bi'j 't Zuudwest-Zuud-Drèents. De schriefwieze is an-epast an de West-Overiesselse spelling en de Drèentse spelling.''
Bi'j de grote watertoren of vanof de Mepp'lerweg, koom ie in oons mooi Rovene, en wi'j kent daor heg en steg.
Vrogger was 't hier rouwe vene, en moerassen wied in 't rond, mar no boerukt wi'j tevrene, op Roveense goeie grond.
In de grote boerenhuzen, doere wi'j oos daaglijks wark, en as 't drok is helpt de buren: zo binne wi'j dan samen stark.
Refrein: Van Dekkersland tut an de Lichtmis, vanof 't Spoor tut an Zwartsluus, lig daor 't laand van 't old Rovene, en daor veule wi'j oos thuus.
Stappester volkslied
Vanof de grote watertoren En tut an de 'Eerenweg Bi-j op Stappest en Roevène En wi'j kent daor goed de weg.
Oostert, westert, baoven of buten 't Heurt d'r allemaole bi'j Det is 't laand van mooi Roevène En daor leve wi'j tevree.
In die olde boerenhuzen Doere wi'j oens daaglijks waark En as 't drok is 'elpt de buren Zo bin wi'j dan samen stark.
Refrein: Van De Wiek tut an Ni'jlusen Of van Möppelt tut De Sluus Loopt ze nog in dizze kleren En daor vule wi'j oens thuus.
1326
thumb|259px|Elisabeth van Polen en heure kinder
Woapen van Hoksebarge
Et Woapen van Hoksebarge is et woapen van de Oaveriesselse gemeente Hoksebarge. Et woapen wörden deur een Könninklik Besloet op 5 januwoari 1948 an de gemeente geven.
Blazoenering
De umskrieving van et woapen is (in et Neerlaands):
"In keel een omgekeerd pentagram van goud. Het schild gedekt met een gouden kroon van drie bladeren en twee paarlen."
De heraldische kleurn bint keel (rood) en gold (geel). Met de krone is et ok nog zilver (wit) en sinopel (greun).
Geskiedenisse
Op 14 november 1898 gavven de Hoge Raad van Adel een woapen an de gemeente met as umskrieving:
"In keel een omgekeerde vijfpuntige ster van goud."
Op 5 januwoari 1948 wör et woapen deur een Keuninklik Besloet wiezigd: et skild wör met ne gravenkrone dekt en de steare wör een umkeard pentagram. Et pentagram zol verwiezen kunnen noar de marken Hoksebarge-Honesk dee roond 1800 tehope gungen in ene marke met doarumhen de marken Buurse, Langel, Brammel, Bokel, en Holthuuzn-Stepel-Epnzoalder, dee doe ook bie mekaander gungen.
Et Woapen kan older wean as wanneer et de gemeente officieel kregen hef. Zo bint oldere ofbeeldingen bekeand van de twee klokken van de Pancratiuskaarke, dee in 1737 maakt wör en in 1907 vervangen wör. De steare was doe een pentagram met roonde peunten. Op een old aarf in Langel wör nen zoadskeppel met een eekmark vönden. Op 'n skeppel steet et joar 1788 met doarin ne viefpeuntige steare. In de Stoatenzale van et veurmoalige gouvernementsgebauw van de Proveencie Oaveriessel in Zwolle is et woapen van Hoksebarge weergeaven as een zilveren skeeld met ne blaauwe steare.
Referenties
Kattegerie:Tweants artikel Kattegerie:Woapen van Oaveriesselse gemeente Kattegerie:Hoksebarge
Platduuts
t Platduuts kin verdaild worden ien twij heufdgroepen: t West Leegsaksisch en t Oost Leegduuts (of: Oost Leegsaksisch). Doarbie kin t nog meerder verschaaidene varianten verdaild worden.
Voak wordt de term Platduuts verward mit Duuts Leegsaksisch, as tegenhanger van t Nederlaands Leegsaksisch. Op Wikipedia wordt dizze terminologie aanholden om baaident te schaaiden, deurdat ien Nederlaand t woord Nedersaksisch meer broekt wordt en ien Duutslaand t woord Plattdüütsch.
Santiago (Chili)
De stad wordde sticht deur de Spaonse kolonisten in wat dou nog Inka laand was. De stad wordde daor plaotst wegen t aigense klimaot as Spanje en daorum ook veul begrööiing in verlieken tou de umliggen baargen. Umdat Santiago dou nog Inka laand was, zunt der verscheidene aanvallen waest van de Inka-bevaolken. Oetendelk wuzzen de Spanjolen de stad suksesvol de verdedigen en de Amerikaonse vaolken dei daor woonden vertrokken dou naor t zuden tou. Sunt dei tied, um en bie 1600, is de stad gaauw grööid en nao de onaofhaankelkhaeid in 1818 wordde t dan ok kozen as heufdstad van t naeie Sjili. Vanaof de jaoren '60 van de 20e eiw hef Santiago n grote modernisaotsie zaein en in tieds oetgrööid tou n enörme metropool dei sikkom t heile gebied tusken de twaei baargriegen bezet.
Iesselmuden
thumb|250px|Olde kärke van Iesselmuden Iesselmuden (Nederlands: IJsselmuiden) is n dörp en vroggere gemiente in Aoveriessel met zo'n 12.000 inwoners (2008). Zo as de name al angef, ligt Iesselmuden an de monding van de Iessel. An de aandere oever van de Iessel ligt de olde Anzestad Kampen, wöörmet t sinds 2002 één gemiente vörmt en wöörmet t deur n opvallende efbrugge (met 4 grote vergulde katrollen der bovenop) is verbunnen.
Oorspronkelik is Iesselmuden veural n boers dörp, maar tegenswoordig kenmärkt t zich deur n zekere verstedeliking en n toenemend antal forenzen die anderweg wärk ebben, in Zwolle, Kampen of in de tapietfabrieken in Gällemuden. t Landskap wördt veural ekenmärkt deur de uterweerden van de Iessel en deur n antal in-epolderde veurmaolige veenwinningsgebieden, zo as bi'jveurbeeld Mastenbroek.
Colombia
Colombia (offisieel de Reppubliek Colombia) is n laand in Zuud-Amerika, wat graenzen hef met Venezuela, Brazilië, Peru, Panama, Ecuador, Karibiese zee, Grote Oseaan en den Atlantiesen Oseaan.
Colombia is met 1,4 miljoen veerkaante kilometer t grötste laand van Zuud-Amerika. De grootste stad en heufdstad is Bogotá
1370-1379
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose van 1370 tot 1379.
Jan Siebo Uffen
Jan Siebo Uffen (Noordloaren, 1942) is een schriever en dichter in 't Grunnings. Zien gedichten vaalt op deur klaankexperimenten die as niet vake veurkoomt in 't Nedersaksisch.
Soortement wark
Uffen kwaamp in 1966 veur 't voetlocht in tiedschrift Twijspaalk. Sindsdien schref e gestaag verhalen, gedichten en liedteksten in 't Oldambtsters (zien volk kwaamp uut 't Oldambt). Aandere tiedschriften daor as e an mitwarkte waren onder meer Groningen en Krödde. Zien teksten bint vake bedoeld um veur te lezen, in toniel te gebruken of te zingen. Diels is det zo, umdet in 't onderwies mar hiel now en dan elezen wördt in 't Grunnings.
Stemmert
thumb|right|100px|Et woapen van Stemmert Stemmert (Duuts: Steinfurt) is ne gemeente en stad in den Duutsen deelstoat Noordrien-Westfalen, eleagen in et distrikt Stemmert. De gemeente hef 34.500 inwonners (NRW Stat).
Jan Siebo Uffen
Soortement wark
In zien körte schetsen veur de radio leut de Grunninger zanger Ede Stoal hum inspireren deur 't wark van Uffen.
Stemmert
De gemeente Stemmert is et resultoat van n soamengoan op 1 januari 1975 van de veurmoalege unofhänkeleke steadn (gemeenten) Borghorst en Burgstemmert.
Stemmert is ok den name van et veurmoalege unofhänkeleke vörstendom dat tot 1806 bestoand. De stad Burgstemmert was de heufdplaatse van et groafschap Stemmert. Beide namen, Stemmert en Burgstemmert, wierden en wodt ebruukt veur de stad.
Jan Siebo Uffen
Wark veur muziek
Riegelmaotig schref Uffen teksten veur Grunninger muzikaanten. Een best antal Grunninger artiesten, waoronder Wia Buze, Henk Drenth, de Famondiosingers en de Fiebeldekwinten, hebt wark van hum openeumen in 't repertoire. Hij hef bewarkings emeuken van Schubert (Winterraaize), Schumann (Dichterlaifde) en Grieg (Geert Guut/Per Gynt). Onder meer warkt'e samen mit pianiste Ellen Dijkhuizen, bariton Henk Smit en pianist Stanley Hoogland.
Stemmert
Geskiednis
De neaderzetting Burgstemmert an den Stemmerder Aa kump van veur et joar 1000. Mit den bouw van nen burcht deur den heer van Steenvoorde, Rudolf II, in et joar 1129 nam den greuj van de neaderzetting too. Rundumme den burcht dee den groand van de heerlekheid Stemmert vörmden ontstoand zo ne gemeenschop van boern, handwerksleu en handeloaren dee in de joaren 1338 - 1347 beparkte stadsrechten verweerf uut hende van de heern van Stemmert.
In 1536 verwierf de stad et volleadige stadsrecht en wödden ekozzen börgemeisters, schepenen en roadsheern verantweurdelek veur et bestuur. De leden van de stadsregiering bunt ofkumstig uut veuranstoande femilies dee mangsmoal al generoaties in dee stad wont. De behaalde steadeleke zelfstaandigheid vindt ziene uutdrökking in den bouw van et Roadhuus in 1561, vandage VVV-kantoor. Vanweage de noabi-jheid van den heer op den burcht was der in de geskiedenisse van de stad reagelmöateg gesteggel tussen heer en burgerleu in eur beider streaven noar meer macht en/of zelfstaandigheid ten koste van mekare.
Jan Siebo Uffen
Wark veur muziek
In 1991 kreeg e de Literaire Pries van Stichting t Grunneger Bouk veur zien volledige wark.
Veurbield
(Uut: 'Zuzoi veur Ho-Tsi, n katte', in: Dè)
Stemmert
Geskiednis
Met et uutstarven van et geslacht Von Steinfurt in de 16de eeuwe verarft de in tussentied tot groafschap verheaven heerlekheid Burgstemmert an de verwante graven van Bentheim. De graven van Bentheim - Stemmert goat oaver tot et lutheraanse en later et calvinistiese geleuf. Et kleine groafschap Stemmert wöd n calvinisties eilaand in et volleadig umrengende kattelieke prins-bisdom Münster.
De graven van Bentheim - Stemmert regeerden oaver et groafschap tot 1806, too et groafschap Stemmert wodden op-eheaven en opging in et deur Napoleon in-estelde groothartogdom Berg. Mit de restaurasie in 1815 verlös Stemmert ziene unofhänkelekheid en wöd too-evoegd an Prusen. De graven van Bentheim - Stemmert kriegt as vergooding den titel 'vörst'. Nog altied resideert op zowal den burcht in Bentheim as in Burgstemmert de vörsten van Bentheim - Stemmert.
As gevolg van armeude, krieg en de ansluting bi-j Prusen zochten völle inwonners van Burgstemmert in de eerste helfte van de 19de eeuwe eur heil in et butenland; in Nederlaand moar ok in Amerika. Pas in de tweede helfte van de 19de eeuwe leafden de ekonomie wier op en had ok Burgstemmert veurdelen van den noa de Duutse éénwödding in-ezetten economiesen bleuj. In deezelfde tied kwam ok integratie in et ni-je Duutse stoatssysteem tot staand en verloor et Nederduuts ziene plaatse in et veurdele van Hoogduuts dat deur de Prusiese regering verplicht was esteld. Burgstemmert verloor doarmet zien sins olde tieden op Nederlaand erichte blik.
Partnerstad
Stemmert is partnerstad met Riesn. De beaide plaatsn hebt goo kontakt en der wodt vake oetvluchtn en oetwisselingsprojektn organiseerd tusken de beaide steadn.
Ambt Veno
thumb|130px|Waopen van Ambt Veno thumb|130px|Waopen van Ambt Veno op een zegeltien Ambt Veno (Nederlaands: Ambt Vollenhove) was een gemiente in 't noordwesten van de pervincie Aoveriessel. De gemiente ontstund toen in 1818 de gemiente Veno esplitst wördden in de gemientes Stad Veno (de stad) en Ambt Veno ('t laand der umme toe). In 1942 wördden de beide gemientes deur de Duutse autoriteiten weer bij mekare edaone in de gemiente Veno. Dielen kwamen ok bij Iesselham en Blokziel. Vandage de dag vaalt dit alles onder de gemiente Stienwiekerlaand.
Amstelvene
Geskiednis
Tot 1964 neumden zi-j de gemeente Ni-jer-Amstel. Et Amstelland wodden in de middeleewn op-edeald in Oolder-Amstel (ten oostn van de Amstel) en Ni-jer Amstel (ten westn van de riviere). In dit letste gebeed ontstond Amstelvene as n darp in et turfsteakgebeed ten westen van de riviere. In de 17de eeuwe trokken de riekere Amsterdammers naor het gebeed, op zuuk naor röst en ruumte. De grenze tussen Ni-jer-Amstel en Amsterdam leep toon nog ten zuudn van de buten Singelgrachte, bi-j veurbeeld bi-j de teggenwoardigen Van Baerlestraat en Ceintuurbane. Aan den Amsteldiek bi-j de Amsterdamse Tolstraote steet nog t veurmaolige gemeentehoes van Ni-jer-Amstel, wat ze hebt ebouwd in 1890. Noa innemming van het noordeleke stuk van de gemeente wierd hier het Amsterdamsen Gemeente archeef ehuusvest.
In 1896 en 1921 nam Amsterdam het noordeleke (en dichstbevolkte) stuk van de gemeente in; Amstelveen wier terug-ebrachd tot het alde darp en de noabi-je umgeavink. De gemeentegrenze lei noo bi-j de Kälfskensloane. De rieke Amterdammers blevn gönnen op de gebeden rundum Amstelvene. Dat ku-j zeen an de vanof 1930 angelegde rume wonwieken in het noordwesten van de gemeente. Veural deur dizze wieken hef Amstelvene nog altied nen name as wonplaatse veur de rieken.
Noa den Tweeden Wealdoorlog wöd Amstelvene ene van de wongemeenten van lochhaven Schiphol, en uutbreidingswieken wierden in rap tempo uut de groond estampt; in de jaoren '60 was Amstelvene enige tied de snelstgreujende stad van Nederlaand. Vanof 1964 wierd den name van et tot veurstad uut-eegreujde darp aan de heile gemeente egeaven.
Vanof et ende van de joaren '90 verleep den greuj neet zo rap meer en der bunt gin grote uutbreidingen meer in verscheet. De leste uutbreiding is de Westwiek in het zuudwesten van Amstelvene. In de tookumst wöd dizze wiek of-emaakt deur in het zuudwesten 800 en in het zuudoosten 700 huze te bouwen. Daormet zol de letste uutbreiding van Amstelvene kloar wean. Um in de behooften van et rap greujende antal leu te veurzeen wier een nieuw centrum, het Stadsharte Amstelvene, ebouwd.
In 2003 wier Amstelvene verkozzen tot de beste grote stad van Nederlaand um in te wonnen. Dat stelden 'ekonomies onderzeuksburo Nyfer' in de 'Atlasse veur gemeenten 2003'. As starke kanten van Amstelvene wodden eneumd: good bereikbaor, veilig, riek an kultuur en kortbi-j Amsterdam.
Gemert-Bakel
Gemert-Bakel is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteaden van de gemeynde sind de lyknamige dörpe Gemert en Bakel. Der woanet 30.693 lüde up ne uppervlakde van 123,34 km².
Dörpe en kernen in de gemeynde sint Bakel, Gemert, De Mortel, Milheeze, Elsendorp, Handel, De Rips.
Wals (muziek)
Geskiedenisse
Skriewers van klassiekn muziek skreewn vake muziek bie bepoalde daanskes as ze doarumme vroagn wörd, en Frans Schubert zinne walsn wördn eskreewn vuur daansen in thoes, zoonder det t de bedolige was at t muzikaal hoogstoand zol wean. Freaderik Chopin zinne 18 walsen, skoonwal, warn nit bedoold um op te daansen. Disse walsen gavn an det de wals geskikt was as serieuzen komposisiestiel. Nen bekeandn vuurloper van Chopin was Carl Maria von Weber zinne Oetneudiging töt de daans, wat as n eerstn konsertwals wörd ezeen.
Aandere bekeande walsn in klassiekn muziek zeent 16 van Johannes Brahms (eerst allene vuur pianoduet) en Maurice Ravel's Valses nobles et sentimentales vuur piano en La valse vuur n orkest.
Glaskern
right|250px|thumb|n Wicht an t glaskern up straot in [[Rome|Romen ]] Glaskern, ok wol glashaarp spullen nuimd is n vörm van muziek dei maokt wordt deur middel vun wienglaozen dei aal vult bint mit n verscheidene houveulheid waoter. As eine ter den mit zinnen vinger over hìn vrif, krigt man n bepaold geluud. Net as aal geluud kump dit deur t trillen van t glas. Deur in bepaolde glaozen meer of minder waoter to doun, wordt de trillen as t waore tegenhoolden, waordeur man verscheidene toonhöchtes krigt. Tegenswoordig wordt t instrument eingaol populèrder, maor al in de 18. eiw wodde t instrument gebroekt, under aandere in Duutslaand.
Wals (muziek)
Geskiedenisse
n Wals was op n bepoald oognblik zo belangriek in Europese muziekkringn det gode walsskriewers de earvolle titel van "Walskeunink" kreegn. Bie den titel kreegn ze dan nen "keuninkliken staf", nen versierden zivernen stok den't van muzikaant op muzikaant oawergung. Johan Strauss Jr. kreeg ne regelmoatig.
Bekeande walsn
Dr zeent duur de joarhoonderte hen onmeundig völle walsen eskreewn, mer dr zeent dr wat dee't nog aait onmeundig bekeand en geleefd zeent:
Klaus-Groth-Pries
De Klaus-Groth-Pries is een Nedersaksische literatuurpries veur dichtwark, vernuumd naor de beroemde Platduutse dichter en schriever Klaus Groth. An de pries zit een bedrag van 3000 euro vaste.
Een eerste pries mit dizze name wördden inericht in 1939, een paar maond veur 't begun van de Tweede Wereldoorlog, deur de Vereinigung Niederdeutsches Hamburg en de Westfälischen Heimatbund. De pries mus alle twee jaoren mit een bedrag van duzend rieksmark uuteloofd wörden. De eerste uutreiking vund plaats in 't kader van de 120ste geboortedag van Klaus Groth en gunk naor de Zoerlaandse streektaaldichteres Christine Koch.
Van 1956 töt 1984 wördden de pries uutereikt deur de Alfred Toepfer Stiftung F. V. S.; later wördden det alle twee of drei jaor edaone deur de stad De Heid in Sleeswiek-Holstien. In 1984 wördden de zes Platduutse priezen van de stichting, waoronder de Richard-Ohnsorg-Pries, de Fritz-Stavenhagen-Pries en de Hans-Böttcher-Pries, samenevoegd as de Fritz-Reuter-Pries.
In 2004 stelde de Platduutse schriever Karl-Heinz Groth de pries opnei in as de Klaus-Groth-Pries van de stad De Heid.
2014
t Jaor 2014 is n jaortal volgens de christelike jaortelling.
Tweantse skeeldnaamns
thumb|300px|Gewelversierige van De Weawer, an de Weawerstroate in [[Riesn]] Skeeldnaams zeent n vast oonderdeel van de Tweantse kultuur. Völle leu in Tweante hebt nöast n achternaam nog nen skeeld- of bienaam, den as vake lokaal net zo bekeand is as n achternaam. Meesttieds wörd vuur offisjele zaakn n eagenliken achternaam wal gebroekt, mear as de leu oawer en met mekoar kuiert, dan komt de bienaams of skeeldnaams um n hook. De skeeldnaams zeent bedoold um leu oet mekoar te hoolden en stamt woarskienlik oet de tied det der nog gin vaste achternaams warren. Meestal zit der nen hoop humor en fantasie achter, wat tegelieke bie de dreagers vuur skaamte kan zorgen.
As der ene nen meender bekeanden skeeldnaamn hef, neumt de leu der mangs n ofisjelen naam bie: "Den löt zik Westerkamp skriewen". t Verskiensel van de skeeldnaamns keump ook in West-Freeslaand vuur en vroger ok in et Grönningse Oldambt. De leste joaren geet et gebroek van skeeldnaams aans stoark achteroet, duur alle import dee't in t Oldambt is komn wonn. Ook in Tweante löp et wat terugge, umdet leu et neet mear van dissen tied veendt.
In wat döarpe hef zowat nums nen skeeldnaam, in aandere döarpe is t hoaste vrömd a'j dr gínnen hebt en kan et en teken wean at oewe femilie van vroger oet neet oet Tweante köm. Laandelik zeent wellicht de bekeandste skeeldnaamn dee van de boerenrockgroep Normaal: zanger Bennie Jolink steund bekeand as Buizen-Beernd, drummer Jan Manschot as Brekken-Jan Schampschot, metzanger Ferdy Jolij as Frederik Puntdraod en bassist Willem Terhorst as Wimken van Dientje.
Soortn
Skeeldnaams sloat aait op iets opvallends:
De eerste soort is froai algemeen in heel Tweante, en ook n Achterhook. De leste veer soorten komt vuural völle roond Eanter en Riessen vuur. De vuurbeelde dee as hieroonder stoat komt hoaste allemoal oet Riessen, umdet ze der doar völle hebt en ze in et verleden allemoal beskrewen wörden, zo as in et beuken "Woer zie'j van?" van Slofstra oet Riessen. In Eanter was t zelfs zo gebroekelik um leu bie n skeeldnaam te neumen, det weenkelhoolders in de bookhoolding vake n achternaam en n skeeldnaam van klaanten opskrewen.
Ontstoan
Skeeldnaamns ontstoat vanzelf en der hooft nit völle vuur te geburen. De dreagers van n naam köant der ook niks an veraanderen. Et volgende vuurbeeld gef een good beeld van et ontstoan:
Nederweert
Nederweert (Limburgs: Ni-jwieërt) is ne plaatse en gemeente in Limburg. De gemeente hef ne oppervlakte van 101,78 km² (woarvan 2,10 km² water).
Tweantse skeeldnaamns
Ontstoan
In de klasse op de legere skole vrög de meaister tiedens de les oawer Biebelse geskiedenisse wee of der in n Biebel zinne haanden in onskoold wasken. Een jeunken stekt n vinger in de heugte: "Potifar, meaister!" De hele klasse lachen um oet, want det mos natuurlik Pilatus wean. Et jeunken heetten de rest van zien leawen Potifar.
Een aander vuurbeeld keump oet de vuur-oorlogse Jödse gemeenskop van Riessen. Santje was nen jongen Jöds-Riessensen kearl woervan as de vrouwe in verwachting was. Doo as den kleainen geboorn was, vreugen um de noabers of et gezoond was. "Et is een blok van een wich!" reup Santje. Den kleainen hef zin hele leawen Blok van Santje hetten.
Nederweert
Name
Nederweert neumden zi-j vrögger Merefelt, wat betekkent 'in et midden van meren', of later, Weert van et nederste ende. Dit leste is verbasterd tot Nederweert. Nen anderen uutleg van 'Mereveld' is dat de benaming ofstamt van et Germaanse weurd 'mar' (peerd), en 'vilde' (veld of plaatse) et Mereveld zol nen peerdenwesselplaatse uut de Romeinse tied wean ewest, vandage nog herkenboar in de benaming van de buurtschop Rosveld, eavenens mit betekkenis peerdenwesselplaatse.
Tweantse skeeldnaamns
Ontstoan
De skeeldnaams liekt verbaand te hoolden met de oolde Germaanse verneumingstradisies. Vúúr de Napoleontiese tied harren de leu nog ginnen vasten achternaam. In et hele Germaanse gebeed nömmen leu aait de vuurnaam van de vaar oawer, met et achtervoogsel "zön" of "dochter" der achter. Disse wieze van namen gewen gebuurt in Ieslaand nog aait. Nen Hendrik, bievuurbeeld, den as nen zönne is van Jan, neumen zik Hendrik Jansen (Jans zön). As Hendrik nen zönne kreeg den as Willem heetten, neumen zik den jongen Willem Hendriksen, en zo wieter. Det wörd froai lastig oet mekoar hoolden as der dree jongs Hendrik heett, dee as allemoal ne zönne van nen Jan zeent; dree Hendrik Jansens. Dus mossen leu ze op ne aandere wieze oet mekoar zeen te hoolden. Makkelik is et dan um de boerderieje te neumen woer as ze woont, of ze te duden met een opvallend kenmoark wat ze an et lief hebt (bievuurbeeld ne grote neuze of trekken met et been).
Vikingen gavven mekoar ook vake nen bienaam (of skeeldnaam) noar bepoalde kenmoarken en gebroeken wat ze harren. Zo ha'j Ragnar Loðbrók den as zinnen bienaam kreeg um zinne höarige bokse, of Sveinn Vorkboard, den as bekeand was umdet he nen gevorkten board har. Keuning Harald Blauwtaand steund bekeand um zin slechte gebit. De namen warren nit aait eawen positief en de dreagers harren der zelf gin invlood op.
Nederweert
Schepenbank
Nederweert was vrögger verboanden an den schepenbank van Weert. Argens halverweage de 14de eeuwe wodden Nederweert van Weert ofgescheiden. In 1419 wodden veur et eerst tieding emaakt van nen eigen schepenbank en heerlekheid. De heerlekheid blef bestoan tot den Fransen inname in 1795 van de Zudeleke Nederlanden.
Tweantse skeeldnaamns
Nut
In Tweante wörden töt noa den Tweeden Wearldoorlog keender nog regelmoatig noar öare grootoolden verneumd. Doarduur kömmen op n doer bepoalde naams steeds vakerder vuur. Zo kon et vuurkommen det de grotvaas van beaide kaanten allebeaide Jan heetten, woerduur as der in één gezin mangs twee jongens Jan eneumd wörden. Dee wörden dan oet mekoar eheulden duur ze Grootn Jan en Kleainn Jan te neumn. Det wörden dan later öare skeeldnaamns.
Nederweert
Heerlekheid
De heerlekheid is lange tied in bezit ewest van de graven van Horne. In 1701 kwam Nederweert dreks onder de Stoaten-Generoal en in 1715 bi-j de Oostenriekse of Zudeleke Nederlanden. Vanof de Franse tied heurden et ok bi-j et Belgiese departement van den Nedermaas. (Kiek wieter bi-j et Oaverkwarteer van Gelder).
Belgiese Tied
Tiedens den Belgiesen krieg vocht Nederweert an de kante van de Zudeleke Nederlanden (België). Nederweert heurden noa et uutropen van et ni-je laand 9 joar bi-j België. Noa de erkenning van België deur den Nederlaandsen könning Willem 1, wodden Limburg ne proveensie binnen Nederlaand moar ok et hartogdom Limburg binnen den Duutsen Bond. De 3 hartoagen dee Limburg ehad hef waren dan ok de könningen van Nederlaand. Totdat uutendelek in 1866 et hartogdom veur altied vort ging en het nen volle Nederlandse previnsie wödden.
Tweantse skeeldnaamns
Nut
Duur nen skeeldnaam te neumen, weett de leu meteen met wat vuur volk ze te doon hebt. Det har in et verleden nog wal es een noadeel: As der ene oet ne femilie wat misdoan har, kreeg zinne hele familie subiet nen kladden an et gat. Bie et haandeldriewen, verkering kriegen en aandere sosjale angeleagnheden wörden ze doar dan op of erekkend. Van de aandere kaante heul det et volk ook deels in et gelid, want iej wollen nit de skaande van de femilie oawer oe ofropen.
Vrooger en rechtevoort
In et verleden warren skeeldnaams zo wiedverbread det leu mekoar mangs geheels neet bie n echten naam keanden. Vrömden, dee as dee skeeldnaams neet keanden, konnen der fleenk met an et zeuken kommen as ze noar ne offisjele achternaam vreugen. Skeeldnaams zeent rechtevoort neet mear zo belangriek. Toch weett völle leu öaren skeeldnaam nog wal. Vuural euldere leu vroagnt der nog wal es noar: "Woer zi'j (dr ene) van?"
Nederweert
Karke
In et darp steet ne rooms-katholieke (Lambertus) karke uut 1467, ebouwd in Braobantse gotiek. De registers van Deup (vanof 1569), Trouw (vanof 1562) en Oaverlieden (vanof 1724) van Nederweert bunt onder-ebracht in et Rieksarchief in Maastricht.
Tweantse skeeldnaamns
Vrooger en rechtevoort
Zelfs bepoalde Riessense bedriewe wordt duur de Riessenders nog aait bie n skeeldnaam eneumd. Bouwbedrief Ter Steege is Potje, Bouwbedrief Nijhuis het Kruutnbearnd, Roosdom-Tijhuis is de Kraansgeie en skildersbedrief Lichtenberg het nog aait De Feaie. Een bedrief oet Riessen hef zelfs n skeeldnaam as offisjeeln bedriefsnaam an enömmen. Et bleek nen goolden marketinggreep, want iederene in Tweante hef wal es van Otje van Potje oet Riessen eheurd. Otto ter Steege begun een weenkelsken, mear veund Ter Steege te offisjeel kleenken.
In 2020 maken den Riessensen podcast WATATA et nummer Buffelbert, een parodierocknummer woerin as ze 'n Riessender wethoolder Bert Tijhof der duurhaalden. Et nummer wör lokaal wiedverspreid en et leaverden em in Riessen de bienaam Buffelbert op. In de ofleavering van 'n 14den meart van 2021, woerin as hee te gast was, gavven hee an dat ze et zelfs in 'n road van Riessen gebreuken. Hee vulden an dat ook de aandere skeeldnaams van WATATA duuredrungen warren, zo as de wethoolders Erik van 'n Fontein (Erik Wessels) en Briljantje (Jan Aanstoot), en börgemeister Arco van de Ketne (Arco Hofland).
Nedersaksiese humor
thumb|Grönneger humorverzoameln In 't artikel Nedersaksische humor staot moppen, raodsels en starke verhaolen in 't Nedersaksisch of over dingen in 't Nedersaksische taolgebied.
Starke verhalen: skroeteri'je
In verscheiden Nedersaksische uutgaven is een soortement stark verhaal te vienden det, veur zowied bekend, in de negentiende ieuw populair wördden, waorbi'j d'r oaver iene van lege komof verteld wördden det e in zien diensttied persoonlijk in de kunde was mit de keuning, de keizer, ginneraals of nog aandere slim belangrieke lieden. De Nederlandse VolksverhalenBank tiekent an: "Vooral in de negentiende-eeuwse (streektaal)literaturen duiken nog regelmatig opscheppers op (in Nederland zijn dat dan vooral zeelieden, oud-Indië-gangers en oud-soldaten van Napoleon)".
Vloedbeld
De Almelose schriever Meister Vloedbeld scheup Mans Kapbaarg, 'n grootsten leugenbuul van 't Tukkerlaand. Mans vertelt as een Twèentse Baron von Münchhausen aover zien vermiende aoventuren as saldaot onder Napoleon in Spanje, Ruslaand en de Slag bi'j Waterloo. Een veurbield daoruut:
<blockquote style="font-style: italic;">
Uut: G.B. Vloedbeld, (1927), Mans Kapbaarg, 'n grootsten leugenbuul van 't Tukkerlaand, Boorn: G.W. ten Tusscher
De Nederlandse VolksverhalenBank stelt: "nieuwe Münchhausens zijn er [d.w.z. in de negentiende-eeuwse (streektaal)literaturen] niet in opgestaan, al steekt bijvoorbeeld de Napoleon-soldaat Mans Kapbaarg, 'n Grootsten leugenbuul van 't Tukkerland (vanaf 1928) van de Twentse schrijver Gerard B. Vloedbeld (1884-1961) nog niet eens zo slecht bij hem af."
Jonker
Ok de volgende twei verhaalties bint kenmarkend veur dit soortement starke verhalen.
<blockquote style="font-style: italic;">
Wassing
<blockquote style="font-style: italic;">
Uut: Gerrit Wassing (2000), Met de vouten in t wotter. Assen: Servo (blz. 40-41)
Giet
Boer 1: Hoe giet et? Boer 2: Oh 't giet niet. 'Tis dreuge.
Woar is zien pedde?
Veurdracht van Rut Hofman, oet K. ter Loan, Humor in Grunneger laand, Winschoot: Festa (blz. 40)
Dat was nog goudkoper
Veurdracht van J.H.C. Riddering, Gewestelijke Grunneger Landdag ien Hilversum, 1947; oet K. ter Loan, Humor in Grunneger laand, Winschoot: Festa (blz. 30)
Ni-je bokse
(over-enömmen van dialectgroep Historische Vereniging Hardenbarg)
Anekdote
(Marie Pouwels-Bos, uut  't Voetveer)
Muziekinstrumeant
Neumt n muziekinstrumeant wat begeent met nen t. Antwoard: törgel.
n Boer
Dr beent nen heeln hoop sprökke in t Tweants dee at t haandeln van nen boer en zin wief beskriewt (zeasprökke). Ze beent baseerd op oetsproakn die in sommige situasies aait terugge komt:
Grote weaide
Twee boern doot teegn mekoar opgeewn. n Eerstn zegt: "Ik hebbe zonnen beunder groond, a'k doar met n auto umhen zol jaagn, wa'k wal twee uur wieter." Zegt den tweedn: "Joa ik har vroger ook zon slim autootjen."
Apeldoorn
"Ik gunge vernear vuur n autootjen noar nen verkoper, en keek mie doar t spul es an. Keump mie den verkoper te meute en den zegt: "Meneer, ik hebbe hier wal zo'n best waagnkjen, a'j doarmet 's moarnsvroo um half achte vortjaagnt, zi'j al um half neegne in Apeldoorn". Ik hebbe dr eawn umhen ekekn, t was ja wal n skier waagnkjen, mear oeteaindelik he'k ne toch mear neet ekocht; wat mu'k toch in Apeldoorn?"
Oawerval
Disn bak is nen echn Riesnsen. Vroger ha'j in Riesn nen textielfabriek Ter Horst, mear de leu neumdn t "n Stoom".
Geet nen kearl oawer stroate, haande in n tuk, spreenkt dr um nen oawervaller vuur, richet um n gewear op de börste en röp: "Oewe seantn of oew leawn!" -"Tsja," zegt den kearl, terwiel at'e zik de boksetuk binnsteboetn trekt, "ik zol oe met alle wille minne seantn doon, mear dee he'k nit; ik woarke biej n Stoom!" "Oh, woark iej biej n Stoom? Joa, mear dan he'j ook gin leawn."
Twee doewen
Zitt twee doewen nöast mekoar op nen tak. Zegt den enen: "Roekoe!". Zegt den aanderen: "'k Roek oew ook!"
Jachthoond
Nen jager löp duur t veeld te striejn um ne eande of wat te skeetn, want hee hef kortns nen niejn jachthoond ekocht van nen boer oet de noaberskop. Op n gegeewn oognblik komt ze bie nen graawn an, en deksetaters! doar vlög ne eande op! Den jager legt an en BANGS!, de eande dwärrelt noar dealtn. "Haal op!" zeg hee teegn den hoond. t Deer bedech zik nit en löp zo oawer t water van den graawn hen, neamp dee eande in n bek en keump wierumme oawer n graawn henloopn. Den jager kuult de oogne zowat oet n kop! Van veraltereerdigheaid slöt he zik n kruusken. Eawn later krek t zelfde. Den jager kets van de wieze met den hoond wierumme noar den boer hen: "Wa'k toch non metmake! Ikke hen skeetn en den hoond löp mie zo oawer t water hen! Komt es met, iej geleuwt de eegne oogne nit!" Zeeleu met n beaidn t veeld wier in noar den graawn, BANGS! wier ne eande, en doar löp den hoond wier hen. "Ik zee t al," zeg den boer, "den hoond kan nit zwemn."
Henne
Nen kearl hef ne nieje waage kocht, en dut um es fein löstrekn oawer de A1. 160, 170, 180... kearl wat bloazn den auto! Wörd he dan toch -zoeff- ineenn in ehaald duur ne henne met dree peute! Det wil he natuurlik nöader bekiekn, dus hee dr ächteran trapn. Bie Hooltn geet det deer dr of, en verdan met 80 km/u oawer de provinsjale weg, tötdet he zo -tjoeps- bie nen boer t aarf opsköt. Den kearl dreeit ook de waage n pad in. n Boer keump noar boetn en den kearl stapt oet: - Goeindag! Ja goeindag, ik jaagn net oawer de A1, en ik wör in ehaald duur ne henne van oe met dree bene. Wo zit det? -Na det za'k oe verteln; Vie wont hier met n dreejn: ik wonne hier met miene vrouwe en minn knecht. En vie hadn vroger aait verskel um wee't det tweede hennbeentje dan kreeg. Doo zi'w dr met an t fokn egoan töt ze dree beentjes hadn. Te man ene! Bläksem! Det he'j nog wal klook bekekn ja! Smaakt ze nog n betjen dan? -Det wee'w nit, vie köant ze nooit kriegn!
Riedelkes
Nen boer har es twee zöns. n Eerstn was aait dikke, en den aandern was nooit nuchter. Den boer har ook dree henn; nen witn en nen pikwitn. Doo't den boer dood gung, wee kreeg doo det gooldne horleuzie?
Wovölle is twee moal de helfte van zeuwnendartig-en-dreekwart?
Ken iej det verhaal nog van Sneewitjen en de Zeuwn dwoargen? Non, dee dwoargen zatn nog wal es vuur de wille in n boom, mer umdet ze te kort warn mosn ze aait onmeundig klimn of akrobaties bie mekoar op n skoolder stoan met gevoar vuur t eegne leawn, en dan kon dr nog aait mer eenn dwoarg tegelieke in n boom zitn. Um det op te lösn hadn ze ne lifte in n boom bouwd, dan konn ze dr allemoal tegelieke in. Dan gungn ze dr ene vuur ene in, dan warn ze n zetjen in de lifte, en ene noa ene kömn ze dr dan oet. Wolange hebt dee dwoargen in de lifte west?
Galilea
"Moin! Wat kostet mie det as ik met den vearboot oawerstekken wil?"
- "€ 50,-", röp den skipper wierumme.
"Vieftig euro?! Zi'j wal good wies? Wat ne ofzetterieje!" skreewt den kearl hellig wierumme.
- "Tja kearl," zeg den skipper. "Dit is wal et Mear van Galilea. Hier hef Jezus zelf nog oawerhen elop."
"Ja, veend iej et gek, met zulke priezen!"
Eantersen
Umdet Eantersen bekeand stoat as machtig krang en eagnwies, beent r vanzelf bakn oawer krange Eantersen:
Katteliek vs. protestaant
Dit grepken kan zowal verteeld wördn duur katteliekn, as zelfspot, mear ook duur protestaantn.
In et Urkers
Disse infermasie is nog niet beskikbaor
In het Veluws
Disse infermasie is nog neet beschikbaor
De Hindoestoan, de Jeud en de Frais
Der lopen n Hindoestoan, n Jeud en n Frais deur Drìnt en dij wollen aargens sloapen. Kommen ze bie n boerderij en zègt de boer "Ie kunt wal bie mie slaopen, maor ik heb binnen plaots veur twie personen, dus der mut iene in de schuur slaopen." Zègt de Hindoestoan "Ik goa der wel sloapen". Al gaauw gaait de deur weer open. De Hindoestoan zègt "Ik kin hier nait sloapen. Hier staait n kou, dij is bie os haileg". Dus zègt de Jeud, "Ik goa der wel sloapen". Even loater gaait deur open en komt ook de Jeud weerom en zègt "Ik kin hier ook nait sloapen. Hier ligt n swien, dij is veur os onraain." Dus zègt dij Frais, "Den gaai ik der wel hìn." Even loater gaait deur weer open en kommen kou en swien noar boeten lopen.
Google Streetview
thumb|right|250px|Ne Streetviewwage dut foto's maken in [[Hogevenne]]
Google Street View is ne mobilemappingdeenst van Google Inc.. Hiermet köant leu op internet 360°-panorama-foto's opvroagen van stroatanblikken. De deenst volget Google Maps en Google Earth en wör vrie egewen op 25 mei 2007.
Um de foto's te maken jag der nen auto met google-beeldmoark en ne zwoare kamera op et dak duur de stroaten. Um ook op steas te kommen woer as auto's neet kommen magt, gebrok Google mangs ook fietsen. Disse köant in natuurpärke of toeristiese zeensweardigheden komen. (Pret)pärke zo as in Nederlaand De Efteling, Apenheul, Attractiepark Slagharen, Dolfinarium Harderwijk, Walibi Holland, Duinrell, Nasjonaal Park De Hoge Veluwe, Avonturenpark Hellendoorn en et Nederlands Openluchtmuseum komt der op met nen Streetview Trike.
Op den komputer kan den internetbezeuker roondgoan met de pielknöpkes of duur met den moes te klikken op pielkes wat in beeld komt. Iej köant de foto's in verskeaidene gröttes bekieken en vanoet meardere richtinge en heuke.
Reykjavik
thumb|right|200px|Reykjavik zeen vanof de Hallgrimskoarke Reykjavik (Ieslaands: Reykjavík, Ieslaandse oetsproak: ) is de heuwdstad van Ieslaand. t Is de meest westerlik eleagen heuwdstad van Europa en de meest noordelike heuwdstad van de wearld. t Ligt kort oonder n poolkreenk, en der wont ongevear 115.420 leu.
n Namen "Reykjavik" betekent "rookbaai", en is verneumd noar de woarmwaterwellen dee't um Reykjavik liggent. Reykjavik is esticht umstreekt t joar 877. t Kreeg in 1786 stadsrechten.