cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tholen (gemeente)
Tholen is ne gemeente in de Nederlaandse proveensie Zeelaand. Op 1 jannewoari 2020 har et 25.758 inwonners op ne vlakte van 254,41 km² (met 106,60 km² water). De gemeente is ne samenvoging van de oolde eilaanden Tholen en Sunt Filipslaand.
Seend 2 januwoari 2008 steet et roadhoes van de gemeente in de stad Tholen. Doarvuur steund et in et doarp Sunt Maartensdiek. Et vaalt op at et gereformeerde Tholen vuural kik noar et Rooms-Katholieke Bargen op Zoom.
Veurlopen
Veurlopen is n paranormaal verschiensel dat vrouger veul veurkwam ien de Saksische en Fraise gebieden. Vrouger leufen mennege luu ien dizze gebieden dat dit echt was. t Verschiensel holdt ien dat man n "visioen" (toukomstbeeld) zag, dus man vernam wat, veurdat t echt gebeurde. Dit kon wezen ien vörm van lichten of geluden, mor bieveurbeeld ook symbolen. Zo ston n hoelende hond veur dood. As aine n vrumde, hoelende hond over t veld zag, betaikende dat voak dat der aine oet tied kommen zol. n Rooie hemel betaikende oorlog of n aander oprour, môr maisttieds zagen mìnzen dingen, voak lichten of zo wat, woar loater n autoweeg lègd is of n hoes baauwd is.
Tholen (gemeente)
Den naam Tholen slöt op de tol wat ze hier eerdaags heffen deden op de Eendracht (noe et Skelde-Reinkanaal en de Striene. Seend 1994 hef de gemeente nen stadsboond met de Poolse gemeente Iława.
Veurlopen
Man nuimt dit ook wel "helderziendheid" (kloarzicht). Der binnen mennege verhoalen van luu dij vrouger schienboar dizze goave haren. Luu dij dit haren, doarvan wör ook wel zegd dat zai mit helm op geboren wazzen. Sumtieds wör t zain as wat duvels en sumtieds was t juust wat positiefs.
Tholen (gemeente)
Kernen
De Tholense leu wont verspreaid oawer de volgende kernen:
Veurlopen
Bie aander volker kent man dit ook. Zo broeken zigeuners n gloazen bol om ien tou kieken. De Inka's broeken bloader. De Maya gebroekten halluzenerende plaanten en paddestoulen en heur op de steerns bazeerde klinder. Bie tarot worden koarten broekt en ien astrologie wordt keken noar de staand van steerns en planeten. Aander luu zain veurlopens ien heur dreums of ien swaarde spaigels. Summege luu hebben der zulfs heur beroup van mokt, om aander luu heur toukomst tou veurspellen.
Tholen (gemeente)
Kernen
Aantal inwoners per woonkern op 1 januari 2011 :
Wiedters zeent der de boerskoppen Anna Jacobapoolder, Botsheuwd, De Sloes en Westkarke.
Veurlopen
Toch binnen "veurlopen" en "veurspellen" nait hailmoal t zulfde. Bie veurspellen dut aine zien best om de toukomst tou zain, ien tieds dat veurlopens oet zokzulf verschienen.
t Probleem mit veurzain is dat t mennegmoal klopt, mor t is noeit waitenschoppelk bewezen hou of t waarkt en of t uberhaupt echt is. Tegenswoordeg leuven lutje luu dat t echt is.
Lieste mit benamingen veur ginnerasies
Hieronder vie'j n lieste mit benamingen veur de ginnerasies in n kwartierstraote. De Nederlandse varianten veur disse benamingen worden gebruukt deur de Nederlandse Genealogie Vereniging, n vereniging die zich bezighöldt mit stamboomonderzuuk. Naost dit aoverzicht bint der bin nog wel meer van zoksoort liesten die nog wel es van mekare verschillen kunt.
23e ieuw
Decennia - Ieuwen - 22e ieuw - 23e ieuw - 24e ieuw
Mauritius (land)
Mauritius (Frans: Maurice, Engels: Mauritius; Mauritiaans Kreools: Moris) is n eilaand in de Indiese Oseaan. t Lig zo'n 855 kilometer ten oosten van Madagaskar en zo'n 1800 kilometer ten oosten van t vastelaand van Afrika. Mauritius wörden erekend tot de Afrikaanse laanden.
Tot de Republiek Mauritius beheuren de eilaanden Mauritius, Rodrigues (109 km²), Agalega-eilaanden en de Cargados Carajos (St. Brandon), die binnen t Britse Gemenebest oek wel de Lesser Dependencies eneumd wörden en mit mekaar mer 71 km² groot bin.
Mauritius, Rodrigues en t eilaand Réunion vormen samen de Maskarenen, verneumd naor de Portugese ontdekkingsreiziger Pedro Mascarenhas, die as een van de eersten op Mauritius voot an wal zetten.
De heufdstad is Port Louis, dat in 1735 deur de Fransen esticht is en warschienlik de naam kreeg van de Franse koning Lodewiek XV.
Geschiedenisse
Der bin anwiezingen dat de Arabieren rond t jaor 1000 al van t bestaon van t eilaand aofwösten. De Portugezen kregen de eer van de eerste laanding op Mauritius, begin 16e eeuw; ze neumden t 'Cirne' (= Zwaone). Der bleek gienene te woenen. De Portugezen gebruukten t eilaand as tussenstop op de route naor Zuud- en Oost-Azië, mer gungen der niet woenen.
t Eilaand bleef dus onbewoend, tot t in 1598 op beparkte schaole ekoloniseerd wördden deur Hollaandse zeeluui onder leiding van Wybrand van Warwijck. Hij neumden t naor de toemaolige stadhouwer Prins Maurits, graaf van Nassau. De Nederlaanders ontdekten de unieke inheemse dodo, n loopvoegel, oek wel walgvoegel eneumd. In de zeuventiende eeuw is de dodo, die zien eigen makkelik leut vangen, uutestörven. Der bin allinnig nog tekeningen en delen van t skelet van t dier. Oek de reuzenschildpad en t ebbenhout bin van t eilaand verdwenen.
In 1695 wördden t eilaand zwaor etröffen deur n orkaan, waordeur de toch al wankele ekonomie van de kolonie instortten. De VOC zag der niet veul heil nog es in t eilaand te investeren. Naodat de Nederlaanders in 1710 naor Kaap de Goeie Hoop overhuusd waren, umdat dat beter op de route lag, wördden Mauritius in 1715 ekoloniseerd deur de Fransen, die t wel hendig vunnen liggen op der route naor t Vere Oosten. Ze neumden t eiland Île de France (t Eilaand van Frankriek). De eerste Franse missie naor t eilaand wördden an-evoerd deur Guillaume Du Fresne D'Arsel. De Fransen haolden slaven uut Madagaskar en van t Afrikaanse vastelaand um de sukerrietplantazies te bewarken.
In 1810 wördden t deur de Britten veroverd, veurnamelik umdat t deur kapers in Franse dienst gebruukt wördden tegen Britse schepen. De Britten deupten op heur beurt t eilaand umme tot 'Mauritius' en gaffen der t predikaot 'Kroonkolonie' an. t Eilaand gung in 1814 bie de Vrede van Paries offisieel bie t Groot-Brittannië heuren. In 1835 schaften de Britten de slavernieje aof en, zo as in veule aandere kolonies, rekruteerden ze veural uut Brits-Indië, mer oek uut Maleisië en China grote antallen kontraktarbeiders ('koelies') ter vervanging van de slaven. Eerst in 1968 kreeg t eilaand onaofhankelikheid, hoewel t binnen t Gemenebest van Nasies is ebleven. In 1992 wördden t n parlementaere republiek.
Geografie
Smalle kuststrook mit prachtige straanden. Daorachter opriezend leeggebargte. De hoogste top lig in t zuudwesten en is 828 meter. Sentraal op t eilaand lig n plato van ruum 600 meter heugte, evormp deur kraoters en lava en aander vulkanies gesteente. De vulkanen bin trouwens al lange elejen uutewörken. Oek he'j in t binnenlaand n antal meren, n paor rivieren en waotervallen. Zwat t hele eiland is umgeven deur n koraalrif. Vrogger had Mauritius iezelig veul bos dat dronge op mekaar stung, mer noen beslaot dat nog mer ruum 20% van de oppervlakte.
t Klimaot is subtropies tot tropies, vrie gemaotigd. De gemiddelde temperatuur lig van juni tot oktober tussen de 17 en 25 °C en van november tot april tussen de 24 en 31 °C.
Bestuurlike indeling
Mauritius is bestuurlik verdeeld in distrikten, aofhankelike gebiejen en de regio Rodrigues, n eilaand dat op zien beurte is verdeeld in gemeenten.
Samenstelling
De inwoeners stammen veur 68% aof van Veurindiërs (tradisioneel de arbeiders op de sukerplantazies); ze neumen ze daor Indo-Mauritianen. 27% van de inwoeners is Kreool. Oek hef Mauritius 2% Frans-Mauritianen (naokoemelingen van de Fransen) en 3% Sino-Mauritianen.
Verkeer en vervoer
thumb|Hoogste gebouw van Mauritius
Flora en fauna
Umdat Mauritius aordig geïsoleerd ligt hef t n beteund antal dier- en plaantesoorten, mer waorvan der wel n bulte allinnig mer daor veurkoemen. Zo he'j op t eilaand Mauritius de uterst zeldzame Mauritiusduve en de Mauritiustoornevalke, en vrogger kwam hier oek de dodo veur. Oek kömp hier de tambalakokboom (Sideroxylon grandiflorum) veur. Disse boom was al zwat uutestörven, samen mit de dodo umdat de zaojen van de boom allinnig mer kiemen as t deur t spiesverteringsstelsel van de dodo egaon is. Ze hebben de boom kunnen redden deur kalkoenen op t eilaand te zetten, went die hebben n soortgeliek spiesverteringsstelsel.
Der bin in t vlejen meerdere uutheemse diersoorten op t eilaand uutezet, waoronder rotten, muzen, mangoesten, de Javaanse harte en de Java-aap. Disse soorten hebben n negatieve invleud ehad op t lokale ekosysteem. Der wörden meerdere pogingen edaon um disse uutheemse soorten te minnezeren en um de inheemse soorten te bescharmen. t Enigste nasionale park van Mauritius is t Black River Gorges National Park (Frans: Parc national des gorges de Rivière Noire).
Der er et yndigt land
thumb|200px|Adam Oehlenschläger, schriever van tekst van Der er et yndigt land Der er et yndigt land ('Doar is een nuver laand') is t algemain volkslaid van Denmaark. As de keunenklekke familie der bie is, wordt t keunenklek volkslaid Kong Kristian speuld.
Sint Odiliënbarg
thumb|Uutzicht euver 't centrum en de karke van Sint Odiliënbarg Sint Odiliënbarg (Limburgs: Berg ane Roer) is een dörp in 't midden van de previncie Limburg. 't Dörp ligt in 't oosten van de rivier de Maas en in 't zuden van Roermond, aan de oevers van de rivier Roer. 't Het ongeveer 3.600 inwoners en heurt bie de gemeeinte Roerdalen.
Der er et yndigt land
Tekst van t laid wuir in 1819 schreven deur Adam Oehlenschläger.
Sint Odiliënbarg
't Was tot 2007 eein van de dreei kernen van de gemeeinte Ambt Montfort, nou eein van de zes van de gemeeinte Roerdalen en veur 1991 was 't een eigen gemeeinte.
Ni'j Beets
Ni'j Beets (Nederlaans/Fries: Nij Beets) is een dörp in de gemiente Opsterlaand. Et plak leit in et midden van de Nederlaanse perveensie Frieslaand, omdebi'j 12 kilemeter in et zuudwesten van Drachten. Et dörp het roem 1600 inwoners.
Geschiedenis
Ni'j Beets is sticht in 1863 deur veenarbeiders. De veenarbeiders kwammen rond 1860 naor Ni'j Beets om et vene van de veenbaozen of te greven en d'r turf van te maeken. De veenarbeiders verdienden haost niks en mossen in hoolten hutten wonen die ze vaeke zels bouwen mossen. Ok boten waormit eerder turf vervoerd wodde, mar die daor niet meer bruukbaor veur weren, wodden zo inricht dat ze d'r konnen wonen.
In Ni'j Beets staot een eupenlochtmuseum, It Damshûs, dat wijded is an de geschiedenis van de veenderi'je. De naeme van et museum komt van een veenarbeidershusien dat d'r naor overbrocht is, dat eigendom was van een femilie Dam. Op et terrein van et museum staot de Tjasker Nij Beets.
Nedersaksische spöllegies
thumb|right|Knikkers Nedersaksische spöllegies bint spöllegies veur kiender of volwassenen zoas ze die in 't Nedersaksische taalgebied speulden of nog speult. De mieste van dizze spöllegies kent ze ok in aandere streken, mar èventuele streekeigenaordigheden - of plaatselijke namen veur spöllegies - kuj hier weerummevienen. Umwille van de taal, de name van 't spöllegien en plaatselijke variaanten, bint de spöllegies op-edield in pervincies, regio's en plaatsen.
Startvangen
Zelfde spel as eerpelpoaten (zee bi-j Sallaand). Der ontsteet nen langen start (staart), den stöäreg langer wödt, woardeur de neet getikten minder ruumte hebt um te ontkommen.
Roaskloot
Olderwets woord veur nen bromtol
Blokgooienn
Zee t artikel: blokgooien
Carbidschieten
Bi'j 't carbidschieten, miest mit ni'jjaor edaone, wördt in weilaanden ballen of deksels of-escheuten vanuut melkbussen, daoras ze carbid in stopt en een vlamme bi'j holdt.
Klootschieten
Bi'j 't klootschieten, vake op laandweggies espeuld, perbeert deelnemers een ballegien (of kloot) onderhaands zo wied meugelk te gooien.
Humpen/hikstern
Humpen (Graofschopper schriefwieze: hümpen), zoas 't hietten in de Nedergraofschop, of hikstern zoas 't hietten in de Boavengraofschop, was een spöllegien waorbi'j kiender hinkend deur een riege holten kissies mussen gaon, henneweerdèn. Wie mit de aandere voet op de grond terechte kwaamp, was uut 't spöl.
Veenkelonien
Let op: t Gaait hier nait allend om de Grunnegse Veenkelonien, môr om t huile gebied dat ook Drìnte in gaait tot aan de Hondsrug tou.
Neutenschaiten
n Spel mit neuten dat om en bie poaske speuld wordt. De bedoulen is om mit n koeggel neuten van n lien ôf tou schaiten, môr man mag allenneg de aachterste neude roaken.
Snikhoornroaden
Vrouger was de schipvoart huil belaangriek in de Veenkelonien, Westerwôlde en t Oldambt. t Huile gebied lag deurregen mit knoalen, woarvan n groot geduilte nou dempt is, woardeur elkenain goud via schip de bereiken was. Op knoalen as t Stadsknoal, t Winschoterdaip en t Ruten Oa-knoal in Westerwôlde voarden ook voak snikjevoarder dij elk n hoorn haren mit n aander geluud. Veul kinder deden den n spellechie woar elk roaden mos aan t geluud van de snikhoorn welke schipper der aan kwam. Mennege oale mìnzen kinnen nou nóg aan t geluud van n olle hoorn heuren welke schipper en welk schip doar vrouger bie heurde.
Lommerken
n Spel dat om en bie Poaske speuld wör, maisttieds deur wichter. Hierbie wordt n rond speulvèldke vörmd mit n hogere raand, bieveurbeeld van n heuveltje zaand. Doar tegenaan wordt n tiggeltje of n dakpan lègd, woar de wichter omstebeurten heur aai vanoaf rollen. Dij dij n aander aai roakt, mag dij hebben en gooit dij opnij. Dit gaait deur totdat der moar ain overblift dij nog n aai het. De aaier dij hierveur broekt wörren wazzen voak mooi versierd mit vaarf, voak moakt n poar doag vantouveuren, wat kinder tegenswoordeg nog aal mooi vinden om tou doun.
Stad
right|250px|thumb|n Beroemd schilderij van de peerdenkeuring in Stad aan t begun van de 20e eeuw, dij in t gemaintehoes hangt.
Op e gorre
De Stadjer variant van neutenschaiten, môr hier wordt de lèste neut op zied lègd en as je dij roaken winnen je ale neuten in oin keer.
Peerdenrun
Suns de middeleeuwen bennen peerden al haal belangriek in Stad. Zo as in de maiste gebieden in de middeleeuwen was t peerd t ainegste vervoersmiddel en waarktuug. Ook de peerdensport was haal leventeg en tot op dag van vandoag wordt der op Bommenberend n peerdenrun organiseerd woar simpelweg peerden op n boan runnen, woar dezelfde regels gelden as bie de normoale runsport. Vrouger was hier ook n peerdenkeuring en n peerdenmaarkt aan verbonden, wat nou noit meer is.
Papegaaischeiten
Hierbi wordde n papegaai (van hoolt of karton) up n stok zet en mus man daor mit n geweer omstebeurten up scheiten. Deie dei de papegaai ter as eersten aof kreeg, haar wonnen. Noedaogs wordt dit noch eingaol in Wedde daon deur kinder. Dei scheit nich mit n geweer man dei waarpt mit baksteinen. Vroger dee t heile dörp hieran mit en verzörgde de smid de papegaai en de pries, vaokentieds serviesgoud van sulver. Vaokentieds wordt in rondes speuld, waorbi deie dei de papegaai neit ruik, aofveul en ter oetendelk eine overbleef.
Bongelwuppen
Liek as de Veenkelonien deurregen bennen mit knoalen, is t Westerkertier deurregen mit olle slootjes, moarkes en beekjes, woardeur man niet zo van de iene noar de aander kaant toe kon. Net as ien Frieslaand gebruukten veul luu doarveur n stok om over dizze sloot hìn te springen. Nou bennen de sloten ien t Westerkertier minder omvangriek en talriek, woardeur de noam fierljeppen eigelieks niet opgoat, omdat der niet wied (fier) sprongen wordt. In t Grunnings wordt t ook wel bongelwuppen nuumd, woarbie de "bongel" noar de stok verwiest dij n bitke deurbuugt as ene der mit noar aander kaant zwaait. Mit t bongelwuppen werren verschillende spelletjes doan, zo as wel as eerste aan de overkaant was, wie t verste springen kon of wie t snelste n bepoalde boan ôfleggen kon.
Bokspringen
Ok wal 'haassien oaver' enuumd
Bok, bok, hoeveule hoorns?
Name en speulwieze van Ni'jlusen De iene giet kroem staon, d'aander springt hum op de rugge. De springer stek achter de rugge een köppel vingers op; de kroemstaonder mut 't juuste antal raoden. As e 't goed hef, wisselt de twei. As e 't niet goed hef, mut e nog een keer kroem staon.
Eerpelpoaten: wie 't langste ien 't loof is!
Oaverloop- en tikspöllegien; name en speulwieze van Ni'jlusen Wie as etikt wördden, mus de tikker vasteholden. Zo haj een steeds langere slierte, daorvan allend de uutenden muchen tikken. De name 'eerpelpoaten' kump van de vergelieking mit eerpels, die as in lange rieges epoat wördt. Wie as 't langste vri'j rondrönden, was 't langste 'ien 't (eerpel)loof'. Van tevoren kooj een variaant ofsprèken, waorbi'j aj deur de tikslierte hen muchen brèken. Aj hard deur de slierte hen rönden, wör ie niet etikt en kwaam ie toch an de oaverkaante.
Hinkeparken of hinkelparken
Hinkelspöllegien; name en speulwieze van Ni'jlusen Hinkeparken wördt espeuld op tegels, op straote of mit een eerden ondergrond. Op straote wördt 't park etiekend mit kriet of vrogger beveurbield een schaorte van een bloempot; in de eerde mit een stokkien of een mes. D'r wördt vief vierkaanten boaven mekare tiekend en an weerskaanten van de vierde nog een vierkaant, zodej een kruus kriegt. Een uut-ebreidere variaant van 't hinkelblok hef twei ziednaarms en boavenan een haalve cirkel.
Ie hinkelden van blok naor blok, in de ziedblokken much ie elk een voete dalezetten en in 't boavenste blok keerden ie. Mit een hinkelblokkien gooiden ie steeds een vak wieder, aj bi'j 't hinkeln de streep niet eraakt hadden. Zo wördt d'r um beurten egooid en ehinkeld.
Kaslopen
Traditioneel spöl; name en speulwieze van Ni'jlusen Een köppel kiender loopt in een riege naost mekare en de rest mut d'r langes zien te kommen. Aandere speulwieze: iene stiet in de midden. De rest perbeert um zunder an-etikt te wörden naor de oaverkaante te rönnen. Etikte kiender vörmt een slierte.
Knikkern
Namen en speulwiezes van Ni'jlusen Bultien gooien: d'r ligt wat knikkers op een bultien. De speulers spreekt de gooiofstaand of. Giet de knikker d'rlanges, dan blieft de knikkers veur de opzetter. Wördt d'r rake gooid, dan bint ze veur de gooier. Pottien knikkern: van een ofstaand de knikkers in een koeltien perberen te knikkern. Hier wördden ok glazen knikkers veur gebruukt.
Krikkrakken of krikkrakkertien
Tikspöl; name en speulwieze van Ni'jlusen Twei an mekare wördden drei an mekare; wördden de vierde an-etikt, dan wördden d'r weer twei an twei etikt töt d'r iene oaverbleef. Mangs wördden veurof een gebied as vri'jplaatse of-espreuken. Aj daor in gungen staon, zeden ie: "Krik krak, deur op slot" en muchen ze oe niet tikken. Bi'j de variaant krikkrak, deure lös haj twei agenten en twei boeven. Ie wördden op-ebrocht en musten blieven zitten töt de aandere boef zee: "Krikkrak, deure lös"; dan waren allebeiden weer vri'j.
Laandpikkertien
Name en speulwieze van Ni'jlusen Um beurten wördt d'r egooid mit een kniepmes in een of-etekend stok zaand. As 't mes recht oaverend blif staon, wördt d'r een liende in de richting van 't mes etrökken en hej det stok grond veroaverd. Wel as de mieste grond krig, is de winnaar.
Lange, lange riege
Traditioneel; name en speulwieze van Ni'jlusen D'r weur ezungen: "Lange, lange riege, twintig op de stiege, twintig op 't karkenhof, trek dan mar ... of." De name van ien van de speulers wördden d'rbi'j ezegd; die trökken ze dan uut de riege.
Ongelokstikkertien
Tikspöl; name en speulwieze van Ni'jlusen Aj an 't bien wördden etikt, mussen ie hinkelend de aandern perberen te tikken.
Snorrepot
Name en speulwieze van Ni'jlusen Een tollegien det ze meuken van een hazelneut/kestanje/eerpel of lèvend holt en een spieker.
Twente
De meeste spellekes dee't hier beskreewn stoat, wördn espöld in Riesn.
Bikkeln
Met zes butjes van n voot van t skoap, voarkn of sik en nen bal. De zes butjes wordt verspreaidt op de groond eleg. Doarnoa mut iederene um buurtn den bal in de heugte gooin, en probeern zovölle meugelik butjes van de groond op te kriegn vuur det n bal de groond wier raakt, óf de butjes vearder oet mekoar legn zodet t vuur n aander zwoarder is um dr mear te pakn. Doarbie wörd oonderskeaid emaakt tusken buuks en steanderkes.
Bok, wovölle heurne?
Éénn jongn wörd as bok ekeuzn en geet krom stoan teegn nen hek of nen boom. De aandern riegnt zik. n Eerstn van disse riege kleemp bie n bok op de rugge, stekt n antal of gin vingers in de loch, woerbie at'e vrög: "Bok, wovölle heurne?" As n bok t good röd, mut den tweedn achter um krom goan stoan. n Doardn mut dan oawer n tweedn henklimn bie n eerstn op de rugge, woernoa at'e t zelfde vrög. Röd n bok t nit good, dan mut den doardn van de rugge of, en achter ansloetn in de riege. t Antal achter n bok wörd grötter, en probeert met allerhaande beweagings de jongs van zik of te skodn, mear ze magnt nit rechtop goan stoan, of öaren vuurgänger lös loatn.
Gooldwaagn Éénbeen
Dengennigen den at t spel nit keant, of den as lestn zeg det'e metdut, is de Gooldwaagn Eenbeen. Disn mut met de rugge teegn ne mure an goan stoan, met één been noar achtern teegn de mure trean, roopn "Gooldwaagn Eenbeen" en met gevoolne haande probeern aandern te raakn. Disse aandern magnt dan probeern um de haande lös te trekn an de oarme. As öar det lukt, magnt ze Gooldwaagn Eenbeen n fleenk moal kläppe geewn, töt at'e wier bie de mure is, en wier vanniessen mut skreewn van "Gooldwaagn Eenbeen". As t GE lukt um aandern te tikn, dan mutn ze beaide noar de mure, saamn één stel haande vooln, teegn de mure trean en roopn: "Gooldwaagn Tweebeen". En zo steeds verdan, töt dr in t lestn ene oawer is, den at dan ewunn hef.
Kak in de pette
Iederene lea zik de pette teegn ne mure in ne lange riege, met de kleppe van de mure of. Eenn wörd dr ekeuzn um met nen bal vanof ongevear 8 meter in ene van de petn te gooin. In den zinne pette n bal terechte köm, mos dan maakn det'e bie zinne pette köm, en dan met den bal probeern nen aandern van de groep te raakn. Lukn um det nit, dan mos'e zelf wier gooin noar de petnriege, en as'e dr ene raakn mos denne gooin. Later, toew at de pette oet de mode köm, gebreukn ze zakdeuke met kneupe in de peuntn.
Kettenvängertje/-tikkertje
n Plein of veeld wörd verdeeld in dree stroken, woerbie n middelsten n breedsten is en geeldt as renveeld. De aandere twee streukskes zeent vrieplaatsen. Eén keend böd zik an of wörd an ewezen, of elott as vänger. De rest van de keender steelt zik op ene vrieplaatse op. t Startsein wörd egewen, en alle keender rent van de ene vrieplaatse noar de aandere. n Vänger mut proberen de aandere keender te tikken. n Vänger en n getikten mut mekoar de haande vaste hoolden en zo proberen de rest te tikken, woerduur in t leste nen langen ketten van vängers ontsteet. Vrieje lopers magnt nit länger as 20 sekonden op ene vrieplaatse bliewen. Ne variaant hierop is det as nen ketten oet 2 - 4 keender besteet, det der dan nen niejen ketten emaakt wörd, zodet de vängers mear snelheaid of weandboarheaid hooldt.
Kneupn
Ook wal fimmeln eneumd
Slinger um de sloete
Meakns griept mekoar bie de poolsn, zett de veute teegn mekoar, loatt zik achteroawer hangn en slingert zo in de roondtn. Doarbiej zingt ze:
Verrotskuppertje
Redelik niej spel, hoaste aait duur jongs espöld.
Vuurgoand an t spel wörd ne vriejplaatse of-eköjerd. Dan begeent t spel. Met n plat-etrad blikn of kleain bällken wörd probeerd n willekeurig persoon tusken de bene duur te spöln (poortn). As dit lukt mag iederene n epoortn zo hard vuur de skenn trean at'e kan, tötdet'e bie de vrieplaatse is.
Veluwe
De meeste spelletjes die hier vermeld staon bin ofkomstig uut Putten.
Achterumkiekertje
Anna Maria Koekoek
Kannedeesje speulen
De speuler gaot mit zien gezicht naor een muur of boom staon, mit zien rechteronderaarm veur de ogen. Hie steekt zien linkerhand onder zien rechternaarm deur mit de handpalm naor de tegenspeulers op heugte van de schoer. Eén van de tegenspeulers geeft mit vlakke hand een tikje, een klap of een aldernoods harde klap op de handpalm van de speuler. De speuler mag zien eigen umdreien en kieken wie 't edaon het, daorbie kan ie kieken naor de beweging, de gezichtsuutdrukking of lichaamstaol van de tegenspeulers. Raojt ie wie 't edaon het, dan wort die de speuler. Is 't mis, dan mag ie zien eigen weer umdreien en wachten op de volgende klap.
Kippertje
Tikkertje
Wegkrupertje
Nederlaands verstoppertje; in Bunsjoten: sjulekrupeh
Buskruud
Een leeg blik (bus) wort in een open ruumte ezet. Daorumheen wort een kring etrökken mit een middellien van drie tot vuuf meter, 't spel begint deurdat één van de tegenspeulers de bus zo veer meugelijk wegschopt. De speuler moet de bus gaon haolen en midden in de kring zetten. Onderwiel krupen de tegenspeulers weg. De speuler gaot op dan op zeuk. Ziet ie der een dan runt ie zo gauw meugelijk weer naor de bus, zet zien voet derop en reupt: Buskruud veur.... Is de tegenspeuler vlogger as de speuler en bereikt ie de bus eerder as de speuler dan schopt ie de bus zo veer meugelijk weg. De speuler moet de bus dan weer ophaolen en de tied die dat kost, het de tegenspeuler um weer weg te krupen. De epakte tegenspeulers moen in de kring blieven staon. Lukt 't één van de nog niet epakte tegenspeuler um de bus weg te trampen dan mag iedereen weer wegkrupen en kan de speuler opniej beginnen. Worren alle tegenspeuler epakt, dan is de eerste tegenspeuler die ebust (epakt) is de nieje speuler.
Peerdje vechten
Een liek antal jonges, 't liefst van dezelfde grootte en gewicht. De ene helft is 't peerd en de are helft de ruter. De ruter gaot op de rug van 't peerd zitten. 't Peerd steekt zien naarms onder de knieëen van de ruter deur en strengelt zien handen in mekaar op zien buuk. De ruter umklemt mit één naarm de hals/borst van 't peerd. Daornao kan 't gevecht beginnen. Wie 't veur mekaar kriegt de ruter van 't peerd te trekken of peerd en ruter te laoten vallen is winnaar en daornao kan 't volgende koppel beginnen mit 't gevecht.
Zandhappertje / landjepik
Mit een mes maak je een rechthoek van 100 bie 70 centimeter en dik verdeel je deur de helft. De eerste speuler gooit zien kniepmes mit de punt in 't gebied van de tegenspeuler. Valt 't um of komt 't niet goed in de groend terecht, dan is ie of. Blieft 't mes staon, dan wort 't lientje dat 't lemmet maakt naor beie kanten deur-etrökken tot an de grens. 't Stuk middellien dat binnen 't nieje gebied leit, wort uut-eveegd. Daornao kan de tweede speuler preberen zien gebied terug te winnen. In Enschede neum'n wie dat mesjepinkeln.
Niejjaorschieten
Bie 't niejjaorschieten, worren der in de weilanden ballen of deksels of-escheuten vanuut melkbussen of carbidbussen, mit daorin netuurlijk carbid, een florsje waoter en daor wort dan een vlam bie ehouwen.
Kloosterholt
Kloosterholt (Nederlaands: Heiligerlee) is n loug in gemainte Oldambt van de Nederlaandse provìnzie Grunnen.
t Loug telt volgens de gegevens van t CBS 1.440 inwoners (2019).
Alblasserdam
Alblasserdam is ne plaatse en gemeente in de Nederlaandse proveensie Zuud-Hollaand. Der wonden in 2014 19.838 leu op ne vlakte van 10,06 km² (met 1,27 km² water). Nöast Alblasserdam en den noaberskop Kortlaand ligt der wiedters gin aandere wonsteas in de gemeente.
Alblasserdam lig an ene van de drokstbevoarene rivieren van West-Europa; de Noord. Den naam Alblasserdam wörd vuur et eerste neumd in 1299, mer wör pas offisjeel sticht in 1447.
Nedersaksiese komputertermen
Hieronder vie'j een lieste mit Nedersaksiese komputertermen. De meeste Nedersaksiese komputertermen bin niej uutedochten woorden of vertalingen van Nederlaandse komputertermen. Sommige woorden bin zelfs al aordig in-eburgerd. Denk deran dat der plaotselik verschil in uutspraak kan ween, mär dat dit niet overal vermeld steet.
Aofkortingsoverzichte
Overzichte van aofkortingen die'w in dit artikel gebruken:
Doebai (emiraot)
thumb|Zaandsteenopeenvolging in Doebai Doebai (Arabies: دبي; uutespreuken as: Doe-bei-i) is een van de zeuven autonome emiraoten van de Verenigde Arabiese Emiraoten (VAE) en ligt op t Arabiese Schiereilaand an de Perziese Golf. De overgrote meerderheid van de bevolking (zo'n 95 persent) woent in de gelieknamige heufdstad.
Nedersaksisch J
Hier stoat woorden die of in 't Nedersaksisch mit J begunt oet 't Nedersaksisch woordenboek. De woorden bint underverdield op alfabetische volgorde van 't Nederlaandse woord.
Doebai (emiraot)
Doebai hef n öppervlakte van 4.114 km², zo'n 4,9 persent in öppervlakte van de VAE. t Greuit nog altied in öppervlakte deur de anleg van nieje eilaanden in de Perziese Golf. Mit zo'n 2,2 miljoen inwoeners is Doebai t bevolkingsriekste emiraot in de federasie, nog veur Aboe Dhabi.
t Emiraot, dat grotendeels uut weuste besteet, strekt vanuut de heufdstad an de Perziese Golf tot in t binnenlaand en grenst in t zujen an Aboe Dhabi en in t noorden en oosten an Sjardja. De oase Hatta, die op n heugte ligt van zo'n 330 meter boven zeenivo in t Hadjar-gebargte, vormp n exklave kortbie de grens mit Omaan.
De emir van Doebai is sjeik Mohammad bin Rasjid Al Maktoem, en oek dient as viseprissedent en premier van de VAE.
Hemrik
thumb|200px|Klokkestoel van Hemrik Hemrik (Fries: De Himrik) is een dörp in de gemiente Opsterlaand van de Nederlaanse perveensie Frieslaand. In 2021 woonden d'r 755 meensen op et dörp.
In et centrum van Hemrik staot een 12e ieuws karkien, omgeven deur een begreefplak mit grafkelder van een rieke femilie. Hier staot ok ien van de klokkestoelen in Frieslaand.
Omgeving
Hemrik leit langes de Opsterlaanse Kompejonsvaort, ok wel Turfroute nuumd. De omkrieten bestaon veural uut weilanen mit boswallen (keliezenlaandschop); veerder bin d'r verschillende bossen waoj' kuieren kunnen. Een heidelaandschop en een vallei rond de revier "De Boorn" of "Oolddiep" maeken de variaosie kompleet.
Veurzienings
D'r hebben altied twie basisschoelen west (eupenbaor en kristelik), mar de kristelike schoele sleut in 2007 de deuren. Et dörp het een dörpshuus mit sportvelden en een Fries Peerdecentrum. D'r bin gien supermarkten, mar der is wel een winkel waor klompen en vissersspul verkocht wodden. Ok is d'r nog een inkelde horeka-gelegenhied. Et dörp het ok een eigen iesbaene en een eupenlochtzwembad.
Götstien
thumb|Een götstien Een götstien is een bak waor wäter in op-evangen kan wörden. Een götstien is väke verwärkt in een anrech en baoven de götstien zit de wäterkrane. In een götstien kun ie verschillende dingen doen, waoronder oe haanden en de ofwas wassen en schonemäken. Vrogger wier de götstien van härdstien, greniet, pösselein emaakt en läter ook van roestrvri'j staol, plastic, märmer, beton, netuurstien en zölfs van holt. Nog wier wieder terugge wier de götstien van netuurstien en läter kunststien emaakt. Dit is ook waoras de näme götstien van wegge kump.
As de ofvoer van de götstien verstöpt zit, kun ie de verstöpping lös preberen te kriegen deur een götstienontstopper te gebruken.
In Vlaanderen nuumt ze de götstien ook wel pompbak, in Limburg pómpestein.
Graofschop Benthem (historisch)
thumb|250px|Kaorte van [[Joan Blaeu|Blaeu uit 1645; 't noorden lig links]] De Graofschop Benthem was een bi'j de Nederriens-Westfaolse Kreits heurende graofschop binnen 't Heilige Roomse Riek. De stad Benthem die as d'r de veurnaamste stad van was, het now Bad Benthem. Wat min of meer 't grondgebied van de historische graofschop was, heurt now as Landkreis Graofschop Benthem bi'j de Duutse dielstaot Nedersaksen.
De Börg Benthem
Waorschienlijk in de 10e ieuw stichtten de graoven van Benthem de Börg Benthem. In 1116 hef hertog van Saksen Lotharius van Supplinburg de börg verrineweerd. Nao de wederopbouw töt 1148 wördden in de 12e ieuw Otto, een jongere zeun van graof Derk VI van Hollaand, heer van Benthem.
In 1421 störf dizze takke van 't Hollaandse huus uut mit graof Benhard I. Zien zuster Hedwig was etrouwd mit Everwien van Götterswick; heur kleinzeun Everwien van Götterswick wördden de volgende graof van Benthem.
Baand mit de Graofschop Steinfurt
Wègens 't huwelijk van Everwien I mit Mathilde van Steinfurt wördden in 1421 de Graofschop Steinfurt mit Benthem verbunden, mar heur zeuns arfden in 1454 allebeidend een graofschop: Arnold wördden graof van Steinfurt en Beernd II graof van Benthem.
Nao 't uutstarven van de takke Benthem-Benthem in 1530 wördden de beide graofschoppen weer bi'j mekaar edaone onder Arnold II van Benthem-Steinfurt. Arnold III arfden in 1562 van zien moe de Graofschop Tecklenbörg. Deur zien vrouwe Magdalena van Ni'jenaar kwaamp de femilie in 't bezit van de Graofschop Limbörg en de heerlijkheden Alpen, Linnep en Heppendörp.
Op 25 december 1594 wördden d'r een verdielingsverdrag esleuten veur de opvolging nao de meugelke dood van Arnold III. Nao die zien hengaon in 1606 regeerden de oldste drei breurs mandielig töt 1610, waornao de vief breurs allemaolend een part kregen. De Graofschop Benthem gunk naor Arnold Joost, en nao de kienderloze dood van zien breur Willem Hendrik in 1632 arfden hi'j ok de Graofschop Steinfurt.
Zien zeuns arfden in 1643 elk een graofschop: Ernst Willem volgden in Benthem en Philips Koendert in Steinfurt. In 1693 ruilden de beide takken van graofschop, zodet Arnold Maurits Willem van Benthem-Steinfurt de ni'je graof van Benthem-Benthem wördden. D'r was verschil oaver de arfenissen tussen de takken Benthem en Steinfurt tötdat ze op 1 november 1701 een verdrag sleuten in Den Haag.
Verpaanding an 't Keurvörstendom Hannover
In 1752 verpaandden graof Freerk Karel de graofschop veur dartig jaor an 't Keurvörstendom Hannover, zodet de femilie niet langer in Benthem regeerde. In 1803 störf 't huus Benthem-Benthem uut en gungen de rechten oaver an de takke Benthem-Steinfurt.
Op 12 mei 1804 sleut de graof een verdrag mit Fraankriek oaver de inlössing van de verpaande graofschop tiedens de Fraanse bezetting van 't Keurvörstendom Hannover (1802-1805). Graof Lodewiek betaalden 800.00 fraank an Napoleon en kun gaon regeren. Mar daor had e niet lange wille van. In de Rienbondsacte van 12 juli 1806 wördden de Graofschop Benthem in artikel 24 onder de soevereiniteit esteld van 't Groothertogdom Barg: de mediatisering. Op 4 augustus wördden dizze bepaoling uutevoerd.
In 1810 wördden 't gebied bi'j 't keizerriek Fraankriek edaone. In november 1813 naamp Hannover weer bezit van 't laand. 't Congres van Wenen in 1815 bevestigden 't toevoegen van de graofschop an 't Keuninkriek Hannover.
Posterholt
thumb|De karke van Posterholt Posterholt (Limburgs: Postert) is een dörp in 't midden van de previncie Limburg. 't Dörp ligt in 't oosten van de rivier de Maas en in 't zuden van Roermond, aan de oevers van de rivier Vlootbeek. 't Het ongeveer 4.300 inwoners en heurt bie de gemeeinte Roerdalen.
't Was tot 2007 eein van de dreei kernen van de gemeeinte Ambt Montfort, nou eein van de zes van de gemeeinte Roerdalen en veur 1991 was 't een eigen gemeeinte.
Trolle
Kiek veur 't artikel aover smiesterig volk op internet hier: Trolle (internet). thumb|right|300px|[[Peer Gynt in de halle van trollenkeuning Dovregubben; aquarelle uut 1913 van John Bauer op basis van 't tenielstok van Henrik Ibsen]] thumb|right|300px|Sjøtrollet (De zeetrolle, 1887) deur [[Theodor Kittelsen]] Een trolle of trol (Oldnoors troll of tröll) is een wezen uut de Noordse mythologie en de latere Scandinavische folklore, in 't bezunder die van Noorwegen.
Kenmarken
Trollen leeft in de roege netuur, beveurbield in barggrotten, in bossen, onder de eerde of in zee. Deur heur verwevenheid mit de netuur belichaamt ze ok wal de netuurkrachten. Niet zelden bint 't dieven en ontvoert ze mèensenkiender, waorveur in de plaatse trollenkiender achtereleuten wördt. Ok bint ze in staot mèensen te eten.
Verwante wezens
In de Noordse mythologie waren trollen een soortement jötun, wezens waorvan de beschrieving per bron ok stark verschillen kan. In de mythologie van de Orkney- en Shetlandeilaanden hej een boosaordig of ondeugend wezen det trow(e) of drow het; dizze name is ofkomstig van 't woord troll. Trows hebt verscheiden kenmarken gemien mit trollen.
Bekendheid
Tiedens de Romantiek kwamen trollen vake naor veuren in Scandinavische vertellegies, schrieverije, keunst en meziek; daordeur bint ze wied en zied bekend eraakt. Ze koomt nogal ies veur in de moderne fantasy en rollenspullen. Bekende tiekenders van trollen waren de Noorse keunstenaars Theodor Kittelsen (1857–1914) en John Bauer (1882–1918).
Yggdrasil
Kattegerie:Noordse mythologie
Draw Something
thumb|right|200px|Teekning van t woard Bowl in Draw Something Draw Something (Engels vuur: Teeknt Wat), is ne app vuur smartphones, maakt duur t bedrief Omgpop. t Is ne digitale versie van t spölleke Pictionary. t Is de bedoling de'j n woard kiezet en det dan probeert te teekn zodet n aander kan roadn wat t is. Dr is ne kostenloze versie, woerbie'j um elke buurt reklame in beeld kriegnt, en ne reklamevrieje versie, woer'j wat vuur betaaln mut.
Disse app wun de Flurry App Spotlight Awards in 2012. Vieftig deage noa t oetgeewn was t programmaakn al vieftig miljoen keer binnhaald. Meart 2012 wördn Draw Something en t bedriefke Omgpop oawerkocht duur spöllekesgigant Zynga vuur $180 miljoen dollar.
Spölverloop
Twee spöllers teeknt um buurtn n plaatjen wat n aander mut roadn. Denne wat an de buurt is kiezet oet dree wöarde wat he wil teekn. Elken spöller kan een töt dree meuntjes verdeenn as t woard good eroadn wörd. A'j genog meuntjes verdeent kö'j meardere kluurnpakketn koopn, en bomn.
Noa at n spöller kloar is en op t [done]-knöpken hef drokt, krig denne wat röd ne rechtstreekse wiergave van t teeknproses te zeen, zoonder pauzes en vertroagings. Denne wat röd krig n antal löage väks en duur mekoar husselde letters um t te roadn woard dale te skriewn.
Bomn
Elken spöller krig n antal bomn. Denne wat röd kan dee bomn gebroekn um de letters dee't nit in t woard heurt "op te bloazn", zodet t roadn makkeliker wörd. Denne wat teeknt kan de bomn gebroekn um nen niejn set wöarde te kriegn um oet te kiezn, as he meant at he de kreegne wöarde nit good kan teekn.
Partij van de Arbeid
thumb|300px|Logo van de PvdA sund 2008 De Partij van de Arbeid (Parti'je van den Arbeid) of PvdA is ne Nederlaandse landelike politieke parti'je die op 9 februari 1946 is op erich. De politieke streuming van de PvdA wörd progressief en sosiaaldemokraties eneumd. Internatsionaal ezene mek ze deel oet van de Parti'je van de Europese Sosiaaldemokraten. Lodewijk Asscher is sund 2016 den politieken anvoerder maar is in 2021 op estapt vanweage zien rolle bie de Toeslagenaffaire. Lilliane Ploumen was van 2021 töt 2022 den politieken anvoerder. Attje Kuiken is now de parti'jleider. Hans Spekman was van 2012 töt 2017 en Nelleke Vedelaar van 2017 töt 2021 den parti'jveurzitter. Sund 2021 is det Esther-Mirjam Sent. In den Tweeden Kamer haalden de parti'je in 2012 38 zettels, in 2017 en 2021 9 zettels.
Noaberpad
thumb|250px|Wegwiezer veur 't Noaberpad 't Noaberpad (LAW10) is een langeofstaandkuierpad det van Schaanze in Grunning via Nederlaandse en Duutse plaatsen in de buurte van de gröppe töt an Milsbeek in 't noordelke puntien van Limbörg löp. In Schaanze slöt 't pad an op de E9, 't Noordzee Kustpad, det in Grunning 't Wad- en Wierdenpad het. In Kleef slöt 't an op de E8, die in Nederlaand 't Grote Revierenpad het. Bij 't endpunt in Milsbeek slöt 't an op 't Pieterpad.
Iesselgouw
thumb|300px|Pagus Isloi (benoorden 't umcirkelde Hameland) De Iesselgouw, in 1086 espeld as Islegowe (Oldsaksisch), eerder ok as Iselgo (Oldfries) en ok wal bekend onder de namen Hisloa, pagus Hisloi of pagus Isloi (Latien), was in de middelieuwen een Fraankische gouw an de Iessel. De belangriekste plaatse was Dèventer, daoras de bisschop van Utrecht een tiedlaank zien zetel had.
Oorsprong
De gouw nuumt ze as eerste in een oorkonde van 29 juni 797, waorin een grootgrondbezitter verscheiden goederen weggef an de Sunte Salvatorkarke in Wichmond, waoronder onontgonnen laand in de bossen langes de Hisla; de eerste vermelding van de Iessel in de geschiedenis. De gouw zölf nuumt ze Hisloi.
Ende
De tegen keizer Hendrik IV opstaandige Egbert I van Meißen, die ok graof van Midden-Frieslaand was, geldt as de leste gouwgraof; die zien grondgebied in de IJsselgouw vervöl terogge an de kroon. Op 3 april 1086 dreug de keizer 't laand oaver an bisschop Koendert van Utrecht. Van toen ofan maakten 't gebied diel uut van 't Oaversticht.
Funk
thumb|right|200px|James Brown
Funk is ne muziekstiel den't oet de Verenigde Stoaten keump. t Is ne slim ritmiese muziekstiel, den as t mut hebben van t samengoan van korte, stoterige, stakkato espölde lienen van de drums, basgitaar, bloazers, slaggitaren en örgel. Bie funk wörd vuural n eersten tel van de moate slim benoadrukt. Wieters zeent synkopen machtig belangriek.
Geskiedenisse
n Naam "funk" betekenen oorsproonkelik "stoarke lichaamsrökke" of de locht wat vriekeump bie t vriejen. Doarumme was t lange n ontfatsoenlik woard. Later köm t te stoan vuur laankzame, ritmiese en stakkato-muziek. Eerst was funk nog n soort R&B, mer vanof de zestiger joaren van t 20ste joarhoonderd begun t zik heanig an in ne aparte weg te oontwikkelen.
60er joaren
In de zestiger joaren begun funk as ofzeunderlike muziekstiel, met bekeande artiestn zo as James Brown en de leu um um hen en later ook The Meters. Aandere bekeande ärtieste oet dee tied warren oonder mear Bootsy Collins, Charles Wright & the Watts 103rd Street Rhythm Band, George Clinton, Maceo Parker, Sly & The Family Stone, The Commodores, The Isley Brothers, Alan Evans, The Ohio Players en War.
80er joaren
In de tachentiger joaren kree'j aal mear mengvörme tusken funk en aandere stielen. Zo onsteund in de Amerikaanse stad Minneapolis ne aparte funksoort, vuural duur de noavolging van Prince. Der wör völle vermengd met popmuziek, new wave en rock. Ook de Red Hot Chili Peppers, dee't in 1989 duurbreuken, hadden in t begin völle funkinvloden. Vanof disse tied wör funk ook mear en mear geleefd bie t grote publiek.
90er joaren en 2000
Vanof de tachentiger joaren har funk vuural invlood op Dance en hiphop, duur de völle geluudsknipsels dee't gebroekt wörden. Binnen de hiphop was vuural n rapgroep Digital Underground ne vuurtzetting van de P-funk. Der köm zelfs ne opleawing van funk, den't mear met jazz samengung, met ärtieste as John Scofield, Medeski Martin & Wood of Soulive.
Doarnöast kom n Hammondbeat oawer oet Amerika, met völle instrumentele en zinnebekeukelende funkstukke, woerin't sniedende hammondörgels en wah-wah-gitaren ne belangrieke rolle hebt. Bekeande ärtieste hiervan beent The New Mastersounds, Breakestra, Speedometer, Big Boss Man, Galactic en The Bamboos.
Mer de daansmeziekgroepering blif nieje dinge proberen met funk, woeroet oonder mear Nu-Funk is ekömmen. Dit zeent vuural op evoorde hiphoppatronen en mangs zelf in espölde funk- en jazzstukke. Bekeande muzikaanten oet disse streuming zeent oonder mear Dr. Rubberfunk, Skeewiff, Lack of Afro, Chris Joss, Max Sedgley, Smoove, Thunderball en DJ Slow. Doarbie komt der ook geregeld, mangs naamloze, nommers op plaat of CD oet woerin't oolde soul-, funk-, jazz- en bluesnommers met elektronise ritmes vermengd zeent.
In Neerlaand
In Neerlaand wörd ook al joaren funk emaakt, en de leste joaren is der wier ne opleawing van de stiel oet de zestiger en zeuwentiger joaren. Bekeande Neerlaandse funkgroepen zeent The Soul Snatchers, Rare Groove Orchestra en t AIFF.
De röttenvanger van Hameln
thumb|250px|right|De oldste opbewaorde ofbielding van de röttenvanger, een watervarf uut 1592 deur Freiherr Augustin von Moersperg De röttenvanger van Hameln is een Noord-Duuts sprokien mit as centraole elementen een röttenplaag in 't middeleeuwse stadtien Hameln, in 't Wezerbarglaand, en 't veurgoed wegraken van de kiender van 't stadtien. De oldste variaanten vertelt van een bont eklede fluitspeuler die de stadskiender vörtleidt uut de stad; ze koomt nooit weerumme: <poem style="margin-left:2em"> Anno 1284. Am Dage Johannis et Pauli War der 26. Junii Dorch einen Pieper mit allerly Farve bekledet Gewesen CXXX Kinder verledet Binnen Hameln geboren To Calverie bi den Koppen verloren.
In de 16e eeuw wördden de anekdote uutesponnen töt een vertellegien mit kop en starte. In 't vertellegien huurt de börgers van Hameln een vrömde fluitist in um heur van een röttenplaag of te helpen. Mit een toverfluit lokt de fluitist de rötten de stad uut. As e dan weerkump en de börgers hum zien of-epraote loon niet wilt gèven, is hi'j slim hellig en nemp wraak deur de kiender van de stad op dezölfde menier te betovern en de stad uut te leiden. Dizze versie van 't verhaal wördden wied bekend as sprokien. 't Wördden naoverteld deur Johann Wolfgang Goethe, de breurs Grimm, Robert Browning en nog een hiele bulte schrievers.
't Is meugelk det 't verhaaltien terogge giet op een historische gebeurtenis waorin Hameln zien kiender kwietraakten. D'r bint theorieën op-ewörpen det de röttenvanger een symbool is van 't starven van de kiender deur de plaag of een aandere ramp. Nog weer aandere theorieën beschrieft hum as een massamoordenaor of vergeliekt hum mit manspersonen as Klaos van Keulen, die veule kiender mitnaamp op een rampzalig of-elopen Kienderkruustocht. De miest waorschienlijke theorie verbiendt 't vörtraken van de 'kiender' (ofwal een groot diel van 't volk) van Hameln mit de Ostsiedlung, de Duutse kolonisatie wieder oosterd uut.
Dunen
Dunen kan verwiezen naor:
Funnen
right|Funnen in Denmaark
Funnen (ook: Fuun, Deens: Fyn) is noa Seelaand t grootste ailaand van Denmaark. De grootste stad en doarmit ook de heufdstad is Odense. De Grode Belt vörmt de scheiden mit Seelaand en de Lutje Belt dij mit Jytlaand. Funnen wordt deur bruggen en tunnels verbonden mit Jytlaand en Seelaand. t Ailaand wordt de "Toen van Denmaark" nuimd.
Funnen is ook de noam van n Deense provìnzie. Hierbie heuren, noast t ailaand Funnen ook de klaindere ailaandkes dij der om hin liggen (Ærø, Langelaand, enz.)
Vernuimde personen dij op Funnen geboren binnen, binnen de schriever Hans Kristian Andersen (1805) en de komponist Karl Nielsen (1865).
Grote steden op Funnen binnen noast Odense, Svendborg, Nyborg en Middelfart.
Wulv
thumb|Een wulv Een wulv (Canis lupus) is een sougdeer uut de family van de hundachtigen (Canidae), den höyrt by de rouvderen (Carnivora).
Leavenswyse
De wulv levt oaveral up et noordelik halvrund. Hee levt in sociale gruppen.
Hunden
De eynige vöärolder van den hund (Canis lupus familiaris) is de wulv. De wulv en den hund künnet samen nåkummelings krygen, en dårümme kün y den töt desülvde soorte rekkenen.
Volkskultuur
Wulven kummen vöäle in vöär up de volkskultuur. Wodan güngen ait up pad med syn twey wulven. Roudkäppyn wördden up-egetten döär de groute bouse wulv, den sich as höär opu verkleydden. In De Lüt besteyt et verhaal van de karduushund, den ouk dår syn eigen standbeald hevt.