cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kiel (Grunnen)
Van 1812 tot 1821 was t as Windeweer n zölfstandege gemainte.
Daans
Een daans wodt meerstal op et dreuge uutvoerd, bi'jveurbeeld in zaelen, disko's en aandere eupenbaore ruumtes, of thuus veur de spiegel, mar ok in et waeter wodt d'r pattietoeren een daans uutvoerd. Veurbeelden van dit leste bin waeterballet en synchroonzwemmen. D'r bin ok pattie sporten waor vechtkeunsten kombineerd wodden mit daans; een veurbeeld hiervan is kata.
Dierewereld
Daans komt niet allienig bi'j meensken veur. Ok in de wiedere dierewereld wodt d'r daanst. Daor het een daans liekewel een betekenis aanders as ontspanning of dieverdaotsie. Et wodt meerstal bruukt om te kommuniseren en zo bepaolde lekaosies van bi'jveurbeeld eten dudelik te maeken. Daans kan in de dierewereld ok bruukt wodden om de vrouwgies te imponeren.
Daansstielen
D'r bin slim veul verschillende daanssoorten; hieronder staon een antal bekende.
Waeterstof
duum|Hydrogen Spectrum Test Waeterstof is een scheikundig element mit symbool H en atoomnommer 1. Et is een kleurloos niet-metaol. Et wodt ok wel waeterstofgas nuumd. Dit is een pleonasme, omdat waeterstof bi'j normaole temperetuur en drok altied een gas is.
Ontdekking
In 1671 beschreef de Britse chemicus Robert Boyle in een publikaosie een braandber gas dat vri'jkwam bi'j een reaktie tussen iezer en verdund zoer. Veul laeter pas ontdekte de Britse wetenschopper Henry Cavendish in 1766 dat et een chemisch element anbelangde doe hi'j experimenten uutvoerde mit kwik. Hoewel hi'j veul eigenschoppen hiel percies wus te beschrieven, vermoedde hi'j dat in plak van et zoer, et metaol de bron van et gas was. Daoromme nuumde hi'j zien ni'j ontdekte element braandber gas van metaolen. Inkelde jaoren laeter gaf Antoine Lavoisier waeterstof de hudige naeme. De naeme waeterstof is ofkomstig van de Griekse termen hudro en genes wat vertaeld kan wodden as waetermaeker.
Doebai (stad)
duum|467x467px|Oaverzicht van zeensweardigheden in Doebai Doebai (meesttieds skreven as Dubai) is de grötste stad van de Verenigde Arabische Emiraten en heuvdstad van et lieknamige emiraat. Et wör sticht in de 18e eeuw as een vissersdörpken, mer gröaiden vuurin de 21e eeuw rap oet töt nen groten metropoolstad met as grötste bronne van inkomsten et toerisme. Doebai is ene van de meest populaire steas vuur toeristen um hen te goan. Et hef de meeste viefsterrenhotels van de wearld. Et heugste gebouw van de wearld, 'n Burj Khalifa, steet ook in Doebai. Der wont noar skatting zo'n 3.456.058 leu.
Doebai ligt in et oosten van et Arabisch skiereiland an de kuste van 'n Perzischen Golf. Et wil et zakencentrum van westelik Azië wean. Et is ook een groot wearldwied middenpunt vuur reizigers en lading. De stad wör oetebouwd met opbrengsten oet öllie, al was et al een belangriek regionaal zakencentrum. Seed vroo in 'n 20sten eeuw is Doebai een middelpunt vuur internationalen handel. Rechtevoort mut de stad et hebben ban handel, toerisme, lochtvoart, vastgood en financiële deenste. In 2018 dreug öllie minder as 1 procent van et BBP van et emiraat bie.
Geskiedenisse
In de strekke rond Doebai zint spoers evunden van bewonning dee terugge goat töt doezenden joaren vuur Kristus. Disse spoers duudt ook op handel met de Indusvallei, Mesopotamië en et Midden-Oosten. Al in 1095 wördt Doebai vuur et eerst in een landsbeskrieving eneumd duur 'n Spaans-Arabischen geograaf Abu Abdullah al-Bakri. Nen Venetiaansen pearelhandelaar, Gasparo Balbi, neumt in 1580 in een verslag van een woarkbezeuk de stad Dibei as centrum van peareldoekers.
Et hudige Doebai wör as viskerdorp esticht in de 18e eeuw. Rond 1822 wonden der zo'n 800 leu, met name van de stam Bani Yas. In 1833 skeidden zik de Al Bu Falasa-stamme of van Aboe Dhabi en treuken massaal noar Doebai. In 1820 tekenden Doebai et Algemene Voarverdrag met et Britse Riek en in 1853 et Eeuwige Voarverbond. In 1841 was der nen groten oetbraak van de pokken, wat völle leu neet noa konnen vertellen. in 1896 breuk der nen groten, funesten brand oet. Umdat de meeste huze nog van evlöchtene palmblader emaakt warren, bleef der weinig van de stad oaver.
In 1901 maken leider Maktoem Bin Hasjer Al Maktoem Doebai nen belastingvriejen haven vuur in- en oetvoor. Handelsleu kregen stukkes land as garantie vuur besköarming en tolerantie. Dat treuk nen hoop handelsvolk an. Dat Doebai alvoordan belangrieker begun te worden was te vernemmen an de stoomboten van de Bombai en Perzië Stoomreizigers Kompagnie, dee tusken 1899 en 1901 alle joaren vief moal noar Doebai kömmen. In 1902 kömmen ze 21 moal en vanof 1904 kömmen ze um de veerteen dage. In 1906 verhandelden ze zeuventigdoezend ton lading. Wo mear as disse skepen kömmen, wo mear handel ze antrökken.
Umdat Doebai gunstig tegenoaver Iran ligt, wör et een vuurnaam handelscentrum woeras völle Iraniërs zik vuur vaste vestigden. Vanof 1930 klappen de pearelhandel in, duurdat der goodkeupere alternatieven wörden ontdekt en duurdat de wearldekonomie in crisis lea. Völle inwonners leavden in oarmood of treuken vord.
Al vanof et begin had Doebai et voordan met Aboe Dhabi in et mot. Dat leidden in 1947 töt nen oorlog, woeras de Britten zik tuskenmengden.
In 1958 leut den domoaligen hearser, Sjeik Rasjied bin Saïed Al Maktoem, et weagennet verbetteren, telefoonlienen anleggen en een vlochthaven. Ook leut hee een Brits architectenbureau een plan bedenken um binnen een gegeven budget een plan vuur de hele stad oet te denken, met aparte distrikten en een stadscentrum.
Vanof 1962 begun et echt mooi te lopen in Doebai. Doebai wör een steeds belangrieker handelspunt vuur gold en andere edelmetalen. Et britse Political Agent skreef dat "der heel wat nieje huze en wieken ebouwd wordt... 'n Hearser wil voordan, tegen advies van de Britten in, um een lochthaven te bouwen. Voordan mear Europese en Arabische bedrieve trekt der hen en de tookomst lik zunnig."
Öllie
In et noaburige Aboe Dhabi hadden ze al joaren terugge öllie evunden. Doarumme wör der in Doebai ook nog altied stöadig noar ezöcht. In 1966 vunden ze een klein öllieveld net oet de kuste, dat 'fateh' wör deupt, 'good geluk'. Doarduur konnen der inenen van allerhande weagennetverbetteringen en bouwprojekten duurgoan. De nieje vondst zörgden vuur ne opleaving en treuk woarkvolk oet heel Azië. Et inwonnertal steeg tusken 1968 en 1975 met 300%.
Umdat et mer een klein öllieveld was, wus Sjeik Rasjied dat hee de ekonomie der neet van ofhankelik mos maken. Hee zatten op meardere handelsvlakken in. Ene van de vuurnaamste dinge wat hee leut bouwen was de Rasjiedhaven. Dissen deepwaterhaven zol eerst veer anlegsteades hebben, mer dat wör nog tiedens et bouwen oetebreid noar zestene. Al tiedens de bouw wör de haven in gebroek enömmen en skepen leaden in de riege kloar. Op 5 oktober 1972 gung et spul officieel lös. In 1975 wörden der nog es 35 anlegpunten bie ebouwd, vuurdat de nog gröttere Haven van Jebel Ali ebouwd wör.
'n Rasjiedhaven was de eerste van nen hele rits bouwprojekten vuur modernisering van de infrastruktuur, zo as weagen, bruggen, skolen en zekenhuze.
Et Eenheidsverbond
duum|302x302px|Adi Bitar in vergåring med Sjeiks Rasjied Al Maktoem, Mohammad Al Maktoem en Maktoem Al Maktoem in Doebai in 1968 Met alle andere verbondsstoaten völ Doebai lange onder Britse beskoarming. Vuurin 1968 besleuten de Britten um alle stationeerde soldoaten terugge te trekken. Doarduur ontstund der ne machtsstried tusken de verskillende emiraten. Noa lange vergaderen gungen 7 van de 9 emiraten voordan as de Verenigde Arabische Emiraten. De andere beide, Qatar en Bahrein, wörden onofhankelik. In 1973 nömmen de Emiraten ne deelde munte an: de VAE-dirham.
Modern Doebai
'n Golfoorlog van 1991 drukken zwoar op de stad. Geldsketers en handelsleu treuken zik terugge. Noa 'n oorlog treuk dat rap wier bie en völle handelsgemeenskappen van oaver ver, zo as oet Koeweit en later ook Bahrein, vestigden zik in de stad. Rappe stieging in de ölliepriezen noa 'n Golfoorlog dreven Doebai der to um zik op vriejen handel en toerisme te richten.
Landskap
duum|224x224px|Zandsurfen in de weuste van Doebai Doebai lig zesteen meter boaven zeeheugte an 'n Perzischen Golf, op et Arabisch skiereiland en middenin de Arabische Weuste. Terwiel as et meeste van de Verenigde Arabische Emiraten grindweuste is, hef Dubai vuural zand. Op et oosten van de stad ligt zoltvlaktes, woerachter van noord noar zuud ne riegel zanddune löp. Nog wieder noar et oosten wordt dee rood van kluur duur oeriezer. Op et westen ligt de grillige en dreuge Hajarbargen van zo'n 1300 meter hoge, dee de grenze met Oman vormet.
Doebai hef nen baai, de Doebaikreek, den as oetbaggerd is um der mear skepe duur te loaten. Zudelik Doebai besteet vuural oet zanddune, dee as et Löage Kwarteer eneumd wordt. Eardbevingen of tsoenami's hooft Doebai neet bange vuur te wean. De körtstbieliggende brökke in de eardkörste ligt 200 kilometer wiederop. En 'n Perzischen Golf is te ondepe vuur tsoenami's.
Op de zandweuste rond de stad gröait wilde grösse en mangs dadelpälme. Weuste hyacinten gröait op de zoltvlaktes op et oosten en akacia's en ghaf-beume gröait op de vlaktes an 'n voot van de Hajarbargen. In de parken van Doebai gröait importeerden eukalyptus en dadelpälme. Völle vuurkommende deers in de weuste van Doebai zint 'n Arabische Oryx, weustenvos, karakal, estreepten hyena en 'n valken. Doebai ligt op de duurtrekroute vuur zowat 320 soorten veugel. In de wateren rond Doebai leavt 300 soorten vis, zo as de tandbaars en völle andere tropische visken, kwallen, koralen, dolfienen, walvisken en haaien. Ook verskillende soorten skildpädde komt der vuur.
Klimaat
In Doebai wördt et slim hete, duurdat et in een heteweusteklimaat ligt. Den zommerdag van Doebai is onwies hete, lange, winderig en vochtig, met in duursnee 40 °C daags en 30 °C 's nachts in augustus (de heetste moand). De meeste dage zint zunnig. Den winterdag is et daags duurgoans neet keulder as 24 °C en 's nachtes 14 °C in januwoari, de keuldste moand. De letste tientallen joaren valt der voordan mear nearslag, zo'n 110,7 mm et joar. Doebaise zommers stoat ook as slim vochtig te book, wat vuur völle leu ongemakkelik is. De heugste temperatuur wat ze ooit emetten hebt is 48,8 °C.
1384
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1384
Heks Hasje
right|thumb|upright|Heks Hasje bi t gemeintehoes van [[Vlagtwedde (gemainte)|Vlagtwedde in Zèlng.]] thumb|upright|t Beeld en de gever Heks Hasje is n Grönnegs mythisch figuur oet Westerwoolde. Rund dizze vrouw geit n sage rund under de Woolgens. Umdat zi bi Zèlng woonde, is dizze sage veural in Zèlng vernuimd.
In Zèlng is t kavvee De Heksenketel vernuimd naor Heks Hasje. Ok de Hassebaarg komt op dizze meneier an zin naom.
De Sage
Heil, heil laank leden, dou in Westerwoolde alles nog moor, klein en meinschaar was, leefde der n heksken in t midden van aandere heksen, trollen en weite wieven. Dit heksken waar heil klein en haar eit koolde vouten van t drabbege moor. Zi waar vaok verkoolden en neisde daorum slim veul. "Hatsjie, hatsjie"... Al gaauw nuimde man heur daorum "Hasje".
Zi wörde veul taargd deur elkenein, veuraal deur dei aokelke weite wieven dei an de baank van t lutje revierken hoesde. Hasje besloot um man te verhoezen. Zi steeg up heur bezzempken en zweierf over de moren en t Westerwoold. Up eins zag zi n lutje heuvel mit baarkebomen en wenen. "Hier blief ik", docht zi. Zi muik waarme slofkens van zaachte blaoder en n stel neie bezzemkens van weensprikken. As t duuster wur stookde zi n vuurken um zuk te waarmen en um wat lucht te hebben. De weinege mìnzen dei saovends heur weeg zöchde over de tangen deur t moor, zagt t luchtschiensel en belaandde op Hasje heur heuvel van waor zi ander dag heur weeg weer vond. As Hasje op heur bezzem rundvloog en kwaodwollende mìnzen ankommen zag, gungt zi as de ment naor under en doofde t vuurken, zodat zi verdwaolde mit alle gevoolgen vandein.
Zo vergungt t ok n rieke keunek, dei mit n kaore goold deur t moor reisde. Hasje haar vernomen dat hi zin onderdaonen oetmaargeld haar en heil minneg behaandeld haar. Dou hi vlak bi de heuvel waar, doofde zi t vuur. Hi waar binao boven dou de waogen votzakde, umkipte en mit de keunek en aal t moor in zunk. Tot nou tou heft man nog niks van t goold opdolven.
Zo laankzaomerhaand nuimden de mìnzen dei zaandheuvel de "Hasjesbaarg", laoter verhaspeld tot Hassebaarg of hasselbaarg... Der kwamt deur de jaoren hìn aal meer mìnzen in Westerwoolde wonen. Dizze mìnzen gungt t klein oetgraoven en der ontstond vennen en baauwlaand. t Moor verdween laankzaom en der wörde op zeid en wonnen. Hasje begon zuk aal minder op heur gemak te vuilen in t Westerwooldse laand en vloog up heur bezzem zuudoostwaorts, wieder en wieder tot zi zuk weer neerluit up n hogere en meer beboste heuvel in de nao van n grote revier in t midden van Duutslaand. Daor ligt den ok n plaots Hasselberg waor Hasje en heur femilie nog aal woont en zuk thoes vuilt.
Messchein ... a'je up n duustere aovend of nacht eins op de Hassebaarg kiken gaot, vi'je nog femilie van heur tuzzen de stroeken of in n holle boom. En a'je n vuurken in t duuster zein up de Hassebaarg, weit ie t wizze!
Akteur
Nen Akteur of ne aktrice is der ene den't n karakter oetbeeldt in n verhaal of rolnspel.
Nen akteur kan in verskilnde vuurstellings spöln, zo as in t theater, vuur de tellevisie, in nen film, as trainingsakteur bie kommunikasietraining. Ook kan he in teeknfilms ne stemme insprekn, of in reklamefilmkes. Elk van disse vuurstellings mut op ne bepoalde akteermanere benöaderd wordn.
Nen akteur kan völle of helemoal niks liekn op t karakter det he spöln mut. hee kan ne aandere leaftied "annemn" en mangs zelfs n aander geslacht. Ze köant n board of snorre loatn stoan, en mangs zelfs kilo's gröain of ofnemn as det better bie t karakter past. Ook kan ne bepoalde kleadingsstiel of hood, pette of pruuk gebroekt wordn. Vuur t spöln in musicals en opera is nog wier ne aparte benöadering neudig, umdet n akteur doarin ook mut könn zingn en daansn.
Vuur verskeaidene roln zeent verskeaidene akteurs neudig. Nen bökkerd van n akteur zal nit vlot evroagn wordn vuur zeute fienbesnoarde roln. Aandersumme zol t ook nit woarkn, as n fien heanig kearlken in drokke onbenullige skeetfilms mus spöln.
De âlde Friezen
De âlde Friezen (De oale Fraizen) is t volkslaid van de provìnzie Fraislaand. t Is in de twaide helft van de 19. aiw ontstoan en benoadrukt de trots van de Fraizen.
Frysk bloed tsjoch op! Wol no ris brûze en siede,
En bûnzje troch ús ieren om!
It Fryske lân fol eare en rom.
Refrein:
Klink dan en daverje fier yn it rûn
Dyn âlde eare, o Fryske grûn!
Hoe ek fan oermacht, need en see betrutsen,
Oerâlde, leave Fryske grûn,
Nea waard dy fêste, taaie bân ferbrutsen,
Dy't Friezen oan har lân ferbûn.
Refrein
Fan bûgjen frjemd, bleau by 't âld folk yn eare,
Syn namme en taal, syn frije sin;
Eksel
Eksel (Nederlaands: Exloo) is een esdörpie op de Hondsrug in de pervincie Drenthe. 't Dörp lig in de gemiente Börger-Oring. Eksel is niet de grootste plaots in de gemiente, maor toch stiet 't gemientehoes der. Eksel hef nog de olde brink, waor jaorlijks 't Ekselse schaopscheerderfeest holden wordt. Ok stiet der bie Eksel in de buurt een hunebed.
De âlde Friezen
En twang, fan wa ek, stie it tsjin.
Wês jimmer op dy âlders grut!
In grien, in krêftich bloeiend leat!
Rock
Rock is ne versamelname vöär verskillende nauwverwante musikstylen med as vöärnaamste kenmark et gebruuk van elektrisk verstarkede gitaren, drums en nen basgitaar.
Rock is tüsken 1950 en 1960 in de Vereynigde Ståten untstån uut ne samensmelting van verskillende stylen as country, rock 'n' roll en rhythm & blues. Med dank an de Britske Invasy in de sestiger jåren rakeden rock vöärdan meyr verspreided oaver de heyle wearld. An et ende van de sestiger jåren untstünd psychedeliske rock. In de söäventiger jåren hardrock en punk. De jåren dårup untstünden new wave, metal en grunge. Rock is rechtevoord sou'n breyd begrip dat vöäle substylen nauliks up mekander lyket. Mangs wordet selvs wat soorten blues, country en popmusik der under reakend.
Wearldwyd is rock rechtevoord eyne van de meystbelüsterde musikstylen. Et hevt ne starke kulturele uutwarking had, med anhangers dee sik up ne bepålde typiske wyse kleydet, uutdrükket en gedraegt. In et neadersassisk is rock de populäärste styl te nömen. In Düütskland hevt de band Torfrock 'n grout anhangerskap, in Neaderland dröög Normaal (en later Jovink) med öäre burenrock by an ne upleaving van et neadersassisk as dagelikse ümgangsspråke.
Bekende internationale bands uut verskillende substylen sint under meyr de Beatles, Rolling Stones, ZZ Top, AC/DC, Muse, Iron Maiden, Nirvana, Red Hot Chilli Peppers en Coldplay.
Riek van Nimwaege
Et Riek van Nimwaege is ne streake in zuudoost Gelderlaand.
Dizze streake umvat de gemeenten Beuningen, Groesbeek, Heumen, Nimwaege, Ubbergen en Wijchen. Et Riek van Nimwaege ligt ten zuden van de Over-Betuwe en ten oosten van et Laand van Maas en Waal.
De streake völt op deur ne grote verskeidenheid an laandskop: ten oosten en zuudoosten van de stad Nimwaege bulten en woold, en wieter in de umgeaving van Beuningen en Wijchen. Et hoogste punt van den Nimwaegsen stuwwal kump rundumme den 100 meter noabi-j Barg en Dal. In de gemeente Ubbergen ligt et natuurgebeed den Ooijpolder, dat evörmd is deur de uterweerden van den revier de Waal.
Christoph Bernhard von Galen
Dit artikel geet oawer Bernhard von Galen, den at bisskop van Meunster was in n 17den eew en as bienaam "Bomn Bearnd" hef. Vuur de herdeanking van de beleagering van de stad Grönningn, zee Grunnegs Ontzet.
300px|thumb|Bomn Bearnd "vuur" [[Grönnen (stad)|Grönningen duur Wolfgang Heimbach (1674) ]]
thumb|300px|Bisping. Allene nog dit [[poortgebouw van 1651 van de waterborg steet nog oawereande.]]
Christoph Bernhard Freiherr von Galen (meestal Bernard van Galen, bienaams: Bomnbearnd, Bearndje de Koodeef) (Drensteinfurt, 12 oktober 1606 – Ahaus, 19 september 1678), seend 1650 bisskop van Meunster en in 1663 abt van Corvey, was nen bekeandn Duutsen kriegskearl den't twee moal Neerlaand invöl; in 1665 en in 1672. Al t laand tusken n Achterhook en de Dollard heurdn um, behalve de groafskopn Lingen en Beantem, dee't bie de reppubliek heurdn. Van Galen was nen absoluten eankelhearser, den't de macht indamn dee van de geeldes en van Meunster, wat gearne bie de Hanzesteadn ansleut. Hee kreeg t ook vuur mekoar um de Zweedse Hessiese en Hollaandse bezetting t laand oet te woarkn. Hee wör bekeand met zinnen bienaam Bomn Bearnd umdet he Grolle, Breevoort, Coevern en Grönningen beleagern. Hee maken zik in zien bisdom stoark vuur de Kontrareformasie, en zatn zik in vuur de oarme leu en verbettering van t oonderwies.
leawn
Christoph Bernhard wör geboorn in Haus Bisping, as n euldstn van veer wichter in ne oadelike femilie, dee't duur geleufszaakn oonderling verskel hadn. Hee wör Roomsk op evoedt duur zinn eum Hendrik van Galen, noa at zin vaa Theodorik in 1607 vuur 12 joar laank in t gevangenhoes in de borg van Bevergern köm (rechtevoort is det gemeente Hörstel), umdet he zol dr ene vermoord hebn um n verskel oawer nen jachthoond. Zin moo, Katriene van Hörde, leut zik vriewillig bie zinnen kearl opsloetn, den't in 1619 wier vrie köm. Bearnd kreeg oonderwies in Meunster van de Jezuïeten en noa zinne studie filosofie in Mainz en Köln studeerden he rechten in Leuven en Bordeaux. In 1630 kreeg he woark bie t bisdom van Meunster. Zin doel was um t protestaantisme terugge te woarken duur t skool- en oarmenstelsel an te pakn in zin bisdom. Hee gung joarliks bie zinne preesters kort bie de greanze an um te kiekn wo of ze t deedn, vake onherkenber en on-anekondigd. In 1648 was he as oonderhaandelsman betrökken bie de Vrea van Westfaaln, doo't de stad neutraal wör verkloard en ongevear 5.800 inwonners har.
thumb|left|300px|Bernhard von Mallinckrodt, 1650
Meunster dr oonder
Umdet Van Galen en t volk van Meunster mekoar nit hoge hadn, gung Van Galen noar Coesfeld. Doar leut n Preensbisskop n groot hoes bouwn, det he ontwoarpn leut duur n doomoaligen bekeanden arzitekt Peter Pictorius. t Köm nooit of, en noa Van Galen's dood wör t rap wier of ebrökn. Van Galen beloawn Meunster ne universiteat te bouwn as ze um zoln erkenn, mer t volk was um doar te kwoadwilnd vuur. Duurdet n Duutsen keaizer nit har too estemd det Meunster ne vrieje rieksstad zol wordn, kömn koervörste van Trier en Mainz bemiddeln. Ook de Reppebliek der Zeven Verenigde Provinciën, de Haanzesteadn Breemn, Hambörg en Lübeck mosn zik loatn heurn. Lieuwe van Aitzema, den't bemiddelder was, gef ne oetgebreaide beskriewing van wodöanig at t allemoal verleup. Oonderwiel leut Van Galen Meunster beleagern en kapotskeetn.
De Stoaten-Genneraal der Neerlaanden wördn der duur Meunster bie ehaald um te bemiddeln. Johan de Witt, den't vuural rekkenige heul met de belangn van Hollaand (Amsterdam), har an bemiddeln weainig zin. Geelderlaand, Grönningen en vuural Freeslaand hadn doar juust wal de oorn noar stoan. Preadikaantn oet dee kontreain woln t protestaantisme in Duutslaand verspreaidn Johan de Witt steurn dr n leager op of. Doarop hefn Van Galen de beleagering op en betaaln Meunster 50.000 daalder um t spul wier op te bouwn. 300px|thumb|[[Kruusweg (religie)|Kruusweg noabie Coesfeld]]
In 1658 verbeud n niejn keaizer van t Healige Roomse Riek, Leopold I, Meunster nog lange hulpe bie boetnlaandse boondgenootn te vroagn. De hoge hearn van Meunster mochn doarduur nit metdoon an de Laanddag umdet ze gin keaizerlik leager too woln loatn. In augustus 1660 leut Von Galn n dämke bouwn in n rivierken, woerduur't de mölns in de stad nit mear te gebroekn warn. Doarup gungn 2.000 boern an de skuppe um n niej kanaal te greawn, um t water umme te leaidn. Oonderwiel heuld al half Europa t hele gedoo in de gaatn.
De Stoaten-Genneraal vreug n stad vanniessen um t leager der in te loatn, mer wier gavn de Meunstersen nit too. Plots sleug t oonderhaandeln umme; duur nen decemberstoarm breuk t dämke, woerduur't de stad blaank köm te stoan. Noa vief moand beleagering zag de stad non in det ze t nit länger teegn konn hooln, en gavn zik oawer. De börgermeaisters wördn vervöngn en Van Galen wör preensbisskop. t Leager van de keaizer treukn noar Hongarieje um t met de Törkn an te spann.
thumb|300px|[[Citadel|Dwangborch in Meunster, ebouwd vuur Von Galen.]]
In juni gung he Meunster in oonder t buldern van kanonn. Hee har zin bisskopskleed an. Dr warn 100 muzikaantn oet eneugnd um t feestmoal op te vroliken. Hee wol det t nieje stadsbesteur um trouw zwöarn en öare stadsslöttels an n kommedaant van Van Galen gavn, as oonderpaand van öare gehoorzaamheaid. Um de Stoaten-Genneraal nen hak te zetn, leut n vörst zinne anspraak op Borklo geeldn. Bosskoppers kleppern of en an noar n Haag. In Oost-Freeslaand was n verskel oawer opvolging an de gang, en Von Galen zag zinnen kaans en vereuwerden in 1663 de Dielerskaanze van George Christiaan van Oost-Freeslaand, wat mer met zeuwn man verdeadigd wör. de dieler skaanzn lignt an de Ems, teegnoawer t städjen Papenburg, wat ne in 1630 estichte vennekolonie was. Van Galen maakn dr ne zelfstaandige hearlikheaid van, en zol n kern wean van de Kontrareformasie, umdet t kortbie t Protestaantse Oost-Freeslaand lea. De plaatselike bevolking was Hollaands gezeendt.
In 1664 gung he noar Reagensborg vuur de Rieksdag um zinne probleemn met de Reppebliek en zinne plann vuur nen oorlog te besprekn. Hee hulp n keaizer te striedn teegn t Ottomaanse Riek en leawern soldoatn en vuurroadn, dee't skoonwal te late kömn. Umdet n keaizer de ceantn op har, wör beslötn oawer te goan töt de Vrea van Vasvár. De Törkse troepn van Köprülü Fazil Ahmet Pasja wördn duur de soldoatn van veeldhear Raimondo Montecuccoli in de Slag bie Szentgotthárd in 1664 versloan Hollaand en Engelaand hadn gin soldoatn esteurd, woarskienlik umdet ze meandn at öar det nit vuurdelig oet zol valn, um de haandelsbelangn met de Levant.
Al vuur 1660 har Van Galen zinne zetel noar Sassenborg en Ahaus verplaatst. Coesfeld kreeg dr ne Citadel bie vuur de verstoarking. t Fort steuk met nen bastion duur de stadsmure hen. Beaide zetel en citadel wördn later volledig of ebrökn. Vearder wördn der nog vestingswoarken ebouwd in Warendorf, Rheine, Vechta en Meppen. He har de riviern Ems en Vechte breder loatn maakn um t achterlaand ne bettere verbeending met zee te doon. Um de roomsken kort oawer de greanze geestelik bie te könn stoan, wördn van Bokelt töt Gronau ne riege kapeln en koarkn, ze zogenaamde missiehuze, op erichet. Greanskapeln dee't völle bezeukers hadn warn oonder aandere dee in Zwilbrook, Oldenkott, Zuderwiek en Barlo.
Twee Meunsterse oorlogen
thumb|300px|Ferdinand von Fürstenberg duur Hendrick Daemen (1669). [[Louvre]]
n Preens-bisskop maakn twee moal oorlig met Neerlaand. t Eerste moal um de hearlikheaid Borklo op te eeskn noa at de groaf Van Limburg-Stirum oet te tied was ekömn. Van Galen wol t terugge, umdet t eerst ook al töt Meunster heurdn. De femilie van n oold groaf maakn der al seend 1570 ansproak op, mer in 1652 wör t toch an de bisskop too eweezn, ondaanks det de femilie dr töt in Stroatsbörg oawer edisterd hadn. Doarnöast was de Reppubliek wier tol goan vroagn bie de Dielerskaanze op t zuudn van Weener an de Ems. De Dielerskaanze was in 1665 terugge wunn duur t Stoatse leager van Willem Frederik van Nassau-Dietz en heurdn wier oonder Oost-Freeslaand. Det heendern ook t vervoor vanoet Meunster noar zee, en doarumme verhaaln n bisskop det op de oonderdoann van Christina Charlotte van Württemberg, de weddevrouwe van George Christiaan van Oost-Freeslaand.
n Grönninger börgemeaister Johan Schulenborgh, den at t in zinne stad mos liedn, umdet he de geeldes en de Ummelaanden har ehulpn, beud zinne dienstn an de bisskop an. Schulenborgh hopn zo zinne vuurmoalige kollega's terugge te pakn. Nen rechter oet Doorwerth vluchen noar Meunster, noa at nen anslag op Oarnem en Doesburg oetköm. n Bisskop veund det de kattoliekn slachtoffer warn ewördn van de plakkoatn. Johannes van Neercassel drung zinne geleufsgenootn an trouw te wean an de Stoaten-Genneraal van de Neerlaanden.
n Eersten Meunstersen oorlog
Augustus 1668 wör groaf Ernst Wilhelm van Beantem, den't etrouwd was met de walgevallige Geetruy van Zelst oet Deutekem, hemelik Roomsk. Det deed he um zinne opvolging zeker te steln in de Groafskop, det oonder beskoarming steund van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Van Galen nöm t gebeed in met zin good vuurbreaide leager en 60 kartouwen. Iederene meann at t vuurbedacht was, en Van Galen was der onmeundig wies met.
Vuurjoar 1668 skreef Van Galen nen breef an Paus Clemens IX met verzeuk um mear hulpe vuur zinne regearing. Spanje en Fraankriek mosn um helpn en t oonderling bielegn. Hee har töt dee tied zik nooit bemöaid met de Fraansk-Spaanse Devolusieoorlog.
n Tweeden Meunstersen oorlog
Zommer 1672 (ook wal es an eduudt as t "Rampjoar") köm Van Galen met hulpe van Maximiliaan Hendrik van Beieren (n bisskop van Köln), in totaal mear as 30.000 man, en t Fraanske leager van Lodewiek XIV, bie Oaverdeenkel in Tweante de greanze oawer. Hee kreeg zinne hearlikheaid Borklo, en ook de Achterhookse hearlikheedn Lechtenvoorde, Breevoort en ook Anholt.
1386
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1386
Lochhaven Skiphol
thumb|Terminal E Skiphol (nl:Schiphol), of Lochhaven Skiphol (in t Engels Schiphol Airport, Amsterdam Airport, Schiphol Airport Amsterdam of Amsterdam Airport Schiphol eeneumd), is t grootste vleegveld en ene van de belangriekste lochhavens van Europa. Skiphol was in 2010 t viefteende vleegveld ter weerld wat antallen passagiers angeet. t Vleegveld bevund zich in de gemeente Haorlemmermeer, zo'n 15 kilometer ten zuudwesten van Amsterdam.
Skiphol is den thoeshaven van de Nederlandse lochvaortmaotkoppi'jen KLM, Corendon, Martinair, ArkeFly en Transavia. Dernaost is t den Europeses hub van Delta Air Lines en den daarden hub van priesvechter Vueling. Easyjet broekt den lochhaven ok as hub. Den lochthaven lig een paar meter onder zeenivo en hef zes start- en landingsbanen. Op de plaatse waor Skiphol no lig, hef vrogger n darp elaegen: Riek. Den name "Skiphol" wörd ok ebroekt as plaatsname, net as Skiphol-Oost en Skiphol-Riek.
Den lochhaven beheurt to an de N.V. Luchthaven Schiphol, met as andeelholders de Staot der Nederlanden, en de gemeenten Amsterdam en Rotterdam.
Film
Film kan verwiezen naor:
Onlaand
thumb|300px|[['t Zaand (Wekeromse Zaand), weust laand op de Veluwe]] Onlaand is weust laand (niet in cultuur ebracht laand) det haoste onbruukber is of placht te wezen veur laandbouw. 't Begrip wördt ok wal gebruukt as synoniem veur weust laand.
Onlaand lig vake een ende of van bewoond gebied. Der bint nogal ies hoge (grond)waterstaanden. Umdet zok laand nauwelijks of niet deur mèensen gebruukt wördt of wördden, kriegt bepaolde netuurlijke percessen meer de ruumte. Onlaand zet der daorumme vake 'netuurlijker' uut en hef meer variatie an plaanten en dieren as de cultuurgebieden in de buurte. Mangs is der spraoke van een zaandverstoeving: een open plekke in de heide of dunen waor niks wil gruien en waor 't zaand deur wiend en règen versteuven wördt.
Onlaand kan wieder beduden:
Zeuven Fraise Zeelanden
De Zeuven Fraise Zeelanden waren in de Middelaiwen zölstandege Fraise laandskoppen. t Is nait wizze of t tal zeuven letterlieks nomen worden mout of dat t der meer waren. In de bond van de zeuven zeelanden waren in alle gevallen meer as zeuven gebieden verbonden, mor of dij almoal as ain van de zeelanden zain wuiren is nait dudelk.
In n opdailing van de Fraise Noordzeekust worden de zeelanden zo indaild: Varioatsies hierop nemen ook Fraislaand over de Aider op as ain van de Zeelanden, in stee van Overjade. Welkend nou juust is, is nait wizze.
De bond van de zeuven zeelanden kwamen elk joar op de dinsdag noa Pinkster biemekoar bie de Opstalboom, bie Aauwerk.
Hypothalamus
thumb|Hypothalamus De hypothalamus (letterlik: onderkamer, uut t Grieks: ὑπό = onder en θάλαμος = kamer) is n onderdeel van de harsens. Een van zien meest belangrieke funksies is dat e veur n verbiending zörgt tussen t zenuwstelsel en t endokriene systeem (t hormoonspul), en dat döt e via t harsenanhangsel.
De hypothalamus zit onder de thalamus, krek boven de harsenstamme. Alle harsens van gewarvelde beesten hebben n hypothalamus. Bie meensen, is t ongeveer net zo groot as n amandel.
De hypothalamus is verantwoordelik veur bepaolde metaboliese prosessen en aandere aktiviteiten van t autonome zenuwstelsel. t Stelt bepaolde neurohormonen samen en gif ze aof, oek wel vriemakende hormonen eneumd, en disse hormonen bussen aandere hormonen in t harsenanhangsel an of remmen ze aof. De hypothalamus zörgt veur de temperatuurregeling van t lief, overlevingsgedrag (zo as: honger, dorst, vechten, vlochten, paoren), belangrieke aspekten van ouwerschap en hechtingsgedrag, vermeuidheid, slaap en sirkadiane ritmes.
1387
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1387
Hypothalamus
Hoe de boel in mekaar stik
De hypothalamus is n klein geheel van strukturen onder (hypo) de thalamus. De hypothalamus vormp samen mit de thalamus, de epithalamus en de subthalamus de tussenharsens (diënsefalon).
De hypothalamus besteet uut dree delen, namelik:
Funksie
Zwat elke regio van de grote harsens steet in verbiending mit de hypothalamus. Hierdeur is de hypothalamus betrökken bie alle aspekten van de emosies, de voortplaanting, t autonome zenuwstelsel en de hormoonhuushouwige. De hypothalamus regelt: De hypothalamus zörgt veur n groot deel veur homeostase (lichaamsevenwicht). Oek speult de hypothalamus n rolle bie de dree heufdgedragskenmarken, namelik:
Binnenkoemende sinjalen
De hypothalamus krig sinjalen uut de volgende harsendelen:
Oek hef de hypothalamus reseptoren um de temperatuur en de ionehuushouwige bie te houwen, namelik thermoreseptoren en osmoreseptoren.
Uutgaonde sinjalen
thumb|Zenuwsel-aofgevend transport van de hypothalamus naor de achterkwabbe van t harsenanhangsel Neurale sinjalen naor t autonome zenuwstelsel; t laterale deel van de hypothalamus gif sinjalen aof an t laterale deel van de medulla oblongata (t verlengde mörg), waor der sellen bin die t autonome systeem regelen.
Endokriene hormonen
Endokriene hormonen bin hormonen die an-emaakt wörden deur n klier die gien aofvoerbuize hef (zo as bie zweet bieveurbeeld) en die zien hormoon drekt aofgif an t bloed. De hypothalamus maakt allinnig mer dit soort hormonen an. In de hypothalamus zitten sellen die TRH, GnRH, GHRH, CRH, somatostatine, dopamine, mer oek ADH (vasopressine) en oxytosine aofgeven. Disse hormonen wörden aofegeven an de bloedbaone, die aandere orgaansystemen anbussen, en dan veural t harsenanhangsel (de hypofyse).
De meeste hormonen uut de hypothalamus wörden via t harsenanhangsel aofegeven an t bloed. De hypothalamus zörgt veur homeostase (lichaamsevenwicht); dit is oek de bloeddrok, hartslag en temperatuur.
Hypothalamus en geslacht
De ontwikkeling van zenuwsellen en de vertakte uutlopers van de zenuwsellen (dendrieten) in de amygdala en delen van de hypothalamus bin bie manluui en vrouwluui verschillend. Dit kömp deurdat disse harsendelen zich tiejens de ontwikkeling van de feutus bie de anwezigheid van testosteron aanders ontwikkelen as bie de aofwezigheid dervan. t Geet daorbie niet um de hele hypothalamus of amygdala, mer allinnig mer bepaolde kernen dervan. Disse kernen neumen ze seksueel-dimorfe kernen (betekent dat der verschillen bin tussen de geslachten in disse kernen). Zo is in de hypothalamus de area praeoptica medialis bie manluui over t algemeen groter as bie vrouwluui. In de amygdala is de kortikomediale kern oek groter bie manluui. Disse kern is verbunnen mit de area praeoptica medialis van de hypothalamus.
t Lik derop dat dit verschil in ontwikkeling zörgt veur de geslachtsgerelateerde verschillen in t denken, seksuele gerichtheid, agressie en kognitieve funksies. Wetenschappers denken dat homoseksuele gerichtheid veroorzaakt wörden deurdat der tiejens de embryonale ontwikkeling wél testosteron vriekömp mer bie de feutale ontwikkeling niet. Dit blik oek uut onderzeuken van de Nederlaandse neurobioloog Dick Swaab. Volgens Swaab is der oek n dudelik verschil te zien in de hypothalamus bie transseksuele vrouwluui en manluui a'j t vergelieken mit meensen die niet transseksueel bin. Bie transseksuele vrouwluui zollen in de hypothalamus vrouwelike en bie transseksuele manluui, mannelike eigenschappen an-ewezen kunnen wörden. De hypothalamus warkt bie n transseksueel net zo as t geslacht waorvan e angif dat e is. n Man-naor-vrouw transseksueel hef volgens de onderzeuken van Swaab dus daodwarkelik vrouwelike harsens. Naor de biologiese relasie tussen homoseksualiteit/transseksualiteit en de hypothalamus is in Nederlaand veural onderzeuk edaon deur Dick Swaab. Hij steet internasionaal bekend op t gebied van hypothalamusonderzeuk.
Tillevisiefilm
Een tillevisiefilm is een film die (meerstal) niet in de bioskoop vertoond wodt, mar maekt is om op tillevisie uutzunnen te wodden.
Tillevisiefilms hebben vaeke een slechte naeme en wodden vaeke as B-film zien. Pattie tillevisiefilms (meerstal documentaires) hebben liekewel ok priezen wonnen. Een veurbeeld van een pries die uutreikt wodt an tillevisiefilms is de Nederlaandse LIRA-pries.
Tillevisiefilms wodden soms bruukt as de eerste oflevering van een ni'je tillevisieserie.
Een variaant op 'e tillevisiefilm is de drekt-naor-video-film, waorbi'j een film ok niet in de bioskoop vertoond wodt, mar drekt op video verschient.
Vanof 1999 produceerde de Nederlaanse peblieke omroep een prestigieuze reeks tillevisiefilms waor alle omroepen an mitwarkten. Disse wodden telefilms nuumd. Bekende telefilms bin Suzy Q, Cloaca, Familie, Het Schnitzelparadijs en Bolletjes Blues.
Veenhuzen
Veenhuzen kan verwiezen naor:
Stiens
Stiens het omdebi'j 7.430 inwoners en leit an de perveensiaole weg de N357, in et noorden van de stad Liwwadden.
Meulens
Stiens het nog drie meulens. In et dörp zels staot de koremeulen 'De Hope', oorspronkelik bouwd in 1853 en twie keer herbouwd, in 1978 en in 1993 nao een braand. Veerder staon d'r in de omkrieten van et dörp twie pooldermeulens, 'De Kleine of Binnema's Meulen' (kleinste achtkaante meulen van Frieslaand) en 'De Stienhuustermeulen'.
Atje Keulen-Deelstra
Atje Keulen-Deelstra (Grouw, 31 desember 1938 – Liwwadden, 22 febrewaori 2013) was ene van de beste skaatsenriedsters dee't Nederlaand ekend hef.
Heilige Geest
De Heilige Geest wordt binnen 't christendom zien as de Geest van God. Saomen mit God de Vaor en God de Zeun vörmt de Heilige Geest de goddelijke Drie-ienheid. Volgens de algemiene opvatting wör dizze leer officieel vastesteld op 't Concilie van Nicea in 325 maor de ideeën over dit onderwarp leefden al langer binnen de christelijke gemienschap. De Heilige Geest wordt symboliseerd in de vörm van een duuf of een vuurvlam.
Atje Keulen-Deelstra
Keulen-Deelstra wier veermaol weerldkampioene op de lange bane en dree maol Europees kampioene. Zee won in 1972 bi'j de Olympiese Spöllen van Sapporo ene zilvernen en twee bronzen medailles. Zee is vief maol landelik kampioene op de skaatsmarathon en dree maol op de korte bane ewest.
Wien
upright|thumb|Een glas witte wien Wien is een alkeholische drank dee emaak wonnen deur 't fermenteren van druven en druvensap. Wienachtige dranken kunnen oek emaak wonnen deur 't fermenteren van aandere vruchen of bloemen (vruchenwien), gis, ries, hoenig en zelfs krujen. De naam wien zelf mag wettelijk allinnig gebruuk wonnen veur wien dee emaak wonnen van druven.
Vruchenwien
Volgens een Frans dikreet uut 1907 mut wien uut 't sap van varse of edreugen druven emaak wonnen. A-j 't sap van aandere vruchen as druven laot vergissen, heet 't preduk vruchenwien.
In 't noorden van de Loire wonnen in Normandië en Bretagne een appelwien emaak dee cider eneumd wonnen. Veerder kan wien emaak wonnen van ries (rieswien) en hoenig (mede). Bloedwien is wien waor kunsmaotig verstarkende stoffen bie-edaon wonnen, zoas iezerverbiendingen, calciumglycerofosfaat en ginseng.
Wienproducerende lanen
Wienranken wönnen deur kolonisten vanuut Europa mee-eneumen naor alle aandere delen van de wereld. Tegensworig produceren de volgende lanen op commerciële baosis wien:
Zuud-Amerika
De twee belangriekste wienlanen van Zuud-Amerika bin Chili en Argentinië. Daornaos is Uruguay een stark wienlaand in opkoms.
Shout (Tears for Fears)
Shout is een nommer van et meziekduo Tears for Fears. Et nommer beheurd töt et genre New Wave (Nije Golf) en synthpop. Et nommer is in 1984 op enömmen in Beckington in de The Wood Hall en is in Nederlaand uut ebracht in et begun van 1985. In et Verenigd Keuninkriek was et nommer al op 19 november 1984 uut egeaven. Et is de twiede single in et twiede studioalbum Songs from the Big Chair. De album värsie duurt 6 minuten en 31 seconden en de single värsie 3 minuut 59. Et nommer is eschreaven deur Roland Orzabal en Ian Stanley en is produceerd deur Chris Hughes. De labels bint Phonogram Records en Mercury Records.
Er wördt väke edacht det et nommer te maken hef met therapie waoras ie oe gevoels beschrieft. Roland Orzabal van Tears for Fears hef echter ezegd det et nommer een poletiek protest teagen de Kolde Oorlog is. In de hiele wereld was et nommer een hit. In Nederlaand was et völle te heuren op Hilversum 3 en stund et op plek 1 in de hitliesten Nationale Hitparade, Nederlaandse Top 40 en de Amerikaanse Billboard Hot 100.
Berkelland
Berkelland is ne gemeente in den Achterhook, previnsie Gelderland. De gemeente is deur de gemeenteleke herindeling van 1 januari 2005 ontstoan uut de veurmalige gemeentes Borklo, Eibarge, Nee en Reurle. Berkelland had op 1 mei 2006 45.227 inwoners en hef een oppervlak van 284,71 km², doarmet is et de op één noa grootste gemeente in den Achterhook. Het gemeentehuus steet in Borklo. De gemeente hef zien naam ontleend aan de rivier de Berkel, dèn dwars deur de plaatsn Eibarge en Borklo streumt.
Woonkernen
Berkelland besteet uut de volgende woonkernen:
Auste, Beltrum, Brammelerbrook, Brinkmanshook, Borklo (Borculo), Brinkmanshoek, Broke, De Bräöl, Diekhook, De Haar, De Heurne, Eibarge (Eibergen), Geesteren, Gelster (Gelselaar), Haorle (Haarlo), Holterhook, Hoonte, De Horst, Hupsel, Kisveld, Kulsdom, Leo-Stichting, Lintvelde, Lochoezen (Lochuizen), Loo (Berkelland), Mallem, Nederbiel, Nee (Neede), Norik (Noordijk), Noordiekerveld, Olden Eibargen, Oosterveld, Overbiel, Rekken, Reetmölle (Rietmolen), Respelhook, Reurle (Ruurlo), Ruwenhof, Schependom, Spilbrook, Den Veldhook (gedeeltelek), Waterhook, Zwilbrook.
Oldebroek
Oldebroek is een ploaste en gemeente in de Nederlaonse previnsie Gelderlaond. Oldebroek lig in uterste noorden van de Veluwe en is ok de noordelijkst liggende gemiente van Gelderlaond. De gemiente Oldebroek had op 1 november 2007 22.782 inwoners en 't hef een oppervlakte van 98,78 km².
Oldebroek grens an 't Overiesselse Kampen en an de previnsie Flevolaond. De netuur in Oldebroek is ok arg ofwisselend, ie hebt heedvelden, bossen mar ok zaondverstoevings en veule meer.
Geschiedenisse
D'r hef mees'n in de Prehistorie in 't Oldebroek geleefd. D'r bint verschillende vondsten bekend uut disse periode.
Waor de name Oldebroek vandan kump is niet mit honderd percent zekerheid te zegen. Sommigen geschiedeniskenners denken dät Oldebroek zien name te danken hef an de vestiging van Hollaonders in 't vere vleden (Hollaonderbroek). Meer aanneemlijk is dat de naam ontstoan is nadat de Groaf van Gelre 't broek begon te ontginnen bi-j de IJssel, Nijbroek. Zo kon hi-j onderschied moak'n tussen disse twee belangrieke ontginningen. Oldebroek komt als eerst veur in 'n oorkonde uut 1378. Noast disse ontginning is in de gemeente de ontginning van Oosterwolde bekend, die older is: disse ontginning begon rond 1200.
Buurte in Oldebroek
t Winkeldarp
Liest van rieksmusea in Nederlaand
thumb|right|200px|Et [[Rieksmuseum Amsterdam|Rieksmuseum an de Stadholderskade]] Een rieksmuseum is n Nederlands museum woarin de bezeensweerdege verzamelingen van et Riek bunt op-enonmen. Met de Wet verzelfstandiging rieksmuseale deensten van 1993 wodden et bestuur van dee instellingen (16 musea, 5 verwante deensten) onder-ebrach bi-j zelfstandige stichtingen ; Vanof dee tied bunt de musea formeel gin oaverheidsdeensten meer. De musea kriegt nog wal steungeld van de landeleken oaverheid.
In Nederland bunt der de volgende (veurmoalige) rieksmusea:
Amsterdam
thumb|right|200px| [[Paleis het Loo|Paleis et Loo]]
Apeldoorne
thumb|200px| [[Nederlands Openlochmuseum]]
Leiden
thumb|right|200px|[[Muderslot ]]
Brekkenpoolder
Brekkenpoolder is een buurtschop van et Friese dörp De Lemmer in de Nederlaanse gemiente De Friese Meren.
Oostwold
Oostwold is n dörp in de gemainte Oldambt in de Nederlaandse pervinzie Grunnen, en het sikkom doezend inwoners. t Dörp is de noorderoever van de Blaauwe Stad.
Boeten t dörp, aan de weg noar Midwolle en in de Oostwolderpolder stoan kapitoale ploatsen, in t dörp woonden de laandaarbaiders. De tegenstellen tussen boer en aarbaider waren in disse streek van oldsher slim groot. In t noabielegen Finnerwold het dij tegenstellen laaid tot een slim staarke positie van de Kommunistische partij. In Oostwold en in t noabielegen Midwolle waren en bleven de laandaarbaiders streng protestants.
Ten noorden van Oostwòld ligt vlaigveld Oostwòld mit as kode EHOW. t Vlaigveld ontstond op boasis van luchtvoart veur t spruien van laandbouw in omgeven.
t Dörp grenst aan de dörpen t Hammerk in t noorden, Finnerwold in t westen, Blaauwe Stad in t zuden en Midwolle in t oosten.
Anne Doornbos
Anne Doornbos (Erica, 28 juli 1948) is een Drèents schriever en bestuurder.
Opgruien en wark
Doornbos is opgruid op de boerderij van zien olders op Erica. Nao de HBS hef e studeerd an de sociaole academie in Grunning en Nijmegen. In Emmercompas en Emmen hef e in 't jongerenwark zeten. Op Et Vene was e directeur van een welzijnsinstelling. Tegenswoordig is e gemientesikketaoris van de Noord-Drèentse gemiente Noordenveld. Hi'j woont in Eein.
Doornbos is wieder ok veurzitter - vanof 2006 - van uutgeverij Het Drentse Boek. In dizze hoedaonigheid hef hi'j metwarkt an de totstandkoming van 't Huus van de Taol. Hi'j is volmacht van 't schrieverscontractpunt 't Nei Drèents Geneutschap (deur hum opricht met Martin Koster) en sikketaoris van de stichting Drentse Muziek Maatschappij.
Schrieveri'j en wieder
Zien eerste schrieveri'j bestund uut Nederlaanse gedichten en teksten veur schoel- en jeugdverienigingscabaret. Hi'j was oprichter en tien jaor lang tekstschriever en speuler van 't Heerenveens Ambtenaoren Cabaret.
Kört veur de ieuwwisseling is Doornbos Drèents gaon schrieven. Zien vertellegies, gedichten en columns hebt onder aandere in 't letterkundig tiedschrift Roet staon; een antal gedichten bent opneumen in Scheupers van de taol: Bloemlezing van de Drèentse Schrieverij 1837-2003 (Het Drentse Boek, 2003).
Zien dichterlijke begunbundel is Een eerder laand (Het Drentse Boek, 2007), daorin vernaomelijk sonnetten staot. Belangrieke thema's bent de verbundenheid van mèensen met 't laandschop en 't verglieden van de tied. De twei besprekers in Roet waren iensludend verdield: ze vunden 't 't wark van een  'nuvere dichter' , die nog een toertien had mutten riepen:  'Gedichten van wisselnd niveau en liedteksten die veul weg hebt van traditionele volksballades.'  Ze vunden hum schier um zien ienvold, met  'zinnen die argens blieft hangen en die as ie soms later nog ies kunt anhalen.'  Veur later wark kiekt ze uut naor  'wat meer spanning en variatie in vorm en underwarpen'.
In 2011 verscheen Doornbos zien eerste vertellegiesbundel, Dèenken an een zebra (Het Drentse Boek). De verhalen bint vaok situeerd in de mederne Drèentse dörpsgemienschop.
In 2016 verscheen de dichtbundel In nachten dat ik naost joe lig, mit onder meer sonnetten.