cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Citadel
Bekende citadellen bunt te vinden in 's-Hertogenbosch en Namen. Bi-j de eerdbeaving van 27 december 2003 in et Iraanse Bam is den citadel, emaakt van leem, stro en palmboomholt, grotendeels verwoost.
Nen bekenden citadel in Frankriek is Carcassonne.
7 december
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 7 december
1422
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1422:
Geschiedenis van Oaveriessel
Dit artikel beschref de geschiedenis van de Nederlaandse provincie Oaveriessel.
Prehistorie en de Romeinse tied
De eerste meensn die in Oaveriessel lefn waarn jagers en verzameloars. Zie lefn van t verzameln van vruchn en greuntn, en gungn op jacht of visn. Rund 2500 veur Christus gung men zuch op ne vaste plaatse västign. De laandbouw kwam op, en de laandbouwers vestigdn zuch veural langes de riviern de Vaechte en de Regge of op de zaandgroondn. De Iesselstreeke werd pas völ later bewoond, rond de vrogge Middeleeuwn.
In de Romeinse tied werd Oaveriessel bewoond deur de Tubanten.
Vörming van t Oaversticht
Veur t weerldlik gezag van de bisskop van Utrecht in het Oaversticht (dat 't hudige Oaveriessel, Draenthe, het Gorecht en de Stellingwervn omvatn) werd de groondslag elegd deur schenkingn van keizer Hendrik III (1039–1054) an bisskop Bernold (Bernulfus, 1027–1054), in t koader van t riekskarkenstelsel. In de lup van de 11de eeuwe kwam hiel Oaveriessel onder dit gezag, mar 't spul bleef deurluppnd wankel. Noa en deur de totstandkoming van 't Concordaat van Worms (1122) verkreegn de greaven van Holland en de greavn (vanof 1339 hertogen) van Gelre 'n belangriek oaverwicht op de biskoppen van Utrecht. Herhoaldelik werd zie edwungn deuln van 't Oaversticht an Gelre te verpenden.
Daniël Lohues
Daniël Lohues (Emmen, 16 febrewaori 1971) is een Nederlaandse componist, muzikaant en liedtieszanger, ofkomstig uut Erica ien Zuudoost-Drenthe.
Groepen, solowark en muzikale prejecten
Nao een paar jaor ien verskillende Engels- en Nederlaandstalige groepen te hebben espeuld, daoras The Charlies d'r iene van was, richtten Lohues ien 1994 de popgroep Skik op. Skik brocht vief plaoten uut: Skik (1995), Niks is zoas 't lek (1997), 's Nachts (1999), Overal & Nergens (2000), Tof (2002), en de verzamelplaot Best Tof (2004).
Skik höld niet op te bestaon, mar Lohues richtten hum op aandere prejecten, benaom oppe blues. Ien 't veurjaor van 2003 begunden hi'j de groep Lohues & the Louisiana Blues Club. Hierveur is Lohues naor 't zuden van de Verienigde Staten etrökken umme bluesmuzikaanten op te zuken. Ien Baton Rouge, Louisiana hebt ze heur eerste plaotien mit op traditionele wieze espeulde blues openeumen, Ja Boeh (2003). Toe as de groep op 't North Sea Jazz Festival speulden, had Lohues op drei grote festivals ien Nederlaand espeuld (eerder ok op Pinkpop en Lowlands). Ien 2005 kwaamp Grip uut, daoras ok een zydeco-nommer op stiet.
De mèensen die mit Lohues ien de Louisiana Blues Club zaten, bint: Keith Keyes oppe bas, Marco Geerdink (Lohues zien neef) oppe rhythmgitaar, Gralin Neal oppe drum, en Rob van Donselaar oppe toetsen. De groep was actief töt en mit 2005.
Van 20 jannewaori töt en mit 2 april 2006 trök Lohues solo deur 't laand mit zien theatertour Allennig. Hiervan kwaamp op 27 meert 2006 een gelieknamige plaot mit akoestische liedties uut. Net as de twei plaoten van Lohues & the Louisiana Blues Club en verskillende plaoties van Skik, bint de liedties ien 't Zuudoost-Drèents ezungen. Op Allennig komp Lohues oe melancholiek inne mute. Ien 't nommer Allennig drokt hi'j zien gevuul uut det "uuteindelijk iederien allennig" is. Ien Beste Koningin vrag hi'j de keuningin um, as 't laand ien 'n bedriebenpark mut veraandern, Drenthe te sparen. Ien De kerke bezingt hi'j zien twiefel oaver 't geleuf (Lohues is kaddeliek opevoed). De ballade Annelie lik een knipoog naor Bob Dylan, en ien Erica zingt Lohues oaver zien singeliere baand mit zien geboortedörp.
In april 2008 kwaamp 't album Allennig II uut. Van jannewaori töt juni van det jaor toerden Lohues mit een gelieknamige theatertour deur 't laand. In 2009 kwaamp Allennig III uut. Met de theatertour Allennig IV in 2010 war het Allennig-vierluuk compleet. In februari 2011 kwaamp de CD 'Hout moet' van zien letste theaterproduksie uut.
Opmeer
Opmeer is een darp en ne gemeente in de regio West-Freesland in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand, en ligt doar in et olde gewest Westflinge en hef ne oppervlakte van 41,68 km² (woarvan 0,31 km² water). Opmeer hef nen steadenband mit et Poolse Goleniów en warkt internationaal samen mit et Zweedse Svedala.
Daniël Lohues
Groepen, solowark en muzikale prejecten
Lohues schrif ok nommers veur aandere artiesten, waoronder Jenny Arean, Guus Meeuwis, Freek de Jonge, Paul de Leeuw en Kinderen voor Kinderen.
Opmeer
Darpen in de gemeente Opmeer
Et Opmeer van noe besteet sinds 1979 en hef de volgende darpen en steaden.
Daniël Lohues
Priezen
Samen mit de bandleden van Skik hef Daniël Lohues ien 1996 de Zilveren Harp ekregen, een Nederlaandse meziekpries. Ien 2006 wördden hi'j anemarkt veur een Edison inne caddegorie Zanger Nationaal.
Opmeer
Darpen in de gemeente Opmeer
Steaden:
Daniël Lohues
Priezen
Ien 2007 wun Lohues de Annie M.G. Schmidt-pries van Buma Cultuur en 't Amsterdams Kleinkunst Festival veur de ballade Annelie. De pries had de vörm van een börstbeeld van de schriefster. Veur RTV Drenthe zee Lohues det 't beeld zien plekkien zol kriegen in zien eig'n Galerij der groten, "tussen Bach en moeder Maria". Ien 2006 har dezölfde ballade al de Okapi Liedpries van Jan Rot zien Stichting Okapi/Stichting Jan Rot ewunnen veur 'een jaloersmakend lied'.
Opmeer
Darpen in de gemeente Opmeer
Darpen/Gehuchten:
Buurtschoppen:
(De schuun stoande plaatsnamen tussen höakskes bunt de Westfreese benamingen, dee neet gelieke bunt an de officiële benamingen.)
Rieksmonnumenten
Binnen de darpen van de gemeente Opmeer bunt een aantal rieksmonumenten (zeet de lieste hieronder). Doarnaast hef de gemeente nen groten trop huze en stolpen dee-t karakterestiek eneumd wodt en doardeur onder bescharmd dorpsanzicht valt.
8 december
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 8 december
D'où venons-nous, Que sommes-nous? Où allons-nous?
thumb|500px|Et Skilderye '''D'où venons-nous, Que sommes-nous? Où allons-nous?' (neadersassisk: Wår kummet wy vord? Wee bint wy? Wår gåt wy up an?'') Is een skilderye van de künstskilder Paul Gauguin.
1243
thumb|right|H. Hedwig van Andechs
D'où venons-nous, Que sommes-nous? Où allons-nous?
Vöär dat hee sülvmoord döäd -wat hüm neet best lükten-, had hee dit skilderye emaked, syne 'Magnum Opus'. Et is 139 centimeater by 375 centimeater. Dårnå hevt hy noch enkele skilderyen emaked, wårnå hee uut de tyd kummen döär een geslächtseekte. Up dit skilderye had hee alles up willen te setten, alles wat hy van et leaven en de künst dachtden.
Et hangt nu up et Museum of Fine Arts op Boston, Amerika.
Scharpenzeel (Frieslaand)
thumb|Ligging van Scharpenzeel Scharpenzeel (ok wel: Scharpenziel, Nederlaans: Scherpenzeel, Fries: Skerpenseel) is een dörp in Frieslaand, tegenswoordig vaalt et onder de gemiente Weststellingwarf. Et leit in et zuudwesten van Wolvege, an de N351, tussen Wolvege en De Kuunder, en et het omdebi'j 450 inwoners (2006).
Noordwoolde
thumb|Ligging Noordwoolde Noordwoolde (Nederlaans: Noordwolde, Fries: Noardwâlde) is een dörp in de Friese gemiente Weststellingwarf en het omdebi'j 3.500 inwoners.
De bi'jnaemen veur de inwoners van Noordwoolde bin (brogge)wippers of veld(h)utters.
Nij Pekel
Nij Pekel (Nederlaands: Nieuwe Pekela) is n ploats in de Nederlaandse provinzie Grunnen. Nij Pekel ligt zes kilometer ten oosten van Veendaam. De ploats is ontstoan noa Olle Pekel. De noam komt van de rivier de Pekel Oa. De twij dörpen vörmen soamen gemainte Pekel.
Geschiednis
De eerste vermelden ien de geschiednis van Olle Pekel was ien 1599 dou n poar Fraizen en Hollaanders, veraind ien de zogenoamde Pekelder Kompanjie, veengronden laangs t riviertje de Pekel Oa kochten van aigenoaren oet t stoef bie legen stadje Winschoot. t Doul van de kompanjie was t winnen van törf, deur t ofgroaven van veen woar der veul van is ien Oost-Grunnen.
Ien de 18e aiw wuir der n lutherse keark baauwd ien t dörp.
Ien 1810 is Pekel opdaild in Olle Pekel en Nij Pekel, dou Nederlaand bie Fraankriek heuren gong.
1423
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1423:
Boerkabeljauw
thumb|Boerkabeljauw De boerkabeljauw (N.B. naam is n neosassisme, over enommen oet t Afrikaans, maor neet bekend in t Nederlaands of Nedersaksies, Argyrosomus japonicus) is n straolvinnige vissoort uut de familie van de ombervissen (Sciaenidae) en kömp veur rondumme de kust van Zuud-Afrika, en in Australië. t Is n geliefde eetvis. In t Afrikaans hit e boerkabeljou, in t Zuud-Afrikaans Engels steet e bekend as de dusky kob en in t Australies-Engels as mulloway of jewfish. De boerkabeljauw is groter as de Indiese kabeljauw. De boerkabeljauw is niet verwaant an de Atlantiese kabeljauw.
De soort is veur t eerst wetenschappelik beschreven in 1843 deur Temminck & Schlegel.
Leefgebied
De vis is zilver van kleur en hef n raos schiensel op de rogge. Kenmarkend is de rie paorelachtig witte stippen op zien zied. De gemiddelde grote van n boerkabeljauw die evöngen wörden is n kilo of vuuftiende, mer hij kan wel tot vuufenzeuventig kilo zwaor wörden.
Gewoonten
De vis zie'j veural in de golven en in riviermonden. De volwassenen schieten kuit op aoflaandige riffen. De vis jaagt samen in schoelen en migreert swienters naor t kustgebied van KwaZoeloe-Natal um kuit te schieten. Ze vreten veural kleinere vissen, Kaapse pielinktvis, gewone pielinktvis en schaoldieren.
Niebroek
Niebroek (Nederlands: Nijbroek) is n darp in de gemeente Voorst in de Nederlandse provinsie Gelderland. t Ligt tussen de Veluwe en de Iessel an de Niebroekerweterink in de Niebroekerpolder. t Darp hef mit t butengebied derbie zo'n 700 inwoners.
Rampjoar
thumb|Lodewiek XIV Et joar 1672 steet in de Nederlandse geskiedenisse bekend as et Rampjoar. In dat joar wodden de Republiek der Zeuven Veraenigde Nederlaanden, veurgänger van et könninkriek der Nederlaanden van vandage an-evallen deur Engelaand, Frankriek, en de bisdommen Münster en Köln. De binnen-evollen leagers verslogen et zwakke leager van de Republiek en bezetten rap völ groandgebeed. Deur dizze teggenslagen brak paniek uut in den neet bezette delen van de Republiek. Völle bestuurders dee an de kante van de tot dee tied leidende parti-je van de stoatsgezinden stoanden, wödden edwongen eure plaetse of te stoan an prinsgezinden. Dat joar vörmden zo ok et ende van et Eerste Stadholderloze Tiedpark. Den belangrieksten stoatsgezinden regent was Johan de Witt. Soamen mit zienen breur verloar hi-j in dat joar neet alleneg zien ambt moar ok zien leaven toon zie deur ne hellegen trop leu wödden vermoord.
Niebroek
De Niebroekerpolder was nao de ontginning n richterambt. In de Franse tied veranderde t richterambt in n gemeente die op 1 jannewaori 1818 bie de gemeente Voorst edaon is.
Rampjoar
Een beroomd Nederlands gezegde zegt dat toondertied et volk redeloos, de regiering roadeloos en et laand reddeloos was.
Niebroek
Geschiedenisse
In 1328 gaf graaf Reinald III van Gelre toestemming an Johannes Verenbartensoen en Martijn Willems um n grote moerassige wildernisse tussen de Veluwe en de Iessel te ontginnen. Hee gaf daorbie an dat t gebied 'Niebroeck' mos gaon heten. t Natte broekgebied dat veural uut rivierklei bestong wier ontgunnen volgens t verkavelingspatrone van n veenontginning. Niebroek wier n polder deur t anleggen van de Baekendiek, de Veluwsediek, de Kadiek, de Zeediek en de Vloeddiek. Enkele van zuud naor noord stromemde weteringen zörgden veur de ofvoer van kwel- en hemelwater dat kortbie Hattem in de Iessel eloosd wier. De dieken en weteringen zörgden der ok veur dat t gebied toegankelik was.
Rampjoar
thumb|Michiel de Ruyter
Niebroek
Geschiedenisse
Kenmarkend bint nog altied kavels die haoks op mekare staon, watergangen en wegen. Boerderiejen gingen langes de an-elegden dieken bouwen, vake op pollen. An de Middendiek, die veural veur de ontsluting an-elegd was, wier n karke ebouwd en ontstong de darpskern van Niebroek. De gronden van de polder bint veurnamelik in gebruuk as gresland veur de melkveeholderieje. De haegen die vrogger massaal an-eplant wieren en as veekering dienden bint nao 1900 grotendeels verdwenen.
Rampjoar
Bestoanden toostaand in de Republiek
Al tiedens den Tachtigjoarigen Oorlog hadden spanningen bestoan tussen anhangers van n bestuur deur de regenten en anhangers van n bestuur deur den prins van Oranje. Dizze spanningen waren in 1650 uut de hand eloppen toon Willem II Amsterdam in prebeerden te nemmen en zo den machtsstried in zien veurdeel te loaten endigen. Noa zienen plotselingen dood kwamen ziene teggenstanders dee later den name stoatsgezinden (teggenoaver Prinsgezinden) kreggen, wier an de macht. Volgens eure oavertuging was nen stadholder of könning schadelek veur de 'Woare Vri-jheid'. Den zönne van Willem II, nog nen zugeling wodden neet beneumd tot stadholder en ok et ambt van Kapitein-Generoal (opperbevelhebber van et leager) blef unbezet. De Stoaten van Hollaand beneumden Johan de Witt, zönne van nen regent den deur Willem II gevängen was ezet, tot roadpensionaris, et belangriekste burgerleke ambt binnen de Republiek. Howal lange neet alle bestuurders en previnsies 'Stoatsgezind' waren, hadden Stoatsgezinden zolange der geen grote economiese problemen of kriegen dreigden den macht steavig in hende. Doarumme en vanwaege eure eigen zakeleke belangen prebeerden de regenten krieg binnen Europa te vermieden. thumb|Jan de Wit
Niebroek
De muuite weerd um te bekieken
An de Vloeddiek ten noorden van t darp he'j n uutweteringsslusien van kort nao 1328. t Verkeerden in vervallen staot en wier daorumme nao bouwkundig onderzuuk in 1990 weer helemaole op-eknapt. De natuurstenen duker mit holten valschut is, ezien de laeftied, meugelik uniek in Nederland. t Darpskärksien stamt ok uut de 14e eeuw, in t gebouw bint muurschilderingen beweerd ebleven. n Antal grote negentiende-eeuwse herenboerderiejen rond t darp staon eregistreerd as gemeentelik monument of rieksmonument.
Caselle Landi
300px|thumb|Caselle Landi Caselle Landi is n gemainte en stad ien de Italioanse dailstoat Lombardia en ligt in t distrikt Lodi, aan de rivier de Po.
Rampjoar
Butenlandse Zaken
Tiedens den unofhänkelekheidskrieg teggen Spanje had de Republiek een verboand eslotten mit Frankriek. In 1648 hadden Spanje en de Oostenriekse laanden de Republiek erkend en was der vrea eslotten. Frankriek doarinteggen had wal vrea eslotten mit Oostenriek moar had deur-evochten mit Spanje tot 1659.
Pennevoegel
thumb|250px|Argyreus hyperbius De pennevoegel of vlinder is n veural overdag vliegend insekt in de orde van de schubvleugeligen (Lepidoptera), waor pennevoegels en motten bie heuren. Disse orde beheurt tot de klasse insekten en is nao de ordes kevers (Coleoptera), vliegen en knutten (Diptera), en vliesvleugeligen (Hymenoptera) de grootste orde: der bin inmiddels zo'n 160.000 verschillende soorten beschreven.
Pennevoegels worren volgens de gebrukelike biologiese systematiek oenderverdeeld in achtereenvolgens families, geslachten en soorten. De belangriekste oenderscheiende kenmarken bin t kleurenpatroen en de vleugelaoring, mar oek de larven (riepsen) van veul soorten bin goed te oenderscheien.
Pennevoegels hen n tong die uuterold kan worren, en wort in t Latien oek wel n proboscis eneumd. Pennevoegels kommen veur op alle werelddelen behalve op Antarktika.
Nedersaksies
Pennevoegel is n ouwe Putterse benaming veur vlinder. De naam pennevoegel komt niet meer zo vaak veur; t dier wort meestentieds n vlinder of vliender eneumd.
Mit pennevoegel en verwante namen worren in t Nedersaksies meestentieds de kleurige dagvliegers bedoeld die hoening zugen, en niet de motten, waor namen veur bestaon zo as t Drentse mot(vlinder). De naam oele en variasies daorvan worren zowel gebruukt veur pennevoegels as veur motten.
t Platduuts hef veur de kleurige dagvliegers namen as Bottervagels (uutespreuken as: bottervaogels), Botterlickers en Pannvögel. Nachtvlinders heten in t Platduuts Uhlen of (as ze in de kleraozie zitten) Motten.
Van 1974-1979 bestung t Nedersaksiese literaere tiedschrift De Pennevogel.
Sitaot
<poem style="margin-left:1.5em; font-style:italic"> Gien spannevogels binne wie. Wie floddert wel et licht integen, mär elke dag beginne wie, a'w' ons verhef, in 't zwoar besef, dä'w' veur die dag un opdrach kregen. Wie zuuk noa d'oorzaak en de rèèn van ons bestoan, al blif et roan, al wolle wie, wat ons betreft, wel geerne spannevogels wèèn....
Rampjoar
Butenlandse Zaken
Volgens de Vrea van de Pyreneeën zol den Fransen könning Lodewiek XIV trouwen mit ne dochter van Filips IV. Maria Theresia zol ofzeen van heure arfrechten in ruul veur nen broedsschat. Dizzen broedsschat wodden nooit betaald deur de Spanjoarden.
Pennevoegel
Sitaot
Eerste strofe van Spannevogel deur de Veluwse schriever Hermen Bomhof (1919-1988)
Soorten
Entomologen veranderen regelmaotig van mening over t krekte antal families. t Antal leit in de orde van 130 families.
9 december
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 9 december
1424
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1424:
Rampjoar
Butenlandse Zaken
De verholding tussen de Republiek en Engelaand was in dizze tied lastig. De laanden waren teggenstaanders op et gebeed van handel en kolonies. In 1651 had dit al tot den Eersten Engels-Nederlaandsen Oorlog geleid. Nen geheimen paragraaf, de Akte van Seklusie, bi-j de vrea was dat Hollaand et ambt stadholder zol ofschaffen en nooit meer n lid van et Huus van Oranje zol loaten beneumen tot Kapitein-Generoal.
Oliver Cromwell had de bepoaling e-eist as reaktie op de hulpe van Willem II an zienen schoonvader Karel I van Engelaand tiedens den Engelsen burgeroorlog en de nauwe banden tussen de Stuarts en de Oranjes. Al was ne vermindering van den invlood van de Oranjes de Stoatsgezinden zeker neet unwelkom, mit dizze bepoaling mengden zie binnenlaandse en buutenlaandse politeek. De Prinsgezinden waren dan ok alderbastend mietereg.
Noa de restaurasie van de Stuarts wodden de boaven-eneumde bepoaling vort-ehaald uut et verdrag moar de bepoalingen van de vrea dee noadeleg waren veur den Nederlaandsen handel neet, zoas et handhaoven van de Akte van Navigoasie. Den stried tussen de beide Noordzeelaanden laaiden opni-j op en den Tweeden Engels-Nederlaandsen Oorlog volgden. Noa den veurigen krieg had Johan de Witt den vloot beheurlek verstarkt ten koste van et laandleager van de Republiek. Mit dizzen vloot en de hulpe van de Fraansen woarmet oaverni-j n bondgenotschap was an-egoane, wist de Republiek Engelaand en zienen bondgenot Münster te versloan. De hulpe van Frankriek tiedens dizzen krieg had veurnoamelek bestoan uut diplomatieken drök, Frankrieks leager en vloot waren bi-jnoa neet in-ezet ewest. Tiedens de vredesunderhändelingen blek woarom. Noa den dood van Filips IV maken Lodewijk XIV ansproak op n deel van de arfenisse veur ziene vrouwe. Volgens plaatselek recht in delen van de Spaanse Nederlanden geet et arfdeel van dochters uut n eerder huwelek veur et arfdeel van zönnen uut latere huweleken. Lodewiek XIV legden dit zo uut dat ziene vrouwe de Spoanse Nederlaanden zol arven umdat zi-j uut et eerste huwelek van Filips kwam en zienen opvolger Karel II van Spanje ne zönne was uut Filips' tweede huwelek. Um de mening kracht bi-j te zetten veel Frankriek den Spaanse Nederlaanden binnen.
Dizzen untwekkelingen waren teggen de belangen van de Republiek. Een militair stark laand as Frankriek zol n völ groter gevaar wean veur de Republiek as et zwakke Spanje.
Kazakstan
Kazakstan (in t Kazaks: Қазақстан, Qazaqstan; Russies: Казахстан, Kazachstan; Turks: Kazakistan), offisjeel de Reppubliek Kazakstan, is n laand in Azië en Europa wat greanzt an Ruslaand, Sjina, Kirgizië, Oezbekistan, Turkmenistan en de Kaspiese Zee. Als van Kazakstan op t westn van de Oeral heurt bie Europa, alns op t oostn bie Azië.
Geskiedenisse
De Kazakn warn n Islamities nomaadnvolk met Turkse wörtel, wat in t 18e joarhoonderd duur Ruslaand oonderwörpn wör. Noa de Russiese Revolusie wör vuur öar in 1920 de Kirgiziese ASSR binn de Russiese Federasie opricht, wat in 1925 wör ummedeupt tot Kazakse ASSR en woervan't in 1926 de Kirgiziese ASSR wier ofsplitsn (wat rechtevoort de reppubliek Kirgizië is). t Groondgebeed wör ook in t westn kleainder maakt; de stad Orenburg, wat töt dee tied de heuwdstad was van de op zikzelf stoande Sovjetstoat, köm oonder behear van de Russiese Federasie en Alma-Ata wör de nieje heuwdstad. 1936 wör Kazakstan ne volweardige boondsreppubliek binn de Sovjet-Unie.
Jozef Stalin dwung de nomadiese Kazakn zik op ne vaste stea te vestigen. Ze wördn doarumme in Kolchozen dwungn. Det gung öar slecht of: tusken 1926 en 1939 kömn nen miljoen Kazakn hierduur oet de tied. Vanoet aandere deeln van de Sovjet-Unie treukn aandere volker t laand binn (mangs oonder dwang van Stalin, zo as de Ruslaand-Duutsers). Dit gung met zulke antaln det de Kazakn hoaste ne meenderheaid in eegne laand wördn. Doarnöast wonn dr in t noordn al seend t 17de en 18de joarhoonderd völle Rusn in Kazakstan. Ook toen't Kirgizië zik ofsplitsn van Kazakstan wonn dr in t noordn nog aait mear Rusn as Kazakn.
Noa de Tweede Wearldoorlog gröaidn Kazakstan oet as ene van de belangriekste plekn vuur Ruslaand, umdet op Kazakstaans groondgebeed de Russiese lanceerbasis Kosmodroom Bajkonoer steund. Met de onofhaankelikheaid van Kazakstan in 1991 was Ruslaand dit kwiet en zeukt ze nog aait noar ne geschikte plek op eegne groond vuur vervanging van Bajkonoer.
In 1991 stapn Kazakstan oet de Sovjet-Unie. De heuwdstad was hiervuur aait Alma-Ata, mer in 1997 wör t noordelike Agmola as heuwdstad ekeuzn en ummedeupt noar Astana (2019: Nur-Sultan), wat heuwdstad heetn. De regearing van Nazerbajev meann at ze zo körter op t gebeed zatn woer't ze van bange warn at dee opstaandig zoln wordn of zik of woln skeaidn. Doar köm nog bie at Alma-Ata tusken boargen lig, wat meugeliken gröai in de tookomst teegn kon woarkn, en dr bleef elken zommer nen slimmen smog tusken hangn.
Seend de onofhaankelikheaid wörd t laand besteurd duur Noersoeltan Nazarbajev. De verkiezingn goat nit volgns de internasjonale eaisen en duur mekoar wint de regearingspartieje OTAN alle zetels. 2009 wör in n groondwet vaste legd at ten minste dree partiejn in t parlemeant mut zitn. Bie de verkiezingn in 2012 zeent dr inderdaad nöast de OTAN de twee teegnpartiejn met de lechtste kritiek op enömn.
Rampjoar
Butenlandse Zaken
Um Frankriek te stoppen slot Johan de Witt de Triple Alliantie mit Engelaand en Zweden. Formeel was dit n bondgeneutschap dat zol bemiddelen in den krieg tussen Spanje en Frankriek moar in geheime underdelen verboanden de soamenwarkenden zich um geweld te gebruuken as ene van beide laanden (leas Frankriek) geen vrea zol willen. thumb|Lieken van de breurs De Witt, vermuudelek deur [[Jan de Baen]]
Kazakstan
Laand
Kazakstan hef ne totale strekke van 2.724.900 km². t Is t achste laand van de wearld wat grötte angeet en t grötste laand wat volledig tusken laand lig in eslötn. De strekke op t westn van de Oeral reknt ze bie Europa en wörd Europees Kazakstan neumd. wieders zeent dr greanzn met Sjina (1533 km), Kirgizië (1051 km), Ruslaand (6846 km), Turkmenistan (379 km) en Oezbekistan (2203 km).
De grötste mearn zeent t Balkasjmeer en t Aralmeer, wat op de greanze met Oezbekistan lig. t Heugste peunt van t laand lig in t meest oostelike deel van t laand, op de greanze met Kirgizië; n boarg Khan Tengri (Khan Tangiri Shyngy), ongevear 7000 meter boawn de zeespegel. t Leegste peunt is Vpadina Kaundy, wat op de leegvlakte van Karagiye lig, met 132 meter oonder de zeespegel.
Inwonners
thumb|rechts|t Kazaakse spölleke Kuuz Kuu ("vangt t meakn")
Rampjoar
Renversement des Alliances
Frankriek en Spanje slotten vrea moar deurdat dee geheime bepoalingen van de Triple Alliantie bekend raken, veulden Lodewiek XIV zich beleadegd deur de Republiek. Boavendien veulden hi-j dat de Nederlaanders euren trouw an um hadden verbrokken.
A.L. Snijders
A.L. Snijders, skryversname van Peter Cornelis Müller (Amsterdam den 24. september 1937 - Klein Dochteren, den 7. juni 2021) was nen neaderlandsken skryver. Hee dachten nen nyen literären styl uut: et Glupends Korte Verhaal (vake ofekörted töt ZKV).
Rampjoar
Renversement des Alliances
Noa bemiddeling van Henriëtte Anne, Karel's zuster, vrouwe van Lodewieks breur, wöd ne geheime anvallende samenwarking etekkend (Traktoat van Dover) tussen Engeland en Frankriek. Frankriek zol de Generoaliteitslaanden kriegen en ok nog wat delen in et Zuden, Münster en Köln delen in et Oosten. Engelaand zol wat kuststeadn kriegen en Willem III zol beneumd wödden as Soeverein Prins under de bescharming van Karel II. Lodewiek beloafden ok Karel te veurzeen van geld woarmet dizzen zol künnen regeren zunder et parlement te roadplaegen.
Opmars tot oorlog
De Nederlanders waren op de hoogte van dee underhändelingen tussen Fransen en Engelsen moar kleine underdealen waren neet bekend. Johan de Witt rekkenden derop dat de publieken mening van Engelaand teggen den krieg mit ne prottestantse natie zol wean en doarnoast Lodewiek XIV neet zol vertrouwen. Wieters deed e meujte um de verholding mit Frankriek te verbetteren. Oaver de meeste zaken waren gene teggengestelde belangen tussen de Republiek en Frankriek behalve et underwarp van de Zudeleke Nederlanden. Frankriek zag den Rien as ziene natuurleke grenze en tussen den Rien en Frankriek lagen de Spaanse Nederlaanden en de Generaliteitslaanden, n deel van de Republiek. Volgens den Fransen verteggenweurdiger d'Estrades waren de Nederlanders algemeen van eurdeel "Gallicus amicus, non vicinus"; den Galliër as vriend, neet as noaber. De Republeek had nen starken vloot moar maken te weinig veurbereidingen veur et leager. Redenen hierveur waren geldtekort en gebrek an vertrouwen in et leager dat in et verleaden n wapen in de hende van de stadholders was ewest.
Den krieg stoand der an te kommen. Under zwoaren drök van de angstege publieke mening ging De Witt akkoord mit de beneuming van Willem III as Kapitein-Generoal veur den duur van énen veldtocht.
Krieg
In meert 1672 veel den Engelsen vloot n van de Levant trögkommend Nederlaands handelskonvooi an. In april volgden de kriegsverkloaring. Frankriek en de bisdommen Köln en Münster volgden kort doarnoa.
Ene van den eerste handelingen van Willem III was et vorthalen van et weurd 'eervolle' in de ontslagverleaning van Johan de Witt.
thumb|Lodewiek XIV
Moord op de breurs De Witt
De giftegheid van et volk was nog neet tevreaden steld mit de machtsoavernoame en zocht n doolwit. In augustus wodden Cornelis de Witt, den minder talentvollen en nog minder eleefden breur van Johan de Witt gevängen zet op beschuldiging van verroad. Toon Johan de Witt zienen breur kwam bezeuken verzamelden nen trop leu zich rundumme de gevangenisse. Kort doarop wodden den trop den de gevangenisse mos bewaken vort-estuurd um nen trop plunderende boern te stoppen. Dee plunderende boern wödden neet evonden. Et ende kwam veur de breurs De Witt toon den trop de gevangenisse bestormden. De breurs wödden noar buten ehaald en vermoord woarnoa eure lieken ernstig wödden verminkt. Vingers, tene en geslachtsdelen wödden ofgehakt en op-egeaten.
De namen van wat moordenaars waren bekend moar zi-j wödden bescharmd en in enkele gevallen beloond deur den prins. Volgens bronnen was Cornelis Tromp, nen vi-jand van Johan de Witt en parti-jeganger van den prins tiedens den moord anwezzig. Teggenwoordig geleuft völ historici dat der n komplot was um dee moorden te pleagen en denkt dat Willem III op zien minst hiervan op de heugte was. thumb|Historiesen plattegraond van de Stad umstreaks 1650
De Waterliene en et vervolg van den krieg
De Fransen waren deur egoane van den Iessel tot in Utrecht. Doar begonnen underhandelingen oaver vrea. Frankriek zol de gebeden ten zuden van den Waal kriegen, Engelaand Walcheren en wat steadn an de kuste en Köln en Münster wat gebeden in et oosten. Karel en Lodewiek hadden bedoold dat Willem III as prins zol regieren oaver n oaverbliefsel van de Republeek. Ok mos der völle geld wödden betoald en de kattelieke volleadege godsdienstvri-jheid wödden egeaven, anders zol Frankriek Utrecht en heel Gelderlaand holden. Dizze eisen waren zo hoge dat zie of-ewezzen wodden en starken de Republiek in heur verzet. Tiedens de underhändelingen was Willem III derin eslaagd zich trög te trekken achter de Waterliene. Dit was n alderbastend groot gebeed van de Zuderzee tot an de Zuud-Hollandse eilaanden dat under water was gezet um de vi-janden te stoppen.
Deurdat dizze liene makkelek te verdeadegen was leep den Fransen opmars vaste. Den Nederlandsen vloot had rond dee tied den vereanegden Engels - Fraansen vloot verslagen bi-j Solebay en den biskop van Münster Bommen Berend zag zich op 28 augustus edwongen um et beleg van Grunningen op te brekken. Dizze gebeurtenisse wödt in Grunningen nog altied elk joar evierd.
Op et diplomatieke front slaagde de Republiek derin um et Heilige Roomse Riek en Spanje an heure kante te kriegen. In 1673 veroaverden zi-j Bonn woarmet de Fraansen eur anvoorpunt verloaren. De Fransen zaggen zich hierdeur edwongen um de Republiek te verloaten. Engelaand, Köln en Munster slotten in 1674 vrea, den Fraansen könning vocht deur tot 1678.
Gevolgen
Den ervoaringen van et Rampjoar hadden beheurleken invlood op de richting van de butenlandse politiek van den Republiek. Willem III zol et as zien leavenstaak zeen um de Republeek en Europa te verdaedegen teggen Franse oaverwichtege anspröake. In alle kriegen van Lodewiek XIV zollen de Nederlaanders ziene teggenstaanders steunen. Toon in 1688 der meugelekheden waren um den Fransgezinden Engelsen könning te vervangen schonken zie geld en bemanden de Nederlaanders de beneudigde leagers veur ne Glorious Revolution. In Engelaand was de publieke mening beslissend keerd teggen Lodewiek XIV en de undernemming was eslaagd.
A.L. Snijders
Leaven
A.L. Snijders deade neaderlandsk studeren an de Universiteit van Amsterdam. Hee warkeden tüsken 1965 en 1998 as leyraar neaderlandsk up verskeidene middelbåre skolen en de polityskole De Cloese in Lochem. Syn eyrste skryvwark, Ik leef aan de rand van de wereld, küm in 1992 uut. Dårnå volgden kantteksten (under meyr by Het Parool). Wyders steyt Snijders bekend van syne Slim Korte Verhalen.
In 2006 skreav hee med L.H. Wiener vöär Stichting De Roos et book L.H. en A.L. / A.L. en L.H. In datselvde jår gavven AFdH Uitgevers syn eyrste sammelwark van 336 skv's uut, under den titel Belangrijk is dat niet aan lezers denk. Synen jüngsten söäne, Gijs Müller (1971), makeden der teykeningen by. Den bündel kreag hee vöäle lov vöär, under meyr van Pieter Steinz (domålig beoordeyler by NRC-Handelsblad). In 2010 kreag hee de Constantijn Huygensprys vöär al syn wark. Seyd 2012 gevt et nen A.L. Snijdersprys vöär verhalen körter as 220 wöörde.
In et VPRO-programma De Avonden deade hee alle weaken en skv vöärleasen, töt et programma der in 2013 achterhen edån wör. Ouk löäs hee syne verhalen vöär in et KRO-NCRV-radioprogramma De Ochten van 4, up sündagmorgens. Regelmåtig wör hee vöär verskillende literäre gadderingen vrågd.
Seyd den 11. mei 2015 deade A.L. Snijders alle weaken nen skv skryven in DS WEekblad, en weakeneandenkatern by de belgiske krante De Standaard. In etselvde jår makeden hee vöär Nederland Leest ne sammeling med 40 körte verhalen van andere skryvers, as 'stålkaarte' van de neaderlandske literatuur. Den küm in november 2015 uut. Vöär de VPRO-gids deade hee ouk noch jårenlange skv's skryven.
Peter Müller was 53 jår samen med syne vrouwe Y Müller-Sweering, töt at see up den 25. määrt 2018 uut de tyd küm. Med mekander kreagen se vyv kinder. Up den 14. february 2020 deade A.L. Snijders in et televisyprogramma DWDD uut de döke wo as hee up latere leavtyd med aktrice Ineke Maria Swanevelt wat kreag en uutendelik trouwden.
Gefhörn (stad)
Gefhörn is n Duutse stad en de heufdstad van de distrikt Gefhörn in de dailstoat Nedersaksen (in t veurmoalege regeernsdistrikt (regierungsbezirk) Broenswiek).
A.L. Snijders
Leaven
In 2021 küm A.L. Snijders in syn huus in Klein Dochteren uut de tyd. Hee wör 83 jår old.
Gefhörn (stad)
De stad ligt aan de rivier de Ise. De stad het een oppervlakte van 105 km² en is mit sikkom 43.000 inwoner de twaide grootste stad van distrikt Gefhörn.
Gefhörn wuir sticht in 1196.
Kazakstan
Inwonners
In 1999 har Kazakstan 14.953.126 inwonners, wat roem aanderhalf miljoen meender was as bie de vurige volkstelling van 1989, doo't dr nog 16.536.511 leu wonn. Bie de leste volkstelling (meart 2009) was t antal in eskreewne börgers 16,4 miljoen.
10 december
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 10 december
1425
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1425:
Kazakstan
Inwonners
Duur mekoar wont dr 5,5 leu op ne kilometer, wat ene van de leegste dichtheaidssiefers van de wearld is. De meeste leu wont in t oostn roond de steadn Alma-Ata, Šimkent en Taraz. Wieders wont ze in t noordn op de steppes bie de steadn Nur-Sultan, Petropavl, t noordn van de oblastn Qostanay en Qarağandı; n rechteroever van de Irtysj (Ertis).
Volker
In Kazakstan wont mear 50 verskilnde volker. De belangriekste zeent de Kazakken, n Turks volk wat 54% van de gehele bevolking is. Doarnöast zeent dr nog aandere Turkse volker; 332.017 Oezbeekn, 185.301 Oeigoern, 132.000 Tataarn, 105.000 Meskeetn, 41.847 Basjkiern, 8.000 Tsjoevasjen en nog kleaindere groepn Azerbeidzjaann, Turkmeenn, Kirgiezn, Karakalpakn, Krim-Tataarn en Balkan-Turkn. De grötste meenderheaid zeent de Russen, met 30%. Dee zeent de leste joarn skoonwal oet edund, want dr vertrekt dr völle noar Ruslaand. Wiedere meenderheedn van Europesen ofkomst zeent de Oekraïners (3,7%), Kazakstanduutsers (2,7%) en kleaine groepn Pooln, Letn, Litouwers, Wit-Rusn en Griekn. In Kazakstan zelf wordt Tataarn en Tsjoevasjen, ondanks det ze ne Turkse sproake hebt en de tataarn vuural islamities zeent, duur mekoar töt Europese meenderheedn reknd umdet ze wat kultuur angeet mear oawereen hebt met Rusn as met aandere Turkse of islamitiese volker. Ook zeet dr völle Tataarn earder Noord-Europees oet as Aziaties of Zuud-Europees. Wieders he'j nog volker oet de Kaukasus: n poar doezend Armeniërs, Georgiërs, Tsjetsjeenn, Tsjerkesn, Osseetn, Abchaazn, Avaarn en Tsachoeriërs. Wieders he'j nog meenderheedn de't Iraans sprekt: Koerden (20.000), Afghaann en Perzn. Volker as de Boerjaatn, Mongooln, Tibetaann, Dungaann, Han-Sjineezn en Koreaann (Koryo-saram), dee't de leste tientaln joarn noar Kazakstan zeent ekömn vanoet Oost-Azië, zeent mer n kleain deel van t gehele inwonnertal.
Wat meenderheedn wördn op bevel van Jozef Stalin tiedns en meteen noa n Tweedn Wearldoorlog edwungn noar Kazakstan te goan of deporteerd. De meestn doarvan mossen in woarkkaampn wonn. De mearderheaid doarvan gungn eand joarn vieftig wierumme tiedns de destalinisasie van Kroesjtsjov. Noa de onofhaankelikheaid maakn de Kazakse regearing t Kazaks de heuwdsproake. Doarnöast wördn alle van oorsproonk Kazakse inwonners bevuurdeeld bie t woarkzeukn; zowat 90% van alle ambtenoarn is van oorsproonk Kazaks. Hierumme trekt aal mear meenderheedn vort.
Sproakn
De belangriekste sproake in Kazakstan is t Russies, wat duur 83,1% van de bevolking sprökn word. t Kazaks, wat duur 56% van t volk esprökn word, is de joarn noa de onofhaankelikheaid fleenk too enömn, umdet de regearing dee sproake vuuroet skeuf. In Kazakstan mu'j 9 joar noar skole. Vuural in de sovjettied wör völle an t bestriedn van ongeletterdheid, woerduur't dit non, net as in de meeste west-Europese laandn op 2,5% lig.
Kazaks kuiert ze vuural in t zuudn en op n boer. Russies kuiert ze vuural in t noordn, woer't de meester Russiese Kazakn wont Kazachs wordt vooral in het zuiden van Kazachstan gesproken en op het platteland. De meeste steadn wördn ook duur de Rusn sticht en doarumme is de heuwdsproake doar nog aait Russies. Ook de middelnklasse en boawnklasse van de Kazakn in t noordn hebt Russies as modersproake.
De zelfbehearnde sproakvereaniging Qazaq tili (Kazakse sproake) hef rechtevoort ne semioffisjele stoatus umdet disse organisasie seend 1989 gangs is t Kazak op n heuger plan te kriegn oonder Kazakn. Wieders wordt de Turkse kultuur en sproake bevorderd duur de organisasie Turksoy, woer't feaitelik alle laandn met Turkse sproakn lid van zeent. t Heuwdkantoor zit in Alma-Ata.
Geleuwe
47% van de Kazakse bevolking haank de islam an en dan vuural t soennisme. De Kazakn wördn in t 18e en 19de joarhoonderd islamiseerd. In n Sovjetunie wör n islam en aandere geleuwe oonderdrukt. De meeste moskeejn en koranskooln wördn eslötn of vuur aandere dinge gebroekt, mangs as veehoolderieje of as vuurroadskure. Dr was skoonwal gin verbod. n Antal moskeejn bleef gewoon lös vuur dienste en de ennigste koranskole den't nog lös was in de hele Sovjetunie, steun in Boekara. Seend de onofhaankelikheaid kreeg de islam, net as in aandere onofhaankelike sovjetstoatn wier ne opleawing. 1991 har Kazakstan 170 moskeejn en 230 molsimgemeenskopn. Doarvuur krig Kazakstan geeld van Turkije, Egypte en Saoedi-Arabië. De vuurmoalig nomadiese Kazakn en Kirgiezn zeent skoonwal nit heel vasthooldnd in t geleuf in vergelieking met öare Oezbeekse en Tadzjiekse noabers en de rolle van de islam is nit heel groot in de saamnleawing. Heuwddeuke en sluujers wordt hoaste nit edreagn.
Wieders is 46% Kristelik, en dan heuwdzakelik Russies-Orthodox (44% van de bevolking). Daarnöast zeent dr gemeenskopn van de Armeens-apostoliese Koarke, de Grieks-orthodoxe Koarke en de Georgies-orthodoxe Koarke. De Kazachstan-duutsers zeent vuural luthersen (ELKRK) en deels ook mennonietn en Russies-orthodoxen. Wieders he'j nog kleaine gemeentes van zeuwndedagsadventistn en zeent völle Oost-Europeaann in Kazakstan katholiekn. In 1991 wör in Karaganda ne katholieke apostoliese administrasie opricht. In de steadn he'j wieders nog köppelkes Jödn, Jehovagetuugn en Mormoonn.
Housemusik
House (afkörting van Housemusik) is ne gaddername vöär vöäle verskillende ården elektroniske dansmusik. Dee hebbet allemåle nen starken, swåren bassdrum. Et tempo ligt meysttyds tüsken de 120 en 130 BPM, al sint der undersoarten dee as dår van afwyket. House untstünd in de tachtiger jåren van den twentigsten eywe in et amerikaanske Chicago, do as platendraiers in dansgeleygenheiden en musikproducenten olde diskonummers nen swöärderen bas gavven. Eyne den as housemusik maket wördt nen producer enöömd, eyne wat et drait up feasten is nen DJ.
Grundleggers van den musikstyl sint under meyr Frankie Knuckles, Ron Hardy, Jesse Saunders, Chip E., Steve "Silk" Hurley, Farley "Jackmaster" Funk, Marshall Jefferson, Phuture. Vanuut de lokale chicageeske danshallen en radiostations tröäk et når Detroit en Stad Nyjork, mär ouk oaver den plas når Londen in et VK. Van dåruut wör et en internationaal verskynsel.
House hevt en grouten invlood ehad up popmusik, med name up dansmusik. Et wör rap oaverenöämen döär popartisten dee as in dee tyd al bekend warren, sou as Janet Jackson, Madonna en Kylie Minogue. Mär ouk nye specifik up house erichte artisten as Lil Louis ('French Kiss', 1989), de Nightcrawlers ('Push the Feeling On', 1992/1995) en Robin S. ('Show Me Love', 1992) hadden der grout sukses med.
Vöäle houseproducers verknippet up versöök ouk vake bestånde nummers van popartisten üm der en eygen gelüüd an te krygen. Housemusik blivt in untwikkeling en is noch altyd populäär in danshallen en vöär de radio. Der sint unmündig vöäle undersoorten, van eurobeat töt techno, hardcore house, gabber en trance.
Karaktertrekken
Et meyst herkenbåre an House is et herhaaldelike veerkwartsritme, dat in beginsel upebouwd is med nen swåren bassdrum up yderen tel, nåpikkende slöätene hihats der tüskendöär en ne kleine trumme, klapfragment of klikgeluud up den tweyden en veerden tel. De drums wordet håste altyd nåbootsed med ne elektroniske drummachine, meystal nen Roland TR-808, 909 of 707. Andere klapgeluden, shakers, kleine trummen of bekkengelüden geavet wydere synkopaty. Med snippers van Konga's en Bongo's krigt et en meyr afrikaansk gelüüd, med kobellen en andere metaalachtige slagwarkgeluden en meyr latynsk-amerikaansk.
Mangs wordet de drumgeluden 'oaverstüürd' döär de gain up te draien üm et en gnadderiger geluud te geaven. Eyn old subgenre, acidhouse, dankt et bestån an de knauwerige geluden uut de Roland TB-303 bassyntesiser. Housemusik kan worden emaked up 'apparaten dee neet tovöäle kostet un makkelik to gebruken sint', wårmed as lüde selv meyr DJ-wark güngen doon. Traditionäle musikanten musten der eyrst niks van weaten, want dee vünden de geluden uut disse apparaten 'te goudkoup klinken'. Makers van housemusik gebruket vake geluudssnippers van bestånde instrumenten, in steade van musikanten in te hüren.
Housenummers hebbet vake en intro, en refrein, verskeidene versdeylen, en middel en ne korte uutgeleide, al ligt dat neet vaste. Wat nummers hebbet geheyls gin versen, mär neamet en deyl van et refrein en herhaalt et in wat anepasden förm. Vake hebbet nummers en deyl van acht måten med nen swåren basloup wat se voordan herhalet. Mangs sit der nen (bewarkeden) geluudssnipper uut en bestånd disko-, soul, jazz- of funk-nummer by döär. Der künnet ouk (flarden van) sanglynen oaverhen liggen as nen ård popnummer, mär wat nummers sint weaderümme bracht töt de basis, as minimalen instrumentalen musik.
Vöäle housemakers leyveret nen "12-inchmix" van ses töt acht minuten vöär in nen klub, dee as se terüggeknipped töt nen "radio edit" van ungeväär 3,5 minute, soudat et up de radio draid kan worden.
Oorsprung van et woord 'house'
Wat lüde meynet dat et woord 'house' ne afleiding is van "The Warehouse", nen diskoteek in Chicago tüsken 1977 en 1983, wåras DJ Frankie Knuckles in dee tyd platen draiden. Mangs deade den diskoplaten in mekander låten oaverloupen as de lüde noch vulup an et dansen warren en et nummer an den ende. Andere lüde meynet dat et woord kümt van et feit dat alleman et in huus kunde maken.
Neadersassisk
In et neadersassisk wördt döärgåns når engelsk model et woord house gebruked. Lüde dee as der minder med hebbet, hebbet der verskillende nyvindingen vöär, sou as dörskemöäle of veerkante radermusik.
Wui
thumb|Wui Wui is de vleuistof die bie 't keesmaken ontstaot deur 't stremmen van de melk naodat der stremsel bie-edaon is. De vaste bestanddelen, de vrongel, blieven over naodat de wui of-etapt is.
Wui bevat nog veul stoffen uut de melk. Dit bin vitemines (veural uut de B-groep), wui-eiwit, melksuker en mineraolen. Wui bevat krap-an vetten. De samenstelling hangt of van de herkomst van de melk.
In de netuurgeneeskunde is 't een popelair preduct. Wui wort oek gebruukt as groendstof veur frisdrank, namelijk Rivella en Taksi.
De meeste mensen kennen wui als wei !!!
Dèken
thumb|300px|Dèkens op de [[mart in Algerije]]
Een dèken is meestentieds een rechthoekig kleed dät bestiet uut een isolerende stof of wolle, dät äns aoverhinne eleg kan worden um te zurgen dät de warmte der niet uutgiet.
Langweer
thumb|Ligging Langweer thumb|Langweer en Langweerderwielen vanuut de locht Langweer (Fries: Langwar) is een dörp in de gemiente De Friese Meren, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand an de raand van et meer de Langweerderwielen. Et dörp het omdebi'j 976 inwoners. In Langweer staot de stins Osinga State, et oolde gemientehuus van de veurmaolige gemiente Doniawerstal, en et veurmaolig waoggebouw. Et beheurde tot 2014 tot de vroggere gemiente Scharsterlaand.
Dèken
't Meest dudelijke gebruuk is een synthetisch dèken of een dèken van wolle, die aover een berre elegd wordt. Hierbie wordt de warmte van 't lief vasteholden. Een dèken kan makkelijk een bron van micro-organismes vormen en oorzaak wezen van allergische reacties. Daorumme worden der ok antiallergische dèkens emaak.
Langweer
In de zoemer zuken vule toeristen Langweer op veur de gezellige sfeer in et dörp of et zeilen op et meer. Winters is et d'r rustig en bin d'r minnig of gien toeristen te vienen.
In de loop van 2007 is mit de bouw van een ni'je woonwiek start: Legebuorren. Deur disse ni'je wiek zal et inwonertal an et aende van 2007, begin 2008 veur et eerst boven de duzend uutkommen. Daornaost is de wiek zo ontwikkeld, dat et et dörpsgezicht niet an zal tasten. Zo wodt de historische dörpskoeme van Langweer niet raetelschellig.
Dèken
Een branddèken is uut een brandwerende stof emaakt en möt um een beginnend vuur te daoven der aoverhinne edaon worden: 't vuur zal daoven bie een gebrek an zuurstof.
Bie industriële toepassingen wordt soms ok een dèken gebruukt, bieveurbeeld um een percesvat warm te holden.
11 december
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 11 december
Anne van der Meiden
thumb|250px|Anne van der Meiden
Anne van der Meiden (Eanske, 4 juni 1929 - Nijverdal, 3 juni 2021) was nen Tweantsen domie en kommunikatiewetenskopper. An de vrogere Rieksuniversiteit van Utrecht was he hoogleraar in massakommunikatie en Publieke Relaties. In Tweante was he vuural bekeand van de koarkdeenste wat he in et Tweants heul, en zinnen Tweantsen Biebel.
Achtergroond
Van der Meiden wör geboorn in een Kristelik-Gereformeerd gezin. Noa et gymnasium in Eanske studeerdn he godgeleardheid. Doarnoa wör he domie in de protestaantse koarke van Meerkerk. Doarnöast studeerdn he marketing en kommunikatiewetenskopn. In 1972 promoveerdn he op ethiek in de propaganda van et vakgebeed wiesbegearige ethiek. hee hef op verskeaidene hogeskooln oonderwies egeewn, woeroonder ook an Monique Sleiderink. In 1994 gung he met emiroat.
Godgeleardheaid
Hee skreef völle beuke oawer geloof, reklame, propaganda, köjern vuur völle tooheurders en publieke relaties. Ook hef he verskeaidene strekromans op zinn naam stoan. Op 23 september 2007 was he te zeen in et IKON-programma Het Vermoeden, woerin at he köjerdn van det de koarkn rechtevoort te weainig achet op et woark van 'n Heligen Geest.
Biebelummezetting
Van der Meiden hef 52 biebelbeuke umme ezat in et Tweants. Doar mos he met stopn, umdet he et allemoal nit good mear kon zeen. Ook leiden he regelmoatig koarkdeenstn in et Tweants. In 2012 vertaaln hee 'n Oaldsaksischen heldendoad Heliand.
Mullegen
Mullegen of Mulligen is een buurtschap in de Nederlaonse gemeente Oldebroek. Mullegen wördt evormd deur de volgende wegen, of in elk geval een gedeelte van disse wegen: Bovenmeuleweg, De Heugte, Mulligenweg, Ottenweg en Vreeweg.
Mullegen is 't begin van de noordelijke Veluwe en lig in de driehoek van de dörpen 't Harde, 't Loo en Oldebroek.
Mullegen wördt 't oldst bewoende gebied van de streke eneumd. 't Was in de Romeinse tied werschienlijk al een legerplase en vanof die tied is de umgeving al bewark. In de middeleeuwen was 't veur Arent thoe Boecop – een leenkeel van Karel van Gelre - een ideale plekke um een verstark huus te bouwen. Hee bouwen 't Hoff ter Mullingen. Werschijnlijk op de plekke waor een klooster had elegen langes de Ottenweg. Op de fundering van de Hoff is later een boerenbedrief ebouwd. De rieke geschiedenisse lezen we of an de vorm en de structuur van 't gebied.
In 't noorden van Mullegen liggen de voebalvelden van V.V. OWIOS.
1426
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1426: