cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Donar
Geliekenisse
Geliekenisse van verskilnde deepte kö'j in aandere noordse mythologiën wierveendn, zo as Taranis (Kelties), Perkunas (Balties), Dorq/Torq (Armenies) and Perun (Slavies), dee't allemoal wat met doonder, of met eekn te maakn hebt, of met beaide. Ook geliek an Donar of Deenksel zeent de Fin-Ugriese goodn Torum, Thurms, Tere, Ilmarinen ezw. - zeet Tharapita.
Wierkomst in hudige moderne kultuur
right|thumb|Donner röp stormwolken op in disse tekening van [[Arthur Rackham bie Wagners Das Rheingold.]] Donar, op zin Duuts "Donner", keump vuur in Richard Wagners operariege Der Ring des Nibelungen. Hierduur zeent völle ofbeeldings van Doner of Wagners ideejn egroondt, hoowal dr wat zeent dee't körter bie euldere ideejn oawer Donar lignt. Seend Wagner keump Donar/Thor as naam vuur karakters of as umzelf terugge in stripbeuke, op tellevisie, in literatuur en in leedtekstn.
Plakkoeke
Plakkoeke of ontbijtkoeke is koek dee in Nederlaand bie 't broodeten, bie 't mirregeten of as tussendeurtjen egeten wonnen. Meestentieds du-j der een bietjen botter op.
Plakkoeke is koek, dee deruutziet as brune keek, mar aanders smaak.
Plakkoeke wonnen emaak van roggemeel, waor suker, glucosestroop, fructosestroop, kandiesuker en riesmiddels (E-500 en E-450a) bie-edaon wonnen. Der kunnen oek stukjes noeten en rezienen en/of krujen bie zitten. Plakkoeke is makkelijk verteerbaor en is neet vet. Der zit in 100 gram koek ongeveer 1 gram vet.
In 't noorden is "Ouwewievenkoek" of "Oal Wief" popelair. Disse koek is wat lochter van kleur en hef een aniessmaak ('t liek een bietjen op taoi-taoi). Disse koek wonnen neet speciaal bie 't broodeten egeten.
Aandere soorten plakkoeke/koek:
Tegensworig zitten der oek wè stukjes appel, rezienen en/of keneel in plakkoeke en der bin oek veul verschillende veurverpakken soorten plakkoeke.
Je kunnen plakkoeke oek op brood doon, in Garder neumen ze dat dan amtenarenspek.
Laoren
Laoren of Loaren kan verwiezen naor:
Lied van de parel
't Lied van de parel is 'n meer as tweeduuzend jaor old gedich. 't Is te vinnen in de apocriefe Haandelingen van Thomas. Van oorspröng is 't waorschienlijk een volksvertelling uut Parthië in 't noorden van Iran uut de eerste eeuwe veur Christus. 't Lied is ontroerend deur zien ienvold en kracht, en hef ok 'n bezundere esoterische diepte.
De Haandelingen van Thomas, een gnostische tekste, werd eschreven in 'n Syrische umgeving, waorschienlijk in Edessa. D'r wördt verondersteld dat 't is op-etekend in de eerste helfte van de darde eeuwe.
De symboliek
- De olders kan men bekieken as de bronne van 't wezen van de meense. 't Universelen "ik", dat veur iederiene 't zölf(de) is. (zo as de olders de "bronne" bint van 'n kind)
- De koningszeune 't ego, datgiene dat "ik bin ik" zeg. (de ik-figuur in 't verhaal)
- De kleren van iemand stiet symbool veur 't lief. De koningszeune hef twee soorten kleren: de koningsmantel en de vieze, onreine Egyptische vodden ('n hemels en eerds lief).
- Egypte stiet veur de materie, de stof.
- De zee stiet zowel veur substaantie as 't gevuulsleven. Et gevuulsleven, 't opstijgen en daolen van 't gemoed: eb en vluud van emotie. De substaansie (letterlijk: onder-staonde), is as bronne van al 't stoffelijkheid zo as materie en emoties te interpreteren.
- De slange stiet zowel veur herhaoling, reïncarnatie, transformatie, ni'j wörden (et vervellen van 'n slange) en de kennis/wiesheid in de stof op-edaone.
- De aodelaar veur de wiesheid/inzich töt spirretualiteit (et opstijgen naor de hemel)
- De parel is weerdevol: de transformeerde meense. De resultaoten van de stried tussen licht en duusternis, tussen goed en kwaod (in zichzölf) en tussen bliedschap en huuleri'je. (zo as de parel onstiet deur 't gevechte van de oester -in zichzölf- tegen iets wat wezensvrömd is beveurbeeld een zaandkorrelchie) (beveurbeeld altruïsme in 'n egoïstische maaschappi'je/natuur of 'n lichtdeeltie in de stof)
10e eeuw v. Chr.
'''Decennia - Eeuwen - 11e eeuw v. Chr. - 10e eeuw v. Chr. - 9e eeuw v. Chr.'''
Middenvoutsbain
thumb|250px|Middenvoutsbain Middenvoutsbainen (Latain: metatarsalia) binnen vief laange botten dij in de voutploat de verbinden verzorgen mit t onderbain.
Analoog hiermit binnen de middenhaandsbainen of metacarpalia.
Waskemeer
Waskemeer leit in et noorden van Ooststellingwarf. Et kreeg in 1954 een zelsstaandige dörpsstaotus. Daorveur hiette et Haulerwiek-Beneden.
17 november
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 17 november
Waskemeer
De naeme van et dörp is ontleend an een vennetien, dat omdebi'j 2 kilemeter naor et westen leit. Dit ven hiette de Waskmar. Et anbelangde een meer op 'e greens van Grunningen en Frieslaand waorin de schaopen wassen wodden, vandaor de naeme dat was-meer betekent.
Bertha Benz
duum|293x293px|Bertha Benz, ca. 1871 Bertha Benz, (geb. Bertha Ringer. Pforzheim, 3 maai 1849 – Ladenburg, 5 maai 1944) was de vraauw van Dr. Carl Benz, dij zain wordt as de voader van d'auto.
Zai kreeg vernuimdhaid as d'eerste automobilist ter wereld. Op 5 augustus 1888 muik zai n laange rit in d'eksperimentele auto van heur man. Boeten mitwaiten van Carl en in gezelschop van heur zeuns Richard en Eugen ree zai van Mannheim noar heur geboortestee Pforzheim, n òfstand van 106 km. Op t haalfschaid van de rit (in Wiesloch) mos zai brandstof bievullen. Doarveur kocht ze ligroïne in de ploatselke aptaik, dij doarmit t eerste tankstoatsion in de geschiedenis wer.
As reden veur dizze laange autorit, gaf zai n bezuik aan heur moeke in Pforzheim, mor der zat meer achter. Heur man was benoam aan d'loop mit de technische kaande van de zoak en dee nait genog om commerciële belangstellen veur zien uutvinden te wekken. Deur dizze tocht trok Bertha veul aandacht en druig zo bie aan t sukses van de Benz Patent-Motorwagen.
Tiedens de raaize mos verschaaiden moalen stopt worden om reperoatsies te doun. Doarbie was mainst de hulp van dörpssmeden neudeg, mor Bertha kon zulf ook twij mankemìnten oplözzen: 'Ain moal was de brandstoflaaiden verstopt – doarbie het mien houdenspèlle holpen. d'Aander moal was d'ontsteken in twijen broken. Dij heb k mit mien kousenbaand repereerd.' Deur uutvoereg verslag te doun van aal mankemìnten, peerdjede Bertha heur man aan om verbeterns aan zien auto deur te voeren. Zo wuir o.m. n ekstroa versnellen inbaauwd om t rieden in heuvelachteg terraain makkelker te moaken.
In herinnern aan de pioniersrit het de dailstoat Baden-Württemberg in 2008 de toeristische Bertha Benz Memorial Route in t leven roupen.
Karel de Grote
Volgens onderzuukers van de Universiteit van Bonn is et meugelik dat et leven van Karel de Grote zoas wi'j dat vandaege kennen, een vervalsing was. Der is naemelik maor iene bron die Karel nuumt die ok uut zien eigen tied stamt: de Vita Karoli Magni van Einhard. Alle aandere bronnen binnen lange nao zien dood schreven. Der binnen ok dokumenten die zelf zeggen dat ze uut de tied van Karel stammen, maor die volgens de Universiteit Bonn in een laetere tied schreven binnen. Dit is onder aandere te zien an schriefwiezen en stielfouties.
Vanof 772 was hee in oorlog mit Widukind in de tied van de Saksenoorlog. Lestemoale gavven Widukind zikzelf oaver in 785.
Verwiezings
Geschiedenis van Karel de Grote in et Duuts
Anarcho-primitivisme
thumb|180px|[[Henry David Thoreau syn Walden, een invloodryk vrog grüün-anarchistisch wark]] Anarcho-primitivisme is et idee dat mensken et, vöär dat se landbouw begünnen, med mekare et vöäl better hadden en good med de natuur ümme ear hen samen leavden. De denkers van disse ströyming bint der van oavertüged dat toon mensken as jagers en gadderaars oavergüngen når landbowers, dat et allemåle de verkeyrde kante up güngen. Van vrye deren wördden see mensken dee sik up eyne steade setten, wår der verdealing van de sociale klassen, underdrükking en vervrümding van kwam.
Anarcho-primitiven bint der vöär dattet wy weaderümme gån müttet når een wyse van leaven, dee wy hadden vöär dattet wy 'beskaavd' wördden. Dårümme bint se der vöär ümme alle industry vord te halen, alle warkverdealing en specialisaty müt weader vord. Ofwal alle groute organisatys müt upeheaven wörden. Mar der beståt ouk wal andere neet-anarchistiske primitiven. Ouk neet alle primitiven hebbet etsülvde idee oaver wår as et probleem van de beskaving vandån kümt.
De meyste anarchisten müttet niks hebben van ho as de primitiven kyket når de beskaving. Anarcho-primitivisme is ouk vaaks neet écht anarchisme, et anarchisme ligt derin dat see de heyrskappye van de mensken up disse planete en oaver mekare töt et versten terügge edrüngen hebben willet. Et geyt derümme dattet wy unse plaatse good weatet in et ekosysteem, en alle bedachte reagels en traditys -dee de natüürlike vryheid van de menske (en andere deren) ofnemt- vord müt. Disse vervrümding med unse natüürlike weasen en de natüürlike wearld willet se vord doon.
Sommigen van ear seet de olde stammenleavenswyse as een utopy, as ho et good warkeden. Vöäle anarcho-primitiven doot vaaks ouk proberen üüt de måtskappye te gån en sülv vöärsenend te leaven gån: rewilding wördt dat enöömd.
Bukkes
Bukkes is een Nederlangdse meziekgroep uut Spaokenburg en zingt in 't Spaokenburgse dialect.
De band bestaot uut zes man: de oprichter Stefan Spring in't Veld (zang en gitaar), Jan de Groot (zang), Gijs Batelaan (gitaar), Eric Spring in't Veld (drums), Erwin Willemse (bas) en Born Sanders (toetsen).
De naom van de band (Bukkes) komt van 't meervoud van bukkem. In 2007 had de band in Bunsjoten-Spaokenburg, maor ok langdelijk een hit mit 't nummer Héé Keeltsie. In april 2008 kwam de band mit 't nummer Tetteren. 't Leste nummer wat ze uutebracht hen was in 2009 en heet Ming dârrep.
Vrouwenhartjen
200px|thumb|Vrouwenhartjen 't Vrouwenhartjen (Dicentra spectabilis) is een plaante dee allange in de cultuur is. 't Is een 60 – 80 cm hoge, vaste plaante. An de sappige, riek vertakken, opgaonde stengels zitten griesgreune blaojen dee samen-esteld bin uut meerdere, redelijk grote, dreetallige deelblaojen. Een goed ontwikkelde plaante kan nao verloop van tied een ruumte van ongeveer 1 m² innemen. 't Blad starf allinnig vrie vrog in 't jaor of en laot dan een grote leegte achter.
't Vrouwenhartjen bleui van mei tot juni. De roze tot rozerooie bloemen mit witte hartjes hangen beziejen mekaar an de lange, overhangende bloemstengels. De twee butenste, roze kroonblaojen vormen samen een hartjen, terwiel de binnenste twee, witte kroonblaojen eindigen in een traone, dat vanuut 't hartjen teveurschien kump. De witte kroonblaojen umgeven de stempel en de meeldraoden.
't Vrouwenhartjen is inheems in China, Korea en Oost-Siberië, waor e greui op losse plekken in vochtige bossen en lich beschaoduwde bosranen.
't Vrouwenhartjen wonnen gelieke as D. formosa veul an-ebeujen as tuunplaante. Der besteet oek een cultivar mit volledig witte bloemen en lichter-ekleurd blad.
In partie kattelieke contreien steet e oek wel bekend as 't Mariahartjen.
1411
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1411:
Dialectkring Achterhook en Liemers
De Dialectkring Achterhook en Liemers is ne vereniging met as doelstelling et samenbrengen van leu dee zich mondeling en/of schriftelijk in de streektaal van Achterhook en Liemers kӧnt oetdrukken en/of de taal propagaert; dit in samenwarking met geliekgestemde verenigingen. De veurzitter is Diana Abbink-te Brummelstroete. Het ledental stund in 2013 op 290.
De vereniging worden in 1957 opericht as de Schrieverskring Achterhook en Liemers. Dit worden later veranderd in Dialectkring um ok neet-schrievers de gelaegenheid te gevven lid te worden. Het initiatief veur de oprichting ging oet van de daomaolige oldheidkundige vereniging De Graafschap.
De kring was met-oprichter van het Verbond van Neersasse Dialectkringen (1966) en met-initiatiefnemmer van de internationale streektaalbundel Alles Plat(t) (2002). Met de Dialektkringe Salland en OostVeluwe en de Vrienden van de streektaal Lochem en Umgeving vörmp de kring sinds 2003 het ni'je Verbond van Nedersaksische Dialektkringen. Dit verbond gef veer maol in het jaor het tiedschrift De Moespot uut (oorspronkelijk opezet in 1958).
Schinnen
Schinnen kan verwiezen naor:
Waoterfoks
De waoterfoks (Impatiens walleriana) is een 30 tot 60 centimeter hoge, kruuiachtige plant, staark vertakte halfheester mit kaole, gladde, glanzende en deurschienende stengels. De blaojen bin oenderan de stengels ofwisselend eplaotst en in 't bovenste gedeelte staon de blaojen in kransen. De blaojen bin langwaarpig tot langwaarpig-roend, in de bladsteel versmald, toe-espitst en an-edrukt etand.
De bloemen bin kermienrood, scharlakenrood, vermiljoenrood, rozerood, roze of wit van kleur. Ze bin plat van vorm en steken uut boven de vleizige steunblaojen. Ze worren tot 4 centimeter breed, bin zwat straolsgewies geliek en dragen een fien, lang spoor.
De waoterfoks komt van oorsprong veur in de baargen in tropisch Afrika en op Zanzibar. De waoterfoks wort veul as kamerplant gebruukt, hoewel die de vergangen jaoren in de handel overschaoduwd wort deur de verwante Niej-Guinea-impatiens, die oek wel oender de naam “waoterfoks” (vlijtig liesje) verkocht wort. De plant is makkelijk vegetatief te vermeerderen deur middel van stekken.
Boven Wotter
Boven Wotter is n Grunnegstoalege dramariege dij vanôf 14 novìmber 2007 te zain was op RTV Noord, de regionoale omroupzìnder van de pervìnzie Grunnen. De eerste en twijde riege kinst op droad bekieken.
Produksie
Noa t sukses van de regiosoaps oet Fraislaand (Baas Boppe Baas en Dankert & Dankert), Twìnte (Van Jonge Leu en Oale Groond) en Limburg (De Hemelpaort) von RTV Noord t ook tied veur een Grunneger riege.
Ien t veurjoar van 2007 wazzen de veurberaaidens op wiedkieker te zain. De ôfleverens van de eerste riege binnen op t droad nog haildal te bekieken. De opnoames vonden ploats ien maai/juni 2007.
t Begunvèrske is schreven deur Renger Koning en ienzongen deur Albert Secuur en Miranda Bolhuis (de heufdrolspeulers).
Woar t om gaait
Boven Wotter is n twoalfdailege riege over de botsen tuzzen stad en plattelaand.
De lokoatsie is de fiktieve ploats Elwerd körtbie Blaauwe Stad, n nij aanlègd woon- en rekreoatsiegebied ien Oost-Grunnen, dij wel echt bestaait.
De heufdpersoon is de jonge boer Derk dij op t plattelaand ien omgeven van de Blaauwe Stad woont. Zien vraauw Wini het hom verlôten en woont mit heur nije man ien Zoetermeer. Môr as Janwillem, de nije man van Wini, n boan ien stad Grunnen aanboden krigt, veraandert ales...
Ôfleverens
De ôfleverens wuiren oetzonden op wonsdagoavond en herhoald op de doaropvolgende zundag, môr den mit Hollaandse ondertitels.
De twijde riege wuir op vraaidagoavend oetzonden en ook op de zundag herhoald mit Hollaandse ondertitels.
Vervolg
De haile riege is integroal herhoald op Eerste Poaskedag 23 meert 2008. t Is nog naait bekend wenneer t op de laandelijke tillevisie oetzonden zel worden.
De eerste riege is aigelks zo môkt dat der wel vervolg kommen mós. Inmiddels is twijde riege ook aal oetzonden.
Zakynthos
thumb|260px|t Uutzichte op Zakynthos mit de haven vanuut t darpjen Bochali thumb|260px|t Uutzichte op Marathonissi (t schilpaojeneilaand) thumb|260px|Ouwe oliefbomen bie Potamia thumb|260px|t Eilaand Zakynthos van bovenaof Zakynthos (uutspraak: Zà·kien·ðos, Grieks: Ζάκυνθος), is n Grieks eilaand en departement (nomos), oek bekend onder de (eigenlik Italiaanse/Venesiaanse) naam Zante of Zacinto.
Zakynthos beheurt samen mit onder meer Lefkas en Kefalonia (in t noorden van Zakynthos) tot de Ioniese Eilaanden. t Is t darde eilaand in grootte van disse eilaandengroep in de Ioniese Zee. Zakynthos hef n oppervlakte van 410 km². De lengte van t eilaand is ongeveer 40 kilometer en de breedte 20 kilometer. De totale kustlengte is ongeveer 123 kilometer. t Hoogste punt van t eilaand is Vrachionas op 758 meter boven de zeespegel, zo'n bietjen in t midden van t eilaand.
19 november
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 19 november
Zakynthos
t Eilaand Zakynthos ligt in t westen van t vastelaand van Griekelaand, ongeveer op gelieke heugte mit Sisilië. De heufstad van t eilaand is t gelieknamige Zakynthos/Zante en ligt an de zuud-oostkust van t eilaand.
Geschiedenisse
Zakynthos wördden vake Il fiore di Levante eneumd (de bloeme van t oosten). t Eilaand is verneumd naor de jonge van Dardanos, de koning van Troje. In de Romeinse tied maakten Zakynthos deel uut van de provinsie Achaia. To Konstantien de Grote t Byzantiense Keizerriek oprichtten, beheurden Zakynthos tot de provinse Illyrië. Daornao is t nog verschillende keren in aandere haanden evöllen van onder aandere de Venesiërs, Fransen, Britten, t hef daornao nog n hortjen onaofhankelijk ewest en uuteindelik wördden t op 21 mei 1864 verenigd mit Griekelaand.
De bescharmheilige van t eiland is Dionyssios, die der in 1547 geboren wördden en der in 1622 uut de tied kwam. In 1953 wördden Zakynthos deur n grote eerdbeving etröffen mit in totaal zo'n 120 schokken, hierdeur was ongeveer 70% van t eilaand verrinneweerd, waoronder veule Venesiaanse huzen en verschillende Byzantiense karkjes mit kunstverzamelingen. De belangriekste karke van Zakynthos, de "Agios Dionísios", bleef gelokkig staon.
Klimaot
Zakynthos hef n subtropies-mediterraans klimaot. Swienters he'j der aordig wat regen, mer deur de gunstige temperaturen is t eilaand beheurlik greun. Der koemen veule oliefbongerds veur. Zoemers zit t vol mit sykaojen, die der eigen dudelik laoten heuren tiejens der zeuktocht naor n soortgenoot. Van de meeste olieven wörden oliefolie emaakt. De eerste (kouwe) parsing gif de kwaliteit extra vergine/extra vierge. Der kömp zelfs weg en were n vruchtdragende bananeboom veur.
Oek wörden der veule druven verbouwd veur t maken van wien. In t wiengebied Kalipado steet de grootste wienfabriek van t eilaand (Callinico Wines), die deur de eerdbeving van 1953 verrineweerd wördden, mer in 1968 (vuuftien jaor laoter), deur de jonge van de eigenaar weer opniej op-estart wördden, die daormee in de vootsporen van zien vaor trejen. De fabriek hef noen n kapasiteit van 2500 flessen per ure (2004).
De meuite weerd
n Antal plaotsen op t eilaand bin zeker de meuite weerd um te bekieken:
Toerisme
t Eilaand is veur veule meensen n geliefde vakaansiebestemming. Aandere eilaanden ku'j bezeuken mit n vissersboot bieveurbeeld vanaof de haven van Agios Sostis zo as t eilaand Kefalonia. Der geet oek n grote veerboot van de stad Zakynthos naor t vastelaand. Bie Laganas steet oek de ruïne van t kasteel Sarakino, dat in de 18e eeuw ezien wördden as t mooiste gebouw van t eilaand, mer tiejens de eerdbeving van 1953 in-estort is.
Plaotsen
Deur de bestuurlike herindeling (Programma Kallikrates) bin de departementen in 2011 aofeschaft. t Departement Zakynthos wördden n regionale eenheid (perifereiaki enotita). Der wördden oek gemeentelike herindelingen deurevoerd, in de tabel hieronder “GEMEENTE” eneumd.
1410
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1410:
thumb|250px|Slag bie Tannenbarg
20 november
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 20 november
Róisín Murphy
right|260px|thumb|Róisín Murphy Róisín Marie Murphy (Arklow, County Wicklow, 5 juli 1973) is n Ierse zangeres en ooldlid van de meziekgroep Moloko.
Ni'jeschoot
thumb|Ni'jeschoot Ni'jeschoot (Nederlaans: Nieuweschoot, Fries: Nijskoat) is een dörp in de gemiente Et Vene, krekt onder et plak Et Vene in de Nederlaanse perveensie Frieslaand. Et dörp het een inwonerantal van 149 (1 jannewaori 2003). De nederzetting is bouwd op een glaciaole zaandrogge. De naeme is ofleided van 'Schoot', wat 'hooglegen laand' betekent.
Langes Ni'jeschoot, an de westziede, lopt de Engelevaort. An de noordziede greenst et an de woonwiek en rekreasiegebied De Heide in Et Vene.
Op sportgebied begon hier VV Ni'jeschoot. Disse voetbalklub speult sund de jaoren 70 in Et Vene.
Op et begreefplak staot ok ien van de klokkestoelen in Frieslaand.
1413
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1413:
22 november
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 22 november
Ooldemark
thumb|200px|Waopen van Ooldemark Ooldemark (plaetselik ok wel Oldemaark, Nederlaans Oldemarkt) is een klein dörpsgebied in de gemiente Stienwiekerlaand in de Nederlaanse perveensie Overiessel. In et vleden beheurde et dörp tot de gemiente Iesselham, totdat Ooldemark saemenevoegd wodde mit de gemienten Brederwiede en Stienwiek tot de ni'je gemiente Stienwiekerlaand.
Elk jaor wodden op Hemelvaortsdag in Ooldemark de bekende Lambertusfeesten eholden, mit de Lambertusmark, waor duzenden mèensen op ofkoemen.
De bi'jnaeme veur de inwoners van Ooldemark is stoepeschieters.
Ronald Reagan
thumb|upright|President Reagan in 1981 Ronald Wilson Reagan (6 februarie 1911 – 5 juni 2004) was den 40sten president van de Veraenigde Stoaten van (1981-1989), den 33sten gouverneur van Kalifornia (1967–1975) en doarveur, nen radio-, film- en tellevisieakteur.
He was lid van de Republikeinse Parti'je, en hef as opvolger van Jimmy Carter twee termienen oet ezetten. Zelf worden e op evolgd deur George H.W. Bush.
Marga Kool
thumb|200px|Marga Kool in 1985 Marrigje Macheltje (Marga) Kool (Beekbargen, 15 augustus 1949) is een Drèentse schriefster en politica.
Ze gruuiden op in een boerengezin det eerst in Noord-Braobaant woonden, later in Twente en, vanof heur elfde, in 't Drèentse Zuudwolde. Dartien jaor lange warkten ze in 't onderwies, onder aandere gaf ze Nederlaans.
Veur D66 hef ze tien jaor in de gemienteraod van Zuudwolde ezeten, daornao kwaamp ze in de Previnciaole Staoten van Drenthe. Tussen 1991 en 1999 was ze in Drenthe gedippeteerde van Milieu en Cultuur. Sund 2000 warkt ze as diekgraof van 't waterschop Riest en Wieden.
Sund zo 1971 skrif Marga Kool gedichten, vertellegies en tenielstokken in 't Drèents. Ze vund 't een aordig onontgonnen literair gebied, een 'Luilekkerlaand'. Ok wol ze de schaamte die seins bestiet veur de streektaal ummebugen töt trots. As diel van 't 'zendingswaark', zoas ze 't nuumde, hef ze mitehölpen de uutgeveri'je Het Drentse Boek op te richten. Zie keek ok oaver de Drèentse gröppe en richtte mit aandern SONT op, een mandielig verbaand van streektaalorgenisaosies in 't Nedersaksisch taalgebied.
As zölfstandig waarker hef ze veur Radio Noord een paar jaor 't culturele zundagmörrengpregramma Mandielig eproduceerd en eprissenteerd. Tussen 1977 en 1991 trad ze op mit een Drèentstalig aobendvullend pregramma. Wieder hef ze veurelezen op Poetry International. Marga Kool hef de Culturele Pries van Drenthe, de Zulvern Anjer en de Johanna van Burenpries veur Nedersaksische literetuur ewunnen.
Marga Kool is etrouwd mit de Drèentse schriever Jan Veenstra.
Uut heur waark
Uut Op-eschoond (1983)
Dealdnerbrook
thumb|right|180px|Dealdenerbrook in de gemeente Hof van Tweante Dealdnerbrook (Nederlaands: Deldenerbroek) is ne boerschop in de gemeante Hof van Tweante in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. De boerschop lig tusken Boornerbrook en Dealdn. Töt de gemeentelike herindeling heurn de boerschop biej de gemeante Ambt Dealdn. In de Middeleeuwn völ de boerschop oonder t richterambt Dealdn.
In de boerschop is de havezate Hoes Backnhaagn te veendn.
Geldermalsen
Geldermalsen is n darp en ne vroggere gemeente in de Nederlaandse previnsie Gelderlaand en hef ne oppervlaakte van 101,67 km² (woarvan 1,97 km² water). Et gemeentehoes steet in et gelieknamige darp.
Darpen in de gemeente Geldermalsen
Acquoy, Beesd, Buurmalsen, Deil, Enspiek, Geldermalsen, Gellicum, Meteren, Rhenoy, Rumpt en Tricht.
Ligging
De gemeente is eleagen in et zuudwesteleke deel van de previnsie Gelderlaand, in et centrum van de West-Betuwe. Et reviertjen den Linge meandert deur de gemeente hen. De gemeente wöd in twee delen splitst deur de autobane A2 ‘s-Hertogenbosch-Utrecht. Dizzen weg kruust de autobane A15 Rotterdam-Ni-jmegen/Arnhem bi-j et knuppunt Deil.
Geskiednis
De gemeente Geldermalsen van noe is op 1 januari 1978 ontstoan deur samengoan van de veurmoalige gemeenten Beesd, Buurmalsen, Deil en Geldermalsen.
Hollands Kroon
thumb|Topografiese gemeentekaort van Hollands Kroon, september 2014 Hollands Kroon is n Nederlandse gemeente in de provinsie Noord-Holland.
De gemeente Hollands Kroon leit in de Kop van Noord-Holland en is oenderdeel van de samenwarkingsregio de Noordkop. t Gemeentehuus van Hollands Kroon staot in Anna Paulowna.
Ontstaon van de gemeente
De gemeente ontstung op 1 jannewaori 2012 bie de fusie van de gemeenten Wieringen, Wieringermeer, Anna Paulowna en Niedarp. Op 13 september 2011 stemde de Eerste Kamer in mit de fusiegemeente waordeur de gemeente daodwarkelik zou ontstaon. Op 23 november 2011 keuzen de inwoeners van de vier gemeenten de gemeenteraod van Hollands Kroon.
Naamgeving van de fusiegemeente
De eerste warknaam van de fusiegemeente was Amstelmeer, ze neumde t zo umdat drie van de vier gemeenten an dit gelieknamige meer liggen. Ze besleuten uuteindelik n wedstried uut te schrieven oender de inwoeners veur t bedenken van n gemeentenaam. Op 27 april 2010 wordde de naam Hollands Kroon bekendemaakt naodat inwoeners veurstellen veur de naamgeving in-estuurd han. De naam komt overeen mit die van t veurmaolige waoterschap Hollands Kroon dat in 1994 uut n fusie was ontstaon en in 2003 in t Hoogheemraodschap Hollands Noorderkwartier is op-egaon.
Thomas Ainsworth
Thomas Ainsworth (22 december 1795, Bolton Le Moors, Verienigd Keuninkriek - 13 febrewaori 1841, Wierden) was een Britse industrieel en de grondlegger van de Twèentse textielindustrie.
Ainsworth warkten een steugien bi'j 't staolbedrief Cockerill in 't Belgische Seraing; ok warkten e in 't westen van Nederlaand. Vanof 1831 voerden e in oost-Nederlaand en Westfaolen opdrachten uut. Een toevallige ontmoeting in Hengelo mit Willem de Clerq, secretaris van de Nederlandsche Handel-Maatschappij (NHM), leidden töt de oprichting van een weefschoele in Goor in 1833, waoroaver Ainsworth de leiding kreeg (töt 1836). An Twèentse wevers wördden in rap tempo eleerd te warken op Calicot-getouwen mit een verbèterde snelspoel. Al vlogge wördden d'r ok weefschoelen lösedaone in Deepn, Eanter en Holten.
De textieltechnicus Ainsworth begunden pruven te nemen mit nog fienere soorten ketoen zoas drokketoen en cambric. De NHM vreug hum een modelweveri'je en vlasspinneri'je te stichten ecombineerd mit een agentschop. Zien keuze völ op de umgeving van 't kruuspunt van de straotweg van Zwolle naor Almelo mit de revier de Regge. In een directievergaderige wördden veur dizze plek een name uuteprakkezeerd: Nijverdal. De bedrievigheid zol uutgruuien töt de tègenwoordige plaatse mit dizze name. De eerste stien veur 't febriek wördden elegd op 14 meie 1836.
Ainsworth kwaamp te wonen in de körtbi'j elegen olde havezate De Eversberg. Daor kwaamp e in 1841 onverdachts uut de tied. Hi'j wördden begraven in Goor, daoraj zien grafmonement - deur de plaatselijke bevolking uut daankberheid op-ericht - nog altied kunt vienden op de olde gemientelijke begraafplaatse an de Laarstraote - Heman Heijermanstraote.
Jakobus 'n Rechtvoardigen
't Biebelboek Brief van Jakobus wöd tradisjoneel eziene as dat hum 't eschrevven hef.
Jeruzalem waren 't centrum van 't aldervrogste kristendom, met Jakobus an 't heufd van de gemiente töt 61; toe as e, voolgs Flavius Josephus, stienigd wördden.
"Breur van 'n Heer"
In de Biebel wöd Jakobus veur-esteld as 'n breur van Jezus, allinnig voalgs de traditsie van de Roomse Karke wöd der met 't breur van 'n Heer nie bedoold dat Jakobus feitlik 'n breur van Jezus was, in 'n zinne dat e ok 'n zeune is van (Jozef en )Maria. De Roomse Karke hef 't dogma anvoard dat Maria aait deerne zollen eblevven hebben en zeg dat 't weurdtie "breur" "neef" of "verwaant" betekkend. En met 'n dezölven dogma hef de Orthodoxe Karke de traditsie dat Jakobus 'n halfbeur van Jezus is, geboren uut 'n eerdere brulfte van Jozef.
AKI Artez
thumb|right|290px|AKI Artez 2016 AKI (Academie voor Art & Design) is een künstakademy in Enske. Et wördden up-eset döär tekstylfabrikanten in 1946 as de Academie voor Kunst en Industrie, of-ekört AKI. Disse akademy wördden up-eset ümme de achterstand in künst, kulture en houger underwys in Twente by te halen en ümme untwarpers te leaveren an de tekstylindustry hyrsoot. Nå jåren as künstnyverheidsskole edräied te hebben güng et in de jåren 60. de kante van de moderne künst up an. de AKI steyt wyd bekend as de meyst vrye en eigenwyse künstakedemy van Neaderland. Rechtervoort is et underdeyle van ArtEZ hougeskole vöär de künsten, mar süt sichsülve noch altyd as een appartstånde en kleine akademy. Et hevt verskillende steades ehad in de stad Enske. Mar sit nudaags (sünds 2013) up et olde tekstylfabryk Tetem II, in de wyke Roombeek. Döärdat Enske kört by de grense med Düütskland ligt, hevt de AKI ouk vöäle düütske studenten, mar ouk studenten van andere landen ofkumstig.
Upleiding
Vakken wat der noch meyr an-eböäden wördet bint under ander: künstgeskydenisse, Filosfy en modelteykenen.
24 november
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 24 november
Elspeet
250px|thumb|rechts|Hersteld Hervormde Kärk Elspeet is een darp in de gemeente Nunspeet, in de Nederlaanse previnsie Gelderlaand. 't Darp had, mit 't umringende gebied derbie, in 2008 zo'n 4.397 inwoeners, dit betekent dat 't nao 't darp Nunspeet zelf, de grootste kern van de gemeente is.
De naam
Wule weten neet krek wat de naam Elspeet betekent. El wonnen wel in verbaand ebröch mit oud en speet verwies naor ontginning, ummespitten grond. Een aandere uutleg is dat 't van doon hef mit elzen (soort bomen).
Toerisme
't Toeristische darp lig zo'n tien kilemeter in 't zujen van Nunspeet en zo'n vier kilemeter in 't noorden van 't darp Uddel, op de noordelijke Veluwe. Dat Elspeet zujelijker lig as Nunspeet, ku-j oek an sommige taalkundige verschiensels zien, in Elspeet zegen ze veur 't Nederlaanse ladder bieveurbeeld: lere in Nunspeet is dat: ledder (vergeliek mit Putters: leer). 't Darp lig in een laandbouwenclave, umringd deur bos en heed. Der bin dree campings in Elspeet.
Elspeet steet oek bekend um de schaapskudde. De kudde besteet uut 160 schapen dee verzörg en eheuid wonnen deur 't echpaor Cos en Christien Mouw. Op de eerste zaoterdag in juli is der oek 't schaapscheerdersfees, waobie de vach van de schapen tredisioneel mit de knipschere derof ehaold wonnen.
Ongeletterdheid
thumb|right|250px|Groadn van ongeletterdheaid per laand in de wearld Ongeletterdheid (ook wal analfabetisme neumd) wil zegn at eenn nich leazn en skrievn hef leard. Doarnöast he'j ok nog leeggeletterdheid, wat wil zegn da'j leu hebt dee't t wal köant, moar dee't dr grote möaite met hebt.
n Naam analfabetisme keump oet t Grieks, van an (teegn of on-) en alfabeth wat letters bint.
Wieders he'j nog woardbleendheid (dyslexie), dee wal köant leazn, moar dee't vake letters deur mekaar haalt. Eenn den't woardbleend is, kan wal leazn, mer t geet um tooverdan mis.
Aailaand
t Grunnegse woord Aailaand kin verwiezen noar:
Ongeletterdheid
Wearldwied
Ongeletterdheid keump völ in ontwikkelingslaandn veur, skoonwal t doar ok minner wörd. De meeste ongeletterdheid tref iej in Zuud-Azië (46% van t volk kan doar nich leazn of skriewn), en doarnoa Afrika oonder de Sahara (39%).
Aailaand
Zai ook:
Ongeletterdheid
Wearldwied
In Sjina hebt ze t Hanzi-skrift (met karakters) in plaats van letters. Dat is zo lastig te learn det kinner noa ne basisskool ongevear 1000 karakters kent, en doarmet nog moar net opskriftn op weenkels en verkearsbrödkes leazn köant. Um n book of ne kraant te leazn mu'j apart les nemn. Doarum hef de Sjinese regearing in de joarn '50 van t 20e joarhonnerd dr veur közn um t Hanzi seempeler te loatn maakn. Hierdeur is t wat makkeliker wördn, moar ze hebt mangs al es ovverlegd um helemoal op t Latiense skrift ovver te goan. In Japan hef ze noast t Japanse klankschrift ok Sjinese letters (doar 'kanji' eneumd) en um de leesberheaid te vergrötten zet ze biej bepaalde meender vuurkommende kanji de Japanse letters der in t kleain boaven.
In Tweante
Oet onnerzeuk blik at 50% van de leu oet Tweante gin Plat kan skriewn en 23% zelfs gin Plat kan leazn. readn hierveur is: t wörd op de skooln nich onnerwezzen. Moar umdat dit nich op de politieke agenda steet, wörd de Neerlaandse ongeletterheid skoonwal skat op 1,5% van de bevolking.
25 november
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op 25 november
Media
thumb|right|200px|Beeldmoark van Trouw, ne bekeande [[Neerlaandse kraante]] Media is t meervoold van medium. n Medium is, nöast aandere dinge, n hulpmiddel vuur kommunikasie. Det kan met ene, mer ook met völle leu of instansies tegelieke. Media zeent (oawer)dreagers van berichen en informasie.
26 november
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 26 november
Media
Skoonwal media van oorsproonk n Latiens woard is det in t mearvoold steet, wörd in Europa vake as eankelvoold gebroekt.
Ossenziel
Ossenziel leit an de Kaelenbargergrachte, die de Weerribben en Kaelenbarg mit de Friese meren verbient. Tegenswoordig wodt dit waeter veural gebruukt deur plezierjachten.
Media
Ontwikkeling
In de neegntiger joarn van t twentigste joarhoonderd gungn de leu massaal oawer op t internet, woerbie berichtoetwisseling nog rapper gung, en leu van oawer de hele wearld met mekoar verbeundn wördn. Aanders as edacht, bliewt aandere "euldere" media, zo as de radio en tellevisie, de kraante ondaanks t internet wal bestoan. Disse euldere media kan zelfs t internet gebroekn as 'medium' vuur zikzelf. Kraantn, tellevisie- en radiostasjons hebt rechtevoort allemoal ne webstea op t internet.
De opinieblaadn, dee't per wekke of moand verskient, leawert achtergroondinformasie en loopt t niejs noa. t internet wörd ook hierin aal belangrieker. t Gef leazers ook de meugelikheaid zelf rap te reageern.
Massamedia kö'j opdeeln in publieke en kommersjele media. Publieke media hebt as doel um nit-gekluurde, earlike en onofhaankelike informasie te verspreaidn. De kommersjele media weelt vuural geeld verdeenn an t verspreaidn van informasie, of bepoalde leu wille bezorgen. Det hooft nit te beteekn det öare informasie nit ongekluurd of earlike is, mer as t met de ekonomie nit good geet, hef det meteen invlood op disse media.
Kenmaarken
De meeste hudigendaagse media hebt zes kenmaarken:
Dinolaand Zwolle
thumb|400px|Dinolaand Zwolle thumb|400px|Minigolfbanen in Dinolaand Zwolle Dinolaand Zwolle (Dinoland Zwolle) is een themapärk in de stad Zwolle en wier op 13 februari 2016 lös edaone.
Het pärk is veural bedoeld veur de kinder (töt 14 jaor) en alles is op dinosaurssen ericht. Zie kunt hier spöllen en andere divärse dingen doen in de buten- en binnenluchte op spöltugen en nao emääkte dinosaurussen. In het indoorgedielte he-j een paleolab waoras de kinder opzuuk kunt gaon naor edelstienen. In 2016 had Dinoland Zwolle bi'jkans 100.000 bezukers. Het pärk is van april töt oktober lös.
In 2019 wier het restaurant verbouwd en wier het 'beleavingsrestaurant' lös edaone. Daornaost bint er plannen um een hostel met 300 töt läter 600 bedden te bouwen op het terrein van Dinoland Zwolle.
Vrogger ko-j op de pläätse van Dinoland Zwolle het Ecodrome vinden. Het Ecodrome is op 1 april 2012 dicht egaone. De eigenaor van het park is Martyn Besselsen van Stichting Summercamp Heino.
Kruudmoos
Kloarmaakn
Hier veend ie ne beskriewege van woo o-j kruudmoos vuur 4 persoonn kloarmaakt.
Petersburg
Aandere betekenissen:
27 november
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 27 november
1414
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1414:
Naasjonoale Dodenweerdenken
thumb|right|300px|[[Naasjonoal Monumìnt op de Daam ien Amsterdaam.]] Joarlijks is op 4 maai de Naasjonoale Dodenweerdenken. Man weerdenkt aal börgers en militèren van t Keunenkriek van de Nederlanden, dij woar den ook ien de wereld omkommen binnen sunt t oetbreken van de Twijde Wereldkraig (man gaait hierbie oet van 10 maai 1940) en ien kraigsitewoatsies en bie vredesoperoatsies aargendwoar aans ien de wereld.
Tot 1961 tou haar de weerdenken allend betrekken op de Nederlaandse slachtoffers van de Twijde Wereldkraig. Vanôf 1961 worden op 4 maai ook de gevallenen tiedens aander militère konflikten (zo as de politsjonele aksies ien Nederlaands-Indie) en vredesoperoatsies (zo as ien Libanon of Bosnie) weerdocht.
De weerdenkens bestoan oet n plechteghaid, volgd deur kraansleggens bie t Naasjonoal Monumìnt op de Daam ien Amsterdaam deur de keunegin en vertegenswoordegers van de regeern, de kriegsmaacht, verzetsbewegen, Indonezie en allerlaai organisoatsies en groepereens ien t geselschop. Om aacht uur soavonds worden twij menuten stilte holden veur de noadochten aan dijent dij ien en/of deur n kraig omkommen binnen. Op 4 maai 1994 wuiren veur t eerste moal de vlagen dij doarveur haalfstok hongen, rezen tiedens t speulen van t Wilhelmus.
Ook op aander stees ien Nederlaand worden plechtegheden holden en kraanzen en blommen lègd, zo as op de Woalsdörpervlakte ien n Heeg, Grebbeberg ien Rhenen en honderden aander stees woar groaven of monumìnten aan de slachtoffers en de bezetten heugen.
Ain dag loater, op 5 maai wordt de bevraaiden van de Duutse bezetten (1940-1945) vijerd.
Donkerbroek
thumb|250px|Donkerbroek Donkerbroek is een dörp in de gemiente Ooststellingwarf van de Nederlaanse perveensie Frieslaand. Donkerbroek had op 1 jannewaori 2011 omdebi'j 1.872 inwoners. Et dörp hiette vrogger ok wel kotweg Broek.
Donkerbroek is ien van de ooldste nederzettingen in Zuudoost-Frieslaand. De ooldste vermelding van et dörp staot in twie oorkondes van 13 juli en 15 juli 1408 over een geschil mit de Bisschop van Utrecht over de huur van hujlanen. In de oorkondes wodt et dörp Dungebroek en Dongbroec nuumd.
Langes Donkerbroek lopt de toeristische route De Friese Woolden. Deur et dörp lopt een kenaol dat diel uutmaekt van de Turfroute. Rondomtoe Donkerbroek bin uutstrekte bossen en heidevelden. Now is hiervan op loopofstaand van et dörp overbleven et laandgoed Ontwiek. Hier is op een beparkte oppervlakte een staolkaorte van et vroggere laandschop weeromme te vienen in de vorm van bos, lanen, heide en veenties. Ok bin d'r resten van een wielerbaene en een eupenlochttheater. In de bos leven een tiental reeën en vule soorten bosvoegels. De veenties harbargen brune en grune kikkers en waeterjuffers as viervlekke, noordse witsnute en grote keizer.
In Donkerbroek wodt van oorsprong Stellingwarfs praot. In de 20e ieuw ontston een starke Friese invloed. Rond Donkerbroek bin een protte prehistorische voonsten daon, mit naeme uut de bronstied. Op et begreefplak staot ok ien van de klokkestoelen in Frieslaand.
28 november
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 28 november
Noord-Amerika
thumb|right|300px|Noord-Amerika op ne wearldbol Noord-Amerika is t wearlddeel op t noordn van t wearlddeel Zuud-Amerika. t Ligt tusken n Atlantiesen, n Grootn Oseaan en de Noordelike Ieszee in. t Beslöt n laandoppervlakte 24.346.000 km².
Laanden van Noord-Amerika
Bie Noord-Amerika heurt vanoet geografies oogpeunt de volgende laandn:
Herman Finkers
thumb|300px|Herman Finkers Hermenegildus Felix Victor Maria (Herman) Finkers (Almelo, 9 december 1954) is nen Tweantsn grapnmaker, skriewer, zanger en veurvechter van 't Twents, den bekeand is wördn deur zienn dreugn humor.
Seend at hee in 2002 te heurn kreag dat e leukemie hef, hef e nen bestn zet genne vuurstellingn meer gevn. Vanof oktober 2007 steet e wier op de plaankn.
Tokio Hotel
Tokio Hotel (veurmoaleg Devilish) is n Duutse en Duutstoalege rockband dij sunt 2001 bestaait, mit as bandleden Bill Kaulitz (heufdvokoalen), Tom Kaulitz (gitoarist, aachtergrondvokoalen), Gustav Listing (bassist) en Georg Schäfer (drummer). De band is opricht ien Moagdebörg en scoort ien de Mid-Europese landen (Duutslaand, Oosterriek, Svitzerlaand, Tzjechie) grode hits. Ien Nederlaand begunt de band laankzoamerhaand aal meer bekindhaid te kriegen.
Herman Finkers
Leavnsloop
Finkers is nog wa rooms optrökn en ook vandaag-an-n-dag döt e völ vuur zien geloof. Hee was misndener in de St. Egbertusparochie in Almelo. Hee gung der recht van op n eande dat e alle roomse Latienske weurde kenn. Vuur ziene trouwerieje komponeern e ne traditionele Latienske muziekmisse, de Seent Jorismisse.
Op 29 april 2003 wördn Finkers beneumd töt Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Op 16 januari 2007 kreag e ok ne Goaldne Haarpe.
Kabaretkarrière
Finkers wördn geboorn en optrökn in t Tweantse Almelo, woar e noar de school gung en woar e ok op de HBS zat. Ziene grapnmakeriejloopbane begun ongewoon doo't e zien stottern töt zien haandelsmeark promoveern. Zien eerste program hetn Op Zwart Zangzaad (Op Zwart Zangzoad), noar de Grönningse studeantnhumorvereaniging woar zien breur Wilfried Finkers oprichter en vuurzitter van was.
In 1979 wun Finkers n tweedn pries op t Dealftse Camarettenfestival, as ok n publieks- en n persoonlikheidspries. Töt et eande van de joarn neegntig har e völ sukses met t ene program noa t aandere. Vanof 1987 döa zien breur Wilfried met met t oetprakkezeern van materiaal en met t weark achter de schearmn. Wilfried kwam of en too zölf ok de bönne op, steavaste as steunteligen döl.
In 2000 höal Herman um ziene gezoondhead tiedelik op met vuurstellingn doon. Toch is e in 2005 wier begunn met t vuurbereidn van ne nieje sjoo.
Herman Finkers is nen echtn dreugn in ziene vuurstellingn. A'j ne vergeliekt met aandere grapnmakers van vandaag-an-n-dag, is zien tempo leag te neumn, mer dat wördt kompenseerd duur ne perfekte timing vuur elke grap, woarbiej e zien vreandelike, licht keenderlike oetstroaling voloet broekt. De humor lig biej Finkers in zien oetedachte woordgrapn, umdreide logika en visuele gräpkes. Doarbiej döt e nich wat oet op wat der in t niejs is.
In ziene beginjoarn harn ziene sjoos benaamd losse verhaaln, niejsberichtn, tilfoongesprekn en zoogeneumde one-man-sketches en maakn hee hoast nich gebroek van t decor: een rood gordien was zien ennigste achtergroond. In latere sjoos wördn de decors oetgebreider en wördn doar aait visuele grapn met oethaald. Hee deu een eankeld moal tehoop met Brigitte Kaandorp, umdat eer kabaretsjoos wat stiel betref te vergeliekn bunt met de sjoos van Herman Finkers. In zien program Geen spatader veranderd (de Hollaandse versie van Gen spatoader aans Hollaands) zung e biejvuurbeeld met eer n eroties duët in ne, alleen in naam, rechtstreekse verbeending.
Aandere aktiviteitn
Nöast grapnmakeriej höaldt Finkers zik gangs met de Tweantse taal. Zoo hef e zien eign spelling vuur t Tweants ontwikkeld, ne kombinoasie van de Standaard Schriefwieze en de schriefwieze van n Kreenk vuur de Twentse sproak, wat e de Eigenwieze hef neumd. Zien leste twee vuurstellingn gaf e ok in t Tweants. Ok wearkt hee met an de kampanje Twents doar is niks mis met van t Van Deinse Instituut in Eanske. In de Neerlaandse tilvisieserie Baantjer spöaln hee n moal nen boer oet Weersel. Hee deu dan gewoon plat.
Op 2 oktober 2005 kwam de (vuur n groot deel) in t Tweants sprökn soapriege Van Jonge Leu en Oale Groond van regisseur Johan Nijenhuis vuur t eerst op tilvisie biej RTV Oost. Finkers was doarbiej kreatief roadgeaver, vuural duur t in good Tweants umzetn van alle dialoogn. Ook spöln hee ne belangrieke rol in de riege.
Veur de tentoonstellings in t museum van TwentseWelle hef Finkers de Tweantse rondleidingstekste insprökn.
Vöär 2020 is der nen komiesn spölfilm van em op de rolle: "De Beentjes van St. Hildegard." Finkers hef 't scenario schrevn. Et verhaal is baseerd op nen Tsjechischen film: 'Teorie Tygra'. Hierveur kreeg he ne Gouden Kalf Nominatie. Heezölf dut de heuvdrol spöln, med Johanna ter Steege as teagenspölster.
Priezen
In 2011 kreeg Finkers de Groenman-taalpries van Onze Taal.
In 2014 wör dr in theater Hof 88 in Almelo ne zaal noar um neumd.
Leuvenhorst
Leuvenhorst is n groot bos-, stuufzaand- en heedgebied tussen Harderwiek en Nunspeet en in t zujen de buurtschap Leuvenum. Leuvenhorst is 1430 bunder groot en wörden beheerd deur Natuurmonumenten.
t Stuufzaandgebied is an t einde van de leste iestied aofezet, zo’n tienduzend jaor elejen. To de eerste meensen der kwammen woenen, was t woud te dronge. Deur veuls te veule bomen te kappen en t heujen van schapen kwam al gauw t dekzaand los. In de 16e eeuw was t gebied een grote onbeheersbaore zaandverstuving ewörden. Vanaof de 19e eeuw bin ze de greui van de zaandverstuving gaon beteunen, deur der n hele kwak bomen an te plaanten. Hierdeur is zowat al t aktieve stuufzaand verdwenen. Um dit unieke ekosysteem toch overlevingskansen te biejen, hef Natuurmonumenten in de jaoren 1991 tot 1996 wele bomen ekapt um zo de wiend weer vat te laoten kriegen op t zaand.
Natuurmonumenten höldt in t noordoosten van Leuvenhorst delen van t Hulshorsterzaand los, zodat t zaand nog kan verstuven. Leuvenhorst is een van de weinige aktieve stuufzaandgebiejen in Nederlaand en is belangriek veur onder aandere graafwepsen en graafbiejen. Rond de zaandverstuving he'j zeldzame en kwetsbaore korstmossteppen, mossen en paddestoelen.
Leuvenhorst besteet naost grote delen stuufzaand en heed oek veur n groot deel uut groffe dennen. Vrogger bin de dennen daor eplaant um overlast van t stuufzaand te veurkoemen. t Is n extreem leefgebied. De temperatuur en de vochtigheid in t zaand kan aordig oplopen, mer kan oek zo weer dalen. De dieren die der leven bin onder aandere wild zwien, harten en reeën, boommarters de zaandeverdässe,heedvlinder, mierenleeuw, nachtzwaoluwen en de duunpieper.
1416
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1416:
Harlingen (gemiente)
Harlingen (Nederlaands:, Fries: Harns) is een gemiente in de perveensie Frieslaand. De gemiente het omdebi'j 15.700 inwoners (per 1 jannewaori 2020 ), waorvan omdeb'j 14.450 in et heufdplak Harlingen.
Belangriekste plakken
De gemiente Harlingen het amper drie officiële plakken, waorvan de stad Harlingen vereweg de grootste is. De Nederlaanse naemen bin de officiële.
Stad en dörpen
Antal inwoners per woongebied op 1 jannewaori 2004: Bron: CBS
Buurtschoppen
Naost disse officiële plakken bin d'r in de gemiente de volgende buurtschoppen:
Et buurtschop Keuningsbuurt wodt deur et CBS beschouwd as onderdiel van de stad Harlingen.
Liefeigenschop
Liefeigenschop is nen vorm van heurigheid dee kort bi-j slaverni-je steet. Et verskil is veurnoamelek dat liefeigenen n gezin konden stichten (wat met slaven lang neet altied et geval was), n stuksken laand mochten bebouwen um eur gezin te voden en neet zunder eur gezin en eur laand konden wodden verkocht.
De verskillende vörmen van unvri-jheid bunt neet altied dudelek uut mekare te holden. Pachterschop, share cropping, peonage, schuldslaverni-je, heurigheid, liefeigenschop en slaverni-je vleujt in mekare oaver. Ok is et neet zo dat grotere unvri-jheid altied grotere ellende metbreg, en meer vri-jheid meer welvoart. Völle slaven wödden in verholding good evood en eklaed, moar völle pachters - as eure akkers klein waren en pachten te heuge - in bittere armeu laefden.