cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
De Kolke (Dreanthe en Oaveriessel)
De Kolke is een Nederlaanse buurtschop in de gemientes Möppelt (perveensie Drenthe) en Stienwiekerlaand (perveensie Overiessel). Et lig krek op de greenze van de beide perveensies, ten oosten van Dinxtervene en Wannepervene en ten noordwesten van Möppelt.
De buurtschop vaalt grotendiels onder et Dreentse dorp Koldervene, diels onder et Overiesselse dorp Wannepervene. Der bin negen huzen: zeuven an de weg De Kolk onder Koldervene (postaal onder Ni'jevene) en twee an de Driftlakenseweg onder Wannepervene.
Deusien (buurtschop)
Deusien (Nederlaans: Doosje) is een buurtschop in de gemiente Stienwiekerlaand, in de Nederlaanse perveensie Overiessel. De buurtschop lig in de Kop van Overiessel ten zuudwesten van Möppelt laangs de perveensiaole weg N375 (plaetselik bekend as de Zomerdiek) an de noordkaante van et Möppelerdiep. Et Möppelerdiep vormt hier de greenze tussen Overiessel en Drenthe.
Deusien telt een haandvol huzen mit een stok of vieftien inwoners. De buurtschop vaalt, ok veur postadressen, onder et dorp Wannepervene.
Geschiedenis
In de volkstelling van 1840 wodden de buurtschop betiteld as Zomerdijk, naor de ligging an de Zomerdiek. Uut 1867 stamt de vermelding Doosje, en uut 1899 Het Doosje. Et punt waor de buurtschop lig, daor waor de Haagjesgracht uutkomp in et Möppelerdiep, was vrogger een schutsluus waor schutgeld ind wodden. Ok waren der een brogge, een kefee of harbarg, en een tolhuus mit slagboom over de weg Möppelt-De Sluus.
Tot en mit 1972 heurde Deusien bi'j de gemiente Wannepervene. In 1973 gonk de buurtschop over op de gemiente Brederwiede, en in 2001 op de gemiente Stienwiek, in 2003 herdeupt tot Stienwiekerlaand.
Naeme
Op olde kaorten komp bi'j de as Doosje bekende uutwaetering de naeme De Hoosjes veur. Omdat in de streektael van de omgeving de letter h vaeke niet uutespreuken wodt, kan hier de vorm Doosje uut ontstaone wezen. Volgens een aandere lezing zol de inning van et schutgeld niet, zoas gebrukelik, mit een klompe an een touw of hangel gebeurd hebben, mor mit een kartonnen deuze. Een darde meugelikheid is dat 'deuze' op homzels al een anduding was veur een sluus(ien).
De familienaeme Doosje, die aj veural vienden in Wannepervene, De Sluus en Losser, komp oorspronkelik uut disse omgeving.
Breekbonen
thumb|Krupers Breekbonen (Phaseolus vulgaris) bin peulvruchten die mit de peul as greunte egeten worren. Oorspronkelijk bin breekbonen ofkomstig uut Zuud-Amerika. Breekbonen worren soms oek wel sperziebonen eneumd. De naam is of-eleid van aspergiebonen. Disse bonen danken der naam an 't feit dat ze volges Oudhollans gebruuk krek as asperges mit esmolten botter en noetmuskaot op-ediend worde. Der is oek een stamvariant, de stamslaodboon en een klimmende (wienende), de stokslaodboon.
Deern
thumb|250px|Een deern mit heur ouwers Een deern of een deren is een vrouwelijk kiend van iemand. Een are betekenis is een (jong) persoon van 't vrouwelijke geslacht, een aar (minder bekend) woord hierveur is oek wel meidjen.
In de beleggerswereld is een dochter ('t Nederlanse woord veur een deern), de maotschappie, firma of 't bedrief dat (helemaol) oender beheer staot van de houdstermaotschappie. 't Woord dochter komt oek veur in are samenstelling, zoas in dochtertaal.
Hanzeland
In Hanzeland staot verskillende belangrieke gebouwen, waoronder:
In Hanzeland kun ie ook het Lübeckplein vinden, waoronder een parkeergarage ebouwd is. An het plein bint verskeidene horeca bedrieven te vinden.
Laoren (Noord-Holland)
Laoren (Nederlands: Laren) is n darp en gemeente in de Nederlandse provinsie Noord-Holland en hef ne oppervlakte van 12,37 km² (waorvan 0,19 km² water). Binnen de gemeentegrenze ligt gin andere darpen. Van oorsprong is t n brink- of esdarp.
Geschiedenis
Laoren is ene van de oldste bebouwde plekken in t Gooi. In 1085 stichtten den bisschop van Aartsbisdom Utrecht het kapittel Sint-Jansbasiliek op de bulte dee noe bekend steet as Sint-Janskarkhof. Naor den plek van disse kapelle en begraofplaatse loopt van oldsher Gooise doodwaege uut alle richtingen.
Howal eerst n boerendarp, is Laoren mit ziene darpsboerderi'jen, enken en meenten nao de kumste van de trämliene naor Hilversum en Amsterdam (den Gooisen Moordenaar) in 1892 ok n kunstenaars- en forensendarp eworden.
In de 19e eeuwe wierden de Gooise darpen ontdekt deur kunstenaars dee daor de Laorense Schole vestigden. Enkele bekenden kunstschilders dee-t in Laoren verblevven waren Anton Mauve (leermeister van Vincent van Gogh), Jan Sluijters en Ferdinand Hart Nibbrig.
Sinds de late jaoren '80 is t veural n forensendarp eworden veur de ni'je rieken. In den darpskern he'j noe geen in bedrief waende boerderi'jen meer.
Steiermark (bondsstoat)
right|thumb|Steiermark in Oosterriek Steiermark is n bondsstoat van Oosterriek. t Is de twaide grootste bondsstoat van Oosterriek noa Niederösterreich. De heufdstad van Steiermark is Graz. De bondsstoat het om en bie 1.210.973 inwoner (2013).
Steiermark grenst in t noorden aan Niederösterreich en Oberösterreich, in t westen aan Salzburg en Karinten, in t zuden ook aan Karinten en Slovinie en in t oosten aan Burgenlaand.
left|400px|thumb|De bezirke van Steiermark
Braandenbörg
Braandenbörg is n dailstoat ien t oosten van Duutslaand. De heufdstad is Potsdaam. Braandenbörg ligt as n ring om de Duutse heufdstad Berlien. t Is 29.478,61 km² groot en der wonen sikkom 2.551.000 mìnsken (31 augustus 2006). Dat binnen 87 inwoner per vierkaante kilometer. De grootste rivieren binnen de Hoavel en de Oder en n lutje dail van de Elbe.
Bestuurleke indailen
right|thumb|Braandenbörg in Duutslaand Braandenbörg is onderverdaild in veertien distrikten en vier stadsdistrikten.
Kapel
t Begrip kapel of kapelle kan verskeaidene dinge beduudn:
Gemoatigde graslaanden van Amsterdam en Saint-Paul
250px|thumb|right|Koarte van de twea eailaandn en doarmet ok t heale ekosyteam. 250px|thumb|right|Phylica arborea öp Amsterdam. 250px|thumb|right|Amsterdamalbatros vöd albatroswich. De gemoatigde graslaanden van Amsterdam en Saint-Paul vörmt nen ekoregio det oet twea vulkoaniese eailaanden in n Indiesen Oseoan besteet. D'r is moar eane menier öm öp de eailaandn te kömn en det is me't Fraanse skip Marion Dufresne II det öp Martin-de-Viviès öp Île Amsterdam an geet.
Ömgeffige
Île Amsterdam en Île Saint-Paul bint twea vulköane dee 83 km van mekoar of ligt in t mirre van nen dreahook tuksn Australië, Antarktika en t zuudn van Afrika. De eailaandn bint of-leagn, alletwea önnevear 3000 km van de noaberkontinentn of. Zee hebt koole oseaonklimoatn met temperoatuurn tuskn 13 °C in augustus töt 17 °C in febrewoari, nen nearslag van 1.100, anholdende westerweend en heuge vöchtigheaidsnivoos.
Plänte
Bepläntige veröar me't heugteverskil; öp heugere stökke van de vulköane kö'j gras en tussockgraslaand veendn samn met cypergrasweaidn en, öp Amsterdam, bint ok phylica arborea-beume met vaarns. Heuger, öp t Plateau des Tourbières, he'j struuke, morässe en mösn.
Deere
Disse isolearde eailaandn hebt ginne rieke biodiversiteait moar bint wa heim veur ne grötte populoasie subantarktiese zeabeern. Ok is t n wichtig broodgebeed veur n Indiesen Gealsnoekensalbatros, Australiesen Grötten Pielstormvogel, Eazlspinguïn, Neurdelike Rötsspreengerspinguïn, Grötten Joager, Antarktiesen Stern en n endemiesn Amsterdamalbatros.
Gevöarn en preservoasie
Öp t eailaand bevön zich ne kudde keuie dee d'r in 1871 deur aventeriers bracht warn met zinne fiefn en woarvan d'r noe-an-n-dag mear as 5000 bint. Disse keuie gröazn al t gras det d'r greujn, moar is ok eane van de wenige völleadige wilde kudden van n wearld. Teagnweurdig bint de keuie tö't neurdlike deal van Île Amsterdam limiteard. Ok menskn hebt völle doan öm t ekosysteam kaduuk te doon, veura deurdet d'r in n 19n joarhönnerd völ van t eardre woldlaand kapt wörn, moar ok dit wör teagnweurdig wier wearömmedröajd. Ok n vreugern zeahöndejacht, den biejnoa alle zeahönde oet n tied döa, is noe kloar met doan en teagnweurdig is de zeahöndepopuloasie wier wealderig.
Eekt
Eekt is n buurtschap in de Nederlaondse gemeente Oldebroek, elegen in de provinsie Gelderlaond. t Ligt twee kilometer ten zuudwesten van Oosterwolde.
Harderwiek
right|200px Harderwiek (, Nederlands: Harderwijk) is n stad en gemeente in de Nederlandse provinsie Gelderland.
Harderwiek is n Hanzestad en leit an de rand van de Veluwe en an t Wolderwied, ongeveer op de helft tussen Zwolle en Amersfoort. t Is t regionale verzorgingssentrum veur de Noordwest-Veluwe en Zeewolde.
Harderwiek had op 1 augustus 2013 (bron: CBS) ongeveer 45.652 inwoeners en n oppervlakte van 48,27 km², waorvan 9,68 km² waoter. t Totale antal woeningen in Harderwiek was op 1 jannewaori 2009 17.301. De stad Harderwiek zelf het ongeveer 42.500 inwoeners, t overige deel woent in t butengebied, waorvan ongeveer 3.000 in t darp Hierden.
Geschiedenis
Harderwiek kreeg in 1231 stadsrechten van Otto II van Gelre en nam n belangrieke plaots in. In 1503 was der n grote stadsbrand in Harderwiek. In dee periode kreeg Harderwiek ook de Gelderse Munt en ook wier de baosis eleid veur de Universiteit van Harderwiek (1648-1811). Harderwiek het zien eigen stark ontwikkeld as handels- en vestingstad, en met de komst van de universiteit, zelfs as universiteitsstad. Daornao kwam t verval: Harderwiek verloor, met heel Oost-Nederland zeutjes an van t westen en de stad wier n vissersplaots. In 1811 wier deur t Franse bewiend de universiteit op-eheven.
Met t ofsluten van de Zuderzee en de daorop volgende anlegging van de Flevopolders in 1932, verloor t stadjen ook zien funksie as vissersplaots. Waor non de boulevard is, leien vrogger de botters an bie de Vischpoort um de vis te verkopen op de Vischmarkt. t Is nog altied meugelik um bottertochten op een van de meren te maken. Nao 1932 nam de visserieje as bron van bestaon stark of. Handel, industrie en toerisme wieren toe veul belangrieker.
De historiese binnenstad wier in 1969 tot bescharmd stadsgezicht uuteroepen. In dee zelfde tied hen ze t Dolfinarium Harderwiek neerezet, wat jaorliks veul bezeukers uut heel Nederland trekt.
Overige kernen
Harderwiek het op Hierden nao geen andere darpskernen, t Het wel n antal buurtschappen zo as Frankriek en Dunen.
18e eeuw
Decennia - Eeuwen - 17e eeuw - 18e eeuw - 19e eeuw
Medemblik
Medemblik is ne fusiegemeente die op 1 januari 2011 onstaon is uut de veurmaolige gemeenten Medemblik, Warvershoof en Andiek. t Gemeentehuus steet in Wognum.
De veurmaolige gemeente Medemblik was slechts vier jaor eerder evormd deur n fusie van de gemeenten Noorder-Koggenlaand, Wognum en de stadsgemeente Medemblik. Nen kleinen strook laand van de olde gemeente Wognum wierd naor de gemeente Hoorn edaon.
Karinten (bondsstoat)
right|Karinten in Oosterriek Karinten is n bondsstoat van Oosterriek. t Het Klagenfurt as tegenswoordege heufdstad en Villach as historische heufdstad. In Karinten wonen om en bie 559.404 mìnsken dij Duuts en Slovins proaten.
Op t drij bondsstoatenpunt mit Salzburg en Tirol ligt t hoogste punt van Oosterriek: de Grossglockner, 3798 m. Op t Karintische gedailte is n paark baauwt rondom dit gebaargte, dij te berieken is via de Grossglockner hochalpenstrasse.
Beleg van Breevoort
Beleg van Breevoort kan verwiezen noar:
Törf (deurverwiespagina)
Törf kin meerdere betaikenissen hebben:
Zai ook:
400
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in
25 april
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 25 april
Skotsk-gälisk
thumb|Tweyspråkig wårskuwingsbord up et eiland [[Leòdhas]] Et skotsk-gälisk (üütspråke: /sxɔts ge:lis/ of /skɔts geːlis/; in de språke selv: Gàidhlig, üütspråke: ) is en goideliske språke dee van oldsher döär de gälen in Skotland espröäken wördt. Lykas et yrsk en et manx is et untstån üüt oldyrsk. Der binnen noch mär sou’n 60.000 meansken dee de språke good beheyrsken.
Döärdat de språke vöäral in et noordwesten van Skotland espröäken wördt (mid name up de Hebriden) wördt et ouk wel es Hougland-gälisk enöömd. De språke is wårskynlik in de 4.-5. eyw vanüüt Yrland nå Skotland ebröcht, en wördt dår tot up de dag van vandage noch espröäken. Teagenswoordig is et skotsk-gälisk en minderheidsspråke, mär toch was et skotsk-gälisk in de elvde eyw de meyst gebrükede språke van Skotland.
Achterüütgang
De status van de språke en et antal spreakers güng vöäral hard achterüüt döär de uny van de skotske en engelske koaningryken, en seaker nå de mislukkede Jakobitiske Rebelly in 1745 en de dårup volgende slag by Culloden in 1746. Et buurske imago van et skotsk-gälisk is en stigma dat tot in de twintigste eyw bleyv voordbestån en dat selvs tot up headen noch vake de kop upstikt. De vöärnaamste readen dat de eynigste plaatse ter wearld wår et skotsk-gälisk noch en meyrderheidsspråke is, de Bütenhebriden ('na h-Eileanan an Iar'), is ümdat dit archipel geografisk arg afgeleagen ligt.
Kenmarken
Typisk is under andere et untbreaken van et warkwoord “hebben”. In plaatse dårvan gebrüken se en vöärsetselachtige konstrukty (byvöärbeald: Tha peann aig Màiri - Der is en penne by Mary, Mary hevt en penne). Vearder is der geen unbepåld lidwoord, mär wel en pår bepålde lidwoorden, dat afhangelik van et geslacht en de naamval verböägen wördt. Der binnen geen woorden vöär 'ja' of 'ney'. In plaatse dårvan gebrüken se en amparte konstrukty (byvöärbeald: A bheil thu sgìth? Tha! - Bin jy möde? Ik bin/Ja!). Et skotsk-gälisk gebrüükt et latynske alfabet, verminderd tot söäventeen letters. De ortografy is weliswår kompleks, mär ouk når seküür. Et skotsk-gälisk hevt mär teen unregelmåtige warkwoorden. De språke hevt te lyden under verengelsking; vöäle woorden wörden üüt et engelsk oaverenöämen en up syn skotsk-gälisk espeld, sou heb jy byvöärbeeld baidhseagal (fytse), telebhisean (televisy), taidh (stropdasse), càr (auto). Et tot up headen beste woordebook is et Faclair Gàidhlig gu Beurla le Dealbhan van de engelskman Edward Dwelly, üüt 1901.
Fonology en ortografy
Kenmarkend vöär et skotsk-gälisk ten upsichte van et yrsk is de pre-aspiraty; de hypotese ter verklåring van de herkumst hyrvan wördt dikkels in et kontakt mid et yslandsk esöcht. Et höldt in dat en plofklank dee vöärafegån wördt döär en klinker en anblasing vöär sik krigt. Sou wördt 'acair' üütespröäken as /aχkir/, 'bàta' as /ba:htə/ en 'cupa' as /kohpə/. Dårnåst heb jy neet allinnig üütlüüdverharding mär ouk initiale devokalisaty, wårby stemhebbende okklusiven an et begin van en woord stemlous wörden en et verskil tüsken /b/ en /p/, /g/ en /k/ en /t/ en /d/ verdwynt. Üm dee readen vinden engelskspråkigen wel es dat skotsk en fråi 'sachte' språke is. En specifik skotsk-gälisk foneem is de klank dee ortografisk as 'ao' eskreaven wördt en tüsken de /ø/ en /ə/ in ligt; disse klank is en soort neaderlandske 'eu' mär wårby se de lippen neet runden. Andere karakteristiken binnen de vöäle nasalisatys en de sachte g, as 'dh' of 'gh' eskreaven.
Statuut
thumb|Verspreiding van et skotsk-gälisk volgens de volkstelling van 2001 De skotsk-gäliske språke wördden in april 2005, in et nye parlement van Holyrood in Edinburgh, officieel as eyne van de språken van Skotland erkend. Der is nun selvs en radiosender in de språke, 'Radio nan Gaidheil', mid höyvdseatel in Inverness, en up de skolen wördt ouk skotsk underweasen, ouk al is der en grout gebrek an leyrkrachten en geyt de vöärköär van olders, selvs gälen, vake üüt nå et engelsk as underwysspråke. Up Skye ('An t-Eilean Sgitheanach') heb jy et Sabhal Mòr Ostaig, en unafhangelik hougerunderwysinstituut dat nauw in kontakt steyt mid de University of the Highlands and Islands, dee al syn upleidingen vulleadig in et skotsk-gälisk anbüdt. Ouk is in et skotsk-gäliske gebeed de bewegwysering tweyspråkig. (Al kün jy ju eigen, in et kader van Reversing Language Shift, afvrågen of neet alle bewegwysering, in heyl Skotland, twey- of selvs dreespråkig solde mütten weasen.)
In et nåjår van 2006 was der språke van en skotsk-gäliske televisysender dee uperichted solde wörden, en projekt wårvöär de skotske regering £11,5 miljoon üütetrökken had. Et düürden tot oktober 2008 vöärdat BBC Alba van start güng. De eyrste sekundäre skole dee heylemåle skotsk-gäliskspråkig is, wördden lykewels in 2006 in Glasgow (Glaschu) uperichted. Feit is dat eventuele kinders dee, döär disse skole te besöken, oaverweagend skotsk-gäliskspreakend solden wörden, de eyrste 'süver' skotsk-gäliske generaty sinds 1970 solde weasen.
En bült projekten wörden weg en weare uperichted üm et skotsk-gälisk te understöänen, vöärnamelik döärdat et geen politik tema is: alle skotske politike partyen hebben herhaaldelik der sympaty vöär de 'reanimatypougingen' üütedrukked.
Beleavinge
Der besteyt al sinds de romantike strouming, under impuls van skryvers as Sir Walter Scott, en soort idealistiske beweaginge dee de 'autentike skotske språke' ny leaven wil inblasen. Wealende 'Highland Societies', wårunder de Highland Society of London, voren en bewüste kampanje vöär et weaderkeyren nå de olde skotske kultuur, wår de språke vaneigens deyl van üütmaakt, al steyt et vremd genog neet altyd boavenan de prioriteitenlyste. De vereyninge 'Clì Gàidhlig', vrogger Comann an Luchd-Ionnsachaidh, besteyt üüt sou'n düsend sympatisanten van wee de meyrderheid üüt eigen initiativ, en üüt persoonlike oavertüging, syn eigen et skotsk-gälisk aneleyrd hevt; et is feitelik en lobby dee an kracht tonimt en vöär algemeyne tweyspråkigheid pleit. Nåst Skotland is der noch en kleine kolony van gälen in de kanadeeske provinsy Nova Scotia (Alba Nuadh); et geyt hyr üm net yts meyr as as 2000 meansken.
De skotsk-gäliske språke hevt en bütengewoan ryke espröäken kultuur, mid düsenden leedjes, de sougenöömde 'puirt-a'bheul'; et jårlikse sangfestival Mòd Naiseanta Rioghail trekt gewoanlik massas turisten en höldt de belangstelling leavendig - mär volgens en antal rapporten dee rund de eywwisseling üütebröcht binnen, binnen der ouk swåre inspanningen nöydig üm disse språke teagen üütstarven te beskarmen.
Trutjeshoek
Trutjeshoek is n buurtschap in de Nederlaondse gemeente Oldebroek, elegen in de provinsie Gelderlaond. t Besteet uut mar n paor boerderiejen. Trutjeshoek ligt op n olde straandwalle dree kilometer ten noordoosten van Oosterwolde, kortbie twee aondere buurtschappen Posthoorne en Zuudeinde. Trutjeshoek besteet uut twee wegen de Wittensteinse Allee en de Zuudwendige weg. De leste weg löp dood in de weilaanden.
Platte peters
thumb|Zaojen van de platte peters Platte peters (Vicia faba) is een plant die beheurt tot de vlinderbloemigen (Fabaceae, synoniem: Papilionaceae). Oek de veldboon en de peerdeboon beheuren tot dezelfde soort en worren veur veevoer eteeld. Platte peters worren oek wel tuunbonen eneumd (van 't Nederlans tuinbonen).
Platte peters worren al iezig lang verbouwd en worde al 6.000 jaor veur Christus in 't Middellanse-Zeegebied egeten. De zaojen warren toe alleen nog vrie klein en bin veur 't eerst evunnen bie archeologische opgravingen bie Nazareth in Israël. In Europa wort al veur 1492 melding emaakt van de platte peters. De boon in 't sprookjen 'Jaap en de bonenstaak' was oek een platte peter.
Voedingstoffen
Voedingstoffen in 100 gram platte peters:
401
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in
Drammen
thumb|200px|Woapen van Drammen
Bie Drammen zeent rotstekeningen veunden van mear as 6000 joar oold. Det zol der op duden det der al zo lange volk roond Drammen ewoond hef. De eerste zekere tekens van inwonning komt oet de Vikingtied. Toen was de stea bekeand as "Dramn" of "Drofn". In dee tied steund et water veer of vief meter heuger. Den fjord strekten zik oet töt an Hokksund. In dee tied voorden de boten van de noormänne in et Drofnfjord. Den Ieslaandsen verledensbeskriewer Snorri Sturluson skreef in 1070 at keunink Olaf den Healigen zik in et Drammfjord versteuk vuur Knoet den Machtigen. In dissen tied kreeg Drammen ook zienen eersten healigen, Sunte Hallvard, den as in den fjord verdreunk in 1043. Later wör hee beskoarmhealigen van Oslo.
Drammen is ene van de rapst gröaiende wonplaatsen van Noorweagen. De bebouwing löp duur töt in Lier, Røyken, Nedre Eiker en Øvre Eiker. Met alle vuursteaden der bie wont der 112.123 leu in Drammen. De gemeente drammen hef 64.597 inwonners. Et is de viefdegrötste stad van Noorweagen.
Drammen is de tweedegrötste intrekkersstad van Noorweagen, noa Oslo. Mear as 21% van de bewonners keump neet oet Noorweagen.
Mulder
thumb|225px|Éne van de möllens in [[Leiden ]] thumb|225px|Möllesteen Nen mulder of möllenoar is iemand den zich beazeghöld mit het malen van iets op ne windmölle. Mangsmoal wöd doar iemand met an-eduud den groan vermaalt tot meal. Et is n eeuwnold zelfstaandeg beroop. Mangsmoal wöd et moalbedrief op ne wind- of watermölle van va op zönne oaver-edragen.
Ne koornmölle was vrögger nen bi-jnao onmisboar underdeel van de voodselveurzening van ne stad of darp woardeur den koornmulder in de darpsgemeenschop ne belangrieke plaatse innam.
In völle gevallen was den mölder pachter van ne koornnmölle en was den lokalen adel, n gasthuus of et stadsbestuur eigenoar van de mölle. Toch waren vrögger völle mulders eigenoar van de mölle dee-t zie bemaalden. Poldermulders waren in dienst bi-j et waterschop woarin de mölle stoand. Mangsmoal konden dizze mulders van eur loon neet rundkommen en verhuurden zi-j zich in den zommer (as poldermöllen toch weagens watertekort buten warking waren) as boernknechte.
Ambacht
Et ambacht van koornmulder hef völle kanten: hi-j hef neet alleneg verstaand van et malen van groan, hi-j mot as windmulder ok verstaand hebben van et weer. Bi-jveurbeeld möt hi-j de wolkenvörmen good kennen, um te wetten wanneer hi-j de windmölle nog veileg kan loaten dreajen. Wanneer de mölle bi-j te starke wind lös geet, besteet et gevoar dat de mölle in braand vlög. Vrögger verloar den mulder dan ok veur lange tied ziene inkomstenbronne.
Noast et malen van groan en et umgoan mit de grillen van et weer, möt nen groanmulder de möllesteen' good können scharpen. Dat is iets wat reagelmoateg neudeg is um n good produkt te können kriegen.
Den bescharmheiligen van de möllenoars is Victor van Marseille.
Boerngemaal
Der was ok verskil in möllenoarsbedrieve. Dit hing nauw samen mit et gebruuk van de mölle. Sommege mulders maalden alleneg veur den bakkers. Anderen bruukten eure mölle um noast et groan veur de bakkers ok veur et vee van de boern te malen: et zogeneumde boerngemaal. Dit gebeurden vri-jwal oaveral op de mölle in de wat kleinere darpen. Doar kump et spreakweurd "Wee et eerst kump, dee et eerst maalt" vandan.
Betaling in goderen
Vrögger wodden den möllenoar neet betaald in geld moar in goderen. Hi-j schupten uut iederen toeten den e emalen had wat meal veur eigen gebruuk of veur wieteren verkoop (et schuprecht). De mulders mit n boerngemaal hadden et in den winter, as et vee op stal stoand, arg drök. As der dan genog wind stoand, wodden der dag en nachte gemoalen. In windstille tieden waren der gene inkumste en wodden de tied nutteg evuld mit bi-jveurbeeld onderhold an de mölle of den moalsteen'. Mangs ok had den mulder as anvulling op zien inkommen wark derbi-j as weerd, bakker, kollenhandeloar of heel e der wat poggen of hoonder bi-j.
Möllens in Nederlaand
Rundumme 1900 stoanden der in Nederlaand rundumme 10.000 möllens. In elk stad of darp was doar wal éne of meer te vinden um in de eerste leavensbehooften van de bewonners te können veurzeen: namelek groan tot meal malen um de dagelekse stoete te können bakken. Ok was de koornmölle ne ontmeutingsplaatse veur de darpsleu. Den stoommachine, later den dieselmotor en den elektromotor hebt de windmölle vort-edrukt. Later kwamen veur veevoer de zogeneumde hammermöllen, dee motories wödden an-edreaven en de onderholdsgeveulege moalsteen' oaverbodeg maken. Et mengvoor deed ok zien intreade, zodat den mulder meer handeloar wodden, en blef der van et beroop van möllenoar neet völle meer oaver. Tot in de jaoren '50 van de veurege eeuwe dreajden nog enkele koornmöllen veur et malen van groan veur boer en bakker en poldermöllen veur et verplaatsen van waater. Vandage is nog moar n klein antal leu beroops-mulder, dee uutslutend veur menseleke konsumptie maalt en alleneg in uutzunderleke gevallen wodt nog poldermöllens ebruukt.
Monumentenzörg
Vandage bunt der in Nederland nog zon 1200 möllens oaver. Dee bunt veur et grootste deel eigendom van gemeenten of stichtingen en wodt mit hulpe van monumentenzorg onderholden.
Vanof 1923 is de Vereaneging De Hollaandsche Mölle drok met et beholden van Nederlandse möllens. De vereaneging hef nen eigen webstea mit ne lieste van alle Nederlaandsen möllens.
Veur et behold van ne mölle is et belangriek dat hi-j reagelmoateg dreajt. Völle van de bestoanden möllens dreajn weakeleks dankzi-j den inzet van deskundige vri-jwillige mulders zodat wi-j gelukkeg noo nog könt zeen hoo vrogger mit de mölle ewarkt wodden.
GroenLinks
GroenLinks (in t plat: GreunLinks of GruunLinks, of-ekort: GL) is ne Nederlaandse politieke parti'je, dee't linkse staandpunten hef. GroenLinks zegt ne greune, sosiale en tolerante politiek te willen bereiken.
Mulder
Monumentenzörg
Um et eeuwnolde ambacht van möllenoar op ni-je generoasies oaver te künnen bringen, besteet in Nederlaand vanof 1972 et Gilde van Vri-jwillige Möllenoars (GVM) mit n bi-jzunder lesprogramma veur möllens. Den opleiding duurt in den reagel twee joar. Den leerling mulder möt minstens éen joar op verskillende möllens hebben eleart en ewarkt, woarnoa um of eur n regionaol examen wöd of-enommen. Noa slaging vund anmelding plaatse veur et laandelek examen. As den leerling möllenoar bi-j et examen van De Hollaandsche Mölle blik hef egeaven van genog kennis en voardegheid, krig hi-j of zi-j et deur de ovverheid erkende getuugskrift van De Hollaandsche Mölle uut-ereikt. Doarnoast besteet in Freeslaand vanof 1973 et "Gild Fryske Mounders"(GFM) dat eavenens nen möllenoarsopleiding verzörgt.
17 juni
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 17 juni
Mulder
In gebroek
In t Tweants beent r verskeaidene oetdrukkings woerin at ne mölle vuurkeump:
GroenLinks
GroenLinks worden in 1990 op-ericht as fusie van veer kleine linkse parti'jen: de CPN, de PSP, de PPR en de EVP. GroenLinks hef veer zettels in den Tweeden Kamer en vief in den Eersten. Parti'jveurzitter is Heleen Weening. Sund 17 desember 2010 is Jolande Sap politiek leider en ok fraksieveurzitter in den Tweeden Kamer. De parti'je haalden bi'j de leste parlementsverkezingen in september 2012 veer zettels, zes minder as in 2010.
Grunnegs W
Grunnegse woorden dij begunnen mit W oet t Grunnegs woordenbouk.
Dedemsvaort
kan wiezen op:
402
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in
Akhenaten
left|thumb|De keunenklekke familie dij de [[Aton aanbid]] Hai luit ook n nije heufdstad baauwen, Akhetaton, dat nou bekend staait as Amarna. Dizze stad was dou de grootste stad ter wereld en was hailmoal baauwd ter eer van de Aton. Om en bie zien 14e regeernsjoar nam Akhenaten aine Smenkare aan as mitregent. Veul waitenschoppers mainen dat dizze Smenkare dezölfde persoon is as Nefertiti. Dizze Smenkare regeerde Zuudegypte vanoet Thebe, in tieds dat Ahkenaten Noordegypte regeerde vanoet Amarna. Dit het nait laank duurt, den noa 2 joar kwam Akhenaten oet de tied.
Dou Akhenaten oet de tied kwam en (middelekerwies) Nefertiti de troon van hom over nam, verluiten de mìnsken Akhetaton en wuir Thebes weer de heufdstad. Nefertiti stèlde de olle goden weer in, moar behuil de Aton as eene van heur. Dou ook zai dood gong, was elkenain dij veur de Aton was vot. Toetankhamon wuir farao. Aal dingen dij heugden aan de tied van de Aton wuiren hailmoal of dails vernietegd.
Vlagge van Eibarge
thumb|de vlagge van Eibarge De vlagge van Eibarge is blauw met links 5, 3 en 1 gelle veerkanten en vanof dat ene veerkant ne gel-blauw-gel-blauw-gelle bane, op zien Hollaands: "Blauw, met een van 3 treden getrapte broekingdriehoek, met een over het midden van de vlucht, ter hoogte van 1/5 van de vlaghoogte 5 smalle banen afwisselend van geel blauw." De dree gelle banen staot veur de dree karkdörpe Eibarge, Beltrum en Rekken. De twee blauwe banen wee't d'r tussen staot verwiest naor de beide rivieren in de gemeente Eibarge: d'n Barkel en de Slinge.
Cristóbal de Mondragón
thumb|Cristóbal de Mondragón
Cristóbal de Mondragón y Otalora (Christoffel van Mondragon) (* 1504 in Medina del Campo, Valladolid; † 4 Januari 1596 in Antwarpen) was nen Spaansen veldheer tiedens den Tachtigjoarigen Oorlog. Mondragon kwam in Vlaanderen in 1544 en zol op twee korte tochten noa (1570-1571, 1579), zien wietere laeven hier verblieven. Hi-j sprak den taal en trouwden ne Vloamse vrouwe.
In 1572 ontzetten hi-j et deur de Geuzen belaegerde Goes, woarnoa hi-j deur Hartog van Alva tot Stadholder van Zeelaand beneumd wodden. Op 21 februari 1574 mös hi-j de stad Middelburg (gemeente) an Willem van Oranje oaverdragen. Twee joar doarnoa belaegerden hi-j Zierikzee en nam de stad in. Noa dizze veroavering, kon e neet verhinderen dat de Spaanse soldoaten, dee al lange tied neet betaald wödden, an et muten slogen. Under Alessandro Farnese nam hi-j in 1579 an et Beleg van Maastricht dael. Zienen lesten veldtocht was in 1595. Hij wus de belaegering van Grol deur Maurits van Oranje te deurbrekken en ging an op nen dreksen anvoaring mit zienen teggenstaander, moar Maurits trok zien laeger weerumme. Hiernoa verdref Mondragon de ruuteri-je van Filips van Nassau en nam dee gevangen.
Mondragon steerf op hoge laeftied as Gouverneur in den toonmoaligen citadel van Antwarpen,
403
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in
West Betuwe
West Betuwe is een gemiente in 't zuudwesten van de Nederlaandse pervincie Gelderlaand. De gemiente ontstund op 1 jannewaori 2019 deur 't samengaon van de gemientes Geldermalsen, Neerijnen en Lingewaal. Op 1 jannewaori 2020 waren der 50.219 inwoners.
De heufdplaatse van de gemiente, en ok de grootste kern, is Geldermalsen.
Truus
Truus kan verwiezen naor:
Haarbig
thumb|right|200px|Haarbig in de gemeente Tubbige Haarbig is n doarp in de gemeente Tubbige in Tweante. Saamn met Mariaparochie is t n dubbeldoarp Haarbig-Mariaparochie. In 2007 wonn dr in dit dubbeldoarp 1839 leu. t Ligt op ongevear 5 kilometer op t noordn van Almelo.
Ruslaand
Ruslaand, officieel de Russische Federaosie (Russisch: Россия, Российская Федерация, Rossija, Rossijskaja federacija), is et grootste laand ter wereld mit 17.075.200 kwadraotkilometer, gedieltelik legen in Europa en gedieltelik in Azië. Et laand leit liekewel vanuut een poletiek perspektief in Europa, omdat de belangriekste dielen d'r-van in et Europese diel liggen. Ruslaand het et zeuvende grootste antal inwoners van alle lanen ter wereld. Ruslaand greenst an Noorwegen, Finlaand, Estlaand, Letlaand, Litouwen, Polen, Wit-Ruslaand, Oekraïne, Georgië, Azerbeidzjan, Kazachstan, China, Mongolië en Noord-Korea. Et laand vormde van 1917 tot 1991 as Russische Sociaolistische Federaotieve Sovjetrippebliek (RSFSR) et hat van de Sovjet-Unie, en is vandaegededag een onofhaankelik laand mit lidmaotschop van et Gemienebest van Onofhaankelike Staoten. Diplomaotisch zien gelt Ruslaand as de opvolgstaot van de Sovjet-Unie. De Russische muntienhied is de roebel.
Staotsheufd en regeringsleider is Vladimir Poetin
Haarbig
Vereniges
t Doarp hef n groot antal vereniges. n Antal hiervan zeent:
Ruslaand
Nao de inmekeerstotting van de Sovjet-Unie kreeg et ni'je Ruslaand een bult minder anzien dan de veurmaolige Sovjet-Unie. In oktober 2005 wodde d'r bericht dat de bevolking van Ruslaand mit een half miljoen daeld was, tot 143 miljoen. Ruslaand is nog altied et laand mit et hoogste antal immigranten.
Et Oolde Ruś
Veurdat et kristelike tiedpark begon, leefden d'r in et zuden van et hudige Ruslaand en in Oekraïne onorganiseerde stammen, zoas de Proto-Indo-Europeërs en de Skythen. Van de dadde tot de zesde ieuw nao Kristus wodden de steppen daor onderlopen deur opienvolgende nomadische invaosies, zoas deur de Hunnen en Avaren. Tot de achtste ieuw was et zudelike gebied in hanen van de Chazaren, een Turkisch volk dat allieerd was mit de Byzantienen en vanuut Ruslaand een reeks oorlogen voerde mit de Arabische Kalifaoten.
De Vrogge Oost-Slaven kregen de overhaand in hudig West-Ruslaand vanof de zeuvende ieuw. Halverwege de negende ieuw kwam d'r op uutnodiging, een groep Scandinaviërs, de Warangen, om as heersende elite dienst te doen, mit Novgorod as heufdstad. Ok al nammen de heersers de Slavische kultuur gauw op, toch overleefde de Warangische dynastie een flink antal ieuwen. In die tied was de Oosters-Orthodoxe Karke adopteerd, en was de heufdstad in 882 nao Kristus veerder naor et zuden verplaetst, naor Kiev in 't hudige Oekraïne.
In disse tied wodde et woord Rhos, of Ruś veur et eerst bruukt om de Warangen en heur Slavische volk mit an te duden. In de tiende en de elfde ieuw wodde Kiev-Ruś et grootste en meest welvaorende laand van Europa, vanwegen de haandel mit beidend Europa én Azië.
De uutmekeerstotting van ni'je haandelsroutes naor et Oosten in de tied van Kruustochten het in de twaolfde ieuw mitwarkt an de ondergaang en ofbrokkeling van Kiev-Ruś.
In de twaolfde en de dattiende ieuw wodde een groot antal van de Slavische bevolking votdreven naor et zwaor beboste noorden, naor et zonuumde Zaleśje (Aachter-et-bos) deur konstante invaosies van nomadische Turkische stammen, zoas de Kiptsjaken en Petsjenegs. Daor in et noorden ontstonnen de opvolgstaoten van Kiev-Ruś: De Rippebliek Novgorod en Vladimir-Suzdal. De omkrieten van de revier de Wolga wodden hielemaole overneumen deur de Wolga-Bulgaoren en heur moslimstaot.
Over de volgende ieuwen wodden de Slavische hertogdommen van et Zaleśje om de zoveul tied anvallen, plunderd en veroverd deur Mongoolse nomadenlegers, die onderdiel vormden van de Goolden Horde, et Sino-Mongoolse riek dat in de vroggere ieuwen deur Kublai Khan opzet was, en zich uutstrekte van Peking in et oosten tot vlak aachter et Oeralgebargte in Ruslaand. In disse tied kwam veur et eerst een verschoeving tussen Russen, Wit-Russen en Oekraïners: bi'j heur die in et oosten onder konstante anval van de Mongolen (ok Tataren) kwammen, ontwikkelde de tael staorigan richting et Russisch. In et westen en et zuden, in de gebieden die annekseerd wodden deur et Groothertogdom Polen-Litouwen ontstonnen et Wit-Russisch en et Oekraïens.
Disse tied wodt in Ruslaand anduud as et Mongoolse juk - de Russsiche hertogdommen verleuren heur onofhaankelikhied an de Tataarse chans, die hoge belasting opeisten en de grotere steden om de zoveul tied plunderden. Dit het d'r-toe leided, dat tiedens de volledige middelieuwen Ruslaand machteloos was en him ekonomisch niet ontwikkelen kon. Allend Novgorod en Pskov in et noordwesten wol et lokken de Tataoren buten te holen, en zels om onofhaankelikhied van Polen-Litouwen en van de Teutonen te blieven beholen.
Moskovië
Begin zestiende ieuw wodde de Russische adel vormd, de kaste van bojaren, die van de Moskovische groothertog landeri'jen kregen, peerden, en legers, mit et doel Moskovië te verdedigen tegen de Krim-Tataren in et zuden, en aandere Turkische stammen, overbleven van et uutmekeervalen Mongoolse Riek.
Ivan de Verschrikkelike, officieel kroond as eerste tsaar van Ruslaand (et woord is ofleid van et Latiense Caesar) in 1547 veroverde de laeste onofhaankelike Russische rippeblieken en hertogdommen, annekseerde de moslim-turkische lanen rond de Wolga en op de Krim, en begon et perces Russische macht zo veer meugelik uut te breiden naor et oosten deur Kozakkenregimenten over de Oeral te sturen. Ien ieuw laeter wodde Alaska ontdekt deur Bering, en was Ruslaand et grootste laand ter wereld wodden.
Bestuurlike indieling
De Russische Federaosie omvatte sund 1992 89 gebieden mit een uutienlopende staotus, an et aende van 2005 weren et d'r nog 88:
Belangrieke steden
Archangelsk — Astrachan — Irkoetsk — Jekaterinenburg — Kaliningrad — Kazan — Krasnojarsk — Moermansk — Moskou — Nizjni Novgorod — Novgorod — Novosibirsk — Oefa — Omsk — Penza — Perm — Petrozavodsk — Pskov — Rostov an de Don — Samara — Saratov — Sunt-Petersborg — Tomsk — Tsjeljabinsk — Tver — Vladivostok — Vologda — Voronezj — Wolgograd
Religie
Ruslaand het een groot antal religies, mar is overwegend atheïstisch. De Russisch-Orthodoxe Karke is ok nao 1991 de meest dominante kristelike religie bleven in Ruslaand, mar het veul anhang verleuren tiedens et kommunisme. Veul etnische Russen bin niet meer religieus, mar staon nog wel sympathiek tegenover disse karke, die ok een grote kulturele betekenis had het veur de Russische geschiedenis. De islam volgt op de tweede plak. Anadere religies omvatten verschillende protestaanse karken en de ooldgeleuvigen, boeddhisme, jodendom, rooms-kattelicisme en sjamanisme. Overarving van geleuven vient over et algemien plak langes etnische lienen: etnische Russen bin vaeke Russisch-orthodox en Turkse en Kaukasische volken bin vaeke islamitisch. Neopaganisme kriegt veural de laeste tied anhangers onder meensken van Slavische oorsprong.
Laege Laanden (staotkunde)
De Laege Laanden of de Nederlanden is ne benaming veur n laeg elaegen gebeed in West-Europa toon Nederlaand en België nog neet as ofzunderleke stoaten bestoanden. Mangs wöd ok Luxemburg bi-j de Laege Laanden erekkend.
De benaming wöd ebruukt in de geskiedskrieving, moar ok vandage den dag nog wöd et ebruukt as anduding veur beide (of alle dree) de laanden bi-j mekare.
Veerboot
De woorden veerboot en veerpont hebt elk ne wetteleke betekkenis. Volgens et in Nederlaand geldege Binnenvoartbesluut is nen:
Amsterdam
thumb|270px|Amsterdam in [[1888.]] Amsterdam (in et Urkers ok wel De Stad eneumd) is n gemiente in is de oofdstad van Nederlaand. De stad wort in et Amsterdams ok wel Mokum eneumd, disse naam komt eut et Jiddisj in beteakent 'plekke' of 'stad'. Amsterdam legt in de Nederlaandse provinsie Noord-Ollaand an de monding van de Amstel, in et IJ.
Veerboot
Nasionaal (Nederlaand)
De belangriekste veerbootverbindingen binnen Nederlaand bunt:
Ielst (stad)
thumb|250px|Lekaosie Ielst Ielst (Fries: Drylts) is een stadtien in de Nederlaandse perveensie Frieslaand en ien van de Friese elf steden.
Ielst leit vuuf kilometer in et zuudwesten van Sneek, en is et heufdplak van de gemiente Súdwest-Fryslân. Deur et stadtien lop 'e revier de Geeuw, die in et stadtien saemenvloeit mit de revier de Ee. Ielst het een treinstation an de speurliende Liwwadden - Stavoren. D'r wonen zoe'n 4.000 meensken.
Amsterdam
Amsterdam et zeen naam te danken an de anlegging van n dam in de 13e ieuw an de Amstel (Amsteldam). Roend 1300 krieg et stadsrechten, in gruuide in de Gouwen Ieuw eut tot ien van de belangrikste angelssteden ter wärreld. Bevolkingsgruui leidde vanof et eande van de 16e ieuw tot stadseutbreidingen, waoronger de grachtengordel, die op de UNESCO-Wärreldörfgoedliest stot in tot dé bezienswaardigeden van de stad beoort. Angere attraksies binnen museums, zo as et Riksmuseum, et Stedelik Museum in et Van Gogh Museum, et Anne Frank Eus, de Wallen in de droogkafees. Amsterdam et twie universiteiten in et de mieste nasionaoliteiten ter wärreld.
Eand meert 2022 ad de gemiente Amsterdam 905.000 inwoeners. Op 1 december 2012 aolde de gemiente vor et eerst sinds de jaoren zuventig et inwoenerantal van 800.000. De Metropoolregio Amsterdam, waortoe onger angere Almere, Et Gooi, Aarlem, Zaanstad in Purmerend beoren, et ongeveer 2,4 miljoen inwoners. Amsterdam is värder ok ien van de steden in de Raandstad. De stad zelf is ongerverdield in verskillende stadsdielen die wier ongerverdield binnen in buurten in wikken.
Zustersteden
Amsterdam et stedenbaanden mit de volgende steden:
19e eeuw
Decennia - Eeuwen - 18e eeuw - 19e eeuw - 20e eeuw
404
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in
405
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in
1 (getal)
Ien (1) is et netuurlike getal dat nul opvolgt en an twie veurofgaot. Et reprissenteert een inkelde entiteit.
In de netuurwetenschop
1 is et atoomnummer van waeterstof.
Voskule
Voskule (Nederlaonds: Voskuil) is n buurtschap in de Nederlaondse gemeente Oldebroek, elegen in de provinsie Gelderlaond. t Ligt in t noordoosten van de gemeente, dree kilometer ten noordwesten van Hattemerbroek.
Stalen truus
thumb|right|Truus Een stalen truus of gewoon truus (soms ok wel: vaatwasser) is een apperaat um autematisch de ofwas te doen. De meeste stalen truzen veur thuusgebruuk bestaon uut twee rakken, waor de vaat in-ezet kan worden. Onder disse rakken bint twee dreiende spreuiers emonteerd die warm water uutspuiten, en daormee de vaat schoonmaken. Een mederne stalen truus kan een hele ofwas in ongeveer aanderhalf ure schoon en dreuge maken. De stalen truus verbruuk per ofwasbeurte 45 tot 55 liter water.
Zwartewaterklooster
thumb|'t Zwartewaterklooster lag naobi'j 't Zwarte Water. Op de kaorte ziej waor de revier deur 't tègenwoordige Oaveriessel streump. 't Zwartewaterklooster was een in 1233 esticht Benedictiener vrouwenklooster ten noorden van Asselt in 't Oaversticht, tègenwoordig de pervincie Oaveriessel. In of bi'j 't klooster, det eerst Mons Sanctae Mariae oftewal Mariënbarg hietten, lag een groot antal mansluden begraven die onder de bisschop van Utrecht evochten hadden en in 't Oaversticht esneuveld waren. Ok de namen Insula Dei en Insula beate Marie waren veur 't klooster in umloop. De name Zwartewaterklooster kump van de ligging naobi'j de revier 't Zwarte Water.
Begraafplaatse
De kloostergronden waren de leste röstplekke van verscheiden ridders die ummekomen waren in de Slag bi'j Aone (1227), 't heugtepunt van de machtsstried tussen de bisschop van Utrecht Otto II can Lippe mit zien kompanen en de Coevernse kestielheer Roelfe II van Coevern. Dizze leste had mit een leger Drèentse mansluden en vrouwluden 't bischoppelijke leger 't moeras de Mommeriete bi'j Hardenbarg in elokt; de peerden zakten weg en de bisschop mit een bulte ridders wördden of-eslacht. Heur lieken bint vermoedelijk in platbodems oaver de Vechte naor de plekke naobi'j de reviermonding ebrocht daoras Willeband van Oldenbörg, de opvolger van de sneuvelde bisschop Otto, 't klooster leut oprichten. De gesneuvelden mussen dagens deur de nonnen, daoras d'r oorspronkelijk twintig van waren, herdacht wörden in 't koorgebed.
Orgenisaotie
De stichting van 't klooster gef an det ze in de 13e ieuw al aordig waren evörderd mit 't in cultuur brengen van 't laand daor. Een klooster kwaamp mit zien orgenisaotievermogen, centeri'je, technische kennis en beheersing van 't schrift ok mooi van passe bi'j 't uutvoeren van waterhuusholdelijke prejecten.
Um 't klooster an inkomsten te helpen, mussen de gebrukers van 't vene een gebied van veertien zogenaamde hoeven ofstaon an de joffers van 't klooster. Dit gebied hietten van die tied of an 't Monnikenslag. Ok kreeg de leefgemienschop de rechtspraoke oaver 't vene ten oosten van 't klooster en 't recht op een tiende diel van de vruchtopbrengst. De liefspreuke van de nonnen, 'ora et labora', bid en wark, wördden letterlijk toe-epast.
't Beheer oaver de goederen had de proost, die mit een paar ördebreurs op 't kloosterterrein in de proosdi'je woonden. Uut dizze breurs keus de proost de pestoors veur de perochies die vanuut 't klooster wördden esticht. Ien van de breurs was biechtvader veur de nonnen. De nonnen wördden bi'jestaone deur 'conversen': lekezusters veur 't dagense wark en lekebreurs veur 't zwaore wark op 't laand.
Ende
De Riffermaotie, de grote karkhervörming in de 16e ieuw, maakten een ende an 't kloosterlèven. In 1582 was 't Zwartewaterklooster verlaoten en woonden de nonnen in Asselt. 't Kloosterbezit was oaveregaone op 't stadsbestuur. 't Onbewoonde en vervalen kloostergebouw wördden of-ebreuken deur boeren in de umgeving, die de stiender gebruukten veur de bouw van heur boerenspillen. In de Fraanse tied wördden de veurmaolige kloosterbezittingen staotseigendom en in 1802 bint de leste goederen verkocht.
Lemsterlaand
Lemsterlaand (Fries: Lemsterlân) was een gemiente in de perveensie Frieslaand. t Had omdebi'j de 13.544 inwoners en een oppervlakte van 124,34 km², waorvan 48,41 km² waeter. Op 1 jannewaori 2014 gong de gemiente op in de ni'je gemiente De Friese Meren.
Tot omdebi'j de jaoren 70 van de 20e ieuw leup de taelgreens tussen Fries en Stellingwarfs deur de gemiente. Et Stellingwarfs (krûmme) wodde introduceerd deur kelonisaosie van Gieterse verveners omenbi'j 1800. In de oostelike helte wodde Stellingwarfs naost de Friese tael bruukt. Daornao is ok dit gebied verfriest. Et Stellingwarfs wodt hier now minnig meer bruukt.
Et Ir. D.F. Woudagemaal in et heufdplak De Lemmer staot op 'e liest van wereldarfgoed van UNESCO.
Dörpen
De gemiente Lemsterlaand had negen officiële dörpen. De Nederlaanse naemen weren de officiële.
Antal inwoners per woongebied : Overige officiële plak:
Buurtschoppen
Naost disse officiële woongebieden weren d'r in de gemiente ok de volgende buurtschoppen:
Schelle
thumb|De buurt Old Schelle in de wiek Schelle Schelle (Zwols: Skelle, [skɛlə]) is een (veurmaolig) buurtschop en wiek in Zwolle. Schelle lig op een rivierduun die evörmd is in het Holoceen.
De wiek Schelle bestiet uut de volgende buurten: Old Schelle, Schelle-Zuud en Oldeneel, Schellerbroek, Schellerhoek, Schellerlaanden, Oldenelerlaanden-West, Oldenelerlaanden-Oost, Oldenelerbroek en Kaoterveer-Engelse wärk. De wiek määkt noe diel uut van de Zwolse wiek Zwolle-Zuud.
406
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in
Kasteel Keppel
thumb|right|250px|Kasteel Keppel, anzicht op et hoes
Kasteel Keppel is n kasteel bi-j Laeg-Keppel in den Geldersen Achterhook in Nederlaand en is ene van de mooist bewoarde kastelen in Den Groafschap. Et ligt in Laeg-Keppel, rundumme vief kilometer oostelek van Doezebarg an den N317 in de richting van Deutekem.
Geskiednis
Uut den middeleeuwsen wontoorn, ebouwd rundumme 1300, greujden n groot hoes, dat noa völle verbouwingen pas in de 19de eeuwe kloar kwam. Den rechtertoorn van vandage steet op de plaatse van den wontoorn, op kellerheugte bunt de muren 2 meter dikke. In 1581-1582 wodden et kasteel tot dreemoal too belaegerd, in-enommen en wier deur Stoatse troppen verneeld. Kasteel Keppel hef in de Middeleeuwn völle te lieden ehad. Veural in den Tachtigjoarigen Oorlog. De heren van Keppel waren Spaansgezind en op 29 september 1581 nammen Stoatse troppen et kasteel in. Frederik van Pallandt, heer van Keppel, undernam nen teggenanval en kreg zien eigendom terugge. Een joar later, 30 september, valt de Stoatsen opni-j an. Zi-j mossen et haenig an doon waegens nen groten veurroad buskruut, en mossen et kasteel in olderwetsen stiel verwoosten. Den Münstersen biskop Bernhard van Galen better bekand as Bommen Berend nam in 1665 et kasteel in, unruumt et kasteel in 1666 woarnoa de verdaedigingswarken of-ebrokken wodden. Lodewijk XIV richten et kasteel in 1672 in as heufdkwarteer, moar et wodden in datzelfde joar völle schaa too-ebrach deur plunderende Fransen en Münsterse troppen. Noa den Tachtigjoarigen Oorlog brekt röstege tieden an veur et kasteel.
Vandage
Vanof 1962 is et kasteel bezit van de Pallandt van Keppel Stichting, dee et meugelek emaakt hef um kasteel, huusroad en park bi-j mekare te holden, zodat het nog deur de familie kan wodden bewond. De bewonners van vandage bunt baron en baronesse van Lynden-Rutgers van Rozenburg. Welwillend stoat zi-j op ofspraak kiekleu too. Et kasteel is neet vri-j te bezoeuken, moar noa n skriftelek verzeuk ericht an den rentmeister ku'j et rondkieken bespraeken.