cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Martin Koster
Schrieverije en streektaalwark
Mit de schriever Anne Doornbos richtte Koster in 2005 't Nei Drèents Geneutschap op, det een contactpunt wol wezen veur Drèentse schrievers en aandere streektaalactivisten.
Oprichten van Roet
In 1979 kwaamp 't Koster in een café in Stad in 't zin um een literair tiedschrift in 't Drèents te maken. Zien kammeraod, de Twèentse schriever Ton Kolkman, was daoraover vortdaolijk enthousiast. Dezölfde dag wördden 't eerste nummer van 't nog altied bestaonde tiedschrift Roet in mekare ezet. Roet zette hum, krek as zien Grunneger veurloper 't Swieniegeltje, of tègen verstikkend conservatieve schrieverije. Véur 't oprichten van Roet zat Koster ok in de redactie van 't kört verschienende tiedschrift De Pennevogel, daor as wark in stund in verscheiden Nedersaksische variaanten van Nederlaand en Duutslaand, en det dezölfde uutgaankspunten had as  't Swieniegeltje.
Roet had in 't begun veural een satirische inslag en bood een stee an moderne, maanks controversiële thema's - veur 't eerst binnen de Drèentstalige schrieverije. 't Oldere, meer beholdende Drèentstalige blad Oeze Volk was Koster aldeur minder naor 't zin. Roet naamp eerst allent Drèentstalig wark op, later ok wark in aandere streektalen en in 't Nederlaands. Koster hef twintig jaor laank redacteur ewest van 't blad. In 2004 stelde hij een bloemlezing samen uut 25 jaor Roet, mit as titel Strèupers van de taol.
Koster en de Drentse Schrieverskring
Koster vund det de in 1953 operichte Drentse Schrieverskring, daor as e bij was egaone, veural leden had die niet in schrieverije van kwaliteit interesseerd waren. Partie leden wolden hum vanwege de aord van zien schrieverije royeren, mar in 1991 wördden hij onder 't veurzitterskop van Klaas Kleine ekeuzen töt volmacht.
Toe as der in 1992 drokte ontstund umdet een antal leden de schriever en politicus Lukas Koops niet as veurzitter wolden hebben, steunde hij Koops. Toe as Koster miende det de Schrieverskring hum verbeud um hum kritisch uut te laoten aover aandere leden, stapte hij deruut.
Uutgaven van en aover Koster
Koster zien wark is, mit uutzundering van de intussen ebundelde gedichten, miest nog verspreid verschenen. In 1995 publiceerde hij bij uutgeverije Het Drentse Boek Zölfportret mit sparzegelties. Hij maakte de eerste Drèentse stripvertaling, 't Suske en Wiske-album Het hondeparadies (Grunning, 1998) en schreef de Nederlaandstalige monografie ''Tegen de stroom in. Het kunstenaarschap van Rudi Seidel'' (Zuudwolde, 1998). De bundel Hotel an 't spoor, mit zien gedichten van de leste dartig jaor, kwaamp in 2010 bij Het Drentse Boek uut. Mit dizze bundel wun Koster in 2011 de Dagblad van het Noorden Streektaalpries, in de kattegorie proza en poëzie. Een veule ebloemleesd gedicht det in de bundel stiet, is 'Requiem veur een hunebed of petrae in de vrömde'.
In 2017 verscheen bij Het Drentse Boek ''Oostwaartsch! Grensverkennings van een Sudentendrent'', een reisverslag diels in 't Nederlaands, diels in 't Drèents eschreven. In 2020 kwaamp, ok bij Het Drentse Boek, Ik trap hum an uut, een keuze uut de columns die Koster onder de name Sjarlefrans schreef veur 't Dagblad van het Noorden. In detzölfde jaor verscheen van de haand van Koster ien nummer van ''Een goed stuk vleis. Drents volkstiedschrift'', mit gedichten, körte verhalen, stokkies en foto's onder pseudonieme redactie van Lodewijk van Heiden en John Harbours.
't Roetnummer van winter 1999/2000 stund in 't tieken van Koster zien ofscheid as heufdredacteur. Wark van hum is in det nummer bijien ebracht mit as titel Ave Reest. In 2006 verscheen bij de Stichting Drentse Taol (vandage 't Huus van de Taol) een schrieverspetret op dvd aover Koster.
Sloveniën
Sloveniën (Sloveens: Slovenija), is n laand in Mildn-Uropa en t is lid van de Uropese Unie. t Laand, ne republiek, greanst in t westn an Italiën, in t noordn an Oostnriek, in t oostn an Hongaarnlaand en in t zuudn an Krowatiën. De heufdstad is Ljubljana. t Laand hef ne öppervlakte van 20.151 veerkaante kilometer en t tealt 2 miljoen inwonners. Dat gef ne bevolkingsdichtheid van 100 inwonners/km².
De officiële taal is Sloveens. t Grootste deel van de Sloveenn is rooms (84%).
Lingewaal
Lingewaal is ne vroggere gemeente in de Nederlandse previnsie Gelderlaand en hef ne oppervlaakte van 54,56 km² (woarvan 3,53 km² water). De gemeente is in 1986 onstoan uit de veurmalige gemeenten Asperen, Heukelum, Herwienen en Vuren.
Kernen
Asperen (gemeentehoes), Herwienen, Heukelum, Spiek, Vuren en de gehuchten Benedenend, Bovvenend, Freezenwiek, Karkend, Leuven en Vöggelswarf.
Gemeentewoapen
In et gemeentewoapen bunt de veurnoamste dele van de waopens van de veer veurmoalige gemeenten (Asperen, Herwienen, Heukelum en Vuren) op-enommen. Et linkerdele van et skild is ne samenstelling van de woapens van Asperen en Vuren. Et rechterdele van et skild is et gehalveerde woapen van Herwienen. In et hartskild steet ne vereenvoldigde poorte uut et woapen van Heukelum dee'j ok trög könt vinden in et woapen van Asperen.
Guus Hiddink
Guus Hiddink (Varsseveld, 8 november 1946) is een Nederlandse voetbaltrainer en ex-voetballer.
Spöllerscarrière
Hiddink werd geboren in de gemeente Wisch (now gemeente Olde Iesselstreek). In zien jeugd voetbalde hi'j voor de amateurvereniging SC Varsseveld, woar hij op twaalfjarige leeftijd lid werd. Eerder kon dat in den tied nog niet. Hiddink bliekt een technisch begaafde linksbenige middenvelder. In mei 1961 spölde Hiddink, dan 15 joar old, zien eerste wedstried in het eerste elftal van SC Varsseveld. Hiddink gaf zien studie veurrang boaven het voetbal en ging noa een mislukte poging de HBS af te maken de CIOS-opleiding volgen. In zien tweede joar mos Hiddink stage lopen bi'j een betaald voetbalclub en wodden jeugdtrainer bij De Graafschap. Toen hi'j het CIOS afrondde wodden Hiddink ok metene gediplomeerd voetbaltrainer, hi'j kreeg toen het B-diploma, het één noa hoogste toendertied. Noa het CIOS wodden Hiddink, door heufdtrainer Evert Teunissen, benuumd tot full time jeugdtrainer en assistent-hoofdtrainer. In 1967 degradeerde de Graafschap noar de tweede divisie en wodden een ni'je heufdtrainer an-esteld, Ad Zonderland. Hiddink spölde al een joar lang gin voetbal meer, moar Zonderland voegde Hiddink bi'j de selectie, de spöllersselectie dit keer. Noa twee joar in de tweede divisie wodden de Graafschap in 1969 kampioen, met Hiddink as topscorer met 22 doelpunten, en promoveerde naar de eerste divisie. Noa één jaar eerste divisie kocht PSV Hiddink. Hiddink bleef anderhalf joar bi'j PSV, moar een vaste basisplaatse veroveren lukken um niet. Noa PSV keerde hi'j terug noar de Graafschap woar trainer Piet de Visser de trainer was. Zien jongere breurs René en Karel wodden toen ook an de selectie van de Graafschap toe-evoegd. René voetbalde uutendelek enkele bi'j De Graafschap en Karel bi'j spölden later ook nog bi'j FC Groningen en BV Veendam. Hiddink ging dus terugge noar de eerste divisie, moar promoveerde in 1973 noar de Eredivisie. Toen de Graafchap in 1977 degradeerde vertrok Hiddink noar NEC. In april 1978 ging hi'j enkele moanden noar de Washington Diplomats (VS), woarna hi'j weer veur NEC spölde, um doarnoa weer enkele moanden in de Verenigde Stoaten te voetballen, now bi'j San Jose Earthquakes, woarnoa hij weer terugkeerde noar NEC, om uutendelek de letste twee joar van zien voetbalcarrière zien loopbane af te sluten bij de Graafschap. Kenmerkend veur de spöller Hiddink was dat hij strafschoppen bi'jnoa nooit miste. Hiddink is lid van Orange All Stars.
PSV
De trainerscarrière van Guus Hiddink startte ook bi'j De Graafschap. Van 1981 tot 1983 was hi'j hier assistent-trainer. Doarnoa maken hi'j de oaverstap naar PSV, woar hi'j eerst assistent-trainer was en vanaf meert 1987 heufdtrainer. Hi'j nom de taken oaver van Hans Kraaij sr den in conflict was eraakt met Ruud Gullit. Onder leiding van Hiddink won PSV in dri'j joar tied dri'jmoal de landstitel, dri'jmoal de nationale beker en en eenmoal de Europacup 1, in 1988.
Valencia
In de seizoenen 1991/92 en 1992/93 behaalde Hiddink twee joar op riege Uefa-Cup voetbal met Valencia. In het begin van het darde seizoen bij Valencia kwam Hiddink deur tegenvallende resultaten in de problemen, woarnoa hi'j end 1993 ontslagen werd. Dri'j moand later, februari 1994, wol Valencia hem toch terugge: noa Hiddinks vertrek was de club beheurlek weg-ezakt en dreigde degradatie. Het lukte um Valencia in de Primera División te houden, moar Hiddink keerde Valencia de rugge toe en hield een sabbatical. Zien passie voor de golfsport haalde Hiddink in Spanje op, woar zien hotel noast de golfbaan stond.
Nederlands elftal
Op 1 januari 1995 wodden Hiddink benuumd tot bondscoach van het Nederlands voetbalelftal. Hij volgde de noar PSV vertrokken Dick Advocaat op. Hiddinks Oranje kwalificeerde zich ternauwernood veur het EK in Engeland. Noa een verloren wedstried in en tegen Wit-Rusland lek Nederland kansloos, moar deur onverwacht verlies van Tsjechië bi'j Luxemburg hield Nederland een kans op het EK. Via een play-offwedstried tegen Ierland, espöld op Anfield Road, kwalificeerde Nederland zich. Nederland bereikte de kwartfinale op het Europees kampioenschap in 1996. Hiddink kreeg doar te maken met de kabel, onenigheid tussen een paar donkere en blanke spöllers van Ajax, wat mede de oorzaak zol wean van de uutschakeling. Edgar Davids wodden deur Hiddink tiedens het toernooi uut de selectie ehaald.
De kwalificatiereeks veur het WK 98 verliep verliep veurtvarend: Wales wodden met 1-3 en 7-1 verslagen, België wodden met 0-3 en 3-1 verslagen en San Marino met 4-0 en 0-6. De enige verloren wedstried was in en tegen Turkije. Op het wereldkampioenschap in 1998 wodden Nederland eerste in een groep met België, Mexico en Zuud-Korea. In de achtste finale wodden Joegoslavië met 2-1 verslagen en in de kwartfinale Argentinië met 2-1. In de halve finale verloor Nederland echter noa het nemmen van strafschoppen van Brazilië. De wedstried om de 3e en 4e plaats tegen Krowatië ging toen ook verloren.
Real Madrid en Real Betis
Moar een paar dagen noa de letste wedstried op het WK kwam Hiddink in dienst bi'j Real Madrid. Real Madrid had het seizoen derveur de Europa Cup 1 ewonnen en mocht in 1998 de stri'jd um de wereldbeker an. In Tokio won Real onder leiding van Hiddink met 2-1 van Vasco da Gama en behaalde zo de wereldbeker veur clubteams. wieters verliep het seizoen teleurstellend en in meert 1999 wodden Hiddink ontslagen deur voorzitter Lorenzo Sanz. Aanleiding zol wean ewest het niet opstellen van zien zönne Fernando Sanz. Noa zien vertrek bi'j Real Madrid was Hiddink nog dri'j moand interim-coach bi'j Real Betis Sevilla. Hiddink wodden de zeuvende trainer in twee joar tied en hield de ploeg in de Primera División. In 2000 nam Hiddink weer wat gas terug.
Zuud-Korea
Op 1 januari 2001 wodden Hiddink opni'j bondscoach, now van Zuud-Korea. Zuud-Korea was as één van de twee gastlanden direct eplaatst veur het WK van 2002. Hiddink kreeg wat hi'j wol van de Zuud-Koreaanse bond: de spöllers wodden uut de competitie ehaald en Hiddink kreeg een budget veur trainingskampen en oefenwedstrieden tegen topteams. Zien anpak lukken, want op het wereldkampioenschap voetbal 2002 slagen Hiddink der tot verrassing van völle in um met Zuud-Korea de halve finale te halen. Doarin werd verloren van Duutsland. Ok de wedstried um de darde en de vierde plaatse, tegen Turkije, werd verloren. Desondanks was de 4e plaats een geweldig resultaat. Disse prestatie maken um in Zuid-Korea bijzonder populair en in zijn geboorteplaats Vasseveld wodden een Guuseum in-ericht, waar völle Zuud-Koreanen noar toe kwammen. In Gwangju werd het Gwangju World Cup Stadium um-edeupt in het Guus Hiddinkstadion. De prestatie met het Zuud-Koreaans elftal leverde Hiddink de titel Nederlands Sportcoach van het Jaar op. thumb|right|Guuseum in [[Varsseveld]]
PSV
In de zommer van 2002 keerde Hiddink terug noar PSV. In het eerste seizoen wist Hiddink direct zijn vierde landstitel met de club te veroveren. In zien trainersloopbaan was het seizoen 2004-2005 veur Hiddink zeer succesvol. Met PSV behaalde hi'j halve finale van de Champions League. Noa de groepsfase versloeg PSV in de achtste finales AS Monaco en in de kwartfinale Olympique Lyonnais. In de halve finale strandde PSV tegen AC Milan, noa een 2-0 verlies in Milaan en een 3-1 winst in Eindhoven. Het seizoen 2004/2005 wodden onder andere af-eslotten met het behalen van de dubbel, de landstitel en de Amstel Cup; Hiddinks darde met PSV. In het seizoen 2005/2006 wodden Hiddink veur de zesde keer landskampioen met PSV. Bi'j de huldiging op het Stadhuisplein in Eindhoven wodden Hiddink benuumd tot ereburger van Eindhoven. Deur de verschillende Nederlandse voetbalcoaches wodden Hiddink zowel in het seizoen 2004/05 as in 2005/06 gekozen tot Coach van het jaar in het betaald voetbal, terwijl zien prestaties in het jaar 2005 werden beloond met de titel Nederlands Sportcoach van het Jaar.
Australië
Op 22 juli 2005 wodden Hiddink benuumd tot bondscoach van Australië, een functie den hi'j zol combineren met zien wark as coach van PSV. Op 16 november 2005 wist hi'j zich met Australië veur het WK voetbal in 2006 te plaatsen ten koste van Uruguay. Australië plaatste zich doarmet voor de tweede keer in de geschiedenis veur een WK. De letste keer was in 1974, waar het slechts één puntje behaalde deur een 0-0 geliekspel tegen Chili. Tiedens het WK van 2006 wodden Australië in een groep met Brazilië, Krowatië en Japan tweede waarmet ze zich plaatsten veur de achtste finales. Daar werd Australië uut-eschakeld deur de latere wereldkampioen Italië.
Rusland
Op 10 april 2006 maken Hiddink in het Nederlandse televisieprogramma Holland Sport (VPRO) bekend dat hi'j bondscoach zol worden van Rusland. Ok met deze ploeg wist hi'j te stunten deur Engeland te versloan en doarmet de kansen veur de EK-kwalificatie beheurlek te vergroten. Zelfs de toenmalige Russische president Vladimir Poetin filleseteerde Hiddink met disse prestatie. Noa verlies in Israël lekken de kansen veur Rusland verkekken, moar noa een verrassende nederloag van Engeland tegen Krowatië won Hiddink met het Russisch elftal van Andorra, woardeur Rusland zich plaatsen veur het Europese kampioenschap 2008 in Oostenriek en Zwitserland. Völle kranten gaven um de bi'jnaam 'Guus Geluk', vanweage zien biezundere prestaties met Nederland, Zuud-Korea, Australië en Rusland.
Op het EK 2008 reikte Hiddink tot de halve finales, noa onder meer een oaverwinning van 3-1 in de kwartfinales tegen Nederland. Veurafgoand aan disse overwinning zei Hiddink: "Ik hoap de verroader van het joar te worden. Dat zol betekenen dat wi'j winnen", en op de vroage of hi'j het Nederlandse volkslied met zol zingen was zien antwoord: "Ik vind dat Rusland een mooi volkslied hef, qua melodie. Dat neurie ik dan ok een betjen met. Bij Nederland doe ik dat niet." De Russische president Dmitri Medvedev liet zich daags noa de overwinning gekscherend ontvallen dat Hiddink Russisch staatsburger zol kunnen worden in geval hij um 'veiligheidsredenen' niet meer noar Nederland terug zol kunnen keren. Nog veur de wedstried tegen Nederland wodden in een kuuroord bij Maloretsjenskoje op de Krim (Oekraïne) een standbeeld veur Guus Hiddink onthuld deur de Russische beeldhouwer Jevgeni Jablonski.
Belastingfraude
In 2007 werd Hiddink beschuldigd van belastingfraude. In 2002 en 2003 had hi'j een woning in het Belgische dorp Achel, waar hi'j ook in-eschreven stond, moar volgens de FIOD niet woonde. Volgens het Openbaar Ministerie zol Hiddink hierdeur € 3,5 miljoen aan inkomsten veur de Nederlandse belasting verzwegen hebben. Hierdoor zol hi'j € 1,4 miljoen te weinig inkomstenbelasting betaald hebben. Hiddink mos in januari 2007 terecht stoan voor de rechtbank in 's-Hertogenbosch. De Officier van Justitie eiste op 6 februari een celstraf van tien moanden. Op 27 februari 2007 deed de rechtbank uutspraak. Hiddink werd veroordeeld tot een boete van € 45.000 en een celstraf van zes maanden veurwaardelek. Hij werd alleen veroordeeld veur het doen van een valse belastingaangifte oaver 2003.
Holthuzen
Der beent meardere steans in Neerlaand dee't Holthuzen heett:
Addervere (Polypodium)
thumb|250px|Gewone addervere Et geslacht addervere (Polypodium) het zoe'n 75 tot 100 soorten verens die over de hiele wereld veurkommen, mar veural in tropische gebieden. Van dit geslacht kommen in Nederlaand twee soorten veur:
Jeroen Heubach
thumb|right|300px|Jeroen Heubach Jeroen Heubach (Eanske, 24 september 1974) is nen Tweantsen vootbalspöller, den at t grötste deel van zinne vootballoopbaan bie FC Tweante spöld hef. De leste tied is he oet ehuurd an N.E.C..
Loopbaan
Heubach dee vuur t eerste met Tweante met op 11 december 1994, thoes tegen MVV. Begin tweede helfte deed he invallen vuur Wilfried Elzinga. Dree seizoenen later har he skoonwal nog mer 17 wedstrieden met edoan. Doarumme vertreuk he noar MVV um mear wedstrieden met te können doon. Bie MVV steund he twee joar in de vaste opstellige, doarnoa gung he wierumme noar Tweante. Seizoen 2008/2009 was zin 13e spöljoar bie Tweante, en hee dee zin kontrakt nog verlengen töt zommer 2010. Weenter 2009/2010 wör he oet ehuurd an N.E.C.
Norman Nicholson
De pervincie
Nicholson hef zien hiele leben ien 't zölde huus ewoond - St George's Terrace nommer veertiene - ien 't miendörpien Millom an de kust van 't graofschop Cumberland (det ien 1974 op-eneumen wördden ien 't ni'je graofschop Cumbria). "'t Vuult asof ik veur mien geboorte al op dit adres woonden", schreef-e. I'j hef mutten lieden det de luu hum zagen as "pervinciaals dichter", een umschrieving daoras-e niet drok op was. Mar van de grote stad mus-e niks weten; hi'j zee der oaver:
De mieste mensen bint volngs Nicholson ien de grond pervinciaals en hebt "heur stee" niet ien grote plaotsen, umdet ze heur identiteit ien kleine gemienschoppen zuukt. En umdet de mèensen ien de hiele wereld 't miest op menare liekt ien de zorg um wat d'r op kleine schaol um heur hen plaotsviendt, vund Nicholson det krek de pervinciaal hum 't sekuurst bewust is van de bliebende dingen ien 't leben.
Kiendertied
Normans va verkocht kleraosie veur heren. Zien moe kwaamp uut de tied mit de Spaanse griep toe as Norman vief jaor was. Zien stiefmoe speulden op 't örgel van de methodistenkarke, die ien 't middelpunt van 't sociale leben van de femilie kwaamp te staon. Daor droeg Norman zien gedichten veur. Op zien vieftiende trad-e ien de Karke van Engelaand, want det vergrootten de kaanse um naor de universiteit te gaon. Mar een jaor later kreeg-e tuberculosis en kwaamp ien een sanatorium te liggen. Hi'j much niet praoten en kun allennig lezen en prakkezeren, en Nicholson nuumden dit zien universiteit (naor de echte universiteit hef-e niet kunnen gaon deur zien ziekte).
Zien herstel duurden jaoren. Hi'j waandelden völle, en d'r gruuiden bi'j hum een grote liefde veur 't laandschop. Eerst had-e een voele en lilleke iendrok van de mieniendustrie, mar hi'j kun hum begriepen det dizze iendustrie eben belaangriek was veur de mèensen uut de streek as 't laand zölf.
An 't schrieben
Ien de jaoren dartig begunden Nicholson besprekings te schrieben veur de Times Literary Supplement en höld praoties oaver moderne literetuur. Ien 1943 kwaamp een köppel van zien praoties uut onder de titel Man and Literature.
Ien zien eerste dichtbundel, Five Rivers (1944, eerste Heinemann Prize for Poetry), schrif-e oaver 't Lake District, 't Merengebied van Cumbria, de iendustriële revolutie daor, en hoe of de Tweide Wereldoorlog ni'je waarkgelegenhied brocht. Ok drokt hi'j d'r zien christelike verbundenhied ien uut. Twei jaor veur dizze bundel stelden hi'j An Anthology of Religious Verse Designed for the Times samen, daor as-e Eliot (zien grote veurbeeld) en Auden, mar ok Dylan Thomas ien bi'j menare brocht.
Nicholsons eerste teneelstok, The Old Man of the Mountains, situeerden 't biebelse verhaal van Elia ien 't teengswoordige Cumbria en wördden ien 1945 ien Londen opevoerd. Ok ien zien latere teneelstökken bint verhalen uut de tied van de biebel anepast an Nicholsons eing umgeving. Zien tweide bundel, Rock Face (1948), giet niet zo krek oaver zien geboortestreek, mar meer oaver dichters en schrievers. Nicholson lik derin minder oavertuugd van zien eing stiel, en mar twei van de gedichten uut dizze bundel kwamen ien de Selected Poems van 1982.
De kleine dinggies
Ien zien darde bundel, The Pot Geranium (1954), hef Nicholson weer een meer persoonlike stimme en schrif hi'j hoe of de hiele wereld heur spiegelt ien de kleine dinggies om hum heen, zodet-e gien verlet hef van de dingen die wied van hum of staot. Ien 't grote gedicht The Seven Rocks vergeliekt-e de zeuben deugden die paus Gregorius de Grote uut-eprakkezeerd had mit de zeuben rotssoorten van 't Merengebied.
De netuur en de mèensen
Ien 1959 las Nicholson Robert Lowell's Life Studies, die hum op een ni'je manier naor zien streek leuten kieken: hi'j had oaver de netuur eschreben, mar nog niet oaver zien femilie en humzölf. "Det boek keerden mi'j van de plaots naor de ienwoners", schreef-e. Ien 't gedicht The Whisperer uut A Local Habitation (1972) schreef-e oaver 't sanatorium daoras-e as kiend mit tb eleeng had. Ien 1975 schreef hi'j zien autobiografie, Wednesday Early Closing.
Zien leste bundel was Sea to the West (1982), daoras-e nog ni'je poëtische vörms ien uutperbeerden. Ien 't gedicht On the Dismantling of Millom Ironworks schreef hi'j hoe of de iendustrie weer vört was uut de streek terwi'jl de netuur voortduurden. Ien 1968 waren de mienen van Millom esleuten, een ingriepende gebeurtenis veur de gemienschop.
Priezen
Nicholson schreef völle oaver andere schrievers en dichters, zoas H.G. Wells, William Wordsworth en veural William Cowper, daor as hi'j ien 1951 een biografie oaver schreef. Daorin schreef-e, en det giet ok voor Nicholson zölf op:
Nicholson kreeg verschillende priezen veur zien dichtwaark, eretitels van universiteiten en ien 1981 de Order of the British Empire.
Sepp Blatter
Joseph "Sepp" Blatter (10 meart 1936) is nen Zwitsersen vootbalbesteursman. Hee is den achtsten en hudigen vuurzitter van den internasjonalen vootbalboond FIFA (Fédération Internationale de Football Association).
Skokkers
Et Skokkers of Skokkelaands is et dialect dat tot in de 19e ieuw espruken worde op Skokkelaand. Et is een Nedersaksisch dialect dat ok vuul op et Hollaands likt, zo'n bietjen as et Urkers.
Sepp Blatter
Hee wör in 1998 ekeuzen as opvolger van João Havelange. In 2002, 2007 en 2011 wör he herkeuzen. Ook in 2015 steet he wier kandidaat. Zinne kandidatuur wörd umgewen met verskillende umkeuperieje-skandalen.
Skokkers
Nao de ontreuming van Skokkelaand is dit dialect duur de aardere inwoeners van Skokkelaand mie enumen nor eurluiers nije woonplekken, zoas Volendam in Kaampen in et laand van Velo. Tugenwoordig is et Skokkers as omgangstaol niet maar in gebruk, mar de Skokker verienegen prebieren et dialect leved te ouwen.
Kinmarken
Et oorspronkelijke Skokkers was as dialect niet ienduiig. De verskillende woenkarnen op et ouwe eilaand adden allemaol eurluiers eagen variant van et dialect. Et noorden van et eilaand, Emmeloord (niet duur de warre aolen mit de plekke Emmeloord in et modarne Flevolaand) praotte een anger dialect dan Ins (dat eut de dörpies Middelbuurt in Zuiert bestaot) in et zuien. In et Emmeloorders ietten "vader" in "moeder" tate in didde, in Ins daorintugen was et taote in memme (in et Urkers taote in mimme). Kinmarken van et dialect binnen dan ok van et dörp ofankelijk. De typische ao-klank van et zuien (taote) was in et noorden vuul minder opvallend. Kinmarken die, vor zovaar wij et wieten, wel vor et iele eilaand gelik wazzen, binnen de ie vor een ij (bliev'm – blijven. In et Urkers: bleven) in et konsekwint eutspreken van de slot-n bij warkwoorden. Et Skokkers was (zeker in Ins) maar dan et Urkers an de Nedersaksische tongvallen in Overijssel verwant.
Ongerzoek
Een krek bield van et Skokkers is op groend van et arg skaarse materiaol niet te gieven. Et duur de naokoemelingen van de Skokkers espruken dialect is niet maar zeuver, mar zou toch een inzicht in et dialect kunen gieven. Een maar eutgebreide kinnis van et dialect zou vor de Nederlaandse dialectkunde iel arg winselijk wezen.
Geluidsfragmint
Inkele Skokker vursies in et dialect veen je onger ongerstoonde link:
Vuurbieldtekst: 't Schokker vastelaovendlied
Dit is een in-espruken vuurbield van et Skokker dialect van Ins, et is niet mit zekereid te zeggen eut welk Skokker dörp 't komt.
Lammert Voos
thumb|250px|Lammert Voos Lammert Voos (Ainrom, 1962 is een Grunnings dichter en schriever. Hij schref in zowal 't Grunnings as Nederlaands.
Voos verhuusde op vierjaorige leeftied mit zien olders naor Frieslaand en gruide daor in de stad op. Geweld en alcoholmisbruuk speulden een rolle in zien femilie, en op zien veertiende raakte hij an de draank. Pas op latere leeftied wus hij 't zwaore drinken op te geven.
Voos was zanger en gitarist van de Friese garagerockband Umberto di Bosso é Compadres, die in 1984 opericht wördden as gelegenheidformatie um in Sneek in 't veurprogramma van The Cure te speulen. End 1988 wördden de band opeheven. Ok was hij docent poëzie an de Schrieversvakschoele in Grunning.
In 2008 debuteerde Voos mit de dichtbundel Klaai, waor de kritiek best aover te spreken was. In 2010 volgde de dichtbundel Grensman en in 2011 kwaamp e mit De stemmingsvreter, een bundeling körte verhaalties en notities die eerder op zien weblog hadden estaone.
Ok in 2011 wördden Voos stadsdichter van Dèventer, wat e töt 2013 ewest hef. De dichtbundel Mien zinloze aanwezeghaid kwaamp uut in 2012. Zölfs buten streektaalkringen waren critici slim enthousiast aover dizze bundel. De bespreker van Meander Magazine schreef:
Ton Kolkman
Ton Kolkman (Holten, 31 december 1950) is nen Nedersaksische, preenspaols Twèentstalige en Dreinstaolige schriever.
De Pennevogel, det töt 1979 bestund, zöcht ansluting bi'j 't ideaal van 't eerdere tiedschrift 't Swieniegeltje: 't anjagen en uutbouwen van 't Nedersaksisch as literaire schrieftaal zowal as dagense ummegaankstaal.
In 1979 begunden Kolkman mit zien medestudent Martin Koster 't tiedschrift Roet veur ni'jmoodse schrieveri'je in 't Drèents. Dit tiedschrift, eerst uutegèven deur Koster, wördt tègenwoordig uutegèven deur 't Huus van de Taol in Beilen.
Kolkman wördden redactielid veur Twente van nog een darde Nedersaksisch tiedschrift, De Moespot.
In 1985 trök Ton Kolkman zik teruw oet allens wat met dialect te maken har en bepaearkten zik töt bloos 't praotn d'r van. In de joarn negntig skref e in de kraanten van de Drents-Groningse Pers en in 't Maandblad Drente recensies van Grönnings- en Dreanstalige beuk en CD's.
Oostkolonisatie
thumb|Deur de Oostkolonisatie scheuf de oostgreanse van et Continentaal [[West-Germoanse toalen|West-Germaans täälgebied richting het oosten en ontstunden er West-Germaans tälige enclaves in Centraal- en Oost-Europa]] thumb|Verskillende faoses van de Oostkolonisatie ([[Walter Kuhn)]] thumb|Slavische volker rond [[1125]] thumb|Verspreidink van etnische Duutsers in Oost-Europa in [[1925]] thumb|De oostkolonisatie nao de [[vrogge middeleeuwen]] thumb|Het West-Germaanse [[dialectcontinuüm (zunder Fries) in 1894]] Oostkolonisatie (Duuts: Ostsiedlung) is n begrip veur de migratie van kolonisten uut et Heilige Roomse Riek naor Slavische en Baltische gebieden in Centraal- en Oost-Europa in de middeleeuwen. Et woord kump recht uut et Duuts (Ostkolonisation). Er wördt deur de mieste medärne geskiedkundigen niet zo positief nao disse term ekeken umdet et sol betekenen det "leeger ontwikkelde laanden en volker" bezet en gebruukt wörden deur een aandere macht.
Veur een paor gevallen was det ok wel waor: de gebieden tussen de Elve en Oder wördden veroverd deur veural Saksische härtogen. Ook de Baltische Pruusen wörden deur de Duutse Orde in enömmen. In de mieste andere gebieden waren et veural Slavische vörsten, de leegere adel en kloosters die uutneudigen töt 'kolonisatie'. Daor past misskien et begrip 'immigraotie' better. De kolonisten en Slavische inheemsen leafden daor al lange naost mekare, maer uutendelik gungen ze ien bevolking vörmen. Disse ni'je bevolking gebruukten Nederduutse en Hoogduutse dialecten. In de medärne mening hieroaver is de Oostkolonisatie niet meer juust; et wörden in et verleden deur Duutse nationalisten ja misbruukt. Mar det zegt niks oaver et belang in de geskiedenisse.
Grunnen (stad)
250px|thumb|De olle grieze Martinitoern in t zèntrum thumb|250px|Historische koart van t Stad 250px|thumb|Der Aa-Kerk in Stad 250px|thumb|Der Aa-Kerk van ander kaant 200px|right De Stad Grunnen (ook: Stad Grönnen of gewoon Stad, Nederlaands: Groningen, Frais: Grins) is de heufdstad van de provìnzie Grunnen en de heufploats van de gemainte Grunnen. De stad geldt as metropool van t noorden. De stad het 200.000 inwoner (2017). t Is n stad mit n bult haandel en industrie. Grunnen is ook n studentenstad. De Rieksakademie Grunnen en de Haanzehogeschool Grunnen hebben soamen sikkom 50.000 studenten. Grunnen wordt den ook de 'jonkste' stad van Nederlaand nuimd. De stad is as woonstee in trek bie studenten en jonge hoesholdens mit kiender.
Oostkolonisatie
De kolonisatie
De Slavische stammen die ten oosten van 't Heilige Roomse Riek leafden waren veurnaomelik ärmoedege boeren (horigen) tegenoaver de pläätselike adel. Dit bracht gien veuruutgank in laandbouw en ambacht. Et verhinderden ook det er onofhankelike steden zich vörmden met een eigen bestuur en rechtspraok maar, 't verhinderde ok 't onstaon van gilden.
Grunnen (stad)
De binnenstad van Grunnen is in 2005 tot beste binnenstad van Nederlaand verkozen. Dit blef e tot noa 2007.
In provìnzie neumt elkenain Grunnen "Stad". In de bus letst dien strippenkoart zain en zègst: "Stad" en chauffeur wait woarst doe hèn most. Grunnegers zèggen: "Der is moar ain stad en dat is Stad". Zulf nuimen zai zok "Stadjer" of "Stadjeder".
Stadjers nuimen Grunnen ook wel laifkozend: "Groot Loug", omdat sfeer net is as in n " dörp".
Zulf hebben de Stadjeders as bienoam: mollebonen.
Historie
Grunnen is begunt op t end van Hondsrug. t Eerst dat wie van Stad heuren komt oet 1040. Dat joar wordt aanholden as begundoatem. Stad Har al gauw stadsrechten en is doarmit de 3e oldste stad van Nederlaand as t goat om stadsrechten (Nimweeg en Deventer goan der nog veur). t Aiglieks Drentse esloug wuir in de middelaiwen n belaankrieke handelsploats. Om te loaten zain wel boas was, baauwden stadjers in 13e aiw op aaigens gezag n omwallen. Stad wer in dij tied ook lid van de Hanze. Invloud van Stad op Ommelanden wer so groot dat doardeur toal van Frais veraanderde in Saksische Grunnegs.
Invloud van Stad op provìnzie zagst doe op op bult menaaiern. In summege gevaaln, bieveurbeeld in Westerwolde, funksjoneerde de Stad rechtstreeks as laandsheer, in andere gevallen was Stad enkeld aanwezeg as grondbezitter, in weer andere gevallen as vervener, bieveurbeeld deur t aanleggen van t Stadsknoal of as inpolderoar bieveurbeeld in Stadspolder. Grunnen was tot wied in de 20e aiw noa t riek dij mainste grond har in Nederlaand.
Grunnen kreeg in 1614 heur akademie en loater in zeuventiende aiw n nije omwallen, ontworpen deur vestenbaauwer Menno van Coehoorn. Dij nije vesten wuir in t rampjaar 1672 belegerd deur bisschop van Munster, Berend van Goalen. Elk joar op 28 augustus vaaiert Stad dat ze boas binnen bleven op Bommen Berend (zai Grunnegs Ontzet).
In 1772 wer der n Vrijmezzelderslozie oprichten doan, L' Union Provinciale nuimd. Dizze lozie het ondermeer biedroagen wilt an t keren van de stried tuzzen Stad en Ommelanden in de tied van heur oprichtens, vandoar ook de betaikenis van de noam: "Pervinsjoale Ainhaid". Tegenswoardeg het Stad 5 Vrijmezzelderslozies.
Zainsweerdegheden
Belaankrieke zainsweerdegheden in t zèntrum binnen:
Houten
Houten is een darp en gemeente in de Nederlandse previnsie Utrecht, zuudoostelek van de stad Utrecht, tussen riekswaege A12, A27 en de riveer de Lek en hef ne oppervlaakte van 59,05 km² (woarvan 0,29 km² water). De name Houten is ofgeleid van "Haltna", dat meugelek ne "wonplaatse in et bos" is. (Groenedijk, 2000).
Kernen
De grootste plaatse in de gemeente Houten is et darp Houten - noast dit darp bunt der de kernen 't Goy, Schalkwiek en Tull en et Woal.
Geskiednis
Archeologies underzook langs de spoorliene Vleuten-Geldermalsen van de projektgroep AAC (onder leiding van C.W.Koot en E. Besselsen) en met metwarking van studenten van de Universiteit van Amsterdam, hef loaten zeen dat de umgaeving van Houten al in de Bronstied bewond wodden. Et darp Houten, en et noabi-je darp 't Goy, bunt woarschienlek as vestigingsplaatse ekoazen vanwaege eure heuger-elaegen grond - de deur den Krommen Rien emaakte ofzettingen, bekand as streumruggen.
Begin 2007 wodden langs deezelfde spoorliene n deel van den olden Limesweg evonden (de grenze van et Romeinse Riek in Nederlaand, langs den Olden Rien). Dit was de eerste kere dat et vermeuden van et bestoan van dizzen weg bevestigd kon wodden. Noast de Hervormde Karke (Plein) bunt ok resten evonden van ne Romeinse villa. (Kolman, 1996). Dizze Hervormde karke kump deels uut de 12de eeuwe. Met den bouw van den toorn wodden in 1535 an-evangen. In de Middeleeuwn gröppeerden de bebouwing zich rundumme dizze plaetse. Op nen kleinen ofstaand van de hervormde karke steet de kattelieke karke, ne neogotiese karke uut 1884-1885 ontworpen deur architect Alfred Tepe. thumb|left|200px|Kasteel Heimstee (Ofbeelding Klasi) Westelek van Houten steet Kasteel Heimstee, ebouwd rundumme 1645. In 1987 wodden et deur nen braand zwoar etroffen en kreg veul schaa. Rundumme 10 joar doarnao wodden et restaurierd.
Ni-je geskiednis
In 1966 wodden Houten deur ziene ligging noabi-j Utrecht en de spoorliene noar 's-Hertogenbosch an-ewaezen as greujkern. Begin joaren 70 had et darp rundumme 4 doezend inwonners (bron: Gemeentegids Houten, 2006). Vanof 1979 begun de eerste grote uutbreiding van Houten, woarin 10 doezend ni-je huze wodden ebouwd en et inwonnersantal greujden tot ruum 30 doezend inwonners in (1996). Rundumme et in 1982 los edoane ni-je station Houten kwam et gloodni-je centrum ("Et Rond") van Houten; et Olde Darp kwam hierdeur buuten et centrum te liggen.
Et zuden van Holten is ene van de zogeneumde Vinex-lokasies in Nederlaand: de meeste staedn meugt joarleks n beparkt antal huze bouwen, moar veur Holten besteet ne dergeleke beparking neet. In de joaren '90 wodden an-evongen met et tweede grote uutbreidingsplan van Holten in et kader van et Vinex-plan, woarmet Holten an den zuudkaante uutgebreid wierd met 7 ni-je wieken: Loerik, Oaverdam, Höfstad, Schonauwen, Den Hoon en Leebrugge, met in et midden Castellum, woar ok station Holten Castellum ligt.
In 2007 is an-evangen met ne grootse verni-jing van et centrum van Holten, um n veurzeningspeil te kriegen dat past bi-j ne gemeente van zowat 50.000 inwonners. Underdeel van dee verni-jingen bunt de verdobbeling en verheuging van de spoorliene met een ni-j station, uutbreiding van et winkelcentrum, 2 ni-je kulturhuze woarin et grote antal kulturele veraenigingen van Holten ne plaatse mot kriegen, uutbreiding van et antal en grootte van de sportveurzeningen en et opni-j inrichten van et centroale plein in et centrum Et Rond. Ok in et Castellum - et centrum van Houten-Vinex dat nog weinig veurzeningen hef - wödden een ni-j station en winkelcentrum emaakt.
Regel van darden
thumb|right|200px|Veurbeeld van toopassing regel van darden De regel van darden is in de beeldende keunsten, zo as fotografie, skilderen en ontwarpen, ne voestregel veur t antrekkelik wiergewen van laandskoppen en veurwarpen. Volgens dee regel kan n beeld daenkbeeldig opdeeld worden in negen lieke blukke deur twee eavenredige lienen oaver de leankte en twee oaver de breedte. Deur t objekt wa'j der op weelt zetten te plaatsen op dee lienen, of op ene van de lienkruusings, wörd n andacht van de kieker vanzelf doarhen trökken, mear as wonnear t objekt in t middeln wörd plaatst.
Gebroek
thumb|center|650px|Ne foto bewarkt zoonder en met de regel van darden
Veluws Handwoordenboek
t Veluws Handwoordenboek is n haandwoordeboek veur t West-Veluws, Oost-Veluws, Eemlaands, Huzens en t Urkers. t Is in 2011 uutegeven en is eschreven deur Harry Scholtmeijer. t Woordeboek is n verzameling van n antal plaotselike Veluwse woordeboeken en van woorden die tiejens de maak van t Woordenboek van de Gelderse Dialecten an bod kwammen, mer niet in t thematiese woordeboek pasten.
n Bonk woorden in t Veluws Handwoordenboek koemen uut t Barnevelds Woordenboek dat in 2008 uutegeven is.
Ria Westerhuis
Westerhuis is op-egruuid op Old-Averiest en verhuusde in 1980 naor De Wiek. Sinds 2004 is ze mit schriefwark bezig; ze publiceert onder meer in 't Drèentse literaire tiedschrift Roet.
In oktober 2009 kwaamp de cd Dichter bij elkaar uut, mit vier Drèentse en zes Nederlaandse gedichten, veurelezen deur Westerhuis mit gitaarbegeleiding van Rob Zandgrond.
In febrewaori 2011 verscheen de bundel Zundags goed mit zeuventig ni'je Drèentse gedichten. Ok in 't Nederlaands kwaamp der een bundel uut, in 2013 was daor Teugelloos in eigen beheer. Daorna schreef ze nog Nachtsleutel in 2015, mit gedichten in 't Drèents en in 't Nederlaands. Westerhuus heur viefde dichtbundel, Dwaalstroom, verscheen in 2022. Veur dizze bundel leut ze heur inspireren deur de netuur bij De Wiek en heur kuiertochten in 't Riestdal. Naost Drèentstalige gedichten staot der tien Nederlaandstalige in; bename podiumgedichten die as ze veurdrag bij optredens deur 't hiele laand.
Wieder organiseert en prissenteert Westerhuis veurdrachtaovends, vertaalt ze gedichten in 't Drèents, schrif ze gedichten in opdracht en ontwarpt ze wenskaorten.
Boerenwurmkruud
250px|thumb|right|Boerenwurmkruud 250px|thumb|right|Boerenwurmkruud Boerenwurmkruud (Tanacetum vulgare syn. Chrysanthemum vulgare) liek arg op sunte-jaukskruud, mar hef gien gele straolenkranse van straolbloemen, dit in tegenstelling tot sunte-jaukskruud. In 't grootste deel van Europa en 't noordelijke deel van Azië kump 't boerenwurmkruud van oorsprong veur.
Naamgeving
De geslachsnaam Tanacetum is werschienlijk of-eleid van 't Griekse woord 'athanasia' dat 'onstarfelijk' beteken. 't Hef disse naam werschienlijk te danken an 't feit dat de bloemen neet makkelijk verwelken en lange der gele kleur behouwen, mar 't kan oek dujen op een bepaolde levensdrank dee dervan emaak wönnen. Oek wönnen boerenwurmkruud gebruuk veur 't conserveren van lieken. 'Vulgare' beteken 'algemeen veurkoemend'.
Enkele butenlaanse namen bin:
Botanische beschrieving
't Is een overblievende vaste plaante. De plaante hef een kaantige donkerbruun-ekleuren stengel en kan 80 tot 150 centimeter lange wonnen en bleui mit platte scharmen, dee uut tientallen losstaonde bloemkoppen bestaon. De buisbloempjes staon in schienscharmen iezig dronge op mekaar en geven 't scharm de stevigheid as van een kussentjen. De heufbleui vuilt in de periode juni tot augustus en de naobleui kan tot an de harres anhouwen. De blaojen bin of-ebreuken eveerd mit naor de top van 't blad veerdelig en de blaodjes veerspletig en bezet mit klierhaoren. Disse klierhaoren bin verantwoordelijk veur de vieze kamferachtige geur, dee bie anraking verspreid wonnen. Umdat de olie dee uut de plaante ewönnen kan wonnen in principe giftig is, is 't in de Verenigen Staoten verbeujen um de plaante te verkopen. Boerenwurmkruud wonnen tot de kompasplaanten erekend, umdat de blaojen in 't volle zunneloch zich krek plat op 't zujen richen.
Ekelogie
De plaante kump veul veur op dreuge zaanderige grond en langes wegen.
Op boerenwurmkruud koemen spanrupsen (bv. smaragdspanner) en rupsen van Noctuidae veur. De Wurmkruudbieje (Colletes daviesanus, een solitaire bieje, is especialiseerd in disse plaante.
Eemten houwen neet van boerenwurmkruud. Daorumme wönnen 't kruud vrogger wel bie keukendeuren eplaant.
De solitaire biejen gresbieje, halictus quadricinus, koolzwarte zaandbieje, pluimvootbieje en tronkenbieje vliegen op disse plaante.
Medisch
Uutwendig kan 't gebruuk wonnen as zalve bie schurf. A-j wat boerenwurmkruud in je schoon doon bliek 't helpen tegen chronische koorse. In de homeopathie wonnen 't gebruuk tegen onder aandere artritis en verkoudheid.
In de plaante kump 't giftige thujon veur dat wurmofdrievend, veural van speul- en lientwurmen, is. Oek was 't kruud vake in gebruuk um een abortus op te wekken. Hoge doses veroorzaken dreierigheid, krampen, liefzeerte en je kunnen der uuteindelijk oek an doodgaon.
Verdelgingsmiddel
De etherische oliën uut de plaante, zoas triticine, irisine en graminine, wonnen gebruuk in de receptuur veur insekverdrievende middels. Um 't huus vlo- en mottevrie te houwen wönnen 't vake in huus estruid.
Ofweerkruud
De plaante wonnen erekend tot de zogenaamde ofweerkrujen. 't Zol ofweer biejen tegen hekserieje, spoeken en onweer.
Zellem
Zellem (Nederlands: Zelhem) is een darp in de gemeente Bronckhorst in de previsie Gelderland in Nederland. Zellem was tot de gemeenteleke herindeling op 1 ja nuar 2005 een eigen gemeente.
Boerenwurmkruud
Mythe
Volgens de Griekse mythe wönnen 't kruud gebruuk um Ganymedes onstarfelijk te maken, naodat Zeus een oogjen op hum had laoten vallen. Op de barg Olympus wönnen e vervolgens de waoterdrager veur de goden (Aquarius) en de minnaar van Zeus.
Zellem
Geschiedenis
Tussen 1400 en 1500 kreeg de tegenswoordige Lambertikarke de vörm zoas hi-j dèn now hef. An ut ende van de Tweede Wereldoorlog woden de karke zo goed as helemoale verwoest. De karke wodden noa den oorlog wal meteen weer op-ebouwd en is nog altied ut middelpunt van ut darp.
Darp en umgeving
Zellem nuumt zichzelf graag "ut gruune harte van den Achterhook". In 2004 wodden ut komplan in ut centrum van ut dorp feestelek af-erond. Het darp hef now een gezellig modern harte. Zellem höldt völle tradities nog in ere. Zo wordt elken oavond um negen uur nog altied de papklok eluujd.
Asselt
thumb|250px|Stephanuskarke in Asselt Asselt (Nederlaans: Hasselt) is een stad in de gemiente Zwärtewäterlaand, in de Nederlaanse pervinsie Overiessel, elegen an 't Zwärte Wäter.
Asselt is ontstaon in de 9e eeuw. In 1252 kreeg 't stadsrechten. 't Kenaal de Dedemsvaort leup vrogger van de Vechte bi'j Grambargen tot an Asselt. In de jaoren zestig bint grote dielen van 't kenaal edempt.
Tot 2001 was Asselt een zelfstandige gemiente, daornao gong 't mit de buurgemienten Gällemuun en De Sluus op in Zwärtewäterlaand. 't Gemiente-uus van Zwärtewäterlaand stet in Asselt.
In de leste weke van de zomervekaansie veur de basisskoelen viert ze in Asselt 't Euifeest. Vrogger wördden mit 't Euifeest de geslaagde oogst evierd. Tegenswoordig bint der wedstrieden, concerten, versierde straoten, een braderie, een karmis, een gezamelijk mörreneten en de verkiezing van 'Miss Euifeest'.
In 2004 was Asselt te zien in tillevisiereclames van de ministeries van Verkeer en Wäterstaot en VROM veur de promosie van Het Nieuwe Rijden (mit de slagzinne: moderne tieden, tied veur 't nije rieden). In disse reclames bint de breurs Ko en Luuk Doeks (De Doeks uut Asselt) wat riestiel anget de tegenpolen van Bo en Luke Duke uut de Amerikaanse tillevisieserie The Dukes of Hazzard.
Beziensweerdigheden in Asselt bint onder aandere de de Grote of Stephanuskarke (zie foto), 't Olde staduus, korenmeule 'De Zwaluw' en de kalkovens.
Asselters hadden in de umgeving de bi'jname Scheupekukies.
29 december
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 29 december
Nagorno-Karabach
Nagorno-Karabach (letterlik: de bargachtige swarte tüne, in et armeensk: Լեռնային Ղարաբաղ (Lernajin Gharabagh) of Արցախ (Artsach); in et azerbaidjaansk: Dağlıq Qarabağ of Yuxarı Qarabağär; in et russisk: Нагорный Карабах (Nagornyj Karabach)) is een binnenståt in de süüdoustelike Kaukasus tüsken Karabach en Sjunik. Der wunnen rund de 145.000 inwunners in de et gebeed. De meyrerheid van de bevolking binnen vandage de dag etniske armeniers (99%), mid kleinere gruppen azerbaidjanen, russen en kurden.
1408
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1408:
Nagorno-Karabach
De ståtus van et gebeed is ümstreaden en wördt döär de VN as een deyl van de Repüblik Azerbaidjan eseen. Et groutste gedeylde van et gebeed is in handen van de Republik Artsach en Azerbaidjan bestüürt et gebeed al neet meyr sinds 1988. duum|Sketse van et armeensk-beheyrde gebeed Nagorno-Karabach maakt sinds de oldheid deyl üüt van andere machtige ståten, so as Armenie, Albanie en Persie, vöärdat et gebeed oavergüng in russiske handen volgens et Verdrag van Gulistan, dat et ende markeerde van de eyrste russisk-persiske oorlog in 1813. In 1822 wördde et gebeed deyl van de russiske, en later de Sovjet-provinsy Azerbaidjan.
By de untbinding van de Sovjetuny in 1991, was et gebeed een autonoom deyl van Azerbaidjan. In et gebeed wuunde lykewels vöäral armenen (76%). Mid morele en materiele stöän van Armenie begun een beweaging üm et gebeed oaver te dragen an Armenie. Dit resulteerde in een volksrådpleaging up 10 december 1991. Een oaverweldigende meyrerheid stemde vöär unafhangelikheid van Azerbaidjan, mär de volksrådpleaging wördde eboikotted döär de azerbaijaanske minderheid (23%) van bevolking. De toneamende spanningen in et gebeed leidde tot gewelddådige aktys teagen armeniers in Azerbaidjan en azerbaidjanen in Amenie, wat resulteerde in de oaverdracht van groute anntallen azerbaidjanen in armeenske gebeden en armeniers in azerbaidjaanske gebeden (behalve in Nagorno-Karabach). Nå skatting binnen der rund de 800.000 meansken up de vlücht in of van et gebeed.
Eyn van de meyst blodige geböärtenissen in dit konflikt had plaatse in februåri 1992, to armeenske soldaten in de stad Chodjali 613 azerbaidjaanske börgers afslachtden, van wee 108 vrouwlüde waren en 63 kinders. De geböärtenisse steyt bekend as et bloodbad van Chodjali.
Mid vermeynde russisk militäre stöän an beide syden, güngen Armenie en Azerbaidjan up 12 mei 1994 ten stryde. Nå russisk-initieerde underhandelingen güngen de partyen een unofficiele wåpenstilstand an, dat noch altyd van topassinge is. De situaty tüsken de beide landen is lykewels ysig espannen.
SONT-spelling
De SONT-spelling is n Nedersaksiese skriefwieze die in 2000 ontwikkeld is deur de wärkgroep spelling van de Nedersaksiese streektäälorganisasie SONT. De skriefwieze is nooit echt offisieel in gebruuk enumen, be-alve bie n paor streektäältiedskriften, ien van de redens daorveur was de weerstaand die t kreeg vanuut Twente.
Wat de spellingsregels anget liekt de SONT-spelling aordig op de Iesselakademiespelling.
Ofleidingen van de SONT-spelling
De streektäälorganisasie SONT ef an-egeven dat der gien interesse is um op dit moment zich värder te verdiepen in n algemiene spelling veur t Nedersaksies, umdat ze now veural bezig bin mit t Nedersaksies erkend te kriegen onder deel III van t Europese Aandvest veur regionale tälen of tälen van minder-eden en umdat de SONT-spelling t in 2000 offisieel ook nooit e-aeld ef.
Umdat der toch be-oefte is an n algemiene Nedersaksiese spelling bie n antal meinsen en de SONT-spelling toch niet helemaole voldeu an de wunsen en eisen, is der n an-epaste versie van de SONT-spelling ontwikkeld deur de medewärkers van disse wiki (disse spelling wördt de Algemiene Nedersaksiese Skriefwieze (ANS) enuumd). De streektäälorganisasie SONT is daor (nog) niet bi'j betrökken ewest.