cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Krüüs van Bentheim
Et krüüs van Benthem (düütsk: Herrgott von Bentheim) is een krucifiks uut de teende- of elvde eywe in de düütske plaatse Bad Benthem.
Beskryvving
Et beald is emaked van benthemmer sandsteyn in romaanske styl en beald een Christus an et krüüs üüt. Et hevt waerde ümdat dit beald eyne van de oldste vöärwarpen is van et christendom in dit deyl van Düütskland. Der wördt edacht dat et beald kenmarken hevt van de oldsassiske kulture. De wyse ho as den arms van Christus eböägen bint, sol gelyke weasen med et gebår van een germaanske rechter, wanneyr as hee sprekken döäd. Et krüüs is 2,45 meater houge en 1,40 meater breyd.
Dikke ries
right|thumb|250px|Dikke ries op zien Grunnegs
Dikke ries (ien t Hollaands bekend as rijstepap) is t ainegste autochtone riesgerecht ien Nederlaand en wordt veurnoamelk eten op t plattelaand boven de grote revieren. t Wordt moakt deur dessertries ien mèlk te koken, bit de mèlk opzogen is deur de ries en t n dikke brij is. Ien Grönnen wordt t waarm eten as heufdmoaltied. Man flijt den n bultje dikke ries op t bred en moakt ien de middente n koeltje. Hierien dut man n klontje butter en bestrooit man de haile boudel mit kaneel en broene sukker. Ien t westen van Nederlaand wordt t ook wel eten as dessert, moar den loat man minder mèlk opzoegen deur de ries en eet man t kold. Ien dat gevaal is t gain dikke ries mit mèlk, moar dikke mèlk mit ries.
Ien Noord-Duutslaand en Skandinoavie wordt ook dikke ries op n verliekensboare menaaier eten, moar ien Skandinoavie heur t gerecht typisch bie de kerstdoagen.
Montfort (Limburg)
thumb|Kasteel van Montfort Montfort (Limburgs: Mofert) is een stad in 't midden van de previncie Limburg. De stad ligt in 't oosten van de rivier de Maas en in 't zuden van Roermond en de rivier de Roer, aan de oevers van de rivier Vlootbeek. 't Het ongeveer 3.300 inwoners en heurt bie de gemeeinte Roerdalen.
't Was tot 2007 eein van de dreei kernen van de gemeeinte Ambt Montfort, nou eein van de zes van de gemeeinte Roerdalen.
Van Heekplein
t Hendrik Jan van Heekplein (measttieds Van Heekplein nömd) is n plein in de binnenstad van Eanske. t Plein is as n deal van de noa-kriegse stadsverniejige in t leawn kömmen. t Sentrum van Eanske wörn tiedens de Tweade Wearldkrieg beheurlik an stökken slöagen. Biej de wiederöpbaaw dernoa besprökken de gemeante Eanske nen verkeersoader deur t sentrum, t zo-nömde Boulevardplan. Det plan wörn tusken 1950 and 1960 woarmoakt, woarbiej t Van Heekplein as markt- en weenkelplein an n Boulevard 1945 an-slötten wörn. t Plein dröagt n noame van Hendrik Jan van Heek, en van de groondleggers van n tekstielfebriek Van Heek.
Öp en roond ömme t plein kö'j t weenkelheart van Eanske veenden. Dreks an t plein leagen bint de twea weenkelsentra De Klanderij en Twentec en weenkels as Primark en V&D.
Dreks önner t plein lög eane van de grötste parkeergarages van Neerlaand, de Van Heek-parkeergarage, woar 1650 auto's stoan könt.
Oetgoande lienden
Kattegerie:Tweants artikel Kattegerie:Eanske
John Donne
240px|thumb|right|Donne, miniatuur deur Isaac Oliver (1616)
John Donne (Londen, 1572 – Londen, 31 meert 1631) was een dichter, skriever en predikaant die de Engelse Renaissance in de tied van Elizabeth en Jacobus luuster bi’jzetten.
Skoele
Donnes olders waren kattelieken in een tied det de Anglicaanse Karke ien-esteld was en ‘paapse’ mèensen vake vervolgd worden. Zien moe stamden of van de humanist Thomas More en zien va stamden uut een olde Welse femilie. Hi’j worden thuus eskoeld en gung daornao naor de universiteit. Hi’j studeerden niet fermeel of, want dan mos ie de Engelse monarch as heufd van de karke erkennen. Vervolngs hef hi’j lichtkaans in Europa rond ereisd. In de jaoren 1590 stapten Donne aover op ’t Anglicanisme. In 1591 begunden hi’j an een rechtenstudie. Zien eerste dichtbundels, Satires en Songs and Sonnets, gungen rond onder zien kameraoden.
Brulfte
Um zien charme en wit (onderholdende, geleerde humor) muchen de vrouwgies hum geern lieden. In 1601 trouwden hi’j mit Anne More. Zie duurden veur de brulfte gien toestemming te vraogen van heur va, Sir George More, umdet zo’n belaangriek man ’t mit ’t huwelik niet iens zol hebben ewest. Annes va leut Donne een tiedlaank opsluten toen as hi’j heurden van de trouweri’je, en Donne raakten zien anstelling bi’j Egerton kwiet. In de jaoren die volgden had hi’j ’t slim lastig um zien femilie te onderholden. In 1609 betaalden Annes va dan toch de bruudsschat.
Donne reisden in Fraankriek en Italië, en terogge in Engeland lik ’t det hi’j stokken hef helpen skrieben die teung kattelieken ericht waren. Hi’j skreef een propagandastok veur keuning Jacobus, Pseudo-martyr (1610), en worden hierveur töt doctor in de letteren benuumd deur de universiteit van Oxford. Ok penden hi’j een satirisch stokkien teung de jezuïeten, Ignatius his Conclave (1611).
Geleuf
Donne hef een melancholisch man ewest, die overwogen hef hum te verdoen. In ’t wark Bianthanatos (van ’t Grieks veur zölfmoord) skreef hi’j aover de redens die een zölfmoord rechtveerdigen konden. Donne’s stried had ok mit ’t geleuf te maken: hi’j vuulden hum niet van zien eing heil verzekerd. Uut zien wark sprek een grote morele ernst, en hi’j höld hum bezig mit de perblemen tussn de Anglicaanse en de Rooms-Kattelieke Karke. Hi’j hef eskrebem det elke karke die de kristelijke beginselen hooghöld wal een waore karke mos weden. Tussen 1607 en 1613 skreef hi’j religieuze gedichten die töt de beste in de Engelse literetuur erekend worden.
Er worden op an-edrongen det Donne veur de Karke van Engelaand an ’t wark gaon, mar hi’j vuulden hum niet weerdig en wol liever seculier wark, det hi’j aal niet vienden kon. Zöls de keuning leut weten det hi’j Donne veur de karke an ’t wark hebben wol.
Bi’j de karke
In 1611 kwaamp Donne veur Sir Robert Drury te warken, daor as hi’j mit deur Fraankriek en de Lege Landen reisden en die Donne’s femilie herbargden. Donne skreef varzen bi’j trouweri’jen en aoverliedens, waoronder ’t aoverlieden van Drury’s dochtertien Elizabeth. Hi’j zat opni’j in ’t parlement en bleef perberen um bi’j de staot in dienst te kommen in plaats van bi’j de karke. Uuteindelek voltooiden hi’j zien Griekse en Hebreeuwse studies en een stok Essayes in Divinity, en hi’j worden in 1615 töt diaken en priester ewi’jd. Al rap worden hi’j benuumd töt predikant van de koning en kreeg hi’j een theologische graod van de universiteit van Cambridge. Zien honderdzestig aover-ebleben preken leest ze vandage nog aal.
In 1617 kwaamp Donne’s vrouwe in ’t kraombed uut de tied. Dit speulden zien gezondheid parten. In een karkelek-poletieke functie reisden hi’j naor Duutslaand, en in 1621 worden hi’j anesteld as deken van St. Paul’s Kattedraal, daor as hi’j zien belangrieke wark sekuur uutvoerden. Erstellende van een slimme koorts skreef hi’j Devotions upon Emergent Occasions (1624). In de leste jaoren van zien leben störben verskeiden kameraoden, kiender en zien moe. Nao zien dood worden Donne begraoben in St. Paul’s, daor as nog een beeld van hum te vienden is.
Arfgoed
Een beruumd prozafragment det Donne hef eskreben komp uut aoverdenking 17 in Devotions upon Emergent Occasions: "Gieniene is een Eilaand, det allennig uut humzölf bestiet; iederiene is een stokkien van ’t Vastelaand, van ’t gehiel; as deur de Zee een Klute weg-espuuld wordt, is Europa daor minder umme, krek as wanneer een hiel stok Kuste weg-espuuld wordt, krek as wanneer ’t Huus van oen kameraoden of oen eing huus weg-espuuld wordt; ieder zien dood nimt iets van mi’j weg, umdet ik betrökken binne bi’j ’t Mèensdom; En vraog daorumme nooit wie as ze koomt halen; Ze koomt veur oezölf."
Gedicht mit vertaling
Een religieus gedicht van John Donne, hier mit vri’je Drèentse vertaling, is A Hymne to God the Father, ok To Christ of Christo Salvatori eheetn:
Kim Kötter
thumb|Kim Kötter (2008) Kim Kötter (Lösser, 27 juli 1982) is n Tweants model, organisatrise, pressentatrise en akteur. In 2002 wun he de Miss Universe NL modelnwedstriedn.
Loopbaan
Noa de legere skole in Glanerbrug hef he met nen umweg t VWO ehaald in Eanske. Tiedns de skoolexaams skreef zin vaa um in um met te doon an de Miss Tweante verkiezings. Dee wun he. Noa t exaam gung he noar Tilbörg um doar Beleids- en Organisatiewetenskopn te studeern an de Universiteat, mer noa dreekwart joar wör he oontdekt um as Miss Universe Neerlaand 2002 vuur Neerlaand oet te komn op Miss Universe verkiezings in Puerto Rico. Doar wör he gedeeld 9e met Miss India.
Hee dee ook met an de Miss Europe verkiezings in Lebbanon en wör doar veerdes. Noa n antal optreadns in Neerlaandse TV-programma's RuR, Tutti Familli, Quatro, Lotto Live, RTL Boulevard, Shownieuws, regionale umroopn ezw, wat akteerwaark in soaprieges (o.m. as t karakter "Debby" in Van Jonge Leu en Oale Groond) en Neerlaandse films, pressentasieprogramma's (zo as bievuurbeeld in t kuierprogramma van de VRT), zin eegne radioprogramma, keenderprogramma's, modelnwaark, t opnemn van en optreadn met zin eegne nommer, mer vuural noa optreadns in t boetnlaand hef he zin eegne bedriefken opstartt: Kim Kötter Lifestyle. Hiermet dut he völle organiseern vuur alle leaftiedn en hef he de rechen oawerkocht van de Miss Oaweriessel verkiezings. Hee dut ook nieje modeln en missen begeleaiden en hef ook ne eegne lifestylebladziede in de Tubantia, woervuur at he de redaksie, opmaak en adverteansies verzörgen dut. Doarnöast hef he nog n eegne modelnburo, woerbie at non 150 modeln inskreewn stoat.
Zelf dut he ook nog modelnwaark.
Hammerk
n Hammerk of hamrik is t gebied van n loug. Dizze hamrikken vörmen mit ainander n gemainte.
De noam hammerk is n soamentrekken van de Oldfraise woorden ham = graslaand aan t wotter, en merke = gemainschoppelke grond. Ien summege gevalen is hammerk de noam van n gebied of loug worden. De Fraise benoamen is himrik en de Oostfraise benoamen is lieks as hammerk of hamrik.
Ien de Veenkelonien wordt t ook wel boermande of boermanje nuimd en ien Westerwôlde proat man van n boermaarke. De eerste is ôflaaiden van t Grunnegse woord manen, dat n aander woord is veur soamenwaarken.
Leegsaksisch
* Dizze verschaaidene benoamens hebben niks te doun mit dialektverschillen, môr mit kultuurverschillen tuzzen de gebieden. Dit is verliekensboar mit t faait dat n onnatuurleke woonhoogte ien Grunnen n wierde nuimd wordt en ien Fraislaand n terp. Dit het niks te doun mit t Grunnegs en t Frais, môr wel mit t kultuurverschil tuzzen Grunnen en Fraislaand.
Hittegolf
n Hittegolf is n periode van oetzönderlk waarme doagen. Binoa elk laand het zien aaigense definitsie van hittegolf.
Definitsie Nederlaand en Belgie
Veur Nederlaand en Belgie geldt n offisjele definitsie van n hittegolf, dij deur onder aandere t KNMI en sunt 2003 deur t KMI haanteerd wordt. De definitsie gaait:
Leegsaksische vlaag
thumb|De Twìntse vlaag mit t Saksische peerd Sunt t ìnde van de 19. aiw begonnen toalkundegen en waitenschoppers ien de genetiek de Leegduutse varianten weer aan tou duden as Saksisch. Hierbie zollen de sprekers van dizze Platduutse varianten ôfstammen van de Saksen. Dizze ainhaid wör doudestieds aanpitjed en doarbie zol ook n Leegsaksische vlaag heuren. Der is aanders nog nait ain offisjele vlaag. Der bestoan wel verschaaidene vlagen en symbolen binnen t Leegsaksische gebied, môr gainent doarvan geldt veur aal gebieden en gainent is offisjeel erkend worden. Veul van dizze vlagen lôten de kleuren rood en wit zain. n Aander traditsjoneel Saksische kleurenkombinoatsie is gruin mit wit, dij noudoags nog veurkomt ien de vlaag van de stad Grunnen en t nijere keurvorstendom/keunenkriek/dailstoat Saksen, dij faailieks niks mit t olle heertogdom of vôlk van de Saksen tou moaken het.
t Witte peerd
t Witte peerd op n rooie aachtergrond is t maist bekende symbool van de Saksen. t Komt onderaander veur op de vlaag en woapen van Twìnte, Leegsaksen, Westfele, Verden, Saksen-Lauenbörg en Kent. t Gaait terug tot t peerd van Wittekind, dij hai van Karel de Grote kregen hebben zol dou Saksen zok bie t Frankische riek aansloot en kirstend wör.
n Aander theorie is dat dit t peerd van Woden was.
Hanzevlagen
De maiste Hanzevlagen haren de kleuren rood en wit, noar de olle Saksische traditsie. De maiste en sowieso de belaangriekste Hanzesteden lagen ien t olle Saksen en de Saksische toal, noudoags deur toalwaitenschoppers aanduud as Middelnederduuts, wör as vouertoal broekt. Doudestieds wör t aans wel Saksisch nuimd.
Hanzewimpel
Der was ook n wimpel veur aan de schipmast, de zonuimde "Hanzewimpel". De bovenste haalf hiervan was wit (zilver), de onderste rood.
Vlaag van t Nederlaands Leegsaksisch
thumb|Vlaag veur t Leegsaksisch thumb|De Noordlandflagg thumb|De Aachterhoukse vlaag thumb|Vlaag veur de Veluwe Dizze vlaag is ontworpen en verkozen deur de gemainschop van de Leegsaksische Wikipedie ter promotie van de Leegsaksische toal en kultuur. De vlaag wordt deur nog gain ìnkelde organisoatsie erkend.
De vlaag bestaait oet de kleuren rood, wit en gruin. Rood en wit binnen kleuren dij vanôf de Hanzetied voak broekt wörren ien t Leegsaksische gebied veur op vlagen en woapens. De maiste Hanzevlagen bestoan den ook oet dizze twij kleuren. De kleur gruin is ôfkomsteg oet t woapen van de olle Saksische streek rond de Noordzee, t staait ook veur de natuur, t boerenleven, grui en n goie toukomst. De kleur gruin wordt ook voak broekt ien al bestoande vlagen van lougen, steden en gemainten ien t Leegsaksische toalgebied.
t Peerd komt der ook ien veur. t Verschil is wel dat t peerd de aandere kaant oetkiekt, de redeneren hieraachter is dat hai dan noar de toukomst kiekt ien ploats van haangen aan t verleden.
Ien de Leegsaksische vlaag staait, net as bie de Interfraise vlaag, ook t Skandinoavische kruus. t Skandinoavische kruus symboliseert de grote ienvloud dij t Leegsaksisch had het op de Skandinoavische toalen en de verwaantschop tuzzen de verschillende vôlker dij laangs de Noord- en Oostzeekost leven. Ook staait t veur liekwel de kristelke as veur-kristelke religies.
De vlaag is haalverwegens 2008 oetdocht.
Noordlandflagg
Ook in Duutsland is n vlaag oetdocht veur t Leegsaksisch. Dizze vlaag is n blaauw Skandinoavisch kruus mit n gele raand op n gruine vlaag. De kleuren van de vlaag hebben apmoal zien aigen betaikenis: gruin van de velden en waailaanden, geel van t koolzoad en de blommen en blaauw van wotter en de wiede hemel.
Aachterhoukse vlaag
Sunt jannewoari 2018 is der ook n Aachterhoukse vlaag. t Is ontwörpen deur Paul Heutinck oet Winterswiek. t Het n gruine aachtergrond (twij kleuren gruin) mit doarop n bogen wit kruus dij donkergruin omraand is.
Stellenwaarver vlaag
Veur t 40-joareg bestoan van de Stellingwarver Schrieversronte is ien 2012 n spesjoale vlaag môkt. t Is n wiedere oetwaarken van n vlaag dij ien 2009 ontwörpen is veur t 700-joareg bestoan van de Stellenwaarf. t Het n witte aachtergrond, mit twij vermiljoenrode strepen, ain bovenaan en ain onderaan mit doarin schreven Stellingwarf, en in t midden twij griffioenen (van de Oost- en Weststellenwaarf) dij noar mekoar kieken. De vlaag wordt aal meer en meer broekt binnen de Stellenwaarf.
Veluuwse vlaag
Veur de Leegsaksische Wikipedie is der ien 2012 n vlaag ontwörpen veur regio Veluwe. De kleuren geel en blaauw binnen baseerd op bestoande vlagen van Veluuwse gemainten, dij op heur beurt weer oet de Gelderse vlaag votkomen. In t midden van de vlaag staait n swaart haart. t Haart is n typisch symbool veur de Veluwe, t is ook op verschillende vlagen oet de Veluwe te zain zo as Putten, Nunspeet en Epe. t Idee van de strepen op de vlaag komen oet de Harderwieker en Elburger, Hattemse en Armelose vlagen.
Bargeyk
Bargeyk (bråbantsk: Bérgààjk, hollandsk: Bergeijk) is ne plaatse en gemeende in de neaderlandske provincy Noord-Bråbant. De kempenske gemeende hevt 18.399 inwoaners (31 mei 2018). Et beslöt 103,22 km² (wårvan 0,70 km² an water en ruum een verendeyl wold- en natuurgebeed). De gemeende Bargeyk is underdeyl van et kaderwetgebeed SRE. Doo as in 1997 de gemeenden Bergeyk, Luyksgestel, Reethoven en Westerhoven by mekander güngen, unstünd de hüdige gemeende Bergeijk, in et neaderlandsk med 'ij' skreaven. De gemeende müt et vanolds hebben van burenbedryven, mär de lätste jåren wörd turisme en vermaak ouk vöärtan belangryker. In 2007 hebbet se een natuurplan in warking esat. In 2013 wör de gemeende Bargeyk köäsen as eyne van de gröynste dörpe van Europa.
In 1923 köäs de kooperative weaverye De Ploeg Bargeyk as höyvdvestigingssteyde. Dee was bekend üm öäre moderne versameling woaningtekstyl. Et fabryksgebow uut 1957 is untwörpen döär Gerrit Rietveld, den as ouk andere bouwwarke in de gemeende untwörpen so as ne büshalte, ne klokke en verskeidene hüse.
Bargeyk is in Neaderland vöäral bekend wörden döär et humoristiske radioprogramma Radio Bergeijk. Disse versünnene lokale sender wörd döär de VPRO up Radio 1 döär heyl Neaderland uutsünden.
Dörpe en kerne
Kerne med antal inwoaners up 1 january 2014:
Landkaarte van de gemeende
300px|Topografiske kaarte van Bargeyk
Geliefden van Valdaro
thumb|De Geliefden van Valdaro: hij links, zij rechts De Geliefden van Valdaro bint twee mèenselijke skeletten van zo'n zesduzend jaor old. Ze bint deur archeologen evunden in een neolitisch graf in San Giorgio in de buurte van Mantua, Italië, in 2007. De beiden waren begraven mit de gezichten naor menare toe en de naarms rond menare, waordeur ze een liefdespaartien liekt te wezen.
De opgraving wördden eleid deur archeologe Elena Maria Menotti. 't Stel bint een man en een vrouwe, beidend tussen de achttien en twintig jaor toen ze uut de tied kwamen en ongeveer 1m57 laank.
Bij de nakke van de man wördden een vuurstienen pielpunte evunden. Naost de dij van de vrouwe lag een fiks vuurstienen lemmet en onder heur pelvis lagen twee vuurstienen messen. Osteologisch onderzuuk leverden gien bewies veur een gewelddaodige dood, breuken of microtrauma. Grootkaans bint daorumme de vuurstienen veurwarpen mit de beiden begraven as grafgiften.
In september 2011 koj de skeletten veur 't eerst zien in 't Nationaal Archeologisch Museum van Mantua. In 2014 kwamen ze permanent in dit museum terechte, daor as ze onder barstbestendig glas te bekieken bint.
Hoolt en Hoar
Hoolt en Hoar is ne boerskop tegen de Duuts-Neerlaandse greanze. t ligt in de deelstoat Nedersaksen en in de Groafskop Beantem in de gemeente Gildehoes. t Heurt an de stad Bad Beantem. t hef ongevear 120 inwonners.
Hoolt en Hoar lig tusken Nothoorn, Gildehoes en Gronau in. Töt an 1962 was Hoolt en Hoar ne egene gemeente, kompleet met börgemeaister. In 1950 wör der eskatt det der 170 inwonners warren.
Jan Jans (architekt)
Jan Jans (Almelo, 1 oktober 1893 - 21 februari 1963) was n Nederlaandse architekt mit n merakels grote belangstelling veur de kultuur van zien streek Twente en n spesialist op t gebied van de laandelike bouwkunst.
Biografie
Toen e n jaor of negentiene was, gung e naor Amsterdam en kwam in dienst bie architektenburo Gulden en Geldmaker (bekend van o.a. t Rozentheater). Hendrik Petrus Berlage was een van zien leermeesters. In zien leven hef e zwat tweeduzend tekeningen emaakt mit tekenstift. In 1928 gung in Almelo as zelfstaandig architect warken. Hij tekenden, ontwörp en restaureerden veule op t gebied van de laandelike bouwkunst (veurnal boerderiejen, mer oek bieveurbeeld de overkapping van t openlochttheater in Hertme). As aktief regionalist timmerden hij an de weg mit t houwen van lezingen, t beklejen van bestuursfunksies en t schrieven van artikels. Nao zien dood verschenen de standardwarken 'Landelijke bouwkunst in Oost-Nederland' en 'Gevel- en stiepeltekens in Oost-Nederland'.
Bie zien 25-jaorig jubileum as architekt in 1953 wördden de Jan-Jansstichting op-ericht, die noen zwat zien hele kolleksie tekeningen beheert (behalven ongeveer 300 tekeningen in t Rieksmuseum Twenthe).
Familierelaties
Jan Jans was de jonge van Johan Wilhelm Jans en Gerharda Koedijk. Jan Jans trouwden in 1938 mit Irma Paulina Cammaert (St. Jansteen, 2 meert 1906 - Almelo, 3 november 1989). Ze kregen vier kienders. Zien jonge Everhard Jans stund bekend as spesialist en publisist op t gebied van de volkskultuur in Oost-Nederland en de angrenzende Duutse regio.
Spiegelzael
Een spiegelzael is een zael die gebruuk maekt van spiegels om et locht te weerkaotsen, zonder gebruuk van aandere energiebronnen. Daornaost wodde deur et optisch effekt de ruumte anzienlik vergroot.
Benrather linie
duum|De Benrather linie (rood) scheit t Nederduuts van t Hoogduuts. De [[Spierse linie scheit Middel- en Opperduuts (raoze).]] De Benrather linie is n dialektscheidingsliende (isoglosse) in t Duutse taalgebied, die de noordgrens van t Middelduuts en de zuudgrens van t Nederduuts vormp. Hierveur is de maken/machen-liende ekeuzen. Disse liende scheit de Hoogduutse variëteiten die de veraandering van k in ch nao oorspronkelik lange klinkers deuremaakt hebben, van de Nederduutse variëteiten waorveur dat niet geldt.
De Benrather linie wördden in 1877 zo eneumd deur Georg Wenker. De naam verwis naor t darpjen Benrath (tegenswoordig n deel van Dusseldarp), waor de liende de Rijn overstik.
Spiegelzael
Bekende spiegelzaelen bin:
Benrather linie
Globaal verlöp de Benrather linie as volgt: Aken - Düsseldarp-Benrath - Olpe - Frankenbarg (Eder) - Kassel - Noordhuzen - Aschersleben - Dessau - Jüterbog - Frankfort (Oder); Berlien wördt nog gedeeltelik tot t Middelduuts erekend. Ten noorden van de liende liggen de zogenaamde Nederduutse variëteiten, ten zujen de Middelduutse (die deel uutmaken van t Hoogduuts).
Stephen King
thumb|220px|Stephen King Stephen Edwin King (Portland, Verienigde Staoten, 21 september 1947) is een Amerikaanse schriever van horrorromans, -novelles en -verhalen, wie zien wark hum ok begef in de genres van de thriller, de misdaod, de sciencefiction en de fantasy.
Regeernsvörm
n Regeernsvörm beschrift de wieze woarop n laand regeerd wordt of regeerd zol kinnen worden. Der binnen n aantel punten woarop regeernsvörmen indaild kinnen worden:
Stephen King
King hef meer as 60 romans en meer as 200 verhalen eschreven, waorvan der bij mekaar roem 350 miljoen exemplaren verkocht bint. Een best antal dervan bint speulfilms, tillevisieseries, miniseries en stripverhalen van emeuken. Veur zien wark hef e een tritse priezen ekregen, waoronder in 2003 een medallie van de Amerikaanse National Book Foundation veur zien vernimstige bijdrage an de Amerikaanse schrieverije.
Regeernsvörm
De begrippen regeernsvörm en bestuursvörm dekken ainander nait. In n bepoalde stoatsvörm (republiek) kin der ook sproak wezen van n biezundere bestuursvörm.
Stephen King
Onder zien bekende romans vaalt zien debuutroman Carrie (1974), aover een etreiterd maagien mit telekinetische krachten, The Shining (1977), aover een conciërge die in 't leegseizoen mit vrouwe en zeuntien op een ofgelegen hotel past en daor niet hielemaole wies wördt, Cujo (1981), aover een Sunt-bernard die best te passe is mar hondsdol wördt nao een vleermoesbeet, It (1986), aover een plaatsien det eplaogd wördt deur een moordzuchtige baovennetuurlijke clown, en Misery (1987), aover een schriever die evangen eholden wördt deur zien grootste fan.
King zien griezelverhalen bint vake esitueerd in kleine, hechte Amerikaanse gemienschoppen - nogal ies in zien eigen noordoostelijke contrei New England. Aspecten van de Amerikaanse popcultuur - appeltaarte, honkbal, rock-'n-roll - wördt bried uutemeten en liefdevol beschreven. In 't jaor 2000 kwamen King zien memoires uut, On Writing, waorin e zien gedachten aover 't schrieversvak uutienzet.
Van de vrogge jaoren zeuventig töt de late jaoren tachtig hef King een perbleem ehad mit alcohol- en drugsmisbruuk. Sinds een interventie deur zien femilie en vrunden is e weer nöchtern. In 1999 raakte hij aordig beschendeliseerd toen hum de ofeleide bestuurder van een bussien anreed, mar hij wus goed te herstellen. King is sinds 1971 etrouwd mit de schriefster Tabitha King (geboren Spruce); de beiden hebt drei kiender en vier kleinkiender. Hij is fan van honkbalploeg de Boston Red Sox.
West-Meunsterlaands
West-Meunsterlaands is n Nedersaksies dialekt. t Wörd ekuierd in t westen van t Meunsterlaand, wat in de Duutse deelstoat Noordrein-Westfaaln teegn de greanze met Nederlaand ligt. t Wigvörmige oawergaanksgebeed stekt precies tusken Tweante en n Achterhook. De sproake lik dus ook froai völle op de sproakn van dee gebeedn.
Kwispeldoor
200px|thumb|Een 19e eeuwse kwispeldoor, uut Amerika Een kwispeldoor is een spiejpotjen of een bakjen um in te spiejen. 't Is bedoeld um spieje en sliem uut de mond in op te vangen. Vrogger stungen der in kefees soms kwispeldoors waor oek de ressen pruumtebak in uut-espiejd konnen wonnen.
West-Meunsterlaands
De belangriekste steas woer a'j West-Meunsterlaands heurn köant, zeent Borken, Dorsten, Gronau, Lembekke, Rhede, Bokelt en Oahoes.
Kwispeldoor
Kwispeldoor is of-eleid van 't Portugese woord cuspidor, dat spiejpotte betekent. 't Woord en 't gebruuk um een potte veur 't spiejen te gebruken, kwam via de VOC naor Nederlaand. Een deel van Indië was véúr de verovering deur Nederlaand in hanen van de Portugezen - de zeeluui en haandelaren nammen de 'cuspidor' van ze over.
Vake zag een kwispeldoor der uut as een vaoze, ze wanen meestentieds van (versierd) diggelwark, keuper of email.
In de 19e eeuw was spiejen in Europa neet zo netjes meer. To verschenen oek de bordjes Niet spuwen (neet spiejen) in bieveurbeeld trams, treinen, karken en kefees. Want in openbaore ruumtes spiejen, dat du-j neet.
In grote delen van Azië is spiejen in 't openbaor nog heel gewoon. Alles wat ofval is, mut uut 't lief, vient de Aziaat. In Azië vie-j daorumme nog de heeltied spiejbakken. Sins 't begin van de 21e eeuw prebeert China 't spiejen in 't openbaor an te pakken. Dit dut China um een goeie indrok te maken op toeristen en toekomstige zakeluui.
West-Meunsterlaands
t Korrekte antal sprekkers is neet bekeand.
Vuurbeelde
Oet de boawn eneumde döarpe zeent n antal vergelieknde vuurbeeldzinn bekeand.
In Dorsten zegnt ze van de Lembekse sproake t volgende:
"De Lembeckische Kääk ligg midden in n Dorp, bobben up n Bääg" (De Lembekse keark lig midn in n doarp, boaben op n bearg).
In Dorsten zegnt ze juust kerke en berg.
In Rhede zegnt ze van de Borkense sproake t volgende:
"In Borken goot se met den Kettel nao de Becke" - (In Borken goat ze met den kettel noar de bekke)
In Rhede zoln ze juust keatel en beake zegn, net as in n Achterhook.
In Gronau lik t nog t meest op t Oost-Tweants.
Wolfgang Amadeus Mozart
Mozart is ene van de bekeandste komponistn van de geschiedenisse.
Woater
thumb|right|250px|n Drupke woater 250px|right|thumb|Woater in vier vörmen: vluiboar woater, vast woater (ies), kristaliseerd woater (snèj) en gasvörmeg woater (woaterdamp, dat as t ôfkoelt wolken vörmt) Woater (H2O) is chemische verbinden van twij woaterstofatomen en ain zuurstofatoom. Aal leven op eerde bestoat grotendails oet woater en is oafhaankelk van woater. Bie koamertempratuur is woater vluistof. t Het enkele aigenskoppen woardeur t zok onderschaaidt van aandere vluistoffen.
Woater kin in drij heufdvoases of aggregoatsietoustanden bestoan: ies, woater en woaterdaamp. Ofwel: vaaste stof, vluistof en gas. De tempratuurschoal van Celsius (en doardeur ook dij van Kelvin) binnen baseerd op de overgang tuzzen dizze toustanden: ies smelt (wordt vluiboar) bie 0 °C en woater verdaampt (wordt gasvörmeg) bie 100 °C. Der binnen bie (aibel) hoge drok nog aantel (om en bie 11) verschillende iesfoasen te onderschaaiden.
Bie normoale atmosferische drok kinnen ook "oververhit woater", en "onderkould woater" veurkommen. Dat is woater dat waarmer as 100 °C of koller as 0 °C is, moar zok nog aal in de vluistofvoase bevindt.
Zoer
Zoer kan wean:
Niger (laand)
Niger is een ontwikkelingslaand. En steund in 2013 boawenan op de lieste van minst ontwikkelde laanden van de weareld. De meeste delen van Niger dee nog gin weuste zeent, loopt verdan gevoar oet te dreugen. Inkomsten mut et laand vuural halen oet boeren en den oetvoor van onverwoarkte materialen, benaamd uranium-oer. Niger mut verdan strieden vuur ontwikkeling vanweage de in eslöttene ligging, et verdreugende laand, slecht oonderwies, oarmood, slecht weagennet, weainig gezoondheidszörg en milieuversmearing.
De Nigeriense samenleawing is ne boonte verzameling van verskillende volker, dee aait in ofzeunderlike stoaten en strekken eleawd hebt, vuurdet Niger een zelfstaandig laand wör. Niger is samen etrökken oet greansstrekken van verskillende aandere grote laanden. Seend de onofhaankelikheid hef Niger vief groondwetten had en dree periodes van leagerbesteur. Seend nen stoatsgreep in 2010 is Niger een demokrasie met verskillende partiejen.
Euldste verleden
Der zeent verskillende archeologiese veundste doan dee loat zeen det der al heel lange leu in et nondeagse Niger wont. 5000 joar terugge was de Sahara (de Tenereweuste neumd in Niger) ne natte stea met gröslaand. Dit was good geschikt vuur boeren en veehoolderieje. Tusken 2005 en 2006 wör der in de Tenereweuste ne begreafplaatse veunden duur Paul Sereno, nen paleontoloog van de University of Chicago.
Keaizer- en keuninkrieken in vuurkoloniaals Niger
Roond et 5e joarhoonderd v. Kr. wör der völle haandeld oawer weagen duur Niger. Dit wör vuural doan duur Berberstammen oet et noorden, dee met öare kamelen roondtreuken. Hierduur wör Agadez ne belangrieke haandelsplaatse. Oawer verskeaidene joarhoonderden vermearderden of vermeenderden de oetwesseling tusken noord en zuud. De blaankere noorderlingen mengden zik met de doonkerder zudelingen. Hierduur wör ook de Islam wiedter noar et zuden verspreaidt noa et 7de joarhoonderd.[12] Der kömmen verskeaidene keaizer- en keuninkrieken in blöai töt an de kolonisasie in Afrika.
Et Songhairiek (600 - 1591)
Et Songhairiek dreug den naam van et belangriekste volk, de Songhai of Sonrai. Dit volk leawden in de bocht van de Nigerrivier, op de greanze tusken Niger, Burkina Faso en Mali. In et 7de joarhoonderd treuken Songhaistammen noar et noorden van wat rechtevoort Niamey is en stichtten doar de stadstoaten Koukia en Gao. Tegen et 11de joarhoonderd was Gao de heuwdstad van et riek ewörden.
Van 1000 töt 1325 blöaiden et Songhairiek. Et wus vreade te hoolden met anliggende rieken, zo as et Maliriek. In 1325 gung öar det toch mis: et Songhairiek wör in enömmen duur et Maliriek. Mer in 1335 wör et bevriedt duur preens Ali Kolen en zin breur. Disse preensenbreurs wörden vaste heulden duur Moussa Kankan, den hearser van et Maliriek. Vanof et midden van et 15de joarhoonderd töt et eande van et 16de joarhoonderd was Songhai ene van de grötste Mohammeddaanse rieken oet de geskiedenisse.
De Hausa-keuninkrieken (mid 1350 - 1808)
Tusken de Nigerrivier en et Tsjaadmear lea nen vlak beste groond, woer as de Hausa-keuninkrieken warren. Disse keuninkrieken blöaiden tusken et middeln van et 14de joarhoonderd töt et begin van et 19de joarhoonderd. Doarnoa wörden ze in enömmen duur Osman dan Fodio, den as et Sokotoriek stichten. De keuninkrieken van de Hausa hungen neet nauw samen, mer vörmden meardere federasies van verskillende keuninkrieken, lös van mekoar. Ze warren min of mear demokraties: de keuningen wörden duur de heugere leden van et laand ekeuzen of vort esteurd.[13]
De keuninkrieken begunnen as de zeuwen stoaten Daoera (van keuniginne Daurama), Kano, Rano, Zaria, Gobir, Katsena en Biram, estichtet duur de zes zöns van Bawo, volgens de legende van Bayajidda. Bawo was ennigst keend van de Hausakeuniginne Daurama en Bayajidda (Abu Yazid oet Bagdad in Irak, volgens een antal Nigeriaanse geskiedkeundigen).
Laandskop en klimaat
Et leegste peunt is de Nigerrivier, op 200 meter boawen zeeniveau. Et heugste peunt is Mont Idoukal-n-Taghès in de Aïr-boargen met 2022 meter.
Klimaat
Niger hef een subtropies klimaat. Et is der onmeundig hete en dreuge, met völle weuste. In et depe zuden is der een tropies klimaat, op den raand van et streumgebeed van de Nigerrivier. Et laandskop besteet vuural oet weuste vlaktes en zaanddoenen, met glooiende of vlakke savannes in et zuden en heuwels in et noorden.
Natuur
Et noorden van Niger besteet oet grote (half)-weustes. De meest ezene zoogdeers zeent Addax- en Sabelantilopes, gazelles. In de boargen vend iej Barbary-sköape. De natuurparken Aïr en Ténéré zeent twee van de grötsten van de wearld. Disse zeent estichtet um disse biezeundere deers te beskoarmen. Et zuden van Niger is heuwdzakelik bedekt met Savannes. Op de greanze met Burkina Faso en Benin veend iej et W-natuurpark. Et is deel van et WAP-Complex, nen ketten van de natuurparken W Arli en Pendjari. Hier gef et de zeeldzame West-Afrikaanse Leeuwe en ene van de leste groepen van den Noordwest-Afrikaansen Cheetah.
Ekonomie
De Nigeriense ekonomie dreeit vuural op gewassen, vee en een poar van de grötste uraniumwellen van de wearld. Herhaaldelike dreugtes, verweusting, ne inwonnersgröai van 2,9% en meender vroage noar uranium in de wearld hebt ezorget at de ekonomie op et gat is ekömmen.
Niger dut met an de CFA franc en de algemene centrale baanke, de Centrale Baanke van West-Afrikaanse Stoaten (BCEAO), met zeuwen aandere leden van et West-Afrikaanse Monetaire Verboond. Niger is ook lid van de Organisasie vuur Harmonisasie van Zakenwetgewing in Afrika (OHADA).
In dezember 2000 vreug Niger wietergoande skooldverlichting an bie et programma van et Internasjonaal Monetair Fonds vuur Oarme Laanden met Zwoare Skoolden (OLZS). Et laand kreeg ook ne oawereenkomst met et Fonds vuur Oarmoodbestrieding en Gröaibevördering (OBGB). Duur de OLZS heuld Niger geeld oawer vuur basisgezoondheidszorg, basisskolen, HIV/AIDS-bestrieding, weagenbouw in et boetengebeed en aandere programma's vuur oarmoodvermeendering.
In Dezember 2005 kreeg Niger 100% mearvooldige kwietskeelding van t IMF. Det was ongevear $ 86 miljoen Amerikaanse dollar, de OLZS neet met erekkend. Zowat de helfte van de regearingsknippe wörd evuld met giften van oawer vear. Niger kan in et vuurliggende wellicht geeld halen oet ölliewinning, goold-, kollen- en aandere mineraalmienen. De uraniumpriezen zeent wat in de heugte goan de leste joaren. Mer ook in 2005 was der nen spreenkhanenploage en grote dreugte. Dit zörgden vuur een tekort an etten vuur ongevear 2,5 miljoen Nigerienen.
Brulfte
thumb|300px|'t Uutwisselen van de trouwringen thumb|300px|Een [[schilderie van een brulfte van vrogger]] 300px|thumb|En dan ma-j noen de bruid kussen Een brulfte of een trouwerieje is een fees dat evierd wonnen as twee meensen mit mekaar gaon trouwen. De benaming brulfte wonnen oek wel gebruuk veur alle onderdelen dee op de dag van de brulfte gebeuren.
Brulfte in Nederlaand en België
Een brulfte, zoa-w dat in Nederlaand en België kennen, kan bestaon uut meerdere onderdelen. 't Veurofgaond burgerlijk huwelijk is hierbie verplich. Daornaos bin der één of meerdere aandere onderdelen. Een standardbrulfte volgens 't boekjen ziet der ongeveer zo uut:
Der is over 't algemeen een dudelijke scheiding tussen de daggasten en de receptie- of feesgasten. Bie 't avendeten kunnen de ouwers van 't bruidspaor een toesprake houwen. Bie de receptie of 't fees kunnen der teneelstukjes en sketches op-evoerd wonnen en liedjes ezungen wonnen deur femilie en vrienden, hierin koemen verschillende dingen veur dee 't bruidspaor mee-emaak hef, of 't bruidspaor wonnen flink in maling eneumen.
In de Nederlaanse cultuur is der tegensworig gien vaste meniere meer waorop een brulfte eregeld is, en bulte bruidspaoren kiezen hierin dan oek der eigen weg.
Trouwkaorte
Een trouwkaorte wonnen een antal weken van teveuren estuurd naor de uut-eneudigen gasten. Op de kaorte steet de naam van 't bruidspaor en de trouwdaotum. Geleuvigen zetten vake D.V. op de kaorte dit is Latien veur as God 't wil (Deo Volente).
Ringen
Op de dag van de brulfte wonnen de trouwringen uut-ewisseld. Dit wonnen meestentieds edaon in 't gemeentehuus, mar sommigen bruidspaoren doon 't liever bie de karkdiens.
Taarte
Op een bepaold mement wonnen de brulftstaarte an-esnejen.
Bruidsjurk
De bruidsjurk is vake 't belangriekste (en duurste) kledingsstuk veur 't huwelijk. Net as bie de kersage, mar noen ummekeerd, mag de brugem volgens de tredisie de bruid neet heur jurk zien veur 't huwelijk.
Kosten van een brulfte
Tot an de jaoren 70 was 't gebrukelijk dat de vaor van de bruid de kosten van de brulfte zol betaolen mar tegensworig betaolt 't bruidpaor de trouwerieje zelf. Disse veraandering is ekeumen deurdat de meerderheid van bruidspaoren allange 't huus uut bin veurdat ze trouwen en hokken dan vake al een hortjen.
Lieste van stadspoorten in Nederlaand
Hierunder ne lieste van (veurmoalige) stadspoorten in Nederlaand bi-j mekare per stad: {| class="vatop" style="width:80%;"
Harm Tiesing
thumb|right|Standbeeld van Harm Tiesing in Börger Harm Tiesing (Börger, 13 meert 1853 – Börger, 22 oktober 1936) was een Drèentstalige schriever.
Achtergrond
Tiesing gruiden op in aarmoe en warkten van jongsofan op de boerderi'je. Daorumme kun e niet op 'e schoele; hi'j ontwikkelden hum deur zölfstudie. As jongkerel was e eerst dagloner, daornao keuterboer. Hi'j had een bulte karkelijke en sociaole functies: jaken, gemienteraodslid, ambtenaor bi'j de börgerlijke staand en sikketaoris van 't waterschop en de Gezondheidscommissie.
Nao zien dood
In 1943 verscheen van C.H. Edelman de verzamelbundel De geschriften van Harm Tiesing over den landbouw en het volksleven van oostelijk Drenthe (Assen: Van Gorcum & Comp.).
Betiekenis
Tiesing wördt niet herinnerd as schöpper van grootse literetuur. 't Oaverzichtswark Drèentse schrieverij (kiekt bi'j de Bronnen) nuumt hum  'As schriever mislukt' , mar voegt daoran toe:
Dizze schrieveri'je van mangs beparkte literaire kracht, mar vol beschrievings van 't volksleven en vol mandielige gevulens, vi-j ok in de twintigste ieuw bi'j een köppel Nedersaksische dichters en romanschrievers. Zi'j hebt 't veurbereidend wark edaon veur de meer experimentele, persoonlijke en ni'jmoodse Nedersaksische schrieveri'je vanof de twiede helfte van de twintigste ieuw.
Krim-Goties
t Krim-Goties is n Germoans dialekt dat tot t eand van de 18e aiw tou sproken wuir deur Goten ien geïsoleerde gebieden van de Krim (nou Crimea ien Oekrain).
Ien de eerste haelft van t eerste milenniom swörven de Goten oet over hail Uropa. Zie gongen nog veur de joartelling vot oet heur laand ien Skandinoavië (Götaland) en kwammen ien de midden van de 3e aiw ien Zuud-Ruslaand. Ien de 4e aiw mozzen de Goten liek as mennige aandere Germoanse stammen roemte maoken veur de Hunnen en begon de raais noar t westen tou.
Toch binnen de Gotiese sporen ien Zuud-Ruslaand nait veur aaltied oetwist. Dat bliekt oet n aantel bronnen van de 9e tot de 18e aiw tou. Der is maor ain bron dij wat meer informoatsie over de toal zölf geft: n braif van de Floamse diplomoat Ogier Gisleen van Busbeke (1522 – 1592), dij ien de periode 1554 – 1592 gezaant was ien Konstantinopel, oet 1562 en tou de eerste moal oetbrocht is ien 1589, geft n opsommen van n tachtigtal woorden en n laid dat ien dij toal wezen zol.
Busbekes informoatsie is ien n aantel opzichten twiefelachtig: zien bronnen wuiren nait deur elkenain erkend (de ain was n Graik dij Krim-Goties as tweide toal haar, de aander n Goot dij zien moudertoal veur t Graiks opgeven haar); wieder is der de meugelkhaid dat Busbekes beschrieven deur zien aigen Floams beïenvloud worden is: der binnen overdudelke fouten ien de gedrokte tekst, dij ozze ainigste bron is.
Toch is veul van de woordenschat dij deur Busbeke optekend wuir onmiskenboar Germoans.
Ook al berust de oorspronkelke kwalifikoatsie van dizze toal as Goties vermoudelk meer op etniese as toalkundige gronden - aans zaegd de sprekers wazzen Goten dus mos de toal ook Goties wezen - dailt ze n aantel dudelke fonologiese ontwikkelens mit t Goties oet de Biebelvertoalen van Wulfila. t woord ada, "aai" (Zweeds ägg) het de typies Gotiese verstaarking van de Proto-Germoanse *-jj- ien -ddj- (zo as ien Wulfila-Goties iddja "gong" van t Proto-Germoanse *ejjon). "Aai" ien t Proto-Germoans is *ajja.
Der binnen ook veurbeelden van kenmaarken dij ien Krim- en Wulfila-Goties bewoard bleven binnen, maor dij ien de West- en Noord-Germoanse toalen veraanderd binnen. Bieveurbeeld, zowel Krim- as Wulfila-Goties beholden de Germoanse /z/ as sibilant, wielst dit ien aal aandere Germoanse dialekten n /r/ worden is.
Maor der binnen perblemen mit de aannoame dat Krim-Goties simpelweg n deurontwikkelen is van t Goties oet Wulfila's Biebel. Eankelde ontwikkelens ien Wulfila-Goties binnen nait weerom te vinden ien t Krim-Goties, bieveurbeeld:
Maor der binnen ook verliekboare ontwikkelens mit t West-Germoans, zo as de ontwikkelen van de /þ/ tot n plosief as ien Krim-Goties tria tegenover Wulfila-Goties þriu. Verschaaidene historiese bronnen nuimen de overainkomst mit t Nederduuts en de verstoanboarhaid van t Krim-Goties veur Duutstoaligen.
Der binnen hierveur twei meugelke oorzoaken: dat Krim-Goties n apaarte tak is van Oost-Germoans, aofwiekend van Wulfila-Goties; of dat Krim-Goties aofstamt van West-Germoanse migraanten dij ien de vrouge middelaiwen noar de Krim vervoarden en woarvan de toal vervolgens deur t Goties beïenvloud wuir.
t Laid dat Busbeke optaikend het is minder overdudelk Germoans en bliekt nait definitief te vertoalen. Der is gain overainkomst over of t waarkelk Krim-Goties is.
Rond 1780 berichtte de oartsbisschop van Mahiljow, Wit-Ruslaand over n bezuik aan de Krim woar hai aan de zuudkust en bie Sevastopol "Tatoaren" ontmout har dij n toal proatte dij op t Platduuts leek.
Zoer (smaak)
Zoer is ene van de vief smaken, noast zeut, zolt, bitter en umami. De tonge hef receptoren (ontvangers) veur elk van dizze smaken; alle andere smaakgewoarwöddingen bunt in warkelekheid reukgewoarwöddingen. Der bunt receptoren dee uut verskillende ondersoorten en warkingsmechanismen bestoat, zodat den smaakzin toch fiener is as da'j mangs gewoar wodt.
Völle leu holdt van nen zoeren smaak en zölt doarumme geerne sloat mit wat azien anmaken. Ok augurken op zoer bunt mangs geleefd, al wöd der mangs wat suker bi-j edoane um zeutzoer te kriegen. Ne greunte as verzoerden wittekool (zoerkool) wöd in Nederlaand en Duutslaand völle egeaten. Et zoer maken van leavensmiddelen is doarnoast ok nen gode bewoarwieze.
Provìnzies van Denmaark
Denmaark is verdaild in 13 provìnzies (amter), en 271 gemaintes (kommuner)
Bargen (Limburg)
Bargen (Limburgs: Baerge) is ne plaatse en gemeente in de Nederlaandse previnsie Limburg (Nederlaand). De gemeente hef ne kleine 14.000 inwonners en hef ne oppervlakte van rundumme 110 km² (woarvan moar n paar km² water).
Geskiedenis
Bargen maakten in ieder geval vanof de 16de eeuwe deel uut van de schepenbank Well en had gin eigen zaegel of woapen. Bargen beheurden wieter bi-j et Oaverkwarteer van Gelre of Spaans Opper-Gelre. Tiedens den Spaansen Successieoorlog wodden et deur Pruusiese tröppen bezet, en zo blef et as deel van Pruus Opper-Gelre rundumme ne eeuwe lange Duuts (tot 1814). Op et Congres van Wenen in 1815 kwam der ne ni-je stoatkundige indaeling. De grenze tussen Nederlaand en Pruusen (laes noo Duutslaand) wodden bepoald op nen ofstaand van n kanünschot emaeten vanof den riveer de Maas. Dit um nen buffer te vörmen in geval van nen anval uut 't oosten.
Brandenbörg
Brandenbörg kan verwysen nå:
Braobant
Braobant of Braobaant kan verwiezen naor:
Brandenbörg
Historiske geografiske namen:
3FM Serious Request
thumb|250px|Gloazen hoes op Grote Maarkt ien Stad 3FM Serious Request is n gèldienzoamelnsaksie woarbie t Rooie Kruus ien soamenwaarken mit DJ's van 3FM gèld ienzoameln veur n goud doul. t Bestaait sunt 2003, en vanôf 2004 is t idee ontstoan van n Gloazen hoes. DJ's van 3FM goanen n aantel doagen veur kìrst ien n gloazen hoes zunder eten en zunder dat zai der oet maggen.
2009
Ien 2009 staait gloazen hoes op de Grote Maarkt ien Stad, veur t roadhoes. De aksie stoat ien t taiken van t bestrieden van malaria. Noa de 1e dag ston de tussenstand op € 244.668,- en noa de 2e dag ston de tussenstand op € 428.629,-.
Dizze aksie vind dit joar nait allend ploats ien Nederlaand, môr ook ien Kenya, Bèlgie en Svitzerlaand.
2010
Ien 2010 staait gloazen hoes op de Maarkt ien Eindhoven. DJ's in et gloazen hoes: Giel Beelen, Gerard Ekdom en Coen Swijnenberg. In totaal wodden der 7.135.707 euro op-ehaald, wat onmeundeg völle is, a'j in anmarking nemt dat de Nederlaandse regering, in teggenstelling tot veurgoande joaren niks meer bi-jdroog.
Country
Country, ouk bekend as country en western en hillbillymusik, is nen musikstyl den as oarsprunglik uut de südelike Ståten van de VS kümt. Et is untstån in de jåren 20 van de 20. eywe. Et hevt syn oarsprung in amerikaanske volksmusik en dan med name de appalachisken folk, westernmusik en blues.
3FM Serious Request
2011
Ien 2011 stond gloazen hoes ien Leiden.
Country
Countrymusik besteyt vake uut ballades en dansmusik med meyst simpele förme, volkske underwarpen en harmonyen. Belangrykste instrumenten sint de banjo, elektriske en akoestiske gitaren, stål- en dobro-gitaren en violen en mundörgels. In de heyle geskydenisse van den styl blikt dat de blues-tounsoorten vake vöärkoamet.
3FM Serious Request
2012
Ien 2012 stond gloazen hoes op de Oude Markt ien Enschede.
Country
Volgens Lindsey Starnes wör de term country vöärdan populäärder vanaf 1940, meyr dan de term hillbilly-musik. et ümslöät ouk westernmusik, dat ungeveyr up deselvde tyd en wyse as hillbilly-musik untstünd. In 2009 was in de VS country-musik de meystelüsterde musik tydens spitsüren in den auto.
Wearldwyd bekende artisten sint under meyr Johnny Cash, Willie Nelson, Dolly Parton en meyr recent Taylor Swift.
Neaderland
Countrymusik is in Neaderland nit byster wyd verbreid. Ilse de Lange is eyne van de bekendste neaderlandske artiste dee as der wat med düt. Med Waylon deade se ünder de naam The Common Linnets vöär Neaderland med an et Eurovisy Songfestival van 2014. Med öär nummer Calm Before the Storm 'haalden se ne tweyde steade.
Ålkraie
De ålkraie (Phalacrocorax carbo) is en voagel uut de ordening Suliformes, dee sik in 3–4 subspecies updeylt med en vorspreydingsgebeed van Westgröönland un de noordamerikaanske oustküste öäver Eurasien bet hen nå Australien un Nyseyland to. De twey in Afrika bröden subspecies wardet vandage as en eygen aard witbostålkraie (Phalacrocorax lucidus) teld.
Name
Den sassisken name "ålkraie", jüst so as den nedderlandsken name "aalscholver", het disse voagel kreagen, döärdat hee åls as syn vödelse prefereert. Paralleelformen to den name "ålkraie" vindet sik ouk in dialekten van de vastlandskandinaavsken språken blangen de standardform "(stor)skarv", eksempelwyse "ålkråka" in sweedsk, "ålekråke " in noorsk un "ålekrage" in däänsk. Up kraienvoagels vorwyset ouk de weatenskoplike name Phalacrocorax (corax = 'rave' in latynsk) un de franske name cormoran, uut vulgäärlatynsk corvus marinus 'seyrave', den sik veal europääske språken uutleynd hebbet, mang ander ingelsk, düütsk un eestensk.