cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vrymetselarye
Inhold
Een vrymetselaar gelöyvd in een Upperweysen, of dit nu God is, een allesstürende wette of wat dan ouk. Traditioneel wörd et dår as den 'Opperbouwmeester des helaals' (engelsk: Grand Architect of the Universe) enöömd. Et belangryksten is dat alle mensken gelyke bint. Yder hevt syn eigen vrågen en söcht syn eigen wårheid. Alle mensken hebbet een eigen verantwoordelikheid oaver syn eigen doon en låten. De vrymetselaar wil eynheid hebben en dat de menskheid vreade kregt. Der is een dool ümme een bettere wearld te skeppen en dat begünt by usülve. Mar der bint der ouk genog dee by de Vrymetselarye gåt ümme 'carriere' te maken, ümdat der toch vake hoge peten by sittet.
Symbolik
De vrymetselarye gebrükt een heyle bülte symbolen. Et bekendsten is misskyn wal et Alseend oge: een dreehook (of piramide) med een oge der in. Vöär de rest bint et allemåle symbolen wat uut de bouwwearld en de Bybel koamet. Een unbewarkte stük steyn nöäst een good an-ewarkte veerkante steyn steyt vöär et händig an usülve ümmeförmen når een perfekt yts.
Komplotten
Ümdat de Vrymetselarye styv stet van de vrümde symbolen en rituelen en sovöäl möägelik de bülte geheim hold, bint der in de tyd vöäle komplotteorien bedached. So sol de Vrymetselarye gån vöär de macht oaver de wearld. Dit willet se doon döär sachtys an alle landen under eyne grup te krygen. Dit wörd under ander edacht ümdat der vöäle hoge heyren (so as wat olde amerikaanske presidenten en wat ansetters van de Franske Revoluty) der lid van waren en bint. Ouk koamt dit idey van de Illuminaty. De Illuminaty was een grup uut de 18. eywe, dee uut de Vrymetselarye vordkwamt. Dennen wolden wal de wearld oaverheyrsen en an dat wat de vöärtydske Verlichting belöyvden in et wåre brengen. Mar dee grup is når krap-an een eywe wear vord egåne. Óf undergrunds egåne. Vöäl lüde meant noch dat de Illuminaty ayt noch bestet.
En vöäral christelike en islamitiske lüde willet beweyren dat de Vrymetselarye eigenlik een wearldwydske grup is dee de Düvel anbidt. Sy sollen de Düvel de macht oaver de wearld geaven willen. En uut deesülvden hook koamt ouk et idey dat de jöden samenwarket med de vrymetselarye.
Beantem
thumb|right|100px|Woapn van Beantem thumb|right|200px|Polvertoornd van t kasteel Beantem thumb|right|250px|Beantemer kearke van de grifformeerde evangelistn Beantem (Duuts: Bad Bentheim) is ne stad in t distrikt de Groafschop Beantem (ok kortweg de Groafschop) in de Duutse deelstaat Nedersaksn. Ut lig noa an de Nederlaandse greanze, biej Oldnzel. Op ne öppervlakte van 100,16 km² wont um en noabiej 15.500 leu. Beantem is bekeand um t Beantemer zaandsteen en t kasteel Beantem.
Beantem greanst an de Duutse gemeantn Schüttrupp, Nordhoorn, Ochtrop en Gronauwe. Ok greanst t an Tweante. Nöast Beantem zölf valt ok de plaatsn Achterbearg, Bardel, Gilhoes, Hagelshook, Holt und Haar, Sieringhook, Waldseite en Westenbearg biej de gemeante. Disse gemeante ontstunn op 1 meert 1974 oet de gemeantn Beantem, Gilhoes, Bardel en Sieringhook. In 1979 wördn vuur de Duutse naam t weurdken Bad der teagn an-doan.
Geschiedenis
Mildn in de stad steet t kasteel Beantem, dat al in 1116 wördn neumd. In de 17e eeuw wördn healzame zweavelweln veundn, woarduur de plaatse vandaag-an-n-dag n anerkannt heilbad is. In 1865 kreag de stad stadsrechtn.
1350
thumb|right|262px|Hartogdom [[Gelre in rundumme 1350]]
Beantem
Geschiedenis
De stad is vuural bekeand duur t Bentheimer Gold, t Beantemer zaandsteen. Dit wördn tusken de 15e en de 18e eeuw met zoompn verskeept en verhaandeld noar het Meunsterlaand, Oost-Freeslaand en Nederlaand. In New York hef t Vriejdomsbeeld nen voot van Beantemer zaandsteen kreagn.
1350
Gebeurtenissen:
Geboarn:
Oaverleaden:
1980-1989
Belangriek volk
thumb|350px|Michail Gorbatsjov en Ronald Reagan tiekent in 1987 't [[Intermediate-Range Nuclear Forces-verdrag|INF-verdrag um nucleaire en conventionele raketten an baanden te leggen (in 2019 opeschört)]]
Monique Sleiderink
Monique Sleiderink (Old Oatmörsken, 16 oktober 1969) is een tillevisie- en radioprissentatrice en redacteur bi'j de Oaveriesselse umroep RTV Oost.
Nao 't gymnasium in Oldnzel studeerden ze Engelse Taal- en Letterkunde en Communicatiekunde an de Universiteit Utrecht. Ze studeerden of in de richting PR en Voorlichting en wördden gemienteveurlichter.
In 1994 kwaamp ze as bureauredacteur bi'j RTV Oost te warken. Ze much al rap radio- en tv-pregramma's prissenteren. Mit Maartje van Weegen prissenteerden ze een co-productie mit de NOS. Ie kunt Monique Sleiderink vake zien in quizzen. Alle jaoren prissenteert ze 't streektaaldictee Kiek'n Wa'j Zegt. Op Radio Oost had ze töt 2011 zaoterdags 't streektaal- en cultuurpregramma Aksent.
Eenheidsmearvoold
right|300px|thumb|Vervoegingn van de meervoold warkwoordvörms in t Zuud-Germaanse taalgebied [[Ofbeelding: Eenheids-pluralislijn.png|thumb|right|300px|Zo löp de eenheidsmearvooldliene (in t rood).
]] De Eenheidsmearvooldliene, dee't ook wal de Rein-Iesselliene of Eenheids-Pluralis neumd wörd, is ne sproakverskilliene (isoglos) tusken t Duutse Middeln-Reinlaands en Neerreins an de ene kaante, en t Westfaals of West-Neersassies an de aandere kaante. Disse liene gef skeaid tusken de Neersassiese en Neerfraankiese dialektn, beaide in Neerlaand (laanks n Iessel) en in Duutslaand (laanks de Rein).
In t Middeln-Reinlaands en Neerreins, mer ook in t Standaardneerlaands en t Hoogduuts, gef t verskilnde woarkwoardsoetgänge bie de onvoltooid hudige tied:
t Neerlaandse "jullie/zij" zeent rechtevoort albeaide t zelfde, woerduur t feaitelik ook oonder t eenheidsmearvoold zol valn, mer de oetgänge van t mearvoold zeent aanders as de oetgänge van t eankelvoold. t Hef skoonwal nog töt late in t 20ste joarhoonderd gebroekelik ewest um "jullie maakt" te zegn. Dit köm van de beleawdheaidsvörm "u maakt", wat t euldere "du maakst" vervöng. "U maakt" wör ook broekt um meardere persoonn ineens an te sprekn. Um toch verskil te maakn tusken eankelvoold en mearvoold wör dr in t mearvoold vake "leu" achter ezat (vereulderd Neerlaands: "ulieden"). Vandoar det t mearvoold in West-Neersassies non "iejleu" en "zeeleu" is. Dit gebuurn ook in t Standaard-Neerlaands: "gij" wör "gij lieden", wat later verbasterd wör töt jullie. Nen tuskenvorm hiervan is nog terugge te veendn in verskeaidene Noord-Broabaantse dialektn, dee't nog gulle of gijle keant.
t Neersassies en Westfaals hebt mer eenn vörm vuur alle 2e en 3e perseunn, en n 1sten persoon mearvoold:
De West-Neersassiese dialekn in Neerlaand zeent met egoan met de Neerlaandse mode um "du maakst" te vervangn vuur de beleafdheaidsvorm "iej maakt" (behalve de Tweantse dialektn van Oldnzel, De Lut en Deanekaamp, dee't nog "doe" hebt behooldn). t Vanoolds zo beleafde "iej" verlöar in t Neerlaandse gebeed duur de joarn hen t beleawdheaidsgeveul. In völle Duuts-Neersassiese dialektn besteet nog de beleawdheaidsvorm "Ji" teegnoawer t algemene "du".
Veluws
De Eenheidsmeervooldliene gef ook skeaid tusken t Oost- en t West-Veluws. t West-Veluws is doarmet t ennigste Neersassiese dialekt wat op t westn van de liene ligt. Hierumme wör t vroger ook wal bie t Neerfraankies indeeld. Ok variaanten van t Sallaands ligt ten westen van de lien.
Freeske substraat
t Fraise substroat is de toalen dij proat worden ien streken woar of vrouger n Invaeoonse toal proat woer en woar de toal dij der nou proat wordt hier van ôf stamt of n ienvloud van ondervinden dut. Dit binnen t Hollaands en Westfrais, de Fraise toalen, t Stellingwarfs, t Grönnegs-Oostfrais en t Sleeswieks. De maiste van dizze toalen hebben de oetgong -en, -e of -n bie aal meervoldsvörms. Tuzzen Hollaand en Broabant en Utrècht en Gelderlaand ligt de isoglosse "wij hebben, jullie hebben, zij hebben"-"wij, wulder maoken, gij/gullie/gulder/julder/gunder maokt, zijle/zullie/zulder/zunder maoken". In Oostfraislaand ligt de isoglosse op stee van de olle toalgrìns tuzzen t Eemsfrais en t Wezerfrais, ongeveer op de westgrìns van de streek Harlingerlaand.
Effektpedaal
thumb|250px|Zoom 3030-pedaal Een effektpedaal is een elektronies apparoat dat veulal deur gitaristen gebruukt wöd. Et is derveur emaakt um et geluud te vervormen en op dee wieze verskeidene effekten veurt te brengen.
Nen foot switch (Nedersaksisch:vootschakelaar) is n pedaal woarmet zie van verstarkerkanaal wesselt.
Warking
Nen foot switch warkt deur nen kabel van den gitaar noar et pedaal, en dan nog nen kabel an de andere kante van et pedaal noar den verstarker in te stekken. Der bunt ok pedaaln dee-j rechstreaks deur middel van nen aparten kabel in nen aparten uutgang van den verstarker könt stekken. As der gitaar wödt espöld, en zie drükt dan met den voot (vandoar uutereerd den noam foot switch) op et pedaal, dan zal der n effekt op et geluud zitten, of wödt et geluud nog dubbel verstarkt. thumb|250px|Detail Zoom 3030-pedaal
Taak
Pedaaln zorgt veur effekten zoas Chorus, Flanger, Phaser, Echo, enz..., moar künt ok nog dubbel distortion, gain, treble, bass, ... an et geluud toovoegen. Pedaaln bunt ok gans händig um bieveurbeeld van clean noar overdrive oaver te schoakelen.
Aeschines Socraticus
Aeschines (Oldgreeksk ) (ung. 425 töt ung. 350 v.Kr.), ouk wal Aeschinus van Sphettus, was nen greeksken wysgeyr uut de stadswyke Sphettus van Atene. Hee is vöäral bekend üm syne Sokratiske Gesprekken.
Leaven
As upsköäteling was Aeschines nen volger van Sokrates. Geskydkünnigen nöömt em vake Aeschines Socraticus, de 'sokratiske Aeschines', üm em uut mekander te holden van de vöärname ateenske spreaker Aeschines. Volgens Plato was Aeschines der by do as Sokrates veroordeyld en tedoudesteld wör. Et is nu bekend at Aeschines nå at Sokrates uut de tyd was, net as Plato, filosofiske tweyspråken skreav wårin as Sokrates et höyvdkarakter is. Van disse tweyspråken sint mär een händkevul flarden oaver, med een pår anvüllingen van latere skryvers. Toch wördt hee by de klassiken eyrd üm syne nauwköärige weadergave van de sokratiske gesprekken. Wat dat angeyt was hee wårskynlik betrouwböärder as Xenophon. Med syne dramatiske ankleyding leak hee wellicht meyr up Plato.
Sokratiske gesprekken
Van Aeschines is bekend at hee de sokratiske gesprekken Alkibiades, Aspasia, Axiochus, Callias, Militiades, Rhinon en Telauges skreav.
Et meyst is bekend van de gesprekken Alkibiades en Aspasia. Van de rest is neet vöäle oaver.
Publius Aelius Aristides, nen tweyde-eywsken sofist, haalt de alkibiades der uutgebreid by in syne geskrivten. Dårdöär is dat et grötste stükke tekst wat wy noch hebbet. Kort vöär den Eyrsten Wearldoorlog untdekkeden Arthur Hunt ne papyrusrulle in Oxyrhynchus, wårup nen langen bol steyt uut etselvde gesprek, wat verlöären was dacht seyt de klassike oldheid. In dit gesprek disselt Sokrates med de junge en yverige Alkibiades oaver Themistokles. Hee meynet at Alkibiades nit klår is vöär ne loupbane as politiker, ümdat et em nit lükked was üm so vöär sikselv te sörgen dat he vöärkommen kun te denken at hee meyr wüst as wat he feitelik deade oaver vöärname saken. Sokrates likt te meynen dat sukces samenhangt med kennis (al is kennis alleyne nit genog vöär vulleydig sukces), in teagenstelling töt afhangelik weasen van et lot of goddelike stüring, lös van kennis. Sokrates syne pünten brengt de anders altyd slim hougmodige Alkibiades töt trånen van skaamte en wanhoape. Dit vöärval kümt ouk når vöärden Plato syn gesprek Symposium. Sokrates bewaeret dat hee enkel döär em te beminnen Alkibiades kan verbeateren (ne ård verlangen når meyr weaten upwekken), ümdat sokrates gin eygene kennis hevt üm an em döär te geaven.
De belangrykste brunnen vöär de Aspasia sint Athenaeus, Plutarke en Cicero. In et gesprek röädt Sokrates Kallias an üm syne söäne Hipponikus når Aspasia te stüren üm politikology te leyren. In et gesprek bewaert Sokrates under meyr dat vrouwlüde deselvde verneamstigheid hebbet as et geyt oaver militäär en politik insicht, wat Sokrates bewist döär Kallias når Aspasia self te låten kyken (dee Perikles adviseerden) en når Thargelia van Miletus (ne hovdame dee når verlüüdt vöäle greken oaverhaalden üm sik an te sluten by Xerxes en dee dårvöär Thargelia hearskap gavven oaver deyl van Tessalie) en de legendariske persiske krygsköäniginne Rhodogyne. De doktrine steyt ouk in Plato's Meno en Republik, wat bewist dat et echt sokratisk wark is. Ne seakere Xenophon wördt ouk nöömd in et gesprek. Sokrates segt at Aspasia der stark by Xenophon en syne vrouwe up andrüng dat se kennis van et selv as döägd nöämen. Toch kan dissen Xenophon nen anderen weasen as denne wat wy kennet as geskydskryver en skryver van andere sokratiske stükken.
In de Telauges küürt Sokrates med de pythagoreaanske asceet Telauges (nen måt van Hermogenes den as Kallias syn halv-bröder was en ouk volger van Sokrates) en Krito's junge söäne Kritobulus. In et gesprek disselt Sokrates med Telauges oaver syn oaverdreavene heylontholding en med Kritobulus üm den syne dikdonerye, üm se wat emöätigder te krygen.
In de Axiochus (vernöömd når Axiochus, nen öym van Acibiades) krigt Alcibiades den bård der af ümdat hee nen suupsak is en nen vrouwengek. Et likt der stark up dat, net as de Alcibiades, de Axiochus eyne van de vöäle geskrivten was üm Sokrates syn unskuld te bewysen vöär Alcibiades' umköyperye.
In Kallias wördt et 'jüüste gebruuk' van rykdom beküürd. Et geyt der oaver dat wodöänig as eyne sik stånde höldt under årmode ne beatere måtstaf is vöär döägdelikheid as wodöänig ymand syne rykdom insettet. In et gesprek krigt Prodikus der ne koale under ümdat hee Teramenes lesgeaven hevt.
De Miltiades is de stoa van Zeus Eleuterios. Et gesprek geyt tüsken Sokrates, Europides, Hagnon (styfvader van Teramenes) en Miltiades Stesagoras-söäne. Dissen Miltiades is nit denselvden as Miltiades de Jungere, mär wårskynlik wal nen nauwen verwanten der van. Et gesprek bevattet ne lovrede an Miltiades vöär syne vöärbealdige upleiding in syne jöägend, wellicht as teagenstelling töt de upleidingen dee sofisten as Protagoras anböäden.
Anekdotes
In syne korte leavensbeskryving van Aeschines skrivt Diogenes Laërtius dat Aeschines nit good kun rundkommen. Dårümme güng he når et hov van Dionysius den Jungeren in Syrakuse. Do as Dionysius afesetted was döär Dion, köm Aeschines weader når Atene. As dat wår is, müt Aeschines töt minstens et jår 356 eleavd hebben. Dan is hee an ölderdom störven in Atene en was hee wårskynlik rund de 18 do as Sokrates terecht stünd in 399. Hee dea ouk an spreakkünst en skreav tospråken vöär terechtstånden.
Athenaeus haalt een stükke an uut ne verlöärene tospråke, Teagen Aeschines, wårin as Aeschines syn teagenstander em afbrandet ümdat he skulden makede as parfumverköyper en nit terügge betaalden. Dat lätste is verwunderlik, vindt den skryver, ümdat Aeschines nen leyrling van Sokrates was en dat dee beiden so den mund vul hadden oaver döägd en rechtvaerdigheid. Nöäst noch andere anklachten wördt Aeschines in de tospråke neaderesatted as sofist.
Diogenes Laërtius bewaert dat et, in teagenstelling töt Plato syn Crito, Aeschines was den as Sokrates anspoarden üm der tüskenuut te knypen in steade van syne veroordeyling af te wachten; Diogenes meynet at Plato de wöörde an Krito toskrivt ümdat hee Aeschines nit möcht vanweage den syne banden med Aristippus. Toch hevt Diogenes et van Idomeneus van Lampsakus, nen berüchten roddelbaas. Van Hegesander van Delphi (2. eywe) -langs Athenaeus- is een skandaal bekend dat Plato Xenocrates, Aeschines syn eanigste leyrling, by em vordhaalden. Mär Hegesander steyt bekend as unbetrouwbår en et verhaal wördt nargens bevästigd. Der is ouk gin enkel bewys dat Aeschines ne eygene 'filosofy' had üm döär te geaven en ouk gin volgers.
1 febrewaori
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 1 febrewaori
Bladel
Bladel is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is et lyknamige dorp Bladel. Der woanet 20.531 lüde up ne uppervlakde van 73,60 km².
Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint Bladel, Casteren, Hapert, Dalem, Hoogeloon en Netersel.
Reigers
thumb|n [[Blauwe reiger mit n muus in zien bek]] thumb|n [[Amerikaanse blauwe reiger]] thumb|n [[Amerikaanse kleine zilverreiger]] De reigers (Ardeidae) bint n familie van vogels uut de orde van de pelikaanachtigen. De familie bestiet uut 67 soorten. De reigersoort die in Nederland t meest veurkömp is de blauwe reiger. Ok de grote zilverreiger, kleine zilverreiger, purperreiger, roerdompe, kleine roerdompe en nachtreiger (of: kwak) kommen in Nederland veur; de grune reiger wordt soms as dwaolgast ezien. De reiger is n bescharmde diersoort.
Voeding
Reigers bint karnivoren (oftewel: vleisaeters) ze aet veural vissen, amfibieën (waoronder kikkers), weekdieren, kreeftachtigen en insekten, mar ok kleine zoogdieren, vogeleier en reptielen. Soms gaot der vogels ter grootte van n waterralle naor binnen. Van de vissen bint voorns, goldvissen, en kleine koikarpers vake arg geliefd bie reigers. Swinters as vievers en plassen dichtevriezen, zal de reiger toch proberen um open plassen te bereiken. Reigers staot vake stokstief te wachten töt ze toeslaon kunt.
Aoverlast
Mensen mit n viever in de hof kunt nog wel es last hebben van reigers. Reigers wachten meestal heur kans of. Vake slaot ze heur slag bie t eerste ochtendlicht, zodat ze ongestoord an heur aeten kommen kunt. Komplete vievers mit goldvissen die laegevist bint komp niet vake veur, mar um der wisse van te waen dat dat niet gebeurt ku'j t mar baeter bescharmen. t Plaatsen van n net aover n viever, of t gebruken van n vieveralarm, bint manieren um te veurkommen dat n viever laegevist wordt.
Sourton
250px|thumb|right|Thorndon Farm in Sourton. Sourton is n dörpskn en civil parish an n neurdwestraand van Dartmoor in Devon, Englaand. t Leg önnevear 6,4 km ten zuudwestn van Okehampton laanks de A386. D'r wönt önnevear 400 menskn.
Oregon (duurverwiesziede)
Oregon kan verwiezen noar:
Surdo
Nen Surdo is ne grote bastromme. Nen surdo wörd in völle soortn Braziljaanse muziek gebroekt, vuurnamelik in Axé/Samba-reggae en de verskeaidene oondersoortn van samba. Hier hef de tromme t zwoare gedeelte van t slagwoark.
Surdo's hebt meestal ne grötte tusken de 14 doems töt 29 doems. In Rio de Janeiro hebt surdo's meestal ne heugte van 60 cm. Surdo's in t noordoostn van Brazilië zeent vake wat kleainder (50 cm). n Kettel is emaakt van hoolt, galvaniseerd stoal of aluminium. Veln zeent van siknvel of plastik. Ne bateria oet Rio hef gewoonlik surdo's met siknvel (vuur nen woarmen klaank) en aluminium kettels (vuur t gewicht). Ze wordt meestal edreagn an nen reem um de hupn of skoolder, met t vel zo vlak meugelik. t Oondervel wörd nit bespöld.
Met n surdo wörd vake t kenmoarknde samba-ritme spöld, wat dut deankn an nen härtslag. t Wörd met éénn stok met nen dikn knop bespöld. met de aandere haande wörd um en umme n slag edeampt.
Meavy
250px|thumb|right|[[Breenk|Dörpsbreenk van Meavy.]] Meavy is n dörpskn en civil parish in Devon Englaand. t Leg önnevear 2 km ten eustn van Yelverton. n River Meavy ström deur t dorp. Samn met de parishes Sheepstor en Walkhampton vörm t n Burrator Parish Council.
Kalifornië
t Laandskop van Kalifornië is van plek töt plek verskilnd. In t westn he'j t kustgebeed, in t oostn he'j de Sierra Nevadaboargen. In t noordwestn he'j de Mammoetbeume-Douglasdannbosn, in t Zuudoostn he'j de Mohaveweuste. t Middeln van n stoat wörd bepoald duur t middeldal, n groot boerngebeed. Kalifornië hef met Mount Whitney (n Whitneytop) en Death Valley (t Dooindal) t heugste en leegste peunt van de VS, en de doardelängste kustliene, noa Alaska en Florida. Eardbewings komt regelmoatig vuur (duur mekoar zo 37.000 per joar), umdet Kalifornië kort bie de Pasifiese Reenk van Veur lig.
n Naam Kalifornia sleug vroger op n groot deel van Noord-Amerika wat Spanje as bezit zaggen, woerbie't n groot deel van t zuudwestn van de VS heurn en t Skiereilaand Baja Kalifornië. In t 18de joarhoonderd wör t gebeed wat bekeand was as Alta California koloniseerd duur t Spaanse Riek as deel van Niej Spanje. In 1821 wör Alta California deel van Mexiko, noa nen geslaagden onofhaankelikheaidsstried. Kort noa n Mexikaans-Amerikaansen Oorlog van 1846 stichen ne groep Amerikaanse trekkers in Sonoma nen onofhaankeliken Kaliforniesen Reppubliek. Skoonwal de onofhaankelikheaid nit lange doern, wör de vlagge de vuurloper van de hudige stoatsvlagge. Amerika wun n oorlog, woernoa t Verdrag van Guadalupe Hidalgo oonderteeknd wör, woermet Mexiko Kalifornië ofsteund an de VS. t Westn van Alta Kalifornië wör n hudigen stoat, den't n 31sten stoat wör den't zik bie de VS ansleut, op 9 september 1850.
De Gooldkoorts van Kalifornië, den't begun in 1848, gooin t hele doomoalige leawn op n kop, met ne grootskoalige intrek vanoet de VS en van oawer vear, en n doarbie heurnden ekonomiesen vuuroetgaank. Belangrieke oontwikkelings vuur de ekonomie in t 20ste joarhoonderd warn t feit at Los Angeles t middelpeunt van de Amerikaanse entertainmentindustrie wör, en ne onmeundige tooname in toerisme duur n heeln stoat. In de aandere helfte van t 20ste joarhoonderd kömn de technologie en informasiesektoorn op, woerbie Silicon Valley t vuurtouw nöm. Kalifornië hef n groot boernleawn, mer doarbie nog roemtevoart, oonderwies en bouw. As Kalifornië op zikzelf zol stoan, zoonder de VS, har t de achtstegrötste ekonomie van de wearld. en de 35ste met de meeste inwonners. Zowat al t verse fruit in de VS wörd verbouwd in Kalifornië, en ook met de greunte stoat ze boawnan.
12e eeuw
Decennia - Eeuwen - 11e eeuw - 12e eeuw - 13e eeuw
Kornies
thumb|De [[Brythoniese talen|Brythoniese gemeanskop rond t 6e joarhönnerd. Kumries, Kornies en Bretonsk bint nauw verwant an mekare.]] thumb|right|275px|De sproake kö'j oawer t heale ebeed veendn. t Kornies is de sproake dee kuierd wörd deur nu-an-n-dag zoo önnevear 2,000 mensken in Cornwall, in t zuudn van Englaand. De sproake was oet de tied in t end van n 18en joarhönnerd en is wear trög-ekömn an t begin van n 19en joarhönnert, zoo roond de tied van 1904. Öp det möment wördn t Kornies wear niej leawn in-ebloazn, moar warn dr n antal ruziennde partiejn. De ruzies gungn biej mekoar enömn oawer welk soart Kornies dr ebruukt möstn wördn (dee oet n 16en öf dee oet n 18en joarhönnerd) en oawer welke skriefwieze ebruukt most wörn.
En töch is t alle sprekkers elukt öm oawer de joarn verskilnde sproakebookn, literatuur, films en meziek te maakn. n Kleain antal keender bint ok öp-egroaid mit twea sproakn, t Engels en t Kornies. Dr bint al meardre keender dee de sproake as moorsproake hebt, en dr is non ok al n keenderöpvaanghoes dee allinnig t Kornies ebruukt. In 2002 wördn t ne offisjeale meenderheaidssproake in n Europeasen Unie en in 2008 wördn de earste standoardskriefwieze deur evoerd, in n pröbearsel öm de standaardskriefwiezn saamn te brengn. t Earste keenderöpvanghoes gung los in 2010.
Klassifikasie
Kornies wördt ezeen as önnerdeil van de Brythoniese sproakn, n tak van n Keltiesen sproakefamilie dee ok t Bretonsk en Kumries hef. n Baseswöardeskat van t Kornies kömt veur 80% oawerean mit t Bretonsk, 75% mit t Kumries en 35% mit zoowal t Skotsk Gealies a't Iers.
18de en 19de joarhönnertn
t Is nich duudlik wee n letsten moorsproakesprekker was. Wal is bekaand det n letsten sprekker van de sproake dee ginne eankle oandre sproake kenn, Chesten Marchant was. Hee gung oet de tied in 1676. Loater wördn bekaand det hee twea kearn etroawd was en töch wal n poar wöardkes Engels kenn, moar nich genoog öm dr n gesprek met te doon.
n Letsten sprekker van t oolde Kornies was Dolly Pentreath, n visseverköaper dee öp det möment 82 joar oold was. Öp de plekke woar hee woonn wördn ok twea vraawn evöndn dee tiene en twölf joar jönger warn as Dolly. Zee könn nich t Kornies kuiern, moar döadn t wal begriepn. Pentreath gung in 1777 oet de tied en steet bekaand as n letsten sprekker. Zinne letste wöarde warn Me ne vidn kewsel Sowsnek! (Ik goa nich Engels kuiern!). Moar okal zea hee det, hee könn wal n betken Engels verstoan en kuiern.
Trögkömst van de sproake
In n 20en joarhönnerd wördn wear pröbearsels öm t Kornies trög te kriegn edoan.
In 1904 wördn t A Handbook of the Cornish Language (t Haandbooksken van de Korniese Sproak) uut-egefn in Cornwall.
t Antal sprekkers wördt grötter met elken dag. t Antal klassifisearn wördt edoan deur noar t antal sprekkers te kiekn in de meanige van hoo good zee gesprekn in t Kornies voern könt. t Antal mensken det n antal meast belangrieke wöarde (zoo as Kernow veur Cornwall) keant, kömp oet öp 300,000. t Antal mensken det seemple gesprekn voern könt, steet öp 3,000, en antal det t vleujnd kuiert steet öp 2.000 in 2008. Det is ne grote tooname a'j vergliekt met t antal in 2000. Öp det möment warn t nöch moar 300.
Kornies blif ok oawerleawn in plaatsenaamn en aachternaamn, en de kennis van de sproake helpt de mensken de oolde meanigen van dee naamn te könn begriepn. Völle vaker wördt de Korniese name ebruukt veur keender, huusdiern, huuze en böate. Dr kömt ok steads mear literatuur, en veural gedeechtn goat non good. n Road van Cornwall (Konsel Kernowek) dut dr völle an öm de sproake wear trög te kriegn. In 2009 wördn offisjeal t Kornies as legale sproake in n road. Non wördt de oale, eansproakelike stroatebörde vervöngn deur nieje tweasproakelike as zee te oold zint.
Dr zeent non ok al n antal tiedskriftn dee allinnig in t Kornies skriewn zeent, zoo as An Gannas, An Gowsva en An Garrick. BBC Radio Cornwall hef ok n antal kearn per dag ne niejsuutzeandige in t Kornies, en hef söms ok oandre programmaas veur learners en interesseardn. Dr zeent ok n antal kraantn dee mit de tied n antal artikeln in Kornies skrif.
n Atlas van Wearldspröake van n UNESCO klassifiseart t Kornies as zear arg bedreaigd. UNESCO hef ezeg de't veurmoalige oet de tied nich mear van toopassige is noadet hee klachtn te heurn kriegn van de sprekkers van t Kornies. En an-ezeen de't non al önnevear 3,000 sprekkers hef, zegt n grött antal sprekkers de't zear arg bedreaigd ok nich mear van toopassige is, an-ezeen dr keender zeent dee in de sproake grötbracht wördt.
Europese erkennige
thumb|right|275px|Welkömstboard biej n ingaang van n kathedroal van [[Truro, woarbiej ok t Kornies stoat.]] Öp 5 növeamber 2002 zegn minister Nick Raynsford as antwoard öp n parlementeare vroag:
Offisjeale mensken hebt esprekn mit n Korniesen Road en de sproake-instetuutn öm t zekker te moakn det mensken dee't Kornies learn wilt t ok echt könt.
Brönn van t Kornies
thumb|left|250px|Losdoonige van t tonealstök Ordinalia.
Oawer de tied hen
t Zuudwesters Brythonies wördn uutiendlik t zoo-eneumde Primitieve Kornies, det tusn 600 en 800 bestönn. Van dissen vörm van de sproake bestoat ginne brönn. De tied van t Ool Kornies was van tussen 800 en 1200. Uut dee tied kö'w n Kornies-Latien en n antal Latiense bookn woarin de nöame van n antal bevriejde Korniese sloawn stoat.
In n Prophetiae Merlini öf Profeesie van Merlien kö'j in de kaantn van t earste book noast t Latien n poar Kornies zinn en wöarde eskriewn zeen stoan. t Skrift is zoo biejzonder de't non in n Vatikoanse Booknhuus lig. In 1876 wördn t bekiekn öm de oawereankömstn tusn t Kornies e't Kumries te veendn.
t Middelkornies was tusn 1200 en 1578 hef völle brönn van tekst, oawer t al-emean veural religieuze. Iej könt önnevear 20,000 reagls biej mekoar enömn zeen. Ok zeent dr n antal tonealstökn en öpvoorigen eskriewn in t Kornies.
Dr zeent nich zoo völle brönn van de sproake uut de tied van t Loat-Kornies van tusn 1578 töt önnevear 1800. In disse tied kömn dr völle wöarde uut t Engels de sproake binn. n Löatsten eskriewn brön van de sproake is de breefe van William Bodinar, n man dee't Kornies van n visser eleard har. Moar t löatste versken war eskriewn in n loaten 18en joarhönnerd deur John Davey uut Boswednack. Det versken hetn Cranken Rhyme.
De breefe van William Bodinar uut 1776
thumb|right|275px|De breefe van Bodinar. Det is de breefe dee William Boninar skriefn. t Is ok spoakekundig interessaant, ömde'j könt leezn wat hee zegt oawer de stoates van de sproake in dee tied. Dr stoat meardre traanskripsies en twea vertoaligen.
Alstea
thumb|right|175px|De kattelieke kearke St. Mariä himmelfahrt in Alstea thumb|right|250px|n Baanhof van Alstea
Alstea (Duuts: Alstätte) is n doarp in de gemeante Oahoes in de Duutse deelstaat Noordrien-Westfoaln. Ut lig eankelde kilometers oaver de Nederlaandse greanze, dichtbiej Buurse, ongeveer 10 kilometer noordwestelik van Oahoes.
Ut doarp lig an de Alsteaske Aa, wat as Oahoeser Aa begint en noa Alstea oavergeet in de Buurser Bek. Alstea lig an de Nederlaandse greanze en greanst an Hoksebarge en Eanske. Noast t doarp zölf umvat t ok de boerschopn Besslinghook, Brinkerhook, Alsteask Brook, Gerwinghook, Schmäinghook en Schwiepinghook.
Op ne öppervlakte van 34,65 km² wonn in 2005 5040 leu.
Ekonomie
Duur de eeuwn hen was laandbouw t gewichtigste melkbeestken vuur t doarp. Vanof ongeveer 1890 wördn duur de komst van oonder aandern twee tichelwearks, ne melkfabrieke en de baan Eanske - Oahoes nieje arbeidsplaatsn schaapn. In de joarn '60 warn völle vrouwleu oet Alstea te gaank in de tekstielindustrie, as wa in de fabriekn in Tweante as ok in de fabriekn in Gronauwe en Oahoes. Rechtervoorts bint roondum t doarp verscheidn industriegebeedn te veendn.
Geschiedenis
Ut doarp Alstea wördn al in 1151 officiëel neumd. Vanof 1297 hef t zien eign parochie. Ok de watermölle Haarmühle biej de greanze met Nederlaand wördn al in 1331 officiëel neumd. Ut gebouw van vandaag-an-n-dag is n monumeant en stamt oet 1619. Biej n bombardemeant op 22 meert 1945 wördn völle historiese gebouwn platpleerd. Eankelde doarvan, zooas de kearke en t spoorhoes, wördn niejs wier opbouwd.
Pandeiro
thumb|200px|Pandeiro De Pandeiro of Pandero (Portugesese oetsproake: ) is n soort haandtromme wat völle lik op n tamboerien. t Wörd völle in Braziljaanse muziek gebroekt.
t verskil met n tamboerien is det t pandeirovel stemd kan wordn en det de metaalne reenkelskiefkes bol zeent, woerduur t geluud dreuger en körter wörd, woerduur ritmes dudeliker en oetgesprökner wordt.
Bekeande spöllers zeent Paulinho Da Costa, airto Moreira, Marcos Suzano, Cyro Baptista en Carlinhos Pandeiro de Ouro.
Aanaarsamisk
Aanaarsamisk (ouk inarisamisk, eygenspråklik anarâškielâ or sämikielâ), is en samiske språke, dee in de gemeynde Aanaar (ouk Inari) in Noordfinland sproaken wardt. Tosamen med skoltsamisk, noordsamisk un finnisk is aanaarsamisk eyne van de gemeynde Aanaar ear officielle språken. De språke het üm un by 400 spreakers un wardt van de Unesco klassificeerd as severely endangered (stark bedrauwd/bedreigd). En groute språke het aanaarsamisk lykers nynich weasen un de spreakertal laeg vormoodlik ouk in de besten tyden nich öäver 1000. Aanaarsamisk höyrt tosamen med finnisk, eestnisk un ungarisk (hungaarsk) de uralisken språken to. In vorgelyk med de meyrsten europäisken språken is see morfologisk relativ kompleks: dat givt 9 kasus un de pronomen (vöärnaamwöörde) un verben flekteret in 3 numeri: singulaar (enkelvold), duaal (tweyvold) un pluraal (meyrvold). Upto wyst sik in de fleksioon blangen den bruuk van anvöögsels en heylen deyl variatioon so van de vokalen as ouk van de konsonanten in den woordstam sülven, eks. uuccâđ 'söken', uusâm 'ik söke', ocá 'hee/see söcht' or lekkâđ 'oapenen', leehâm 'ik oapene', liäk'ká 'hee/see oapent'.
Emmentaler
Den öärsprung van de käse ligt up de alpenweiden, wår de buuren in de sommer ne groute wovöälheid melk hadden, mår to wyd weg waren van de bewoonde wearld üm de melk to können verhandelen. De melk wear dårüm ümesetted in ne holdbåre käse. Uut et gebeed kömmet nen reeks van lang holdbåre käsen, de emmentaler, mår ouk de comté, de beaufort en de gruyère. De käsen bünt oaver et algemeyn grout, med gewichten boaven de 30 kilo, med as topper de emmentaler, med gewichten töt 130 kg. Kenmarkend vöär de emmentaler bünt de ougen, de gäter in de käse dee van hem de bekende gäterkäse måkt.
Aanaarsamisk
Rechtlike situatioon
De samibarometer (noordsamisk Sámi giellabaromehter, finnisk Saamebarometri) ündersöking van dat justityministerium uut dat jår 2016 wyst man, wat de vörderings vaken in de praksis nich ümsetted wardet. Up de eyne kante kennet meyr as 50 percent van de samiskspreakers de eygen rechten laeg or gaar nich un de öäverheid informeert nich altyds öäver dat anbod van deensten up samisk. Up de ander kante is samiskkennis by de öäverheid stark begrensd un togang to deensten up samisk, sünderlik aanaarsamisk un skoltsamisk, hangt sodännig van de språkkennis van enkele medwarkers af.
Aanaarsamisk ünderwys
Aktuel givt dat in Aanaar meyrdere aanaarsamiskspråkige kindergaardens un aanaarsamisk wardt bruked as ünderwysspråke in de grundskole (basisskole) van Aanaar. Studeren kan eyn aanaarsamisk as höyvdvak an dat Giellagas-instituut van de universiteet Oulu. As vrömdspråke kan eyn dat leyren in eynjårige intensivkursen an dat samiske skolingscentrum direktement in Aanaar or van to huus uut in kostenlouse onlinekursen an de to dat skolingscentrum tohöyren virtuelle skole.
Emmentaler
Vervölgens wördt de käse in de vörm edåne en fors under drük esetted. Disse fase duurt twintig uur en in disse fase wördet ouk de toevöögde bakterien aktiv. Vervölgens wördt de käse uut de vörm ehåld en twey dågen in en pekelbad esolten. Et solten deent üm nen goden korst en småk to verkrygen, mår speelt ouk nen rol in et beheersen van et untwikkelproces van de mikro-organismen in de käse.
Aanaarsamisk
Aanaarsamisk in de media
De språke is present in de ståtliken finsken media van Yle. Lykerveal dat neynen eygenen aanaarsamisken tv- or radiokanaal givt, wardet vorsküllen programmen komplet or deylwyse in disse språke produceerd. Van januaarmånd 2018 af an het dat nysprogram Yle Uđđâseh med Martta Alajärvi ouk en aanaarsamiske nysleaserske un upto wardt in dat radioprogram Sukkâršokki/Sohkaršohkka vöär junge lüde blangen noordsamisk ouk aanaarsamisk bruked. Rein aanaarsamiskspråkige programmen sint eks. de kinder-tv-serie Binnabánnaš un dat radioprogram Anarâš saavah.
Emmentaler
Den låtsten, småkbepålenden stap is de ryping van de käse, gedurende 2 töt 3 månden. De kääsmåker mottet now letten up twey dinger: de vörming van de ougen in de käse en de untwikkeling van den småk en de tekstuur. De käsen wördet eyrst in relativ kuule (10 töt 15 °C) upslagruumtes underebracht. Under invlood van de melksuurbakterien vörmt sich al koalstofdiokside in de käse. Et gas kan döär den neetdöärlåtenden korst neet untsnappen. Wonneyr de käse vervölgens in den låtsten stap van de ryping in nen warmeren rypingskammer (21 töt 23 °C) elegd wördt, eksplodeert de bakteriele aktiviteit en vörmen sich gäter. Döär syne gröyde kan ne käse sölvs töt 150 liter gas bevatten. De käse wördt in disse periode kontinu ekontroleerd. Wonneyr et rypingsproces vöäldoonde is, wördt de käse weder når kolde ruumtes ebracht, üm ne to wyd döärgånde gasvörming to remmen.
Aanaarsamisk
Aanaarsamisk in de media
De Anarâškielâ servi givt middewyle de tydskrivten Anarâš un Lostâ ouk online ruut un maakt de nyesten uutgåven up ear websteade togänglik.
Emmentaler
Vöärdat de käse now når den markt geyt, wördt hy eyrst eköörd. Unafhangelyke köärmeysters köört de partyen käsen en klassificeert sy as extra, premier choix of déclassé. Neaven disse kwaliteytsköör van de käsen, is der ouk ne köör up de småk. Disse köör vindet plaatse döär ne jury van 10 persoanen, dee de käsen reagelmåtig up höär aroma köört. En dan geyt et üm de anweasigheid van alle elementen van den småk, üm et neet oaverhearsend weasen van eyn van de elementen:
Aanaarsamisk
Pronomina
De pronomina flekteret in alle 9 kasus un 3 numeri, man van den partitiv eksisteert alleyn en singulaarform un by de personaalpronomina hebbet genitiv un akkusativ desülvige form.
De demonstrativpronomina (anwysen vöärnaamwöörde) hebbet den vorskeal twüsken genitiv un akkusativ holden man kennet neyne duaalform. Upto eksisteert hyr ouk van den essiv alleyn en singulaarform. Steit dat demonstrativpronomen vöär en substantiv, flekteert dat nich döär alle kasus. In en deyl wardt an steade de genitivform (in vetdruk) bruked.
Altohoup kent dat aanaarsamiske 4 demonstrativpronomen: tot dat, taat dit hyr (naeger by my), tiet dat dår (naeger by dy), tuot dat dår (wyder weg).
Substantiven
Jüstement so as de demonstrativpronomina flekteret substantiven alleyn in singulaar un pluraal un vöär essiv un partitiv givt dat neyne distinkten pluraalformen. De substantiven wardet ünderdeyld in fleksioonsklassen: tweysylvige (â-stam, e-stam, i~á-stam, o-stam, u/o-stam, i-stam, a-stam), drey- un vyvsylvige, kontraheerde un veersylvige. Twüsken disse fleksioonklassen ünderskeydet sik minder de brukeden anvöögsels, man meyr de munsters van stamvariatioon döär grådwessel by de konsonanten un vokaalwessel.
Attributive un predikative bruukwyse
So as ouk de anderen samisken språken ünderskeydt aanaarsamisk by de adjektiven twüsken attritutive un predikative bruukwyse. In de attributive bruukwyse steit dat adjektiv direktement vöär dat substantiv, wat dat modificeert. De attributive form wardt nich wyder flekteert un by de meyrsten adjektiven endt de attributive form up -s or -â:
Komparatioon
Adjektiven köänet twey wydere komparatioonsformen (vorgelykingsformen) bilden, den komparativ up -b un den superlativ up -mus or -mos. Ouk hyr geldt, dat adjektiven in attributive bruukwyse nich wyder flekteerd wardet, man de attributivform is normalerwyse med de predikative grundform öävereyn.
Wardet twey saken vorgeleaken, vorbindt eyn disse med ko. By gelyk groute, lange, lütte, ... saken wardt vöär dat adjektiv noch siämmáá 'gelyk' or nuuvt 'so' bruked:
By superlativformen wardt vaken dat woord puoh 'alle' vöärsetted:
Afledding van adverben
Van adjektiven kan eyn med helpe van anvöögsels adverben afledden. Adjektiven med drey- or veersylvige or kontraheerde stämme up -š bruket dat anvöögsel -ávt un adjektiven med tweysylvige or de öävrigen kontraheerden stämme dat anvöögsel -ht. En uutsündering is dat adjektiv pyeri 'good', woneam dat tohöyren adverb pyereest luudt. De vorskealen twüsken disse twey gruppen wyset sik ouk düüdlik, woneyr eyn adverben van de komparativ- un superlativformen bildt. Hyr givt dat näämlik systematiske ünderskeden in den stam direktement vöär dat anvöögsel.
Wessem
Geskiedenis
Wessem verkreg in 1150 steadeleke rechten dee uutendelek bunt umgezet noar stadsrechten. Wanneer Wessem noo stadsrechten verkreg is neet gans dudelek. Zi-j mochten al rap nen eigen munt sloan, dus wöd doar mangs vanuut egoan dat Wessem al rap stadsrechten had. De veurzichtege historici holdt veur 1329 an.
Wessem kent n rösteg verleaden, wa-j nog könt zeen an den vestingachtigen opbouw en de steadeleke uutstroaling van et olde centrum met n uutzunderlek net van ströate, verhard mit maaskeien. Een groot deel van de olde bebouwing is bewoard ebleaven. Bezeensweerdeg is et plein veur et veurmoalegen gemeentehuus, noo n bookholders-kantoor, woarop ze met maaskeien et gemeentewoapen van de veurmoalegen gemeente Wessem loat zeen.
Wessem was ne zelfstaandege gemeente tot de gemeenteleke herindealing van 1991, woardeur et tot de ni-je gemeente Heel ging beheuren, wat destieds n groot verzet van de plaatseleke bevolking gaf. Vanof 2007 mek et deel uut van de gemeente Maasgouw.
Wessem heurden bi-j et Oaverkwarteer of Opper-Gelre en was dus achter mekare Spaans en Oostenrieks (of Belgies). In de Franse tied heurden et ok bi-j et Belgiese departement van den Nedermaas.
Bezeensweerdeg
Wessem kent n tröpken bezeensweerdegheden, woaronder de St. Medarduskarke. Dizze gotiese karke wodden eurspronkelek ebouwd rundumme et joar 946. Noadat de karke in 1944 grotendeels verwoost wodden, wodden zee in 1948-1949 wier hersteld. Den toorn wodden in 1950-1951 wat meters meer noar et westen en iets hoger opni-j ebouwd.
Wat noordelek van de stad, an de oaverkante van et Kanaal Wessem-Nederweert, ligt Pol, n tröpken van 15 huze dat bi-j Wessem heurt.
3 febrewaori
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 3 febrewaori
Stasjon Eanske Dreenerl
Stasjon Eanske Dreenerl is n spoorwegstasjon in de Neerlaandse stad Eanske, in Oaweriessel. t Gung los in 1996 veur t bedriewenterreain Dreenerl, det westlik van Eanske lig. De Grolsch Veste van vootbalklub FC Twente lig er dreks teagnoawer. Eawn wieter lig de Universiteat Tweante.
t Stasjon hef n biejzönner keagelvörmig glöazen stasjonsgebaawsken. Öp n begoanen groond is der nen breudskensweenkel. Boawnin, öp perronheugte, is ne wachtroemte. De twea perronen ligt teagnoawer mekoar öp de spoordieke, an de kaanten van de twea speure. De perrons bint met mekoar verbönnen via nen tunnel.
De völgnde treanserien stopt öp Eanske Dreenerl:
Vanof deseamber 2009 rieden n 7900-serie nich wieter as Stasjon Nijverdal deur n anleg van nen spoortunnel doar. Öp 1 april 2013 is disse verbeendige wier trög-jouwd.
Öm reln biej vootbalwedstrieden, tusken supporter, te veurkömmen könt de perronen veur n deal of-slötten wörn met hekken. Biej thoeswedstrieden van FC Twente riedt der supportertreanen as stoptreane tusken Riesn en Eanske, riedt de reguleare treanen met mear kapasiteait, en stopt de Intercity's tusken Hengel en Eanske ok öp Eanske Dreenerl. t Öpskoalen van de kapasiteait van Sprinters en t biej Eanske Dreenerl loaten stoppen van Intercity's wör ok jöarliks doan öp n ochtend noa de Batavierenrace, öm de doezenden studeanten dee dan vanof n universiteatskampus vertrekt wier öp hoes an te können brengn.
End 2006 is de vroej toogaanklike plearwealnstallige van t stasjon in eustlike richtige oet-breaid.
Laanks Stasjon Eanske Dreenerl löp busliende 1 (Wesselerbreenk - Stasjon Eanske - Universiteat Langenkampweg), den twea töt zes kear per oer biej t stasjon stöp.
Vanof 1 deseamber 2015 zöl n noam van t stasjon Eanske Dreenerl Eanske Kennispark wörn.
Sacha Landkroon
Sacha Landkroon (Grunning, 1984) is een Nederlaandse dichter, schriever en keunstenaor van 't espreuken woord. Sinds zomer 2017 zit e in de redactie van Drèents letterkundig tiedschrift Roet. An dit tiedschrift levert e Nederlaandstalige bijdrages, zoas besprekings van Drèentstalig wark.
In 2009-2010 was e een jaor huusdichter van de Rieksuniversiteit Grunning. Mit Maarten Praamstra bracht hij de beste gedichten van alle huusdichters tussen 2001 en 2010 bij menare in 'Ideeën op sterk water' (2011).
Nao in 2015 't Hendrik de Vriesstipendium te winnen, kwaamp Landkroon in 2016 mit zien debuutbundel 'Terra Incognita'. Daorin beschref e zien ontwikkeling töt volwassene as een denkbieldige queeste deur verscheiden werelden.
Landkroon is wieder actief as organisator van 't jaorlijkse 'Winterdichters' in Eel en de verhalenwedstried 'Stuurloos', en zit in de jury van de Kunstbende. As keunstenaor van 't espreuken woord is e anesleuten bij Urban House Groningen. Daor koomt dichterije en meziek bij menare.
Wark van Landkroon hef in verscheiden tiedschriften estaone.
De Imitatione Christi
De Imitatione Christi (vertaled: [Oaver] de nåvolging van Christus) is een book eskreaven döär Thomas a Kempis in de 15. eywe. Et beskrevt ho as vöär een leavensholding een christen sol mütten hebben. Et book is wearldwyd vertaled en wörd noch elken dag eleasen. Et is oorsprüngelik in et latyn eskreaven. Et is eskreaven in de tyd dat Thomas a Kempis een bröder up et Agnietenklooster te Swolle was.
Et book begünd as volgt:
Jarno Hams
thumb|right|200px|Jarno Hams Jarno Hams (Hengel, 11 november 1974) is nen profesjoneeln Tweantsen krachtsporter en hudigen Sterkste Man van Nederland.
Hams hef 7 moal n titel Sterkste man van Nederland op naam stoan. Hams is 1,89m laank en weg 145kg. Zinn trainer is Eddy Veneberg.
Leawn
Hams wördn joonk in Vroomshoop en gung doar noar skole. As jonge deed he gearne vootbaln en zwemn. Zin vaar was badmeister en was bekeand as nen machtigen staarken kearl den at grote gewichten van n boadem van t zwembad kon opdoekn.
1995 gung Hams an t trainen met gewichten, net as zin grote vuurbeeld en beste moat Eddy Veneberg. 1996 deed he met an de wedstried Sterkste man van Oost-Nederland, woer't he daardes wör. Hee stopn met zin beroop as vrachtveurder, umdat hee ne anbeding kreeg vuur portierwaark. Hierduur kreeg he mear tied um te trainen. Hee gung in de lear bie Berend Veneberg. 1999 steund Hams vuur t eerste in de laandelike finale, woer't he daardes wör achter Veneberg en Peter Baltus. 2004 wun Hams vuur t eerste n titel Sterkste man van Nederland. t Joar doarop wun he alle zuuwn de oonderdeeln en opniej n titel. 2006 wun he zesse van de zuuwn de oonderdeeln en wun he wier. 2007 wun he wier op al de oonderdeeln. Vief moal achtereen wun Hams dee titel (2004-2008) en in totaal zuuwn moal (2010 en 2012) woermet he op gelieken voot steet met Bearnd Venebaarg zien rekord. Duur ne blessure an de rugge kon he in 2009 nit metdoon an t NK. Oonderwiel verhuuzn hee noar Emn in Dreante, woer't he twee joar woond hef. Inmiddels wont Hams wier in Vroomshoop.
wearldrekord
Augustus 2011 haaln Hams t Guinness Book of Records in Peking, Sjina duur ne busse van 17,2 ton in 1 minute en 13 sekoondes oawer ne leankte van 50 meter te trekn.
Klarenbeek
t Darp völt onder twee gemeentes, namelik Apeldoorne en Voorst, de gemeentegrens löpt dwars deur t darp. Disse gemeentes bint noe bezig heur toekomstplannen veur Klarenbeek op mekare of te stemmen, zodat Klarenbeek niet per gemeente verschilt in bieveurbeeld bebouwing en zoksoort dingen.
Klarenbeek hef ok n eigen treinstasion.
t Darp hef ok n holtzagerieje, dit is in handen van de familie Krepel. t Steet der al vanof de 19e eeuw en was toe de reden um de halte Klarenbeek te bouwen.
Tussen t darp en de naoburige plaatsen Apeldoorne en Bekbargen hef t leste oerbos van Nederland elegen, t Bekbargerwold. In de Tweede Wereldoorlog is der in Klarenbeek n Vickers Wellington neerestort waoran n monument herinnert in de Hessen Allee. Sinds 2010 is t monument tiedelik vortehaald in verband mit niejbouw.
Thailaand
Thailaand is n köninkriek in Südoost-Asië wat op t westn ligt van Laos en Kambodja, en op t oostn van Mianmar en de Andamanse See, op t noordn van Maleisië en op t noordwestn van de Golf van Thailaand, n oonderdeel van de Süd-Chinese zee. Töt an 1949 heetn t laand Siam. n Taiskn naamn van t laand is Prathet Thai wat vertaald wörd as vry land. De heuwdstad is Bangkok.
D'n Nasjonaaln feestdag is 5 december, n verjoardag van keuning Rama X. De Thaise leu betaalt met Baht. 44 Baht is ongevear 1 euro, en is oonderverdeeld in 100 satang.
Volk
t Thaise Volk wont ongeliek verdeeld oawer t laand. In t noordn is t' land dunbevolkt, terwiel at t' süüden van het land völle digter bevolkt is.
90% van t volk is Thai. De tweede-grötste groep zeent de Sjineezn dee zig stoark met t Thaise volk vermengd hebt. Ze doot t vake good in de Thaise ekonomie, umdet ze meesttieds klooke haandelsleu zeent. Vuural in t noordn wont völle boargbewonners dee seends t vurige joarhoonderd Thailaand in sint etrökn, so as de Akha, Lisu, Karen en de Hmong.
Wieters wont dr nog n antal meenderheedn, zo as n miljoen moslims, dee at mear met Maleisië inhebt as met Thailaand, ongevear hoonderddoezend Indiërs en Sikhs, woervan at de meestn sig in textielbewoarking hebt bekwoamd, en kleaine volkn zo as de Khmer en de Mon.