cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gennep
Geskiedenis
Vanof 1540 vlöchten prottestanten noar Gennep, op den vloch veur de Spanjoarden. Deurdat Gennep in den 16de en 17de eeuwe neet tot de Republiek beheurden, wierd hier in 1660 ne Nederduuts Gereformeerde karke ebouwd uut eigen middelen. Dit in teggenstelling tot de völle andere prottestantsen karken van veur 1660. Deurgoans wodden ne katholieke karke 'hervormd' en deur de prottestanten in gebruuk enommen. In t Pruusiese Gennep was dit onmeugelek, woardeur Gennep heden ten dage de oldste, uut eigen middelen betaalde, prottestantse karke op heur boadem hef stoan. De karke is Nederlaands Hervormd en ligt noast t stadhuus dat noa den groten stadsbraand van 1597 deur Van Bommel ebouwd wodden. Ok 's-Heerenbarg en Venlo hebt n stadhuus van zien hand. De oavereenkumste tussen dee dree stadhuze bunt dudelek zichtboar.
Paul Schabbink
Paul Schabbink (Goor, 18 mei 1972) is nen tellevisiepresentator bie RTV Oost, zanger en muzikaant. Wieter dut hee met an t theaterprogramma van Helligen Hendrik, as Skoffel Gertje.
Leawn
In 1972 wörd Schabbink geboorn in t Hengelse Gerardus Majella-zeeknhoes. Zien vaa is bakker in Goor. Noa de HAVO geet Schabbink noar t konservatorium in Eanske, met as heuwdväkke Schoolmuziek en Keyboards. Hee hef doarbie al in verskeaidene bands en allround-orkeste spöld.
Schabbink helpet ook met bie de oprichting van de lokale umroop in Goor: Reggestad Radio. Zodöanig keump he bie t umroopwaark terechte, en richet zik vuural op sportverslaggewing. Al noa n joar keump he in de belangstelling bie Radio Oost. Nit völle later wörd Radio Oost umme vormd töt RTV Oost, en geet Schabbink vuur de tellevisie t sportverslag doon. As RTV Oost um dan n vast kontrakt anböd, mut he stopn bie t konservatorium.
Hee dut skoonwal nog aait leedkes maakn vuur de Goorse School- & Volksfeesten en de theaterprogramma's met Bert Eeftink. Wieders dut hee nog teksten skriewn vuur bedriewe, nöalstuks vuur verskeaidene blaadn en hef he de Tweantse versie insprökn van de Fabeltjeskrant.
Fortnite
Fortnite is en online videospel van Epic Games, vöär et eyrst uutebracht in 2017. Et is te spöälen in dree spelvarianten, dee deselvde basis hebbet: Fortnite: Save the World, Fortnite Battle Royale en Fortnite Creative. In den eyrsten, Save the World, verdeadiget töt veer lüde samen en antal torens teagen zombie-achtige skepsels en beskarmet vöärwarpen döär der välle en verstarkede müren ümhen te bouwen. Fortnite Battle Royale is gratis te spöälen battle royale-spel wår as töt 100 spöälers vechtet töt den lätsten oaver is. In Fortnite Creative kryget spöälers alle vryheid üm selv wearlden en vechtarena's te bouwen. Save the World en Battle Royale kümmen uut in 2017, Creative in 2018. Save the World draiden up Windows, macOS, PlayStation 4 en Xbox One, Battle Royale warkeden up al dee platförme mär ouk up Nintendo Switch, iOS en Android-apparaten. Ouk vöär volgende generatys PlayStation 5 en Xbox Series X/S-bestüringen kümt et uut.
Save the World en Creative draiden good vöär Epic Games, mär et is vöäral Fortnite Battle Royale wat unwys vöäle spöäld wör oaver de heyle wearld. Dat hevt der vöäral med te maken dat et gratis te spöälen is, mär ouk döärdat et makkelik up klookfoons draien deade en et grafisk neet te angrypend was, wårdöär en jöögdig publik et kunde spöälen. Binnen en jår tröäk et spel meyr as 125 miljoon spöälers en haalden dårmed hunderden miljonen an euro's de månd binnen. Et wör en kultureel fenomeen, wårby as vöäral teeners heyle dage satten te spöälen en de typiske danskes dee as karakters uut et spöl mangs doot, in et echt nådeaden.
De readen at der souvöäle geld in ümme geyt is dat der bedryve reklame in et spel magt invoren, mär ouk ümdat spöälers vöär en klein bedrag bepålde kleyder en panzer köänet bykoupen.
Tynaorl
Tynaorl kan verwiezen naor:
Ni'jeferd
Ni'jeferd is op 1 jannewaori 2011 opgaon in de ni'je perveensie Zuudwest-Frieslaand. Bi'j n eerdere gemientelike herindieling in 1984 is t vormd deur de fusie mit een groot diel van de veurmaolige gemiente Hemelumer Ooldeferd en de statties Workum, Hindeloopen en Stavoren.
Omdat Ooldeferd of in et Fries Aldefurd zoiets betekent as oold-rechtsgebied, hebben ze de ni'je gemiente Ni'jeferd nuumd.
Belangriekste plakken
De gemiente Ni'jeferd telde negen officiële plakken, waoronder drie van de Friese elf steden: Hindeloopen, Stavoren en Workum. Workum was ok et heufdplak. De Nederlaanse naemen weren de officiële, allienig de naeme van Et Heidenschop was officieel verfriest tot It Heidenskip.
De plaknaembodden bin in de hiele gemiente deurgaons twietaelig Nederlaans en Fries. Omdat de gemiente een veurkeursbeleid veur de Friese naemen propegeert, wodden de Nederlaanse naemen onder de Friese naemen vermeld.
Steden en dörpen
* Gien officiële plak binnen de gemiente
Buurtschoppen
Naost disse officiële plakken beston de gemiente uut de volgende buurtschoppen:
De Bräöl
De Bräöl (Nederlands: De Bruil) is ne buurtschop in de gemeente Berkelland in de Nederlandse previnsie Gelderland. Officieel völt et buurtschap onder Reurle. In 1840 kwam de plaatse as De Breuil veur.
Balder
Balder (ouk skreaven as Baldr of Baldur) is nen god in de germaanske mythologie. Hee is de söäne van den god Woden en de godinne Frigg en hevt meyrere bröders, sou as Donar en Váli. Den name stamt van et protogermaanske *Balðraz, wat 'heldhaftig' bedüdet.
Balders doud en grove
In de dichtedda's wördt Balder syn doud neet rechtstreyks beskreaven, mär når verweysen in verskillende vöärspellingen. De goden bespreaket Balder syne unheilspellende dröyme, mär kummet der neet uut med mekander. Wodan geyt by Hel an üm nen douden wårsegster üm råd te vrågen. Hee wekket öär med syne krachten töt leaven. Ümdat see Wodan neet herkennet en hee sik vöärdüt as Wegtam (swarver), düt see ne vöärspelling van Balder in ne halle med banken vul ringen en ne vlore van gold, wår as meade vöär Balder brouwen wördt. Mär se segt et neet gaerne en wil sik wyder stille holden. Et begint Wodan te dagen dat dat Valhalla müt weasen, düs hee dringt an by de wårsegster üm te vertellen wee as Balder doudhauen sal. See segt dat et Höder sal weasen, Balder synen bröder. Wodan vrögt wee as em wreaken sal. See antwoordet dat et Váli sal weasen, en kind wat in eynen nacht sal upgroien.
Balder syn moder, Frigg, krigt sou vöäle skrik van de vöärspelling van Balders doud dat se alle dinge en leavende weasens in et land löt beloaven dat se Balder niks sölt doon. Se vergeat enkel de misteltak te vrågen, want den acht see neet belangryk genog (en alternative verklåring is hyr dat et der up wist dat junge kinder noch neet ansprakelik wordet eholden vöär emakede afspraken en eswöärene beloavdes, mär dat dee vanselv en mål upgroiet en sik der dan neet an hoovt te holden). Dår krigt stoakegod Loki lucht van en den maket sik ne speare uut misteltak. Terwyl as de goden skik hebbet med Balder en em bekoagelet med swåre steynder en andere vöärwarpen ümdat hee toch unstarvelik is, düt Loki de speare in de handen van Höder, Balder synen blinden bröder. Sou vermoardet Höder syn eygenen bröder. Wodan, den as wraak wil, geyt weader by nen wårsegster an üm te höyren wo as hee Loki et beste kan anvatten. Den verwist em når de åsinne Rinda, mär see wil neet med em küren. Hee vergiftigt öär med magiske runen en düt sik dårnå vöär as heylmeisteresse under den name Wecha. Hee segt dat hee wal ne küre hevt, mär dat den wal ne flink swåre uutwarking sal hebben. Hee verkrachtet dårup Rinda, dee as neet vöäle later ne söäne Váli krigt. Váli sal uuteandelik de doud van Balder wreaken en Höder douddoon.
Balder wördt uutleided in syn skip hringhorni, et beste skip ooit. Et skip wördt ritueel in brand estöäken döär Donar, den as et löt lüchten en dunderen med synen hamer. Den dwarg Litr löpt em underwyl voordan vöär de vöte en uut argernis sküppet hee em by up de brandstapel. Ouk Nanna, Balder syne vrouwe, löt sik up et vüür vallen üm uuteyndelik by Ragnarök weader by Balder te weasen. Balder syn paerd wördt ouk med verbrand. De röäsinne Hyrrokin kümt anjagen up nen wulv. See gevt et skip sou nen duw dat et vüür van de rullebalkens sküt en de aerde der van beavet.
Vul verdreet stüürt moder Frigg den boadskapper Hermod når Hel, de heyresse van neavelheym, de underwearld. Den beloavet Balder uut de underwearld te låten as alle leavende en doude objekten vöär Balder sölt tröären. Dat doot se allemåle, up eyne nå. De röäsinne þökk (vake der van verdacht Loki in vermumming te weasen) düt der neet an med. Balder müt in de underwearld blyven en kümt der pas med Ragnarök weader uut, wårnå hee wördt vereynigd med syn bröder Höder en tehoupe med Donar syne söäns de nye aerde sal regeyren.
Brunnen
Däänske brunnen uut de 12. eywe, sou as van Saxo Grammaticus en andere däänske geskedenisskryvers, hebbet en vermenskelikt verhaal van Balder daleskreaven. In beide de dicht- en verhaaledda ståt verwysingen når Balder syn doud as nen grouten tragedy vöär de Æsir en den veroorsaker van Ragnarök.
Stöppelhaene
thumb|250px|Een rogge-aor. Nao de rogge-oogst haj in Sallaand en umstreken de Stöppelhaene thumb|Stöppelhaene 1964 in [[Roalte]]
Ronduute
Ronduute (Nederlaands: Ronduite) is een buurtschop in de gemiente Steenwiekerlaand in de Nederlaandse perveensie Overiessel. In 2008 woonden d'r dartig meensen.
Stöppelhaene
Stöppelhaene is een oogstdankfeest, of kleine viering, die aj vanolds hadden in Sallaand, Graofschop Benthem en Westmünsterlaand nao 't inhalen van de rogge. Nao een tiedlaank hard wark, as 't graon vanof de akkers naor de boerderieje was ebrocht, wördden in kleine kring feest evierd, beveurbield mit euliekrappen of een flesse foezel.
Ronduute
De buurtschop lig tussen de Beulakerwiede en de Belterwiede op een soortement schiereilaand en wodt grotendiels evormd deur twee kampeerterreinen.
Stöppelhaene
't Ni'jmoodse Stöppelhaenefeest viert ze sund 1951 elk jaor in Raolte in de leste volle weke van augustus. 't Feest perbeert de olde oogstgebruken lèvendig te holden.
Ronduute
Geschiedenis
Op de Ronduute lag vrogger een redoute, een militaire verstarking op de krusing van de Arembergergrachte, een vaarverbiending tussen Frieslaand en De Sluus en de Veneweg, die sinds 1775 tussen de Beulaker- en Belterwiede deurlop. Ok daorvéur al was de Veneweg een belangrieke verbiendingsweg deur et veengebied tussen Möppelt en Veno. De naeme Ronduute komp van et woord redoute.
Stöppelhaene
Stöppelhaene vrogger
Vrogger hadden de boeren bi'j de oogst altied verlet van mitwarkers. Véur Sunt Jaopik (25 juli, Sunt Jaopik is de petroonheilige van de rogge-oost) mus alle rogge emi'jd weden. Veule börgers waren via heur huurcontract verplicht um te helpen op 't laand. Mei'jers en biendsters, de lesten in heur witte 'Sunt Jaopikstuug', warkten samen um garven te maken. Zes garven wördden in 't ende ezet en töt een gast ebunden.
Ronduute
Geschiedenis
Tussen 1884 en 1942 was an de Ronduute een punterwarf evestigd. De warf wodden daor esticht deur Jan Huisman en laeter voortezet deur zien zeune Wolter Huisman. D'r wodden punters ebouwd en ok aandere veur de Kop van Overiessel typerende vaartugen as et vlot en de bok. Disse warf en de warf van een aandere zeune van Huisman, Peter, in Wannepervene waren gedurende de eerste helfte van de 20e eeuw de belangriekste leveranciers van punters rond Kampen, an et Zwatte Waeter en an de Zuderzeekuste. Disse punters hadden anmarkelijk hogere boeisels en beschikten over twee langwarpiger zweerden as de punters veur Gieteren. Bovendien was de mast meer naor achter eplaetst, waordeur d'r meer ruumte was veur een fok. Ok aandere schepen zoas praemen wodden d'r ebouwd. Uut disse warf is laeter de internationaol bekende jachtwarf Huisman in Veno ontstaon.
Stöppelhaene
Stöppelhaene vrogger
As alle rogge in garven op 't laand stund, kwaamp de boer jenever uutdelen. Iederene much zoveule drinken as hum lustten. Veur de biendsters was d'r zute wien of een likeurtien. De garven bleven nog een toertien op 't laand staon umme te dreugen. Daornao wördden 't graon op wagens naor de boerderieje ebrocht. De leste wagen wördden versierd mit een holten haene mit oogstkraansen. As dizze wagen op 't arf ankwaamp, wördden de haene tegen de achtergevel van de boerderieje bevestigd. Dan was 't tied um Stöppelhaene te vieren.
Mederne oogstmesienes hebt de olde oogstgebruken verdrongen. Daormit raakten ok 't olde Stöppelhaene-feest op de achtergrond.
Oplèving in de twintigste ieuw
Op 18 augustus 1951 zol in Raolte een iemenholderscongres eholden wörden, waor veule volk op of zol kommen. Iemenholders warkten samen mit de middenstaand um een feest mit braderie te organiseren. Borgemeister Ganzeboom kwaamp mit de name 'Stöppelhaene' veur 't feest, umdet 't ja in de oogsttied plaats zol vienden.
't Feest duurden drei dagen. De braderie wördden de Stöppelhaenemarkt enuumd, en de kramen wördden mit oogstperducten versierd. Straoten in 't centrum waren ok versierd mit oogstperducten en mit lochies. De boeren leuten de leste gast rogge op 't laand staon. De rogge wördden op wagens Raolte binnen-ereden ('t oogstcorso) en wördden an de geestelijkheid an-eboden. De opbrengst gung naor armen en zieken in en rond Raolte.
Stöppelhaene duurt now vief dagen. Sund 1975 wördt er ecollecteerd under de hiele Raolter bevolking ten bate van een laandbouwpreject in een ontwikkelingslaand. De oogstgave biedt ze nog altied symbolisch an de geestelijkheid an en d'r bint oogstdankmissen. De eerste zaoterdag nao Sunt Jaopik is roggemei'jersdag, waorop etoond wördt hoe ze de rogge vrogger inhaalden. Bekende Nederlaanse artiesten treedt op mit Stöppelhaene, zoas Guus Meeuwis, Jan Smit, Krezip en VanVelzen. Stöppelhaene stiet op de neengtiende plek van grootste festivals in Nederlaand.
D'r bestiet ok een lied oaver Stöppelhaene.
Here
't Woord HERE, HEERE of HEER, in heufdletters wördt in bepaolde Biebelvertälingen (onder meer de Staotenbiebel, de NBG 1951 en ok de Ni'je Biebelvertäling (NBV) ) gebruukt veur 't in 't Nederlaans en Nedersaksisch weergeven van de Naam van God (יהוה - väke etranslitereerd as JHWH) zoas 't stäät in de Tenach, 't Hebreeuwstälige, heilige boek van 't jodendom. In de Biebel, 't heilige boek van 't christendom, is de Tenach op-eneumen as 't Olde Testement. 't Veul geliekende Heere wördt gebruukt as in de originele tekst niet JHWH, mär Adonai stäät.
In de Biebelvertäling van Nico ter Linden wördt Heere mit één heufdletter eskreven. De Ni'je Biebelvertäling die an 't einde van oktober 2004 uutkwam, gebruukt 't woord HEER in klein kapitaal.
Pedro Tragter
Pedro Tragter, (Epse, 10 juli 1968) is nen vroggeren Nederlaandsen F.I.M. motorcross weeldkampioen.
Tragter was ene van de beste crossers in de 125cc weeldkampioenskappen motorcross, ende joaren 80 en begin joaren 90. Hee wodden daarde in 1988, 1991, 1992 and 1994. In 1993, Tragter won et 125 cc weeldkampioenskap, riedend veur Suzuki.
Limerick (dichtvorm)
Nen Limerick is n gedicht van vief regels, woervan't de leste wöarde oet de zinnen op mekoar riemt in ne AABBA volgorde. De meeste limericks hooldt zik an n vast antal lettergrepe; zin 1, 2 en 5 hebt negen lettergrepe, zin 3 en 4 hebt der viewe. t Versritme is meesttieds anapest of amphybrache. t Kan wean det Limericks oet Ierlaand komt, van de Maiguedichters oet t 18de joarhoonderd, mer der beent gedichten oet Engelaand bekeand dee't eulder beent, en toch deezelfde dichtvorm hebt.
Pedro Tragter
Ok in de enduro hef e völle ewonnen. Hee hef met edoane veur et Nederlaands team in de Zesdaagse in 2005.
Riesn
thumb|right|200px|De Pelmölle thumb|right|200px|NS-stasjon van Riessen Riessen (Hollands: Rijssen) is ne stad in Twente, in de gemeente Riessen-Hoolten, in de Nederlandse provincie Oaveriessel. Der wont roem 28.000 leu.
Wat vuur nen zet of et precies besteet weet gin menske. Oet opgreawingen van onder mear nen urn van tusken 1100 en 800 v. K. blik at der in de Bronstied al leu wonnen. En et is dudelik at 'n Angelsaksischen monnik Leefwin der in et zeuwende joarhonderd al een köarkske optrök. In 1243 gavven biskop Otto III van Holland van et Sticht Utrecht Riessen stadsrechten, umdat hee verskel har met 'n groaf van Goor.
Van Riessen wörd vake zegd dat et een duur mekoar stoark gereformeerde bevolking hef. Dit is neet de grötste groep van Riessen, mer valt wal et meeste op duur ne strakke noaleaving van 'n Biebel, onderskeidende kleare en anholden van de zundagsröste. Ze stekt doarbie of tegen de umliggende plaatsen, dee as mear Rooms-Katholiek zint of helemoal neet geleuwig. Tegenoawer éne katholieke koarke hef Riessen tientallen Protestantse koarken en koarkgemeenskoppen. Doarnöast hef Riessen ook grote gemeenskoppen Suryoye en Molukkers en nog ne kleine groep Turkse moslims.
Vanoet een Kalvinistisch plichtsgeveul en ideeën oawer arbeid boert Riessen op ekonomisch gebeed landelik good. Völle blöaiende bedriewen oet Riessen zint van stoark gereformeerde families. Riessen hef een nauw sociaal netwoark, woerin as onder mekaar handel driewen blöait.
Oet Riessen köm Harm oet Riessen, komiek en vrogeren pressentator van RTV Oost. Riessen was ook wonstea van de skriewersbreurs Belcampo en Koarel van 'n Notoaris. Belcampo beskreef et Riessen van zinnen tied in zien book Het grote Gebeuren, wat em in Riessen neet geleefd maakten. Koarel is bekend ewörden van de Twentse wöördebeuke en reizeverhalen, zo as Noar 't Vuerspiejige Eailaand van 1951.
Riessen hef een aktief verenigesleawen, met dree vootbalvereniges, ne muziekverenige, nen tennisklub en verskeidene peardriejvereniges. As deel van de gemeente Riessen-Holten is et ekeuzen as Nederlands meuiste wandelstea van 2012. In theaterhalle et Parkgebouw treadt regelmoatig bekende en minder bekende artiesten op.
Naamherkomst
'n Naam Riessen steet vuur et eerst op nen vrachtbreef van 'n Groaf van Dalen (1188), as parrochia Risnen. De Skildkoarke, den at doomoals nog Dionysius-koarke heten, was et middelpeunt van et karspel Riessen.
Oawer 'n herkomst van 'n naam bestoat meardere verhalen. Nen populairen is dat der ooit tusken Riessen en Holten een bos gröaien, dat met nen zwoaren storm kats van de bene höwwen wör. De stämme, de holten, warren evöllen noar et zuudwesten (Holten), de dunne täkkes en et loof (de riezen) noar et noordoosten (Riessen).
Wier een ander verhaal ment dat Riessen te maken hef met de ligging an de regge, woer as reed gröaien. De nearzetting wör ebouwd bie de riezen (de reedkragens) bie 'n oa. De olde name vuur de Regge is 'n Oa. Dat wör samenetrökken töt Risnoa, wat heanigan verwatern töt Risne.
Een doarde verhaal wil at 'n naam al bie 'n monnik Leefwin vortköm, oet et Angelsaksisch. Den bouwen ziene koarke bie wat bulten in et landskop (Riessen ligt tegen  'n Koerbeld an, ne heugte in et landskop). Nen opheuging is in et (old)-engels nen rise.
Verleden
Oet opgreawingen en grafheuwels op 'n Borkeld (net zuudwestelik van Riessen) blik at hier al zo'n 5000 vK leu wonnen. Van dee leu is weinig bekend.
'n Angelsaksischen monnik Leefwin (Lebuïnus) köm in et joar 754 noar et oosten van Nederland hen, um de Sassen, dee as de Germaanse Mythologie anhungen, bie et Kristendom te kriegen. Onder mear in Riessen leut hee ne koarke bouwen. De Sassen zatten hier neet op te wochten en höwwen of branden de Dionysiuskoarke een poar moal kort. In de Vikingtied maken de Noormänne der nog es een moal kant woark van.
Stadsrechten
Riessen kreeg stadsrechten toen at den bisskop van Utrecht, Otto III van Holland, verskel kreeg met zinnen leenman, den Groaf van Goor. Den gung te völle zin egenen gank in zinnen borg en begun zonder goodkuring van den bisskop besloeten te nemmen. Um disse macht in te dammen, gavven den bisskop op 5 mei 1243 stadrechten an Riessen. Det heuld in det Riessen twee joarmoarkten holden meug (wat de Riessense knippe good vulden) en det Riessen zikzelf verdeadigen meug. Det deed Riessen duur wallen en singels an te leggen. Verskeidene stroatnaams doot hier nog aait bod van: Huttenwal, Walgaarden, Walstroate. Et stadsrecht van Riessen is verbunden met et stadsrecht van Deawenter. Zodöanig treud ook Riessen rond 1350 onder Deawenter too töt de Hanze.
Riessen har as heuwdplaatse van et richterambt Kedingen et Hoge Banke-recht, woerduur as umliggende döarpe vuur rechtsproake noar Riessen mossen kommen. Dit bleef töt an de Fraanske tied bestoan. Der wör nog wal eerst verskeaidene moalen esteggeld tusken Goor en Riessen noar wee at det recht zol goan. Riessen behearden de Riessense verendelen: Hoge Heksel, Wierden, Rektum, Iepeloo, Eanter, Nötter, Sunnoa en Ealsen. Riessen har dree stadspoorten: de Möllepoorte, Ealsenerpoorte en de Hoarpoorte. Den Riessensen achternaam Poortman dut hier nog an denken. 's Oawends deden ze in Riessen um half tiene de klokken luden um an te gewen det de poorten too gungen. Nog aait wordt in Riessen um dissen tied de klokken eluudt. Den zudeliken ingank van Riessen wör slim bewaakt met de Hooltertoren (rechtevoort nog in den stroatnaam: Holtertorensweg) op den Koerbeeld. Zwöardere verdeadiging har Riessen neet neudig, want wiedters lea et tusken morre- en vennelanden.
Stadsbesteur
Riessen har een stadsbesteur en zes börgemeaisters. Disse woarken tegelieke as skepens en as road. De skepens warren vuur veer moand in et joar een vast koppel. As dee veer moand umme warren, har et volgende koppel de buurte. De skepens harren een oetgebreaid pakket an taken. Ze warren ook rechters in onegelike zaken, zo as et opstellen en vastleggen van aktes. De skepens van Riessen gedreugen zik feaitelik as moarkerechters. Nöast de stad Riessen ha'j ook ne moarke Riessen. Dit lea um Riessen too.
Noa et 18de joarhonderd was Riessen verdeeld in zes kwarteers van 12 rotten (wieken). Disse rotten besteunden vuural oet de euldste stroaten. De bekendste nog bestoande rotten zint: 'n Skeeld, Hoarstroate, Ealsenerstroate, Bouwstroate, Walstroate, Rozengoarde, Grotestroate, Boomkaamp en den Huttenwal. Et gebeed um Riessen hen neumden ze moarkegrond. Heanig an köm dit duur de gröai van Riessen binnen de stad te liggen, woernoa as de leu et et boetenrot neumden. In et 18de joarhonderd besteund Riessen dus oet 12 rotten en één boetenrot. Et Boetenrot har bie verkiezings gin inspraak, umdet et boeten et stadswigboold völ. In alle kwarteers konnen de inwonners twee man anwiezen vuur et besteur. Op dee wieze har Riessen dus 12 leu in den road, woervan as der 6 in de regearing van Riessen oawerblewen.
Reformatie
Et Besloet van 1598 um de Reformatie der duur te kriegen, har in Riessen neet völle invlood. Van 1601 töt 1628 probeerden de classis van Deawenter de Riessenders de wil op te leggen en de Reformasie duur te driewen. Mear den Italiaan Spinola vereuwerden de belangrieke Twentse stad Oldenzel, woerduur as heel Twente wier Rooms-Katholiek wör. 'n Magistroat van Riessen deed niks op Deawenter op oet en den oolden pastoor Rutgerus Braemcamp bedeenden noa zinne ofzetting as priester nog gewoon de Roomske mis. De Classis verbeud doarop alle soorten "paapse afgoderij". De grotendeels nog Katholieke inwonners gungn geregeld op bedevoart noar et Healige Bloodhoes in de Martinuskoarke van Moarkel, umdet ze doar een reliek van et Heailige Blood van Jezus Kristus bewoarden. Disse bedevoarten stunden zwoare bootes op. Noa pastoor Braemcamp was et nog lange onröstig in Riessen, en de inwonners blewen nog lange bekend as egenwieze leu. Pas tegen et ende van et 18de en et begin van et 19e joarhonderd wör Riessen verdan mear gerefformeerd.
Bereuwing en oorlog
De euldst bekende bereuwing is van 1497 duur Hendrik V van Wisch, nen bannerhear van kasteel Wisch oet et Härtogdom Gelre. De stad kon niks beginnen um de bereuwing te vuurkommen. In 1510 wol Karel van Gelre Riessen löagreuwen. Et stadsbesteur kon det met een geldbedrag ofkopen. In 1517 probeerden he et nog n keer.
Tusken 1580 en 1584 har Riessen et meest te maaken met n Tachtigjoarigen Oorlog. Deawnter völ onder stoatsbehear, en Oldnzel was van de Spanjoardn. Disse partiejn tröfn mekoar regelmoatig halfweg um te vechtn: bie Riessen. In 1583 wör Riessen in n brand estöken duur n Spanjaard Fransisco Verdugo, den't ook de verdeadigingswaln leut vorthaaln. In 1584 kömn Engelse en Duutse huursoldoaten van et Stoatse leager, dee't inwonners van Riessen giezelden. Met 2100 Karolusgeulden konn dee worden vrie ekocht.
n Toewmoaligen biskop van Meunster, Bernhard van Galen, ook wal bekend as "Bomnbearnd", pleundern Riessen twee moal; et eerste moal direks noa niejjoar in 1666, et tweede moal in 1672.
Industriële tied
In 1750 wör an n Oa de Pelmölle bouwd duur de Riessense femilie Ter Horst. Ter Horst was nen grooten naam in Riessen, den't n groot femiliebedrief opstartn. Op n bepoald moment har Ter Horst nen steenfabriek, nen hoolthandel en textielfabriek. De Koninklijke Jutespinnerijen en -weverijen van Ter Horst & Co (Duur de Riessenders "n Stoom" eneumd) warn mear as 125 joar lank de driewende ekonomische kracht in Riessen. Noar Ter Horst zint twee stroaten verneumd (Ter Horstlaan en Ter Horststroate). Ter Horst was zo groot det et ne egene muziekverenige har (later zelfstandig ewörden as Wilhelmina) en ne egene revue, woer't later de zelfstandige Riessense Revue is oet ekömn. et Volkspark is an Riessen eskeunken duur Ter Horst. in 1890 har Ter Horst 1000 man in dienst in de hoesnieverheaid. De wichter en vrouwleu mosn in thoes jutezäkke neein. In deezelfde huuskes wör ook ekokt en esloapn. et Antal wichter det vuurtiedig oet de tied köm was onmeundig hoge. Riessen was nit skoon, en steund bekend um de grote mestheupe dee't vuur ieder hoes leadn. As verbettering hierop leut Ter Horst n badhoes bouwn, wat vrie toogankelik was vuur et woarkvolk en öare femilies, en vuur n kleain bedrag vuur de andere inwonners.
t Woarkvolk (de Stoomgäste) har et in dee tied nit makkelik; ze mosn vake 66 uur in de wekke woarken, en mosn dan in et hoes nog vuur de beeste zorgen. Tusken 1905 en 1906 gung iederene massaal bie de vakbond. Volgens n toewmoaligen vakbondsman Pluumers har det te maken met n personeelsuitje van 1903 ter geleagnheaid van ne trouwerieje van ene van de Ter Horst-femilie, woerbie ze noar Amsterdam mochn. Doar zagn ze vuur et eerst wo slecht of ze et zelf hadn. et woarkvolk staaken doarumme van 3 december 1906 töt an 26 april 1907.
Nöast Ter Horst warn dr in et 19de joarhonderd nog 25 steen- en pannebakkeriejn, woervan't n lesten in 2007 is dichte goan. In 1888 kreeg Riessen n egen stasjon an de spoerliene Deaventer - Almelo. In 1924 köm dr n ende an de skeepvoart met Eanterse zoompn.
Duurdet vanof de 70er joarn de fabrikanten öar spul al mear in Azië leuten maakn, kon Ter Horst et nit mear biebeenn. Op de plaatse woer't vroger n Stoom was, stoat non winkels en wonhuze.
De leu mosn wat anders bedenken um an inkomsten te komn, en doarumme zint dr in Riessen rechtevoort onmeundig völle bouwbedriewe en vrachtboern.
n Oorlog
De Tweede Wearldoorlog wör ook in Riessen härd vernömn. Riessen har ne grote, volledig in ebörgerde groep jödn, dee't zelfs mangs nen Skeeldnaam hadn. Ze wörden duur de Duutsers hoaste allemoal noar Duutsland evoord en ummebracht. Ook wörden völle Riessense kearls an et woark ezat in verskeaidene Duutse woarkkaampn. et Verzet was skoonwal in Riessen beheurlik good eregeld. Ze warn onder mear drok met et saboteern van Duutse transportn, dee't oawer de spoerliene langs Riessen gungn. Op Riessen köm ook nog ne V1-bomme dale, woerbie't 17 leu oet de tied kömn.
Landskop van Riessen
thumb|right|250px|Tweede Heede bie Riessen t Völziedige landskop in en um Riessen wörd beundig samen evat in n eersten regel van et Riessens volksleed: "Tusken heed, en bos en akker ...". Riessen ligt gedeeltelik op nen heuwel, n Riessenderboarg, en de heugste peunten liggent tusken de 30 en 35 meter boawen n zeespegel. Ook ligt Riessen deels in eslötten duur et Hollands Schwarzwaldbos, woer't ook völle leem en törf in de grond zit. Duur eeuwnlange ofgreawing van disse grondstofn, zint dr kleaine heuwelkes en koeln ontstoan, dee't in de volksmond Kleain Zwitserland eneumd wordt. Det geet lankzaam oawer in heedgrond, zo as de Tweede Heede, det keunstmoatig in stand eheulden wörd duur Stoatsbosbehear. In de ofgelopen joarhonderden zint n antal van disse leem- en vennekoelen oet egreawen, en stoat non vol met water, zo as n smitjesviewer, de hagslagen en de venneslagen. Duurdet Riessen van vroger oet ne boernegemeenskop was, mossen de Riessenders et hebben van et woark op de Essen. Duur et heugteverskil zint der in Riessen bepoalde delen bekend as n Hogen Es en wat as n Legen Es. et Hudige bedriewenterrein De Mors was vroger grösland, woer't de boeren de beeste hadden lopen.
Riessen is ebouwd an de Regge. Det leawerden van vroger oet handel, en doarumme wör de Regge op bepoalde plekken rechte trökken. Rechtevoort zint ze gangs um de Regge wier op de oolde manere te loaten lopen, woerduur et landskop der mear verskillend van wörd.
Toerisme
Duurdet Riessen biej de Regge en tegen den Riesserboarg an lig, is der ne grote verskeaidenheaid an natuur te vinden. Der is völ bos, een groot stukke heede en völle akkers, umdet Riessen van euldsher ne boerenegemeenskop is. Disse egenskoppen trekt völle natuurleefhebbers an. Ze beedt ook plaatse an een antal kaamp-steas dee nen goden naam hebt.
Ok Kasteel den Oosterhof met zinnen kasteelhof trekt völle bezeukers an, ook umdat et Riessens Museum en et Brandweermuseum op dezelfde stea zitt. Doarbie is disse stea geleefd bie trouwende stellekes, dee as in den kasteelhof öare foto's loatt maken. Riessen hef, ondanks et gerefformeerde imago, een beheurlik oetgoansleawen. Der zitt een antal kafees en nen landelik bekenden diskoteek, woerop at jongeleu vanoet de wiede umtrek op an komt. Riessen hef een verskeaiden anbod van winkels, wat der vuur zörget at leu van boeten Riessen der ook gearne inkopen doot. De leste joaren dreg Riessen zik vuural oet as modestad.
Van et oolde Riessen is in et centrum nit völle mear van oawer. De oolde stadsboerderiejen zint grotendeels vervöngen duur nieje winkels en gebouwen. Net um et centrum hen vind iej nog wal een antal stroaten woerin as nog völle oolde boerderiejen stoat, zoas in den Bankaamp, de Bleekstroate en de Esstroate.
Alle joaren wörd vuur toeristen duur de Folkloregroep van Riessen ne oolderwetse waske dreeid. Dit gebuurt op den Wiejerd, woerbie as vuurnamelik vrouwleu en wichter in jak en rok de kleare doot wasken in den viewer, en bleken op de bleekweaide.
Riessen har vroger ne grote steenbakindustrie. Der warren in et 19de joarhonderd 25 steen- en panfabrieken, woervan as der noa 1960 nog vere van oawerbleewn. Et Leem wör eerst nog met peard en wage vervoord, mear in 1907 wör begunnen met de bouw van et Leemspoer. Dit is ne smalspoerbane van in totaal 12 km tusken Maarkel en Riessen. Toen as et gebuurd was met de steenbakkeriejeen, wör ook et leemspoer nit mear gebroekt. Rechtevoort zint dr vriewilligers gangs um et Leemspoer dreeiende te hoolden vuur toeristen.
Wiedters steet an den Oa de Pelmölle Ter Horst, den as aait völle bezeukers trekt. Ook de Pelmölle wörd vake as achtergrond vuur trouwfotoos gebroekt.
In 2012 wör Riessen oet ereupen as Wandelgemeente van het Jaar. Sind 2015 lig der in de bossen um Riessen ene van de meuiste Mountainbike-route s van Nederland.
Verkeer
Riessen lig an de A1 snelweg en N347 preveensiale weg. Vroger voaren der völle zoompen oawer de revier de Regge. Wiedters hef Riessen hef een egen treinstasjon an de spoerlienverbindege Deawenter-Almelo. Vanof detzelfde stasjon komt en goat der bussen van de busdeenst Twents noar Deawenter, Goor, Zutfen en Almelo.
Zeensweardigheedn
thumb|right|350px|n Oosterhof De volgende zaken zint de möaite weard um es te bekieken:
Hen stappen in Riessen
Riessen hef een verskeaiden anbod van kafees, woer as völle jongeleu op ofkomt. Met 16 joar geet et jonge volk et leewste noar 'Tiny's', 'De Molen' of noar diskotheek 'Lucky & Co'. Dissen lesten oetbater steet landelik bekend. Ze organiseert völle feeste vuur verskillende leaftieden: der wordt "reünies" eheulden vuur de euldere gardes en teenage parties vuur jongeleu tusken 12 en 15 joar. Twentigers goat et leewste noar kafee De Tijd of Oldfashioned. A'j lewer heanig weelt zitten, kan det bie 'De Markies', of a'j ne keer hen biljärten, poolen of snookeren weelt, mu'j in Dorus wean. Et euldste nog bestoande kafee van Riessen is 'Spekhorst'. Dit is ook ne gadderstea vuur FCT Riessen, de plaatselike anhangersverenige van FC Twente. Aandere kafees zint Buena Vista (vuurmoalig 'De Blauwe Reiger', of n Blaauwn), 'Café Riessen', 'Femi's' en 'n Dreehook.
Winkels in Riessen
Leu vanoet de umtrek komt gearne noar Riessen vuur de völle klearwinkels dee as der zitt. Duur de Riessense kristelike volksoard zint der vake wat "nettere" kleare te kriegen. Ook zitt der noar verhoolding völle juweliers. Riessen hef twee winkelstroaten, dee as ongevear in mekoar oawergoat: de Hoarstroate en de Grotestroate. Sind een antal joar is doar et oawerdekte winkelspul Den Hogen Wal bie ekömmen. Parkeerplekken zint der zat. Iej köant den auto kwiet in de parkeerkeelders onder et nieje stadhoes, onder den Hogen Wal (mangs nog de Torrokeelder eneumd), op de parkeerplaatsen an de Bouwstroate, 'n Hogen Pad, en op de Oolde Veemoarkt. Parkeren kost niks.
Volksoard en geleuf
Duur mekoar zint Riessenders neet zo anders as andere Tukkers. Toch steet Riessen landelik bekend um de grote groep gerefformeerden wat der wont. As nen Riessender op den vrömden verteelt det he oet Riessen keump, krig he aait de vroage of he ook zonnen fienen is.
Duur et kalvinistische plichtsgeveul stoat Riessenders bekend as n heanig en beleafd volk wat zin woark grondig dut. Vroger steunden ze ook bekend as een in eteugen volk woer as gin gezelligheaid an te beleawen was, mear det is duur mekoar enömmen de leste poar joar veranderd. Duurdet Riessen de leste joarn ekonomies flink vuuroet is goan, bint dr völle leu noar Riessen verhuusd. Doarduur weeit dr in Riessen rechtevoort n wat vuuroetstrevendern wind. Det heuld töt vuur kort ook in det et Riessens aal mear in eruild wör vuur et Nederlands, mear dr zint ok al wier tegenaksies um et Riessens te behoaldn: Op et nieje gemeentehoes van Riessen hank n brödken woerop steet det leu ook in et Twents en et Sallands ehulpen köant worden as ze doarvuur kiest, en eens in et joar wörd de roadsvergaderige van de gemeenteroad in et plat eheuldn. n Vrogeren börgemeaister Bort Koelewijn kreeg hiervuur zelfs onderwies in et Riessens, um zo et spul te könn volgen en n wöardjen met te kuiern. Riessenders bint dr duur mekoar fier op dat Riessen töt de euldste steeden van Nederland beheurt. Ze zöalt n boetenstoander den de fout maakt Riessen n doarp te neumn aait verbettern.
Ondanks al dee niejigheeden vindt de meeste Riessenders et belangriek de'j normaal bliewt doon en neet met de neuze in de loch goat loopn. Oet beleafdheaid sprekt oew de meeste Riessenders in et Hollands an, mear as ze vernemt de'j Twents köant, goat ze ook gaaw wier oawer op Riessens. De meeste Riessenders hooldt van tradities en gebroekt nog regelmoatig Twentse Skeeldnaamns vuur mekoar. Zo is n bouwbedrief nog aait bekend as Potje, en n skildersbedrief as de Feaie, en n eigenaar van et tankstation an de Oranjestroate wörd nog aait n Ölliebear neumd. Ook de jungere gennerasies gebroekt disse skeeldnaams regelmoatig as skoelnaams op et internet.
In de rest van Nederland is vuural et konservatieve van Riessen bekend. De skriewer Belcampo, dee zölf ok in Riessen groot worden is, skreef zölfs dat as de wearld vergeet, Riessen nog n paar joar blif bestoan.
Kuba
thumb|100px|Vlagge van Kuba thumb|200px|Kuba in t rood op de kaarte van t Karibies Gebeed Kuba is n laand in t Karibies Gebeed. t Besteet oet t eailaand Cuba, t eailaand Isla de la Juventud en nog wat aandere kleaine eaileandkes.
De heuwdstad is Havana, wat direks ook de grötste plaatse is, met as tweede-grötste stad Santiago de Cuba. Kuba hef mear as 11 miljoen inwonners, en is doarmet t drokstbevolkte eailaand oet t Karibies Gebeed. Kuba's gebroekn, tradisies en kultuur is nen saamngoan van verskilnde invloodn: van de oorsproonkelike Taíno- en Siboneyindiaann, van toew at t ne Spaanse kolonie was, de komst van Afrikaanse slaawn en de nöagte van de Verenigde Stoatn.
Riesn
Sproake
thumb|right|220px|[[Koarel van n Notoaris, skriewer van de eerste Twentse wöardebeuke]]
Et Riessens is nen vörm van Twents, wat wier tot et Neersassies heurt. et Hef skoonwal een heel egen en herkenboar karakter, met biezeundere wöarde en klanken. Woeras andere soorten Twents vaake wat kortangebeunden oawer komt, is et Riessens wat zängeriger. et Riessens hef in de klinkers -ee, -eu en -oo vake nen dreei inzitn, woerat andere soorten Twents nen vlakken enkelklank hebt, bv. in de wöarde zee en groot. Dit zol volgens de gelearden n oawerbliefsel wean vanoet et Westfaalse plat, wat vuur n poar honderd joarn töt wied in Neerland espröken wör. Aandere dialeken dee't hier ook nog oawerbliefsels van hebt, zint et Eanters en et Vjens. et Riessens wörd vake in eenn oadem met Eanters eneumd, umdet dee beaide van et Twents ofwiekt en egene klanken hebt, mear det beaide wal op zonne manere doot det ze met mekander te vergelieken zint.
Kuba
Kuba is oonder mear bekeand um zinne muziek, de salsa, de dikke segoarn en duur zinne vrogere presideant Fidel Castro.
Riesn
Sproake
Et gebroek van et Riessens gung töt vuur n poar joar terugge zo wied det leu mekoar allene mer bie n Riessensen skeeldnaamn kendn, en zelfs vuur sommige stroaten nen egen naam hadn. De Markeloseweg wörd nog aait de Harte Weg eneumd, Stationsdwarsweg is n Zwarten Weg, de Bloemstraat neumt ze Sikkenstroate, Arend Baanstroate was aait et Ströatjen, en de Wilhelminastroate neumt ze et Doodsströatjen. et bosrieke heuwelachtige gebeed an de Koerbeeld, de Ravijntjes, wörd duur völle leu nog Klean Zwitserland eneumd.
De gemeente Riessen-Hool ten was de eerste gemeente dee't offisjeel leut vaste legn det inwonners op et gemeentehoes plat magnt kuiern. De offisjele webstea van de gemeente is onder mear in et Riessens te bekieken. Ook köant trouwnde koppels dr vuur kiezn um zik in et Twents te loaten trouwn. Hiervuur zint spesjale ambtenoarn van de börgerlike stand an enömn. Seed 2023 zint ook de ingangsbrödte vuur de gemeente in twee sproaken. In Riessen steet onder et Nederlandse Rijssen noe ook et Nedersaksische Riessen.
Kuba
Naamnherkomst
n Naamn Kuba keump woarskienlik van de Taíno-indiaann, en beteeknt woer at völle vruchtbere groond is, of good laand.
Riesn
Sproake
'n Eersten gelearden den at de wearde van et Riessens zag, was Koarel van n Notoaris. Hee skreef et eerste Riessense Wöardebook, en later vuur et hele Twente. Ene van de eersten den at bekend is ewörden met et skriewn in et Riessens, en woervan at de verhaaln en gedichten völle inzicht geewt in de sproake en kultuur van et toewmoalige Riessen, was W.J.C. van Wijngaarden, den at in et 19de joarhonderd al stuks in et plat skreef. Noar um is in Riessen ne stroate verneumd. Nen anderen, in Riessen slim geleefden dichter was Jan Rozendom. In Riessen onbekend umdat hee oet Riessen vorttreuk, mer wal in et Riessens skreef was Gerrit Roosink.
Aandere skriewers dee't zik rechtevoort bezig hooldt met et skriewn in et Riessens zint Gerrit Kraa en Gerrit Dannenberg. Jan Zandbergen was bekend um de limericks dee as hee alle wekken vuur de lokale krante skreef.
Öare greutsheaid blik ook oet et feit dat Riessen n egen volksleed hef, wat is eskreewn duur G. Mekenkamp:
Mooi Riessen
Riessen hef ok n eagn volksleed: Mooi Riessen. Hier he-j et eerste vèrske en et refrein. De muziek dr bie is eskreewn duur Albert Sommer:
''Tusken 't heed en bos en akker, tusken 't hoog' en leege land, woer 'n Oa zo lankzaam, lankzaam kroonkelt, zik 'nen weg noar 't noorden bant, woer nog zint, de vennekoelen met de bolnpeeters in 't reet, woer 't nog völle, völle oolderwèts is, weet ie woer dèt is of neet, ''
'Refrein:
''Dèt is in Riessen, dèt oole Riessen, 't mooiste plaetsken oet heel Twenteland in heele groote stean, kon 'k vaste aalt nit wean mear Riessen, jonge joa, jonge joa, jonge joa, dèt lig mie toch zo noa, toch zo noa, toch zo noa noarns is 't zo heelder en zo fris, umdèt 'r mear één Riessen is '' umdèt 'r mear één Riessen is.
Woer het wèwwertöw meàr kleppert
landbow en ook handel bleujt
woer een nearig ievrig ievrig volk woont
aalt in eenvoud op egreujd
Woer in 'n Esch de rogge golvet
woer in 'n Mos de beeste weid
woer kastaanje en de lindeböme
wied en zied eur geur verspreid
refrein
Woer ook vrömden geane hengoat
Umder `t is zo rustig oord
woej noar nachtegaal en koekkoek
lustern könt zo ongestoord
Woer de kikkers in de slöte
Kwaakt eur èèn en 't zelfde leed
Woer het toch zo wonder wondermooi is
Ken iej nog dee strekke neet
Refrein
Vereniges
Riessen hef n aktief verenigesleawn. Dr bint n groot antal verskeaidene sportvereniges. Vearder zint dr nog verskeaidene keunstnvereniges:
Partnerstad
right|50px|Woapen van Stemmert|alt=Woapn van Stemmert Riessen is partnerstad met et Duutse Stemmert. De beaide steaden hebt gode kontakten en dr wordt regelmoatig oetwisselingstreffens op töw ezat. et Riessense muziek Wilhelmina hef al es muziek west maaken in Stemmert, en de brandwearkorpsn van beaide steaden hebt regelmoatig saamn oefening of feest.
Schottelenburg
Schottelenburg is een buurtschop in et Ooststellingwarfse dörp Oosterwoolde, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand.
Roekebosch
Roekebosch (ok: Roekebos) is een buurtschop in de gemiente Steenwiekerlaand in de Nederlaandse perveensie Overiessel. In 2008 woonden d'r veertig meensen.
Roekebosch lig tussen Gieteren, Wannepervene en Ni'jevene.
Allah
thumb|Allah in [[Arabische kalligrafie]] Allah (Arabisch: الل, saementrekking van al-ilāh, de god, diegene die anbeden wodt) is een Aramees woord veur God, veural bruukt in de islam, mar ok deur joden en kristenen uut Arabisch-praotende lanen.
Allah in de islam
In de islamitische theologie is God uniek, almachtig, rondomme tegenwoordig, onzichtber. Liekas in et kristendom wodt Hi’j beschouwd as de Schepper van al wat leeft. Hi’j beschikt liekewel over levengevende as vernietigende eigenschoppen. Disse God wodt beschouwd as dezelde te wezen as de God van et jodendom en kristendom, omreden moslims de God anbidden van Adam, Noach, Aobraham, Mozes, David en Jezus. De zienswieze en invulling van de geloofsbeleving om disse God te berieken verschilt bi’j de drie godsdiensten. Omreden men God binnen de islam as alomvaemend zicht, komt liekewel et goeie as et slechte van Him, mar niks zonder reden. Moslims meugen heur niet een veurstelling van God maeken, aanders as deur et anhaelen van Zien eigenschoppen of manifestaosies, verwoord in de 99 Schone Naemen van God die ofleided binnen uut de Koran. Et is dan ok niet toestaon om ofbelings te maeken die God veurstellen moeten zollen. God kan niet as mannelik of as vrouwelik beschouwd wodden, hoewel et Arabisch gien onziedige woorden kent. Een moslim zal vaeke Allah volgen laoten deur ta'ala, wat de Verhevene betekent, en him deurgaons uutgebreider Allah soebhanoehoe wata'ala numen, meerstal ofkot tot: Allah (swt), wat vertaeld wodden kan as: God, geprezen en verheven is hi’j.
Etymologie
In westerse taelen zoas et Nederlaans wodt de term bruukt om specifiek de God van de islam an te geven. In moslimlanen mit een kristelike minderhied bruken kristenen et woord Allah of cenab-i-allah ok veur God. Ok Arabisch praotende joden bruken et woord 'Allah'. In Malta bruken de kattelieken ok Allah. Etymologisch is cenab-i-allah femilie van et Hebreeuwse Elōhîm, (God), en et Aramese en Syrische Alāhā. Elōhîm komt van elôh (Hebreeuws veur 'god') en Alāhā is een starkere vorm van alāh (Aramees/Syrisch veur 'god'), wiels cenab-i-allah femilie is vanilāh (een aander Arabisch woord veur God). We hebben dan ok te maeken mit drie etymologisch verwaante semitische geliekheden veur 'god'. De verschillen in uutspraoke bin te verklaoren deur morfologische ontwikkelings in de drie taelen, vergeliekber mit bi’jglieks de verschillen tussen Deus, Dios en Dio in respektievelik et Latien, Spaans en Italiaans.
Hendrik Sterken Rzn
thumb|270px|Hendrik Sterken speult accordeon H. (Hendrik) Sterken Rzn (Stappest, 8 augustus 1915 - Ni'jlusen, 19 april 2010) was een Aoveriesselse dichter, verhalenschriever, schriever aover streekgeschiedenis en harmonicaspeuler.
Schriever aover streekgeschiedenis
Hi'j leerden as kiend 't boernbedrief, mar er greuien bi'j hum ok een grote belangstelling veur 't verleden van de streek waor as hi'j geboren was. Hi'j was de eerste die aover de geschiedenis van 't dörp Ni'jlusen eschreven hef. Ien Ni'j luusen mien dörpien: Drie en een halve eeuw Nieuwleusen (1976) schreef hi'j aover 't oldste verleden van dizze veurmalige gemiente, ien een tied dat de mèensen nog niet zo hiel drok waren op plaotselike geschiedenis. Andere schrievers hebt veule dingen uut Sterken zien underzuuken aovereneumen, ien hun artikelen al of niet mit bronvermelding. Mit Koop Vloedgraven schreef Sterken Oud Staphorst in woord en beeld (1976).
Sterken as dichter
thumb|right|130px|Ni'j luusen mien dörpien deur H. Sterken Rzn Sterkens talent as dichter blek uut 'n köppel ien Ni'j luusen mien dörpien ofedrukte gedichten. De Italiaonse zegswieze Se non è vero, è bene trovato klinkt deur ien 't gedicht aover de jager Klaas oom. Klaas oom vertelt det hi'j dwars aover een sloot een haze scheuten hef. Hi'j mos aover de sloot springen, völt in 't grös en vund een boordevol entennöst. Bi'j 't springn kwaamp hom 't aandere schot ok de loop uut en raakten twie'j gaanzen. Toe gleden Klaas oom in de sloot:
Muurbloempies
Hendrik was een zeer gevuulig en sociaal bewogen man hí'j kon zich veur een ieder inzetten. Toen hí'j op de schoele woar zien kiender hengungen, van een arbeidersfamilie de kiender ienzaam op 't schoelplein zag lopen maakte hi'j het volgende gedicht veur de schoelkraante.
In 1987 verscheen, net as Ni'j luusen mien dörpien in eing beheer, Sterkens dichtbundel Uut 't boer'n-laand. Dizze gedichten bint eschreben tussn 1955 en 1986 en gaot aover gebeurtenissen uut de gemienschop en belaangrieke momenten uut zien eing leben.
't Lied Ni'j luus'n mien dörpien' werd ok deur Sterken eschreven. Hi'j hef 't zelf al iens ezungen veur een opname van het radioprogramma 'Onder de groene linde' in de zestiger joaren en dat stiet inmiddels online. De N'jluuseger dialectzanger Aalt Westerman hef 't liedtien met filmmomenten en muziek op zien DVD Mooi Natuurlijk ezet en is hiermet in november 2010 uutekommen.
Wiedere schrieveri'je
Van een haandskrift det hi'j in een archief ontdekten leut Sterken de tekst uuttypen en verschienen as Uit Staphorsts ver verleden. In samenwarking mit de Natuur- en Milieufederatie Overijssel beschrif hi'j ien Van Reestdal tot Beentjesgraven, van Kievitshaar tot Kievitsnest de plaanten, beesten, 't laandschop, de geologie, de cultuur en de historie van de gemiente Stappest.
Hekke
Een ondeurzichtige houten constructie mit dezelfde functie as een hekke heet een schuttige.
Soms hef een hekke prikkeldraod um overklimmen te veurkoemen.
Umdat in Nederlaand veul weilanen mit sloten umgeven bin, mut der allinnig op de dam een hekke koemen um 't vee binnen te houwen. As dus "'t hekke van de dam is", kan 't vee vrie rondlopen of (figuurlijk) wonnen de situasie onbeheersbaor.