cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Groot-Brittannie
thumb|250px|Lokoatsie van Groot-Brittannie in Europa Groot-Brittannie of körtweegs Brittannie (Engels: Great Britain, Kornwaals: Breten Veur, Kymrisch: Prydain Fawr, Skots-Goals: An Bhreatain, Skots: Graet Breetain) is n aailaand in Europa, in t noordwesten van t vaastelaand en doarvan schaaiden deur t Knoal.
t Oppervlakt bedrog 229.850 km².
De noam Brittannie wuir veur t eerst bruukt deur de Reumers, dij t aailaand Britannia nuimden. t Veurvougsel 'groot' wordt gebruukt (Britannia Maior) om t van Bretagne, ien Fraankriek, te onderschaaiden, dat oorspronkelk dezölfde noam haar (Britannia Minor).
Geogroafie
Groot-Brittannie bestaait oet:
Dij soamen mit Noordaairlaand en n aantel overzeese gebiedsdailen t Veraind Keunenkriek vörmen.
Paus
duum De benaming paus betekent letterlik vaor en is de titel van 't heufd van de hiërarchie van de rooms-kattelieke Karke. 't Hef beide 'ne Griekse (pappas) en Latiense (papa) herkomst.
De Paus, de Bischop van Rome, en Petrus zien Opvolger, onderscheidt de rooms-kattelieke Karke van andere Karken. De Paus wordt ezeen as zichbaore bron en fundaosie van de ienheid van de bischoppen liekegoed as de hiele karke. De veurige paus, Paus Johannes Paulus II, is op 2 april 2005 uut de tied ekommen. Nao 'ne stemming in de conclaaf wordt Duutse kardinaal Joseph Ratzinger op 16 april 2005 ekeuzen tot de nieje Paus, Paus Benedictus XVI.
Paus Gregorius XII uut 1852 stiet bekend veur de invoering van de gregoriaanse kelender.
8 september
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 8 september
Kaonderen
In 't Nederlans neumen ze kaonderen ijsberen, dit woord komt van 't gedrag van bepaolde dieren in gevangenschap (bieveurbeeld in een dieretuun). Deur een staark bepaarkte bewegingsruumte en 't ontbreken van normaole prikkels kunnen een groot antal dieren in de gewoonte vallen dat ze de heeltied mar weer 'tzelfde kleine roendjen lopen of are bewegingen de heeltied mar weer herhaolen. 't Verschiensel is naor de iesbeer verneumd umda-j-n-'t daor 't beste bie zien kunnen.
De Velde
De Velde is een buurtskap in de gemiente Zwärtewäterlaand, in de Nederlaanse pervinsie Overiessel.
De Velde is elegen tussen de dörpen Asselt en De Sluus en vaalt formeel onder De Sluus. 't Be-eurde ok tot 2001 tot de gemiente De Sluus veurdät 't opgong in de gemiente Zwärtewäterlaand. In 1877 kump de pläse ok veur as Ten Velde en Velde.
Google+
thumb|Google+ beeldmark Google+ is ne sosiale netwark webstea, te vergelieken met Facebook en Hyves.
Leu könt der zich op anmelden, ne eigen perseunlike ziede maken en dan leu neugen um kammeraod ("vriend" of "friend") te worden, zodat t perseunlike netwark gräöit. Deur bepaolde zieden met interesses an oewe ziede te koppelen, könt andere leu met dezelfde interesses ow vinden. Inskrieven kö'j ok doon met ow gmail-akkount. t Antal inskrievingen greuit raps, al is neet bekend hovölle leu Google+ ok echt aktief gebroekt. Google, t bedrief achter Google+ hef der namelik veur ezorgd dat iederene den n gmail akkount anmek (ok van Google), automaties an n Google+ akkount ekoppeld wörd, met verwiezingen ovver en weer. Met de opkumst van de smartphones op Android (ok deur Google), en synchronisatie daorvan met Google servers, steet dat garant veur vlotte tooname van t antal akkounts.
Wieters kö'j der perseunlike berichten met naor andere leu sturen, näolen ovver wat of da'j an t doon bunt, wa'j in de gedachten hebt, of wa'j in t zinne hebt. I'j könt ok fotobeuke maken of wiezen op verbindingen op t internet dee't ow interesseert. Kameräo kriegnt dit dan in n ovverzicht te zeen van wat iederene dut en dech. Hier könt ze dan weer op reageren.
Google+ had as eerste de meugelikheid um leu te volgen, zonder dat ze ow kameraod waren. Facebook hef dat al raps ovver-enommen. Mark Zuckerberg, den oprichter van Facebook is n zetjen den meest evolgden persoon op Google+ ewest. Bliekbaor zinden m dat neet, want hee hef zien Google+ akkount op-ezegd.
Google+ hef net as Hyves en Facebook de meugelikheid um an te gevven da'j iets alderbastend mooi vindt. Bi'j Hyves heet dat Respect, bi'j Facebook Vind ik leuk of Like. Bi'j Google+ hebt ze t ovver +1. Der wörd op elk artikel anegovven hoovölle leu dat mooi vindt deur nen teller, den angif ho vake der op +1 is edrukt.
Expo Assen
thumb|300px|De TT Hall op een aovend in 2018 Expo Assen (vrogger de TT Hall) was een evenementenhal naost 't TT-Circuit in Assen, Drenthe. De hal gunk lös in 2008 en makte diel uut van Libéma.
Mit een totaal vloeroppervlak van roem 15.000 m² is Expo Assen geschikt veur maximaal 17.000 bezukers tegeliekertied. Ok bint der een centraole keuken en een köppel kantoren. Um de TT Hall te bouwen wördden de TT-bane inekört mit 1,4 km; hierveur wördden de Noordlusse opeheven. Dit vreug samen mit de bouw een investering van 80 miljoen euro.
Vanwege de geplande sluting in 2023 van de IJsselhallen in Zwolle, die ok exploiteerd wördt deur Libéma, giet ok de Expo Assen dichte. Volgens Libéma kan 't niet uut um de Expo Assen zölfstandig deur te laoten dreien.
SC Heerenveen
thumb|Et Vene speult in et [[Abe Lenstra Stadion waor plaets is veur 26.400 meensken.]] SC Heerenveen is een voetbalklup van Et Vene. De klup wodde opricht in 1920 en speult sund 1993 in de eredivisie.
Jan Vayne
thumb|right|Jan Vayne Jan Vayne, artiestnnaam van Jan Veenje, (Zuudwolde, 9 juni 1966), is nen Dreantsen pianospöller.
SC Heerenveen
Geschiedenis
Tussen 1941 en 1951 wodde de klup negen keer noordelik kampioen. Dit was ok de tied van Abe Lenstra.
Jan Vayne
Leawnsloop
Doo't Vayne veer joar oold was begun he met pianolesn. Doo't he tiene was, gavn he al oetvoerings en wun he zinne eerste prieze. In 1990 haaldn he bie t konservatorium zin solistndiploma.
SC Heerenveen
Geschiedenis
In 1989/90 promoveerde Et Vene naor de hoogste kompetisie van et Nederlaanse voetbal. Nao een hiel min eerste seizoen in de eredivisie volgde de degradaosie naor de eerste divisie. Onder Foppe de Haan promoveerde de klup in et seizoen 1993/94 weeromme naor de eredivisie. Sund die tied bin ze niet meer degradeerd.
Jan Vayne
Leawnsloop
Hei hef völle CD's op n naam stoan, woervan't dr verskeaidene platinastoatus ekreegn hebt. Ook gavn he völle konsertn. In 1997 gung he vuur t eerste noar de Verenigde Stoaten, woer't he konsertn gavn in o.m. de Shakespeare Library in Washington D.C., vuur de tweide periode at Bill Clinton presideant van Amerika wör. Zinne Improvisasies op popverskes van oonder mear Queen zorgen at he in Neerlaand in de niegntiger joarn laandelik bekeand wör. Vayne is vuural bekeand um zinne lange höare.
SC Heerenveen
Geschiedenis
Et Vene het ok drie keer de finale van de KNVB-beker speuld. De eerste keer doe Et Vene in de finale kwam, speulde de klup nog in de eerste divisie. De eerste bekerfinale speulde Et Vene tegen AFC Ajax en verleurde de wedstried mit 6-2. De twiede bekerfinale was tegen Roda JC in 1997. Et Vene verleur de wedstried mit 4-2. De dadde keer bekerfinale van Et Vene was in 2009 tegen FC Twente. Et Vene won de wedstried nao strafschoppen mit 5-4 (eindstaand 2-2).
Jan Vayne
Leawnsloop
Vayne hef ook al es met n Neerlaandsen producer en DJ Armin van Buuren saamn ewaarket. Doarmet maakn hei t album Classical Trancelations (ne mengeling van trance met klassieken muziek), en hef he t nommer Serenity maakt.
Vayne dut vake met as gastspöller, mear verzorget ook zelf konsertn met symfonieorkeste, ensembles, solistn, zangers, harmonieorkeste en koorn. De leste joarn dut Vayne völle met orgelspöller/komponist Martin Mans en zangeresse Petra Berger.
PSV
PSV kan meerdere betekenissen hem:
Oolde Testement
Et Oolde Testement (Vetus Testamentum in et Latien), subtiel verschillend van Hebreeuwse Biebel, is et eerste gedielte van de Biebel dat dateert van veur et begin van de kristelike jaortelling. Et is baseerd op 'e Tenach die in et Hebreeuws schreven is, mit uutzundering van een peer passages die in et Aramees schreven binnen.
Inhoold en kanon
Et Oolde Testement bevat boeken van verschillende inhoold. D'r bin historische boeken die de overleverde geschiedenis van et joodse volk beschrieven, boeken mit uutspraoken van profeten, wetboeken en boeken mit vassies en spreuken.
Binnen de kristelijke karken is de tegerestelling van et Oolde Testement niet overal geliek. Inkelde Biebelboeken en dielen van boeken bin wel diel van de rooms-kattelieke en de oosters-orthodoxe kanon mar niet van de protestaanse kanon. Disse bin bekend as apocriefe of deutero-kanonieke boeken. De kattelieke Biebel telt 46 boeken, de protestaanse 39. De protestaanse inhoold van et Oolde Testement is geliek an die van de Tenach mar de indieling verschilt. De rooms-kattelieke kanon sluut een peer boeken uut die de meeste Oosters-Orthodoxe Karken wel as diel van de kanon beschouwen.
Beate Plenter
Beate Plenter (Haolen, 1939 - 2013) was een schriefster in 't Drèents en Nederlaands.
Plenter gruide op in heur geboorteplaatse, 't Drèentse Haolen. Nao jaoren in de Raandstad gunk ze weerumme naor Drenthe. Op meerdere schoelen doceerde ze drama en ummegaankskunde. Nao heur pensionering schreef ze begeleidingsboeken veur onderwiezers en artikels in onderwiesvakbladen.
Mit schriefster Miny Hofsteenge en illustrator Jan van Os gaf Plenter 't kienderboek Marinus Moesie en aandere vertellegies (2000) uut. Vertellegies en gedichten van heur in 't Drèents en Nederlaands wördden openeumen in de bladen Roet en Oeze Volk. Ok schreef ze in de Meppeler Courant. In verscheiden verhalen, en in de roman Gijsbertha's adel (2010), speult de Tweede Wereldoorlog een rolle.
Beate Plenter heur breur, Henk Plenter (1936-2010), was directeur van Museums Vledder. Allebeidend waren ze veurvechter van de Drèentse taal.
Tessel
Et eiland Tessel (Westfries: Tessel) is et grootste van de Nederlaandse Waddeneailanden en, samen mit et onbewonde Noorderhoaks, ne gemeente in de Nederlaandse previnsie Noord-Hollaand. De bewonners neumpt ze Tesselaars.
't Aol Volk Emmen
right|thumb|'t Aol Volk toont treditionele Drèentse dracht, zoas dizze zulvern (l) en golden (r) ooriezers mit kaanten mussen mit golden rozetten d'r op
't Aol Volk Emmen is een in 1948 oprichte Drèentse veriening mit as doel 't bewaren van de Drèentse cultuur en folklore.
Tessel
Plaetse in de gemeente
Darpen/Gehuchten:
Buurtschoppen:
't Aol Volk Emmen
't Aol Volk gef tenielveurstellingen en veurdrachtswedstrieden in 't Drèents.
Tessel
Tessel en Eierlaand
Et eilaand Tessel bestond vrögger uut twee eilaanden: 't zudeleke Texel en et noordeleker eleagen Eierlaand. In 1630 wierd den Zaanddiek an-elegd woordeur dee twee Waddeneilaanden ene wierden. In 1835 richtten den uut Antwerpen kommende Nicolas Joseph De Cock samen mit enkele aandere heern ne noamloze vennootschap op dee de kwelder tussen Eierlaand en Tessel zol dreugeleggen veur boerngebruuk. In den ni-j an-elegden polder Eierlaand wierd in 1836 ok een darp gesticht dat eerst Nie-jdarp eneumpt wierd, moar dat later noar him veneumd wierd: De Cocksdorp.
Scheepsvoart
In de tied van de VOK (17de en 18de eeuwe) vertrokken de scheape uut Amsterdam, Enkhuzen en Hoorn vanof de rederi-je van Tessel noar de Oriënt. Dit brach toon völl wark op et eilaand. Zo waren doar bi-jveurbeeld völle loodsen neudeg om de scheape veilig deur et Moddergat langs de zuudpunte te leiden. Dat wierd later ovver-enommen deur de walvisvoart. Ok de visseri-j was ne belangrieke bronne vab bestoan. Den haavn van Oldenschild was hiervan et centrum. Noe hef Oldenschild nen vloot van rundum 30 Noordzeekotters veur garnalenvisseri-je op de Waddenzee. Doarnaast hef et darp nen ni-jen jachthaavn.
't Aol Volk Emmen
Ok hebt ze een daansgroep en een kienderdaansgroep, voert ze een boerenbrulfte op zoas die in 1860 was, toont ze olde Drèentse kleraosie en sieraden, en stimuleert ze Palmpaosgebruken en paosvuren.
Tessel
Dialekt
Een deel van de Tesselaars spreakt een eigen dialekt. Dit dialekt, et Tessels, wöd veural in de 'butendarpen' esprokken moar bi-jnoa neet meer in Den Burg en Den Koog. Et Tessels lik veul op et Wierings, et dialekt van 't veurmoalege eilaand Wieringen, beiden bunt een soort West-Frees. Ok mit Zeeuws en Westvlaams bunt der opvallende geliekenissen. Et Tessels is dan ok een apart kustdialekt, da'j as Ingvaeoons zeen könt.
't Aol Volk Emmen
De veriening langt um 't aandere jaor de Buiskooltrofee uut an iene die hum/heur inspand hef veur de Drèentse taal.
Tessel
Dialekt
Et dialekt is beholdend: de Nederlaandse ij en ui klinkt nog as ie en uu, zoas in et Nedersaksies. Zo wont (weune) Tesselaars in een huus en wöd dat huus teggen de zee bescharmd deur nen diek. Andere kenmarken van et Tessels bunt et vortloaten van ge- bi-j volteujde deelwoorden (dat hei'k deen - dat he'k edoane) en et uutspreaken van sk- veur "sch-" (skéép = schoap). De grammatika van et Tessels hef völl gemeen met dee van 't Frees. Volgens sommegen kump et Tessels dan ok van et Oldfrees of. Mangsmoal wöd et dialekt as een ovvergangsdialekt tussen Frees en Hollaands ezene. Net as bi-j et Frees bunt samenstellingen van et type hee het staan bleve, woarbi-j bleve een volteujd deelwoord is, en neet, zoas in et Holaands, een infinitief (hi-j is blieven stoan).
Of et Tessels in den tookomst beholden zal blieven is neet zeker. Et Tessels wöd joar noa joar minder esprokken. Et begunt derop te lieken dat ze in Tessel meer noar de algemene umgangssproake van Noord-Holland goat proatn. Et dialekt wöd dan vervangen deur regiolekt.
Kraig
Kraig of oorlog is n woapend konflikt tuzzen twij of meer vôlker of stoaten. As etnische of religjeuze groepen binnen de zulfde noatsie mit ainander n woapend konflikt hebben sprekt man van n börgerkraig. Man sprekt van n wereldkraig as landen over de haile wereld betrokken binnen in n kraig.
Tegenover kraig staait vree, n toustaand woarin vôlker en noatsies mekoars bestoan respekteern of zulfs weerdern. Tuzzen kraig en vree binnen verschaaidene tuzzenvörms denkboar, zo as de Kolle Kraig of de woapenstilstaand.
Vanôf t begun is kraig vouern aal onderworpen wèst aan wetten en regels, aal binnen dij in de loop van de tied wel veraanderd. Der is mit noam veul noadocht over de rìchtvoardegen van n kraig. Sunt 1945 is nevvens t internaasjonoal rìcht t zunder meer vouern van n kraig gain rìchtvoardegd middel meer veur t oplössen van konflikten. Pas as aal diplomoatieke middelen oetput binnen kin besloten worden tot de inzet van woapende middelen.
9 september
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 9 september
Speulder- en Sprielderbos
't Speulder- en Sprielderbos is een van de oudste bossen van Nederland in de umgeving van Putten, Garder en Speuld. 't Is een loofbomebos, mit ouwe ekebomen en beukebomen. De bos is een parredies veur roofvoegels en are voegels, haarten, dassen en wilde zwienen. 't Het oek een een mystieke uutstraoling.
Al naor de leste Iestied, ruum 10.000 jaor elejen, bedekten uut-estrekte wouden 't bosrieke gebied tussen Speuld, Drie, Koudhoorn en Houtdarp. De bos dat in 't oosten van de gemeente Putten leit wort de Putterbos eneumd.
Stroe
Stroe kan verwiezen naor:
Idaho Panhandle
thumb|left|150px|De koarte van n panhandle. n Idaho Panhandle is t noordlikste, oetsteknde peunt van n Amerikoanse stoat Idaho. De inwönners doar nömt t North Idaho (Noord-Idaho). t Zuudlikste deil van n regioo hett ok wal Noord-Sentroal-Idaho. t Hef greanzn met Washington in t westn, Montana in t oostn, Brits-Kolumbia in Kanada in t noordn en n rest van Idaho in t zuudn.
t Öppervlak van n regioo is 54.422,49 km², dös 25,39% van t öppervlak van n stoat. t Hef ok n woateröppervlak zoo gröt as 839,07 km². t Har in 2004 önnevear 295,160 inwönnern.
Skiednisse
A'n zettel van de territorioale regearige in 1864 van Lewiston öp Boise an gung, docht zee det regearn meujlik wean zol in n panhandle, en zee harn idean öm n panhandle nen amparten stoat te moakn. Det gung oetiendlik nich, moar t kömn wear trög in 1901. Dan zegn zee de't miskien wal n good idea was a'n panhanle en Oost-Washington saamngungn en n Stoat van Lincoln wörn, moar ok det idea gung oet de tied. In 1889 gung n Universeteait van Idaho in Moscow stoan.
Groafsköppe
thumb|400px|Palouse-ebeed in n panhandle. n Panhandle hef 10 groafsköppe. De liste steet hier önner.
Wichtigste emeansköppe
thumb|400px|De stad [[Coeur d'Alene vanof t Mar van Coeur d'Alene.]]
De meujte woard te bekiekn
thumb|400px|t [[Mar van Coeur d'Alene.]]
Nei Drèents Geneutschap
't Nei Drèents Geneutschap is een in 2005 deur de Drèentse schrievers Anne Doornbos en Martin Koster op-ericht verbond det een contactpunt wil wèden veur Drèentse schrievers en aandere streektaalactivisten.
't Geneutschap is veural bekend van de jaorlijkse ludieke uutreiking van de Anfieterpries, veur een persoon of instelling die 't Drèents veuruuthelpt, en de Zoorholtpries veur wel 't tègenoaverestelde döt.
Volmachten van 't Nei Drèents Geneutschap bint op 't mement Doornbos, Koster en Janny Roggen.
Buurse
thumb|Ne boake in Buurse (2008) Buurse is n koarkdoarp in de gemeante Hoaksboargen in Tweante. t Hef um en noabie de 1500 inwonners.
Buurse lig op t Zuud-Oostn van Hoaksboargen, kort bie de greanze met Duutslaand, an de weg noar Oolstea in de Duutse gemeante Oahoes. An de noordkaante löp de Buursebekke, den at roond 1400 op t Zuudn van Hoaksboargen met de Skipbekke verbeundn wör.
Umdet Buurse ne mooie umgewing hef, met oonder mear t Buursezaand, neumt ze zik ook wal Dn Parel van Hoaksboargen. t Lig ongevear 40 meter boawn t NAP en is doarumme t heugste peunt van Hoaksboargen. Dr beent bewiezn det r al roond 800 v. Chr. volk woondn op de gooe groond an de Skipbekke.
Ee (gemeente)
right|200px Ee (Nederlaands: Ede) is n gemeente in de Nederlaandse provinsie Gelderlaand, op de westflank van de Veluwe en de zujelike Gelderse Vallei. Mit zo'n 32.000 bunder is Ee wat de grondoppervlakte angaot één van de grootste gemeentes van Nederlaand. Binnen dit grondgebied liggen naost n paor buurtschappen de woongebieden Bennekum, t Ereveen, Harskamp, Hoenderloo (gedeeltelik), De Klomp, Lunteren, Otterlo, Wekerum en de gelieknaomige heufdplaots Ee. De gemeente had op 1 mei 2014 zo'n 110.779 inwoeners (bron: CBS).
Kernen
In de gemeente Ee liggen de volgende woonkernen:
Buurtschappen en aandere onoffisiële kernen:
10 september
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 10 september
Zwärtewäterlaand
thumb|right|Asselt, ezien vanof de [[Brogge (bouwwark)|brugge over 't Zwärte Wäter]] Zwärtewäterlaand (Nederlaans: Zwartewaterland) is een gemiente in de pervinsie Overiessel. In 2001 bin de gemienten Gällemuun, De Sluus en Asselt ierin samen-egaon. De gemiente ad op 1 januari 2020 22.690 inwoners en ef een oppervlakte van 87,86 km².
Kernen
Baarlo, Cällemuun, De Velde, Gällemuun, Asselt, Kamperzeediek-Oost, Kamperzeediek-West, Kievitsnest, Mastenbroek (gedieltelijk), Zwärtewätersklooster en De Sluus.
Openbaor vervoer
't Openbaor vervoer in de gemiente Zwärtewäterlaand wördt verzörgd deur Connexxion. De belangriekste lienen bin:
Zuud-Tirool
thumb|250px|Ligging Zuud-Tirool Zuud-Tirool (Duuts: Südtirol, Italiaansk: Alto Adige (officieel) of Sudtirolo; Ladinies: Südtirol) is t zudelike deel van de laandstreek Tirool en ok as Autonome proveensie Boozn-Zuud-Tirool (Duuts: Autonome Provinz Bozen-Südtirol, Italiaansk: Provinzia autonoma di Bolzano-Alto Adige, Ladinies: Provinzia Autonòma de Balsan-Südtirol) de meest noordelike autonome proveensie van Italiën, oonderdeel van de regio Trentino-Zuud-Tirool. t Gebeed hef 476.000 inwonners op ne öppervlakte van 7400 km². De heufdstad van de proveensie is Boozn.
Zuud-Tirool is dreetalig: t Duuts, t Italiaansk en t Ladinies hebt n officiële stoatus. t Ladinies wördt allean broekt in de daaln woar dizze Reto-Romaanse taal sprökn wördt. De bewegwiezering gebeurt vuurnamelik in t Duuts en Italiaansk.
De officiële ofkorting vuur de proveensie is BZ, ofleid van Boozn of Bolzano. Alhoowal de officiële naam van de proveensie Boozn-Zuud-Tirool is, wördt t in t dagelikse leavn altied Zuud-Tirool of de proveensie Boozn (Bolzano) nuumd. De officiële Italiaanske benaming vuur Zuud-Tirool is Alto Adige (letterlik "Hoge Adige"). Dizze naam oontstön an t begin van de 20e eeuw noar t vuurbeeld van de Fraanse departementn en verwiest noar de gelieknamige riviere Adige (Duuts: Etsch) die hier oontspringt. De oorsproonkelike Italiaanske naam is Sudtirolo, baseerd op de Duutse naam, die teagnswoordig ok weer broekt wördt.
Hiphop
Hiphop (mangs wal skrevn as hip hop of hip-hop) is ne kulturelle streuming, moar veural bekeand as muziekstiel. Hiphop is ontstoan in de zövntiger joarn van t twentigste joarhonderd in Niej Jork in de Verennigde Stoatn, in de arme wieke The Bronx, woar dootieds völ Afro-Amerikaanse en Latinoleu wondn.
Anhangers van de hiphopkultuur zunt vaak te herkenn an de klear dee ze dreagt. Dat zunt meestal ne pette, wiede, te grote t-shirts van bekeande Amerikaanse voetbalklubs met grote siefers dr op en wiede, ofzaknde bokses. Doar heurt vaak ok nog t dreagn van opzichtige (leewst goaldne) opsmuk bie, zo as lange ketns, grote ringe en glemmige oorbeln.
Geskiedenisse
De meeste leu kent hiphop veural as muziekstreuming, moar veur de leedn van de subkultuur geet hiphop vaak wieder as allennig muziekmaakn. Wat hiphoppers probeert de saamnleaving ne spegel veur te hoaln. Vake zunt tekst van hiphoppers tegn de saamnleaving in t algemeen, of de (slechte) umstandigheedn van n rapper zölf. Op zo ne wieze kreg de Amerikaanse onnerklasse ne maneer um zik oet te drukn. Dit begun onner de zwarte inwonners, mer breidn zik vlot oet oaver heel Amerika, en later ook anner laandn. Hiphop wör zo deel van ne emansipasiebeweaging van de onnerloag van de saamnleaving, en hef zo t beeld wat oaver hiphop besteet teknd.
Hiphop begun in de Verennigde Stoatn, in de binnstad van Niej Jork City. hiphop is woarskienlik voortkömn oet dub, moar wör ne eegn streuming in de Bronx, op 'block parties' (wiekfeeste). Dit hef völ invlood kregn op de rapmuziek, zo as is te heurn bie artiestn as Cypress hill, Beasty Boys, Wu-Tang Clan, Ice T en Jay-Z. Op de wiekfeeste in de zövntiger joarn deudn de DJs zo as DJ Kool Herc met twee kopiejn van éénzölfde nummer de drumsolo's an mekaar mixen. Op dizze wieze kree'j n niej nummer met eankel drums. Doar deudn de Dj's dan wier oaverhen scratchen.
Ne MC, wat steet vuur Master of Ceremonies (Seremoniemeister) of rapper is n oetvoerenden artiest. Völ rappers hebt ne artiestnnaam dee begunt met MC (oetsprekn as Em-Sie). Rapn is ne wieder ontwikkelde versie van Toasten. Det is n soort half-zingend kuiern, of allennig kuiern in n soort ritmiese, riemelige maneer oaver t nummer hen.
Breakdaans en graffiti zunt twee onnerstönnende kunstvörm. n Eerstn is ne vorm van daans, n tweedn is t maakn van vearfkunstwearke, vaak op geböwwe en openboare bouwsels, met spuitbusse. Deurdat t meestal op geböwwe doan wörd dee't de kunstener nich tooheurt, wörd deur völ leu nich as kunst zeen, moar as vandalisme en versmearing van openboare ruumte.
Bie turntablisme (letterlik dreaitoafelisme) geet dr umme n dreaitoafel te broekn as n soort muziekinstrument. t Geet hierbie nit allene um de vlöainige oavergang tuschen nummers, mer t zo kreatief meugelik umgoan met geluud, deur te knipn in stukskes geluud, deur scratchen, spinn en jugglen. Eankele bekeande DJ's dee hiermet doot zunt Mix Master Mike, Jean, Erick-E, DCS, Marco V., Hyped hendriks en DJ Garry.
Völ ooldere hiphopleefhebbers zunt ofhaakt, umdat ze meant dat de hudige hiphop nich mear t zölfde geveul hef as vrogger.
Hiphop en annere stieln
Hiphop löt zik good mengn met annere stieln. Veural omdat t van zikzelf al ne mengvörm is. Veural in de Latiens-Amerikaanse weald wörd Spaanse rap mengd met merengue of reggaetón, woar zöls wat grote hits oet zunt kömn, zo as Lorna met Papi Chulo en Daddy Yankee met Gasolina. Doarnöast löt t zik good mengn met metal. Veurbeelde hiervan zunt Linkin' Park en Limp Bizkit oet de Verennigde Stoatn.
Nedderlaand
In Nedderlaand begun in de neggentiger joarn de groep Osdorp Posse oet Amsterdam met rapn in t Nederlaands. ze hadn ne rauwe stiel wat ze hadn oavernömn van Amerikaanse groepn oet de joarn tachtig. De vuurman van dee groep, Def P, was ooit begunn met t oaverzetn van Amerikaanse tekst in t Neerlaands vuur zin kameröa dee nich zo good Engels konn. t Letterlike oaverzetn van bepoalde Amerikaanse oetsproakn en begripn har veural n komies effekt. Dit was t begun van de Nederhop.
n Eersten Nedderlaandsen raphit was van Extince, den in 1995 op nummer 1 in de hitliest köm met zin nummer Spraakwater. De Nederhop bleef hiernoa gröain met nieje artiesten zo as Brainpower, Spookrijders en Opgezwolle. Annere grote nederhophits warn van Def Rhymez, de Partysquad, Ali B, Lange Frans en Baas B. De niejste gennerasie populeare rappers zint onner mear de Jeugd van Tegenwoordig.
Neersassies
In t Neersassies wörd nit völle met rap doan. De groep met t meest sukses zunt de Fofftig Penns oet Berlien. In Grunning zunt dr de Bond tegen Harries (hiphop/hardcore) en Wat Aans!. As dr in t Neddersassies rapt wörd, is dat ok vaak nich serieus bedoold, zo as bv. van Jelmer Gussinklo. Toch zunt dr lokaal wal völle rapartiesten, dee meestal in t Neerlaands rapn doot. Zo he'j bv. Siroc oet Riesn of Tomba Artz oet Eanske. De bekeandste rapgroep oet t Neersassiese gebeed, Opgezwolle, kump oet Zwolle.
Chili
thumb|Atacama Chili (Spaans: Chile) is n land in Zuud-Amerika, en ligt an de grens met Peru, Bolivia en Argentinië. Chili ligt in-eklemd tussen de Grote Oseaan en t Andesgebärgte. De eufdstad is Santiago, t parlement ef zien zetel in Valparaíso.
t Juan Fernández-archipel, Desventuradaseilanden en Paoseiland, dät ärg wied in t westen van t vasteland ligt, euren ok bi'j Chili. t Land määkt naor eigen zeggen ok anspraok op n stuk van Antarktika (dät tegeliekertied grotendeels ok deur Argentinië opeist wordt). Um disse reden stiet de obelisk die t offisiële geografiese middelpunt van Chili markeert ok in t zuden, bi'j de stad Punta Arenas, kortbi'j Vuurland.
Deur de lange-erekten vorm en zien noord-zuudligging ef Chili verskillende soorten klimaten, t land ef allien gien tropies klimaat.
De grootste exportprodukten bint keuper, wien, vruchten, vismael en sellulose.
Chili is daornaost ok nog lid van APEC en OSA.
Bevolking
Volgens n volkstelling uut 2015 woonden der 17,5 miljoen maensen in Chili, waormet Chili t zestigste land ter wereld is wat t antal inwoners angiet. De volkstelling van 2002 laeverden n antal op van 15.116.435 inwoners.
Chilenen bint veur t grootste deel ofstammelingen van immigranten uut verskillende Europese landen, waorbi'j de naokommelingen van Spaanse immigranten overeersen.
Tälen
De offisiële tääl in Chili is t Spaans. Daornaost wordt der ok nog Duuts, Kroaties, Engels, Mapudungun en Rapa Nui espröken.
Bestuurlike indeling
Chili bestiet uut därtien regio's. Disse regio's bestaon elk uut meerdere provinsies, 51 in totaal. De provinsies bint op eur beurt weer in-edeeld in gemeenten, 346 veur iel Chili.
Staeden
De eufstad is Santiago. n Paor andere pläätsen bint:
Michel Teló
Michel Teló (21 jannuwoari 1981) is nen Braziljaansen sertanejo-muzikaant. Vuur at he vuur zikzelf begun was he heuwdzanger in verskeaidene bands, woervan't Grupo Tradição t bekeandst is. Zinne grötste nasjonale en internasjonale hit is Ai Se Eu Te Pego!, wat op nommer ene steund in de meeste Europese laandn, Latiens Amerika, en Quebec, t Fraanske deel van Kannada.
Adriatiese Zee
thumb|250px|De Adriatiese Zee De Adriatiese Zee (Italiaansk: Mare Adriatico, Sloveens: Jadránsko mórje/Jadrán, Krowaties en Bosnies: Jadransko more, Servies: Јадранско море, Albanees: Deti Adriatik, Latien: Hadriaticum) is n raandzee van de Middellaandse Zee tusken t Apenniens Schiereilaand en t Balkanschiereilaand. De zee wörd van de Ioniese Zee scheidn duur de Stroat van Otranto.
Michel Teló
Begin
Met zes joar zung he zin eerste solostuk in t skoolkoor, n nommer van Roberto Carlos en Erasmo Carlos (bekeande samba-zängers oet Brazilje). Doo't he tien joar was kreeg he van zin vaar nen trekzak, wat zinne muzikale kwaliteatn vearder hulp oontwikkeln. Op andringn van zinne noabers, skoolkameröaks en breurs vormen he met twaalf joar zin eerste sambabandjen, wat "Guri" heetn. Nöast zin trekzak nöm he vief joar laank lesn op piano. Oonderwiel learn he ook daansen en gitaarspöln.
Adriatiese Zee
De zee wörd in t westn begreansd duur Italiën en in t oostn duur Sloveniën, Krowatiën, Bosnië-Herzegovina, Montenegro en Albaniën.
Michel Teló
Grupo Tradição (1998-2008)
In 1997, doo't Teló 16 was, wör he vroagn um bie de band Grupo Tradição te komn, woer't he 11 joar bie bleef as heuwdzänger. Met zinne stemme kreeg de band grootn anhaank met de nommers "Barquinho," "O Caldeirão," "Pra Sempre Minha Vida," "A Brasileira," and "Eu Quero Você." Tiedns dee joarn was hee de bands gezichte in promosiespul en interviews. Noa 11 joar skeaidn he dr met oet, umdet he ne ofzeunderlike loopbaan wol opbouwn. Hee wör in de band vervöngn duur Guilherme Bertoldo, mer de band har dr duur t vertrek van Teló weainig fedusie mear in, woernoa't n eenn noa n aandern dr met oetskeaidn en de band op t gat köm.
Adriatiese Zee
Langs de oostkust van de Adriatiese Zee lignt de Dalmatiese Eilaandn en de Kvarner-eilaandn, die allemoal töt Krowatiën beheurt. Krk en Cres beheurt töt de leste groep en bint de grootste eilaandn in de Adriatiese Zee.
Michel Teló
Grupo Tradição (1998-2008)
In disse tied tröf he ne leefhebster woermet he trouwn, ne taandärts met naam Ana Carolina Lago. Noa dree joar vriejn en dree joar echtskop skeaidn de beaide, duur Teló's drokke tourplan. Ondaanks at hee volheul at alns best was, gung dr Lago met noar de pers en koondigen doar op februwoari 2012 de skeaiding an.
Adriatiese Zee
Steedn
De belangriekste steedn an de Adriatiese Zee bint:
Michel Teló
Sololoopbaan (2008–non)
thumb|right|260px|Michel Teló live t Album Balada Sertanejo wör oet egeewn in 2009 duur de Braziljaanse plaatnmoatskoppieje Som Livre. t Wör produseerd duur Ivan Myazato en leawern twee singels op: "Ei, psiu! Beijo me liga," n groot kommersjeel sukses, en "Amanhã sei lá". t Oetgeewn van t live-album Michel Teló - Ao Vivo was n nog grötter sukses en leawern Teló nen Gooldn Plaat op. Dit leaidn töt n groot konsert op 19 september 2011, woer't ongevear 50.000 leu bie warn. In 2011 deed Teló 240 moal optreadn. Forbes, n wearldwied glemmig blad, skat at hee bie zinne Fugidinha Tour vuur mear as 17 miljoen leu hef op etreadn. Dit leawern um bie skatting $18 miljoen dollar op. Telo hef ook twee DVDs oetgeewn, ene met nommers van de joarn '80 en '90 in saamnwoarking met Milionário & José Ricpo, Bruno e Marrone, en João Bosco & Vinícius, en den aandern met nieje nommers, den't Michel Na Balada het.
Adriatiese Zee
Steedn
Triëst beschikt van dizze steedn oaver de grootste haavn.
thumb|center|600px|Adriatiese Zee (Krowatiën)
Michel Teló
Internasjonaal
thumb|Teló op n [[sertanejofestival in 2011]] Völle vootballers gebreukn t daanske oet "Ai Se Eu Te Pego" as vieringsdaanske as ze n doelpeunt maakt hadn, woermet de bekeandheaid van t versken rap verspreaidn. n Braziljaansen vootbalsteare Neymar zit in de videoclip van t nommer. In de Spaanse Profesjonele Liga daansn Marcelo Vieira en Christiano Ronaldo van Real Madrid op t nommer doo't ze dr ene intreudn teegn Málaga CF op n 22sten oktober 2011. Ook n bekeandn tennisspöller Rafael Nadal daansn op dit nommer. t Was eawn oawer heel Europa n geleefd vieringsnommer as dr n doelpeunt was emaakt of ne wedstried was ewunn.
Ook in de Verenigde Stoaten hebt ze oonderwiel kennis maakt met t nommer; Miguel Montero van de Arizona Diamondbacks oet t Major League Hoonkbal löt t nommer dreein at he an slag is.
Teló koondigen an at he op tour geet in de Verenigde Stoatn met ne Engelse oawerzetting van t nommer, wat "Oh, If I Catch You!" het. Hee hef al naam op ebouwd oonder de Spaansspreknde gemeenskopn doar.
Prieze en nominasies
An t begin van zinne sololoopbaan köm he met zin eerst album wat Balada Sertaneja heetn. t Wör nit vake verkocht en leawern dus an geeld nit völle op, mer hee wör toch nomineerd as "Muzikale Oontdekking van t Joar". Zin live-plaat Michel Teló - Ao Vivo is skoonwal beheurlik geleefd en leawern um ne Latin Grammy-nominasie op in de indeling "Beste Sertanejo Album".
In 2011 wör Teló bie de "Melhores do Movimento Country" (Grootn van de Countrybeweaging) nomineerd in veer indelingn: "Beste solozaank", "Hit van t joar" met "Ai se eu te pego!", "Beste CD" vuur t album Michel Teló - Ao Vivo en "Beste Show".
Michel wör ook in veer indelingn nomineerd in de Premio Multishow de Música Brasileira vuur "Beste Zänger", "Muzikale Oontdekking", "Beste Sertanejoartiest", en "Beste Muziek" vuur "Ai se eu te pego!".
Gode doelen
in Augustus 2011 deed Teló met an de 26ste edisie van t Criança Esperança-leefdadigheaidsprogramma, nöast Braziljaanse muzikaantn Leonardo, Zezé di Camargo & Luciano, Chitãozinho & Xororó en Adair Cardoso.
Dezember 2011 deed he met an de 13e ofleawering van Futebol contra a Foma (Vootbal teegn Honger) in t Parque do Sabiá in Uberlândia met Braziljaanse bekeandheedn as Daniel Alves, Neymar, Gusttavo Lima and Marrone. t Doel van dit gebuurn is geeld en etn inzammeln vuur oarme gezinn.
Shelta
t Shelta is n mengtaal, en is de tradisionele taal is van de Ierse Reizigers (Irish Travellers), n Ierse bevolkingsgroep mit n nomadiese levensstiel. Aandere namen bin Gammon, Sheldru of the Cant.
De woordeschat is grotendeels ebaseerd op t Iers-Gaols (de woorden bin vake dervan aofeleid deur verwisseling van klanken, zo as oek in t Franse verlan). A'j naor de grammatika kieken, bin der liekewels veule overeenkomsten mit t Engels. Oek bin der wat invleujen van t Romani, hoewel de Ierse Reizigers zelf gien Roma bin.
In de hele wereld bin der zo’n 86.000 sprekers van t Shelta, waorvan 6.000 tot 25.000 in Ierlaand. De taal zol al sinds de 13e eeuw bestaon en sinds 1870 is t zwat “ekatalogiseerd”.
De benaming Shelta zol koemen van t Iers-Gaolse “siúlta” dat “wandelend/kuierend” betekent. Dat verwis vanzelf naor de nomadiese levensstiel van de Ierse Reizigers. Ze wördden vrogger in Engelaand The Walking People (de kuierende meensen) eneumd.
Ham
Ham kan verwiezen noar:
Riest (revier)
thumb|right|250px|De Riest ien [[Möppelt, vanof de stelling van de meule De Weert]] De Riest (mangs: Rieste) is een reviertien det begunt ien 't now of-egraven hoogvene maank Slagharen en De Vaort. 't Meandert oaver 35 kilometer op Möppelt an, daoras 't uutmondt in 't Möppelerdiep. De Riest streumt an de noordkaante van 't oerstreumdal van de grotere revier de Vechte. De zudelijke grèenze maank de pervincies Drenthe en Oaveriessel volgt de Riest.
Veur Nederlaandse begrippen kuj 't uniek numen det de Riest nog zo stark meandert. Umdet de revier de grèenze van twei pervincies angef, bint d'r niet eerder as in de jaoren zeuventig serieuze plannen ekomen um de Riest te kanaliseren. Deur de veraandernde kiek op netuur en laandschop hebt ze det niet edaone.
Ecologie
't Riestdal, honderd töt viefhonderd mèter bried, böd een rieke voedingsbodem veur de eileuvers die heur opholdt op 't eileuverstation De Lokkeri'je, niet wied van de havezate de Havixhorst. Ok lèeft d'r dassen en vossen en gruit d'r bezundere bloemen, zoas noordse zegge, grote pimpernel, stief struusriet en 't zöldzame moeraskartelblad, det ze de orchidee van de Riest nuumt.
Riestenlaand
thumb|right|250px|Brogge oaver 't Drèents-Oaveriesselse grèensreviertien de Riest, bi'j [[Haalfweg-De Wiek]] 't Laand bi'j de Riest nuumt ze 't Riestenlaand. Lucas Jonker zien Drèentstalige roman Harm Boerenlèven an de Riest (1939) en 't vervolg Harm, de boer van 't Hoogelaand (1939) speult daor.
De zanger Luuks Nijsingh van De Balk in Oaveriessel hef de Riest bezongen in 't nommer Riestenlaand.
De name van 't dörpien Old Averiest en de vroggere gemiente Averiest, now in de Oaveriesselse gemiente Hardenbarg, betiekent 'oaver de Riest'.
Citaot
Uut Riestenlaand deur Luuks Nijsingh
Frans Westenbrink
Frans Westenbrink (Rune, 10 september 1943) is een schriever en zanger van Drèentstalige liedties.
Westenbrink is actief as tekstschriever en schrif sund de jaoren negentig liedties in 't Drèents. Partie liedties hef e zölf ezungen. In 1993 kwaamp van hum en aandern de cd Girrelzaand uut.
De mieste teksten op de cd 'Kado veur mij' van de Runer zangeres Tiny Klomp bint deur Westenbrink eschreven. Ok mak Westenbrink neulstokkies die as e veurdrag veur Radio Drenthe. Oaver zien boek mit vieftien vraoggesprekken Drentse Portretten - Verhalen van 'buiten'gewone Drenten (Het Drentse Boek, 2006) zee-r-e: "Elk meinse is uniek. Der bint gien gewone meinsen. Daorumme bint het verhalen van butengewone Drenten."
Westenbrink woont in De Kiel.
Amersfoorts
t Amersfoorts is n Eemlangds dialekt dat ok wel tot de West-Veluwse dialektgroep van t Nedersaksies erekend wort. t Amersfoorts wier espreuken in Amersfoort en in de drekte omgeving dervan, maor is nong zo goed as uutestörven. In september 2008 wier der n boekje over t Amersfoorts eprissenteerd: ''Amersfoortse praat. Een stad in taal en verhaal''.
n Paor veurbeelden van Amersfoortse woorden bin ouwewijvetene of platte peters en grup veur t Nederlangdse woord greppel.
Sanne Nijhof
Sanne Nijhof (20 oktober 1987) is n model oet n Ham in Tweante.
Perseunlik
Nijhof dut rechtevoort wier studeern en is doarumme n zetjen oet eskeaidn met modelnwoark. Wieders dut he gearne peardriedn en weenkeln.
Modelnburo's
Huudig
Vroger
Woarkmappe
Sanne Nijhof woarkn vuur blaadn as Beau Monde, Glamour, ELLE en MarieClaire, deed shows loopn vuur o.m. Tommy Hilfiger en woarkn as model vuur Maybelline en Swarovski
H.J. Bergveld-pries
De H.J. Bergveld-pries is een pries veur schreven of spreuken Stellingwarfs (uut Frieslaand, Overiessel of Drenthe) van literaire of taelkundige aord. Et wark moet een belangrieke betekenis veur de Stellingwarver tael hebben of had hebben. De pries is in 1981 insteld deur de Friese gemientes Weststellingwarf en Ooststellingwarf.
Mit de pries willen de gemientes et verzorgd bruken van et Stellingwarfs in verschillende domeinen anvieteren. Ok willen ze mitwarken an et uutbouwen van de Stellingwarver kultuurtael.
De pries is nuumd naor de vrogge Stellingwarfstaelige schriever Hendrik Johannes Bergveld (1902-1966) en bestaot uut een penning mit daorop de anduding 'H.J. Bergveld-pries' en een geldbedrag van 1000 euro.
De uutreiking, omstebeurten deur de borgemeister van Weststellingwarf en die van Ooststellingwarf, was tot 1987 twiejaorlijks, van 1987-2003 vuufjaorlijks, en is sund 2003 zesjaorlijks. In 2001 is de pries niet uutreikt.
Oolde Pook-pries
De Oolde Pook-pries was een twiejaorlijkse pries veur een nog niet publiceerd Stellingwarfstaelig debuut in netzelde welk literair genre. De pries wodde in 1988 insteld deur de Friese gemientes Weststellingwarf en Ooststellingwarf. In 1999 wodde de pries veur et lest toekend.
Québec
Québec kan verwiezen naor:
11 september
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 11 september
Igbo (språke)
Igbo wördt in et latynske alfabet eskreaven mid as ekstra diakritisk teyken: een punt under party klinkers üm twey sets klinkers van mekare te underscheiden, ungedekked en edekked: /i e o u/ versus /ị ạ ọ ụ/. Igbo hevt klinkerharmony: in een woord kummen altyd allinnig klinkers van een bepålde set vöär.
Kiss
Kiss is n Amerikoanse rockband dij sunt 1973 bestaait.
Vienster
thumb|250px|Een vienster in een huus Een vienster, raam of rute is een opening in de mure van een gebouw, waordeur der loch naor binnen kan koemen, en je van binnen naor buten kieken kunnen, mar oek aandersumme.
In Nederlaand en België hemmen ramen meestentieds dubbel glas veur isolasie. Veul ramen kunnen los edaon wonnen, en vake kan 't raam oek of-esleuten wonnen mit an de butenkaante luken of rolluken, en an de binnenkaante een gedien, rolgedien, glaozekleed of iets aanders. 's Zoemers wonnen een raam vake of-esleuten mit een horre as 't los edaon wonnen, um te veurkoemen dat ongedierte zoas muggen en vliegen binnenvliegt.
Vrogger wönnen ramen veural emaak van hout. Tegensworig wonnen materialen zoas staol, PVC en alleminium meer en meer gebruuk.
An de binnenkaante van een vienster zit vake een viensterbanke.
Kurów
Kurów is een stadtien in Zuudoost-Polen in 't Woiwodschap Lubelskie. Kurów ligt tussen Puławy en Lublin an de rivier de Kurówka. t Is de heufdstad van n apaarte gmina, n soort gemainte, binnen t Lublin Woiwodschap en het 2782 ienwoner (gegevens oet 2005).
Geschiedenis
Aargens tuzzen 1431 en 1442 kreeg t dörp stadsrechten op boases van de Magdebörger Rechten. As n offisjele stad, was Kurów t zìntrum van de haandel ien voudsel veur t haile omliggende gebied. Verschaaidene bont en leer febrieken hebben der stoan. Ien 16. aiw was Kurów ain van de zìntrums van t Calvinisme, deurdat verschaaidene Poolse Brethren der zeten hebben. Om en bie 1660 waren de maiste ienwoner bekeerd tot t Arianisme.
Noa 1660 komt de historie van t loug ongeveer overain mit de rest van de regioon. Ien 1795, noa de daarde verdailen van Polen wuir Kurów bezet deur Oosterriek. Ien 1809 wuir t paart van t Heertochdom Vaarsjauw. Ien 1815 wuir Kurów paart van t Keunenkriek Polen. Tiedens de November Opstaand van 1830, dij tot Febrewoari 1831 douwerde, von de klaindere Slag bie Kurów stee, dou t Poolse leger under generoal Józef Dwernicki t Rössische armee verloog. Ien 1870, tiedens de Jannewoari Opstaand, verloor t stadke oetindelk zien stadsrechten, dij nog nait weer opvroagd binnen. Sunt 1918 is Kurów weer paart van Poland.
Op 9 septimber, 1939, tiedens de Poolse Kampanje, wat de noam is van n operoatsie ien Polen veur t begun van de Twijde Wereldoorlog, wuir de stad swoar bombardeerd deur de Duutse Luftwaffe. Onder de doulwitten was ook n börgerhospitoal (markeerd mit rooie kruzen), woar n hail inde minsken bie oet de tied ruiken. Tiedens Twijde Wereldoorlog zette Duutslaand twij konsintroatsiekampen op ien t stadke. Ien 1942 wuir n klaine ghetto vörmd. Hou den ook, de maistent van de Poolsen dij gevangen waren ien Kurów ontsnapden en gongen bie t Poolse armee dij opereerd vanoet t gunderbie liggende wold.
Toerisme
Vernuimde toeristische attraksies binnen de Renaissance kìrke (herbaauwd ien 1692) mit t gaf van de Zbąski femilie en beelden deur Santi Gucci (1587). Kurów is ook bekind as t boortestee van generoal Wojciech Jaruzelski.
12 september
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 12 september
Stroe (Gelderland)
Stroe is een daarp in de gemeente Barreveld, in de Nederlanse previnsie Gelderland. 't Daarp het, mit de umgeving derbie, 1.500 inwoners (2004). 't Daarp leit an de spoorlien Amesfoort-Apeldoorn, kortbie de A1, op de grens van de Veluwe en de Gelderse Vallei. Tussen 1881 en 1937 had Stroe een treinstesjon. De buurtschap Garderbroek beheurt ok tot 't daarp Stroe.
Fernuus
n Fernuus (van 't Latiense furnus wat oven betekent; vergeliek al forno) is een apperoat um eten of water op te koken, brood of koeke in te bakken en t kan ok nog as verwarming dienen. In sommige fernuzen zat n warmwaterbak veur n soort sentrale verwarming.
Geschiedenisse
Koken of warm eten kloar maken is al zo old as der vuur is. Wördden in de beguntied van de mensheid vleis boven een vuurtien eroosterd, later gungen ze eten koken in n iezeren pot. Nog weer later wörden in de huzen n schouwe emetseld mit n vuurrooster en n haal um de pot op te hangen. Pas in de negentiende eeuw kwam t fernuus in zwang. Een gietiezeren kaste op poties mit een stookkaante en n oven um in te bakken. thumb|right|Veurbeeld op veurmalig DRU-terrein Links was t stookgedeelte mit n vuurdeurtien, luchtregelkleppe en n assela. Rechts was de oven mit een ovendeure. De bovenplate van dik gietiezer had n paar gaten veur de pannen of ketels. Die gaten kunden mit ringen, die mit n raand in mekaar völlen, groter of kleiner emaakt wörden, noar gelang de moate van de panne. Achterop n schörstienpiepe veur de ofvoer van de rook. Meestal zat veurlangs n stange zoda'j oezölf of oen kleren niet brandden an de hiete plate. Loater kwamen der ok wat luxere fernuzen, mooi emailleerd en soms mit versierings of platies der op.
Braandstof
Hoewel de name kolenfernuus dut denken an allennig moar stoken mit kolen, wördden der ok wel holt of törf in estookt. Soms nuumden de meensen t de mesiene, umdat t netuurlik heel wat aanders was dan t olde holtvuur.
Gasfernuus
In de steden mit gasfebrieken waren ze der al eerder, maar noa de aardgasvondst in Slochteren kwamen op t platteland ok de gasfernuzen in zwang. n Modern gasfernuus hef meestentieds vier of vief kookpitten en n gasoven of n elektriese oven. Disse ovens bint, deur de regelboarheid, veule beter geschikt um allerlei ovenschöttels in te bereiden. De olde kolenfernuzen zie'j eigenlik allenig nog maar in museums.
Fernuuskachel
In t zuden van Nederlaand, veurnamelik Broabant, waren vake fernuuskachels, de zogenoamde "plattebuuskachels" in gebruuk. De kookruumte doarvan was beheurlik kleiner. Ok disse kachels bint meestal museumstukken.
Fernuuspot
Ok n kooktoestel, moar dan in t stookhokke bi'j de boerderi'je. Dat was n gietiezeren of emetseld onderstel as stookruumte mit doarop passend n grote gietiezeren panne. De fernuuspot wördden veurnamelik gebruukt um eerpels veur varkensvoer te koken of hiet water te maken veur de slacht. Noa de slacht wördden de lever- en bloedwörsten in de fernuuspot gaar ekookt.
Gerhard Uwland
Gerhard Uwland (Meddo, 31 mei 1952) is een Achterhookse schriever.
Uwland is geboren in de Wenterse buurtschap Meddo op de boerderi'je Nieuw-Weide as Gerhard Johan, geneumd Gerhard. Zien zuster was 'n paar jaor daorveur geboren, zien breur kwam 'n paar jaor nao um. Al op de laegere schole heel e völle van laezen en opstellen schrieven. Nao de openbare laegere schole in Meddo ging e naor de ULO in Wenters. Daornao boer worden lek um niks. Zien breur nam later de boerderi'je van ziene olde leu ovver. Heezelf worden meer an etrokkene deur ciefers en verdenen as bookholder de kost. Van 1991 töt 1993 schreef e korte verhalen in dialect veur de Wenterse Krante. Disse verhalen bunt later in 4 bundeltjes oet egovvene veur eigen kop. In 1995 kwam de bundel Geruchten. Daornao kwam in 1998 de bundel Streken, ok veur eigen raekening. In 1996 begon e op het bookholdkantoor bi'j ziene vrouwe in Raotum.
Uutgeest
Uutgeest is een darp en gemeente in de regio Kennemerland in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand. De gemeente mek deel uut van de samenwarkingsregio Kennemerland en hef ne oppervlakte van 22,22 km² (woarvan 3,32 km² water).
Bezeensweerdeg in Uutgeest
Bezeensweerdeg in Uutgeest bunt de Nederlands hervormde karke mit 14e eeuwsen toorn en de Rooms-Kattelieke karke in neogotiek. Rundumme et darp bunt moar leefst 5 möllens. Op et Industrieel Arfgoodpark "Den Hoop" wödt ne paltrokmölle (holtzaagmölle) en nen scheeps- en timmerwarf ebouwd.
Aandere darpen in de gemeente
Darpen/Gehuchten:
Noaberschap:
Weuste Hoeve
thumb|Uutspanning 'De Weuste Hoeve' uut 1771 thumb|Monument anno 2018 Weuste Hoeve (Nederlands: Woeste Hoeve) is n gehucht in de gemeente Apeldoorn, in de Nederlandse provinsie Gelderland. De buurtschap besteet uut n restaurant, n hotel en n paor huzen.
Geschiedenis
Weuste Hoeve is ontstaon op t kruuspunt van de ouwe Hanzeweg van Arem naor Deventer en de hessenweg van Steenderen naor Barreveld.