cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vene (grondsoorte)
Verdrunken hoogvene
Nog altied gebruken ze wal de indieling van vene naor de ligging van et mement aj kieken naor et grondwaeterniveau. Zie dochten eerst dat et lege vene in West- en Noord-Nederlaand ok rond de waeterspiegel, dus as leegvene, ontstaon was. Mar rond 1930 is ebleken det veul van dit vene bestaot uut Spaghnumvene dat deur et laetere sti'jgen van et grondwaeterniveau is verdrunken. Et verskil dat natte vervening de vervening van leegvene en dreuge vervening de vervening van hoogvene zol wezen, bleek dus niet juust te wezen.
Voedselriekdom
Aj uutgaon van de voedselriekdom kuj de volngde indieling maeken: Eutroof vene is as gevolg van de grondwaeterkwaliteit zute of brak. De vegetaosie van zuut, eutroof vene is broek- en ooibos (elze, wilge, paopel en riete). De vegetaosie van et brakke vene is riete.
Dominante begruuiing daoras et vene uut ontstaon is
Vene dielen ze ok in naor de soorten die dominant ewest hebben in de begruuiing daoras et vene uut ontstund. In dit geval onderskeiden ze:
Klei-op-vene
In grote dielen van Hollaand en wiedere gebieden in Nederlaand is d'r in et Holoceen, tiedens de vorming van de Westlaandformaosie, een dunne laoge (minder as een meter) jonge klei op heufdzaekelik leegvene of-ezet.
Veenverzakkings
Vene bestoat grotendiels uut plaantaordig materiaol. Zoas al et organische materiaol verteert ok vene. As et vene onder waeter stoat, verteert et barre langzem. As ze de bodem bruukber moeten maken veur boerkeri'je of woonderi'je, moet soms et grondwaeterpeil leger wodden emeuken. Dit hef tot gevolg dat et plaantaordig materiaol in contact komt mit zoerstof uut de locht en daordeur oxideert mit as gevolg volume-ofnaeme; d'r treedt bodemdaling op. Oxidaotie van veenlaogen in de bodem is een onomkeerber perces. Zo bin ok veenpolders ontstaon.
Ok veur de anleg van wegen en speurlienden wodt de waeterstand soms leger emeuken, waordeur in et lest verzakkings kunnen optreden. Een goed veurbield hiervan is Gouda, daoras deur veenverzakkings de gemiente zo slim op kosten ejaegd wodden dat et een artikel 12-staotus mos kriegen.
Hienebees
duum|250px|Hienebees duum|250px|Hienebees thumb|250px|Hienebees thumb|250px|De bleuiwieze van de hienebees thumb|250px|De loganbees 250px|thumb|Hienebees De hienebees (Rubus idaeus) beheurt net as de brummel (Rubus fruticosus) tot 't geslacht Rubus. Tot dit geslacht beheuren meer as zeshoenderd soorten.
De hienebees is een van neture veurkommende plant in Europa, die op open plaotsen in de bos en langes bosranden veurkomt, en wort al sins de vrogste tiejen egeten. De teelt dervan begos in de middeleeuwen.
De plant is een heester waorvan de stengels tot twee meter lang kunnen worren. Elk jaor worren nieje stengels uut de wortelopslag evormd. Bie de zoemerhienebees zitten der alleen vruchten an de tweejaorige stengels, daornao starven ze of. Bie de haresthienebees zitten de vruchten in de toppen van de eenjaorige scheuten. De hienebees bestaot uut veule vruchjes en is een verzamelsteenvrucht. De hienebees laot makkelijk los van de bloembojem, brummelstruken niet. De meeste rassen hen rooie vruchten, maor der bin ok een paor rassen mit gele vruchten.
Teelt
Deur verschillende teeltmethodes toe te passen kan de oogst over een lange periode, van eind april tot eind december espreid worren.
Teelt van hienebezen in Nederland:
Rassen
Binnen 't geslacht Rubus bin veule soortkrusingen edaon. De meeste hybriden bin veur de beroepsteelt niet belangriek. Een koppel hybriden wort wel op kleine sjaol an-eplant, zoas de loganbees en de taybees. Ok 't ras Silvan is een soorthybride van de brummel en de hienebees. De rassen kunnen in-edeild worren in twee groepen:
Bleui en oogsttied
De bleui is van eind mei tot eind juni. De hienebees kan zien eigen bestuven, maor insectebestuving, veural deur biejen en hommels, bevordert de greui van de vruchten. Der bin, ofhankelijk van 't ras, bie de zoemerhienebezen riepe vruchten vanof eind juni tot half augustus. Per ras duurt de oogst oengeveer vier weken. 't Verschil in rieptied tussen 't vrogste en leste ras is oengeveer twee weken. Bie de haresthienebezen bin der riepe vruchten vanof begin augustus tot de eerste week van oktober en bie een deurteelt ok in mei tot half juli. Per ras duurt de oogst bie haresthienebezen zes tot acht weken.
Ekelogische weerde
Hienebezen greuien in 't wild op plekken waor bomen ekapt bin of op open plaotsen in de bos die deur vuur ontstaon bin. As de zaodjes eenmaol op-ekommen bin, dan breit de plant zien eigen veerder uut deur wortelopslag.
Vermeerdering
De hienebees wort vegetetief vermeerderd deur wortelstekken, zoemerstekken en ofleggen, maor 't kan ok vermeerderd worren deur zaod. Um de eigenschap van de heufdplant en dus 't ras te behouwen moet 't vegetetief vermeerderd worren.
Gebruuk
thumb|250px|[[Bavarois van hienebezen]] thumb|250px|Hienebezen Van de hienebees worren alleen de vruchten egeten. De vruchten hen een specefieke smaak en is ofhankelijk van 't ras lichtrood tot doenkerrood ekleurd. Ok kommen der rassen veur mit geel-ekleurde vruchten. Hienebezen worren vars egeten maor worren ok verwarkt in hienebezeschem, vruchten op siroop, tot bavarois, tot sap, tot puree en saus. Ze worren ok as losse vruchten in-evroren. Ok de blaojen van de hienebees kunnen eten worren. Hierveur moe-j de blaojen, nao 't plukken, dreugen op een dreuge en luchtige plaots. Hiernao kan der van de edreugde blaojen thee emaakt worren.
In medecienen
De bloemen wieren deur Dodonaeus in een mengsel mit hoening, anbeveulen tegen bieveurbeeld ooginfecties. De hienebees wort tegesworig gebruukt in medecienen veur kienders um der een lekker smaakje an te geven.
Bestanddeilen
Zoas alle vruchten het ok de hienebees een lege pH-weerde, die tussen de 3,0 tot 3,65 leit. In een liter hienebezesap zit 12-19 gram zuur (gemiddeld 15,5 gram), waorvan citroenzuur 't heufdbestanddeil is. Veerder kommen as organische zuren nog appelzuur en iso-citroenzuur veur. In een hienebees zit gemiddeld 8,15% an sukers dat bestaot uut glucose, fructose en sacharose in oengeveer gelieke hoeveulhejen. De Brix-weerde is 8,5-11,5°. Veerder zit der in hienebezen veural vitemine C, maor ok de vitemines B2 en B6 kommen derin veur. Daornaost zit der 1% eiwit en 7% koolhydraoten in hienebezen. De energie-inhoud van 100 gram is 134 kJ.
Daornaost bliekt dat der een hoog gehalte an gezoendheidsbevorderende stoffen (antioxidanten) in de hienebees zit. Zelfs meer as temaoten, kiwi's of brokkeli. Ok het de hienebees een hoog gehalte an ellagitannines, die beheuren tot de geneeskrachtige stoffen.
Ziektes en beschaojigingen
Hienebezen bin arg vatbaor veur 't mozaïekvirus. Bie de beroepsteelt wort virusvrie plantmateriaol an-eplant. De anplant wort zo lang meugelijk virusvrie ehouwen. Hienebezen bie volkstuunders bin zwat allemaol besmet mit 't virus.
De hienebezekever (Byturus tomentosus) kan in de beroepsteelt makkelijk bestrejen worren. Wort der niet bestrejen dan kan tussen de bloembojem en de vrucht de larve van de hienebezekever veurkommen. Bie 't plukken kruupt de larve gauw uut de vrucht en valt 't op de groend. Veul minsen kieken dan ok bie 't plukken in de vrucht veurdat de hienebees op te eten. De hienebezeschorsgalmug (Resseliella theobaldi) kan veul schaode anrichten.
Van de schimmelziektes kan grauwe schimmel (Botryotinia fuckeliana) die vruchtrot veroorzaakt, stengelstarfte (Leptosphaeria coniothyrium), stengelvlekkeziekte (Elsinoe veneta), twiegstarfte (Didymella applanata), wortelstarfte (Phytophthorae fragariae var. rubi) en meeldauw (Sphaerotheca aphani) op hienebezen veurkommen.
Nevada (duurverwiesziede)
Nevada kan verwiezen noar:
Niej-Mexiko (duurverwiesziede)
Niej-Mexiko kan verwiezen noar:
Bronstied
thumb|right|300px|Nen kenmarkenden Zuud-Nederlaandsen iezertied-pot maken in nen kenmarkenden Zuud-Nederlaandsen bronstied tunica De bronstied (rundumme 3000 tot 800 veur Christus) is de tied dee volgden op et Neolithicum. In Centroal-Europa is der tussen de ni-je steentied en de bronstied nog ne koppertied (dee mangs tot et neolithicum erekkend wödt) te underscheiden; in West-Europa en ok in Nederlaand bunt wal wat kopperen veurwarpen evonden (Veluwe), moar dit waren uutzunderingen.
Brons verving tiedens de bronstied langzoam vuursteen as belangriekste materioal veur gereedschop en woapens en wöd ok ebruukt veur sieröa. De eerste veurwarpen van brons waren veurnamelek bielen, en ok wat dolken, helleboarden en sieröan zoas armbanden. Brons wöd langzoam veulveurkommend, en steeds meer soorten metoalen veurwarpen kwamen in gebruuk.
Enkele veurbeelden van bronzen veurwarpen:
In verskillenden streke vond brons neet tegeliek ingang en de juusten tiedsanduuding van de bronstied kan dus per land of streake verskillen. Zo was der, getuuge de vondsten, dudelek meer sproake van bronsgeeten in Drenthe as in den rest van Nederlaand. Meugelek kwam dit deurdat doar nen pan-Europesen handelsweg leep oaver de Drentse heuvelrugge noar de barnsteenrieke Oostzeekuste.
De kennis van et bewarken van metoalen, ok brons ontstoand in et Midden-Oosten. Doar wodden brons vanof rundumme 3000 v.Chr. gebruukt. Dizze kennis hef zich heanig an verspreid deur Europa.
Sommige van de oldst bekenden verhalen, zoas den Ilias, den Odyssee, delen van den Biebel en et Gilgamesjepos spöllen zich in de bronstied of.
De bronstied wödt in ne skriftloze kultuur op-evolgd deur de iezertied.
Nederlaand
De bronstied in Nederlaand kan wödden underverdeeld in:
(Dizze tiedsanduuding volgt den Rieksdeenste veur Archeologie, Kultuurlaandschop en Monumenten (R.A.C.M.), veurhen Rieksdeenste veur et Oldheidkundig Boademunderzook in Amersfoort (R.O.B.)).
Neolithicum
Et neolithicum of de junge steentied is ne prehistoriese tied dee wöd ekenmarkt deur techniese en sociale veranderingen. Dizze kwamen veurt uut de oavergäng van ne jager-verzamelaar-samenleaving (mit n rondtrekkend bestoan) noar ne samenleaving egroand op laandbouw en veeteelt, mit sedentarisme (et vörmen van neaderzettingen). Zie gingen veurröa anleggen veur slechte tieden.
De veurnoamste verni-jingen waren: et gebruuk van warktugen van epoliesten steen, keramies voatwark (ebakken pötte), de untdekking van de metoalbewarking (kopper), et wiel en et skrift.
App
Nen app is een programmaken vuur op mobiele apparaten, zo as smartphones en tablet-komputers. Et woard App is ne ofkorting van et Engelse Application, wat woarktuug beduudt.
Op de meeste apparaten stoat al verskeadene apps vuur-installeerd, zo as nen webkieker, nen e-mailbehearder, agenda en apps woermet a'j muziek, aandere apps en media kopen köant. Een antal vuur-installeerde apps köant der ofhaald worden met ne duursnee de-installasiewieze. Der blif dan mear ruumte oawer vuur apps dee as den gebroeker gearne hef. As de software dit neet toolöt, köant wat toostellen ook ewisket worden um de neet-eweunskede apps der of te kriegen.
Apps vuur et mobiel zeent neet etzelfde as software vuur op desktop-komputers en internet-apps dee as in webkiekers loopt, in stea van direkt op et mobielke.
Gebroek
Et doel van apps is um et leawen van den gebroeker lechter te maken of plezeer te beden. Der zeent apps dee as eankel informasie geewt, zo as wear-, verkear- en niejs-apps. Aanderen helpt een meanske um zaken te regelen, zo as e-mailbehear, internetbankieren, agenda's, antekeningen en sproakrecorders. Der zeent ook apps vuur kokbeuke, biehoolden van sport-vuurtgaank, wegbeskriewingen of muzieklusteren.
Wat apps wordt duur bedriewe maakt um öare klaanten better te helpen en öar de meugelikhead te doon um met et bedrief te kuieren. Et is dan ook meteen ne wieze om öar naamsbekeandhead te verstoarken. Bekeande sosjale netwoarken as Facebook gebroekt apps um öare gebroekers verdan te bedenen. Instagram dreeit zelfs heuwdzakelik op mobiele apparaten; op de webstea van instagram zelf köant gebroekers niks.
Portoal:Tweante
Strekke
Tweante Gemeentes: Almelo • Boorn • Deenkellaand • Eanske • Heldern • Hengel • Hof van Tweante • Hoksebarge • Loster • Oldnzel • Riesn-Hooltn • Tubbige • Tweanteraand • Wierdn
Sproake
right|180px|Indeling van t Tweants Tweants • Tweantsen taalwiezer • Tweants-Groafschops • Nedersaksisch woordenboek • Nedersaksische skeeldwöarde • Tweantisme • Tweantse zegswiezen • Neosassismes
Vjens • Riessens • Eanters • Oost-Tweants
Gebroekn & Tradisies
left|120px|Melkbusse Karbiedskeetn • mirreweenterhoorn • vlöggeln • boake • boage • eierkuuln • bakworst • kroamschudden • noaberskop
Suðurnes
In Suðurnes leg t Keflavík International Airport, n grötstn en wichtigstn luchhaawn van Ieslaand.
Gemeantn
Suðurnes is önnerverdeild in 5 gemeantn.
Hulsn (Healdern)
Hulsn is n doarp in de gemeente Healdern, in de Neerlaandse proveensie Oaveriessel. t har in 2005 ongevear 700 inwonners.
t Doarp is één geheel met de Nijverdalse Kruidenwijk (kruudnwieke). Doo't in de tied de plann vuur de Kruudnwieke op toafel kömn, zol t hele spul "Groot Hulsen" eneumd wordn. Ne roondvroage bie de inwonners van Nijverdal wees skoonwal oet det de wieke bie Nijverdal bie an mos. Dr wördn nieje plaatsbrödjes too ezat en grote deeln van Hulsn wördn too verdan an Nijverdal toobedeeld.
Hulsn wörd vake Oaverwater eneumd, mer dit is nit good. Oaverwater is t gedeelte an laanderiejn, boerderiejn en bedriewe wat roond de oawerwaterweg an de Regge lig.
Sport
Hulsn hef ne voetbalverenige (De Hulzense Boys) dee't oetkeump in de zoaterdagamateursklasse. Wieders is dr nog ne natuuriesbane vuur wedstriedn. As t good vrös is den lös.
Skooln
De legere skole dee't vroger nog "School met den Bijbel" heetn, het rechtevoort "de Bongerd", noar n bongerd den't vroger um de skole lea.
Portoal:Tweante
Muziek
right|140px|Esther Pierweijer Algerak • Neet Zuuver • Tessa Boomkamp • Esther Pierweijer • Hádiejan • Hiddink & Schreurs • Zeandpiraatn • Trio MaJaFra
Sport
right|180px|Klootscheetn Klootskeetn • rugbie • voetbal • veeldriedn
Snapchat
Volgens Snapchat zelf wörden der in mei 2015 mear as 2 miljard foto's en filmkes per dag roond esteurd. Snapchat Verhalen wörden 500 miljoen moal op nen dag bekekken. In November 2015 wörden der al 6 miljard filmkes op nen dag versteurd. De wearde van et bedrief Snapchat wörd inmiddels eskatt op 10 töt 20 miljard Amerikaanse dollar. In 2016 steeg Snapchat noar 7 miljard dagelikse filmkes.
Christen-Democratisch Appèl
thumb|150px|Logo van t CDA t Christen-Democratisch Appèl (CDA) is ne Nederlaandse christendemokratiese politieke parti'je. De parti'j is volgens eigen zeggen neet links of rechts, maar steet t politieke midden (tussen t sentrum-linkse D66 en de sentrum-rechtse VVD). Politokoloog André Krouwel deelt de parti'je wal as rechts in, maor minder rechts as de VVD.
Sanne Wevers
Sanne Wevers (Leeuwarden, den 17 september 1991) is ne Nederlaandse turnster oet et Tweantse Oldenzel. Wevers krig sund 2001 trening van earen vaar Vincent Wevers, bie verennige TON Oldenzel. Zee is ne tweelingzuster van Lieke Wevers, dee ok turnen döt. Op de Olympiese Spöllen van 2016 wun zee ne goaldene plakke veur et onnerdeel eavenwichtsbalken.
Leaven
thumb|Wevers in eavenwicht bie et EK van 2015 Bie ne wearldbekkerwedstried in et Skotse Glasgow op 18 oktober 2008 wun zee twee goaldene plakken: op de brug en op n balkn. Op 1 januari 2009 wör zee met wielrennen Maarten de Jonge kroond töt sportvrouw en -kearl van Oaweriessel.
Bie de wearldkampioenskoppen turnen op 17 oktober 2010 in Rotterdam voren Sanne Wevers ear eigensbedachte haandeling oet: op n eavenwichtsbalken nen dubbelen pirouette met strekt been in de heugte. Bie de Wearldkapioenskoppen Turnen van 2011 in Tokio kon ze der nich bie wean, Bie de Zommerspöllen in Londen en van de Tweantse topturnsters - zuster Lieke, Yvette Moshage en Wyomi Masela - kon eankel Wevers metdoon bie de eerste WK-plaatsingswedstrieden in Winterswiek. Met boondscoach Gerben Wiersma meugen de vrouwleu noar de Zommerspöllen van Rio de Janeiro in Brazilië. Nederlaand deu veur et eerst sund 1976 weer met een team met. In de laandenwedstried halen zee met ear team de zövvvende stea.
Keze
thumb|250px|De keesmarkt in Gouda thumb|250px|Keesfebriek in Gouda thumb|250px|'t Stremmen van de keze thumb|250px|Keze in de uutstalling 250px|thumb|Emmentalerkeze Keze is een voedingsmiddel dat emääkt wört van melk. Bi'j 't mäken van keze wörren de vaste stoffen in de melk (eiwitten, vetten en mineralen) eskeiden van 't vocht. Der wört stremsel, zoersel en zolt bi'j de keze edaon tiedens de bereiding. In keze zit veural veul calcium, mär ook de vitemines A, B en D. Keze wört vanolds ezien as ien van de veule typisch Nederlaanse preducten die väke naor 't butenlaand uut-evoerd wörren.
Arkansas
thumb|right|200px|Arkansas op de kaarte van de VS Arkansas (sprek oet: ARken-soaw) is ne stoat in t zuden van de Verenigde Stoaten van Amerika. n Namen Arkansas keump van de Algonquinsproake van de Quapaw indianen. Arkansas hef ne greanze met zes aandere stoaten. De oostergreanze wörd grotendeels bepoald duur n gaank van de mississippirivier. t Hef n machtig verskeaiden laandskop, met boargachtig gebeed in de Ozarks en de Ouachitaboargen, dee't samen de Amerikaanse hooglaanden vörmt, töt de oostelike leeglaanden an de mississippirivier. De heuwdstad en grötste stad is Little Rock, wat in t middeln van de stoat ligt.
Keze
Stappen bi'j 't mäken van keze
De eerste stap bi'j 't mäken van keze is 't stremsel en zoersel bi'j de melk doen. Ierdeur gaon de eiwitten, veural 't caseïne, in de melk samenklonteren, waorbi'j 't vet en vocht in-esleuten wörren. Zo ontstäät 't vrongel. In 't zoersel zit de melkzoerbacterie Lactococcus, de 'bolvormige melkbacterie'. Stremsel wört e-ääld uut de maagin-old van jonge dieren, bi'jveurbeeld van kalvers of kunstmaotig emääkt.
Arkansas
Laandbeskriewige
De stoat Arkansas is 137.732 km², woervan at 134.856 km² laand is. 't Ligt in 't Centrale Tiedsvlak. Op 't noorden ligt de stoat Missouri, in t westen de stoaten Oklahoma en Texas. In 't oosten lignt Tennessee en Mississippi, en in 't zuden ligt Louisiana.
Keze
Stappen bi'j 't mäken van keze
De witte, nog slappe vrongel die nog mär een paor uren epärst is, wördde vrogger väke egeten in Amsterdam as meikeze. Now is meikeze zwat niet meer te kriegen, umdat der niet zoveule liefebbers van bin.
Arkansas
Laandbeskriewige
De belangriekste rivieren zeent de Mississippirivier, den at de hele oostgreanze bepoalt, en de doarin oetkommende Arkansasrivier.
t Noordwesten van de stoat hef een poar kleaine boargen, met as heugste peunt Magazine Mountain (Magazienboarg) van 839 meter, den't deel is van de Ozarkboargen. In 't westen, langs de greanze met Oklahoma, lignt de Ouachitaboargen. t zuden en oosten van Arkansas is leeglaand.
Keze
Stappen bi'j 't mäken van keze
Iernao wört deur snieden en verwärmen zo veule meugelijk vocht uut 't vrongel eknepen. 't Of-etapte vocht iet wei. In de wei zitten nog weerdevolle stoffen en wört bi'jveurbeeld in dierenvoer gebruukt, mär ook in sommige frisdranken.
Arkansas
Namenherkomst
n Namen "Arkansas" hef dezelfde oorsproonk as n namen van de stoat Kansas. n Kansasstam van de Inheemse Amerikanen harren völle gemeen met de Siouxstämme van de Grote Vlaktes. t Woard "arkansas" zelf is ne Fraanse oetsproake van t Quapaw-woard "akakaze", wat "laand van t neerrivierse volk" betekent, of van t Sioux-woard "akakaze" wat "volk van de zuderweend" betekent. De oetsproake van de stoatnamen wör offisjeel vaste legd in 1881, doo't twee senators oet Arkansas der verskel um hadden. n Enen wol det t wör oet esprökken as ar-KÄN-ses, en n aandern wol gearne "AR-ken-soaw". n Namen Arkansas wör aait al op verskeaidene maneren oet esprökken en op etekend. t Gebeed wör per 4 juli 1819 t "Territory of Arkensaw" eneumd, mer de stoat treu too töt de Unie as de Stoat Arkansas op 15 juni 1836. n Namen wör van ooldsher oet esprökken as OARken-soaw, är-KÄNzes en nog n poar oetsproaken mear. In 1881 nöm de Arkansas Algemene Vergoarige t volgende besloet, registreerd oonder Code 1-4-105 (officsjelen tekst): "Whereas, confusion of practice has arisen in the pronunciation of the name of our state and it is deemed important that the true pronunciation should be determined for use in oral official proceedings." "And, whereas, the matter has been thoroughly investigated by the State Historical Society and the Eclectic Society of Little Rock, which have agreed upon the correct pronunciation as derived from history, and the early usage of the American immigrants." "Be it therefore resolved by both houses of the General Assembly, that the only true pronunciation of the name of the state, in the opinion of this body, is that received by the French from the native Indians and committed to writing in the French word representing the sound. It should be pronounced in three (3) syllables, with the final 's' silent, the 'a' in each syllable with the Italian sound, and the accent on the first and last syllables. The pronunciation with the accent on the second syllable with the sound of 'a' in 'man' and the sounding of the terminal 's' is an innovation to be discouraged."
Keze
Stappen bi'j 't mäken van keze
't Vrongel wört in een vatte edaon en veerder sämen-epärst. Daornao wört 't vrongel in zolt wäter edaon ('t zogeneumde pekelbad). 't Zolt dat in de keze dringt bevordert de korstvorming, de stevigeid, de smääk en ook de oldbääreid. Een febriekskeze blieft langer in de pekel liggen as een echte boerenkeze; daordeur verliest de keze meer vocht en wört 't zolter. Een gewone Goudse febriekskeze zit op ongeveer 3,5% zolt, een febriekskeze met 25% minder zolt (Maaslander) op ongeveer 2,5%, en een boerenkeze op ongeveer 2%.
Slichtehorst
thumb|250px|Ligging van Slichtehorst Slichtehorst (Nederlans: Slichtenhorst) is een buurtschap in de gemeente Niekark in de Nederlanse previnsie Gelderland. 't Bestaot uut één straot, de Slichtehorsterweg. Slichtehorst leit oengeveer acht kilemeter van Amesfoort of.
Arkansas
Namenherkomst
In 2007 leut t Stoatsgerecht offisjeel bekeand maken det de bezittelike vorm van n stoatsnamen Arkansas's mut wean.
Slichtehorst
De naam Slichtehorst
Brant van Slichtehorst was één van de pioniers die vanuut Niekark naor Niej-Nederland ging (wat noen Niej-York heet).
Arkansas
Oetgoande verbeendige
Offisjele stoatswebstea
Korsikaans
t Korsikaans (in de taal zelf: Corsu, uutspraak in IPA: ) is n Romaanse taal die veurnamelik espreuken wörden op t eilaand Korsika en in t noorden van Sardinië. t Korsikaans is n variaant van t Toskaans, n dialekt dat tot t Italiaans beheurt.
Korsikaans, veural t Zuud-Korsikaans, is oek nauw verwaant an t Gallurees dat in t noorden van Sardinië (Gallura) espreuken wörden. Veurheer, toe de zeestraote tussen Sardinië en Korsika minder breed was as noen, was der vake overloop van volk tussen Zuud-Korsika en Noord-Sardinië (zo vlochtten Korsikaanse schepers dikkels veur armoe, invaosies of naore keerls). Allewel de schriefwieze van t Gallurees aanders is as van t Korsikaans kan t ezien wörden as n variaant van t Zuud-Korsikaans: der is n grote overeenkomst mit t dialekt van Sartè. Tegenswoordig gaon de twee taalgebiejen vake samen bie literaere evenementen, zo as schriefwedstriejen en festivals.
Heksel
Bedooldn iej Hoge Heksel?
Family Guy
Family Guy is ne Amerikaanse tekenfilmriege aover ne familie in de fiktive stad Quahog. De riege wörd sinds 1999 deur Seth MacFarlane emaakt veur FOX. In 2002 wier de produksie stop-ezet, maor deur positive reaksies op de dvd en de herhalingen wörd der sinds 2005 weer nieje afleveringen produseerd.
Heksel
Heksel of Hexel is ne boerskop in de gemeente Healdern in de Neerlaandse proveensie Oaweriessel. t Ligt kort bie Nijverdal. Heksel heurt met Nötter, Sunnoa en Noessel töt de oolde boerskopn tusken Riessen en Nijverdal. Van vroger oet heurdn Heksel bie de boerskop Noessel, wat non ne wieke is van Nijverdal.
Korsikaans
Verschil mit Frans
Korsikaans is gien Frans dialekt, dit ku'j oek goed zien an de onderstaonde veurbeelden:
Family Guy
De riege wörd in Nederland sinds 17 september 2007 uutezonden deur Comedy Central. Eerder wier de riege al uutezonden deur NET 5. In Amerika wörd de riege uutezonden deur FOX.
Korsikaans
Verschil mit Frans
Mer toch wörden de invleud van t Frans op t Korsikaans alsmer groter. Dit is veural te marken an de woorden die in Korsikaanse vorm uut t Frans overeneumen wörden. Hierdeur gaon de Italiaanse wortels van de taal zeutjes verleuren. Oek hebben veule jongeluui die de taal as tweede taal leren de neiging um op zien Frans de klemtoon op de letste lettergrepe te legen bie t praoten, vake is dat oek in de eschreven taalutingen weer te zien. Wel wörden de veurbieje jaoren weer meer in t Korsikaans les-egeven op de baosisschoele en he'j zelfs n koppel tweetalige "lycées". Oek wörden der van hogerhaand hard ewörken um de kompetensie van t onderwiezend personeel op kleuter- en baosisschoelen te vergroten.
Verschil mit t Italiaans
Tussen t Italiaans en t Korsikaans bestaon n antal grote verschillen. De Italiaanse uutgang -o bie substantieven is in t Korsikaans -u (liekas in zwat alle Zuud-Italiaanse dialekten, zo as t Sisiliaans en Napolitaans). De veraandering van core in cuore (harte) (vertweeklanking) hef zich in t Korsikaans niet veuredaon. t Korsikaans hef oek n verneusklanking die in t Standarditaliaans niet veurkömp: anch'ellu.
Heksel
Geskiedenisse
Heksel ligt oonderan de Sallaandse Heuwelrugge. Wonnear at dr de earste leu kömn te wonn is nit bekeand. De groond is froai skroa umdet n stuwwal nit völle keileem inhef. Vuur de meanske oet de prehistorie was hier nit völle te haaln, en dr zeent ook weainig spoers van bewonning oet dee tied eveundn. De Esgroondn zeent later pas vruchtber emaakt met onmeundig völle plagnmest.
Family Guy
Der is juust bekend emaakt dat der in 2012/2013 n 11e seizoon van Family Guy produseerd wörd.
Korsikaans
Verschil mit t Italiaans
t Korsikaans onderscheit zien eigen veural van t Italiaans deur t gebruuk van de twee typies Korsikaanse klanken die intricciati eneumd wörden: GHJ en CHJ (resp. [dj] en [tj]). Der geet n verhaal in de ronte dat der mit de Italiaanse bezetting van Korsika gebruukemaakt wördden van n sjibbolet: t was metene dudelik o'j mit n Korsikaan of mit n Italiaan van doon hadden deur hum t woord "ghjunghje" (of n aander woord mit disse klank) uut te laoten spreken. n (Ongeoefende) Italiaan haol je der al gauw tussenuut.
Heksel
Anhaling
Achter op het Hexel, woar de boerderiejen verkroepertje spölt, zol ik graag wiln wonen as de tied de oadem inhölt. (Willem van Noesel)
Korsikaans
Verschil mit t Italiaans
Zo as hierboven al vermeld, wörden nieje woorden haost altied uut t Frans overeneumen, en niet uut t Italiaans, waordeur ezeegd wörden da'j niet langer van n Italiaans dialekt spreken kunnen. Taalpuristen op t eilaand bin liekewels arg espitst op t vermiejen van gallisismen, wat dertoe leit dat veur n niejviending vake n Franse en n Italiaanse variaant naost mekaar bestaon: de onverschillige belt mit n purtevule, de taalmilitant mit n telefuninu (mobiele tillefoon). De diskussie dialekt of taal kan nog altied evoerd wörden, mer bie t gebruuk van t woord 'taal' in n rume zin kan der gien diskussie over bestaon dat t Korsikaans n taal is, de meeste Korsikaanssprekenden bin t daor zeker wel mee eens.
Zuud-Korsikaans
t Zuud-Korsikaans (corsu pumuntincu of corsu suttanu) onderscheit zien eigen onder aandere deurdat de klanken ll en gl uut t Noord-Korsikaans (corsu supranu of corsu supranacciu) in t Zuud-Korsikaans as dd eschreven wörden. Zo wörden stella (steerne) stedda of zelfs stidda en piglià (pakken, nemen) piddà. n Groot verschil is oek te vienen in de meervoudsvorming: waor in t noorden t vrouwelike meervoud n -e krig wörden dat in t zujen haost altied n -i: a donna (de vrouw) hef in t noorden e donne as meervoud, in t zujen i donni. De warkwoorden die in t Noord-Korsikaans op -e eindigen, zo as leghje en esse, gaon in t Zuud-Korsikaans uut op -a: leghja, essa. De e wörden vake n i, oek in aandere gevallen as t vrouwelike meervoud: putente / putenti, utile / utili, site / seti. Butendat bin der nog aandere klankverschillen, mer dat kan van darp tot darp en van streek tot streek weer aanders ween.
Oek de uutspraakregels bin in t zujen aanders as in t noorden: t fenomeen van sandhi (de scunsunatura) hef in t zujen op veul minder klanken betrekkige as in t noorden.
Veerder bin der vake opvallende lexikale verschillen tussen Noord en Zuud: in t noorden is n hond u cane, in t zujen is t u ghjacaru. De noordelike stoel is a sedia, zujerlingen zitten liever op n carrega.
Gebruuk
An t einde van de twintigste eeuw is t Korsikaans an n opleving begunnen. t Mag weer onderwezen wörden op schoelen (op de baosisschoele n ure of dreje in de weke) en wörden vake gebruukt deur plaotselike zangers en zanggroepen, zo as I Muvrini en A Filetta, die oek buten Frankriek bekend bin. n Klacht die'j vake van leraren en veurvechters van t Korsikaans heuren is dat der weleswaor veul in de taal ezungen wörden, mer dat degenen die zingen de taal vake heel niet praoten. Mit de oprichting van n taalkundig "onderdompelingssentrum" in Savaghju - waor iederene van de kok tot de schoonmaker Korsikaans praot - kriegen steeds vaker hele schoelklassen de gelegenheid n weke lang de taal te heuren.
Toponiemen
Allewel der op de meeste verkeersborden inmiddels beie variaanten staon, kömp t dikkels veur dat de Franse/Toskaanse naam mit de spuitbusse bespeuten wörden of an-epast wörden an de Korsikaanse spelling (meestentieds deur de 'o' te veraanderen in n 'u').
Wietmörsken
Wietmörsken (Platduuts: Wietmöschken; Duuts: Wietmarschen) is n eenheidsgemeente in t distrikt (landkreis) Graofschap Benthem in de Duutse deelstaot Nedersaksen. De gemeente hef 11.863 inwoeners (desember 2015). Wietmörsken ligt tussen Nothoorn en Lingen in. t Hoogste punt in de gemeente is de Rupingsbarg in t darp Lohne. t Ligt op zo'n 49 meter heugte. Wietmörsken is sinds de middeleeuwen n bedevaortsoord van de heilige maagd Maria.
Tiejens de Tweede Wereldoorlog zat t Kamp Wietmarschen net buten t darp.
Bestuurlike indeling van de gemeente
De gemeente wördt bestuurlik in-edeeld in zes darpen:
Singalees
Singalees (සිංහල, ISO 15919: siṁhala, sprek oet ), ook wal bekeand as Helebasa, is de modersproake van de Singaleezn, wat de grötste inheemse groep leu is in Sri Lanka. t Hef ongevear 18 miljoen sprekkers, woervan't 15 miljoen zelf Singalees zeent, en 3 miljoen van aandere inheemse ofkomst. t Heurt bie dee Indo-Ariese tak van de Indo-Europese sproakfemilie. t Is seend 1965, nöast t Tamil, een van de offisjele sproakn van Sri Lanka.
Dr zeent n hoop Portugese, Neerlaandse en Engelse leenwöarde in de sproake, duur t koloniale verleedn.
Eskreewn vörm
Singalees hef n eegn skriefstelsel, t Singalese Alfabet, wat tooheurt an de Bramaanse groep van skriefstelsels, en t stamt of van t oolde Indiese Brahmiskrift. De euldste Singalese inskripsies komt oet n 6den eeuw vuur Kristus op eardewaark. t Euldst-bewoarde literaire skrift keump oet de 9e eeuw n.Kr.
Verwaante sproakn
t Meest verwaant is de sproake van de Mallediven en t Indiese eailaand Minikoy: t Divehi.
Inheemse Amerikanen
thumb|300px|De spreaiding van alle Inheems Amerikaanse stammen tusken de joaren [[1300 en 1535. Klikt op et plaatjen vuur ne oetvergroting en de namen bie de siefers.]]
Inheemse Amerikanen zeent alle oorsproonkelike volker dee op et wearlddeel Amerika leawt of leawden, vúúrdet de Europeanen kömmen en et laand koloniseerden. In de volksmoond wordt ze wal es Indianen neumd. Toch is dit een misverstaand, wat bie Columbus wegkeump. Den meanden at he in India was, toen as he in 1492 in Amerika an laand köm. Doarumme neumden hee de volker dee as he tröf Indianen.
Et gef doezende verskeaidene stammen van Inheemse Amerikanen, dee as allemoal öare egene gebroeken, tradisies en sproaken hebt. Öar verleden spant verskeaidene doezende joaren. Sommige van disse volker warren of -vuural in et Amazonegebeed- zeent Jacht-gadderaars. Mer et gef der ook nen hoop dee as an vishoolderieje en boeren deden. De noaloatenskop doarvan is oawer de hele wearld verspreaid eraakt, zo as bv. mais, earpel en tabak. Vake deden volker ook beaide boeren en jagen. In vuural Zuud-Amerika bouwden inheemsen grote, vernemstige steaden en wonden ze te hope in grote keaizerrieken en stoaten.
Völle hudige Amerikaanse stoaten hebt nog beheurlik wat Inheems Amerikaanse inwonners. Vuural in Belize, Bolivia, Colombia, Ecuador, Greunlaand. Guatemala, Mexiko en Peru. Der wordt sowieso mear as doezend verskillende inheemse sproaken ekuierd. Sproaken as Quechua, Aymara, Guaraní, Mayaanse sproaken en Nahuatl hebt verskeaidene miljoenen sprekkers. Völle Inheemsen hooldt min of mear vaste an öare oolde gebroeken, zo as geleuf, wodöanig as ze met mekoar umme goat en vuur leawensoonderhoold. Vake is de oolde kultuur luk an epast op de hudige tiedsgeest. Een antal inheemse volker leawt nog redelik of eslötten van de Westerse wearld. Wat volker zeent nog nooit ontdekt of an esprökken.
Volkstrek noar de wearlddelen
thumb|250px|Kaarte van de eerste volkstrektochten
Wodöanig, wonnear en woerlangs as et korrekt egoan is met de volkstrek blif nog aait een disterpeunt vuur gelearden De gedachte dee as de meeste bieval krig, meant at de eerste volker tusken 40.000 en 16.500 joar terugge via de laandbrugge in de Beringstroat van Siberië noar Alaska treuken. Et gef leu dee meant det 24.000 joar terugge der leu in et noorden van Yukon wonden doo at de zeespegel beheurlik edaald was duur den Kwartiearen Iestied. Spoers dee leu hebt achterloaten in et Old Crow-bekken in Yukon wordt eskatt op 40.000 joar oold.
Gelearden nemt an at disse leu kuddes van groot weeld -dee as rechtevoort oet estörven zeent- evolget zeent oawer iesvrieje duurgänge tusken de Laurentide en de Cordilleraanse ieskappe.
Ne aandere route gung te voot of met nen boot langs de noordwestkuste op Zuud-Amerika an. Bewies hiervuur zol bedekt wean tiedens ne zeespegelopkomst van mear as 120 meter noa den lesten iestied.
De tiedsspanne tusken 40.000 en 16.500 joar zal nog wal eawen een disterpeunt bliewen. Oawer een antal zaken zeent de gelearden et wal eens: De Cloviskultuur is de vrogste zekere paleo-indiaanse kultuur in et Amerikaanse wearlddeel. Disse kultuur keump ongevear 11,500 carbonjoaren eleden. Dit steet geliek an ongevear 13.500 töt 13.000 kalenderjoaren terugge. In 2014 wör et autosomale DNA van een 12.500+-joar oold keend oet Montana etest. Et keend wör kort bie verskeaidene Clovis-vuurwoarpen eveunden. De oetkomsten geewt an det et keend bie een volk heurden wat direkt ofstamden van hudige Zuud- en Middel-Amerikaanse volker en nauw verwaant was an hudige Noord-Amerikaanse Inheemse volker. Dit duudt der op det der al vrog ne skeaid köm tusken Noord Amerikaanse volker en Zuud- met Middel-Amerikaansee volker.
Wiedters wör der in 2007 in Mexiko et geraamte van een pubermeadken eveunden in et oonderwatergrottensteelsel Sac Actun. De gelearden neumden et Naia. Oet DNA-oonderzeuk bleek at et geraamte 13.000 joar oold is en doarmet et euldste geneties onbeskadigde geraamte van een meanske wat ooit in op et Westelike Halfroond eveunden is. Et DNA teunden an at Naia Aziatiese DNA-kenmoarken har, liek as moderne Inheemse volker.
Volkspartij voor Vrijheid en Democratie
De Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (in t plat: Volksparti'je veur Vri'jheid en Demokraatsie, of-ekort: VVD) is ne konservatief-liberale politieke parti'je in Nederlaand. De VVD wörd vake ezene as ne ekonomies-liberale parti'j aanders as de progressief-liberale Democraten 66 (D66) waor ze met samengeet in ne liberale fraksie in t Europees Parlement. Naodat t kabinet-Balkenende IV evormd wordden, was de VVD de op één nao grootste opposietsieparti'je in den Tweeden Kamer. Bi'j de Tweeden Kamerverkiezingen van 2010 kraeg de VVD de meeste stemmen, en daormet 31 van de 150 zettels. De VVD zit op t moment in ne demissionaire sentrum-rechtse minderheidskoalietsie met t Christen-Democratisch Appèl (CDA), t kabinet-Rutte, dee tot 21 april 2012 deur de Partij voor de Vrijheid (PVV) ondersteund (gedoogd) wordden um ne parlementaere meerderheid te verkriegen. Mark Rutte is den parti'janvoerder van de VVD sund 31 mei 2006.
T Woud
thumb|Ligging van t Woud in de gemeente Niekark t Woud (Nederlands:  't Woud) is n buurtschap in de gemeente Niekark, in de Nederlandse provinsie Gelderland.
Samen mit de umgeving, waoroender de buurtschap Appel en t gebied Prinsekamp, had t in 2004 zo'n 1.700 inwoeners.
Dialekt
Bie t Leegsaksisch wordt voak verwezen noar dialekten, bieveurbeeld Leegsaksische dialekten, Westfeelse dialekten, Drìntse dialekten, môr dit is aigelks nait hailmoal korrekt. Dialekten binnen ôfwieken tin opzicht van n standerdtoal, môr omrezen t Leegsaksisch, t Westfeels en t Drìnts gain standerdtoalen hebben zol aigelks ook nait proat worden kinnen van dialekten, môr van varianten of varieteiten.
Gunees keuntjen
t Gunees keuntjen of kavia is n knaagdier dat völ as huusdeer veurkump. Anders as de name zeg, kump t Gunees keuntjen neet uut Guinea maor uut Zuud-Amerika. Ok bunt t gin värkentjes. In eur thuusland word ze fokt as etten, maor in andere landen wod ze bruukt as huusdier. t Bunt dan ok populaere en makkelik te holden huusderen. Gunese keuntjes mot as etten altied iets van vitamine C hebben. Krek as mensen en de meiste apen könt ziej eigens gin vitamine C maken uut eur bloodsuker. Katten en honden könt dit wal.
Soorten Gunese keuntjes
De bekendste soorte is de huuskavia (Cavia porcellus), dee waorschienlik 3000 jaor terug deur de Inka's is efokt. Waorschienlik bunt Cavia aperea, Cavia fulgida en Cavia tschudii de naoste verwanten van de huuskavia.
t Geslacht Kavia hef zes soorten:
Mieuw
thumb|Geelpootmieuw thumb|n Kokmieuw thumb|n Roodsnavelmieuw thumb|Geelpootmieuw De mieuw (Laridae) is n voegelfamilie die tot de orde van de steltloperachtigen (Charadriiformes) beheurt. Der binnen 102 soorten beneumd. t Binnen over t algemien middelgrote tot vrij grote voegels, miestal grees of wit, vaak mit zwarte taekeningen op de kop in snavel. Ze aewen n typiese arde in skelle roep. De snavel is stievig in vrij lang, op de poten aewen ze zwemvliezen. De "echte" mieuwen verskillen in formaot van de dwargmieuw (120 g in 29 sm) tot de grote maantelmieuw (1,75 kg in 76 sm).
De sterns worren volgens de IOC World Bird List ok tot disse familie erekend in vörmen daor n ongerfamilie of n geslachtengroep van. Iel vaak worren de sterns nog in-edield in n aegen familie (de Sternidae). Gemiddeld binnen sterns slanker in klaener, mit n smalle, puntige snavel, maar de reuzestern is groter as vuul klaene soorten "echte" mieuwen. De dwargstern is klaener as de klaenste mieuw.
Taxonomie
"Echte" mieuwen:
Sterns:
Oklahoma
Oklahoma (sprek oet: ookla-HO-ma) is ne stoat van de Verenigde Stoaten van Amerika. t Har bie ne telling in 2005 3.450.654 inwonners, op n gebeed van 181.196 km². De heuwdstad is Oklahoma City. t Woard Oklahoma keump oet de choctaw-sproake: okla beteeknt meanske, humma is rood. Te hope beteeknt det dan zovölle as "t laand van n roodn kearl". Oklahoma hef ok nen bienaam: The Sooner State. Dat hef dr met te doon dat de eerste kolonistn dee't t laand van de Indiaann ekocht hadn al met zeein begunn doo't ze doar nog geels gin toostemming vuur hadn (sooner = eer det).
Oklahoma mut t wat de finansiën angeet hebn van de luchtvoart, energieopwekking, telekommunikasie en biotechnologie. Doarnöast dut Oklahoma völle met eardgas, öllie en laandbouw. Oklahoma City en Tulsa zeent de belangriekste ekonomiese kernen van de stoat, woer't zowat 60% van alle inwonners wont.
Inwonners
6,8% van de inwonners van dissen stoat zeent Indiaann (det is 244.326 leu). Det is dudelik mear as in n duursnee van de Verenigde Stoatn. De belangriekste Indiaannstämme van dissen stoat zeent de Cherokee, de Chickasaw, de Choctaw, de Comanchen, de Kiowa en de Muskogee. 7,4% is Afrikaans-Amerikaans, 75,4% is blaank.
Völle inwonners stamt of van Duutsers, Iern, en Indiaann. Dr wordt 25 inheemse Indiaanse sproakn esprökn, t meeste van alle stoatn. Oklahoma ligt precies op ne stea woer at dree grote Amerikaanse kultuurstrekn te hope komt; t was vroger nen weg vuur veedriewers, n doel vuur zudelike kolonistn en n duur de regearing anweezn plek vuur de Indiaann. t Is ook ene van de meest konservatieve kristelike stoatn; t is deel van n Amerikaansen Biebelgördel.
Laandbeskriewing
Oklahoma steet op de 20ste plaatse wat stoatsumvaank angeet. t Beslöt n gebeed van 181.035km², woervan't 3.188 km² water is. Op t oostn lignt de stoatn Arkansas en Missouri. Op t noordn ligt Kansas, op t noordwestn ligt Kolorado. Op t westn ligt Niej Mexiko en op t zuudn en zuudwestn ligt Texas.
t Grötste deel van Oklahoma heurt bie de Grote Vlaktes (Great Plains) en de Amerikaanse Inlaandse Hooglaandn, woer't vake zwoar wear vuurkeump (onmeundig dreuge, zwoare störme, ezw.). t Hef völle bos, prairies en kleaine boargriegen. Oklahoma is opdeeld in 77 groafskopn of gemeentes:
Speciesisme
Soortisme (gebrukeliker: Speciesisme) is een term wat derenrechtenaktivisten gebruket. Et kümy vord by de filosoof Peter Singer.
Vöäl vey wörd up-ehokt in te kleine kouwtys en de reagenwolden wördet med den dag kleiner en kleiner (et doudmaken van deren en krimpen van ear leavgebeed). Dit alles ümme de menske syn sinne te geaven, wårdöär derenn lyden müttet.
Derenrechtaktivisten gebruket düs disse term ümdat se, oaver et algemeyn, der van meaning bint dat andere deren der neet underdoot an mensken. Mensken en andere deren bint gelyke, en dår mut de regearing, en et volk, et ouk nå doon.
Nedersaksisch H
Hoop (veel, hoeveelheid)
(of een heleboel)
Taol
thumb|250px|'t Warkwoord praoten in Germaonse dialecten Taol is 'n communicaotiemiddel waordeur mèènsen mit mekare praoten können. Der bint wereldwied krap 7000 taolen volgens de publicaotie Ethnologue: Languages of the World, al hangt 't antal of van oen definitie van 'taol': veul taolen vluuien mit heur dialecten in mekare over. Der bint verschillende taolfemilies: alliene in Europa al bint der de Germaanse taolen, de Romaanse taolen, de eïsoleerde taolen, de Slavische taolen die in de Balkanlanen en de Baltische taolen die in de Baltische lanen epraot wörden. Nederlaand hef naost 't Nederlaans dree officieel erkende streektaolen, 't Limburgs, 't Nedersaksisch en 't Fries.
't Gangbaore verskil tussen enerzieds taol (mit een hoge weerdering) en aanderzieds dialect (mit een lege weerdering) wördt in de taolkunde niet emaakt, umdat 't willekeurig en poletiek bepaold is: de dialecten van 't Chinees verschillen net zoveul van mekare as de onderscheiden Romaanse taolen. Taolkundigen geven deurgaons de veurkeur an 't maotskappelijk niet belaojen begrip variëteit. Een aandere term veur 'taol' is ok wel spraok.
Taolfemilies
thumb|left|150px|De toren van Babel
In de Biebel
Volgens de Biebel (Genesis 11:1-9) bint alle taolen ontstaon deurdat de mèènsen een toren naor de hemel maken wollen, de lu die hieran begunnen wanen ongeheurzaam en hadden niet veul goeds in de zinne. God maakte doe de taol van de mèènsen wereldwied in de war zodat ze niet mit mekare konnen praoten, waordeur de toren ok niet of-emaakt kon wörden.
Jager-gadderaar
thumb|300px|Man en vrouwe van 't Savanne-Pumé-volk te jagen en gadderen op de Llanos van Venezuela Jager-gadderaars of jager-verzamelaars bint meansen dee zich in leaven höld deur op deers te jagen en plaanten te gaddern die a'j etten kunt. Vake döt n keerl t jagen en de vrouwluu doet gaddern. Wearldwiet gef et nog eankele duuzenden meansen wat op disse wieze leaft.
Et leaven as jager-gadderaar stoand in et tekken van oaverleaven. Deur op tocht te goan veur et gadderen van etboare wilde plaanten en et jagen op wilde dieren zörgden zi-j elken dag wier veur genog te etten. De jager-gadderaars leafden n primiteef leaven: mangs hadden zi-j gene vaste verbliefsplaats, moar trokken zi-j in kleine tröpkes (deurgoans 20-50 leu) rond as nomaden op zeuk noar ni-je gebeeden woar genog eaten te vinden was.
Et is n misverstaand dat jager-gadderaars n erbermelek bestoan hadden. Gemiddeld enommen hadden zi-j woarschienliek better eaten dan primitieve boern en verkeerden zi-j in ne bettere gezondheid. Wal hebt vri-j kleine gröpskes jägers en gadderaars n groot gebeed neudig um in te leaven. Et is unwoarschienlek dat de eerde veur de untwekkeling van den laandbouw ooit meer as 10 miljoon inwonners had.
Op verskillende plaetse en op verskillende tiedstippen gingen gröppen mensen oaver op et holden van vee en huusdieren. Ok wödden plaanten kultivierd. Hierdeur was den tocht neet lenger noodzoakelek en wodden oaveral darpen gesticht, later uutgreujend tot steadn.
Vermeudelek is dit et eerst ebeurd in et Midden-Oosten. In et streumgebeed van den Eufroat en de Tieger (Mesopotaomie) untstoanden zo'n 10.000 joar eleden de eerste stadstoaten.
Vesturland
Vesturland (Westlaand) is eann van de acht regioonn van Ieslaand en leg in t westn van t laand. t Hef 15.025 inwönnern (2006) en ne öppervlokte van 9522 km². De heufdstad van n regioo is de stad Borgarnes in de gemeante Borgarbyggð.
Gemeantn
n Regioo is önneverdeild in 10 gemeantn.
Vlissingen (gemeente)
Vlissingen is ne gemeente in de Nederlaandse proveensie Zeelaand. Der wonden op 1 jannewoari 2020 44.365 leu op ne vlakte van 344,83 km² (met 310,65 km² water). Vlissingen wör vuur et eerste neumd in 1247. De heuwdplaatse van de gemeente is Vlissingen Stad.
Bie de gemeente Vlissingen heurt nog de plaatsen Oost-Souborg (10.500 leu), West-souborg (1000 leu) en Rittem (500 inwonners). West-Souborg wörd meestal as wieke van de Stad Vlissingen rekkend. De gemeentes Middelborg en Vlissingen maakt samen een steadelik gebeed van ongevear 93.000 inwonners.
Weite
thumb|Weite thumb|Verspreiding van weite thumb|Triticum turgidum Weite is een van de veurnaamste graonen die as voedselbron dient veur de meens. Oorspronkelik kömp t uut t Levantgebied in t Midden-Oosten en de Ethiopiese hooglaanden, mer wördt tegenswoordig over de hele wereld verbouwd. t Steet samen mit mais op n edeelden eerste plekke. In Nederlaand wördden in 2015 zo'n 127.467 bunder wienterweite en zo'n 15.001 bunder zoemerweite eteeld. Weite is n zelfbestuvend gewas.
Oorsprong
Weite is een van de oudste edomestiseerden plaanten. De domestikasie van weite vun waorschienlik al ongeveer 10.000 jaor elejen plaotse in t Midden-Oosten en Noord-Afrika, van Syrië tot Kasjmir en naor t zujen tot in Ethiopië. Ongeveer 5.000 jaor elejen hef t verbouwen van weite oek t grootste gedeelte van Europa bereikt. n Jaorhonderd laoter maakten de Chinesen kennis mit t gewas. Mit de komst van zeevaort, hef weite zich verspreid naor de Nieje Wereld en t zujelik halfrond.
Verbouwing
Weite is n eenjaorig gewas. Eeuwenlank wördden der veredeling toe-epast um tot betere weitekultivars te koemen. Der is bieveurbeeld wienterweite die sarres ezeid wördt, zoemerweite die swienters ezeid wördt en dan he'j nog overgangsweite um in elk seizoen weite veurhaanden te hebben. Ofhankelik van t type weite dat gebruukt wördt ku'j t gebruken veur t bakken van brood, gebak of mopjes. Durumweite wördt veural gebruukt veur t maken van pasta.
t Zaod kump veur in de vorm van aoren, en ongeacht de soort, dragen de meeste weite-aoren dartig tot vuuftig korrels.
Weite wördt op de akker ezeid en deur grote dorskasten eoost die de weite-aoren aofsnit en de weitekorrels van de rest van de plaante scheit. De overbliefsels van t edorsten graon wördt kaf eneumd.