cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hollaand
De beide perveensies bin aans niet krek gelieke an de (historische) streke Hollaand. De stad Woerden beveurbield is een paer maol hinneweer egaone tussen Zuud-Hollaand en de perveensie Utrecht, en lig now in lestgenuumde perveensie. Een aander veurbield is et stadtien Vianen, dat tot 2002 in Zuud-Hollaand lag en sinds die tied bi'j Utrecht heurt. In 2019 bin et Zuud-Hollaanse stadtien Leerdam en de Zuud-Hollaanse gemiente Zederik ok bi'j Utrecht edaone, toen ze mit Vianen in de ni'je gemiente Vuufheerenlanen (Vijfheerenlanden) gongen.
Op 30 november 2011 telden de perveensies Noord-Hollaand en Zuud-Hollaand mit mekaere 6.259.901 inwoners op een laandoppervlak van 5485,72 km². Dat gef een bevolkingsdichtheid van 1141 inwoners per km².
Goes
Goes (lokale dialektoetsproak klunk as: Hoes) is ne stad en gemeente op et schiereilaand Zuud-Bevelaand, in de Nederlandse previnsie Zeelaand en hef ne oppervlaakte van 101,92 km² (woarvan 9,34 km² water). De stad Goes hef rundumme 38.000 inwonners en hef n station (Station Goes) an de spoorliene Roosendaal - Vlissingen.
Geskiednis
Goes is in de 10de eeuwe ontstoan an de raand van nen kreek eneumd den Korten Gos. Et op ne kreekrugge ebouwde darp greujden rap en al in de 12de eeuwe is der sproake van ne markt en ne an Maria gewi-jde karke. Deur den snellen greuj kreg Goes in 1405 stadsrechten en in 1417 toostemming um zich te verstarken met stadsmuren en ne stadsgrachte. De welvoart van de stad is verkreggen deur loakennieverheid en de winning van zalt, dat uut veane wonnen wodden. In de 16de eeuwe geet et Goes minder veur de wind. De verbinding met zee verzaandt en in 1544 verneetigen nen grootn braand n deel van de stad.
In 1577 verloat de Spaanse tröppe dee in dee tied de stad bestuurden Goes, en de stad wöd deur Prins Maurits van Nassau inenommen. Dizzen bouwden nen verdeadigingsgördel rundumme Goes den teggenwoordig nog deels anweazig is. In de eeuwn hiernoa spöllen Goes gene belangrieke rolle behalve dee van boerncentrum van Zuud-Bevelaand. In 1868 kreg Goes ne treinverbinding. Et kump neet zoas bi-j völle aandere steadn tot industrialisasie. De economie blef zich richten op deenstverlaening en verspreiding. Moar de boernbedriefstak zol ne belangrieke rolle blieven spöllen tot an den dag van vandage.
Name
In ne olde beskrieving van Goes 976 neumt zie et Curtagosum. Den watername Gosa met de anvulling 'curt' wödt eleazen as Korten Gos. Goes hef vermeudelek in 1405 stadsrechten kreggen en vierden daorumme in 2005 zien 600-joarig bestoan as stad.
Et woapen van Goes hef ne witte ganze dee van Zuud-Bevelaand kump. Ovver et woarumme van de ganze in et woapen bestoat verskeidene verhalen. Volgens de webstea van de gemeente Goes is de ganze woarschienlek ne verwiezing noar wilde ganzen dee op Zuud-Bevelaand bunt in den winter. Mangs wödt gedacht dat Goes ne Hanzestad is, veurnoamelek in-egeaven deur de ganze in et woapen en de Hanze-bank dee in et begin van de 20sten eeuwe bestoand. Goes hef echter nooit tot de Hanzesteadn beheurd.
Aandere darpen
Endewege, 's-Heer Arendskarke, 's-Heer Hendrikskinder, Kattendieke, Kloetinge, Old-Sabbinge, Wilhelminadorp en Wolphaartsdiek.
Tieksken
thumb|right|250px|Et kuken van ne [[huusmusse is noa de geboarte nog kaal en hulpeloos.]]
Een tieksken of kuken is et jong van nen vöggel. De benaming wöd in et biezunder ebruukt veur et jong van nen huundervöggel, zoals nen tuut. Tiekskes wödt geboaren in nen nust.
Tiekskes hebt oaver et algemeen ne gans deepgoande verzörging van de moder neudeg. Bi-j völle vöggels vlög de moder of en an mit eaten um de tiekskes voldoonde te voden. Bi-j andere vöggels, zoas pinguïns, eat de tiekskes kots uut de keel van eur mooder. Bi-j wier andere vöggels künt de tieksken dreks eur eigen eaten zeuken, woarvan tutentiekskes n bekend veurbeeld bunt.
Der bunt ok tiekskes dee in n nust in nen boom geboaren wödt, dee noa eure geboarte de andere (unuut-ekommen) eier uut et nust smiet, um euren kans op oaverleaven te vergroten.
Lichoamsbouw
Tiekskes hebt n plomp lief, nen verholdingsgewies groten kop, nen groten snavel en grote eugn. Ok völle jongen van andere dieren, (woaronder den mens), hebt verholdingsgewies n groot heufd bi-j de geboarte.
Tuutentieksken
thumb|right|250px|Een [[tuuten tieksken]] Tutentiekskes bunt arg kwetsboar en neet ezeagend mit ne groten wiesheid. Zie bunt nen makkeleken prooi veur roofvöggels, katn en andere karnivoren en könt verzoepn in n waterbeksken of beake. De mooderklooke zal probieren heure tiekskes te bescharmen. Tiekskes könt noadat zee uut et ei gekroapen bunt dreks lopen, eaten en piepen. Zie zult de eerste dagen veural deurbrengen in et zachte, wärme dons van de moderklooke; doarnoa zult zie meer zelfstaandig op tocht goan. As de moder vönd dat de tiekskes te eigenwies bunt, zal zie de tiekskes deur middel van heur geklök trögropen.
Anvankelek besteet den vacht van n tieksken uutslutend uut dons, moar al noa enkele dagen verschient de eersten veern.
Wee derop neet oefend is, kan an de butenkante van et tieksken meujlek zeen of et n wiefken of menneken is. Bi-j sommegen rassen is et verskil te zeen an den hand van de kleure van et tieksken, bi-j andere rassen is et menneken groter as et wiefken.
Ni'je Vaort
Ni'je Vaort kan verwiezen naor:
Enkhuzen
Geskiednis
Enkhuzen begon heur bestoan in de middeleeuwen as haven- en vissersdarp. Op 9 april 1355 göf Graaf Willem V Enkhuzen stadsrechten en is et samen-egoane met et noaberdarp Gommerkerspel, woarvan de kern ongeveer op de plaatse van de hudege Westerkarke mot hebben eleagen. Butendieks lagen nog et "Oostdarp Enkhuzen" dat woarschienlek verzoppen is bi-j den Sint-Elisabethsvlood van 1421. In 1422 kreagen de leu toostemming de resten van de buutendieks eleagen karke of te brekken en binnendieks ne ni-je karke te bouwen, dat is noe de Zuder- of Sint-Pancraskarke. Een hötte later wierd ok anvang emaakt met den bouw van de Westerkarke, en in de wedstried um de grootste en mooiste karke te bouwen, kwam dudelek tot uutdrökking hoovölle de vissers van Enkhuzen en de boeren van et veurmalige Gommerkerspel nog aparte gemeenschoppen waren. In de 15e en 16e eeuwe wierd ok oaver-egoan tot den anleg van havens en Vesten. De vestenwarken kreagen noa ne grote stadsuutbreiding an et ende van de 16e eeuwe den vorm woarin zi-j nog steeds dudelek zichtboar bunt in de stad.
De 17e eeuwe was de bleujtied van Enkhuzen. De stad telden den grootsten haeringvloot van de Nederlanden, en hadden ok een kamer van de VOK. Ok de West-Indische Kompagnie was in de stad verteagenwoordigd. Deur handel op de Oostzeelaanden, Engeland, West-Afrika en Nederlaands-Indië wierd Enkhuzen arg rieke. De stad telden zo'n 25 doezend inwonners, bedudend meer as noe. In 1671 kwam den stroatweg tussen Enkhuzen en Hoorn kloar, den eersten in et gewest Holland, woarmet de verbindink met et achterlaand anzienlek verbeaterden.
End 17e eeuwe trad et verval in. De Engelse kriege, het verzanden van de havenmond en saamnkommn van handel op Amsterdam zorgden derveur dat Enkhuizen ene van dee sloapstaedjes an de Zuuderzee wierd. Met den anleg van den Afsluutdiek ging uut-endelek ok de haeringvisseri-j vort, hoowal er nog lange tied op andere soorten in het toon ontstoane Iesselmeer kon wödden evist.
thumb|300px|none|Kaarte van Enkhuzen in 1652, uut Blaeu's Toonneel der Steden
De Klenckebarg
De Klenckebarg (de Kleincke) is een mottekasteel in Drenthe, vlakbij Gies. Ie kunt der niet veul meer van zien, mar vrogger waren et twee gloepens hoge bulten. De grootste was zes meter hoog en de kleinste vief meter. De grootste is de Klencke en de kleinste het Keutersheugte. Keutersheugte was de veurburchte.
De meinsen van de Klenckebarg hadden verschil mit de graaf van Coevern. 't Konflikt had dermit te maken dat de bisschop van Utrecht narrig was op de Coeverse graaf. En de meinsen van de Kleincke waren veur de bisschop. Uuteindelijk pakte dat slim uut veur die meinsen, 't hiele kasteel is verruïneerd.
Een ander verhoal is dat de boeren uit Gies barre kwoad waren op de kasteelheer van de Kleincke en dat ze hum een keer 's nachts hebben angevallen en 't kasteel verruïneerd hebben. 't Is nog mar de vroag of 't woar is. Hiernoa hebben de heren van Klencke heur residensie vlakbij Hesseln maakt. Ie kunt de havezate vienden langs de stroatweg tussen Hesseln en Slien.
Dierenrechten
Dierenrechten verwes naor 't anwiezen van subjektieve rechten an dieren (buten de meanse umme). Dierenrechten bint dan ok te ziene as 'n vörme van "grondrechten veur dieren".
In 'n hudigen Nederlâanse recht wödt dieren in begönsel ziene as objekten waorop eemtueel eangndom uut-oefend magt wörn. 'n Hudigen wetgeaving is der dan ok veural op erich umme disse eangndomsrechten te bescharmen, of um onneudige wreedheden teeungn dieren te bestrieden. Daornaos bestiet der wetgeaving erich op dieren um de voedselveurziening veilig te stellen en uutbraak van ziektes te veurkommen.
In Duutslaand hef 'n grondwet 'n grondrecht veur dieren sunds 2002. In Nederlaand is 'n zölfden wetsveurstel van GruunLinks. 't Zeg dat artikel 21 van de Grondwet op zoo'n meniere te veraandern, dat dit ok de bescharming van dieren töt 'n take van de overheid mut wörn (zo as dat noe al 't geval is met de bescharming van 't leefmilieu).
Jeremy Bentham en dierenrechten
Jeremy Bentham (1748 – 1832) wödt eziene as iene van de eerste veurvechters van dierenrechten. Hi'j stelden dat de meniere waorop dieren piene vuult vergeliekbaar is met hoe meansen piene vuult, en dat "De dag zol kommen dat de rest van 't dierenriek dezölfde rechten zult krieungn, die hun allenig deur tyrannie bint ontnummen". Bentham vunnen dat 't vermoongn um piene te können lîêden en nie 't vermoongn um logies te redeneren, de maotstaf mut ween hoe asse wi'j aandere wezens behaandelt. As 't vermoongn um logies te redeneren immers 't kriterium zol ween, zollen veul meansen, waoronder baby's en geestlik gehandikapten, ok as "dingen" mutten wörn behaandeld.
Hi'j schref:
''Der zol 'n dag kommen, dat ze der met iens bint dat 't antal an bienen, de behaordheid van 'n huud, of zien greanze van 'heiligheid', nie genog zult ween um 'n gevuulig wezen an zien lot over te laoten. Waor is de, deur-etrukken en nie over-hen-kommende, liende te vinnen? Mu-w dan kieken naor 't vermoongn töt 't logies redeneren? Of 't vermoongn töt sprekkn? 'n Volgreuiden hond of 'n volgreuiden peerd is met zekerheid 'n meer rationeel wezen, maa ok 'n spraakzamer wezen, in vergelieking met 'n meansenbaby van 'n dag, 'n wekke of zölfs maa 'n maond oald. Maa as 't noe aans ewes waren, zol dat wat uutmaken? De vraoge is nie: kunt ze redeneren? En ok nie; kunt ze praoten? Maa juustem: kunt ze liejen?''
Peter Singer en zien Animal Liberation
Peter Singer zien boek Animal Liberation (1975) wödt beschowd as iene van de toonangeavende warken op 't gebied van dierenrechten, en hef invluud had op völle dierenrechtenactivisten. 't Centrale argement van 't boek vertrek van 't klassieke utilistische idee dat  't grootste geluk veur 't grootsten antal de ienige maotstaf is veur goed of ethies haandelen, dat Singer dan wul uutbreaiden naor aandere dieren naos de meanse. Volngns Singer is der gien gegronde reden werumme wi'j disse maotstaf nie op aandere dieren könt of mut toepassen. Hi'j gebrök in dit verbaand de tarm speciesisme (wölkn hi'j oavernemp van Richard Ryder), umme de praktiek te beschrieven van 't veurtrekken van leden van de eangn soort (species) boaven de aandere diersoorten.
Citaat:
Gien iene argement umme de superioriteit van de meanse an te tonen kan dit feit brekken: in 't liejen bint alle dieren geliek.
Luther
Luther kan når meyrere lüde en saken verwysen.
Manizja
Manizja Dalerovna Sangin of Manizja, of MANIZHA (geboren as Manizja Dalerovna Chamrajeva, up 8 juli 1991 in Dusjanbe in Tadzjikistan) is en Russiske sangeresse.
See wyr in 2021 tweyds up et Eurovisie Songfesitival in Rötterdam med et leed Russian Woman.
Sangklokke
Neaderland
Up de morgen kün y de volgende ryge an vöägel höären:
Vanof twey ure vöär dat de sünne upkümt:
Eyne ure vöär dat de sünne upkümt:
Een halv ure vöär dat de sünne upkümt:
Rund en nå dat de sünne upkümt:
Knöy, Språne, Vlaamske gaaie, Groute bunte spechte, Pütter, Europääske kanary, Gröönling en Flüter
Mississippi (stoat)
thumb|right|250px|Mississippi in t rood an egeewn op ne kaarte van Amerika Mississippi is nen stoat in t depe zuudn van Amerika. Den naamn keump van de Mississippirivier den at dr in t westn duurhen streumt. n Naamn keump van t Ojibwe-wöard misi-ziibi, wat "Grote Rivier" beteeknt. n Heuwdstad is Jackson. Boetn t stroomgebeed hef Mississippi dichte wooldn. Mississippi is n grötstn vuurtbrenger van Meervaln, en t grötste deel van de meervaln dee at egetn wördt in amerika komt oet Mississippi.
Op t noordn van Mississippi ligt de stoat Tennessee, op t oostn ligt Alabama, op t zuud-westn ligt de stoat Louisiana en op t westn ligt Arkansas. In t zuudn greanst Mississippi an t n golf van Mexiko.
Mississippi hef n sub-tropies klimaat, met heanige weenters en lange zommers, met nen gemiddelden temperatuur van tusken 28 groad in t zommer töt 9 groad in t weenter. t Gemiddeld antal inwonners is 2,918,785. Doarvan is 37% Afrikaans Amerikaans. Dr wörd oawer t algemeen an enömn det hier de Bluesmuziek vandan keump. Völle leu oet mississippi verhuusdn oeteaindelik noar Chikago en wördn doar jazzmuzikaantn dee at van invlood warn op den stiel zo azze vie den non nog keant.
Loganbees
thumb|250px|De loganbees De loganbees (Rubus × loganobaccus) is een krusing tussen een brummel en een hienebees.
De soort is per ongeluk ontstaon in 1880 of 1881. 't Was toe gebrukelijk um soorten bezen te krusen um varianten te ontwikkelen die commercieel ezien interessanter waren. James Harvey Logan, een rechter in Santa Cruz (Kallefornië), zeide brummelzaodjes uut beneffen een hienebezestruuk. Beide planten bleuien tegeliek. 't Zaod dat ontsting wier deur Logan eplant en uut de vuuftig zeilingen bin een koppel nieje soorten ontstaon. Eén hiervan was de loganbees; bie de are 49 zat ok de reuzebrummel (de langste van alle soorten die ooit ontstaon is).
Europa maakte in 1897 kennis mit Logans oorspronkelijke bees. Een stekelloze variant, de American Thornless (Amerikaanse doreloze) eneumd, is in 1933 ontwikkeld.
Skoap
thumb|right|400px|Skoap thumb|right|200px|Veer lämmekes Et skoap (Ovis aries) is een zoogdeer met lieke howen. Vuur doezenden joaren terugge hebt meansken et deer etemd, um der oonder mear de wol van te kriegen. Sköape doot herkauwen en zeent nauw verwaant an den sik. Ze heurt bie et geslacht Ovis, woer as ook den moeflon en et dikhoornskoap bie heurt. Et männeke neumt ze nen bok of ram en et vröwke ne ooi. Et jong het een lam. Een kastreerd männeke wörd wal es nen wear eneumd.
Leawen
Sköape köant 15 töt 20 joar oold worden, mer dit haalt ze neet vake: ze wordt meestentieds vuurtiedig dood doan. Euldere sköape raakt de taanden en koezen kwiet, zodet ze neet good etten köant en meender opleawert. Ze hebt 32 taanden en koezen: gin hooktaanden en boawenin ginne snietaanden. Boawen en oonder hebt ze 6 vuurkoezen en 6 koezen, en eankeld in de oonderkiwwe 8 snietaanden woermet as ze grös en kruden ofsniedet. De beweaging hiervan lik op det van ne tondeuse en geet dus heel aanders as bie koobeeste, dee as grös met de tonge löstrekt. Sköape köant doarduur körter grös etten. Noa koobeeste köant der nog wal sköape in de weade, mer aandersumme neet.
Broek van et skoap
Nöast wol leawert sköape ook melk en vleais. Vuural lamsvleais is geleefd. Ne skoapemage wörd in tradisjonele gerechte broekt, zo as in et Skotse haggis. Van skoapedöarme wörden kondooms maakt en der wörd nog aait snoaren vuur nen viool en aandere striekinstrumeanten van maakt. Doarnöast hooldt ze dieken stewig, duur et zaand an te treaden en opslag van beume en struken op te etten. Nederlaand was vroger sköapelaand. Rechtevoort hef Australië den naam: op ongevear 20 miljoen leu hebt ze doar 150 miljoen sköape. Zowat allen wol wörd oetvoord. Doarumme is Australië wearldwied ook grötsten woloetvoorder. In Nederlaand zeent verdan meender sköape: van 1,7 miljoen in 1990 noar 960.000 in 2014.
Verleden
Et tamme skoap keump van weelde sköape oet et geslacht Ovis. Et gef verskillende soorten weelde sköape, zo as de oerial en et dikhoornskoap. De meest woarskienlike vuuroolder van et tamme skoap zeent de moeflon (Ovis gmelini) oet Zuudwest-Azië'en misskien ook de argali (Ovis ammon) oet Midden-Azië. Alle sköape zeent kuddedeers. Net as den sik wör et skoap vuur 7500 vuur Kristus temd. Doarmet is et een van de euldst etemde deers. Vanoet et Midden-Oosten, woer as de leu et deer as eerste temmen, is et oawer de hele wearld verspreaidt. Meestentied treuk nen herder met zinne kudde roond um oawergroazerieje te vuurkommen. In Nederlaand en België zal et sköapedriewen ongevear 5000 vuur Kristus invoord wean. Pas in de late Middeleeuwen wörden sköape in ofslöttene weaides heulden. Groazen op breenken en meentes is nen tuskentrad.
Rassen
thumb|right|200px|Skoap in de [[Yorkshire Dales]] thumb|right|200px|[[Hongarije|Hongaars Rackaskoap]] Duur fokken en natuurkeuze van verskillende laandskoppen zeent der rechtevoort bie mekaar 970 soorten sköape. Bekeand is den moeflon van Korsika en Sardinië den as in grote delen van Europa oetzat is. Et hef der skien van at dissen van verweelderde tamme sköape stamt. Doarnöast is der ne verweelderde skoapesoorte, de soay, den as leawt op de Sunte Kilda-archipel, op et noorden van Skotlaand. Wat soorten sköape köant wal zes heurns hebben, zo as et Hebrideanskoap.
In Nederlaand
In Nederlaand gef et heade- en weadesköape. De eersten komt vuural vuur op de zaandgroond van Oost-Nederlaand en Noord-Broabaant. Weadesköape tref iej vuural op kleigroond.
Headesköape komt van groond woer as weanig te etten is. Leu leuten de deers dagens op wiede, roewe groonden gröazen en drewen ze 's oawends wier tehope in den potstal. Doar wör de mest bie mekaar gadderd vuur op de skroale akkkergroond. Toen as der keunstmest oontdekt wör, warren sköape neet mear neudig. Rechtevoort stoat wat soorten op oetstaarven. Bie headesköape zeent der grote headesköape zo as den Skonebekker, et Veluwse en et Kempense skoap an de ene kaante, en kleane headesköape an de aandere kaante, woervan as der eankel mer et Dreantse headeskoap is.
Weadesköape
Weadesköape komt van groond met völle voor, zo as zwoaren klei an de rivieren en an de kuste, of in mergellaand. Doar gröait aandere plaanten, woer as disse sköape et best op doot. Weadesköape wordt vuur et vleais of vuur de melk heulden. Den Texelder is vuur et vleais, terwiel as et Freeske en Zeeuwse skoap vuur de melk zeent. Doarnöast heb iej nog aandere bekeande soorten as et Mergellaandskoap en den Zwartbles.
Stip vuur et gat
Tegen et eande van de haarfst hebt ooien in Nederlaand nen greunen, blaauwen, zwarten of roden stip op de rugge. Dit keump umdet in de haarfst de bukke bie de ooien doan wordt. De bukke hebt een tuug umme met een krietsteampel vuur den boek, een dekblok. Iederen bok hef zin egene kluur. As nen bok nen ooi bespreenk um te dekken, drok den bok den ooi den steampel op de rugge. Zo köant sköapehoolders zeen wulke sköape duur wulken bok dekt zeent. Zo kan hee ook zeen wonnear as een skoap lammeren mut. Dan kan hee doar tiedig rekkening met hoolden, want völle soorten sköape hebt doar vake hulpe bie neudig.
Paul Gauguin
Leaven
So as et verhaal wil, had Gauguin een beste bane as böärsmakelaar, had een vrouwe en kinder en leaven een good leaven in Koupenhagen. Mar hee gaven et allemåle up ümme up Frankryk, Parys, an te gån en dår vöär de skilderkünst te gån leaven.
Skoap
Skoap op de rugge
Sköape köant duur öar dikke pak wol mangs neet wier in de bene kommen as ze op de rugge ligt. Dit neumt ze een verweanteld skoap. Disse sköape mut subiet wier rechtop zat worden, umdat ze et aanders neet oawerleawt. Dit mut wal op ne gode wieze geburen. Aanders kan et deer ne verdreeide mage kriegen, woerduur as et in koma kan kommen en alsnog oet de tied keump.
Höfuðborgarsvæðið
Grötte en populoasie
Van de zeawn gemeantn in t distrikt hef Reykjavík zekker de measte inwönnern met 117.764 inwönnern en Kjósarhreppur met 210 de meenste. Kjósarhreppur is wa wier de grötste in öppervlokte met 287.7 km² en Seltjarnarnes de kleainste met 2.3 km².
Paul Gauguin
Leaven
Tydens syn leaven was hy al een bekenden by de junge skilders in Frankryk. In verskeidene gruppen was hee een soort guru vöär höär. In Pont-Aven, Bretanje, had hee een skildersgrup. Eyne van syn fäns was Vincent van Gogh, wår as hee (med andringen van Theo van Gogh) een settyn med sameneleaved hevt. Dit hevt üütendelik töt een dikke rüsy ekummen, wårnå Van Gogh in een unwyse büje syn eigen oure deraf sneaden.
Gauguin güng op Tahiti an, ümme dår (achteraf eseen) syn beste wark te maken. Hee söchten en verbealdden dår et püre en primitive leaven van de oorsprungelike bewoaners dårsoot. Med vöäle inspiraty van de inheymske godsdeenstige gebrüken en verhalen. Ouk al waren see dår al vlink an et verwesteren. Hee hevt noch eyne mål når Parys ewesd, mar kreagen toon geen erkenning van syn Tahiti-warken. Toon hy weader geld espaard had was hee weaderümme egån når de eilanden. Dår is hee ouk üüt de tyd ekummen döär sülvmoordpöygings, drank en üütendelik döär een geslächtsseekde.
Voestbiele
right|thumb|250px|[[Acheuléen-voestbiele uut Kent]]
Ne voestbiele is n kerngereedschop uut et paleolithicum, et Acheuléen en et Moustérien. Zie komt alleneg veur in Afrika, Europa, et westen van Eurazië, India en et westen van China. Wieter noar et oosten wodt zie neet ebruukt.
Voestbieln künt in n kwarteer tied uut vuursteen ehakt wödden. Ok rhyoleet, kwartseet en fonoleet wodt doarveur ebruukt, moar et makkelek versplinterende obsidioan neet. Zie bunt of-eplat, hebt mangsmoal nen scharpen rand rundumme en den scharpen rand is altied an twee kanten bewarkt. Den top is spitse, et anderen uutende rond. Archeologen bunt et er neet oaver eens hoo en woarveur voestbielen indertied ebruukt wödden. Under de meer woarschienleke gebruken bunt et slachten van dieren en et holthakken.
In 1939 vond den Freesen annemmer en amateur-archeoloog Hein van der Vliet uut Lippenhuuzen ne voestbiele bi-j et Wienjewolde van vandage. Dizzen vundst was van groot histories belang, umdat doar veur et eerst met wodden angeteund dat Noord-Nederlaand al veur de letste iestied bewond was ewest. Et duurden joaren veurdat dizze voestbiele deur de wetenschop as zodoanig erkend wodden, en as de Voestbiele van Wienjeterp n begrip wodden in archeologiese krengen.
Luxwoolde
thumb|Ligging van Luxwoolde Luxwoolde (Nederlaans: Luxwoude, Fries: Lúkswâld) is een dörp in de gemiente Opsterlaand, in de Nederlaanse perveensie Frieslaand. Et leit in et westen van Gorrediek en had in 2004 omdebi'j 290 inwoners.
André Manuel
thumb|200px|André Manuel
André Manuel (Deepn, 1966) is nen Tweantsen muzikaant en komiek. Vanof 1985 dut he vroagstukke oet de moatskoppieje behaandeln met zinnen band Fratsen.
Mear hee dut al earder komiek spöln, want in 1989 krig he de Persoonlikheaidspries van t Kammeretn, en in 1990 de jurypries van t Leaids Kabaret Festival.
Met Krang krig Manuel in 2000 nen Zilvern Hoarp. In 2001 keump he in t niejs duurdet he tiedns t kunnigwordnsbezeuk an Oaweriessel van Preens Wilm-Alexander en Maxima Zorreguieta n kul oet de bokse haalt. Dit deed he, zear he, um de leu oawer ne Reppubliek te loatn deankn.
In 2004 skeaidt dr Krang met oet. Manuel geet allene verdan.
Seend t begin van 2008 hef Manuel wier nen niejn band: "André Manuel & De Ketterse Fanfare". Met disn band geet he vandaag an n dag duur t hele laand. Oonderwiel hef he doarmet al twee CD's oet-ebracht: Op Verzoek van de Goden (2008) en Tjuup!(2009).
Hee hef ook nog n bölken akteerd in de soapriege Van Jonge Leu en Oolde Groond van RTV Oost. Hierin spölt he Jens van Beantem, nen peardetrainer den at duur n ongeval zelf nit mear kan peardriedn.
Vearder hef he nog zin eegn stukn in t radioprogramma De Andere Wereld van de IKON. In 2012 maakn he t ankondigingsmuzieksken vuur de komedieriege Groote Markt 30 van RTV Oost, saamn met Daniël Lohues.
Limburg (Nederlaand)
thumb|Limburg
Limburg (Limburgs: Lèmburg of Limburg) is ien van de twaolf pervincies van Nederlaand en leit in 't zuudoosten van 't laand. 't Hef ongeveer een bevolking van 1,11 miljoen inwoners. Hiervan is ongeveer 19,6 percent allochtoon, 80 percent van de autochtone bevolking is katholiek. De heufdstad van Limburg is Maastricht. In de pervincie Limburg wördt der ok dialect praot, of eerder een streektaol, naomelijk 't Limburgs, zoas dat erkend stiet in 't Europese Haandvest veur regionaole taolen of taolen van minderheden) dit is ondertekend deur Nederlaand en de EU.
Limburg bestiet an de oppervlakte veurnaomelijk oet zaandgronden, in 't Tertiair anvoerd deur de Rien die doe veul groter en krachtiger was as now. Tegenwoordig de belangriekste rivier de Maas was doe een vrij onbedudende ziedrivier van de Rien. De Maas stroomt over de hiele lengte van zuud tot noord deur de pervincie en hef de eertieds ofzette Rienzaanden deursneden. Wieder bint de belangriekste revieren de Geul (bij Valkenburg an de Geul), de Roer (bij Roermond) en de Geleenbeek (bij Sittard-Geleen). 't Zuden van Limburg wördt kenmarkt deur 't veurkommen van de leemsoort löss die tiedens de iestied deur de wind hier ofzet wör. In 't zuden is de pervincie heuvelachtig. In 't vleden wör der in Limburg turf, broenkool en steenkool wonnen die in Midden- en Zuud-limburg dicht an de oppervlakte ligt. Tegenswoordig neemt de winning van zaand en grind nog een belangrieke plaots in.
Plaotsen in Limburg mit stadsrechten
Limburg bestiet uut 14 plaotsen mit stadsrechten.
De Punt (Stappest)
As veldname wördt Punthorst en 't daorbij heurende laand, de Puntlaanden, temiensen al in 1825 vermeld. As plaatsname veur de sinds de jaoren dartig ontstaone lintbebouwing oostelk van de Leidiek verschient de name rond 1960 op kaorten.
In 't butengebied, an de Dekkersweg, staot twee kruzen in de barm ter naogedachtenis an de Fraanse parachutist Yves Loichot en de Nederlaandse verzetsstrieder Jacobus Cornelis (Kees) de Roos. Zij wördden op 8 april 1945 op die plekke gedood in een gewaopend treffen mit een NSB-gezin det ze wolden inreken. Dezölfde dag hebt Fraanse militairen en plaatselijke verzetsmèensen as represallie vief leden van dit gezin en nog drei aandere mèensen uut NSB-femilies terechtesteld.
Op 7 september 1944 scheut 't verzet de hoge SS'er Nicolaas van der Schatte Olivier dood op de J.B. Kanlane. As represallie daorveur voerden de Duutsers twintig Stappesters of naor concentraotiekamp Neuengamme, waor ze allemaole ummekomen bint.
Pannbeer
thumb|meiboom, danntak en vlaggen Pannbeer wörd evierd in Tweante, as bie de bouw van n niej hoes t heugste peunt is ehaald. In Dreanthe neumt ze t Balkenbier. Um t heugste peunt an te geewn wörd dr ne vlagge in n nok ehöngn, of nen meiboom of danntak. De bouwkearls redt zik dan nen oawnd met n antal kistn beer en taandoargeriejn, dee't duur n opdrachtgewer betaald mut wordn. As ne vlagge of boom lang haank, duudt det op nen knieperigen opdrachtgewer.
As n bouw in t zommer is, kan dr ook ne bröadseloawnd eheuldn wordn. n Weenterdag kan dr ne bezorgdeenst ehuurd wordn met dikke wörste, bakworst, verskeaidene staamppötte, zo as moos, wörtel met siepel en koolroap, en oarfesoep.
In de skeepsbouw is n vergeliekber feest: t spaantnbeer.
Fudge
Fudge is een typisch Westers snoepgoed, 't wönnen meestentieds emaak mit cacao en is zach en romig van smaak. Fudge wönnen emaak deur suker, botter, melk en/of slagroom te reuren en te verwarmen tot een graod of 112 ºC of 115 ºC (of 't mengsel op temperetuur is ku-j tessen deur een druppel van 't mengsel in een laagjen ieskoud waoter laoten vallen, a-j der een balletjen van kunnen maken dan is 't goed op temperetuur), daornao wönnen 't mengsel of-ekoeld en op-eklop. Der kan oek sukelao bie 't mengsel edaon wönnen um sukelaofudge te maken; je kunnen der oek nog aandere ingrediënten en smaken bie in doon.
Ontstaon van fudge
Zo'n honderd jaor eleen is 't recep veur fudge deur-egeven deur Emelyn Battersby Hartridge, een student an 't Vassar College in Poughkeepsie, Niej-York. Ze schreef in 1886 dat een nich of neve van een schoelkammeraod fudge maken in Baltimore, Maryland in de Verenigen Staoten en dat e 't verkoch veur veertig cent per pond. Hartridge kreeg 't recep van de fudge in hanen, en in 1888 maken ze veertien kilo fudge veur de Vassar Senior Auction. Al gauw wönnen 't deurverteld an aandere vrouwenkleezjes en 't wönnen een bekend en geliefd snoepgoed.
Grolse want
thumb|200px|Ne Grolse Want as slöttelhanger Grolse wanten bunt hansen oet Grolle gemaakt van zuuvere wolle, dee ne patroon hebt met ekregen dat specifiek Grols is. Et was zo dat schepers dee de schaopen in de buurte van Grolle haddn löppen, dizze hansen droegen at et kold was buuten. Et wod ekuierd dat dit al zo was in den tied van Frederik Hendrik en et Beleg van Grol in 1627. Et ontwarp van de Grolse wanten is nooit vastelegd, maor nao verloop van tied gung et van moo op dochter. In de veurige eeuw gaf het nog ne fabriek in Grolle den speciaal dizzen hansen maakte. Noo bunt er steeds minder leu dee dizze wanten maakt.
De specifieke eigenskappen van de Grolse want, bunt:
Andere namen veur de Grolse want: Grolse hanskes, Scheepershansken, Voeshansken.
Oetgoande verwiezingen
Sociëteit Grolsewanten.nl
Terrorisme
Terrorisme is kort zegd bangmakerieje. Breed zegd is et et proberen um leu zo bang te maken dat ze veur ne bepoalde zaak kiezet. Meestal gebeurt dit met geweald. Et woard terrorist (denne wat den doad dut) is ne meaning; meesttieds veendt dee wat nen terroristiesen doad doot zikzelf gin terrorist.
Terroristen wilt met terrorisme nen bodskop oaverbrengen op een publiek. Hierbie bint symbolen onmeundig belangriek. Met beelden probeert ze zikzelf een gezichte te gewen en beduding en belangriekhead an öar haandelen en doelkeuzes.
Et gef terrorisme veur een geleuf, veur een politiek inzicht, revolusie, en terrorisme van regearingen.
Naamherkomst
thumb|Groepmoord in den [[Vendée-oorlog, tiedens et Terreurbesteur in Fraankriek, 1793]] "Terrorisme" is een Fraansk woard, wat oorsproonkelik allene duudden op stoatsterrorisme zo as de Fraanske regearing dat pleegden tusken 1793 en 1794. Et Fraanske woard keump weer oet et Latien terrere, wat "ofskrikken" beduudt. De terror cimbricus was ne tied van paniek in Rome, toon as kriegers van de Cimbri-stamme op de stad ankömmen in 105 vK. De Jakobienen haalden dit an toon as ze et Skrikbeweend invoorden bie de Fraanske Revolusie. Toon as de Jakobienen de macht verlöaren, wör et woard Terrorist nen skealdnaam. Terrorisme beduudden dus eerst op regearingshaandelen, mer rechtevoort verwis et veural noar et op zonne wieze dood doon van onskooldige leu veur politiek gewin, dat et groten mediaandacht krig. In disse beduding geet et weerum noar Sergei Netsjajev, den as zikzelf nen "terrorist" neumden. Netsjajev groondden de Russiese terroristengroep Народная расправа (Narodnaja Rasprava, "Volksvergealding") in 1869.
In november 2004 skreef nen sekretoaris-genneraal van de VN at terrorisme ne doad is woarbie "börgers of neet-soldoaten dood doan of slim verminkt wordt, met as doel een volk te intimideren of ne regearing of internasjonale organisasie te dwingen iets te oondernemmen of juust te loaten.
Readenen veur terroristen
Wat terroristen valt symboliese doelwitten met een hoog anzeen an, um ne tegenbeweaging van nen stoat te kriegen, zodat et volk verdeeld wörd. Dit is wat Al-Qaeda deud met öaren anval in de Verenigde Stoaten in september 2001. Met dit soort anvallen wilt ze ook internasjonalen andacht kriegen veur zaken dee as aanders neet opmarkt wordt, zo as de Palestiense vleegtuugkapingen in 1970 of de Zuud-Molukse treinkaping in Nederlaand in 1975.
Volgens Abrahm kiest terroristiese groepen neet aait veur terrorisme umdat dat zo good warkt. Individuele terroristen liekt et mear te doon oet lust noar erkenning van öare groepsgenoten as veur de politieke of strategiese doelen, dee as vake skimmig of neet good ofbakend bliewt. Wiedters gef et volgens Michael Mousseau verbaanden tusken et soort ekonomie in een laand en terroristies gedachtengood.
Pestengasthuus
't Wördden zo rond 1450 dalezet as gasthuus, een soortement verpleeghuus, veur mèensen die an de pest leden. Anvaankelk stund 't buten de stadsmuren, mar det veraanderde toen de muren deur de grui van de stad verplaatst wördden.
Toen de pestepidemie veurbij was, diende 't Pestengasthuus as hospitaal veur saldaoten en as gildehuus veur 't weversgilde. 't Pleintien veur 't gebouw het nog altied 't Weversgildeplein.
Terrorisme
Massamedia
thumb|right|La Terroriste, een plakkoat oet 1910 met doarop ne vrouwelike anhanger van de [[Vechtgroep van de Poolse Sosjalistiese Partieje smit ne bomme noar nen auto van een Russies hearskop.]]
Andacht in de massamedia kan een heuwddool wean veur terroristen. Ze wilt hiermet andacht veur zaken dee aanders neet in et niejs komt. Wat leu vindt dit oetbuiting van de media.
Met et internet is der een niej kanaal kömmen woarop as groepen öare berichten verspreaden köant. Hierum bint der een antal moatregelen veur en tegen de groeperingen opzet. De Verenigde Nasies hef zin egene moatregel tegen terrorisme opzet.
Massamedia zal mangs groepen dee zik bezig hooldt met terrorisme bewust vortloaten oet et niejs, um wiedter terrorisme tegen te goan. Dit kan disse groepen der too anzetten um slimmere terroristiese doaden te plegen um toch andacht te kriegen. James F. Pastor skreef at terroristen en de media op ne krange wieze van mekaar profiteert.
Haandelwieze
Terrorisme ne vörm van eenziedige oorlogvoring. Et keump vaker veur woar as gewone oorlogsvoring niks oet zol halen, umdat der te weanig mankracht veur is. De anleading veur terroristiese haandelingen is vake onvreade oaver een grootskeepse, neet-oplöste politieke stried. Et soort stried kan slim verskeaden wean. Vanoet et verleden gef et de volgende veurbeelde:
Terroristiese angrepen wordt zodöanig opzet dat ze zovöl meugelik angst en andacht antrekt, vake met bommen of vergiftiging. De angst besteet at terroristen massavernietigingswoapens kriegt. Terroristen bereadt öare angrepen aait good veur. Ze köant ook deelnemmers opleaden, spionnen infiltreren en geld ophalen van anhangers, deur drugs- of woapenhaandel of aandere kriminele haandelingen. Ze broekt vake moderne technieken um öare gedachten te verspreaiden en te kommuniseren. Umdat zekerheadsdeenste dit good volgen köant, kiest ze mangs juust veur oolde technieken, zo as koeriers of postdoewen.
Ulk (mythisch wezen)
Een ulk, oelk, ollerke, oabeltje of Aulk is een dwarg of kobold uut de Nedersaksische mythologie. De ulk wördt miest of-eschilderd as lillijk van kerakter en wördden gebruukt as kienderschrik. Ulken kent ze an weerskaanten van de Nederlaands-Duutse grèenze. Ze woont op heugtes.
Woongebied
In 't Duutse Emslaand, oostelk van Grunning en Drenthe, lig 't Eleonorenwald. De kern daorvan is een Hudenwald, een bos waorin boeren heur biesten leuten graozen en det daorveur speciaol wördden beheerd. D'r gruuiden ieken, die zodaonig wördden beheerd det ze optimaol ekkels gaven. D'r bint inmiddels ok veul dennen eplaant. In dizze bos woonden de Aulken, de Emslaandse dwargen, in zwarte kleraosie en mit rooie puntmusse. Heur woonplaatse wördden ok an-egeven as de Borsumer en Tunxdruper bargen, de Hexenbargen bi'j Lehe, of 't Doosmoor, een veengebied det tussen Hümmling en Askendorp lag. De kaans dej d'r oaverdag iene tegenkwamen was klein; ze zatten dan vört estopt in ondergrondse holen.
Doen en laoten
's Nachts kwamen de Aulken teveurschien en haalden gruunte en koren van de akkers en melk uut de stallen. Ze kunden heurzölf onzichtber maken en mèensen waren bange veur heur toveri'je. Oorspronkelijk waren de Aulken bescheiden en verzamelden de melkdroppels die deur knechten en meiden emot waren. Later mienden ze recht te hebben op een diel van de melk, steulen melkbussen, kwamen de stallen binnen umme de koenen te melken, botter te karnen of graon mit te nemen. In de sagen bint ze mangs ok neudhelpers en weldoeners, allewal ze daor miestal wat veur terogge vreugen.
't Vörttrekken van de Aulken
Lange leden bint ze uut 't Emslaand vört etrökken; dit zol onder invloed van 't christendom gebeurd wèzen. Ie kunden ze heuren krimmeneren: "Evangelium, Lüden un Klangen driewet us hier ut de Lannen." Ze gungen vört toen heur leider, Ike Aoke, uut de tied kwaamp; dit zol een tieken wèzen van heur dreigende ondergaank. Toen reupen ze: "Ike Aoke is dood," en de daoropvolgende nacht trökken ze naor de Ems. "Haol aower," heurde de veerman zeggen. Hi'j zag d'r mar iene an de oever staon en wol 't kleine bootien lösmaken. Mar een stemme reup: "Pünte mitbringen" (de grote boot). Hi'j schrök hevig toen e zag det d'r een Aulk op de oever stund. 't Mannegien leup de Pünte op; wieder was d'r gieniene te zien. Mar de veerman heurden een constant getrippel van voeties en de grote boot zunk aal dieper in 't water. Hi'j mus van de Aulk zien hoed opholden, die toen deur onzichtbere haanden evuld wördden mit munten. Dreimaol mus e de hoed legen.
De Aulken zolden naor 't noorden etrökken wèzen. D'r hef nooit weer iene wat van eheurd.
Keulkes
thumb|right|270px|Keulkes Keulkes (Brassica oleracea convar. oleracea var. gemmifera) wördn vuur t eerst in 1821 noabie Brussel ekweekt, en wör doarnoa al gaaw ne belangrieke weentergreunte in Europa. n Oorsproonkliken naamn is "choux de Bruxelles", wat nog aait in t Engelse Brussels sprout of t Zweedse brysselkål te zeen is. Keulkes wordt binn Europa vuural in Engelaand, Fraankriek, Neerlaand en België getn.
Rechtevoort wörd in de beroopskweek allene mear duur-ekweekte rasn gebroekt, dee at ne cillindriese spruutzetting hebt. Vroger wördn vuur beroopskweek zoadvaste keulkes gebroekt, dee at ne piramidevörmige spruutzetting hadn. Doarduur monn disse keulkes met de haande duur eplukt wordn, wat beteeknt det iederbod allene de riepste keulkes gebroekn konn wordn. Dit soort wörd rechtevoort nog gebroekt vuur persoonliken kweek, zo as in de volkshöfkes.
Smaak
Keulkes van vroger hadn mear den bekeanden smaak woer at de meeste wichter zonnen hekel an hebt, mear duur de nieje rasn is den stoarken smaak dr n betn of ekweekt, woerduur disse soortn wat mear egetn wordt. Keulkes köant vorst duurstoan van -15 °C. Umdet te könn zett de keulkes zetmel umme in sukers, wat zorget det ze neet bevreest. Doarumme ett de meeste leu keulkes t leefste as n vorst dr n moal oawerhen hef ewest.
Kokn en kloarmaakn
De meest gebroekte manere um keulkes terechte te maakn um te kokn is duur ze eerst van t loof of te haaln, doarnoa de rest van t stemke dr of te sniedn, en doarnoa de boetnste loage blaaks dr of te pulkn, dee at dan al lös warn ekömn duur t stamsniedn.
De meest vuurkomnde maneern van kloarmaakn beent kokn, steumn en reustern. Vuur t geliekmoatig kokn mu'j zorgn de'j keulkes hebt dee at allemoal eawn groot beent. Wat koks koarft n kruus in t midln van de stamanzet, um dr zo vuur te zorgn det t keulken volledig goar wörd. Wat vuur ne manere o'j ook gebroekt, iej munn zorgn de'j ze neet te lange loatt kokn. Hierduur keump t noar sulfur roeknde glucosinoat sinigrin vrie. Vake kriegnt leu keulkes te etn dee at te lange hebt ekokt. Doarumme veendt völle leu ze neet lekker. 6-7 Minuutn kokn is zat.
Reenkbas
thumb|right|200px|Keunststof Reenkbas Nen reenkbas (ook wal sousafoon of kortan sous eneumd) is n koppern bloasinstrumeant. t Is feaitelik t zelfde as nen tuba, mer dan an epast um makkelik te dreagn en met in t gelid te loopn. t Is ene van de grötste en zwöarste kopperne bloasinstrumeantn.
Geskiedenisse
n Sousafoon is eneumd noar n bekeanden Amerikaansen dirigeant John Sousa, mear den hef um nit oet eveundn. t Deenk is bedacht duur J.W. Pepper, nen instrumeantnmaker oet Filadelfia. Hee neumn n reenkbas noar Sousa, umdet den um vreug of he nit wat kon bedeankn zodet de oolde bombardons wat meender hard kleunkn en n leger bereik hadn.
Bouw
Reenkbasn zeent emaakt um lange met te goan. Ze hebt vake beplating as ekstra beskoarming. Nen duk den at normaalgesprökn nen trompet onbespölboar zol maakn, hef op n reenkbas niks gin invlood. Völle oolde reenkbasn zeent rechtevoort doarumme nog aait in gebroek.
Amerikaanse reenkbasn zeent t meest eweeld, terwiel at aandere instrumeantn oet Amerika meesttieds nit zo geleefd zeent biej muzikaantn. Vuural oolde basn van tusken 1930 en 1940 van de moarkn Conn en King zeent eweeld.
Grötte en zwöarte verskilt slim van instrumeant töt instrumeant. De hudige bekergrötte, normaalgesprökn bereknd in inches, is meesttieds 26 inch (ongevear 66 cm). In t begin was t nog ongevear 20 inch (ong. 51 cm) en in de joarn '20 gröaidn t töt 24 inch (ong. 60 cm).
Tiedns de joarn '20 zeent dr wal wat biezeundere gröttes emaakt zo as bv. nen bekerduursnee van 30 inch (76 cm), mear dee warn nit lange in trek, umdet ze loomp zwoar warn en akelig deur.
De meeste reenkbasn wordt van kopper emaakt. Toch bestoat dr seend de joarn '70 ook keunststof modeln. Det kan allene met dit soort basn. Vearder keump t nit vuur. Duur n keunststof weagnt ze de helfte. Ze hebt nen zachteren klaank, en spölt vake ook makkeliker. Doar steet teegnoawer det dr vake nit völle kracht achter t geluud zit, umdet t keunststof de geluudstrillingn opzog en neet wieter kaatst.
Alle reenkbasn hebt ventieln. De meestn hebt dr dree, mear ze bestoat ook met vere. Met spesjale skruufkes is n beker dr of te dreein, zodet he kleain op eboarget kan wordn.
Reenkbasn zeent, ondaanks n an epasten vorm, nit makkelik te bespöln. Nen koppern reenkbas weg al gaaw nen keer 15 töt 20 kilo en geet doarumme rap zear doon an n skoolder. Doarnöast he'j dr onmeundig locht in de longn vuur neudig.
Gebroek
Reenkbasn wordt in verskeaidene groepn ebroekt. In Neerlaand wordt ze völle broekt in dweailkapeln, showbands, fanfares en militeare kapeln, en in amerikaanse skoolkorpsn. Vearder wörd t deenk völle broekt in Niej Orleans jazz. In Middel-Europese laandn is t deenk hoaste nit bekeand. Vuural nit in Duutslaand en Pooln, woer at ze vake nog de gewone tuba gebroekt. Vroger köm t deenk nog wal es vuur in bigbands, mear doar is he vandaag an n dag verdrungn duur de contrabas of basgitaar.
Objektief
Den objektief is in t Hollaands nen bezunderen vorm van den veerden naamval (liedend veurwarp), den ne slachtofferrolle anduudt. In t Duuts wöd 'Objektiv' ok wal an-eduud as 'Akkudativ'. En dan beduudt t n woord dat in bepaolde spraoken (as t Hollaands) veur den daarden (Akkusativ) en veerden naamval (Dativ) t zelfde is.
Duve
thumb|n Duve n Duve of doeve (Columbidae) is n voegelsoort die veule veurkömp. In Nederlaand he'j n paor duvesoorten, waorvan sommigen der eigen stark an de meens an-epast hebben. De rotsduve bieveurbeeld is n veurouwer van de tamme stadsduve die'j overal in de grote stejen zien, volgens sommigen luui soms zelfs te veule. Veur veule meensen is de stadsduve dé duve, mer n duve as de Turkse tortel of de houtduve kömp oek aordig vake veur in Europa.
Objektief
De verbuging van perseunlike veurnaamweurde (Achterhooks):
Duve
Tamme duven
Duven wörden al ieuwig lange ehöllen deur de meens; as pluumvee, um ze (in duvetillen) vet te mesten en op te eten, mer veural oek as postduve vanwegen der goeie oriëntasievermeugen. Al in de vuufde dynastie van t ouwe Egypte (±2000 veur Christus) bestungen der al tamme duven. Hiervan bin tekeningen evunnen in n graf uut disse periode. In de Tachtigjaorige Oorlog wördden de duve al gebruukt um tiejigen te doon vanuut bezetten stejen. In de Eerste Weerldoorlog gebruukten t Duutse leger én de geallieerden postduven.
Objektief
Verbugingen met -leu bunt oldmoods an t worden.
Duve
De duve as symbool
De duve steet symbool veur verschillende dingen.
Noord-Carolina
thumb|right|Noord-Carolina op de kaarte van de VS
Noord-Carolina (sprek oet: noord kärre-LAI-na of noord ka-ro-li-na, Engels: North Carolina) is ne stoat in t zuudwesten van de Verenigde Stoaten. Op t zuden van de stoat lignt de stoaten Zuud-Carolina en Georgia, op t westen ligt Tennessee en op t noorden ligt Virginia. Op t oosten ligt n Atlantiesen Oceaan. Noord-Carolina besteet oet 100 groafskoppen (counties). De heuwdstad is Raleigh en de grötste stad is Charlotte.
Noord-Carolina was ene van de originele Britse Darteen Kolonies, en heten eerst de Proveensie Carolina. Skoonwal, de eersten dee't der bouwen warren Spaanse kolonietroepen, dee't der Fort San Juan toozatten in 1567. Dit was bie Joara, n gebeed van n indiaansen Mississippistam, kort bie t hudige Morganton in t westelike binnenlaand van de stoat. Dit was twentig joar vúúrdet de Britten kömmen met öare eerste kolonie bie Roanoke Island in öare poging ne neerzetting te bouwen in Amerika.
Op 20 mei 1861 verkloarden zik Noord-Carolina onofhaankelik van de Konfederasiestoaten um de Amerikaanse Börgeroorlog, en treu wier too op n 4den juli van 1868.
Noord-Carolina was de plek woer't n eersten succesvollen vlocht met n vleegtuug plaatsveund duur de Wrightbreurs op 17 december 1903. Rechtevoort gröait de stoat onmeundig hard. Op 1 juli 2009 har de stoat ongevear 9.380.844 inwonner (ne tooname van 16,7% seend 2000). Met 8 Inheemse stämme hef Noord-Carolina t grötste antal Inheemsen van alle stoaten ten oosten van de Mississippirivier.
Noord-Carolina hef n groot heugteverskil, van zeespegelheugte an de kuste, töt 2.037 meter heugte in de boargen. De vlaktes bie de kust wordt beïnvloedt duur n atlantiesen Oceaan. t Grötste deel van de stoat vaalt in t vochtige subtropiese klimaat. t Westelike boargachtige deel van de stoat, 500 kilometer oet de kuste, hef n subtropies hooglaandklimaat.
Oetgoande verbeendiges
Stoatswebstea
Tennessee
thumb|right|Tennessee op de kaarte van Amerika Tennessee (sprek oet: tenne-SIEJ) is nen stoat in t zuudoosten van de Verenigde Stoaten. t hef n inwonnertal van 6.214.888 leu, woermet t op de 17de plek van de VS steet wat inwonnertal anbelangt. t Hef ne oppervlakte van 109.220 veerkaante kilometer, woermet op de 36ste plek van de stoaten steet. Op t noorden van Tennessee lignt de stoaten Kentucky en Virginia, op t oosten Noord Carolina, op t zuden Georgia, Alabama en Mississippi, en op t westen lignt Arkansas en Missouri.
De Appalachiese Boargen nemt n groot deel in van t oosten van de stoat, en de Mississippirivier is de westergreanze. De heuwdstad en tweedegrötste stad is Nashville met n inwonnertal van 626.144. De grötste stad is Memphis met 670.902 inwonners. Nashville hef skoonwal de grötste vuurstad, met 1.521.437 inwonners.