cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Linux
Der bestaot verskeidene variaanten van Linux, zoas Ubuntu, RedHat, Gentoo en nog völle aanderen. Ze hebt gemeen dat ze altied nen Linux-kern gebroekt, maor de indeling van t systeem, en programma's derumhen kunt verskillen. De variaanten wordt in de Linux-weerld distribuutsies eneumd. t Linux besteet neet, Linux is n verzamelwoord veur distribuutsies dee't voldoot an bovven-eneumde kenmarken.
Also sprach Zarathustra
Et höyvdunderwarp is et lösmaken van de olde menske, den evangen is döär de küdde en verkeyrde indoktrinatis, en et sichsülv upstygen van de enkelte når de Eubermensch.
12 juli
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 12 juli
Mossel
Mossel kan verwiezen naor:
Zwolle (döärverwyssyde)
Zwolle is de name van verskillende plaatsen:
Hawaï (stoat)
Hawaï (Engelse skriefwieze: Hawaii, op zien Hawaïaans oet esprökken as ) is den 50en stoat van Amerika. Et köm as lesten stoat bie et Amerikaanse verboond, op 21 augustus 1959. Et is den ennigsten Amerikaansen stoat wat in Oseanië lig en volledig oet eilaanden besteet. Et is de meest noordelike eilaandengroep in Polinesië en beslöt nen archipel in den Groten Oseaan. Hawaï is den ennigsten stoat den as neet vaste zit an et Amerikaanse vastelaand.
Duur Hawaï's oetstrekkende natuur, woarme tropiese klimaat, grote antal straanden, oseaanumgewing en nog woarkende vulkanen is et ne geleefde bestemming vuur toeristen, surfers, biologen en vulkanologen. Umdet et in et middelpeunt van den Groten Oseaan lig en der in et 19de joarhoonderd völle leu hentreuken vuur woark, hef de Hawaïaanse kultuur kenmoarken van Noord-Amerikaanse en Aziatiese volker, nöast de inheems Hawaïaanse kultuur. Et hef iets mear as nen miljoen vaste inwonners, nöast völle toeristen en Amerikaanse soldoaten. De heuwdstad is Honolulu op O'ahu.
In Hawaï is der ne Hawaiiaanse onofhankelikheadsbeweaging. Dee meant at et umsmieten van et Keuninkriek Hawaï in 1893 en de doarop volgende inname duur de Vereanigde Stoaten illegaal is. Zee wilt mear zelfsteuring vuur Hawaï, of zelfs onofhankelikhead. .
De slim populeare Amerikaanse tellevisieriege Lost, oawer een vleegtuug wat dalekeump op een verloaten eilaand, wör op enömmen op O'ahu.
Veldwiek
Veldwiek kan verwiezen naor:
Fraislaand (regio)
Fraislaand is n regio bie de Noordzeekost van Nederlaand en Duutslaand laangs. Noamgever binnen de Fraizen dij der al sunt olle tieden wonen. Vertoalens in de sproaken van Fraislaand binnen: Westlaauwers Frais: Fryslân ; Grunnegs: Fraislaand; Oostfrais: Freesland; Oostlaauwers Frais (Selterfrais): Fräislound; Noordfrais: Fraschlönj/Friislon; Westfrais/Nederlaands/Duuts: Friesland; Deens: Frisland.
Gebieden
De historische gebieden in Fraislaand binnen:
Kenmaarken
Kenmaarken van de regio binnen:
Geschiednis
Verschaaidene dailen van dizze regio dailen paarten van heur geschiednis. Deurdat Fraislaand laangzoam oetmekoar valen is, komt allend de vrouge geschiednis in aal dizze gebieden overain.
Toal
Ien dit haile gebied wuiren vrouger Fraise sproaken proat. t Westlaauwers Frais, t Selterfrais en t Noordfrais binnen de ainsege overbliefsels hiervan. Aal aandere sproaken in t gebied binnen in meerdere of mindere moat deur t Frais beienvloud worden. Zo proat man in Westfraislaand Friso-Frankisch en in de oostelke gebieden as Grunnen, Oostfraislaand en Wursten Friso-Saksisch. Dit fenomenon wordt ook wel t Fraise substroat nuimd.
Aal binnen de Fraise toalen aan ainander verbonden, zai verschillen zonnen ìnde dat zai onderling veul muite hebben elkander te verstoan.
Ook de Fraise noamen binnen n riek onderdail van de kultuur in de Fraise regio. Zai bieveurbeeld de Grunnegs-Oostfraise veurnoamen en femilienoamen.
Laandschop
t Laandschop is ain van de zoaken dij de Fraise gebieden mit ainander verbindt. t Fraise laandschop wordt kenmaarkt deur vruchtboare klaaigronden aan de kostlien mit doar aan Waddenaailanden en Hallegen, woarbie eb en vloud n verschil môkt van laand en zee. Ien vrougere tieden wörren der hoogten baauwd (terpen, wierden, wurten, warften) om man hiertegen te beschaarmen. Dizze olle kunstmoatege heuvels mit middelaivse kìrktorens en klaine bakstainen hoeskes beschildern t beeld van de Fraise landen. Wieder t laand ien, komt man oetstrekte klaingebieden tegen mit hier en doar n gaistrog der tuzzendeur.
Elk Frais gebied wordt schaaiden van de noaberske gebieden deur inhammen en revieren. De belaangriekste baaien binnen t Vlie, t Laauwersmeer (vrouger de Laauwerszee), de Westerems en de Dollert, de Joadeboezem, de Elvemonden en de Aidermonden.
right|250px|thumb|Woapen van Oostfraislaand mit t motto: Eala Frya Fresena
Eala Frya Fresena
Van oldsheer binnen de Fraise volker hail slim steld op heur vraaihaid. De bekendste Oldfraise zin is den ook Eala Frya Fresena!, dat wat betaikent as Flaan op, vraaie Fraizen!. n Aandere bekinde Fraise zin is Leaver dea as slaaf (Westlaauwers Frais)/ Lewwer duad as slaav (Noordfrais), wat betaikent Laiver dood as sloaf. Middelkerwies wuir vrouger bie Opstalboom deur aine schraaid "Eala Frya Fresena!", woarnoa de Oldfraise vertoalen van "Laiver dood as sloaf" deur de aanwezege bevolken touschraaiden wuir.
In de vrouge geschiednis het dit n belaangriek onderdail betaikent van t ontstoan en overleven van de Fraise kultuur. Tot aan de loate middelaiven tou hebben Fraislaand, Grunnen en Oostfraislaand gain heersers kend. In de vrouge middelaiven haar Fraislaand n keunenshoes, môr dizzent was allend representoater en seremonieel in funksie veur de Fraizen. Hai en zien femilie haren gain privilezjes.
Ook tegenswoordeg nog holden de Fraise volker nait van bepaarkens van vraaiheden. Hailmoal tegenswoordeg mit de môkte aachterstand tin opzichten van t westen van Nederlaand, vuilen de Fraizen zok vlöt benoadaild en bepaarkt ien heur vraaiheden. Dit vraaihaidsstreven komt anders in aal Fraise gebieden veur. Mitmoal deur dit komt t middelkerwies ook dat de Fraizen over t aalgemain n wat nuchterdere mentoaliteit hebben as aander Nederlaanders en Duutsers.
Ni'je Vene
Ni'je Vene (Nieuwe Veen) is een stokkien onbereurde netuur van zo'n elf bunder groot, elegen an de Emtenbroekerdiek in 't Oaveriesselse dörp Bruchtenveld, gemiente Hardenbarg. Dit kleine risservaat, eigendom van Staotsbosbeheer, maj niet inkomen. 't Is slim drekkig en niks vertrouwd. In de midden lig een meertien, hielemaole bedekt mit kroes. Op dartig meter diepte bint braggel en vene peild: nog aal gien vaste laoge.
Fraislaand (regio)
Genetika
t Bloud (medisch zain, t DNA) van de Fraise volker is staarker verwant aan de Engelsen en de Skandinoavische volker as dij van de noaberske volker. Volbloud Fraizen binnen van oldsheer laanger as aandere Nederlaanders en Duutsers, voak blond en hebben voak blaauwe of gruine ogen. t Amerikoanse begrip WASP (White Anglo-Saxon Person) slog ook op de Fraizen dij zowel femilie van de Angeln as van Saksen waren en den ook oet dezulfde omgeven kwamen. Tegenswoordeg gelden dizze kenmaarken laank nait meer veur elke Frais.
Wekke
Ne weake is in de hüdige tydsreakening de tyd van söäven dage. Den eyrsten dag van de weake in christelike en de jöydske kalender is den måndag, mar mangs wörd den sündag eseen as den eyrsten dag van de weake.
Ni'je Vene
De walkaante is verlaand, 't vene golft d'r verraoderlijk. 't Giet um een zogenaamde pingoruïne, ontstaon in de leste iestied. Iederiene in de umgeving wet: ' 't is een gat zunder bodem; aj d'r in valt, kooj d'r niet weer uut'. Rondum 't meertien kuj de resten van uutebaggerde trekgatten zien. Vief soorten veenmos (Sphagnum palustre), (S. squarrosum), (S. papillosum), (S. fimbriatum) en (S. cuspidatum) zörgt veur ni'je veenvörming. De roege smele, tormentil, glidkruud en zunnedauw gedi'jt hier, en ok hebt ze 't zeldzaome kamvaren (Dryopteris cristata) evunden.
Wekke
De söäven dage van de weake bint:
Fraislaand (regio)
Genetika
right|250px|thumb|De inter-Fraise vlaag
Wekke
Neadersassisk
Sallandsk: weke
Fraislaand (regio)
Vlaag
De Groep fan Auwerk (group van Aauwerk), n organisoatsie dij straaidt veur de onôfhaankelkhaid van de Fraise regio, het 2006 de inter-Fraise vlaag presenteerd. Dizze vlaag is anders nait offisjeel aksepteerd deur de overheden woar dat de Fraise gebieden nou bie heuren, woardeur t gain offisjele stoatus het.
13 juli
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 13 juli
Wekke
Neadersassisk
Twentsk: wek
Vaossen
thumb|200px|Cannenburgh in Vaossen t Darp Vaossen (Nederlands: Vaassen) is een van de grotere plaatsen van de Nederlandse gemeente Epe, mit in jannewaori 2013 zo'n 12.507 inwoners. Vaossen is n katholieke enklave an de oostrand van de Veluwe in de provinsie Gelderland, nao de oorlog bint der ok meer protestanten bie ekomen. Vaossen was töt 1818 n zelfstandige gemeente, daornao is t bie Epe gaon heuren.
Oostzaan
Oostzaan is een darp en gemeente in de Zaanstreake in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand en hef ne oppervlakte van 16,13 km² (woarvan 4,63 km² water). De gemeente Oostzaan mek deel uut van de plusregio Stadsregio Amsterdam en zol zo rundum et joartal 800 et leavenslichte hebben ezene. Oostzaan is samen mit Westzaan en Assendelft een Moderdarp van de regio Zaanstreek. Dit höld in dat Oostzaan et oldste darp is in de Zaanstreake samen mit Westzaan en Assendelft. Oostzaan mek ok deel uut van ne bi-jzundere historie wat betröf de scheepvoart van de VOK en WIC en den bouw van disse skeape. Zo hef Oostzaan ok euren eigen zeerover ehad, Claes Compaen. Hi-j was vanof de Nederlanden uutgevoarn as legaal kaperkapitein, in et bezit van kaperbreven, moar al raps begun hee scheape veur eigen reakening te veroaveren, in et Engelse Kanaal, in de Middellaandse Zee, an de Afrikaans-Atlantiese kuste, tot in de Caraïben an too. Den buit maakten hi-j te gelde an de kuste van Ierlaand, later in Salé en an de Barbariese kuste.
Fraislaand (regio)
Vlaag
De vlaag teunt n Skandinoavisch Kruus, modelleerd noar verholdens van de vlagen van Ieslaand en Noorweeg. Dizze landen beschaarmen, liek as Fraislaand van oldsheer, de demokroatische traditsies. t Skandinoavisch Kruus symboliseert de verbondschop tuzzen en de laangs Noord- en Oostzee levende volker en staait veur zowel de kristelke as veur de pre-kristelke religies. De vaaier pompeblêden (pompebloader) symboliseern de oet ainander legende dailen van Fraislaand; de bloader wiezen noar mekoar tou as taiken van ainhaid en soamenwaarken.
Oostzaan
Et darp Oostzaan hef ne hervormde kruuskarke uut (1760), de Grote Karke, mit doarin twee scheepsmodellen dee-t herinnert an de tied dat Oostzaan ne belangrieke zeevoarende gemeenschap was.
Fraislaand (regio)
"Ontfraizen"
Deur de aiven hìn is de regio n bitke "ontfraisd" worden. n Hail ìnde gebieden binnen schaaiden worden van Fraislaand, woardeur de verschaaidene regios heur Fraise kultuur op n aander wieze ontwikkelden. Kiek bieveurbeeld noar de toal. Ondanks t Fraise substroat vuilen bieveurbeeld de Grunnegers en de Ditmaarsers zok over t aalgemain gain Fraizen meer. De Oostfraizen, dij ook n Leegsaksische sproak proaten, vuilen zok wel Frais, môr veural toch Oostfrais. Ook de Fraistoalege gebieden roaken laangzoamerhaand ontfraisd deur de mondioalisoatsie en t "klainer", môr doardeur ook "groter" worden van de wereld. Dochs kommen der tegenswoordeg aal meer initsjatieven van Fraise organisoatsies dij t behold en de ainhaid van t Fraise gebied en kultuur veurop stèllen. Zo hest de Groep fan Auwerk, môr ook politieke partijen in Westlaauwers Fraislaand, Oostfraislaand en Noordfraislaand.
Oostzaan
In den Zaansen streektaal wierden de inwonners van Oostzaan vrögger "doppehokkers" eneumd. In dizzen streaktaal bestoat ok verscheidene soorten dialekten, woarbi-j Oostzaan ok heur eigen dialekt hef. Et lik mit sommige weurde op et Zaans moar et verskilt van et Zaans, woarbij een noadrukkelek anweazegen "UI" in weurde uutesprokken wöd. Net as in de rest van de Zaanstreake heur i-j mangsmoal nen "k" in plaatse van nen "ch" dus school wöd "skool" en schoap "skaap" en goa zo moar deur. Den Oostzaansen taal hef nog völle meer zegswiezen en weurde dee'j könt vinden in bookvorm in Oostzaanse winkels of in de grotere bookhandels. Der is een book ovver uutebracht enaamd: "Wat ons nag te binnen skoot" Hier wodt de Oostzaanse weurde uutelegd en vertaald.
Vaossen
Tussen 2 september 1887 en 8 oktober 1950 had Vaossen zien eigen stasion, mit n spoor van Apeldoorne naor Zwolle.
Oostzaan
Aandere buurtschoppen in de gemeente
Buurtschoppen:
Fraislaand (regio)
"Ontfraizen"
De Fraise gebieden Westlaauwers Fraislaand, Oostfraislaand (mit Selterlaand) en Noordfraislaand kommen n aantel moal per joar soamen bie Aauwerk, om mit mekoar te overlèggen over de toukomst van Fraislaand. Dizze zonuimde "Ynter-Fryske Rie" haar de Grunnegers ook oetneudegd, môr tot nou tou is der nog gain initsjatief kommen vanoet Stad en Ommelaand. Dizze bieainkomsten worden holden noar veurbeeld van de Oldfraise traditsie van de Opstalboom, in t Frais ook Upstalisbeam nuimd. Deur dizze organisoatsie wordt ook om de drij joar op Hellegolaand t Fraise volksfestivaal Friesen-droapen organiseerd, wat elk joar weer honderden Fraizen noar t hillege aailaand (hellego = hillege) trekt.
Vaossen
Geschiedenisse
De vrogste tekenen van bewoners in dit gebied bint de grafheuvels en 'Keltiese velden' (prehistoriese akkers) in t noordwesten van Vaossen op de Veluwe, tussen de Elburgerweg en Gortelseweg. t Waren Germaanse boeren en leefde daor nog veur de Romeinse tied. Ze woonden in holten hutten en leefden van de landbouw, veeholderieje, krujen en de jacht op harten en zwienen.
t Darp wordt veur t eerst enuumd in n akte uut de Codex Laureshamnensis van t klooster Lorsch uut 891 of 892 as n Brunhilde n hoeve en de kärke an Lorsch schenkt. De name Fasna, die t darp toen had, kwam al in de 9e eeuw veur en zol op n gressoorte dujen.
In Vaossen steet t kasteel De Cannenburgh, ooit bewoond deur veldheer Maarten van Rossum. t Kasteel stamt uut de 16e eeuw. In t darp steet n kärktoorne van umstreeks 1500 waor ok t grafsteen van Maarten van Rossum te vinnen is.
Buurten en wieken in Vaossen
Berkenoord, Berkenoord II, Kärkeland, De Oosterhof, Heggerenk, Oranjebuurte, Transvaalbuurte, Vogelbuurte, Industriewiek en Vulkanusbuurte.
Kernen bie Vaossen
De Hegge, De Jonas, Geerstraote, Kortenbroek, t Laor, Niersen, Vaossense broek en De Ulebärg.
Kedaver
Een kedaver is een dood lichem, in et bi'jzonder et dooie lichem van een dier. Bi'j een meenske he'j et meerstal over et stoffelik overschot of liek. Een kedaver dat in et waeter leit en/of al diels ontbunnen is, hiet een kreng.
Kedavers bin de voedselbron van veul dieren, insekten en micro-organismes. In een gezonde biotoop is dit een belangrieke niche. Et woord kedaver wodt soms ok wel bruukt as een infermele term veur een meenskelichem (bi'jveurbield: kiek him d'r now zitten mit zien kedaver = kiek him d'r now es zitten).
Paolo Meneguzzi
Paolo Meneguzzi (Lugano (Zwitserlaand), 6 desember 1976) is n Italiaanse zanger, meestentieds zingt e popmuziek. Zien echte naam is Pablo Meneguzzo.
In 1996, nog alited onbekend in Italië, wun e tot ieders verrassing t internasionale muziekfestival Viña del Mar in Chili. Zien debuut in Italië was op t Festival van San Remo in 2001 mit Ed io non ci sto più. Zien eerste treffer was In nome dell'amore uut 2002, die zo'n bietjen overal ter wereld wel sukses had. Zien tweede en darde treffer waren Vero falso en Lei è. In 2004 gung e weer naor San Remo, mit t lied Guardami negli occhi (prego). t Liedjen Baciami wördden in Italië de zoemertreffer van 2004.
In 2005 dung Paolo weer mee an t Festival van San Remo mit t nummer Non capiva che l'amavo en bröcht toe t album Favola uut.
In 2007 bröcht e t losse nummer Ti amo ti odio uut. In november van dat jaor wördden bekend dat e Zwitserlaand zol vertegenwoordigen op t Eurovisiesongfestival van 2008 in Belgrado mit de ballade Era Stupendo. Dit nummer is samen mit Grande, waormee e in 2008 de zesde plekke behaolden op t Festival van Sanremo, te vienen op t album Corro via.
Den Hulst
thumb|360px|Huus an de vierbaansweg de Den Hulst (N377)Den Hulst, ok wal De Hulst (uutspraok vake: Nulst [(də)nʌ lst]) was een Oaveriesselse buurtschop an de Dedemsvaort, die töt 't noordelijke diel van 't dörp Ni'jlusen uutegruuid is. Daor hebt ze 't nog altied wal oaver 'Den Hulst'. Een endtien boaven Den Hulst viej de buurtschop De Punt in de gemiente Stappest; een endtien op 't oosten an lig De Balk in de gemiente Hardenbarg; en naor 't westen hej de Ni'jluseger buurtschop De Meele en 't kruuspunt van de N377 en de A28, De Lichtmis.
Ontstaon
thumb|left|360px|De veurmaolige Dedemsvaort bi'j Den Hulst De ligging van Den Hulst, een buurtschop die al lange veur 't uutgraven van de Dedemsvaort bestund, hangt samen mit de loop van 't middelieuwse kenaal de Beentjesgraven, vrogger ok d'Olde Grachte eheten. Dit kenaal, in 1413 enuumd as de Berendesgraven, vörmde eerst de grèenze tussen de marken van Roevène in 't noorden en Dalsen in 't zuden en was later de grèenze tussen de gemientes Stappest en Ni'jlusen. De Beentjesgraven zörgde veur ofwatering; ok kwamen ze in vrogger ieuwen vanuut Zwolle en Asselt in kleine booties törf halen uut 't grote vene det hum uutstrekte an weerskaanten van de Riest.
J. van Alberdingh zien kaorte uut 1688 van de moerassen en dieken tussen Asselt en Coevern vermeldt 'De Hulst'. Uut begun achttiende ieuw stamt de vermeldings 'in Den Hulst ofte op de Gracht' en 'aan de Grachte in de Oosterhulst' (de grachte is 't in de Plompenkolk uutmondende ofwateringskenaaltien de Beentjesgraven; de Oosterhulst is now een an de N377 geliek lopende weg an de oostkaante van Den Hulst).
In de eerste helfte van de neengtiende ieuw wördden veur 't vervoer van törf de Dedemsvaort egraven tussen Asselt en de Vechte bi'j Grambarge. 't Kenaal had acht sluzen, en rond de sluzen en broggen ontstunden dörpen en buurtschoppen. Den Hulst, daoras bi'j 't graven van de Dedemsvaort twaalf huzen stunden, ontwikkelden economische bedrievigheid rondumme de vaort. De opdrachtgever van de Dedemsvaort, Willem Jan baron van Dedem, schreef oaver zien kenaal:
('t Oosterhuzer veld lig een endtien boaven wat now 't centrum van 't dörp De Balk is.)
Den Hulst lag bi'j sluus dreie en de Ommerdiekerbrogge. Ter hoogte van Den Hulst volgen de Dedemsvaort 't vervallen tracé van de Beentjesgraven.
Aj op Den Hulst woonden, dan woonden ie 'an de vaort'. (De plaatse De Vaort nuumt ze vanwegen 't zölfde kenaal 'De Vaort', en aj daor weg komt, woon ie ok 'an De Vaort'.) De zuudkaante van Den Hulst nuumden ze de zaandkaante, umdet daor een zaandpad leup. Langes de vaort kwaamp d'r aordig wat verkeer. Zo volgen de op 't end van de neengtiende eeuw an-elegde tramweg van de Dedemsvaartsche Stoomtramweg-Maatschappij 't kenaal tussen de Lichtmis en Lutten.
De Rollecate
In 1913 deuden ze op 'n Hulst de eerste rieksopleiding veur leraressen in 't laandbouwhuushold-onderwies lös, De Rollecate. Baron van Dedem had zien gelieknamige laandgoed beschikbaor esteld um dizze opleiding meugelijk te maken. 't Huus De Rollecate was rond 1654-1655 ebouwd in Venó en in 1821 deur de baron of-ebreuken en op 'n Hulst an de Dedemsvaort opni'j op-ebouwd. De opleiding stund onder leiding van Theda Mansholt en later van Greta Smit. Hier wördden plattelaansvrouwen onderwezen in de kunnigheid mit, en liefde veur, een hemmel huusholden, laandbouw, tuunderi'je en 't huusvrouwschop. In 1930 verhuusden de opleiding naor Dèventer, en 't huus De Rollecate wördden of-ebreuken.
Union
thumb|right|360px|Ien van de gebouwen van de vroggere Union-fietsenfebriek an de Den HulstIn 1904 openden an de vaort de breurs Van de Berg de fietsenfebriek Union, die van pertaansie wördden veur de warkveurziening. In de begunjaoren zetten Union op 't reclamemateriaol '(aan de) Dedemsvaart', umdet det de mèensen in 't laand meer zee as 'Den Hulst'. Daorumme denkt partie lu now nog det 't um een febriek in de wiederop elegen plaatse De Vaort gunk.
In 1979 gunk bi'j een braand 't olde Uniongebouw verleuren. In de leste tientallen jaren van zien bestaon hef de febriek een lange riege financiële en bestuurlijke perblemen ehad. In 2001 gunk 't bedrief failliet en kwaamp under curatele van 't Sociale Warkveurzieningsschop Larcom in Ommen. Twei jaor later wördden de fabricage, ondanks protesten, verplaatst naor een bedriefshal op 't industrieterrein De Grift. In 2005 hebt ze Union verköcht an Dutch Bicycle Group in Schiedam - 't feilijke ende van 't bedrief. Allennig de perductie blif mit een drei-jaorig contract in haanden van Larcom op Ni'jlusen. D'olde fabriekshal van Union wördt now gebruukt deur verschillende bedrieven.
Vörtgaon van de Dedemsvaort bi'j Den Hulst
Nao de Tweide Wereldoorlog verleur de Dedemsvaort vanwegen 't gemotoriseerde vervoer oaver laand zien economische betekenis. In de jaoren zestig bint grote dielen edempt en wördden d'rveur in de plaatse wegen an-elegd. Sund 1969 is bi'j Den Hulst 't kenaal vört, allewal 't krek d'r naost nog open lig, ter hoogste van de in 't westen angrèenzende buurtschop De Meele. Ter hoogte van Den Hulst löp de vierbaansweg de N377, 'de Den Hulst', diels op 't traject van de olde vaorweg. Daorumme is Den Hulst miest een lange riege huzen, boerderi'jen en bedrieven an weerskaanten van de snelweg.
Ni'jlusen-Noord
Den Hulst stund deur d'Ommerdiek (now de Burg. J.P. Backxlaan) in verbiending mit 't zudelijke Ni'jlusen. Op 24 augustus 1970 naamp de raod van de gemiente Ni'jlusen 't besluut um 't dubbeldörp Ni'jlusen mit Den Hulst verdan as ien dörp te prissenteren: Ni'jlusen. Den Hulst wördden (Ni'jlusen-)Noord, intied det ze 't olde Ni'jlusen (Ni'jlusen-)Zuud bint gaon numen. Tussen dizze kernen ligt sportvelden. In Ni'jlusen-Noord bint tussen de jaoren zestig en tachtig de olde en ni'je Hulsterplas uutebaggerd daoras vrogger gröslaand lag (zaand hieruut is gebruukt veur 't dempen van de Dedemsvaort). Ok de Hulstkampenweg, 't Hulsterpad, 't bejaordenhuus de Hulstkampen en nog aandere namen verwiest naor de name van de buurtschop.
Citaot
Uut: E. Dijk, 'n Groet aan Ni'jluuz'n, in: Ni'jluusn van vrogger, 1e jk., nr. 2, juni 1983
Nedersaksische veurnamen
Hieronder vie-j een lieste mit Nedersaksische veurnamen. In Nederlaand bint de officiële deupnamen vake al ieuwen an 't Standaardnederlaands an-epast. Zo wördden iene, die in 't dagense lèven Annechien enuumd wördden, vake (mar niet altied) edeupt as 'Annigje'.
Drenthe, Kop van Overiessel, Sallaand
Mit Nederlaands bedoele wi'j hier: namen die niet streekvaste bint, of die conform 't Standaardnederlaands bint (beveurbield mit de verkleinvörm -tje, -pje).
Grunnen, Oostfraislaand, Selterlaand
De tabel mit noamen geft n liest weer van Grunnegse veurnoamen, mit de Oostfraise en Nederlaandse vörm deraachter. Doarnoast binnen der ook typische Grunnegs-Oostfraise noamen. Zai hierveur t heufdartikel.
Ansluting Ommen (A28)
In 1968/1970 is de ansluting lös edaone. Tussen 2002 en 2003 bint er weafstroken an elegd tussen Zwolle-Noord en Ommen. Hierveur is de Vechtbrugge in 2000 en 2001 breder emaakt. In 2004 kwamen er plusstroken tussen Zwolle-Zuud en Ommen. In 2010 en 2011 is de A28 tussen ansluting Ommen en Knooppunt Lankhorst wieder emääkt nao 2x3 riejstroken. Hierdeur bint de dagelikse files körtbi'j de ofslag waoras de plusstrook vanuut Zwolle stopten, vot egaone.
Wassenaar
Wassenaar is n darp en gemeente in de Nederlandse previnsie Zuud-Hollaand en hef ne oppervlaakte van 62,37 km². De gemeente Wassenaar mek deel uut van et kaderwetgebeed Haaglaanden.
Wassenaar besteet uut nen darpskern mit doarumhen ne bosrieke umgaeving mit völle villa's en laandhuze. Völle hiervan bunt vanolds buutenplaetse, zommerverblieve veur rieke steadelingen. Behalve an veul (gans) rieken geft dizzen underdak an bedrieve en konsulaten. Prins Willem-Alexander en Prinses Máxima hebt hier eur hoes op et laandgood Eikenhorst. Et laandgood Duinrell is noe in gebruuk as pretpark. In de umgeaving ligt de peerdenrenbane Duundigt, de enige oaver-ebleaven grös-renbane in Nederlaand.
In et centrum van Wassenaar steet nog ne olde, romaanse karke dee veur et grootste deel uut de 12de eeuwe kump. In dizze karke wodden prinsesse der Nederlaanden Alexia edeupt.
Wassenaar grenst an et darp Veurschoten woar et al joarenlang gode betrekkingen met hef. Al vanof olde tieden hebt de 2 darpen ne gezameleke geskiednis. Et geslacht van Wassenaar huusden bi-jveurbeeld in Kasteel Doevenvoorde in Veurschoten en Laandgood De Horsten, woar Eikenhorst n deel van is, ligt deels in de noabergemeente.
An den Wassenoarsen slag bunt nog resten van den Atlantikwall. Mit bi-jna doezend meter an undergroandse gemetselde gänge wödden nog 5 bunkers verboanden. Et stelsel dut deenst as vlearmoesreservoat en is in den zommer te bekieken.
Geskiednis
Van de romaanse karke wöd beweerd dat zee op de plaatse ligt, woar destieds den missionaris Willibrord in Nederlaand an laand was egoan. De hoge dunen ten westen doarvan bunt pas later ontstoan. Lange tied blef Wassenaar n unanzeenlek darp, dat alleneg enige bekandheid had umdat et et domein was van et geslacht van Wassenaer.
Pas in de 18de eeuwe begun et darp wat op te kommen, woartoo ok den bouw, under könning Lodewiek Napoleon, van den "Heerweg" tussen Den Haag en Leiden (den Rieksstroatweg van vandage) bi-jdroog. Umstreaks 1840 leet prins Willem Frederik Karel van Oranje-Nassau in Wassenaar et paleisjen "Den Paauw" anleggen, woar hi-j teentallen joaren ewond hef en dat noe as stadhoes van de gemeente Wassenaar wöd ebruukt.
Pas noa den anleg van ne spoorliene van Den Haag noar Skeveningen (de liene doarvan is den Laandscheidingsweg van vandage) in 1907 begun Wassenaar zich te untwekkelen as villadarp veur rieke renteniers.
Tiendeveine
De name Tiendeveine kömp van de ofspraok det veur een tiende diel törf much wörden egraven. Uutleg ewenst: deur wele? Rond 1830 har Tiendeveine drei veenvelden ("De Drei Veenen") die of-egraven wördden: 't Wijstersche, 't Spieringer en 't Drijbersche Tiendeveine. Ien 1849 köcht een groep van vier participaanten zeuvenhonderd bunder veengrond ien de zuudpunte van de gemiente Beilen um te laoten ofgraven. D'r kwaamp drokte tussen heur vieren en iene van de participaanten, Jan Coenraad Rahder, kreeg het allentrecht op 't grondgebied. Hi'j stichtten d'r ien 1863 een schoele veur de kiender van zien waarkluden. Mit det 't veen ofegraven was, wördden Tiendeveine een boerendörp. Later hebt d'r heur ok mèensen evestigd die ien de febrieken an 't Oveine waarkten.
Teengswoordig hef Tiendeveine een golfbane.
De kienderboekenschriefster Janne IJmker is geboren op Tiendeveine.
Bodegraven
Bodegraven is een darp en een veurmoalige gemeente in de Nederlandse previnsie Zuud-Hollaand en had ne oppervlaakte van 38,50 km² (woarvan 0,79 km² water). Sinds 2011 is et op-egoan in de ni-je gemeente Bodegraven-Reeuwiek.
Aandere darpen
Bi-j de gemeente heurden ok de darpen De Mei-je en Ni-jerbrugge an den Rijn, en de buurtschoppen Noordziede, Old-Bodegraven, Wei-jlaand, Wei-jpoorte en Zuudziede.
Vogelschieten
Vogelschieten is een volksvermaak, woarbi-j met een geweer op een holten vogel eschotten wordt. De vogel is op-ehangen an een hoge maste. De (meestal) manneleke schutters mot eerst proberen de linkervleugel van de vogel af te schieten. Doarnoa is de kop en de starte an de beurte. As letste mot de romp deraf eschotten worden. Degene dèn de romp van de mast schöt, mag zich een joar koning numen. Vogelschieten wordt meestal op de zogenaamde schuttersfeesten van schutteri-jen of schuttersgildes in Katholieke contreien eholden, moar vanaf ut begin van de 20e eeuw ok op de zogenaamde volksfeesten in Protestante contreien, woar gin schutteri-jen bestoat.
Bodegraven
Geskiednis
Bodegraven wodden al in den Romeinsen tied bewond. Toon der tied lag et an de noordgrenze van et Romeinse Riek, den 'Limes'. An den Romeinsen kante van dizzen Limes was der veul kriegs- en handelsdrokken. Dee Romeinen legden doar kampementen, haavns en nen weg an. De grenze wodden op min of meer raegelmoatigen ofstaand verstarkt met grensforten (castellum, bemand deur Romeinse legioenen en hulptröppe. Doarnoast waren der lengs den weg den noast den Limes leep op völle plekken naederzettingen ontstoan, woarunder in et Bodegraven van vandage.
Doarnoa blef et lange tied stille rundumme Bodegraven. Volgens de oaverlaevering zol doar op ne inmiddels zeuk-eraakte kaarte uut 809 de heerlekheid Bodelo vermeld wodden. Zeker is dat rundumme et joar 1050 doar nen kleinen naederzetting was ontstoan, woarschienlek rundumme de darpskarke van vandage. Uutendelek, noa twee eeuwn twist ovver et eigendomsrechte tussen de bisköppe van Utrecht en de graven van Hollaand, kwam Bodegraven bi-j et Graafschap Hollaand. In de late middeleeuwn wodden der rundumme Bodegraven, wat in n brook gebeed lag, veul laand of-egroaven. Dizze ofgroavingen gebeurden vanof den heuger elaegen riveeroovers zoas den Olde Rien, den Mei-je en den Olde Bodegrave. Hoaks op dizzen waoterlöp wödden kavelgraven egroaven, en zo'n 1250 meter wieter wöd nen zogeneumden achtergraven egroaven. Deur dizze ofgroavingen ontstond den aparten verkaovelingsvörm. Noa den bouw van nen sluus rundumme 1350 had Bodegraven veurgood heur bestoansrecht verdeend.
Eardkorst
thumb|right|300px|Duursnede van de earde, n eardkorst (1 [[wearldkorst en 2 oseaankörste) vörmet t dunne böawnste löagke]] n Eardkorst is de boetnste loage van de vaste earde, dee't heuwdzakelik oet gesteente as granodioriet, gabbro en basalt besteet. n Korst is t böawnste deel van de lithosfeer en al t gesteente en t bezeenksel wat an t oppervlak ligt, heurt dr bie.
De boawngreanze van n korst neumt ze t eardoppervlak en de greanze tusken n korst en n maantel neumt ze t Mohorovičić-veraanderingsdeel (of kortweg Moho). Dit vaalt nit good te oonderzeukn, want zo depe köant de groondboarn nit komn. Um t toch te metn hebt ze seismologies metn edoan, woerbie't snelheaid van seismiese golvn duur t gesteente bepaald wörd. In n eardkost treft ze mangs op verskeaidene deeptes n aander seismies veraanderingsdeel, t Conradveraanderingsdeel. n Korst wörd mangs verdeeld in nen boawnkorst, den't boawn dit veraanderingsgebeed zit en nen oonderkorst, den't dr oonder zit. Skoonwal't de chemiese saamstelling bie dissen oawergaank nit slim lik te veraandern, kan dr ezegd wördn at n oonderkorst oet meender hydrateerde en basiese gesteenten besteet as n boawnkorst.
Vierakker
Vierakker is een darp in de gemeente Bronckhorst in de previsie Gelderland in Nederland. Vierakker werkt heel völle samen met Wichmond en wordt dan ok vake in één oadem met mekare enuumd.
Het darp is onstoan rond de havezate Vieracker. In de 14e eeuw ontstond er een belangriek huus van Henrick van Suderoes, of dat huus toen al middeleeuwse verstarking had is niet bekend. De heufdgebouw wodden begin 1890 af-ebrokken, noadat het ondeugelek was ewodden, en iets ten oosten van de eurspronkeleke ligging opni-j ebouwd. Völle families met invloed hebt in het huus ewoond. In de 20e eeuw woonde Jonkheer Charles Joseph Maria Ruijs de Beerenbrouck in het huus, hi-j was etrouwd één van de dochters de familie Van der Heyde. Toen de Jonkheer in 1936 inens oaverleed wodden hi-j in Vierakker onder grote belangstelling van völle notabelen begraven.
Ondanks dat Vierakker groter was ewodden dan Wichmond (in 1810 had Vierakker 404 inwoners tegenoaver 291 in Wichmond) had het eeuwen lang gin eigen karke. Doar kwam in 1869/1870 verandering in, toen wodden der een Rooms-Katholieke karke ebouwd. Dissen is de Sint Willibrorduskarke enuumd, dèn momenteel (in 2006) wordt restaureerd. Noast de vri-j grote karke stoat der ok een pastorie en een kösterswoning in ut darp.
15 juli
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 15 juli
Stellingwarfs
Et Stellingwarfs is een Friso-Saksisch dialekt dat praot wodt in de gemienten Oost- en Weststellingwarf (tegere de Stellingwarven) in Zuudoost-Frieslaand, mit uutzundering van de Friestaelige dörpen Haulerwiek en Waskemeer (beidend Ooststellingwarf) en et gebied rond et dörp Noordwoolde, waor onder invloed van de veenkeloniën een eigen streektael ontwikkeld is (in de volksmond Veenkeloniaols nuumd). Et dialekt in et noordwesten van Overiessel (omdebi'j gemiente Stienwiekerlaand) en et zuudwesten van Drenthe (omdebi'j de gemiente Westerveld) beheurt ok tot et Stellingwarfs.
Taelgebied
thumb|200px|left|Verspreiding van et Stellingwarfs Et Stellingwarfs het zien oorsprong in et Nedersaksisch en is daordeur verwaant an onder meer et Drents en et Sallaans. De streektael van de gemiente Stienwiekerlaand (Kop van Overiessel) wodt ok tot et Stellingwarfs rekend. In zuudwestelik Drenthe beheurt et grootste diel van de gemiente Westerveld, kleine stokken van de gemienten Midden-Drenthe en Noorderveld en een smalle stroke van de gemiente Meppel tot et Stellingwarfs. Et kerngebied van et Stellingwarfs bin de gemienten Weststellingwarf en Ooststellingwarf.
In de vuuf oostelike dörpen van de Friese gemiente Lemsterlaand (Delfstrehuzen, Bantege, Echtenerbrogge, Echten en Oosterzee) wodde vrogger ok Stellingwarfs praot. Hier was et Stellingwarfs liekewel niet inheems, mar is et d'r hennebrocht deur luden uut Gieteren, in Stienwiekerlaand, die in de laete achttiende en vrogge negentiende ieuw et leegvene ontginden. Krek zo wodde et Stellingwarfs vrogger ok praot in de dörpen in et zuden en oosten van de gemiente Et Vene: Hoornsterzwaog, Jubbege, Ooldehoorn en Ni'jehoorn. Pas in de 20e ieuw wodde de Kuunder een dudelike taelgreens.
De Stellingwarven beheuren tegere mit Et Bildt (Bildts), Liwwadden (Stadsfries) en de Waddeneilanen Vlielaand en Amelaand tot de gebieden in Frieslaand waor gien Fries praot wodt. Uutzunderings bin de Stellingwarver dörpen Waskemeer en Haulerwiek.
Klassifikaosie
thumb|Taelgebied van et Stellingwarfs binnen et Nedersaksische taelgebied. Et Stellingwarfs wodt vaeke indeeld as onderdiel van et Nedersaksisch, ien van de dialektgroepen binnen et Nederduuts (Plat). Et Stellingwarfs is een Friso-Saksische tael zoas et Grunnegs of Oostfries. Binnen de Friso-Saksische taelen is et Stellingwarfs, eers as et Grunnegs en Oostfries, onderdiel van et Westfaols en niet van et Noord-Nedersaksisch. Mit bi'jgelieks de verkleinwoorties, zelsstaandige naemwoorden en uutspraok het et Stellingwarfs grote geliekenissen mit et een aander Westfaols dialekt, et Drents. Zo bin d'r veur de Stellingwarver spelling verscheidene grondbeginselen uut de Drentse schriefwieze overneumen.
Pattie kenmarken het et Stellingwarfs ok gemeenschoppelik mit et Fries, of gaon terogge op et Fries. Zo ontbrekt et wederkerend warkwoord zich, waor ze him of hum veur bruken. Nao een veurzetsel as op vaalt van et lidwoord de vake de d vort: op 'e taofel (Fries: op 'e tafel). En in plak van et Saksische ienhiedsmeervoold op -t (wi'j maakt) hej in de mieste Stellingwarfse dialekten vervangen -en (wi'j maeken). De -en-vorm wodt ok bruukt veur de twiede persoon inkelvoold (ie maeken, niet ie maakt). In de daegelikse woordenschat bin d'r een protte woorden die allenig in et Fries en Stellingwarfs veurkomen, en niet in ere Nedersaksische dialekten.
Ok typisch Stellingwarfs is et gebruuk van 'ae' (langrekte èè) in plak van 'aa' in een bulte woorden, niet in 'ao' zoas dat in de omkrieten veurkomt. Et Stellingwarfse sjibbolet is dan ok: et waeter slaet tegen de raemen dat et klaetert. Ze zeggen bi'jgelieks tael, mar d'r bin toch - krek as in de ere Nedersaksische dialekten - een protte woorden mit 'ao', zoas gaon, staon, raod, taofel, vraoge. In et Veluws bruken ze gien 'ae' mar 'aa' (of 'ao'). In et noordelikste punt waor ze Oost-Veluws praoten en in et Noord-Overiessels (Sallaans) bruken ze ok ää, disse klaank leit tussen de Stellingwarfse ae en de Nederlaanse 'aa' in. Vergeliek:
Variaanten
Woorden die in et grootste part van et Stellingwarfse taelgebied aendigen op "-aer" wodden in Ooststellingwarf uutspreuken as "-eer". Allend in et westelikste punt van Ooststellingwarf zeggen ze "-aer". Toch praoten ze niet van een apat "Weststellingwarfs" tegenover een "Ooststellingwarfs". De gemientegreens is gien taelgreens.
Rond Stienwiek bruken ze niet "jim" en "jow" zoas in de Stellingwarven, mar "jullie" en "joe(n)". Ze zeggen niet "hi'j het en geft", mar "hi'j hef en gef". 't Voltooid dielwoord maeken ze mit e-: niet "bleven" en "maekt", mar "ebleven" en "emeuken". In Stienwiekerlaand praoten ze ok niet van "heit" en "mem", zoas ze in de Stellingwarven doen. In plaatse van erekte klinkers (veerder, oold), heur ie körte klinkers: (verder, old).
In de Smildes in de gemiente Midden-Drenthe is de warkwoordsvervoeging zoas in de Stellingwarven en Stienwiekerlaand: gien Saksisch ienhiedsmeervoold op -t, mar -en (wi'j, ie, zi'j jaegen) en -en bi'j de twiede persoon inkelvoold (ie jaegen). Et voltooid dielwoord het daor gien e- (hef jeugen). In et grootste pat van Stellingwarfstaelig Drenthe bruken ze et Saksisch ienhiedsmeervoold wel (wi'j, ie, zi'j jaegt), en he'j -t bi'j de twiede persoon inkelvoold (ie jaegt). Et voltooid dielwoord het daor wel een e- (hef ejeugen, ejacht).
In et Kuunders, dat praot wodt in de omkrieten van De Kuunder en Blankenham, wodt d'r "aa" zegd in stee van "ae" en in de vier westelikste dörpen van Weststellingwarf (Munnikeburen, Ni'jtriene, Scharpenzeel en Spange) wodt naost een algemiener Stellingwarfs ok nog een aandere variaant praot, et zogenaemde Westhoeksters, dat stark op et Kuunders liekt. De dialektoloog Harrie Scholtmeijer schrift dat et "Westhoekers" praot wodt in Spange, Sliekenborg, Scharpenzeel en De Langelille.
Veerder is d'r nog et Blokziels, dat praot wodt in et dörp Blokziel en de omkrieten. Hier zeggen ze "ao" ("ô") in stee van "ae". In et Vollenhoofs, dat in de omkrieten van Vollenhove, Sint Jansklooster en Wannepervene praot wodt, zeggen ze "aa" in plak van "ae". Et Blokziels en et Vollenhoofs wodden deur pattie taelkundigen niet tot et Stellingwarfs rekend. Scholtmeijer besprekt et Kuunders, Blankenhams en Blokziels saemen en nuumt een protte eigenaordighieden d'r-van.
Geschiedenis
Et ooldste Stellingwarfs wodde tussen 1790 en 1795 schreven in Ooldemaark. Et gaot om et gedichien Elsien kumm’ries gauw van ’t Faarken. Deur de karakteristieke 'ae' klaank weten we dat et hier om een eerste variaant in et Stellingwarfs gaot. In 1837 volgt nog een tekst in et Stellingwarfs en daornao verschient d'r hier en daor wel vaeker wat in de tael.
In 1970 wodde de Stichting Stellingwarver Schrieversronte. Disse stichting het et wark van Bergveld en ere schrievers uutgeven. Mit zowat 1.300 leden is et iene van de grootste organisaosies in et Nedersaksische/Nederduutse taelgebied. De stichting zorgt veur materiaol op de schoelen, geft boeken uut, organiseerd kursussen en een hiele protte meer. Vanof et begin wodde de spelling van Bergveld deur de Schrieversronte bruukt en in 1976 wodde die spelling mit een peer kleine anpassingen as de Stellingwarver spelling vaastelegd.
Sprekers
thumb|180px|Tael in de Stellingwarven. Deur de kleine verschillegies tussen et Stellingwarfs en et Nederlaans is et niet makkelik om de tael van de meensken al of niet as Stellingwarfs te klassifiseren. Nao de jaoren '50 is veural et Nederlaans sterker wodden in et taelgebruuk van de inwoners van Stellingwarf. Een in omvang toenemende groep Stellingwervers gong uutslutend of haost uutslutend Nederlaans spreken. Behalven an et Nederlaans moet et Stellingwarfs ok an et Fries terrein votgeven; veural Ooststellingwarf is sund de negentiende ieuw stark verfriest.
Et gebruuk van et Stellingwarfs nimt veural onder de jeugd of. Uut verschillende onderzuken komt naor veuren dat et Nedersaksisch ongeveer deur vief procent van de jeugd praot wodt. Veur et Stellingwarfs liekt dat niet aanders te wezen. Op de schoelen is et Stellingwarfs as daegelikse omgangstael zo goed as vot. Geert Driessen van de Radboud Universiteit Nijmegen het onderzuuk daon in 1995, 2001 en 2011 naor et Nedersaksische taelgebruuk. Hi'j maekte daor een onderscheid tussen volwassenen en kiender. In 2011 zol 15% van de heiten en memmen nog kroemepraoten mit mekeer en bi'j de kiender zol 1% een Nedersaksisch dialekt praoten mit zien of heur vrienden.
Hieronder staot de lieste Taeltelling 2005 mit percentages uut een onderzuuk naor taelbeheersing van et Nedersaksisch (waoronder dus et Stellingwarfs). De percentages bin ofkomstig uut de Taaltelling Nedersaksisch publiceerd in 2005. In 2007, 2011 en 2015 het de perveensie Fryslân een Quick-Scan onderzuuk daon naor et gebruuk van taelen en streektaelen in de perveensie Frieslaand/Fryslân. De Taeltelling het et over et kunnen praoten en lezen en de Quick-Scan het et gebruuk van et Stellingwarfs as thuustaal onderzocht.
Kultuuruterings in et Stellingwarfs
In 1972 is de Stellingwarver Schrieversronte opricht, die sund die tied boeken uutgeft, taelkursussen verzorgt en onderzuuk dot naor de Stellingwarfse tael en kultuur. De Schrieversronte gaot liekewel allienig over et Stellingwarfse taelgebied in de perveensie Frieslaand. De Schrieversronte geft zes keer in 't jaor et tiedschrift De Ovend uut, waor proza, poëzie, literetuurreceensies en stokken over taelkunde, volkskunde en geschiedenis allegeer in publiceerd wodden. Veerder verschient d'r in et weekblad Stellingwerf en in de Leeuwarder Courante elke weke vaaste rebrieken in et Stellingwarfs. Van 2005 tot 2011 wodde ok et digitaol Stellingwarfs maondblad An de liende van de stichting Stellingwerfs Eigen uutbrocht. Wat aandere media angaot, beide lekaole radiostesjons in de Stellingwarven zennen et streektaelpergramme "Huus en Hiem" uut. In Noordwest-Overiessel verschient viermaol in et jaor et tiedschrift Kopstôkken mit bi'jdregen in de tael van disse regio, waoronder dus ok et Stellingwarfs. De Stelligwarfstaelige dielen van Drenthe doen wat streektael anbelangt miest mit aktiviteiten binnen Drenthe mit.
Et Stellingwarfs is veur Nederlaanstaeligen over et algemien goed leesber. De Stellingwarfse schrieveri'je is meerstal medern en kent een verfiend taelgebruuk. Onder de bekendste Stellingwarfstaelige schrievers bin Hendrik Johannes Bergveld en Johan Veenstra. De H.J. Bergveld-pries en de De Stellingwarver Schrieveri'je Pries bin op 't heden de twie Stellingwarver schrieveri'jepriezen.
Pupe
Pupe of peupe kan verwiezen naor:
Dag
Een dag is de tied dee de eerde neudig hef veur een volledige umwenteling (um de Noord-Zuudas). Soms wonnen mit de term dag allinnig de tied tussen zunsopgang en zunsondergang bedoeld. Een iets nauwkeurigere andujing is etmaol. Een etmaol duur 24 ure en bevat alle vier de dagdelen, dit bin de mannen, de mirreg, de avend, en de nach.
De zunnedag (tied tussen 't weer even hoog an de hemel staon van de zunne) is neet even lang as de steernsdag (tied tussen 't weer op dezelfde plaotse staon van de steerns). 't Verschil is zo'n 4 menuten. Dit kump deurdat de eerde bie een umwenteling veerder ereisd is in heur baone um de zunne hinne.
De snelheid waormee de eerde um heur as drei, nimp langzaam of as gevolg van de getiejenwarking van de maone en de zunne. De dag wonnen dus steeds langer. Oek wissel de umwentelingssnelheid van de eerde mit de massaverdeling - krimpen de oceanen of de atmosfeer wat in deur ofkoeling, dan geet de eerde wat rapper dreien (behoud van dreimement). Soortgelieke verschillen bin mit mederne tiedmeetmethodes goed te zien.
Overbetuwe
Overbetuwe is een gemeente in de Nederlanse previnsie Gelderland. De gemeente had op 1 febrewaori 2008 zo'n 44.287 inwoeners (bron: CBS) en hef een oppervlakte van 115 km² (waovan 3,93 km² waoter). De gemeente vormt samen mit de oostelijker elegen gemeente Lingewaard de streek Over-Betuwe. Op 1 jannewaori 2001 is de gemeente ontstaon uut de samenvoeging van de gemeenten Elst, Heteren en Valburg. Naost 't gemeentehuus in Elst is der een gemeentevestiging in Andelst, wat vrogger 't gemeentehuus van Valburg was. De gemeente maakt deel uut van de Stadsregio Arnem-Nijmegen.
Plaotsen
In de gemeente Overbetuwe liggen de volgende plaotsen (inwoeners: CBS Gemeente op maot 2006):
Angrenzende gemeentes
Angrenzende gemeentes bin
Kop van Overiessel
right|thumb|280px|De Kop van Overiessel (gemiente Stienwiekerlaand) De Kop van Overiessel is een regio in et noordwesten van de perveensie Overiessel. Et gebied komp tegensworig vri'jwel overiene mit de gemiente Stienwiekerlaand. Historisch eziene wodden ok de gemientes Kampen, Zwartewaeterlaand en Stappest bi'j de Kop erekend.
De naeme is een verwiezing naor de ligging binnen Overiessel — in et noorden, intied dat et gebied veur et grootste diel deur de perveensies Frieslaand, Drenthe en Flevolaand omgeven is. Vrogger stond et ok bekend as et Laand van Vollenhove.
De grootste plaesen bin Kampen, Stienwiek, Gällemuun en Stappest, aj de leste mitrekent. Daornao bin Asselt, Veno en Oldemaark de wat grotere plaesen. Een bekend dörp is Gietern, dat vule volk trekt om zien broggies, waeterwegen en punters, en beroemd is ewodden deur de film Fanfare van Bert Haanstra.
In de Kop lig et 10.000 bunder grote Nationaole Park De Weerribben-Wieden, ekologisch eziene ien van de belangriekste moerasgebieden in Europa.
Regge
thumb|250px|De Regge De Regge (ook wal 'n Oa) is nen rivier in Oaveriessel den as begint bie Landgood Westerflier bie Depenem en den oetkump in de Vechte bie Ommen. De rivier kan opedeeld worden in de boaven-Regge (Depenem-Riessen), Midden-Regge (Riessen-Heldern) en Beneden-Regge (Heldern-Ommen).
Bie Goor geet de Regge onder et Tweantekanaal duur.
Archeoloog Waterbolk meanen dat de Regge vrogger de benedenlöppe van de Berkel was en dat de benedenlöppe van de hudige Berkel feitelik de benedenlöppe van de Grolse Slinge is. De Slinge kump noo nöast Borklo oet in de Berkel zo as ze rechtevoort löp. In de middeleeuwen zol der dan ne oaverlöppe tussen de streumdallen van Berkel en Slinge emaakt wean tussen Hoarle en Borklo, woarmet een stukke van de Regge (Olde Berkel) dreugveel. De oorsprunkelike Berkel, van Eibarge via Hoarle noar Regge, zol dan de ofscheiding tussen Gelre en Tweante ewest wean.
17 juli
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 17 juli
Regge
Gebroek
Et vuurnaamste gebroek van de Regge was et vervoren van goderen met Enterse zompen. Onder andere bie de Pelmölle in Riessen wörden goderen inebracht. Rechtevoort doot ze der plezeertochten op organiseren, met flusterboten en niej ebouwde zompen.
Anhalings
In et Oaweriessels, Tweants en et Riessens volksleed wördt de Regge neumd:
Aan de rand van Hollands gouwen Over brede IJsselstroom Ligt daar, lieflijk om t' aanschouwen Overijssel, fier en vroom. Waar de Vecht en Regge kronk'len Door de heuv'len in 't verschiet Waar de Dinkelgolfjes fonk'len Ligt het land, dat 'k stil bespied.
Doar lig tusken Deenkel en Regge n laand oons mooie en neerige Tweante
Tusken heed en bos en akker Tusken t hoog en leege laand Woer t n Oa zo laankzaam, laankzaam kroonkelt zik nen weg noar t noorden baant
Ringrieden
thumb|Ringrieden in Denemarken. Et ringrieden is een peerdesport waorbij de dielnemers heur lans deur een rinkien moeten steken.
De dielnemers zitten dan op een peerd of staon op een karregien dat achter et peerd spand is. De ring hangt mit et magnetien an een band die boven de baan spand is. De dielnemers rieden mit heur peerd onder de band deur en perberen heur lans deur et rinkien te steken. Tiedens de wedstried wodden de ringen steeds kleiner. An et ende van de wedstried wint de rieder mit de meeste ringen.
Joarliks wodt in De Berkoop een ringriedwedstried in augustus holden.