cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sunte-Marten (feest)
Grunnegs
<poem style="margin-left:1.5em; font-style:italic"> k Staai veur joen deur en t is duuster, mit mien lanteern en ik luuster komt der nog ain? ik kin niks zain aans gaai k weer vot in t duuster
en:
<poem style="margin-left:1.5em; font-style:italic"> Mien lutje lanteern, ik zai die zo geern, doe daanst deur de stroaten dat kist ja nait loaten Mien lutje lanteern, ik zai die zo geern
Oost-Veluws
Dit lied is eschreven in 't dialect van Elburg: <poem style="margin-left:1.5em; font-style:italic"> Sonde-, Sonde-Marten de konen dragen starten, de kalvers dragen horens, rieke, rieke torens. Hier woont zo'n rieke man, die zoveule geven kan, veule zal e geven zalig zal e leven. Stook vuur, stook vuur, Sonde-Marten is zo duur, geef mien een höltjen of een turfien, waor 'k mien mee kan warmen, met mien blanke darmen, stook vuur, stook vuur, Sonde-Marten is zo duur.
Dit lied is eschreven in 't dialect van Hattem: <poem style="margin-left:1.5em; font-style:italic"> Sunte-Maarten keugeltien, met zo'n rond rond reugeltien. Met zo'n rond rond rökkien an, daor koump Suntermaarten an.
Sunte-Maarten is zo kold, geef 'm een stukkie vuur of holt. Daor kan hij mee warmen, met zien blanke darmen.
Hier woont nog zo'n rieke man, die zo veule geven kan. Veule zal hij geven, langer zal hij leven.
Honderd jaor en iene dag, dan wordt hij naor 't karkhof ebracht. Op een boeren wagen, wordt hij weg-edragen.
Nederlaands
Ok in 't Nederlaands bunt d'r veule liedjes. Zoas:
<poem style="margin-left:1.5em; font-style:italic"> Sint-Maarten, Sint-Maarten de koeien hebben staarten de meisjes hebben rokjes aan daar komt Sint-Maarten aan
of:
<poem style="margin-left:1.5em; font-style:italic"> Elf november is de dag dat mijn lichtje dat mijn lichtje Elf november is de dag dat mijn lichtje branden mag
Muzzelknoal
thumb|275px|Muzzelknoal op de topogroafische koarde van 1933 Muzzelknoal (Nederlaands: Musselkanaal) is n lìntdörp in de Nederlaandse provìnzie Grunnen, legen in t verlengde van t Knoal in de lieknoamege gemainte t Knoal en aan t Stadsknoal. t Dörp grenst aan de Semslinie en doarmet aan de Nederlaandse provìnzie Drente. Muzzelknoal begint globoal bie t vierde verloat en ìndegt op de gemaintegrenze tussen de gemainte Knoal en Vlagtwedde, iets veurbie t stee woar t Muzzel Oa-knoal en t Muzzelknoal soamenkommen. In t noorden van Muzzelknoal ligt t gehucht Horsten. Veur de ontwikkelen van t dörp Muzzelknoal wuir t tegenswoordege dörpsgebied mit dizze noam aanduud. t Openluchtswìmbad van Muzzelknoal droagt ook dizze noam.
Hendrik Entjes
Hendrik Entjes (Rheine, Westfalen, 17 september 1919 - Ni'jlusen, 8 mei 2006) was dialectoloog en hooglerer Nedersaksisch an de Rieksuniversiteit Grunning. Hi'j was ien van de anfieteraors van de Nedersaksische taal en literetuur binnen de Nedersaksische Beweging.
Waandel
As kiend kwaamp hi'j naor Vroomshoop, daoras hi'j opgreuiden. Hi'j gaf les in Nederlaands in Almelo, Amersfoort en Zwolle. Van 1960 töt 1964 was hi'j lector Nederlaandse taal- en letterkunde an de Westfälische Wilhelms-Universität in Münster. Daarnao weur hi'j wetenskappelike kracht op 't Nedersaksisch Instituut van de Rijksuniversiteit Groningen onder prof. dr. Klaas Heeroma, de eerste hooglerer Nedersaksische taol- en letterkunde. Tien jaor later weur Entjes zölf hooglerer Nedersaksisch, töt zien emeritaot in 1982.
Onderwaarpen
Entjes zetten hum in veur een gelieke achting veur 't Nedersaksisch ten opzichte van wat ze veur enkele jaoren nog 't Algemien Beschaafd Nederlaands neumden. Hi'j maakten studie van taal en volksleben in Oost-Nederlaand en angrenzende gebieden in Duutslaand, en schreef veule boeken en stokkies in tiedschriften. Ien van zien bezundere interesses was t Vjenne, zien geschiedenis en zien taal (daor as-e op epromoveerd is). Ok hef-e an literaire producties mitewaarkt, ondermeer as redacteur van het tiedschrift Boekenbus, en mitwarker van Twijspaalk, en hef e mitehölpen um de literatuur van Oaveriessel op de kaorte te zetten.
Zeelaand
thumb|Zeelaand
Zeelaand (Nederlaands: Zeeland, Zeeuws: Zeêland) is n provinsie van Nederlaand, die in t zuudwesten van t laand ligt. t Grenst an Zuud-Hollaand, Noord-Braobant, en de Belgiese provinsies West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen en Antwarpen. Mit ongeveer 383.000 inwoeners hef Zeelaand de minste inwoeners van alle Nederlaandse provinsies. De heufstad van de provinsie is Milburg.
De veurnaamste inkomstbronnen bin laandbouw, visserieje en toerisme. Der koemen veural veule Duutsers naor Zeelaand.
Geografie
De geografie van de provinsie is vrie uniek in Nederlaand: veur t grootste gedeelte besteet t uut eilaanden en uut waoter. Daor kömp de naam oek vandaon. De veurmaolige eilaanden bin Schouwen-Duvelaand, Noord-Bevelaand, Sint-Filipslaand, Tholen, Walcheren en Zuud-Bevelaand. t Zujen van de provinsie hit Zeeuws-Vlaanderen en is vastelaand, t is via n tunnel over Zuud-Bevelaand en via n tunnel over Belgies laand te bereiken. De waoterwegen bin de Grevelingen, de Schelde (zie Oosterschelde), de Westerschelde en nog n antal kleinere waoterwegen, zo as t Veerse Meer.
Taal
In t grootste gedeelte van Zeelaand wördt der Zeeuws espreuken (zo'n 60%). Terwiel disse streektaal in de stejen, veural in Milburg en Vlissingen, stark achteruutgeet, behouwen de inwoeners van t plattelaand der eigen streektaal wel aordig. Uutschieters bin meestentieds vissersplekken zo as Arnemujen, Brunisse en Westkapelle, mer oek in de tradisionele boeredarpen wördt de taal an de jongeluui deuregeven.
In t Laand van Hulst en in n paor grensdarpen uut t Laand van Aksel praoten ze gien Zeeuws mer Oost-Vlaams. De dialekten uut de rest van Zeeuws-Vlaanderen wörden soms tot t Zeeuws erekend, dan weer tot t West-Vlaams, dit is umdat ze feitelik van allebeie wat hebben.
Sunte-Marten
Sunte-Marten of Sunt-Marten kan verwiezen naor:
Hoarlemmerpoorte (Amsterdam)
thumb|250px|De Hoarlemmerpoorte in de 17de eeuwe. Dizze poorte wierd in de 19de eeuwe deur de Willemspoorte vervongen. thumb|250px|Uutkiek deur de Hoarlemmerpoorte noar den Hoarlemmerdiek. thumb|250px|De Hoarlemmerpoorte in 2005.
Geskiednis
In 1837 was den veurganger van de poorte van vandage, de in 1618 noar untwarp van Hendrick de Keyser ebouwde Hoarlemmerpoorte, zo bouwvallig ewödden dat beslotten wodden tot ofbroak. 3 Joar later verraes, kortbi-j den plek van de veurege, de poorte van noe.
Et untwarp is woarschienlek van de hende van B. de Greef. De poorte wodden los edoane op 27 november 1840 (nen dag veur de inhuldiging van könning Willem II, vandoar den officiëlen name) woarvan nog ne inscriptie an de binnenkante getuugt.
In dee tied hadden de stadspoorten eurre eurspronkelek verdaedigende taak verloorn en deenden noe oaverwaegend as ‘ofsluting’ um heffing van staedeleke belastingen meugelek te maakn. Zo ok de Willemspoorte, woarvan et binnenwark deenden as huusvesting van de met de belastingeninning belaste kemmiezen en enkele wachtholdende soldoatn.
Bouwstiel
De poorte is n good veurbeeld van de ni-j klassistiesen bouwstiel uut de eerste helfte van de 19de eeuwe; nen ‘strenge’ verkloarende uutleg van de klassiek Griekse en Romeinse tempelarchitectuur. Et gebouw is symmetries van opzet; de veldkante is geliek aan de stadskante, woarbi-j ok den zi-jgaevels geliek bunt. In den deurgäng bunt acht Corintiese zuuln eplaatst, emaakt van Bentheimer zaandsteen. De beklaeding van de zoaldering in den deurgäng is veurzeen van ne op nen roos liekende versiering.
Station
In 1842 verraes taegenoaver de poorte et Station Willemspoorte as vertrekpunt van de treinen noar Hoarlem. In 1878 wierd de spoorliene ten noorden van de poorte verlengd in de richting van et in 1889 los edoane Centraal Station.
Politie
Noa et vortgoan van de staedeleke belasting in 1866 blef de poorte (deels) as politieburo in gebruuk, howal stimmen veur sloop opgingen. Stimmen dee luder wodden toon in 1877 de anslutende en an de veldkante elaegen brugge in zudeleke richting wierd verplaatst. Sinds dat joar stoand in den middendeurgäng nen braandspuut op-esteld, en et rechter deel deed deenst as verblief veur den braandwacht.
De Zoeke
De Zoeke is ne boerskop in de gemeente Losker in Tweante. t Ligt op t zuudwesten van Losker, op n westerliken wal van n Deenkel, tegen de Löskerse wiek De Zoeker Esch an. De Zoeke ligt op t westen van de N731.
Vlagtwedde
Vlagtwedde kin verwiezen noar:
Süüdsotho
[[Bestaand:South_Africa_2011_Sotho_speakers_proportion_map.svg|duum|Süüdafrikaanske distrikten mid een meyrderheid süüdsothospråkigen in 2011:
██ 60–80%  ██ 80–100%
]] [[Bestaand:South_Africa_2011_Sotho_speakers_density_map.svg|duum|Geografiske verspreiding van süüdsotho in Süüdafrika nå bevolkingsdichtheid per veerkante kilometer in 2011:
██ 100–300 /km² ██ 300–1000 /km² ██ 1000–3000 /km² ██ >3000 /km²
]] Et süüdsotho (Sesotho [sɪ̀sʊ́tʰʊ̀] in et süüdsotho) is een språke dee döär so'n 5,6 miljoon meansken, vöärnamelik süüdsothos, espröäken wördt (volkstelling 2011), wårvan 4.240.000 in Süüdafrika, wår et een officiele språke is. Et süüdsotho is (nåst et engelsk) ouk een officiele språke van Lesotho, en hevt dår 1.770.000 spreakers. Der binnen een pår ortografiske verskillen tüsken et süüdsotho van Süüdafrika en et süüdsotho van Lesotho. Et süüdsotho is deyl van de sothospråkfamily. Et süüdsotho is ouk een officiele språke van Zimbabwe.
Verköldheid
thumb|Verkeuldheaid keump t meeste van n rhinovirus Verkeuldheaid of akute virale nasofaryngitis is ne infeksie duur n rhino- of koronavirus van de böawnste lochtweagn (neuze en n haals).
Noa ne verkeuldheaid is n meanske vuur t leawn besteandig teegn det ofzeunderlike virus. Dr zeent skoonwal hoonderden verskilnde soortn verkeuldheaidsvirusse. De meeste doarvan zeent rhinovirusse, mer dr zeent ook aandere besmetters, zo as t koronavirus, para-griepvirusse, Syncyteel lochtweagnvirus, adenovirusse, enterovirusse en t metapneumovirus.
n Naam löt deankn at verkeuldheaid van keulte keump, mer det is nooit weetnskoppelik an eteund. t Mut wal ezegd wordn at verkeuldheaid vuural n weenterdag vuurkeump en bie koold wear of reagn. Dit kan dr ook gewoon met te maakn hebn at de leu dan mear binn (bie mekoar) zitt en de roetn meender lös hebt, woerduur't de leu mekoar völle earder anstekt. Ne vuuroonderstelling is det bloodvaatn in de heugere lochtweagn zik duur keulte dichter kniept, woerduur't t ofwearsysteem nit good woarket.
Aander oonderzeuk wis oet at verkeuldheaid wellicht saamngeet met dikheaid. De stoatistiekn wordt nog wier beïnvloodt duurdet dikke leu duur mekoar enömn vakerder noar n dokter goat vuur kleaine klachtn. Ook hebt dikkere leu duur mekoar meender wierstaand as leu van "normale" zwöarte.
De Koelanen
De Koelanen (Nederlaans: De Koelanden) is een buurtschop in et Ooststellingwarfse dörp Donkerbroek, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand.
Klokje
right|thumb|Klokje n Klokje of n zeupie is n lutje glasje mit doarien n lutje houveulhaid staarke draank, ien Grunnen maisttieds jenever of braandewien. t Woord zeupie komt ook terug ien de oetdrokken koek en zopie bie t scheuvellopen. Klokjes worden veuraal bie biezundere gebeurtenizzen dronken, môr ook ien klaindere houveulhaid op deurdeweekse oavenden. Veurbeelden van dit soort gelegenheden binnen n verjoardag, woar veuraal de ollere mìnsken jenever zoepen, traauwerijen, old en nij en ien Oostfraislaand t slachtfeest.
n Aander noam veur n klokje is houstje. Ien vrougere tieden, dou elkenain aaits jenever ien hoes haar, schreef dokter wel ais veur om n klokje te nemen as medisien veur verkoldhaid of griep. Bie baaide zaiktes mout man voak housten, dus vandoar de noam houstje. Ook sègt man voak dat man van n klokje goud sloapen kin en ien gevaal van verkoldhaid of griep, ander dag zok weer goud vuilt.
Skuppe
Skuppe kan meardere dinge beteekn:
Batse
thumb|right|200px|Twee soortn batsn nöast mekoar Nen bats, ne batse of skuppe (Neosassisme: zweetleppel) is n stuk hofgerei det wörd gebroekt vuur graafwoark, laand umspitn, verplaatsn van greante of zaand en laand liekmaakn.
De batse besteet feailik oet twee deeln: n steln en t blad of leppel. Vuur opskepn beent dr batsn met n hol blad, woerduur t te verskepn spul dr good op blif lign. Vuur koeln greawn is ne batse met nen platn leppel better, umdet den better de groond ingeet, en den at doarumme ook wal stekskuppe wörd eneumd.
Soortn
Aandere soortn batsn beent de kabelskuppe (vuur t greawn van kabelsleuwn), de stroatbatse (met nen eböagnen steln zodet de greawer nit te depe hooft te bukn) en de brede batse (batse met plat, breed blad met opstoande reande vuur t opskepn van bv. ofval). ook wal breebatse of platte batse neumd.
Spölgood
t Skupken, det deel oetmaakt van zaandbakspölgood, is ne kleaindere versie van de skuppe, den at bedoold is vuur gebroek duur keender bie t spöln in de zaandbak of op t strand. t Wörd vake duur keender gebroekt um in nen zaandbak putn te greawn, vörme vol te doon en zaandkasteeln te bouwn.
Skupkes wordt vandage an n dag vuural van plestik emaakt en beent vake ekluurd in ene van de basiskluurn umdet det anslot bie de smaak wat at keender oawer t algemeen hebt.
Mekkelhorst
Mekkelhorst is ne boerskop in de gemeente Losker in Tweante. t Ligt op t zuudoosten van Deanekaamp en op t noordoosten van Böaningen, op n oosteliken wal van n Deenkel.
Satorvierkaante
't SATOR-vierkaante is 'n matrix van vieve bi-j vieve, woarin vieve woorden stiet wukken op alle zieden 'tzölfde anegèven wörd (van links noar rechts, van rechts noar links, van boven noar benèè, van benèè naor bowen). De tekste van 't SATOR-vierkaante vörmt iene lange palindroom en zöt ter as voolgt uut:
Woar 't vot kump
'n Oldsten tekste van de SATORvierkaante is evunden in vörme van graffiti in Pompeii. En der mut dus van ezegd wörden dat dizzent van veur de uutbarsting van de Vesuvius is, in 't joar 79 noa Kristus. Dit bewes dan ok da'w ter zeker van kunt wèèn dat de SATORvierkaante 'n formule hef dat veurkristlik is. De formule kump ok veur op magiese papyri, amuletten en medaillons. En 'n zettie later ok in kristlike kringen; hier sprekke wi-j dan oaver 'n helen Middeleeuwen.
Oaver de vierkaante
Oaver 't SATOR-vierkaante binne wi-j veural wies deur de Kabbalisiese traditie, wukken later oaverenömmen wörden binnen de kristliken esoterie en d' alchemie. SATOR is de Ploeger. In de kristlike traditie stiet Sator veur 'n Schepper.
AREPO is de ploeg in 'n Keltiese taal. De ploege is 'n Keltiese uutvindsel.
TENET - De ploege mut deur 'n ploeger stewig vasteholden wörden bi-j 't kruus an de bovenzied van 't apparaat - Let op 't TENET-kruus.
OPERA bint de warken die de ploeger döt; binnen d' alchemie stiet 't veur de Stiene der Wiezen die gewoon metaal in gold veraandert en de bronne is van 't Lèvenselixer.
ROTAS bint de wielen; 't Wiel van de tied dat steeds deurdreit.
De betekenisse van 'n vierkaante is, dat 'n Schepper van 't lèven (de ploeger) alles in de gaten höldt en met zörg alles in goeden banen ledt. In de kristlike betekenisse: 'n Schepper is ok de schepper van de Godlike Veurzienigheid. Binnen de Alchemie is SATOR de alchemist die de ploege, 't wark en 't wiel in de haande hef; hi-j berek alles wat e wul op materieel gebied.
Stadsknoal
Stadsknoal kan verwiezen naor:
Albert Metselaar
Albert Aaldert Metselaar (Hollaandscheveld, 26 juni 1959) is een Drèentse publicist, historicus, dichter en predikaant.
Onder meer publiceerde hij aover de geschiedenis van dörpen in de gemiente 't Ogeveine, waoronder Elim en Hollaandscheveld.
Leven en wark
Metselaar zien latere onderzuuk is ericht op 't Ogeveine van de 17de ieuw. Hij spant hum ok in veur de Drèentse taal: hij schrif en dicht in 't Drèents van Hollaandscheveld en umstreken, en is taolschulte van 't Huus van de Taol. Hij was initiatiefnemer van de oprichting van dichtersgeneutschop 'De Taalcompagnie' an 't Ogeveine en van open podia veur proza en poëzie in die plaatse. Ok naamp e 't veurtouw veur de invoering van de biebelse bazuun bij godsdienstige bijienkomsten. Hij vertaalt en schref godsdienstige liedern in 't Drèents, en giet veur in Drèentstalige en Nederlaandstalige karkdiensten.
In 1995 kreeg Metselaar de titel 'Ogeveiner van 't jaor 1994'. In 2006 wördden hij benuumd töt ridder in de Örder van Oranje-Nassau.
Bovenveld
Bovenveld is een buurtschop in et Ooststellingwarfse dörp Donkerbroek, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand.
Raveliene
thumb|Raveliene thumb|Raveliene in [[Naarden]] Ne raveliene is n underdeel van nen veste. Et is n viefhookeg of redanvörmig verstarkt eilaand dat zich an de buutenkante van de vestingmure bevundt, moar dat mangsmoal an den veste is vastebouwd. De punte van et raveliene stök dan uut in de vestengrachte.
Et raveliene bevund zich halverweage de bastions, mangs veur de toogängspoorte van den veste, moar et kan ok et gedien (Nederlaands:Gordijn) (ok wal courtine eneumd, dat is de mure tussen twee bastionnen) mit de scholderheuke van de noaburige bastions verdeadigen.
Ne raveliene kon ok wödden ebruukt veur aandere doolenden, bi-jveurbeeld as huusvesting van jagers dee warkten buten den veste en ok nen taak konden hebben in de verdeadeging van de stad.
Bi-j de vestingwarken (of "den veste") van Naarden ligt de ravelienen as eilanden in de vestengrachte (of "den veste") (et water an de butenkante van et raveliene heet de raveliensgrachte). In Goes kent zie et Raveliene den Greunen Jager en Raveliene den Grenadier dee as schiereilaand (verbunden deur maegere brugge of dam) zowal veur et gedien as in de buurte van ne toogängspoorte lagen.
In de museumstad Bourtange, dee is herbouwd in de stoat van 1742, bunt ravelienen in et echt te bewunderen.
Stoandermölle
thumb|[[Mölle van Jetten in Uden mit trapschoren]] De Stoandermölle, standeerdmölle of staakmölle is et oldste holten soort windmölle in de Laege Laanden. Den name is ofkumstig van den stoander, nen rechtopstoanden, rundumme 70-80 cm dikken stam, woarop de kaste van de mölle zit. De kaste röst op de boavenkante van den stoander op ne stormpenne. Een tweede steunpunt veur de kaste um den stoander is den zettel halverweage den stoander. Uut de Stoandermölle is de wipmölle ontstoan. An den vörm van et dek, de heugte van den voot, den vörm van de treppe, de lengte/breedte verholding van de kaste en et ofdek boaven et luuwark kö'j zeen in welke streake de mölle steet.
De oldst bekende en unbetwistboare windmöllebeskrievingen komt uut rundumme 1180. Woarschienlek waren dit Stoandermöllen. De oldste nog bestoande Stoandermöllen in Nederlaand bunt de Kallenbrooker Mölle of Den Olden Florus in Terschuur en de Doezebargermölle in Ede.
Wettensweerdegheden
In Nederlaand bunt der van dit soort nog 47 möllen bewoard ebleaven, veurnoamelek in Gelderlaand, Noord-Braobant, Limburg en Zeelaand. In Belgie wöd hi-j under aandere nog evonden in Koksiede, bi-j de Onze-Leeve-Vrouwe Ten Dunen, Zingem (en dealgemeente Huuse (Belgie)), en in Retie (De Heerser).
CSI Tweante
thumb|right|200px|Logo van de CSI CSI Tweante is n internasjonaal veerdaags peardesportfeest in Geestern, Tweante. Hierbie wordt wedstriedn eheuldn, en 's oawnds is dr feest met muziekbandjes.
t Festival is zo groot det dr spesjale oetzeandiges op regionale en nasjonale tellevisie an ewiedt wordt. Doarnöast wörd dr n spesjaal glemmig blad edrukt vuur de wedstriedn, de CSI‎ Twente Society.
Geschiedenisse
Umdet Tweante bekeand steet as t gebeed woer at leu en pearde al verskeaidene eewn laank met mekoar saamngoat, kan t nit aans as det hier dan ook grote wedstriedn eheuldn wordt.
Noa n Tweedn weerldoorlog begun CSI Tweante as kleainn laandelikn wedstried in de weaidelaandn van oarve Maathuis. Seend 1975 is t internasjonaal. Heugtepeunt is de stried um de Grote Pries van Tweante.
Opzet
t festival is verdeeld oawer dree peardebäkke: de Main Arena (Heuwdbak), Sand Arena (Zaandbak), en de Grass Arena (Grasbak). Oawer veer deage wörd dan in verskeaidene klasn estreedn vuur de priezn.
Oosterwiek (Gelderlaand)
Oosterwiek is een boerskop in de gemeante Bronckhorst in de Nederlaandse previnsie Gelderland. Et lig twee kilometer noordelek van Zellem.
Dorstn
De oolde vestingstad Dorstn kreeg op n 1sten juni 1251 stadrechtn van de Koer-Kölse laandshearn. t Wör in t 20ste joarhoonderd noar t noordn hen um de hearlikheaid Lembekke oetbreaidt. In Dorstn woonn op 31sten dezember 2012 76.030 inwonners.
Dorstn is vuural bekeand um de Romeinse leagerplaatse Holsterhausen.
Geskiedenisse
Dorstn wörd hoogstwoarskienlik al seend de Broonstied bewoond. Det bewiest 124 urnen oet dee tied dee't dr eveundn zeent. De eerste bewonners dee't bie naam bekeand zeent warn de Sugambren. Dee leawn dr de eerste doezend joar vuur Kristus as boern. Ze wördn vuur t eerste duur de Romeinn an evöln in 18 v. Kr. oonder leaiding van n Romeinsen anvoorder Lollius. De Romeinen mossen t oflegn in nen veeldslag den't bekeand steet as de Clades Lolliana. Zes joar later probeern t n Romein Drusus nogmoals. Den versleug de Sugambren en richtn dr t leagerkaamp Aliso op. Dr wörd an enömn at det t hudige Holsterhausen is. Doo't Drusus in 9 v. Kr. oet de tied köm, nöm zin breur Tiberius t oawer. Den leut 40.000 Sugambren deporteern noar t westn langs de Rein. Duur disse oetdunning konn de Sugambren zik neet langer verwearn en gungn op in t gröttere stamverbaand van de Brukteern.
Vanweage de geunstige plek an de Lippe en umdet ze in de wiete umtrek de ennigste brugge doaroawer hadn, en umdet ze tusken de verskilnde kruusnde haandelsweagn tusken Köln, Bottrop en Meunster leadn, gröain Durstine rap oet töt ne belangrieke stea. In 1251 kreeg t van de Kölse Eartsbisskop Konrad von Hochstaden stadrechtn, woermet t echt ne vaste stea kreeg. Leu oet de umlignde döarpe treukn dr hen vuur beskoarming en vrieheaid. In t 14e joarhoonderd köm t oonder Dortmund bie de t Haanze-verboond. De belangriekste inkomstn kömn oet skeepsbouw en haandel.
Töt in t 18de joarhoonderd wör Dorstn regelmoatig beleagerd. In 1816 wör Dorstn Pruusies. Pas noa de industriële revolusie was t edoan met de beleageringn. De stad verdeenn t meeste geeld met iezergeetn, spinnerieje en weawerieje en mienbouw. Vuural steenkool wör dr oet de earde haald.
Tiedens de Tweedn Wearldoorlog wör ongevear 80% van de oolde stad Dorstn platbombardeerd. Bie Dorstn warn een woarkkaamp van de SS en n kriegsgevangenkaamp OP 29 meart 1945 marsjeerdn Amerikaanse soldoatn Dorstn in.
Kultuur en zeensweardigheedn
De oolde stad Dorstn har völle vakwoarkhuze. De meeste doarvan wördn, saamn met völle aandere historiese gebouwn, kapot bombardeerd in n Tweedn Wearldoorlog.
Noa n oorlog is dr n Jöds Museum op ericht. Doarin wörd de geskiedenisse van de Westfaalse Jödn oet estald. t Wör in 1992 opend en in 2001 oet ebouwd.
t Heemkeundig Museum van Heimatverein Lembeck is oonderbracht op de böawenste verdeping van Slot Lembekke en stalt opgreawingn en spoers van handwoark, boernleawn en skeepsbouw oet.
Doarnöast is dr nog de oolde Tushoesmölle in Dorstn-Deutn. Bie disse oolde watermölle oet 1615 is n kleain museum in ericht. t Is de ennigste nog dreeiende watermölle van Noordrein-Westfaaln en was nog töt 1970 in vast gebroek.
Dystopy
Dystopy is et teagenoavergestelde van Utopy. Düs een samenleaving of een ståt van de aerde wår as der niks geyn goods en moois te vinden is. Vöär sommige berskryvings van so een dystopy is et as der een diktatuur de bås is, of een samenleaving wår as alleyne mar robots en komputers de macht hebbet, wår as kuningryken up syn ende loupet, of wår as mensken verandered bint in sombys döär een seekte.
Brinkmanshook
Brinkmanshook (Nl:Brinkmanshoek) is ne buurtschop in de gemeente Berkelland in de Nederlandse previnsie Gelderland.
Courtine
thumb|Gedien Ne courtine is ne mure dee bi-j ne veste twee bastionnen met mekare verbundt. Noast et Fraanse weurd courtine wödt ok et Nedersaksiese gedien hierveur gebruukt.
Courtines kunt wödden verdeadigd deur ravelienen, dee zich in de vestengrachte bevindt.
Andere betekkenissen
La Courtine is wieter ne plaatse in Frankriek woar Nederlandse soldoaten eleagerd waren tiedens den kolden oorlog. Rijk de Gooyer hef hieroaver n grappig leed ezongen - eskreven deur Eli Asser - met den titel "Breef uut la Courtine". De melodie is den bekenden Urendans van Amilcare Ponchielli.
Syprus
thumb|De rotse van Aphrodite De Rippebliek Syprus (Grieks: Κυπριακή Δημοκρατία, Kypriakí Dimokratía; Turks: Kıbrıs Cumhuriyeti) ligt op t gelieknamige eilaand Syprus in t oosten van de Middellaandse Zee, zo'n 70 km in t zujen van Turkije en 105 km in t westen van Syrië. Syprus beheurt geografies ezien tot t Aziatiese kontinent, mer vanwege politieke en kulturele redens wördt t vake tot Europa erekend. Syprus is sinds 2004 lid van de Europese Unie.
Syprus is bekend as de geboorteplaotse van de godinne Afrodite uut de Griekse mythologie. Sinds 1974 is t noordelike deel van t eilaand bezet deur Turkije. Bangladesj en Pakistan erkenden al heel gauw de "Turkse Rippebliek van Noord-Syprus", mer onder drok van veural de Verenigde Staoten mossen ze de erkenning weer intrekken. De offisiële taal op t noordelike deel van t eilaand is Turks en t zujelike deel van t eilaand is Grieks.
t Verenigd Koninkriek bezet nog altied n militaere baosis op Syprus, Akrotiri en Dhekelia.
Stejen
De heufstad is Nikosia (Λευκωσία, Levkosía in t Grieks / Lefkoşa in t Turks).
Aandere belangrieke stejen op t eilaand bin:
Oosterwolde (Gelderlaond)
Oosterwolde is een Nederlaons karkdarp dät heurt bie de Noord-Gelderse gemeente Oldebroek. De kern van 't darp had in 2005 830 inwoeners, mit de butengebieden mee-erekend had Oosterwolde 2.170 inwoeners in 2005 (bronne: CBS).
Knienebuurt
Knienebuurt (Nederlaans: Konijnenbuurt) is een buurtschop in et Ooststellingwarfse dörp Waskemeer, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand.
Vrae van Mönster
380px|thumb|Den eed bi-j et verdrag deur de Spaanse en Nederlaandse onderhandeloars ([[Gerard Terborch, 1648)]] De Vrea van Münster was n veur Nederlaand en België belangriek underdeale van de Vrea van Westfalen, dee in 1648 n ende maken an twee kriegn: den Tachtigjaorige Oorlog tussen de opstaandelingen in de Nederlaanden en Spanje (Habsburg), en an den Dartigjoarige Oorlog tussen nen grootn trop aandere Europese laanden.
De Franse inmenging in den kriege (anval in de rugge) teggen Spanje had et ti-j veurgood in et veurdele van de Republiek ekeerd. Inmiddels was et krieg in grote delen van Europa: den Dartigjoarigen Krieg.In 1641 begonnen vredesonderhaandelingen tussen de striedende parti-jen in dizzen krieg. Ofesprokken wierd dat in Münster en Ossenbrugge (Osnabrück) onderhaandeld zol wödden. Howal de Republiek der Zeuven Veraenigde Nederlaanden neet metvocht in den Dartigjoarigen Krieg, wierd beslotten de Republiek toch uut te neugen bi-j de vredesonderhaandelingen. Deur den krieg teggen Spanje was den Republiek te völle ne parti-j ewödden. Deur Fraankriek ontving de Republiek ne uutneudeging.
Howal doar rundumme dee tied enorme kriegsuutslaagn wöddden behoald, was doar binnen de Republiek steeds meer sproake van ne vredesstemming. Den langen oorlog kosten völle geld en mensenleavens. Alleneg de previnsies Zeelaand en Utrecht en de stad Leiden blevven tot et ende too veurstaander van den krieg.
De Republiek slaagden derin as volweerdegen stoat an de onderhaandelingen met te meugen doon: zelfs Spanje stimden hiermet in. In januari 1646 kwamen acht verteggenwoordigers van de Stoaten an in Münster om met de Spanjolen te onderhaandelen ovver vrede. De onderhaandelingen zolden in het Huus van de Kramersgilde wödden eholden, noe et Haus der Niederlande eneumd. De Spaanse onderhaandelaars hadden uutgebreide volmachten met-ekreggen van könning Filips IV, den al joaren vrea zocht. Tiedens de onderhaandelingen wödden de Republiek en Spanje et raps eens: den tekst van et Twaalfjaorig bestaand wierd as uutgangspunt enommen en de Republiek wierd deur Spanje as soevereine stoat erkend. De vrea lek noabi-j. Fraankriek gooiden noe roet in et etten deur steeds mit ni-je eisen te kommen. De Stoaten beslotten hierop buten Fraankriek um vrea te sluuten mit Spanje. Op 30 januari 1648 wierd den vredestekst vast-esteld. Dizzen wierd ter onderteakening noar Den Haag en Madrid ezonden. Op 15 mei wodden de vrea veurgood eteakend en deur Nederlaandse en Spaanse gezanten mit euren eed bekrachtigd, under grote belangstelling van de leu. In Nederlaand bewaart et Nationaal Archief twee uutvoeringen van de Vrea van Münster, ne Spaanse en ne Fraanse uutvoering. Beide uutvoeringen bunt deur könning Filips IV onderteakend en veurzeen van zien zegel in massief gold. Zi-j bunt beiden te zeen in De Verdieping van Nederlaand. Ne Nederlaandse en ok ne Fraanse uutvoering wodt deur et Spaanse Nasjonale Archeef bewoard.
Veenhuzen (Stadsknoal)
Veenhuzen is n buurtschop in de gemainte Stadsknoal in de Nederlaandse provìnzie Grunnen. t Ploatske ligt tussen Knoal en Onstwedde, iets in t noord-oosten van Ter Maarsch.
Aanders as dat de noam dut vermoeden is Veenhuzen gain veenkolonie. t Is van oorsprong n aigen boermarke, dij tot t karspel Onstwedde beheurde. De noam geft aan dat de huzen van oldsher op n smalle zaandrug in t veen stonnen.
Kanagawa oki nami ura
thumb|300px|De grode wag bie Kanagawa Kanagawa oki nami ura (神奈川沖浪裏, Grunnegs: De grode wag bie Kanagawa) is n vernuimd holtbred schilderij deur Hokusai. t Wör môkt ien 1832 as de eerste ien Hokusais riege 36 Zichten op Fujiyama en t is zien maist vernuimde waark. t Lôt n enörme wag zain dij boten bedraaigt om en bie de Japanse prefektuur Kanagawa; Fujiyama is zichtboar op de achtergrond. De wag is meugelkerwies nait bedould as tsunami, môr as normoale ozeoan wag dij veroorzoakt wordt deur getaaien. n Kopie van dizze print haangt in t Metropolitan Museum of Art ien New York en n andere ien Claude Monets hoes ien Giverny, Frankriek.
Vrae van Mönster
Ok kwam der ne grenze tussen de Republiek en de Zudeleke Nederlaanden. De grenze tussen beiden wödden bepoald deur den fronttoostaand toon tussen de Nederlaandse opstandelingen en de Spanjolen. Et belangriekste gevolg veur Antwerpen was dat den Schelde noe veur bi-jnoa twee eeuwn afeslotten wodden (tot 1813).
Zeuterwoolde
Zeuterwoolde (Hollaands:Zoeterwoude) is ne gemeente in de Nederlaandse proveensie Zuud-Hollaand. Der wont 8113 leu op ne vlakte van 21,68 km² (met 1,07 km² an water). In de gemeente lignt verskeadene wonsteas, woervan as Zeuterwoolde-Doarp en Zeuterwoolde-Riendiek et grötste zeent.
Noar et skient bouwden deRomeinen een fort op de stea wat non Zeuterwoolde is. Den Angelsassiesen monnik Leefwin bouwden in et 7de joarhoonderd een köarksken in ne wonstea wat toertieds swet of suet neumd wörd, mer det hebt ze nooit wier eveunden.
2009 besleut den road van Zeuterwoolde at de oolde wonstea Geelderswoolde vanof den eersten juni van det joar ook een doarp worden mos. Wiedters gef et der nog verskeadene boerskoppen.
De gemeente beslaat diverse woonkernen, waarvan Zoeterwoude-Dorp en Zoeterwoude-Rijndijk de grootste zijn. In 2009 is door de gemeenteraad een woonplaatsbesluit in werking getreden, waardoor de voormalige woonkern Gelderswoude per 1 juni 2009 een officiële woon- of vestigingsplaats is geworden en dus een dorp is binnen de gemeente Zoeterwoude, in tegenstelling tot alle andere woonkernen.
De Monden
De Monden is een buurtschop in et Ooststellingwarfse dörp Else, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand.
Gorch Fock
thumb|200px|Gorch Fock in 1916 as matroos van de SMS Wiesbaden Johann Wilhelm (Jan) Kinau, best bekend onder zien schrieversname Gorch Fock (Finkwarder, Duutse Keizerriek, 22 augustus 1880 - op zee in 't Skaggerak, 31 meie 1916), was een Duutse schriever en dichter in 't Platduuts en Hoogduuts. Aandere schrieversnamen die e gebruukte waren Jakob Holst en Giorgio Focco.
Kinau was 't oldste kiend van de visser Heinrich Wilhelm Kinau en zien vrouwe Metta Holst. Hij wördden geboren op Finkwarder, een eilaand in de Elve, now onderdiel van Hambörg. In 1895 gunk hij in de lere bij zien ome, handelaar August Kinau in Geestemünde (vandage de dag diel van Bremerhaven). Van 1897 töt 1898 gunk e daor naor de handelsschoele. Daornao warkte-n-e as boekholder in Meiningen, Bremen en Halle an de Saale, en vanof 1907 veur de Hambörg-Amerika-Liende in Hambörg. In 1908 trouwde-n-e mit Rosa Elisabeth Reich; ze hadden drei kiender.
In 1904 begunden der Platduutse gedichten en verhalen van hum uut te komen. In 1913 kwaamp zien bekendste wark uut, de roman Seefahrt ist Not! aover visserszeune Klaus Mewes. De jonge wil geerne visser op zee wörden zoas zien va, mar zien moe verbiendt de zee veural mit gevaor, piene en dood.
In 1921 wördden Seefahrt ist Not! verfilmd. Nog aander wark van hum wördden postuum uutgeven deur zien breur, de schriever en uutgever Jakob Kinau. Tenielstokken van Gorch Fock wördden later opevoerd deur 't Hambörgse Ohnsorg-Theater. Zien jongste breur, de Platduutse schriever Rudolf Kinau, bewarkte in de jaoren zeuventig tenielwark van hum veur langspeulplaten en trad ok op as veurlezer van Focks wark.
De zeilschepen Gorch Fock I uut 1933 en Gorch Fock II uut 1958 van de Duutse zeemacht bint naor de schriever en matroos vernuumd.
Warken
thumb|200px|Fock zien ienakter Hamborger Janmooten (drok uut 1918)
Eijsden
Eijsden (Limburgs: Èèsjde) is ne plaatse en ne vroggere gemeente in t zuden van Nederlaands Limburg. De gemeente Eijsden had ne oppervlakte van 21,90 km² (woarvan 1,43 km² water), en is op 1 januari 2011 op egoane in de gemeente Eijsden-Margroaten.
Winkelshook
Winkelshoek is een boerskop in de gemeante Bronckhorst in de Nederlaandse previnsie Gelderlaand. Eet lig drie kilometer westelek van Zellem.
Loki
thumb|right|300px|'Den straf van Loki'. Vöärstelling van Louis Huard.
Eijsden
Karnen
Noa al in 1943 de veurmoalige gemeente Mesch te hebben in-enommen, wodden de gemeente Eijsden vanof 1982 veur herindaeling uut-eebreid met de naobergemeente Gronsveld. Vanof dee tied maken doardeur ok de kernen Grönsveld en Riekholt deel uut van de gemeente Eijsden. Dizze had 6 darpen en doarnoast 4 buurtschoppen en gehuchten.
Johannes Calvijn
thumb|Johannes Calvijn Johannes Calvijn (Fraans: Jean Cauvin, laoter via et Latijn verangerd in: Jean Calvin) (Noyon, 10 juli 1509 - Genève, 27 maie 1564 was een belangrikke Fraanse, christelijke theoloog van de rifformatie in is de naamgiever van een protestanse-christelijke stroming, et calvinisme. As reformator wordt Calvijn vaak in iene aodem eneumd mit Maarten Luther, die z'n 95 stellingen ponierde in 1517 toe Calvijn 8 jaor was.
Loki
Loki is nen god in de germaanske mytology. In wat brunnen is Loki de söäne van Fárbauti en Laufey en nen bröder van Helblindi en Býleistr. Loki is etrouwd med Sigyn en se hebbet ne söäne, Narfi of Nari. Med de röäsinne Angrboða hevt Loki de dochter Hel, den wulv Fenrir en de wearldslange Jörmungandr.
Eijsden
Darpen en gehuchten
Antal inwonners woonkarn op 1 januari 2005:
Loki
Do as Loki es in de gedaante van ne maere was, wör hee beswangerd döär den dekhengst Svaðilfari. Sou wörp Loki et achtbeynige paerd Sleipnir. In de vorhaal-edda wördt hee ouk de vader van Váli nöömd, al steyt der ouk twey mål in dat Woden de vader van Váli is.
Eijsden
Geschiedenis
Den name Eijsden kump, noar deskundegen annemt, van et Germaanse weurd veur "espenbos". De latere Romeinse uutsproak was "Haspere". Van in den boadem an-etroffen resten wödt an-emomen, dat et um bebouwing uut de Romeinsen tied, dus rundumme anvang van de joartelling, geet.
Loki
Loki kümt vöär in de dicht-edda, et bookwark wat in de 13. eywe upstelled wör uut öldere traditionele brunnen en vortelkünst. Ouk wördt hee nöömd in de vorhaaledda en de Heimskringla den as in de 13. eywe döär den domåligen geskeedkünnigen Snorri Sturluson wör daleskreaven. Hee steyt ouk tüsken de Noorske Runedichtsels, wördt besüngen in de dichtsels van de Skalds en hevt ne rulle in skandinaviske volksvorhalen. Et kan good Loki weasen den as steyr up de runesteynder van Snaptun, Kirkby Stephen en et Krüüs van Gosforth. Volgens de meyste geleyrden is Loki den god van de undöägende. In vöäle populäre media wördt når Loki vorweysen.
Eijsden
Middeleeuwn
Meer dudelekheid besteet der oaver et feit, dat doar in de Middeleeuwn sproake was van ne naederzetting, zodat et hier ene van de oldere plaatsen van t laand is. Nog in de Middeleeuwn greujden dizze naederzetting uut tot 'n darp. In 1213 is et as heerlekheid in bezit van den hartog van Limburg. In 1288 kump et in Braobantse hende. Noadeen wödt et tussen 1375 en 1626 verpacht an verscheidene Limburgse edelleu. In lest-eneumd joar verweerf Jan de la Margelle de heerleke rechten. In et Partagetractoat van 1661 wödt Eijsden an de Stoaten van Hollaand too-ewezzen.
Kastelen
In dizze gemeente bunt 4 kastelen;
Folklore
Een joarleks trögkerend gebeurn in de meeste van de olde karnen en gehuchten van de gemeente is et "bronkfeest" veuran in den zommer. Op zundagmargen vangt zi-j an mit ne geleufsprocessie, evörmd deur allerlei verklede gröppen, dee den darpspastoor begeleidt en goat doarnoa wieter met reidansen veur 2/3 dagen. Dizzen reidans, "cramignon" geneumd, is dudelek n gebruuk dat is oaverewaejd uut 't noabi-j elaegen Wallonië.
Haus der Niederlande
thumb|Haus der Niederlande Et Haus der Niederlande (Nedersaksisch: Huus der Nederlaanden) is et huus in Münster woar in 1648 de vredesovverènkomst tussen Spanje en de Republiek der Zeuven Veraenigde Nederlanden wierd etekkend. Dizze ovverènkomst maken n ende an den Tachtigjoarigen Oorlog.
In de tied van de vredesonderhaandelingen neumden zi-j et gebouw et Huus van et Kroamersgilde.
Noe zit in et Haus der Niederlande verskillende instellingen op et gebeed van den taal, literatuur, geskiednis en politiek van et Nederlaandse taalgebeed. Dizze instellingen bunt verbonden an de Universiteit van Münster.
Uutgoande verwiezing
http://www.hausderniederlande.de/
Utopie
Utopy is een term dat vöärkümt in de skryverye en de leavensbeskouwing. Et wörd ümskreaven as een unmöägelike warkelikheid, ofwal een wearld dee heylemåle good en mooi is, mar noit in et echt sol bestån künnen. Et teagenoaverestelde van utopy is dystopy.
Et woord kümt üüt et greeksk en hevt twey vöärvoogsels, wat twey beteakenissen geavet, mar wat in disse term samenkümt: ou-topos beteakend een neet-bestånde plaatse, én eu-topos beteakend een gode en gelükkige samenleaving.
In de meyste skryverye -vöäral Sir Thomas More med syn book Utopia üüt 1516, den as de term ouk bedached hevt- is een samenleaving dat in een utopy levt, in de tookumts; wår as de technology et menskvolk gelykwaerdig emaked hevt, alle hüse en stråten bint etsülvde en geyne hevt een eigen eigendom. Vake düs slim socialistisk en kommunistisk. Mar y hebt der ouk wal wat skryvers by dee as so'n wearld beskreaven hebbed dee in et verleaden is. So as Jean-Jacques Rousseau, den hümsülv vöärstelden dat mensken vrogger leaveden as gelyke an andere deren. Dee mensken hadden geyn genöäl med wark, sociale verplichtings of ouk mar möilike gevölens. Töt dat eyne van ear sea dat een stükkyn land -wat hee ümtüünt har- van hüm war, en geyne anders. Toon is et gedunder begünt.
As eyne et oaver utopy hevt, dan düt hee düs eigenlik syn idey van een perfekte samenleaving üüt de döke. Et sol noit precys so in et echt kummen, mar der kan wal up hen ewarkt wörden. Mangs müt y yts grouter maken as wat et weasen kan, ümme et in een kleindere förm in et echt edåne te krygen.
Karl Jenkins
leawen
Jenkins zin vaa was nöast leraar ook örgelspöller en dirigeant en gavven zinn zönne ne brede muzikale opvoding. Karl Jenkins wör zo oeteandelik hobo spöller van t National Children's Orchestra, woernoa't he muziek studeren gong an de universiteat van Caerdydd en de Royal Academy of Music in Londen.
Bie n kleain antal leu wör Jenkins bekeand as jazz- en rockmuzikaant, den't vuural bariton- en sopraansaksofoon, verskeaidene toetsinstrumeanten en hobo spölden. Hee köm bie de jazzgroep van Garham Collier en hulp met oprichten van de band Nucleus, ne verniejende jazzband den't in 1970 de earvolle earste pries haalden op t Montreux Jazz Festival. Tusken 1972 en 1984 spölden he verskeaidene reedinstrumeanten in de band Soft Machine. t Eerste album, six (zesse), wat ze maakten in 1973, was direks bekeand, en ze wunnen der de Melody Maker British Jazz Album of the Year-pries met. Doarboawenop wun Jenkins in 1974 de Melody Maker-pries in de kategorieje Miscellaneous musical instrument (willekurig muziekinstrumeant). Van 1976 töt 1984 deed Jenkins de Soft Machine leaiden.
Noa at de Soft Machine oet mekoar gong, gung Jenkins met zin moat Mike Ratledge, den't ook in den band ezetten har, muziek maken vuur reklamefilmkes. Ene van zinne bekeandste woarke is t klassieke stukken muziek det he skreef vuur ne reklameriege van De Beers, n groot diamaantenbedrief. Dit muziekstuk wör in 1996 t beginnommer vuur zin oetgebreaide Diamond Music project. Rechtevoort dut Jenkins ook met zinne zönne Jody K Jenkins muziek maken vuur reklames.
In 1995 maken he n begin met zin mengprojekt van verskeaidene stielen, oonder n titel Adiemus, met t album Adiemus: Songs of sanctuary. t Is allemoal baseerd op klassieke muziek, mear hef ook invloden van jazz, klezmer en zelfs azan (n Islamitiesen muzikalen oproop vuur t gebed). Binnen dit project zeent non zeuwen albums oet ekömmen, met n lesten in 2003. In 2005 wör he ridderd, as Officier in n Order van t Britse Riek (OBE).
Jenkins hef n antal egene bedriewe. Zin egene muziek wörd oet ebracht bie Karl Jenkins Music Ltd. Daarnöast wörd de reklamemuziek van Jenkins en Mike Ratledge oet egewen in t bedrief Jenkins Ratledge en as leste is Mustache (woervan at n namen slöt op Jenkins zinne snorre) t produksiebedrief van Karl Jenkins, Jody K. Jenkins en Helen Connolly.
Platenriege
Disse riege hef allene de albums van Nucleus en Soft Machine woer't Karl Jenkins zelf an met edoan hef.
Walmölle
thumb|Mölle op de wallen van Goes
Ne walmölle is ne mölle dee steet op den stadswal van ne ummuurde stad. Hierdeur had ne mölle vri-jen windvang. Ok waren zie bi-j eslotten stadspoorten veur de stadsbewonners bereikboar en had et stadsbestuur vaste inkomste uut den "belasting op et gemaal".
Um te veurkommen dat et stadsbestuur inkomsten misleep, wodden doar "mölledwang" op-elegd. Zi-j waren dan verplicht um eur groan op ne stadsmölle te loaten malen.
De stadsmölle wödden mangsmoal deur et stadsbestuur bi-j opbod an den meest bedende möllenoar verpacht, woarbi-j hi-j zich verplichtten um de belasting op et gemaal veur et stadsbestuur te innen en of te stoan. Doarnoast had den möllenoar "schuprecht", et recht um as belonning veur et malen n deel van et meal veur eigen gebruuk achter te holden. Hierveur wodden ne schuppe van bepoalde ofmetingen ebruukt. Sommige möllenoars heelden bi-j de stelle euren doeme op den raand van de schuppe, woardeur zie meer meal koanden schuppen.
Daansmeziek
Daansmeziek is een verzaemelnaeme veur vule soorten elektronische meziek. Et belangriekste kenmark is de stevig verstarkte en vervormde bassdrum op iedere tel van de maot, en dat de meziek grotendiels maekt wodt mit elektronische meziekinstrementen en meerstal niet drekt speuld wodt.
De meerste daansmeziekstielen hebben een ienvooldige melodie en wodt in een 4/4 maot speuld. Vaeke het de meziek een melodie die herhaeld wodt en de meerste daansmeziekplaeten hebben een bassdrum. Somstieden wodden oolde lieties bewarkt en soms wodden d'r ok akoestieke instrementen bi'j de meziek daon.
Zoemers hej' vaeke daansmeziekplaeties die slim populair binnen. Veurbeeld hiervan weren Dragostea din tei en Kylie.
Uutgaonde verwiezing
Veurbeelden van daansmeziek:
Hearts of Iron IV
Hearts of Iron IV (HOI4/HOI IV) is een computerspöl det emaakt is deur Paradox Development Studio. Et spöl wördt uutegeaven deur Paradox Interactive en kwamp op 6 juni 2016 uut. Et is een strategiespöl. Hearts of Iron IV is et veerde spöl in de riege van Hearts of Iron. Et is et vervolg op Hearts of Iron III.
Gameplay
In et spöl ku-j kiezen of ie in 1936 of in 1939 begint kört veur de Twiede Wereldoorlog. De ontwikkelings in et spöl gaot töt 1948, maar ie kunt wieder as dit jaor spöllen. Er bint allenig gien ni'je technieken meer vri'j te spöllen. Et spöl giet veural oaver militaire, politieke en economische (deur et mäken van verschillende febrieken en waopens) dingen. Via National Focusses bint er (hiele) belangrieke dingen te doen of te veraanderen in een laand det zo'n National Focus doet en ofmaakt.
Op Steam bint er in de workshop alderbärstends völle mods en anpassings an et spöl te vinden die deur spöllers van et spöl emaakt bint. Deur disse dingen te gebruken kan et spöl slim uut ebreid wördden
DLC
Veur et spöl bint er verschillende DLC's te kriegen. Hieronder staot een lieste van alle uutbreidings met daorbi'j een körte uutleg oaver de toe evoegde ni'je dingen (niet alles benuumd):
Frigg
Frigg is ne gudinne uut de germaanske mytology. See is in de meyste verhalen de vrouwe van Woden en de moder van Donar, Balder en Höder. See is de gudinne van vöäruutsicht en wysheid en woanet in de sumpige laeglandhallen van Fensalir. In et oldhougdüütsk heat see Frīja, in langobardisk Frēa, in oldengelsk Frīg, in oldfreesk Frīa, en in oldsassisk Frī, wat uuteandelik allemåle afstamt van et protogermaanske *'Frijjō, wat 'de geleevde' of 'de vrye' bedüdet. Wo as see sik töt Freya verhöldet en of de beide feitelik eyn en deselvde sint, sint de geleyrden et noch neet oaver eyns.
World Geodetic System
Et World Geodetic System is nen standard, den gebroekt wöd bi-j et maken van kaarten (kartografie, geodesie, en navigasie). Et systeem besteet oet een koordinoatenstelsel veur de eerde, een standard bolvormeg referensieoppervlak (ok wal doatum of referensieellipse eneumd) veur rowwe heugtegegeavens, en een oppervlak met gelieke potentiele zwoartekracht (de geode) dat et nominoale zeenivo beskrif.
De leste versie neumt ze WGS 84 (ontstoan in 1984 en is veur et lest bi-j ewarkt in 2004), rond 2010 zal disse versie weer verni-jd wodden.
Belangriekste kenmarken
As middelpunt van et koordinoatenstelsel wöd et massamiddelpunt van de eerde enommen, den dampkring metenommen. Anenommen wöd dat de nauwkeuregheid van dit middelpunt minder as 2 cm is.
De lengtegroad van den nul-meridioan kump oaverèn met de IERS Referensie Meridioan, den in de buurte ligt (~102m oostelek) van den Greenwhich meridioan.
Den doatum is ne ellipse met nen stroal a = 6.378.137 m ter heugte van den evenoar, en nen stroal b = 6.356.752,314245 ter heugte van de polen, dus ne afplatting in de richting van de polen van zon 21 km.
As leste, et zwoartekrachtoppervlak wöd beskreven deur ne wiskundege vergelieking met bolkoordinoaten in de 360e groad.
Ni-je versies
Der bunt verskeidene versie van WGS ewest, en bi-jwarken blif neudeg. Dat kump umdat de eerdskollen ten opzichte van mekare beweagt, en bi-jveurbeeld Europa dus steureg ni-j koordinoaten hef.