cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gerard Nijenhuis
Schrieveri'je en streektaalwark
Nijenhuis hef hum ok ereurd as bloemlezer en beschriever van de Drèentstalige schrieveri'je. Mit Stieneke Boerma brocht e vanof 1987 cursusboeken Drèents uut veur de pabo.
Erkenning
Veur zien streektaalwark en literaire wark kreeg Nijenhuis in 1987 de Culturele Pries van Drenthe. Twee jaor later eerde Roet hum mit een speciaol nummer over zien lèven en wark.
In 2008 wördden e gemientedichter van de gemiente Börger-Oring.
Bi'j de prissentatie van zien bundel Tachtig gedichten in 2012 hef Nijenhuis vanwege zien grote verdiensten veur de Drèentse taal 't eretieken van 't Huus van de Taol ekregen. In opdracht van de veurloper van 't Huus van de Taol, de Stichting Drentse Taol, is een schrieverspetret op DVD van hum emeuken.
In jannewaori 2018 wördden Nijenhuis benuumd töt Ridder in de Örde van Oranje-Nassau. Ok in det jaor verscheen van Lukas Koops de biografie ''Gerard Nijenhuis. Dat ik besta komt door de taal'' (Het Drentse Boek).
D1
thumb|Hunebed D1 bie Steenbargen Hunebed D1 is een hunebed van 't type portaolgraf bie de plaotse Steinbargen in de Nederlaandse pervincie Drenthe. 't Hunebed is 't noordoostelijkst elegen in de pervincie en hef daarom 't nummer 1 ekregen. 't Hunebed lig tegen een helling van zaand dichtebie een verharde weg. 't Hunebed is goed bewaord ebleven en bestiet uut 12 draogstenen, 6 dekstenen en 2 sluutstenen. De poorte van 't hunebed bestiet uut 2 draogstenen en 1 dekstene. In de jaoren 1953 en 1954 is 't hunebed erestaureerd deur prefessor Albert van Giffen.
Human Life International
Human Life International of HLI is 'ne Amerikaanse organisaotie die opkump veur de lèvenrechten van de mense, en holdt zich ok gangs mit 't rooms-kattelieke onderwies. HLI is ien van de grootste organisaoties wereldwied. De organisaotie is op-erich in 1981 deur Fr. Paul Marx, HLI en is evestigd in Front Royal en wordt op 't mement eleid deur Fr. Thomas J. Euteneuer.
Zuudeinde
Zuudeinde (Nederlands: Zuideinde) is n buurtskap van de polder Kamperveen in de gemeente Kampen, in de Nederlandse provinsie Overiessel. In de buurtskap ligt t landgoed Wittenstein, op de plekke van t veurmaolige kasteel. Op t landgoed stiet now n landuus. n Klein deel van t buurtskap ligt in de Gelderse gemeente Oldebroek. t Buurtskap ligt dus in twee provinsies.
Asheldham
thumb|St. Laurenskark in Asheldhem Asheldham (uutspraoke: Esjeldem) is 'n dörpien in 't Engelse graofschop Essex, in 't Verienigd Keuninkriek. 't Dörpien hef zo'n 154 inwoners.
Klaezinge
Klaezinge (Nederlaans: Klazinga) is een buurtschop in et Ooststellingwarfse dörp Oosterwoolde, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand.
T Klooster
t Klooster kan verwiezen naor:
Reinder Willem Hiemstra
Reinder Willem Hiemstra (Nijziel, 1943) is een dichter en schriever in 't Grunnings. Hij lat hum in zien gedichten miest inspireren deur wat of der um hum hen gebeurt, in 't laand doar as e grootebracht is en hum stark mit verbunden wet. Uut zien verhalen sprek zien liefde veur de natuur.
Veur zien verhalenbundels n Geluud van stilte en Spreek kreeg Hiemstra in 2000 de Literaire Pries van Stichting t Grunneger Bouk. De jury kende hum de pries toe:
In Lezen en schrieven ien Grunneger toal nuumt Henk Smit Hiemstra'' 'n fienschriever, dij beeldend en kleurriek zien verhoalen wait te vertellen. Asmis binnen ze mysterieus of sprookjesachteg.' ''
De Zaande
De Zaande (Nederlaands en Kampers: De Zande) is n buurtskap elegen op t Kamperveen in de gemeente Kampen, in de Nederlaandse provinsie Overiessel. De buurtskap ligt an de Ank, n ziedtakke van de rivier de Iessel.
Gemiente
Gemiente kan verwiezen naor:
Azoren
thumb|300px|Ligging van de Azoren binnen de Europese Uny De Azoren (portugeesk: Açores), officieel de Selvstürende Azorenstrekke (portugeesk: Região Autónoma dos Açores) is ne selvstürende vulkaniske eilandengruppe under Portugal. Et ligt ungeväär 1360 km up et westen van Portugal, in den Atlantisken Oceaan, ungeväär 880 km noordwestelik van Madeira en ungeväär 1925 km süüdoustelik van Newfoundland.
Roelfe II van Coevern
Roelfe II van Coevern (Coevern, 1192 - Hardenbarg, 25 juli 1230) was börggraaf van Coevern en scholte van Drenthe. Hij voerde de Drenten an in de Slag bij Aone, waor as ze de aoverwinning behaalden op de bisschop van Utrecht, Otto van Lippe. Bij dizze slag kwaamp de bisschop um 't leven in 't moeras de Mommeriete.
Azoren
De grötste wellen van inkumsten sint landbow, veyholderye (höyvdsakelik vöär kaese en botter, mär ouk vöär vleisk), viskerye en turisme, wat vöärdan belangryker wördt. Dårby hevt de azorenske regering een anseenlik percent van de inwonners rechtstreaks in deenst of langs darde bedryven. De 'höyvdstad' van de Azoren is Ponta Delgada.
Der sint neagen höyvdeilanden en een köppelken mini-eiländkes. Dit sint Flores en Corvo in et westen, Graciosa, Terceira, São Jorge Pico en Faial in et midden, en São Miguel, Santa Maria en et Formigasrif in et ousten. Se beslåt meyr as 600 km en ligget up ne lyne van noordwest når süüdoust.
Alle eilanden sint olde vulkanen. Een antal, so as Santa Maria hebbet noch nooit wat dån seyd der lüde up et eiland wont. Den barg Pico up et lyknamige eiland, is med 2351 meater et höygste punt van Portugal. De Azoren höyret feitelik by de höygste bargen van de wearld as y rekkent vanaf öär voot up den oceaanboadem töt den top. Se stekt houge boaven et water uut.
De Azoren hevt een mild klimaat vöär öäre noordelike ligging. Dat hevt te doon med de afstand töt wearlddeylen en den golvströym wat derümhen vlöödt. Döär de sey blyvet de temperaturen et heyle jår sachte. Daags wördt et meystentyds neet kölder as 16 °C en neet heyter as 25 °C, afhankelik van et seisoon. Höygere temperaturen as 30 °C of under 3 °C kumt in de drukst bevolkte deylen neet vöär. Et is der döär mekaar nat en bewolked.
Der sit flink wat verskil in kultuur, et dialekt, kokkerye en traditys van de Azoren. Disse eilanden warren ooit unbewond en oaver tweyhunderd jår koloniseerd döär meyrdere volker.
Verleaden
Een paar hypogea, bowwarken dee uut de rotsen höwwen sint as begräävplaatse sint up de eilanden Corvo, Santa Maria en Terceira vünden döär den portugeesken archeoloog Nuno Ribeiro. Hee meanden at se möägelik 2000 jår old warren en dat der dårüm lüde up de eilanden woand müt hebben vöär de portugeesken. Toch lyket disse bowsels up de Azoren altyd bruked te weasen vöär grånupslag. Ribeiros bewäringen sint nooit bevästigd en nauwköärig undersöök is der neet dån. Et is neet düdelik of disse bowsels natuurlik untstån sint of döär lüde tosat en of se ölder sint as de portugeeske kolonisering. Hard bewys vöär een vöär-portugeesk volk up de eilanden is neet bekend.
Europeeske untdekking
thumb|Kaarte van de Azoren uut 1584. In et 14. jårhunderd warren de eilanden al bekend. Deylen dervan ståt in de Atlas Catalan. In 1427 untdekten nen kaptein under Hendrik den Seevårder, möägelikerwyse Gonçalo Velho, de Azoren vannys, mär dit steyt neet vaste. In A History of the Azores, een wark uut 1813 van Thomas Ashe, beskreyv den skryver nen Vlaming, Joshua van der Berg uut Brugge, den as tydens nen storm underweagens når Lissabon an land most up de eilanden. Hee sea at de portugeesken et gebeed verkend harren en et vöär Portugal upeisd harren. Et gevt noch een paar andere verhalen oaver de untdekking van de eyrste eilanden (São Miguel, Santa Maria en Terceira) döär seylüde under Hendrik den Seevårder, mär der sint weinig geskrivten bekend dee dit bevästiget. In 2021 wör der undersöök dån når afebrande grundlågen, oaverblyvsels van beeste- en sköäpeköätels en den genetisken herkumst van acoriaanske müse. Dåruut was af te leiden dat de vikingen der möägelik al in de 8. of 9. eywe ne neadersetting estichted hadden.
Kolonisaty links|duum|235x235px|[[Angra do Heroísmo, de öldste stad med kontinue bewonning in de eilandgruppe van de Azoren en up UNESCO-wearldarvgoodlyste]] To as Santa Maria untdekked wör en de kolonisaty noch most beginnen, wörren der sköäpe löslåten up et eiland üm tokumstige kolonisten wat te etten te geaven, want der warren gin groute deers up et eiland. De kolonisaty bleyv nog eaven uut. De portugeeske lüde harren weinig sin üm up een afleagen koppel eilanden te wonnen, hunderden kilomeaters van et vasteland. Toch lükden et Gonçalo Velho Cabral üm binnen dree jår (1433 - 1436) genog volk en centen by mekaar te küren en når Santa Maria en São Miguel te våren.
De kolonisten haalden büskes en rotsen vort üm grån, wyndruven, sükerreet en andere planten te potten, vöär et eigene leavensunderhold en handel. See nömmen ouk wat huusdeers med, so as hennen, konynen, beyste, sköäpe, sikken en biggen. Ouk bowden se öär eyrste huse en dörpe.
Stadholder
thumb|200px|[[Maurits van Oranje (1657-1725) was ene van de bekendste stadholders van de Republiek]] Stadholder was den titel van den belangrieksten functionaris binnen de Republiek der Zeuven Veraenigde Nederlaanden. Ok funktionarissen van de vröggere Bourgondiese Nederlanden drogen dizzen titel. Et weurd stadholder betekkent "plaatsvervanger" (Duuts: Statthalter), net as et uut et Fraans kommende weurd lutenaant (lieutenant, 'lieu' = plaatse, 'tenant' = holdend). Et bunt allemoale letterleke vertalingen van et Latiense locum tenens.
Azoren
Europeeske untdekking
Et eiland São Jorge wör vöär et eyrste nöämd in 1439, mär de feitelike untdekkingsdåtum is neet bekend. In 1443 wonnen der al lüde, mär richte kolonisaty begün pas med de kumst van den vlaamsken eadelman Wilhelm van der Haegen. Hee küm an up et eiland Topo wår as hee ouk uut de tyd küm. De eilandbewonners nöämden hüm Guilherme da Silveira. João Vaz Corte-Real wör bestüürder van et eiland in 1483. Velas wör ne stad vöär et ende van et 15. jårhunderd. Teagen 1490 wonden der 2000 vlamingen up Terceira, Pico, Faial, São Jorge en Flores. Üm dit groute antal vlamingen wörren de eilanden bekend as de Vlaamske Eilanden of de Eilanden van Vlaanderen. Prins Hendrik den Seevårder was hyr den anstichter van. Sinne süster, Isabel was trouwd med Graav Filip van Burgondie, wår Vlaanderen dotyds by höyren. De lüde kümmen in upstand teagen Filips bewind. Seekde en honger kneypen et land uut. Isabel vröög an Hendrik of een antal vlamingen når de Azoren uutvlüchten mochten. Dat vünd hee good en hee gavven öär de nöydige vöärråden med.
Stadholder
Rolle van den stadholder
Eurspronkelek was den stadholder nen edelman den namens den laandsheer bi-j den ziene ofweazegheid in éne of meerdere gewesten tiedelek et gezag uutvoerden. Eerst kwam dit alleneg bi-j uutzundering veur, moar et Bourgondiese Huus verkreg in de 15de eeuwe de meeste Nederlaanden en had weagens de uutgebreidheid van ziene bezittingen behoofte an vaste plaatsvervängers. Stadholders zaten in den Road van Stoate, konden de gewesteleke stoaten bi-j mekare ropen en zaten et rechtskollege veur.
Azoren
Europeeske untdekking
Den intrek up de dotyds noch unbewonde eilanden begün in 1439, med höyvdsakelik lüde van de vastelandsprovincys Algarve en Alentejo. In 1583 stüürden Filip II van Spanje, as köäning van Portugal, sinnen vloot üm of te kaarten med ne gruppe van avonturyrs, hüürlingen, vrywilligers en soldåten uut meyrdere landen. Dee wollen de Azoren bruken as springplanke vöär nen uutdager vöär de portugeeske troune. Nå syn sukses in de Slag üm Ponta Delgada wörren de upstandigen verhüngen an de nökke van de skeape, ümdat Filips vünd at et piraten warren. Dit dröög by an de Swarte Legende under sinne teagenstanders.
Stadholder
Rolle van den stadholder
In de Middeleeuwn was der nog geen sproake van ne eendudege taakumskrieving. Dit veraanderden in de tied van keizer Karel V. Samen mit laandvoogdes Maria van Hongari-je kwam Karel mit n dudelek pakket van taken, veural bedoold um den invlood van den stadholder kort te holden.
Azoren
Europeeske untdekking
In 1589 trökken de britten up de Azoren an en plünderden een antal eilanden. Ne andere engelske missy teagen de Azoren, in 1597 mislükkede. Spanje höäld de Azoren beleagerd in de Babyloniske Gevangenskap tüsken 1580 en 1642. In et 16. jårhunderd, harren de Azoren en Madeira te maken med oaverbevolking. Dårüm trökken völle lüde van dår uut når Brasilie.
Stadholder
Stadholders in de Nederlaanden
Stadholders spölden ne veurname rolle bi-j den opstaand in de Leage Laanden. Deur et Plakkoat van Verlatinghe in den Tachtigjoarigen Oorlog was den taak van stadholder oaverbodig ewödden, umdat der gene erkenden landheer meer was en der dus geen sproake meer kon wean van plaatsvervangen. Toch wierd beslotten den taak van stadholder in ere te holden — ok as leageranvuurder. Frieslaand had (deurgoans samen mit Drenthe en Grunnen) nen eigen stadholder. Den reden hierveur was dat zi-j de belangriekste anvuurders van den opstaand, zoas Willem van Oranje, nen heufdtaake in den uutvoerenden macht wollen geaven, zunder zie tot landheer te loaten uutgreujen. Willem was al in 1572 deur de Stoaten van Hollaand eigenmachteg tot stadholder beneumd.
Uutgoande van et bevoogd gezag was den stadholder noe niks meer as nen ambtenoar en dus blef den völlen machte, uutvoerend en wetgeavend, in hende van de Stoaten van iedere previnsie. In de praktiek kenden den stadholder zichzelf mangsmoal groten persoonleken macht too. Op gewestelek vlak droog hi-j mangs leedn van de vroodschoppen van steadn veur en wist zo ziene eigen volgelingen in de meest belangrieke besluutnemmende underdelen te beneumen. In Zeelaand was hi-j den Eersten Nobelen en doarmet lid van de Stoaten van dee proveensie. Op generaliteitsvlak (generaliteit: gebeden dee tot 1796 neet bi-j de Republiek der Vereanegde Nederlaanden heurden, moar as wingewesten wödden bestuurd deur de Stoaten-Generoal) was doar mangsmoal nen stadholder den de heugste kriegstaken uutoefenden: den van kapitein-generoal van et leager en admiroal-generoal van den vloot. De stadholders vuuren neet met op den vloot, moar waarn wal bevelhebber van et leager woarin zie ok de officieren mochten beneumen. In 1618 pleegden Maurits van Oranje nen militairen stoatsgreep, de Wetsverzetting, en leet roadpensionaris Johan van Oldenbarnevelt noa nen schienrechtzaak ter dood bringen. In 1650 prebeerden Willem II ok mit gewald wier den macht te griepen. Nen oaverval op Amsterdam den-t e mit et leager dee, mislukken.
Noa den unverwachten dood van stadholder Willem II in 1650 kenden de Republiek der Zeuven Veraenigde Nederlaanden (mit uutzundering van dee gewesten dee under de Frese stadholders velen) as reaksie hierop et Eerste Stadholderloze Tiedperk Dit duurden veurt tot 1672, toon in et Rampjoar wier behoofte ontstoand an nen starken leider.
In 1702 (den taak van stadholder was inmiddels arfelek verkloard in de manneleke liene) oaverlead Willem III kinderloos. Umdat doar ginnen opvolger in onmiddeleke liene was, ging de Republiek (wier mit uutzundering van de gewesten dee under den Fresen stadholder veelen) et Tweede Stadholderloze Tiedperk in. An et Tweede Stadholderloze Tiedperk kwam n ende toon, noadat nen Fraansen inval nen noodtoostaand vereurzoakt had en stöäreg meer gewesten den Freesen stadholder ok als den van eur beneumden. Eerst vanof 1747 had de Republiek énen stadholder, Willem IV, den doarveur van Leeuwarden noar Den Haag verhuusden. In 1747 wodden et stadholderschap ok arfelek verkloard in de vrouweleke liene. Den toostand lek veul op de monarchie, howal de veurstelling oaverende wodden eholden dat et laand nog ne republiek was. Dit brach verzet en an et Tiedperk van de Stadholders kwam n ende mit den invalle van Frankriek in 1795 en de vörming van de Bataafse Republiek.
Quedam narracio
De Quedam narracio de Groninghe, de Thrente, de Covordia et de diversis aliis sub diversis episcopis Traiectensibus (Een verhaal oaver Grunning, Drenthe, Coevern en alderhaand aandere zaken onder verscheiden Utrechtse bisschoppen), körtweg de Quedam narracio of Narracio, is een kroniek uut 1232. Bename veur de stad Grunning en veur Drenthe is 't iene van de belangriekste middelieuwse kronieken.
Regiolect
't Woord regiolect (een kofferwoord van regio en dialect) wört gebruukt um te verwiezen naor een täälkundige variëteit die stärk op een overkoepelende standardtääl liekt, mär kenmärken ef van de pläselijke en regionale variëteiten van 't täälgebied. Regiolecten dienen as een regionaal communicasiemiddel in gevallen waorin een pläselijke variëteit - vanwegen de verstaonbääreid, täälbe-eersing of sociale acceptasie - niet as communicasiemiddel gebruukt wört. Regiolect komp ook veur as 't gebruuk van een niet-regionaal ekleurde standardtääl gien optie is, óf umdat de sprekers die niet goed be-eersen, óf umdat ze der regionale identiteit benaodrukken willen.
Quedam narracio
Schriever en versies
Wie of de Quedam narracio eschreven hef is niet bekend, mar uut de inhold kuj opmaken det 't d'r iene was van de bisschop van Utrecht, de fermele heerser oaver de veurnuumde gebieden. Hi'j is niks wies mit de Grunningers en Drenten die in opstaand kwamen tègen 't bisschoppelijk gezag.
Regiolect
't Standardfries is ook een goed veurbeeld van een regiolect, umdat pläselijke dialectverschillen der niet zovule in veurkomen.
Quedam narracio
Schriever en versies
Van de kroniek bint vier versies bekend die op details van mekare ofwiekt. Onderzuuk hef uutewezen det gieniene van de now bekende versies 't origineel is.
Inhold
De kroniek is een verslag van de gebeurtenissen op 't ende van de 12e ieuw en an 't begun van de 13e ieuw die leidden töt de Slag bi'j Aone in 1227, en wat of d'r daornao gebeurden.
In de Slag bi'j Aone verleur 't zwaorbewaopende leger van de bisschop van Utrecht, Otto van Lippe, de stried tègen de lichtbewaopende Drenten onder Roelfe van Coevern.
Kartuzer
thumb|250px|Maria beschaarmt de Kartuzers De Kartuzers bennen kluzenoars dij bie mekoar leven in kloosters dij bestoan oet apaarte hoeskes in omsloten toentjes dij deur laange gangen mit mekoar verbonden bennen. Zo ontstoat n grode binnenploats woarop kìrk stait. Kartuzerorde is sticht in 1084 in La Grande Chartreuse in Franse Alpen bie Grenoble, deur hailige Bruno. Hai trok bèrgen in om stilte te zuiken. In eenzoamhied kon hai beter bidden as in koale drokte van staad. Hai is begunnen te baauwen mit vief kartuzerfroaters, moar dat werden der al snel meer. Vandoag aan dag bennen er kartuzen in veul laanden van Europa.
Poorte van Zwolle
Poorte van Zwolle (Nederlaands: Poort van Zwolle) is een wiek in de gemiente Zwolle. De wiek bestiet uut drie verschillende buurten: Spoelde, Veurst-A en Veurst-B. De wiek had in 2019 365 inwoners.
Piano
thumb|Een piano thumb|Vleugelpiano's Een piano of klavier, veur de aardigheid ook wel tengeltangel eneumd, is een meziekinstrement dat of-eleid is van de klavecimbel. 't Woord piano kump van 't Italiaanse woord fortepiano of pianoforte, dit betekent dat 't instrement harde en zachte geluden kan speulen. Dit was in de tied dat 't emaakt werd meestentieds niet zo bie andere toetsenbordachtige instrementen, veural nie bie 't klavecimbel.
Een gewone piano hef 88 toetsen. Piano's gebruukt de toetsen um de hamers te verplasen die op een drötien slaon en 't geluud maken.
Thomas van Aquino
Thomas gung in 1244 as 14-jöarigen noar Paries en beslot zik an te sloetn biej de dominikaann. Thomas van Aquino is vuural beïnvlood duur Aristoteles.
Piano
Piano's wordt veural gebruukt in klassieke meziek: veur solo-speul, in kamermeziek en in orkestmeziek, veural as solo-instrument in 't pianoconcert. Veural vrogger, mar noen nog wal, werden ze veul gebruukt veur amateurbegeleiding in stukken die oorspronkelik um 'n orkest of 'n ensemble vraogen. Ok in de jazz vinden ze veul toepassen, en in de popmeziek, zowel in de rock 'n roll as in de rustige meziek (ballades).
Aover 't algemeen wordt an-eneumen dat de maker van de piano Bartolomeo Cristofori van Padua, Italië was. 't Is niet precies bekend wenneer Cristofori zien eerste tengeltangel ebouwd hef, mar een inventaorislieste die deur zien medewarkers emaakt is geef an dat de tengeltangel in 1700 al bestond. De drie piano's van Cristofori die aover-eleverd bint, stamt uut 1720 tot 1729.
Veul bekende componisten van vrogger waren ook professionale pianisten. Johann Sebastian Bach hef, toen e bie Frederik de Grote was, daor op de piano gespeuld (al had hie nog liever 't klavecimbel), Mozart en Beethoven waoren virtuozen op de piano's van toen (die we noen fortepiano neumt). De twie grootste pianovirtuozen uut de negentiende eeuw, en misschien wel van altied, bint Frédéric Chopin en Franz Liszt.
Ysselakademy
Eyrtyds dead de Ysselakademy ouk funkty as üütgeaverye, dee aktiviteiten hebben se inmiddels låten vallen. De werksaamheyden van de Ysselakademy bint dårdöär in de vöärbye jåren versköäven van de üütgåve van boken når de organisaty en üütvoring van multimediale projekten.
De Ysselakademy hevt ouk een eigen skryvwyse üütebracht, de Ysselakademy-spelling, dee untwikkeld is vöär et noordoaverysselsk, sallandsk en oustveluwsk.
Nedersaksische achternamen
Hieronder viej een lieste achternamen van Nedersaksische herkomst of die veule veurkoomt in 't Nedersaksische taalgebied. Veule typisch Saksische achternamen wördt onder aandere ekemarkt deur 't achtervoegsels -ing of -ink.
Hiel wat Nedersakische femilienamen, asok veurnamen en beveurbield plaats- en streeknamen, bint (ambtelijk) gehiel of diels vernederlaandst, een perces det hum al ieuwenlaank veurdöt. Nogal ies is iene in 't spraokgebruuk bekend onder zien Nedersaksische name, mar zuj op schrift uutslutend de Nederlaandse name treffen. De schriever Gerrit Kuipers beveurbield was in 't Drèents Gerriet Kupers; de taalactivist en politicus Kornelis ter Laan stund onder Grunningstaligen bekend as Knelis ter Loan. Een veurbield van gedieltelijke vernederlaandsing is de achtername Nijenhuis, wat in volledig Drèents Nijenhoes of Nijenhuus zol wezen, en in volledig Nederlaands Nieuwenhuis.
Grunnen en Oostfraislaand
Let op: summege femilinoamen kommen óók oet aander gebieden as Grunnen en Oostfraislaand, noamelk oet Fraislaand, de Drìnt of t Emslaand.
Anderhalve eeuw Zwols. Vocaalveranderingsprocessen in de periode 1838-1972
'''Anderhalve eeuw Zwols. Vocaalveranderingsprocessen in de periode 1838-1972' is een boek (proefschrift'') det giet oaver de veranderingen in et Zwols oaver de periode 1838-1972. Het is eschreaven deur Philomène Bloemhoff-de Bruijn en is uut egeaven op 15 november 2012.
Het boek begint met een beschrieving van Zwolle in de 19e eeuw en hoe as et Zwols stund in de samenleaving toen en now. In et boek wördt vervolgens dudelik emaakt wat kenmärkend is veur et Zwols en wat de verschillen bint tussen de verschillende wieken van Zwolle. Hiernao wördt een bulte bronnen gebruukt uut de 19e eeuw en daornao een bulte bronnen veur et Zwols van now.
Et belangriekste in dit boek is hoe as de klanken in de leste 150 jaor zich ontwikkeld hebt in et Zwols. Er hebt völle veranderings ewest, en er kan ok een ezegd wörden wanneer dit zo gebeurd isse. Zo veranderden beveurbield i'j nao ie, de ao in jaor en waor nao een öö (jöör, wöör) en de ee in neet en zeen in waorschijnlik een lange ie ([i:]) en läter nao een körte ie ([i]). Hiernao wördt beschreaven waorumme as de veranderings gebeurd bint en hoe as zie mekäre beïnvloed hebt en of de Nederlaandse standaardtääl hier wat met te mäken hef. Ook wördt er nao de verskillen en geliekenissen met de dialekten um Zwolle ekeken.
Beetsterzwaog
thumb|Ligging van Beetsterzwaog Beetsterzwaog (Nederlaans: Beetsterzwaag, Fries: Beetstersweach) is een dörp in de gemiente Opsterlaand, in de Nederlaanse perveensie Frieslaand, op kotte ofstaand van Drachten. Hoewel et niet de grootste plak van Opsterlaand is, is et gemientehuus d'r vestigd. Et dörp, dat ok wel de paorel van Opsterlaand nuumd wodt, het 3.747 inwoners (1 jannewaori 2006).
Pinkster
right|250px|thumb|Pinkster, schilderd deur [[Giotto di Bondone ]] Pinkster (ien t Grieks: πεντηκοστή [‘ημέρα], pentekostè [hèmera], letterlek: vieftegste dag) is n feest dat zowel ien t jeudendom as ien t kristendom vierd wordt.
Kristelk feest
Pinkster bie de kristenen is n feest woarbie de verlichten deur de Hillege Geest heugd wordt en t begun van de kèrk vierd wordt.
Pinkster vaalt aaltied 50 doagen noa poaske en wordt dus aaltied op n ander doatem vierd. Vandoar ook de oetdrukken: As poaske en pinkster op dezulfde dag vaalt, mit andere woorden, noeit.
Ien Nederlaand wordt pinkster binoa niet meer vierd. t Wordt enkeld zain as n extra vraie dag, omdat de moandag noa pinkster ook as Zundag zain wordt.
Jeuds feest
t Jeudse feest Pinkster wordt viert as offerfeest veur God. Dit wordt nog aal viert ien Jeudse gebieden, mit noam in Israel.
Oorsprong van Pinkster
Doe Jezus Kristus op goie vraidag störven was en hai mit Poask verrezen was, haren zien appostels nog varteg doagen laank de steun van heur Heer. Op de vartegste dag van Poaske (dus nait de vartegste dag noa Poaske) wuiren de leerlens deur Jezus zien Hemelvoart allenneg loaten. Hai haar doe beleufd dat hai de Geest van God, de Hillege Geest stuurn zol dij heur geestelk wieder leiden zol en heur de kracht geven zol om getugen van t evangelie te wezen.
Pinksterlaidken
As de kinder over stroat luipen, zongen zai maisttieds t Pinksterbooglaid. De vèrskes dij hieronder stoan, binnen schreven in t Hoogelaandsters.
As zai laanks de deuren luipen, zungen veul dizze laidken:
Wanneer is Pinkster?
Pinkster vaalt de kommende joaren op de volgende doatums:
Dialexicon Twents
t Windows-program, met oonderwiel meer as 60.000 Tweantse trefweurde en 35.000 oetdrukkingn, is vuur niks van t Internet te haaln.
Veekaoten
Veekaoten (Nederlands: Veecaten) is de name van n buurtskap en n veurmaolig dörp wöörvan de overebleven uzen now deel uutmaken van 's-Eerenbroek. De straotname Veekaoterweg erinnert nog an dit dörp.
t Grootste deel van Veekaoten is in de loop der tied weg-espuuld in de rivier de Iessel. De bochte in de rivier tussen Zalk en Veekaoten sleet de butenbochte wöör Veekaoten lag steeds meer uut, terwiel der in de binnenbochte wöör Zalk lag steeds meer anslibbing was. Dit is n natuurlik proses, meanderen, van n rivier in n relatief vlak landskap.
Töt 1937 a'j de gemeente Zalk en Veekaoten, wööronder de dörpen 's-Eerenbroek en Zalk vielen. In 1937 is disse gemeente bi'j de gemeente Iesselmuden edaon, dät tegenswoordig onderdeel uutmaakt van de gemeente Kampen.
T Loo (Oldebroek)
t Loo (Nederlaonds:  't Loo) is n gehuchien in de gemeente Oldebroek an de raond van de Veluwe, in de provinsie Gelderlaond. t Is klein, en stiet bekend as n besloten gemeenschap. De umgeving is arg bosrieke, en a'j op achteren an de bossen inloop, dan stuit ie op de A28.
De kern t Loo hef 566 inwoeners (per 1 jannewaori 2005). In t butengebied woenen 630 meensen. Dit brengt t totaal op 1.196; dit is 5,2% van de inwoeners van de hele gemeente (22.966). Meensen van 75 tot 80 jaor bint t best vertegenwoordigd (6,8%). De groep 55- tot 60-jaorigen skoort t leegst (4,2%). De kern hef 201 woenings. In t butengebied staon 198 woenings. In t därpien zit onder meer n vakansiepark (Landgoed 't Loo). t Loo is veur motorsportliefhebbers ok bekend deur t krosterein 'De Bargen', waor jaorliks n paor belangrieke wedstrijden ehölden wörden.
De ofstaand mit umliggende plaatsen:
Rickrollen
Rickrollen is nen internetgrap op You Tube, den is ontstaon in 2007.
Rickrollen gebeurt deur nen ander nen link te gevven, en te doon asof der daor iets heel interessants te vinden is. Maor... a'j op den link klikt kom ie uut biej de muziekvideo Never Gonna Give You Up van Rick Astley.
Rickrollen wier aover internet snel internasionaal bekend. Zo wier Never Gonna Give You Up af-espöld tiedens de grote protesten teggen Scientology en sturen de webstea You Tube op 1 april 2008 alle anbevaolen links op et veurblad naor disse videoclip.
Edoeard Chil
Edoeard Anatoljevitsj Chil (Russies: Эдуард Анатольевич Хиль) (Smolensk, 4 september 1934 - Sint-Petersborg, 4 juni 2012) ok wal bekend as "Trololo Guy", was nen Russiesen operazanger. In 2009 wier hiej weerldbereumd mit zien leedjen Я очень рад, ведь я, наконец, возвращаюсь домой (Machtig bliede da'k endelik naor huus gao) uut 1976. Dit leedjen is noe better bekend as "Trololo". Mangs wöd et nummer ok op dezölfde menier ebruukt as den Rickroll.
Trololo in Family Guy
n Antal media-bedrieven hebt de internethype op-epakt. Zo beslot Fox um Edoeard te eren mit ne scene in Family Guy, mit Chil as gastpersoon.
N319
right|100px thumb|Route van de N319
De N319 is nen previnsialen weg den löp van Warnsveld noar de Duutse grenze achter Wenters, bi'j Kotten. Den weg kump langs dizze plaetse:
24 augustus
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 24 augustus
November
November (ok wal: slachtmaond) is de elfde maond van 't jaor in de gregoriaanse kalender, en hef 30 dagen. De naom komp van 't Latiense novem veur negen. November was de negende maond in 't jaor, omdat in de tied van de Romeinen 't jaor in meert begun.
Op 't noordelijk halfrond is november de leste maond van de meteorologische harfst. Deur de almor leger wördende temperatuur, 't gure weer en steeds korter wördende dagen stiet dizze maond vanolds veur verval, somberheid en wanhoop. Dit thema komp beveurbield terug in 't gedicht November van J.C. Bloem en in de liedties November van Tom Waits en November Rain van Guns n' Roses. De maond is daormit de tegenhanger van mei.
Zwientietikken
Zwientietikken of Zwientie-Tik is een oold volksgebroek oet Luttenbarg in Sallaand, tiedens t joarliks eheulden Luttenbargse Feest.
Oetleg
Bie t zwientietikken wörd nen biggn lös eloaten in n soortemeant stormbane met nen waterbak, ne koele of bak vol drek en een gedeelte met zaagsel. Deelnemmers mut met nen bleenddook vuur proberen in dee stormbane t "zwientie te tikken". Wee t as eerste vuur mekaar krig den bign an te raken hef ewunnen en krig ne geeldpries met. As t zwientie eraakt is wörd dr eflöaitt duur nen skeaidsrechter, woernoa't de deelnemmers den bleenddook of magnt doon en noar ne belle mut, zodet iederene nog nen tweeden kaans hef um ook wat te winnen. Doarnöast is der ne zekere eare an verbeunden, want wee't weent mag zikzelf een joar laank Neerlaands Kampioen Zwientietikken neumen.
Kompetisie
Umdet t antal deelnemmers onmeundig is, wordt der duur vuurroondes noar ne finale hen ewaarket. Der keump aait nen machtigen bult kiekvolk op of. Ook wörd der oonderskeaid emaakt tusken kearls- en vroalekompetisie.
Vuur de kleainen
Der is ne ofzeunderlike kompetisie vuur jonge deelnemmers. Dee doot met in t Knientie Tikken, woerbie den bign vervöngen wörd duur n knien.
Selfie
Duur opkomst van digitale fotografie en smartphones in samenhaank met verskillende sosjale netwoarken en apps, is et delen van foto's van oezelf verdan geleefder ewörden. Op Facebook, Twitter, Instagram en Snapchat wordt de meeste selfies edeeld.
Völle makers van mobiele tellefoons spölt in op de geleefdhead van selfies duur te adverteren det de kamera's op öare nieje tellefoons zulke beste selfies maakt.
Bolwark (stad)
thumb|300px|Rondeel of Bolwark, met et verskil tussen den waltoorn en et bolwark Een bolwark, rondeel of dwinger is nen uutbouw in nen verdaedigingsmure of -wal van woaruut zi-jlings eschotten kon wödden tiedens den stried.
Et woord bolwark wödt oaver et algemeen ebruukt as Nedersaksiese benaming veur n bastion. In aandere toalen wödt mangs 'n duudeleker verskil emaakt tussen bolwark en bastion. De benaming bolwark ku-j wieter veur aandere soorten verdaedigingswarken gebroeken, bi-jveurbeeld rondeel of bastei (zoas dee wee-t deur Albrecht Dürer waarn untwörpen). Ok n eerden verdaedigingswark veur de stadspoorte, zoas ze wal ebouwd wodden um stadsmuren te verstarken teggen kanonnenvuur, wödden 'bolwark' eneumd.
Een bolwark is mangs in oppervlaak groter en uutgebreider as nen waltoorn.
Et woord kan ok in nog algemeneren zin gebruukt wodden um n belangriek punt (fort of vesting) in ne verdaedigingsliene te beneumen.
Karkraode
Karkraode (Nederlaans: Kerkrade, Limburgs: in Karkraode zels: Kirchroa, in de rest van Limburg: Kèrkraoj) is een Nederlaanse plak (stad) en gemiente in Zuud-Limburg. De inwoners praoten een Middelduuts dialekt, aanders zoas dat 't geval is in de rest van Limburg. Angreenzende gemienten bin onder aandere de Nederlaanse gemienten Heerlen en Laandgreef en de Duutse gemiente Herzogenrath. Karkraode maekt diel uut van de plusregio Parkstad Limburg.
Bolwark (stad)
In et Fraans wodden et woord bolwark oaver-enommen as boulevard, um doarmet nen breedn wegge op den veurmaligen vestingwal an te gaeven. Later wodden dee uutsproak ok wal gebruukt veur nen langen, breedn weg in et algemaen. In dizzen uutleg is boulevard wier oaver-enommen in et Nederlaands.
Dubbele liester
thumb|250px|Dubbele liester De dubbele liester (Turdus viscivorus) is een van de grootste zangvoegels uut de femilie van de liesters (Turdidae).
Bolwark (stad)
|Ofbeelding van 'n bastion
Karkraode
Karksraods dialekt
Et Karkraodse dialekt (Kirchröadsj), wodt vaeke zien as een Limburgs dialekt, mar vaeke ok as een Ripuarisch dialekt. Et Karkraods wodt veural kenmarkt deur veul Duutsklinkende woorden, zoas ummer (altied), sjproach (tael) en een overdaod an j-klanken. Ok in de eerste Limburgse regiosoap De Hemelpaort komt dit dialekt veur.
Geschiedenis
Karkraode was een diel van Rode of  's-Hertogenrode in et Braobaanse laand van Overmaas. Bi'j de opheffing van et departement van de Beneden-Maas as gevolg van et Kongres van Wenen op 5 april 1815 wodde 's-Hertogenraode zels toewezen an Prusen, mar Karkraode wodde daorvan ofsplitst en bleef Nederlaans grondgebied. Dit laeste gebeurde pas, ruum een jaor laeter op 26 juni 1816 as gevolg van et Greensverdrag van Aken. Inkelde jaoren laeter ropt België heur onofhaankelikhied uut en maekt Karkraode tot Belgisch grondgebied. Karkraode wodt pas weer Nederlaans grondgebied op 19 april 1839 as gevolg van et Verdrag van Londen. Tegere mit Herzogenrath vormt Karkraode opni'j een symbolische ienhied as Europastad Eurode.
Dubbele liester
Kenmarken
Hij zingt al an 't einde van de wienter, wavveur weer 't oek is, zittend in de bovenkaante van een boom. Zien zang is helder en besteet uut korte zinnen mit herhaolde motieven. De dubbele liester is gek op de bezen van de voegelliem.
De dubbele liester zit veural in bossen en bewörk laand in heel Europa en een groot part van Azië. De dubbele liester kan zo'n 27 centimeter lange wonnen, hij is dus groter as de grauwe liester, dee aorig op de dubbele liester lik. De mannetjes en vrouwtjes zien der liekeleens uut, ze hemmen een gries-brune rogge en een lief mit daorop ronde vlekken. De veren van op de bors van de dubbele liester staon minder uut as bie de grauwe liester.
Verspreiding
Dubbele liesters koemen in zwat heel Europa, waoronder in Nederlaand en België, 't hele jaor veur.
Zangeres van zulver
De novelle giet aover Jos van Leer (de ik-persoon), een keunstschilder die een atelier betrökken hef in 't Drèentse dörp daoras e opegruuid is. Hij hef in de stad ewoond, mar wol wat weervienden van zien kienderleven. Mar 't 'ontbreken van schrille kontrasten' kump zien eigen creativiteit niet ten goede. 'Halfweg het umringende plattelaand ontgruid, is het dörp niet bij machte stad te worden.' De kleingiestigheid wördt verpersoonlijkt deur bouwambtenaor Kosse, die hum op de hoed zit umdet e zunder toestemming zien atelier verbouwd hef.
Van Leer leeft en warkt in een grèensgebied tussen blieven en gaon, tussen stad en plattelaand, tussen biending en onthechting. Kammeraodschop hef e an Sake, een old-studiegenoot die in de stad as ober in de stesjonsrestauratie warkt, gien grote ambities meer naojag en cynisch is aover de liefde.
Maria Oldenburger, de vrouwe van een wetholder, kump de schilder vraogen as e heur petret wil schildern. Hij gef heur eerst te verstaon det e al lange gien petretten meer mak, umdet zien klaanten hum altied vreugen fotogies nao te schildern veur niet te veule geld. Mar Maria wil komen poseren, en vanwege heur uutstraling gef e toe. 'Heur ogen vangt een streep zunlocht uut de domeneersramen. Het zulver spatert mij in de muut.' Zij vertelt hum onder 't poseren aover heur leven en liekt méér te zuken as een petret.
Citaot
<blockquote style="font-style:italic">
De Lut
De Lut (Hollaands: De Lutte, tiedns Carnaval: Tuffellaand) is n doarp in de gemeente Loster, in Tweante en wördt duur t eegne volk wal Bukke neumd. t Lig op t oostn van Oldnzel, kort bie de Duutse greanze, en har in 2006 umdebie 3000 inwonners.
De Lut ligt an de A1 en an de spoerliene Hengel-Beantem, mear hef zelf gin treinstasjon. t Doarp is vuural bekeand van t Lutterzaand woer at seend 1974 alle joarn de eerste ploge van AFC Ajax keump oefenn. t Rivierkn n Deenkel hef bie De Lut zin eegne karakter eheuldn. thumb|right|300px|n Deenkel bie De Lut
Geskiedenisse
De boerskop De Lut heurdn töt 1811 bie t richterambt Oldnzel. Toewmoals har t 4 heurnes: de Roder-, Hengeler-, Molter- en Elfterheurne. In den lestn lea eartieds n Monniknhof. Disn hof wörd al in t tiende joarhonderd eneumd, en heurdn an de abdieje Werdn. De boerderiejn van disn hof, toertieds ongevear 30, steundn tusken Twekkel in t zuudn, en Geulnkaamp (Groafskop Beantem) in t noordn.
Volksgeloof
Ene van de bekeandste sages keump oet De Lut. Hier zol volgens de Lutteners n Kardoeshoond (de Hellehoond) roondloopn. Hee wör völle zeen roondum n koarkhof. A'j um heurdn blekn ko'j dr van op an det binn nen kortn tied ene van oewe femilie oet de tied zol komn. Volgens de verhaaln zol 1 boer dr es n moal neet vuur op de loop wean egoan, mear t deer hebn an evöln en loatn vluchtn. Det har'e weetn: Hee hef n poar wekke doodzeek ewest.
De möaite weard
Bie De Lut ligt nen grootn boomhof, Poort-Bulten.
Geestern
thumb|250px|De Brager Geestern of Geester is t grootste doarp van de gemeente Tubbige in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. Geestern hef iets meer as 4.000 inwonners. De inwonners van t doarp bint oaverwegnd rooms-katteliek. De plaats heurt töt t type van de lösse esdöarpe. In 1268 wördn t doarp al neumd as Geysteren. In Geestern hebt ze alle joarn ene van de grötste Karnavalsoptochtn van Neerlaand.
Deankaamp
thumb|250px|Lokatie Deankaamp (Nederlaands: Denekamp) is ne plaats in Tweante, an n Deenkel. Tehope met Oatmörsken en Weersel vörmt t seend 2001 de gemeante Deenkellaand.
Deankaamp is ontstoan op ne stie woar t boetn bereik was van t oaverstreumingswater van t now nog duur de gemeante loopnde rivierken n Deenkel. Ut kerspel Deankaamp is later vörmd duur t biej mekaar voogn van de boerschopn Deankaamp, Noord-Döarningn en Böaningn (now gemeante Loster). De naam ‘boerschop’ is in de Middeleeuwn invoerd vuur nederzettingn dee al ne bepoalde umvaank hadn en ne bepoald kern bezatn. Ut warn hechte, vaak geslötne gemeenschopn.
Ogeweg
Ogeweg (Nederlands: Hogeweg) is n buurtskap in t noordwesten van Kampervene in de gemeente Kampen, in de Nederlandse provinsie Overiessel. De buurtskap is elegen an de Ogeweg (Hogeweg).
Deankaamp
Klootscheetn en mirreweenterhoornbloazn bint arg populear. In t weenter kan der in de umgeaving van Deankaamp langlauft wördn oaver oetgezette roetes.
Portaol:Drenthe
{| cellspacing=3
Uutezöcht artikel
90px|left|John Donne John Donne (Londen, 1572 – Londen, 31 meert 1631) was een dichter, skriever en predikaant die de Engelse Renaissance in de tied van Elizabeth en Jacobus luuster bi'jzetten. Donnes olders waren kattelieken in een tied det de Anglicaanse Karke in-esteld was en 'paapse' meensen vake vervolgd worden. >>
Wus ie det...
90px|right|Harm
Politiek
90px|left|Waopen van Drenthe Drenthe - Vlagge van Drenthe - Waopen van Drenthe Gemientes: Aa en Hunze - Assen - Börger-Oring - Koevern - Em - 't Oogeveine - Möppelt - Midden-Drenthe - Noordenveld - Tynaorl - Westerveld - De Wolden
Taol in Drenthe
100px|right|Dree podagristen Drèents - Noordenvelds - Veenkoloniaols - Zuudoost-Drèents - Zaand-Drèents - Midden-Drèents - Zuudwest-Noord-Drèents - Zuudwest-Zuud-Drèents - Stichting Drentse Taol - Drèents woordenboek Skrievers:
Geografie
100px|left|Drentsche Ao Hondsrug - Drèents plateau - Drèentse heufdvaort - Meppelerdiep - Hunze - Drèentse Ao - Riest - Veen - Esdorp - Nationaolpark Drents-Friese Wold - Nationaol beek- en esdorpenlaandschop Drentsche Ao - Nationaolpark Dwingelderveld
Geschiedenis
100px|right|Hunebed in Bronneger Pago Treanth - Slag bi'j Aone - Fries-Drèentse oorlog - Oaversticht - Hunebed - Saksen - Dingspel - Zudenveld - Middenveld - Dieverderdingspel - Rolderdingspel - Noordenveld - Oostermoer - Ellert en Brammert -  Den Klinkebarg
Oost-Veluws
thumb|250px|De kaorte van 't Oost-Veluwse dialectgebied (donkergreun) 't Oost-Veluws is een Nedersaksische heufddialect dät esproken wordt op 't oostelijke deel van de Veluwe en in een klein angrenzend deel van de Achterhoek.
De Oost-Veluwse dialecten heb beheurlijk wat Nederfrankische invloeden ehad, mä nog lange niet zo veule äs 't West-Veluws. De dialecten verteunen veural veul verwantschap mit 't Sallans. In de regio Oost-Veluwe wordt der meestal meer dialect gebruukt äs op de West-Veluwe. 't Oost-Veluws verschilt ok wat in grammatica en woordenschat van 't West-Veluws.
West-Veluws
De meeste 'Veluwse' plaatsen liggen op de Veluwerand, dät wil zeggen niet in 't midden van alle beboste zandverstoevingen. Op de eigenlijke Veluwe wonen niet zoveule lu en in vroggere tieden zwat onbegaonbaar gebied. Hierdeur is 't niet zo raar dät der twee zeer belangrieke isoglossen over de Veluwe lopen.
De tweede isoglosse is de liende van 't eenheidsmeervold bie wärkwoorden. In de meeste Nedersaksische dialecten kriegen persoonsvormen van wärkwoorden in de tegensworige tied een -t achter de stamme in alle personen van 't meervold: wule wärkt, oele wärkt, zee wärkt "wij werken, jullie werken, zij werken". In 't West-Veluws is der ok een eenheidsmeervold, mä dan op -en, zoas in 't Nederlans. Ie mutten der wè rekening mit hollen dat der in 't Zuudoost-Veluws weer een heel andere situasie besteet: gien eenheidsmeervold mä allenig een -t in de tweede en därde persoon meervold. In 't Apeldoorns is 't dus wiele warken, ule warkt, zie warkt!
Ok de woordenschat verschilt van mekare. Zo komp 't Nederlanse woord "ladder" in 't Oost-Veluws veur as ledder, terwiel de West-Veluwse dialecten leer hebben. Leer veur "ladder" is een olde Hollanse dialectvorm (die ze ok noe nog hier en daor gebruken), en dit woord is naor alle werschienlijkheid in de zeuventiende eeuw aover de Zuderzee kommen aoverweien. Ze nuump dit de Hollanse expansie. Veur de twee isoglossen die hierbaoven beschreven staon, is dit liekeleens: de plaatsen an de Zuderzeekust nammen de Hollanse kenmärken aover, de plaatsen an de Iessel höllen de Nedersaksische principes an.
Sallans en Achterhoeks
Mä ok in 't Oost-Veluws hef de Hollanse expansie dudelijk toe-eslagen. Dit wordt veural dudelijk a-j luusteren naor 't verschil in klanken tussen 't Oost-Veluws en 't (oostelijke) Achterhoeks. Een woord äs "goed", good in 't Achterhoeks, is äs in 't Nederlans goed in 't Oost-Veluws. "Bier" is 'gewoon' bier, niet beer. De Oergermaanse lange ô in een woord äs *grônaz "groen" wordt een uu: gruun, tegenaover Achterhoeks greun. Al disse klanken deelt 't Oost-Veluws wè mit 't Sallans.
De Nederlanse ui komp in de Oost-Veluwse dialecten vake terugge äs uu, tegenaover de Achterhoekse oe. Der is een aorig brede stroke waor sommige ui-woorden een uu hebben, andere een oe. Hiertoe beheuren 't hele Sallans en delen van 't Oost-Veluws en 't westelijke Achterhoeks (bieveurbeeld 't Zutfens, een dialect dät zich in meer kenmärken bie 't Veluws ansluut). In die gebieden kommen huus "huis" en moes "muis" naost mekare veur.
Overeenkomsten tussen 't West- en Oost-Veluws
In de klanken sluten 't West- en Oost-Veluws zich dus steeds bie mekare an. Eertieds was dit nog veul ärger: toen ha-j op de Veluwe de ee en de eu veur de Nederlanse ij en ui (zoäs bie 't Urkers). Ok is de sch- in-ewisseld veur de sj-, zoäs in 't Limburgs. Onder druk van de umringende dialecten bint disse kenmärken inmiddels al zwat verdwenen; de sj- heur je veural nog in of-elegen plaatsen äs Kootwiek, en dan zwat allenig nog bie oldere lu.
Ok in de woordenschat bint der soms opmärkelijke overeenkomsten. Een goed veurbeeld daoveur is 't woord look; in 't zujen en 't wessen van 't land gebruken ze Franse vormen (ajuin, juin, juun, ui, un, ooj), in 't noorden en osen is de vorm siepel, ok al van Romaanse ofkomst, diep deur-edrungen. Allenig op de Veluwe bleef 't Germaanse woord look beweerd. Dat geldt oek veur zeerte, dat is andere plaatsen väke vervungen deur pien. Noe mu-w der wè bie zeggen dät 't woord look op verschillende plaatsen vandäge de dag äs olderwets geldt.
Vergelieking
Hieronder steet een lieste mit woorden die een paor verschillen tussen 't Oost-Veluws en 't West-Veluws dudelijk maken:
Een groot deel van disse Oost-Veluwse woorden kommen ok (meugelijk in een iets andere vorm) veur op de rand van de West-Veluwe (bieveurbeeld in Nunspeet: 'keze', 'motte', 'kieze' enz.), 't kan ok per darp weer anders wèèn.
25 augustus
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 25 augustus
Limburg mijn Vaderland
Limburg mijn Vaderland is 't Limburgse volkslied en is eskreven deur onderwiezer Gerard Krekelberg in 1909. De meziek is ekompeneerd deur Hendrik (of Henri) Thyssen uut Ruurmond. 't Volkslied is eskreven in 't Nederlaans. 't Lied is ontstaon op 31 jannewaori 1909.
In de dagelijkse realiteit in Limburg rond 1900 speulde 't Nederlaans gien rolle van betekenis. De tääl van 't openbaore leven was 't Limburgs. Kraanten verskenen in de 19e en tot in de 20e eeuw (ok) in 't Duuts, in sommige dielen van Limburg was Duuts de tääl in de kärke en 't onderwies, terwiel Mestricht in disse tied nog de hieltied nauw verbunnen was mit 't Franstälige Loekse laand. 't Gedicht van Krekelberg werd dan ok bewust gebruukt um Limburg as een diel van Nederlaand te portretteren. Daorop duudt 't gebruuk van 't Nederlaans in pläse van 't Limburgs. Ok de uut 1939 daterende "on-Limburgse" anhankelijkeidsverklaoring an 't Oranjehuus wil Limburg naodrukkelijk as een diel van Nederlaand prissenteren.
't Bronsgruun iekenolt waorover Gerard Krekelberg dichtte, waren de (ondertussen verdwenen) ieken rond 't kesteel Borgitter in Kessenich. Dit kesteel leg op de raand van de Itterbeek op de grens mit de dörpskern van 't Nederlaanse Neeritter.
't Lied wördt tegensworig ezien as volkslied van zowel Nederlaans- as Belgisch-Limburg al wördt 't leste couplet (netuurlijk ok in België) nooit ezungen. 't Leste couplet dateert werskienlijk uut 1939 en is deur dirigent Snackers van 't Ruurmons mannenkoor toe-evoegd.
Tekste
thumb|300px|Melodie van 't Limburgs volkslied. <poem style="margin-left:2em; font-style:italic"> Waar in 't bronsgroen eikenhout,'t Nachtegaaltje zingt. Over 't malse korenveld,'t lied des leeuwriks klinkt. Waar de hoorn des herders schalt, langs der beekjes boord. Daar is mijn Vaderland. Limburgs dierbaar oord! (2x)
Waar aan 't Oud Oranjehuis, 't volk blijft hou en trouw. Met ons roemrijk Nederland, een in vreugd en rouw. Trouw aan plicht en trouw aan God, Heerst van Zuid tot Noord. Daar is mijn Vaderland. Limburgs dierbaar oord! (2x)
Läter is deur Piet Zeegers uut Posterholt een Limburgstälige versie van 't lied emääkt. Disse versie is niet zomär een vertäling, mär veraandert ok de tekste en laot bi'jveurbeeld de leste strofe weg.
1340
Gebeurtenissen
Biermerk Brand opgericht