cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
SONT-spelling
Ofleidingen van de SONT-spelling
Verskillen mit de SONT-spelling bin onder aandere:
Cola
Cola is nen frisdraank met koolzoer der in. Et smaakt zeute, mer is wat zoergroad (pH) angeet zoer. Der zit 28 - 32 mg kaffeïne per 33 cl in. Aandere belangrieke bestaanddelen zeent kaneel, karamel en sitroen. Aanders as de meeste frisdraanken hef cola gin sitroenzoer, mer fosforzoer. Dieetcola hef beaide fosforzoer en sitroenzoer. Nöast soorten cola zoonder suker gef et ook nog soorten cola zoonder kaffeïne.
Geschiednis van Leegsaksen
right|250px|thumb|Stee van Leegsaksen ien de noudoagse [[Duutslaand|Duutse Bondsrepubliek ]] De Geschiednis van Leegsaksen is aine van verdaildhaid, zowel op stoatkundeg, dynastiek as religieus gebied. De belaangriekste stad ien de noudoagse Duutse dailstoat was al sunt de middelaiwen de hudege heufdstad Hannover.
Cola
Ontstoan
De eerste cola was Coca-Cola, een noamaaksel van John Pemberton, van de Vin Mariani wat duur Angelo Mariani bedacht wör. Eerst har Coca-Cola een oftreksel van koka, mer duur druk van de oawerheaid wör der dit an et begin van et 20ste joarhoonderd oet eloaten. De samenstellige van coca-cola blif nog aait ene van de bestbewoarde geheimen van de wearld. Den naam cola keump van de kolanötte, dee as trouwens vuur et maken van cola nauweliks mear gebroekt wörd.
Leegsaksische varianten
right|500px|thumb|1. Grönnegs-Oostfrais, 2. Noord-Leegsaksisch, 3. Sleeswieks, 4. Westelk Westfeels, 5. Oostelk Westfeels, 6. Oostfeels, 7. Mekelnbörgs-Veurpommers, 8. Brandenbörgs t Leegsaksisch of Platduuts is ien 1997 as streektoal erkend worden. Dochs kin man nait proaten van ain toal, môr van n groep Leegduutse varianten dij t ain en ander gemain hebben. Aigelks kin man proaten van vaaier verschaaidene heufdgroepen mit doaronder nog verschaaidene varianten, ook bekend as dialekten.
Cola
Moarken
De bekeandste moarken wearldwied zeent Coca-Cola, River Cola en Virgin Cola. Aandere opvallende moarken zeent Jolt Cola, woer as extra völle kaffeïne in zit, Inka Cola, een vuuranstoand Zuud-Amerikaans moark wat slim ofwik van de cola zo as det in et Westen bekeand is. Van Mecca-cola geet een deel van den opbrengst noar hulpe an Palestienen. Ook in de islamitiese wearld zeent der verskeaidene soorten cola, um nen tegenhanger te beden vuur de Amerikaanse produkten. Dit zeent oonder mear Zam Zam Cola en Parsi Cola. Wieders he'j nog OpenCola, woervan as et resept openboar is oonder de GNU General Public License, zodat iederene et noa kan maken.
Geschiednis van Leegsaksen
De noam Leegsaksen is ôfkomsteg van t vôlk de Saksen. Van dij Germoanse stam stamt ook de Leegsaksische toal van nou aan dag ôf. Ien de middelaiwen wazzen der twij belaangrieke femilies (de Wettins en de Welfs) dij geern hertoog van Saksen wezen wollen en dij hebben oetìndelk baaident de titel kregen, môr baaident over n aander gebied. De Wettins kregen t zuudoostelke dail en veroverde loater t maarkgroafschop Meissen, woardeur de noudoagse dailstoat Saksen faailieks niks mit t Saksische vôlk tou doun. Om n verschil tou môken het man de ien 1950 nij dailstoat Niedersachsen nuimd mit as tegenhanger Obersachsen, de dailstoat Saksen en t zudelke dail van Saksen-Aanholt, zo as dat ook ien de Middelaiwen gebroekelk was.
De dailstoat Leegsaksen bestaait pas sunt t ontstoan van de Bondsrepubliek Duutslaand ien 1950. Veur dij tied was t verdaild ien verschaaidene stoatjes en steden. De Hanzestad Breem en de bieheurende Bremerhoaven, dij faailieks deur Leegsaksen omsloten worden, binnen nog aal apaarte dailstoaten binnen Duutslaand. Veur 1950 wör nait sproken van Leegsaksen, of op zien Duuts Niedersachsen, môr van Hannover.
Leegsaksische varianten
Noord Leegsaksisch
t Noord Leegsaksisch is de groep varianten laangs de Noordzeekost van Grönnen tot Sleeswiek tou. Hierbie kinnen aigelks t Grönnegs-Oostfrais en t Sleeswieks nog weer as apaarte groepen zain worden. t Kenmaark hierbie is dat man nait sègt "wi hebt", môr "wi hebben". t Noord Leegsaksisch dat den overblieft is dat van Oldenbörg tot Holstain tou.
Gondel (boot)
thumb|250px|right|Gondel in Venetië
Leegsaksische varianten
Noord Leegsaksisch
Varianten:
Gondel (boot)
Nen gondel (Italioans: gondola) is n voartuug dat heufdzoakelek in Venetië wödt ebruukt veur et vervoeren van leu en good.
Leegsaksische varianten
Grönnegs-Oostfrais
Ien t Grönnegs-Oostfrais het man ook nog weer de lichte diftongen bie elke klinker, wat man ien de rest nait het en de klaanken ai/äi, ou/ow en ui dij ook nait ien de aandere varianten veurkommen. Ook de woordenschat en grammoatiek is n bitje aans, deur ienvlouden van de olle Oostlaauwers Fraise toal.
Geschiednis van Leegsaksen
Ondanks de verdaildhaid ien t verleden en de verschaaidene toalen en toalvarianten, is man ien verlieken tou aander dailstoaten as bieveurbeeld Brandenbörg of Rhainlaand-Palts behoorlieks stolleg op zien aigensheden. De bevôlken van Leegsaksen drokt de noam van heur dailstoat voak nait oet as Bundesland Niedersachsen, môr laiver as Land Niedersachsen. Ook is man nog aal stolleg op de prinzen van Hannover, dij al sunt 1866 gain offisjele monarch meer binnen. Ien t Oldenbörgerlaand is dit minder, den zai wazzen immer n apaart (Groot)hertoogdom mit n aander adelk hoes.
Gondel (boot)
Geskiedenis van den gondel
De Venetioanen vestigden zich in de 15de eeuwe op de eilaanden van de lagune bi-j et teggenwoordige Venetië, zodat barboaren eur neet konden bereiken. De lagune bestoand uut kleine eilaanden met n netwark van smalle kanalen, neet deep genog veur de grote zeeskeepn van de barboaren.
Leegsaksische varianten
Grönnegs-Oostfrais
Varianten:
Gondel (boot)
Geskiedenis van den gondel
Et laeven op de lagune wodden meugelek emaakt deur et gebruuk van nen smallen, lechten boot den leu en good kon vervoeren. Dizzen boot wodden bestuurd deur nen enkelen roeier den op de achterkante van den boot stoand, zodat e good zicht had. Veur de besturing en veurtstuwing maken e gebruuk van nen enkelen roeireem in nen open dol. Deurdat den reem lange was en veurzeen van een groot blad kon den stoanden roeier beste slagen maken. Dit voartuug kö'w as den veurloper van de gondels van vandage zeen. Al in de 11de eeuwe mot dit voartuug in de lagune evoaren hebben. Pas uut skilderi-jen uut de 15de eeuwe is bekend hoo-t dee gondels deruut zagen.
Geschiednis van Leegsaksen
Veurgeschiednis
right|250px|thumb|Hunebed bie Sievern ien de laandkrais Kuxhoaven Ien de veurgeschiednis beston Leegsaksen oet roeglaand van klaaigronden aan de Noordzeekost, zaandgronden mit haaide ien t bovenlaand, moorgebieden der tuzzenien en laangs de revieren Ems, Wezer en Elve en beboste baarggebieden ien t oeterste zuden ien de Haarz, t Taitobörgerwold en t Wezerbaarglaand. De zaandgronden en baarggebieden wörren tuzzen 5000 en 2000 v.Kr. bewoond deur t zonuimde trechterbekervôlk. Zai baauwden middelkerwies ook de hunebedden, môr der binnen nou ook wat aanwiezens dat de hunebedden deur n zulfs older vôlk baauwd binnen.
Leegsaksische varianten
Sleeswieks
t Sleeswieks wordt veuraal kenmaarkt deur n Deense ienvloud. Vrouger haar man t hertoogdom Sleeswiek dat tegenswoordeg verdaild is over Denmaark en Duutslaand. Baaide kaanten van de grìns hebben nkander den ook beienvloud. t Dialekt van Noord Sleeswiek het Leegduutse ienvlouden en t dialekt van Zuud Sleeswiek het Jutlaandse ienvlouden. t Sleeswieks kin man, zunder al te veul kennes, ook wel herkennen as Leegduuts mit n Jutlaands aksìnt. Bepoalde klaanken worden den ook aans vertoald as ien t Holstains. Ook binnen dialekten as t Aiderstees beienvloud worden deur t Noordfrais.
Gondel (boot)
Gondelier
Den 'bestuurder' en roeier van den gondel neumt ze gondelier. Et is ne ere dizzen taak te hebben. Kandidoaten mot n zwoar examen ofleggen en der bunt völle anmeldingen.
Geschiednis van Leegsaksen
Veurgeschiednis
Vanôf t ìnde van de bronstied begonnen zok Invaeoonse vôlker ien t gebied tou vestegen. Dit wazzen Germoanse stammen dij ook wel Noordzeegermoanen nuimd worden. De Reumse kroniekschrievers, zo as Tacitus, meldden dat t gebied bevôlk wör deur verschaaidene Germoanse stammen woaronder de Saksen, Fraizen, Sjouken, Angrevoaren, Tubanten en Felers.
Vrouge Middelaiwen
Ien de vrouge middelaiwen (roegweegs zo tuzzen t joar 300 en t joar 800) kin man pas echt proaten van Saksen. Dou begonnen de vôlker tou wandeln en kwammen de Saksen, dij veurnoamelk aan de Elve zaten, ook ien t binnenlaand tou zitten en smolten zai soamen mit aander vôlker as de Feler, Angrevoaren en Sjouken. Doudestieds ontston ook de vrougst bekende vörm van t Oldsaksisch. Nait dat der veur dij tied gain Saksisch proat wör, môr der is zo waineg bekend van dij toal en wat wie waiten is dat t redelk waineg gemain haar mit t Oldsaksisch, woardeur t ook wel Proto-Saksisch nuimd wordt, n vörm van t Proto-Germoans. De Saksen woonden ien Leegsaksen, mit oetzundern van Hail-Oostfraislaand, dij ook ien Westfele, Holstain en t gebied ien Saksen-Aanhoalt tin westen van de Elve en tin noorden van Aanhoalt. De Saksen aan de kost baauwden, liek as de Fraizen, wierden as woonhoogten om hom tegen de zee tou beschaarmen.
Veul Saksen binnen tiedens en noa de Grote vôlkerwandel noar Groot Brittanje tou goan.
De Saksen dij bleven hebben n hertoogdom vörmt, woarbie de hertoog kozen wör en allend funksie haar ien tied van oorlog. Der was aans gain echte ainhaid. t Zìntrum ien de stedendrijhouk Broenswiek-Göttingen-Osnebrog.
Ien 777 wör t hertoogdom Saksen (dat toon eleid wodden deur hartog Widukind) bie t Frankische riek ienliefd deur Karel de Grote. Hai het de Saksen tot bekeern dwongen tou t kristelke leuven deur de hailege esbomen van de Saksen om tou hakken en heur zain tou lôten dat heur goden doar niks aan doun konden.
right|250px|thumb|Hertoogdom Saksen om en bie t joar 1000
Hertoogdom Saksen en Frankische riek
Ondanks dat Saksen nou bie t Frankische riek heurde, beheul t n groot dail van zien souvreiniteit. Zo mochten de Saksen heur aigen vôrst hebben, heur aigen toal proaten en heur aigen wetten môken en haandhoaven. Allend op gebied van belasten en defensie vörmde t n ainhaid mit de aander gebieden dij deur de Franken veroverd wazzen. Vanôf 24 dezìmber 800 stonden dizzent onder laaiden van de Duutse of, deur homzulf nuimd, Reumse kaizer, woarvan Karel de Grote de eerste was.
Verdailen en Hanzetied
Deur t gerop om de troon veul t hertoogdom Saksen oetìndelk oetnkander en wör t verdaild over de baaide femilies. Elk kreeg môr n hail lutje dail, de Welfs kregen Saksen-Laauwenbörg en de Wettins kregen Saksen-Wittenberg en mochten zok baaident hertoog van Saksen nuimen.
Broenswiek-Lunebörg
Broenswiek-Lunebörg begon as vorstendom en beston op zokzulf weer oet lutjedere vorstendommen.
Vanôf 1692 is Broenswiek-Lünebörg n keurvorstendom, wat betaikende dat zai nou ook mitbepoalen mochten wel der kaizer van t Hailege Reumse Riek wör. Offisjeel haitte t "keurvorstendom van Broenswiek en Lunebörg", môr ien de vôlksmond wör t ook wel t "keurvorstendom Hannover" nuimd, omreden dit de belaangriekste stad was en Broenswiek faailieks n apaart vorstendom vörmde. De vanôf regerende Welfs nuimden zok den ook nait Von Braunschweig-Lüneburg, môr Von Hannover. Dit is de femilie dij doudestieds ook t Britse keunenshoes vörmde en woarvan de noudoagse keunegin Elizabeth II ook van ôfstammen dut. Hannover vörmde sunt 1714 den ook n personele unie mit Groot Brittanje, twij souvraine landen mit ain vôrst, verliekensboar mit t noudoagse Gemaingoud van noatsies (Commonwealth of Nations). t Woapen van Engelaand bevat den nog aal t woapen van Hannover, môr den zunder t witte peerd op rood schild. Ien 1814 kreeg noamelk Georg I de troon van Groot Brittanje en Ierlaand.
right|250px|thumb|De Rhainbond ien 1812
Napoleontische tied
Noa de Fraanse revolutsie was de politieke situwoatsie ien Fraankriek hail onstabiel en de aine noa de aandere stoatsvörm volgde elkander op. Ien 1799 wör Frankriek n konsuloat, verliekensboar mit de Reumse republiek, en Napoleon Bonaparte wör ain van de twij konsuls dij t laand besturen mozzen. Zien plan was om Uropa tou verovern en as konsul beraaide hai dit veur. Hai wör geern kaier worden, wat er ien 1804 worden zol. Hierveur mos hai eerst de kaizer van t Hailege Reumse Riek boeten spel zetten, den der kon môr ain echte kaizer wezen. Hai zette de kaizer van doudestieds, dij toch al nait veul tou zèggen haar ien zien riek, Franz II von Habsburg-Lotharingen boeten spèl en zörgde der veur dat hai ôfstand dee van de titel Reums kaizer en lait hom de titel Kaizer van Oosterriek aannemen, n titel dij veul minder veurstèlde. Hierdeur was Napoleon vraai om de Duutse landen binnen tou valen. Dit gebeurde den ook ien 1806. De gebieden tin westen van de Rhain en de Zudelke Nederlanden wörren bie t Franse riek vougd, ien tieds dat de overge Duutse stoaten veraind wörren ien de Rhainbond, wat zain worden kin as n vasalstoat van Fraankriek. As kaizer mos hai keunenkleke femilie hebben, zo was de traditsie, en dus vörmde hai nije vorstendommen ien de Duutse landen en de Nederlanden woar hai zien femilie op de troon zette. Ain van dij nije keunenkrieken, dij ien 1807 opricht wör, was t keunenkriek Westfele, dat beston oet t oosten van wat wie nou as Westfele kennen, Hessen-Kassel, t gebied ien t noudoagse Saksen-Aanhoalt tin westen van de Elve en tin noorden van Aanhoalt, môr ook dailen van Hannover. t Zudelke dail van Hannover, wezend de olle vorstendommen Göttingen en Grubenhagen, môr ook Hildeshaim en Broenswiek kwammen bie t nije keunenkriek. De rest bleef veurlopeg zulfstandeg. Ien 1810 aans, braaidde Napoleon zien riek oet en annexeerde de Nederlanden en de gebieden bie de grìns laangs en de gebieden aan de Noordzee kost tot aan Lubeck tou. Hier vörmde hai de depaartemìnten Opperems, Wezermonden en Elvemonden. De rest van Hannover kwam bie t keunenkriek Westfele en de Welfs wörren ôfzet as vorsten van Hannover.
right|250px|thumb|t Keunenkriek Hannover van 1820 tot 1866 tou en de olle vorstendommen en gebieden right|250px|thumb|Georg III, keunen van Groot Brittanje en Ierlaand en eerste keunen van Hannover
Keunenkriek Hannover
De personele unie mit Groot Brittanje zette zok wieder, wat betaikent dat de keunen van Groot Brittanje, Georg III, ook keunen van Hannover wör. De personele unie ìndegde dou Wilhelm IV staarfde en keunegin Viktoria aan de macht kwam. Ien Hannover geul de Salische wet veur t aarfrìcht, dij veurschreef dat vraauwluu gain troonopvôlgers wezen maggen. Dou wör de oom van keunegin Viktoria kozen, Ernst August oet de Broenswiek-Wolfsbuttel lien van de Welfs (de eerste ziedbraans van de heufdbraans van t hoes van Hannover) en wör dou keunen van Hannover.
Oldenbörg wör vanôf nou n groothertoogdom en kreeg t oostelke dail van t Muunster oppersticht, nou ook wel t Oldenbörger Muunsterlaand nuimd. Dit groothertoogdom haar, deur dynastieke reloatsies mit Denmaark en Sveden-Noorweeg ook veul stoatkundege reloatsies mit Skandinoavie. Veul Oldenbörgers beschaauwden zokzulf doudestieds den ook as Skaninoaviers.
t Keunenkriek het tot 1866 bestoan. Sunt de nederloag van Napoleon kwam der ien de Duutse landen n gevuil van onmacht. Man stèlde homzulf vroag, hou of t gebeuren kon dat t "machtege" Hailege Reumse Riek zo makkelk versloagen en iennomen wör. Man begreep wel dat dit kwam deurdat t riek veuls tou verdaild was. Dizze drang noar ainhaid zörgde derveur dat man geern n staark, verain Duutslaand wol. Man haar twij opsies: de Groot-Duutse variant, mit Oosterriek as belaangriekte schoakel en n Lutteg-Duutse variant, mit Proezen as belaangriekste laand. Dit zörgde veur n oorlog. Proezen, dat ienmiddels t haile Rhainlaand en Westfele ien handen kregen haar, wol nait dat Oosterriek t machtegste laand wör, veuraal omreden doar n kaizer zat en Proezen de kaans laip om hom doaraan onderwaarpen tou mouten. Dit zörgde veur n oorlog, dij de Oosterrieks-Proesker oorlog of de Duutse oorlog nuimd wordt. Hannover koos hierbie de kaant van Oosterriek, ien tieds dat Oldenbörg en Broenswiek, nou n hertoogdom, de ziede van Proezen kozen. De oorlog wör wonnen deur Proezen, woarnoar de Proesker minister-presidìnt Otto von Bismarck, onderhaandeln gong mit de aander stoaten om de Lutteg-Duutse stoatsvörm der bie de aander bondstoaten deur hìn tou kriegen. De verloren partijen, woaronder Hannover, Hildeshaim en Hessen-Kassel (keurvorstendom Hessen) wörren deur Proezen annexeerd. De gebieden dij veur de kaant van Proezen kozen haren tiedens de oorlog, zo as Oldenbörg, Broenswiek en Schaumburg-Lippe, beheulen heur zulfstandeghaid.
Leegsaksische varianten
Westfeels
t Westfeels is ook gain ainhaid. t Heurt bie mekoar deur t aksìnt dat overainkomt. Binnen t Westfeels kin man n lien trekken tuzzen t westelke en t oostelke Westfeels. t Oostelke Westfeels wordt kenmaarkt deur n diftong, dij ien t westelke Westfeels nait veurkomt. t Westelke Westfeels wordt ook wel Nederlaands Leegsaksisch nuimd. t Twìnts heurt hier nait bie en t Grönnegs logischerwies ook nait. t Twìnts is oostelk Westfeels.
De diftongen van t oostelke Westfeels binnen ìë veur ee (bv. ìetn), òë of óóë veur oo (bv. lóóëpm). t Westelk Westfeels is doarnoast staark beienvloud worden deur t Nederlaands.
Varianten westelk Westfeels:
Varianten oostelk Westfeels:
Oostfeels
t Oostfeels het liek as t westelke Westfeels gain diftong, môr is nait beienvloud worden deur t Nederlaands môr deur t Turengs en het doarom n aander aksìnt. Ook slikt man de -e nait ien, môr juust de -n, dus nait "Oostfaaln", môr "Oostfale"
Varianten :
Miegamp
De boavenkaken van den miegamp bunt gans stark, moar den underkaak is gans zwak. Et vleujboare voodsel likt zie mit de underlippe op.
Leegsaksische varianten
Oost Leegduuts
t Oost Leegduuts kin ook ien twij dailen opdaild worden, noamelk ien t Mekelnbörgs-Veurpommers en t Brandenbörgs. t Oost Leegduuts onderschaaidt zok van de westelke groepen (mit oetzundern van t Grönnegs-Oostfrais en t Sleeswieks) deurdat man nait sègt van "wi hebt", môr "wi hebben". Doarnoast is t Oost Leegduuts beienvloud deur t Nederlaands en den veuraal ien de woordenschat deur Nederlaandse immigranten. t Grootste verschil is middelkerwies dat man ien de westelke groepen snel proat en ien t Oost Leegduuts juust hail laanksoam. Ook is de ienvloud van t Hoogduuts groter as ien de westelke groepen.
Duustervoorde
Duustervoorde (Nederlands: Duistervoorde) is n buurtschap in de gemeente Voorst, in de Nederlandse provinsie Gelderland. De buurtschap maakt deel uut van t darp Twelle en ligt in t zuudwesten dervan. In de wiek steet de neogotiese Sunt-Martinuskarke.
Duustervoorde hef tussen de 1000 en 2000 inwoners.
Ridderkarke
Ridderkarke (Hollaands: Ridderkerk) is een gemiente in de Nederlaandse proveensie Zuud-Hollaand. Et ligt op et eilaand Iesselmoonde, met een klein stukkie op et subeilaand Zwiendrechtsen Weard. Der woont 45.048 luu op ne vlakte van 25,32 km². De gemeente heurt bie de Stadsstrekke Rotterdam en de Metropoolstrekke Rotterdam-Den Haag. Bie Ridderkarke lig een drok verkeerspunte (de 'Riddersteare') van de riekswegen A15 en A16. In Ridderkarke lig ook de körtste snelwegge van Nederlaand: de A38, die 1,5 km lange is.
Miegamp
Leafumgeaving
Veule miegampensoorten bouwt et nöst in den boadem of in hölle beume, aandere spint blaeder an mekare um n nöst van te maken. Den zilvermiegamp wont in den woostiene. Den vampieremiegamp is ne agressieve soorte dee in et gebeed rundumme den Amazone veurkump. In Zuud-Europa wont den kolfkopmiegamp in galappels. Miegampen wodt ok as huusdier eholden; wi-j neumt de leafumgeaving woar miegampen in wodt eholden n formikarium.
Ridderkarke
Kernen
In de gemiente ligt nöast Ridderkarke ook nog aandere kernen.
Miegamp
Leafumgeaving
Et is bekend dat miegampen lopend grote ofstanden könt ofleggen. Ni-je nöstplaetse wodt wal al vlegend bereikt, zodat ok in bloombekke 10 meter boaven den groand nösten kunt ontstoan. Wanneer ne miegampenkolonie versteurd wöd, zölt dee miegampen gans dudelek eur miegampenzoer umhoge spuiten.
Kolonie
Net as bi-j de bi'je besteet de kolonie uut mennekes, wiefkes, de warksters en éne of meer könneginnen. Den grootsten trop bunt de warkmiegampen dee op-esplitst wodt veur de verskeidene taken. Der bunt soldoatenmiegampen dee-t nen groten kop hebt mit starke kaken. Dee mennekes bunt der alleneg as zie neudeg bunt. Samen mit de mennekes verloat de junge könneginnen et nöst vlegend. Dit gebeurt op werme dagen. In de loch peert de mennekes mit de wiefkes en starft kort doarnoa.
Max Verstappen
Max Emilian Verstappen (Hasselt, 30 september 1997) is nen belgisk-neaderlandsken wagensporter. Under neaderlandske vlagge jagd hee med in de Formule 1, by et manskap van Red Bull Racing. Syn vader is Jos Verstappen, old-Formule 1-jager. In 2016 wör hee köäsen töt sportman van et jår, in 2021 as eyrsten Neaderlander wearldkampioon in de Formule 1.
Miegamp
Nedersaksisch
t Woord eemt, empe of variaanten doarvan komt van et Oldsaksiese woord emeta, dat 'altied knagend' zol beduden (van ee (altied) + maitan (Goties: knagen) ), en bunt verwant an et Engelse ant (regionaal ok emmet; Oldengels æmete).
De Nedersaksische variaanten miegamp, miegemp (en goa zo mer deur) komt van miegen (uut t Middelnederduuts: migen = zeiken/pissen) + eemte (Oldsaksies: emeta). Vergeliek ok et Platduutse Pissmier, et Veluwse zeikeemt en et Engelse Pissmire (betekent stank van n eemtepolle).
Max Verstappen
Loupbane
Med veer jår deade Verstappen al karten. Med söäven mocht hee meddoon med kartwedstryden. Syn eyrsten was up et circuit van Racing Genk. In 2014 stappeden hee oaver up autosport, hee begünde de kompetity in de Florida Winter Series en de Formule 3. Den 15. määrt 2015 jaagden he syne eyrste Formule 1-wedstryd, de Grand Prix van Australie, vöär Toro Rosso. Dårmed was hee med syn 17 jår den jungsten intreader in de Formule 1 van alle tyden. Eyn seisoon later haalden hee up 15 mei 2016 under de vlagge van Red Bull Racing syn eyrste podiumsteade in nen Grand Prix, do hee de GP van Spanje wün. Med syn 18 jår en 228 dagen was hee den jüngsten anvoorder in nen GP, jüngsten vöörder up et podium en jüngsten winner van nen GP ooit. Dårnöäst is hee ouk den eyrsten neaderlandsken winner in de Formule 1 en den eyrsten neaderlander den as vöäran mocht starten. Ouk up klassementspunten is Verstappen den meyst suksesvullen neaderlandsken Formule 1-vöörder ooit. Döärdat Verstappen et sou good düt, is de Formule 1 in Neaderland de lätste jår slim populäär ewörden. Et sorgden der ouk vöär at in 2020 de Formule 1 nå 35 jår weader in Neaderland ejagd worden solde, up de Bane van Zandvoort. Uuteandelik wör dee race in september 2021 vöär et eyrst eorganiseerd.
Up den 12. december van 2021 wör Verstappen as eyrsten Neaderlander wearldkampioon in de Formule 1, döär in nen race in Abu Dhabi up den lätsten knyperd den brit Lewis Hamilton achter sik te låten.
Persöönlik
Ümdat Max Verstappen de söäne is van ne belgiske moder en neaderlandsken vader hevt hee twey paspoorten. Hee kös der vöär üm under neaderlandske vlagge te jagen. Nå at syne olden uut mekander güngen, bleav Verstappen by syn vader. Hee hevt ne süster, ne halvsüster en nen halvbröder.
Bels
thumb|250px|Een bels Een bels (of-eleid van: Belgisch) is een iezig staark en zwaor ebouwd peerdenras dat ofkomstig is uut de West-Braobanse streek van België.
Geschiednis van Leegsaksen
Keunenkriek Hannover
right|250px|thumb|t Duutse kaizerriek
Proeker provìnzie Hannover
Sunt 1866 is de Duutse Bond veraind ien t Duutse Kaizerriek, ook wel t Twijde Riek nuimd. Bismarck wör de eerste bondskansler van Duutslaand en de keunen van Proezen wör de kaizer. Oosterriek wör boeten spèl zet en richtte zok vanôf nou meer op t oosten en zuden, den t grote keunenkriek Hongoarn heurde al n haile tied bie de Habsburgers, môr tot dan tou wazzen de Duutse landen veul belaangrieker. t Nije Proezen en t opkommen van de industrie zörgde veur n blui van de Duutse gebieden.
Bondslaand Leegsaksen
…
Bels
Tiejens de Romeinse bezetting van 't gebied dat noen België heet, werd de bels al eneumd. Van de 11e tot de 16e eeuw werd de bels gebruukt as oorlogspeerd in Braobant en Vlaanderen. Daornao werd de bels gebruukt um zwaore waarktugen te trekken op 't platteland, in de mienbouw en in de haven. Oek trökken ze (post)koetsen en schepen.
In 1886 werd 't stamboek van de "Sociëteit van het Belgisch Trekpaard" op-ericht. In 1910 werden oengeveer 35.000 belzen vanuut België uut-evoerd naor Amerika, Kanneda, Ruslaand, Zweden, Duutsland, Frankriek, Groot-Brittannië, Nederland en Italië um de daor anwezige peerden te verbeteren, zoas de shire in Groot-Brittannië.
In 1950 waren der nog oengeveer 200.000 belzen in België.
Deur de moterisering nao de Tweede Wereldoorlog werden de belzen overbeujig. In 1980 waren der nog mar 6.000 belzen over. Een antal fokkers gung zich inzetten um dit peerdenras te behouwen. En in 2004 waren der oengeveer 12.000 belzen. Ze worren tegesworig gebruukt um te mennen. Veul van disse peerdenfokkeriejen bin te vienen in 't Pejottenland. Ter naogedachtenis van disse fokkers staon der in de daarpen Vollezele (Galmaarden) en Sint Kwintens Lennik (Lennik) standbeelden.
Uterlijk
't Is gebrukelijk de start van belzen te couperen. Disse gewoonte is ontstaon umdat boeren vrogger op de akkers vaak vlak achter 't peerd naost de ploeg leupen en niet wouwen dat 't peerd de leidsels mit de start vast tegen d'r billen zouwen klemmen en zo veerdere besturing oenmeugelijk zouwen maken.
Der bin zeuven kleurslagen meugelijk bie de bels: bruun, zwart, vos, bruunschimmel, blauwschimmel, vosschimmel en appelschimmel. Sommige van disse kleuren bin zeldzaam.
30 december
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 30 december
1409
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1409:
Staot
Een staot is een onofhaankelik gebied dat ofbaokend is deur een greens, waor meensken mit omdebi'j dezelde tael en ofkomst wonen en leven, en onder een wettelik erkende regering vallen. Vaeke wodden lanen sticht deurdat bepaolde bevolkingsgroepen onofhaankelik willen wodden van een aandere bevolkingsgroep, dit is meerstal baseerd op tael, geleuf of kultuursverschillen.
De Nederlaanse staot het verschillende laogen van bestuur. De staot bestaot uut verschillende organen die belangrieke zaken op een centraol nivo regelen. Op regionaol nivo wodt de staot vormd deur meerdere perveensies en op nog kleinere schaole deur gemientes. Formeel is de keuninginne et heufd van de staot.
Et dagelijkse bestuur van de staot leit bi'j de regering, die bestaot uut de premier tegere mit zien ministers. De regering wodt kontroleerd deur de volksvertegenwoordiging, in Nederlaand bestaonde uut de Twiede Kaemer (et parlement) en de Eerste Kaemer (de senaot).
Zeute Dröpkes
De Zeute Dröpkes is ne gitaarpop/rockband oet den Achterhoek rondum leedjes- en tekstskriever Edy Brus oet Meddo / Wenters. Zee bunt begonnen midden joaren negenteg en hebt al völle verkillende bezettingen ehad. Zee maakt feestmeziek, moar ok serieuzer wark in et Achterhooks en et Nederlands. In januari 2010 is eure ni-je CD Het Grote BBQ-gebeuren oetkommen.
Op et moment bestoat ze oet:
Platenriege
Nummers: 01. Liedje 02. Mysterie 03. Arm en Rijk 04. Zaterdagavond 05. Vergeten 06. Gek 07. Licht 08. Gitaar 09. Zondagavond 10. Kont 11. Proemen 12. Val Dood 13. AC/DC 14. Zwijmelen
Nummers: 01. Hemel 02. Ilona 03. Burgertrut 04. Broeikaseffect 05. Machinefabriek 06. Psychiater 07. Jesus 08. Kom in mijn armen 09. Loat Goan 10. BBQ Gebeuren 11. Meddo 12. God Noch Gebod 13. Blues
Oetgoande verwiezingen
Zeutedropkes.nl
Lingeweerd
Lingeweerd (Nederlaands: Lingewaard) is ne gemeente in et oosten van Nederlaand, in de previnsie Gelderlaand. De gemeente ligt in et streumgebeed van Woale Rien en Linge, in de Over-Betuwe, et gebeed tussen Ernem en Nimwaege‎, en umvat doarnoast nen kleinen strook an de oaverkante van et Pannerdens Kanoal.
De gemeente Lingeweerd mek dele uut van de Stadsregio Arnhem-Nimwaege‎ en grenst an et Pannerdens Kanoal, de gemeenten Duven, Westervoort, Arem, Overbetuwe en Nimwaege moar ok an den Woale.
Kernen
De gemeente is vanof 1 januari 2001 ontstoan deur een samengoan van de veurmalige gemeentes Bemmel, Gendt en Huussen.
De gemeente Lingeweerd besteet uut de plaetse
Könning (titel)
thumb|De krone van [[Denemarken, et ambtstekken van nen könning]] Den könning is noa keizer den heugsten vörsteleken titel, en mit dizzen titel wöd et (mannelek) stoatsheufd van n könninkriek an eduud. Den vrouweleken geliekweerdegen name is könningin.
Mangs wödt n könninkriek monarchie eneumd. Weliswoar is n könninkriek ne monarchie, moar neet iedere monarchie hef nen könning of könningin as stoatsheufd: in Monaco en Liechtenstein wöd den betrekking van stoatsheufd woar-enommen deur nen vörst en in Luxembarg deur nen groothartog.
Geskiednis
Histories wierd bi-j sommege stammen en volker den titel van könning egeaven an den hoogsten gezagsdrager. Eurspronkelek wierd den könning mangsmoal ekozzen. Bi-j de Germanen waren dit bi-jveurbeeld veurnoamelek 'vegetatiekönningen', dee de vröchtboarheid van et gewas en de oaverwinning in den stried mossen verzeakeren. Allengs wierd den titel arfelek. Zo wödden de könningen van Frankriek anvankelek ekozzen. Van Adalbero van Reims is et citoat;
Hiermet maakten hi-j den weg vri-j veur de verkezing van Hugo Capet. In de twee eeuwn doarnoa verkreg dizze familie echter dusdoanig veul anzeen dat den titel alsnog arfelek wierd.
Eurspronkelek drogen de könningen ne krone op eure helmen, nen golden baand dee van boaven mit bledvörmege opstaandingen versierd was. De Nederlaandse Könningskrone wierd in 1816 vast-esteld bi-j Könninklek Besluut of kabinetsorde (24.6.1816 nr. 77).
Umdat den könning den hoogsten persoon van et laand is mek hi-j gene deel uut van den adel, moar steet doarboaven.
België
Noa de umwenteling van 1830, en doarbi-j de stichting van België as zelfstaandig laand, wöd België tot op vandage geregeerd deur könningen. Deur de strenge toopassing van de Saliese wet ging tot 2003 den groandwetteleken macht van den könning bi-j arfopvolging oaver op de wettege, natuurleke en manneleke noakommelingen van Z.M. George Christiaan Frederik van Saksen-Coburg-Gotha (Könning Leopold I van België). In 1992 is de Groandwet wier anepast woardeur ok vrouwleu künt opvolgen. Sinds 1993 regeert Könning Albert II den zienen breur Boldewien opvolgden noa zienen dood.
Meer informasie under Belgischen monarchie.
Europeesen könninkrieken
Deur de tied hen hef Europa verschillende Könninkrieken gekend; sommigen bunt vort deur veroavering, anderen deur samengoan.
Brogge (bouwwark)
thumb|250px|Een brogge Een brogge is meestentieds een verbiending over een revier of een aander waoter, een oeververbiending, mar kan oek een verbiending ween over een kloof of enig soort gat. Een brogge wonnen, as 't over een aandere weg of spoorliende hinne geet, oek wel een viaduk eneumd. Een aquaduk is een brogge waorover gien verkeer geet, mar waor wè waoter overhinne streump.
Geschiedenisse
De eerste broggen wanen eenvoudige houten stammen of planken dee gebruuk wönnen um over een kleine beek hinne te koemen. Daornao wönnen der broggen van steen emaak, dee eigenlijks allinnig bedoeld wanen um 't hout te ondersteunen. De boogbrogge van netuursteen mit cement wönnen veur 't eers gebruuk deur de Romeinen. Veule van disse broggen hemmen de eeuwen deurstaon. Van keien emetselen broggen verschenen nao de Romeinse tied.
Mit de koms van de industriële revelusie verschenen in de 19e eeuw smeediezeren broggen, mar eers nao de uutviending van staol wönnen 't meugelijk ech lange broggen te gaon maken. Tegensworig wonnen oek veule broggen emaak van beton. De broggetechniek ontwikkelt zich alsmar veerder en de broggen wonnen dan oek alsmar langer.
Nedersaksisch
* Zoas Staintil over Auwerderdaip, n 17e-aivse boogbrogge mit keermuren van bakstain en zaandstain. De ploatsnoam Doodstil mout man den ook begriepen as doods-til en nait as doodse stilte.
** 'In woorden als bod 'bord', batte 'bart, houten bruggetje', koste 'korst', dat wil zeggen na korte klinkers, treden een t, d, s en z op die worden gearticuleerd met een licht terugkrullende tongpunt, een overblijfsel van een r in een oudere taalfase.' Uut Henk Bloemhoff (2008), 'Stellingwerf', in Henk Bloemhoff, Jurjen van der Kooi, Hermann Niebaum en Siemon Reker (red.), Handboek Nedersaksische Taal- en Letterkunde, Assen: Van Gorcum, blz. 183
*** 'Meestal was [de timmerwaaikplaase] 'n hölt'n löösie, de schaafboanke in de midd'n en òn wierskoant'n vòn de boanke 'n paa oole battings um waaver hèn te loop'n, wònt ne vloor zat t'r aait neit in'. Uut 'Timer'n in vroeger dääge', in Eshuis e.a. (1989), Vjenneproot
Pothook
n Pothook is ne kleaine noaberskop bie Maarkel in de gemeente Hof van Tweante. duum|Zij- en achtergevel alleen woongedeelte staat nog overeind, Pothook In n Pothook wörd alle joaren ne Boerderie-verlichtingswedstried eheuldn, woerbie de bewonners van de verskillende weagen n vast thema ofsprekt.
Vearder is n Pothook vuural bekeand um t gelieknamige harbarg en zaalverhuursspul wat der zit, wat in de wiede umtrek geleefd is um zovöljoarige brulften te vieren.
Duur n Pothook löp ne speciale waandelgaank, t goastokpad. Doarbie wörd gin rekkening met de weage heulden, mear geet t duur n bos, duur weailaanden en kröppelhoolt.
21 november
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 21 november
Möppelt
Möppelt (mangs ok wal ies Möppelte, Nederlaands: Meppel) is een gemiente en stad in 't zuudwesten van Drenthe. Op 1 jannewaori 2020 had de gemiente 33.902 inwoners. De gemiente hef een oppervlakte van zo'n 57,03 km² (waorvan 1,5 km² water).
Kernen
De gemiente Möppelt hef dartien officiële kernen, waorvan de stad Möppelt in de wiede umtrek 't grootste is.
Zusterstad
Möppelt hef sunds jaoren een stedenbaand mit 't Tsjechische Most. Daornaost hef Möppelt een stedenbaand mit 't Marokkaanse Al Hoceima.
Eemtepol
Een eemtepol is 't nest van een eemtekelonie. De meeste soorten bouwen een eemtepol in de bojem of in holle bomen, are soorten spinnen weer blaojen an mekaar um een nest van te maken. Een eemtepol bestaot uut duzende gangen, waor de eemten deurheen gaon. De eemptepol wort oenderhouwen deur de waarkeemten en de soldaoten beschaarmen de eemtepol en vallen indringers an.
Nedersaksisch
* Ofhankelijk van 't dialect kan 't mit of zoender tussen-n wezen. Oek 't woord empen- kan plaotselijk verschillen (zie miegamp).
Goten
thumb|Gotisk syråd De Goten waren en Oust-Germaansk volk det en groute rolle hev espöld in de undergang van et West-Romeinse Ryk.
Ukraïne en Transsylvanye
In de darde eyw en veerde eyw bint de Goten nå et süden etrökken richting de Zwarte See. De Goten güngen tun wounen tüsken de rivyren de Donau en de Don. Vlak nå de ankomst in Ukraïne splitsten de Goten sik in de Ostrogoten (de 'oustelike Goten') en de Visigoten (de 'westelike Goten'). De Ostrogoten en Visigoten hadden twey köninkryken; vanof ungeveyr et jår 270 is dår melding van emaakt. Ouk nå de Groute volksverhüsing waren er nog Goten in Ukraïne, dit umdet et Krim-Gotisch töt in de 18e eyw nog up de Krim vöärkwam.
Invallen op Romeins gebeed
In 237 vünden de eyrste invallen op verskillende plaatsen in Romeins gebied plaats. Dasyë weer det jår eplünderd döär de Goten. Eyrst wünnen de Romeinen makkelik, maar üütendelik weren de Goten sou gevårlik det de Romeinen beslöäten de Goten te betalen ümdet see de stad Histria hadden eplünderd.
Delia Bremer
Delia Bremer ('t Ogeveine, 1969) is een Drèentse schriefster, dichteres, tiekenaar, daanseres en plastisch keunstenaor. Ze rönt wat ze nuumt een 'eenwijfsbedrijf' onder de name delibre.
Daans
Bremer treedt riegelmaotig op in samenwarking mit meziek- en daansschoelen; heur daansstijl holdt 't midden tussen mederne daans en tai chi. Artiesten daoras ze mit in de maande hef ewarkt bint onder aandern Vicky Brown en Jan Vayne.
Bieldende keunst
As schilderes gebruukt Bremer bi'j veurkeur acrylvarf op panelen of doek, mit diverse onderwarpen, strakke vörms en lienden en primaire kleuren. Veur kiender van gescheiden olders beschildert ze koffers mit een persoonlijk verhaal.
Neerdoarp
thumb|200px|Neerdoarp in t rood op ne kaarte van de gemeente Riessen-Hoolten
Delia Bremer
Bieldende keunst
Ok exposeert ze mit riegelmaot heur keunstwarken die bint emeuken mit materiaol as iezerdraod, holt en pepier.
Neerdoarp
Neerdoarp is ne Sallaandse noaberskop in de gemeente Riessen-Hoolten in de Neerlaandse proveensie Oaweriessel.
Neerdoarp is van Hoolten of esneden duur de Deawenterweg (N344). t Ligt op de zuudwestkaante van n Hoolterboarg, as oonderdeel van t Nasjonaal Park Sallaandse Heuwelrugge. Töt an 2001 heurden Neerdoarp oonder de gemeente Hoolten, töt an det Hoolten bie Riessen wör edoan.
Delia Bremer
Schriefwark
Bremer hef liedteksten eschreven veur de Stichting Drentse Muziek Maatschappij. In 2006 kreeg ze de pebliekspries van 't literaire evenement 'Lief' in Hasselt, België.
Neerdoarp
Neerdoarp har in 2007 320 inwonners. Det betekent det der 57 inwonners op ne veerkaante kilometer wont.
Delia Bremer
Schriefwark
Heur vri'je gedichten beschrieft ervarings vanuut een ik-figuur en gaot over verlangst, lichamelijkheid en de teleurstellings van ewunnen en verleuren liefde.
In 2009 kwaamp bi'j Het Drentse Boek Minnezinne uut, een bundel mit een kleine vieftig erotische gedichten die ze mit Ria Westerhuis hef eschreven. De bundel maakten hiel wat lös; d'r wördden in een jaor tied zowat duzend exemplaren van verkocht, en de schriefsters kwamen op de laandelijke tillevisie. Bremer en Westerhuis schreven beiden al vaker licht erotische gedichten, al dan niet in 't Drèents, daoras ze mekare mit uutdaagden, mit as risseltaat dizze bundel.
Daans en dichtwark combineert Bremer mit heur uutvoeringen 'daans-op-dicht'.
Aandere activiteiten
Bremer prissenteert een pregramma oaver keunst en cultuur bi'j Radio De Wolden. Wieder hef ze boekumslagen ontworpen en een steugien freelance-journalist ewest bi'j de Hoogeveensche Courant.
Vrieje Reppubliek Tweante
thumb|right|200px|t Offisjele beeldmoark van de VRT De Vrieje Reppubliek Tweante (VRT) is ne nit-organiseerde beweaging den vanoet t volk is op erichtet um Tweante ekonomies en kultureel op n heugerder plan te kriegen en doarin meender ofhaankelik van de Hollaandse politiek. De Vrieje Reppebliek Tweante strid tegen ne ofwochende hoolding en preakt doadkracht en zelfbewustwean. Det keump oet de oawertuging det goo verniejing en zikzelf oetbouwen ofhaank van t geleuf in egene kracht en können.
Ontstoan
VVD-politieker Johan Remkes zorgden in 2006 zelf ongeweeld vuur t ontstoan van de Vrieje Reppebliek Tweante. As minister van Inlaandse Zaken fleut'e in n kameroawerleg elf Tweantse börgemeaisters terugge. Dee hadden duur börgemeaister Peter den Oudsten van Eanske loaten weten det ze asielzeukers dee't länger as vief joar in Neerlaand warren der nit oet wollen zetten. Det steund Remkes nit an, en hee zea: "An zoksoort tekens he'w niks. Ook nit as ze oet de Vrieje Reppebliek Tweante komt. Dit laand wörd nit noar moties besteurd".
Direks noa Remkes' oetsproake wör n namen "Vrieje Reppebliek Tweante" vaste legd, en ne webstea maakt. Han Pape, heuwdredakteur van De Roskam, is zowat direks doarnoa wekkeliks an t skriewen egoan met n oonderwoarp, eneumd: "De republiek". Hee gef hierin inzicht in Tweantse ontwikkelings, woerbie at'e de Vrieje Reppebliek Tweante as ideaalbeeld gebrok van n egenzinnig en zelfkennend Tweante.
Bestuur en doel
Ofskoon t groondbeginsel en de webstea van de VRT wörden an edreagen duur n mediabedrief, is der ginne formele organisasiestruktuur. De gedachte van doadkracht en zelfbewustwean dreg de VRT. Ne leaiding as middelpeunt is doarbie nit eweunsket; doar zollen ze zikzelf met in n boek können bieten. De oetsproaken van de Vrieje Reppebliek Tweante wordt dus nit kontroleerd. Alman den't vuur de VRT woarken wil kan subiet terechte.
De VRT is noadrukkelik gin nasjonalistiese ofskeaidingsbeweaging. "Vie zeent noargens tegen. Vie zeent vuur! Vuur mooie leu, vuur feesten, vuur doadkracht, vuur leu dee't lef hebt, vuur nen goon bak, mear boawenal vuur Tweante!"
Oondernemmens
Oonderwiel zeent der al verskeaidene dinge oondernömmen, woerbie de oawereenkomst is det ze de oetgaankspeunten van de Reppebliek met völle skikmakerieje opvatt.
Alman kan n paspoort van de VRT anvroagen. "Vie zett oonze greanzen lös. Nit allene vuur Tweantenoaren en Tukkers! Vie verwelkomt alle Neerlaanders as politieke vluchtelingen, en doar krie'j nog n tweede paspoort bie! Skeai oet met t genöal! Helpt de Reppebliek!
Verkeersdrumpel
thumb|right|230px|Verkeersdrumpel Een verkeersdrumpel is een infrastructurele anpassing die derveur moet zurgen dat de snelheid van 't emoteriseerde verkeer emaotigd wort.
De snelheid waormee-j comfortabel over een drumpel kan riejen hangt of van 't ontwarp en 't gebruukte voertuug. De standerduutvoering in Nederlaand is een lengteprefiel in sinusvorm mit een lengte van 4,80 meter. De heugt van een verkeersdrumpel is zo'n 8 tot 12 centimeter (bron: CROW publicatie 172).
Meestentieds worren der gien drumpels an-eleid op busroutes, dit is vanwegen 't comfort en de veiligheid in 't voertuug (van de sjeffeur en de inzittenden), mar oek umdat de rilletief zwaore en goed eveerde bussen trillingen en schaode kunnen veroorzaken. Mit name veur gebouwen in de naobieje umgeving (en de bewoeners). Mit nieje verkeersdrumpels, die bie zwaore voertugen deurbugen, en bie lichte voertugen niet, zou dit prebleem minder moen wezen. Der bestaon in Nederland oek verkeersdrumpels veur fietsers, bieveurbeeld in recreatieve duungebieden, bedoeld um de snelheid van wielrenners te bepaarken.
Cork (stad)
thumb|right|250px|Kaarte van proveensie Cork oetvergroott Cork (Iers: Corcaigh) is de tweede-grötste stad van Ierlaand en ligt in t zuudn, in de gelieknamige proveensie. t Hef noa Dublin en Belfast met ongevear 119.000 leu t doardemeeste antal inwonners.
n Naamn van disn stad keump van t Ierse corcach [kʷərˈkʷɑxʷ] wat "zoompigen plek" beteeknt, wat duudt op de Lee-riviere, woer at Cork bie lig. Cork hef nen naamn as rebelleernde stad, wat terugge geet noar t 14e joarhoonderd, toew at de inwonners van Cork n Engelsen troonopeesker Perkin Warbeck helpn deedn noa de Engelse Rooznoorleuge. doarumme steet de proveensie Cork ook wal bekeand as de Rebelproveensie, en neumt de inwonners van Cork öare stad "de echte heuwdstad" van Ierlaand.
Geskiedenisse
Cork was eerst n kloosterneerzetting, esticht duur St. Finbarr in t 6e doarhoonderd, mear gröaidn pas oet töt ne stad tusken 915 en 922 toew at de Noormänne dr nen haandelshaawn van maakn.
't Ogeveine
Kernen
De gemiente 't Ogeveine telt elf officiële kernen, daoras 't Ogeveine varreweg de grootste van is.
Antal inwoners per woonkern:
1993
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in dit jaor
Blienzilver
Blienzilver is een bietjen een misleiende naam veur alpaca, dit is een zilverkleurige metaollegering van keuper, zink en nikkel. 't Veurdeel van 't gebruuk van alpaca boven verzilveren is da-j 't sierveurwaarp beter kunnen poetsen.
Tokio
thumb|right|200px|Tokio op de kaarte van Japan Tokio (東京, Tōkyō skreewn noar t Hepburnsysteem, letterlik : "oostelike heuwdstad"), mangs ook wal es eskreewn as Tokyo, ), offisjeel de Metropool Tokio of de Prefektuur Tokio (東京都, Tōkyō-to) is ene van de 47 Prefektuurn van Japan. De 23 spesjale wiekn van Tokio, dee't alemoal as ofzeunderlike stad besteurd wordt, vormt t gebeed van de historiese stad Tokio. Binn dit gebeed wonn in 2009 mear as 8,7 miljoen inwonners. t Totale inwonnertal van de prefektuur was op 1 april 2009 hoaste 13 miljoen inwonners.
De prefektuur Tokio is t middelpeunt van t versteadelikte gebeed Groot-Tokio, n grötsten metropool van de wearld, met tusken de 32 en 36 miljoen leu, of haankelik van de wieze van metn.
Tokio is seend 1868 de fakto heuwdstad van Japan. t Wörd ezeen as heuwdstad umdet doar de Japanse regearing zit, t Keaizerlike hoes en de wonstea van n Japansen Keaizer.
Harke
thumb|right|170px|Harke in de gemeente Hof van Tweante Harke of Hearike (duur leu dee't der nit vake komt ook wal Herike neumd) is n noaberskop bie Maarkel in de Hof van Tweante. Rechtevoort neumt ze t ook vake Ealsn-Harke umdet disse noabersköppe nauw met mekaar umme goat.
In Harke kö'j t bouwhoes van de eartiedse havezate Stoevelaar oet 1744 veenden. Ook ligt in Harke de harkerbaarg, den't geleefd is bie wielrenners.
4 december
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 4 december
Motblik en veger
thumb|right|220px|Motblik en veger, mit n motblik van [[Blik (matrioal)|blik ]] Motblik en veger is n set van haandveger en motblik. Deur ien ain haand blik te holden en mit aander haand stof mit veger op blik tou schoeven, kin de roemel en stof opveegd worden.
Motblik was van oorsprong van metoal (blik), môr is tegenswoordeg maisttieds van plestiek.
In t Nederlaands hait t stoffer en blik, wat ook de titel van n bouk van Jeroen Brouwers is.
1432
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 1432:
Gietel
thumb|Rieksstraotweg, Gietel Gietel (Nederlands: Gietelo) is n buurtschap in de gemeente Voorst, in de Nederlandse provinsie Gelderland. t Ligt tussen Wilp en Voorst in, ten zuden van Bussloo.
In Gietel kommen de N345 en de N790 samen in n rotonde. t Meest opmarkelike gebouw is woonservicekomplex 'De Nieuwenhof'.
Vrieje tied
Deur Gietel löp de Europese wandelroute E11, die plaatselik baeter bekend steet as t Marskramerpad. De route kömp vanuut Klarenbeek en vervolgt nao Gietel via de Iesseldiek richting Wilp.
Låres
Låres is een stadswyke van de Twentse stad Eanske. Et ligt de noordoosten van de binnenstad. De wyke wördt ümgrenst döär de Oldenzaalsestråte, de Laaressingel en de spöörlynde Eanske-Gronau. Et bestyt uut vyv büürten: de Singel Es, de Ooster Es, de Twentse Es, de Nieuwe Es en de Bloemen Es. Der wördt der de leste jåren årdig wat ebowd en verbowd üm vöär nye woanings te sörgen.
Van vrogger uut was dit een arbeyderswyke. Mar dår is höäste niks meer van te vernemmen.
Omroep Gelderland
Omroep Gelderland (Nedersaksisch: Umroep Gelderlaand) is de regionale peblieke umroep van de Nederlaanse previnsie Gelderlaand en besteet uut Radio Gelderland (frequentie: 103,50), TV Gelderland en DirectNieuwsNet Gelderland. De umroep wark mit ongeveer 180 medewarkers, vanuut de regionale studio's in previnsieheufstad Arnem, Nijmegen, Apeldoorne, Deutekem en Tiel. De umroep is vort-ekömen uut Radio Oost dee behalven veur de previnsie Overiessel oek de regionale zender veur Gelderlaand was.
Omroep Gelderland hef pregramma's zoas Weekend retour, Goedemorgen Gelderland, Angelique gaat vreemd, De Ronde van Gelderland en Vandaag de dag, en besteet net as de tillevisie veul andach an niejs (onder aandere Gelders Nieuws), sport en achtergronden bie 't niejs. Tiejens de Nijmeegse Vierdase liggen de uutzendrechen bie Omroep Gelderland.
Dichter Cees van der Pluijm schrif sinds 23 november 2006 as radiodichter maondelijks een gedichte over de Gelderse actualiteit veur 't pregramma "Dubbeluur" van Omroep Gelderland.