cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zaandverstuving
De zaandverstuving as biotoop
Een zaandverstuving lik n bietjen op n weuste (woestijn) en wördt dan oek wel n "Atlantiese weuste" eneumd. In n zaandverstuving trejen grote temperatuursverschillen op. Der koemen n antal amparte diersoorten veur, die daorop an-epast bin, zo as de tepuut, boompieper en de boomleeuwerik. Disse voegels leven van de pioniersplaanten en insekten die op de kaole grond lopen. Op de diepere vochtigere plekken in n zaandverstuving greuien oek wel korsmossen. Soms is t zaand diep vortesteuven tot op t nivo van t grondwaoter. Op disse plaotse ontsteet dan n venne.
n Ampart insekt dat op n zaandverstuving leeft is de mierenleeuw.
Veurbeelden van zaandverstuvingen
thumb|center|800px|n Kleine zaandverstuving op t [[Balloërveld.]]
Varsselder-Veldhunten
Vanaf 1989 steet Varsselder-Veldhunten op de kaarte, ok internationaal, met het Huntenpopfestival, ok wel het Pinkpop van het Oosten enuumd. In 2009 is Huntenpop verplaetst noar het Drupark bi-j de Drufabriek in Ulft.
Westerveld
Westerveld is een Nederlaanse gemiente in 't zuudwesten van de pervincie Drenthe. De gemiente ligt kortbi'j Möppelt en de Drèentse Heufdvaort. Westerveld is nao een gemientelijke herindieling in 1998 ontstaon uut de gemientes Haovelte, Dever, Dwingel en Vledder. Op 1 januari 2020 had de gemiente 19.460 inwoners. Westerveld hef een oppervlakte van 283 km<SUP>2</SUP>.
Kernen
De gemiente Westerveld hef 26 officiële kernen. Hiervan bint de veurmaolige gemientes Dever, Dwingel, Haovelte en Vledder de heufdplaetsen. 't Gemientehuus staot in Dever. * Gien officiële kern
Bekhof
Bekhof is een buurtschop in et Ooststellingwarfse dörp Berkoop, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand. De buurtschop het wat bekendhied omdat d'r ooit een schaanze uut de Tachtigjaorige Oorlog legen hef, de Bekhofschaanze.
Boerderieje
250px|thumb|Een ouwe Gelderse boerderieje uut 1872 Een boerderieje, plaose of een stee is een woenige of warkplekke van de boer. Vake wonnen mit een boerderieje oek de hele wark- en woenumgeving van de boer bedoeld, inclusief woenhuus, arf, weilaand, bouwlaand, stallen en schuren.
Van laand tot gebouw
Zo'n duzend jaor eleen wönnen mit 't begrip 'hoeve' 't oppervlak an laand (stuk laand) an-eduud waorvan een 'normale' femilie kon bestaon (in zien behoefte veurzien). Op arme gronden was een hoeve groter as op rieke gronden; heel aanders as dat 't nao de middeleeuwen ontwikkelen: ho rieker de grond ho rieker de boer en ho groter zien laand. Dat tegenover de arme keuterboeren op 't zaand. Ontwikkelingen in vormen van gemeenschapsbewuswonnen, individualisasie, liberalisasie en kompetisie bin thema's dee daorbie op de achtergrond meespeulen. Noen is de hoeve allinnig nog 't gebouw (huus mit de stallen) of soms allinnig nog 't woenhuus.
Benamingen
In verschillende delen van Nederlaand en Vlaanderen hef een boerderieje soms een iets aandere naam:
Op de Veluwe en in aandere gebieden is de heerd veural de mooie kamer, in sommigen dialekken zegen ze oek wel heerd veur een veurkamer (woenkamer).
Een kienderboerderieje is neet een boerderieje zoas dat bedoeld is bie boerderiejen waor geld mee emaak mut wonnen of waor ewark wonnen, mar is een plaose waor dieren ehouwen wonnen dee kienders anspreken en dee deur de kienders verzurg kunnen wonnen.
Kolderveense Bovenboer
thumb|right|300px|Kolderveense Bovenboer thumb|right|De Amerikaanse Wiendmotor Kolderveense Bovenboer De Kolderveense Bovenboer is een buurtschop in de Drèentse gemiente Möppelt, körtbij de Aoveriesselse grèenze. Töt 1998 lag 't in de gemiente Nijevene. De name kump van Koldervene, det mit Nijevene een tweelingdörp vörmt. Ten noordoosten van de buurtschop lig de Nijeveense Bovenboer.
Langs de Kolderveense Bovenboer vien ie een bulte grote boerenspillen; der is spraoke van lintbebouwing. In de buurtschop stiet de Amerikaanse Wiendmotor Kolderveense Bovenboer, een maalveerdige poldermeule mit een wiendrad van achttien bladen, ebouwd deur de firma Bakker uut Ielst.
Schotlaand
Schotlaand (Schots-Gaols: Alba) is n laand in Noordwest-Europa en is n onderdeel van t Verenigd Koninkriek. t Laand ligt in de noordelike regio van t eilaand Groot-Brittannië en grenst in t zujen an Engelaand. t Ligt in t oosten an de Noordzee, in t noorden en t westen an de Atlantiese Oseaan, en in t zuudwessen an t Noorderkanaal en de Ierse zee. Schotlaand steet bekend as t laand van de doedelzak en de kilt. t Is oek t laand waor Shakespeares tragedie Macbeth zich aofspeulden, en waor t monster van Loch Ness volgens sommigen in zien meer rondzwemt.
Geografie
Schotlaand besteet uut:
De Hebriejen wörden verdeeld in:
Schotlaand wördt laandschappelik over t algemeen in dree gebieden verdeeld:
Grootste stejen
De grootste stejen van Schotlaand bin:
2009
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 2009
Drie Tolhekken
Drie Tolhekken is een buurtschop in et Ooststellingwarfse dörp Oosterwoolde, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand.
Jonen (Steenwiekerlaand)
thumb|right|Jonen mit et pontien Jonen is een buurtschop in de gemiente Steenwiekerlaand in de Nederlaandse perveensie Overiessel. In 2008 woonden d'r tien meensen.
Kezestölpe
thumb|Leuge kezestölpe thumb|Glazen stölpe mit bijbehorend holten börd. Onder de stölpe een stok keze op een etensbörd Een kezestölpe is een gebruuksveurwarp veur in de keuken en op de eettaofel. 't Is een bol deksel, treditioneel van glas, mangs van keramiek en vandage de dag ok vake van plastic, um keze onder te bewaoren en (langer) goed te holden.
Jonen (Steenwiekerlaand)
Jonen kuj niet mit de auto bi'j koemen, d'r lop enkeld een fietspad deur.
Kezestölpe
Nut
Onder de stölpe dreugt de keze minder rap uut en kan dizzend op kamertemperatuur bewaord wörden. De keze wördt bescharmd tegen invloeden van butenof, zoas vliegen en schimmels. Ok kuj der de keze mit ofscheiden van de geuren van aandere levensmiddeln in de koelkaste. Wieder veurkomt de stölpe det oe de kamer naor keze giet roeken.
Kenmarken
Kezestölpen hebt vake de deursnede van een etensbörd, of past daor aoverhenne, zodej de keze op 't börd kunt leggen en der de stölpe aoverhenne kunt plaatsen. Baovenop de stölpe zit een dikke knoppe, daor aj de stölpe mit kunt optillen en neerzetten. Mangs zit der an de baovenkaante van de stölpe wat gatties, zodet de keze kan aosemn.
Bij de stölpe kan ok een eigen schale of rond holten börd heuren. An de raand van zo'n börd kan rondum een glieve zitten, waor dan de raand van de stölpe in past. 't Holten börd kuj in iene muite deur gebruken as sniedplaanke veur de keze.
Benumingen en uutdrokkings
In verscheiden talen het 't dink, naor de vörm dervan, een 'kezeklokke': Duuts Käseglocke, Deens osteklokke, Fraans cloche à fromage, Spaans campana de queso. 't Woord in 't Esperanto, fromaĝokloŝo, is ok de titel van 't blad van de Esperantoveriening in Alkmaar. Sommige gebouwen wördt wegens de vörm informeel 'de kezestölpe' enuumd, zoas in Duutslaand 't geval is mit gebouwen in Berlien, Dresden en 't keunstenersdörp Wörpswede.
De Nederlaandse uutdrokking 'iets onder de kaasstolp houden' wil zeggen dej wat niet naor buten wilt brengen. De Duutse uutdrokking 'unter der Käseglocke leben' wil zeggen: ofescheiden wezen van de warkelijkheid; in oen eigen wereldtien lèven.
Indiculus superstitionum et paganiarum
De Indiculus superstitionum et paganiarum (Latien veur 'liesien van bi'jgeleuvige en heidense gebruukn') is 'n lieste van dartig of te keurn gebruukn van de heidense Friezen en Saksen, denn deur de eertieds ekerstende Fraanken in 'n 8e eeuwe onderwörpn waarn.
De lieste is op-esteld in karklike kring, waorschienlik um en naobi'j 't eande van 'n 8e eeuwe, in 't Latien en der stiet 'n paar van de oalds bekende Nederlaanse woorn in, waoronder 't woord nodfyr (noodvuur). In 't manuscript stiet de lieste drek nao 'n Oldsaksiese deupbelofte (ok wel Utrechtsen deupbelofte ehietn).
Inhoald
In de lieste wöd of te keurn vererings enuumd op heilige plaasn in de netuur as bronnen, bomen en stienen. Verder wödt 't gebruuk of-ekeurd van toversprökn, amuletten, wichelari'je, bepaolde ritueeln bi'j hun doojn, feesn ter ere van hun heidnse goden en de anbidding van de maone.
Achtertune
thumb|250px|De 'achtertune' van Peleis 't Loo Een achtertune is de tune of grond dee achter een gebouw lig. 's Zoemers leven meensen veul meer buten, 't gebeurt dan oek vaker dat meensen in de achtertune gaon zitten of effen in de zunne liggen. De achtertune is hier vake beter eschik veur as de veurtune, dat kump deurdat de veurtune in de meeste gevallen an de openbaore weg lig. Hier ku-j dus neet rustig zitten of liggen vanwegen 't verkeer, veurbiegaond volk dat een eindjen an 't kuieren is en fietsers. De achtertune is meestentieds oek wat groter as de veurtune, waordeur de eerste vaker in gebruuk is.
In de achtertune hemmen meensen oek vaker een fontein of een viever dan in de veurtune. Oek de barbecue wonnen 't meesten van de tied in de achtertune ehuilen. Een achtertune wonnen in Nederlaand vake of-esleuten mit een schuttige, of in sommigen gevallen mit een hegge.
Van Heek
Van Heek is n noame van ne Neerlaandse tekstielfamilie, dee sammen met de familie Ten Cate (wölke nen tekstielfabriek anleggen in 1762) as de groondleggers van de tekstielindustrie van Eanske zeen können wörn.
In 1780 begönnen Hendrik Jan van Heek ne önnernemige me't geld van zinn skoonvaar, Jan Barent Lasonder. Zinne zeune Gerrit Jan en Helmich zetten in 1810 de firma H.J Van Heek en Zonen öp.
Noaloatenskop
In Eanske lög t Van Heekplein, nömd noar Hendrik Jan van Heek, woar twea kear in de wekke nen woarenmarkt holden wör. An det plein bint önner oare V&D en Primark te veenden. Ok in Eanske ligt t Van Heekpark en t Volkspark, wölke skönken bint deur de familie Van Heek öm de arbeeders lol en vertier te gunnen zönner t innemmen van alkohol. Wieter is der de Van Heekstroate, dee eane van de oetslutigesweagen van de wieke Twekkelerveald is.
n Gröt antal herrehuuze en boetenploatsen in en roond ömme Eanske bint baawd deur de familie Van Heek.
Zee ok
Kattegerie:Tweants artikel
Kattegerie:Nederlaands bedrief Kattegerie:Geschiedenis van Tweante Kattegerie:Eanske
Europees vootbal
Europees vootbal is vootbal tusken twee klubs oet verskillende Europese laanden. Dit is meestentieds eankel vuur klubs dee as laandskampioen worden bint, hoog bint eaindigd in de kompetisie of den beker van öar laand wunnen hebt. Rechtevoort (2016) bint der twee kompetisies veur Europees vootbal: de Champions League en de Europa League. Vuur de eerste komt alle laandskampioenen en de nommers twee tot oeterlik veer van grotere vootballaanden in anmearking, soms noa et spöllen van extra vuurroonden (dat doot de kampioenen van kleaine laanden, mar biegelieks ook de nommer twee van Nederlaand). In de Europa League spölt de bekerkampioenen en klubs dee as wat leger eaindigd bint. Noa de eneumde vuurroondes komt de klubs in groepen van veer, dee as allemoal twee keer tegen mekaar spölt. De twee besten goat dan duur in een knock-outsysteem tot an de finale.
Vootbalklubs spölt gearne Europees vootbal, umdat dat ze nen bult priezengeald en kieksiefers opleawert en de stadions bie Europese wedstrieden vake vol zit.
Westendarp (Olde Iesselstreek)
200px|thumb|ut Noorderbroek bi-j Westendarp Westendarp (Nederlands: Westendorp) is een buurtschap in de gemeente Olde Iesselstreek in de previnsie Gelderland in Nederland.
Het buurtschap Westendarp met bi-jnao 1200 inwoners is veurnamelek agrarisch. Het hef een prachtige umgeving, dèn besteet uut de natuurgebieden Tandem en Noorderbroek. Westendarp hef een actief verenigingsleaven, met onder andere een populaire toneelvereniging en een eigen voetbalvereniging V.V. Westendarp.
In Westendorp staot twee basisscholen met een bi-jzunder karakter: de Jenaplanschool "de Knienenbult" en een schole veur Daltononderwies "De Leemvoort".
Zeutermear
Zeutermear (Hollaands: Zoetermeer) is ne gemeente in de Nederlaandse proveensie Zuud-Hollaand. der wonden op 31 meart 2015 volgens et CBS 124.089 leu, op ne vlakte van 37,06 km².
Oet opgreawingen blik at der al sowieso seend et 13e joarhoonderd leu roond Zeutermear woond hebt. In 1962 wör Zeutermear anwezen as gröaistea vuur Den Heag. In korten tied gröaiden Zeutermear van klean doarp noar de doardegrötste gemeente van Zuud-Hollaand.
Yared Dibaba
Yared Terfa Dibaba (n 8sten april 1969 in Aira, Oromia, Ethiopië)  is nen Duutsen tellevisiepresentator.
Dibaba is in Ethiopië op de wearld kömn, mer opgröaid in t Oldnborger laand. Zien vaar waarken an t Lutherstift in Falkenborg en doar woonn ze ook. Dibaba gung noar de legere skole in Gannerkesee. In t Oldnborger laand hef he ok Platduuts leard. He haaln in 1990 zien diploma an t Max-Planck-Gymnasium in Demost. Noa ne lear as koopman in n Groot- en Boetenhaandel bie ne koffiefirma gung he op de akteerskole.
Hee was in de familieriege  Die Ohnsorgs bie n NDR te zeen en maakt met Julia Westlake t programma Op Platt. Noa at Eva Herman met ear verskel oawer familiepolitiek an de kaante zat is en bie n NDR dr oetvlöagen is, hef Dibaba earn plaats bie de talkshow  Herman und Tietjen  oawernömn, dee noe Die Tietjen und Dibaba het.
Dibaba is trouwd en hef twee kinder. He leewt met ziene familie in Altno.
Fraankriek (Ooststellingwarf)
Fraankriek (Nederlaans: Frankrijk) is een buurtschop in et Ooststellingwarfse dörp Ni'jberkoop, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand.
Breekörf
thumb|right|n Breekörf van stro thumb|right|Houten biejenkasten thumb|right|Hoenigraam thumb|Biejenstalle n Breekörf of n biejenkaste is n deur de meens emaakt onderkoemen veur hoenigbiejen.
Veule breekörven wördden vrogger van stro emaakt. t Naodeel hiervan is dat bie t vorthaolen van de hoenig, t oogsten, de körven beschaodigd wördden. Oek bin körven van stro meuilik schone te maken en hebben ze n korte levensduur.
Biejenkaste
Tegenswoordig gebruken imkers houten kasten mit hoeningramen waorin de biejenraoten zitten. Disse ramen hebben standardaofmetingen, zodat de imker ze kan uutwisselen tussen verschillende kasten. t Is daordeur lastig um in de tussentied hoenig te oogsten. t Ouwe raam wörden dan vervangen deur ene mit n stuk kunstmaotig vel van biejenwas waor n hoenigraotpatroon in an-ebröcht is. Dit zal de biejen dan verleien um t veerder uut te bouwen mit der eigen hoenigraot. De biejenkaste mit uutneembaore ramen wördden in 1838 uut-evunnen deur de Poolse priester Jan Dzierzon.
Bie t bepaolen van de aofmetingen van de hoenigramen mut der rekenige mee ehuilen wörden dat biejen openingen, waor ze zelf niet deurheer kunnen, toe zullen maken mit biejenliem (propolis). t Is dus arg belangriek dat der zat ruumte is tussen t raam en de waand van de kaste, aanders zal t uutnemen van n raam n lastig karweitjen wörden.
Biejenstalle
n Antal körven of kasten die onder n aofdak verzameld bin, wörden n biejenstalle eneumd.
Produksie
n Breekörf wördden vrogger altied emaakt deur en spesiale ambachtsman: de breekörfvlechter. Tegenswoordig koemen oek veule breekörven en biejenkasten uut de fabrieksindustrie.
Breekörf as symbool
De breekörf hef oek n symboliese funksie, namelik die van vliet. Vake wörden de breekörf aofebeeld mit n paor biejen. Dit symbool kömp onder aandere binnen de vriemetselarieje veur.
Samen mit n gesel en bisschopsornaot is n breekörf t attribuut van de H. Ambrosius; mit n inktkoker, penne en papier oek van Bernardus van Clairvaux, de stichter van de orde van de sistersiënzers, 1153.
Nijeveense Bovenboer
thumb|right|300px|Ligging van de Nijeveense Bovenboer in de gemiente Möppelt De Nijeveense Bovenboer is een buurtschop in de Drèentse gemiente Möppelt, körtbij de Aoveriesselse grèenze. Töt 1998 lag 't in de gemiente Nijevene. Ten zuudwesten van de buurtschop lig de Kolderveense Bovenboer.
In 2009 woonden der op de Nijeveense Bovenboer 120 mèensen.
Luuk (vienster)
thumb|n Luuk van t pervinciehuus van [[Grunnen (provìnzie)|Gröningen]] Een luuk (oek wel: viensterluuk) is een dreibaor peneel, meestentieds van hout, waormee een vienster an de butenkaante of-esleuten kan wonnen veur zunneloch en inbrekers. Over 't algemeen bin der twee luken per raam.
Vrogger hannen meensen oek luken um de kouwe of warmte buten te sluten. Véúrdat viensterglas bestung wanen luken 't enigste middel um te veurkoemen dat weer en wiend tot in de veurkamer veulbaor was.
In pertie gebieden, zoas in Overiessel, is an de beschildering van de luken te zien bie welk laandgoed 't huus beheurt.
Luken hemmen tegensworig heufzakelijk een versierende functie.
Woordvotkomps
't Woord betekknd 'sluutn'. Vandoar dat 'n holtn vèènsterskot 'loek' enuumd wöd, den bint ter umme de roetn 'of te sluutn'.
't Hef dezölfde votkomps as de name van de Germaansn god/reus Loki. Den was de va van de Weerldslange. Die 'umloekn' de weerld deurdat he d'r umhen zit en met zien bek 't puntien van zien start vaste bet. Loki is 'n pest-god, mar ok de god den de mèènsn 't vuur gaavn. Hi-j wöd ok iene edoane met Grendel, 't monster uut 't heldndicht Beowulf. De name van Grendel kenne wi-j weh as woord; as iets 'vergrèèndeln'.
De Boetners
De Boetners is nen dialektrockband uut Dörkum, uperichted in 2011. De jungs kömmet vöärnåmelik uut de gemeynde Montferland. Den band is neet aneslötten by ne plåtenmåtskappy en hevt ginnen manager. In 2021 brachteden sy in eigen beheer höär veerden album uut.
Geskydenis
Einspireerd döär Jovink en de Voederbietels, Normaal, Boh Foi Toch en AC/DC kwamen Kevin Raayman en Koen Büttner in 2011 up den Swarten Kross up et idee um nen band too beginnen. In 2013 wear et duo anevüld med Bram Kruijt en Alex Simons. Et eyrsten album, A-j Moar Schik Hebt, verskeen in 2014.
Souwal in 2018 as 2019 wear et nümmer Zommer uutesönden up Radio 2 döär Rob Stenders. Ouk versörgden den band en liveuptreaden tydens de uutsending.
Echt-Susteren
Echt-Susteren (Limburgs: Ech-Zöstere) is ne gemeente in de Nederlandse previnsie Limburg en hef ne oppervlakte van 103,47 km² (woarvan 1,16 km² water).
Algemeen
De gemeente is in 2003 ontstoan as gevolg van et samengoan van de veurmalige gemeenten Echt en Susteren.
Karnen
Echt-Susteren hef 10 officiële karnen (steadn, darpen en gehuchten). De plaatsnaambrödden bunt oaveral tweetalig; in et Nederlaands en in et ploatseleke Limburgs. Dizze Limburgse namen bunt ekozzen deur de inwonners van de plaetse en könt anders wean as de Veldeke-spelling.
Buurtschoppen
Noast de darpen gif et in de gemeente de buurtschoppen: Aasterbarg, Boakhoven, Berkeloar, Echterbosch, Gebrook, Heide, Hingen, Illikhoven, Kokkelert, Overend, Ophoven, Old Roosteren, Putbrook, Spoanshuusken en Visserweert.
Veurzeningen
Binnen de gemeente bestoat tal van veurzeningen. Anwezzig bunt bieveurbeeld sporten as (voetbal, tennis, fitness, volleybal, zwemsport, atletiek), nen bioscoop, kartcentrum, oaverdekten spöltuun en winkelcentrum.
Grunnen (provìnzie)
thumb|Grunnen
Grunnen (ook: Grönnen of verhollaandst Grunningen, Frais: Grinslân, Nederlaands: Groningen) is n provìnzie in t noorden van Nederlaand mit sikkom 586.000 inwoner en het as heufdstad mitzulfde noam Stad Grunnen.
Grunnen grìnst in t noorden aan de Waddenzee, in t noordoosten aan inhammen Ems en Dollert, in t oosten aan Oostfraislaand (Leegsaksen, Duutslaand), in t zuden aan de Drìnt en in t westen aan Fraislaand.
Bie provìnzie heuren drij leutje Waddenaailanden: t Oog, De Ploat en Zuderdunen. Aal drije binnen onbewoond deur mìnzen, môr binnen n parredies veur vogels en zeehonden. Noar dizze Waddenaailanden worden joarleks n aantal moalen wadlooptochten organiseerd.
Algemain
Provìnzie wordt ook wel Stad en Ommelanden nuimd, omdat ien vrouger tied Stad (oorspronkelk Saksisch) en t omliggend plattelaand (oorspronkelk Frais) laange tied in onmin leefd hebben. De drij historische Ommelanden binnen Hunzego, Fivelgo en t Westerkertaaier. De Ommelanden en t Oldambt waren tot 15e aiw grotendails Fraistoaleg. De Stad, t Gorecht en Westerwolde waren Leegsaksisch. Nou wordt sikkom overaal in Ommelanden Leegsaksische dialekten proat. Allend in dörpen Moarem, De Wilp en De Penne in t Westerkertaaier wordt nog Frais proat.
Der binnen vaaier steden in de provìnzie: Grunnen, n Daam, Winschoot, Delfziel.
Grunnen is noa Drenthe, Fraislaand en Zeelaand provìnzie mit minst aantal ienwoners van Nederlaand, met 246 inwoner per km².
Geogroafie
t Noordoosten van provìnzie grìnst aan t Ems-Dollart estuoariom. In streek om en bie dit estuoariom is inloop van  tied  bult grond biekommen. Omgeevm wordt veural kenmaarkt deur herenboeren mit schiere kapitoale stees en leutje aarbaidershoeskes der noast. Naargnswoar in Grunnen was t verschil tuzzen riek en aarm zo groot as in dit Oldambtster west. Vandoar ook dat der juust in t Oldambt n kommunistische partij ontstoan is. Dizze was tot 2006 aan tou grootste partij in de gemainteroad van gemainte Reiderlaand.
right|250px|thumb|Het [[Raitdaip bie Dörkwerd ]] Onder t westelke dail van dit gebied (Fivelgo), ligt n grode eerdgasbel dij lèste joaren oereg leeg wordt. Hai is bie Slochter vonden en drogt den ook de noam Slochteren. t Is nait zo dat de gasbel zoch allend bie Slochter bevindt. Hai rekt zoch grofweg oet van Hoogezaand tot n Daam en van Middelstom tot Noordbrouk tou. t Vermindern van de drok in de ondergrondse eerdloagen zòrgt terveur dat grond zakken dut.
t Zuudoosten, de Veenkolonien, was oorspronkelk n oetstrekt hoogveengebied dat vanôf 17e aiw ontklaind en in kultuur brocht worden is. Oet dij tied resteert n oetgebraaid stelsel van knoalen. Traditsjoneel wörren hier veural fabriekseerdappels verbaauwd. Tegenswoordeg binnen der nog môr drij AVEBE-febrieken over, woarvan ainege verwaarkensfebriek bie Troapelknoal staait.
Oostelk van de Veenkolonien en t Oldambt ligt Westerwolde, n streek op zaandgrond. Hier ligt t hoogste stee van Grunnen, de Hassebaarg. Dizze streek wordt kenmaarkt deur n glooiend laandschop mit veul bozzen en neanderrivierkes.
Ook t Westerkertaaier, in t westen van t provìnzie, ligt op n laange zaandrog. Dit is n oetloper van de Hondsrog. t Het wat laandschop betreft veul van de Fraise Wolden.
In t noorden van t Westerkertaaier wordt t laandschop kenmaarkt deur hoogten.
Stad en Hoaren binnen ontstoan op de Hondsrug. Dit verkloart ook de hoogteverschillen in Stad.
Ook t Hoogelaand is, zo as de noam al vermouden dut, n hogergelegen streek. As man t over t Hoogelaand het, prat man ook voak over doar bie de diek. Dit komt deurdat de dieken dizze streek beschaarmen en ontstoan loaten hebben.
De belangriekste knoalen in de provìnzie binnen t Raitdaip, t Van Starkenbörgknoal, t Emsknoal, t Stadsknoal en t Winschoterdaip. Revierkes in t gebied binnen t Raitdaip, oetgroaven en liektrokken tot n knoal, de Laauwers en de Westerwoldse Oa dij tin zuden van Weskenhoezen de Ruten Oa nuimd wordt.
Geschiednis
thumb|220px|right|Koart van Grunnen mit de [[Oldambtsterse noamen]] De geschiednis van de provìnzie Grunnen is veur n groot dail t prozes woarbie de Stad in de run van de joaren aal meer de macht kreeg in de Ommelanden. Doar veur ligt nog n periode woarin t grootste dail van de provìnzie ain gebied vörmde mit t noaberske Westerlaauwers Fraislaand en Oostfraislaand. t Was n gebied dat t maiste vot haar van de tegenswoordege Waddenzee. Bie eb vuil t dreug, bie vloud ston t grotendails onder woater. In dat kwelderlaandschop was vaste bewonen allendeg meugelk op wierden en taarpen.
De vondst van n hunebed bie Noordloaren verwist noar t feit dat de bewonensgeschiednis op zien minst terugge gaait tot de staintied. De vondst van n verzonken hunebed bie Delfziel is n aanwiezen dat dij bewonen zoch nait allend bepaarkte tot t grìnsgebied mit de Drìnt.
De eerste bekende vermelden van t Stad Grunnen dateert oet 1024. De Stad was dou in elk geval nominoal bullen van de bisschop van Oetrecht. Aannomen wordt dat Stad oorspronkelk n Drìnts esdörp was, môr der binnen ook aanwiezens dat Stad dails bewoond wuir deur Fraizen. t Saksische karakter het in elk geval de overhaand kregen.
De Stad haar oorspronkelk ainege konkurrentsie van n Daam, môr noadat de Stad der in sloagd was om t stoapelrecht te verwaarven was de dominante positsie vestegd. De invloud van de Stad dijde vlot oet. t Toppunt van heur macht beraaikte de Stad aan t ìnde van de 15e aiw, dou heur invloud tot wied in de tegenswoordege provìnzie Fraislaand rekde, woarbie allend Froaneker zok tegen Stad verzette. In summege dailen van de provìnzie, mit noam in t Oldambt en Westerwolde was de Stad oetìndelk ook formeel boas.
De haile provìnzie nam de toal van de Stad over, môr behuil n aantel Fraise woorden en oetdrukkens.
In de tied van de Republiek was de gangboare aanduden veur Grunnen provìnzie Stad en Lande. Dij volgorde was gain touval. De heerschoppij van de Stad over grode dailen van de provìnzie ìndegde in bestuurleke zin noa de Franse tied. Dou wör de tegenwoordege provìnzie insteld woarbinnen de biezöndere positsie van de Stad formeel ôfschaft wör. De Stad bleef nog wel aigender van grode dailen van t Oldambt, Westerwolde en de Veenkolonien. Doar kwam pas n ìnde aan in de tachtiger joaren van de 20e aiw deur gemaintelke herindailen.
Vlaag en woapen
right|Woapen van Grunnen t Woapen van de provìnzie Grunnen is offisjeel vaststeld in 1947. t Dateert al oet de 16e aiw. t Is tot staand kommen noadat de Stad en de Ommelanden, noa de reduksie van de Stad in 1594 verainegd wörren as ain gewest. t Woapen is den ook n kombinoatsie van t woapen van de Stad en t woapen van de Ommelanden.
In t eerste en daarde kertaaier staait t woapen van Stad. Hiermit worden de gebieden symboliseerd dij direkt onder t bestuur van de Stad vuilen (t Gorecht, baaide Oldambten, Reiderlaand en Westerwolde). t Wordt vörmd deur n golden schild mit doarin de Duutse oadler mit twij koppen en de vlaag van de Stad as schild.
In t twijde en vaaierde kertaaier staait t woapen van de Ommelanden. Dit bestaait oet n sulvern schild mit drij blaauwe banden en 11 rooie haarten. De drij baalken stoan veur de drij Ommelanden, Hunzego, Fivelgo en t Westerkertaaier. De 11 rooie haarten verwiezen noar de 11 onderkertaaieren.
t Woapen wordt dekt deur n golden kroon van vief bloader en vaaier poarels. t Wordt aan weerszieden vastholden deur n golden laiw as symbool van de Nederlanden.
130px|right|Vlage van Grunnen De provìnzjoale vlaag is vaststeld in 1950. Ook de vlaag verwiest noar Stad en Ommelanden. De rooie en blaauwe houkvlakken verwiezen noar de kleuren van de Ommelanden, t zìntroale gruine kruus verwiest noar de zìntroale positsie van de Stad.
Toal
In de provìnzie Grunnen wordt Grunnegs proat, dat n dialekt is van de Leegsaksische streektoal. Op de maiste ploatsen sprekt man meer Grunnegs as Nederlaands. t Dialekt onderschaaidt zoch van de aander Leegsaksische dialekten deur zien aksìnt, dat nait op t Duuts of t Nederlaands liekt. Ook de woordenschat is deur Fraise invlouden aans as dij van de aander Leegsaksische dialekten.
Volksbrukens
right|250px|thumb|Landschap van [[Westerwoolde (streek)|Westerwolde foto: Jacqueline Kuil. Foto's van Groningen ]] Typisch Grunnegse volksgebruken binnen neutenschaiten, ook op e gorre of neutjeriegjern nuimd, kinken en kaaibakken.
t Stad viert op 28 augustes Grunnegs ontzet (ook Bommenberend nuimd). Dit wordt vierd mit n sportevenemìnt, meziek en n kaarms. Vierd wordt dat de Stad, op 28 augustes 1672 (veur de Gregorioanse kalìnder 17 augustes), won van de bisschop van Munster, Berend van Goalen (Bommenberend), dij Stad onder vuur huil.
In Westerwolde viert man in ploatsen as Onstwedde en Jipsenhoezen op 21 december Sunt-Thomas. Op dizze körtste dag van t joar worden de kwoaie gaisten verjoagd deur op midwinterhörns te bloazen. Op 6 jannewoari, drijkeunens, gongen kinder vrouger laangs de deuren om slik te ontvangen van de bewoners. Tegenswoordeg wordt dit binoa tot hailmoal nait meer doan.
Eterij en Drinkerij
Typisch Grunneger lekkernijen binnen:
Kultureel aarfgoud
t Kultuurhistorische aarfgoud van de provìnzie wordt vörmd deur Börgen (verstaarkte laandhoezen, zo as de Fraeylemabörg in Slochter) en veule olle dörpskìrken, dij voak mit de bieheurende dörpskernen op wierden stoan. Aan de Duutse grìns liggen de vestendörpkes Boertang, Nijschaanze en Olschaanze.
Wieders is n groot kultureel zentrum van de provìnzie t Grunneger Museum. De olle grieze Martinitoren van de middelaiwse Martinikìrk is de trots van Stad en Ommelaand.
Toerisme
t Kultureel aarfgoud en aander zainsweerdegheden as t Naasjonoalpaark Laauwersmeer, de Hortus in Hoaren en de natuur in Westerwolde vörmen de belaankriekste rezens veur toeristen om noar de provìnzie Grunnen te kommen.
Provinzjoale Stoaten
De Provinzjoale Stoaten binnen veur t lèst kozen in 2023.
Deputeerde Stoaten
t Bestuurliek zìntrum van de provìnzie is vaastegd in t historische provìnziehoes aan t Martinikìrkhoof in t Stad Grunnen. Grunnen wordt bestuurd deur n kollege van GL, PvdA, CU, VVD, CDA en D66.
Noast Kommissoares van de Keunegin René Paas (CDA), bestaait t kollege oet:
Zaandzee
Saomen met dunen maakt ärgs zo'n 20% van de hudige woestienen uut en zo'n 6% van al et laandöppervlak. In de Sahara komt völle ärgs veur die soms wel groter bint as 500.000 veerkaante kilometer. Ärgs bint veural te vinden tussen 20° töt 40° graoden noorderbreedte en 20° töt 40° graoden zuderbreedte.
De miest grote zaandzee op eerde is et Lööge Kertier (Rub al-Khali) in Saoedi-Arabië det 640.000 veerkaante kilometer groot is.
Erg
Een Erg kan verwiezen naor:
De Kievitshaar
De Kievitshaar lig in het uterste westen van de gemiente Hardenbarg, en lig feilijk aordig wied van de stad Hardenbarg of. Het is an drei kaanten umsleuten deur het Stappester Bos. Wat grotere plaatsen in de directe umgeving bint Ni'jlusen en Stappest.
Iene die De Kievitshaar umschreven hef in ien van zien gedichten is Hendrik Sterken Rzn uut de buurtschop De Maot (gemiente Stappest). Disse dichter, historicus, harmonicaspeuler en vroggere boer hef altied vlakbi'j De Kievitshaar ewoond. Uut zien gedicht De Kievitshaar (1966):
<poem style="margin-left:2em"> [...] Driej huuzen stunden ienzaam doar hoog boaven op de belt Rondumme lag gezichten wied het grote heideveld Twie'j bergen weerskàànt van de weg net of 't een vesting was En onder ien het leege làànd doar schittern De Haarplas Doar gonk de olde weg toe langs van Möppelt noar de Schààns Wie onderweg dan rösten wol gaf Kievitshaar een kààns Ien 't oosters huus, woar vrogger tied een herberg is ewest 't Lig met de ramen noar de weg net àànders as de rest Bi'j de herberg stiet het bakhuus nog de baknoamt is niet meer Op d' olde muure ku'j nog zien hoe of het was weleer [...]
Woonserediel
thumb|300px|Satellietfoto de gemiente Woonserediel en omkrieten Woonserediel (Nederlaans:, Fries: Wûnseradiel) is een veurmaolige gemiente in de Nederlaanse perveensie Frieslaand tussen Workum, Harlingen en Bolsward. De gemiente is op 1 jannewaori 2011 opgaon in de ni'je gemiente Zuudwest-Frieslaand.
Woonserediel was een echte plattelaansgemiente. Veul meensken warken in de agrarische sektor, die grotendiels uut veeteelt bestaot.
In et noorden van Woonserediel leit de Waddenzee; an de westkaante et Iesselmeer. De omringende gemienten bin Harlingen, Franekerediel en Littenserediel en an de Ofsluutdiek et Noord-Hollaanse Wieringen.
Belangriekste plakken
De gemiente Woonserediel had mar liefst 55 officiële plakken. Et heufdplak was Witmarsum. De Nederlaanse naemen weren de officiële.
Dörpen en gehuchten
Antal inwoners per woongebied op 1 jannewaori 2004: Bron: CBS
* Et CBS nuumt et gebied westelik van de spuien in de Ofsluutdiek 'Kornwerderzaand', wiels et eigenlike Kornwerderzaand oostelik van de spuien leit. De ienige huzen westelik van de spuien staon midden op 'e ofsluutdiek bi'j 'Breezaanddiek'. Hier wonen vier meensken (ofrond op tientallen bin dat d'r 0). De huzen bi'j Kornwerderzaand vallen in de CBS-indieling onder et butengebied van Zurich.
Overige officiële plakken:
Buurtschop
Naost disse officiële plakken beston de gemiente uut de volgende buurtschoppen:
Bevolkingsontwikkeling
De inwonerantallen in de jaoren weren:
Tanzania
Tanzania of Tanzanie, officieel de Vereynigde Republik Tanzania (of: Tanzanie), is een land an de oustküste van Afrika. Et grenset an Uganda in et noorden, Kenia in et noordousten, de Komoren en den Indisken Oceaan up et ousten, Mozambik en Malawi in et süden, Zambia in et süüdwesten en Rwanda, Burundi en de Demokratiske Republik van de Kongo up et westen. Den höygsten barg van Afrika, de Kilimanjaro, ligt in noordoustelik Tanzania. De höyvdstad is Dodoma.
Vöäle belangryke menskachtige fossilen sint in Tanzania vünden, so as uut et Plioceen-tydpärk, so een ses miljoon jår weaderümme. De undersoorte Australopithecus deade 4 töt 2 miljoon jåren weaderümme oaver heyl Afrika rundswerven. De oldste menskachtige oaverblyvsels sint evünden by den Olduvaiklouv. Do as 1,8 miljoon jår eleaden Homo erectus upstünd, verspreidden sik de menske sik oaver et heyle vasteland, en later ouk når Australie, under de soorte Homo sapiens. Disse soorte nöäm ouk Afrika heylemål oaver en roiden de öldere undersoorten uut. Eyne van de öldste volker van de wearld, de Hadza, likt uut Tanzania te stammen. See hebbet ne mundelike verhalentradity wårin vöärolden nöymd wordet. Disse vöärolden warren lange van lyf en gebröäken as eyrsten vüür en medicynen. Se woanden in grotten, net as Homo erectus en Homo heidelbergensis dee as ouk in disse streake woanden.
Later, in de Steyn- en Bronstyd, tröäken volker med Kushitiske språken vanuut Ethiopia up et süden an, Tanzania in. Oustkusjitiske volker kümmen Tanzania binnen vanaf et noorden van et Turkanameyr, tüsken de 2000 en 2400 jår terügge. Ouk kümmen dår de Datooga vanuut de hüdigendaagse grensstreake tüsken Süüdsudan en Ethiopie noch by, tüsken 2900 en 2400 jår eleaden. In deeselvde tyd tröäken de Mashariki Bantu vanuut Westafrika når de gebeden rund et Viktoria- en Tanganyikamear. Vanaf dår tröäken se wyder Tanzania in tüsken 2300 en 1700 jår terügge.
Teagen et ende van den 19. eyw wör Tanzania koloniseerd döär Düütskland, dee as der Düütsk Oustafrika van makeden. Nå den Eyrsten Wearldoorlog güng et bestüür oaver når et Vereynigd Köäningryk. Et vasteland wÖr Tanganyika nöömd. De eilanden van Zanzibar warren een eygen koloniaal distrikt. In 1961 en 1963 wörden de beide gebeden unafhanglik. In april 1964 kümmen se by eynander en vörmden de Vereynigde Republik Tanzania.
Volgens de Vereynigde Natys hevt Tanzania 56.313.438 miljoon inwunners. De bevolking is upbowd uut meyrdere volker, med verskillende språken en gelöyve. Tanzania's regeyringsförm is nen presidentiälen grundwetteliken republik. Seyt 1996 is de officiäle höyvdstad Dodoma. Hyr sit ouk et presidentskantoor, de landsvergadering en een antal regeyringsministerys. In Dar es Salaam, de eyrdere höyvdstad, sittet noch altyd de meyste regeyringskantoren. Et is ouk noch de grötste stad, belangryksten haven en vöärnaamste stad vöär de handel. As et der up an kümt hevt Tanzania een eynpartyenstelsel; de sociaaldemokratiske partye Chama Cha Mapinduzi hevt de macht in handen.
Tanzania is bargachtig en dicht bebosd in et noordousten, by de Kilimanjaro. Drey van de Afrikaanske Groute Mearen ligget deyls in Tanzania. Up et noorden en westen ligt et Viktoriamear, et grötste mear van Afrika, en Tanganyikamear et deepste mear van et wearlddeyl en bekend üm syne unike viskensoorten. Up et süden ligt et Malawimear. De oustküste is hete en dröyge. Net uut de küste ligt de eilandengruup van Zanzibar. Et Beskarmde Gebeed Menaibaai is et grötste beskarmde seagebeed van et land. Up de grense med Zambia, in de Kalambo-rivyr, ligget de Watervallen van Kalambo, de up eyn nå grötste ununderbröäkene watervalle van Afrika.
In Tanzania wordet meyr as 100 verskillende språken eküürd. Dårmed hevt et de grötste språkverskeidenheid van Oustafrika. Up papyr hevt Tanzania ginne officiäle språke, mär et swahili wördt et meyst espröäken. Et wördt gebruked in de regeyring, de laegere rechtsalen en up de laegere skolen. Vöär internationalen handel en diplomatik gebruket se engelsk. Ouk up et vöördesat underwys is engelsk noch de vöärnaamste språke, mär dår wolde de regeyring in 2015 vanaf. Ungeveyr 10% van de tanzanianen spreaket Swahili as eyrste språke. 90 percent hevt et as tweyde språke.
Naamherkumst
De naam Tanzania is ne samenstellinge van de eyrste drey letters van tanganyika (de olde name van et land) en zanzibar, et eiland uut de küste. Dår is dan noch -ia by achteran eplakked. Et woord tanganyika kümt uut et swahili en besteyt uut de wöärde tanga (seil) en nyika (wildernis). Et woord Tanganyika bedüdet düs "seil in de wööste", wat ouk ne verwysing når et Tanganyikamear weasen kan. Et woord Zanzibar kümt wellicht van et woord zenji of zanj, wårmed de lokale lüde andüded wörden (et solde "swart" bedüden) en et arabiske barr, wat "küste" bedüdet.
Land
Med 947.303 kilometer in et veerkant is Tanzania et up 12 nå grötste land van Afrika, grötter as Nigeria en kleiner as Egypte. Med de klokke med grenset et an Kenia, Uganda, den Indisken Oceaan, Mozambik, Malawi, Zambia, Kongo-Kinshasa, Burundi en Rwanda. Beide et höygste en et laegste pünt van Afrika ligget in Tanzania. Den barg Kilimanjaro is 5895 meter houge, et Tanganyikamear is 1471 meter depe. By et land höyrt ouk noch een paar eilanden, wårvan as Ungoja (Zanzibar), Pemba en Mafia de grötsten sint.
Et midden van Tanzania is hougvlakte, goden grund vöär burenbedryve. De rest van Tanzania is dicht bebosd en bargachtig.
Klimaat
Tanzania hevt twey reagenstreaken. In et midden, süden en süüdwesten van et land is et reagenseisoon van oktober töt april, in de rest van et land van oktober töt december en van maert töt mei.
Deers en natuurbeskarming
Ungeveyr 38% van et land steyt under natuursküt. Tanzania hevt 16 nationale parken en noch een paar wild- en bosreservaten. Ouk de Ngorongoro-streake höyrt der by. In et Nationale Park Gombeströym düt chimpanzee-undersöökster Jane Goodall al seyt 1960 et gedrag van disse deers bestuderen.
In et land leavet ne unmündige verskeidenheid an deers. Up de Serengetivlakte doot miljonen gnu, zebra en andere ko-achtigen alle jåren med an den Grouten Trek. Wyders gevt et noch ngeveyr 275 amfibyen- en 130 kruupdeersoorten.
Politik
Tanzania is eygenlik ne grundwettelike republik, mär in warkelikheid is der mär eyne partye an de macht: de Chama Cha Mapinduzi (CCM). Seyt 2021 is Samia Suluhu president. Synen eyrsten minister is Kassim Majaliwa.
Lüde
In Tanzania woanet in 2020 ungeveyr 59.023.784 lüde In ne telling in 2012 was dat noch 44.928.923. De inwoaners höyrt by ten minsten 125 verskillende volker, wårvan as de meyste by et bantustamverband höyret. De sukuma, nyamwezi, chagga en haya hebbet allemål meyr as eyn miljoon lüde. Et oavergroute deyl van de tanzanianen (99%) is van oorsprung afrikaansk. Een klein deyl is van arabiske, europääske en asiatiske kumaf.
De meyste tanzanianen woanet an de oustküste en in et noorden. De rest van et land is dünne bevolked. Med afstand de grötste stad is vöärmålig höyvdstad Dar es Salaam, med 4.364.541 inwoaners. Middenin Tanzania ligt de höyvdstad, Dodoma, med 410.956	inwoaners.
Voorst
Voorst kan verwiezen naor:
Amazone (revier)
thumb|300px|De Amazone in de buurte van [[Iquitos, Peru]] thumb|300px|'t [[Stroomgebied van de Amazone]] De Amazone (Portugees en Spaans: Amazonas) is een fikse revier in Zuud-Amerika die miest deur Peru en Brazilië löp, mit belangrieke ziedtakken in Brazilië, Colombia, Ecuador en Peru. Ofhaankelk van wat aj opvat as de varst liggende bron van de Amazone, is 't de langste revier ter wereld of de iennaolangste, nao de Niel. Hoe dan ok is e wieduut de waterriekste, mit een debiet (volumerapheid) van viefmaol det van de tweede in rang, de Congo. De Amazone nemp 20% van de wereldwiede revierwaterofvoer naor de oceaan veur zien reken.
De Amazone hef zien begun in Peru, löp veur zo'n 6.448 töt 6.530 km en mondt in Brazilië uut in de Atlantische Oceaan. De revier stroomt deur 't Amazoneregenwold. In de regentied dijt e op sommege plekken uut töt mar liefst veertig kilometer bried. 't Stroomgebied van de Amazone is 't grootste in de wereld en beslat zo'n zeuven miljoen vierkaante kilometer.
Naost duzenden vissoorten leeft der in de Amazonerevier onder meer schildpadden, krabben en algen. De orinocodolfien kump allennig in dizze revier veur.
Utrecht (stad)
270px|thumb|Lokaosie van Utrecht thumb|270px|Utrecht, veur de Domtoren Utrecht (in plaotselike dialekten vaok: Utrech) is de heufdstad van de gelieknaomige provinsie en de vierde stad van Nederlangd (357.719 inwoners in 2020, bron: Gemeente Utrecht). Utrecht is een van de stejen van de Rangdstad.
De stad is sentraol elegen op n knooppunt van weg-, spoor- en waoterwegen, waordeur t n toonangevende beurzen- en konferensiestad is.
De stad huusvest de grootste universiteit van Nederlangd en t heufdkantoor van de Nederlandse Spoorwegen. Ok is de Jaorbeurs hier evestigd.
Utrecht is de zetel van n oud-katholieke en van n rooms-katholieke aortsbissjop.
t Is een van de oudste stejen van Nederlangd mit n belangriek histories sentrum.
Vanwege de Domtoren, beeldmark van de stad en mit 112,30 meter de hoogste karktoren van Nederlangd, wort de stad ok wel de Domstad eneumd.
Bodhrán
thumb|right|300px|Bodhrán met stökn
ne Bodhrán (sprek oet: baw-roan) is ne Ierse liestetromme met gewoonlik nen diameter van 25 tot 65 cm. De tromme wörd bespöld met nen stok met twee slageandn, ok wal de tipper, beater of in t Iers cipín (sprek oet: kip-ien) eneumd. n Kettel is an ene kaante bespönn met n siknvel. Det kan rechtevoort ook keunststof materiaal wean, of kangeroevel. t Spantuug begeent rechtevoort alverdan mear op bestoande spanmechaniekn te liekn. Van vrooger oet hardn bodhráns n kruus van roondhoolt an de binnkaante wat dr vuur zorgdn det he egaal roond bleef. Wieters deenn t kruus um t dinge an vaste te hooldn bie t loopn. Duur verniejde techniekn is t kruus neet mear neudig.
De tromme wörd rechtop eheuldn op de basse van t been, en met ene haande bespöld. Met de aandere haande wörd de tromme recht eheuldn, terwiel de toonheugte van t vel of ewisseld kan wordn duur teegn de binnkaante van t vel te drukn.
Geskiedenisse
Dr is bewies det de bodhrán wör gebroekt in n Iersn Opstaand van 1603 duur de Ierse troepn as oorlogs-, of gevechtstromme, of det he gebroekt wör vuur t geewn van n ritme vuur de fluitspöllers, of t ankondigen van t korps. Doarumme deankt wat leu det t is of eleaidt van ne oold-keltise tromme.
Naam
Bodhránmaker Nicholas Driver van de doarde gennerasie meant det t woard van t Ierse bodhor keump, wat "dof, zacht kleenknd" beteeknt. Hee meant ook det t velskaale beteekn kan. Ne aandere meaning oawer n naam is det t van t Ierse woard bodhar keump, wat "doof" beduudt. Umdet t nog mer kortns in Ierse meziek te veendn is as vervanging van de tamboeriene, kan t ook ne ofleaiding wean van de Engelse ofkorting van de tamboeriene: bourine.
Meugelike vuurlopers
n Bodhrán lik völle op tromn dee't ook völle in Noord-Afrika en t Midn-Oostn vuurkomt. De tromme hef bepoalde kenmoarkn van tromn dee't roond de Middellaandse Zee en in Arabise muziek vuurkomt. Dr beent ook tradisjonele tromn van Noord-Amerikaanse Indiaann dee't dr völle op liekt.
Umdet n bodhrán ook völle op oolde Spaanse tromn lik, kan t wean det t instrumeant met is enömn duur Iersn dee't oonder n dienst van Spanje hadn evöchtn, of dee't met Spanjaardn op skepe voarn hadn.
Dr beent ook verhaaln det de bodhrán eerst ne gewone skaale was vuur t verslepn van torf. De eerste bodhráns warn dan seempele liestn woer dan gewoon n vel oawerhen was etrökn.
Dorothea Hast meant det tot t midln van n 20sten eew t deenk gewoon wör gebroekt vuur t skeaidn van kaf, kokn en bakn, as skale vuur t opdeenn van etn, of vuur t opsloan van etn of gerei. Hast meant ook det t tot dee tied allene vuur meziek wör gebroekt in boetnstedelike gebeedn. Hee meant ook det t vroogst bekeande gebroek van de bodhrán as muziekinstrumeant pas in 1842 was. t Gebroek as gewoon instrumeant wör pas in de joarn '60 populair, toew Sean O'Riada dr met begun.
Bekeandheaid
thumb|right|300px|Bodhrán as versiering met ofbeelding n Naamn "Bodhrán" keump, vuur zovear bekeand, neet earder as n 17den eew vuur. Dr warn vanzelf al van ooldsher wal slagwoarkinstrumeantn dee't óf met de haande óf met stökke bespöld mosn wordn, mer n bodhrán wör pas noa de joarn '50 bekeand as offisjeel instrumeant, duurdet dr ne algemene opleawing van weardering vuur tradisjonele muziek köm. Doarvuur wör he allene broekt vuur feestn en optochtn in t zuudwestn van Ierlaand.
Featelik köm t instrumeant mear op de vuurgroond in de tweede Ierse Muziekopleaving in de joarn '60, vuural duur groepn zo as Ceoltóirí Chualann en The Chieftains.
Internasjonaal
Vuural in Ierlaand, mear ook in Skotlaand, t noordn van Nova Scotia en Newfoundland is n bodhrán bekeand. Ook in Cornwall wörd n variaant van t instrumeant gebroekt.
Wieter wörd t instrumeant vake as versiering an de mure höngn. De Bodhráns wordt hiervuur spesjaal op eskilderd, met vake Keltiese ofbeeldingn.
Spölwieze
n Bodhrán wördt in t zitn bespöld en röstet rechtop op de basse van n spöller. n Spöller heuld um rechtop met n oarm en t boawnlichaam (op de leenkerbasse vuur rechtshaandigen en rechtsumme vuur leenkshaandigen). De haande van disn oarm lig teegn de binnkaante van t vel an. Hiermet kan n spöller de spanning van t vel veraandern duur härter of zachter te drukn of t spölvlak te veraandern. Doarmet veraandert de toonheugte en -deepte van de tromme. Met de aandere haande wörd de tromme bespöld. Meestieds met n cipín of met de blote haande. t Stökn was van vroger oet baseerd op n haandbeen met twee gewrichtn an t eande. Doarumme hef t stökn an beaide kaantn nen slagkop. Rechtevoort wordt ze meestieds van eshoolt of aandere soortn harthoolt emaakt. Johnny McDonagh was n eerstn den met stökke met n kwast an t eande köm, en n rimshot introduceern (in eenn slag n raand en t vel raakn).
Dr beent verskeaidene spölwiezn, meestieds verneumd noar t gebeed in Ierlaand woer't ze bedacht zeent. n Bekeandstn is de Kerry-stiel, met n stok met twee slageandn. Nen aandern bekeandn is de West Limerick-stiel. Doarbie wörd mer ene kaante van n stok gebroekt.
Köllumerlands
De noam Kölmerlands kin ook dienen as foutieve benoamen veur t Westerkertiers
De noam Köllumerlands wordt ook wel bruukt veur t Westerkertiers ien zien algemeen.