cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leeg Zuthem
Leeg Zuthem lig in t meest noordwestelike deel van de gemeente Roalte, zowat 4 kilometer op t zuudoostn van Zwolle. Töt an de gemeentelike herindelige van 2001 was Leeg Zuthem deel van de gemeente Heino. Vuurbie Leeg Zuthem löp de spoerliene Zwolle-Almelo, woeran't Leeg Zuthem töt an 1950 nog n eegn stasjunneke har.
Op t noordwestn van t döarpke, in de gemeente Zwolle, he'j de boerskop Hoog Zuthem. n Naam Zuthem lik ne ofleiding te wean van Zuudheem, ofwal de wonstea op t zuudn.
t Doarp hef ne eegne legere skole, bookhalle, kafee en doarpshoes. Doarnöast hebt ze regelmoatig aktiviteitn op t Zunneweitje.
In de umgewing van Leeg Zuthem zeent verskeaidene laanderiejn te bekiekn, zo as Den Alerdinck en Colckhof. Doarnöast kö'j, a'j richting Heino goat, n Diekstool Salland Rot bekiekn, ne skure woerin't bievuurbeeld vroger n oogst dreuge vort epakt kon wordn.
Grunnegs (biezundere woorden)
n Aantel biezundere woorden ien t Grunnegs hebben meer as ain betaikenis of hebben verlet van wat extroa aandocht. Dizzent stoan hieronder beschreven. Ook bepoalde woordbroekens ien t Grunnegs worden hier ook ien beschreven.
Ja
t Grunnegs staait ja bekend om t broeken van t woordje ja. t Kin binoa aaltieds broekt worden as aine verwiezen wil noar n eerder gebeurd, bekend of logisch feit of gebeurtenis. Voak wordt t aan t ìnde van de zin ploatst, môr ien summege gevalen kin t ook aargens ien t begun. Dit bepoalt wel de noadrok van de zin. Veurbeelden:
Bie de eerste drokt de spreker oet dat der wat aan de haand is woar de dag de veur nog over proat is. t Gaait hier den ook om t bekende feit dat t de vurrege dag nog gebeurd is. Bie de twijde gaait t om t feit ien zien gehail, woarbie t feit dat t n dag eerder was nait zo wichteg is.
Noa n zin mit ja, volgt der maisttieds n oetlèg: Dat kin ja nait, de winkels binnen vandoag sloten. Dit woordbroeken kin bie binoa aals broekt worden, dus ook: Nee ja, wat zunder oetlèg nog aal ais veur misverstanden zörgen kin. Dizze gewoonte wordt ook voak overnomen ien t Grunnegs Nederlaands: Dat heb ik ja niet gedaan, je zag zelf dat dat ding vanzelf viel.
Aander
t Woord "aander" betaikent ien t Nederlaands "ander(e)", môr het ien t Grunnegs nog meer betaikenissen. "Aander" kin ook "volgende" betaikenen. Dit wordt allìnd broekt bie tiedsaandudens, bieveurbeeld "aander dag", wat "morgen" betaikent. Dit is juust t tegenoverstèlde van t Engels:
Betaikenis 1: jij
Dizze regel wordt nait bruukt as de noadruk op "doe" ligt, voak mit verboazen as oetdrukken. De klemtoon ligt den ook op "doe".
In tegen:
Doetz- en joetzgewoontes
t Woord 'doe' is ien verlieken tou zien Nederlaandse vertoalen 'jij' veul onbeleefder. Doarom wordt der ien t Grunnegs veul gaauwer 'joe' zègd as ien t Nederlaands 'u'. Tin eerste wordt tegen elk dij man nait kent en nait zichtboar meer as 10 joar jonger is as de spreker, 'joe' zègd. Pas as aine aangeeft dat man 'doe' zèggen kin, dut man dat. t Is aans nait gebroekelk om bejoarde mìnsken tou vroagen om doe tou zèggen. Doar zègt man automoatisch 'joe' tegen. Doarnoast is t binnen de femilie ook gebroekelk dat man tegen elk dij oller is as die, behaalve dien olluu, ook joe zègt. Ien t schema hieronder zugt man n stamboom mit de femilie van A, dij t oetgongspunt is. Tegen elk dij rood onderstreept is, wordt 'doe' zègd en tegen elk dij gruin onderstreept is wordt 'joe' zègd. Bie de voader staait n gruine en n rooie. Dat komt omreden van vrouger 'joe' zee tegen zien olheer, môr tegenswoordeg is dat mainsttieds 'doe'.
Tegenswoordeg wordt ook tegen de grootollers voak wel 'doe' (of op zien Hollaands 'jij') zègt. Vrouger was dit ondenkboar, sunt doudestieds de ôfstand tou de grootollen veul groter was. De grootollen haren al n hail leven waarkt en ervoarens opdoan en doar haar man veul respekt veur en de grootollen wörren vrouger ook nait bie de veurnoam aansproken en hailemoal nait mit 'opa' en 'opoe'. Dit wazzen dou koosnoamen dij veuraal broekt wör as man over heur prait, ien tieds dat 'grootvoa(r)' en 'grootmoe/-mou' (of 'pake' en 'beppe' ien t Westerkertaaier) de gebrukelke noamen wazzen woarmit man heur aansprak. Doarnoast nuimde man heur bie de achternoam. Stel dat joen aine grootvoa 'Jakob Hemmen' hait en de aander 'Bernard Woltjer', den was t vrouger van 'grootvoa Hemmen' en 'grootvoa Woltjer'. Tegenswoordeg zol man veul eerder zèggen van 'opa Jakob' en 'opa Bernard'.
Doe en joe ien t Grunnegs
Betaikenis 2: hé
&
of
Mie
t Kin ook de noadrok geven de spreker. Ien de Nederlaandse vertoalen ligt de noadrok den op "ik". Veurbeeld:
Os
Os betaikent ons en is t bezittelk veurnoamwoord van wie. t Wordt, noast de gebroekelke funksie, in t Grunnegs ook broekt bie personen. As n bepoald persoon of daaier hail noabersk is veur de spreker, den zegt hai voak os veur de noam. Veurbeeld:
Greta is den n noabersk persoon van de spreker. Voak wordt t broekt bie n bruier, zuster, zeun, dochter, mouder (ons ma/mou), voader (ons voa), gelaifde vrund of gelaifd hoesdaaier.
Dit kin ook aansom:
Greta is den n noabersk persoon van de ontvanger. Dizze konstruksie is aaltied in de beleefde vörm, dus noeit "dien Greta". Dit wordt ôf en tou wel broekt deur de jeugd, môr den wordt der waineg respekt teund veur degain woar of t over gaait. Bieveurbeeld: "Ik zag dien Greta guster ook lopen mit heur hond", woarbie Greta n vriendin van de ontvanger is. Nederlaands: "Nou, ik zag die Greta van jou gisteren ook lopen". t Wordt op n negoatieve menaaier sègd, as of der nog achteraan komt: "wat n vrumd wicht" of "wat n lellek hondje haar zai bie zok" of wat aans negoatiefs.
Lutjen/leutjen
t Woord lutjen (in Oost Grunnen en Stad wordt ook wel leutjen zegd) betaikent "kleintjes", moar kin ook veur andere dingen broekt worden:
Tou lieken
Bie de zegswieze Aine wat tou lieken gaait t om aine zien dunken. As aine bieveurbeeld zègt "Dat liekt mie n Frais tou", den maint er aigelks "Dat is n Frais, dunkt mie" woarbie dizze veronderstellen komt deur n woarneemboar kenmaark van t gain woar of t over gaait. De konklusie dat t n Frais is, wordt den baseerd op of de toal, of n bepoald oeterlieks van dij man.
n Aander veurbeeld is:
Tou
Liek as ien tou lieken wordt t woord tou slim veul broekt ien t Grunnegs. n Hail ìnde zègswiezen ìndegen of binnen kombineerd mit t woord tou. Veurbeelden binnen:
t Woord tou wordt ien t Nederlaands mit toe vertoald. t Veurbeeld van noar ... tou kint man ook wel ien t Nederlaands naar ... toe, môr ien t Nederlaands kin toe votlôten worden. Ien t Grunnegs kin dit nait. Nevven toe kin t maisttieds ook broekt worden ien stee van tot ("tou handen oet valen" = lett: "tot de handen uit vallen"). Doarnoast kin t ook te betaikenen. Ien summege schriefwiezen wordt te gewoon as te vertoald, omrezen de oetsproak meer noar de -e gaait as noar -ou. De spellenskeus veur tou verstaarkt de reloatsie mit t Oostfrais ("to" = [thauw]).
Niks
t Woord niks betaikent net as ien t Nederlaands niks. Allend ien t Grunnegs het t ook nog meer funksies. t Wordt bieveurbeeld ook broekt veur de woorden nait en gain om dij woorden te verstaarken, bieveurbeeld:
Dik
Veur n hail ìnde woorden kin t bievougliekse noamwoord "dik" zet worden om oet te drokken dat t groot of veul is. In t Nederlaands wordt dit den aans vertoald. Veurbeelden:
Worden
t Woord "worden" kin noast de Nederlaandse betaikenis ook broekt om wat aans aanduden. Zo wordt t ook broekt bie de laaidende vörm in de voltoeid vergongen tied. Hierbie staait "worden" in de voltoeide tied. Dit wordt ook ien t Engels en ien t Duuts doan:
Doun
t Waarkwoord "doun" wordt noast de Nederlaandse betaikenis "doen" ook aans broekt. In veul gevalen kin t noamelk as extroa waarkwoord broekt worden. As dit doan wordt, slogt t binoa aaids op n aander waarkwoord. Dit aander waarkwoord veraandert den in n hail waarkwoord, in tieds dat de vörm van "doun" de persoonsvörm wordt. Deur Nederlaandse invlouden wordt dit aal minder broekt.
Vroagende vörm
n Nait veul meer broekt kenmaark van t Grunnegs is dat bie vroagzinnen t waarkwoord "doun" broekt wordt, liek as ien t Engels. Bieveurbeeld:
VTT, TT en OTT, RT
Voltoeide tied (VTT)
Toukommende tied (TT)
Tegenswoordege (OTT), runnende tied (RT)
As der ien de zin zulf gain aanwiezen van tied veurkomt, môr ien t veurgoande gesprek wel woardeur man der van oet goan kin dat t nog aal om tied gaait, wordt ook dizze vörm broekt. Ien t onderstoande veurbeeld broekt B de vörm van doun, ien tieds dat er gain tiedsaanduden broekt. Toch kin man, oet de vroag van A, ôflaaiden dat t om tied gaait.
Zellen
t Woord zellen betaikent ien t Nederlaands zullen en wordt den ook ien dij funksie broekt. Doarnoast kin t liek as ien t Frais ook "goan" of "van plan wezen om te goan" betaikenen. Bieveurbeeld:
Mìnske
t Grunnegse woord mìns, mìnsk of mènsk betaikent as eerst gewoon mens ien t Nederlaands. Doarnoast kin t ook betrekken hebben op n vraauw. Dit gaait den maisttieds om n oale vraauw. As t over oal mìnsken gaait, den zegt man:
Ien dit gevaal het te benoamen mìnsk n negoatieve tint. As aine zègt mìnske, den is t juust positief. t Woord mìnske is n verklainwoord, woardeur t laifkozend overkomt. Bieveurbeeld: Vraauw Idemoa is n hail old mìnske. of Dat mìnske dut ook noflek mit.
n Onbekende
As man aine nait kent, môr hom/heur toch wil beschrieven kin man sèggen "dij kirrel" of "dij vraauw", môr t kin ook op n aander menaaier. In Grunnen ìndegen de maiste achternoamen of -ma (vertoald -moa), -da (vertoald -doa) of -ga (vertoald -goa). As aine den n onbekende wil beschrieven, dut man dit deur middel van n opvalend persoons kenmaark en ain van de hierveur nuimde aachtervougsels. Dit kin interpreteerd worden Bieveurbeeld:
Op dizze wieze wörren ien de middelaiven de Grunnegse, Fraise en Oostfraise femilienoamen ook môkt. Hierbie kon ook t stee van heerkomst n rol speulen, bieveurbeeld n meneer oet Ferwerd kon haiten Heer Ferwerda. Ook aine zien affeer kon zien femilienoam worden, bieveurbeeld n bekende boer kon haiten Heer Boerema en n meulder kon haiten Heer Meulema. Dij aachtervougsels betaikenen noamelks wat as "persoon van". Dus Heer "Boerema" staait dus bekend as "persoon van t boeren". t Kin ook interpreteerd worden as zeun van. Heer "Jansema" het ien n wied verleden den ook n Jan ien femilie zitten.
Duutslaand
200px|right|thumb|Koart van Praisen ien 1915 Veur Duutslaand binnen ien t Grunnegs meerdere woorden. Tegenswoordeg zol man gewoon Duutslaand sèggen. Ien 17e aive is der n woord opkommen dij deur haile pervìnzie broekt wör. Dit was noamelk "Poepenlaand". n Ienwoner van Duutslaand was den ook n Poepe ([poebe]). Sums wörren zai ook wel Reumse Poepen nuimd. Dit verwiest den noar de noam van t Hailege Reumse Riek. Loater wör dizze term ook wel broekt veur Reums-Katholieken. Aan t ìnd van de 19e aive is t woord poepe gruid noar n aalgemain scheldwoord, woar of èlk bievouglieks noamwoord veur zet worden kon, bieveurbeeld Fraise poepe (Fries), Drìntse poepe (Drent), Hollaandse poepe (Nederlander), enzowieder. Ien Twijde Wereldkraig wör t woord poepe weer populeer. t Woord Poepenlaand zol noar t Nederlaands vertoald worden as Moffenland. t Het dus n negoatieve bieklaank. Tegenswoordeg wordt t woord nait meer as serieus broekt, môr enkeld nog veur de grap of as aine vertèlt dat man dat vrouger aaltieds zee.
Veul olle mìnsken dij de oorlog mitmôkt hebben, proaten ook nog wel ais van Proezen of Praisen. Dit komt deurdat Praisen vrouger n deurgangsnoam was veur Duutslaand. De kaizer van Praisen haar sikkom hail Noord-Duutslaand veroverd, woardeur meer as de hèlft van t Duutse riek oet Praissisch gebied beston. Ook dou de kaizer ôfzetten wör, bleef t Boeten-Praisen dail van t Praisische gebied. Pas noa en veuraal ien de Twijde Wereldkraig kwam de noam Praisen der oet en wör Duutslaand de gangboare noam.
Mit en met
De Nederlaandse woorden 'met' en 'mee' hebben aigelks dezulfde heerkomst. 'Met' is hailmoal Frankisch ien tieds dat 'mee' van t Frais komt (mei). Ien t Zais is t baaident 'mee'. Ien t Grunnegs worden dizze woorden op verschaaidene wiezen vertoald:
Sport
Wen man ien t Grunnegs proat over n sport of n aander aktiviteit, den gaait dat wat aans as ien t Nederlaands. Hieronder stoan n poar zinnen ien t Nederlaands en hou of man dat ien t Grunnegs zègt.
Aigense - aigenste - aigenst wezen
Ien t Grunnegs het man de woorden aigen(se) en aigenste. Dij lieken n hail ìnde op mekoar, môr betaikent hail wat aans. "Aigen" is t Hollaandse "eigen", t Engelse "own". "Aigenste" is t Hollaandse "zelfde", t Engelse "same", nait "similar". "Similar" betaikent noamelk binoa t zulfde, môr t kin ook n vergeliekboare wezen, dus bieveurbeeld as aine n muntje het en ik heb net zonnent, den zègt man ien t Engels wel "a similar coin", môr t is nait de "aigenste munt". "Aigenste" is presies dezulfde.
De volgende zinnen betaikenen den ook t tegenovergestèlde:
Man kin dit t beste vergelieken mit t lainen van gèld. As aine gèld laint, den is t nait de bedoulen dat man t aigenste weerom geeft. Dat zol betaikenen dat man dezulfde braifkes of muntjes dij man krigt ook weergeven mout. Môr t bedrag aan gèld dat aine weergeft aan de oetlainer is wel aigenst aan t bedrag dat er kregen het om te lainen. Dus mit aander woorden: t Bedrag is wel aigenst, môr nait t aigenste.
Old
t Woord "old" (en òfgelaaide woorden "ol" en "olle") kinnen ien t Grunnegs broekt worden om n aander woord te verstaarken. Dit kin zowel ien positieve zin as negoatieve zin. n Veurbeeld van positief is verliekensboar mit t Engels, bieveurbeeld: "Kiek, doar komt os ol tantie weer op fietse aan.". Ien dit gevaal wordt "tante" laifkozend en bie woorden as "tante" en "oom" wordt den voak de verklainvörm broekt (tantie en omke/oompie).
Windrichtens
Tegenswoordeg worden de windrichtens noar Nederlaands veurbeeld zègd, dus t noorden, t westen, t zuden en t oosten. Vrouger was t gebroekelk dat de windrichtens "de"-woorden wazzen. Dou zee man ook wel de noord, de west, de zuud en de oost. Dit wordt tegenswoordeg allendeg nog deur de oldste generoatsie zègd.
Brú
250px|thumb|right|Brú. Brú is ne boerskop en weggekrusing in Noordwest-Ieslaand in Vestur-Húnavatnssýsla. Et hef een tankstasjon en een gästehoes. Et lig öp et zudelike peunt van Hrútafjörður woaras de Hrútafjarðará oetkeump in 'n Atlantiesn Oseaan.
Almannaskarðsgöng
250px|thumb|Zuudlike ingang van n Almannaskarðsgöng. 250px|thumb|Almannaskarð-bargpas. 'n Almannaskarðsgöng is nen tunnel öp de Hringvegur, dichtbiej Höfn (Hornafjörður) in Austurland in Oost-Ieslaand. 'n Tunnel is exakt 1312 meater lang (moar 't bördsken rönd 't of noar 1300) en was lös-doan öp 24 junie 2005. 'n Tunnel geet önner 'n smallen en steailen Almannaskarð-bargpas, tusken Hornafjörður en Lón. 'n Pas is nöch steads toogänk'lik in 'n zommertied en d'r is ne parkearploatse met 'n praachtig oetzicht.
Moodswinger
thumb|250px|Moodswinger, n deardebruggezither De moodswinger is n elektries instrumeant ontwörpn duur Yuri Landman.
600px|Boaventonen
Amsterdams
t Amsterdams is t stadsdialekt dat sprökn wördt duur de autochtone "volksklasse" van Amsterdam. Duur massale migratie in de 20e eeuw is t now ok de volkstaal van Almere en Lelystad en heur iej t ok vaak in biejvuurbeeld Purmerend en Hoorn.
Amsterdamse weurde
Der bint völle weurde, die vuurnamelik in Amsterdam worden broekt, en hoast nich doarboetn. n Antal doarvan wördn mer tiedelik broekt, mer völle doon t al joarn onmeunig good, en wördn doarmet ok boetn Amsterdam broekt.
Oosterhout (Noordbråbant)
Oosterhout (verneadersassisked: Ousterholt) is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is et lyknamige Oosterhout. Der woanet 56.232 lüde up ne uppervlakde van 73,09 km². Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint Baarschot, Den Hout, Dorst, Eind van den Hout, Groenendijk, Heikant, Heistraat, Hespelaar, Oosteind, Seters, Steelhoven, Steenoven, Ter Aalst, Vijfhuizen en Vrachelen.
Kelties magiese kettels
Magiske kettels kummet vake in de yrske en de welske (keltiske) mytology in vöär.
Sommige kettels, so as dee van de keltiske modergodinne Dagda, wörd nooit löäg, behalve vöär skyterds; anderen, so as dee van Brân, wekt de douden töt leaven; wear anderen hebbet greals of wysheidsbrouwsels. Uutendelik wördt de magiske kettel töt de Heilige Grål, dee onstarvelikheid belövt an wee et verdeent.
Veere (stad)
Veere (Zeeuws: Ter Veere) is ne oolde stad in de lieknamige gemeente op et Zeeuwse skiereilaand Walcheren.
Kelties magiese kettels
De bewård ebleaven kettels uut de heidense keltiske tyd bint van bruns, kupper of sülver en ryke edekorered. Et beste vöärbeyld is de Gundestrup-kettel uut de earste jårhunderd vöär unse jårtelling, wårup as in reliëf den god Cernunnos of-ebeyled is med een torque (edrääide metålen halsringe) en een slange.
Veere (stad)
Veere lig op et oosten van Middelburg, an et Kanaal duur Walcheren en an et Veerse Mear. Et har 1650 inwonners in 2011.
Kelties magiese kettels
Kettels waren by de olde Kelten en Germanen een beyld vöär de oorchaos; dårin as alle dinge in potenty al anweasig bint, mar noch neet bestünden.
Kopstôkken
Kopstôkken kan naor verschillende dingen verwiezen:
Djúpivogur
250px|right 250px|thumb|right|Oetzich öp Djúpivogur. Djúpivogur is n kleain städskn en ne gemeante (Djúpavogshreppur) det öp n skiereailaand in Oost-Ieslaand vlokbiej t eailändskn Papey en laanks n Berufjörður-fjord. In 2011 wönn d'r 352 menskn.
t Städskn is bekant in Ieslaand ömdet doar n heugstn temperoatuur eujt metn in Ieslaand is wes, noamlik 30,5 °C in junie 1939.
Schinnen (gemeente)
Schinnen (Limburgs: Sjènne) is ne vroggere gemeente in Limburg (Nederlaand), en mek deel uut van et Heuvellaand Noord. Vrögger heurden Schinnen ok bi-j de Westeleke Mienstreake. De heufdplaatse is et geliek-eneumde karkdarp Schinnen.
Kernen
Tot 1981 was et darp Schinnen ne zelfstandege gemeente. Deur ne gemeenteleke herindealing is de gemeente Schinnen in et joar doarnoa alderbastend uut-ebreid en hef 6 darpen en 9 buurtschoppen en gehuchten, woarvan 3 deels in ne andere gemeente ligt.
Darpen en gehuchten
** Deels in de gemeente Sittard-Geleen.
Vrömd
In de gemeente Schinnen ligt twee stroaten met denzelfden name. De Altiarstroate kump zowal veur in Schinnen as in et karkdarp Oirsbekke. Dit is vrömd umdat dizzen stroatname noast dizze twee neet meer veurkump in Nederlaand.
Haalfweg
thumb|right|250px|Brogge oaver 't Drèents-Oaveriesselse grèensreviertien de Riest, bi'j Haalfweg-De Wiek Haalfweg is een buurtschop in de gemiente Stappest in de Nederlaandse pervincie Oaveriessel. De buurtschop lig in 't noorden van de gemiente, in 't Stappesterbos bi'j de grèenze mit Drenthe.
Hoogduuts
300px|thumb|De Benrather liende vörmt de gröppe tussen Leegduuts (geel) en Hoogduuts (blauw en gruun). De [[Spierse liende scheidt 't blauwe en grune gebied.]] Hoogduuts kan wiezen op de Duutse standerdtaal of op de dialecten in 't oorspronkelijke Hoogduutse taalgebied. In Noord-Duutslaand wördt now ok de Hoogduutse standerdtaal epraot, mar de oorspronkelijke taal is daor in heufdzaak Platduuts.
Haalfweg
't Centraole punt in Haalfweg is eetkefee "Het Vergulde Ros". Vrogger waren d'r ok een meule, een zuvelfebriek en een warme bakker.
Hoogduuts
Kenmarkend veur de Hoogduutse dialecten is det ze de Tweide Germaonse klaankverschoeving ondergaon hebt. Op schrift viej ze terogge töt in de 7e ieuw. Ok 't Jiddisch en de dialecten die in de Nederlaandse pervincie Limbörg zudelk van de Benrather liende esproken wördt, vörmt taalkundig eziene een Hoogduutse variëteit. Schematisch zöt de Tweide Germaonse klaankverschoeving d'r as volgt uut (x stiet veur de ch-klaank in nicht): Vergeliekt Nedersaksisch appel/abbel - Hoogduuts Apfel, Nedersaksisch tied - Hoogduuts Zeit, Nedersaksisch maken/moaken - Hoogduuts machen. In de Zwitserse dialecten is dizze klaankverschoeving 't varste deurevuerd (kiend klinkt daor as kxind).
De grèenze tussen Hoog- en Leegduuts löp langes de Benrather liende: 't Hoogduuts umvat de dialecten die ze zudelk van dizze denkbieldige liende praot, waoronder 't Alemannisch (inclusief 't Zwitserduuts), 't Beiers-Oostenrieks en 't Zwaobisch.
Haalfweg
Vanuut 't dörp Stappest kooj via Haalfweg an 't dörpien De Rieverst. Aj op de krusing in Haalfweg linksof slaot, kooj oaver de Riest en via 't Tolhuusien van 't laandgoed Dickninge op 't Drèentse dörp De Wiek.
't Eetkefee is mit bekend deur de anwezigheid van een eileuversnöst op 't dak, daoras alle jaoren een eileuverpaar bröd. Dichtebi'j hej 't eileuverstesjon De Lokkeri'je, daoras alle jaoren tientallen eileuvers heur eier uutbruudt. In augustus kuj in de umgeving vake hiele parti'jen eileuvers antreffen, veurdet die naor 't zuden vliegt veur de oaverwintering.
Muse (band)
thumb|right|200px|Beeldmoark van Muse
Muse (oetsproake //) is ne muziekgroep oet t Engelse Teignmouth in Devon. De leedn van Muse beent seend t begin van de band (1994) bie Muse bleewn. De zaank, gitaar en piano wörd doan duur Matthew Bellamy, de achtergroondzaank, basgitaar en veardere toetsenpartiejn komt vuur reknge van Christopher Wolstenholme, en de drums, slagwoark en sythesizers wordt bespöld duur Dominic Howard. Noa t oetkomn van t album Black Holes and Revelations (Zwarte Geater en Oonthulliges) dut ook Morgan Nicholls met op slagwoark, basgitaar en achtergroondzaank as ze optreadn doot.
Muse is bekeand van de opzweepnde en oetbeundige optreadns dee't ze geewt en van de völle muziekstieln dee't ze duur mekoar doot, zo as progressive rock, alternative rock, klassiek, heavy metal, en ellektroniese muziek, met thema's oawer revolusie.
Muse hef acht studioalbums op enömn: Showbiz (1999), Origin of Symmetry (2001), Absolution (2003), Black Holes and Revelations (2006), The Resistance (2009), The 2nd Law (2012), Drones (2015) en Simulation Theory (2019). Doarnöast hebt ze nog verskeaidene optreadns op enömn en oet egeewn: Live at Rome(2013) HAARP (2008), Absolution Tour (2005) en Hullabaloo Soundtrack (2002).
Duur Black Holes and Revelations kreeg de band ne Mercury Pries-anbevelige en kömn ze op de doarde plaatse in de NME Albums van t Joar-lieste van 2006. Ze hebt vief MTV Europe Music Awards op naam, vief Q Awards, acht NME Awards, twee BRIT Awards en veer Kerrang! Awards. Vuurdet t Album The Resistance oetköm har Muse wearldwied al mear as 10 miljoen albums verkocht.
Yoga
thumb|right|Een 10de-ieuws bieldtien uut [[Tamil Nadu, India, van een yogini in een meditatieholding of asana]] Yoga (Sanskriet: योग, 'juk' of 'verbiending') is iene van de zes orthodoxe wiesgerige schoelen (darsana's) van 't hindoeïsme. Daorbuten wördt een op lichemsbeweging erichte takke van de yoga bried beoefend veur ontspanning en gezondheidsbevördering.
Yoga in 't hindoeïsme
De bedoeling van yoga is beheersing van giest, gevuul en lief, zodej ienwörding mit de godheid bereiken kunt. De jivatma, oen eigen ziel of bewustzijn, is een onderdiel van paramatma: de baovenziel, goddelijke warkelijkheid, Brahman. Deur yoga wördt de beiden weer mit menare verienigd. Meditatie nemp vake een belangrieke plaatse in binnen de yoga-beoefening.
Iene die an yoga döt wördt een yogi (kerels) of yogini (vrouwlu) enuumd. Volgens de yogalere kuj mit yoga speciale krachten verkriegen, siddhi's. Een meister in de siddhi's wördt een siddha enuumd.
Yoga buten 't hindoeïsme
Buten 't hindoeïsme, veural in de westerse wereld vandage de dag, wördt mit yoga miest hathayoga bedoeld: een op de gezondheid erichte takke van yoga die bestiet uut een vluiende opienvolging van lichemsholdingen (asana's). Ok aosemhalingsverroeming (pranayama) doet ze an binnen de hathayoga. In de westerse wereld wördt veule an hathayoga edaone um kalmer an te doen en stress kwiet te wörden. Wieder mient ze dej van yoga smeuer wördt en det 't goed is veur 't zenuwstelsel, de klieren en aandere belangrieke organen.
Florida
Florida is nen stoat in t oeterste zuud-oostn van Amerika. Op t noordwestn ligt Alabama en op t noordn ligt Georgia. t was n 27sten stoat den at biej de Verenigde Stoatn köm. t Grötste gedeelte van Florida is skiereailaand, en hef n Mexikaansen Golf op t westn, en de atlantische oceaan op t oostn. t Inwonnertal wör in 2008 eskatt op 18,328,340. Hiermet is Florida de veerde-grötste stoat van Amerika wat inwonners angeet. De heuwdstad is Tallahassee, en Miami is de grötste stad.
t Wörd ook wal de zunneskienstoat eneumd, um t woarme klimaat: Subtropies in t grötste gedeelte en zelfs tropies in t oeterste zuudn. De stoat hef n antal grote steadelike gebeedn, n poar industriesteadn en völle kleaine städjes.
Patensie
thumb|Welkomstbord van Patensie langerst de R331 Patensie is n klein darp in de Zuud-Afrikaanse Oost-Kaap en leit in de plaotselike gemeente Kouga. t Leit 13 km ten noordwesten van Hankey. De naam is n vervorming van t Khoikhoi-woord wat rustplaots veur t vee betekent. In Patensie is n sitrusvruchtenkoöperasie evestigd die in 1928 esticht is, daornaost het t oek n tabakskoöperasie.
Distrikt
Der worren sitrusvruchten, tabak en greunte in t distrikt verbouwd. De Kougadam leit zo'n 30 km ten westen van t darp.
Ouwsterhaule
De naeme verwiest naor oever ("ouwer") en heugte ("haule"). Et dörp het een middelieuws karkien. Et vormt mit Ooldeouwer en Ouwster-Ni'jege de Ouster Trijegea, feitelik een drielingdörp.
Thij
Thij is een buurtschop in de gemiente Steenwiekerlaand, in de Nederlaanse perveensie Overiessel. De buurtschop lig in et noorden van de gemiente, an de Oldemarktseweg tussen Stienwiek en Tok in et (zuud)oosten en Stienwiekerwoold in et noordwesten.
Kernunnos
thumb|right|250px|Kernunnos ofebeeld op de Pilaar van de scheepsluden (Paries, 1e eeuw noa Christus) Kernunnos was de höyvdgod van de heidense Kelten. Syn name beteakend 'ehoorndend' en hy was de heyr over de natuur, wilde beyste, landbouw, vöärspood en de underwerld. Hy wördden of-ebeyled med et lyv van een kearl en et gewei van een hertenbok; typisk is syn 'Budha-holding' med een heilige vakkel in de eyne hand en een slange med een rammenkop in de anderen.
Kernunnos is de Keltisken god dee wårskynlik et körtste by kümt van de wearldwydse vader-god. Hy kümt in vöäle boken en verhalen in vöär up Yrland en Wales. Et uuterlik van disse god stünden model vöär de düvel in latere kristelike künst, med syn hoorns.
Kernunnos zienn hoorns
In de veurgeskiedenisse en de oldheid bint der veul goden die as hoorns op n kop hebt. völle grotsskilderings bint der evunden woar as half-means', half-biest/herte op veurkomt. Iene bekendsn en misschien ok wal de belangrieksn is, wat de geleerde luu nuumt, de Sjamaan. Ok nudaagse gebruukn in Skotlaand en de Alpen tiedens midwintertied, woar as luu met hoorns en geweien op n kop as van onwiese deur de stroatn goat. Die luu doet zich verienen met 'n biest, met de natuurkracht. t Hele gebeurn hef as doel umme t laand weer vruchtbaar te kriegn. Völ luu zegt dat zie Wodan met zien dooinleger noadoet, mar 't hef ok völle vot van dissn god. Zo wörd ok Kernunnos eziene as god: den was iene van de bieste en de kracht dee de natuur weer op gaank kreg.
Associatie met hertn
Hi-j wörd ait assosieerd met hertn, veural 't edelherte. t Edelherte kump oaveral in europa in veur en is ok 't grootse hertesoort wa'w hier hebt, op de eland in skandivie noa. Deur zien greutte en zien machogedrag tiedns de broons, hadden de keltn oardig wat respekt veur 't biest. Ok wön der op ejaagd en gaven eer dus ettn en onderdelen umme eer huzen te bouwn. Zo hef't edelherte bi-j eer völle anzeen ekreegn. De vruchtbaarheid en de kracht van de natuur, woar ze zowal teegn striedn as met leevn, kwamp in dat biest in 't lief.
Umdat 'e assosieert wöd met de vruchtbaarheid (de broons), wörn 'e een god van de overvlood. Mar ok had 'e doarumme de macht oaver leevn en dood. En umdat 'e woarschienlik van veurnd n god van de jacht was.
Klavecimbel
thumb|'n Vlaoms klavecimbel 'n Klavecimbel is 'n meziekinstrument. 't Liekt wa wat op 'n tengeltangel, allennig klinkt 't wa meer as 'n spiekerbak, mit 'n heule scharpe klank. D'r zit dan ok gien haomers in maor pennegies van 'n ravenveer, en die tokkelt an de snoaren a-j 'n toets indrukt. Klavecimbels bent veural broekt in de baroktied. Componisten as Johann Sebastian Bach hebt laodings meziek schreven veur dit instrument.
Sunds de klassieke tied is de klavecimbel 'n beetie verdrungen deur de piano. 't Instrument is nou wal weer 'n beetie populairder as veur honderd jaor. Deurdat wie nou wa meer weet van hoe ze vrogger speulden is de belangstelling weer toeneumen.
Karel V
thumb|200px|Karel V right|thumb|275px|Et Riek van Karel V in 1547 Karel V (Gent, 24 februari 1500 – Cuacos de Yuste (Spanje), 21 september 1558), veur ziene mundigverkloaring Karel van Luxemburg eneumd, uut et Huus Habsburg, was vanof 1506 vörst van de meeste Nederlandse gewesten (vanof 1549 met den titel Heer der Nederlanden), van 1516 tot 1556 as Karel I könning van Spanje en van 1519 tot 1556 as Karel V keizer van et Heilige Roomse Riek, in de Nederlanden algemeen bekand as Keizer Karel.
Et riek van Karel V
Rowweg umvatten dit riek de Nederlanden, Spanje, Oostenriek, Tsjechië en wat Italiaanse stoaten. Eigenlek ging et um en personele unie van tientallen titels. Hierbi-j komt nog de oaverzeese kolonies van Spanje dee den faam hadden dat et n riek was woar de zunne nooit underging. Den bi-jkommenden titel van Keizer van et Heilige Roomse Riek was eerder nen symboliesen titel, den toch al n neet unaanzeenlek gezag uut deed stroalen. (In et kaartjen bunt de oaverzeese gebeeden neet weer-egeaven.) De kaarte guf den toostand wier op et heugtepunt van ziene heerschoppi-je. Howal Karel mangs krieg hef evoerd bunt de grenze van zien groandgebeed neet völ uutgebreid.
Bloomendaal (Noord-Hollaand)
Den plaatseleken umroop veur de gemeente Bloomendaal is AB-Radio. Nen aanderen radiozender, den landelek bekander is, is et christeleke station van Radio Bloomendaal.
Karel V
Nederlanden
Karel V had as dool um de Nederlanden um te vörmen tot éne stoat. Met de Damesvrea van Kameriek (1529) bevri-jden hi-j Vloanderen en Artesië van eur leenverbaand met den Fransen könning, in dee tied Frans I. Met de veroavering van Gelre (1543) volteuiden hi-j de éénmaking van de Nederlanden. Met de Transaktie van Augsburg (1548) verzwakken hi-j et leenverband van de Nederlandse gebeden (de Zeuventien Provinsien) ten opzichte van den keizer van et Heilige Roomse Riek. Hi-j volteuiden zien streaven met de Pragmoateeken Sanktie (1549), n veurstel tot wiezeging in et familierecht van de Habsburgers dat inheeld dat de Nederlaanden altied éne en unverdeald oaver-earfd zollen wödden.
Bloomendaal (Noord-Hollaand)
Samengoan mit de gemeente Bennebrook vanof 2009
Bloomendaal is vanof 1 januari 2009 samen-egoane met de gemeente Bennebrook, één van de kleinste gemeenten in Nederlaand. De gemeente Bennebrook was al lange tied op zeuk noar ne gemeente om met samen te goan. Op 12 februari 2007 wierd bekend emaakt dat de gemeente Bennebrook vanof 1 januari 2009 wol samengoan mit de gemeente Bloomendaal. Noe hebt zowal de previnsie Noord-Hollaand as et kabinet joa ezegd veur dee plann, woardeur et samengoan kon deurgoan. De name van de 'fusiegemeente' is Bloomendaal wödden.
Groendwet
thumb|De [[Magna Carta, halfambtelijk de eerste Europese groendwet.]] Een groendwet van een staot is een eschreven dokement waorin de groendrechten van de burgers en 't poletieke stelsel van 't land vast-eleid worren. In 't staotsrecht is een groendwet of een are constitusie de baosis van een staot.
Bloomendaal (Noord-Hollaand)
Samengoan mit de gemeente Bennebrook vanof 2009
Doarveur beston den angst dat de gemeente Hoarlem bi-j heure uutbreidingsplannen zat te gönnen op Bloomendaal, umdat op et grondgebeed van de gemeente Hoarlem bi-jnoa gene ruumte is veur ni-jbouw van huze. Bloomendaal ging doar teggenin deur ni-js bekand te maakn, dat het meugelek zol wean om samen te goan met de gemeente Heemstede tot een ni-je gemeente "Bloomenstede". Moar zowiet is et nooit ekommen.
thumb|left|200px|Bloomendaal an zee
Meditatie
In hiel wat religieuze tredities wördt an meditatie edaone. In 't hindoeïsme en boeddhisme hef 't een veurname rolle. De oldste schrieverije aover meditatie (dhyāna, Sanskriet veur meditatie/beschouwing) viej in de olde hindoeïstische geschriften die ze de Veda's nuumt. Sinds de 19de ieuw hebt Aziatische menieren um te mediteren heur naor aandere culturen verbreid, waor ze ok inezet wördt in niet-religieuze bereiken zoas de gezondheid en de zakenwereld.
Groendwet
Groendwetten verschillen van land tot land, mar toch bin der een antal kenmaarken die veul veurkommen. Een groendwet regelt bieveurbeeld de orgenisasie van de overheid, ze zegen bieveurbeeld of 't een parlementair of prissedentieël systeem is, welke mechanismen de wetgevende macht het um de uutvoerende macht te controleren, wat de rol is van de rechterlijke macht en op welke manier de macht verdeeld is tussen de nasionale regering en de lokaole organen. Ze vermelden tredisioneel oek een antal rechten, hoewel ze in sommige gevallen niet echt dudelijk bin (zoas "'t recht op waark").
Meditatie
Bepaolde lichemsholdings zoas de Lotusholding wördt veule gebruukt veur meditatie in 't boeddhisme, jaïnisme en hindoeïsme en ok in de wiedere wereld. Zittende, liggende, staonde of kuiernde meditatie hej ok, en meditatie onder 't mindful uutvoeren van een karweigien.
Groendwet
Zwat alle democrasieën hen een groendwet. Een veurbeeld van een land zoender eschreven groendwet is 't Verenigd Koninkriek. 't Constitusioneel recht leit daor vast in wetten, gewoontes en rechtspraak.
Meditatie
Meditatie kan een butse veurdielen hebben, zoas minder stress, onröst, naarmakerije en zeerte, en meer kalmte, inzicht, dudelkheid aover oezölf en goedtepassigheid.
Groendwet
De groendwet wort vast-esteld deur de groendwetgever. Vaak is dit de gewone wetgever, die een speciaole procedure volgt (bieveurbeeld meerdere lezingen en een ekwalificeerde meerderheid neudig). In verschillende landen hen ze een volksraodpleging (of rifferendum) veur groendwetswieziging. In are landen is een tweede goedkeuring van tweedaarde of de helft van de meerderheid neudig. Daormee kan een wiezigingspreces jaorenlang duren.
Portugees
Portugees is een Romaanse wereldtael die praot wodt in Portugal, Brazilië, Angola, Guinee-Bissau, Sao Tomé en Principe, Oost-Timor, Kaapverdië, Mozambique, en aandere gebieden, zoas Goa en Malakka (Cristao). Et wodt ok praot deur een minderhied in Macao, waor et een officiële tael is. In Galicië, een gebied in Spanje in et noorden van Portugal, wodt Galego (Galicisch) praot; officieel een aandere tael, mar et liekt slim op et Portugees. Et Braziliaans verschilt veul van et Europese Portugees. De Portugeessprekende lanen warken op taelgebied tegere in de Gemienschop van Portugeessprekende lanen.
Gebieden waor Portugees praot wodt
right|350px|Portugese tael op eerde As nationaole tael: As officiële tael:
Skógar
250px|thumb|right|Kärksn van Skógar. 250px|thumb|right|n Kvernufoss. Skógar (IPA: skou.ar), wat letterlik bösse beteknt, is nen kleain dörpskn met önnevear 25 inwönnern an n zuudkaant van n Eyjafjallajökull-gletsjer, in de gemeante Rangárþing eystra.
Nich verre van Skógar leg n Kvernufoss-woaterval. Vearder streumöpwöarts ligt ök völle spektakulaire woatervälle. A'j roondklimt in t böskn achter de olde skoole kö'j ruïnen van olde boerderiejn veendn.
West-Overiesselse spelling
De West-Overiesselse spelling is een haandleiding, uutekomen in 2005, veur et schrieven van de Nedersaksische dialecten van de perveensie Overiessel buten Twente, daoras ze heur eigen skriefwiezen hebben. De haandleiding is eskreven deur taelkundige Philomène Bloemhoff-de Bruijn van de Iesselakkedemie, een onderzuuksinstituut en kenniscentrum veur tael, geskiedenis en tredisie in Overiessel. Disse spelling gebruukt ze ok veur et Veluws.
De West-Overiesselse spelling gaot uut van et woordbield van et Nederlaands en liekt daorumme slim veul op beveurbeeld de Drèentse spelling.
Dreumtied
De dröömtyd is de tyd van de skepping of ordening. Toon as de vöärolderweysens de wearld sköäpen so as et der nu is. Dit gelöyv kum y oaveral up Australie in teagen.
Eigenlik is disse tyd nooit heylemål ofeloupen ewesd. Et skeppen van toon geyt ait noch verdan. En dat skeppen hevt ouk de neiging sich in ear künst te uutten.
Wat as sy gelöyvet is dat der twey wearlden nåst mekare bint. So heb y de echte wearld, wat as y seen künt. En de dröömbeylden, wårin as de vöärolders alles ait verdan skeppet.
Vöär de aboriginals is et landskop een soort Bybel. Dissend vertelt ear de verhalen van de skepping, de vöärolders en ear eigen geskydenisse.
Kvernufoss
250px|thumb|right|n Kvernufoss. n Kvernufoss is nen önnevear 50 m heugn woaterval in t zuudn van Ieslaand lichlik ten eustn van t plöatskn Skógar.
n Kverná-stroom hef zinn eurspröng in n Eyjafjallajökull-gletsjer, ström oawer n raand van nen klif den vreuger de kösteliende van Ieslaand was, en väl in nen kleainn kloof öp n groond an. Noadet disse kösteliende zich deur t ömheugriezn van Ieslaand in n loatstn iestied trög-trökn had (dee leg noe önnevear 5 km vearderöp), bliefn de kliffe aachter en vörmt noe samn met de bärge d'raachter de greanzn tuskn t loagland en de heuglaandn. Önnevear 1 km noar t westn leg n bekäntere Skógafoss-woaterval.
Hoe? Zo!
De kabaretgroep '''Hoe? Zo!''' besteet sund umsgeveer 1990, too een antal (toon nog) jongeleu beslotten um samen een kabaretprogramma te gaon brengen, veur et grootste deel in eure eigen sproake. Sund dee tied hef de groep, dee besteet oet, Henriët Fokkink, André Knoef, Erik Knoef, Karin Makkink, Yvonne Makkink en Gerrit Regelink niet stil ezetten. Dat hef naost een groot antal optraedens, in de regio maor ok wiet daorboet, resulteerd in een hoop lollerieje. Naost de schrievende pers, regionaal en ok landelek, schonk ok de radio andacht an disse groep. Eerst alleneg lokaal en regionaal maar later wodden der zelfs op-etraeden bi-j Jack Spijkerman in et programma "Spiekers met Köppe". En ok de televisiemakers hadden belangstelling veur ut "Kabaret met een Achterhooks aksent". Zo kwam ut dan dat de groep te zeen was in ut programma Van Gewest tot Gewest. Ut wark van "Hoe? Zo!" is zelfs al vast-elegd op nen cd met den titel: Ut wöd allemaol wal weer better. Hierop staot de liedjes oet et programma.
De gedichies oet et programma (Kotte Riemkes) bunt, met nog ne bulte andere riemkes oet-ebracht as book.
Den inhold
Et programma kent völle onderwarpen. Völle aktuele thema's komt, vake komies maar mangs ok heel serieus, an bod. Hoowal ut programma "tweetaleg" is, is het ok veur den neet-dialektsprekker good te volgen. Den inhold is mangs best skarp maor der wöd neet as nen onbesoesden in de rondte eskupt.
Ut programma hef een "hoog muzikaal gehalte". De begeleiding van de liedjes is op gitaar, eenvoldeg maor funktioneel.
Båkske Bekke
De Båkske Bekke is ne bekke midden in den Achterhook. De bekke hevt höär öärsprung in et Korenbürgerveane en Leevelde, dee vlööit döär Reurle en Vorden når den Yssel. De bekke sörget vöär nen deyl van de afwåtering van de landbowgründen van den Achterhook. Dit wyr vanav et ende van de 19e eeuwe steads intensiver rundum de bekke, wårdöär de bewöyners van wåteroaverlast last kregen. Dårup wyr in 1919 et wåterskap Båkske Bekke uperichtet, dat de wåterstand in et gebeed mos reagelen. Tüsken 1926 en 1940 wyren der vöär warkverskavving verskydene projekten uutevoord um den wåteroaverlast in winter en sommer too beparken. De avvoorkapasiteit van sowal de Båkske Bekke as de Veengout wyr vergröyt en wyren völle sekundaire wåterlöype in et gebeed verruumd en uutedeped. De Veengout löpt geruume tyd evenwydig an de bekke en vlööit ter höygte van Wichmond såmen met de Båkske Bekke. Vanav dår takt ouk et Ströymkanål van Hackfort av når den Yssel. Et Wåterskap Ryn en Yssel hevt in de 21e eeuwe untwikkeld um et gebeed rundum de bekke weder antrekkeliker te måken vöär natuurvörming. Der süllet rekreatsy en kultuurhistory ne plekke krygen, under andere döär olde voordes wyder terüg too brengen en olde wåtermöllens terüg too plåtsen.
Willem Kloeke
thumb|250px|Willem Kloeke in 1920
Willem Kloeke (Zwolle, 24 juni 1852 - Haarlem, 5 november 1934) was een Zwolse onderwiezer, skriever en laandkaortenmaker. Hi'j gruuiden op in de Zwolse binnenstad en deu ok in Zwolle zien opleidige veur onderwiezer. Kloeke gaf in verskeiden plaatsen les en wördden in 1876 heufd van de openbaore skoele in Weidum. Daornao hef e heufdonderwiezer ewest in Vreeswiek (1880-1882) en Schagen (1882-1893). Van 1893 töt zien pensionering in 1921 was e heufd van de openbaore skoele (de Ulo) in Haarlem. Vervolgens hef e gastdocent ewest, ok in België en Fraankriek, daoras e bi'j de leerlingen interesse perbeerden te wekken veur Nederlaand.
In 1901 verskeen van Kloeke de Schoolatlas der Geheele Aarde. Ok meuk hi'j een geologische kaorte van de pervincie Noord-Hollaand, höld veurdrachten en skreef oaver waterstaotkunde en eerdriekskunde.
Zo vanof 1910 skreef Kloeke (onder de name 'Willem') in de Driemaandelijkse Bladen vertellegies in 't Zwols oaver 't lèven in 't Zwolle van zien jongesjaoren. Zien vertellegies wördden in 1931 deur Thieme uutegèven onder de titel Zwolsche Sketsies.
Hindry Schoonhoven
Hindry Schoonhoven (1978) is een Grunneger schriever, redacteur en docent Grunnings.
Jan Groenbroek
Jan Groenbroek (1946) is n Grunneger verainensman, redakteur en schriever dij hom ienspaant veur de Grunneger toal.
Hindry Schoonhoven
Schoonhoven gruuide op in n Daam. Hij studeerde planologie. Toen e in Frieslaand woonde, inspireerde hum de wieze waorop de Friezen heur taal koesterden. Daorop begund'e hum te verdiepen in zien eigen moedertaal, 't Grunnings, daor as e ok cursussen in volgde.
Jan Groenbroek
Groenbroek, leroar Duuts ien Stad, is sunt 1979 bestuurslid van Stichting t Grunneger Bouk. Hai is beheerder van De Boukenkist, de bouk- en spaigelploatjes-winkel van de stichten. Tuzzen 1980 en 1983 waas hai hoofdredakteur van de kwartoaloetgoave Out Boukenkist, en sunt 1983 is hai hoofdredakteur en vörmgever van cultureel tiedschrift Toal en Taiken.
Sunt 1986 is Groenbroek ook bestuurslid van Stichting Grunneger Toal. Wieder is hai veurzitter van de historische verainen ien zien woonploats Scheemde, redakteur en vörmgever van t historisch tiedschrift Duvekoater, en soamensteller, vörmgever en/of schriever van n haile rieg publikoaties over t Grunnegs of geschiedenis van pervinzie Grunnen.
Hindry Schoonhoven
In 2013 wördden Schoonhoven zölf docent Grunnings bij 't Huis van de Groninger Cultuur. Ok det jaor wun zien verhaal 'Baargen' de darde pries in de Pervinzioale Schriefwedstried, en in meert 2014 wun hij 't Hoogelaandster dictee.
Mit Christopher Bergmann schreef Schoonhoven Hogelandster waarkwoorden (2015). Vanof 2015 had hij wark stoan in tiedschrift Krödde, en bij de oprichting in 2016 van Oader, de digitale opvolger van Krödde, wörrden hij ien van de drei redacteurs. Ok schrif e columns veur Webloug, de actualiteitensite van 't Centrum Groninger Taal & Cultuur.
Drentse Schrieverskring
De Drentse Schrieverskring is een schrieversverbond in de Nederlaandse pervincie Drenthe, det van 1953 töt en met 1996 bestund en in 2012 vanni'js op-estart is. 't Heufddoel van de oorspronkelijke Schrieverskring was 't behold van de Drèentse taal en cultuur en 't uutdragen van 't 'Drèents-eigen'.
Ontstaon
De Schrieverskring wördden op 18 febrewaori 1953 in Grunning op-ericht naor anleiding van 't eerste lustrum van de Drèentse veriening 'Drenthe' in de pervincie Grunning. Bi'j die viering wördden een 'Schrieversveziet' eholden, waor de studenten M.A.M. Huyser van Reenen, Gerard Nijenhuis en Gerriet Wilms 't in 't zin kregen umme de Drèentse schrievers bi'jien te brengen.
Bi'j oprichting bestund 't bestuur uut de volmachten M.A.M. Huyser van Reenen, G. Wilms, G. Nijenhuis, Nell Meyboom-Veltman en Jan Naarding. De Schrieverskring ontwikkelden hum töt een bont gezelschop schrievers, dichters, veurdrachtskeunstenaors, kurendrievers, folkloristen en streektaalliefhebbers. Een aander vrog bestuurslid was Gerrit Kuipers (van 1956 töt 1971), die veurzitter was van 1971 töt 1983.
Drokte
Maotschoppelijke ontwikkelingen bleef de Kring van ofzi'jdig, op een kleine groep jongeren en polemisten sinds de jaoren tachtig nao. Ie kregen verschil van mening tussen de beholdende garde, die heur meer identificeerden mit 't tiedschrift Oeze Volk (now Oeze Volk/Maandewark) en babyboomers die de Drèentse schrieveri'je wolden moderniseren, van taboes ontdoen en heur maotschoppelijk wolden engageren. Dizze lesten schaarden heur rond 't tiedschrift Roet.
Nao een hoop drokte oaver identiteit en samenstelling wördden de Drentse Schrieverskring ontbunden op 29 meie 1996.
Ni'je Schrieverskring
thumb|right|Kefee De Amer in Amen, daoras in 2012 de ni'je Drentse Schrieverskring veur 't eerst bi'jienkwaamp In 2012 zetten Gerard Nijenhuis en Albertien Klunder een ni'je Drentse Schrieverskring op, umdet schrievers in Drenthe hadden an-egèven verlet te hebben van onderling contact. De ni'je Schrieverskring mut d'r zowal wezen veur sociaole contacten as veur 't becommentariëren van mekaars wark, 't anfietern van begunnende schrievers en 't behartigen van de belangen van Drèents(talige) schrievers. De eerste bi'jienkomst wördden eholden in kefee De Amer in Amen.
Ni'j-Heeten
thumb|250px|right|Ni'j-Heeten, parochiekärk Sint Joseph Ni'j-Heeten is een dörpien in Sallaand en lig in de Oaveriesselse gemiente Raolte. Et dörp had in 2020 zo um en naobi'j 1150 inwoners
Et dörp lig tussen Holten en Raolte in de weilaanden an de rand van de Sallaandse Heuvelrugge. Er umhen ligt ook de dörpen Haorle, Heeten, Okkenbroek, Lettele en Nijverdal.
Cultuur
Luu uut Ni'j-Heeten gaot nauw met mekare um. Er bint rellatief völle inwoners lid van de verschillende verenigings in et dörp.
Beziensweerdigheden
Et dörp hef 5 gemientelike monumenten: Woonhuis, Pastoorstuin en begraafplaats, Pastorie, dubbel woonhuis en de Rooms-Katholieke kärke.
De Rooms-Katholieke Kärke Jozef van Nazareth is van 1923 en ontwörpen deur Wolter te Riele. In et midden van et dörp in et centrum lig t Pleintie. Det is een plein waora-j et kunstwärk 't Gonst vinden kunt. Et bestiet uut veer önderdielen die emaakt bint deur de beeldholder Saske van der Eerden.
Sport
SV Nieuw Heeten is een spörtvereniging in Ni'j Heeten en hef veer spörten önder zich: voetbal, handbal, volleybal en tennis.
Feesten
In et letste weekend van de bouwvakvekantie is er elk jaor een dörpsfeest: et Bouwvakfeest. Dit feest duurt drie dagen en wördt örganiseert deur de carnavalsvereniging de Hekk'nsluuters. Met Koningsdag is er Orangepop.