cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hans Keuper
Hee studaeren biologie in Utrecht. Nao ziene studie hef hee een antal jaoren in Kameroen ewarkt as laeraar. Trugge in Nederland is e as laeraar biologie gaon warken in Deutekem.
Hans was ok jaorenlang redacteur veur den Achterhook en Liemers van De Moespot, 't tiedschrift van 't Verbond van Nedersaksische Dialektkringen. Hee warken met an verscheiden bundels, zo as Schriewied (1969) en Regiotaal (1976). Bekende en minder bekende veurdrachten uut Oost-Nederland hef hee ebundeld in Volksrijmen (1988).
Thornhill
Thornhill is n darpjen in de Oost-Kaap, in Zuud-Afrika. Zo as de naam al angif, ligt t in n bargachtig laandschap. Thornhill völt onder de plaotselike gemeente Kouga.
De meest kortbie elegen plaotse is Loerie, dat zo'n 14 km ten westen van Thornhill ligt.
Hoevelaken
thumb|250px|De kaort van Hoevelaken Hoevelaken is een darp in de Nederlanse previnsie Gelderland, dat deil uutmaakt van de Gelderse Vallei. Hoevelaken valt oender de gemeente Niekark en leit oengeveer vuuf kilemeter in oostelijke richting van Amesfoort. Hoevelaken is wat de veurzieningen angaot ok arg ericht op Amesfoort.
Hoevelaken was tot an 't jaor 2000 een zelfstandige gemeente, daornao is 't samen-egaon mit de gemeente Niekark. Hoevelaken het oengeveer 10.000 inwoeners.
Vanof 2009 kriegt Hoevelaken zien eigen stesjon Stesjon Hoevelaken, hier stoppen dan ok bussen van Connexxion en de treinen zullen dan tussen Barreveld-Ede gaon riejen.
Spionage
thumb|Logo in de hal van t gebouw van n Amerikaansen geheime deenst [[Central Intelligence Agency|CIA]] Spionage is et hemelik achterhalen van nen tegenstaander öare geheimen, um der zelf nen vuursproonk met op den tegenstaander te kriegen. Zowat alle laanden van de wearld hebt wal ne deenst dee probeert spionage van aandere laanden tegen te goan. Dit wörd aait vealigheads-, zekerheads- of inlichtingendeenste neumd. Et tegenstriedige is det um spioneren te vuurkommen, et mangs neudig is um zelf te spioneren.
Ene den as spioneert, neumt ze nen spion. Spionnen probeert um bievuurbeeld informasie oawer et leager lös te kriegen, oawer plannen vuur militeare operasies, of nieje techniese ontwikkelingen woermet as een laand in ne meugelike oorlog een vuurdeel zol hebben. Dit kan duur gesprekken of te lusteren of dokumeanten oawer te nemmen of te stellen.
Bedriefsspionage
Ook in et bedriefsleawen wörd regelmoatig bie konkurreanten spioneerd. Hierbie probeert bedriewe van tegenstaanders in dezelfde industrie bouw- of fabrieksgeheimen lös te kriegen, um doar zelf öare produkten met te verbetteren. Zo köant ze een vuursproonk op den tegenstaander nemmen, zoonder doarvuur de oonderzeukskösten vuur te betalen. Vanzelfs is dit verböaden.
Vandoals
t Vandoals was n Oost-Germoanse toal, woarschienlek naauw verwaant aan t Gotisch.
Sprekers van dizze toal leefde ien Zuud-Spanje en Noord-Afrika. Ze volgden aandere Germoanen (onder aandere Visigoten) en nait-Germoanen (onder aandere Aloanen). De noam Andaluzie komt van de noam Vandoal ("Vandoaluzie"). Der binnen môr n poar persoonleke noamen van et Vandoals bekìnd.
Noord-Bevelaand
Noord-Bevelaand is ne gemeente in de Nederlaandse proveensie Zeelaand. Et is doarbie ook ne strekke en was in et verleden een eilaand. Met dree dämme en ne brugge is et met et vastelaand verbeunden. In 2014 har de gemeente 7.395 inwonners op ne strekke van 120,29 km² (woer as 34,21 km² water is). De heuwdplaatse is Wissenkarke.
Op et noorden van Noord-Bevelaand lig de Oosterskelde. Op et zuden lig et Veerse Mear. Et eilaand is volledig vlak en stekt 1 meter boawen de zee oet. Et is ene van de minstbevolkte delen van Nederlaand.
Noord-Bevelaand is ne samensmeelting van de oolde gemeenten Kortgene en Wissenkarke (1995).
Bie de Oawerstreuming van 1953 konden de leu nog mer net vuurkommen at de dieken op Colijnsplaat breuken. Oargens aanders breuken ze wal duur, woerduur as et eilaand toch nog oonderleup.
Kernen
De inwonners van de gemeente Noord-Bevelaand wont verspreid oawer de volgende kernen. Wiedters gef et nog de noaberskoppen Plaankendoarp en Stroodoarp.
Son en Breugel
Son en Breugel (Sun en Bröägel) is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is Son. Der woanet 17.553 lüde up ne uppervlakde van 26,51 km². De gemeynde Son en Breugel besteyt enkel uut de twey kernen Son en Breugel.
Doresteeg
thumb|250px|Ligging van Doresteeg Doresteeg (Nederlans: Doornsteeg) in een gehucht in de gemeente Niekark, in de Nederlanse previnsie Gelderland. Doresteeg leit acht kilemeter in noordelijke richting van Amesfoort.
Mederne devotie
thumb|260px|'t Brouwhuus (now [[Protestaantse Karke Nederlaand|PKN-karke) van de Congregatie van Windesheim in 't dörp Windesheim]] De Mederne devotie  (Latien: Devotio moderna) was een spirituele beweging binnen de middeleeuwse Kattelieke Karke die opkwaamp in 't Oaversticht - vandage Oaveriessel - op 't end van de veertiende eeuw. De beweging ontstund deurdet een köppel mèensen niet bliede waren mit heur situatie deur misstaanden in de Karke. De Mederne devotie stund veur een verni'jing van 't christelijke gemienschopslèven; ie kunt 't zien as een hervörmingsbeweging binnen de Karke. Persoonlijke lèvensheiliging en praktische lèvenswiesheid vörmden 't strèven. De initiatiefnemers waren geestelijken en leken. Ze leefden in gemienschop van taofel en goedern zunder een kloosterbelofte of te leggen. De Mederne Devotie schreef in et Iessellaands, een schrieftaal die tussen et Middelnederlaands en Middelnederduuts in stund.  Daornaost wördt de schrieftaal mangs ook as allenig Middelnederlaands eziene.
Geert Grote
De grondlegger van de Mederne devotie was Geert Grote (Dèventer, oktober 1340 - aldaor 20 augustus 1384). Hi'j wördden in Dèventer geboren as iene van een dikke haandelsfemilie. Grote vund gien voldoening in de haandel en richtten hum op religieuze zaken. De bestaonde praktijken van de karke vund e ok niet wat; hi'j zag ze as corrumperend. In zien stad stichtten hi'j de eerste woongemienschoppen van de Zusters van 't Gemiene Lèven en de Breurs van 't Gemiene Lèven. Dit waren gemienschoppen van leken (niet ewi'jde geestelijken). De zusters, en wat later ok de breurs, preekten een geestelijk reveil tègen de verloedering van 't lèven van de clerus en de verroeging van de volkse zeden. Heur veurnaamste bezigheden waren de zörg veur de studerende jongen en 't verbètern van de leefumstaandigheden van 't volk.
Verantwoordelijkheid
Ien van Geert Grote zien heufdstellings was det iederiene zölf verantwoordelijk is veur zien of heur zieleheil. Umme God in de mute te gaon of contact mit Hum te hebben, onderwees e, bi-j gien bemiddelende geestelijke neudig. De dielnemers in de breurs- en zustergemienschoppen mussen daorumme ok gien belofte ofleggen an de karke. Daordeur kwaamp d'r in de 15e eeuw al drokte mit de bestaonde karke. De karkelijke autoriteiten maakten heur zörgen oaver de ontwikkelings binnen de Mederne devotie. De bisschop van Utrecht, beveurbield, was niks wies mit veul van de in zien ogen rigoureuze opvattings en vaardigden veur de diakens van de gemienschoppen een preekverbod uut.
Umme wiedere karkelijke maotregels te veurkomen, naamp een bulte gemienschoppen de riegel van de Darde Örde van Sunte Franciscus an. Dizze veur leken bedoelde örderiegel sleut best an bi'j de ideaolen van Geert Grote. Waorschienlijk wördden deur dizze opstelling de Mederne devotie tègen wil en daank een belangrieke wegbereider van de riffermaotie, die veural wörtel scheut en vaste voet an de grond kreeg in 't verspreidingsgebied van de Mederne devotie, de Hanzeatische wereld in Noordwest-Europa.
Windesheim
Nao 't uut de tied raken van Geert Grote volbrocht zien volgeling Florens Radewiens de wèens van Grote um een klooster te stichten in Windesheim (zo'n 10 km. ten zuden van Zwolle an de Iessel). 't Klooster wördden in-ewi'jd deur de bisschop van Utrecht op 17 oktober 1387 en kwaamp töt grote blui onder prior Johann Vos van Heusden (1391-1424). In Zwolle kwaamp een tweide gemienschop op de Agnietenbarg.
Vanuut Windesheim, bename vanuut de haandelssteden Zwolle en Dèventer, verspreidden heur de Mederne Devotie oaver de wereld van de Hanze, mit een heugtepunt in de vrogge 16e eeuw. De prior van Windesheim was doe de centraole en leidende feguur van een wied verbreide, evestigde kloosterörde die as ze ok wal de Congregatie van Windesheim nuumden. D'r waren doe goed honderd kloosters, heufdzakelk in Noord- en Oost-Nederlaand, Noord-Duutslaand (Lübeck) en rondum Keulen.
Thomas a Kempis
De beweging beïnvloedden mèensen zoas Thomas a Kempis (Kempen ca. 1380 - Zwolle, 25 juli 1472), die as praktische devotie tiedens de viering van de Mis en in het dagense lèven veurstund, en later ok Desiderius Erasmus en Jeroen Bosch uut 's-Hertogenbosch.
As dartienjaorig jonggien vertrok Thomas a Kempis naor de Latiense schoele van de Breurs van 't Gemiene Lèven in Dèventer. De breur Florens Radewiens har in Dèventer de kapittelschoele op-ericht. Radewiens hef veul betekend veur Thomas en hef hum ontvaankelijk emeuken veur 't klooster. Ze geleuft det a Kempis de schrieveri'je van Geert Grote in belangrieke maote 'ecodificeerd' hef in zien boek De naovolging van Christus, min of meer 't praktische spirituele pregramma van de Mederne devotie.
De invloed van de Mederne devotie bleef ok nao de riffermaotie groot, zowal onder de oaver-eblèven kattelieken in Nederlaand, Vlaondern, Noord-Duutslaand en Engelaand as onder de protestanten. De naovolging van Christus wördden nao de Biebel 't miest verbreide boek van de wereld.
Jenny Arean
Jenny Arean (Lisse, 4 oktober 1942) is n Nederlandse zangeres, grappenmaakster en aktrise. Heur warkelike naam is Joanna Jenneke Josepha Klarenbeek.
Ze was enigst kiend van n kelner en n zangeres, Conny Renoir. Oek heur grootmoer was n zangeres (Henny Verra). Op heur veertiende zag ze n show bie Wim Sonneveld en sinsdien wou ze bie t kabaret. An t begin van de jaoren '60 zat ze bie t ABC-kabaret van Wim Kan en Corry Vonk. Op advies van Vonk veranderde ze der naam in Jenny Arean.
In de jaoren '60 had ze de heufdrol in de populaere tillevisiemusical (NCRV) "Er valt een ster" (1963) en "Vadertje Langbeen" (1964). In de jaoren zeuventig dee ze an verscheiene musicals mee, waoroender "En nu naar bed" (1971) van Annie M.G. Schmidt, en speulde ze n heufdrol in "Het meisje met de blauwe hoed" (1972), n tillevisiebewarking van t gelieknamige boek van Johan Fabricius. Daornaost dee ze in 1975 n kabaretprogramma "Scherts, satire, songs en ander snoepgoed" mit Robert Long, Dimitri Frenkel Frank en Jérôme Reehuis.
In 1977 had ze n hit samen mit Frans Halsema ezungen: "Vluchten kan niet meer", n duet uut de musical "En nu naar bed". Sinds de jaoren tachtig maakte ze soloprogramma's. Daornaost speult ze in verschillende musicals.
Arean was van 1963 tot 1973 etrouwd mit de akteur Huib Rooymans. t Stel kreeg n deren, Myra. Begin jaoren tachtig had Arean n relaosie mit Ischa Meijer die heur anmoedigde n soloprogramma uut te brengen. Ze speulde samen in vier theaterprogramma's.
Daornao het Arean n hele bult tv-programma's uutebrocht. Alleen, mar oek mit Lucretia van der Vloot, Willeke Alberti en are luui.
De veurbieje jaoren staot ze t bekendst um der rol in de tv-serie van  't Schaep: 't Schaep met de vijf Pooten, 't Vrije Schaap, 't Spaanse Schaep, 't Schaep in Mokum en 't Schaep Ahoy.
Vulkaan
thumb|Arenal, nen vulkaan in Costa Rica Nen vulkaan is ne plaatse op de eerde (of andere planeet), woar de skors dusdöaneg los of zwak is, dat et gleuneg hete magma (esmolten steenmassa) noar bovven kan vleujen. Et woord vulkaan kump van et Italiaanse eilaand Vulcano. In de olde Romeinse mythologie wodden dit eilaand ezene as de smidse van den God Vulcanus, God van et vuur.
Op ne deepte van 100 km, met temperaturen tussen 1000 en 1300 groaden Celsius, smelt gesteente tot magma, dat in grote, dröppelvormege kloeten op 2 tot 50 km deepte samenkump. As dan den druk te hoge wörd, kump et magma deur zwakke plekken in et vaste oppervlak noar boeten, mangs in enen pleer, ne oetbarsting (eruptie). Umdat et magma nen weg noar bovven zöch op de zwakke plaetse, komt vulkanen vake veur op de raanden van de eerdskollen. Et magma dat op disse wieze an de oppervlakte is ekommen, wörd dan lava eneumd. Noast et vast-vleujboare magma komt ok vaste en gasvormege stoffen noar boeten. Alle verskienselen dee't te maken hebt met et al of neet helemoale noar et oppervlak kommen van et magma, wordt bi-j mekare vulkanisme eneumd.
Et magma dat an et oppervlak is ekommen, stolt noa korte of langere tied, woardeur op et oppervlak ne typies kegelvörmege, moar ok in völle andere vormen veurkommende steenmassa ontsteet. Et gat in et midden, woar dan van tied tot tied lava oet kan kommen, neumt ze den krater.
Rolmoate
thumb|right|300px|Rolmoate met inches en centimeters
Ne rolmoate is n instrumeant woer a'j met metn köant. Iej köant dr de binnwoarkse moate, boetnwoarkse moate, leankte en umtrek van dinge met opmetn.
n Metbaand is meesttieds van stoal en zit op n rulleken in n keunststof umhulsel. Doarin zit ne stoalne veare, vaste an n baand. Duur n baand oet te trekn wörd de veare op espönn. De bettere rolmoatn hebt nen lecht eböagnen baand, zodet ze nit zo rap umknikt a'j dr rechtop met weelt metn. Disse beande hebt vake ook ne spesjale loage teegn t slietn, zode'j de leanktes good köant bliewn ofleazn.
An t oeteande van n baand zit n hoaks lipken, woeran't n baand oet etrökn kan wordn. A'j t lipken lösloatt, wörd n baand wier noar binn etrökn duur de vearspannige. Um te zorgen det n baand nit direks wier noar binn hen sköt, zitt dr op de meeste rolmoatn ne vergrendeling, woermet a'j n baand vaste köant zetn. Disse vergrendeling is ook makkelik vuur a'j verskeaidene dinge op dezelfde moate mut ofteekn. A'j n baand wier noar binn hen doot, loatt um dan nit skeetn, want iej köant dr oe lellik an sniedn en t lipken kan kapot plearn teegn t umhulsel.
t Lipken zelf hef ook ne dikte, en zol dus de gemetne moate beïnvloodn. Doarumme is t lipken zelf vake zo vear as zin eegne dikte in of oet te skoewn.
Sosjologie
Sosjologie (ook skrevven as sociologie) de leer van de meanskelike samenleaving en ear kenmearken. Hierbie wordt veural de opbouw en veraanderings doarvan bekekken, mer ook sosjologiese problemen.
De sosjologie bekik leu en ear gedrag in ear sosjale umgevving, in samenhang met n oaverheersenden moraal en ethiek, en in verbaand met polletieke en filosofiese gedragsofspraken. Dat kump daal op t bekieken van t dageliks leaven van leu en hoo zee met ear umgevving umgoat, in t gezin, in t geleuf, wetten, normen en wearden, rolpatronen en kultuur.
Rolmoate
De rolmoate kö'j in verskeaidene leanktes kriegn: 1, 2, 3, 5, 8 en 10 meter. Ne rolmoate is verdeeld in centimeters en millimeters. Wat hebt dr mangs ook Engelse inches bie op stoan. Seend ongevear 1990 wordt de rolmoatn in n bouw aal mear vervöngn duur laser-metapparaatn.
Sosjologie
Sosjologie is ne Moatschoppiewettenschop, woarin wörd kekken noar hoodöanig n meanske zik gedreg teggenoaver aanderen. Doarmet steet dizzen tak van wettenschop teggenoaver de natuurwetenschop dee de wetten van leavenloos materiaal en leavende weazens as onderwearp hef. Sosjologie haank samen met wettenschopsgebeden as geschiedkeunde, eardriekskeunde, politiekstudie, vergeliekende kultuurwetenskop, psychologie, filosofie, ekonomie, volkenkeunde, kriminologie en volksstatistiek.
Internasjonaal
{| class="vatop"
Rolmoate
A'j nog längere ofstaandn metn weelt mu'j nen metbaand gebroekn. Det is nen op erolden platn baand den a'j met n slingerhaandvat opdreein mut.
Wenum-Wiesel
Wenum-Wiesel is een darp in de gemeente Apeldoorne in de Nederlanse previnsie Gelderland. 't Lig in 't noorden van de gemeente, tegen Vaossen an. Wenum-Wiesel wödt in tweeën edeeld deur de Zwolseweg (Apeldoorne-Vaossen). An de oostkante lig Wenum en in 't westen lig Wiesel. Der woont op begin 2007 in Wenum-Wiesel 2.200 mensen, waovan der 1.150 in Wenum en 1.050 in Wiesel. Dit is over een oppervlakte van 31 km². Hiervan is meer as de helfte bosgebied.
In Wenum dut ze veural nog an landbouw. 't Gebied is vanof de Zwolseweg tot an 't Apeldoorns Kenaal. In dit gebied zit veural boeren- en andere bedrieven, waoronder slotenfabrikant Nemef.
In Wiesel bint der een paor horecagelegenheden. Hier wonen vrogger de arbeiders die op 't naobie-elegen Paleis Het Loo warken. Wiesel grenst an de Kroondomeinen. In 2001 is Wiesel an-ewezen as beschärmd darpsgezichte.
't Grote feest in Wenum-Wiesel is ok nog altied 't jaorlijkse Oranjefeest op 31 augustus. Ze herdenkt dan de verjaordag van Koneginne Wilhelmina, die op Het Loo wonen.
Gemientelike herindieling
Een gemientelike herindieling is een wieziging van de greenzen van gemienten, waorbi'j grondgebied van de iene gemiente naor de aandere gaot, of ni'je gemienten (fusiegemienten) vormd wodden uut oolde gemienten.
In de twintigste ieuw hebben d'r in Nederlaand grote gemientelike herindielings west, waorbi'j een protte gemienten saemenvoegd binnen tot grotere gemienten. Et totaole antal gemienten is daorbi'j slim ofneumen.
Toete
Ne toete (of snoopzeksken) is n plastic of papiern buulken dat evuld wöd met snoop of zalte hapjes um kinder an te beden. Dizze wieze van anbeden kan bi-jveurbeeld op skole of als n kind joarig is, noa aflöppe van n kinderfeest, of as onderdeel van n folkloristies gebruuk.
Kinderfeest
Wanneer de toete veuraf of noa afloop van n kinderfeestjen as presentjen an de gäste met noar huus wöd egeaven, hef het mangs hetzelfde underwarp as bi-jveurbeeld et kinderfeastjen of de uutneudeging doarveur. Sommige olders vult de toete zelf, zodoonde hebt ze wat meer toozicht oaver de moate woarin zie wat geschikt vind van de inhold veur et kind. Noast zelf gevulde toetn bestaot der ok kant-en-kloare toetns. Zie bunt der in verskillende soorten mit verskillende ofbeeldingen, moar zie hebt allemoal dezelfde ofmeating. Zie wordt meangsmaol per 10 stuk verkocht in den supermarkt, spöllegoodwinkel en winkelkettens. Behalve snoop of zalte hapjes kunt toetns ok klein spölgood bevatten.
Folklore
Tiedens et feest van Sunte-Marten (11 november) goat kinder mit löäge toetns längs de deure, um zie te loaten vullen. Mit Palmzundag wodt deur kattelieke kinder versierde kruuskes veurzeen van lekkers (woaronder in toetn) noar langdurig bedleagerege zeken en mindervaliden ebracht.
In Nederlaand is et in den Achterhook gebrukelek dat kinder op 1 januari lengs de deure in de eigen buurte goat mit nen ni-jjoarswuns, zoas "Gelukkig ni-jjoar! Heij de toete al kloar?", woarbi-j de kinder ne toete kriegt met snoopgood der in. Dizze toete is van oldsher evuld mit n stuksken fruut (mangsmoal n mandarientjen, duppinda's en wat snoop). Dit gebruuk wöd ni-joarwinnen eneumd.
Driedarp
thumb|250px|Driedarp Driedarp (Nederlans: Driedorp) is een gehucht in de gemeente Niekark in de Nederlanse previnsie Gelderland. 't Leit 10 kilemeter van Amesfoort en vier kilemeter van Niekark. Deur 't gehucht loopt de N301, van Niekark naor Barreveld.
Merkurius (planeet)
Merkurius is n planeet in ons zunnesysteem en stait t dichtste bie de Zunne. Noa Pluto is t de klainste planeet van ons zunnesysteem. De planeet is nuimd noar de Reumse god Merkurius om zien snelle boan om de Zunne. Net zo as t Eerde is Merkurius n vaste planeet. Opmaarkelk is dat Merkurius n staark magnetisch veld het, in verglieken mit zien grootte. Merkurius het as ain van ainege twai planeten van ons zunnesysteem gain moanen.
Drechterlaand
Gemeentelek samengoan
De gemeente Drechterlaand van noe is ontstoan deur een samengoan van de veurmalige gemeenten Drechterlaand en Venhuzen. De veurmalige gemeente Drechterlaand ontstund op heure beurte in 1979 mit de samenvooging van de gemeenten Westwold, Hoogkarspel en een deel van de gemeente Blokker.
Op 1 juni 2005 kenden Drechterlaand 10.555 inwonners, woarvan de meesten in Hoogkarspel wonden. Viefentwinteg joar loater wierd beslotten tot et samenvogen van de gemeente met de gemeente Venhuzen, dee in juni 2005 totaal 7828 inwoaners had. Et doadwarkelek samengoan van de beide gemeentes gebeurden op 1 januari 2006. De beide gemeenten wierden formeel op-eheaven en de wierd ne ni-je gemeente evormd met de name Drechterlaand.
thumb|left|200px|Mölle in Oosterleek
Henk Krosenbrink
thumb|Henk Krosenbrink (in 2010) Henk Krosenbrink (Miste, 31 meert 1928 - Wenters, 18 juni 2015 ) is nen Achterhooksen schriever.
Hee worden geboren in de buurtschap Miste bi'j Wenters en wont now in Kolle, ok in Gelderland. Aorspronkelek warken hee in het onderwies, maor in 1967 worden hee redacteur bij de Regionale Omroep Noord en Oost. Vanaf 1980 bes an ziene pensionaering in 1990 was hee directeur van het Staring Instituut in Deutekum.
Vlagge van Nederlaand
thumb|right| Vlagge van Nederlaand (verholding 2:3). De vlagge van Nederlaand is et symbool van de eenheid en de unafhänkelekheid van et Könninkriek der Nederlaanden en is ok de vlagge van et laand Nederlaand. De rood-wit-blauwe vlagge heurt ovveral woar zi-j op et Nederlaandse groandgebeed wödt ontplooid de ereplaatse te hebben. Et rood-wit-blauw is zowal te laand as ter zee in gebruuk as civiele vlagge, dienstvlagge en kriegsvlagge.
Henk Krosenbrink
Krosenbrink hef ovver de Nedersaksische literatuur in Oost-Gelderlaand en op de Oost-Veluwe eschreven in 't Handboek Nedersaksische Taal- en Letterkunde.
Nedersaksisch E
Hier stoat woorden die of in 't Nedersaksisch mit E begunt oet 't Nedersaksisch woordenboek. De woorden bint underverdield op alfabetische volgorde van 't Nederlaandse woord.
Vlagge van Nederlaand
Untwarp
De Nederlandse vlagge is ne horizontoale dreekleure in rood, wit en blauw. Meer in et biezunder bunt de kleurn te beneumen as helder vermiljoen, helder wit en kobaltblauw. In normblad 3055 bunt de kleurn vast-esteld in Eclairage-koördinaten. Dizze kleurn bunt neet dreks in Pantone-kodering um te zetten, zodat veur dee letste uutènlopende weerden bruukt wödt.
Et Ministerie van Algemene Zoaken guf in eur vlagge-anwiezing de volgende weerden, dee ok bunt vast-elegd in NEN 3055:
Veur de moaten van de vlagge bunt gene veurskriften. In de neet vastestelde Vlaggenwet van 1937 wöd de verholding tussen heugte en lengte vastgesteld as 2:3, en oaver et algemeen wödt dee verholding nog altied noa-evolgd.
Prinsenvlagge
thumb|right|Den [[Prinsenvlagge.]] thumb|right|Vlagge van de Laege Laanden under [[Karel V van et Heilige Roomse Riek.]] thumb|right|De Nederlaandse vlagge op de [[Batavia (skip)|Batavia.]] De vrögste veurbeelden van de dreekleure stamt uut de 16de eeuwe. De eerste versie dee eneumd wöd is in 1572 ne oranje-wit-blauwe vlagge. Bi-j et uutropen van de unafhänkelekheid in 1579 wodden dit dan ok de officiële Nederlandse vlagge. Dit was de eurspronkeleke vlagge van de Republiek der Zeuven Veraenigde Nederlaanden, moar in de löppe van minder as ne eeuwe wöd et oranje vervangen deur rood, zodat bi-j et ende van den Tachtigjoarigen oorlog in 1648, de vlagge feajlek veraanderd was in Rood-Wit-Blauw, al wöd nog wal sprokken van de "Oranjevlagge".
Der bunt verskillende meugeleke redenen an-edreagen veur de veraandering van oranje noar rood. Doar is eopperd dat rood den veurkeur van zeeleu genot, dat de kleure op ofstaand meer opveel, dat dee minder verbleken, dat der n tekort an oranje kleurstoffen ontstoand, dat ne ni-je warkwieze ne donkerder oranje opleaverden, dat et huus Oranje minder eleefd wodden en tenslotte dat de Stoaten-Generaal van et Könninkriek der Nederlaanden et rood uut heure eigen vlagge invoerden, moar gene van dizze verkloaringen kan echt annemmelek emaakt wödden.
TARGET2
t Warkt as volgt: as beveurbeeld nen Grieksen ondernemmer in Nederlaand iets bestelt, betaalt e dat bi'j ne Griekse banke. Dee banke regelt internationaal verkeer via de Griekse Sentrale Banke. De Griekse Sentrale banke gif de ovverskrieving deur an de Europese Sentrale Banke via TARGET2. Daordeur ontsteet der n positief saldo veur de DNB, en n negatief saldo op TARGET2 veur de Griekse Sentrale Banke.
Vlagge van Nederlaand
Franse Tied
Noa de Franse Tied wodden de vlagge opni-j ingevuurd as Rood-Wit-Blauw, moar zunder unmiddeleken wetteleken groand. Alleneg deurdat vasteesteld wodden dat de wetten van et Könninkriek Hollaand van kracht zollen blieven, woarbi-j dat könninkriek um te beginnen stilzwiegend de wetten van de republiek had oavernommen, had de vlagge zuver bekekken nen wetteleken groandslag in et besluut van 1796.
TARGET2
800px| Ontwikkeling van saldi in TARGET2
Vlagge van Nederlaand
Officiële annoame van et rood-wit-blauw
Op 19 februari 1937 tekkenden Könningin Wilhelmina op heur vakantie verblief in Zell am See et kortste Könninklek Besluut ooit, ludend: "De kleurn van de vlagge van et Könninkriek der Nederlaanden bunt rood, wit en blauw."
TARGET2
Oetgaonde verwiezingen
Eurocrisismonitor
Vlagge van Nederlaand
Officiële annoame van et rood-wit-blauw
Tiedens den Tweeden Wealdkrieg, dee veur et Könninkriek duurden van 10 mei 1940 tot 15 augustus 1945, blef et rood-wit-blauw in gebruuk. Tiedens et deeptepunt van den krieg waarn alleneg nog Suriname en et Gebeedsdeel Curaçao neet bezet deur Nazi-Duutslaand of Japan. In et bezette Nederlaand blef et rood-wit-blauw mit toostemming van de Duutsers de nationale vlagge, moar et gebruuk doarvan wodden deur eur stark beparkt.
Noa den Tweeden Wealdkrieg bunt preciezere tinten veur den kleuren rood, wit en blauw vastesteld. De kleurn van de Nederlandse vlagge könt vanof dee tied wödden beneumd as helder vermiljoen, helder wit en kobaltblauw. Dat blauw verskilt van et donkerder Nassaus blauw.
Vlaginstruktie
thumb|right|Oranjen wimpel bi-j de vlagge Veur den Nederlaandse vlagge besteet ne vlaginstruktie van de Nederlaandse ovverheid veur an de ovverheid verbunden instellingen, dee aanguf wanneer de Nederlaandse vlagge hesen wöd, en op welke wieze.
De tieden woarop de vlagge hesen wöd bi-j rieksgebouwen ligt vast in ne instruktie van den minister-president van 22 december 1980. An börgerleu, bedrieve en instellingen wöd evroagd dizze instruktie, zo völle as meugelek is, te volgen. Dit leste is echter neet verplicht.
Bi-j et uutsteaken van de Nederlaandse vlagge wöd underscheid emaakt tussen "uut-ebreid vlaggen" en "beparkt vlaggen". Uut-ebreid vlaggen wil zeggen dat de vlagge wöd uutgestoaken van alle rieksgebouwen, zoas gebrukelek is op Könninginnedag. Bi-j "beparkt vlaggen" steakt zee de vlagge alleneg uut van de heufdgebouwen van de afdealingen en van de heufdgebouwen van de instellingen dee neet (rechtstreaks) under de afdealingen valt. Dit bunt de Kamers der Stoaten-Generaal, den Road van State, de Algemene Rekkenkamer, et Kabinet der Könningin en den Hoogn Road der Nederlaanden.
Vaste tieden veur et vlaggen
Doar is ne antal vaste tieden woarop van de rieksgebouwen uutgebreid (UV) of beparkt (BV) evlagd möt wödden. As n tiedstip op nen zundag of op nen algemean arkenden christeleken feestdagge völt, wöd op de tussen höäkskes vermelden tied evlagd. Bi-j verjoardaagn van leden van et Könninklek Huus en op Könninginnedag mag de vlagge samen mit nen oranjen wimpel wödden hesen (W).
Oranjen wimpel
Op Könninginnedag en op den hierboaven beskreaven verjoardagen van leaden van de Könninkleke femilie wödt de vlagge hesen mit oranje wimpel. De vlagge wöd zunder oranjen wimpel hesen bi-j alle aandere geleagenheden.
Vlaggen bi-j bi-jzundere geleagenheden
right|thumb|Vlagge op den [[vuurtoorn van Urk]] Bi-j bi-jzundere gebeurtenissen in de Könninkleke femilie (geboorte, huwelek, oaverlieden) zal der altied ne aparte reageling kommen, dee van geval tot geval bekend zal wödden maakt. In ieder geval wödt der neet op nen zundag evlagd. Tiedens officiële bezeuke van stoatsheufden wöd alleneg evlagd in dee plaetse dee wodt bezocht. Zowal bi-j et overlieden van Prinses Juliana as bi-j et oaverlieden van Prinse Bernhard wodden den Oranjewimpel vervangen deur nen zwarten rouwwimpel.
Officieel protokol
NB: dit protokol is veur ovverheidsinstellingen. Börgerleu en bedrieve wodt verzocht dit protokol te volgen moar bunt doartoo neet verplicht.
Halfstok vlaggen
right|vlag halfstok Et halfstok hiesen van de vlagge beheurt op de volgende wieze te gebeurn: eerst wöd de vlagge völ ehesen, doarnoa wöd zi-j langzaam en stoateg neergehoald, totdat et midden van de vlagge op de helfte van de normalen heugte is ekommen, woarnoa de vlaggenliene wöd vast-ebonden; de vlagge wöd neet op-ebonden. Bi-j et neerhalen van ne halfstok ehesen vlagge wöd dizzen eerst haeneg en stoateg völ hesen en vervolgens op dezelfde wieze neer-ehaald. De vlaginstruktie skrif uutdrökkelek veur dat der halfstok evlagd möt wödden, in teggenstelling tot de meugelekheid dat der rouw eteund möt wödden mit de vlagge. Dit vereurzoakt bi-j veurtduring problemen mit toostaanden woarin halfstok vlaggen neet meugelek of neet gebrukelek is, zoas mit vlaggen vastemaakt an nen vlaggenstok.
Et hiesen van meer vlaggen
Bi-j et hiesen van meer vlaggen beheurt dizze van gelieke afmeatingen te wean en zo meugelek op gelieke heugte te wödden hesen. Bi-j et ontplooien van twee vlaggen is de ereplaatse rechts, erekkend mit de rugge noar de vlaggen. Doar heurt dus de Nederlaandse vlagge. Bi-j dree vlaggen heurt de Nederlaandse vlagge in et midden. As de previnsie en de gemeenteleke vlagge noast de Nederlandsee vlagge komt, is de opstelling (mit de rugge noar de vlaggen): Nederlaandse vlagge midden, proveensiejale vlagge rechts en gemeenteleke vlagge links. De vlaginstruktie mek hierbi-j ne uutzundering veur ne gemeenteleke angeleagenheid, woarveur de volgorde van provinsievlagge en gemeentevlagge um-ekeerd möt wödden. As noast ne laandsvlagge vlaggen van aandere naties wodt hesen, is veur de onderlinge rangorde oaver et algemeen den eersten letter van de namen van de betrokken laanden in den Fraansen taal bepoalend. De vlaginstruktie guf hier gene uutsluutsel oaver, moar guf an dat der kontakt op-enommen möt wödden mit de Direktie Kabinet en Protokol.
Opvouwen van de vlagge
De juuste wieze veur et vouwen van de vlagge is as volgt: de vlagge wöd längs de banen in dreejen evouwen, zodat alleneg de rode en de blauwe bane zichtboar blieft (de witte bane ligt tussen de beide aanderen). Vervolgens wöd de vlagge hoaks op de veurige vouwen dubbelvouwen, mit de blauwe bane noar buten. Et dubbelvouwen wöd nogmoals herhoald.
Beïnvleuding van aandere vlaggen
De vlagge van Ruslaand hef net dezelfde kleurn as de Nederlaandse alleneg in ne aandere volgorde. Volgens éne theorie hef Peter de Grote, den Nederlaand bezocht veur skeepszaken, de vlagge oaver-enommen en met noar Ruslaand enommen. Moar der bunt starke anwiezingen dat de Russiese vlagge al wierd gebruukt veur et bezeuk van Peter de Grote an Nederlaand. Zodoonde is et neet zeaker of de Nederlaandse vlagge hier doadwerkelek invlood op hef ehad.
Oosteinde (Nunspeet)
Oosteinde is n buurtschap in de gemeente Nunspeet, in de Nederlaandse provinsie Gelderlaand. t Ligt in t noordoosten van Nunspeet in de richtige van Wessinge en Doorspiek. Oosteinde is verneumd naor de bieliggende boerderieje Huus Oosteinde.
Platduutse Wikipedia
De Platduutse Wikipedia (Platduuts: plattdüütsche Utgaav vun Wikipedia, ondertitel: Dat fre'e Nakieksel) is de uutgave van Wikipedia, een vri'je encyclopedie op internet daoras iederiene mandielig an mitskrieven kan, in 't Platduuts. 't Platduuts, vake gewoon Platt enuumd, umvat alle variaanten van 't Nedersaksisch die as ze in Duutslaand praot.
De Platduutse Wikipedia is begund in april 2003. Op 17 augustus 2008 waren der 12.694 artikels; op 2 april 2021 waren 't der 82.489. D'r bint een klein antal vaste skrievers die as miest uut 't Noord-Nedersaksische taalgebied koomt; daorumme is 't Noord-Nedersaksisch roemschoots 't miest vertingwoordigd.
Op de Platduutse Wikipedia hebt ze de regel det alle artikels naor de Sass'sche Schrievwies eskreven mut wörren. Dizze skriefwieze van de Duutse taalkundige Johannes Sass giet uut van de skrifttiekens van 't Hoogduuts. Det hef de belangriekste reden ewest det in meert 2006 de Nedersaksische Wikipedie op-ezet is veur de Nedersaksische variaanten van Nederlaand. D'r is beparkte samenwarking tussen de Platduutse en de (Nederlaans-)Nedersaksische versies van Wikipedia. Zo verskient de verwiezings naor mekaars artikels in vetdrok en hebt de beide versies mekaars maondelijkse uutekeuzen artikel op de veurpagina.
Steenbargen
Steenbergen (verneadersassisked: Steynbargen) is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is de stad Steynbargen. Der woanet 24.304 lüde up ne uppervlakde van 159,14 km². Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint De Heen, Dinteloord, Kruisland en Nieuw-Vossemeer.
Hotel
thumb|300px|Grand hotel Wientjes in [[Zwolle]] thumb|300px| Een hotel is een dienstverlienend bedrief daoraj teugen betaeling veur ien of meerdere nachten een kaemer mit bedde kunnen kriegen. Hotels wodden miest gebruukt deur toeristen, zaekenreizigers en aandere reizigers die in de plaese in kwestie gien eigen woonruumte of overnachtingsgelegenheid hebben. Et woord hotel komp uut et Oldfraans (h)ostel, laeter hôtel, veur een verzorgingshuus veur bezukers, uut Middelieuws Latien hospitale, harbarg/groot huus, van Latien hospes, vrömdeling/butenlaander/gast.
Bakkevene
thumb|Ligging van Bakkevene Bakkevene (Nederlaans: Bakkeveen, Fries: Bakkefean) is een dörp in de gemiente Opsterlaand in de Nederlaanse perveensie Frieslaand. Bakkevene leit kotbi'j Drachten, en had in 2008 zoe'n 1961 inwoners. Bakkevene is een typisch forensendörp en vule inwoners bin veur et wark richt op plakken as Drachten, Liwwadden, Et Vene en (wat minder) op Grunningen en Assen.
Hotel
Hotels wodden onderscheiden van stee-en-stoete (bed and breakfast), wat deurgaons woonhuzen bin waor de eigenaars van de akkemodasie ok zelf wonen, en van de jeugdharbarg, daoraj gewoonlik een slaopzael mit aanderen dielen. Een specifiek soort hotel is et motel (een saementrekking van motor hotel): een niet biester luxueus hotel an de deurgaonde weg. Automobilisten kunnen der overnachten veurdat ze de aandere dag wieder vaeren. Een grand hotel is een groot, luxe hotel, vaeke in een staotig gebouw in treditionele of klassieke bouwstiel.
In en naobi'j de binnenstad van grotere steden vien ie een bulte hotels, mit naeme in de buurte van grotere treinstesjons en vliegvelden. Wat kleinere plaesen hebben vaeke ok wel ien of meer hotels.
Bakkevene
Et dörp wodde veur et eerst nuumd as de plak waor in 1231 de Friezen en Drenten een veldslag uutvochten. Tiedens de Tachtigjaorige Oorlog wodde et dörp deur de Spanjaarden verwoest. Et hudige Bakkevene is ontstaon tiedens de veenontginning in 1660.
Hotel
Veurzienings
thumb|300px|Een typische hotelkaemer van een grote keten Wat een hotel binnen en buten de kaemer an veurzienings hef, hangt dervan of van hoe ienvoldig of luxueus et is. Et antal steerns dat et hotel hef zeg daor wat over. De mieste hotelkaemers hebben wel een kleerkaste, een tillevisie, en Wi-Fi veur et internet. Wieder kunnen der veurzienings zoas een koelkassien en een kluus veur weerdevolle spullen wezen. Kaemers hebben vaeke een eigen badkaemer mit toilet en douche of badkupe, mar et komp ok veur dat disse veurzienings edield wodden mit aandere gasten en buten de kaemer te vienden bin.
Bakkevene
Netuur
thumb|[[Heed (vegetasie)|Heide bi'j Bakkevene]] Bakkevene leit middenin een bosriek gebied mit heide- en zaandvlakten dat op de greens leit mit Grunningen en Drenthe. D'r wodt wel zegd dat Bakkevene et ienigste brinkdörp in Frieslaand is, hoewel et niet dudelijk is of disse brink dezelde oorsprong het as die van dörpen in Drenthe. Bakkevene leit in et oostelijke stroomgebied van et reviertien Keuningsdiep dat in et noordoosten van Bakkevene ontspringt. Et beekdal van et Keuningsdiep wodt opni'j inricht waorbi'j de beek zien oorspronkelike kronkelende loop weerommekrigt.
Hotel
Veurzienings
Zogenaemde boektielhotels beheuren vaeke niet tot een hotelketen en besteden bezundere andacht an sfeer en inrichting, waorbi'j elke kaemer aanders inericht kan wezen. In een kapsulehotel of pod hotel, een hotelsoorte die aj veural in Japan vienen, slap elke gast in een eigen kapsule daoras wieder niks in past; toilet en doucheveurzienings bin ampart.
Bakkevene
Netuur
Daornaost hej' in de omkrieten de Bakkeveense Dunen, een heide- en bosgebied dat niet antast is deur de veenontginning in de 19e ieuw, en dat een veurbield is van hoe hiel Zuudoost-Frieslaand d'r twie ieuwen leden uutzag. D'r bin drie orgenisaosies die de gebieden rondomme Bakkevene beheren: Netuurmonementen, Staaosbosbeheer en It Fryske Gea. Een schaopskudde weidt de heide van Bakkevene, vanuut een schaopskooi op de angreenzende heide van Allardsoog. Daornaost lopen d'r Exmoorpony's en Schotse hooglaanders vri'j in et heidegebied rond.
Bi'j Bakkevene staot an de raand van de bossen et historische laandhuus Slotplaats. Et is in gebruuk as theehuus en as startpunt veur uutstappies van Netuurmonementen. Achter de Slotplaats staot et oolde koetshuus dat nao een opknapbeurte in gebruuk neumen is as VVV-kantoor. Slotplaats en de tunen en boomgaorden rondomme et laandhuus binnen in 2006 opknapt.
In et Slotplaatsbos leit de Sterrenschans, een zeshoekig verdedigingswark. De schans leit langes de ieuwenoolde Beakendyk; in vroggere tieden ien van de weinige hoger legen deurgangen op de moerassige route van de Friese steden naor Drenthe. De Sterrenschans is deur Netuurmonementen in 2002 opknapt.
Exekuties in Allardsoog, 1945
Tegere mit negen aanderen wodde keunstener Hendrik Werkman in 1945 in Bakkevene, kotbi'j Allardsoog, doodscheuten deur een Duuts vuurpeleton, drie daegen veur de bevri'jding van Noord-Nederlaand. De reden veur zien arrestaosie en exekutie is nooit hielendal dudelik wodden. Hi'j leit begreven op et begreefplak van Bakkevene. Kotbi'j et dörp, in Allardsoog, staot een monement ter naogedaachtenis an de tien die doodscheuten weren.
Rekreasie vervoer en sport
Bakkevene leit in een rekreasiegebied mit attraktie- en vekaansieparken. D'r is een eupenlochtzwembad en et grootste doolhofpark van Noord-Nederlaand. Ok is d'r een speciaol bospad veur rolstoelgebrukers. Dit pad is omdebi'j de 1,5 kilemeter laank en begint en aendigt bi'j de uutkiektoren kotbi'j et zwembad Dundelle.
D'r bin riegelmaotig busverbiendings mit Drachten, Et Vene en Assen.
Westeinde (Nunspeet)
Westeinde is n buurtschap in de gemeente Nunspeet, in de Nederlaandse provinsie Gelderlaand. t Ligt in t westen van Nunspeet. De buurtschap ligt tussen de Harderwiekerweg (provinsiale weg 310) en t Veluwemeer.
-wolde
thumb|Naturschutzgebiet Zarth, Duutslaand thumb|Zeewolde en umgeving (2009) t Toponiem wold kömp van t Oudsaksiese woord wald, dat vanaof t Middelnederduuts aof an wold gung heetten. In t Nederlaands wörden de variaant woud gebruukt, dat zien oorsprong vient in t Oud- en Middelnederlaands. t Betekent 'uutgestrekt, onontgonnen bos' of 'zompig bos veural in t zeekleigebied'. n Ouwere vorm is t Germaanse *walþuz, 'woud, wildernisse, heed', dat oek in Engelaand weer te vienen is in de toponiemen wolds en weald en in Duutslaand as Wald.
Mit wold/woud wörden in alle Germaanse taalfasen onontgonnen gebied of wildernisse zonder meenselike aktiviteit an-eduuid, hieruut ku'j aofleien dit waorschienlik de oorspronkelike betekenisse is. Dit in tegenstelling tot bossen die mit loo, holt of widu an-eduuid wördden. In Nederlaand ha'j disse onontgonnen bossen veural op vene of klei, bieveurbeeld an de raanden van de vochtige veengebiejen tussen de rivierlopen van de Rijndelta, mer oek op de nattere zaandgronden.
De variaanten -wold, -wolde, -woold en -woolde koemen veur in t noordoosten van Nederlaand, de variaanten -woud en -woude in Frieslaand en t westen van Nederlaand.
Niet verwaant is Engelse wood, uut t Oudengels wudu, ouwer widu 'bos; hout', dat is ontstaon uut de Oergermaanse stamme *widu-. Disse vorm he'j in Nederlaand onder aandere in de plaotsnamen Onstwedde (Uneswido), Ulsda (Olswyda), Vlagtwedde (Vlagtwede) en Winschoot (Winsewida).
Veurbeelden die aofeleid bin van *walþuz
Eemswoude, Lutjewolde (vrogger: Emderwolde), Noord-Scharwoude, Abtswoude, Reiderwolde, Rijnsaoterwoude (Rijnsaterwoude), Schewol (Schildwolde), Spaarnwoude, Steerwolde, Vredewold, Westerwoolde (Westerwolde), Woolde, Zuud-Scharwoude (Zuid-Scharwoude).
Veurbeelden die misschien aofeleid bin van *walþuz
Der bin nog aandere plaotsen mit -wo(o)ld(e) of -woud(e), mer umdat hiervan gien of gien eendujige ouwe vermeldingen bekend bin, bi'w niet helemaole wisse van of disse plaotsen aofeleid bin van *walþuz. Aartswoud, Bellingwolde, Datumawoude, Finsterwolde, Haakswold, Haozerswoude-Darp (Hazerswoude-Dorp), Haozerswoude-Rijndiek (Hazerswoude-Rijndijk), Hoogwoud, Wolle, Murmerwoude, Ni'jhooltwoolde, Eel-Potterwold, Raevenswoold, Schellingwoude, Terwolde, Woold, De Woude, Zeuterwoude (Zoeterwoude), Zujerwoude (Zuiderwoude), Zuudwolde.
Niejvormingen
Oek in niejere plaotsnamen wörden -wold(e) of -woud(e) gebruukt. Veurbeelden bin: Oranjewoud (in 1676), Runerwold (in de 18e eeuw), Steenwiekerwold (of: Stienwiekerwoold), Zeewolde (1984, n overbliefsel van Seaewald, vermeld in 793), de gemeente Rijnwoude (1993) en de Niej-Vennepse wiek Getsewoud (1998).
Bante
Bante was een een plaose in 't gebied waor noen 't Iesselmeer lig. De plaose is inmiddels allange verdwenen in 't waoter, net as d' aandere plaosen van 't veurmaolige eilaand Flevo. Bante lag werschienlijk kortbie Lemmer en bestung in elk geval nog tot 900 en werschienlijk zelfs daornao nog. Wenneer 't verdwenen is, is neet bekend.
Magna Graecia
duum|307x307px|De olde kolonys van Grout-Grekenland in Italie en de dialekte wat se spröäken.
Magna Graecia (Latynsk vöär "Grout-Grekenland", oldgreeksk: Μεγάλη Ἑλλάς, Megálē Hellás, italiaansk: Magna Grecia) was wat de romeinen de hüdige streaken Kalabrie, Basilikata en Kampanie nöömden. Disse streaken wörden vanof sou'n 600 jår vöär Kristus al stark bevolked döär kolonisten uut Grekenland. Disse lüde nöämen öäre oldgreekske gebruken en kultuur med, wat noch altyd te marken is in disse streaken, mär ouk in de kultuur van et olde Rome. Ouk de lüde wat der al woanden, med name de Oenotrianen, nöämen de greekske gebruken oaver.
Al likt et döär de name dat et eyn grout ryk was, et warren vöäral lösse städen dee yder vöär sikselv upkümmen. Vöäral Napels en et siciliaanske Syracuse wörden groute, vöärname städen med flinken invlood up et latere Romeinske Ryk.
De name Magna Graecia steyt vöär et eyrst in et book Geskedenissen van den romeinsken skryver Polybius. Den romeinsken dichter Ovide gebröäk de name ouk üm når de südelike streaken van Italie te verwysen in syn gedicht Fasti.
Grote Klunje
Grote Klunje (Nederlaands: Grote Kolonie) is n buurtschap in de Nederlaandse gemeente Nunspeet. t Ligt in de provinsie Gelderlaand, ongeveer één kilometer ten westen van Elspeet.
Betlum
right|150px|thumb|Stroat ien Betlum Betlum (Aroabisch: بيت لحم (Biet Lachem, "vlaiskhoes"), Hibbrais בית לחם, (Beit Lechem, "stoethoes", Nederlaands: Betlehem) is n Pallestainse stad op Westelke Jordoanbaank. Onder Oslo Akkoorden het Isrel Betlum ien 1996 aan Pallestainse Autoriteit overdroagen doan. Betlum ligt sikkom 10 kilometer aan zuudkaant van Jeruzalum en 765 meter boven zeenivo (30 meter hoger as Jeruzalum).
Betlum wordt voak zain as t boortestee van Jezus Kristus. Op stee woar't man van maint dat t de boortestee is het man de boortekìrk baauwd. Aarcheoloog Aviram Oshri maint anders dat Jezus n poar kilometer wieder boren is, noamelk in n lutje loug van 800 ienwoner dat ook Betlum hait. Dit ligt nog gain 7 kilometer van Nazaret ôf dus t is logischer dat dit t stee was woar of Jezus boren is. Der is anders nog gain goud bewies, den t onderzuik van de aarcheoloog ligt stil om gèldrezens. Ook de biebel sprekt dizze oetsproak tegen.
Edam-Volendam
Edam-Volendam is ne gemeente in het noord-oostn van de regio Waterlaand in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand an et Markermeer. Inwonners: 21.000 in Volendam en ongeveer 7000 in Edam.
Plaetse binnen de gemeente
Stad:
Darp:
Noaberschap:
Geskiednis
De eurspronkeleke name van de gemeente was Edam. In 1974 ging de gemeenteroad oaver tot ne naamswieziging. In 1975 wierd dit good-ekeurd deur de regering. De gemeente Edam-Volendam mek deel uut van de plusregio Stadsregio Amsterdam.
De vlagge van de gemeente zut er zo uut: verdeeld in vief horizontale banen, woarvan de verholding 2:1:1:1:2 is, van bovven noar benee in: Rood-Greun-Wit-Oranje-Zwart. Rood-Greun bunt de kleurn van Edam en Zwart-Oranje de kleuren van Volendamme. De witte bane steet veur de veurmalige reviere, de E (ok wel IJe eneumd), dee-t dee plaetse verbond.
Veur de aparte kernen zee: Edam en Volendam.
Zekerheadsdeenst
Nen zekerheadsdeenst is een waark bie de oawerhead wat (mangs hemelik) informasie bie mekaander gaddert um et laand te verdeadigen. Dit kan binnen et laand zelf wean (vealigheadsdeenst), mer ook oawer vear (inlichtingendeenst). Nen zekerheadsdeenst probeert informasie bie mekaander te kriegen oawer terrorisme, ofsplitsingsgroeperingen, of allens wat et dagelikse laandsbesteur ontregelen kan. Dit köant ze oonder mear doon duur gesprekken of te lusteren, internetverkeer bie te hoolden, dokumeanten oawer ne nemmen of beeldopnames te maken.
Allens wat een aander laand dut an bievuurbeeld gröai en oontwikkeling van öar leager, kan as ne bedreaging vuur et egen laand zeen wörden. Nen inlichtingendeenst probeert van aandere laanden bie te hoolden wat ze as meugelike bedreaging vuur et egene laand doot. Ene van de wiezes woerop as det kan is as 'ageanten' van nen zekerheadsdeenst (mangs verkeerd 'spionnen' neumd) ne plaatse in ne regearing of een leager probeert te kriegen van woer as ze völle metkriegt oawer de plannen van een laand, of dit makkelik oflusteren en duurspöllen köant.
Umdet et in de wearld kommen van disse geveulige of belangrieke informasie een laand skade kan brengen, probeert nen zekerheadsdeenst disse spionage tegen te goan. Um spionage van aandere laanden tegen te goan, mut ne zekerheadsdeenst dus mangs zelf spioneren. Dit wörd dan kontraspionage neumd.
Bekeande zekerheadsdeenste
de Nederlaandse zekerheadsdeenst het de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD). Bekeande internasjonale zekerheadsdeenste zeent de Amerikaanse Central Intelligence Agency (CIA), de Britse Military Intelligence Section 5 (MI5) en de MI6 en de Israëliese Mossad.
Vischpoort
De Vischpoort ( e )  kan verwiezen naor:
Bjarnafoss
250px|thumb|right|Bjarnafoss. Den Bjarnafoss is nen waterval op Snæfellsnes in Ieslaand. Vanof den 566 meter hogen Mælifell streumt een streumsken den barg of en kömp uut in den Dritvíkurgrunn, een deel van et Faxaflói. Dit streumsken stört zich oawer den lesten bargwal as den Bjarnafoss noar dealten.
Mure van Hadrianus
De Mure van Hadrianus is n Romeins bouwsel van steen en törf den at löp oawer de hele breedte van Noord-Engelaand. Dr laankshen leadn verskeaidene fortn.
t Wör in 122 n. Kr. ebouwd in opdracht van n toewmoaligen keaizer Hadrianus, as beskoarmige teegn anvaln van de Piktn, de vrogere inwonners van t hudige Skotlaand. t Is n middelstn van dree soortgelieke muurn. n Zudelikstn löp van de Clyde-rivier töt an de Forth-rivier, en n noordelikstn steet bekeand as de Mure van Antonius.