cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pablo Picasso
Picasso syn wark is in tydsstrekken in to deylen. Syne latere periodes künnet de geleyrden et noch neet eyns oaver worden, mär in syn vrogere kunstleaven sint de Blauwe Periode (1901-1904), Rose Periode (1904-1906), de Afrikaanske Periode (1907-1909), Analytisk Kubisme (1909-1912) un Syntetisk Kubisme (1912-1919) algemeyn bekend. Achterin de jåren '10 un begin jåren '20 güng hee gangs med nen neoklassiken styl un rund 1925 kreagen syne warken meyr surrealistiske förme. Latere warken dea hee mär net sou as he de mütse had stån.
Der sint mär weinig lüde dee sou vöäle maked hebbet as Picasso in syn lange leaven. Dårmed wör hee eyne van de bekendste un rykste kunsteners van de 20. eywe. As y moderne kunst segget, seg y håste vanselv Picasso.
Trechterbeakerkultuur
Up kleinere skåle warren der wal wat verskillen. Geleyrden verdeylet et gebeed dan ouk når de veer windstreaken: noord, oust, west un süüdmidden.
Geskedenisse
De TBK unstünd argens in et noorden van wat rechtevoord Düütskland is, rund 4100 vK. Archeologiske vündste låtet vermoden dat et begünde do as lüde van de michelsbergkultuur (Midden-Europa) når et noorden hen tröäken. Dee kümmen oorsprungelik uut Spanje un Frankryk, un warren dår up öäre böärde weader afstammelingen van volker van de Balkan. Genetisk undersöök wist dat uut.
Vro in et darde millenium vöär Kristus nemt de touwbeakerkultuur et voordan meyr oaver. Vanaf dee tyd vindet archeologen ouk voordan meyr verdeadigingswarken med püntige pöäle in TBK-gebeed. Teagen 2650 vK was disse oavername aferunded. Genetisk undersöök wist uut dat de kearls de vrouwlüde van de trechterbeakerkultuur oavernöämen un ouk öäre douden in de graven van de TBK leaden.
Do as et eynmål stünd, verspreidden de TBK sik rap oaver südelik Skandinavie un Polen. Dat likt stark estüürde kolonisaty eweasd to weasen. In südelik Skandinavie verdrüng et de ertebøllekultuur, dee as noch altyd in de steyntyd leavden, selvs do as landbouw al 1500 jår in Europa bestünd. Michelsberggrupen koloniseerden underwyl de britske eilanden. De beide geböärdenissen valt sou lyk samen dat vöäle geleyrden meynet dat et wat med mekander to maken hevt.
Technology
By Flintbeake in Noorddüütskland sint under en hünebed karrespoors evünden uut de prehistory, et vrogste rechtstreykse bewys up de wearld vöär voortüge med raden.
Hüse
duum|By et [[Drenthe|drentske Börger is en huus uut disse tyd nåmaked.]] De meyste hüse van de trechterbeakerkultuur warren 12 by 6 meter. De leymene müren rund en hölten geraamde hölden ne retene kappe in de höygde. By Olszanitsa is en langhuus evünden med döären van 2,2 meter breyd, möägelik üm der ne wagen binnen te künnen ryden. Et bouwwark was 40 meter lange med 3 döären.
Grave
De meyste vündste van hüse ligget rund groute grave of hünebedden, wat angevt dat et ne groute rulle spölden in et dagelikse leaven. In alle streaken hadden se weader andere wysen van begraeven, mär allemåle deaden se de douden under de grund maken of in en grout grav. Vake warren dat dolmen of ganggrave.
Technology
De trechterbeakerkultuur leyvert et öldste bewys vöär kennis van et rad in Middeneuropa. Up nen pot uut et poolske Bronocice (dateerd tüsken 3636 un 3373 vK) is ne teykening van ne kåre med oaverkapping ekrasd. Ossens musten se trekken, un oaverblyvselen der van sint in den pot evünden.
Geskedenisse
Vöäral in Skandinavie låtet menskelike resten up verskeidene steades verskillende genetiske verwantskop med jager-gadderaars seen. Dat gevt an dat de volker der geleidelik et gat by in draiden. Vanuut Skandinavie begünden lüde in de latere steyntyd weader meyr når et süden to trekken. Ouk in middeneuropa wördt vanaf dee tyd meyr genetisk bewys van jager-gadderaars evünden. Vündste låtet ouk seen dat et neet altyd sachtsinnig güng.
Ekonomy
De trechterbeakerkultuur must et hebben van et holden van etämde deers, sou as sköäpe, beeste, biggen un sikke. Dårnöäst wör ouk ejaagd un evisked. Se deaden ouk wal grån verbouwen, mär dat pütten de grund uut wårdöär de neadersettingen regelmåtig yts versköäven. Rund Malmö deaden se ouk an mynbouw un in de bargen by Świętokrzyskie wör vöäle flintsteyn egadderd. Dat wör verhandeld når under andere et skandinaviske achterland. Uut Silesie haalden se koaper, med name vöär knyve un aksen.
Henny Hamhuis
Henny Hamhuis (Almelo, 14 april 1927 - Eanske, 7 augustus 2011), as schriever ok bekend onder de bijname Hennik van 'n Scheenken, was een Twèentse journalist, reclamemaker, spreker, schriever, dichter, vertaler en publicist. Hij woonde in Ossel, gemiente Eanske. As journalist warkte hij bij de Enschedese uutgave van de kraante Het Parool. Ok was e assistent van concertmeister Jo Juda van 't Koninklijk Concertgebouworkest en besprak e films.
Nao zien tied as verslaggever begunde e mit 't schrieven van teksten veur cabaret- en revuegezelschoppen en veur heurspöllen. Hamhuis, wie zien bijname Hennik van 'n Scheenken verwis naor de 'ham' (schinke) in zien achtername, schreef zien teksten in 't Twèents en in 't Nederlaands. Nogal ies warkte hij in de maande mit Joop Stokkermans, die zien liedteksten op meziek zette. In 1962 wördden Hamhuis zien lied Kleine kokette Katinka een hit toe as 't duo De Spelbrekers der 't Nationaal Songfestival mit wunnen.
Hij publiceerde onder meer in Nedersaksisch blad De Moespot, weekblad Twente Intiem en 't Jaarboek Twente. Zien dichtbundel Oonze volk (1978) waren de lu bezunder drok op, mit tienduzend verkochte exemplaren. In 1988 was Hamhuis mit-oprichter van de Stichting Literaire Manifestaties Enschede, waor e best wat jaor veurzitter van ewest hef.
In de bundel Rilke: Sieben Nedersaksisch (2007), mit zeuven gedichte van Rainer Maria Rilke aoverezet in 't Grunnegs, Drèents, Twèents en Nederlaands, naamp Hamhuis de Nederlaandse vertalings veur zien reken.
Citaot
<poem style="margin-left:1.5em; font-style:italic"> [...] Willemien, Willemien, diene beenkes goat roond, Willemien, Willemien, zo joonk en gezoond, Willemien, Willemien, 't lèèm is luk kòt, Willemien, Willemien, Willemien is a vot.
Uut 'Willemien', in de bundel Hèènig an
Libertarisme
Libertarisme is en politike filosofy mid individuele vryheid as hougste good. Et libertarisme streavt dernå üm de macht van de ståt te minimaliseren of af te skaffen. Anhangers van et libertarisme wörden anedüded as libertariers of libertäär.
Libertariers richten der eigen vake, mär neet allinnig, up de morele en etiske aspekten van demokraty, de ståt en de samenleavinge. Et libertarisme nimt afstand van fenomenen as racisme, imperialisme en de headendaagse form van demokraty, wårby en meyrderheid van de bevolking de macht krigt oaver de minderheid. Libertariers gelöyven vake dat meansken van nature eneigd binnen üm vanüüt gode intentys te handelen, en in ståt blyven üm meansken in noud te helpen sunder dwang en de dreiging van geweld in de form van belastingen. Se pleiten dårümme in verskillende måte vöär et vordneamen of vervangen van ståtsfunktys döär neet-ståtelike initiativen, döär byvöärbeald private individuen, bedryven en vereynigen sunder winstougmark. An de basis van disse gedachten stån under libertariers de sougenaamde anarchokapitalisme - dee pleiten vöär vulleadig vry kapitalisme en de ståt vulleadig afskaffen.
Sunt-Helena, Ascension en Tristan da Cunha
Sunt-Helena, Ascension en Tristan da Cunha (Engels: Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha) is n Brits Overzeas Gebeed in t zuudn van n Atlantiesn Oseoan en besteet oet de eailaandn Sunt-Helena, Ascension en n eailaandngroop Tristan da Cunha. Vreuger hetn t Saint Helena and Dependencies töt 1 septeamber 2009, woarnoa ne nieje groondwette van kracht wörn woarbiej de drea eailaandn glieke stoatus kreagn binnn t territorium.
Territorioale wöater
Nen anvroag was moakt in 2008 deur t Vereanigd Könnigriek an de Kommissie van Zeawetten van de Vereanigde Noasies öm de EEZ van Ascension grötter te moakn as 200 nautiese mieln. De Kommissie gefn in 2010 an det zee't nich zoo n good idea dönkt, boaseard öp wetnskoplik önnerzook.
Engelse en Britse kolonisoasie
In loatre geopolitieke öntwikkelign wörn alle eailaandn formeal van t Vereanigd Könnigriek ömde't Britse Riek nen globoaln supermach wörn, Englaand deal wörn van t Könnigriek van Gröt-Brittannië in 1707 en dan van t Vereanigd Könnigriek in 1801. t Wichtigste en earstbewönde eailaand, Sunt-Helena, was regeard deur de Oost-Indiese Kompagnie seends 1659. t Bekömn innernasjonoal bekant as de ploatse woar de Britse regearige keezn öm Napolean Bonaparte te brengn, den öp t eailaand vängn holdn wörn van oktober 1815 töt zinn dood öp 5 mei 1821. t Wörn ne Britse kroonkolonie in 1834 deur n Government of India Act 1833. t Önbewönde Ascension wör deur n British Royal Navy in broek nömn öp 22 oktober 1815, en kört doarna wörn t meender wichtig deur zinne meujlike lokoasie öp n evenoar reloatief noar zinne stroategiese wichtigheaid as n sentroal-posisjonearde skeepskolstasjon. Veur dezölfde readnn wörn Tristan da Cunha as ne öfhaanklikheaid van de Koapkolonie (Brits Zuud-Afrika) öp 14 augustus 1816, öp t moment det de Napoleon-kriegn begönn. Veur ne körte perioode d'rveur was Tristan da Cunha bewönd deur ne Amerikoanse privé-expedisie dee't territorium Islands of Refreshment nömn.
Geogroafie
200px|thumb|left|[[Edinburgh of the Seven Seas öp Tristan da Cunha.]] t Territorium strök oawer nen enörmn grötn ofstaand oawer t zuudn van n Atlantiesn Oseoan woarbiej t neurdlikste eailaand Ascension is öp breadtegroad 7° 56' Z vanof n evenoar en t zuudlikste eailaand Gough is öp breadtegroad 40° 19' Z. Tuskn Sunt-Helena en Tristan da Cunha leg de Steanbökskearkreeng. n Ofstaand tuskn t neurdlikste peunt van Ascension en t zuudlikste peunt van Gough is 3.642 km. t Heale territorium leg in t Westelik Halfroond en hef dezölde tiedzone: Greenwich Mean Time (GMT). D'r is ginn zommertied.
Skiednisse
De eailaandn bint moakt deur vulkoaniese aktiviteait. Sunt-Helena, Ascension en Tristan da Cunha warn vreuger aln amparte kolonies van n Engelsn kroon, moar ampart öntdekt deur Portugese önnerzokers.
Geld
Sunt-Helena broekn n Britse poond as geld (gliek as in t Vereanigd Könnigriek töt 1976 wannear t zinne eaigne baankbiljetn drökn döa dee samn met sterling broekt wörn könn. in 1984 döa zee d'r ok nöch eaigne muntn biejmoakn dee'tzölfde oetzeen as in n rest van t Vereanigd Könnigriek moar met oare pleatskns öp t aachter. Sunt-Helena sirkulear ok öp Ascension, moar nich öp Tristan da Cunha, woar nöch immer sterling broekt wör.
Libertarisme
In Neaderland is de Libertäre Partye (LP) politik aktiv, mär hevt geen seatels.
Sunt-Helena, Ascension en Tristan da Cunha
Tweadn Wearldkrieg en militearn doarnoa
Tiedns n Slag öm n Atlantiesen Oseoan van n Tweadn Wearldkrieg en de jöare van U-boatkriegvoorige in n Atlantiesn Oseoan wörn zoowa Sunt-Helena as Ascension broekt deur de Allieardn as boasis veur t patroejearn van anti-duukboatboatn. Loater wört de eailaandn nöch öfter broekt as oetvalsboasis veur disse boatn.
Europese Unie
t Territorium is n Overzeas Laand öf Territorium van de Europese Unie, woarbiej limitearde aspekn van t EU-lidmoatskop öp de administroasie, wetn en inwönnern van de eailaandn van kraacht bint. t Is gin deal van de Europese Unie (t eanige Britse Overzeas Territorium de't wa is, is Gibraltar).
Kommunikoasie
Elk van de drea heufdeailaandn hef nen (kleainn) haawn in zinne heufdneerzettige (Georgetown, Jamestown en Edinburgh of the Seven Seas). D'r is n militear vleegveald öp Ascension (RAF Ascension Island) met frekweante vluchtn tuskn RAF Brize Norton in t Vereanigd Könnigriek en RAF Mount Pleasant öp de Falklandeilaanden. Disse bint veura veur RAF-ebroek, moar mangs wa moogt burgers t ok broekn. Ascension Island wör ok broekt deur de VSA en was ne noodlaandigsploatse veur n Space Shuttle. Öp t momeant is d'r gin vleegveald öp Sunt-Helena, moar n burgervleegveald is veur-steld en geet woarskienlik in 2015 los, met vluchtn van en noar Zuud-Afrika. De eilaandn van Tristan da Cunha könt nöch steads alleannig mear per zea bereaikt wörn.
Geld
De zoo-nöamdn Currency Commissioners - önnerdeal van de Regearing van Sunt-Helena, brengt de Sunt-Heleense poond baankbiljetn en muntn oet. D'r is ginn sentroaln baank; t Saint Helenoase geld is gliek an n sterling den dreks deur n Baank van Englaand stuurd wör. n Baank van Sunt-Helena is n eanign baank van t territorium. n Baank makket zinne eaigne depositoos en leanteriefn en hef täkke in Jamestown öp Sunt-Helena en Georgetown öp Ascension. n Baank hef ginne fysieke anweazigheaid öp Tristan da Cunha, moar de inwönner van Tristan da Cunha moo't wa broekn
Veur mear informoasie: Sunt-Heleense poond.
Henny Hamhuis
Van de Twèentstalige zanger Ben ten Donkelaar (ok: Ben Donkelaar) verscheen in 1979 op 't label Telstar de plaat Oonze volk: Ben Donkelaar zingt teksten van Hennik van'n Scheenken, mit twaalf nummers. De muzikant Harm oet Riessen vertolkte Hamhuis zien gedicht 'Grèèdske'.
Sunt-Helena, Ascension en Tristan da Cunha
Engelse en Britse kolonisoasie
De politieke unie tuskn disse kolonies begönn te öntstoan öp 12 septeamber 1922, wannear deur patentbreefe Ascension ne ofhaanklikheaid van Sunt-Helena. Lich-bewönd Tristan da Cunha, ok noe-an-n-dag nich völle mear as nen oetpöst met ne populoasie van meender as dreahönnerd, wörn ok ne onofhaanklikheaid, öp 12 jannewoari 1938. De drea eailaandn dealn disse konstitusjoneale reloasie töt 1 septeamber 2009, wannear de ofhaanklikheaidn dezölfde stoatus kreagn as Sunt-Helena en t territorium n noam van "Saint Helena and Dependencies" in "Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha".
250px|thumb|left|A View of the Town and Island of St Helena in the Atlantic Ocean belonging to the English East India Company (1790) In 1657 döa de Britse Oost-Indiese Kompagnie t rech kriegn öm t eailaand Sunt-Helena te regearn deur Oliver Cromwell, en t joar doaröp de Kompagnie döa de beslissige moakn öm t eailaand te fortifikearn en t wichtiger te moakn. n Earstn gouverneur, Kapiteain John Dutton, arriveardn öp t eailaand in 1659, en t is vanof dissen doatum det Sunt-Helena claim de't de tweade oldste Britse kolonie is (noa Bermuda). n Fort was of-moakt en n antal huuze bint baawd. Noadet de Engelse Monarchie trög-bracht wörn in 1660 kriegn de Oost-Indiese Kompagnie t Köninklik Rech öm t eailaand te fortifikearn en te bebaawn. t Fort kriegn n niejn noam James Fort en t städskn Jamestown, in n eer van n Hertog van York en öpvölger van n troon, loater König James II van Englaand.
Geogroafie
Alle drea de eailaandn bint van vulkoaniesn eurspröng, moar noe-an-n-dag is alleannig Tristan da Cunha vulkoanies aktief.
Post
Ascension, Tristan da Cunha en Sunt-Helena brengt elk öare eaigne postzeagel oet, woarmet n gröt inkömn kreagn wör. De drea heufdeailaandn hef elk zinne eaigne Royal Mail-postkode:
Portugese öntdekkige
De Portugeesn veendn Sunt-Helena önbewönd, met mear as genoog beume en zoetwoater. Zee importeardn deere, froetbeume en greunte, en baawn nen koapel en ean öf twea huuze. Zee vörmn ginne permeneante neerzettige, moar t eailaand wörn n krusioal peunt veur etn en öntmeutign biej reizn öp t hoeslaand an vanoet Oazië. Engelsman Sir Francis Drake hef t eailaand woarskienlik vöndn öp t loatste deal van zinne sirkumnavigoasie van n wearld (1577-1580). Mear bezookign deur Britse aventeriers völgn doaröp, en noadet de lokoasie better bekant wörn köm Engelse kriegsskeepn d'r ok laanks öm doar te lign en Portugease skeepn an te valn öp öare wegge vanoet India. As de Neerlaanders öarn Verre Eustn-haandel grötter moakn, moakn zee nen formealn claim öp t eailaand in 1633 moar döa ginne neerzettige neerzetn en verloatn t eailaand veur t grötste deal in 1651 veur öare kolonie öp Koap n Goden Hoop.
Libertarisme
Der is ouk en libertäärsocialistiske strouminge, dee in et Engels "libertarian socialism" (libertäär socialisme) enöömd wördt - ouk al verskilt et vry stark van de rest van et libertarisme, vöäral in syn visy up eigendumsrechten.
Sunt-Helena, Ascension en Tristan da Cunha
Territorioale wöater
500px|thumb|right|Sattelietfotoo van Tristan da Cunha. De territorioale wöater goat 22 km vanof de kösteliendn van de eailaandn. De Exklusieve Ekonomiese Zones geet 200 nautiese mieln (370 km) vanof de kösteliendn van de eailaandn. Öndaanks öare grötte doot de drea EEZ's mekoar nich anroakn en goat zee ok nich oawer de EEZs van eanig oar territorium öf laand. t Territorium hef de grötste EEZ van alle Britse Overzease Gebeedn en biej t raankn van de laandn deur de grötte van EEZ, t territorium is 21st, aachter Portugal en veur de Filipienen. Eailaandn noch EEZs bint önnerdeal van n internasjonoal dispuut.
Groondwette
Sunt-Helena hef ok nen Executive Council. n Gouverneur van Sunt-Helena is n verteagnweurdiger van n Britsn kroon oawer t heale territorium. De drea deale dealt nzölfdn Advokoat-Generoal, en hebt ok tzölfde Supreme Court en Rechbaank van Heuger Beroop.
Paraguay
Paraguay ligt umslöäten döär andere landen, mär kan toch by den Atlantisken Oceaan kummen döär havens an de rivyren de Paraguay un Paraná, döär de Paraná-Paraguay-waterweg.
Spaanske kolonisten kümmen in 1524 in et land an. In 1537 stichteden se der de stad Asunción, de eyrste höyvdstad van et Guvernoraat van de Río de la Plata. De heyle 17. eywe was Paraguay et middelpünt van jesuitiske sendposten. Van dåruut wörden de inheymske Guaraní edwüngen üm kristelik to worden un europääske kultuur an to neamen. Nå at in 1767 de jesuiten uut de spaanske strekken verdreyven wörden, verlöär Paraguay et belang as kolony un der kümmen mär weinig nye städen un kolonisten by.
Sunt-Helena, Ascension en Tristan da Cunha
Autoos
Sunt-Helena hef önnevear 138 km an wegn - 118 km plaveaid en 20 km önplaveaid. Tristan da Cunha hef önnevear 10 km an plaveaide wegn, en Ascension 40 km plaveaid. Elk eailaand hef zinn eaignn autokenteeknploat. Verkear rid in alle stökke an n leenkerkaant.
Administroatieve önnerverdealign
t Eailaand Sunt-Helena is wieter önnerverdeald in aacht distriktn.
Post
t Loatste nöch-voarnde postskip - RMS St Helena - vöar noar en van Koapstad (en zwoar meender of noar en van t VK, en söms via Walvis Bay in Namibië) vanof de eailaandn. Zee denkt de't zoo deurgeet tötde't vleegveald öp Sunt-Helena baawd is.
Budapest
Buddapest is ne wearldstad dee et good düt up et gebeed van handel, geldsaken, media, kunst, mode, undersöök, technology, underwys un vermaak. As Hongarye's distrikt vöär geldsaken sit in Budapest ouk et höyvdkantoor van et Europääske Instituut vöär Innovaty un Technology, et Europääske Politykollege un et eyrste butenlandske kantoor van et Chinääske Bureau vöär Investeringsanjacht. Meyr as 40 höygere skolen un universiteiten sittet in Budapest, sou as Eötvös Loránd University, Corvinus University, Semmelweis University, Universiteit vöär Veyartsen un de Budapestse Universiteit vöär Technology un Ekonomy.
Paraguay
Paraguay, officiääl de Republik Paraguay (spaansk: República del Paraguay; guarani: Tavakuairetã Paraguái), is en land in Süüdamerika. Et ligt ineslöäten tüsken Argentinie up et süden un süüdwesten, Brasilie up et ousten un noordousten un Bolivie up et noordwesten. Der woanet 7,4 miljoon lüde, wårvan souwat 3 miljoon in de höyvdstad un grötste stad Asunción.
Budapest
Et verhaal van Budapest begint as ne vrogge keltiske neadersetting ummebouwd wördt töt de romeinske stad Aquincum, de höyvdstad van Laegpannonie. Achter in de neagende eywe trekket de hongaren et gebeed binnen, mär in 1241 en 1242 klappert dår de mongolen oaverhen. Et weader upebouwde Buda wördt eyne van de vöärnaamste steades vöär den upkumst van de humanistiske denkbealden vanuut de Rennaissance teagen de 15. eywe. Nå de Veldslag van Mohács van 1526 valt de stad 150 jår under et Ottomaanske Ryk. Nå et weader torügge nemmen van Buda in 1686 kent de strekke vannys ne tyd van vöärspood. Up den 17. november 1873 wordet Buda, Óbuda un Pest samenevoogd under de name Budapest. Van et Oustenryks-Hongaarske Ryk is et eyne van de beide höyvdstäden. Dat Ryk valt uut mekander nå 1918, as den Eyrsten Wearldoorlog afeloupen is. De Hongaarske Revoluty van 1848, de Slag um Budapest (1945) un de Hongaarske Revoluty van 1956 spöllet sik groutendeyls af in Budapest.
Paraguay
Nå de unafhangelikheid van Spanje vöärin de 19. eywe kreag Paraguay to maken med ne rygel autoritäre regeyringen dee sik stark afsydig hölden van internationale betrekkingen. Dat leidden uutendelik töt den Paraguayaansken Oorlog (1864-1870), wårby et land souwat de hälvde van de bevolking van vöär den oorlog kwytwör un ungeväär en verendeyl töt eyn darde van et land in must leyveren an de allianty van Argentinie, Brasilie un Uruguay. In de 20. eywe kreag Paraguay der noch nen grouten binnenlandsken oorlog by: de Chaco-oorlog (1932-1935), den as Paraguay wün. Dårnå küm et land under verskillende diktators. Den längstsittenden was Alfredo Stroessner, den as 35 jår anbleav, töt hee in 1989 döär nen ståtsgreyp ewipped wör. Vanaf dee tyd is Paraguay ne demokraty.
Budapest
Seyd 1896 hevt Budapest nen metro, wåras jårliks 1,27 miljoon lüde med medvöret. Et Tramnetwark Budapest vervoort alle dage 1,08 reisigers.
Paraguay
Paraguay is en untwikkelingsland. Et steyt 105. in de menskelike untwikkelingsindeks. Et is eyne van de grundleggers van de Mercosur, lid van de Vereynigde Natys, de Organisaty van Amerikaanske Ståten, de Neet-lieerden un de Limagrupe. In Luque, nen vöärstad van Asunción, sit et höyvdkantoor van de Süüdamerikaanske Vootbalkonfederaty.
Budapest
Et stadsmidden van Budapest langs de Donau steyt up de Wearldarvgoodlyste van UNESCO. Dårunder vallet verskeidene monumenten van klassike architektuur, sou as et hongaarske parlement un et Budakasteel. De stad hevt ouk noch 80 geotermiske brunnen, et grötste thermiske watergrottenstelsel, de up eyn nå grötste synagoge en et dardegrötste parlementsgebouw van de wearld. Alle jåren trekket de stad sou'n 12 miljoon besökers van oaver de heyle wearld.
Sunt-Helena, Ascension en Tristan da Cunha
Administroatieve önnerverdealign
Administroatief is t territorium in de zölfde drea deale önnerverdeald as t eerdkundig leg, noamlik Sunt-Helena, Ascension en Tristan da Cunha. Elk eailaand wör regeard deur nen eailaandroad. n Gouverneur van t territorium is veurzitter van n Saint Helena Legislative Council, tarwiel hee/zee verteagnweurdigd wör deur nen Administroator öp Ascension en eann öp Tristan da Cunha de veurzitter bint van de eailaandröadn van disse twea gebeedn.
Budapest
duum|Uutstalling van bekende uutsichten van Budapest Budapest is de höyvdstad van Hongarye. Med souwat 1,8 miljoon inwoaners up ne strekke van 525 veerkante kilometer is et ouk de drokstbevolkede stad van et land, de up acht nå grötste stad van de EU un de up eyn nå grötste stad an de Donau. Et is deyl van en grötter verstädeliked gebeed van 7626 kilometer in et veerkant, wåras by mekander sou'n 3,3 miljoon lüde woanet. Van de heyle hongaarske bevolking woanet 33% in Budapest.
Sunt-Helena, Ascension en Tristan da Cunha
Groondwette
Sunt-Helena also has an Executive Council. The Governor of Sunt-Helena is the British monarch's representative across the territory. The three parts of the territory share the same Attorney General, and the same Supreme Court and Court of Appeal.
Paraguay
De meyste lüde in Paraguay sint mestisen. De guaranikultuur bepålt noch groutendeyls et leaven. Meyr as 90% van de lüde spreaket nen form van guarani, nöäst spaansk. Wat bruto inkummen de man angeyt steyt Paraguay elvdes in Süüdamerika.
James Joyce
duum|Portret van Joyce as nen jungen kearl James Augustine Aloysius Joyce (2. february 1882 – 13. january 1941) was nen yrsken skryver, dichter un literäär beoordeyler. Hee skreav vöär de modernistiske avant-gardebeweaging un wördt eseen as eyne van de vöärnaamste skryvers van de 20. eywe. Joyce syn book Ulysses (1922) is eyne van syne bekendste warken. Dårin skrivt hee stükken dee to vergelyken sint med deylen uut Homer synen Odysseus, mär dan in verskillende literäre stylen, med name de stream of consciousness. Andere bekende warken sint Dubliners (1914), synen bündel korte verhalen, un de böker A Portrait of the Artist as a Young Man (1916) un Finnegans Wake (1939). Andere skryvsels van syne hande sint dree böker vul gedichten, eyn teaterstük, breven un wat juunalistisk wark.
Ulysses küm et eyrste uut in 1922 in Parys. In et Vereynigd Köäningryk un de Vereynigde Ståten küm et neet an de bak. Dår wör et ewäärd ümdat de lüde meynden at der to vöäle skünnigheid in stünd. Toch wör et book disse landen wal inesmokkeld. Egappede versys wörden töt midden jåren '30 edrukked, töt at uutgeaven in dee landen ouk endelik möäg. Joyce begünde med Finnegan's Wake in 1923 un dea der uutendelik sesteen jår oaver. Dårtüsken was Joyce vöäle up reise. In 1930 trouwden hee med Nora vöär de wet in Londen. Hee reisden vake når Switserland hen vöär behandelingen an syne ougen dee voordan slechter wörden, un psychologiske hülpe van syne dochter Lucia. Do as de düütskers Frankryk besatteden in den Tweyden Wearldoorlog, verhüüsden Joyce weaderümme nå Zürich in 1940. Dår störv hee in 1941, nå ne operaty an ne knappede maagsweyre, minder as ne månd vöärdat he 59 solde worden.
Joyce kümt uut Dublin, uut en middenklassergesin. Hee güng nå de skole an de Jesuit Clongowes Wood College in et gråfskop Kildare. Dårnå de O'Connell School den as eleided wör döär de Kristenbröders. Syn vader kunde neet med geld ümme gån, wårdöär et gesin et mangs lastig had un et leaven unvöärspelbår was. Toch deade Joyce et heyl best up skole. Hee studeerden af van University College Dublin in 1902. In 1904 küm hee Nora Barnacle, syne tokumstige vrouwe, teagen. Med den beiden verhüüsden see nå et europääske vasteland. Hee warkeden kort in Pula en verhüüsden dårnå nå Trieste in Oustenryk-Hungarye. Dår gavven hee engelske les. Dår bleav hee woanen töt 1915, med ne korte tüskentyd van acht månd in Rome un dree besöken an Dublin. In Trieste gavven hee syn gedichtenbook Chamber Music un synen verhalenbündel Dubliners uut. Underwyl stüürden hee ouk up vaste tyden deylen van syn book A Portrait of the Artist as a Young Man in vöär et engelske tydskrivt The Egoist. Et grötste deyl van den Eyrsten Wearldoorlog woanden Joyce in et switserske Zürich. Dår begünde hee med Ulysses to skryven. Nå den oorlog küm hee kort weader når Trieste un verhüüsden dårnå wyder når Parys in 1920, wåras hee töt 1940 bleav woanen.
Ulysses steyt noch altyd houge in lysten van belangryke literäre warken. Literäre kenners doot et book noch altyd van vöär töt achter uutplüsen. Synen vernyenden styl doot heyl wat skryvers, filmmakers en andere künsteners noch altyd kopieren. Byvöärbeald syn akelig precyse andacht vöär details, interne gesprekken, woordgrappen un de radikale ümmeswai van et traditionäle plot un karakteruntwikkeling. Et grötste deyl van syn leaven woanden hee up den vrömden, mär syne warken spöälet altyd med Dublin as achtergrund. Karakters lyket altyd up familyleyden, vreend en vyand. Vöäral Ulysses spöält in de stråten un steygkes van dee stad. Joyce skynt esegd to hebben: "Ikselv skryve altyd oaver Dublin. As et my lükket Dublin to döärgrunden, kan ik dat med alle städen. In et uutsünderlike ligt et universäle."
Gerard Sanderink
Gerhardus Plechelmus (Graads) Sanderink (Weersel, 19. augustus 1948) is nen sakenman uut Twente. Hee sit achter under meyr de bedryve Centric, Strukton un Antea Group, al hevt hee dår niks meyr to vertellen. Nen rechter hevt em ja de macht untsegd ümdat he der niks as dunderye sküppet. De lätste jåren trekket hee vöäral andacht med en paar sleapende rechtsaken teagen em.
Loupbane
Med in 2013 når skatting 430 miljoon up de banke is Sanderink multimiljonäär. Et tydskrivt Quote nöömden em in 2000 eyne van de vyvtig rykste lüde van Neaderland.
Uutbreiding
Sanderink wolde alleyne voordan. In 1992 begünde hee med de Sanderink Groep. Dat heat seyd 2000 Centric Holding un is eyne van de vöärnaamste anbeders van informatytechnology in Neaderland ewörden. Ouk sit et bedryv in Belgie, Düütskland, Switserland un Noorweagen.
End 2005 kochtden Sanderink et ingeniöörsbedryv Oranjewoud. De 45 miljoon dårvöär leade hee uut eygenen tük up tåfel. By et bedryv warket sou'n 1900 lüde oaver heyl Neaderland. Under dee vlagge kochtden hee bedryve (vake ingeniöörsbüro's) in de VS, Frankryk un Kolombia un voogden dee samen under de name Antea Group. Oranjewoud bleav under de eygene name voordan warken. Ein 2010 löät Oranjewoud weaten at se et bouwbedryv Strukton ekocht hadden.
Dunderye
In 2014 begünden de vakbünde FNV Bouw, FNV Bondgenoten un CNV Vakmensen en kort geding teagen Sanderink. See meynden at Sanderink afspraken neet nåleavden oaver cao, pensioon, topbelöäningen un inspráke. Volgens dee afspraken in 2010, nå at Oranjewoud Strukton ekocht had, solde Strukton lid blyven van de warkgeaversorganisaty Bouwend Nederland. De vakbünde verlöären et korte geding: de haagske rechtbanke seade at Strukton neet vannys lid hoovden to worden van Bouwend Nederland.
Torügtrekken, weaderkeyr un nye skorsingen
January 2021 tröäk Sanderink sik torügge as topman by Centric, Oranjewoud, Strukton un de Antea Group. Eygener un groutandeylholder bleav he anders wal. Al nå en paar wekke vröägen andere kommissarissen van Oranjewoud em üm weader to kummen. Sanderink had ja 98% van de andeylen, un se musten noch wal med em oaverleggen.
Sun Tzu
Sun Tzu syn wark wördt al seyd et begin epreysen un gebruked in de militäre geskedenisse van Oustasie. In den 20. eywe kreag De künst van et oorlogvoren ouk in de westerske wearld voot an de grund. Et hevt noch altyd grouten invlood in militäre strategy un oorlogsvoring un in anverwante underwarpen as spionage, kultuur, politik, handel un sport.
De künst van et oorlogvoren
Et book De künst van et Oorlogvoren is ne filosofiske verhandeling oaver oorlog. Der ståt henwysingen in vöär et winnen van slagen un et beheyrsken van konflikten. Et steyt bekend as strategisk meysterwark un wördt epreysen döär heyl wat generaals un teoristen, seyd et in andere språken is oaveresat.
Nå nen grouten bookverbranding in de tweyde eywe vK. sint der noch ses böker oaver van dee tyd. Tydens de noch latere Song-tyd wörden disse sesse by mekander edån med noch nen Tang-tekst der by. Med mekander wörden se de Söäven Militäre Klassikers enöömd. De künst van et oorlogvoren was der en vöärnaam underdeyl van un förmden de beginselen van chinääske traditionäle militäre teory. Et book was selvs verplichten kost vöär höygere militäre rangen.
Wonneyr un döär wee as et precys eskreaven is, twyfelt de kenners selvs an. Mär uut archeologisk undersöök blikt at et book in hüdigen förm al seyd et Han-tydperk besteyt. Wat hüdigendaagse kenners meynet dat der ooit nen oorsprungeliken tekst was wåras verskillende andere militäre denkers wat by aneskreaven hebbet, sou as Li Quan un Du Mu.
Et book is ouk geleevd under politike leiders un in de sakenwearld. Et hevt dan wal oorlog in den titel, mär behandelt strategy in et algemeyn un hevt et ouk oaver ambtenarye un planning. In de tekst geyt et oaver slagveldteory, mär et behandelt ouk underhandelingsvaerdigheiden un et sluten van verbunden med andere landen, wår en grout deyl van de ståtsveiligheid vanaf hangt.
Wal of neet bestån
Volgens Sima Qian beweys Sun Tzu dat syne strategyen good warkeden up et slagveld (byvöärbeald in de Slag by Boju), dat hee ne vöärspodige militäre loupbane had un dat hee De künst van et oorlogvoren in et echt etested had. Toch steyt in de Zuozhuan, nen historisken tekst van verskeidene eywen eyrder, en vöäl nauwköäriger beskryving van den slag. Der steyt anders niks in oaver Sun Tzu. Dårümme begünden rund de 12. eywe chinääske geskeedkünnigen to twyfelen of hee wal echt eleavd solde hebben.
Leaven
Den geskeedkünnigen Sima Qian beskrivt eyne van de bekendere verhalen oaver Sun Tzu syn karakter. Vöärdat den köäning van Wu Sun Tzu wolde anneamen, gavven hee em nen pröövupdracht üm te kyken wat he kunde. Hee must 180 van de köäning syne byvrouwen upleiden töt soldåt. Sun Tzu deylden se up in twey kompagnies un makeden de köäning syn twey favoryte byvrouwlüde kommandant. Hee bevööl öär to ekserceren med nen: "Rechts üm!" De byvrouwlüde lacheden. Sun Tzu reageerden döär to seggen dat den generaal, in dit geval heeselv, der verantwoordelik vöär was dat de soldåten öäre kommando's begreapen. Dårnå gavven hee etselvde kommando noch es. De byvrouwlüde lacheden weader. Dårup bevööl Sun Tzu dat de twey favoryte byvrouwen doudedån musten. Den köäning protesteerden. Sun Tzu legden uut dat as de soldåten den generaal wal begreapen mär neet lüsterden, et de faute was van de kommandanten. Ouk seade hee dat as nen generaal eynmål anesteld was, hee synen updracht must uutvoren, selvs as de köäning protesteerden. De beide byvrouwen wörden doud edån un vervöngen döär twey nye byvrouwen. Noch es gavven hee et kommando. De beide kompagnies voorden den updracht feilloos uut.
De künst van et oorlogvoren
Up den 10. april 1972 legden bouwlüde in Sjandong de gravtombes van Jin Kwe Sjan Han blout. Dårin leaden olde teksten up upmarkelik good bewårde bambustreapels. Wat der up stünd was under meyr De kunst van et oorlogvoren un Sun Bin syne Militäre Metoden. Dee wörden lange verlöären acht. De heruntdekking is volgens geleyrden unwys belangryk ümdat Sun Bin kort by Sun Tzu stünd un ümdat et de kennis uutbreidden oaver militär denken in et olde China.
Leaven
Uut de öldste brunnen dee der noch sint is neet düdelik wåras Sun Tzu geboaren wör. In de Vöär- un Nåjårsannalen un Sima Qian syne latere Verslagen van den Grouten Geskeedkünnigen (Sji-ji) steyt at Sun Tzu geboaren wör in Qi. In beide geskrivten steyt at Sun Tzu teagen et ende van de Vöär- un Nåjårstyd geboaren wör, un deenden as generaal un strateeg under köäning Helü van Wu, rund 512 vK. Med syne oaverwinningen in et achterhöyvd skreav hee De künst van et oorlogvoren. Et wör eyne van de best eleasene oorlogsverhandelingen in de Ståtenoorlöge, ne tyd wåras söäven chinääske ståten (Zhao, Qi, Qin, Chu, Han, Wei un Yan) voordan med mekander vechten deaden oaver de vrüchtbåre grunden van oustelik China.
Nålåtenskap
Ouk japanske leygerleiders in et Nara-tydperk löäsen et gaerne. Et bleav altyd en favoryt under japanske leiders, sou as admiraal Tōgō Heihachirō, den as den rüssisken vlout verslöög in de russisk-japansken oorlog.
Al sou lange et book bekend is, segget leiders at se belangryke lessen uut De künst van et oorlogvoren halet. Volgens Sima Qian vünd China's eyrsten keiser, Sji Huangdi, et book unmisbår by et uplössen van de Ståtenoorlöge.
De künst van et oorlogvoren
In De künst van et oorlogvoren gebrukt Sun Tzu wöörde dee vöär westerse leasers wat vrömd künnet klinken. In et elvde höyvdstükke steyt by vöärbeald dat nen leider "sereen un undöärgrundelik" must weasen, un "unvöärstelbåre plannen" kunde döärgrunden. Dat müt eseen worden binnen et oustasiatiske denken, wat stark beinvloded is döär et taoisme. Vöär Sun Tzu was nen idealen generaal nen verlichten taoist.
Wal of neet bestån
Ouk ståt der wat historiske verhalen un wåpentüüg in wat neet kloppet med de tyd wårin as eskreaven solde weasen. Wat geleyrden meynet at et ne samenvoging was van teksten van verskeidene geskeedkünnigen, skryvers un denkers.
Gerard Sanderink
Dunderye
January 2020 must de neaderlandske regeyring der oaver vergaderen dat verskeidene lüde houge in den boum by Centric der achterhen edån warren of selv egån warren. Centric beheyrt vöäle informatytechnology van de neaderlandske oaverheid, med gevölige informaty oaver börgers un ambtenåren. Et opstappen un untslag van de houge heyren solde to maken hebben med de vorholding van Sanderink med selvverklård cyberkenner Rian van Rijbroek. See bemoiden sik med et bedryvsbestüür un dat stünd öär neet an. Ouk warren der bewüst vöärname dinge wisked van Sanderink synen telefoon, soudat rechters der niks meyr med kunden, solde neet passen by syne rulle binnen Centric.
Sanderink was eyrder al trouwd med Brigitte van Egten. See was ouk leidinggeavende binnen dree van syne bedryve. Ouk was see bestüürslid van de Sanderink Stichting, dee as oaver syn vermöygen geyt. Do as see et nöst under den boum hadden in 2018 begünde Sanderink Van Egten van vanallens swart to maken. Der wördt emeynd at Van Rijbroek em dat sou inflüsterden. Van Egten klaagden Sanderink an vöär smaad un laster. December 2020 geböyd de rechtbanke Sanderink dat he €100.000 de oavertreading de dag must betalen an dwangsumme. Sanderink hölde sik neet an de rechterlike uutspraken. Ende november 2021 must hee dårümme van de rechtbanke souwat twey miljoon euro an dwangsummen betalen an Van Egten.
Loupbane
Sanderink begün up de mulo. Dårnå güng he når de middelbåre landbouwskole in Oldensel, un do voordan når de HLTS in Bolsward vöär ne study in voodseltechnology. As lätste küm hee torechte an de Techniske Hougeskole van Twente in Eanske. As komputerspecialist küm hee in de vleegtüüg- un rüümdevårtbouw, de uutgeaverye un de industry vöär mediske apparaten torechte. In 1978 satten hee med nen kollega, Hans Quellhorst, en software- un uutsendbedryv ICT up.
Torügtrekken, weaderkeyr un nye skorsingen
Den Råd van Bestüür van Centric reageerden neet up 24. oktober 2022 un et Oupenbår Ministery haalden der de Underneamingskamer by. 3. November 2022 löäten dee Sanderink subyt skorsen as bestüürsman. Eyn andeyl in et bedryv möäg hee noch holden. Sanderink wör an de kante sat as bestüürder. Der kümmen nen uutvorend un neet-uutvorend bestüürder vöär in de steade. Up den 31. january 2023 wör Sanderink ouk et lätste andeyl afenöämen. De Underneamingskamer hevt gröön lecht egeaven üm et bestüür van Centric es teagen et lecht to holden.
Den 1. juni nöäm de Underneamingskamer Sanderink de heyle seggenskop oaver Oranjewoud un Strukton af. Ouk syne andeylen kummet under beheyr van ne wårneamende partye.
Persöönlik
Sanderink trouwden up den 2. january van 2023 med Rian van Rijbroek.
Torügtrekken, weaderkeyr un nye skorsingen
Up den 17. määrt 2023 wör bekend emaked at Sanderink ouk eskorsd was as CEO van Oranjewoud un Strukton un allens wat dår under vöäl. Dat solde eyrst ne skorsing van drey månd weasen, mär ende april vrögen de kommissarissen van de beide bedryven of et neet länger kunde. De bedryven hadden ja rüst un stabiliteit nöydig.
En jår later, in 2022, küm hee ouk weader by Centric weader. Twey bestüürslüde hadden sik torüggetrökken. Dat wör bekend in oktober 2022, un rap beslöät et Oupenbår Ministery dat se Sanderinks herbenöming ungedån makeden döär et Recht van Enquête in to setten, en deepgånd undersöök når de gang van saken. As Centric neet med solde warken, solde justity de Underneamingskamer van et Gerechtshof Amsterdam der by halen. Dat deaden se ümdat der rüste in et bedryv must kummen. Et bedryv warket ja vöär vöäle oaverheidsinstellingen.
Oktober 2021 küm Sanderink ouk weader torügge by Strukton as CEO. Erik Hermsen, den as Sanderink syn wark had edån do as hee vord was, had den kråm inepakked un et bedryv verlåten.
Jan Waterink
Opleidings
Jan Waterink, geboren op Den Hulst ('t tegenswoordige Neilusen-Noord) as zeune van Hendrik Waterink en Aaltje Timmermans, kwaamp uut een griffermeerd Neilusens gezin waorvan de va domeneer was. Hij gunk naor de legere schoele in Banthum, waor e de streektaal van leerde, bezöcht 't gymnasium in Kampen en studeerde of in thelogie an de Theologische Universiteit daor. Hij stund as domeneer in Appelsche en Zutfent, volgde colleges sociale geografie in Bonn en wördden in 1923 doctor in de godgeleerdheid an de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) in Amsterdam. In 1914 trouwde-n-e in Schoterlaand mit Joukje van der Kam uut Et Vene; een hielijk waoruut gien kiender geboren wördden.
Hooglererschoppen
An de VU wördden e butengewoon hoogelerer pedagogiek zowal as butengewoon hooglerer in de catechese. In zien inaugurele rede pleitte-n-e veur een niet allent principiële, mar ook experimentele anpak van de opvoedkunde. Dizze beide hooglererschoppen bekliedde-n-e töt zien emeritaat in 1961. Van 1924 töt 1944 was e heufdredacteur van 't Paedagogisch Tijdschrift voor het Christelijk Onderwijs, waorveur e een riege stokken schreef aover de wiesgerige grondslagen van de opvoedkunde. In 1929 wördden zien leeropdracht pedagogiek ummezet in een gewoon hooglererschop in de pedagogiek, pedologie en psychotechniek. Tweemaol was e rector magnificus van de VU.
Pedagogisch wark
In 1931 richtte-n-e een Paedologisch Instituut op, det twee jaor later mit 't Laboratorium samengunk in 't Laboratorium voor Paedologie en Psychotechniek. Dit barre mederne onderzuuksinstituut kreeg een rap gruiend antal verzuken um advies en psychotechnisch onderzuuk - veural op 't gebied van de beroepskeuze - te verwarken en perbleemkiender te observeren en behaandeln. In de Tweede Wereldoolog verbörg e Jeudse kiender in 't Instituut. Waterink zölf deu niet veule onderzuuk, mar as heufd van 't Instituut wördden e wereldwied anezöcht veur advies. Ok zetelde-n-e in alderhaande besturen en adviesorganen op (praktisch) pedagogisch terrein, vake van griffermeerde snit.
Waterink zien Inleiding tot de theoretische paedagogiek (1926) was 't eerste diel van een dreidielig standerdwark waorin e de hiele opvoeding zuukt te baseren op de Biebel. In 1927 richtte-n-e een Psychotechnisch Laboratorium op veur psychologische toetsing, waoronder puzzels en geheugentesten. Studenten pedagogiek kunden der praktijkervaring opdoen. Vanuut 't Laboratorium was e pedagogisch adviseur van 't Gereformeerd Schoolverband. Al hoe meer wördden zien advies ezöcht mit betrekking töt kiender die lastig in de opvoeding waren of een verstaandelijke beparking hadden.
Zo dreug as zien wetenschoppelijke warken waren, zo leventig en vol veurbielden waren zien warkies veur 'lekenopvoeders'. Aan moeders hand tot Jezus: de godsdienstige opvoeding van den kleuter (1936) wördden meer as twintig maol herdrokt en verscheen ok in 't Duuts. In 1934 kwaamp e mit 't tiedschrift Moeder: practisch tijdschrift voor de vrouw in het gezin, det töt 1961 leup. Hierin dreug e uut det de moeder een spilfunctie hef in de opvoeding van kiender. In 't blad stunden verhalen, petronen veur dames- en kienderkleraozie, recepten en stokkies aover medische zaken, opvoeding, meziek, beroepen, sport en onderwies. Der was ok een rubriek mit brieven van olders en Waterink zien antwoorden. Perblemen mit heur kiender daor as de olders mit kwamen waren onder aandere bedplassen, angst, liegen, leerachterstaanden, pesten, nagelbieten en 'het zenuwachtige kiend'. Opvalend in Waterink zien antwoorden is zien respectvolle benaodering van olders en kiender. Hij vrag hieltied andacht veur 't dèenken van 't kiend, daor as olders oge veur mut hebben.
Naolaotenschop
Waterink deud hum kennen as gematigd veuruutstrevend neocalvinistisch veurman. In een tied van verzuiling gunk 't griffermeerde diel van 't volk bij hum te raode. In zien optiek mus de opvoeding in dienst staon van de heiligmaking en een vroom leven. Uut zien schrieverije sprek opvoedingsoptimisme: olders kunt een kiend maken of breken. Veur Waterink beud een deurleefde verholding tussen God en de mèense de ienige voedingsbaodem veur goed olderschop.
Hij pleitte niet allent veur medern onderzuuk, mar ok veur uutdrokkelijke seksuele opvoeding, zoas in zien populaire warkien Hoe vertellen we het onze kinderen? (1957). Zien theoretische wark is nogal wat kritiek op ekomen. Zien veurnaamste verdienste veur de wetenschop hef ewest det e in zien Laboratorium onderzuuk meugelk maakte, det e de pedagogiek en psychologie an de VU evestigd hef en det e 't academisch debat aover dizze vakken onder griffermeerden anefieterd hef. Hiermit beheurt e töt de pioniers van de universitaire pedagogiek in Nederlaand.
Waterink had aordig belangstelling veur volkskunde en volkskarakter. In 1925 verscheen onder zien redactie Bij ons, in 't land der Saksers, een bundel studies, schetsies en varzen over noordoost-Nederlaand in 't Nedersaksisch en Nederlaands. Zölf schreef e daorin in 't Vechtdals.
Bolivia
Bolivia of Bolivië, officieel de Meervoldige stoat Bolivië, is een land in et westelike midden van Zuud-Amerika. Et ligt ineslötten met Brazilië op et noorden en oosten, Paraguay op et zuudoosten, Argentinië op et zuden, Chili op et zuudwesten en Peru op et westen. De regearing kump bie mekaar in La Paz. Doar besprekt ze oetvoerende, wetgevende en verkiezingszaken. De grondwettelike heuvdstad is Sucre. De grötste stad en et veurnaamste industriegebeed is Santa Cruz de la Sierra. Dat lig op de tropische leeglanden, ne vlakte in et oosten van et land.
De soeveriene stoat Bolivia is ne grondwettelik samenevoogde stoat verdeeld in negen ofdelingen. Wat landskop angeet löp et geleidelik of van de töppe van de Andes in et westen töt de oostelike leeglanden in et streumgebeed van de Amazone. Eendarde van et land ligt in et Andesgebargte. Met 1.098.581 km2 is Bolivia et op veer noa grötste land van Zuud-Amerika, et op 26 noa grötste van de wearld, et grötste ineslöttene land op et zudelik halfrond en et op zes noa grötste ineslöttene land noa Kazachstan, Mongolië, Tsjaad, Niger, Mali, en Ethiopië.
Der wont noar skatting 12 miljoon leu van verskillend komaf. Zo he'j der Amerindianen, mestizen, Europeanen, Aziaten en Afrikanen. Spaans de officiële en meest-esprökkene sproake. Doarnöast hebt nog 36 andere sproaken ne officiële stoatus. De grötsten doarvan zint et Guarani, Aymara en Quechua.
Land
Bolivia lig middenin Zuud-Amerika, half in de Andes, tusken de koordinoaten 57°26' en 69°38' W en 9°38' en 22°53' Z. Et land hef völle verskillende klimaten en landskoppen, zoas et Altiplano (de Andeaanse hoogvlakte), tropenwoold, dreuge vlaktes en ne tropische savanne. Et heugste punt van et land is 6542 meter boaven zee, et leegste 70 meter langs de rivier de Paraguay, ondanks dat et een ineslötten land is.
Regearing
Sinds 1982 wordt de regearingen en presidenten in Bolivië demokratisch ekeuzen. Doarvuur wesselden verskeidene diktators mekander of. De grondwet is opesteld in 2006.
Volk
Der wont ook nog ofstammelingen van Afrikaanse slaven, dee as zik afroboliviaans neumt.
Natuur
Duur de grote heugteverskillen en klimaten van strekke töt strekke, leavt der in Bolivië machtig völle verskillende deers en planten. Bolivië hef mear as 17.000 soorten zoadplanten en dan nog 3000 verskillende geneaskrachtige planten. Et land is de bakermatte van wearldwied bekende gewassen as paprika's, chilipepper s, apennötten, bonen, yucca en nog es 4000 soorten earpel.
Volk
In 2020 warren der in Bolivië dree moal zovölle inwonners as in 1970. Warren et der in 1950 nog 3 miljoen, in 2023 steet 'n teller op 12 miljoen inwonners ongevear.
Sproaken
Nöast et officiële Spaans erkent de grondwet van Bolivië nog 36 inheemse sproaken: