cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kapstokke
Een kapstokke is een meubelstuk speciaal bedoeld veur 't ophangen van jassen, mar oek veur hoejen of petten. Vake steet een kapstokke in 't halletjen zodat jassen bie binnenkoms op-ehungen kunnen wonnen. Een kapstokke biet vake oek de meugelijkheid um onderin parreplu's neer te zetten. Der bestaon 2 types kapstokken:
Een kapstokke is hendig umdat jassen hierdeur beter kunnen dreugen dan as ze op een stapel liggen, umdat ze beter weerumme te vienen bin en over 't algemeen zien ze der dan oek knapper uut.
Vrogger was 't op de Veluwe heel gewoon a-j de jas an een spieker ophungen.
Roel Reijntjes
Roel Reijntjes (Beilen, 1923 - Beilen, 2003) was een Drèentse dichter.
Reijntjes zien va was directeur van de elektriciteitscentraole, commandant van de braandweer en veurzitter van de voetbalveriening. Zie moe was van caféholdersvolk uut Börk. Van kiend of was hi'j een ienling; ien kleraozie en gedrag aans as zien dörpsgenoten.
Töt 1972 was Reijntjes belastingambtenaor. Daornao leefden hi'j van de schrieveri'je en van Drèentstalige onemanshows deur 't hiele laand. Deur dizze shows, radio- en tillevisie-optredens en openhartige vraoggesprekken wördden hi'j Drenthes bekendste schriever, ok buten de pervincie. Ien zien gedichten hef e hum hiel persoonlijk uutedrokt, beveurbeeld oaver zien liefde veur jonges.
Reijntjes hef zien hiele leben ien 't olderlijk huus ewoond. De bloemlezing van Drèentse schrieveri'je Scheupers van de taol (kiekt bi'j 'Bronnen') is op-edreugen an zien naogedachtenis en hef as motto twiej strofes van zien gedicht En heb ik het er dan toe daon:
Reijntjes schreef veur de Regionale Omroep Noord en Oost (RONO). Zien literaire waark stund veur 't eerst ien Oeze Volk (1956). Later publiceerden hi'j ok ien Roet. Roet wi'jdden een themanummer an hum (jaorgaank 1996/97).
Roel Reijntjes hef veule schrievers an-ezet um ien 't Drèents te schrieven, en is verscheiden malen ebloemleesd. Ien 1977 kreeg e de Culturele Pries van Drenthe.
Kört nao zien hengaon bint zien bibletheek en persoonlijk archief under ebrocht bi'j Stichting Het Drentse Boek op Zuudwolde. In 2004 bint ze naor 't Drents Archief in Assen verhuusd, daoras ze ze toegaankelijk maakt veur 't publiek.
Haadorp
Haadorp of Aadorp is n doarp in de Tweantse gemeante Almelo in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. t Hef ongeveer 1500 inwonners. t Lig ten noordn van Almelo, kortbiej t industriegebeed Almelo-Noord, dat langs t Tweantekanaal is bouwd.
Diesel (plant)
Diesels bin planten van 't geslacht Carduus. 't Bin stekelige planten mit bloemen in heufjes, umgeven deur puntige umwienselblaojen. De kleur is meestentieds rood tot paors, soms lila of wit. De vruchjes an de bovenkant hen vruchpluus (dieselpluus). 't Is een tweejaorige plant: in 't eerste jaor vormen de wortels en 't bladrozet; in 't tweede jaor ontwikkelen de bloemen en vruchten.
Johanna van Buren Cultuurprijs
De Johanna van Buren Cultuurprijs is een drei-jaorlijkse pries veur lu die heur verdienstelijk hebt emeuken op 't gebied van de oost-Nederlaandse streekcultuur. De pries is in 1981 in-esteld deur de Stichting Johanna van Buren en is vernuumd naor de Heldernse streektaaldichteres Johanna van Buren. Initiatiefnimmer van de pries en sikketaoris van de stichting is W.C.B. Landman uut Nijverdal. An de pries is een geldsom van wisselnde heugte verbunden.
Hieronymus
kan verwiezen naor:
Adammetjes-en-evaatjes
thumb|250px|Orchis ustulata Adammetjes-en-evaatjes (Orchis) vormen n geslacht uut de orchideeënfemilie. t Geslacht kömp mit zo'n 125 soorten veur in Europa, Noord-Afrika en Noord-Amerika.
Klean Oagel
220px|thumb|right|Ligging van Klean Oagel in de gemeante Deenkellaand
Adammetjes-en-evaatjes
De Griekse filosoof Theophrastus was in 300 veur Christus de eerste die t geslacht wetenschappelik besprak. Vanwegen de vorm van de dubbelde wortelknolle gaf e de plaante de Latiense naam orchis (όρχις), wat teelballe betekent. n Hardnekkig biegeleuf höl vol dat vrouwluui die de hardere en sappigere knolle van de twee atten n jonge kriegen zollen. De Duutse naam Knabenkraut is hier oek op ebaseerd.
Bie de bleui verwelkt één van de knollen, de aandere is veur de volgende bleuiperiode bedoeld (wisselknollen). t Duurt lange veurdat n plaantjen uut dit geslacht tot bleui kömp. Vrogger dochten ze dat de plaanten zeuven tot negen jaor neudig hadden van kieming tot bleui. Ondertussen is vaste koemen te staon dat disse tied veule korter is: de adam-en-eva (Orchis morio) kan al in dree tot vier jaor zovere ween.
Klean Oagel
Klean Oagel (Nederlaands: Klein Agelo) is ne boerschop in de Tweantse gemeante Deenkellaand in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. Saamn met Groot Oagel wördt t ok wal in t geheel Oagel neumd. Töt de gemeentelike herindeling van 1 januari 2001 heurn Groot Oagel biej de gemeante Deankaamp. t Har op n eerst januari 2006 ongeveer 130 inwonners.
Adammetjes-en-evaatjes
Der bin iezelig veule zaojen en ze bin aordig klein, vake mer 1/4 millimeter groot en een miljoenste gram zwaor. Der zitten niet zoveule voedingsstoffen in, daorumme is hulpe van n schemmel neudig veur de ontkieming en t verkriegen van voedsel. Disse vorm van symbiose hit mykorrhiza.
In de wortels zitten n voedzaam, zetmeelachtig polysacharide. Deur ze te dreugen en te vermaolen krie'j n fien wit poeier dat salep hit. Salep is oek de naam van de drank waor t poeier in verwarkt is, disse drank kömp oorspronkelik uut Turkije en de Levant. Véúr de komst van koffie en thee verspreidden t gebruuk dervan naor t westen van Europa. De drank wördden oek as geneesmiddel en afrodisiakum gebruukt.
Soorten
In Nederlaand en België koemen of kwammen de volgende soorten veur:
Oagel
thumb|300px|Weg in Groot Oagel Oagel (Nederlaands: Agelo) is n boerschop in de Tweantse gemeante Deenkellaand in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. Op n eerstn januari 2006 har de boerschop 585 inwonners. t Wördt meestal oonderverdeeld in Groot Oagel en Klean Oagel. Töt de gemeentelike herindeling van 1 januari 2001 heurn Oagel biej de gemeante Deankaamp.
De plaatse Oagel is al n bestn zet bekeand. Al in de Middeleeuwn wördn t neumd as Aghele.
Vliegtuug
thumb|250px|Vliegtuug van de KLM Een vliegtuug of een vliegmesine is een luchvaartuug dat op kan stiegen umdat zien statische vleugeloppervlakken draagkrach opwekken, deur de verplaosing van luch. Hierdeur wonnen 't meugelijk emaak um een controleerbaore vluch te maken. 't Vliegtuug blief daorumme in de luch deurdat 't veurweertse snelheid hef. Een vliegtuug verschil van een luchschip deurdat 't over 't algemeen zwaorder is as luch.
Naamgeving
Hoewel der veul luchvaartugen bin, wonnen ze neet allemaole vliegtugen eneumd. Hieronder vallen namelijk oek de helikopter, een toestel mit dreiende draagvlakken, de zeppelin, dee bienao net zo zwaor is as luch, de heteluchbellon, dee lochter is as luch en as leste de toestellen zonder vaste draagvlakken; de deltavliegers en sommigen ultralochte vliegtugen. De meestbekende vliegtugen bin de Boeing (veural de Boeing 747) en de Airbus. der bint velle meer vliegtugen. der bint zogeheetn ULTRALIGHTS. da bint vliegtugen die bienoa nichts weagen.
Moregodsdag
thumb|right|250px|De hemmelvoart van Marieje, schilderd duur [[Titiaan]] Moregodsdag, ok wal Maria-Hemmelvoart neumd, is in de Oosters-Fiene Kearke en de Rooms-kattelieke Kearke n feestdag woarop wördt vierd dat de healige Marieje wördt opnomn in n hemmel.
Ut wördt in völle laandn in Europa alle joar op 15 augustus vierd. In oonder aandere t Belznlaand, Fraankriek, Luxemburg, Spannie, Italiën en Sloveniën is t nen officiëeln feestdag. Ook in deeln van Duutslaand, zoas t Saarlaand en Beiern is dat t geval.
Wiedingharders
thumb|De Noordfriese dialekten t Wiedingharders (eigen naeme: Wiringhiirder Freesk) is t Noordfriese dialekt dat sproken wordt in de Duutse Wiedingharde, de laandstreek op t vaastelaand van Noordfrieslaand die tegen de Deense greens an leit.
t Wiedingharders vormt tegere mit t Mooring, t Karrharders, t Goesharders en t Halligers t Vaastelaand-Noordfries. Ondaanks dat t Mooring krek ten zuden dervan leit is t Wiedingharders meer verwaant an t Goesharders. Tegen bepaolde veraanderingen, die t Mooring ondergaon het, hebben de sprekers van t Wiedingharders en t Goesharders heur verzet. Ok het t Wiedingharders n protte Deense (Jutlaandse) invloeden, waorin t weer overienkomsten mit t Sölring vertoont (t dialekt van Sylt).
De hiemkundige verieniging van Niekarken (Duuts: Neukirchen, Noordfries: Naischöspel) organiseert kursussen Wiedingharders.
Barok
250px|right|thumb|Barok-kèrke 250px|right|thumb|Protestantse kèrke De barok is n stailperiode in de twijde helft van de 17e aiw tot in de eerste helft van de 18e aiw dij bruukt wuir in de architectuur, toenontwaarpen, schilderkunst, beeldhaauwkunst, literatuur en meziek.
t Woord barok komt van t Portugese barroco, dat 'onregelmoateg vörmde parel' betaikent. De barrokstijl stait den ook bekènd as beweegelk, mit veul wilde vörms en details.
Ontstoan
De barok is de periode dij de Renaissance opvolgt (mit as tuzzenperiode t manierisme, dat sumtieds as apaarte periode zain wordt). Noa de Refermoatsie in begun 16e aiw, har de Reums-Katholieke Kìrk veul macht verloorn. Veural in de noordelke Nederlanden, grofzègd alles boven Bruzzel, har t protestantisme veul aanhang. Deur middel van veul versierinks en weelderege vörms perbeerde de kèrke mìnsken weer te contra-refermeern. Dit lukte grotendails in t zuden van Europa. t Noorden bleef refermeerd en wuir dus nait/naauwlieks beinvloud deur de barok. Vergeliek moal de protestaantse kèrke oet Eckly (VS) en de barrok-kèrke oet Fürstenfeldbruck (Bayern). In de barok-kèrke binnen veul meer versierinks en beelden en in de protestantse kìrk binoa hailmoal gainent.
Schilderkunst
In de schilderkunst was de barok ook n belaankrieke vernijensperiode. Vernuimde schilders oet de tied van de barok binnen Rembrandt van Rijn, Peter Paul Rubens en Michelangelo Merisi da Caravaggio.
Tuba
thumb|right|200px|Tuba
Geskiedenisse
Op 12 september 1835 kreegn Wilhelm Friedrich Wieprecht en Carl Moritz Pruusies Pateant Nr. 19 vuur öaren "Bastuba in F1". t Deenk har vief ventieln, dee at de vuurlopers beent van de ventieln van rechtevoort.
Duur de ventieln kon t instrumeant alle toonn van n harmoniesn toonlädder haaln.
De vroger gebroekte oficleide har wal n bol koppern moondstukke, mear har klepn en toongeater in plaatse van ventieln, woerduur t dus völle op nen saxofoon leek. Duur dee geater raaktn t instrumeant toondeepte kwiet. Duur de ventieln wus n tuba dee toondeepte wal te behooldn en har dus nen roondern klaank, woerduur t instrumeant al gaaw geleefder was as de oficleide.
Soortn en bouw
Dr beent tubaas in verskeaidene toonheugtes, vake in F, Es, C of Bes (Den lestn doarumme vake Besbas eneumd). n Buis van nen besbas is ongevear 5,5 meter laank. Tubaas hebt no koniesse boring, umdet ze van t moondstukke töt an n beker al breder wordt.
thumb|right|200px|vergelieking van Eufonium (l) en Tuba (r)
Tubaas woervan at n buis zo is evooln det ze op n skoot bespöld köant wordn, wordt vake nen concertbas of -tuba eneumd, mear wordt duur nit-muzikaantn ook wal gewoon tuba eneumd. Tubaas met n beker noar vuurtn eböagn (pavillon tournant) wordt ook wal opnemtubaas eneumd, umdet ze in de begintied van t opnemtiedperk geleefd warn umdet ze op t opnemapparaat erichet konn wordn. Dit soort bariton-tuba wörd völle in oberkrainer muziek ebroekt.
Tubaas dee at zo evooln beent det ze um de skoolders ehöngn köant wordn wordt van vroger oet ne hélicon eneumd. Dit is de vuurloper van de hudige sousafoon, den at n beker recht umhoge en dan noar vuurtn hef eböagn. Doarnöast zeent dr nog tubaas dee't op n skoolder edreagn wordt, met n anepast moondstukke en ventieln, dit neumt ze nen skoolderbas en word völle in drumkorpsn ebroekt.
De leegst-estemde tubaas beent de kontrabas-tubaas, estemd in C of Bes. De C-bas is aait of-esteeld op 32 Herz, en de Besbas aait op 29 Herz. C wörd vake in Amerika gebroekt, Europa gebrok meesttieds de Besbas.
Doarnoa komt de bastubaas, estemd in F of Es. Dee spölt vake nen oktaaf boawn de contrabas-tubaas en wordt mangs vuur soloos gebroekt.
n Eufonium wörd mangs wal tenoortuba eneumd en is ook estemd in Bes, precies nen oktaaf heugerder as de kontrabastuba.
Kloosterwieke
Kloosterwieke of Klooster en de Wieke is de karnevaalsnoam van t Grunnegse dörp Troapel tiedens de karnevaalstied. t Verwis noar t klooster en de wieke dij om Troapel hin ligt. n Wieke is n daip dij bruukt wuir veur de ontginnen en woarover vrouger t veen of törf noar Stad vervouerd wuir.
t Ook nait zo vrumd dat de grootste en belaangriekste karnevaalsverainen van Troapel de Kloosterwiekers hait.
Karnevaalslaid
t Karnevaalslaid van Kloosterwieke is t kiele kiele Fennechie:
<poem style="padding-left:1.5em; font-style: italic;"> Kiele kiele kiele kiele Fennechie Zet die ais even op dij knij van mie k Wil die hail mien leven Doezend smokken geven Kiele kiele kiele kiele Fennechie Zet die ais even op dij knij van mie Aal geft t nog zonnen knaal t Is Troapler karnevaal t Is Troapler karnevaal
1998
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 1998
Goeree-Overflakkee
Goeree-Overflakkee is een eilaand en gemeente in et zuudwesten van de Nederlaandse proveensie Zuud-Hollaand. Der wont 48.237 leu op ne vlakte van 422,34 km².
Goeree-Overflakkee lig inslötten tusken de Noordzee, et Hearingvliet, et Volkerak-raandmear en et Grewelingenmear. Et eilaand heurt volledig bie Zuud-Hollaand. Töt an 1805 heurden et doarp Sommelsdiek liekewel as ennigste van et eilaand bie de proveensie Zeelaand. De grötste wonplaatse is et an mekoar gröaide Middelharnis-Sommelsdiek. Doarnoa komt Ouddoarp, Dirkslaand en Oolde Tonge. Den naam Goeree-Overflakkee wörd duur de inwonners zelf meesttieds ofkörtt töt Flakkee of Overflakkee.
Goeree-Overflakkee hef ne verbeending met den Hooksen Weard en Noord-Broabaant oawer den Hellegatsdam. Oawer den Grewelingendam en den Brouwersdam hef et eilaand verbeending met Skouwen-Doewenlaand. Den Hearingvlietdam löp noar Voorne-Putten.
Op et eilaand wont völle koarkgangers, met Ouddoarp as koploper en Oolde Tonge as minst-koarkelik. Et eilaand is op de doenen noa vlak. Et heugste peunt is 18,5 meter boawen den zeespegel.
Wedde-Bennewold
Wedde-Bennewold (ook: Wedde-Bennewòl, Nederlaands: Bellingwedde) is n vrougere gemainte in de provìnzie Grunnen. De vrougere gemainte beslagt n oppervlak van 110,13 km². De börgemeester, Engbert Drenth, is de laankstzittende börgmeester van Nederlaand (tot 2007). De gemainte ontston in 1968 deur gemaintes Wedde en Bennewold soamen te vougen.
Old Schelle
Old Schelle (Zwols: Old Skelle) is een buurt in de Zwolse wiek Schelle (zie ook Zwolle-Zuud).
Wedde-Bennewold
Op 1 jannewoari 2018 is gemainte Wedde-Bennewold opgoan in de nije gemainte Westerwoolde.
Old Schelle
De buurt had 1400 inwoners in 2019, in 2015 waren dit 1185.
Wedde-Bennewold
Indailen
De vrougere gemainte Wedde-Bennewold bestait oet de volgende dörpen:
Zainsweerdegheden
In t dörp Wedde ligt t Hoes te Wedde, n kestailke dat oorspronkelk dateert oet de 14e aiw. Vanoet t kestail wuir de Heerlekhaid Westerwolde bestuurd. In 1619 verwurf de Stad Grunnen Westerwolde. t Kestail wuir dou de zetel van de drost dij noamens de Stad t gebied bestuurde.
t Dörpke Olschaanze is tiedens de tachtegjoarege oorlog baauwd deur Willem Lodewijk van Nassau. Oorspronkelk lag t aan zee. Noa inpoldern van de Dollert wuir t strategisch minder belangriek en wuir de funksie overnomen deur Nijschaanze. In de joaren '80 van de 20e aiw is de schaanze grotendails rekonstrueerd.
In Bennewold is t streekmuseum De Oude Wolden dat aandacht besteedt aan t historie van de streek. Hiermit wordt bedould de drij streken Oldambt, Reiderlaand en Westerwolde, woar Bennewold op de grenze van ligt. t Museum het ook n kolleksie van waarken van de Grunneger kunstkring De Ploeg.
Plautdietsch
De naeme Plautdietsch het dezelfde oorsprong as et woord Platduuts of Plattdüütsch, de woorden dietsch of duuts/düütsch betekenen in beide gevallen niet Duuts, mar tael van et volk.
Een groot pat van de luden in de mennonitische gemienschoppen waor et Plautdietsch ontston, was ofkomstig uut Frieslaand en aandere patten van Nederlaand. In de woordeschat van et Plautdietsch bin, naost et Nedersaksisch, nog altied invloeden van et Nederlaans en et Fries herkenber. Et Plautdietsch wodt daoromme ok wel zien as een tussenvorm van et Nederduuts en et Nederlaans.
Geschiedenis
Et Plautdietsch is ontstaon uut de Nederduutse dialektgroep Nederprusisch, mit een protte Nederlaanse invloeden, dat spreuken wodde in de mennonitische gemienschoppen die vanof de zestiende ieuw an de revier de Wiesel in et hudige Polen leefden. Die mennonieten weren geleuvige vlochtelingen, die in Nederlaand en et noorden van Duutslaand vervolgd wodden omdat ze anhangers weren van de Friese karkhervormer Menno Simonsz uut Witmarsum.
Vanof 1787, doe heur woongebied in hanen kwam van et keuninkriek Prusen, reisden ze veerder naor et oosten toe en vestigden ze kelonies an de kust van de Zwarte Zee, in wat tegensworig Oekraïne is, in een gebied dat ontvolkt was deurdat Ruslaand et doe krekt veroverd had op de Turken. Vanof 1874, doe ze ok in Ruslaand vervolgd weren veur heur leven, emigreerden een protte mennonieten naor Kanneda, de Verienigde Staoten en lanen in Zuud-Amerike.
De mennonieten die in Oekraïne aachterbleven, weren in 1941 mit de aandere Ruslaand-Duutsers naor Siberië en Centraol-Azië deporteerd. Sund de val van et kommunisme en et uutmekeervalen van de Sovjetunie in 1991 is et grootste pat van heur naor Duutslaand emigreerd.
Variaanten
Zoas bie zovule taelen die gien standerd schrieftael hebben, binnen der verschillende regionaole verschillen ontstaon. De grootste verschillen bin in de 19e ieuw ontstaon in de twie mennonitische nederzettings in Ni'j-Ruslaand (et hudige Oekraïne), dat bekend staot as Chortitza of de oolde kelonie en Molotschna (de ni'je kelonie). Hieronder een overzicht van de grootste verschillen:
Een peer aandere verschillen bin bi'jgelieks de uutspraoke van de c, en woorden as jenau/jeneiw, mar volgens pattie studies, komp dat deur de maote van onderwies en de invloed van et Russisch en Duuts.
Patttie Plautdietsche sprekers spreken een mingelmoesien hiervan. Zo he'j bi'jgelieks meensken die ofkomstig bin van de Bergthal-kelonie in Ni'j-Ruslaand (Oekraïne), een dochterkelonie van de oolde kelonie, die krekt dezelde klaanken van de oolde kelonie hebben, mar de -n op et aende niet uutspreken, zoas sprekers van de ni'je kelonie dat wel doen.
Sprekerstal
Et Plautdietsch wodt spreuken deur zoe'n 400.000 meensken, waorvan 150.000 et nog elke dag bruukt. Veur zwat 111.000 meensken in Zuud-Amerike is et Plautdietsch zels de ienigste tael die ze spreken kunnen.
De lanen waor tegensworig de grootste groepen Plautdietsche sprekers wonen, bin Duutslaand, tussen de 90.000 en 145.000 sprekers, en Kanneda, waor et Plautdietsch as memmetael spreuken wodt deur 80.000 meensken en as twiede tael deur nog es 20.000 luden. Zie de onderstaonde tebel veur een verdieling van de Plautdietsche sprekers over de verschillende lanen.
In et sprekerstal in Paraguay bin ok 19.000 meensken mitrekend die zowel Plautdietsch as Standerdduuts as memmetael hebben. Veerder wodt et Plautdietsch ok spreuken deur een protte kleine gemienschoppen in Kosta Rika, Argentinië en Uruguay.
Vergelieking mit aandere verwaante taelen
Plautdietsch is een Nederduuts dialekt, en het de twiede Germaanse klaankverschoeving dus niet mitmaekt, die et Hoogduuts van de Nederduutse dialekten onderscheid. De veurnaemste verschillen tussen et Hoogduuts en Nederduuts bin:
Effekten van de twiede Germaanse klaankverschoeving
Krek as et Nederlaans, Fries en Nederduuts, het et Plautdietsch allienig de veraandering van th naor d.
Klaankverschoevings in aandere Germaanse taelen
Zoas hier te zien is, binnen et Nederlaans, Engels en et Duuts vergeliekbere klaankverschoevings ondergaon, Plautdietsch hef allienig de oolde Germaanse saemenvoegd mit, wielst de lange  beweerd bleven is in et dialekt van de ni'je kelonie. De variaanten van de oolde kelonie spreken et now meer uut as.
Uutspraoke as tweeklaank veur g, k, ch [IPA x] en r, meugelik verdwienen van de r
Et verdwienen van de r is voltooid op de meerste plekken an et aende van een woord, nao klinkers die veur in de mond uutspreuken wodden en veur alveolaire medeklinkers, mar wodt beweerd in de onbepaolde wies van warkwoorden, nao korte klinkers, en somtieds nao klinkers die aachterin de mond wodden uutspreuken, zoas in et veurbield van Huarn, Hieena.
Palatalisaosie
Alle woorden mit een /g/ of /k/ die veurof gaon wodden veur of volgd wodden deur een klinker die veur in de mond uutspreuken wodt (/e/ of /i/, de sjwa niet mitrekend) bin verschoeven naor /j/ en /c/ (de laeste wodt schreven as kj of tj), ok al as der is een aandere medeklinker tussen de klinker en de medeklinker. Een intervokale /g/ wodt palataliseerd as /ɟ/, en schreven as gj of dj. (Zoks gebeurde ok in et Engels, mar niet zo algemien). Waor een /e/ of /i/ verzunken is tot /a/, wodt de palataliseerde klinker beweerd. Ok waor et Duuts een /ç/-klaank hef, behoolt et Plautdietsch et zels nao et verlegen van een veur in de mond uutspreuken klinker.
Tekstveurbield
De tekst van Ons Heit in et Plautdietsch, et Platduuts en et Nederlaans
Kornelis ter Laan
Kornelis ter Laan (Grunnegs: Knelis ter Loan, beter bekend as: K. ter Loan) (Slochter, 8 juli 1871 - Utrecht, 6 meert 1963) was n Nederlandse toalkundege en politikus. Hai was de zeun van n landbaauwer môr wol zulf gain boer worden.
Jeugd
Hai stamde van voaders- en moekeskant van boeren of, maar zol zulf gain boer worden, omdat zien voader inzag dat der veur n klaaine boer gain dreug brood meer te verdainen was. Omdat de jonge Knelis goud leren kon, gong hai noa de legere schoul nog twij joar noar de Franse schoul op t Hoogezaand en doarna drij joar noar de HBS in Sapmeer. Dou der gain geld meer was veur verdere studie wuir hai leerling van de normoalschoul.
Op zien achttiende joar ston hai in Sapmeer veur de klas, doarnoa nog in n Daam, Dordrecht, Arnhem en in Sluus. Veurdat hai noar Sluus gong, traauwde hai mit Ida Gruin. In 1898 wuir hai hoofd van n school in Delft en boetendes direkteur van de gemaintelke handelskursus.
Socialisme
As jong al haar hai n open oog had veur de materiële en geestelke nood van de aarbaiders. Domela Nieuwenhuis en A.H. Gerhard leerden hom t socialisme kennen, en op zien ainentwintegste joar huil de jonge onderwiezer veur t onderwiezersgezelschap van Loppersom zien eerste socialistische rede. Hai wuir lid van de olle Socioal Democroatische Bond, môr bedankte doarveur weer toun dizze in 1894 de revolutionaire weg insluig. Toun hai bie de kronensfeesten in september 1898 waaigerde te vlaggen, beklodderden de Delftenoaren zien haile hoes mit oranje vaarve. t Dee hom nait wankeln in zien socialistische overtugen, môr de goie verstandhollen mit de leerlingen en heur olders lee der ook nait onder.
Vanôf 1900 was e lid van de SDAP (veurloper van PvdA). Alhouwel hai mit haart en ziel onderwiezer was, zol al gaauw n ende kommen aan zien onrustege onderwiezersloopboan. Op zien daategste joar wuir t jonge schoolhoofd as bie verrazzen Koamerlid. Tot 1937 bleef hai in Twijde Koamer, woar hai zuch onder andern op t terraain van onderwies, militaire zoaken en drankbestrieden begaf. Van 1914 tot 1937 was hai ook börgmeester van Zaandam, en doarmit eerste socialist in dij funktie.
Grunneger waarken
t Bouk, woardeur zien noam t langst heugen blieven zel, is zunder twievel t Nieuw Groninger woordenboek (1929). Hai het der, deurbaauwend op t woordenbouk van Molemoa, meer as n kwart-aiw aan waarkt. Dou hai kopij in 1922 aan pervìnzie Grunnen aanbood, onder veurwoarde dat t bouk binnen twij joar drukt weden zol, luiten de Pervinsioale Stoaten zuch de ainmoalege kans van n kulturele doad ontgoan deur t veurstel van Gedeputeerden, n subsidie van ƒ1500 te verlainen, nait aan te nemen. Ter Loan was der de man nait noar om zuch doardeur ontmoudegen te loaten; in n poar doage tied haar e zulf t geld biemekoar.
Toun sikkom n kwart-aiw dernoa n twijde druk oetkwam, haren de Pervinsioale Stoaten wel n subsidie geven. Minder goud sloagd was de bewaarken dij Ter Loan op dizze herdruk doan haar. Wel binnen der in dizze twijde druk wat woorden biekommen, mor de spellen was slim verainvoudegd en aal diakritische taikens waren wegwaarkt. Dizze drastische ingreep het t waitenschappelk karakter van dit woordenbouk schoad. Haar Ter Loan, veurdat hai doartou overging t advies van deskundige dialektologen inwonnen, den zollen dij hom dit zunder ainege twievel ontroaden hebben. Môr n zekere aigenhereghaid was aan dizze Grunneger nou ainmaal nait vrumd en van dizze aigenschap is zien woordenbouk t slachtovver worden. De oorspronkelke oetgoave blift t duurzoamste monument dat Ter Laan zuchzulf opricht het.
Ter Loan het zoveul in en over t Grunnegs schreven dat t opsommen der van n te groot dail van dizze bladziede in beslag nemen zol, doarom kenje hier n lieste der van zain.
Liest mit zien geschriften
Hieronder staait allend môr dat opnomen wat mit Grunnen of t Grunnegs te môken het.
Deuzendschonen
thumb|240px|Deuzendschonen Deuzendschonen (Dianthus barbatus) is een bleuiende plaante van de femilie Caryophyllaceae. Deuzendschonen koemen van oorsprong uut de bargen in Zuud-Europa van de Pyreneeën tot oost van de Karpaten en de Balkan.
Nikki Herr
Nikki Herr (Alphen an de Rijn, 2 april 1991) is een Nederlaands presentator en verslaggeaver van veur Omroep WNL. Zie begun in 2017 as verslaggeaver veur et pregramma Goedemorgen Nederland. Läter det jaor presenteerde zie ok ni'jsblokken in etzölfde pregramma. Sunds 2018 presenteert zie samen met Welmoed Sijtsma, Maaike Timmerman en Lisette Wellens. Sunds januari 2020 is ze ok ien van de presentators van et radiopregramma 't Wordt Nu Laat op NPO Radio 2.
Herr begun heur loopbaan bi'j RTV Utrecht nao de schoele veur journalistiek edaon te hebben. Via RTV Utrecht kwamp ze bi'j Goedemorgen Nederland.
In de sommer van 2019 deed ze met met et pregramma De Slimste Mens.
Plataan (Acer)
250px|thumb|De plataan uut Zuudoost-Azië 250px|thumb|De blaojen van de Nederlaandse plataan De plataan (Acer), is n geslacht van bomen of heesters en beheurt, aofhankelik van de indeling, tot de plataanfamilie (Aceraceae) of tot de zeepboomfamilie (Sapindaceae). De plataan kömp zwat op t hele noordelike halfrond veur; van t noorden tot in de tropen. Der koemen oek n paor soorten veur in Zuudoost-Azië en Indonesië. t Geslacht is onderverdeeld in 16 seksies mit 230 verschillende soorten, ondersoorten en variëteiten. Daornaost bin der verschillende hybriden.
Aalt Westerman
Aalt Westerman (Ni'jlusen, 28 juni 1946) is een Sallaanse streektaalzanger en entertainer. Hi'j zingt veural op brulften en feesies veur een older publiek oaver zien dörp en streek. In 2007 weur e onderskeiden as Lid in de Örde van Oranje-Nassau veur zien wark bi'j verskeiden plaatselijke orgenisaoties en zien inzet veur de streektaal.
Plataan (Acer)
De geelgreune bloemetrossen lokken deur de geur spesiaal aosvlegen. De vrucht hef n grote vleugel. Ze wörden vake "helikoptertjes" eneumd. Der zitten tweje vruchten an n steul, zodat de vleugels tegenover mekaar staon, waordeur ze goed verspreit kunnen wörden deur de wiend. De hoek die de vleugels ten opzichte van mekaar maken is, naost de vorm van de vruchjes en de ligging dervan, n belangriek kenmark veur t verschil tussen de plataansoorten.
Aalt Westerman
Bekende nommers van Westerman bint En dan wo'j 50 joar! en A'j Opa en Oma wod....
Plataan (Acer)
Zwat alle soorten hebben in t veurjaor n starke sapstreum, dit kömp deur de hoge worteldrok. Deur disse starke sapstreum kunnen wonden stark bloeien.
De meeste soorten hebben deur de dunne schelle gauw last van verbraanding as de zunne op de stamme schient. Wele soorten hebben oek iezelig fraoie harstkleuren.
t Blad van de plataan is t nasionale symbool van Kanada.
Aalt Westerman
Muzikale carrière
In de jaoren zestig zat Westerman as gitarist en zanger in de beatband The keystones, daoras e regionaol success mit har. De band mus d'r mit uutskeiden toe as een paar leden in 't leger mussen. In de jaoren zeuventig pakten hi'j de meziek opni'j op. Mit Jo Schuurman en Ab Boelens zetten hi'j in 1972 daans- en feestorkest The Yellow Stars op, det in een antal bezettings opetreden hef töt 2007.
In 1998 begunden e mit solo-optredens in 't Sallaans. Mit Dinie Bijker-Kouwen vörmt e 't Vechtdal Duo. Hi'j zingt en speult gitaar, zi'j speult accordeon.
Radio- en tillevisiewark
Westerman is mitwarker op freelance-basis bi'j de provinciaole umroep RTV Oost, daoras e in juli en augustus 't live pregramma mit streektaalmeziek Een zomer lang prissenteert. Zien eigen videoclips kuj ok wal veur TV Oost zien.
Veur Vechtdal FM, een radio-umroep veur de gemientes Dalsen en Ommen, döt e Dialect in 't Vechtdal, een pregramma mit streektaalliedties, gedichten en vertellegies.
Willem I
Willem I kan verwiezen naor:
Liwwadden (stad)
Liwwadden (Stadsfries: Liwwadden; Fries: Ljouwert) is de heufdstad van Frieslaand en ok et heufdplak van de gelieknaemige gemiente Liwwadden. Op 1 december 2005 telde de gemiente 91.769 inwoners en bi'jkaans 55.000 arbeidsplakken. Liwwadden is ien van de Friese elf steden. Veerder beschikt Liwwadden over een uutgebreide kulturele infrastruktuur, waoronder een grote schouwburg (De Harmonie) en diverse musea en kulturele instellingen waoronder: et Fries Museum, et Netuurmuseum Fryslân, et Historisch Centrum Liwwadden en 'Tresoar'.
Albeargn
220px|thumb|right|Ligging van Albeargn in de gemeante Tubbargn Albeargn (Nederlands: Albergen) is n doarp in de Tweantse gemeante Tubbargn in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. t Hef 2.120 inwonners; met het boetngebeed doarbiej ongeveer 3.500 inwonners. Albeargn lig zoowat zeuvn kilometer ten oostn van Almelo. Albeargn is noa Tubbargn en Geestern t greutste kearkdoarp in de gemeante Tubbargn.
In Albeargn wördt alle joar de eerste karnavalsoptocht van Tweante hoaldn. t Doarp wördn al in de viefteende eeuw neumd, umdat dootertied t St. Antoniusklooster stunn op de plek woar now de St. Pancratiuskearke steet.
Nedersaksiese gerechten
Mit Nedersaksisch gerechten wordt bedoeld alle culinaire specialiteiten in de gebieden waor of 't Nedersaksisch praot wordt. Dit, umdat wat de cuisine angiet de Nedersaksische gebieden onderling op punten verschilt. Bie de Nedersaksische gerechten wordt ok de dranken en andere streekproducten rekend en de gerechten die vrogger allinig nog maokt werden. Umdat d'r een partie dialecten praot wordt in 't Nedersaksische gebied, bint de secties hier ok per regio in een ander dialect schreven. right|250px|Leegsassisch in Nederlaand
Wat de gebied wel gemien hebt
Netas in de rest van Nederlaand, België en Noord-Duutslaand besteet 't heufdgerecht oet irrappels (heufdvoedsel) mit gruunte en vlees. Ok bint de verschilnde regionaole keukens nog vrij stark richt op 't boerenkarakter, waor de Nedersaksische gebieden ja zo bekend um steet.
Umdat stamppot, waorbij de ingrediënten mit mekaar in een pot samendaon bint, een belangriek onderdiel is van de traditionele Nedersaksische keuken, is der een aordig algemien gebruuk um 't eten op oen börd te prakken veurdaj 't opeet: mit de vork 't vleis, de eerappels en de gruunte in kleine stokkies drokken en mit mekaar - en mit de stip - vermengen.
Stoet
right|200px|thumb|Tweibak
Grunnegse keuken
In Grunnen is noast eerdappels t vlaisk t belaangriekste vouer. De veurnoamste vlaisksoorten dij eten worden binnen rindvlaisk, visk en genoat. Bie gerechten mit eerdappels zit aaltieds vlaisk. Bie gerechten mit vlaisk hovven nait aaltieds eerdappels te zitten. Vrouger was dit aansom. Tot aan Twijde Wereldoorlog wazzen veul gezinnen aarm en konden niks aans eten as eerdappels mit gruinten. Veur dizze aarmere gezinnen was t eten van vlais n biezunderhaid. Noa Twijde Wereldoorlog kregen luu wat meer gèld ien buuts en wör vlais n gewoonte. Vlicht juust omdat man vrouger noeit vlais eten kon, wör vlais nou slim populèr. Vlais dat ien Grunnen voak eten wör is spek, gehakbaal, sukoadelap en vèrse wôrst (kookt of bakken as sousies). De maiste van dizze vlaissoorten kommen nait allend ien Grunnen veur, dus zai stoan doarom nait hieronder bie vermèld.
Ook binnen de Grunneger mostert en kruudnoagel wichtege touvougsels in n hail ìnde gerechten.
Arretjescake
(Ni'jlusen) 2 eier, 2 ons basterdsuker, 2 ons biscuits, 50 gr. cacao, een haalf pak vet. Eier klöppen, suker en cacao d'rbi'j doen, 't esmolten vet staorigan d'rbi'j doen, gebreuken biscuits d'rdeur reuren, opstieven laoten.
(Bak)leverwörst
(Ni'jlusen, recept van vrogger) Lever en longen fiensnieden, weitenmaal d'rbi'j, goed reuren, ongeveer een ure koaken in een linnen zakken in een fornuuspot. Uut de pot, zakkien d'rof streupen en plakken d'rof snieden. 't Koaken gebeurden in 't bakhuus.
Bloedwörst
(Ni'jlusen, recept van vrogger) Bloed van een varken opvangen in een koekepan; koekepan in een ummer lègen. Spek van de kop d'r in blokkies deurhen doen. Roggenmaal (ebreuken rogge, grover emalen), lèpel zolt, kruden en wangstokken. In ketoenen of gröslinnen zakkies, mit een touwgien dichteknupt, in de fornuuspot koaken.
Blote billegies ien 't grös
(Ni'jlusen) Witte bonen ecombineerd mit sniebonen.
Boerenbalkenbri'j
(Ni'jlusen, recept van vrogger) Weitenmaal, ekoakt deur 't vet en 't nat dej kriegt bi'j 't koaken van lèverwörst
Broodpudding
Kiekt bi'j Pudding van stoete
Brune bonen
Treditioneel Egèten mit een plakkien spek en spekvet d'roaver.
Hiete bliksem
(Ni'jlusen, treditioneel) Staamppot eerpels mit ekoakte zute en zoere appelties en wörst.
Hutspot mit broene bonen
(Ni'jlusen, treditioneel) Wörtelties, siepels en eerpels töt staamppot maken en ekoakte broene bonen d'rdeur reuren. Stevige kost.
Kneupsgaten
(Zo enuumd op Ni'jlusen) Esneden sniebonen
Kruudmoes
(Ni'jlusen, treditioneel) Karnemelkse görtepap, grote donkere rozienen, kervel, erookte speklappies, erookte wörst uut de wiemel. As middagmaal mit streup. Ok kold egèten bi'j 't heuien, in de schaduw van de wagen. Grote pan/pot mit henge, diggelgoed, lèpels en een opscheplèpel. Mangs gunk d'r roekblad (kruzemunt) bi'j deur, of varse bladties van de zwarte kralle.
Mispel
De vief 'starties' d'rof trekken en 't eetbaore d'ruut drokken. As de vrucht riep is, liekt 't binnenste haoste verrot.
Ni'jluseger leut
(Ni'jlusen) Kriegt een grote mok of kop. Doet d'r een flinke batse advekaot in. Schenkt daor hiete varse starke koffie op. Daor boavenop een aorige toefte slagroom. Cacao-poeder oaver det alles stri'jen. Hol ie van zuut, doet d'r dan ebreuken kandi'j (klontiesgroes) bi'j.
Paerregaste
Paerregaste = epelde garste = gört. Krek as ries ekoakt. Streupnat d'r op. As middagmaal mit een stok wörst d'rbi'j.
Pudding van stoete
Treditioneel 1 olde witte stoete zunder körste, 1 dl melk, 2 dl room, 2 eier, 2 daoren (eigeel), rasp en sap van sinesappel, mespuntien kniel, 3 elstar-appels, 100 gram krenten, ewiekt in sherry. Mengt de eier, melk, room, sinesappel en 't kniel. Bestriekt 't cakeblik mit botter. Mengt stokkies appel en krenten. Eerst een lage stoete in 't bakblik, dan een lage roommengsel mit appel en krenten, dan weer stoete, appel, stoete en as leste wat roommengsel. 25 minuten bakken in veurverwarmde naovend op 160 graoden. Lösse pläkkies snieden en karremeliseren mit rietsuker.
Roggeperen
Paarties die riepe waren in de tied van 't roggemeien.
Saliemelk
(Treditioneel) Melk mit sellenbladties en een schöp suker. Smaakten een beetien as anies.
Sint Jouwsen
(Zo enuumd op Ni'jlusen) De Sint Jacob, een grote, lange appel
Smoorderties
(Zo enuumd op Ni'jlusen) Ebakken krieleerdappelties
Sterappelties
Sterappels mit rood, zuut vruchtvleis.
Stip ien 't gat
(Ni'jlusen, treditioneel) Stevige boekweitpap. Koeltien d'rin mit spekvet en stroop.
Stoetenbri'j
(Ni'jlusen, treditioneel) Ok wal bekend as 'bakkersverdriet'. Oavereblèven stoete in brokkies in ekoakte melk doen. Kniel en suker d'roaverhen.
Zieden (h)empies
(Zo enuumd op Ni'jlusen) Olde, zachtzoere appelsoort
Tweantse keuken
Van vrooger oet wördt r nog aaltied "earpel met sju" egètn. Dèt beteeknt boernkos: Earpel met vleais en greunte. Iedereene bepoalt dan vuur zikzölf of-e dèt dan duur mekoar wil mikn (prakn) of lös van mekoar op wil ètn. A-j dr vuur kiest um t te prakn, dan wörd t wat sappiger emaakt met sju (t vet wat oet t vleais is ekömn biej t bakn of kokn, anelegnd met water). De wat eulderwètsere gezinn hoolt t met vrömd ètn biej makaroni en nasi, mear met n komst van gèstèrbeiders in de joarn 60 zeent r völle boetnlaandse gerechn biej ekömn.
t Joar duur
Ofhaankelik van n tied van t joar wordt verskilnde gerechn op toafel ezat. n Zommerdag keump dr völ te prakn ètn op n toafel en an n weenterdag völle staamppötte, zo as moos, worteln met siepeln en koolraap.
Tweants dreenkn
Van ooldhèr wör dr in Tweante völ stoarkn draank emaakt of distilleerd. Dr beent onmeundig nen hoop verskilnde soortn kruudnbitters, met vake klurige naamns: Twents Kuiernat, Eanters Boorköttelnat, enz.
Uden
Uden (verneadersassisked: Üden) is ne vöärmålige gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant, sinds 1 januari 2022 is de gemeynde såmenegåne med Landerd töt de gemeynde Måshurst. De höyvdsteade van de gemeynde was et lyknamige Uden. Der woanden 42.293 lüde up ne uppervlakde van 67,53 km².
Andere dörpe en kernen in de gemeynde waren Volkel (3.440 inwoaners) en Odiliapeel (2.050). Wydere nåberskappen sint Bedaf · Biesthoek · Duifhuis · Eikenheuvel · Heikant · Hengstheuvel · Hoogveld · Hultje · Kleuter · Kooldert · Lagenheuvel · Lankes · Loo · Maatsehei · Moleneind · Niemeskant · Oosterens · Rakt · Schadron · Slabroek · Strepen · Velmolen · Vloet · Weeg.
Akkerwinde
thumb|250px|Akkerwinde De akkerwinde (Convolvulus arvensis; neaderlandsk: akkerwinde) is en plante üüt de windefamily (Convolvulaceae). De akkerwinde kümt vöär up gräsige plekken, bouwland, langes weagen en in de dünen. De stengels winden sik teagen de wysers van de klokke üm planten of vöärwarpen hinne.
Beschryvinge
De blome is rose of wit, of mid meyr of minder düdelike rose of witte streapen, en hevt an de bütenkante sums dunkerdere streapen. De blomen hebben en döärsneade van 1,5 tot 3 centimeter, en hebben vüüv kelkbladen mid runde tanden. De blomen hebben en fyne göär.
Eyn tot dree blomen bloien an en lange steale mid halverweagen twey skütbladen. De bloityd is van juni tot an de harvst.
De bladen binnen eirund tot langwarpig en hebben üütstånde slippen an de voot. De akkerwinde hevt en unbehårde döäsvrücht.
Volksnamen
Nåst de regulyre benaminge binnen der noch en bült volksnamen.
Hiëronymus van Stridon
thumb|180px| De Heilige Hiëronymus (geboren umdebij 347 in Stridon – esturven op 30 september 420) is ien van de vier grote karkvaoders van 't Westen. Hij wördt ezien as heilige deur de Rooms-Katholieke Karke en de Oosters-Orthodoxe Karke. Zien feestdag is op 30 september. In de christelijke iconografie wördt Hiëronymus väke of-ebeeld mit een leeuw. Hiëronymus is veural bekend deurdät e de Biebel vertaold het vanoet 't Grieks en Hebreeuws in 't Latien. In 't Grieks ston e bekend as Ευσέβιος Σωφρόνιος Ιερόνυμος (Eusebius Sofronios Jeronumos) en in 't Latien as Eusebius Sofronius Hieronymus.
De editie van Hiëronymus, 't Vulgaat is now nog een slim belangrieke Biebelse tekste biej de Rooms-Kattelieke Karke. Hiëronymus is de bescharmheilige van de archeologen, archivisten, Biebelstudenten, bibliothecarissen, bibiliotheken, schoelieren, studenten en vertaolers.
Lex Schaars
Lex Schaars (Borklo, 1941) is nen dialectkundegen, verbonden an 't Staring Instituut in Deutekem. Vanaf 1980 warkt e an 't Staring Instituut onder meer an 't systematische Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten WALD. Doorvan bunt acht delen oet-ekommen.
Andere publicaties
Andere pubicaties van 'm aover 't Achterhooks en Liemers bunt:
Venekoten
Venekoten is een buurtschop in eet dörp Oosterwoolde van de gemiente Ooststellingwarf, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand.
Beckum
thumb|right|250px|De Healige Blasiuskearke in Beckum
Beckum is n kearkdoarp in de Tweantse gemeante Hengel in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. t Hef ongeveer 1000 inwonners. t Lig zoowat twee kilometer ten zuudn van Hengel, op de weg noar Hoksebarge. Mildn in t doarp steet de kattelieke Healige Blasiuskearke, dee tussen 1936-1938 bouwd wördn.
Ziepe (reiniging)
thumb|250px|Ziepe Ziepe ontstaot deur de verzieping van een vet mit natronloog. 't Perdukt wodt in kombinaosie mit waeter bruukt as schoonmaekmiddel. Toiletziepe van een normaole, alledaegse kwaliteit wodt meerstal maekt van rundvet, oliefeulie, palmeulie, palmpiteulie of kokoseulie). Veur de exklusievere soorten ziepe wodt soms gebruukmaekt van exotische euliën en vetten as sheabutter. Veur et maeken van ziepe wodt ok wel dolfiene-eulie en varkenvet bruukt.
Behalven ziepe bevatten zieptebletten in de meeste gevallen ok hulpstoffen zoas plaantaorige of synthetische geurstoffen en kleurstoffen.
Franciscus van Sales
right|thumb| De Heilige Franciscus van Sales (21 augustus 1567, Annecy - 28 december 1622, Lyon) was bisschop van Genève en Annecy, ordestichter en mysticus. Hij is een rooms-katholieke heilige en karkleraor.
De congregaotie van de Salesianen die deur Don Bosco sticht wör, is naor Franciscus nuumd. Ok de Oblaten van de Heilige Franciscus van Sales (O.S.F.S.) wör naor hum nuumd.
Ok in de Anglicaanse Karke geldt Franciscus as heilige. Zien gedachtenis is daor op 24 januari.
Koldhoorn
Koldhoorn is n plattelandsgebied in de gemeente Putten, an de zuudkant van de provinsiaole weg tussen Putten en Garder. t Gebied is umgeven deur bos en leit tegen de gemeentegrens mit t Barreveldse darp Garder an.
Zuud
Zuud kan verwiezen naor:
Vechtdal FM
Vechtdal FM is een radiozender in 't Vechtdal, de streek um de revier de Vechte in 't noorden van de Nederlaanse pervincie Oaveriessel. De zender begunden in 1992 op Ni'jlusen as Radio Nieuwleusen en wördden in 1995 hernuumd töt Streekradio Nieuwleusen. In 1998 wördden van 't Commissariaat voor de Media de uutzendrechten verkregen veur de gemientes Ni'jlusen en Dalsen (now mit mekare de gemiente Dalsen) en Ommen, en naamp de zender zien teengwoordige name an.
Streektaalprogramma's bint 'Uurtie Aanders' (dialect/rock) op zaoterdag en 'Dialect in het Vechtdal' op zundag. Dit leste programma wördt eprissenteerd deur de Ni'jluseger zanger Aalt Westerman.
Pervincie
Een pervincie is een deeilgebied van een laand met een eigen regionaole regering. 't Woord pervincie wordt niet overal bruukt — sommige laanden hebben aandere naomen (Woiwodschap, Département, Oblast, etc.) veur de regionaole bestuurslaogen, aandere veural kleinere laanden hebben gien bestuursnivo tussen de staot en de gemeeinten. As een laand wel pervincies hef, is normaolweg 't heule of 't grote deeil van 't laand verdeeild in pervincies.
Staotsrechtelijk is de pervincie in Nederlaand en België de bestuurlijke eeinheid die boven de gemeeinte steeit. In Nederlaand vörmt de pervincie de eeinigste bestuurslaog tussen de gemeeinten en de overheid. In Vlaonderen en Wallonië ligt de provinciaole bestuurslaog tussen de gemeeintelijke en die van 't gewest. 't Brussels Heufdstedelijk Gewest hef gien pervincies. An 't heufd van een pervincie steeit een Commmissaoris van de Keuningin (Ndl) of een gouverneur (België). In Indonesië is de pervincie de bestuurslaog tussen de centraole regering en de regentschappen, die op heur beurt opdeeild bint in onderdistricten.
Pervincies in België
Vlaonderen:
Wallonië:
Veenhuzerveld
Veenhuzerveld (Nederlands: Veenhuizerveld) is n gebied in de gemeente Putten, an de oostkant van de provinsiaole weg tussen Putten en Voorthuzen. An de westgrens van Veenhuzerveld zit n klein winkelsentrum.
Kwarteer van de Veluwe
thumb|250px|Kwarteer van de Veluwe,[[1749]]
Et Kwarteer van de Veluwe ok wal Kwarteer van Arnhem was et tweede van de veer kwarteren woarin et Hartogdom Gelre was verdaeld, noast et Groafschap Zutfent, et Oaverkwarteer en et Kwarteer van Nimwaege. Et Kwarteer van de Veluwe, met as heufdstad Arnem, met stemhebbende staedn Hattem, Harderwiek, Elburg en Woageningen umvatten et gebeed tussen noordelek de Zuderzee en zuud-oostelek den Iessel, et zuden den Nederrien en in et westen et Eemlaand. Et kwarteer was verdaeld in et Landdrostamt van de Veluwe bestoande uut Harderwiek, Woageningen, Hattem, Elburg, de vlekken Bareveld, Niekark et Richteramt van Veluwe-Zoom met Arnem en omrengende darpen, de Hoge Heerlekheid et Loo met et Vörsteleke Lusthuus et Loo en umrengende darpen, met de hoge Heerlekheden as Doornwaard met kasteel Doornenburg en et Darp Helsum. Rozendaal met n darp en heerlek Lusthuus van dèn name. Schaarpezeel en Hooveloaken, twee darpen, geliek an 2 laege Heerlijkheden.
2007
De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor 2007
Willemstad
Willemstad kan verwiezen naor:
Liest van Leegsaksische draank
Dit is n liest van Leegsaksische draank. Ien vrougere tieden bestonden der gain supermaarkten woar man produkten oet haile wereld kopen kon, dus was man ôfhankelk wat der ien de noahe streek produkseerd wör. Alkoholische draank is al aiwen populeer en t is den ook nait zo vrumd dat èlke streek of dörp n aigen soort draank het. Hieronder stoan dizze regionoale draanken op n riegke per regioon.
Jenever
Jenever of genever wordt ook wel de nasjonoale draank van Grönnen nuimd. Der bestoan verschaaidene regionoale varianten, môr de bekendste is de Stadjer groanjenever, dij tegenswoordeg produkseerd wordt deur Hooghoudt. Jenever wör vrouger deur elkenain dronken, zowel bie biezundere gelegenheden as normoal noa t waark, noa t eten of veur t sloapen goan. Zo was vrouger de traditsie dat man bie t slachten volop jenever dronk as snaps as ontspannen bie t waark en t vaaiern van n joar waark dat zok nou betoalde ien vlees. Ook was de traditsie dat de postbode op nijjoarsdag bie elkenain n klokje hoalen gong om hom tou bedanken veur n joar laank post rond brengen. Dit gebeurde ook bie de boderieder en de mìlkboer. Van oldsheer drinkt man jenever ien n lutje glaske dat onderien n bitke bol is, noar t midden tou smaler wordt en bovenien weer de maximoale bredte het.