cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Geleuf
Geleuf in 't gebied van de (Neder)Saksen
De grote geleuven hebt in de geschiedenisse völle en grote rollen espeult, zo as 't christendom veur 'n zeer groot diel zich hef laoten deurspuulen in de westerse wereld. De oalde germanen höngen völle goden an en probeerden eur lèvens te leiden naor veurbeeld van dizze goden. 't Christendom kon met ziene verhalen makkelijk inspöllen op de al bestaonde verhalen van de Germanen. Umdet 't volgens de cultuur van de Germanen ondenkbaor was dat 'n onskuldig iemand (Christus) zich zoonder stried aover zol geven veur de daoden van anderen, wörden wat verhalen oet de Biebel wat an epast op de beleavingsweareld van de Saksen. Dit wörden de Heliand enuumd, en geldt vandaag de dag as ene van de oldste Saksische literaire geschriften. Olde gebruken krègen n Biebels tintje. Veurbeelden hiervan bint met Poasen het baokebraanden, wat in 't hele Noordoost-Nederlaand en ok in Noord-Duutslaand nog altied völle doan wörd. Dit zol oorspronkelijk bedoeld wezen um de kwaoje geesten van de winter te verdrieven. De prèdikers van 't christendom pasten de betiekenis an, dat het met de opstanding van Jezus Christus te doene zol hebben. 't Midwinterhoornblaozen zol de geboorte van Jezus ankondigen, in stee van t verdrieven van kwaoje geesten, en de Germaanse boomverèring zol verandern in de karstboom en de paostakken bie Palmpaosen. De Saksen höngen de Germaanse Mythologie an, waor de Zunnewende en al die praktijken ok verdan kump, mar nao de zeuvende eeuwe nao Christus hebt de völle karsteningen der nao völle bloederige oorlogen der veur ezörgd dat de Saksen uutendelijk christelijk werden. Van hieruut is 't altied nog zo dat meensen in 't oosten van Nederlaand vake christelijk bint.
Zwartebroek
Zwartebroek is een daarp in de gemeente Barreveld, in de Nederlanse previnsie Gelderland. 't Daarp het 1290 inwoners (2004).
Geleuf
Geleuf in 't gebied van de (Neder)Saksen
Mit de komst van gastarbeiders in de zestiger jaoren van de 20ste eeuwe, bint d'r ook völle moslims in 't Nedersaksiese gebied ekeumen. In Nederlaand zit daorvan de mieste in Almelo en Enschede in Twente, en de greutere stèden in Duutslaand.
Zwartebroek
Aanderhalve kilemeter in 't zujen van Zwartebroek, leit 't ouwere Terschuur en drie kilemeter in 't westen ligt 't darp Hoevelaken.
Geleuf
Vanuut wetenschap
D'r valt völle te speculeren over wat geleuf (rilligie of godsdienst) veur nut hef, as 't van uut de evolutie wörd bekeken. Luu (zoas Durkheim) zegt dat 't veural bi'j oale stamverbaanden neudig ware um de ienheid te heholden. Aanderen (zoas Tillich) zegt weer dat 't meer zin (in de vörme van iets willen) in 't leven gef, meer drievingskracht um deur te gaon. Ok maakt 't méénsen gelukkig(er) en op de iene of aandere meniere hef dat 'n belangrieke uutwarking um te kunnen overleven en oe veurt te plaanten. Ok kan 't 'n bi'jverschiensel ween van de knieftigheid van de méénslijke hassens.
't Geslacht van Homo Sapiens is de ienige (dier)soort waorvan bekend is dat zi'j geleuf (rilligie of godsdienst) hebt en ehad hebt. Zo as van de Homo Neanderthalensis (ok wel gwoon bekend as de Neanderthaler) hebt ze d'r achter kom dat disse soort zien doden begraven hebt. Allene van de Homo erectus, nog iene uut 't Homo Sapien geslacht, is niks over bekend dat zi'j zo iets as geleuf hebt ekend of ok mar hun doden bergreuven.
Zwartebroek
Net zoas 't naoburige Niekarkerveen, is Zwartebroek ontstaon as gevolg van de veenontginning.
Geleuf
Vanuut wetenschap
D'r wörd zölfs ezeg dat Olifaanten ok hun doden begraaft. Olifaanten hebt 'n bepaolde maote an bewuszien, daorbi'j wörd zi'j eplaatst naost de méénsen, de méénsapen en de dolfienen. Mar naos de méénse, of ruumer ezegd: 't geslacht Homo Sapiens, kunt wie bie gien van allen iets as 'n geleuf of levensbeschoowing woarnimmen.
Bezwaor
Rilligie wödt bezwaord deur 't barre weinig bewies dat d'r is van 't bestaon van 'n God of goden, 't tegenholden van de sociale en wetenschaplijke veuruutgaank, 't nie kunnen metleven in bepaolde gruupies méénsen en machtsmisbruuk. Vake zit d'r in heilige geschriften anwiesbare fouten en tegenstriedigheden. Ok bestiet d'r sinds eeuwen 'n spanning tussen rilligies en de natuurwetenschappen, veural a-j 't hebt over 't ontstaone, de warking en ontwikkeling van 't heelal, de eerde en 't leven. Onder aander Galileo Galilei en Johannes Kepler hebt dit an 't lief ondervunnen.
Rilligies behaandelt regelmaotig bepaolde gruupies méénsen, zo as vrolluu, aandersdéénkenden en homoseksuelen as ongeliek. Intolerantie naor aandersdéénkenden hef in de 19e eeuwe en de eerste helfte van de 20e eeuwe in Nederlaand eleid töt verzuiling van de maaschappi'je. Fundamentalisme kan soms zölfs leiden töt geweld, zo as beveurbeeld bi'j de cartoonrellen in 2005 of de völle anslaang deur Al Qaida. In de geschiedenisse van de méénsheid bint völle godsdienstoorlogen uut-evöchten. Daornaos nemt sommige rilligieuze gezagsdragers 't staandpunt in, dat ze gien verantwoording schuldig bint an wereldse autoriteiten, zo as beveurbeeld islamitisch fundamentalisten die de Shariawetgeving boven de overheid en de rechtsprake in westerse laanden stelt.
Verder is d'r nog 't bezwaor op 't konsept van openbaring waorbi'j de "waorheid" ofhangt van de betrouwbaarheid van iene persoon.
Grunnen (gemainte)
Grunnen (ook wel: Stad; Nederlaands: ) is n gemainte in de Nederlaandse provìnzie Grunnen. De gemainte telt 232.922 inwoner (1 jannewoari 2020 ) en het n oppervlak van 197,96 km² (woarvan 12,36 km² woater). De hudege gemainte ontston op 1 jannewoari 1969 dou de veurmoalege gemaintes Hoogkèrk en Noorddiek bie Grunnen vougd binnen worden. Begin 2017 is dat nog ais oetbraaid mit de wiek Meerstad, dij eerder bie de gemainte Slochter heurden.
Op 21 dezember 2004 verwelkomde börgemeester Jacques Wallage de 180.000e inwoner van de gemainte Grunnen. Eer wuir dizze mijlpoal verwaacht rond 2010.
Grunnen môkt onderdail uut van t soamenwaarkensverbaand Regiovisie Grunnen-Azzen. Dizze bestait uut 12 gemaintes woaronder baaident steden. In de agglomeroatsie wonen 445.000 personen.
Indailen
De gemainte Grunnen is indaild in 5 stadsdailen: Binnenstad, Olle wieken, Noordwest/Hoogkèrk, Noorddiek en Zuud. Hiervan beheuren Binnenstad, Oale wieken en Zuud hailmoal tot de Stad Grunnen, de stadsdailen Noordwest/Hoogkèrk en Noorddiek bevatten ook aandere kernen van de gemainte. De stadsdailen hebben gain offisjele stoates en worden veurnoamelk binnen de gemaintelke organisoatsie zölf bruukt.
Keerns in de gemainte Grunnen binnen:
Sleurhutte
thumb|right|250px|Een sleurhutte Een sleurhutte is een verplaatsbaor husien dä-j mit een trekhake ächter een auto doen kunt, een soort van anhangwagen eigenlijks. Veur de meeste lu is een sleurhutte allene der verbliefplaatse veur de vekansieperiode, mä der bin lu die der altied in wonen. Vake bint dit lu mit wärk waoveur ze de heeltied reizen mot, bieveurbeeld medewärkers van een circus of kärmisse.
Vekansiegangers geet mit de sleurhutte naor de kampeerplaatse waor ze een staopläätsien huurt. De niejste sleurhutten bint noe veurzien van luxe extra's zoas een plee, heet water, kachel, koelkaste en vriezer. Ärg luxe sleurhutten hebt ok een ansluting veur kabel-tv of satelliet-tv, een zogeneumde mover (waormee elektrische andrieving um de sleurhutte aover korte stukkies te trekken zodä-j 't niet mit de hand hoeft te trekken of duwen) en vaste plaatse veur 't bedde.
De meeste lu zet der sleurhutte in een sleurhuttenstalling äs ze 't niet gebruken, umdät een sleurhutte niet veur een langere tied op de aopenbaore weg eplaatst mag worden van de gemeente. Disse sleurhuttestalling worden väke beheerd deur transportbedrieven of deur een boer.
De sleurhutte kan ezien worden äs de opvolger van de woonwagen.
Turkije
Een klein diel rond de grootste stad Istanboel leit in Europa. Et Aziatische en et Europese diel wodden scheiden deur de Dardanellen, de Zee van Marmara en de Bosporus, die gezaemenlik de Middellaanse Zee mit de Zwatte Zee verbienen.
Turkije greenst in et westen an Griekelaand en Bulgarije, en in et oosten an Georgië, Armenië, Azerbeidzjan, Iran, Irak en Syrië.
Droeve
thumb|right|250px|Rooie droeven De droeve is de vrucht van de wienstokke (Vitis). Droeven kunnen rauw egeten wörden, of verwarkt wörden in bieveurbeeld: jam, droevensap, droevenpitteneulie, wien of aandere dingen. Droeven greuien in trossen van 6 tot 300, en kunnen zwart, blauw, gold, greun, paors, rood, roze, bruun, parzik of wit van kleur ween. De witte droeven stammen van de rooie droeven of, mar deur veraanderingen in twee regelerende genen is de anmaak van anthocyaan stop-ezet, dee derveur zörg dat de droeven neet meer rood/paors wörden. De bleuitied van droeven is meestentieds van begin mei tot en mit 't einde van de maond juni.
Turkije
Tael
De taelen in Turkije bin: Turks (90,5%) is de ienigste officiële tael.
Droeve
De pitte van de droeve bevat procyanidine, dat as een starke antioxidant warkt. De pitte en 't velletjen bin ook een goeie bron van de antioxidant resveratrol.
Lanen mit 't grootste oppervlakte wingerds bin: Spanje, Frankriek, Italië, Turkije, Amerika, Iran, Roemenië, Portugal, Argentinië en Australië.
Turkije
Tael
Onder de vule minderhiedstaelen bin Koerdisch (18,6%), Arabisch (3%), Armeens, Lazisch, Georgisch, Circassisch, Ladino e.a.
Droeve
Een aander bekend predukt dat emaakt wördt van droeven is de rezien.
Turkije
Religie
De belangriekste religie in Turkije is de islam, waorvan volgens schattingen (in Turkije wodt iene-zien religie niet administreerd) meer as 99.8% van de bevolking een anhanger is.
Droeve
Soorten
Der bestaon ook hybriden, kruzingen tussen Vitis vinifera en Vitis labrusca dee ook gebruukt wörden veur 't maken van wien.
Turkije
Religie
Naost de islam erkent de Turkse staot drie aandere religies: de Grieks-Orthodoxe Karke, de Armeens-Orthodoxe Karke en et jodendom. D'r leven zoe'n 200.000 kristenen in Turkije.
Schagen
Behalve as "Skagen" steet Schagen in de umgaevink ok wal bekend under den ironiesen name "Sikago". Mangs wördt ok naor Schagen verwezzen mit den titel "Magnusveste", naor den legendariesen ridder Magnus.
Turkije
Bestuurlike indieling
thumb|Perveensiekaorte Turkije is staotkundig verdield in 81 perveensies. Disse bin weer onderverdield in 923 distrikten.
Schagen
Plaatsen binnen de gemeente
Stad:
Turkije
Steden
De heufdstad is:
Schagen
Geschiedenis
De plaatse Schagen wierd rundum 975 al eneumd in teksten, zo as bi'jveurbeeld bi'j ne telling van et inwonnersantal; der wonden daor in dee tied 43 leu. Schagen wordden toon as Scagha vermeld en wieter wordden in de dokumenten op-eschraeven dat Schagen zes boerderi'jen egaeven hef an de abdi'je van Egmond, rundum 989. Schagen was toon al de grotere kern van den aandere terpen (wonbulten). Rundumme Schagen lag völle water. Meugelik verwis den name Scagha daor ok naor: t kan betekenen "uutstekkend punt". Pas ne hele tied later zol der ne kustliene naobi'j Schagen liggen. Toon de zee zich weer wat trög trok an t end van de 13de eeuwe konden dee plaetse in t gebeed greuien. Mit name den groond rundum Schagen was vruchtbaor, en zo blef t den belangrieksten plaetse in t gebeed.
Turkije
Steden
Inkelde aandere grote steden, mit inwonerantal in miljoenen, bin:
Schagen
Geschiedenis
In 1415 gaf Willem VI stadsrechten an t toon al flink egreuide Schagen. In 1427 gaf Filips de Goede van Boergondië Schagen in lene an zienen onkel Willem van Bronckhorst, éne van de zeuven bastaardzönnen van Aelbrecht van Beijeren, en an Maria van Bronckhorst. Daormit wierd t ne heerlikheid en kreg t nog meer rechten as allenig stadsrechten, waorunder de meugelikheid zeggenschop te hebben ovver n tröpken aandere plaetse rundum Schagen. Willem leet n slot bouwen en trok daor in 1440 in. In 1460 wierd de karke van Schagen in-ewi'jd, de karke was ewi'jd an St. Christoforus. In 1463 kreg Schagen t recht op t holden van ne veemarkt en daormit zetten zee de stad as haandelssentrum op de kaarte in t umrengende gebeed. In 1603 kreg Schagen ne jaorlikse peerdenmarkt, zee kreggen daor toostemming van de Staoten van Hollaand en West-Freeslaand.
In t beginne van de Golden Eeuwe kenden de leu in Schagen neet ne grote walvaort. Pas later kon de stad genieten van de to-enommen walvaort, maor t haalden nooit den bleui dee umrengende staeden deurmaakten. Ok nao de Golden Eeuwe blef nen deurgreui uut. Mede deur de inpoldering van t umrengende gebeed kon Schagen in de 19den eeuwe weer tot bleui kommen. Mit name de veemarkt spölden daorbi'j ne belangrieke rolle. Toon in 1865 de Spoorliene Ni'jendeep - Amsterdam (tussen Alkmaor en Den Helder in bruuk wierd enommen ontstaond daor n groot ofzetgebeed van en veur de ambtelike ni'jverheid. Schagen had toon rundum 2.060 inwonners. In de löppe van de 20ste eeuwe zakken de walvaort langzame in.
Look
t Woord Look kan noar verskeaidene dinge verwiezen:
Kniende (dier)
thumb|250px|Kniende thumb|250px|Leefgebied 250px|thumb|Wilde kniende Een kniende (Oryctolagus cuniculus) is een zoogdier en beheurt tot de orde van de haosachtigen (Lagomorpha). Allewel 't iezelig op een knaagdier liek, beheuren de knienen neet tot de knaagdierenorde. De kniende is de enigste soorte uut 't geslach Oryctolagus. 't Mannetjen heet een ram of rammelaar en 't vrouwtjen moer/moor of voedster.
Knienen wonnen vake ehouwen as huusdier, meensen kopen ze dan meestentieds in de dierenwinkel. Een kniende wonnen ehouwen in een kniendehokke, zo'n hokke steet dan meestentieds buten mar wele meensen zetten oek wè binnen.
Beschrieving
Knienen zitten wat de grootte angeet tussen de echte haozen en de fluithaozen in. De achterpoten van de knienen bin veul korter as de achterpoten van de haozen, mar langer as dee van de fluithaozen. 't Lief is veul lochter van kleur as de rogge, vake wit van kleur. Oek de onderkaante van de start en de poten bin wit. Knienen leven allinnig van plaantaorig voedsel. Vremd genog eet de kniende oek zien eigen uutwarpsels op.
Verspreiding
Knienen koemen oorspronkelijk van 't Iberisch Schiereilaand, daor wönnen ze i-saphan-im eneumd, de naam Spanje is hier van of-eleid. De Romeinen hemmen de knienen laoter in 't Romeinse Riek in-evoerd, knienen koemen noen veural veur in Eurazië; roewweg van Europa tot an Ruslaand en Centraal-Azië. Veerder koemen knienen oek veur in aandere delen van de wereld waor ze in-evoerd wönnen.
Harm
Harm/Haarm hef verschillende betekenissen:
Scharmer
Scharmer (Westfries: Skirmare, Skirmer of Skermer) is ne veurmaolige gemeente en n polder in de Nederlaandse provinsie Noord-Hollaand met ne oppervlakte van 64,87 km². De gemeente Scharmer umvat neet allenig den polder Scharmer, maor ok polders Oterleek, den Miezenpolder en den Eilaandspolder. Allene de darpen Stompetoren en Zuudscharmer ligt in den polder Scharmer. Op 1 jannewaori 2015 is de gemeente Scharmer samen mit de gemeente Groft-De Riep op-egaon in de gemeente Alkmaar.
Plaetse binnen de gemeente
Darpen:
Buurtschop
Geskiedenis
Rundum t jaor 800 was t gebeed dat noe de gemeente vormt bedekt mit vaene, waordeur t riviertjen den Scharmer streumden. Ontginning van t vaene deur de leu samen mit stormvloden leidden derto dat dit riviertjen in 1250 was uutegreuid tot ne binnenzee, n meer dat in vri'je verbindink stoond mit de Zuderzee. Den name is ofgeleid van "skir mere", wat helder meer betekkent (Groenedijk, 2000).
In de 17e eeuw wierd deur partikuliere geldsketers begonnen mit t dreugemaken van t grootste deel van t meer. (t Zudelike deel, noe t Alkmaardermeer, wierd met röste elaoten.) In 1635 veel den 47.7 km² groten polder dreuge, waornao t laand verdaeld wierd under de anstichters.
375 jaor Scharmer
In 1633 kreg den scharmer den staotus "dreugmakeri'je". Ter ere van t 375-jaorig bestaon waren der 2008 t hele jaor deur diverse aktiviteiten.
Veldhoeke (Zwolle)
Veldhoek (Zwols: Veld-oeke) is een buurt en buurtschop in de gemiente Zwolle. De buurt lig in de wiek Berkum.
Essen (Barreveld)
Essen is een buurtschap dat deel uutmaakt van gemeente Barreveld. De belangriekste straot van disse buurtschap is de Essenerweg. Niet geheel toevallig is een veul veurkommende femilienaam in de buurtschap 'Van Essen'.
Veldhoeke (Zwolle)
Körtbi'j Veldhoeke lig de Ni'je Vechte. De Ni'je Vechte is zo rund 1600 egräven zodet handel uut Westfalen (Bentheimer zandstien) sneller bi'j Zwolle an kon kommen vanof de Vechte.
Ledder
Ongeluk
Der wordt ezeg dät 't ongeluk brengt a-j onder een onbuugzame ledder deurloopt.
Materiaal
Ledders word meestal emaak uut alleminium en holt.
21 augustus
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 21 augustus
Zais
250px|thumb|Posisie van t Zais in Neerlaand. 250px|thumb|Zais zaandkleurig leenks. t Zais is n Friso-Frankische streektoal. Soamen mit t West- en Frans-Floams vörmt zai n apaart kluster zuudwest-Nederlaandse dialekten. Jacob van Maerlant onderschaaidde al n aantel zölfstandege 'Dietse' (Streek)toalen en t Zais is doar aine van, zo blikt onder meer oet de proloog van zien Sunte Fransiscus Leven:
Waarfhoezen
thumb|200px|Kluuskìrk van Waarfhoezen Waarfhoezen (Nederlaands: Warfhuizen) is ain dörp ien noorden van Nederlaandse prevìnzie Grunnen. t Legt ien haile olle landstreek ien Marne, tegenswoordeg ook noam van gemainte.
Zais
Alzo Zais wuir dou as Zeeusch speld en was as begrip gangboar as aanduden van de toal van de Floamse kust. Doar verstond man tot t begun 15e aiw tou t haile ailaandrieke kustgebied van Oostvoarn tot veurbie Duunkèrke onder. Tegenswoordeg, nou streektoalen en minderhaidstoalen volop in de belaankstellen stoan, binnen aal meer minsken van mainen, dat t Zais, net as t Leegsaksisch en t Limbörgs, as zölfstandege streektoal erkend worden zol mouten. t Europees Haandvest veur Streek- of Minderhaidstoalen baaidt doar meer as voldounde meugelkheden veur. Op provinsjoal nivo wordt doarover sunt kört overleg vouerd. De vroag dij doarbie vanzulfsprekend raaist, is of dij eerkennen ook veur t Frans- en West-Floams goan gelden zol mouten. Belgie en Frankriek hebben t nuimde haandvest anders nait ondertaikend, al zol Frankriek op t punt stoan om dat nou wel te doun. Der is overleg tuzzen Zeelaand en Frans-Floandern.
Waarfhoezen
Waarfhoezen bestaait oet twij wierden, ain grode woarop kìrk en aigenlieke dörpskern leggen en een lutjere dij Boerum nuimt wordt.
Zais
Regiolekten en kenmaarken
t Zeeuws is onder te verdailen in n aantel dialektgroepen of regiolekten: Svores (Oostvoarn en omgeven), Goereês, Flakkees, Fluplands (Sunt Philipslaands), Thools, Schouws, Duvelands, Noord-Bevelands, Zuud-Bevelands, Walchers, West-Zeêuws-Vlaoms (of Cezands) en Land-van-Axels. Doarnoast is t Zais staark verwant aan t West-Floams. De dialekten van t Laand van Hulst, t oostelkste dail van Zais-Floandern, en n aantel Zais-Floamse grensdörpen binnen gain Zaise, mor Oost-Floamse (alzo Frankische) dialekten. Binnen de verschaaidene regiolekten hebben de maiste ploatsen n aaigens dialekt. Mor aal meer van dij ploatseleke dialekten vervlakken. Mainstied binnen allend de dialekten van 'sloten' gemainskoppen nog dudelk van de dialekten van omringende ploatsen te onderschaaiden (Ouddorp, Bruinisse, Yerseke, Arnemuiden, Westkapelle, Eede). Aan sprekers is nog wel aal dudelk te heuren oet welke streek zai vot kommen en binnen grotere streken as Flakkee, Zuud-Bevelaand en Schouwen bestoan regionoale verschillen. Dij verschillen binnen binoa aaltied oost-west orienteerd. n Apaart stee binnen t Zais wordt iennomen deur t börger-Zais van Middelbörg en Vlissen (en tegenswoordeg ook Oost- en West-Soubörg), dat biezunder staark verschilt van t omringende Walcherse plattelaandsdialekt. De dialekten van andere steden en stadken as Zierikzee, Goes, Veere, Tholen, Oostbörg, Axel en Terneuzen wieken veul minder of van de omringende plattelaandsdialekten. De nuimde regiolekten loaten noar t zuden tou aal meer Floamse kenmaarken zain. Is op Schouwen n zummer in Zeelaand nog n zomer in Zeêland, vanof Walchter en Zuud-Bevern wordt dat n zeumer in Zeêland. Wat woordskat betreft verschillt t noorden en t zuden ook van mekoar. Op Zuud-Bevern eet man aerebemezen of aerebezems, op Walcheren binnen dat 'frinzen' of 'frenzen' (van t Franse 'fraises'). t Dialekt van midden en westelk Zais-Floandern lieken staark op t West-Floams van juust over t grèns. Ainege opmaarkelke verschil is t ontbreken van t oe-oetsproak van de Nederlaandse ou in Zais-Floandern. De woordskat van Zais-Floandern is veul meer dan dij van t West-Floams deur t Nederlaands beinvloud.
Aantel spreker
Oet n drijtel regionoale onderzuiken (Evenhuis 1995; Riemens 1995; Menheere 1988) is of te laiden dat in hail Zeelaand middelkerwies nog veur roem 60% van de Zaise bevolken Zais de eerste en belaankriekste toal is. Van de overge 40% t zeker de helfte ainege passive of active kennes van de toal het. Goeree, Schouwen en Duivelaand, t uterste westen en oosten van Zuud-Bevern, de westpunt van Walcher en West-Zais-Floandern kennen t hoogste percentoazjes dialektspreker. Positive uutschieters binnen lougen as Brunesse, Arnemuiden en Westkapelle (mit zulfs meer as 90% Zaistoalegen onder de jonger) en de maiste West-Zeeuws-Floamse lougen (mit noame Hoofdplaat, Breskens en Schoondijke). In West-Floandern sprek binoa 90% van de haile bevolken nog (bie veurkeur) West-Floams (roem 1 miljoen sprekers). In Frans-Floandern wordt de streektoal allend deur de oldsten (sums meer as 80%) en viefteg-plussers (ob. 10-50% spreker) nog sproken (totoal nog mor zo-ain 20.000 spreker). Der is ien Frans-Floandern anders n opmaarkelk grode belaankstellen veur kurzussen ien de streektoal. De verwachten is den ook, dat t Frans-Floams nooit hailmoal oetstaarven zell, mor hou laanker hou meer veurbeholden wezen zell aan n relatief klaine groep zeer toalbewuste twijtoaligen. t Tetoal aantel spreker van Zeeuws/West-Floams/Frans-Floams ligt, inklusief de spreker in n aantel enkloaven in Noord- en Zuud-Amerika, op roem 1,5 miljoen.
Waarfhoezen
Laandschopsfotogroaf Hans Sas het der zien atelier en galerie "l'Héritage." Hai wör veural bekend deur zien foto's van Wadden.
Kluus, kìrk en bedevoart
Kiek bie Ons Laive Vrauw van Besloten Toen
Zais
Aktiviteiten
De maiste aktive belaankstellen veur de toal vindt man (noa Frans-Floandern) in de Zak van Zuud-Bevern, woar tel van schrievers, dichters, vertellers, toneelgroepen en muzikanten vot kommen. Veural 's-Heerenhoek is wat dat betreft n echte 'heerd'. Op Walcher wonen de maiste 'stille' genieters: verteloavonds worden der boetengewoon drok bezöcht en der worden relatief veul publikoatsies in en over t dialekt kocht. Walcheren telt anders mor weineg schrievers en vertellers en al hailmoal gain streektoalmuzikanten. Veural in westelk Zais-Floandern is de belaankstellen veur t Zais nog nait groot, middelkerwies omdat de toal doar nog wel t minst bedreigd wordt. t Aangrènzende West-Floandern loat datzulfde beeld nog veul staarker zain.
Infrastrukuur
De 'infrastruktuur' van t Zais is, in vergelieken mit andere streken, nog hail bepaarkt. t Zais kennt n oetvoureg woordenbouk Zeeuws-Nederlaands, mor n woordenbouk Nederlaands-Zeeuws ontbrekt bieveurbeeld. Der binnen mor weinig biebelgedailtes in t Zais vertoald, der is nog gain algemain aksepteerd spelsysteem, der binnen gain kurzussen of lesprogrammas in of over t Zais beschikboar, der wordt deur de regionoale media nog mor weineg aandacht aan de toal besteed, der is nog mor ain Zaistoaleg tiedschrift (Noe) en der verschient mor weineg serieuze literatuur in en over de toal. Wel is der n Zaise streektoalfunksjonoares, Veronique De Tier, dij waarkt vanoet de Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland.
Ni'jkoop
Ni'jkoop (Nederlaands: Nieuwkoop) is een darp en gemeente in de Nederlandse previnsie Zuud-Hollaand. De dree gemeenten woaruut de gemeente besteet telden op op 1 juli 2006 27.033 inwoners. De gemeente hef ne oppervlaakte van 90,19 km² (woarvan 16,05 km² water). De gemeente Ni'jkoop ligt midden in et Greune Harte.
Zais
Infrastrukuur
De ainege instantsies dij zoch aktief inzetten veur t behold en populariseern van de streektoal is Stichten Zuudwest 7. In West-Floandern is de situoatsie nog 'dramatischer', in tieds dat de kaansen veur de toal der veul groter binnen as in Zeelaand. Verleden joar liekt anders n veurzichtege kentern te hebben ploatsvonden, mit veul laandelke media-aandacht veur t West-Floams, onder andere deur de onkende populariteit van de West-Floamse hip-hopband 't Hof van Commerce. Ien Frans-Floandern lopt man bie tal van initsjativen nog tegen n onwillend, centralistisch overhaid aan. Doch nemt doar t aantel kurzisten in de vraaie kurzussen Nederlaands (Floams) aal wieder tou en verschienen der aal meer Frans-Floamse opschriften in t stroatbeeld.
Ni'jkoop
De gemeente Ni'jkoop is vanof 1 januari 2007 samen-egoane mit Ter Oar en Liemeer under den name Ni'jkoop.
Zais
Veurbeeldtekst
t Onzevoader ien t Zais (ien dit geval t Walchers) kin as volgt wezen:
Ni'jkoop
Aandere darpen
Eerdam, Korteroar, Langeroar, De Mei-je (deels), Ni-jveen (gemeentehoes), Noordende, Noorden, Noordsen Darp, Poapenveer, Ter Oar (gemeentehoes), Vrouwenakker, Woerdense Verloat en Zeuvenhoven.
Bezeensweerdeg
Et oldste deel van Ni'jkoop besteet uut lintbebouwing langs de Ni'jkoopse plassen (den polder Ni'jkoop en Noorden), n gebeed woar veurhen et veane is of-egroaven. Völle van dee huze ten zuudoosten van dizzen weg ligt op n helemoal deur water umgeaven läpken laand en hebt ne eigen brugge noar den heufdweg (Zuudende-Darpsstroate-Noordenseweg). De Ni'jkoopse plassen bunt veur n groot deel natuurmonument. Den ni-jere wieken van Ni'jkoop ligt ten noordwesten van den heufdweg, in den Polder Ni'jkoop (ne drögmakeri-je). Dizze uutbreidingen stamt van noa den Tweeden Wealdkrieg.
Ni'jkoop in et ni-js
In de uutgoave van 3 mei 2008 van et Algemeen Dagblad met den joarleksen Misdoadmeter ovver et joar 2007 kwam de gemeente Ni'jkoop as veiligste gemeente van Nederlaand uut de busse.
FC Tweante
thumb|right|De [[noaberschap|noaberpoorte van de Grolsch Veste, t stadion van FC Tweante]] FC Twente of FC Tweante is ne Neerlaandse voetbalverenige den at an betaald voetbal dut. Ze doot seend öare oprichting in 1965 met in de Neerlaandse Eredivisie, behalve in seizoen 1983/1984. t Eerste elftal wörd rechtevoort etraind duur Alfred Schreuder, den at doarin ehulpn wörd duur Boudewijn Pahlplatz en Youri Mulder. t beloftenelftal wörd etraind duur Patrick Kluivert.
Op 2 mei 2010 wör FC Tweante vuur t eerst in de geskiedenisse laandskampioen van Neerlaand, duur te winn van NAC oet Breda met 2-0. n 8sten mei 2011 wunn ze n beker van AFC Ajax, duur met 3-2 te winn. n 30sten juli wunn ze nog s van Ajax met 2-1, noen veur de Johan Cruijff Schale.
Ontstoan
FC Tweante is ontstoan in 1965 oet nen saamngoan van de vrogere Sportclub Enschede en de Enschedese Boys. Doar deedn ze al wal völle lenger oawer, mear t köm dr nooit van. Doew at t slechter gung met beaide voetbalvereniges, beent ze op 13 april saamn verdan egoan oonder n naamn FC Tweante, den at al op 11 februoari ekeuzn wör.
Oonderkomns
Tweante spölt de thoeswedstriedn in de Grolsch Veste, den at vroger t Arkestadion heetn en doarveur spöllen ze in et Diekmanstadion. Et Arkestadion wör op 1 mei 1998 lös edoan en dr kon eerst 13.500 man in, mear later wör det terugge ebracht noar 13.250. Seend seizoen 2008/2009 is dr nen tweedn reenk bie boawnop ezat, zodet dr non 24.000 man in kan. In juli 2011 is biej bouwwarkzaamheden n stukke van t dak van t stadion dale evallen, woarbiej twee man um t leaven bunt ekommen.
Anhangers
De anhangers van FC Tweante stoat bekeand as slim fanatiek, mear dr beent twee anhangersvereniges, Vak-P en de Vriendenkring dee at vanof t begin t trouwste an de club warn. De Tweante-anhangers hebt oawer t algemeen nen goodn baand met de anhangers van t Duutse Schalke '04.
Supportersvereniges
Duur heel Tweante hen beent dr mear as tien offisjele supportersvereniges, zo as bievuurbeeld in Hengel, Maarkel, Riesn, Vjenne, Dealdn, Nijverdal, Wierdn, Goor, Boarn en Eanter. Disse vereniges organiseert vuur n leeg bedrag verskeaidene busreaizn noar wedstriedn en komt wieter bie mekoar in bepoalde stamkafees um wedstriedn te bekiekn. Ook in Duutslaand kort oawer de greanze is ne anhangersverenige, seend 2007 in Australië, oonder n naamn Tukkeroos, en per 2011 in Skotlaand, in t doarp Stranraer.
Vrouwleuvoetbal
Seend seizoen 2007/2008 hef Tweante nen eegn vrouwleu-elftal, den at in de Earedivisie vuur vrouwleu spölt. In t eerste joar wör de KNVB beker ewunn.
Heraldische kleur
thumb|Schilden in de vier heraldische kleuren In de heraldiek worden 5 zonuimde heraldische kleurn bruukt. De noamen van de kleurn en de veurschreven weergoave dervan in n swaart-wit taiken binnen:
Metoaln:
Opmaarken: Purper wordt nait in alle literatuur tot de heraldische kleurn raikend.
In de heraldiek maggen kleurn oetsloetend mit metoaln kombineerd worden.
Liwwadden
Liwwadden kan verwiezen naor:
Vicus
Et Latiense weurd vicus betekkent 'gehucht' of 'wiek'. In de betekkenis 'gehucht' wöd et bruukt veur n darp van viefhonderd tot doezend inwonners. Nen vicus was in de Romeinse tied mangs ne neaderzetting bi-j n Romeins castellum (leagerplaatse) of n klein stadjen dat op de krusing lag van belangrieke handelsweage en mangsmoal ne handelsplaatse was. In de middeleeuwn duudden et weurd vicus op ne kleine neaderzetting dee zelf kort bi-j ne stad lag, ok wal te vergelieken mit ne veurstad, moar wisse neet zo groot.
De Utrechtse buurte Oldwiek is bi-jveurbeeld ontstoan uut en verneumd noar nen doar eleagen vicus in de middeleeuwn. Hetzelfde geldt veur Wiek bi-j Duurstede, dat nen vicus was bi-j Dorestad. Belgiese veurbeelden bunt et darpjen Velzeke, woar n Gallo-Romeins museum steet, en Cortoriacum (Kortriek).
Juni
Juni (ok wal: zommermaond) is de zesde maond van 't jaor in de gregoriaanse kalender en hef 30 dagen. Juni is nuumd naor de Romeinse godin, Juno, de vrouw van Jupiter.
Nino Xypolitas
Nino Xypolitas (Grieks: Στέφανος "Νίνο" Ξυπολητάς) is n Griekse zanger, die oek wel bekend steet as kortweg Nino. In 2003 wördden e bekend nao zien deelname an t televisieprogramma Fame Story. Sinds die tied hef e vuuf verschillende albums uutebröcht.
Ladinies
De naam Ladinies wördt mangs broekt as synoniem van Reto-Romaans, mer meesttieds wördt t broekt vuur de westelike variaantn van t Reto-Romaans, dus zunder t Frioelies derbiej.
Nino Xypolitas
Nino is op 29 juni 1981 geboren in Stockholm, Zweden, kort daornao is e mit zien familie weerekeerd naor t Griekse eilaand Rodos. Nao n paor jaor te hebben op-etrejen bie kleine gelegenheen, besleut Nino mee te doon mit t Griekse televisieprogramma Fame Story, hierdeur wördden e merakels bekend in heel Griekelaand.
Ladinies
t Ladinies wördt sprökn in Graubünden in Zwitserlaand en in Belluno, Zuud-Tirool en Trente in Italiën. t Uropees Buroo vuur Minderheidstaaln schat t antal sprekkers in Italiën op 28.000. t Antal sprekkers in Zwitserlaand is ongeveer 66.000.
Mýrarkvísl
250px|thumb|right|t Langavatn. De Mýrarkvísl is ne bekke in t neurdeustn van Ieslaand.
22 augustus
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 22 augustus
Hollaans (dialekt)
Onder et Hollaans wodt normaal spreuken de Hollaanse dialektgroep van et Nederlaans verstaon, mar soms wodden ok de Utrechts-Alblasserweerdse dialekten dertoe rekend. De Nederlaanse standardtael zels is in principe een standerdiseerde vorm van et Hollaans en wodt daoromme deur taelkundigen ok wol zien as een Hollaans dialekt, in stee van aandersomne. Buten Nederlaand wodt de term "Hollaans" gewoonlik bruukt as synoniem van et Nederlaans.
Et Hollaanse taelgebied
Et Hollaans wodt spreuken in zes Nederlaanse perveensies:
Geschiedenis
Oorspronkelik wodde der in hiel Hollaand Fries spreuken. Et is niet hielendal dudelik hoe de zudelike en centraole patten van Hollaand ontfriesd raekt binnen; meugelik wodden de Friezen daor deur Nederfrankische kollenisten de hieltied veerder weerommedrongen, mar et kan ok wezen dat de Friese bewoners van die gebieden staorigan et Nederfrankisch overneumen hebben. In elk geval is et Hollaans in de middelieuwen uut et Nederfrankisch ontstaon, krekt zoas et Utrechts-Alblasserweerds, et Braobaans en et Zeeuws/West-Vlaams. In et oosten, zuudoosten en zuden van et Hollaanse taelgebied gaon disse drie dialektgroepen dan ok nog altied slim staorigan in mekeer over.
Laeter is et Hollaans onder invloed kommen te staon van et Vlaams deurdat Antwarpen in 1585 bezet wodde deur de Spanjaorden. De leste tied is et Hollaans meer onder invloed van et Standerdnederlaans kommen te staon, dit het veur dialektverlies zorgd. Now bin de grootste Hollaanse dialekten et Amsterdams, Rotterdams en et Haags, disse dialekten hebben een bulte sprekers.
Nedersaksische invloed
Et Nedersaksisch het een grote invloed had op tal van Hollaanse dialekten, veural visserplakken an et Zuderzeegebied bie hierdeur beïnvloed, een peer veurbeelden binnen et Volendams, Enkhuzens, Markens.
In et Volendams hebben ze bi'jgelieks umlaut in verkleinwoorden, et Volemdams is et ienigste Hollaanse/westelijke dialekt waorin dit verschiensel veurkomt (kop - köppie). Disse eigenaerdighied is lichtkaans in de 19e ieuw introduceerd deur kattelieke inwiekelingen van Schoklaand, die nao de ontruming van heur eilaand in 1859 naor Volendam verhuusden, en heur dialekt, et Schokkers, mitnammen.
Ok in et Enkhuzens bin der tal van Nedersaksische eigenaerdigheden weeromme te vienen, bi'jgelieks:
In et Markens doen de -t-vormen slim an et Nedersaksisch daenken. Een aander typisch Markens kenmark dat veerder in gien enkel Waeterlaans dialekt veurkomt is de vokaolverkotting in de darde persoon enkelvoold - en ok dit kenmark ziej' weeromme in et Nedersaksisch. "Hi'j lopt" is ai lopt (ik loop), "hi'j slaopt" wodt ai slept (ik sleep) en gao zo mar deur.
Elbersdorf
Elbersdorf is n daarp ien de gemainte Dürrröhrsdorf-Dittersbach dat beheurt tot t distrikt Sächsische Schweiz-Osterzgebirge ien de Duutse dailstoat Saksen. t Daarp wuir ien 1412 nuimd as "Elbistorff" en staait bekeand om de Belvedere Schöne Höhe. t Ligt aan de rivier de Wesenitz.
Woapen van de Ommelanden
Tuzzen de drij banden zitten 11 pompebloader van keel, die tegenswoordeg ook voak as haarten oafbeeld worden. Dizzent stellen de 11 onderkwartaaiern veur.
Vlag
right|100px|border|Ommelaander vlag De vlag van de Ommelanden zugt der presies precies t zölfde oet, allend den op n vaaierkaant vlak, in stee van op n woapenschild.
Verwarren
right|100px|border|Fraise vlag t Ommelaander woapen en de Ommelaander vlag worden dikmoals verward mit de Fraise vlag. Doch zit der wel verschil in. De Fraise vlag het de banden aandsom, van rechts onder noar links boven en t aantel pompebloader is 7. t Kleurverschil van de banden op dizze pagina het der niks mit te moaken.
Geer
250px|thumb|De geer van een merrie (peerd) thumb|De geer van n geit De geer is de naam van de melkklieren bie nerekers, vergeliekbaor mit borsten bie de mins. In de geer wort melk evormd waormee tiejens t zeugen t jong evoerd kan worren. De eerste melk die in de geer evormd wort heet biest of kolostrum en is iezig riek an ofweerstoffen. Naor n paor dagen komt de echte melk op gang.
Elk deel van de geer het n eigen melkstelsel en melkboezem. Bie de koe is de geer verdeeld in vier delen, die kwartieren eneumd worren. Elk kwartier het n eigen tit. Bie t schaap en de geit bestaot de geer uut twee delen. Bie de zeug is de geer verdeeld in oengeveer twaolf pakketten. Elk pakket het zien eigen speun waordeur de geer bie de zeug tien, twaolf of veertien speunen het. n Varken is alleen gien nereker.
Hen Ogledd
thumb|300px|Britse keuninkrieken van 't Olde Noorden Yr Hen Ogledd (ər ˌheːn ˈɔɡlɛð) ( 't Olde Noorden), was de historische contrei op 't eilaand Groot-Brittannië waor de Keltische Britten verschillende keuninkrieken hadden in de tied nao 't vertrek van de Romeinen, in de vrogge middelieuwen. Dizze contrei besleug 't noorden van 't hudige Engelaand en de zudelijke leeglaanden van 't hudige Schotlaand. De lu preuten der de Britse taal Cumbrisch, die dicht op 't Oldwelsh stund. De Hen Ogledd wördden onderscheiden van de contreien daor as de Picten, de Angelsaksen en de Scoti woonden, en ok van Wales.
De grootste keuninkrieken van de Hen Ogledd waren:
Kleinere keuninkrieken of gebieden waren Aeron, Calchfynydd, Eidyn, Lleuddiniawn, en Manaw Gododdin. De leste dreie liekt diel uutemeuken te hebben van Gododdin. De keuninkrieken Deira en Bernicia van de Germaanse Angeln waren Brits van name, wat dèenken lat det 't oorspronkelijk Britse keuninkrieken waren. Alle keuninkrieken van de Hen Ogledd op Strathclyde nao waren tegen 800 veraoverd deur de Angelsaksen en de Picten. Strathclyde wördden in de elfde ieuw bij 't Keuninkriek Schotlaand edaone.
Ieuwen naodet de keuninkrieken van de Hen Ogledd verdwenen waren, naamp 't gebied nog aldeur een belangrieke plekke in de Welshe schrieverije en treditie in. De Welshen hölden stambomen bij van de Gwŷr y Gogledd, de Mansluden van 't Noorden, en verscheiden belangrieke Welshe dynasties mienden of te stammen van de Britten van 't Olde Noorden. Een köppel belangrieke vrogge Welshtalige teksten wördden toe-eschreven an schrievers en dichters uut de Hen Ogledd, zoas Taliesin, Aneirin, Myrddin Wyllt en Y Cynfeirdd, de 'Olde Dichters'. Helden van 't noorden zoas Urien, Owain mab Urien, en Coel Hen en zien naozaoten wördt bezungen in de Welshe dichterije en in de Trioedd Ynys Prydein (Welsh Triads), een verzameling onderling erelateerde Welshe folkloristische, mythologische en treditioneel-historische teksten.
Mooi Wark
Mooi Wark is nen boernrock-band oet Dreante. Mooi Wark is op erichtet in 1992 duur Bert Koops (zaank en gitaar) en Henk Oosting (Basgitaar en zaank). Ze zingt in t Dreants met völle Nederlaandse invlood.
Beginjoarn
In de beginjoarn spöldn Mooi Wark nummers dee't völle weg hadn van nummers van Normaal. Det was umdet Koops n onmeundig anhanger van den band was. t Was op n gegeewn oognblik zo slim det he half Achterhooks zung. In t Radio Drenthe-programma Muzementen van Jans Polling kreeg Mooi Wark völ andacht. Oonderdoems was n band al an evuld met n drummer Arjan Elting en zochtn ze nog nen sologitarist. Dit wör Bert Hoezen (spölt non bie Blues Avenue). Zo begun Mooi Wark te oefenn in Oring. t Eerste optreedn was in Troapel. Nog denzelfden zommer wör t eerste album op enömn. Doarvan is t nog aait nit duudelik wo t non feailik het (Zwoegen in t Heuj of Of niet dan?).
Ze kwamn in t vuurprogramma van bekeande bands zo as Golden Earring, Rowwen hèze, De Dijk en öare grote vuurbeeldn Normaal. Disn lestn band har wal belang bie t nummer Vissen van Mooi Wark. Doar is t allene nit van ekömn umdet Mooi Wark de auteursrechtn nit wol ofstoan. Mooi Wark kreeg n plaatnkontrakt an eböadn bie plaatnmaker Telstar van Johnny Hoes, woermet ze n antal plaatn hebt oet ebracht.
Spöllerswissels
Duurdet t nit zo good gung as wat ze ehopt hadn en umdet ze toch good spul mosn skriewn, kreegn wat leedn wöarde met mekoar oawer wo as ze verdan mosn. t Plaatnkontrakt wör verbrökn en Bert Hoezen verleut Mooi Wark. Doarvuur in de plaatse köm Henry de Groote (wörd non Bikkel eneumd). Arjan Elting en Henk Oosting gavn t ook op, mear noa n zetjen köm Bert Hoezen wier terugge. Met nen niejn drummer en nen niejn bassist zorgen Mooi Wark zelf vuur öar 2e album Zo Plat As Wat. Tot ongevear 2001 wisseldn Mooi Wark regelmoatig van spöllers.
n Konstaantn
n Ennigstn wat van begin tot rechtevoort aaltied lid hef ewest van Mooi Wark is Bert Koops. Hee is de leste joarn n bestn bol verdreantst, wat Mooi Wark zin Dreantse karakter gef. De vroage woerumme of he in t Dreants zeenk, beantwoordn he met: "Ik kan gin Engels, en mien Hollaands is te slecht". Hee is duur de joarn hen ook aaltied n belangriekstn tekst- en leedkesskriewer ewest. Toch kreegn de aandere leedn met de komst van bassist William (Billy) Bossong en Arnold (Garfunkel) Kuikook mear insproak. Hierduur blik Mooi Wark t good vol te hooldn.
Hudige bezetting
De band besteet non oet Bert Koops (heuwdzaank en gitaar), William Bossong (basgitaar), Arnold Kuik (gitaar) en Dennis Hendriks (drums). Bie de optreedns geet t vuural um improvisasie en t ouwehoern met t publiek.
t Duurbrekn en rechtevoort
Seend 2002 hef Mooi Wark ne vaste bezetting en det hef ehulpn. De optreedns wordt grötter en t antal anhangers ook. Dr is al nen fanclub in leawn ereupn.
Völle regionale zeanders dreeidn t heanige nummer Van t Platteland vaake. t Nummer In de Blote Kont wör laandelik bekeand. Noar anleaiding hiervan wör Mooi Wark eneugnd bie de 3FM DJ's Giel Beelen en Rob Stenders, wat öar nog mear naamnsbekeandheaid gaf.
Oetgoande verbeendege
www.mooiwark.nl Offisjele webstea van Mooi Wark
Belvedere Schöne Höhe
thumb|Belvedere Schöne Höhe Belvedere Schöne Höhe is n torenachtig palais ien t daarp Elbersdorf, t is om en bie 1831-1833 baauwd ien opdraacht van de laandaigender Johann Gottlob von Quandt.
Ien 1925 is t kastail verkocht aan de stad Dreesden. Ien 1997 is t kastail overdroagen en weeromgeven aan de gemainte Dürrröhrsdorf-Dittersbach, woarnoa t restaureerd is. De ien 1836 aangelegde kastailtoen is maor veur n dail bewoard bleven.
Juli
Juli (ok wal: heuimaond) is de zeuvende maond van 't jaor in de gregoriaanse kalender en hef 31 dagen. De maond is vernuumd naor Gaius Julius Caesar.
Lucas Jonker
Lucas Jonker (Alkmaar, 3 juni 1873 - De Vaort, 27 meert 1948) was een Oaveriesselse banketbakker en de schriever van 't klassieke fulleton Harm Boer'nlèv'n an de Riest, det ok in romanvörm uutkwaamp en de eerste Drèentstalige roman was.
Waandel
Lucas Jonker zag 't lèvenslocht op 't schip van zien olders, det De Vaort in noordelijk Oaveriessel as thuushaven had, mar op det moment in Alkmaar lag. In 1902 gung hi'j veur homzöls an 't waark as banketbakker an De Vaort. Daor bracht hi'j zien Dedemsvaartse turfjes an de man. Hi'j har ok een zettien een theesalon, mar die leup niet zo best. Jonker was drok gaanks in 't Vaorter lèven: hi'j zat in 't bestuur van de schoele en de hervörmde karke, höld toezicht op de kamer van koophaandel en zat in de gemienteraod veur de CHU. In 1905 trouwden hi'j mit Henriëttha Maria van der Waa.
De roman Harm
Jonker begunden een riege vertellegies te schrieven oaver het boerenlèven op 't 'Hogelaand' bi'j 't Drèents-Oaveriesselse grèensreviertien de Riest, toen as-e zag det de treditionele lèvenswieze rap an 't verdwienen was. Hi'j schreef de vertellegies in 't dialect van de Riest, det zowel in Drenthe as in Oaveriessel espreuken wördt. De spil van de vertellegies is de boerenzeune Harm Stok, die op zien achttiende dienen mut bi'j de boer Barrels Albert en zien vrouwe, ' 't olde mèense'. Harm hef 't mangs zoer, want zien va wördt d'rvan verdacht det hi'j iens esteulen hef. Ok is 't olde mèense nog aordig nieds, al is Harm een harde warker. Jonker beschrif hoe as Harm opgruuit op de boerderi'je en in de kunde kump mit de alolde gebruken van 't Hogelaand, zoas 't gespin, daoras hi'j een oogien krig op de dochter van de boer.
Iene van de bronnen veur de vertellegies was Jonker zien grofva Warner Wessels Ruine (Waander Rune nuumd). Dizze man was onderwiezer, kastelein en boer in de buurtschop Linde (gemiente Zuudwolde) in Drenthe, an de oaverkaante van de Riest. Hi'j kun machtig mooi vertellen. Een aandere bron was Jonker zien opoe. In de vertellegies zölf stiet niet krek waor en wanneer as 't ien en aander speult, mar dit mut 't Drèentse diel (boaven de Riest) van de streek tussen Zuudwolde en De Vaort in de tweide helfte van de neengtiende ieuw weden. Harm zol warkelijk bestaon hebben.
De vertellegies wördden in 1928 as 't fulleton Harm Boer'nlèv'n an de Riest of-edrokt in de Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant (later ok in de Meppeler Courant). De mèensen waren zo drok op de belèvenissen van Harm det 't fulleton in december 1929 mit plaoties van Evert Musch in boekvorm uutkwaamp en in 't zölde jaor wördden herdrokt (beide drokken in 1500 exemplaren). Tien jaor later, in 1939, verscheen de darde drok bi'j Boom in Möppelt. 't Boek wördden ok buten 't Nedersaksische taalgebied goed ontvangen. De lu kent 't boek, det nog aal populair is, as de eerste Drèentstalige roman. De hoaste hielemaol in 't Drèents eskreven fulletons van Harm Tiesing bint wal older, mar bint pas later - in 't jaor van Tiesing zien hengaon (1936) - in boekvörm uutegeven.
Vervolg op Harm
Op verzuuk van völle lezers schreef Jonker een vervolg: Harm, de boer van 't Hoogelaand, det net as de darde drok van Harm Boer'nlèv'n an de Riest in 1939 uutkwaamp bi'j Boom in Möppelt. Dit tweide diel lik veural ebaseerd op vertelsels van Willem de Vries, heufdonderwiezer an dezölfde schoele op Linde daoras Waander Rune onderwiezer ewest had. In dit diel kömp de moord veur die in 't echt in 1881 epleegd is deur Remmelt van der Hulst op Mina Koes in 't Schotterveld bi'j Zuudwolde. Kört nao 't schrieven van 't tweide boek kreeg Jonker een bloeduutstörting achter zien ogen en wördden 't aal slimmer mit zien gezichtsvermogen. Hi'j störf in zien woonplaats De Vaort.
't Eerste boek oaver Harm wördden in 1988 opni'j edrokt deur de Stichting Het Drentse Boek in Zuudwolde; 't tweide boek een jaor later. De taal wördden an de ni'je Drèentse spelling an-epast, zodet völle weglaotingstekens kwamen te vervallen. Een körte beschrieving van Jonker zien lèven en waark hef Hendrik Nijkeuter op-eneumen in zien proefschrift De "pen gewijd aan Drenthe's dierbren grond": Literaire bedrijvigheid in de Olde Lantschap, 1816-1956".
Dolfienen
thumb|250px|Donker-estreepte dolfien thumb|250px|Dolfienen Dolfienen (Delphinidae) bin een femilie van in zee levende walvisachtigen. Ze worren oek wel dolfienachtigen, zeedolfienen of echte dolfienen eneumd (in tegenstelling tot de grundeldolfienen). Ze vormen een femilie uut de oenderorde van de tandwalvissen (Odontoceti) en kommen veur in alle wereldzeeën.
Lucas Jonker
Beoordieling van Harm
De vertellegies oaver Harm schiet in literair opzicht wal wat tekört: as 't oe beveurbeeld bi'j een bepaalde situatie ni'j döt hoe as de betrokken personages d'r op reageert, wördt dit niet oaveral goed uut-ewaarkt. Ie komt daorumme niet zo dichte bi'j de personages te staon as wel meuglijk ewest had. Ok springt 't hi'j-perspectief soms kats oaver op een vertellersperspectief, en is de voortgaank van 't verhaal mangs wat ebreuken vanwegen 't fulleton-karakter d'rvan. Mar juust dizze naïviteit van de schriever hef ok zien innemende kaante, umdej markt det hi'j dichte stiet bi'j 't volkien det as hi'j beschrif. De vertellegies beschrieft krek de manier van lèven en de aord van de mèensen op 't plattelaand an de Riest. Jonker hef er een bulte authentieke gebruken en ok waore gebeurtenissen in verwarkt.
In een bespreking in 't maondblad Drente in 1941 stund: '' 'Hier hebben we nu een dorpsvertelling, zoals Busket Huet die zich waarschijnlijk als ideaal voorstelde. (...) Harm is de beste boerenroman, ooit in deze streken verschenen.'  Een bespreking in De Vechtstreek vund oaverienkomsten mit Fritz Reuter zien roman Ut mine Stromtid'' (1864).
Dolfienen
Dolfienen leven veural in de oendiepere gebieden van de zee. Ze eten veural vis en inktvis. Tussen de verschillende soorten he-j nogal wat verschillen: orka's pakken bieveurbeeld veul grotere prooien (zoas zeeroofdieren) as de gewone dolfien, die veural van vis leeft.
Margaretha Kleine
Margaretha Kleine (Nieuwlande, 27 augustus 1972) is een Drèentstalige liedtiesschriefster, gitarist en zangeres van akoestische liedties.