cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Smallville
300px|right Smallville is n Amerikaanse tillevisieserie die eschreven is deur de schrievers/produsenten Alfred Gough en Miles Millar. t Is ebaseerd op t DC Comics-karakter Superman, dat oorspronkelik eschreven is deur Jerry Siegel en Joe Shuster. Op 13 mei 2011 was de alderleste aoflevering van Smallville te zien van seizoen tiene. De serie volgt de avonturen van Clark Kent (Tom Welling), die in t fiktieve darpjen Smallville woent in Kansas, in de jaoren veurdat e bekend wördden as Superman. De eerste vier seizoenen bin veural ericht op de middelbaoreschoeljaoren van Clark en zien kammeraojen. Nao seizoen vuve, kreeg t programma n meer volwassen verhaalliende, op t einde richtten t zich meer op zien wark bie de Daily Planet, en t inbrengen van aandere superhelden en misdaojigers uut de DC-stripboeken.
Smallville is veurnamelik efilmd in en rondumme Vancouver in Brits-Kolumbia, Kanada. De serie wördden over t algemeen goed bekeken en ewardeerd. t Had in Amerika gemiddeld zo'n 4,34 miljoen kiekers per aoflevering, en seizoen tweje mit t hoogste gemiddelde van 6,3 miljoen kiekers. Smallville is oek een van de langstlopende series die op n stripboek ebaseerd is, en de langstlopende Noord-Amerikaanse scifi-serie. De serie hef sinds t eerste seizoen verschillende toekenningen ewunnen, van Emmy Awards tot Teen Choice Awards. In april 2012 hef de serie in stripboekvorm opniej an-evöngen, t verhaalliende wörden op-epakt vanaof de leste aoflevering van seizoen tiene.
Rolverdelige
thumb|upright|Welling wol eerst gien auditie doen veur de rolle van Clark Kent, mar kwaamp d'rop terogge toe as e 't dreiboek veur de proefoflevering leesden. thumb|upright|Durance was n paor dagen veurdat seizoen viere an-evöngen hef eerst an-eneumen. Heur rolle as Lois Lane was in t begin beteund deur de filmdivisie van [[Warner Bros. Studios.]]
Palthebos
thumb|330px|right|Een open veld in 't Palthebos, esteuken in een winters jassien
Scheerwolde
Scheerwolde is een dörp in de gemiente Stienwiekerlaand, in de pervinsie Overiessel in de Kop van Overiessel.
Palthebos
't Palthebos is een kuierbossien det aj vienden kunt op 't dörp Ni'jlusen in Oaveriessel.
Scheerwolde
't Leg niet veer van 't stattien Blokziel weg, naobie de pervinsiaole weg N333 tussen Marknesse en Stienwiek. De pläätse leg tussen de moerassen van Nationaol Park De Weerribben en De Wieden.
Palthebos
Geschiedenis
't Palthebos is enuumd naor de welgestelde femilie Palthe, oorspronkelijk ofkomstig uut Twente/Bentheim. In 1754 wördden Jan Arend Palthe domeneer op Ni'jlusen. Tiedens zien vieftigjaorige predikaantschop verwörf hi'j nog aordig wat invloed en bezittings, waoronder 't Palthebos. Dit bleef töt an 1928 femiliebezit; toen kwaamp Gulia Palthe, 'de laandvrouwe van Ni'jlusen', de leste telg van de femilie, uut de tied en kwaamp 't bos in beheer van de daornaost elegen hervörmde karke.
Wat aj viendt in 't Palthebos
An de raand van 't Palthebos lig sund 1998 't dörpshistorische Museum Palthehof van de historische veriening 'Ni'jluusn van vrogger'. Naost 't museum lig een luttik old karkhof, in 1943 esleuten.
Gouda
Gouda is ne stad en gemeente in et harte van Zuud-Hollaand in Nederland. Graaf Floris V verleenden de stad in 1272 stadsrechten.
Palthebos
Wat aj viendt in 't Palthebos
An de raand van 't Palthebos staot verscheiden bieldhouwwarken.
Gouda
Gouda steet bekend um ziene Goudse keze, dee nog steeds verhaandeld wödt op de donderdagse keesmarkt. Ok hef de stad bekendheid deur de produksie van keersen, piepkes en stroopwoafels. In vrogger tieden hef Gouda nen anzeenleke loakenindustrie en n groot antal beerbrouweri-jen had. Wieter is Gouda bekend van den joarleksen keersjesaovond woar gewoontegetrouw deur den börgermeister uut et Lucas evangelie wödt elaezen. Den karstboom wödt joarleks schonken deur de Goudse zustergemeente Kongsbarg in Noorwaegen.
Palthebos
Slag um Ni'jlusen
Op 21 en 22 april 2007 wördden in en um 't Palthebos een veldslag nao-espeuld tussen troepen van Napoleon en de alliaansie. Dizze veldslag stund al rap bekend as de 'Slag um Ni'jlusen', allewal d'r nooit een warkelijke Slag um Ni'jlusen ewest hef. De slag, daoras volk uut binnen- en butenlaand an mitspeulden, was organiseerd deur de Stichting Midzomeravondfestival Nieuwleusen, in samenwarking mit de Napoleontische Associatie der Nederlanden (NAN) en de daorbi'j an-esleuten verienings veur lèventige geschiedenis.
Gouda
Geskiednis
Den name Gouda wodden in 1139 veur et eerst eneumd in n skrift van den biskop van Utrecht. In de geskiednis van Gouda wödt de untwikkeling beskrevven van ne kleine verstarkte naederzetting an de samenvleujing van Hollaandsen Iessel en Gouwe rundumme 1300 tot ne middelgrote previnsiestad in de 21ste eeuwe.
De Sint-Janskarke
De Sint-Jan is de langste kruuskarke van Nederlaand. De 123 meter lange karke is onder meer bekend vanwaege de gebraandskilderde ramen, "de Goudse glaeze". 20 van de 70 ramen bunt emaakt deur de breurs Crabeth. Dee ramen wodden plaatst tussen 1530 en 1603 en waren al in de 17de eeuwe nen toeristiesen trekpliester. Noa de Reformatie gingen zie gewoon wieter met plaatsing van de ramen, woarbi-j de onderwarpen wal veraanderden. Schenkers van dee ramen waren onder andere Willem van Oranje en ziene vrouwe Anna van Saksen, aevenas euren gezworen vi-jand könning Filips II en ziene vrouwe 'Bloody' Mary Tudor. Dizze gotiese karke kump uut de 15de eeuwe en 16de eeuwe, moar de historie van et gebouw geet wieter trög. De karke beheurt tot den Top 100 der Nederlaandsen UNESCO-monumenten.
Herman Doedens
Herman(nus) Doedens (Paais, 1906 - Utrecht, 1989) was een Drèentse onderwiezer en schriever, 't leste onder de name Harm Drent.
In de oorlog wördden Doedens ien van de belangriekste literaire mitwarkers van 't Maandblad Drente, daoras e vanof 1940 in publiceerden. In 't advertèensieblad veur 't onderwies De Vacature har hi'j 't stokkien 'Schrijvers en hun werk' en publiceerden e vertellegies. Wieder schreef hi'j in periodieken as De Vrije Pers, de Nieuwe Drentse Volksalmanak en Oeze Volk en in bloemlezings as de Drentse Schrieversalmanak 1954 en Mandielig (1983).
Doedens was een pionier in de nao-oorlogse streektaalbeweging. Hi'j bepleitten een roemer gebruuk van 't Drèents as allennig veur de kuieri'je.
In 1971 verscheen van hum een bewarking van 't eerste diel van de domeneer en schriever Cornelis van Schaick zien Tafereelen uit het Drentsch Dorpsleven, onder de titel ''De zoon van Lammert Kuiper. Een dorpsverhaal uit het oude Drenthe''. In 't zölfde jaor verscheen van Doedens de studie ''Markies de Thouars. Twents dichter en pamflettist (1807-1850)''.
In 1974 en 1975 stund in de Meppeler Courant zien fulleton 'Rooie Henderk', in 1975 deur Uitgeverij Boom in Möppelt uutegeven as ''Rooie Henderk. Een onverwoestbare bewoner van het oude Drentse land''. Dit verhaal speult um-en-bi'j 1900 in en um Oring.
Doedens zien Drèentstalige wark hebt ze tot now toe niet bi'j menare brocht.
Citaot
Uut 'Achter Horstmans bos (Gasselte)', in: Scheupers van de taol (kiekt bi'j de Bronnen)
Samsø
thumb|Samsø in Deanemarkn. thumb|Koarte van Samsø. Samsø is n Deans eilaand det 15 km van t Jyllandhalfeilaand of in t Kattegat leg. t Leg in de Gemeante Samsø. t Eilaand zölf hef 4,300 (2009) inwönner dee Samsingers hett en hef n öppervlakte van 114,26 km². Deurde't önnevear in t mirre van aals leg wa't eilaand in de Vikingtied ne öntmootigeploatse. t Is nich bekaant woar n noam van t eilaand of köm.
In 1997 winn Samsø nen Deansen Stöatspries veur t gebroek van greune energie. Noe-an-n-dag köm alle elektrisiteait (100%) öp t eilaand van weendenergie.
Algemeane informoasie
t Eilaand is onmeunig bekaant biej Fraansn, Kumriërs en Iern veur de möglikheaid d'r in juni en juli earebeazn te gaddern. In Deanemarkn zölf is t eilaand veuraal bekaant veur de tuffeleugste. t Earste poar kiloos van disse tuffeln könt priezn töt €130,- kriegn en stoat bekaant as ne grötte delikatesse.
t Dorp Ballen en zin straand beent good biej de bezeukers.
8 juli
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 8 juli
Willemsoord (Stienwiekerlaand)
Willemsoord is een plak in Overiessel in de gemiente Stienwiekerlaand. De kolonie Willemsoord is een nog jonge buurtschop die in 1820 deur de Maatschappij van Weldadigheid sticht is.
Samsø
Algemeane informoasie
Öp t eilaand rid nen bus den oawer t hölle eilaand geet en doarbiej ok de hoawnhuuze andöt.
t Eilaand is te verdeiln in drea stökker:
Natuur
thumb|left|200px|Samsø biej t Ballebjerggebeed. t Eilaand hef völle natuurskierheaid. t Noordlikste peunt is Issehoved, woar veur de bezeukers nen "tak" van Skagen te zeen is. Møgelskår en Ballebjerg beent heuwelachtige gebeedn vanwoar iej gemaklik noar t straand an n sea goan könt. Vearder beent d'r goode straandn oawer t hölle eilaand hen.
t Besserreef is lös veur t pebliek behalwe tiejdns de vöggelbroodtied. t Is n reef det biejnoa 7 km van t eilaand of n sea in geet.
Öp t Zuudeilaand he'j t Brattingsborgbos (Brattingsborg Skov), woar iej zoo wal könt waandeln as riejdn.
Greune energie
In 1997 winn Samsø n pries veur de grötste greune-energiesoamnleawing van Deanemarkn. To was Samsø nog höllemoal ofhaanklik van t verbraandn van kool en olie, dee van t västelaand an-veurd wörn mösn.
D'r is n weendmöllepark in sea det oet 10 weendmölle besteet (soamn met de weendmölle öp t västelaand van t eilaand zölf mak det 21 weendmölle in totoal) det deur de eilaanders zölf biej mekoar spöard is. Ok verwarmt de menskn van Samsø öare huuze met stro in n sentroal verwarmigessysteem en riejdt zee öp biobraandstöf den zee ok zölf greujt. Noe-an-n-dag köm 100% van de energie van weendmölle en 75% van de wärmte van woater en zönnepanealn.
Eerdgas
right|250px|thumb|Eerdgas tank Eerdgas is n fossile braandstof dat veural bestoat oet Methoan. Doarnoast bestoat t maisttied oet koolwoaterstoffen, swoavelwoaterstof, stikstof en koolstofdioxide. t Is ontstoan bie t zulfde proces as dat eerdeulje vörmd wuir, woardeur t ook voak bie eerdeulie vonden wordt. n Verschil mit eerdeulie is dat eerdgas n leger percentoage orgoanische stoffen bevat.
Bie t vervoern van eerdgas mit vrachtwoagen wordt t as t woare soamenperst, om de dichtte te verlutken en meer tegelieks vervoern te kinnen. Vanoaf Ruslaand, ain van grootste gasleveranciers, wordt t gas via pieplaidens noar landen ien Europa vervoerd.
Eerdgas wordt veural bruukt veur t koken en verwaarmen van t hoes of n ander gebaauw. Dit wordt doan, deur middel van t verbranden van dit eerdgas, woardeur de woaterstofdielkes energie (waarmte) vörmen. De overge dielkes (koolstofdioxide) komt ien de locht. Dit helpt mit aan t bruikaseffekt. Deurdat allìnd de woaterstofdielkes verbraand worden, wordt pure woaterstof ook zain as t perfekte alternatief veur de fossile braandstoffen.
Warrior Cats
Warrior Cats (Engelsk: Warriors) is en engelsk talige fantasy bokensery oaver de geböärtenissen van en bende (verwilderde) katten dee in clans leaven. De sery is epübliceerd döär HarperCollins. Van de heyle sery bint meyr as 40 miljoon boken verkocht en de boken stünden ereageld in de best sellers lyste van New York Times. De sery is eskreaven döär et psödonym Erin Hunter. De autöörs dee hyr by höört bint Kate Cary, Cherith Baldry en Tui T. Sutherland. Victoria Holmes hef et verhål bedacht.
De sery is in en bülte verskillende talen ümmeset, maar neet in et nedersassisk. In 2016 hef Alibaba Pictures de rechten ekocht vöär et maken van en film van de serys.
Er bint söven serys dee elk zes boken hebt of gåt hebben. Er bint därtyn Super Editys, en dår kümp er nog eyne by. Dårnåst bint er ouk nog söven Field Guides, därtyn Mangas, eyn Graphic Novel, 22 Warriors Novellas en neygen körte verhålen. Et eyrste book, Into the Wild, kwamp in 2003 üüt.
Oaverzicht üüt ekommen boken
Hyronder kün y de üütegeaven boken zeen en wanneer as ze vertåld bint når et nederlaandsk, met dårnåst de titelvertåling når et nedersassisk.
Verwiezings
Warrior Cats website
9 juli
De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op 9 juli
Peperbusse
Peperbusse kan verwiezen naor:
Gieteren
thumb|250px|Gieteren thumb|150px|Waopen van Gieteren Gieteren of Gietern (Nederlaans: Giethoorn) is een dörp in de Kop van Overiessel, in de gemiente Stienwiekerlaand. Et hef 2.785 inwoners en is bekend om zien broggies, waeterwegen en punters. Et wodt ok wel et 'Venetië van et noorden' enuumd.
De ienigste deurgaonde verbiending over laand is een fiets- en kuierpad dat dwas deur 't dörp löp. Et veurnaemste verkeer vient plaets over et waeter. Daorveur wodt vaeke gebruuk emeuken van de punter, votbeweugen mit een punterboom, krek as de gondels in et echte Venetië.
Steenderen
thumb|300px|De Bronckhorster Möl, Steenderen Steenderen is een darp in de gemeente Bronckhorst in de previnsie Gelderland in Nederland. Steenderen was tot an de gemeenteleke herindeling op 1 januari 2005 een zelfstandige gemeente. In de vroggere botterfabriek van Steenderen wodden in 1970 de patatfabriek van Aviko evestigd, dèn tot dan toe in Hoog Keppel was. Inmiddels stoat der in Steenderen al vier fabrieken van ut tot internationale bekendheid uut-egruujde bedrief. Ut vroggere gemeentehuus van Steenderen huusvest tegenswoordigs één van de bi-jkantoren van Aviko. In ut vri-j sjieke pand kunt belangrieke gasten op gepaste wieze ontvangen worden.
Gieteren
De bi'jnaemen veur de inwoners van Gieteren bin kwekers of waeterrotten.
Steenderen
Beste keze van den weerld
Op acht meert wier ne keze uut de kezefabriek FrieslandCampina uuteroopen töt beste keze van den weerld op et World Championchip Cheese Contest in Madinson, ne plaotse in den Amerikaanse staot Wisconsin. De Steenderse keze versleug viefteen andere kezen uut onder andere Switserland, Amerika, Kanneda en Spanje
Gieteren
Geschiedenis
De kerakteristieke kenaalties van et dörp vienen heur oorsprong in de vervening. De turfgrevers haelden op veur heur gunstige plekken et vene uut de bodem, mingden dit in een mingbak en gooiden et op et laand omme te laoten dreugen; daornao wodde d'r turf van esteuken. Deur die vervening ontstonnen plassen en meren. Omme de turf te vervoeren, greuven de meensen vaorten en sloten. Veul huzen bin as et waore op eilaandties ebouwd, die allienig via broggies te bereiken bin. De mieste van de meer as 176 broggen bin privébezit.
Karkelik leven
Karkelik ezien is Gieteren een vri'jzinnige enklave temidden van een orthodox gebied mit dörpen as Stappest, Gällemuun en Asselt. De dörpskarke mit de naeme De Vermaning, wodden in 1871 esticht.
Stienwiekerwoold
Stienwiekerwoold is een dörp in de perveensie Overiessel, 3 kilemeter ten noordwesten van Stienwiek. Et dörp beheurt tot de gemiente Stienwiekerlaand en hef ongeveer 2000 inwoners. Et lig in de zogenaemde Kop van Overiessel.
Liffey
thumb|280px|De Ha'Penny Brugge oawer n Liffey n Liffey (Iers: An Life) is nen rivier in Ierlaand den duur n kern van Dublin löp en den stad in n Noorderlik en n zuuderlik gedeelte opsplitst. Hee wörd bie evuld duur de riviern de Dodder, Poddle en Camac.
Naamn
n Rivier heetn eerst An Ruirthech, wat "sneln of stoarkn loper" beteeknt. t Kan wean dèt t Ierse woord Life eerst vuur t hele streumgebeed van n Liffey geeldn. Vrooger wör t ook wal de Anna Liffey eneumd, wat ne verbastering is van t Ierse Abhainn na Life, wat niks aans beteeknt as "Rivier n Liffey".
Navigaasie en gebroek
De Vikingn gebreukn um al um vearder Ierlaand in te komn. Ook was t later nen belangriekn weg vuur haandel tusken Dublin en aandere steadn dee-t mear laandinwearts lignt. De leste joarn wördt-e alleene mear vuur vermaak gebroekt. Dr goat roondvoartbootn hen en wier duur Dublin, en de Garda- en universiteitsvereeniges gebroekt n Liffey wat mear stroomopwearts vuur roeiwedstriedn.
Brugn
Dr beent tientaln van brugn oawer n Liffey. De bekeandsten beent O'Connell's Brugge en Ha'Penny Brugge. Den lesten is ne vootgangersbrugge. Um dr oawerhen te meugn mo-j vrooger n halfpenny betaaln.
Kades
De kades (Engels: Quays, sprek oet: kiejz ) van n Liffey wördn gebroekt vuur t laadn en losn van vrachbootn. Vrooger was t n duuster spul, mear de leste joarn vestigd dr zik völle kafees, hotels en n antal diskoteekn.
Velswiek
Velswiek (Nederlands: Velswijk) is een buurtschap in de gemeente Bronckhorst in de previsie Gelderland in Nederland. De buurtvereniging Velswiek organiseert in augustus ut joarlekse buurtfeest met onder andere een optocht, volksspelen en vogelschieten.
Hattemerbroek
Hattemerbroek is n dörpien/buurtschap in t zuudwesten van Zwolle, tussen Hattem en Wezep in de provinsie Gelderland. Bi'j t darp ligt t gelieknamige knooppunt Hattemerbroek tussen de snelwegen A28 en A50.
Töt in de jaoren 30 had t darp n eigen stasion an de spoorliende Amersfoort - Zwolle. Disse spoorliende takten hier of naor Apeldoorne.
In 2007 is de gemiente Oldebroek samen met de gemienten Hattem en Eerde begunnen met de anleg van n regionaal bedrieventerrein. Hier is 65 bunder ruumte veur bedrieven die verhuzen (mutten) uut disse gemienten. t Bedrieventerrein ligt in de twee zudelike oksels van knooppunt Hattemerbroek.
Protestantisme
Geschiedenisse
Een eerste begin van 't protestantisme is te zien in de ideeën van de Engelsman John Wycliffe, dee in de 14e eeuw an de eerste Engelse vertaling van de Biebel begun en hum verzetten tegen de mach en riekdommen van de Rooms-Kattelieke Karke. Oek de Tsjechische hoogleraar Jan Hus wees an 't begin van de 15e eeuw op de orgenisasie van de karke en 't gezag van de paus. Beien wollen ze de karke zuveren van on-Biebelse invleujen en 't weerummebrengen naor der Biebelse oorsprong. Kenmarkend veur veule riffermatoren (Wyclif, Hus, en laoter oek Luther) is de morele verdejiging van de vors en lokale aodel tegenover de paus en de geestelijkheid.
Een belangrieke veraandering vun plaose in 1517 mit de publicasie van de 95 stellingen van Luther. Hierin verzetten hij zien eigen veural tegen de haandel in oflaoten waormee de Rooms-Kattelieke Karke der bezighuil, oek um op de bouw van de Sunte-Pieterskarke in Rome te bezunigen. Rond dezelfde tied bröch Zwingli in Zwitserlaand een soortgelieke beweging op gang. Disse ideeën verspreien zich barstensvlogge deur Europa en wanen een belangrieke anzet veur de Riffermasie.
Bie de Rieksdag van Speyer uut 1526, waorin de leiers van 't Heilige Roomse Riek bie mekare kwammen, was besleuten dat de vorsendommen dee de Riffermasie deur-evoerd hannen rechszekerheid kregen en dat alle vorsendommen een vrieje geleufskeuze hannen. To dit besluut bie de Rieksdag van Speyer van 1529 weerummedreid wönnen, protesteren de lutherse deelnemers. An disse Protestasie van Speyer dank 't protestantisme zien naam. De 'protestanten' bereupen der op de individuele geleufsvrieheid.
Een paor eeuwen wanen de protestanten slachtoffer van poletieke en rillegieuze vervolging. Wereldlijke heersers wanen bange veur 't uut mekare vallen van 't machsgebied, dee stark deurdrungen was deur 't rooms-kattelicisme, waobinnen ze oek de mach over de karkelijke structuren hannen.
Der volgen een reeks van oorlogen waorin de stried um 't protestantisme een rolle speulen, waoronder de hugenotenoorlogen in Frankriek en de Dartigjaorige Oorlog, dee Duutslaand en een groot deel van de res van Europa in zien grepe huil.
Eers bie de Godsdiensvrede van Augsburg in 1555 en bie de Vrede van Münster in 1648 kwammen an disse oorlogen een einde en wönnen 't protestantisme overal erkend.
Leer
De leer van 't protestantisme, veural wat de verschillen mit de Rooms-Kattelieke Karke angeet, kan samen-evat wonnen mit vier uutspraken in 't Latien:
Solus Christus: Allinnig Jezus Christus
Sola scriptura: Allinnig 't Heilige Schrif
Sola fide: Allinnig deur 't geleuf
Koggenlaand
275px|thumb|Karke van Avenhorn in de gemeente Koggenlaand Koggenlaand is ne gemeente in de regio West-Freesland in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand, en ligt doar in et olde geweste Westflinge.
Jelmer Gussinklo
thumb|Jelmer Gussinklo Jelmer Gussinklo (geboarn 14 januari 1982 Wenters, op egreujd in Iezerlo bi-j Aalten), is nen Nederlaandsen radioprissentator.
Hee begon as radiotechnikus veur et de NOB. Too Rob Stenders verhuzen van 3FM noar Yorin FM nam e Gussinklo met. Den kump doarmet dan ok geregeld op de radio. Hee maken onder meer ne Achterhookse parodie op et nummer Watskeburt van De Jeugd van Tegenwoordig. Ok was e te heurn as sidekick (dat wil zeggen: ko-prissentator, angevver, assistent-DJ) in et radioprogramma van Henk Westbroek.
Sund april 2006 werken hee als sidekick voor den radiozender Caz! in et programma Môgge Caz!. Op et ende van juni 2007 ging Jelmer Gussinklo weer vort bi-j Caz um producer te wodden van et programma Stenders Eetvermaak van Rob Stenders op 3FM. Vanof september 2010 is Gussinklo te heuren in de radioshows van Rob Stenders veur PowNed op 3FM
Samen met Leon Polman ging Jelmer in december 2007 de stried an um zovöl meugelek 'zelf' emaakte singels te verkopen veur et goode doel. Et nummer Dom, lomp en famous wodden um ezat in Klein, stoer en boer, en Aye van Dio ft. Sef wodden Boerûh
In januari 2006 leerdn Nederlaand Jelmer kennen as streaker: hee renden in de blote konte et veld op tiedens den wedstried Sparta-NEC.
Protestantisme
In Nederlaand
In Nederlaand is de Protestanse Karke in Nederlaand 't grootste protestanse karkelijke genootschap dit wanen eers de Nederlaanse Hervormde Karke, Griffermeerde Karken in Nederlaand en Evangelisch-Lutherse Karke).
Binn disse streumings zeent ook nog wier nen machtigen hoop ofsplitsings ewes. Rechtevoort is t gerefformeerd protestaantisme, woer at ongevear 20% van de Neerlaandse bevolking tooheurt, in 5 heuwdgroepn te verdeeln:
Verwant:
De Beveendelik Gerefformeerdn wordt in Tweante en Sallaand vake fienn eneumd, umdet ze zik zo fien en strikt an de regels van de koarke en n stoat hooldt. Vuur völle leu oet Tweante is dit zelfs nen biejnaamn vuur alle inwonners van Riesn ewördn, umdet dr doar zovölle van wont. Mear de gerefformeerdn zelf zöalt disn naamn nooit vuur zikzelf gebroekn, umdet dr nen negatieven klaank anzit. Vearder zitt dr nog wat in Maarkel, Deepn, en völle Oold-gerefformeerdn in Vjenne.
Appel
200px|thumb|Appels 't Geslach appel (Malus) bevat bomen dee de algemeen bekende vruchen dragen, veural op 't noordelijk halfrond. Oek bin der sierappels, dee kleine appels dragen. Appels greuien veural in gebieden mit een emaotig klimaot.
De vleizige vruch besteet uut dreje lagen, mar soms vormen tweje of dreje lagen één geheel en bin ze ampart neet meer te herkennen. Zo ku-j vake bie de appel gien verschil meer zien tussen 't exocarp en de mesocarp en vormen samen mit de op-ezwöllen bloembojem 't vruchvleis. 't Klokhuus is 't endocarp mit daorin de pitten en in 't midden de vaotbundel naor 't steeltjen.
Tweants-Groafschops
In beide gebeedn, Gelders-Oaveriessels en Tweants-Groafschops, löp t dialektgebeed duur oaver de proveensiegreanze met Oaveriessel. Der löp dus wal ne dialektgreanze duur de Achterhook, mer nich tusken n Achterhook en Tweante. Eankelde döarpe en steedn woar Tweants-Groafschops wördt kuierd bint Riesn, Maarkel, Geesteren, Eibargen en Weenterswiek (de letste twee bint in n Achterhook). Zee de kaartn van n Achterhook en Tweante vuur t percieze Tweants-Groafschopse taalgebeed.
Appel
In Nederlaand kump in 't wild allinnig de appel Malus sylvestris veur. Disse soorte is, meestentieds verwilderd, te vienen in de bossen en barmen.
Al iewig lange bin de meensen in Nederlaand begunnen mit 't kweken van appels. Veural in de 19e eeuw bin der veule rassen ekweek dee der noen nog de heeltied bin: Parrediezen (Paradijsappel), Netaorisappel, Lunterse Pippeling, Braobanse Bellefleur, Grunninger Krone, Eijsdener Klumpke, Gronsvelder Klumpke en zo wat meer.
Koggenlaand
Den gemeentename verwis noar de historiese kogge uut de middeleeuwen. Zonne kogge of cogge bestond mangsmoal uut 4 of 5 darpen of bannen en was n rechtsgebeed. Umdat de gemeente Noorder-Koggenland vanof 2007 is samen-egoan mit andere gemeenten woarbi-j Noorder-Koggenland as name vort is egoane, beslot de fusiegemeente van Obdam en Wester-Koggenland doarumme veur den ni-jen name Koggenlaand.
Plaetse binnen de gemeente
Darpen/Gehuchten:
Buurtschoppen:
(De schuun stoande plaatsnamen tussen höäkskes bunt de Westfreese benamingen, dee neet gelieke bunt an de officiële benamingen.)
Kranenburg
Kranenburg kan verwiezen naor:
Niekarks
Kenmarken
As je naor t Nedersaksiese taolgebied kieken zie'j dat t Niekarks aordig zujelik leit, de Utrechtse, Hollandse en Betuwse invleud is daor dan ok wat groter as in de are dialekten.
Taolkundig ezien leit t Niekarks meer tegen t Barrevelds en t Putters an mar t het ok wat weg van t Bunschoots, zo heur je in sommige gevallen in t Niekarks -tsje of -sje as uutgang van verkleinwoorden in plaots van -tje of -je zo as in de wat noordeliker elegen dialekten (vergeliek t Bunschootse appeltsie mit t Niekarkse appeltsje en t noordelikere appeltjen) en t woord ootje of ootjie dat alleen veurkomt in de umgeving van Niekark, Bunschoten en Putten.
Je zien der ok verschiensels die'j in de meeste are dialekten niet (meer) terugzien, zo as de oe, waor de meeste Veluwse dialekten n o hen, bieveurbeeld in woorden as oenweer, oender, hoend, dit verschiensel komt ok veur in de umgeving van Barreveld en in n bepaold gedeelte van Putten.
De sj-klank is aordig lang an-ebleven as je t vergelieken mit de rest van t Veluwse taolgebied (tot roend 1950), je heuren t noen nog in Niekarkerveen, Holkerveen en bie de ouwere minsen.
Muziek
Der wort ok ezungen in t Niekarker dialekt. De muziekgroep Ritn Ditn treet op op verschillende festivals, schuurfeesten, tentfeesten en ze hen in t veurprogramma estaon van oender andere Bökkers (bänd uut Heino), BZB en Mooi Wark. Ok hen ze n eigen cd uutebrocht mit verschillende boererocknummers.
Schrieverie
Der is ok n dialektboek uutebrocht over t Niekarks:  ' t Niekarks: umgangstaol, uutdrukkinge en gezegdes, hierin staot n lange alfabetiese woordeliest mit typies Niekarkse dialektwoorden, uutdrukkingen en gezegdes. De boeken Ezelsoren en Verhoale in et Veluws dialect van Aalbert van der Horst (ok wel bekend as: Ab uut Appel) is ok eschreven in t Niekarks. t Niekarkse dialekt wort veerder nog gebruukt in t Woordenboek van de Gelderse Dialecten (WGD) dat uutebrocht is deur de Iesselakademie.
Veur n koppel Niekarkse dialektwoorden en uutdrukkingen ku'j t best effen kieken bie t artikel Veluwse taalwiezer.
Sinte-Peter
Sinte-Peter of Siente-Peter was vrogger de dag waorop sommige pachten betaold mossen worren, bieveurbeeld de pacht van de boerderie mar oek wel rente over bepaolde oogst. Sinte-Peter vul altied op 22 febrewaori en is verneumd naor Petrus.
Blokziel
Blokziel ([blɔ̟ksil]) is een stattien in de Kop van Overiessel en maekt sund de gemientelike herindieling van 1 jannewaori 2001 diel uut van de gemiente Stienwiekerlaand. Et stattien dankt heur naeme an een verstarkte sluus, de Blokziel. Blokziel het zoe'n 1.300 inwoners. Een bi'jnaeme veur de inwoners van Blokziel is katten.
Blokziel het een eigen haeven veur de plezierveert en een sluus. Ok grotere rondveertenboten doen regelmatig Blokziel an as tussenstop. Op de kade staot een oold kenon, waorbi'j toeristen mekeer graeg op de foto zetten.
Geschiedenis
Tegenswoordig is et een toeristisch stattien.
Linde
Linde kan verwiezen naor:
Nedersaksisch
De taalkode (ISO 639-2 en ISO 639-3) van et Nedersaksisch is nds.
Et begrip
Et begrip Nedersaksisch wördden tot in de jaoren negentig van de 20e eeuw allinnig gebruukt deur historische taalkundigen en (veural in de jaoren vuuftig) deur een paor streektaalschrievers en -aktivisten. Luui die een Nedersaksisch dialekt praotten neumden der eigen dialekt bie de naam van een plaotse of streek (Achterhooks, Dreants, Veluws, Elspeets en gao zo mer deur), of ze neumden et gewoon plat (in Duutslaand: Platt, Plattdüütsch, Nedderdüütsch, Neddersassisch en zo wat meer), bie ons in Nederlaand is oek et begrip Platduuts meugelik, mer is niet zo populaer umdat et te veule an et Duuts döt denken. In Duutslaand wördt mit Neddersassisch veural et West-Nedersaksisch (of et Nederlaandse Nedersaksisch in et biezunder) bedoeld. In Groningen zegen ze in de plaotse van Nedersaksisch oek wel Leegsaksisch en in Twente heur je naost Nedersaksisch oek Neersassisch. Deurda'j disse verschillende gebruken hebben, ku'j nog wel es in et wiere raken.
Onder invleud van verschillende streektaalbewegingen hef in Nederlaand de politiek et begrip Nedersaksisch overeneumen en uuteindelik as streektaal erkend. Van één gelieke kultuurtaal is gien sprake, oek deurdat elke poging van standardisering (woordeschat en spelling) as een vremd iets ezien wördt en wördt daorumme meestentieds oek al gauw aofewezen.
De taal wördt soms oek wel kortweg Saksisch eneumd, een benaming die van oudsheer oek al veurkwam.
In Europa
Et Nedersaksisch wördt veural espreuken in et noordoostelike deel van Nederlaand (de provincies Groningen, Drenthe en Overiessel, de Gelderse gebiejen de Veluwe en de Achterhoek, de Stellingwarven in et zuudoosten van Frieslaand, en Urk in Flevolaand) en in et noordelike deel van Duutslaand (onder aandere in Nedersaksen, Westfaolen, Hambörg, Bremen, Sleeswiek-Holstein, Mekelenbörg-Veurpommeren, Saksen-Anhalt en Braandenbörg, oek kleine gedeeltes van et noorden van Hessen en Thüringen spreken van oorsprong Nedersaksisch). Et Nedersaksisch dat in Nederlaand espreuken wördt, wördt tot et West-Nedersaksisch erekend. Et Nedersaksisch uut Duutslaand veur een groot gedeelte oek, mer et oostelike deel völt onder et Oost-Nedersaksisch (oek wel et Oost-Nederduuts eneumd).
Eertieds wördden et Nedersaksisch volop espreuken in et Deense Zuud-Jutlaand, tegenswoordig bin dat der een stuk minder. Oek an de raand van Berlien praotten ze van oorsprong Nedersaksisch, mer mit de verstedeliking en nasionale centralisasie is et dialekt uutestörven. In de noordelike Duutse gebiejen, wat noen Polen, de Russische provincie Koningsbargen, zuudwestelik Litouwen en Estlaand bin, was et Nedersaksisch oek goed vertegenwoordigd. Sinds de verdrieving van et grootste gedeelte van de Duutse bevolking, an et einde van de Tweede Wereldoorlog, wördden et der haost niet meer espreuken. Vandage de dag bin der nog wel een stuk of wat Nedersaksische sprekers buten Nederlaand en Duutslaand in de kustgebiejen van Polen (een minderheid etnische Duutsers); sprekers van et Oostpommers die Pommeren niet uutezet bin, en oek de regio's rond Bruunsbarg (Braniewo).
Buten Europa
Op et Amerikaanse vastelaand bin der oek gemeenschappen die Nedersaksisch praoten, bieveurbeeld: Kanada, de Verenigde Staoten van Amerika, Mexiko, Venezuela, Zuud-Afrika, Centraal-Azië, Bolivia, Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay. In sommige laanden maakt de taal deel uut van et mennonitische geleuf en de mennonitische kultuur. Der bin mennonitische gemeenschappen in Ontario, Saskatchewan, Alberta, Brits-Kolumbia, Manitoba, en Minnesota die et Nedersaksisch (lees: Plautdietsch) in karkdiensten en as kultuurtaal gebruken; de veurouwers van disse meensen waren veurnamelik Duutsers uut de niej verwörven gebiejen in Ruslaand en Oekraïne, die in de 19e eeuw en an et begin van de 20e eeuw naor et Amerikaanse kontinent verhuusden. Dit Nedersaksische dialekt is binnen disse gemeenschappen, en in et middenwesten van de VS, sinds de volksverhuzing vanuut Ruslaand en Oekraïne wat uutenegreuid. De veuruutzichten van et voortbestaon van de taal is in veule plaotsen niet goed, en is in sommige plaotsen, waor de meensen op-egaon bin in de samenleving, al uutestörven. In mennonitische kolonies in Paraguay, Zuud-Amerika, Belize, en Chihuahua, Mexiko is et Nedersaksisch een "ko-officiële taal" van de gemeenschap ewörden, naost de officiële laandstaal (Spaans). Et Oostpommers wördt oek espreuken in delen van Zuudwest-Brazilië.
Geschiedenisse
Et Nedersaksisch stamp van et Oudsaksisch aof, de taal van de Saksen. De oudste teksten in et Oudsaksisch, die achterebleven bin, stammen uut de 9e eeuw. In de 12e eeuw is daor weer et Middelnedersaksisch uut ontstaon. Disse taal was de haandelstaal van de Hanze. Et Middelnedersaksisch is deur de Hanzekoopluui in et hele Noord- en Oostzeegebied verspreid eraakt en was daor de belangriekste taal. Een bult Middelnedersaksische woorden bin daordeur in de Noord-Germaanse talen (Skandinavische talen) terechtekeumen. Toe de 16e eeuw tot een einde kwam, was de tied van de Hanze grotendeels veurbie. Luui die een betere opleiding hadden praotten in Nederlaand Standardnederlaands en in Duutslaand Hoogduuts. Tenminsten, bie et zakendoon was dat wel zo, thuus praotten ze nog Nedersaksisch. De Middelnedersaksische schrieftaal, die daoruut voortekeumen was, völ in de meeste dialekten uut mekaar. Allinnig in een antal gebiejen bleef et Nedersaksisch nog op schrift bestaon of is in de loop van de tied weer opniej op-esteld.
Et Nedersaksisch is nauw verwant an et Fries, mer oek an et Engels, dat kömp onder aandere deurdat der een bult Saksen uut Noord-Duutslaand in et jaor 450 naor Engelaand ezeild bin en daor samen mit de Angelen, Juten en de Friezen de Angelsaksen evormp hebben. De overeenkomsten tussen de dree talen zollen uutwiezen naor een gemeenschappelike herkomst.
Van de 16e tot de 20e eeuw was et Nedersaksisch, wat toe nog gewoon plat heetten, niet meer de taal van de haandelsluui mer steeds meer van de eenvoudige luui. Op schoele en in de karke wördden et Nederlaands of et Hoogduuts de voertaal. Vanaof de 20e eeuw is et Nederlaands of et Hoogduuts oek bie de eenvoudige luui der meer en meer in-ekeumen. De standardtalen kregen vanaof die tied meer anzien as et plat, dat lag onder aandere an et feit dat meensen steeds vakerder kontakten hadden buten der eigen darp of stad. Veur die tied hadden meensen niet zo vake kontakten buten der eigen darp of stad of in elk geval niet mit meensen die veerder weg woenden. Mit et opkoemen van de moederne mobiliteit, mit auto's, mit et wegtrekken van de veule darpsluui naor de stejen (industralisering) en mit et opkoemen van massamedia, die allinnig mer de standardtaal gebruken, was et belangrieker ewörden dat de meensen oek de standardtaal leerden.
In sommige delen van et taalgebied is et Nedersaksisch tegenswoordig allinnig nog mer de taal van de wat ouwere luui, in aandere delen is et de normale umgangstaal, mit soms zelfs een meerderheid an dialektsprekers, allewel dat bie de jongeluui tegenswoordig al wat minder is.
Erkenning
Nederlaand erkent et Nedersaksisch officieel as streektaal en steunt et op een beparkt nivo, zo as beschreven steet in deel II van et Europees Haandvest veur regionale talen of talen van minderhejen, toch wördt derveur estrejen um et Nedersaksisch onder deel III erkend te kriegen. Deur et haandvest is et Nedersaksisch in de Europese Unie een officieel erkende streektaal. Oek Duutslaand hef et haandvest etekend, en erkent en steunt et Nedersaksisch (daor heet et officieel Niederdeutsch). In de deelstaoten Bremen, Hambörg, Mekelenbörg-Veurpommeren, Nedersaksen en Sleeswiek-Holstein wördt de taal erkend volgens deel III van et haandvest; in de deelstaoten Braandenbörg, Noordrijn-Westfaolen en Saksen-Anhalt volgens deel II. Dit betekent dat de steun in de zudelike Noord-Duutse staoten (et Nedersaksische grensgebied) kleiner is; in de meer noordelike staoten, waor as ze meer streektaal gebruken, is de steun wat groter.
Tureng
150px|right|thumb|Woapen van Tureng 150px|right|thumb|Tureng in Duutslaand Vraaistoat Tureng of Tuurn (Duuts: Freistaat Thüringen) is n dailstoat van Duutslaand. t ligt zèntroal in Duutslaand en grènst aan Hezzen, Baiern, Saksen, Saksen-Aanhoalt en Leegsaksen. Tureng is veuraal gelaifd deur t Turenger wold, n baargachteg bosgebied in t zuden van de dailstoat. De heufdstad van Tureng is Erfurt. Tureng is nait opdaild in Regierungsbezirke.
Nedersaksisch
Erkenning
In 2012 hef minister van Binnenlaandse zaken Liesbeth Spies laoten weten dat ze der niks veur veult um et Nedersaksisch te erkennen as taal; et zol te duur ween. De provincies Groningen, Drenthe, Overiessel, Gelderlaand en Frieslaand hebben der eigen hier niet bie neereleegd en hebben gezamenlik een petisie op-estart um et alsnog onder deel III te laoten erkennen. Oek et CDA en D66 wollen dat minister Spies heur besluut sol herzien.
Tureng
Körte geschiednis
In de vrouge middelaiwen bestond Tureng uut n aantel leutje gebiedjes dij soamen de stoat Tureng vörmden. Loater verainden n aantel laandjes zoch en vörmden de Turengse stoaten. Bie de verainen van Duutslaand in 1871 wuiren nog meer dailen van Tureng soamenvougd. Pas noa de WO I, in 1920, wuir t Tureng vörmd zo as t tegenswoordeg nog aan zien grènzen het.
Nedersaksisch
Erkenning
In 2013 wördden der naor anleiding van een debat over et gebruuk van et Fries een mosie in-ediend um et Neddersaksisch asnog erkent to kriegen. Disse mosie wördden op 4 juni 2013 aofekeurd deur de Tweede Kamer.
In 2018 wördden et konvenant neadersassisk ondertekend.
Et Nedersaksisch-Nederduutse dialektkontinuüm
De dialekten van et Nedersaksisch vormen een taalkontinuüm mit de dialekten van noordelik Duutslaand. Daorumme wörden alle dialekten van de Veluwe tot an de Poolse grens ezien as één taal, oek al besteet der gien standardvorm van.
Toch besteet der een vrie groot verschil tussen et Nederlaands-Nedersaksisch en et Duuts-Nedersaksisch, een verschil dat alsmer groter wördt. Et Nedersaksisch in Nederlaand steet onder drok van et Nederlaands en nimp daor steeds meer eigenschappen van over, veural an de westkaante waor et een dialektkontinuüm vormp mit de Nederfrankische dialekten. Et Nedersaksisch an de Duutse kaante hef van doon mit een starke invleud van et Duuts (Hoogduuts), die et een aandere kaante uutdrif, veural an de zuudkaante waor et een dialektkontinuüm vormp mit et Hoogduuts. Zokken verschillen zie'j veural a'j kieken naor de ontlening van nieje woorden en naor de schriefwieze. Zo hef et Duuts-Nedersaksisch de zongenaamde Großschreibung (et schrieven van heufdwoorden mit heufdletters) overeneumen van et Hoogduuts, terwiel dat verschiensel in de spelling van de Nederlaands-Nedersaksische dialekten van Nederlaand nargens veurkömp.
Wat de sprekers zelf angeet, hebben de Nedersaksische sprekers in Nederlaand der over et algemeen gien meuite mee um an te nemen dat ze in et noordelike deel Duutslaand een zelfde soort dialekten praoten. Aandersumme vienen de meeste Nedersaksische sprekers uut Duutslaand niet dat de taal deurlöp op Nederlaands grondgebied.
Taalgrens
De heufdverdeling van et Nedersaksisch löp zo as ezeegd 'niet' langes et geschei van Nederlaand en Duutslaand. Integendeel: vake heurt een Nedersaksisch dialekt uut Nederlaand bie een groter Duuts gebied. Zo is et grootste gedeelte van et Nedersaksisch een onderdeel et Westfaols en heurt et Gronings bie et Noord-Nedersaksisch, veural bie et Oostfrisch. Toch is et idee van de rieksgrens as taalgrens nog niet zo'n slicht idee: veural in de woordeschat bin der veule overeenkomsten tussen de dialekten an de Nederlaandse kaante, dit kömp deurdat – zo as hierboven al beschreven steet – der deur de eeuwen hinne, in Nederlaand naor et Nederlaands ekeken is veur nieje woorden en in Duutslaand naor et Duuts, deur disse ontwikkeling bin de dialekten soms iezelig vere uut mekaar egreuid. Et Gronings is een kleine uutzundering, veule Groningse woorden koemen oek in et Oostfrisch veur.
Uut onderzeuk blik det de verstaonbaorheid van Duuts Nedersaksisch en Nederlaands Nedersaksisch niet perse slechter wördt en det de baosis etzelfde blif, terwiel beiden richting et Standaardnederlaands en Hoogduuts hen greuit.
Nederlaand
Et antal sprekers van et Nedersaksisch (in Nederlaand) is volgens een telling uut 2003 (bron: taaltelling Nedersaksisch van Henk Bloemhoff) zo'n 1.616.000. Daor zatten de 150.000 sprekers uut de rest van Nederlaand (veural de Raandstad) en et butenlaand al bie in (Kanada, Australië, Amerika, Niej-Zeelaand). De 1.466.000 sprekers die in et Nedersaksische taalgebied woenen, vormen 9,1% van de Nederlaandse bevolking en woenen in verschillende regio's; dit ku'j hieronder in de tabel oek aoflezen. Je mutten niet vergeten dat et veur een groot part um ouwere meensen geet en dat et sprekersantal daorumme oek rap umlege geet. Et antal tweede- of dardetaalsprekers nimp de aof-eleupen tied wel wat toe. Oek is der de leste tied meer andacht veur et opniej anleren van et Nedersaksisch bie de kienders. Dit mut veurkoemen dat et antal niet nog veerder zakt. Eerder as 2003 is der nog nooit een telling ewest veur et hele Nedersaksische taalgebied.
Et antal sprekers van et Nederlaands-Nedersaksisch in vergelieking tot aandere talen van Nederlaand: In 1995, 1997, 1999, 2001, 2003 en 2011 hebben er representatieve steekproeven eweest die disse ciefers gaven :
Duutslaand
Et antal aktieve sprekers van et Nedersaksisch wördt veur Duutslaand vake rond de 5,5 miljoen eschat, waorvan zo'n vier miljoen meensen de taal goed tot uutstekend kunnen spreken. Zo'n 10,2 miljoen Duutsers hebben enige passieve kennis van et Nedersaksisch en zo'n twee miljoen meensen spreken et vake. Hierbie koemen de rond 200.000 sprekers van et Plautdietsch, die overwegend buten de onderzeuksgebiejen woenen en bin daorumme dus oek niet mee-eneumen in de telling. Et antal passieve sprekers, dit wil zegen de meensen die et Nedersaksisch verstaon, wördt vake mit tien miljoen en hoger an-egeven veur Duutslaand, mer disse antallen kunnen oek veule hoger liggen (kiek hierboven).
Wereldwied
In totaal kan et antal Nedersaksische sprekers in Europa, die de taal aordig goed spreken, hooguut acht miljoen bedragen; veur de staoten buten Europa, waor et Nedersaksisch (vake in de variëteit Plautdietsch) espreuken wördt, bin meestentieds gien krekte antallen veurhaanden. Et antal Nedersaksische moerstaalsprekers wördt op zo'n één tot vier miljoen eschat.
Expansie
In feite waren der in de middeleeuwen dree algemene voertalen in et Duuts-Nederlaandse dialektkontinuüm:
Sinds de Biebelvertaling van Maarten Luther begun et Oudnedersaksisch meer en meer plaotse te maken veur et Hoogduuts. In de 16e eeuw wördden in de oostelike delen van Nederlaand oek wel een tussenvorm van et Nedersaksisch en et Vlaams-Braobaants (Nederdietsch) an-ebust onder de naam Oostersch, mer disse taalvorm kon de stried mit et Nederlaands niet an.
Dat et Nedersaksisch nog tot nao de middeleeuwen een "lingua franca" mit een bepaolde uutbreidingskracht is ebleven, blik uut et feit dat umstreeks 1500 de eertieds Friese dialekten in de Groninger Ommelaanden onder invleud van de van et Nedersaksische dialekt van de stad Groningen overgungen op et Nedersaksisch. Een Soortgeliek proces herhaolden zich minder as een eeuw laoter in Oostfrieslaand.
Invleujen op aandere talen
In de laote middeleeuwen oefenden et Nedersaksisch een grote invleud uut op et Deens, en indirekt oek op et Zweeds en et Noors. Dat hef der in belangrieke maote toe bie-edreugen dat disse talen onderling beter verstaonbaor bin en ok veur sprekers van et Nederlaands en Duuts nog aordig gauw an te leren bin.
Achteruutgang
De Nedersaksische streektaal wördden volgens dr. Geert Driessen van onderzeuksburo ITS van de Radboud Universiteit Nijmegen in 2011 nog mer deur zo'n vuuftien percent van de volwassenen mit kienders espreuken, één percent van de moors gaf an plat te praoten mit heur kienders, twee percent van de vaors gaf an plat te praoten, en van de kienders zelf zeeg één percent dat ze plat praotten mit breurs, zussen of kammeraojen. et Schaamtegeveul veur et "plat praoten" hef dertoe eleid dat ouwers et de jonge meensen niet eleerd hebben. Et nogal breed veurkoemende idee dat meensen die plat praoten boers en dom bin gif de streektaal een slicht anzien.
Klankverschuving
Liekas de Anglo-Friese talen en de Noord-Germaanse talen, is et Nedersaksisch niet beïnvleud deur de Hoogduutse klankverschuving behalven de ouwe klank die verscheuven is naor /d/.
Antekening: *et Duutse woord Kerl is een leenwoord van et Nedersaksisch; **De reeks Wief-wijf, enz. bin kognaoten, niet semantisch geliekweerdig. De betekenisse van sommigen van disse woorden bin in verloop van tied veraanderd. Et Engelse "wife" (echtgenote) is bieveurbeeld niet et zelfde as wief (vrouw).
Nedersaksische variëteiten
[[Bestaand:Plattdüütsche Dialektrebeden.png|thumb|
Staand van veur 1945]] [[Bestaand:Isoglossen.svg|thumb|Een antal van de belangriekste isoglossen van et Nedersaksisch
]] right|thumb|Taalkundige indeling van et Nedersaksisch thumb|Gebied in Nederlaand waor Nedersaksisch espreuken wördt
Vanwegen de grote verspreiding van et Nedersaksisch (eertieds van Nimmersatt tot Bunschoten an toe) bin der verschillende dialektvariaanten ontstaon, die'j roewweg in twee heufdgroepen in kunnen delen:
Nedersaksische spelling
Der is nog gien officieel an-eneumen spelling veur et Nedersaksisch. Der hebben wel veurstellen ewest, zo as de Vosbergenschriefwiese uut 1955 (veur et Nedersaksisch uut Nederlaand en Duutslaand) en de SONT-spelling uut 2000 (veur et Nederlaands-Nedersaksisch), die allebeie niet an-eneumen bin. De SONT-spelling hef de meeste anhang van de twee, mer plaotselike spellingsrichtlienden bin et gebrukelikst. In 2011 is de Algemene Nedersaksische Schriefwieze ontwikkeld, en is een verfiening, vereenvoudiging en uutbreiding van de SONT-spelling. In 2018 is de Nysassiske Skryvwyse uutebrocht, dat een veerdere uutwarking is van de inkomplete Algemeyne Schryvwys'. Disse twee schriefwiezes bin de veurkeursspelling op de Nedersaksische Wikipedie.
Veurbeeldzinnen
De volgende veurbeeldzinnen bin eschreven op baosis van de uutspraak, niet op baosis van de (veurkeurs)schriefwieze.
Zuudoost-Drèents
De huuzn hebm een geute van grune varve. Een vrouw hef zolt water uut de ketel in een bakkie of pottie doan. (Weiteveen)
Vjens
De huse hebt ne go-e-te van gruine vaaive. Ne vraauwe hef zalt waeter uut een kjättel in een bakkie of pöttie edwoan. (t Vjenne)
Taalkodes uut de ISO 639-3-reeks
Elk Nedersaksisch heufddialekt uut Nederlaand (behalven et Urkers) hef zien eigen officiële taalkode. Hieronder ku'j disse taalkodes vienen:
Uutgaonde verwiezingen
Informasie:
Organisasies:
As der een organisasie niet bie steet, ma'j et der gerust bie zetten.
Schrievers:
Muzikaanten:
Overig:
Linux
Linux of GNU/Linux is n besturingssysteem veur komputers. Kenmarken dervan bunt dat t vri'j (open source, d.w.z. neet in t bezit van n kommersieel bedrief, en met inzicht in de bronkode), unix-achtig en meergebroeker (multi user) is. t Is altied baseerd is op den Linux-kern en veur n belangriek deel op GNU-programmatuur. t Wörd verspreid onder de GPL-lisensie, waordeur t makkelik te verspreiden, en an te passen is, wat hef bi'j-edragen an t sukses.
Also sprach Zarathustra
De ideyen van Friedrich Nietzsche hebbet ait noch een groute invloid up de gedachtenleaven van unse tyd. Hy hevt van een groute betekkenisse ewesd vöär unse kulture.