cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sybrand van Haersma Buma
thumb|Sybrand van Haersma Buma in 2012
Sybrand van Haersma Buma (Workum, 30 juli 1965) is nen Nederlaandsen politieker van t CDA. Op t moment is e fraktieanvoerder in den Tweeden Kamer en liesttrekker bi'j de Tweede Kamerverkiezingen van september 2012. Op 18 mei 2012 wier Van Haersma Buma ekaozen tot parti'janvoerder, waornao hee op 30 juni formeel beneumd worden. Eerder was e al parti'janvoerder, samen met visepremier en minister Maxime Verhagen en parti'jveurzitter Ruth Peetoom. In 2019 werd er burgemeester van Liwwadden.
Piramide
thumb|250px|Olde piramides Piramides binnen baauwwaarken dij in veule oale beschoavens baauwd wuiren. De grode overainkommst tuzzen de piramides van de oale beschoavens is dat zai n brede boases hebben en den schuun tou lopen. De reden veur de brede boases is dat olde beschoavens gain stevege materioalen as stoal harren dij heur in stoat stelden om hoge baauwwaarken te môken dij richt noar boven goan.
Egypte
De vernuimdste piramides binnen dij uut t oale Egypte. Dizze wuiren bruukt as groaven veur de faraos. De oale Egyptenoarn môkten de boetenkaande van de piramides glad mit gold en marmer. De bekendste piramide in Egypte is de Grode Piramide van Giza. Dizzent is ain van de zeuven wereldwonder uut de klassieke oldhaid en de ainige dij tot op heden bewoard bleven is.
Nubia
In Nubia, ten zuden van Egypte, wuiren veul meer, môr klainere, piramides baauwd dan in Egypte. De piramides in Nubia goan steiler omhoog en binnen nait zo as in Egypte beduild as groaven, môr monumenten veur dode keunings. De piramides wuirden hier tot noa 300 noa Kristus baauwd.
China
In China binnen rond de provìnzie Shaanxi allerlaai piramides vonden, woar man nog niks over wait. t Aantal, de baauw en t doul binnen nait bekend.
Mesopotoamie
De Mesopotoamier baauwden piramides mit n serie loagen dij ook wel ziggoerats nuimd worden. Zai wuiren in oale tieden mit felle kleuren beschilderd. Der is enkeld weinig bewoard bleven van dizze piramides, omdat zai van kleistainen môkt waren. Van de Toern van Babel wordt zegd dat t n ziggoerat was.
Aeolische ôfzetten
thumb|250px|Aeolische ôfzetten van dailtjes in poolwoestenisomstaandegheden. Lokoatsie: aan de vout van de [[Askja op Ieslaand.]] De term Aeolische ôfzetten (oetsproken as [ajoolieze], ook wel eolische) is n geologisch verschiensel dat veroorzoakt wordt deur de wind. Dailtjes worden deur de wind mitnomen en aargens aans weer hìn zet. t Beste veurbeeld hiervan is n duun dij gruit en verploatst wordt deur de wind. Mit n duur woord wordt dit ook wel sedimìntoatsie nuimd. De noam aeolische ôfzetten komt van de Reumse god Aeolus.
Piramide
Griekenlaand
In Griekenlaand wuiren ook piramides baauwd. Ain van dizze piramides is older as de Piramide van Cheops. Dizze dateerd uut de 21e aiw veur Kristus.
Aeolische ôfzetten
Noast de aeolische ôfzetten bestoan ook nog de fluviatiele ôfzetten, dat is sedimìntoatsie deur revierwoater, maritieme ôfzetten, dat komt deur zeewoater en glazjoale ôfzetten, dat komt deur laandies.
Zweeds
thumb|Verspreiding van et Zweeds Et Zweeds (in et Zweeds: ) is een Noord-Germaanse of Skandinavische tael mit meer as 10 miljoen sprekers. Et is de officiële tael van Zweden (omdebi'j 8,8 miljoen sprekers) en ien van de officiële taelen van Finlaand (omdebi'j 300.000 sprekers). Op de Finse Ålandseilanen is et Zweeds de ienigste voertael.
Et Zweeds is nauw verwaant an de aandere twie vaastelaand-Skandinavische taelen, et Deens en et Noors. Et Zweeds en et Noors, en in iets mindere maote et Deens, bin onderling redelik verstaonber. Pattie woorden bin aanders, grammatikaol kommen de taelen overiene. De spelling is wel verschillend.
Kenmarkend veur de uutspraoke van et Zweeds is de melodie: et is een toontael. D'r bestaon twie verschillende toonaksenten, en disse kunnen betekenisonderscheidend wezen. Et woord anden betekent, ofhaankelik van de intonaosie, "de ente" of "de geest". Hoe de toonaksenten daodwarkelik uutspreuken wodden is stark ofhaankelik van waor de spreker wegkomp. In et zuden onderscheiden ze de tonen meer in de lengte as in de toonhoogte. Butendat wodt een woord allienig mit toonaksent uutspreuken as et een belangrieke grammatikaole funktie in een zin vervult.
Taelgebiet
Et Zweeds is de nationaole tael van Zweden, veur 8 miljoen de memmetael en veur 1 miljoen immigranten de twiede tael. Et is ok een officiële tael in Finlaand en de memmetael van 5,9% (zowat 300.000 meensken) van de Finse bevolking, veurnamelik an de zuudwestkust (en op de eilanen). Op Åland is et veur 95% van de bevolking de memmetael. Veerder is in 3 Finse gemienten op et vasteland et Zweeds de ienige officiële tael: Korsnäs, Närpes en Larsmo. Et Zweeds is ok veur Finstaligen in hiel Finlaand een verplicht vak op de middelbere schoelen (gemiddeld 2 ure in de wieke). Ok in Estlaand is d'r een hiel klein gedielte van de bevolking dat Estlaand-Zweeds praot. In de Middelieuwen was dit tegen de 10% van de Estse bevolking, mar dit antal wodt rap minder. Zweeds is ok de memmetael van ien groep emigranten in de Verienigde Staoten, veural in de staoten Minnesota en Illinois. Ook in Zuud-Amerika (Argentinië en Brazilië) bin d'r kleine groepen Zweedstaeligen. Bovendien bin d'r over de hiele wereld 40.000 meensken die Zweeds leren (op volksuniversiteiten en aandere schoelen).
Officiële tael
Et Zweeds is de nationaole en officiële tael van Zweden. In et vleden bin d'r in et parlement wel goenend west die et Zweeds as ienige officiële tael van Zweden erkennen wilden, mar dat veurstel is ofwezen. In Fianland is et wel iene van de twee officiële taelen, naost et Fins. In de Europese Unie is et ok iene van de 23 officiële taelen zoas et ok in de Noordse Raod ien fan de drie warktaelen is (Deens en Noors bin de eren).
Woordeschat en alfabet
De woordeschat van et Zweeds bestaot grotendiels uut Germaanse woorden. Mit et Deens en et Noors is et Zweeds, veural in lexikael opzicht, in de Hanzetied slim beïnvloed deur et Nedersaksisch. Wieder bin der veural lienwoorden uut et Latien en Grieks (beide mit de komst van et kristendom), et Fraans (in de 17e ieuw) en et Hoogduuts, en bin der wat zeemanstermen uut et Nederlaans. Tegensworig wodden d'r veul woorden uut et Ingels overneumen, al dan niet anpast of letterlik vertaeld (leenvertaeling).
Et Zweeds wodt schreven mit et Latiense alfabet, waoran nao de z drie tekens toevoegd binnen: å, ä en ö. Disse tekens wodden as appatte letters zien en wodden ongeveer uutspreuken as [o], [è] en [eu]. De letter o wodt in de regel as [oe] en soms as [o] uutspreuken. Tredisioneel wodde de w niet as een appatte letter zien mar as een variaant van de V, en wodde dus ok bi'j de V sorteerd, mar sund april 2006 gelt de w as een volweerdige letter van et Zweedse alfabet, waormit et antal letters op 29 komp.
Woatervälle in Ieslaand
250px|thumb|right|[[Skógafoss.]] 250px|thumb|right|[[Goðafoss.]] 250px|thumb|right|[[Háifoss.]] 250px|thumb|right|[[Svartifoss.]] De woatervälle van Ieslaand beheurt deur öare verskeaindheaid en skoonheaid töt de netuurwöndern van Ieslaand. Deur nen klimoat met völn neaderslag (reagn en sneej) vörm Ieslaand ne goode ömgeffige öm woatervälle te moakn.'
De bekantste Ieslaands woatervälle bint:
Algemene Nedersaksische Schriefwieze
Uutgangspunten
De principes van leesbaorheid en bruukbaorheid vormen in disse spelling, net as in de SONT-spelling, et uutgangspunt, hierbie mut der vanzelf wel op elet wörden dat et allemaole konsistent en konsekwent is. Die konsistensie en konsekwensie mag der vanzelf niet toe liejen da'j in et uterste terechtekoemen van een spelling, die zo nauw luustert naor de klanken as dat ze uutespreuken wörden. Een fonetische spelling is niet allinnig meuilik leesbaor mer oek niet arg zinvol a'j een breed publiek bereiken willen. Et is allinnig zinvol veur utingen in de taalkunde waorbie klankverschillen an-egeven mutten wörden, mer daorveur ku'j mooi et naor sekure Internasionale Klankeschrift (IPA) gebruken. Daornaost hef disse spelling, in tegenstelling tot de SONT-spelling, as uutgangspunt um wat meer bie et Duuts-Nedersaksisch an te sluten.
Belangrieke punten
Eén van de anpassingen is et schrieven van de uutgang -lijk as -lik. Hier is veur ekeuzen umdat -lijk niet overenekömp mit de uutspraak, en umdat -lik een verkorting is van de oorspronkelike lange i-uutsprake uut et Oudsaksische -līk, en et Middelnederduutse -lik / -lyk, dat later aofesleten is tot een sjwa. Schriefwiezes as -lek en -luk zollen té fonetisch wörden. De schriefwieze -lik slöt oek beter an bie de aandere Germaanse talen (vergeliek: -lich, -lik, -lig, -ligur/-legur en -ly).
Et achtervoegsel -isch is wel behouwen umdat et in et merendeel van de bestaonde Nedersaksische schriefwiezes zo eschreven wördt, en umdat et anslöt bie et Duuts-Saksisch.
Um an te sluten bie et Platduuts (et Nedersaksisch van Duutslaand) is derveur ekeuzen um de letter c te schrieven as <k>, as de uutsprake mit een /k/ is, en et blif <c> as et een /s/-klank hef. Een uutzundering is bie et gebruuk van uutheemse woorden waorvan nog dudelik te heuren/zien is dat et een butenlaands woord is. Bieveurbeeld: et Italiaanse woord cappuccino, mer et woord computer is dusdaonig in-eburgerd in de taal dat et as komputer eschreven wördt. Een ander geval is nao een <k>, bv. in woorden as aksent en aksepteren.
In et Nedersaksisch wörden lidwoorden vake aofekort eschreven. Dit wördt vake mit een aofkappingsteken (') edaon, mer deurda'j zo een onrustig beeld kriegen is derveur ekeuzen um et daor vort te laoten, of bie veurkeur et woord voluut te schrieven. Et aofkappingsteken wördt wel gebruukt in woorden as zo'n en programma's, enzovoorts.
Schriefwieze ao/oa en ae/ea
Veur een groot deel kömp et overene mit de SONT-spelling en hef nog wat elementen uut de aandere Nedersaksische spellingssystemen overeneumen, en as bepaolde punten niet aanders vastesteld bin, dan geldt de Nederlaandse spelling. De Algemene Nedersaksische Schriefwieze maakt, zo as de SONT-spelling oek veurzichtig angif, een onderscheid tussen de ao (deur de SONT umschreven as een heldere vokaal, en klinkt as: of ) en oa (deur de SONT umschreven as een donkere vokaal, en klinkt as:  of ). In et Twents wördt der wel <oa> eschreven, hoewel der een heldere vokaal bedoeld wördt, dit vanwegen de lange spellingstradisie dervan. Oek in woorden die in et Oudsaksisch een o/u hadden wördt <oa> gebruukt, en <ao> in woorden waor et Oudsaksische a/ā/e had, zo krie'j bv. jaor (NL: jaar) en baos (NL: baas) versus oaver (NL: over) en boaven (NL: boven). De <ae> steet veur een langerekten è-klank ontstaon uut a/ā, de <ea> uut e/i. De ää is op-eneumen in de schriefwieze en is een klank die tussen de <aa> en <ae> in ligt (klinkt as: ). Kiek op op de ANS-overzichtszied veur een overzicht van alle letterkombinasies en de uutspraak dervan.
Keulen
thumb|Blik op 't centrum van Keulen. Van links naor rechts de olde binnenstad, de Kölner Philharmonie, 't Museum Ludwig, de Dom, de Hohenzollernbrogge, 't centraol stesjon en de Musical DomeKeulen (Duuts: Köln, Keuls: Kölle; Nedersaksische uutspraoke: Keuln) is een stadsdistrict (kreisfreie Stadt) en metropool in de Duutse dielstaot Noordrien-Westfaolen. De stad lig an weerskaanten van de Rien, ten noorden van Bonn en ten zuden van Neuss en Düsseldörp. Mit 1.017.155 inwoners op 31 december 2011 is Keulen de vierde stad van Duutslaand en de grootste in de dielstaot. In 't stedelijke gebied woont zo'n tweeënhalf miljoen lu. Keulen is de heufdstad van 't Regierungsbezirk Keulen en de officieuze heufdstad van 't Rienlaand.
Alexander Pechtold
thumb|Alexander Pechtold
Alexander Pechtold (Delft, 16 december 1965) is nen Nederlaandsen politieker veur Democraten 66 (D66).
E was van 2006 tot 2018 fraktieveurzitter in den Tweeden Kamer en liesttrekker bi'j de Tweede Kamerverkiezingen van 2006, 2010, 2012 en 2017.
Van 1997 tot 2003 was e wetholder van Leidn, van 2003 tot 2005 borgemeister van Wageningen en van 2005 tot 2006 minister.
Sisiliaans
300px|thumb|Sisilaans taalgebied
t Sisiliaans (lu sicilianu, lingua siciliana) is n Romaanse streektaal die espreuken wörden op t Zuud-Italiaanse eilaand Sisilië, Zuud- en Sentraal-Kalabrië (waor t Zuud-Kalabries eneumd wörden), in de streek Salento in Zuud-Apulië (waor t Salentino heet) en in Kampanië, op t vastelaand van Italië (waor t Cilentanto heet). Sommigen denken dat t Sisiliaans de oudste Romaanse taal veurstelt die van t Volkslatien aofstamp, mer hef gien breed draagvlak onder taalwetenschappers, en wörden somtieds hevig bekritiseerd. t Antal sprekers wörden eschat op zo'n acht miljoen sprekers.
Celia, Lib. 2
(~1575)
Don Chisciotti e Sanciu Panza (Cantu quintu)
(~1790)
Briscula 'n Cumpagni
(~1900)
Noordoost-Frieslaand
Noordoost-Frieslaand (officieel Fries: Noardeast-Fryslân) is een gemiente mit 45.251 (1 jannewaori 2020 ) binnen de gelieknaemige regio in Frieslaand, die op 1 jannewaori 2019 ontstaon is uut de gemienten Dongerediel, Ferwerderediel en Kollumerlaand en Nijkruuslaand.
Geschiedenis
In eerste instantie was et de bedoeling dat in de regio Noordoost-Frieslaand een nog grotere ni'je gemiente zol ontstaon uut de gemienten Dantumediel, Dongerediel, Ferwerderediel en Kollumerlaand. Vanof 1 jannewaori 2017 bin disse vier gemienten ambtelik fuseerd. Dantumediel doet liekewel niet mit an de bestuurlike fusie en zal nao de vorming van de ni'je gemiente diensten ofnemen zonder dat ze zels een ambtelik apparaot het.
Waopen
Bi'j de gemienteraodsvergaodering van 2 jannewaori 2019 onthulde waornemend borgemeister Hayo Apotheker et ni'je waopen van de gemiente. Dit waopen het bovenin twie golvende balken in blauw en geel, die angeven dat et een kustgemiente is. Et overige diel is gruun, belaeden mit een goolden steern, die veurkwam in de waopens van de drie oorspronkelike gemienten. Et waopen wordt dekt deur een Friese grieteni'jkrone. Disse krone is overneumen van Kollumerlaand c.a. en Dongerediel.
Plakken
De gemiente bestaot uut de stad Dokkum en daornaost 52 dörpen. Diels bin de Friese naemen de officiële, diels de Nederlaandse.
Stad en dörpen
In de gemiente liggen de volgende officiële woonplakken (steden en dörpen):
Naost disse officiële woonplakken bin der nog een antal dörpen die (nog) gien officiële woonplak bin of buurtskappen die ok wel dörp nuumd worden kunnen: Oostmehorn, Ezumeziel, Tiltjeburen en Westerniekark.
Buurtskappen
Naost de officiële plakken en inkelde andere niet-officiële plakken bin der in de gemiente de volgende buurtskappen:
Daornaost leit een stuk van de streek Wildpad in de gemiente, et grootste diel leit in de gemiente Achtkarspelen, die op 28 meert 2019 besleut dat der eigen plaknaemborden kommen.
Tael
Op et grondgebied van de gemiente wordt veurnaemelik Fries praotn. De gemiente is de ienigste in de perveensie Frieslaand waor naost et Fries en et Nederlaands ok een Grunnings dialelt spreuken wordt: in de dörpen De Pomp, Muntjeziel, Warfstermeule en Burum wordt Kollumerlaands of Pompsters praot.
Emile Roemer
thumb|Emile Roemer Emile Gerardus Maria Roemer (Boxmeer, 24 augustus 1962) is nen Nederlaandsen politieker veur de Socialistiese Parti'je. Hee is sund de Tweede Kamerverkiezingen 2006 lid van den Tweeden Kamer, sund 2010 is e den fraktieveurzitter, waor at e Agnes Kant opvolgen.
Evangelie van Tomas
thumb|Stuk van t evangelie
Emile Roemer
Van 2002 tot 2006 was e wetholder van Boxmeer.
Evangelie van Tomas
Et evangely van Thomas, evangely volgens Thomas of anders Thomas Evangely bint de namen van een olde papyrus dee stamt uut et vrogge kristendum, en erekkend wörd by de gnostyk. De gnostyk is eyne, nåst et katolicisme, van de invloodrykse stromings uut et vrogge kristendum ewest, wülk later verketterd, vervolged en uut-evaagd wördden döär de katolyke karke van dee tyd. Der bint nog völle meyr bokies evüdeen dee uut et de begüntyd van et kristendum stamt, mar disse hevt meyr andacht ekreygen vanweygens syn vrogge datering en vergelykings med de bybelse over-eleyverde evangelys. Et hevt sülvs de name ekreygen van et 'vyvde evangely', ouk al is de karke et dår neet med eyns. Ouk gevt et, net-as de andere gnostiske geskrivten, een better beyld van ho as et allemåle der an to güngen in de eyrste ewen van unse jårtelling.
De vünds
Et evangely wördden evünden döär twey buren in Nag Hammadi, wat ligt in Egypte, in een krüke. In dee krüke vünden sy nåst völle andere koptiske geskrivten ouk een good bewårde handskrivt van een, töt toon to, unbekenden evangely. De tekste besteet uut een un-ordende reykse lösse uutspråken van Jesus (de) Kristus. In dit evangely sölv wördden een Didymus Judas Thomas enömed as de skryver, den wy ouk al wal kenden as eyne van de leyrlings van Jesus, uut de uns bekenden Bybel. Alleyne gevt dit evangely een tötaal ander licht up Jesus as wat den Bybel döt. De belangrykheid van dit book wörd nu wal döär völle lüde erkend, en lüde sprekket dan ouk van et ' vyvde evangely ', of sülvs van ' et verlöären evangely '.
Dateyring
En dan vöäral vanuut de traditsionele kristelike hook, de karke, besteet der völle teygenwark, sy willet Thomas neet annemmen as een autentyk en vrogge brunne oaver Jesus. Want et Thomas Evangely beskrevt Jesus heyl anders as wat de karken doot.
Den skryver
In et book wördt Didymus Judas Thomas når vöärent esköäven as den skryver. Nu was et in et vrogge kristendum gewoon ümme geskrivten, wår se wys med waren, hen te skryven an apostelen van Jesus ümme so et eskreyvende meyr anseen te geaven (Pseudepigrafen). Et is düs mar seyr de vråge of-as Thomas inderdåd den skryver is. Med de bybelske evangelys hebbet wy etsülvde probleem..
Inhold
In et Thomas Evangely vindet wy 114 uutspråken dee an Jesus to eskreyven binnet. De updeyling in logia (so wörd de uutspråken enömed) is neet oorsprüngelik, disse bint later döär vertalers emaket ümme de tekse wat makkeliker te leysen te maken. In Thomas untmoten wy Jesus as een spirituele leraar den de mensken de weg når et kuningryk wysen wol. Dit kuningryk ligt neet, so as in den bybel, buten unse werld, mar vat meyr samen de warkelikheid wårin asset wy leyvet. Sülvkennis is dan ouk de slöttel når disse andere wyse van kyken en Jesus beskrevt up een vake dichterlike wyse de upståkels dee wy nemmen müttet ümme töt disse sülvkennis te kummen (en bekende uutspråke van de gnostiske Jesus is dan ouk: 'kent usülve'). Jesus tred dan ouk up as een soort senmeyster, hy sprekt in rådsels, steyds torügge wysend når de söker hümsülv med völle nådrük up de belangrykheid van et 'hyr en nu'.
Vossebeze
thumb|Vossebeze De vossebeze of rooie bosbeze (Vaccinium vitis-idaea) is n plaante uut de heedfamilie (Ericaceae).
DZOH Emmen
DZOH Emmen is een voetbalverreniging in het Zuud-Oosten van Drenthe. Doar hebt oak heel bekende voetbalspelurs etraind, zoals Lionel Messi en Angel Di Maria, toen t jeugd WK in Nederlaand werd eholln. Het 1e van DZOH spult in de 2e klasse van Nederlaand.
Vossebeze
Botaniese beschrieving
De dwargstruke wörden tussen de 10 en 40 sentimeter groot en hef n kompakte, rechtopstaonde vorm. De ovale blaojen bin aofwisselend eplaotst en tweedelig erangschikt, donkergreun en leerachtig. An t einde van de greuischeuten hangen de trossen mit witte, soms raozige, klokvormige bloemen. De bloemtrossen bestaon uut vier bloemen. Bie aandere soorten bosbezen is dat meestentieds vuuf bloemen. An t einde van augustus en begin september riepen de bezen in vuuf tot zes weken van wit naor helderrood. Kultivars riepen onder goeie umstaandighejen nog n tweede keer in september en oktober. De vossebeze is greunblievend.
Veurkoemen
Umdat de vossebeze vorstbestendig is (temperaturen tot -22 °C wörden verdragen), kömp de soort overal op t noordelik halfrond veur, van de noordelike gemaotigde klimaotszaone tot in t bereik van de Noordpoolsirkel (71 °N in Greunlaand). In Nederlaand is de soort onder meer te vienen op de Sallaandse heuvelrogge en op de Veluwe. t Tiert best in zunnige en dreuge staandplaotsen op zure, schraole grond en verdraagt zelfs nog schaoduwrieke bossen en voedingsarme zaandgronden.
Gebruuk
In Noord- en Sentraal-Europa wörden vossebezen vake bie wildgerechten egeten, veural in de Skandinaviese laanden, Polen, Slowakije en Karelië (Ruslaand). Vanwegen zien vrange, zure smaak, die deur t hoge gehalte an fruitzuren wörden veroorzaakt (onder meer askorbinezuur, benzoëzuur en salisylzuur), wörden de vrucht haost niet rauw egeten en meestentieds verwarkt in n sjem of kompot.
In de vruchten zitten veule gezonde stoffen zo as vitamine C, vitamine B1, vitamine B2, vitamine B3, β-karoteen, proanthosyanidine, kwersitine en arbutine. Oek zitten der mineralen in de vruchten zo as kalium, kalsium, magnesium en fosfaot.
De bezen bin goed bie t laoten verdwienen van nierstenen, t kan scheurbuuk veurkoemen en de vitamine C en de flavonoïden kunnen n positieve invleud op t aofweersysteem hebben. t Zol oek goed ween veur de ogen. Naost de bezen zitten der oek in de blaojen alderhaande stoffen mit n geneeskrachtige warking, zo bin blaojen veural goed te gebruken bie n vergrote prostaot of bie blaosontstekingen.
Voedingsweerde
Bron: EU (EU NWKRL 90/496/EWG)
Trivia
Vake wörden de blaojen an-etast deur de schimmel Exobasidium vaccinii.
Marke (bestuur)
thumb|right|250px|Boerderije Ottenhof in de [[Dealdner Es, waor 't arfmarkenrichterschop van de Grote Boermarke van Dealden an verbunden was]] thumb|250px|Dizze kaorte uut 1866 van de vroggere gemiente [[Anloo in Drenthe gef nog een köppel marken an: de Marke van Schipborg, de Marke van Annen, de Marke van Anloo, de Marke van Gaastern en de Marke van Aandern.]] De marke, ok markegeneutschop, boermarke of boerschop enuumd, was een middelieuwse groep dikkere boeren, de markegeneuten, die mandielig 't beheer en gebruuk van heur maandelaand (gemienschoppelijk laand) regelden. 't Woord 'marke', wat grèenze of scheiding beduudt, wördt ok gebruukt um 't gebied mit an te geven det bij een dörp heurt.
In Frieslaand en Grunning hej ok de termen meente, meenschaar, boermande of boermanje; in Drenthe miente of meent(e). Det slag niet op al 't weuste laand van 't dörp, mar specifiek op de mandielig beheerde wei- of heuilaanden.
De marke in de zin van markegeneutschop wördt wal ies in toezel ehaald mit de Grunningse en Oostfriese term hammerk of hamrik (Fries: himrik). De hammerk is 't grondgebied van een loug (dörp), mit name de butengebieden.
Vegelinsoord
thumb|Ligging van Vegelinsoord Vegelinsoord (Fries: Vegelinsoard) is een dörp in de gemiente De Friese Meren, in de Nederlaanse perveensie Frieslaand. Et leit in et noordoosten van De Jouwer an et Ni'je Veense Kenaol, en had in 2003 omdebi'j de 400 inwoners. Et beheurde tot 2014 tot de vroggere gemiente Scharsterlaand.
De naeme Vegelinsoord is te herleiden naor de femilie Vegelin van Claerbergen, die in de regio een grote rolle speuld het. Et dörp hiet pas sund 1955 zo, daorveur hiette et Stobbegat, en kot veur de naemsveraandering een hottien Stobbege.
Tot de gemientelike herindieling van 1 jannewaori 1984 maekte et diel uut van de gemiente Haskerlaand.
Beziensweerdigheden
thumb|left|Grevensmeulen
Stichting t Grunneger Bouk
Begunstegers en abonnees kriegen vief moal ien t joar t kulturele tiedschrift Toal en Taiken toustuurd, en kriegen aal joar vergees n nij Grunnegs bouk. Bij de stichten heurt bouk- en spaigelploatjeswinkel De Boukenkist.
Sunt 1985 langt t Grunneger Bouk de K. ter Laan-Pries oet aan lu en organizoatsies dij zok verdainstelk moakt hebben veur de Grunneger kultuur.
Faxi
250px|thumb|right|n Faxi a't reagnt. Den Faxi öf Tungufoss is nen waterval in et zuden van Ieslaand. Den Faxi lig in n Tungufljót, den zinne welle in t Sandvatn hef, een meerken op et zuudn van den Langjökull-gletsjer. Den stroom moondt oeteandelik oet in den Hvítá, den as langs Selfoss löp. In den Faxi lig ne zalmtrappe. Det maakt et veur zalmen lechter um stroomopwearts te goan, moar ze broekt et mer weanig.
Den Faxi leg ongevear 12 km op et zuden van den Gullfoss en 8 km van Skálholt. Den Faxi lig kort an den weg, mer is vanof doar nich zichboar. Een greendweggeken leaidet der hen.
Weust laand
Det weust laand niet bewarkt wördt, wil niet zeggen det de plaatselijke bevolking der gien gebruuk van maakte. 't Wördden beschouwd as mandielig bezit, waor in de Nedersaksische contreien benamings veur bestunden as maandelaand, marke en miente.
Vanof de achttiende ieuw wördden der estreefd weust laand an te maken veur laandbouw en perductiebossen. De ummezetting in laandbouwgrond kwaamp pas goed op gaank naor de anleg van spoorwegen en kenaolen in de negentiende ieuw. De uutgestrekte heidevelden van beveurbield Drenthe en Aoveriessel bint sindsdien veraanderd in netties opedield bouwlaand en plaatselijk ok wal bosgebied. Mit name in Drenthe is der aans ok nog wel heide aover, zoals 't Dwingelderveld. Weust laand wördt vandage de dag bescharmd, beveurbield um de biodiversiteit an te fietern. Ok bint bezukers der drok op umdej der kunt kuiern, fietsen enzowieder.
In Drenthe wördden een akker mit slecht grös wal aneduud as een wuunst, wuunstien of wuustien. Een klein kaampien of een hoekien gröslaand wördden ok wal een weu(n)sie, wuunsie, beunsie of buunsie enuumd. Op Neilusen wördden mit "de Wuuste" een gebied bedoeld det tussen de havezate Oosterveen en de Ommerschaanze lag en det töt in de 17de ieuw niet anemeuken was; op een kaorte uut die tied wördt 't de "Wüste" enuumd. Nao ontginning bleef dizze name veur de streke bestaon.
Diederik Samsom
thumb|Diederik Samsom Diederik Maarten Samsom (Grönningen, 10 juli 1971) is nen Nederlaandsen politieker veur de Parti'je van den Arbeid. Hee zat van 30 januari 2003 tot 12 december 2016 in den Tweeden Kamer. Op 16 meert 2012 wier Samsom deur de laeden van de parti'je ekaozen tot fraktieveurzitter en politiek leider. Sund 12 december 2016 is Lodewijk Asscher politiek leider en Attje Kuiken fraktieveurzitter.
Tied
thumb|right|200px|Den zaandleuper is een oold instrumeant um tiedverstriek te metten. Et is ook geliek ne verbeelding van et verstriek tusken verleden, non en et vuurliggende, woerbie as de korrels gebuurtenisse vuurstelt.
Tied is ne moate woerin at vuurvallen riegeld worden köant van et verleden töt non en et vuurliggende. Doarnöast geeld et ook as de moate van doer van gebuurtenisse en de ruumte doartusken. Tied wörd vake de veerde dimensie neumd, nöast de ruumtelike dimensies.
Van een vuurval kö'j zeggen at det noa een aander vuurval keump. Een vuurval lig op een tiedstip of ogenblik. Tied wörd vake anduudt as ne riege van tiedstippen of vuurvallen. Doarnöast kö'j de doer tusken disse vuurvallen metten. Dit neumt ze dan de tiedsdoer. Tied is dan de opeenvolging en doer van disse tiedstippen.
Tied is al lange een heuwdoonderwoarp in geleuf, filosofie en de wetenskop. Mer et zodöanig beskriewen det al disse vlakken bestrik zoonder in een kringsken te kuieren is nog ginnen wetenskopper elukket. Toch gebroekt et zakenleawen, de industrie, sport, de wetenskoppen en de beeldende keunste allemoal nen vörm van tied in öare metsteelsels. Et gef een antal seempele neet-sloetende umskriewingen van tied:
Twee tegenstriedige meningen oawer tied verdeelt völle bekeande filosofen. Den eersten is det tied onmisboar deel is van den opbouw van et universum; ne dimensie wat vrie steet van vuurvallen, woerin as vuurvallen zik opeenvolgend vuurdoot. Sir Isaac Newton was hier anhanger van. Doarumme wörd et vake Newtoniaansen tied eneumd. Den tweeden is det tied neet slöt op nen soort "hoolder" woer as vuurvallen en dinge "duurhen beweagt" of ne entiteat wat "vlöait", mer det et juust een onmisboar deel is van nen intellektuelen opbouw (samen met ruumte en antal) woerbinnen een meanske vuurvallen riegelt en vergelik. Disse tweede gedachte wör an ehungen duur Gottfried Leibniz en Immanuel Kant. Et zeg det tied gin vuurval én gin deenk is. Et kan doarumme neet emetten of bereaizet worden.
Tied is ene van zeuwen onmisboare fysieke weardes in et Internasjonale Eenhedenstelsel. Met tied kö'j ook aandere weardes metten (zo as snelheaid). Tied kö'j dus neet beskriewen in zulke wearden, umdet et dan nen kreenkredenasie is.
Wiedters kö'j der oawer distern of tied eankeld in de woarnemming van leu besteet. Doarnöast kö'j der nog oawer doon o'j tied köant vernemmen of at et een oordeel is.
Flevolaand
thumb|Flevolaand
Flevolaand (Nederlaands: Flevoland) is een Nederlaandse previnsie in et midden van et laand. Flevolaand is officieel erkind as previnsie op 27 juni 1985.
Flevolaand grinst in et euterste noorden an Frieslaand in in et noordoosten an Overijssel. Et grinst in et noorden an et Markermeer in et IJsselmeer. In et zuidoosten grinst de previnsie an Gelderlaand, in et zuien an de previnsie Utrecht in Noord-Ollaand.
Utrechtse Heuvelrug (gemeente)
Utrechtse Heuvelrug is n gemeente in t zuudoosten van de Nederlangdse provinsie Utrecht die veur n groot deel uut de gelieknamige heuvelrug bestaot. De gemeente is vanof 1 jannewaori 2006 ontstaon deur t samengaon van de veurmaolige gemeenten Amerongen (m.o.v. Elst), Doorn, Dreebargen-Riesenburg, Leersum en Maorn. Op 1 juli 2006 had de gemeente 48.989 inwonners (bron: CBS).
Kernen
De gemeente Utrechtse Heuvelrug het 7 darpen, waorvan Dreebargen-Riesenburg t grootste is. t Gemeentehuus staot in Doorn.
Darpen
Antal inwonners per darp op 1 jannewaori 2008:
Bron: CBS
Buurtsjappen
Naost disse daarpen het de gemeente de volgende buurtsjapen en angdere woenplaotsen:
Boswiek, Breedeveen, Beersjoten, Darthuze, Dreebargen, Dwarswegge, De Groep, De Haor, Haagje, Haspel, Palmstad, Riesenburg, Starkenburg, en Valkenheed.
Ontstaonsgesjiedenis
Op 20 april 2004 hen Gedeputeerde Staoten (GS) van Utrecht n herindelingsontwaarp Heuvelrug uutebrocht. Daorin wier veuresteld Maorn, Amerongen, Leersum, Doorn en Dreebargen-Riesenburg (MALDD) samen te doen. Dat plan kongden minsen van 10 mei 2004 tot 5 juli 2004 bekieken; veur de gemeenten die betrökken waren bie de herindeling leep de termien tot 1 september 2004. Toe t plan bekeken kon worren bin der in totaol 16 zienswiezen in-ediend. Amerongen, Maorn, Doorn en Dreebargen-Riesenburg stemden in mit t samengaon. Daornaost hen Renswou, Wombaarg en Rhenen t ontwaarp positief ontvangen. Leersum sprak zich, op grongd van eigen ongderzeuk en n opiniepeiling ongder de stemgerechtigde inwoeners, uut veur n angdere herindelingsvorm waorbie Leersum, Amerongen en Wiek bie Duurstede samen n gemeente zouwen vormen. Dat veurstel het t bie de angdere beoogde samnewaarkenden niet ehaald. GS meenden dat der genoeg draagvlak was veur n voortzetting van de waarkwieze.
Op 10 november 2004 wier bekendemaakt dat t gemeentehuus van de nieuwe gemeente meugelik in Doorn zou kommen. Begin 2006 het de gemeenteraod van de nieuwe gemeente dit veurnemen bevestigd en eind 2006 veur wat betreft t bestuurlik apparaot en de gemeentewinkel uutevoerd. Ok t ambtelik apparaot zou in de loop der tied naor Doorn gaon.
Provinsiale Staoten hen op 9 desember 2004 t ontwarpadvies van Gedeputeerde Staoten veur de vorming van n nieuwe gemeente Heuvelrug overeneumen. Dat advies hen ze deurestuurd naor de minister van Binnenlangdse Zaken en Koninkrieksrelasies, die n wetsveurstel bie de Tweede Kamer in-ediend het. In t veurjaor van 2005 het de Tweede Kamer t veurstel behangdeld en uuteindelik is t op 16 juni 2005 bie algemene stemming an-eneumen.
t Verangderde wetsveurstel is daornao naor de Eerste Kamer estuurd, die op 13 september 2005 de uuteindelike beslissing eneumen hen. In november 2005 waren der verkiezingen veur de nieuwe gemeenteraod. Daormee was de herindeling per 1 jannewaori 2006 n feit.
Pizza
thumb|250px|Pizza med päddestöle en olyven thumb|250px|Ne pizza in den oaven van een italiaansk eathuus thumb|250px|Inkyk in nen holtoaven thumb|250px|Nen amerikaansken pizza
Ne Pizza is ne (meysttyds) runde deygskyve, med dårup verskeidene bestanddeylen. De pizza kümt oorsprunglik uut de streake rund de Middellandse Sea en dan med name Italie. Dår was et al verskeidene jåren gebrukelik üm eatenswåren van telders van stute te eaten. De bestanddeylen sint meysttyds (nep)kaese, tomaat, gröönkost, olyven of päddestöle. Bakken wordt pizza's in heate oavens.
Uut upgraevingen blikt at de Vikingen in de 9. eywe platte runde deygboadems atten, med dårup allerhande bestanddeylen. Dee deaden se bakken in oavens dee as der al sowat etselvde uutsaggen as de hüdige pizza-oavens. Et duurden noch achthunderd jår vöär at dee lüde et in Italie vöär et eyrst pizza's nöömden.
Eyrst in de 17. eywe skreaven se in Napels oaver "pizza", wår as de lüde når de öärmere deylen van de stad tröäken üm disse 'burenemåltyd' te eaten. Pizzamakers nöömden se pizzaioli.
In de 20. eywe tröäken vöäle italianen når de Vereynigde Ståten. Dår untstünden nye vörme van pizza's, med vake nen dikkeren boadem en meyrdere bestanddeylen. Döärdat de amerikaanske italianen banden bleaven anholden med öäre family in Europa en so ouk recepten uutwesselden, wördden de pizza's in Europa ouk uutbündiger. Mär nooit so uutvorig as de Amerikaanske pizza's.
Töt in de sestiger jåren van de 20. eywe was de italiaanske pizza vake een gorut rechthökig stükke deyg med blouts een beaten tomatensais en wat kaese of ansjovis. Dat deaden se in kleine stråtkröämkes up groute bakplaten bakken. By et verkoupen wör der weader een rechthökig stükke afsneaden.
In vöäle landen verkoupt se pizza's vöär esneaden an et skap. Ne pizzapünte is vake nen kwart (verendeyl) of achtste van nen runden pizza. Eathüse wår as pizza et meystverköchte gerecht is, nöömt se pizzeria's.
Fossárfoss
250px|thumb|right|n Fossárfoss. n Fossárfoss (watervalrivierwaterval) is nen waterval in et zuudoosten van Ieslaand.
Den Fossá hef zinne welle in de bargen op et westen van den Berufjörður en et kolde, healdere water moondet oeteandelik in den Fossárvík (watervalrivierbaai) oet. Nen kleanen stealen weg geet noar den woaterval.
Marleen Veldhuis
thumb|Merleen Veldhuis, Rome 2009 thumb|Marleen Veldhuis op de Europese Kampioenskopn van [[2008]] Magdalena Johanna Maria (Marleen) Veldhuis (Boarne, 29 juni 1979) dut zwemmen op internasjonaal nivoo. Hee wör olympies kampioene, verskeaidene moalen wearldkampioene, verskeaidene moalen Europees kampioene en verskeaidene moalen Neerlaands kampioene op verskilnde zwemoonderdeeln. Hee zwum ook nog vief Neerlaandse rekords op de 50, 100 en 200 meter vrieje slag. In 2007 wör he ekeuzen as Sportvrouw van t Joar.
Sölring
thumb|De Noordfriese dialekten t Sölring (ok wel skreven as: Söl'ring) of Sylters is t Noordfriese dialekt dat spreuken wordt op t eilaand Sylt (in t Noordfries: Söl).
Mit de opkomst van t massatoerisme sund t aende van de negentiende ieuw - waor de anleg van de Hindenburgdamm nog extra an bi'jdreug - raekte t Sölring in verval. Der verhuusden vule sprekers van verskillende Duutse streektaelen, die veur de verstaonberhied overstapten op t Hoogduuts. Ok verhuusden der meer sprekers van t Platduuts vanof t vaastelaand naor t eilaand. Hierdeur gongen de meerste Friezen uutaendelik over op t Duuts as tael veur daegelikse kommunikaosie, de tael die ze ok heur kiender bi'jbrochten. Ok de taelonderdrokking onder Adolf Hitler dreug bi'j an t verval van dit dialekt. Tegenwoordig het t Sölring nog mar zoe'n peer honderd sprekers, dit is mar n peer persent van de totaole Sylter bevolking.
t Kleine antal sprekers dat nog Sölring praot mag him verheugen in erkenning en pogings van de overhied om t gebruuk van de tael an te vieteren. Der binnen n peer peuterspeulzaelen waor de kiender de tael te heuren kriegen, zodat ze bi'jkaans as memmetaelsprekers opgruuien. Ok op verskillende basisskoelen wordt de tael onderwezen. Over t algemien wordt der positief tegen de tael ankeken. De Söl'ring Foriining is de organisaosie die him inzet veur t Fries van Sylt. De saemenwarking mit anvieterers veur de aandere Deense taelminderhied en de streektael Platduuts, verlopt goed.
n Bekende Sylter dichter was Jens Emil Mungard (1885 - 1940), hi'j skreef zien gedichten in t Sölring. Hi'j skreef meer as 700 gedichten, 6 theaterstokken en verskillende proza.
The Beatles
thumb|250px|De Beatles bie hun ankomst in Amerika. Bovenlinks: John Lennon. Bovenrechts:Paul McCartney. Onderlinks: George Harrison. Onderrechts: Ringo Starr The Beatles was n muziekgroep uut de Engelse stad Liverpool. Ze bint in 1963 veur t eerst deurbroken in Nederlaand, mit t liedtien Love me do. Ze hebt maor acht jaor sukses had, toch hebt ze een allebarstends repertoire met liedties as: I Want to Hold Your Hand, Penny Lane, Strawberry Fields Forever en Let it Be. T album "Sgt. Peppers Lonely Hearts Club Band" wordt zien as ien vun de belangriekste albums die as ooit maakt bint.
Jolande Sap
thumb|Jolande Sap Johanna Catharina Maria (Jolande) Sap (Venlo, 22 mei 1963) is ne Nederlaandse politika en ekonome. Van 17 desember 2010 tot 5 oktober 2012 was ze fraksieveurzitter van GreunLinks in den Tweeden Kamer en daormet politiek leider van de parti'je. Zee volgen Femke Halsema op en worden zelf op evolgd deur Bram van Ojik.
Jannie Bakker-Rietman
Jannie Bakker-Rietman, ok publicerend as Jannie Bakker (Gällemuden, 5 oktober 1953), is een Nedersaksisch schriefster uut Aoveriessel.
Ze studeerde Nederlaands in Stad bij Hendrik Entjes en schref vanof begun jaoren zeuventig gedichten, verhalen en columns in 't Gällemunigers. Stokkies van heur hebt in dagblad de Stentor estaone.
In 1973 naamp ze 't initiatief veur de schrieversveriening de Gællemuniger Taelkrink. Mit de studenten Tim Scherings uut Aisen, Henk Bloemhoff uut Ni'jberkoop en Ton Kolkman uut Eanske begunde ze 't aandere jaor Nedersaksisch literair tiedschrift De Pennevogel.
Bij de Iesselakkedemie kwaamp in 2005 heur dichtbundel Meer geliek as eigen uut. Een centraol thema daorin is de problematiek van een opgruiend gezin. Wieder stiet ze in haoste alle bundels van de Iesselakkedemie waorin de risseltaoten van de tweejaorlijkse schriefwedstried van de akkedemie epubliceerd wördt.
Mit Frank Löwik schreef Jannie Bakker-Rietman 't heufdstok 'Streektaalliteraturen in Overijssel' veur 't Handboek Nedersaksische Taal- en Letterkunde (Van Gorcum, 2008). Ze is lid van de Schrieversbond Oaveriessel en de regionaole warkgroep Noord-West Oaveriesselse Schrieverskring (NWO-S).
Op de Mannefestaosie Nedersaksische literetuur in 2021 dreug ze gedichten veur uut Meer geliek as eigen, zowal as wat neiere gedichten. Dizze keuze wördden openeumen in 't Jaorboek Nedersaksisch 2 (2021).
Babyboomers
Babyboomers bint een demografische cohort, veurofgaond an Ginneratie X, van mèensen die geboren bint in de periode van 't ende van de Tweede Wereldoorlog töt begun jaoren zestig. In West-Europa en Noord-Amerika wördt dizze ginneratie vake associeerd mit materiële veurrechten: der bint der ja nogal wat opegruuid in stark verbeterde welvaort, vergeleken mit de veuroorlogse jaoren en de oorlogsjaoren. Dizze verbetering kwaamp diels deur uutgebreide nao-oorlogse aoverheidssteun mit huusvesting en onderwies.
As groep waren de babyboomers rieker, actiever en lichamelijk gezonder as ienige ginneratie die dervéur kwaamp. Ok waren ze de eersten die opgruuiden mit 't idee det de wereld mit de tied beter zol wörden. Dit was ok de ginneratie die meer as ooit verdiende mit wark, en zo de vruchten kun plokken van aovervloedig voedsel, kleding, oldedagsveurzienings en zölfs midlifecrisis-producten. De ginneratie van de babyboomers hef ok kritiek ekregen veur heur toe-eneumen consumentisme, wat deur goenend as butensporig is eziene.
Ree
Ree kan verwiezen naor:
Marianne Thieme
thumb|Marianne Thieme (2012) Marianne Louise Thieme (Ede, 6 meert 1972) is ne Nederlaandse politika, deerenaktiviste, juriste en publisiste. Zee is ene van de oprichters van de Parti'je veur de Deers en ok fraktieveurzitster van disse parti'j in den Tweeden Kamer. As publisiste skrif ze ok ovver deers en rechten van deers.
Slag bij 't Teutobörger Wold
thumb|300px|Reconstructie bij [[Kalkriese van de deur de Germanen opewörpen walle]] De Slag bij 't Teutobörger Wold, deur Romeinse geschiedschrievers de clades variana (Varusramp) enuumd en in 't Duuts ok de Varusschlacht of Hermannsschlacht, was een veldslag in 't jaor 9 nao Christus die plaatsevund in wat now de Duutse dielstaot Nedersaksen is. Een verbond van mienstens vier Germaanse stammen onder Arminius wus drei Romeinse legioenen en heur hulptroepen, anevoerd deur Publius Quinctilius Varus, te verrassen en finaol te verrineweren.
De Wolden
De Wolden is een gemiente in 't zuudwesten van de previncie Drenthe in Nederlaand. Op 1 januari 2020 har de gemiente 24.327 inwoners. 't Totale oppervlak is 299 km² (daorvan 0,60 km² uut water bestiet). De gemiente hebt ze op 1 jannewaori 1998 evörmd uut de gemientes Zuudwolde, Runerwold, De Wiek en 't grootste diel van Rune.
Slag bij 't Teutobörger Wold
Arminius, leider van de stam van de Cherusken, was in Romeinse dienst ewest as anvoerder van de hulptroepen van Varus. Hij had een Romeinse militaire opvoeding geneuten, waordeur e kaans zag Varus um de tuun de leiden en de Romeinse tactieken in 't veuren deur te hebben. De Romeinen mesjeerden in voel weer aover een smal, drekkig pad deur de bos; heur formatie was tussen de 15 en 20 kilometer uutestrekt. De Germanen völlen die an mit speren en zweerden en maakten daorbij gebruuk van plaatselijk aoverwicht. De aoverlevende Romeinen wussen heur nog te verschaansen in een verstarkt kaamp det ze ter plekke bouwden, mar toen ze de aandere dag uutbreuken kregen ze 't weer zwaor op de hoed. De darde dag was 't daon. Zo'n 15.000 töt 20.000 Romeinse troepen mut in totaal esneuveld wezen. Varus en veule aandere officieren völlen op heur eigen zweerd.
De Wolden
Kernen
De gemiente De Wolden hef 17 officiële kernen en 47 buurtskoppen, die as binnen de dörpsgrèenzen van de 17 dörpen ligt. 't Gemientehuus viej op Zuudwolde.
Slag bij 't Teutobörger Wold
De Romeinse geschiedschriever Tacitus identificeerde de plekke van de slag as saltus Teutoburgiensis, 't Teutobörger Wold. 't Huuddaagse Teutobörger Wold lig in de dielstaoten Nedersaksen en Noordrien-Westfalen en hiette töt de 19de ieuw de Osning. 't Wördden ummedeupt umdet ze eerst mienden det daor de slag plaatsevunden had. Nao archeologische zukerije in de 21ste ieuw mient ze det de slag waorschienlijk meer naor 't noordwesten plaatsevund, in de onmiddellijke umgeving van waor now 't dörp Kalkriese lig, even baoven Ossenbrogge.
De Wolden
Politiek
Uutslag van de gemienteraodsverkiezingen (GR) en Tweidekamerverkiezingen (TK)
Slag bij 't Teutobörger Wold
De Slag bij 't Teutobörger Wold wördt eziene as ien van de slimste nederlagen van de Romeinen in die heur geschiedenis, waordeur de roezige tied van gebiedsuutbreiding onder keizer Augustus töt een end kwaamp. As antwoord op de slag kwaamp 't Romeinse Riek in de jaoren daornao mit vergeldingsinvallen in Germaans gebied, mit name onder de ginneraal (en latere keizer) Tiberius en die zien adoptiefzeune Germanicus. Mar de grèenze van 't Riek bleef bij de revier de Rien, in plaatse van wieder naor 't noorden te wörden etrökken bij de Elve, zoas de bedoeling ewest was.
De Wolden
Politiek
College van burgemeester en wethouders:
Taal
De streektaal binnen De Wolden is 't Zuudwest-Zuud-Drèents, det bi'j 't Nedersaksisch heurt.
Gjáin
250px|thumb|right|Gjáin. Den Gjáin (letterlik: n kloof) is een dal met völle kleaine watervällekes, meerkens en vulkaniese struktuurn (basaltformasies). Et ligt, net as den Háifoss, in et zuden van Ieslaand. Et ligt een half uur waandelen van de historiese boerderiej Stöng of. Disse boerderiej is lange leden noa ne oetbörsting van den vulkaan Hekla deur as bedölven wörden en verweust, moar nog nich zo lange leden opknapt.
Niejstad
thumb|right|200px|Nijstad in doonkerrood in de gemeente Deenkellaand Niejstad is ne boerskop in de gemeente Deenkellaand in Tweante. Niejstad lig op t oostn van Weersel. n Naam wörd ok broekt deur de klootsketersverenige: De Nijstad.
Gjáin
Den Hekla is vanof disse plaatse good te zeen.
Bussum
Bussum is ne plaatse en vroggere gemeente eleggen in t zuudoosten van de Nederlaanse provinsie Noord-Holland. Bussum is in jannewaori 2016 op-egaon in de ni'je gemeente Gooise Meren.
Geschiedenis
Bussum was lange tied n onbelangriek darpsken op de Gooise heed, veur t eerst eneumd in 1306. t Was n naoberschop, umgaeven deur heed en wold en worden bewond deur boeren, veurleden en schaopherders, later ok spinsters en waevers. t Wordt an-enommen dat den name ofkump van Bos-hem (en neet Bos-heim, zo as ne plaatselike tennisveraeniging eneumd is), wat "huus in t wold" betaekent. t Darp lag bi'j den verstarkten vesten Naarden en wierd vanof 1369 deur Naarden bestuurd. In 1470 wonden der rondum de 250 leu. Bussum was daormet t kleinste darp in t Gooi.
Ni'je tied
Nao 1700 was de ofgraovink van de hoge gronden rondumme Naarden nen belangrieken bron van inkomsten. Deur disse ofgraovink kreg Bussum ziene heugteverschillen. Deur achterstelling deur de stad Naarden kozzen de bi'jnao 300 leu in Bussum veur n eigen bestuur in 1795 tiedens de Franse revoluutsie. Vanof 1817 mocht t darp zich offisieel onofhankelik neumen.
Opni'j samengaon
Der was in 2016 weer ne 'gemeentelike herindaeling' in t Gooi en Vechtstreke. De gemeenten Bussum en Naarden bunt now opni'j samen egaon, met de gemeente Muden derbi'j. Den wens laefden al langer bi'j inwonners, umdat Bussum en Naarden an mekaar vastegreuit bunt.
Uutgaonde verwiezingen
thumb|left|200px|Karke in Bussum
Wilhelmine-Siefkes-Pries
De Wilhelmine-Siefkes-Pries is een pries die sinds 1990 alle vier jaoren deur de stad Leer uutelangd wördt veur wark det in de Duutse regio Oostfrieslaand ontstaon is, aover een Oostfries of regionaol thema handelt, of aover onderlinge baanden tussen Oostfrieslaand en aandere regio's giet. Ok levenswark kan bekroond wörden, en de Platduutse taal as uutdrokkingsmiddel of thema wördt van bezunder belang acht.
De pries is vernuumd naor de uut Leer ofkumstige Platduutse schriefster Wilhelmine Siefkes (1890-1984). An de pries zit een bedrag van 2500 euro vaste.
Napolitaansk
Napolitaansk (in et napolitaansk:  'o nnapulitano) is ne romaanske språke uut de italodalmatiske gruup, dee de name te danken hevt an de vöärnaamste stad in de streake wårin as et spröäken wördt: Napels. Et is nauw verwant an et Standaard Italiaansk (SI), wårvan as et ouk vake as dialekt wördt eseen. Napolitaansk hevt sou'n 7 miljoon spreakers in meyrere dialekte.
Eygene språke of italiaansk dialekt
Geleyrden sint et der neet oaver eyns of et napolitaansk as italiaansk dialekt geldet of as afsünderlike språke. Et underskeid med SI (wat feitelik toskaansk is) sint sou grout dat spreakers mekander neet verståt. De vergelyking wördt wal es emaakt dat de verskillen tüsken napolitaansk en SI gröäter sint as tüsken spaansk en portugeesk. Et verskil is te vergelyken med et underskeid tüsken neaderlandsk en düütsk. Et wördt nu vake ne afsünderlike mär verwante språke nöömd.
Uutspråke
Et is vöäral de uutspråke wat et lastig te verstån maakt vöär spreakers van SI, mär et is de grammatika wårup as et ne eygene språke nöömd wördt. En vöärnaam kenmark van et napolitaansk teagenoaver et SI is dat klinkers in unbeklemtounde lettergreypen reduceerd wordet töt nen schwa [ə]. Dit beinvlodet de grammatika. Döärdat den lätsten klinker in en woord as longo/longa ("lange") nen schwa wördt, is et neet meyr düdelik of et vrouwelik of mannelik is. Dårümme krigt et mannelike nen ekstra u: luongo.