cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Asgard
Eursprong en nut
Asgaard wöd in de Noord-Europese mythologie ebouwd deur Wodan en ziene breurs mit de hulpe van enkele Thursen. Dit is noadat de oerweald in den Ginnungagap zich deur de warking van vuur en ies evörmd hef en noadat de meeste oerreuzen bunt ummekommen deur et opofferen van dee oerweald (Ymir).
Beemster
Geskiednis
In 1610, toon et wark bi-jnoa kloar was, leep et meer weer vol as gevolg van ne bratse in de Zuderzeedieken. Zi-j hebt zich toon oetprakkeseerd um den ringdiek zo hoge te maken dat den diek enen meter bovven t umringende laand uutstak. Op 19 mei 1612 was den polder dreuge en was noe De Beemster een feit. Het laand wierd in-edeeld in rechtheukege läpkes groond noar een geometries patroon. De läpkes groond wierden verdeeld onder de geldscheters. De kwaliteit van den landbouwgroond was dusdöaneg hoge dat et prejekt in dee tied as een ekonomisch succes ezene wierden, in teggenstelling tot bi-jveurbeeld Heerhugoweerd.
Dreehonderd jaor lang wierd den polder dreug-eholden mit 50 poldermöllen, begin twintigste eeuwe wierden zi-j vervangen deur gemalen en de möllen bunt noe allemaole vort.
Den zudeleken ringvoart is sinds 1825 onderdeel van et Noordhollandsch Kanaal.
Sinds 1960 is ne ingriepende verfiening van et ontwateringssysteem deur-evoerd. De waterbeheersing is noe zo precies meugelek of-estemd op de bestoande verschillen in heugteligging, oard en gebruuk van de landeri-jen; der kan ok rekkening eholdn wödden met veraanderingen in et bodemgebruuk.
Vanof 1999 steet den heilen polder Beemster op den Top 100 der Nederlaandsen UNESCO-monumenten.
In de Beemster ligt vief forten as onderdeal van de Stelling van Amsterdam, ok Wealdarfgood, woarunder et Fort bi-j Spiekerbore. Hier stoat dus twee Wealddarfgoodplaetse op éne plek bi-j mekare.
Butenplaetse
De Beemster telden in de Golden Eeuwe völle butenplaetse, ebouwd deur rieke, mangs VOC-koopleu. As gevolg doarvan is in de Beemster nog altied een tröpken statige butenplaetse te vinden, as Boschriek (ca. 1850) an den Jisperweg, Mariënheuvel (ca. 1820) an den Volgerweg en Rüstenhove (ca. 1768) op den hook van de Volgerweg en Middenweg, allen partikulier bezit.
Stolpen
Deur den vruchtboaren groond hef de Beemster zich ok stark ontwikkeld as boerengebeed. Kenmarkend veur de Beemster bunt dan ok de opvallende stolpboerderi-jen met eure piramidedaeke, zoas de bekende stolpboerderi-je Den Eenhoorn (ca. 1682). Woar dizzen stolpboerderi-jen vrögger een boerenbedrief wierden, bunt dee huze steureg meer bewond deur rieke kopers met veurleefde veur het laandleaven. De korten afstand tot Amsterdam, de grote huze en de symmetriese läpkes groond trekt völ kopers van buten naor de Beemster. Doarumme wödt de Beemster van warkumgeaving steeds meer ne wonumgeaving.
Asgard
Eursprong en nut
Et centrum van Asgard is et Idavoll-veld. Doar in dat centrum löt Wodan (of Odin) n paleis Gladsheimr bouwen mit nen troon veur zichzelf Hlidskjalf, vanwoar hi-j op alle 9 wealden kan uutkieken, en nog 12 aandere tronen veur Asen dee hi-j beneumt om samen mit um te heersen. Veur de Asinnen wöd der et paleis Vingolf ebouwd en later veur de helden ok et Valhalla.
Et bunt dee plaetse woar de Goden vergoadering höldt oaver belangrieke dingen. Dageleks komt zi-j ok bi-j mekare bi-j den Bron van Urd onderan den wortel van den wealdboom Yggdrasil om doar den drank van de wiesheid te drinken.
Den steenreus Hrimthur bouwt de mure, met in et veuruutzicht as belonning doarveur Freya as vrouwe, net as de Zunne en de Moan te meugen bezitten. Op listigen road van Loki wöd deur de Asen nen oaverenkumst mit um emaakt dat den helen bouw in krap 6 moanden kloar zol motten wean, iets wat ze voor onmeugelek oetvoerboar anzeet. Hrimthur nemp dee veurweerden an, as e ok zien peerd Svadilfari mag bruken.
Tot groten schrik van de Asen lek Hrimthur et kloar te zullen spöllen et wark binnen den gestelden termien af te hebben, want net dree dage veur den slottermien ontbrek nog enkelt ne poortenboage. Loki verandert zich in ne merrie en verleidt den hengst Svadilfari den mit de merrie n tiedken vortgeet. (De merrie baart doarnoa Wodens hengst Sliepnir). De reus kan zien kontrakt dus neet noakommen en löt zich roazend van hellegheid as reus gelden, woarnoa Thor um mit zienen magiesen hamer kapothauwt.
Asgard is nen reusachtigen vestenburcht, n soort hemelriek, mit as belangriekste bestaanddelen de 12 paleizen van de goden woarvan Grimnismal vertelt. Dee 12 hemelburchten zollen uut gold en edelsteen emaakt wean, de gewelven uut golden speren. Muren en vloeren mit gold bedekt, en op den daeke straalt schilden van helden in plaatse van de zunne en moan. Et hoes van Thor, Thrudheim, wödt neet tot de heamelburchten erekkend, want dee steet te kort bi-j de eerdse weald en göf de grenze an tussen Asgard en Midgard.
De 12 Paleizen en eure bezitters
De riege is alfebeties edoane:
Volgens F.Aswynn bunt dee in Grimnismal geneumde 12 paleizen van de Asen gelieke mit den 12 tekkens van den dierenreem. Glitnir as verblief van Forseti zol dan bi-jveurbeeld oaverènkommen mit et tekken Weagschoal, umdat dizze godheid veur eavenwicht en gerechtigheid steet (Blätter von Yggdrasil, pag. 164).
Gewelteekn
leawnsboom/doonderbessem
n Leawnsboom is ene van de euldste germaanse teekns van vruchtberheaid, en kan verwiezn noar n leawnsboom Yggdrasill oet de Germaanse Mythologie. Aanderzieds is de gedachtensproonk noar de meiboomvierings, dee't ook in t Neersassiese gebeed nog wal vuurkomt, vlot emaakt. Vearder kan n leawnsboom stoan vuur n vast geleuf.
Zunnerad
Algemeen vuurkomnd vruchtbarheaidsteekn. In de zunnekultus is t zunnerad t teekn van leawn en geluk. In Tweante keump t völle vuur in Roomske gewelteekns en hef dan de betekenis van 'Kristus, Lecht van de wearld'. t Zunnerad is woarskienlik oawer enömn oet de Noorse mythologie, woer t bekend steund as t Rad van Wodan.
Wuuwnde koornoarn
Teekn van n oogst, de dagelikse stoete, welvoart, röste en vrea.
harte
t Harte steet vuur de leefde. Bie de Roomsken kan t ook t heailige harte van Maria beteekn, of vuurkristelik as t teekn van Moder Earde, of de vrouwe in t algemeen.
Rechtevoort
Duur de hudige dialektrenaissance goat wier völle leu op zeuk noar strek-eegne dinge. Nen roondgaank duur Tweante löt zeen det gewelteekns oaweral nog in trek zeent, en dr is zelfs in 2009 nen wedstried ewest vuur t ontwoarpn van gewelteekns. De inzeandings leutn zeen det gewelteekns met de tied met köant. Dr warn zelfs gewelteekns met islamitiese invloodn
Loon op Zand
Loon op Zand (nysassiske skryvwyse: Loun up Sand) is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is Kaatsheuvel. Der woanet 23.466 lüde up ne uppervlakde van 50,71 km².
Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint Loon op Zand, Kaatsheuvel en De Moer.
Rokoko
thumb|300px|right|Antoine Watteau
Kreta
250px|thumb|De ligging van Kreta Kreta (Grieks: Κρήτη, Kriti) is 't grootste Griekse eilaand, en is in grootte 't vuufde eilaand in de Middellaanse Zee. 't Eilaand is, samen mit een paor aandere kortbie-elegen eilaandjes, de meest zujelijke regio van de dartien Griekse regio's.
Rokoko
Rokoko is nen Europese stieltied uut rundumme 1720-1775. Den name is ne samentrekking van et Franse weurd rocaille, nen asymmetriesen schelpvörm dee wi-j in de 18de eeuwe antreft in mit name de binnenwarkkunste, en et Italioanse barocco, dat barok betekkent.
Kreta
Deur de goeie ligging tussen de kusten van Klein-Azië, Cyprus, Egypte en Syrië hef Kreta, dat oek wè bekend is as de Venesiaanse benaming Candia, een lange geschiedenisse as centrum van de zeehaandel. Tussen 1600 en 1400 v. Chr. kregen de Kretenzers, zoas de inwoeners van Kreta heten, deur hulen mach op zee een hoog beschavingspeil.
Rokoko
Versiering
Mit betrekking tot de versiering zet de beweaging van de barok zich in et Rokoko veurt, moar zie völt in stukken uut mekare en wödt op kleinere schoale uut-edrökt. Gedenkweerdeg wöd vervangen deur lössere vörmen, in lichtzinnege moate vreulek; de underwarpen wodden neet zo ernsteg. Dit völt samen mit et minder streng wödden van de geveulege en morele veurskriften in de samenleaving.
Kreta
Geografie
Kreta hef veule bargen en van 't wessen naor osen toe he-j een barg of dreje. In 't wessen he-j de Lefka Ori (Witte Bargen), waorvan mit 2452 meter de Pachnes de hoogste top is. 's Wienters leit der op disse bargen altied snee en zelfs tot begin juni ku-j van grote ofstaand de resjes snee zien. De Samariakloof löp deur dit gebargte. In 't centrale deel van Kreta he-j 't Idagebargte mit de Ida Psiloritis as hoogste barg (2456 meter). In 't osen he-j bie de Lassithihoogvlakte 't Diktigebargte, waorvan de Dikti mit 2148 meter de hoogste barg is. De bargen bestaon grotendeels uut kalksteen (ons woord 'kriet' kump van Kreta), der zitten oek een bulte grotten en tegen de vuuftig kloven. Der lopen verspreid over Kreta een antal reviertjes dee een groot deel van 't jaor dreuge liggen.
Rokoko
Skilderkunste
Wat kunstskilders waren Jean-Antoine Watteau, Jacob de Wit en Canaletto.
Kreta
Geografie
De kusliende hef een lengte van ruum 1050 kilemeter. De zuudkus van Kreta ku-j herkennen deur de stikke rotswanen en deur starke erosie. De noordkus is wat vlakker en an disse kant he-j dan oek de meeste stranen. De weinige straandjes an de zuudkus liggen meestentieds in of-elegen baaien. De ofstaand tussen Kreta en 't vastelaand van Griekenlaand is ongeveer honderd kilemeter. Zo'n dreehonderd kilemeter in 't zujen van Kreta lig 't Afrikaanse laand Libië.
Rokoko
Skilderkunste
Zee ok den lieste mit kunstenoars uit de Rokoko
Kreta
Eilanen
Kreta hef een paor eilaandjes dee derbie heuren, waoronder 't belangriekste eilaandjen Gavdos (29,6 km²). De interessantste bin werschienlijk de zuud-oostelijke eilaandjes Chrissi en Koufonisi (4,8 km²), dee 'onbewoend' bin.
Rokoko
Frankriek
thumb|Rokoko-inrichting ([[Ottobeuren)]] Mit betrekking tot den architectuur kwam et Rokoko veural tot uutdrökking in de Binnenwarkkunst. Et binnenwark en huusroad waren riekelek veurzeen van verfiend stucwark.
Dizzen stiel ontstoand in Frankriek as teggenbeweaging van den strengen classicistiesen stiel den de kunst destieds domineerden. De Rokoko belichoamt et scharpe en gans verfiende geveul veur de beeldende kunst in ne samenleaving dee angenoame gekunsteldheid en lochtheartege geistigheid hoge anslöt.
Wiene
thumb|right|200px|Wiene in de Hof van Tweante Wiene is ne boerskop in de gemeente Hof van Tweante, in Tweante. Wiene omslöt t boetengebeed tusken Deelden, Goor en Beantel.
t Laandskop van Wiene is kenmoarkend vuur Tweante, met völle hooltwallen. dwars duur Wiene löp t Tweantekanaal en de spoerliene tusken Zutfen en Glanerbek. De meeste leu dee't in Wiene woont zeent voarkensboer.
Wiene is nauw verbeunden met de boerskop Zeldam. Inwonners van beaide boerskoppen köant good met mekoar, goat noar dezelfde vereniges, en hooldt alle joaren met mekoar n Zommerfeest.
De meeste inwonners zeent Roomsk. n Kleain deel van Wiene heurt an de parochie HH. Petrus en Paulus in Goor, t aandere deel heurt an de Deeldense parochie H. Blasius.
Leu dee't nit boert, woarket meesttieds in Goor, en ze mut doar ook de bosskoppen halen.
Rokoko
Frankriek
Michael Levey sketst in zien Rococo to revolution de kunst in n breder tiedsbeeld:
Wiene
Geskiedenisse
Wiene heten van oorsproonk Wedehoen, en umvatten toertieds ook Zeldam. t was ne boerskop, mer ook boermoarke in t Richterambt Dealden. In Wedehoen lea ene van de zeuwen Laandshearlike heuwen van Tweante, Hof Wedehoen. Wieders leaden in Wiene vroger de laandhuze Duis en Langenhorst.
Rokoko
Frankriek
''Et vroagstuk van de 18de eeuwe was van politeeken, filosofiesen en artisteeken eerd. Zi-j trok veural samen op et beneumen van de uutsproake "Natuur".''
Kreta
Bestuurlijke indeling
Bestuurlijk is 't eilaand op-edeeld in vier departementen (nomi):
't Antal inwoeners was in 2007 zo'n 600.000 waorvan ongeveer de helfte in 't departement Iraklion woent. 't Havenstadjen Ierapetra (14.000 inwoeners) is de meest zujelijke stad van Europa.
Rokoko
Frankriek
''Et Rokoko was n natuurlek verzet teggen et formalisme – moar tegeliek lek et kunstmoateg en unnatuurlek. Der waren dudelek gewelddoadege botsingen tussen teggen-estelden krachten: op politeek vlak tussen autokratie en vri-jheid; op artisteek vlak tussen rokoko en neoclassicisme of tussen den "olden" en den "ni-jen".''
Kreta
't Weer
Kreta hef een Middellaans Zeeklimaot mit dreuge, warme zoemers en milde wienters mit veul regen. 's Zoemers is de gemiddelde dagtemperetuur op zeeniveau zo'n 30 °C mit uutschieters van 40 °C. 's Wienter is de gemiddelde mirregtemperetuur op zeeniveau zo'n 15 tot 20 °C allewel 't oek wel kouwer kan ween. De minimumtemperetuur is dan net boven 't vriespunt, mar nachvors kump wè veur. In de bargen he-j vanzelf legere tempereturen, 's zoemers is 't daor meestentieds veul koeler, rond 20 tot 25 °C 's nachs koelt 't dan weer vlogge of tot 5 of 10 °C. 's Wienters liggen der dikke pakken snee op de toppen. Der is zelfs een skipiste in de umgeving van Anogia.
Talen
De voertaal op Kreta is Grieks, meestentieds dialek. Engels is veural in de toeristische gebieden de tweede taal. In sommige bargdarpjes praoten de ouweluui soms een mondjen Duuts.
Rokoko
Frankriek
''Eajlek waren dit allemoal benamingen veur den groandstried tussen et bewuste en et onbewuste. De deurdachte wieze, optimisme en geleuf staot op et punte in stukken te wödden eschoaten. Goya is doarbi-j de brugge tussen Rokoko en revolusie. Howal hi-j zien geleuf in de rede beheeld, leet e al n stuksken van den sluier zeen mit ziene sketse "Den sloap van de rede brech monsters veurt".''
Duutslaand en Oostenriek
Et Rokoko wodden deur François de Cuvilliés noar et zuden van Duutslaand ebrach. In Duutslaand wodden de bouwkunst ok beïnvleud deur de Italioanse barokarchitektuur van met name Francesco Borromini en Camillo-Guarino Guarini.
Et klooster van Melk (1702-1739), op den top van de bulte, ebouwd deur Jakob Prandtauer en noa zienen dood in 1726 deur Jozef Muggenast, dut nog stark an barok denken.
De karke van Vierzehnheiligen (1744-1772) van Balthasar Neumann hef ingewekkelde ruumtewarking en rieke uutbundege versieringen. De karke besteet binnen uut in mekare vlochten ovalen, et binnenwark tintelt van plantenvörmen, vruchten, skelpen, asymmetriese krullen en bloomenslingers. De Bedevoartskarke van Wies in Zuud-Duutslaand van Dominikus Zimmerman geet nog wat wieter in et Rokokko-welbehoagen.
Zowal bi-j de Vierzehnheiligen as bi-j de Bedevaortskarke van Wies kozzen de untwarpers veur wit, gold en pastelkleuren. Den kracht van de barok, den zich kenmarkten in ne veurkeur veur ne völheid van kleuren en verzoadigde kleuren, verminderden dus langzoam moar gewis.
Mezeek
In de muzeekgeskiednis verstoat zie under Rokoko den stiel den zich untwekkelden uut de barokmezeek. Rokokko kenmarken zich deur beslotten kamermuzeek mit uuterst verfiende versieringsvörmen. Bekende Rokoko-komponisten waren:
Kaspische Zee
thumb|200px|De Kaspische Zee vanoet de ruumte De Kaspische Zee (Parzies: دریای مازندران; Daryâ-ye Mâzandarân; "Zee van Mazandaran", Russies: Каспийское море; Kaspiejskoje more) is een groot zooltmear wat inslötten ligt tusken laand. Et lig op de greanze tusken Europa en Azië.
De Kaspische Zee lea in 2008 28 meter oonder den zeespegel en doarmet ook de Kaspische leegte. Umdet der meender nearslag is evöllen en der grote stuwdämme in de Wolga bouwd zeent, krig de Kaspische Zee de leste joaren nog meender water.
Deepte
Et noordelike deel is gemiddeld 5 töt 6 meter depe. Doarnoa wörd et rap mear. In et midden is et ongevear 190 meter depe en in et zuden wörd et oseanies depe met mangs mear as 1000 meter. Et noordelike deel bevrös meestal op den weenterdag.
Ekonomie
Bakoe, de heuwdstad van Azerbeidzjan, lig an de Kaspische Zee. Doar wör et eerste boareilaand van de wearld ebouwd. Al rap steund et bekeand as de "Heuwdstad van et Zwarte Goold". Roond 1900 har Bakoe 3000 ölliewellen.
Pakistan
Pakistan (Urdu: پاکِستان), officieel de Jamhuryat Islami Pakistan (Islamitische Reppubliek Pakistan), is een laand in Zudelk Azië, op 't punt daoras Zudelk Azië, Centraol Azië en 't Midden-Oosten menare in de mute koomt. 't Hef in 't zuden een kustliende van 1046 km langes de Arabische Zee en de Golf van Oman en grèenst in 't westen an Afghanistan en Iran, in 't oosten an India en in 't wiede noordoosten an China. 't Gebied Kashmir hef Pakistan stried oaver mit India. Tadzjikistan lig ok dichte bi'j Pakistan, mar is d'rvan of-eskeiden deur de smalle Wachan-corridor.
De regio die as nowdaags Pakistan is, was 't centrum van de olde Indusbeschaving en kende daornao de Vedische, Perzische, Indo-Griekse, Turks-Mongoolse, islamitische en Sikh-culturen. 't Gebied is binnenevalen en/of bevolkt deur de Indo-Ariërs, de Perzen, de Grieken, de Arabieren, de Turken, de Afghanen, de Mongolen en de Britten.
Kaspische Zee
Ekonomie
De Kaspische Zee is verbeunden met de Wolga en aandere grote internasjonale rivieren, woerduur as et een belangriek middelpeunt vuur vervoor is. Duur et Wolga-Don-kanaal is der ne belangrieke verbeending tusken de Kaspische en Zwarte Zee.
In de zee zit völle tonijn, steur en beloegasteur, de grötste zeutwaterviske van de wearld. Duur oawerviskerieje geet et neet best met disse viskensoorten.
Kazakstan steelden in 2007 vuur um een kanaal van 700 km te greawen tusken de Kaspische en Zwarte Zee, et Euraziëkanaal. Kazakstan hef völle öllie, mer kan et neet good kwiet. Et kanaal zol öar helpen um de internasjonale öllie-ofnemmers temeute te kommen en gröttere öllieskepe te loaten voaren. Et zol ne körtere route wean as et Wolga-Don-Kanaal en völle meender sluuze neudig hebben. Det verkört de vervoorstied beheurlik en leawert fleenk wat mear op.
Laanden an de Kaspische Zee
De oonderstoande laanden ligt, noar alfabet op de riege, an de Kaspische Zee:
Westerkertier (gemainte)
Westerketier (Nederlaands: Westerkwartier) is n gemainte ien provìnzie Grunnen. Gemainte haar 63.375 inwoners op 1 jannewoari 2020. Gemainte het n oppervlak van 368,87 vaaierkante kilometer woarvan 6,18 vaaierkante kilometer wotter. Gemainte is op 1 jannewoari 2019 ontstoan oet gemainten Grodegast, Laik, Moarum en Zuudhörn.
Verder is n dail van gemainte Wìnzum, streek Middag, mit volgende dörpen en gehuchten touvougd: Aizen, Fiwwerd, Garnwerd, Auwerderziel, Allersma, Antam, Beeswerd, Brillerij, Bolshoezen, Fiwwerdermeeden, Haardeweer, Joeswerd, Krassum, Oostum, De Schifpot, t Schoor, Stuttum en Wierummerschaauw.
Koos Wiersma, tot 1 jannewoari 2019 börgmeester van evenìns heriendailde gemainte De Marne, wer per 1 jannewoari 2019 benuimd tot woarnemend börgmeester van dizze nije gemainte. Hai bleef dit tot benuimen van börgmeester Ard van der Tuuk per 2 oktober 2019 en wer vervolgens woarnemer ien gemainte n Daam.
Etnopop
Etnopop is een van oorsprong Zweedse meziekstiel dee allerhaande soorten popmeziek umvat, en eïnspireerd is deur neet-Westerse culturen of culturen uut de oudheid, dit ku-j in de uutvoerige oek vake weer zien. Indiase, Keltische, Oudnoorse, Germaanse en Arctische culturen bin vake de inspirasie veur etnopopartiesten.
Veurbeelden van etnopopartiesten bin de Zweedse meziekgroepen Garmarna, Nordman, Roger Pontare en Sarek. Etnopop is zo rond de jaoren negentig bekend ewönnen in Zweden. In Nederlaand is disse meziekstiel nog neet ech bekend.
Milaan
Milaan (Italjaans: Milano, Lombardies: Milan, in Duuts-Nedersaksisch ook wal es Meailand neumd) is de heuwdstad van de strekke Lombardië en de een noa grötste stad van Italië. De stad hef 1,3 miljoen inwonners. In de versteadelikte, umliggende stadsdelen wont bie mekaar 5,5 miljoen leu. Det is de op veer noa grötste in de Europese Unie. De metropool Groot-Milaan hef 7 töt 10 miljoen inwonners.
Milaan heurt bie n zo neumden Blaauwen Banaan: noa Londen en Paries hef Milaan de grötste ekonomie van alle Europese steaden en de grötste oonder neet-heuwdsteaden van Europa. Milaan löp vuurop in de keunst, haandel, ontwoarp, oonderwies, vermaak, mode, geeldzaken, zörg, media, ekonomiese deensten, oonderzeuk en toerisme. Milaan wörd wal es de morele heuwdstad van Italië neumd.
In et zakelike distrikt zit de Borsa Italiana (de Italjaanse Beurze) en de heuwdkantoren van de grötste nasjonale en internasjonale baanken en bedriewen. De stad is ene van de grötste middelpeunten vuur wearldmode en ontwoarp. Der wordt verskeadene internasjonale modemoarkten eheulden, zo as de Milan Fashion Week en de Milan Furniture Fair. In Milaan zit een groot antal kultuurhuze, akademies en universiteaten. 11% van alle Italjaanse studeanten geet noar Milaan.
Milaans museums, theaters en bekeande stadszichten (zo as de Kathedroale van Milaan, Kasteel Sforza en de skilderwoarken van Leonardo da Vinci zo as Et Leste Oawendmoal) trekt joarliks mear as 8 miljoen bezeukers. Ethuze in Milaan hebt bie mekaar et een noa heugste antal Michelin-stearns van et laand.
Milaan is de thoesbasis vuur twee van Italië's bekeandste vootbalmanskoppen: AC Milan en FC Internazionale.
Kruisfontein
Kruisfontein is n subplaotse van t darp Humansdarp dat in de Oost-Kaap in Zuud-Afrika ligt. Kruisfontein hef ongeveer 15.000 inwoeners, en völt onder de plaatselike gemeente Kouga.
Eschweiler
thumb|right|Waterburg Kambach Eschweiler is n Duutse stad en har op 31 dezìmber 2006 sikkom 55.646 inwoner.
In t noorden van Eschweiler ligt de Blauwstainzee, en in de stad binnen veule börgen.
Laarbeek (gemeynde)
Laarbeek (verneadersassisked: Lårbeake) is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is et tweylingdorp Beek en Donk. Der woanet 22.665 lüde up ne uppervlakde van 56,17 km².
Dörpe en kernen
Dörpe en kernen in de gemeynde sint
Nåberskappen
Achterbosch · Beemdkant · Bemmer · Broek · Broekkant · Deense Hoek · Donkersvoort · Ginderdoor · Groenewoud · Heereind · Hei · Heikant · Het Laar · 't Hof · Hool · Karstraat · Strijp .
Lemele
thumb|300px|Karke van Lemele Lemele is een dörp in de gemiente Ommen in de previnsie Aoveriessel. 't Lig an de voete van de Lemelerbarg. Op 1 jannewaori 2008 had Lemele 1.672 inwoners; op 1 jannewaori 2021 waren 't der 1.345.
De naam Lemele is of-eleid van 't leem dat vrogger in en umme de Lemelerbarg is evunnen. Uut vondsten bie ofgravingen is ebleken dat 2000 jaor veur onze jaortelling mèènsen al op de barg ewoond hadden. De eerste keer dat Lemele in olde geschriften stiet vermeld is 1474.
De Tichelerieje
De in Leiden geboren Carel Godefroi de Moen koch in 1840 een lap grond an de Ledeboerweg um der een stienpannen- en tichelfebriek op te richen. Onder de naam De Moen en Kompejons konnen mit medewarking van ds. Van Raalte, Dirk Blikman Kikkert en Elias Ravenhorst zien plannen wödden uut-evoerd. De Tichelerieje beud wark an zo'n dartig mèènsen. An de voet van de Lemelerbarg had e een mooi stekkien umdat leem de belangriekste grondstof van de febriek was.
Toen in 1855 't Aoveriessels kenaal tussen Almelo en Zwolle werd an-eleg, werd de febriek naor de Kingmaweg an dit kenaal verhuusd. Mä in de loop van de jaoren vertrokken alle kompejons stuk veur stuk uut de stienfebriek. As leste bleef Dirk Blikman Kikkert aover en den verkoch zien andeel an Marten Kingma. Tien jaor daornao had Marten Kingma de stienfebriek ummebouwd töt een zuvelfebriek, umdat de melkcentrifuge was uut-evunnen.
Recreasie en toerisme
Lemele bödt met zien völle campings een uustekend plekkien veur toeristen die wilt fietsen in de umgeving en wilt kuieren aover de Lemelerbarg. An 't Zandènde is een zörgboerderieje, an de Karkweg zit een eetkefee met terras in de zunne, an de Lege Esweg is een kleine golfbane en an de Körteveldsweg disko Zaal Dijk. An de Lemelerweg hej vekaansiecentrum de Imminkhoeve, dat anepaste vekaansies anböd an lu mit een beparking.
Tsjaad
Tsjaad (Arabies: تشاد Tshād; Fraansk: Tchad, offisjeel de Reppubliek Tsjaad (Arabies: جمهورية تشاد Jumhūrīyat Tshād); is een inslötten laand in Midden-Afrika. Et ligt zudelik van Libië, westelik van Soedan, noordelik van de Sentraal-Afrikaanse Reppubliek, noordoostelik van Kameroen en Nigeria en oostelik van Niger. Wat oppervlak angeet is et et viefde grötste laand van Afrika.
Tsjaad hef verskeaidene strekken: ne weuste in et noorden, nen dreugen sahelstreppel in et midden en ne Soedanese savanne in et zuden, woer as wat mear gröaien wil. Et Tsjaadmear, woer as et laand noar verneumd is, is et grötste natlaand in Tsjaad en de tweede grötste in Afrika. De heuwdstad N'Djamena is ook de gröste stad. Der wont in Tsjaad mear as 200 verskillende volker met allemoal egene sproaken. De offisjele sproaken zeent Arabies en Fraansk. Der wont in heuwdzaak Mohammedanen en Kristenen.
Ongevear 7000 joar vuur Kristus treuken der völle leu noar et Tsjaadse bekken. Kort vuur Kristus kömmen en völlen der ne riege an stoaten en rieken in et Tsjaadse Sahel-deel. Ze vöchten vake um de haandelsweagen duur de Sahara. Fraankriek nöm et gebeed in 1920 in. In 1960 wör et laand onofhaankelik oonder François Tombalbaye. De Mohammedanen oet et noorden warren et neet eens met zinne regearingspraktijken. Dit leaidden in 1965 töt nen börgeroorlog, den as lange doeren zol. In 1979 nömmen de opstaandigen de heuwdstad in en stopten de hearskoppieje van et zuden. Mer de leaders van de opstaandigen vöchten oonderling, töt at Hissène Habré zinne rivalen versleug. In 1990 wör he of ezat duur zinnen genneraal Idriss Déby. Seend 2003 is de Darfoerkrisis vanoet et nöastliggende Soedan oawersloan noar Tsjaad en brech et laand oet eawenwicht. Der wont hoonderddoezenden Soedanese vluchtelingen in en roond kaampen in et oosten van Tsjaad.
Der zeent völle politieke partiejen, mer presideant Déby en zinne partieje de Patriottistiese Verlössingspartieje, hef de töwkes nog aait stewig in haanden. Tsjaad blif nog aait eploagnd duur politiek geweeld en der wordt regelmoatig probeerd nen stoatsgreep te plegen.
Tsjaad is ene van de oarmste en meest umkeupboare laanden in de wearld. De meeste leu wont der as herders of boeren. Seend 2003 is roewe öllie et belangriekste oetvoorprodukt wörden. Doarvuur was et katoen.
Nedersaksische invloed op de Scandinavische talen
De Nedersaksische invloed op de Scandinavische talen behelst de slim grote invloed die 't Middelnederduuts, de taal daoras 't tègenwoordige Platduuts en Nedersaksisch uut voortkoomt, in de Hanzetied veural in lexicaal opzicht ehad hef op de Noord-Germaanse talen; mit name 't Deens, Zweeds en Noors. In umvang kuj dizze invloed vergelieken mit de invloed van 't Fraans op 't Engels.
De Hanze
thumb|right|Bryggen (De Kade), een riege [[kontor|Hanze-kontoren bi'j Bargen, Noorwegen]]In de late middelieuwen bluuiden de Hanze, 't handelsverbond van steden in noord-Europa mit as belangriekste stad Lübeck. De taal van Lübeck en umstreken, 't Middelnederduuts, stund daorumme in groot anzien en wördden gebruukt as lingua franca onder kooplu, aander volk det wat veurstellen wol, en as schrifttaal. Vanof de 12e ieuw hef 't Hanzeverbond de handel in Scandinavië en in de Oostzee edomineerd. Kelonies van Nederduutstalige kooplu, ambachtsvolk en bestuurders vestigden heur in Scandinavische steden as Oslo, Bargen, Visby, Stockholm, Malmö enzowieder. Stockholm gruuiden uut töt een een belangrieke handelsstad deur verdragen mit Lübeck, en van 1296 töt 1478 bestund de stadsraod uut een geliek antal Zweedstaligen en Nederduutstaligen.
Noord-Duutslaand
De term Noord-Duutslaand beschrif een geografisch niet krek vastesteld gebied binnen de Bondsrippebliek Duutslaand. Miestal wördt d'r de gebieden mit bedoeld daoras ze vanolds Platduuts praot en die diel uutmaakt van 't Noord-Europese Leeglaand.
In 't verbreiden van een gemienschoppelijke cultuur in Noord-Duutslaand, beveurbield in architecturaal opzicht, hef 't Hanzeverbond een grote rolle speuld.
Nedersaksische invloed op de Scandinavische talen
De Hanze
Middelnederduutse lienwoorden kwamen in 't Ieslaands en Faeröars veural terechte via 't Deens en Noors, mar taalpuristische bewegingen bint dizze invloeden in 't Ieslaands en 't Ni'jnoors (een meer op Noorse dialecten ebaseerde schriefvörm van 't Noors) tègenegaone. Allewal Nederduutstaligen veural in de Scandinavische steden woonden en warkten, bint ok Scandinavische plattelaandsdialecten aordig beïnvloed.
Domeinen mit veul Nederduutse lienwoorden
Tussen de 15 en 50 percent van de woordenschat van 't Deens, Zweeds en Noors kump uut 't Nedersaksisch.
Dizze Scandinavische talen hebt, in an-epaste vörm, veural veul Nederduutse woorden oavereneumen op 't gebied van de scheepvaort (dok, lods), visseri'je (fiskeri, skipper), negotie (arbejd, fragt), poletiek (borger, fuldmagt), bouwkunde (kammer, mur), ambachten (skomager, værktøj) en godsdienst (almisse, bann).
Ok op aandere gebieden hej een bulte uut 't Nederduuts ofkomstige zölfstaandig naamwoorden, warkwoorden (betale, lære), bijvoeglijk naamwoorden (berømt, forsigtig) en bijwoorden (alene, forbi). Wieder bint veul woorden veur abstracte begrippen oavereneumen uut 't Nederduuts (zoas anledning veur anleiding, vemod veur weemoed).
Bargen (Noord-Hollaand)
thumb|Ruïnekarke in Bargen Bargen is een darp en gemeente in de Nederlaandse provincie Noord-Hollaand en hef een oppervlakte van 119,85 km² (waorvan 22,70 km² water). De gemeente mek deel uut van de soamenwarkingsregio Kennemerlaand.
Nedersaksische invloed op de Scandinavische talen
Nederduuts beïnvloede woordelementen
Allewal de invloed op syntactisch en morfologisch vlak minder stark ewest hef as op lexicaal vlak, geleuft de mieste taalkundigen det onder Middelnederduutse invloed de Scandinavische talen analytischer en minder synthetisch ewörden bint, det wil zeggen det verbugingen een kleinere grammaticale rolle gungen speulen, en woordvolgödder een grotere.
Bargen (Noord-Hollaand)
Geskiednis
Bargen wödt al eneumd in stukken uut midden 10e eeuwe. Maor den name betrof toon allene ne kleine noaberschap rundum ne karke, waor noe de Ruïnekark steet. Um Bargen hen leien noaberschappen, dee noe bi-j et darp heurt: Westdorp, Oostdorp, Oldburgh en et latere Saenegheest, Saenegheest is de enige dee noe nog as noaberschap wödt eneumd, tot halverweage de twintigste eeuwe was dat ok et geval mit Oostdorp, totdat dizzen wierd uutebreid met den wiek tuundarp.
Nedersaksische invloed op de Scandinavische talen
Nederduuts beïnvloede woordelementen
Nederduutse achtervoegsels die, in an-epaste vörm, in de Noord-Germaanse talen bint oavereneumen bint onder aandere -en(t) en -nisse. Ok kregen achtervoegsels die al in 't Noord-Germaans bestunden, zoas -dom, -inge en -skap, en veurvoegsels zoas for-/för-, een ni'je impuls deur 't Nederduuts. Dit leste giet ok op veur 't achtervoegsel -ing veur zölfstaandig naamwoorden. Een aander achtervoegsel, -eri (skriveri, ketteri), deuk in de 15e ieuw in 't Noors op. Wieder koomt uut 't Nederduuts beveurbield de verkleinwoorden -ken, -ke en -lín. De Scandinavische letter å kump uut de Nederduutse schrifttreditie.
Vanof de 16e ieuw, beveurbield bi'j Biebelvertalings, hef 't Nederduutse andiel in 't Scandinavisch de invloed van 't Hoogduuts vergemakkelijkt. Umdet Middelnederduutse woorden veule vrogger wördden oavereneumen as Hoogduutse, en in vörm sowieso dichter bi'j de Scandinavische talen stunden, hebt ze niet biester eleden onder later Scandinavisch taalpurisme.
Bargen (Noord-Hollaand)
Geskiednis
Den name Saenegheest besteet volgens veul leu deur et 'Merakel van Bargen' van 1421, waorbi-j (volgens de legende) tiedens de gevoarleken Sint-Elisabethsvlood et karkegrij van de verdrunken karke van Petten veilig anspeulden en et zeewater dat in de kiste was deur-edrongen een hutjen later veraanderd blik te wean in geronnen blood. De plaatse waor het grij anspeulden neumpt zi-j vanof toon Sacramentsdiek (noe Zakediek) en der wierd ne kapelle ebouwd dee wier in den tachtigjaorigen oorlog wierd verwoest. Der wierd tot midden 60'er joaren in de moand mei nen stilln tocht eholden om dit merakel te gedenken. Dit gebruuk is beginne 21e eeuwe wear ni-j leaven in-eblaozen.
In 1799, tiedens den tweeden Coalitieoorlog teggen revolutionair Frankriek, veel n Brits-Russisch leager de previnsie Noord-Hollaand binnen. Bi-j Bargen was et op19 september oorlog waorbi-j de geallieerden wierden verslaogen deur de Franse-Bataafse tröppen. Het Russisch Monument in Bargen herinnert an den krieg.
Spaans
Spaans (español) of Kastiliaans (castellano) is een Romaanse taol en de tweede taol van de wereld wat 't antal moedertaalpraoters anbelangt. Spaans wördt deur meer as 400 miljoen mèensen praot. De meesten daorvan leven in Latiens-Amerika en Spanje. 't Catalaans, 't Galicisch en 't Baskisch bint aparte taolen die in bepaolde dielen van Spanje "co-officieel" bin.
Snikzwaog
Snikzwaog (Nederlaans: Snikzwaag, Fries: Sniksweach) is et kleine laondörpien tussen De Jouwer en Akmeriep in de gemiente De Friese Meren in de Nederlaanse perveensie Frieslaand.
Tegere mit Ni'jehaske, Ooldehaske, Haskerhorne en Westermeer maekte et diel uut van et oolde gebied Haskerviefga, en is et ien van de ooldere nederzettings van de veurmaolige gemiente Haskerlaand.
Op et begreefplak staot ok ien van de klokkestoelen in Frieslaand.
Jeffreysbaai
thumb|Uutzicht op t straand van Jeffreysbaai thumb|t Uutzicht op t straand van Jeffreysbaai en t darp zelf thumb|Uutzicht op t straand en de bargen Jeffreysbaai (Afrikaans: Jeffreysbaai; Engels: Jeffreys Bay) is n darp in t zuudwesten van de Oost-Kaap in Zuud-Afrika. t Darp ligt 16 km ten oosten van Humansdarp en völt onder beheer van de plaatselike gemeente Kouga. Jeffreysbaai had volgens n volkstelling in 2011 zo'n 27.000 inwoeners.
t Darp hef n Nederduuts Griffermeerde Karke, disse karke is ebouwd in 1992 en hef zo'n 1.200 zitplaotsen.
Geschiedenisse
t Darp is ontstaon as n haven en haandelspost deur n walvisjager, J.A. Jeffrey in 1849. De Portugese ontdekkingsreiziger Manuel Perestrelo is hier reeds in 1575 anbelaand.
Veurzieningen
Jeffreysbaai is internasionaal bekend as n goeie surfplekke, veural in de wientermaonden. Internasionale kompetisies wörden hier geregeld ehöllen. De baai is oek bekend um zien schölpen. Hier vie'j oek t Charlotte Kritzinger-schölpemuseum, waor ze o.a. zo'n 600 soorten mossels uut alle oseanen verzameld hebben. t Dolfienestraand is esertifiseerd as n blauwevlaggestraand.
Roerdalen
Roerdalen (Limburgs: Roerdale) is ne gemeente in Nederlaands Limburg. De gemeente hef ne oppervlakte van 93,84 km² (woarvan 0,47 km² water).
Name
De gemeente is deur gemeenteleke herindealing ontstoan op 1 januari 2007 as samenveuging van de veurmoalege gemeente Roerdalen met de gemeente Ambt Montfort. De veurmoalege gemeenten Roerdalen en Ambt Montfort bestoanden van 1991 tot 2007. De veurmoalege gemeente Roerdalen bestaond uut de veurmoalege gemeente Melick en Herkenbosch samen met Vlodrop. Vrögger wodden de name 'Melick en Herkenbosch' beholden, moar in 1993 wodden ekozzen veur den name Roerdalen. De dree betrokken karkdarpen ligt in n wat gleujend laandschop teggen de reviere de Roer.
De veurmoalege gemeente Ambt Montfort bestoand uut de veurmoalege gemeenten Posterholt, Montfort en St. Odiliënbarg.
Natuur
Et Nationoal Park Den Meinwegge, ene van de belangriekste natuurgebeden van Nederlaand, ligt in dizze gemeente.
Kernen
De gemeente besteet uut zes karkdarpen en acht buurtschoppen en gehuchten.
Buurtschoppen
Noast de darpen gif et in de gemeente de buurtschoppen: Aan de Barg, Etsbarg, Holst, Lerop, Poarlo, Reutje, Varst, Vlodrop-Station en Zittard.
Bezeensweerdeg
Zoas in völle Limburgse plaetse bunt ok in de gemeente Roerdalen ene of meer kastelen of de resten doarvan te vinden. Kasteel Dellenbrook in Herkenbosch was vrögger n indrökwekkend kasteel. Noo bunt de gewelven en de bi-jgebouwen restaurierd en hebt ne horeka-bestemminng ekreggen. In Montfort steet de ruïne Kasteel Montfort gans verscholen achter ne boerderi-je.
Slim Kört Verhaal
thumb|[[De Museumfabriek|TwentseWelle (tegenwoordig De Museumfabriek), ien van de organisatoren van een 'Skriefwedstried GKV']] Slim Kört Verhaal (SKV) of Gloepens Kort Verhaal (GKV) bint termen die in de Nedersaksische schrieverije mangs gebruukt wördt veur biester körte, al dan niet literaire verhaalties. Hoeveule woorden zokse verhaalties maximaal hebt, bint gien vaste riegels veur. De termen bint ent op de Nederlaandse term Zeer Kort Verhaal (ZKV), de betiteling waoronder de schriever A.L. Snijders dit genre begun 21ste ieuw in Nederlaand epopulariseerd hef.
Drenthe
Slim Körte Verhaalties kuj sinds jaoren nou en dan lezen in 't Drèentstalige letterkundige tiedschrift Roet, beveurbield van de haand van Ger Siks en Martin Koster. Van de Drèentse schriever Gerard Stout verscheen in 2013 bij zien eigen uutgeverije Ter Verpoozing de bundel ''Weense wals. Slim körte verhaolties''.
Twente
In 2013 organiseerden de Kreenk vuur de Twentse Sproak en TwentseWelle een 'Skriefwedstried GKV'. Mitdingende verhalen muchen niet meer as 220 woorden tellen. De organisatie keus uut de inzendings 64 verhaalties, die bij mekare wördden edaone onder de titel De ofrekkening - Gloepens korte verhalen (2014, redactie deur Gerrit Dannenberg). In 2019 belegde de Kreenk mit de Bodbreef vanneis een GKV-wedstried. De verhaalties die det opleverde wördden ebundeld onder de titel De rekkenlineaal (2019).
Grunning
Op de Dag van de Grunneger toal op 16 meert 2019 gaf de Grunninger streektaalfunctionaris Ingeborg Nienhuis een workshop 'Slim Körte Verhoaltjes', waorbij 't antal van 99 woorden anehölden wördden. Volgens Bert Wijnholds, redacteur van 't Grunningstalige digitale tiedschrift Kreuze, was 't Nienhuis die zo 't Slim Körte Verhaal in de Grunninger schrieverije introduceerde. In Kreuze bint sindsdien aid wat SKVs te vienden.
In heur lessen Nederlaands op de middelbare schoele gebruukt Nienhuis 't Zeer Korte Verhaal um leerlingen te helpen heur taalverzörging en schriefveerdigheid te verbetern.
Thincso
Thincso was den gud den as den wulv Fenrir an en touw wüst te leggen, mär dårvöär wal ne hande afebeaten kreag. By Ragnarök sal hee Fenrir doudhauwen.
Name
Den oldnoorsken name Týr is döäregroid vanaf et oorgermaanske (nåbootste) woord *Tīwaz, wårby as den z in nen r untwikkelden. Den oldhougdüütsken afeleiden form is *Ziu, in et oldengelsk nöömden se emTīw of Tīg. Når em wör den darden dag van de weake nöömd: dinkseldag.
Ouk vöäle lokale steades in twente en den achterhook verwyset når dissen gud, sou as Dinsper, den Dingspelerbarg, den rivyr den Dinkel en afleidingen dårvan, mär ouk Dinxtervene.
Eigenschappen
Thincso is den gud achter de lyknamige rune, den T (ne upwaerse pyle). De rune T höyrt by Thincso en steyt vöär rechtvaerdigheid, selvbeheyrsking en selvupoffering. Et is ne rune vöär krygers.
An et begin van unse jårtelling was Thincso eyne van de vöärnaamste germaanske guden, te vergelyken med Zeus uut de greekske mytology. Dat versköäv later når Woden/Odin.
Ümdat Thincso ooit sou nen vöärnamen gud was, kan et good nen voordsetting weasen van nen olden indogermaanske gud. Toch solde et te makkelik weasen üm et vulleydig lyk te trekken med gudennamen as Zeus en Dyaus, en wöörde as latyn 'Deus' en fransk 'dieu'.
Waddenhoeke
Op 1 jannewaori 2020 had de gemiente 46.079 inwoners.
Naeme
De naeme verwiest naor de Waddenzee, omdat de gemiente in een hoeke bi'j de Waddenzee leit.
Mill en Sint Hubert
Mill en Sint Hubert is ne vöärmålige gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant, sinds 1 januari 2022 behöyrt et töt de gemeynde Land van Cuijk. De höyvdsteade van de gemeynde is Mill. Der woanet 11.002 lüde up ne uppervlakde van 53,17 km².
Waddenhoeke
Naeme
De naeme Waadhoeke zels is een kombinaosie/kompromis van et Nederlaands en et Fries. In et Fries is de aenlike naeme De Waadhoeke en in et Bildts en et Nederlaands Waddenhoek.
Mill en Sint Hubert
Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint Langenboom, Sint Hubert en Wilbertoord. Wyders gevt et noch en paar gehüchte as Molenheide, Borneo, Bruggen, De Gagel, Zuid Carolina en De Dellen.
Med den 1. january 2022 is de gemeynde Mill en Sünte Hubert upegåne in eyne gröätere gemeynde Land van Cuijk, dee besteyt uut de vöärmålige gemeyndes Boxmeer, Cuijk, Grave en Sünte Antonius.
Waddenhoeke
Stad en dörpen
Antal inwoners per woonkern per 2019. Bron: Gemiente Waddenhoeke/CBS.
Et dörp Ritzumeziel (Ritsumasyl) is (nog) gien officiële kern (verdield onder Marssum en Deinum) en een klein dieltien van et dörp Oolde Leije ligt binnen de gemientegreenzen (verdield onder Ooldebildtziel en Vrouwenparochie).
Buurtskappen
Naost de officiële plakken het de gemiente de volgende buurtskappen:
Neerslag
thumb|350px|De gemiddelde jaorlikse neerslag in et jaor per laand Neerslag is een verzaemeling waeterdielties die uut een wolk of een groep wolken valen en et eerdoppervlak berieken. De waeterdielties kunnen zowel vaste as vluiber wezen en kristalvormig of amorf, krekker: regen, haegel, mist, korrelhaegel, iesregen en sni'j. Neerslag is meugelik deurdat waeter verdaampt in 'e daampkring, omme vervolgens te kondenseren in wolken. Et is zodoende een belangriek onderdiel van 'e waeterkringloop.
De neerslag op eerde is gemiddeld zo'n 1130 mm et jaor: 1270 boven oceanen en 800 boven laand. Plaeselik is der slim vule verschil, van 50 tot 500 mm et jaor in woestijnen tot meer as 10.000 mm et jaor in sommige tropische gebieden. Alle jaoren vaalt der zo'n 577.000 km³ neerslag, waorvan zo'n twintig percent boven laand. Angezien et volume waeter in 'e daampkring 12.900 km³ is – mor 0,001% van de hydrosfeer, de totale waeterveurraod op eerde – wodt et waeter daor alle acht daegen vervast, ongeveer 45 maol in et jaor.
De hoeveulheid waeter in de daampkring is beparkt en varieert tussen de 0,001 en de 5 percent. Et is aans wel van grote invloed op et weer en de energiebalaans. De hoeveulheid nemp of mit 'e heugte, zodaj haoste al et waeter in de daampkring in de troposfeer treffen.
Neerslag is ok et belangriekste verwiederingsmechanisme van lochtversmeriging. Zo'n 80-90% daorvan vient plaese via natte verwiedering. Wieder mak neerslag diel uut van et global electrical circuit, krekker de atmosferische elektriciteit. Via neerslag is d'r een laedingstransport richting eerde van zo'n +90 coulomb de km² et jaor, naost de mooiweerstroom, blaksem en puntontlaodings.
John Brinckman
thumb|John Brinckman John Brinckman (Rostock, 3 juli 1814 - Güstrow, 20 september 1870) was een Nedersaksische schriever.
Lèven
John Brinckman zien va, de koopman en kaptein Caspar Cristoph Michael Brinckman, kwaamp in 1824 um 't lèven toe as 't schip daorop e voer veur de kust van Jutlaand zunk. Zien moe, dochter van een havenmeister uut Göteborg (Zweden), voedde de neeng kiender mit bescheiden middeln op.
Van 1834 töt 1838 studeerden Brinckman rechten in Rostock. Weengs baanden mit de antimonarchistische studentenveriening de Burschenschaft wördden hi'j töt drei maanden gevangenschop veroordield. Allewal hi'j later vri'j-espreuken wördden, kun e zien studie niet ofmaken. Tussen 1839 en 1842 perbeerden hi'j in de Verienigde Staoten een ni'j leven te begunnen, mar hi'j keerden uut wèenst of um gezondheidsredens terogge hen Mekelnbörg.
Van 1842 töt 1846 ('t jaor daorin e mit de doktersdochter Elise Burmeister trouwden) was Brickman huuslerer. Daornao leidden e töt 1849 een privéschoele in Goldberg. As lid van de Hervörmingsgezinde Veriening in Goldberg en schriever van satirische gedichten teeng de conservatieve landadel naamp e diel an de Meertrevolutie van 1848/1849 die plaatsvund in de staoten van de Duutse Bond. Hierdeur mus e vört uut Goldberg, en in 1849 kreeg e een betrekking an de ni'je Realschule van Güstrow. Zien gezin van uuteindelijk tien kiender had 't nooit bried, en ze mussen vake um bi'jstaand vraogen. Brinckman leerden Engels, Fraans en Latien en gaf privélessen Spaans. As ofgeveerdigde van de börgerraod zetten hi'j hum in veur bètere verholdings op schoele.
Schrieveri'je
220px|thumb|left|'Kasper Ohm up sin Ross' (Rostock), een bekend feguur uut 't wark van John Brinckman Vanof 1854 schreef Brinckman Nedersaksische gedichten en vertellegies. Veur Kasper Ohm un ick gebruukten e een raamvertelling: de olde oom Andrees vertelt an een kring jonge toeheurders zien herinnerings an zien aoventuren mit Kasper oom. Dizze geliefde romanfeguur hef in 1988 in Rostock een staandbeeld deur Jo Jastram ekregen.
Meer en meer volk kwaamp mit Brinckman zien wark in de kunde, mar pas nao zien dood kwaamp 't grote succes. Zien verzamelde wark wördden in 1900 uutegèven.
Vanof de twiede helfte van de neengtiende ieuw maakten de Nedersaksische schrieveri'je een belangrieke opleving mit. John Brinckman heurt mit Klaus Groth (1819-1899) en Fritz Reuter (1810-1874) töt de vrogste en belangriekste exponenten van dizze opleving. De criticus Paul Fechter hef oaver hum eschreven: ' ''Zien beroemdste boek 'Kasper Ohm un ick' stiet naost - en diels zölfs boaven - Reuter zien 'Stromtid'. In de persoon van de olde kaptein Pött, de ienige waore Oostzeevaarder uut de Duutse fictie, zit meer kracht ... as in Onkel Brösig of zien schöpper.' ''
Anhaling
<poem style="margin-left:1.5em; font-style:italic"> Oll Rostock – min oll Vaderstadt! Ick heww di gor to leef, so leef, förwohr! – ick weet nich, wat ick üm di let un gew. Ick bün nu mennig Johr all fürt, ’n bäten all verspakt, man Rostock, dat’s sonn eegen Wurt, dat frisch mi wedder makt.
Drèentse schriefwieze
<poem style="margin-left:1.5em; font-style:italic"> Ol Rostock – mien ol vaderstad! Ik hew die gaor to leef, zo leef, veurwaor! – ik weet nich, wat ik um die let oen gew. Ik bun noe mennig jaor al vürt, ’n beeten al verspakt, man Rostock, dat’s zo’n egen woerd, dat fris mie wedder makt.
Uut 't gedicht Vagel Grip in de gelieknamige bundel
Mineraalwaeter
mini|Mineraalwaeter mit broesend [[koolstofdioxide|koolzoergas derin]] Mineraalwaeter is waeter daoras mineralen in zitten die et waeter een specifieke smaek geven. Zolten, zwevelverbiendings en gassen bin veurbielden van stoffen die in zok waeter opelost bin. Mineraalwaeter hej zowal zonder as mit (koolzoer)gas; in et leste geval is der spraoke van sodawaeter, gazeuse, broeswaeter of spuitwaeter.
Mineraalwaeter as drinkwaeter en om te baden
Mineraalwaeter om te drinken wodt vandaege de dag in flessen verkocht en kuj haoste overal kriegen. Over de hiele wereld bin der meer as vierduzend marken mineraalwaeter in de haandel; in Nederlaand en België bin ze et best in de kunde mit Spa, uut België. In Nederlaand wodt 'spa' vaeke gebruukt om mineraalwaeter in et algemien mit an te duden (en te bestellen). Mit 'spa rood' kriej dan broesend mineraalwaeter, en mit 'spa blauw' mineraalwaeter zonder gas.
Roem gebruuk van de term
Soms wodt de term 'mineraalwaeter' infermeel gebruukt veur koolzoerholdend flessenwaeter dat niet uut een mineraalholdende bron ofkomstig is. Der wodt dan ok vule waeter as 'mineraalwaeter' an de man ebracht intied dat et niet (biester) mineraalriek is. Veur de EU is mineraalwaeter 'bacteriologisch gezond waeter mit as oorsprong een waetervlak of ondereerdse laag, ofkomstig van een bron die exploiteerd wodt deur ien of meer netuurlijke of keunstmaotige ontspringingspunten'.