cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Groot Hund
Steerns
Sirius (α Canis Majoris) is mit en schienbore Helligkeit vun -1,44m de hellste Steern an’n Nachthimmel. Butendem is dat een vun de nächsten Steern vun de Eer ut. Wohrhaftig is dat sogor en Dubbelsteern mit en lütten Witten Dwarg vun 8,7m, de den Hööftsteern in föfftig Johren ümkreist. Al Friedrich Wilhelm Bessel hett 1845 markt, dat sik dat Spektrum vun Sirius ännert un dorför en tweeten Steern verantwoortlich wesen künn. Nawiest worrn is de aver eerst 1865 mit en leistungsstark Telekop. Mit dat fre’e Oog is dat System nich goot to beobachten, vun wegen dat de Hööftsteern den annern överblennt. De Afkumst vun den Naam is nich kloor. Villicht stammt he ut dat Babylonische un heet so wat as „de Strahlende“. He künn aver ok ut de Spraak vun de Sumerer kamen un „gresig hitt“ bedüden.
El Paraíso
Kiek ok bi: Municipio El Paraíso.
Mintenborg
Religion
Mintenborg is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Bevern.
För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.
Sobol
Kiek ok bi: Sobole, Sobel.
Wiseman
Wiseman is de Familiennaam von
Morton County (Kansas)
Demografie
Vun de 3.496 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 1.699 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 17.076 US-Dollar. 1.773 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 382 Minschen maakt. 10,33 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
Vun de Vöröllern her sünd 88,39 % vun de Minschen Witte, 0,20 % Swarte, 1,06 % stammt ut Asien un 1,14 % sünd Nakamen vun Indianers. 7,52 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,69 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 14,10 % vun de Lüüd ansehn.
Albert Gröning
Albert Gröning is de Naam von
Metallizität
Eenheiten
De Massenandeel vun sworere Elementen an de Sünnmasse liggt bi ruchweg 1,8 %. Bi den Vergliek mit annere Steerns warrt aver faken nich de Masse, man de Tall vun Atomen as Grundlaag nahmen. Se gifft de Elementmännichkeit vun all sworen Elementen in en Steern betogen op Waterstoff relativ to de Männichkeiten vun de Sünn an. För normale Steerns vun de Hööftreeg reckt dat, vunwegen dat sik de Elementen gliekmatig in’t Weltall anriekert. In de Sünn bedriggt de Proportschoon twüschen Iesen- un Waterstoffatomen
Populatschonen
Lange Johren weer de Steern CD−38°245 mit en Metallizität vun -4,0 de extremste Vertreder. Dat bedüüt, dat de Steern en 10.000-mol lütteren Iesenandeel hett as de Sünn. 2002 is denn aver mit HE 0107-5240 en Steern mit en Weert vun −5,2 opdeckt worrn un ’n beten later de Steern HE 1327−2326 mit -5,4, wat en Iesenandeel vun ruchweg 1/250.000 vun de Sünn bedüüt. Disse Steern bargt aver en unvermodt groten Andeel an annere Elementen as Natrium, Magnesium, Titan un sünners Strontium. De Steern SDSS J102915+172927 schient dorgegen meist free vun Metall to wesen. Dat hier keen Lithium to finnen is, warrt över de hogen Temperatur verkloort.
Bonsall
Bonsall betekent
Tanchon
Se liggt an de Münn von’n Namdae in de Japaansche See.
Gwilt
Kiek ok bi: Quilt.
Willie Williams
Kiek ok bi: William Williams, Bill Williams, Billy Williams.
Prades
Prades is de Familiennaam von
Poehler
Kiek ok bi: Pöhler.
Guy Williams
Guy Williams is de Naam von
Otto Siffling
Leven
Otto Siffling is in dat Öller vun 27 Johren 1939 an en Ribbenfellentzündung storven. Sien letzt Lännerspeel hett he an' 24. April 1938 maakt. Siffling is bit hüüd de Speler vun den SV Waldhof Mannheim, de an' fakensten in de Natschonalmannschap speelt hett.
Lucinda Green
Hör internatschonal Loopbahn hett se 1987 afslooten. Se is aber ok hüüd noch in’ Rietport aktiv un traineert ok de Geländerieder.
Explosionsgrenz
Jeedeen Stoffmischen hett sünnere stofftyypsche ünnere un bövere Explosionsgrenzen: Is de Kunzentratschoon vun den brennboren Stoff sieter as de ünnere Explosionsgrenz, denn is de Mischen to mager un de Mischen kann nicht exploderen, vunwegen dat to wenig brennboren Stoff dor is. Is de Kunzentratschoon man höger as de bövere Explosionsgrenz, denn is de Mischen to fett. Ok denn kann se nich exploderen, vunwegen dat dor to wenig Suerstoff binnen is. Man twüschen disse Grenzen kann de Mischen to en Explosion bröcht warrn.
Terek
Mit ruch weg 600 Kilometern Längd ist de Terek en vun de gröttste Strööms in’ Kaukasus. An sien Ünnerloop deent he to Bewässerung, an sien Böverloop to’n Bedriev vun Waterkraftwarken.
Franconia Township
Franconia Township betekent
Georg Bärmann
Georg Bärmann is de Naam von
La femme et le pantin
Produktschoon
De Butenupnahmen wurrn in de Camargue in Frankriek un in Andalusien upnommen. Brigitte Bardot widmet den Dreiharbeiten to dissen Film in hör Autobiographie en eegen Afsnitt.
Freeport Township
Freeport Township betekent
Gwozdz
Gwozdz oder Gwóźdź is de Familiennaam von
Otto von Stülpnagel
Familie
He weer de Söhn vun den königlich preußischen Oberst Otto von Stülpnagel (1822–1899) ut dat uckermärksche Adelsgeslecht Stülpnagel un de Ida Michaelis (1856–1909). Sien öllere Bröer weer Edwin von Stülpnagel (1876–1933), ebenfalls General der Infanterie.
Militärbefehlshebber Frankriek
Bi Anfang vun den Tweeten Weltkrieg to Verfügung vun dat Heer stellt, wurr he bi dat Mobilmaaken to'n Kommandeeren General vun dat stellvertreeden Generalkommando XVII un Befehlshebber in' Wehrkreis XVII (Wien) nömmt. In' Oktober 1940 wurr de Stäe vun den Militärbefehlshebber Frankriek inricht, as welker Stülpnagel jetzt insett wurr. He wull as Militärbefehlshebber kien Kompetenzen an den SS-Sekerheitsdeenst afgeven, aber he hett sück dat Riekssekerheitshööftamt un de düütsch Botschap anslooten: Midden Mai 1941 leet he 3.700 utlännsch Jöden kaserneeren, Midden un Enn' August up Vörslag vun Theodor Dannecker duusende Jöden (ok sükser mit franzöösch Natschonalität) in dat Sammellager Drancy bringen, un in' Dezember noch eenmal en groot Antall vun Minschen verhaften. De gröttste Deel vun de Verhaften wurr, noch in Frankriek oder in de östlich Vernichtungslagern, ümbrocht.
An' 21. August 1941 weer he in Berlin, as in Paris en Anslag up den Besattensuldaten Alfons Moser in de Metrostatschoon Barbès-Rochechouart veröövt wurr. Nah twee wiederen Anslääg gegen den Besetter, den Feldkommandanten Hotz in Nantes un den Kriegsverwaltensraat Reimers in Bordeaux, hett Hitler den MBF Stülpnagel befahlen, 100 franzöösch Geiseln doodscheeten to laaten. Stülpnagel wull de Tall rünnerhanneln, ut Bedenken wegen mögelk politisch Folgen. He hett as Sühnemaatnahmen stattdessen en gröttere Antall vun Jöden in den Osten to deporteeren (en Ümschrieven för de Vernichtungslager). Sluutend wurr all tosommen 98 Geiseln in Nantes un Châteaubriant up sien Befehl hin doodschaaten.
Murra
Murra is de Familiennaam von
Steern (Landkreis Oosterholt)
Verwaltungsgeschicht
Steern un Paddewisch sünd 1928 in een Gemeen tohoopfaat worrn. De Gemeen is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen tohoop mit Helljes un Ollendörp Deel von de Gemeen Holste worrn, de ehren Naam von de Anfangsbookstaven von de dree Dörper hett (Helljes, Ollendörp, Steden).
Picart
Kiek ok bi: Picard.
Låsby Sogn
Låsby Sogn is en däänsch Kaspel (däänsch sogn) von de Däänsche Volkskark. Dat liggt in de Proovstie Skanderborg von dat Bisdom Aarhus. De Kark von dat Kaspel is de Låsby Kirke in’n Oort Låsby. De Kaspels sünd in Däänmark gliektiedig för de amtliche Statistik ok Ünnerdelen von de Kommunen (LAU-2), bi Låsby Sogn also von de Kommun Skanderborg.
Flammpunkt
Flammpunktbestimmen
Generell föhrt Closed-cup-Methoden to sietere Flammpunkten as de ölleren Open-cup-Methoden. De ölleren weern afwannelt bruukt, üm den Brennpunkt to bestimmen, de vundaag kuum mehr bruukt warrt.
Galena Township
Galena Township betekent
Wapen vun Gambia
Beschrieven
Dat Wapen wiest en blau Schild mit en witten un grönen Rahmen, in dat twee Warktüüch överkrüüz dorstellt sünd. Disse beiden landweertschopplichen Redschoppen warrt vun de Mandinka bruukt. Dat een is en Ex, en so nöömte dibongo, de bi de Oorn vun de Eerdnööt bruukt warrt, dat annere is en Hack, de so nöömte dabandingo, de ton Wegmaken vun Unkruut insett warrt.
Viderich
Viderich betekent
Robert Laude
Laude is 1896 in Kowalk in Hinnerpommern as Söhn von en Fleescher boren un dor ok opwussen. He is later as Schoolmeester för de Volksschool utbillt worrn, wat he en Tied ünnerbreken müss, as he Soldaat in’n Eersten Weltkrieg weer. Von 1923 af an hett he denn in Berlin Düütsch, Geschicht, Eerdkunn, Engelsch, Pädagogik un Psychologie studeert un hett 1929 in Griepswoold sien Staatsexamen maakt. He weer denn Referendor, Assesser un Schoolmeester bet 1945 an verscheden Scholen in Berlin, Brannenborg, Slesien un Döringen. 1947/1948 is Laude na Westfalen kamen un weer dor denn bet to sien Pension 1959 Oberstudienrat an dat Märkische Gymnasium in Schwelm. Von 1960 af an hett he in Hamborg leevt. As dat Forschungsinstitut för Düütsche Spraak an de Universität Marburg 1967 de Verdrevenen ut de Oostrebeden opropen hett, dat Institut Infos to jemehr Dialekten totostüren, dor hett ok Laude anfungen, Wöör ut sien pommerschen Dialekt optoschrieven. Dor is mit de Tied en Manuskript von 2800 Sieden mit 54.000 Wöör von worrn. 1981 hett he dat Manuskript an Dieter Stellmacher geven, de dat dörkieken un rutgeven schull. Dat schull aver noch bet 1995 duurn, bet dat sowied weer, dat dat Wöörbook rutgeven warrn kunn. Laude weer wieldes 1988 in Hamborg doodbleven.
Mario Morra
* Mario Morra (* 1935), italieenschen Filmeditor un Speelbaas,
Lüders
,, , ,
Kiek ok bi: Luders, Lüder, Lueders, Lüdersen, Lydersen.
Lydersen
Kiek ok bi: Lüdersen.
Ness County
Historie
De Kreis is 1880 grünnt worrn.
Ovsted Sogn
Historie
Dat Kaspel leeg bet to de Kommunaalreform 1970 in de Harr Voer Herred von dat Amt Skanderborg un denn von 1970 bet 2006 in de ole Kommun Skanderborg in dat Amt Aarhus. Mit de Kommunaalreform an’n 1. Januar 2007 is dat Kaspel Deel von de ne’e Kommun Skanderborg in de Region Middjüütland worrn.
Moscovium
Naam
Na’t Opdecken hett dat Element toeerst den vörlöpigen Naam Ununpentium (Atomteken Uup) kregen, wat sik ut dat latiensche unus („een“) un dat ooltgreeksche pente („fief“) na sien Atomtall 115 tohopen sett. Bito weer ok de Beteken Eka-Wismut bruukt, vunwegen dat dat Element in’t Periodensystem ünner dat Wismut steiht.
Diek (Water)
thumb|Diek in [[Dendermonde]] duum|Goorndiek
Picard
Picard betekent
Ruta Nacional 8
Ruta Nacional 8 betekent
Mont-Saint-Martin
Mont-Saint-Martin betekent
Kanton Harsfeld
Mairien
De Kanton weer indeelt in twölv Mairien:
Riedel
Kiek ok bi: Riedl, Riedle, Ridel, Rydel.
Jacques Picard
Jacques Picard is de Naam von
HMS Oakley
HMS Oakley betekent
Alexandre Picard
* Alexandre Picard (* 1985), kanaadschen Ieshockeyspeler,
Gyllenhammar
Gyllenhammar is de Familiennaam von
Friedrich Seemann
Friedrich Seemann is de Naam von
Earthquake
Inholt
An de Hollywood-Daalsparr warrt en Mitarbeiter opfunnen, de bi’n Kontrollgang an de Staumuer in’n Fohrstohl afsopen is. De Vörfall warrt ünnersöcht, man nümms versteiht, wat dorachter stickt. Jüst so wenig is kloor, worüm de Pegel vun’n Stausee anstiegen deit. Ok en frischen Reet in’n Damm warrt opdeckt.
En annern Strang hannelt vun den Polizisten Lew, de vun’n Deenst suspendeert warrt, vun wegen dat wiel en Insatz mol wedder sien Temperament mit em dörgahn is. Wieter warrt de Geschicht vun Walter Russel wiest, en jungen Seismoloog in Los Angeles, de utrekent hett, dat en gresig groot Eerdbeven luert. Nümms glöövt em so recht, un sien Baas is bang, dat en verkehrte Warnmeldung den Roop vun’t Institut tonichten maken künn. Butendem is de Börgermeester bang, dat dordör womööglich völlig unnödig en Panik utlöst warrt. För alle Fäll warrt aver de Reservisten intogen. Een vun de Reservisten is Jody, de en leiden Positschoon in en Supermarkt hett, He is teemlich torüchhollern, hett aver en Oog op de schöne Rosa, de faken dor inköpen deit. Eenige Lüüd ut sien Naverschop holt em wegen sien Utsehn för schwul un schimpt jümmer över em.
Jack Babashoff
Bi de Olympisch Sömmerspelen 1976 in Montreal wunn he de Sülvermedaille över 100 m Freestil achter sien Landsmann James Montgomery aber noch vör den Düütschen Peter Nocke. Buterdem wunn he bi de Swemmweltmeesterschapen 1978 in Berlin mit de US-amerikaansch 4 x 100 m Freestilstaffel de Goldmedaille.
Osage County (Kansas)
Demografie
Vun de 16.712 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 8.459 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 17.691 US-Dollar. 9.509 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 1.594 Minschen maakt. 8,20 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
2,52 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 0,60 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Ruggensnarendeerter
Tornaria-Hypothese
Na de Tornaria-Hypothese warrt annahmen, de Chordadeerter harrn sik utspunnen ut Tornaria-Larven vun de Kragendregers (Hemichordata). Na düsse Theorie hett sik de Ruggensnaar (Chorda dorsalis) in de Evolutschoon togliek entwickelt mit den Nerv up de Ruggensiet vun de Ekelwörmer (Enteropneusta) un geiht up en gemeensamen Vorweser torüch. De Ruggensnarendeerter sünd normale Tweesiedendeerter, in de ehre Anatomie Chorda, Neuralrohr un Endostyl inboot wurrn sünd. Ehre Ruggensiete is liek mit de Hemichordata ehre Ruggensiete. Man dor warrt doch nich mit verklaart, worum de Ruggensnarendeerter un de annern Tweesiedendeerter sik so verscheelt, in de Aart, wie Buuk un Ruggen to'nanner staht.
Genoa Township
Genoa Township betekent
Lissowski
Lissowski is de Familiennaam von
Plattdüütsch Wöörbook for dat Ollnborger Land
Dat Plattdüütsche Wöörbook for dat Ollnborger Land (Originaltitel hoochdüütsch "Plattdeutsches Wörterbuch für das Oldenburger Land") is en plattdüütsch Wöörbook, dat 1941 in eerste Uplage vun Hermann Böning as Heft 7 in de Reege "Oldenburger Forschungen" for den Ollnborger Vereen for Landsgeschicht un Ollerdomskunne rutgeven wurrn is. Midderwielen gifft dat dor de veerte Uplage vun, rutkamen 1998 mank de Oldenburger Forschungen, Neue Folge, Band 7 un noch mol dörgahn un en beten wat wieter maakt vun Jürgen Lange, Hans-Joachim Mews un Dieter Stellmacher.
Mandra
Mandra betekent
Mill Brook
Kiek ok bi: Millbrook, Millsbrook.
Bundsautobahn 48
Fröhere Plaans un hüütigen Tostand
In’n Bundsverkehrsweegplaan vun 2003 is en Afsnitt vun de A 48 vun Mogendorf bit Siegen indragen as „wietere Nafraag mit hoog ökoloogsch Risiko“.
Foucault
Kiek ok bi: Foucauld.
Lürken
Lürken is en Dörp in de Gemeen Visselhöövd in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. Binnen de Gemeen billt de Oort en egen polietsche Oortschop.
Verwaltungsgeschicht
De Oort weer fröher Deel von de Buurschop Wittörp, hett von de Midd von dat 19. Johrhunnert af an denn aver en egen Gemeen billt. Düsse Gemeen is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Visselhöövd worrn. Sietdem billt Lürken binnen de Gemeen en Oortschop mit egen Oortsvörsteiher.
Verkehr
Dör Lürken löppt de Kreisstraat 205, de in’n Noordwesten över Karkwals un Westerwals an de Bundsstraat 215 ran un wieder na Ahusen geiht un in’n Oosten in Wittörp an de B 440. De B 440 löppt von Wittörp in’n Noordwesten na Rodenborg un in’n Süüdoosten över Visselhöövd na Derpmark.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrten 25 Veern-Noord (an de B 215) un 26 Veern-Oost (an de L 171) doot all beid so 19 Kilometer in’n Süüdwesten von Lürken liggen.
Kanton Steenkark
Historie
In’n Harvst 1813 hebbt de Russen de Franzosen slahn un dat Rebeed befreet. Dat Kurförstendom Hannover is denn 1813/1814 wedder herstellt worrn un de ole Stand von vör 1810 wedder dor.
Abaco
Kiek ok bi: Dall’Abaco.
Bessinger-Nunatak
De United States Geological Survey hett em mit egen Meetarbeiden un Luftopnahmen von de United States Navy ut de Johren twüschen 1956 un 1966 karteert. Dat Advisory Committee on Antarctic Names hett em 1968 na Leutnant Colonel Donivan Bessinger Jr. (* 1936) nöömt, de in’n antarktischen Winter 1963 Offzeer op de Amundsen-Scott-Süüdpoolstatschoon weer.
James Melville
* James Melville (1535–1617), schottschen Diplomaat,
Kjeld Nuis
Karriere
Nuis wunn bi de WM 2011 in Inzell över de 1000-Meter-Strecke de Sülvermedaille achter Shani Davis ut den USA, aber vör sien Landsmann Stefan Groothuis. Een Johr later bi de WM 2012 in Heerenveen keem he weer up den tweeten Platz, blots dat nu Groothuis vör hüm un Davis achter lannen dee. Dorto reck he över de 1500 m den 8. Platz.
Köfer
Kiek ok bi: Köver.
Gysling
Gysling is de Familiennaam von
Paddewisch
Weertschop un Infrastruktur
As freewillige Füürwehr is för Paddewisch de Füürwehr Helljes mit tostännig.
Luhmöhlen
Historie
duum|Waterrad von de ole Watermöhl in Luhmöhlen Dat Dörp Luhmöhlen geiht trügg op de Watermöhl an de Luh, de in dat 12. Johrhunnert toeerst in de Oorkunnen vörkummt. De Möhl weer in Besitt von de Greven von Wölpe. Later hett Iso von Wölpe de Möhl an dat Bisdom Veern vermaakt. Bet 1764 bestünn de Oort blots ut de Watermöhl. In dat Johr hett Georg III., Kurförst von Bruunswiek-Lümborg, genehmigt, dat in Luhmöhlen op 160 hannöversche Morgen Land Veteranen ut’n Sövenjohrigen Krieg ansiedelt warrt. Dat weren acht Siedlersteden, de op Arventins utgeven worrn sünd.
Wapen
Dat Wapen von Luhmöhlen wiest op sülvern Grund en blau Wellenband. Baven is en swarten Rappen to sehn un ünnen en swart Möhlenrad.
Möhlenrad un Wellenband staht för de Watermöhl un de Luh. De Rapp steiht as Symbool för de Deckstatschoon.
Weertschop un Infrastruktur
För Luhmöhlen is de freewillige Füürwehr Solzhusen mit tostännig.
La Chapelle
La Chapelle is de Familiennaam von
Prandl
Prandl betekent
Kiek ok bi: Prandtl, Prantl, Brandl.
Melville
Melville betekent
Frederik II. (Preußen)
Striet mit den Vadder (1728–1733)
Toeerst hett en preußisch Kriegsgericht em verordeelt wegen Desertschoon (Utbüxen vun de Truppe). He scholl den Rest vun sien Leven in en Festung inspeert weern. Man Frederik sien Vadder hett dat Gericht seggen laten, se schollen sik noch mol tohopensetten un en anner Oordeel finnen. Dat weer nich miss to verstahn: He fodder dat Gericht dor mit up, Katte to'n Dood to verordelen. Amenne hett he an'n 1. November 1730 persönlich den Spröök vun dat Gericht, de jummers noch up levenslange Haft luden dö, per Allerhööchste Kabinettorder in en Oordeel to'n Dode umwannelt. Vor Frederik siene Ogen is dat Oordeel denn ok in de Festung Küstrin vulltagen wurrn. Nah dat Recht vun de dormolige Tied harr sik nu avers eerst Recht de Kroonprinz schullig maakt an Verraat vun Vaderland un Kroon un so harr de König eerst vor, ok denn Prinzen hen to richten. Dat Recht an sik stunn em as en rechtschapen Mann wiet over Verwandschop un Vaderschop. Dat scholl ok for sien Söhn gellen. Nadem de Kaiser Karl VI. un Prinz Eugen schriftlich en Woort for den Prinzen inleggt harrn, hett he em avers leven laten. Man he is verordeelt wurrn un möss in de Festung Küstrin achter Trallen sitten.
Eerste Reformen (1740)
An'n 22. Juni 1740 schreev he:
Siege un Nedderlagen
Wunnen hett he mit siene Armee de Slachten bi Lobositz 1756; Prag 1757; Roßbach 1757, Leuthen 1757; Zorndorf 1758; Liegnitz 1760; Torgau 1760; un Burkersdorf 1762. Verloren hett he dreemol: De Slachten bi Kolin 1757, Hochkirch 1758, un Kunersdorf 1759). Mit dat Belagern keem he nich so goot toranne. Enmol hett he en Stadt na en Belagerung innahmen, dat weer Schweidnitz 1762, man dree Mol hett dat nich slumpt (Prag 1757; Olmütz 1758 un Dresden 1760). As he de Slacht bi Kolin verlaren harr, hefft de Fiende begrepen, datt he unner to kriegen weer, man he is ok fudderhen ankeken wurrn as en unbannig gauen Gegenspeler, de nich ut to reken weer un meist nich to bedwingen.
Dat Land warrt wedder upboot
In de Tied vun Frederik II. sund en poor Hunnert Scholen boot wurrn. Man up dat Land weern de Scholen nich besunners goot, dor fehl dat an en anstännige Utbildung vun de Schoolmeesters. Faken sund dor vormolige Unneroffziere for insett wurrn, de sülms nich richtig lesen, schrieven un reken konnen.
Butenpolitik
As Polen in dat Johr 1772 to' eersten Mol deelt wurrn is (Polen warrt deelt), hefft Russland, Preußen un Öösterriek Deele vun Polen an sik reten. Preußen hett dor dat so nömmte Poolsch-Preußen oder Westpreußen bi afkregen. Vun dor af an hett de Monark sik nich mehr „König in Preußen“ nömmt, as siene beiden Vorwesers, man he nömm sik nu „König vun Preußen“. In den Krieg um dat Bayrische Arv (1778/1779), ok as „Kantüffelkrieg“ bekannt, hett Frederik den Versöök vun Kaiser Joseph II. tonicht maakt, de Öösterriekschen Nedderlannen (dat hüdige Belgien) gegen grote Deele vun Bayern in to tuuschen. Harr Preußen nich ingrepen, weer Bayern dormols wohrschienlich en Deel vun Öösterriek wurrn. Man Öösterriek versöch dat ok fudderhen noch, Bayern gegen Belgien to tuuschen un so grünn Frederik in dat Johr 1785 den Förstenbund, wo de Protestanten de Mehrheit in harrt hefft. In datsülvige Johr 1785 hett Frederik ok en Frundschops- un Hannelsverdrag mit de Vereenigten Staten afslaten. Grundlaag weer dor for, datt Preußen de 13 Staten vun de USA, de just eerst unafhängig wurrn weern, as en egen Staat ankeken hett. For dormolige Verdräge weer dat ganz nee, wat unner annern in düssen Verdrag to lesen weer: De beiden böversten Chefs vun de Exekutive in ehre Länner verlangt, un maakt dat mit ehre Unnerschrift af, dat Kriegsgefangene for sik insitten un unbedingt anstännig behannelt weern schollen.
Döntjes
Theodor Fontane vertellt, Frederik hett mit siene Unnerdanen männigmal plattdüütsch snackt.
Hainhorst
Hainhorst is en lütten Oort in de Gemeen Visselhöövd in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietsche Oortschop Lürken.
Geografie
De Oort liggt in de Lümbörger Heid. Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Dahnhorstgraven na’n Visselbeek hen af.
Bernhard Lohmüller
Lohmüller is 1891 in Donnerschwee boren. He hett en Lehr as Dreiher un Maschinenboer maakt. 1908 is he Maat in de Sozialistische Arbeiderjugend worrn un 1916 in de SPD. Von 1910 af an weer he in de fre’e Gewerkschaftsbewegung aktiv. He is 1945 Vörsitter von’n DGB in Bremerhoben un 1946 Bremerhobener Raadsherr. In de 1. un 2. Wahlperiood weer he von’n 13. Februar 1947 af an Maat von de Breemsche Börgerschop. He is ut de Börgerschop to’n 22. September 1949 utscheden, nadem he in’n Bundsdag wählt worrn is. För em is Albert Wenzel in de Börgerschop narückt. Bi de Wahl 1949 to’n Düütschen Bundsdag hett he dat Mandaat in’n Wahlkreis Bremerhoben-Bremen-Noord mit 37,3 % von de Eerststimmen wunnen. He weer von 1949 bet to sien Dood 1952 Afornten in’n Bundsdag. Na sien Dood is Philipp Wehr för em as Afornten in’n Bundsdag nawählt worrn.
José Heredia
* José Heredia Jiménez (* 1951), spaanschen Footballspeler,
Bruunshusen
Geografie
Dat Dörp liggt op de Oosterholter Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt in’n Süüdwesten över den Ollendörper Beek un den Billerbeek af un in’n Noordoosten över den Wellener Beek na de Luun.
Religion
För de Kathoolschen is de Johannes-de-Döper-Kark in Lox tostännig, de 1965 grünnt worrn is. Vör 1965 weer de Nikolaus-Kark in Wulsdörp tostännig. De Johannes-de-Döper-Kark höört siet 1. November 2006 to de Karkengemeen Hillig Hart Jesu in Geestmünn.
Mairie Otterbarg
Öörd
Dor hebbt düsse Öörd tohöört:
Palladio
Kiek ok bi: Palladion, Palladium.
Thermodynamik
Inföhren
duum|hochkant=1.2|Tyypisch thermodynaamschen Vörgang an’t Bispeel vun en Motor, de mit Damp bedreven warrt (root = bannig hitt, geel = weniger hitt, blau = Endtemperatur vun’t Medium) De Grundlaag vun de Thermodynamik billt de veer Hööftsätz. Se stellt Grötten as Energie, Warms, Arbeit, Druck un Volumen in en Tosamenhang. Dordör kann een wat doröver seggen, wovun Ännern an en System mööglich sünd – to’n Bispeel wovun cheemsche Reakschonen aflopen künnt – un verlööft Angaven över de Druck- un Temperaturbedingen, de dorför nödig sünd. Wat se aver nich angifft sünd Informatschonen doröver, wo gau disse Vörgäng aflopen doot oder wat mikroskoopsch dorbi in’n enkelten passeert. De Grundlagen vun de Thermodynamik sünd inst ut dat Studium vun de Volumen-, Druck- un Temperaturproportschonen bi Dampmaschienen afleidt worrn.
Dör de statistische Mechanik na James Clerk Maxwell un Ludwig Boltzmann künnt vele Aspekten vun de Thermodynamik mit Help vun mikroskoopsche Theorien bestätigt warrn. In jemehr Samtdorstellen hett se aver weiterhen en uttekenten Status vun en egenstännige physikaalschen Theorie. Ehr Anwennen is aver op egente Systemen beschränkt, neemlich welke, de sik ut noog Enkeltsystem tosamensett, wat tomeist Deelken sünd.
De Hööftsätz vun de Thermodynamik
3. Hööftsatz: De afsluute Nullpunkt vun de Temperatur kann nich tüügt warrn.
Paul Schockemöhle
Schockemöhle as Ünnernehmer
Ok in den agrarindustriellen Ünnernehmensberiek betätigt he sück in de (Eierproduktschoon in Legebatterien). Nah Informatschonen vun de Grupp Tierrecht aktiv is he an en Konsortium bedeeligt, dat 1996 de Legebatterien vun den Ünnernehmer Anton Pohlmann övernommen hett.
Harry Tallert
Tallert is 1953 Maat von de SPD worrn.
Bettle
Bettle betekent
Dropmann
Dropmann is de Familiennaam von
Thermodynamik
Verscheden Formuleeren
Ok hier is de glieke Bedüden to de Formuleeren vun Clausius licht to sehn. En sülvstlopen Warmsstroom vun’t küllere na’t warmere Reservoir in de baven skizzeerten Anorden de bedüden, dat de Entropie vun’t küllere Reservoir (lüttere Temperatur T in’n Nömer) starker afnimmt, as de vun’t warmere tonimmt. Dat heet, dat de Samtentropie in’t System afnehmen müss, wat aver nich mööglich is.
Energiebereken in de Thermodynamik
De Energiebilanz steiht in de Thermodynamik teemlich wiet baven. Bi en Phaasännern (fast-fletig-gasförmig) oder bi Mischen (t. B. Solt in Water, Mischen vun verscheden Löösmiddels) warrt Ümwannelenergien (Smöltenthalpie, Verdampensenthalpie, Sublimatschoonsenthalpie) oder Ümwannelenthalpien bruukt oder – in de annern Richt – freesett. Bi en cheemsche Ümwanneln vun Stoffen künnt Reakschoonwarms oder Reakschoonsenthalpien free warrn oder se mööt torüchföhrt warrt.
De Reakschoons- oder Ümwannelenthalpien, de bi en cheemsche Ümsetten oder bi en Phaasännern an de Ümgeven afgeven warrt, hett en negativ Vörteken. Wenn ut de Ümgeven Energie för en Phaasännern oder cheemsche Reakschoon toföhrt warrn mutt, hett de en positiv Vörteken.
Dör’t Billn vun’t totale Differential vun de Fre’en Enthalpie en ansluten Integratschoon kann een utreken, of en cheemsche Ümsetten mööglich is oder nich.
Thermoydynamik vun irreversible Vörgäng
De klassische Thermodynamik maakt över Nichgliekgewichtsvörgäng blots de qualitative Utsaag, dat se nich ümkehrt warrn künnt. Quantitativ beschränkt se sik aver op Systemen, de jümmer global in’t Gliekgewicht sünd oder blots inkrementell dorvun afwieken doot. De Nichgliekgewichtsthermodynamik behannelt dorgegen Systemen, de nich in so en global Gliekgewicht staht. Faken warrt dorbi aver liekers en lokal Gliekgewicht annahmen.
Lars Onsager hett nawiest, dat de Wirken twüschen Strööm un de dorto nich korrepondeeren Kräft gliek groot sünd (Onsagersch Reziprozitätsbetöög). Vun wegen dat de Entropiebilanz in en slaten System jümmer positiv wesen mutt, folgt butendem: De Grött vun de Krüüzeffekten is jümmer süütlich lütter as de direkten Effekten. För dat Bispeel mit de twee Kräft geelt, dat de Krüüzeffekten (Peltier-Koeffizient un Seebeck-Koeffizient) hööchsten tweemol de Wörtel ut de Produkten vun Koeffizienten vun de beiden direkten Effekten (elektrische oder thermische Leddanlaag) wesen kann.
Caledon
Kiek ok bi: Calydon.
Eva Perón (Mehrdüdig Begreep)
* Eva Perón (María Eva Duarte de Perón; 1919–1952), Fro von Juan Perón.
Andreas Strobl
* Andreas Strobl (1642–1706), düütschen Geistlichen un Schriever,
Richard Powers
Richard Powers is de Naam von
Snorri Sturluson
Warke
De Prosa-Edda is tohopenföögt ut veer Deele. Prologus un Gylfaginning maakt den Leser eerst mol bekannt mit de Nordische Mythologie. Dat Skáldskaparmál is en Lehrstück över Gedichtemaken un stellt de Middel vör, de en Skalden för sien Stil bruken deit, dat sünd kenningar un heiti. De leste Deel is Háttatal, wat en Riemelkunne is. Düsse leste Deel is nich toenne bröcht wurrn, wohrschienlich, wiel Snorri miteens ümkamen is.
Friedrich Plettke
Von 1884 bet 1886 weer he Schoolmeester in Tingo un hett dor Rebecka Mohrmann kennenlehrt, de he an’n 8. Juni 1889 freet hett. 1886 is he na Geestmünn versett worrn.
Snorri Sturluson
Politik
Snorri hett as Politiker en bannige Rull speelt un siene Familie, de Sturlungar, harr in dat Land allerhand to seggen. He sülms is twee mol Spreker vun dat Gesett in dat ieslannsche Parlament ween. Dat weer de Posten, de an'n meisten to seggen harr in den Althing. So warrt de Tied vun sien Leven nich sunner Grund in Iesland siene Geschichte de Sturlungentied nömmt.
Stjær Sogn
Stjær Sogn is en däänsch Kaspel (däänsch sogn) von de Däänsche Volkskark. Dat liggt in de Proovstie Skanderborg von dat Bisdom Aarhus. De Kark von dat Kaspel is de Stjær Kirke in’n Oort Stjær. De Kaspels sünd in Däänmark gliektiedig för de amtliche Statistik ok Ünnerdelen von de Kommunen (LAU-2), bi Stjær Sogn also von de Kommun Skanderborg.
Podoleni
Podoleni betekent
Homm
HoMM is afkört för
Keramik
Vörgeschichtliche Verbreeden
Wiels de jungpaläolithischen Kultur vun den Gravettien wurrn eerste Lüttplastiken ut brennt Löss­lehm hergestellt. De Lösslehm wurr mit Knakenmehl magert un in en Füerstäe brennt. Dat berühmteste Bispeel is de circa 30.000 Johr olt Venus vun Dolní Věstonice, dorto kommt en Reeg vun Deertenfiguren ut Dolní Věstonice, Pavlov un Krems-Wachtberg.
Begreep un Ünnerdeelen
En klor Systematik vun de keramischen Warkstoffe – as bispeelsweis bi Metall-Legierungen – is stuur, wiel dat hensichtlich de Rohstoff-Tosommensetten, den Brennvörgang un den Gestaltensperzess fleetend Övergänge gifft. Keramische Produkte wurrd dorum faken nah de jewiels in' Vördergrund stahn Aspekten ünnerscheed, to'n Bispeel nah regionalen Keramiktypen as Westerwälder Steinzeug, Bunzlauer Keramik oder ok Majolika un Fayence, bi technisch Keramik nah de chemisch Tosommensetten in Silikatkeramik, Oxidkeramik un Nicht-Oxid-Keramik oder ok nah den Zweck vun den Gebruuk  (Funktschonskeramik, Gebruukskeramik, Baukeramik, Sanitärkeramik un Strukturkeramik).
Man ünnerdeelt aber ok in Groff un Fienkeramik. To de eerst nömmt hörrt de groot Grupp vun de Baukeramik (to'n Bispeel Bau- un Daaktichel, Kanalisatschonsröhren); disse Produkte sünd dickwandig, faken inhomogen, faken vun tofällig Farv. Fienkeramik is dorgegen fienkörnig (Korngrött ünner 0,05 mm), vun bestimmt Farv (to'n Bispeel witt för Huushollenskeramik, Dischgeschirr un Sanitärkeramik); hierher hörrn ok de künstlerischen Ertüügnisse. Fienkeramik bruukt in Hensicht up Upbereiten vun de Rohmasse, de Formgeven un Dröögen as ok dat Brennen en bedüüdend gröttere Sorgfalt, as dat bi de Herstellung vun Groffkeramik nödig is.
Siliciumcarbid
Siliciumcarbid (SiC) hörrt wegen sien besünner Fähigkeiten aktuell to de wichtigst Industriekeramiken för Hoochleistungsanwennen. Dat wurrd as Schliepmittel, in Gleitlagern vun Chemiepumpen, as Dieselrußpartikelfilter un för Hoochtemperaturanwennen as temperaturstabiles Formbaudeel (to'n Bispeel Receiver bi Solartoorn-Kraftwarken) bruukt, wiel dat düchtig hart as ok thermisch un chemisch resistent is. En anner Gebruuk sünd Ringe in Gleitringdichtungen. De Kupplungsschiev un de Bremsschieven vun den Porsche Carrera GT bestaht ut köhlenstofffaserverstärkt Siliciumcarbid (C/SiC).
De wichtigste Herstellen (Acheson-Verfohren) kummt ut Quarzsand un Koks bi 2200 °C nah: SiO2 + 3 C → SiC + 2 CO Se is vergliekbor mit de Reduktschoon vun Quarz to Rohsilicium; dat wurrd allerdings en Överschuss vun Köhlenstoff bruukt. För betere Formgeven is de Herstellung ut schmült Silicium un Kohlenstoff to bruuken. Hier hett sück Holtkohle bewährt, de vörher up de richtige Form brocht wurr. Dör de Poren kann Silicium upnommen wurrn un denn to SiC reageeren. Dorbi entsteiht en Sonnerform vun dat Siliciumcarbid, dat so nömmt SiSiC (siliciuminfiltreert SiC), in dat sück immer noch eenig Perzent vun nich-reageert Silicium befinnen, dat de Korrosionsbestänngkeit negativ beinflooten deit.
Bornitrid
Bi 60–90 kbar un 1500–2200 °C wannelt sück BN in kubisch Borazon um, dat in de to Diamant analogen Zinkblendestruktur kristalliseert. Borazon is ähnlich hart as Diamant, aber oxidationsbestänniger un wurrd dorum as Schliepmittel bruukt.
Wiedere nichoxidische Rohstoffe
Wiedere nichoxidische Rohstoffe, de bi de Keramikherstellung bruukt wurrn, sünd Siliciumnitrid, Aluminiumnitrid, Molybdändisilicid un Wolframcarbid.
Anner Tosatzstoffe
Sonstige Hülpsmittel sünd fien mahlt Utbrennmittel as Saag- un Körkmehl, Stärke, Kohlestoff un Styroporkugeln. Se maaken den Scherben porös un licht un könnt interessante Böverflacheneffekte maaken; se verbrennen ebenfalls bi den Brand. So nömmt Poroseerensmittel hemm den Hööftinsatzzweck in de Tichelindustrie, wobi se de Dicht un de Warmtleitfähigkeit vun de Ticheln minneseeren.
Glasuren
Glasuren sünd dünn Glasövertüüg. De maaken up de een Siet den porösen Keramikkörper meest waterdicht un geven hüm en licht to reinigen Böverflach. To'n annern maaken se en afwesselnsriek un dekorative Gestaltung vun de Keramiken mögelk. Glasuren könnt farvig, transparent oder deckend (opak), glänzend, halfmatt oder matt ween. Se könnt week un leeg schmültend (af etwa 800 °C bi RAKU-Waren bit etwa 1000 °C) oder hart un hooch schmültend (af 1000 °C bit etwa 1400 °C bi Porzellan) ween. Nah hör chemisch Tosommensetten kann man to'n Bispeel tüschen Borosilikat-, Feldspat-, Solt- Gold- un bliehollen Glasuren ünnerscheeden. In jeden Fall is aber de glasbillen Hööftbestanddeel SiO2 as bi Buddel- oder Fensterglas. De Glasuren wurrn faken in de Keramikherstellung eerst nah den Schrühbrand vun de Woren upbrocht (Düüken, Spritzen, Pinseln, Stempeln) un in en wiederen Brennperzess (Glattbrand) verglast. Disse Brand wurrd ok „Glasurbrand“ nömmt un bruukt höhgere Temperaturen as de Schrühbrand. Dorbi sintert denn de Scherben un wurrd dicht.
Vitănești
Vitănești betekent
Kinnaird Castle
Kiek ok bi: Kinnairdy Castle.
Bremer
Bremer betekent
Handel-Mazzetti
Handel-Mazzetti is de Familiennaam von
Walter Strobl
* Walter Strobl (* 1947), öösterriekschen Politiker,
Sellhorn (Landkreis Heidkreis)
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1852 to de Amtsvaagdie Amelkusen von dat Amt Winsen tohöört un is 1852 denn in dat Amt Soltau wesselt. Na 1885 weer dat in’n Kreis Soltau. 1977 is dat Deel von’n Landkreis Soltau-Fambossel worrn (de siet 2011 Landkreis Heidkreis heet).
Gysin
Gysin is de Familiennaam von
Volksbank Wümm-Wiest
Blangen Söttmer hett de Volksbank ok noch Filialen in Otterbarg, Scheeßel, Rodenborg, Ahusen, Bassen, Posthusen, Karkwals, Fintel, Hu’e un Boitzen. Twee SB-Filialen gifft dat in Söttmer un Otterst.
Sprekens
Historie
Dat Dörp kummt 1272 as Spreckensete toeerst in de Oorkunnen vör.
Volksbank Wümm-Wiest
Otterst
De Spoor- un Dorlehnskass Otterst is 1909 grünnt worrn. 1966 is se dör Fusion mit de Spoor- un Dorlehnskass Otterbarg to de Volksbank Otterbarg tohoopgahn.
Sprekens
Religion
Sprekens is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Liborius-Kark in Bremervöör. Vörher hett de Oort bet 1925 to dat Kaspel von de Gangolf-Kark in Örel höört.
Richard Henderson
Richard Henderson (* 19. Juli 1945 in Edinburgh, Schottland) is en britisch Struktur- un Molekularbioloog. 2017 wurr hüm de Nobelpries för Chemie mit Jacques Dubochet un Joachim Frank tospraaken.
Hermann Heinze
* Hermann Heinze (1860–1920), düütschen Cafetier,
Thomas Stanley
* Thomas Stanley († 1410), engelschen Beamten,
Technik- un Verkehrsmuseum Stood
duum|Hall von dat Museum mit’n Segelfleger „Milomei M1“ duum|Füürwehrfohrtüüg von Ford, Opel, Hanomag un Mercedes-Benz duum|Diesellok von [[Deutz AG|Deutz]] duum|[[Ford Modell T ut dat Johr 1921]] duum|[[VW T2-Elektrotransporter, de för de Stadtwarken Stood lopen is]] Dat Technik- un Verkehrsmuseum Stood weer en Museum in Stood, dat den dör de Technik in Gang bröcht Wannel in de Levens- un Arbeidsverhältnisse von de Minschen in de Stoder Region twüschen üm un bi 1850 un de Nutied dorstellt hett. Dat Museum harr so bi 5.000 Stücken in siene Sammlung.
Dat Museum müss in’t Johr 2000 all Militärobjekte ut de Sammlung afgeven. Dat weer en Oplaag von de Stadt Stood. Ans wullen se dat Museum nich noch mehr Toschüss geven.
Minst
Wapen
Dat Wapen wiest op grönen Grund baven en gollen Eek un ünnen en gollen Wellenlien.
Ströbel
Kiek ok bi: Strobel, Ströbele.
Diedrich Gerhard von der Decken
Diedrich Gerhard von der Decken (* 29. September 1733 in Freeborg; † 25. September 1793 in Hu’e) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.
Andreas von Müller
Von Müller is 1814 in Lümborg as Söhn von Luise Natalie, borene Gräfin von Bennigsen (22. Januar 1785–9. März 1860), un Ernst Adolf von Müller (31. Dezember 1784–29. Januar 1825) boren.
Thomas (Apostel)
Thomas in de Bibel
In all veer Listen vun de Apostels, de in dat Nee Testament stoht, is Thomas sien Naam in to finnen. In de eersten dree Evangelien steiht he neven Matthäus den Töllner (Mt. 10,3; Mk. 3,18; Lk. 6, 15). In de Apostelgeschicht is he an Philippus siene Sieten to finnen (Apg. 1, 13). Sunnerlich in dat veerte Evangelium is ok wat over siene Persöönlichkeit rut to finnen.
Meldörp-Böker
Wöhrner Wöör un Meldörp-Böker
Da die mögliche Unterscheidung der langen Monophthonge von den Diphthongen für das Nord-Niedersächsische kennzeichnend ist, sind hier besondere Kennzeichnungen erforderlich! Unser Platt hat ein Anrecht auf Sonderzeichen! Die Versklavung durch die hochdeutsche Zeichenvorgabe muss aufhören! Das Hochdeutsche würde es auch nicht verkraften, wenn eine ›Rechtschreibreform‹ im Interesse einer (idiotischen) Globalisierung die pünktchenfreie Schreibweise von ä, ö und ü verordnen würde! – Handschriftlich bereitet die ›ergänzende Schreibweise‹ keinerlei Probleme. Und am Computer lassen sich für die eingesetzten Extrazeichen leicht Tastenkombinationen erstellen. Im Übrigen geht es nur um die Anwendung in Texten, von denen der Schreiber möchte, dass sie von jedermann lautrichtig gelesen werden können.
Zurück zu den Meldörp-Bȫkern (Die folgende Aufzählung orientiert sich vor allem an dem bisher digital herunterladbaren ›Band 1‹.): Natürlich finden sich unter diesen Texten Proben der in Dithmarschen geborenen und aufgewachsenen Klaus Groth, Theodor Piening und Sophie Dethleffs, aber auch der zu- oder durchgewanderten Johann Meyer und Heinrich Johannes Dehning. Es folgen Proben von Fehrs und Wisser aus Ausgaben, die zu Lebzeiten der Autoren noch schreibdifferenziert erschienen. Um dem Dithmarscher Leser Lesestoff aus der weiteren plattdeutschen Welt zu erschließen, wurden dann Texte aus Hamburg, von südlich der Elbe, aus Bremen, ja auch aus Mecklenburg-Vorpommern, aus Ostfriesland und selbst aus Westfalen bis hin zur Grafschaft Bentheim ›übersetzt‹. Reime und Versmaß bildeten dabei besondere Herausforderungen, und nicht alles dürfte wirklich gelungen sein.
›Klappentext 3‹ (Schall ik dat allens beter op Platt schrieben?)
= Platt-Klassiker für Dithmarschen (+ Kompetenztraining in Dithmarscher Platt)
Liebe ältere und jüngere und neuere Dithmarscher, liebe Urlauber in Dithmarschen,  liebe Deutschlehrer und Schüler|innen der Sekundarstufen,  liebe Deutschlehrer- und Germanistikstudenten aus Dithmarschen,  liebe Freunde des Plattdeutschen überall,
die ›Meldorf-Bücher‹ enthalten Dithmarscher Platt, die alte Dithmarscher Sprache, aber verständlich  und in geeigneter ›SASS-ergänzender Schreibweise‹,  un dōrmit luut leesbor un vörleesbor!
Meldörp-Book 3.2, Johann Hinrich Fehrs, Allerhand Slag Lüüd
Johann Hinrich Fehrs zeichnet ein realistisches Bild vom Leben in dem holsteinischen Dorf Ielenbeek (Mühlenbarbek). Seine Texte zeichnen sich durch gekonnt gehandhabtes Plattdeutsch aus. Die in der vierbändigen Ausgabe von 1913 konsequente Unterscheidung der langen Ein- und Zwielaute wird in den ›moderneren‹ Ausgaben leider ignoriert.
Im Rahmen der Meldörp-Bȫker wurden hier Dehnings Dithmarschen-Kapitel sprachlich aktualisiert und damit dem heutigen Dithmarscher Platt angenähert. In der vorliegenden Form sollte das Lesen, Lautlesen und Vorlesen der Landlehrer-Memoiren zu schaffen und zu genießen sein, nicht nur in Dithmarschen! Durch allerlei Hilfen sollen dem Laien und Anfänger unnötige Quälereien erspart bleiben!
Meldörp-Book 9.1, Fritz Reuter, Ut mien Festens-Tiet (Ut mine Festungstid)
Fritz Reuter wurde 1833 nach seiner Teilnahme am Hambacher Fest (schwarz-rot-gold!) auf der Heimreise in Berlin verhaftet und als Mitglied einer Jenaer Burschenschaft zum Tode verurteilt, später zu 30 Jahren Festungshaft begnadigt. Untersuchungshaft und Haft brachte er auf verschiedenen preußischen Festun-gen zu, insgesamt fast 7 Jahre. – Über seine Riesenerfolge u.a. mit seinen ›Läu-schen un Rimels‹ wird er zum Schriftsteller und schreibt rd. 20 Jahre später auch über seine schrecklichen 7 Jahre Knast, in Platt. Er berichtet mit großem Ernst über die endlosen Demütigungen und über die teilweise gesundheitlich ruinie-rende Unterbringung, aber auch mit Respekt über achtbare Aufsichtspersonen. UND es gelingt ihm, große Passagen mit herzhaftem Humor zu vermitteln, uns Lesern das Mit- und Gegeneinander der Knastgesellschaft miterleben zu lassen, einer Gesellschaft voll Trübsal, Hoffnung, Verzweiflung, Freundschaft, Feind-schaft, List und Tücke, und Liebe (!).
Seine Autorenzeit begann Mähl 1868-1871 mit 4 ›Stückschen ut de Mus’kist‹, mit: ›Tater-Marikn‹, ›Jean‹, ›Fanny‹ und ›Lütj Anna‹. Das erste Stück, Toter-Marieken, ist für uns heute besonders interessant. Es gibt uns wohl Hinweise auf tief wurzelnde Ablehnung der ›Tataren‹ genannten Roma. Es zeigt uns aber auch viel Herzenswärme und nicht die Spur ›blutsbedingten‹ Rassenwahns, auf den wir in unserer Geschichte leider zusteuerten. – Die kleine Zigeuner-|Roma-Marieke und das holsteinische Umfeld, in dem sie tragischerweise aufwuchs, lassen uns einen köstlichen Ausschnitt des Landlebens im frühen 19. Jahrhundert miterleben.
Hilde Schrader
rechts|duum|Hilde Schrader 1928
Kanton Blomendal
De Kanton Blomendal weer as Kanton en Verwaltungsrebeed in dat Königriek Westfalen, dat blots von 1810 bet 1811 bestahn hett (Franzosentied). De Seet weer Blomendal.
Historie
In’n Harvst 1813 hebbt de Russen de Franzosen slahn un dat Rebeed befreet. Dat Kurförstendom Hannover is denn 1813/1814 wedder herstellt worrn un de ole Stand von vör 1810 wedder dor.
Richard Stanley
Richard Stanley is de Naam von
* Richard Stanley (* 1966), süüdafrikaanschen Speelbaas un Dreihbookschriever,
Bretel (Landkreis Rodenborg)
Religion
För de Kathoolschen weer von 1852 bet 1960 de Kapell op Slott Kedenborg tostännig. Nu is de Hart-Jesu-Kark in Visselhöövd tostännig, de siet 1. August 2004 to de Karkengemeen St. Maria von’n hilligen Rosenkranz in Wasra tohöört.
Haacker
Kiek ok bi: Hacker.
Groot Thun
Verkehr
De eenzige Straat in Groot Thun driggt den Naam Groot Thun. De Straat löppt in’n Noordwesten na Stood rin un an de Bundsstraat 73 ran. In’n Oosten löppt de Straat na Riensföör an de Landsstraat 124. Ans gifft dat noch en lüttjere Straat na Süden, över den een na Hagen kamen kann.
Krystyna Guzik
Bei de Weltmeesterschapen 2005 belegg se Platz 20 över 15 km. In den Biathlon-Weltcup 2004/2005 keem se up Platz 61 in de Gesamtwertung un in de folgend Saison up Platz 43.
De Biathlon-Weltcupsaison 2015/2016 weer bitlang hör best. In den Gesamtweltcup keem se up Rang 10, ebenso in den Sprint-Weltcup un in den Eenzel-Weltcup reck se sogor den 7. Platz. Hör best Eenzelplatzeeren weer dorbi Platz 2 in den Sprint vun Canmore. Bi de Biathlon-Weltmeesterschapen 2016 keem se in dat Eenzelrennen up Platz 7 und mit de Fruenstaffel sogor up den 4. Platz.
Hennies
Hennies is de Familiennaam von
,
Kiek ok bi: Hennis, Henniez.
James Stanley
James Stanley is de Naam von
Huh
Huh is en lütt Dörp in de Gemeen Beverst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. Binnen de Gemeen Beverst höört de Oort to de polietsche Oortschop Stubben.
Kultur
En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in Stubben bi’n Bahnhoff.
Weertschop un Infrastruktur
För Huh is de freewillige Füürwehr Stubben mit tostännig.
Saint-Victor
Saint-Victor oder St-Victor betekent
Verwaltungsgemeenschop Mistelgau
In de Verwaltungsgemeenschop Mistelgau in’n Landkreis Bayreuth, Böverfranken, Bayern, hebbt sik düsse Gemenen tohoopslaten, üm jemehr Verwaltungssaken uttoföhren:
Haakh
Kiek ok bi: Haack, Haak, Hak, Haag, Hag.
Henry Stanley
Henry Stanley is de Naam von
* Henry Stanley, 3. Baron Stanley of Alderley (1827–1903), brietschen Peer, Diplomaat, Orientwetenschopper un Översetter,
Heinrich Müller
Kiek ok bi: Heini Müller, Heinz Müller, Heiner Müller.
Charles Stanley
Charles Stanley is de Naam von
(1514) Ricouxa
Kiek ok
List vun de Asteroiden
Arthur Stanley
* Arthur Stanley (1869–1947), brietschen Politiker,
Hassendörp
Geografie
De Gemeen liggt in’n süüdwestlichen Deel vun’n Landkreis un grenzt na Oosten an de Eenheitsgemeen Rodenborg (Wümm). Na Süüden hen slutt se an de Gemeen Ahusen an, na Westen an de Gemeen Söttmer un na Noordoosten an de Gemeen Boitzen. Mit blots ruchweg 12 km² is Hassendörp een vun de lüttsten Gemenen in’n Landkreis.
Historie
Vertellt warrt dorto en Geschicht, wona en Scheper, de Hasse heten hett, sik hier daallaten hett un mit sien Nakamen to de Grünnen vun’t Dörp bidragen hebben schall. En Bewies gifft dat dorför aver nich. De Afleiten vun den Oortsnaam kann aver ok op de Kortform Herzo as Naam hendüden.
Amt Winsen an de Luh
Geografie
Dat Amt is in’n Noorden an dat hambörgsche Amt Bardörp grenzt, in’n Noordoosten an dat Gericht Övermeschacht un de Ämter Addelborg un Scharnbääk-Bütel, in’n Oosten an dat Amt Lüün un de Stadt Lümborg, in’n Süden dat Amt Ebstörp, in’n Süüdwesten de Amtsvaagdie Fambossel-Soltau un dat Amt Rodenborg un in’n Noordwesten dat Amt Horborg (Stand 1848). De Stadt Winsen weer en Enklaav binnen dat Amt.
Isheim
Historie
Isheim weer von’n 1. Januar 1971 bet 1974 Maat von de Samtgemeen Oostdaal un is an’n 1. März 1974 denn bi de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Bremervöör worrn.
Monestier
Monestier is de Familiennaam von
Haaland
Kiek ok bi: Håland.
(1661) Granule
Nöömt is de Asteroid to Ehren vun den Patholoog Edward Gall na de vun em opdeckten Gall-Körpers (engelsch: Gall’s granule) in Lymphozyten. .
Kiek ok
List vun de Asteroiden
Gottlieb Wilhelm Freudentheil
As in de Tied na 1852 in dat Königriek Hannover Avkatenkamern inricht worrn sünd, hett he sik dor för insett, dat ok in Stood een grünnt warrt. He is dor denn de eerste Viezdirekter worrn. He hett 1831 un 1837 twee Schriften över den Avkatenstand rutbröcht. He wull geern en Soort Weltgeschicht von de Avkatenschop rutbringen un hett dor von 1833 af an arbeidt.
Gourdon
Gourdon betekent
Verwaltungsgemeenschop Hollfeld
In de Verwaltungsgemeenschop Hollfeld in’n Landkreis Bayreuth, Böverfranken, Bayern, hebbt sik düsse Gemenen tohoopslaten, üm jemehr Verwaltungssaken uttoföhren:
Bossen
Bossen is de Familiennaam von
Robaia
Robaia betekent
Ronny Van Holen
Erfolge
1985
La Rochette
Kiek ok bi: Larochette.