cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kritisch Punkt (Thermodynamik)
Egenschoppen
De kritische Temperatur Tc kann as de Temperatur ansehn warrn, ünner de man en Gas dör Druck verfletigen kann. Över Tc geiht dat nich mehr.
Washington County (Ohio)
Demografie
Vun de Vöröllern her sünd 97,33 % vun de Minschen Witte, 0,92 % Swarte, 0,43 % stammt ut Asien un 0,05 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,24 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,13 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,89 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 0,51 % vun de Lüüd ansehn.
Lochhead
Kiek ok bi: Lochead, Lougheed.
Friedrich von Schiller
De junge Friedrich Schiller, Söhn von den Militär-Wunddokter Johann Schiller, wurr up Befehl vun den Hertog Karl Eugen up de Militärschool schickt. Dat weer de School, de laterhen Karlsschool nöömt wurr. Unner den strengen Drill, de dar herrsch, harr he to lieden, un dat weer woll ok de Grund darför, dat he sik veel mit Freeheitsgedanken befoot, de em sien ganzet Leven lang nich mehr losleten. He schreev 1777 siene eersten Gedichten un fung mit de Arbeit an dat Sturm-un-Drang-Drama „De Rövers“ an. 1782 wurr dat Stück in Mannheim (Kurpalz), wat domals noch Utland för de Schwaben weer, upföhrt un harr groten Spood. Sien Hertog aver weer ganz un gar nich inverstahn, bestraaf em mit Arrest un verbood em, wiederhen „Kummedien“ to produzeern. Schiller verleet darum sien Schwabenland un flücht na Mannheim. Dar schreev he „Kabale un Liebe“ un fung ok al an, den Stoff för „Don Carlos“ to bearbeiden.
As Schiller nich mehr an dat Lehramt in Jena bunnen weer, toog he 1799 na Weimar, wiel he dar neger bi Goethe un bi dat Theater weer, dat all siene groten Dramen geern upföhr. To disse Stücken höört
Magnitude (Seismologie)
Ünnerscheden vun de Magnitudenskalen
In Presseberichten över Eerdbebenbegevnissen warrt meist jümmer vun de Richterskala snackt, wat tomeist verkehrt is. Jüst bi grote Magnitudenweerten över ruchweg 6,5 sünd de Weerten normalerwies na annere Magnitudenskalen bestimmt worrn, wiel de Richterskala för so hoge Weerten gor nich vörsehn is. Dorüm schüll man bi Pressemitdelen de Magnitudenweerten beter noch mol bi seismologische Deensten (kiek bi de Weblenken) nakieken.
Bellitzen
Verkehr
De nächste Bahnhoff is so bi fiev Kilometer wied weg in’n Oosten de Bahnhoff Dorum an de Bahnlien Bremerhoben–Cuxhoben.
Bite the Bullet
Bite the Bullet (op Platt so veel as „Biet op de Kugel“; dt. Titel: 700 Meilen westwärts) is en US-amerikaanschen Western vun 1975, in den veele beropen Schauspelers mitspeelt hebbt.
Inholt
Vun en Moment op’n annern beslutt Sam Clayton, en Deertenfründ dör un dör, ok an dat Renenn deeltonehmen, as he spitz kriggt, dat sien Fründ vun fröher, Luke Matthews, ok mitmaken deiht. Man Sam ünnerscheed sik vun all de anneren, wiel he jümmer praat is to helpen, wenn annere in en Nootlaag sünd, wat in Verloop vun dat Rennen faken vörkummt. Vör allen aver passt he jümmers op, dat de Deelnehmers jemehr Peer goot behannelt un tütt jeden to Verantwoorden, de dat nich deiht.
Opletzt kummt dat to en Meten twüschen de beiden ollen Kameraden. Sam, de de Nees vör hett un dat Teel al vör Oogen sütt, markt aver, dat sien Peer em nich länger dregen kann. Ut Rücksicht stiggt he af un löppt tofoot wieter un gifft dor den Sieg mit op. Luke kummt nöger. Man liekers för em bannig veel Geld op’t Speel steiht, beslutt he, sien Fründ nich to överhollen. He stiggt ok af un geiht blangenan. Tohopen gaht se över de Teellienen.
Sido (Rapper)
thumb|Sido (2020) Sido (Ökelnaam vun Paul Würdig alias Si(e)gmund Gold; * 30. November 1980), Berliner Rapper, de vun dat Plattenlabel Aggro Berlin produzeert warrt. Sien Ökelnaam is tohopensett ut de eersten Bookstaven vun de Wöör Super-Intelligent-Drogen-Opper.
Kameyama
thumb|Statue vun Kameyama (Tennō) in Higashi Park in Fukuoka City, Fukuoka, Japan Kameyama (japaansch 亀山天皇; * 9. Juli 1249; † 4. Oktober 1305) weer de 90. Tennō (Kaiser) vun Japan (9. Januar 1259 bit 6. März 1274). He weer en Söhn vun Go-Saga-tennō. Sien Eeegennaam weer Tsunehito (恒仁).
Nah sien Machtentheeven wurr he en buddhistisch Mönk. He hett den Zen-buddhistischen Tempel Nanzen-ji in Kyōto grünnd un hett dor de Rest vun sien Leven dor verbrocht.
Möhdiek
Verwaltungsgeschicht
As Deel von de Gemeen Ankloh keem dat Ankloher Huus von Möhdiek 1968 an de Gemeen Beers. De Gemeen Beers is to’n 1. Januar 2015 oplööst worrn. Dat ganze Rebeed höört nu to de Gemeen Geestland.
Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn
Grünnenstiet
De an’n 14. Oktober 1655 grünnd Duisburger Universität wurr in dat Johr van de Universitätsneegrünnen in Bonn uplöst. Dat Zepter un groot Deelen van de Universitätsbibliothek Duisburg gungen nah Bonn, so dat de Bonner Universität insowiet ok Nahfolgerin van de Duisburger Hoochschool is. Buterdem harr de kurkölnische Universität as Vörlöper woll blots wenige Johren Bestand, doch se gull as en Universität, de van de Upklärung präägt weer, wat goot in de preußischen Bildungsideale passen dee.
De eerste Lehrstohl för Kunstgeschichte wurr an’n 4. Mai 1860 an de Universität Bonn inricht. De eerste Lehrstohlinhebber weer Anton Springer (1825 - 1891). Landeswiet Upmarksomkeit kreeg de Bonner Philologenstriet tüschen de Perfessers Otto Jahn un Friedrich Ritschl, de 1865 to Ritschl sien Weggang nah Leipzig führen dee. 1868 hett de Medizinische Fakultät Louis Pasteur den Ehrendokter verleeht, den de 1870 wegen den Düütsch-Franzööschen Krieg torüch geven hett.
Stobbe
Stobbe betekent
Krings
Krings is de Familiennaam von
Amt Hittfeld
As Gericht för dat Amt is to’n 1. Oktober 1852 dat Amtsgericht Horborg inricht worrn.
Defries
Defries is de Familiennaam von
Fredeborg
Dat faste Huus mit den Naam Vredeborch wuur an’n Anfang vun’t 15. Jahrhunnert van de Bremers bi Atens (Noornham) twüschen de Werser un de Heete upboot. De Dwingborg mit Wahnungen, Ställ, Spiekers, Keller, Lock un enen Torn weer umgeven van Müren, enen breden Graven un hoge Eerdwäll. Se schull de bremsche Schippfahrt up de Werser sekern un Stüttpunkt wesen för de Kriegstöög, de de Bremers in dat Stadland un na Butjadingen unnernehmen. De Fresen versochen, de Borg intonehmen, aver dat weer nich so licht. Bi enen van ehre Överfäll wuurn de beiden Hööftlingssöhns Didde un Gerold fungen nahmen, na Bremen brocht un dar henricht. (Hermann Allmers hett darto dat Gedicht „Der Bruderkuss“ schreven). 1423 överfull ene starke Strietmacht unner dat Leit van Sibeth Papinga de Fredeborg un kunn de Besetters verdrieven. De „Vredeborch“ wurr den Eerdbodden liek maakt un so weer de Herrschap van de Bremers över Butjadingen braken. Vundaag steiht an de ehrmalige Borgsteed en Saalbo mit en Hotel.
Emoticon
De Emojis stammt ut Japan un sünd en sunnerliche Form vun Emoticons. Anners, as de annern Emoticons wiest de Emojis dat Smiley nich up’e Sieten dreiht.
South Creek Township
South Creek Township betekent
Steinbrück
Steinbrück is de Familiennaam von
Crystal Lake Township
Crystal Lake Township betekent
Wilhelm Bahlburg
He weer verheiraadt mit Alma Bahlburg.
Devriès
Kiek ok bi: Defries, De Vries, DeVries.
Madera County
Historie
De Kreis is an’n 11. März 1893 grünnt worrn.
Werner Wagner
Werner Wagner is de Naam von
Kring
Kring is de Familiennaam von
Zender
Zender betekent
Feernlicht
Feernlicht
Dat Wietlicht draff bruukt werrn, wenn
Iesenbahn
Bi den Tog sind de Regeln, wenn de Togföhrers dat Feernlicht bruken dröfft, meest de lieken as bi de Verkehr up de Straat. Dat Feernlich schall nich in Bahnhöven, an’n Perrong oder wenn en Fohrtüüg in de Mööt kümmt bruukt werrn. En beten swoor is dat bi Straten, de parallel längs, an Schienen vörbi löppt. Dor kann dat man passeern, dat en Tog en Fohrtüüg up’e Straat blennet.
Fohrrad
Ehrdage gaff et ok Schiensmieter mit Daallicht un Wietlicht för Fohrräder. Man vandage is dat nich begäng un dor gifft et ok nenne Gesett, dat seggt, dat en Fohrrad sowat hebben mutt.
Williams County (Ohio)
Historie
De Kreis is an’n 12. Februar 1820 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 39.188 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 20.753 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 18.441 US-Dollar. 21.337 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 2.751 Minschen maakt. 5,83 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
Ludwig Wagner
* Ludwig Wagner, düütschen Lithograaf,
Booth (Wusten)
Religion
Booth is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Georg-Kark in Spiek.
Loeffel
Loeffel is de Familiennaam von
Bilger
Bilger is de Familiennaam von
Betancourt
Betancourt is de Familiennaam von
Willibald Schmaus
Willibald Schmaus (* 16. Juni 1912; † 27. April 1979) weer en düütsch un öösterrieksch Footballspeler.
Bilguer
Bilguer is de Familiennaam von
(719) Albert
(719) Albert is en Asteroid ut de Grupp vun de Eerdneegen Asteroid un tellt to den Amor-Tyyp. He is an’n 3. Oktober 1911 vun den öösterriekschen Astronom Johann Palisa in Wien opdeckt worrn. He güng aver wedder verloren un künn eerst in’t Johr 2000 vun Forschers ut de Spacewatch-Grupp an de University of Arizona wedder opdeckt warrn.
Marin County
Demografie
Vun de 247.289 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 133.052 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 44.962 US-Dollar. 167.614 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 94.248 Minschen maakt. 6,31 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
János Kulka
* János Kulka (1929–2001), ungaarschen Dirigent un Kumponist,
Wood County (Ohio)
Demografie
Vun de Vöröllern her sünd 94,83 % vun de Minschen Witte, 1,27 % Swarte, 1,03 % stammt ut Asien un 0,01 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,23 % sünd Nakamen vun Indianers. 1,45 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,18 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 3,33 % vun de Lüüd ansehn.
Polen
Spraken
Amtsspraak is Poolsch. Dat warrt in Delen vun Polen ok Hoochdüütsch, Kaschubsch un Ukrainsch snackt. Plattdüütsch warrt fast nich mehr snackt. Welke Polen snacken ok Russ’sch.
Dravidsche Spraken
De Dravidschen Spraken sünd ’n groten Hümpel vun tosamen üm de 75 Spraken, de de Lüüd in’n Süden vun Indien snackt.
Mathias Wagner
Kiek ok bi: Matthias Wagner.
Loepfe
Kiek ok bi: Löpfe.
Gebke
Gebke (ok Gebecka, Göbbecke, Gebbeka, Gebbeke un Gebbecke) is een plattdüütschen Vörnaam för Deerns.
Kings River Township
Kings River Township betekent
Scheuble
Kiek ok bi: Schäuble.
South Benton Township
South Benton Township betekent
Sladen
Sladen betekent
Wyandot County
Demografie
Vun de 22.908 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 11.839 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 17.170 US-Dollar. 12.451 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 1.487 Minschen maakt. 5,42 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
Überacker
Überacker betekent
Gauensiekersand
Geografie
En richtig Eiland is Gauensiekersand vondaag aver nich mehr. De Wischhobener Süderelv un de Kruutsanner Binnenelv sünd deelwies blots noch gröttere Gravens un dat Rebeed liggt kumplett binnen den Hauptdiek an de Elv. Bi Stormflood is dat Rebeed dör dat Ruthenstroom-Sparrwark un dat Sparrwark Wischhoben kumplett vör dat Water ut de Elv schuult.
Historie
Bevör na de Stormflood 1962 de Hauptdiek an de Elv un de Sparrwarken boot worrn sünd, hett dat keen Dieken geven, de Gauensiekersand schuult hebbt. Dat geev dor blots en Handvull enkelte Hüüs, de op Worten boot weren. An’t Enn von dat 19. Johrhunnert hett dat ölven Hööv geven, von de en Reeg mit de Tied aver verlaten worrn sünd. Vondaag bestaht noch fiev von de olen Hööv un een Huus, dat nee anleggt worrn is.
Döösmoor
Kultur
In Döösmoor gifft dat den Heimaatvereen Döösmoor.
Verkehr
De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrten 2 Stood-Süüd un 3 Stood-Oost doot so 33 Kilometer in’n Süüdoosten von Döösmoor an de B 73 liggen.
Grete
Grete (ok Greta, Greth, Greetke, Gretje oder Gretjen) is een plattdüütschen Vörnaam för Deerns.
Diek
Diek is de Familiennaam von
Langenhagen
Langenhagen betekent
Langenhagen is de Familiennaam von
Kamp (Landkreis Horborg)
Geografie
De Naveröörd sünd Kamperlien, Langeloh un Hinkenbossel in’n Noorden, Hökel in’n Noordoosten, Handörp in’n Oosten, Will in’n Süüdoosten, Haßel, Lütt un Groot Todtshorn in’n Süden, Otter in’n Westen un Schillingsbosse, Knick, Töst un Glüsen in’n Noordwesten.
Scholen
Dat eerste Schoolhuus is wohrschienlich üm 1670 rüm boot worrn. Toeerst in de Oorkunnen dükert dat 1695 op. Dat weer dat twete Schoolhuus in de Vaagdie Töst. Vörher hett de Schoolmeester de Schölers ut Kamp, Will un Todtshorn op’n Dibbens-Hoff Ünnerricht geven. 1748 is en neet Schoolhuus boot worrn un 1874 noch wedder en neet. Disse School is 1979 denn dichtmaakt worrn.
Donndorf
Donndorf is de Familiennaam von
Cohen
Kiek ok bi: Waley Cohen.
Jonathan Creek Township
Jonathan Creek Township betekent
Antimon
Historie
Antimon weer al in de Bronzetiet as Tosatz to’n Kopper in Form vun sien Verbinnen bruukt, üm dorut Bronze to maken (funnen t. B. in Velem-St. Vid in Ungarn) un ok in de Antike. In’n 17. Johrhunnert weer de Naam op dat Metall sülvst över. De koptisch Beteken für dat Sminkpulver Antimonsulfid gügn över dat Greeksche in dat Latiensch Stibium över. De vun Jöns Jakob Berzelius bruukte Afkötten Sb warrt dorüm noch vundaag as Atomteken nütt.
South River Township
South River Township betekent
Moosdorf
Kiek ok bi: Mosdorf, Moßdorff, Mohsdorf, Mossdorf.
Daniel Harrwitz
Harrwitz best historisch Elo-Tall weer 2644. De harr he in Juni 1853. Van Januar 1853 bit Februar 1856 leeg he up Platz 1 vun de nahträglich berekend Weltranglist.
Stephano (Maand)
Stephano (ok S/1999 U2 oder Uranus XX) is een vun de lütten buteren Maanden vun den Planeten Uranus.
Opdecken un Naam
De Maand is an’n 18. Juli 1999 vun de Astronomen Brett J. Gladman, Matthew J. Holman, John J. Kavelaars, Jean-Marc Petit un Hans Scholl opdeckt worrn. Toeerst weer he as S/1999 U2 betekend, wat de offizielle Beteken na de Internatschonale Astronoomsche Union (IAU) is. Sien richtigen Naam hett he later eerst kregen.
Inspiral Carpets
Historie vun de Grupp
De Grupp is 1983 vun de beiden Schoolfrünnen Graham Lambert un Stephen Holt in’t engelsche Manchester grünnt worrn, de sik noch den Slagtüüchspeler Craig Gill dortohalt harrn. Anfungen hett de Grupp toeerst mit Punk. Enn vun de 1980er Johren keem in Grootbritannien de Madchester-Bewegung op, woneem de Inspiral Carpets denn ok vörn mit dorbi weern. To de Tiet hebbt se mit to de bekanntsten Gruppen vun Grootbritannien höört. Jemehr gröttsten Hits weern This Is How It Feels (1990), Dragging Me Down (1992) un Saturn 5 (1994).
Grimminger
Grimminger betekent
Hans Haupt
* Hans-Joachim Haupt (1876–1942), düütschen Generaalmajor,
Ottersdorf
Ottersdorf betekent
St. Francis Township
St. Francis Township betekent
Wehdenerdamm
Verkehr
De nächste Autobahn is de Autobahn 27. De Opfohrt 6 Bremerhoben-Överseehavens liggt so dree Kilometer in’n Süüdwesten von Wehdenerdamm.
Plattdüütsch Zentrum Vörpommern
Dat Plattdüütsch Zentrum Vörpommern is en indragen Vereen in Bremerhagen, de dat Vermiddeln vun de plattdüütsche Spraak besünners in Vörpommern ünnerstütten schall. He wennt sik an Schölers un Lehrers. De Baas vun den 2004 grünnten Vereen is Petra Schwaan-Nandke.
Höcherl
Höcherl is de Familiennaam von
Cowley
Cowley is de Familiennaam von
Kreis Veern
Geschicht
De Kreis Veern is an’n 1. April 1885 ut dat Amt Veern un de Stadt Veern billt worrn.
Bi de Kreisreform to’n 1. Oktober 1932 is de Kreis denn mit den Kreis Achem un de Gemeen Öste ut’n Kreis Hoya to’n ne’en Landkreis Veern tohoopfaat worrn.
Gemenen
De Gemenen von’n Kreis Veern (Stand 1. Dezember 1910):
Wason
Wason is de Familiennaam von
Allah Rakha Rahman
Leven
1991 hett Rahman sien egen Studio in Chennai/Madras opmaakt, de Panchathan Record Inn. Mit de Filmmusik för den Tamil-Film Roja vun Speelbaas Mani Ratnam harr he glieks enen vullen Erfolg un hett den Sülvern Lotus kregen. Ok de Filmen Bombay (1995), Rangeela (1995), Dil Se (1998) un Taal (1999) un meist all siene Filmen, de he mit Mani Ratnam oder S. Shankar maakt hett, harrn veel Erfolg. 2002 hett Andrew Lloyd Webber mit em tohoop dat Musical Bombay Dreams maakt. He weer nu ok in annere Kulturkreise as den indischen bekannt un so hett he to’n Bispeel 2003 för den chineeschen Film Tiān dì yīng xióng vun Speelbaas He Ping de Musik maakt. Mit de finnsche Band Värttinä möök he 2006 de Musik för dat Musical The Lord of the Rings.
Charles Faulkner
Charles Faulkner is de Naam von
Rene Jaime Montero
Bi de Parlamentswahl in Belize 2003 weer he Kannedaat för de UDP in’n Wahlkreis Cayo Zentraal, kunn sik aver mit 46,64 % von de Stimmen nich gegen Mario Castellanos von de PUP dörsetten. Bi de Wahl 2008 is he wedder antreden un hett Castellano mit 61,38 % von de Stimmen slahn.
(132) Aethra
(132) Aethra is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 13. Juni 1873 vun den US-amerikaanschen Astronom James Craig Watson‎ in Ann Arbor opdeckt worrn is. Dat Perihel vun (132) Aethra liggt binnen de Marsbahn, so dat de Asteroid to de Marsbahnkrüzers tellt.
Kahlesand
Verkehr
De nächste Bahnhoff is so bi 22 Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Hemmoor an de Nedderelvbahn. Von 1899 bet 1936 hett dat ok Personenverkehr op de Kedener Kreisbahn geven. De nächste Bahnhoff weer in Wischhoben.
Etzel
Etzel is de Familiennaam von
Paletschek
Paletschek is de Familiennaam von
Wümmgrund
Geografie
Wümmgrund liggt an dat linke Över von de Wümm.
Edert
Edert is de Familiennaam von
Beaver County (Oklahoma)
Beaver County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Oklahoma. He hett 5.636 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 4.698 km². De Sitt vun de Verwalten is in Beaver.
Demografie
9,97 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 5,51 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 92,71 % vun de Minschen Witte, 0,29 % Swarte, 0,10 % stammt ut Asien un 0,03 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 1,25 % sünd Nakamen vun Indianers. 3,76 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,86 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 10,76 % vun de Lüüd ansehn.
Wischhobenersand
Historie
Dat geev op Wischhobenersand in dat 19. Johrhunnert maal negen Hüüs, de op Worten boot weren. Dor sünd vondaag blots noch fiev von nableven.
Religion
För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.
Verkehr
Wischhobenersand is över en lüttjere Straat verbunnen mit de Kreisstraat 19, de von Kruutsand ut in’n Süüdwesten na Doornbusch an de Landsstraat 111 ran geiht. De K 45 löppt von Kruutsand na Süden un ennt in Drochters an de L 111.
Paradigma
Dat Woord Paradigma (Plural: Paradigmen or Paradigmata) kummt ut’t Greeksche (παράδειγμα parádeigma, para: „neven“ un δεικνύναι deiknynai: „sehn laten“, „verkloren“) un hett so veel as Bispeel, Vörbild, Muster or Afgrenzen, Vörordeel.
Genotyyp
Beschrieven
En Bispeel dorför sünd eeneiige Tweeschen. Eeneiige (monozygootsche) Tweeschen hebbt den sülven Genotyyp, vunwegen dat se dat sülve Genom in sik drägt. Liekers hebbt se nie den nipp un nau glieken Phänotyyp, ofschoonst se al teemlcih gliek wesen künnt. Dat wiest sik dorin, dat de Öllern un go’e Frünnen jümmer un to jede Tiet in de Laag sünd, jem uteneen to hollen, ok wenn annere Minschen dat swoor fallt, de lütten Ünnerscheden to marken. Butendem künnt ok eeneiige Tweeschen an jemehr Fingerafdrück kennt warrn, vunwegen dat ok de nie vullstännig gliek sünd.
Thorium
Historie
1898 hebbt Marie Curie un Gerhard Schmidt (1865–1949) to glieken Tiet de Radioaktivität vun Thorium opdeckt. In’t Johr 1914 hebbt Lely un Hamburger to’n eersten mol de Reindorstellen vun dat Metall henkregen.
Isotopen
Thorium höört to de Reinelementen. In de Natur kummt – vun eenige Sporenintsotopen afsehn – meist blots dat Isotop 232Th vör, dat de längste Halfweertstiet opwiest. Dat Element geev den Naam vör de Thorium-Verfallsreeg. Dat kummt dorvun, dat man lange Tiet dacht hett, dat dat 232Th de Anfang vun de natürlichen Thorium-Reeg is. De Produkten vun dat Isotop sünd de Reeg na: Dorvun warrt to 64 % Polonium 212Po (3·10−7 s) un to 36 % Thallium 208Tl (3,053 min), wat beids to dat bestännige Blie 208Pb verfallt.
Fröhere Beteken
Ünner de Beteken Thorium-X sünd vör allen in de eersten Hälft vun’t 20. Johrhunnert verschedene Lösen hannelt worrn, de Thorium un annere radioaktive Isotopen bargen deen. In de USA weer to’n Bispeel bit üm un bi 1960 en Tinktur mit dissen Naam in Ümloop, de bi de Radiotherapie vun Huutkrankheiten insett worrn is. In Düütschland geev dat üm 1930 Tosätz to’n Baden un Salven gegen Ekzemen vun de Mark „Thorium-X“, de aver vun wegen de düütlichen Gesundheitsgefahren al na korte Tiet wedder ut’n Hannel nahmen worrn sünd. Butendem geev dat en Tähnpast mit de Beteken Doramad, de Thorium-X bargen de. In de 1960er Johren weer Thorium-X bito an de Universitätsklinik Mönster (Hüffer-Stift) bi Lüüd anwennt, de Morbus Bechterew harrn, üm dat wietere Stiefwarrn vun de Warvelsüül to hinnern. De Patient müss dree Maanden statschonär in’t Krankenhuus blieven un kreeg eenmol in de Week en Sprütt mit Thorium-X. Dat Verstieven is dordör för ruchweg föffteihn Johren to’n gröttsten Deel ophollen worrn.
Berne
To de Gemeende Berne höört 37 Buurschappen mit tosamen 7250 Inwahners. De Middelpunkt van den Oort Berne is de ole Karkenwurt mit den Breethoff. De Wurt weer al in de vörröömsche Tiet bit 100 n. Chr. dörgahns dicht besiedelt. Of hier in de Tiet darna ok stännig Minschen leevt hefft, dat lett sik nich mit Sekerheit seggen. As in dat 9. un 10. Johrhunnert de Christianiserung to'n Enn kamen weer, wurr up de Wurt ene holten Kapell boot un en Karkhoff anleggt. Wahrschienlich al um 1050, as dat Stedingerland na Plaan besiedelt wurr, wurr de eerste Kark ut Stenen upboot. Se harr en Langschipp un enen mächtigen, hogen Torn. De Arzbischop Gerhard II. verklaar disse Kark as Ketterkark un leet se na de Slacht bi Olenesch 1234 afbreken, wiel he sik dar as Teken van sienen Sieg över de Stedinger ene gröttere Kark boon wull. Van de ole Kark sünd blots de Noordmüür mit dat romaansche Finster un de Torn stahn bleven. De ne'e Kark, de so um 1260 fertig wurr, is ene dreeschippige Hallenkark. Um 1577 muss en neet Gewelve intagen warrn. 1596 bo Meister Lampeler ut Brabant ene Orgel, un van 1634 bit 1647 snitz Ludwig Münstermann den herrlichen Altar un de Kanzel.
Grußendorf
Grußendorf is de Familiennaam von
Berne
Uterdem geef dat in de Gemeende noch thumb|De St.-Ägidius-Kark in Berne
Lübke
Lübke is de Familiennaam von
Lübke is ok en annere Schrievwies för
Kiek ok bi: Lübcke, Lüpke.
Wulfsbrook (Landkreis Stood)
Geografie
De Oort liggt in de Masch von de Ünnerelv in Land Keden. Dat Water ut dat Rebeed flütt över dat Wulfsbroker Fleet na de Wischhobener Süderelv. De Süderelv is dör dat Eiland Kruutsand von’n Hauptstroom von de Elv aftrennt, de so dree Kilometer wied weg is.
Verwaltungsgeschicht
De Oort weer vör 1852 Deel von dat Kaspelsgericht Hamelwöörn in dat Grevengericht Bützfleet un hett von 1852 bet 1859 to dat Amt Wischhoben höört. Von 1859 bet 1885 weer de Oort in dat Amt Freeborg un denn in’n Kreis Keden. 1932 is dat an’n Kreis Stood kamen.
Verkehr
De nächste Bahnhoff is so bi 15 Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Hemmoor an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg. Von 1899 bet 1933 hett dat dichtbi in Neeland en Bahnhoff an de Kedener Kreisbahn geven.
Ratschonale Tall
De Koppel vun de ratschonalen Tallen warrt \mathbb{Q} nöömt. Dorbi is Q de eerste Bookstaav vun Quotient. Disse Koppel warrt formell so defineert:
Friedrich Ernst Witte
Witte is 1803 as Söhn von Wilhelmine Sophie Elisabeth, borene Boettcher (17. November 1777–17. September 1854), un den Kunsistorial- un Hoffraad Christian von Witte (1773–1854) in Hannover boren. Siene Süster weer Minna Witte. He hett sik an’n 19. Oktober 1820 an de Universität Göttingen inschreven un dor bet 1824 Juristeree studeert. He weer in Hannover Maat von dat Corps Hannovera. Na dat Studium is he 1825 in’n hannöverschen Justizdeenst gahn un Auditer in Calenberg worrn. 1833 is he Prokurater bi de Justizkanzlie Hannover worrn un 1842 dor Hoffraad.
Pius XI.
Pontifikat
Mit sien Anträeenzyklika Ubi arcano Dei van’n 23. Dezember 1922 hett de nee Paapst sien Programm ankünnigt: pax christi in regno christi, de Freeden vun Christi in dat Riek vun Christi. He hett sück utdrücklich de pastoralen un politischen Anliggen vun sien beid Vörgänger to eegen Maakt, hett den „sozialen Modernismus“ veroordeelt un hett positive Leitlinien för en freedfertige Sellschopsordnung up dat Fundament vun de kathoolsch Religion entwickelt.
Ünner de tallriek vun hüm afslooten Konkordaten gellen de Lateranverdrääg un dat Riekskonkordat mit dat Düütsch Riek (10. September 1933) as de bedüüdensten. Faken wurrd Pius XI. un ok sien Nahfolger Pius XII. vörsmeeten, sück nich düütlich noog gegen den Natschonalsozialismus un, ofschons all fröh vun Edith Stein dorup henwiest, gegen de Jödenverfolgung wennd to hemm. Dat wurr dorup henwiest, dat de 1937 herutbrocht Enzyklika Mit brennender Sorge (lat. Ardente cura), woll de natschonalsozialistische Ideologie un Konkordatsbröök veroordeelen de, aber de Verfolgung vun de Jöden un anner Minnerheiten nich anspreeken dee In de Enzyklika heet dat ünner annern:
Gung disse Enzyklika vör allen up den Bröök vun dat Riekskonkordat dör de Natschonalsozialisten in, sull in de dornah plaant Enzyklika Humani generis unitas („Die Einheit des Menschengeschlechts“; deelwies ok as Societatis Unio ziteert) direkt de natschonalsozialistische Rassenideologie veroordeelt wurrn. De Paapst hett sien düütschen Berader Gustav Gundlach as ok twee wiedere Jesuiten mit en Entwurf beupdragt. De Enzyklika keem aber nie nich herut, wiel de Arbeiten an den Text nich to Leevtieden vun den Paapst afslooten wurrn. Todem weern de Utwirkungen vun de Enzyklika ungewiss, (Deelen vun dat Konzept vun de „verborgenen Enzyklika“ hett later aber Pius XII. in de Enzyklika Summi pontificatus. bruukt) In den Entwurf vun de Enzyklika hett Pius XI. de Jödenverfolgung scharp kritiseertf. Ok hett he, to Traanen röhrt, in’n September 1938 to belgischen Pilgern seggt, dat „kein Christ irgendeine Beziehung zum Antisemitismus haben darf“.
Pius XI. hett siet Sömmer 1938 en Lehrschrieven gegen den Rassismus un Antisemitismus plaant, wobi he weder dat tostännige Hillige Offizium noch Pacelli beupdraagt hett. Todem wull he an’n 11. Februar 1939, den Teihnjohresdag vun de Lateranverdrääg, dat Leegen vun de natschonalsozialistisch Jödenverfolgung in de italieensch Presse un de italieensch Rassegesetten van’n Juli 1938 as Bröök vun de Lateranverdrääg anprangern. As Pius XI. een Dag tovör, an’n 10. Februar 1939 dood bleev, leet Pacelli entsprekend sien Upgaav as Camerlengo de all druckt Exemplare vun de plaant Paapstreed verneelen. He wull dissen Konfrontatschonskurs mieden, um dat Konkordat nich to gefährden un Mussolini as Vermittler tegenöver Hitler to behollen.
McLeish
McLeish is de Familiennaam von
Friedhelm Konietzka
Ok för de düütsche Natschonalmannschap hett he speelt un in 9 Begegnungen 3 Doren schaaten.
Klüssendorf
Klüssendorf is de Familiennaam von
Brenda Armstrong
Armstrong hett twee Kinner.
Suurhoop
Verkehr
Över de K 72 is de Oort anslaten an de Bundsstraat 3, de in’n Süden na Snevern un Soltau to geiht un in’n Noorden bi Buxthu an de Bundsstraat 73 ran. Över de K 44 geiht dat na de B 75, de in’n Süüdwesten na Töst un Rodenborg geiht un in’n Noordoosten na Ninndörp. De K 28 wedder geiht na Holm-Seppens un Holm.
Max Giesinger
Leven
2011 hett he an de Gesangs-Castingshow The Voice of Germany deelnommen. He wurr dör dat Votum van de Anropers dör de eerst dree Liveshows bit in dat Halffinale wählt. Dat Leed, mit dat he bi de eerst Liveshow uptreeden is, en Cover van den Coldplay-Song Fix You, hett sück dornah dör Downloadverkööpen in de düütsch Charts platzeert. Mit Ünnerstütten van sien Coach Xavier Naidoo reck he dat Finale van de Sennen an’n 10. Februar 2012, in dat he den veerten Platz belegg. Sien Leed Dach der Welt reck ansluutend Platz 14 van de düütsch Charts. Dornah folg een eerste Düütschland-Tournee mit Upträen in 12 Städer. 2013 hett Giesinger de EP Unser Sommer herutbrocht un gung ansluutend up sien tweet Düütschland-Tournee In dieser Stadt.
Charles Hudson
Hudson weer en vun de bedüüdenst Alpinisten in dat Golden Tietöller vun den Alpinismus, un gellt as Paddmaker vun dat Winterbargstiegen un dat führerloos Bargstiegen in de Westalpen. To sien Eerstbestiegen tellen de Dufourtipp (4634 m) un de Mont Blanc du Tacul (4248 m).
Herbert Waas
Tüschen 1983 un 1988 hett he ok 11 Mal in de düütsch Football-Natschonalmannschap speelt un en Door schaaten.
Good Hollenwisch
En drüdd Good in Hollenwisch is al in dat 19. Johrhunnert utgahn ween.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Hamelwöörden in’n Kanton Freeborg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
Hiss
Hiss oder Hiß is de Familiennaam von
Kiek ok bi: HIS.
Triller Barg
Verkehr
De nächste Autobahn is de Autobahn 1. De Opfohrt 44 Raad liggt so fiev Kilometer in’n Noorden von Triller Barg an de B 3.
Haalmer See
De Haalmer See is en 0,8 km² groten Moorsee in’n Landkreis Cuxhoben. In’n Noordwesten is de See mit’n Dahlmer See verbunnen un in’n Oosten mit’n Flögelner See. Över’n Flögelner See flütt ok dat Water af, na’n Haadler Kanaal to. De Haalmer See liggt kumplett in dat Naturschuulrebeed Ahlenmoor. De See liggt an’n Rand von’t Moor, na Süden hen slütt sik de Geest an.
Bryan County (Oklahoma)
Historie
De Kreis is an’n 16. Juli 1907 grünnt worrn.
Kap-Verde-Escudo
thumb|1000 CVE as Papeergeld thumb|Kap-Verde-Escudo as Müntgeld mit de verscheden Motiv-Regen De Kap-Verde-Escudo is de Geldsoort vun de Republiek Kap Verde, en Inselstaat vör de Küst vun Westafrika. Afkört warrt de Geldsoort mit CVEsc, CV Esc oder Cifrão. De offizielle Afkörten na ISO 4217 is CVE. Ünnerdeelt is de Escudo in 100 Centavos.
Oostfreesland
Gewest
thumb|Kaart van Oostfreesland thumb|Marsch in't Rheiderland Normalerwies denken de Lü, dat Oostfreesland dat Land up de oostfreeske Halfinsel tüsken Eems un Jaad un de söven Eilannen vör de Waterkant is, also van de nederlannsche Grens bit na Willemshaven. Man van de politiske Historje is dat anners, denn dat Ollnbörger Freesland in den Oosten (Landkreis Freesland) und dat fröher prüüsske Willemhaven höört nich dartoo. Oostfreesland is de Kuntrei van de vörmalske Grafskupp Oostfreesland. Vandag sünd dat so de Landkreisen Auerk, Wittmund un Leer un de Stadt Emden. De gröttsten Städer sünd Emden, Auerk, Leer, Esens, Wittmund un Nörden.
In den Süden stött Oostfreesland an dat kathoolsche Eemsland un dat Ollnborger Mönsterland. Wat besünners is daarbi dat Saterland. Dat höört kultuurhistorisk un van sien Spraak na Oostfreesland, man dat was so isoleert, dat dat to dat Bistum Mönster kweem.
Robin Williams
Leven un Wark
As he 21 Johren oolt weer, is he na New York City tagen, woneem he sik mit sien Klassenliddmaat Christopher Reeve anfrünnt hett. De beiden weern as eenzige vun jemehrn Johrgang in de högere Klass vun John Houseman opnahmen. Na dree Johren is he torüch gahn na San Francisco un is 1975 wedder as Stand-Up-Comedian in’t „Comedy Store“ optreden. 1977 hett George Schlatter em sehn, de Produzent vun de Kummedie-Show Laugh-In, un hett em för söss Folgen blangen Frank Sinatra un Bette Davis optreden laten. 1978 harr he en Gastoptritt as de Butenirdische Mork in en Folg vun de Sitcom Happy Days. De Direkter vun Paramount Pictures hett dorophen en Feernsehreeg för disse Figur utklamüstert. Dör sien Rull in Mork & Mindy (dt.: Mork vom Ork) is Williams över Nacht to’n Star worrn.
Theisbrüggermoor
Verkehr
Dör Theisbrüggermoor löppt de Kreisstraat 12, de in’n Noordwesten över Nindörpermoor un Doornbuschermoor na Wulfsbrokermoor an de Bundsstraat 495 ran geiht un in’n Süüdoosten in de K 27 münnt. De K 27 löppt in’n Noordoosten bi Drochters na de Landsstraat 111 un in’n Süüdoosten över en ganze Reeg Mooröörd na Stood.
Robin Williams
Privatleven
William hett ünner Depresschonen leden, weer Alkoholiker un hett tietwies Kokain nahmen. Man, siet sien Fründ John Belushi 1982 an Drogen doodbleven is, gell he as abstinent – noch vör de Geborrt vun sien öllsten Söhn . In’n Sommer 2006 harr he en Trüchfall, güng aver gliek dorop wedder na en Afwennkur. In’n Harvst 2006 hett he sien Arbeit wedder opnahmen. Mit sien Sucht güng he apen üm un hett to’n Bispeel ok in de britischen Late-Night-Talkshow Parkinson doröver snackt.
Oostfreesland
De Tied van de Oostfreeske Hoovdlinge
Man as de Orlog van de Dartig Johren utbreken dee, harr Oostfreeslad groot Nood to leden, as de Suldaaten van Graaf Peter Ernst II. van Mansfeld in dat Land kwammen un mit Füür un Iesen regeeren deen.
Eten un Drinken
Besökers könen de „Oosfreeske Tee-Kultuur“ to'n Bispööl in de Tee-Museen in Leer of Nörden beleven,
Problemen mit Weerstskupp
Ok wenn man dat neet fluks sehen deit, so höört Oostfreesland vandag to de Kuntreien in Düütschland, waar se leep Problemen mit de Weertskupp hebben. Mennig Lü sünd sünner Wark un jung Lü, de en good Utbilden kregen hebben, mutten hör Tohuus verlaten, um en Arbeidsstee to kregen. Man ok wenn dat mehr un mehr oll Lü gift, so kregen de Minsken in Oostfreesland noch leep völ Kinners. Ok trekken mehr un mehr Lü na Oostfreesland, so dat dat up Stünns de Tahl van de Inwahners noch hoger word. Man de Probleme mit de Weerstkupp worden daarvan ok neet minner.
Stephano
Kiek ok bi: Stefano.
Big Springs Township
Kiek ok bi: Big Spring Township.
Havelock
Havelock betekent
Plattdüütsch
Plattdüütsch is in dat Königriek vun de Nedderlannen un in de Bundsrepublik Düütschland in de Europääsche Charta vun de Regional- oder Minnerheitenspraken opnahmen.
Historie
De jüngste gemeensame Vörlöper vun all plattdüütsche Dialekten is dat Westgermaansche. Dat jüngere Ooltsassische, de Spraak vun de Sassen, so as se uns opschreven nableven is, is keen direkten Vörlöper vun all plattdüütsche Dialekten. Welk Dialekten hebbt sik parallel to dat Ooltsassische entwickelt. Verwandt is dat Plattdüütsche mit dat Engelsche, Sassen ut Noorddüütschland sünd bi dat Johr 450 na England röverseilt. Mit de Angeln, Jüten un Fresen sünd da denn de Angelsassen ut worrn.
Dat Plattdüütsche hett vun dat 16. bet 20. Johrhunnert blots as 'Nahspraak' vun de eenfachen Lüüd deent. In School un Kark wöör jümmer mehr Hoochdüütsch oder Nedderlandsch de Spraak. Vun de Mitt vun dat 20. Johrhunnert an is dat Hoochdüütsche denn ok bi de eenfachen Lüüd mehr un mehr in den Nahberiek indrungen. Hoochdüütsch harr dat gröttere "Prestiesch". Dat leeg ünner annern dor an, dat sik de Verkehrsrüüm vergröttert hebbt. Vördem weer dat Dörp de wichtigste Levensmiddelpunkt un veel Lüüd harrn kuum Kuntakt na buten dat egene Dörp oder tominnst keen Kuntakt mit Lüüd vun wieder weg. Mit dat Opkamen vun de moderne Mobilität, mit Autos, mit dat Wegtrecken vun veel Dörpslüüd na de Städer (Industraliserung) un mit dat Opkamen vun de Massenmedien, de blot de Standardspraak bruukt, hett sik de Verkehrsruum för de Lüüd vergröttert un de Nahspraak Plattdüütsch hett nich mehr noog Kommunikatschoonsreckwiet för dissen groten Kommunikatschoonsruum.
Karnrebeet
De Grenz to dat Nedderlandsch-Nedderfränksche un dat Westfreesche liggt an de Noordsee bi ’t Lauwersmeer. Dat liggt an de Grenz vun de nedderlandschen Provinzen Grunneng (Groningen) un Freesland. De Spraakgrenz folgt nu groff de Grenzen vun de Provinz Freesland. Op de ne’en Polder in dat Eisselmeer warrt kuum Plattdüütsch snackt. De Spraakgrenz folgt de ole Waterkant vun dat Eisselmeer. Blots dat fröhere Eiland Urk, dat nu to ’n Noordoostpolder höört, höört to dat plattdüütsche Spraakrebeet. Dat Rebeet reckt bet an de Grenz na de Provinz Utrecht un löppt denn dör de Provinz Gelderlaand na de düütsche Grenz to. Twischen Emmerik un Bokelt löppt de Spraakgrenz över de Staatsgrenz.
Utwannerers
Ok vun de Bessarabiendüütschen, de vun 1814 af an in Bessarabien inwannert sünd, keem en Deel ut Plattdüütschland, ut Pommern, dat Hartogdom Warschau un Mekelborg, un hett siene Spraak in Bessarabien bibehollen. De Siedlers ut Süüddüütschland, vör allen Swaben, weren aver in de Övertall un hebbt de plattdüütschen Mundoorden bedrängt. De Germanist Albert Eckert hett 1938 de Mundoorden in de 24 düütschen Moderkolonien ünnersöcht un de Mundoort vun de Kolonien Arzis, Neu-Arzis, Paris, Brienne, Leipzig, Kulm un Tarutino as Plattdüütsch vörfunnen. 1940 hebbt Hitler un Stalin in’n Hitler-Stalin-Pakt beslaten, dat de Bessarabiendüütschen ümsiedelt warrt. De Bessarabiendüütschen kemen na dat besett Polen un sünd 1945 denn noch wedder verdreven worrn na de Rebeden vun dat hüdige Düütschland. De bessarabienplattdüütsche Spraakgemeenschop is to disse Tiet denn ganz uteneenfullen.
De Spraak gellt in dat egene Spraakrebeet nich vull
As Spraak mit grötter Kommunikatschoonsreckwied warrt nu all Delen vun Düütschland vun Sprekers vun dat Freesche jüst so as vun Sprekers vun dat Plattdüütsche dat Hoochdüütsche bruukt, in de Nedderlannen dat Nedderlandsche. Plattdüütsch is blots Nahspraak. Aver ok as Nahspraak hebbt vele Lüüd de Spraak opgeven, so dat in vele Delen vun dat Spraakrebeet de Lüüd, de Plattdüütsch snackt, in de Minnertall sünd. Ok för de Spraakinseln in annere Länner gellt dat to ’n Deel, dor hebbt dat vun de Utwannerers mitbröchte Hoochdüütsch oder de Landsspraken (mehrstendeels Engelsch oder Spaansch) disse Opgaven.
Fröher
Bi de Fresen güng de Spraakwessel besünners vun Grunneng ut. Vun dat 15. Johrhunnert af an hebbt de Fresen Plattdüütsch as Schriftspraak bruukt. In de oostlauwerschen Ommelanden hebbt de Lüüd temlich gau de plattdüütsche Spraak annahmen un sogor ehr freesche Identität afleggt. In Oostfreesland hebbt se ehr Spraak wat langsamer verloren, aver ok hier is vun dat Freesche nix nableven (vun dat Saterfreesche afsehn, dat aver egentlich al buten Oostfreesland liggt). Jemehr freesche Identität hebbt de Oostfresen aver behollen. Dat Jeverland hett dat Freesche mit dat 17. Johrhunnert verloren. In Wursten hett sik dat bet so üm un bi 1720 hollen un ok in dat Harlingerland hett dat Plattdüütsche dat Freesche mit dat 18. Johrhunnert verdrängt. Toletzt weren blot dat Saterland un Wangeroog nableven, aver ok dat Wangerooger Freesche is 1950 utstorven. Bi de westerlauwerschen Fresen kunn dat Plattdüütsche aver keen Foot faten.
Bi de Plattdüütschen
De Status ünner de Lüüd, de de Spraak snacken doot, is ok verscheden. De Süden vun dat Spraakrebeet, mit West- un Oostfalen un de Brannenborgsche Mark, dor is de Willen, de Spraak to bewohren minn stark as in’n Noorden, woneem de noordneddersassische Dialekt spraken warrt. In Deelen vun Brannenborg is de Spraak meist ganz dood. Dor is keen Willen mehr vörhannen, de Spraak to bewohren, dat gifft keen Spraakvereens för Plattdüütsch un keen Speeldelen. Ganz anners süht dat to’n Bispeel in Oostfreesland ut. Dor is de Spraak noch op dat beste as Alldagsspraak bewohrt. Ok in Delen vun Sleswig-Holsteen un dat Dreeeck twischen Elv un Weser sünd dor noch Plattsnackers, de sik ok aktiv för dat Plegen vun de Spraak insetten doot.
Naams
Anners as bi Plattdüütsch kummt de Utdruck Nedderdüütsch würklich vun de geograafsche Laag. Nedderdüütsch steiht in Gegensatz to dat Hoochdüütsch vun’n Süden, de veel höger liggt. De Utdruck is in dat 15. Johrhunnert opkamen. He hett sik in de hoochdüütsch präägte Wetenschop dörsett, denn he seggt dör dat düütsch ut, dat de Spraak nix Egenstännigs is un ünnermuurt so den hoochdüütschen Anspröök, dat Plattdüütsch blots en Dialekt is un gegenöver Hoochdüütsch minner gellt.
Neddersassisch is nu en Utdruck, op halven Weg vun’n olen Naam Sassisch to Nedderdüütsch. De Naam Sassen, de vun öllers her för de Lüüd in’n Noorden stünn, is mit de Tiet dör dat Grötterwarrn vun dat Hartogdom Sassen na Süden wannert, hen na de Gegend, woneem hüüt dat Bundsland „Sassen“ liggt. Toeerst heet de Süden denn Böversassen un de Noorden Neddersassen. Mit de Tiet hett de Süden aver dat Övergewicht kregen (weer denn ja sogor Königriek) un heet denn blot noch Sassen. Bi Sassen hebbt de Lüüd denn an’n Süden dacht un för den Noorden hett sik so Neddersassen un Neddersassisch inbörgert. Dat Woort Nedersaksisch is nu en Variant vun Neddersassisch. Dat k in dat Woort is vun de Nedderlandschen utlehnt, de dat wedder vun de Hoochdüütschen un Latienschen hebbt. Normalerwies müet dat Nedderlannen-Neddersassisch un Nedderlandsch an de Steed vun dat ks na de Luudgesetten ok en ss hebben. En poor lüttje Rebeden in de Nedderlannen hebbt dat ok würklich so.
Sprekertall
Dat eerste Maal, dat een würklich versöcht hett, ruttokriegen, woveel Lüüd Plattdüütsch snacken doot, weer 1984 dat Institut för nedderdüütsche Spraak, dat en repräsentative Ümfraag mit 2000 Lüüd maakt hett. Disse Ümfraag weer blot in de Bundsrepubliek Düütschland ahn de Düütsche Demokraatsche Republiek un ahn dat Königriek Nedderland. In dit Rebeed hebbt 20 % von de Lüüd sehr good Platt snackt, 15 % good un 21 % en beten.
Luudstand
Bi de Vokalen hängt de wichtigste Ünnerscheed mit den neehoochdüütschen Luudwannel tohoop, de in dat 12. Johrhunnert sien Utgangspunkt hett. Ut en Reeg Monophthongen sünd dorbi Diphthongen worrn. Dat is nich alleen in dat Hoochdüütsche passeert, man ok in dat Nedderfränksche un Engelsche. Wo Plattdüütsch in Huus den Monophthong û hett, hett Hoochdüütsch den Diphthong au (Haus), dat Engelsche house hört sik jüstso so as dat Hoochdüütsche Woort; dat Nedderlansche Woort huis vörspeelt en Diphthong de en Beten anners is. Wenn Engelsch dike hett, sprickt Nedderlandsch dijk ok en Beten anners, dat höört sik mehr na Däik an. Beide Engelsch un Nedderlandsch spreekt nich as Diek in Plattdüütsch ut. Alleen dat Plattdüütsche is bi de olen Monophthongen bleven.
Vokabular (de Wöör)
Kiek ünner Plattdüütsch Vokabular
Översicht
Kiek bi Düütsche Spraak.
Kormann
Kormann is de Familiennaam von
Oscar Ayuso
He weer verheiraadt mit Halima Ayuso. De beiden harrn twee Kinner.
Premierminister (Belize)
duum|[[Johnny Briceño, Premierminister siet 2020]] duum|[[Dean Barrow, Premierminister 2008 bet 2020]] De Premierminister von Belize is de Baas von de Regeren von Belize.
Bull Moose Township
Bull Moose Township betekent
Dark Star
Dark Star (op Platt so veel as „Düüster’n Steern“; dt. Titel: Dark Star – Finsterer Stern) is en Science-Fiction-Parodie vun den Speelbaas John Carpenter ut dat Johr 1974. De Film is togliek en Hommage an den Film 2001: A Space Odyssey. De Low-Budget-Produkschoon is to en Oort Kultfilm worrn, wat to’n groten Deel an de philosophischen Diskusschonen mit de „Bomb 20“.
Achtergrund
In den Film warrt de Galaxie NGC 891 nöömt, de dat wohrhaftig gifft. Se kummt vör in dat Leed Wenn die Dämmerung auf NGC 891 niedersinkt, mit dat de Boordrekner versöcht, de Stimmung vun de Mannschop to verbetern.
De Director’s Cut vun den Film Dark Star is noch een poor Minuuten körter as de Orignalfaten. John Carpenter segg, em düch, as wenn de Film „wat Wohres över dat Leven vun uns all utseggt“
Wackelstraat
Verwaltungsgeschicht
De Oort weer vör 1852 in dat Spieker Noorderveerdel von dat Kaspel Spiek un hett to dat Vaagdiegericht Land Wusten tohöört. Von 1852 bet 1885 weer dat in dat Amt Dorum un denn in’n Kreis Leh. 1932 is dat Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.
Religion
För de Kathoolschen is de Twölv-Apostels-Kark in Olenwoold tostännig, de siet 2008 to de Karkengemeen St. Marien in Cuxhoben tohöört.
Schelenz
Schelenz is de Familiennaam von
Buise
Ööstlich van de Eems-Münnen leeg de Eiland Bosch, de ok ünnergahn is.
Wischhobener Süderelv
Toströöm
Dat Water ut dat Achterland flütt över en Reeg Fleten in de Süderelv: Gauensieker Slüsenfleet, Sietwenner Slüsenfleet, Theisbrügger Slüsenfleet, Nindörper Slüsenfleet, Doorbuscher Slüsenfleet, Wulfsbroker Fleet, Neelanner Moorkanaal, Wischhobener Moorkanaal un Wischhobener Slüsenfleet.
Binnenelv
Mit Binnenelv warrt aver ok enkelte Siedenarms von de Elv betekent:
Cane Creek Township
Cane Creek Township betekent
Tweeschen (Steernbild)
Ännerliche Steerns
μ Geminorum is en ännerlichen Steern, de sien Helligkeit ahn kennbor Regelmatigkeit ännert. De Steern lücht deeproot un hett de Spektralklass M0. De Naam Tejat Posterior bedüüt „de achtere Foot“.
ζ Geminorum mit den araabschen Naam Mekbuda („de intogen Prank vun’n Lööw“) hett en Afstand vun 1200 Lichtjohren un is en ännerlichen Steern vun’n Tyyp Delta-Cepheiden.
Messier- un NGC-Objekten
In de Neeg vun den Steern δ Geminorum is NGC 2392 to sehn, wat en planetaarschen Nevel is mit en Afstand vun 2.500 Lichtjohren. Dat is en Steern, de an’n enn vun sien Entwickeln sien butere Gashüll afstött hett. Torüch blifft dorvun en witten Dwargstern un de afstött Mateer, de to’n Lüchten anreegt warrt. In’n Teleskop sütt NGC 2392 as’n neveligen runnen Plack ut. Op langbelichte Fotoopnahmen warrt Strukturen sichtbor, de an en Gesicht denken laat, dat vun en Pelzkapuuz inrahmt warrt. Dor is de Naam „Eskimonevel“ vun afleidt.
Adrienne Barbeau
Leven un Wark
Se hett 1979 den Speelbaas John Carpenter heiraat, un weer in eenige vun sien Filmen mit dorbi, as to’n Bispeel The Fog (1980) oder Escape from New York (1981). En wieteren bekannten Film weer Wes Craven sien Swamp Thing ut dat Johr 1982. Alltohopen hett se in mehr as hunnert Produkschonen mitspeelt. De Eh mit Carpenter weer 1984 wedder scheedt, man Barbeau hett 1992 ehrn tweeten Ehmann Billy Van Zandt heiraat.
Robert Bloch
* Robert Bloch (1888–1984), franzööschen Autorennfohrer,
William Vaughan
William Vaughan is de Naam von
Himmelpoorten
Geografie
De Naveröörd sünd Bredenwisch, Löh, Ossenpohl, Borg un Ramels in’n Noorden, Hammoh un Middelsdörp in’n Oosten, Düünbeudel in’n Süüdoosten, Heinbockel un Kuhla in’n Süden, Olendörp in’n Süüdwesten un Bossel un Burweg in’n Westen.
Plattdüütsch Vokabular
De Plattdüütsche Spraak hett en wiede Wöörtavel de ut männige Oorsprungen kaamt. 'N Slag sünd gemeen för alle de Germanschen Spraken, welke sünd mit dat Nederlannsch, welke sünd mit dat Ingelsch gemeen, welke mit dat Däänsch, Norwegsch un Sweedsch, welke mit dat Hoochdüütsch. Ook de Römers hebbt us vele Wöör geven. Sünd ook 'n ganzen Hümpel vun Wöör, de regional sünd, dat heet vun en Rebeet afhangt. Un ook welke, de to bestümmte Fackspraken tohöört, besünners to de Seefohrt un de Landweertschap. Dor is dat ook, dat Wöör as in't Hoochdüütsch utkiekt (un ook verwandt sünd), avers 'n anner Bedüden hebbt. Un dor sünd besünnere Wöör, so as rullögen, schirrwarken, nickkoppen, de dor nich so in annere Spraken sünd.
Himmelpoorten
Verkehr
Dör Himmelpoorten löppt de Bundsstraat 73, de den Oort mit Stood in’n Oosten un de Gemeen Hemmoor mit Basbeek un Warstood in’n Noordwesten verbinnt. Na Süüdwesten geiht de Landsstraat 114 na Olendörp un in’n Noorden de Landsstraat 113 na Grootweurn. Lüttjere Straten gaht na Hammah, Middelsdörp, Engelschopp un Burweg.
De Bahnhoff Himmelpoorten liggt an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg.
Baccum
Afkummst vun de Name
Van Ramsel hört man dät erste moal 1350 watt. Ramesloh hedde dät demoltiet. Ock hier häbt wie weer twee Wortstämme: Ram un loh. Dät erste kann man es Ramm ( Schoapbuck) utleggen, loh is nen Lappen Land mit  Häde oder Gress un minn Holt bewassen. Ramsel kann man owersetten mit Schoapweide.