cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rolf Gölz
In sien Profi-Tiet van 1985 bit 1993 hörr he to de wenig düütsch Straatenfohrer mit internatschonaal Bedüüden. Gölz spezialiseer sück dorbi vör allen up klassisch Eendagsrennen. So wunn he jeweils as eerst Düütsch den La Flèche Wallonne 1988, Paris–Brüssel 1988 as ok Mailand-Turin (1988 und 1989), as ok as eerst Nicht-Spanier överhoopt 1988 de Vuelta a Asturias. All 1987 wunn he bi de Meesterschap vun Zürich. Bi de Tour de France kunn he 1987 un 1988 jeweils en Deelstreck winnen. Buterdem gelungen hüm Gesamtsiege bi de Ruta del Sol (1985, 1987) un bi de Middelmeer-Rundfohrt 1992.
Nah sien Radsportkarriere hett Gölz en Studium vun de Bedrievswertschap to’n Enn’ brocht un hett as sportlich Leiter bi dat Team Gerolsteiner arbeit. Todem weer he vör dat ZDF as Co-Kommentator bi Tour-de-France-Överdragen tätig un hett 2003 en Book över klassisch Eendagsrennen (Mythos Klassiker) schreven. 1994–1999 seet he för de Free Wähler in den Gemeenderaat vun Bad Schussenried.
Wat he schafft hett
1985
1987
1988 1989
1990
1992
Tropnikow
Tropnikow is de Familiennaam von
Wulflam
Wulflam is de Familiennaam von
Adolf Rauch
Adolf Rauch is de Naam von
* Adolf von Rauch (1798–1882), düütschen Poppeerfabrikant,
Siegfried Rauch
Siegfried Rauch is de Naam von
* Siegfried Rauch (1906–1997), düütschen Motorjournalist,
Trego County
Trego County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Kansas. He hett 3.001 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 2.300 km². De Sitt vun de Verwalten is in WaKeeney.
Demografie
4,19 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 0,54 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Labyrinth (Film)
Labyrinth (dt. Titel: Die Reise ins Labyrinth) is de Titel vun en Kinner-Fantasyfilm mit Musical-Elementen ut dat Johr 1986. Vele vun de vörkamen Rullen sünd mit Animatronics (wieterentwickelte Muppet-Poppen) besett. De Hööftrullen weern speelt vun de dormols 15 johrige Jennifer Connelly un David Bowie.
Tupilați
Tupilați betekent
Labyrinth (Film)
Inholt
Sarah maakt sik op den Weg dör dat snaaksche Labyrinth. Gau stellt se fast, dat dat Labyrinth vull vun Gefohren, Wunner un sünnerbore Leevwesen is. Se dröpt op lebennige Felsen, Monsters, Hannen, de snacken künnt, Füerköpp, de jemehr Köpp uttuuschen künnt un Moor, dat ewig stinkt. Ünner all de sünnerboren Leevwesen gifft dat en poor, de se as Frünnen winnen kann: den Dwarg Hoggle, dat Monster Ludo un de tappere Wachhund Didymus, de den Utgang vun’t ewig stinken Moor bewachen deit.
Tosamen dringt se bit in de Koboldstadt in de Mitt vun’t Labyrinth vör un stellt sik all de Gefohren, Drug un Gegners to stellen. Gemeenson künnt se sogor de Koboldsoldaten bikamen, de jem ophollen schüllt, un opletzt finnt Sarah in’t Slott vun Jareth ehrn lütten Halfbroder wedder un kann em jüst noch rechttietig befre’en, dordör dat se den richtigen Spröök opseggen deit, as se dat ut ehr Böker kennt.
Eisenbart
Eisenbart is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Eisenbarth, Isenbart.
Labyrinth (Film)
Utteken
De Film hett keen Priesen wunnen, weer aver för veer Filmpriesen vörslahn, as för den BAFTA Award för de besten Trickeffekten oder för den Saturn-Pries in de Kategorien Best Fantasyfilm un Beste Kledaasch.
Drăgoescu
Drăgoescu is de Familiennaam von
Hans Seiler
Hans Seiler is de Naam von
* Hans Seiler (1907–1986), Swiezer Maler,
Hans-Georg Müller
Hans-Georg Müller is de Naam von
* Hans-Georg Müller (* 1937), düütschen Spraakwetenschopper un Schriever,
Tolkatschow
Tolkatschow is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Tolkatschowa.
Rehder
Rehder is de Familiennaam von
,.
Kiek ok bi: Reeder, Reder, Rheder.
Hermann Meyn (Journalist)
Hermann Meyn (* 6. Oktober 1934 in Bremervöör) is Dozent för Journalistik an de Universität Hamborg. He weer Redaktör bi Der Spiegel, Senaatsspreker in Berlin un Vörsitter von’n Düütschen Journalisten-Verband.
Meyn is 1934 in Bremervöör boren. Na dat Abitur 1955 an dat Athenaeum Stood hett Meyn Politologie, Geschicht un Publizistik an de Fre’e Universität Berlin studeert. He hett en Volontariaat bi dat Stader Tageblatt maakt, weer Narichtenredaktör bi’n RIAS, Berlin-Korrespondent von’n Südwestfunk un polietschen Redaktör bi Der Spiegel. Von 1974 bet 1979 un von 1985 bet 1989 weer he Maat von’n Düütschen Pressraad. Von 1979 bet 1981 weer he Berliner Regerungsspreker un von 1989 bet 1998 Bundsvörsitter von’n Düütschen Journalisten-Verband (DJV). He hett tohoop mit Jan Tonnemacher dat publizistische Standardwark Massenmedien in Deutschland rutbrocht, dat 2012 in de veerte Oplaag rutkeem.
Wülcker
Wülcker is de Familiennaam von
Răchitova
Răchitova betekent
Peter Rehder
Peter Rehder is de Naam von
* Peter Rehder (1843–1920), düütschen Waterboinschenör,
Wülberz
Wülberz is de Familiennaam von
Schdanowitsch
Schdanowitsch is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Zdanowicz.
Drăgoi
Drăgoi is de Familiennaam von
Gustav Seiler
Gustav Seiler is de Naam von
* Gustav Seiler (1927–2015), düütschen Organist un Choorbaas, .
Garlst
Garlst is en Dörp in de Gemeen Oosterholt-Scharmbeek in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.
Geografie
De Oort liggt in en Heidrebeed (de Garlster Heid) in’n Westen von de Oosterholter Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över lüttjere Waterlööp (ünner annern de Garlster Au un den Radengraven) af na de Drept. Dat Water ut dat Rebeed Lange Heid flütt na Süden över de Schönebeker Au af.
Na Süden to liggt dat Holt Schmidt sien Föhren un in’n Süüdwesten dat Naturschuulrebeed Heidhoffer Dieken. De höögste Punkt liggt mit 48,9 m över NN in’n Süüdoosten op de Lange Heid.
De Naveröörd sünd Hoop un Brockmannsmöhlen in’n Noorden, Haslah, Aßbarg un Ohlenst in’n Noordoosten, Büttel, Isehorn un Hülsbarg in’n Oosten, Westerbeek, Bargten un Buschhusen in’n Oosten, Heilshorn un Lilkendey in’n Süden, Brundörp, Eggst un Hamfähr in’n Süüdwesten, Buggehorn un Meyenborg mit Brackland un Grote-Kamp in’n Westen un Vosloog, Leernst, Hein un Wolsbuddel in’n Noordwesten.
Historie
duum|10-Mark-Schien mit Garlst as Meetpunkt duum|Gauß-Steen bi Garlst duum|Ingang na de Kasern in amerikaansche Tieden Garlst kummt 1250 toeerst in de Oorkunnen vör.
Walter Rauch
Walter Rauch is de Naam von
* Walter Rauch (* 1961), öösterriekschen Politiker,
Garlst
Historie
1824/1825 weer Garlst een von de Meetpunkte von de Gaußsche Landsopnahm von Carl Friedrich Gauß. En Utsnidd von dat Meetnett weer op’n 10-Mark-Schien afbillt, de von 1991 bet 2001 in Ümloop weer (Borgeld von de Düütsche Mark).
1830 hebbt Boarbeiters bi’n Bo von de Bremerhobener Heerstraat bi Garlst en ganzen Hümpel Hügelgräver funnen. In een von disse Gräver hebbt se de Lure von Garlst funnen.
1975 bet 1978 is in Garlst de US-amerikaansche Lucius-D.-Clay-Kasern anleggt worrn. De Amerikaners sünd 1992 ut Garlst aftagen un hebbt de Kasern an de Bundswehr övergeven, de dor nu de Logistikschool von de Bundswehr bedrifft.
Dat ole Dörp Garlst is en lütten Oort bleven, aver dör de Kasern sünd ne’e Wahnhüüs in de Rebeden Op’n Raden un Achter’t Horn un op de Lange Heid (höört to Heilshorn) anleggt worrn, so dat de Oort vondaag üm un bi 1200 Inwahners hett.
Nadem de Hambörger Multimilljonär Jan Philipp Reemtsma an’n 25. März 1996 entföhrt worrn is (Reemtsma-Entföhrung), hebbt de Entföhrers den Keller von en Huus in Garlst as Versteek bruukt.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Scharmbeek in’n Kanton Oosterholt höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Scharmbeek in dat Amt Oosterholt tohöört. De Oort hett in disse Tied tohoop mit de Brockmannsmöhlen un Buggehorn en Buurschop billt. Na 1885 weer dat in’n Kreis Oosterholt, de 1932 mit’n Kreis Blomendal to’n ne’en un grötteren Kreis Oosterholt tohoopgahn is.
Good Morning, Vietnam
Good Morning, Vietman (op plattdüütsch so veel as „Moin, Vietnam“) is de Titel vun en US-amerikaanschen Speelfilm vun Barry Levinson ut dat Johr 1987. De Filmkummedie hannelt vun en US-amerikaanschen Radiomoderater, de wiel den Vietnamkrieg in Saigon arbeit, un baseert op de Biografie vun den AFN-Moderater Adrian Cronauer. Cronauer weer an dat Dreihbook bedeeligt un warrt in den Film vun Robin Williams dorstellt. Dreiht worrn is de Film in Bangkok un annere Steden in Thailand.
Garlst
Religion
Garlst is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Willehadi-Kark in Scharmbeek. För de Kasern in Garlst gifft dat aver ok en egen lüttje Kark.
För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek tostännig.
Good Morning, Vietnam
Inholt
As Cronauer in de Stadt en söte vietnames’sche Deern sütt, verkiekt he sik in ehr. As he Kuntakt mit ehr opnehmen will, tütt se sik aver foorts torüch, as ehr Kultur dat vörschrieven deit. He fohrt ehr na un bestickt den Schoolmeester vun den Kunversatschoonskurs, an den se deelnimmt. Op disse Wies dröpt he den Broder vun de Deern, Tuan, över den he an de Deern rankamen will. De beiden frünnt sik an. Vun Tuan lehrt he veel över de Sitten in Vietnam. So warrt em ok kloor, dat he eerst de Familie vun de Deern, Trinh, drapen mutt, vördem he mit ehr snacken dröff.
Garlst
Wapen
Dat Wapen von Garlst wiest op grönen Grund in Gold de Lure von Garlst un twee gollen Kugelkrüzen.
Good Morning, Vietnam
Inholt
Wedder torüch in Saigon, hebbt intwüschen so vele Fans na Cronauer fraagt, dat he vun General Taylor wedder insett warrt. Man, Cronauer is dör de Begeevnissen so opwöhlt, dat he keen Lust mehr hett to modereren. Sien Kolleeg Garlick snackt em goot to, man eerst as se later ünnerwegens sünd un en Truppentransport drapt, kann he em ümstimmen. Dor dröpt he op de Soldaten, de all sien Sennen kennt un em geern hebbt. Nu eerst warrt em kloor, wo wichtig sien Arbeit is för de Motivatschoon vun de Truppe. As he een Dag mit Garlick Soldaten an de Front besöken will, warrt he vun Dickerson bewusst över en Straat schickt, de vun de Feenden innahmen is. So will he em loswarrn. Wohrhaftig fohrt se op en Landmien, överleevt de Explosion aver. Se versteekt sik vör den Vietcong un warrt enige Tiet later vun Tuan funnen, de na jem söcht hett.
Garlst
Wapen
De Krüzen staht för de twee Kloosters Oosterholt un Leendaal, de för den Oort en wichtige Rull speelt hebbt. De gröne Klöör steiht för de Heid.
Good Morning, Vietnam
Inholt
Torüch in’t Funkhuus warrt Cronauer vun Dickerson suspendeert, vunwegen dat bekannt warrt, dat Tuan to’n Vietcong höört un as Terrorist söcht warrt. Dorophen kann ok General Taylor den Moderater nich mehr decken: Cronauer schall torüch in de USA. Vörher kann he aver noch Tuan utfinnig maken un sik mit em utsnacken: Tuan verkloort sien Motiven för den Anslag, den he op de GI-Bar maakt hett, neemlich dat Familienmaten vun de US-Amerikaners ümbröcht weern. Vördem Cronauer opletzt gahn mutt, besöcht he noch eenmol sien vietnames’schen Frünnen un maakt mit em dat Softballspeel, dat he jem jümmer verspraken hett. Op’n Flaaghaven gifft he sien Kollegen Garlick en Toonband in de Hand, dat de in’n Radio spelen schall. Garlick deit dat, un so kummt Cronauer to en sünners subversive Afscheedssennen.
Garlst
Kultur
1959 is op’n Karkhoff en Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ opstellt worrn.
Good Morning, Vietnam
Kritik
Annes as vele annere Filmen över den Vietnamkrieg (Apocalypse Now, Platoon oder Full Metal Jacket) staht in Good Morning, Vietnam nich de Slachten in’n Vördergrund, man de GIs un de zivilen Inwahners vun Saigon, de dormit to doon harrn. In disse Kummedie wesselt dorüm lustige un nadenkern Szenen. De Stimmung, de de Soundtrack vermiddeln deit, kann as authentisch gellen, ok wenn dat lüttere Afwieken gifft. Ofschoonst de Film de militäärschen Aflööp in Vietnam nich akkerat dorstellen deit, versöcht he liekers de Oppers, to de opletzt ok Cronauer tellt, un de Sinnlosigkeit vun den Krieg dortostellen.
Utteken
De Film weer teihnmol för Filmpriesen vörslahn, dorünner ok för een Oscar in de Kategorie Best Hööftdorsteller för Robin Williams. Uttekent weer de Film mit söss Priesen :
Garlst
Weertschop un Infrastruktur
Garlst hett en egene freewillige Füürwehr.
An’n Noordrand von’n Oort hett 1962 de Sportclub Club zur Vahr ut Bremen den Golfplatz Garlster Heid apenmaakt.
Verkehr
An Garlst langs löppt de Landsstraat 135 (fröher Deel von de Bundsstraat 6), de in’n Noordwesten över Hoop an Hagen langs op Bremerhoben to geiht un in’n Süden op de L 149 drippt un na Ihlpohl un Bremen-Noord geiht. In’n Oosten geiht de Kreisstraat 46 na Hülsbarg un von dor na Oosterholt-Scharmbeek an de B 74. Lüttjere Straten föhrt na Ohlenst un na Vosloog un Hein.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 13 Uthleer in’n Noordwesten von Garlst, de Opfohrt 14 Swonewebel in’n Süüdwesten un de Opfohrt 15 Ihlpohl in’n Süden doot all dree so teihn Kilometer wied weg liggen.
De nächsten Bahnhööv sünd an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben so bi ölven Kilometer wied weg in’n Oosten de Bahnhoff Olenbüttel un ölven Kilometer in’n Süüdoosten de Bahnhoff Oosterholt-Scharmbeek.
Lüüd
De plattdüütsche Schriever Diederich Steil is 1847 in Garlst boren, dor opwussen un later in de USA utwannert.
Klaus Rehder
Klaus Rehder is de Naam von
* Klaus Rehder (1933–2018), düütschen Viezadmiraal,
Kedener Kreisbahn
De Kedener Kreisbahn (KKB), von de Plattdüütschen faken Klütenbahn nöömt, weer en 50,5 km lange Smallspoorbahn in Meterspoor, de den fröheren Kreis Keden (vondaag de noordwesten Deel von’n Landkreis Stood) anslaten hett. Se hett von’n 13. Juni 1899 bet 15. November 1933 de Stadt Stood över Bützfleet, Drochters, Wischhaven, Freeborg un Balje mit Itzwöörden verbunnen. Den Personenverkehr in’n Deel westen von Freeborg hebbt se al an’n 22. Mai 1932 opgeven.
Kunnen weren vör allen Tegeleen un de Buuree. De Bahnhoff in Stood leeg to’n Noordoosten von’n Bahnhoff von de Nedderelvbahn. De Streck güng in’n Oosten üm de Ooldstadt rüm, an’t Soltdoor geev dat en Haltesteed („Kathoolsch Bahnhoff“ nöömt). Alltohoop geev dat 29 Bahnhööv un Haltesteden. In Wischhaven weer de Elvfähr Glückstadt–Wischhaven anbunnen, in Itzwöörden de Fähr över de Oost.
De Personenverkehr weer nich dull. Bet to’n Enn von de Johren 1920 hebbt se elk Johr üm un bi 300.000 Lüüd föhrt. Twischen Stood un Freeborg föhren fiev bet söss Togpoor elk Dag, twischen Freeborg un Itzwöörden twee bet dree. Ok as se twischen 1923 un 1926 en Drievwagen insett hebbt, hett sik nix ännert.
De Göderverkehr weer noch minner. Elk Johr hett de Bahn so bi 30.000 Tunnen föhrt, in gode Johren bet 60.000 Tunnen. Twee Drüddel dorvon güngen bloot bet to’n Stoder Haven. De Transport op Rullwagen güng bloot bet Brunshusen na de Glasfabrik, allens annere müss ümlaadt warrn. Disse Verkehr bleev aver ok noch na dat Enn von’n Personenverkehr bet to’n 1. April 1936. Aver de Töög föhren bloot na Bedarf. De Streck in Normalspoor hett an’n 1. Juli 1937 de Düütsche Rieksbahn övernahmen. Na de Gasanstalt sünd noch bet in de Johren 1960 Töög föhrt, na’n Haven bet 1973.
Hans-Joachim Müller
Hans-Joachim Müller oder Hans Joachim Müller is de Naam von
* Hans Joachim Müller (1909–1994), düütschen Maler,
Kiek ok bi: Hans-J. Müller.
Karl Rauch
Karl Rauch is de Naam von
* Karl Rauch (1804–?), düütschen Koppersteker, Stahlsteker, Illustrater un Architekturteekner,
Theodor Ferdinand Hurtzig
Theodor Ferdinand Hurtzig (* 9. Februar 1833 in Öberndörp; † 6. Dezember 1911 in Hannover) weer en düütschen Verwaltungsbeamten un Politiker.
Hurtzig is 1833 as Söhn von Sophie Luise, borene Kropp (13. Januar 1795–7. Februar 1871), un den Pastoor an de Georg-Kark, Johann Dittmar Wilhelm Hurtzig (8. September 1790–4. April 1878), in Öberndörp boren. He hett an de Universitäten Göttingen un Heidelberg studeert. 1853 is he Maat von dat Corps Bremensia Göttingen worrn. In dat sülve Johr noch is he ok Maat von dat Corps Vandalia Heidelberg worrn. Na dat Studium güng he in’n hannöverschen Staatsdeenst un weer in de Johren 1859 bet 1861 Auditer bi dat Amt Borgdörp un 1862 Amtsassesser bi dat Amt Leh. In de Johren 1863/1864/1865 is he Amtsassesser un as Hülpsarbeider bi de Landdrostie Stood nawiest, weer 1867 as Amtsassesser Hülpsarbeider bi dat Böverstüürkollegium Hannover un denn ok Regerungsassesser bi de Landdrostie Lümborg.
1875 is he Stadtsyndikus in Hameln worrn. To’n 1. Juni 1876 is he as Börgermeester von Hameln wählt worrn. Hurtzig is dat bet to’n 31. Dezember 1879 bleven. Mit’n Anfang 1880 güng he as Direkter von de Landschopliche Brandkass Hannover un de Hannöversche Boden-Kredit-Bank na Hannover.
Von 1870 bet 1874 weer Hurtzig Afornten von’n Wahlkreis Hannover 27 (Dannenbarg) in dat Prüüßsche Aforntenhuus. He hett dor to de Frakschoon von de Natschonalliberale Partei höört. An’n 21. Mai 1874 hett he sien Mandaat dör Ungülligkeitserklärung verloren. Von 1893 bet 1903 weer Hurtzig in’n Zentralvörstand von de Natschonalliberale Partei.
Hurtzig harr ok den Rang von en Gehemen Regerungsraad.
He hett an’n 6. August 1867 in Stood Gertrud Auguste Julie Eleonore Oberg (18. Februar 1847–15. September 1909) freet. De beiden harrn de Kinner Sophie Wilhelmine Eleonore Gertrud (22. November 1868–29. Oktober 1945), Johann Wilhelm Dittmar August (28. Mai 1871–27. Februar 1957), Adele Louise Charlotte Helene Imme Käthe (20. Juli 1875–18. August 1931), Hedwig Anna Olga Auguste Theodore Bertha (10. Juni 1879–üm 1959), Sophie Charlotte Bea Anna Margarethe Theodore (13. August 1883–1. April 1976) un Carl Arnold Hermann Gerhard Dittmar Eibe (21. Mai 1887–17. Mai 1915).
Robert Schumann
miniatur|Robert Schumann, Teknung vun [[Adolph Menzel]] miniatur|Gebortshuus vun Robert Schumann in Zwickau
Robert Schumann (* 8. Juni 1810 in Zwickau; † 29. Juli 1856 in Endenich, hüüd en Oortsdeel vun Bonn) weer en düütsch Komponist un Pianist vun de Romantik. De gelegentlich angeeven tweet Vörnaam Alexander is nich beleggt. He weer de Ehemann vun Clara Schumann, borene Wieck.
Leven in' Överblick
miniatur|[[Robert-Schumann-Huus Zwickau 2005]] Robert Schumann weer dat jüngste vun fiev Kinner vun den Bookhändler un Verleger August Schumann (1773–1826) un de sien Fru Johanna Christiane, borene Schnabel (1770–1836). He kreeg all mit söben Johr Klaveerünnerricht bi Johann Gottfried Kuntsch (1757–1855). In Leipzig un Heidelbarg studeer he 1828–1830 ahn groot Lüst Jura, in Wohrheit aber hett he sück all ganz mit de Musik befaat un fung ok an to komponeeren.
Neben Klaveerünnerricht (bi Friedrich Wieck, den Vader vun sien latere Fru) un Musiktheorie bedreev he eegen Studien anhand vun Johann Sebastian Bach sien Wohltempereert Klaveer. En Fingerzerrung verhinner woll de Virtuosenloopbahn; aber dat entstunnen wiedere fröh Kompositschonen. Up Johren herut hett he blots Warken för Klaveer schreeven.
1834 grünn Schumann de Neue Zeitschrift für Musik, in de de deelwies realen, deelwies utfunnen „Davidsbündler“ (ünner annern „Eusebius“ un „Florestan“) för en hooch, „poetische“ Musik strieden deen.
In sien romantisch-idealistischen Künstlerdom uprichtig un entscheeden, weer Schumann dör sien immer starker nah binnen wend Wesen as Lehrer un Dirigent wenig spoodriek, as Komponist tonächst meest nich bekannt.
1840 hett Schumann gegen den Wedderstand vun Friedrich Wieck de sien Dochter Clara heiraadt; in dat sülvig Johr hett he en grooten Antall vun Leder komponeert.
1843 keem he dör Felix Mendelssohn Bartholdy an dat Leipziger Konservatorium, 1844 as Chorleiter nah Dresden.
En all in jung Johren af un to sück ankünnige seelisch Krise wurr as Psychose in' Rahmen vun en bipolare affektive Störung düüd, de 1854 nah en Sülvstmordversöök vullends to'n Utbröök kommen ween sall. Krankenakten ut de Heilanstalt Endenich laaten dorgegen en Tosommenhang tüschen Schumann sien Nervenlieden un en fröh Syphilis vermooden. Schumann is 1856 in Endenich storven.
Wuischke
Wuischke betekent
Robert Schumann
Tiet vun de Jöögd
„... mir träumte, ich wäre im Rhein ertrunken.“ Dissen (Half-)Satz noteer Schumann in dat Öller vun 18 Johren in sien Daagbook, in en Tiet, in de he nich ahnen kunn, dat hüm dat later eenmal beroplich in't Rhienland verslahn dee – un dat he dor mit en Sprung in den Rhien en Sülvstmordversöök ünnernehmen dee.
Bookholt (Gemeen Visselhöövd)
Bookholt is en Dörp in de Gemeen Visselhöövd in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. De Oort billt binnen de Gemeen de polietsche Oortschop Bookholt.
To Bookholt höört ok de lüttjen Öörd Affwinkel un Wööstenhoff mit bi.
Robert Schumann
Tiet vun de Jöögd
August Schumann hett ok de musikalischen Ambitschonen vun sien Söhn ünnerstütt. Eegens för hüm hett he en Flögel anschafft, hett geern sien Speel tohört un hett ok versöcht, wenn ok ahn Spood, hüm Klaveerünnericht bi Carl Maria von Weber geven to laaten. „Ich genoss die sorgfältigste und liebevollste Erziehung“, schreev Robert Schumann later.
Bookholt (Gemeen Visselhöövd)
Geografie
De Oort liggt in de Lümbörger Heid. Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Visselbeek af.
Robert Schumann
Tiet vun de Jöögd
1826 is August Schumann in dat Öller vun 53 Johren storven. He hett sien Familie en lütt Vermögen achterlaaten, de Andeel vun Robert wurr vun sien Vörmund, den Zwickauer Dook- un Iesenworenhändler Gottlob Rudel verwalt. Schumann sien Schoolutbillen weer ümfatend. He hett Latiensch, Greeksch un Franzöösch lehrt un gull as ganz besünner Spraaktalent. Sien musikalische Utbillen bleev indessen (bit 1828) meest dilettantisch. Wiel he beter Klaveer spelen kunn as sien Lehrer, hett de hüm dat Sülvststudium empfohlen, wat Schumann dör den Besöök vun musikalischen Upführen un dat Lesen vun Partituren un Klaveeruttüüg vun Orchesterwarken umtosetten versöcht hett. In sien Jöögd hett he ok en Schoolorchester grünnd, dorneben aber ok en „litterarischen Verein“, in de he mit sien Mitschölers verscheeden Warken, ünner annern ok acht Dramen vun Friedrich Schiller, in verdeelt Rullen lesen hett. Wo eernst hüm dat dormit weer, spegelt de vun hüm entworfen Vereenssatzung wedder: De seech för „unschickliches Lachen“ wiels de Lesungen Geldstrafen vör.
Bookholt (Gemeen Visselhöövd)
Geografie
De Naveröörd sünd Hütthoff in’n Noorden, Roosbrook un Moordörp in’n Noordoosten, Hiddingen, Schwitschen un Hälßen in’n Süüdoosten, Stölpenhoff, Affwinkel, Wööstenhoff, Visselhöövd un Nindörp in’n Süden, Wittörp in’n Westen un Düüsternheid, Bretel un Nee-Bretel in’n Noordwesten.
Robert Schumann
Tiet vun de Jöögd
Dat Abitur hett Schumann mit dat tweetbest Prädikat „omnino dignus“ maakt. In de Tiet harr aber sien Moder gemeensam mit den Vörmund entscheed, dat Schumann Rechtswetenschapen studeeren sull, wiel beid in sien Hang to de Kunst un besünners de Musik kien Tokunft sehn deen. Schumann hett sück den Wunsch fügt. He hett sück an’ 29. März 1828 an de Leipziger Universität as Jurastudent inschreven un wurr Liddmaat vun de Olt Leipziger Burschenschaft. 1828 hett he de glieker Wahnen harrt, as sien Jöögfrüend Emil Flechsig.
Bookholt (Gemeen Visselhöövd)
Historie
In Bookholt leeg dat Good Bookholt, dat fröher de Familie von Schlepegrell tohöört hett. Üm de Johrhunnertwenn von dat 19. to dat 20. Johrhunnert hebbt de Bookholter Buurn dat Good opköfft.
Seleuș
Seleuș betekent
Robert Schumann
Studium
Leipzig, mit dormals rund 41.000 Inwahner nah Dresden de tweetgröttste Stadt vun Sassen, bleev up Schumann nich ahn Indruck: De Stadt vun de Messen, den Bookhannel un den Bookdruck; renommeerte Verlage as Brockhaus, Reclam un Breitkopf & Härtel harrn hier ehr Seet. Dat Leipziger Gewandhausorchester hett Upführen maakt, as Schumann se noch nie beleevt harr. He schreev an sien Moder, dat he „regelmäßig in die Kollegien“ gahn dee. He verbroch sien Tiet mit Musik, Schrieven un Lesen, hett in de Tüschentiet philosophisch Vörlesungen to'n Bispeel bi Wilhelm Traugott Krug besöcht, verbroch aber ok so eenig Vörmiddag in' Slaaprock bi „lyrischer Faulenzerey“. Af un to harr he aber doch en slecht Geweeten, woröver sien Daagböker un Breef ut de Jöögd Utkunft geven: Un later:
Bookholt (Gemeen Visselhöövd)
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Stellich in’n Kanton Wasra höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
Robert Schumann
Studium
In dat sülvig Johr is Schumann in dat Huus vun den Kunstleevhebber Perfesser Ernst August Carus (1797–1854) up den Mann drapen, de sien Leven verännern sull: Friedrich Wieck. Wieck, de oorsprünglich Theologie studeert un as Huuslehrer arbeit harr un sück autodidaktisch in't Klaveerspeel, Kompositschoonslehr, Musikalienhannel un Musikpädagogik billd harr, harr en beropen Roop as Klaveerpädagoog. Sien Ansatz, de Methood vun Bernhard Logiers folgen, bestunn ut de Kombinatschoon vun Klaveerspiel un -technik as ok en grundleggend Utbillen in Musiktheorie. Sien spoodrieksten Schöler sullen sien beid Döchter Clara un Marie wurrn. Schumann hett beslooten, sück in Saaken musikalisch Fortbillen in sien Hannen to begeeven. Aber dat fehl an entscheeden Grundlagen sowohl bi dat Pianistenhandwark as ok in de Kompositschoonstechnik. De Enttäuschung weer groot, Schumann leet sück immer fakener bi Wieck entschuldigen un keem toletzt gar nich mehr to'n Ünnerricht.
Bookholt (Gemeen Visselhöövd)
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1885 to de Amtsvaagdie Visselhöövd in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n ne’en un grötteren Landkreis Rodenborg tohoopgahn is.
Robert Schumann
Studium
Wiel he den „fatalen Schlendrian“ in Saaken Beropsutbillen en Enn bereiten wull, gung Schumann för twee Semester nah Heidelbarg, um sück endlich ernsthaft mit dat Jura-Studium to befaten. He hett sück dat Corps Saxo-Borussia anslooten, facklich wies sück de Oortswessel aber verdaan Tiet. Ünner de dor amteeren Perfessers kunn hüm blots de Jurist Thibaut faszineeren, wiel de – sülvst hoochmusikalisch – in sien Huus regelmatig Musikabende insbesünnere mit Warken vun Palestrina un Georg Friedrich Händel veranstalten dee. Un wiel in disse Tiet en Reis nah Italien ut sien Sicht eenfack levensnotwennig weer, hett he sien Moder dat Geld dorför afrungen. „Italien, Italien, summte mir’s von Kindesbeinen um mein Herz“, hett he hör schreven. Wat hüm dor hentruck, weer „das ganz tolle, bewegsame, lebendige Leben“. He wull de „weißen glänzenden Städte“, „die Orangendüfte, südliche Blumen“ un natürlich de „Italiänerinnen mit den feurig-schmachtenden Augen“ kennenlernen. He hett de Mailänder Scala besöcht un weer beindruckt, aber letztendlich kunn he de italieensch Musik un insbeünnere de vun Gioachino Rossini nichts afwinnen.
Drăgoiești
Drăgoiești betekent
Robert Schumann
Ümkehr
Weer nah Heidelbarg torüchkehrt, schreev Schumann nah lang binneren Ringen an' 30. Juli 1830 an sein Moder, dat he vörharr, de Berop vun en Musiker to griepen: „Folg ich meinem Genius, sllllo weist er mich zur Kunst, und ich glaube zum rechten Weg.“ Binnerhalv vun söss Johren wull he „mit jedem anderen Klavierspieler wetteifern“. Up sien Bitten hen hett sück de Moder „mit Zittern und innerer Angst“ an Friedrich Wieck wend, denn ut hör Sicht harr Robert de Pianistenloopbahn all teihn Johr ehrder anfangen musst, um dormit dat „Brot fürs Leben“ to verdeenen. All nah twee Daag kreeg se Antwort. Wieck hett toseggt, Schumann binnerhalv vun dree Johren to en vun de gröttsten Klaveerspeler to billen, de geistrieker weer as Ignaz Moscheles un grotoordiger as Johann Nepomuk Hummel. Allerdings verbunn he dat mit de Bedingung, dat Schumann sien „zügellose Phantasie und seinen schwankenden Sinn“ dwingen dee un regelmatig to'n Ünnerricht kommen dee. Schumann, vull vun goot Vörsatzen för sien Tokunft, gung somit torüch nah Leipzig un betruck dor tonächst en Kamer in dat Huus Wieck.
Bookholt (Gemeen Visselhöövd)
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett fröher tohoop mit Affwinkel, Wööstenhoff, Roosbrook un Hütthoff de Buurschop Bookholt billt. In dat 19. Johrhunnert hebbt denn Roosbrook un Hütthoff en egen Gemeen billt un de Gemeen Bookholt hett ut Bookholt, Affwinkel un Wööstenhoff bestahn. Düsse Gemeen is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Visselhöövd worrn. Sietdem billt de Oort de Oortschop Bookholt mit en egen Oortsvörsteiher.
Robert Schumann
Enn' vun de Pianistenloopbahn
Den Anfang vun en völverspreken Pianistenloopbahn vun Schumann keem dat jähe Enn' tovör: Schumann, de dat in sien enormen Verbeetenheit an't Klaveer all immer stört harr, dat de Finger vun en Hand in jeweilig Afhängigkeit vun'nanner stahn, wobi eenige – as de veerte – sück as besünner swaak wiesen, harr en mechaansch Warktüüch utfunnen, dat jeden enkeld Finger en kraftvull Souveränität verleehen sull. Nachtenslang an de recht Hand utprobeert, führ dat to en Sehnenscheedenentzündung mit en nahfolgen Bewegungsunfähigkeit vun de ganze Hand. As de denn sluutend afklungen weer, weer de Ringfinger vun Schumann so in Mitleedenschap trucken wurrn, dat he för dat professionelle Klavierspeel nich mehr to gebruuken weer. Disse Sülvstversöök hett sien Pianistenloopbahn denn tonichte maakt.
Bookholt (Gemeen Visselhöövd)
Religion
Bookholt is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannis-Kark in Visselhöövd.
Robert Schumann
Nee Weeg
miniatur|Robert Schumann – [[Lithografie ut dat Johr 1839]]
Schumann konzentreer sück dornah up dat Lehrn vun Kompositschonstechniken; wertvull Ankiekmaterial hett hüm dorbi dat Wohltempereert Klaveer vun Johann Sebastian Bach leefert. Anfänglich komponeert Schumann meest blots för Klaveer, sien Opus 1 sünd de Abegg-Variatschonen, Stücken, de en Phantasieperson, de „Comtesse d’Abegg“, widmet sünd un up de Notenfolg A-B-E-G-G upbauen. To sien eerst Kompositschonen, de Tüügnis vun den persönlichen Stil vun Schumann geven, hörrn ok de Papillons (op. 2), Schumann sien dree Swägerinnen widmet. He sülvst hett in Betoog up dat Wark Andüüden maakt, dat de Miniaturen dör den Roman Flegeljahre vun Jean Paul inspireert wurrn weern. Vun sien fröh Kompositschonen erwähnenswert is de Toccata (op. 7), en hoochvirtuoos Stück mit besünner Belastung för de buteren, eegentlich swaakeren Finger. 1833 fung he mit den Etüden im Orchestercharakter an, se wurrn 1837 ünner den bit hüüd begäng Titel Sinfonische Etüden herutgeven. Se sünd weniger Etüden in' Woortsinn as völmehr Variatschonen över en ingangs vörstellt Thema.
Bookholt (Gemeen Visselhöövd)
Religion
För de Kathoolschen weer von 1852 bet 1960 de Kapell op Slott Kedenborg tostännig. Nu is de Hart-Jesu-Kark in Visselhöövd tostännig, de siet 1. August 2004 to de Karkengemeen St. Maria von’n hilligen Rosenkranz in Wasra tohöört.
Robert Schumann
Nee Weeg
miniatur|„Neue Zeitschrift für Musik“, Titel vun en Utgaav van 1850
Bookholt (Gemeen Visselhöövd)
Weertschop un Infrastruktur
Bookholt hett en egene freewillige Füürwehr, de 1934 grünnt worrn is.
Robert Schumann
Nee Weeg
Tosommen mit Friedrich Wieck, Ludwig Schuncke un eenig wiedere Früenden hett Schumann 1834 de Neue Zeitschrift für Musik, dat Konkurrenzblatt to de Leipziger Allgemeinen musikalischen Zeitung grünnd. Wiel de annern aber för dat Projekt meest kien Tiet upbringen kunnen, hett he de Verleggerschap maatgevend alleen övernommen. In de Funktschoon as Kritiker un Musikwetenschapler hett he nee Maatstaffen sett, insbesünnere hett he sück gegen dat Mittelmaat un leeg Virtuosendom wend. Schumann hett dorbi völ vun sien Bespreeken vun Warken un Upführen sien Stempel updrückt: den vun de poetiseeren Kritik. Dat weer woll nich ganz nee, all E. T. A. Hoffmann, de Johrteinten tovör ünner dat Pseudonym Johannes Kreisler för de Allgemeine musikalische Zeitung schreeven harr, harr en ähnlichen Stil dorbi. Dör Schumann entwickel sück disse Oord vun dat Schrieven jüst to en Gattung. Jüst he, de sien beharrlich Woortkargheit Legende is (Clara schreev later in dat gemeensam Ehedaagbook, glieks dree Mal muss se „was?“ fragen, um hüm to verstahn), löppt hier to en Hööchstform up un wiest Beredsamkeit, de kien Nuance frömd is. In sien Texte is all vertreden, ernsthaft Utnannersetten, sanften Spott, aber ok höhnischer Verreet.
Bookholt (Gemeen Visselhöövd)
Verkehr
An Bookholt langs löppt de Kreisstraat 210, de in’n Noorden över Hutthoff, Roosbrook un Bellen na Brookel an de Bundsstraat 71 ran geiht un in’n Süden na de B 440. De B 440 löppt in’n Noordwesten över Wittörp na Rodenborg un in’n Süüdoosten över Visselhöövd un Oddingen na Derpmark.
Robert Schumann
Nee Weeg
Sowohl in disse Tietschrift as ok in sien Kompositschonen spelen dorbi de fiktiv Figuren Florestan (de leedenschapliche Schumann), Eusebius (de in sück kehrt Schumann) un Meister Raro (Ratgever – anfangs stunn Friedrich Wieck för disse Figur Pate) en wichtig Rull. Disse ünnerscheedlich Charaktere hett Schumann bruukt, um verscheeden Sichtwiesen vun Warken dortostellen.
Bookholt (Gemeen Visselhöövd)
Verkehr
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 27 Wasra-West liggt so 20 Kilometer in’n Süden von Bookholt an de B 209. De Opfohrt 46 Derpmark op de Autobahn 7 (Afsnidd Hamborg–Hannover) liggt 22 Kilometer in’n Süüdoosten an de B 440.
Robert Schumann
De Davidsbündler
All 1833 harr sück um Schumann en Krink vun jung Künstler bild, de sück regelmatig in dat Leipziger Lokal Zum Arabischen Coffe Baum infinnen deen. Se verstunnen sück as Gegenpool to de Philistern, den Spießbörgern, hemm sück Davidsbündler nömmt un droogen – in de Traditschoon vun de dormals anseggten Geheimbünde – Phantasienaams. De Bund hett in Schumann sien Warken immer weer en Rull speelt (bispeelswies in de de Davidsbündlerdanzen, de Schumann dem befrüendten Komponisten Walther Wolfgang von Goethe widmet harr; aber ok in’ Carnaval).
Bookholt (Gemeen Visselhöövd)
Verkehr
De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Visselhöövd an de Bahnlien Ülzen–Langwedel.
Robert Schumann
Liebeleien
miniatur|Clara Wieck 1840, kört för hör Hochtiet mit Robert Schumann
As Schumann Clara 1830 dör sien Upenholt in dat Huus Wieck beter kennenlehrt harr, kunn he mit dat negen Johr jüngere Deern blots wenig anfangen. He gung woll mal mit hör spazeeren un hett hör Riepen in de Folgetiet mit en Mischung ut Verwunnern un Amüsement. He harr en paar Leevschapen; in disse Tiet hett he sück vermootlich de Syphilis haalt, de woll mit en Oorsaak för sien fröhen Dood ween hemm drüff.