cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tiden
De Höögdverschill twüschen den Waterstand bi Hoochwater un den bi Siedwater warrt as Tidenhub betekt un an enen Pegel meten. En Pegel is en Staff, de lootrecht in't Water steiht un ene Zentimeterindeelung hett. De Tidenhub is in dat apene Meer man bloot 2,50 m, man in Buchten, to’n Bispill in’n Jadebusen, stiggt he up 3,62 m, in den engelschen Bristol-Kanaal sülvs up 12 m an. Den hogsten Tidenhub op de Eer hett de Bay of Fundy in Noordamerika mit bet to 21 m bi Springfloot un 14 m bi normalen Hoochwater.
Stoff
Stoff betekent
Kappert
Kappert is de Familiennaam von
Gottschlich
Gottschlich is de Familiennaam von
William Lowndes
William Lowndes is de Naam von
* William Lowndes (1652–1724), brietschen Politiker,
Ludwig Erhard
Ludwig Wilhelm Erhard (* 4. Februar 1897 in Fürth; † 5. Mai 1977 in Bonn) weer en CDU-Politiker un Wertschapswetenschapler. He weer van 1949 bit 1963 Bundsminister för Weertschap un gull in disse Funktschoon as Vader van dat düütsch Wertschapswunner un van dat as Soziale Marktwirtschaft kennteekend Wertschapssystem van de Bundsrepubliek Düütschland. Buterdem weer he van 1957 bit 1963 Viezkanzler un van 1963 bit 1966 de tweet Bundskanzler (as Nahfolger van Konrad Adenauer) van de Bundsrepubliek Düütschland.
Jöögd, Utbillen un Militärdeenst
Dornah nehm Erhard as Suldat van de Bayerische Armee an'n Eersten Weltkrieg deel. He weer 1916/17 mit dat 22. Feldartillerie-Regiment in Rumänien un 1918 an de Westfront insett, wo he Enn' September 1918 bi Ypern dör en Handgranate swoor besehrt wurrn is; söben Operatschonen weern nödig. Dat hett he körperlich, aber nich seelisch verwunnen. Lang Stahn achter de Ladentheke in dat Geschäft van sien Vader weer denn aber nich mehr mögelk, so dat Erhard in de Wetenschap wesselt is.
1919 is he as Unteroffizier un Offiziersaspirant ut de Armee utscheeden.
Wetenschaplich Loopbahn
Van 1919 bit 1922 hett Erhard ahn Abitur an de dormals nee grünnd Hannelshoochschool Nürnbarg studeert un kreeg dor den Afsluss as Diplom-Koopmann. Ansluutend hett he noch en Studium in Bedrievswertschapslehre un Soziologie an de Universität Frankfort maakt un dor 1925 sien Doktertitel (Dr. rer.pol.) bi Franz Oppenheimer över „Wesen und Inhalt der Werteinheit“ kreegen. As sien akademischen Lehrer hett he besünners Wilhelm Rieger un Franz Oppenheimer schätzt, denen he sück in levenslang Dankborkeit verbunnen föhlen dee.
De Promotschoon weer en kritische Reflexion to de Arbeitswerttheorie van den Doktervader, de Noot dorför weer „gut“. Eerst 1928 kunn Erhard beroplich weer Foot faaten, nahdem dat Geschäft van sien Vader de Inflatschonstiet nich överleeft harr. Erhard wurr Assistent bi dat Institut för Wertschapsbeobachtung van de düütsch Fardigware an de Hannelshoochschool Nürnbarg. Grünner van dat Institut weer dree Johr tovör de Natschonalökonom Wilhelm Vershofen ween, de de Natschonalversammlung anhörrt harr. Vörbild weer dat amerikaansch National Bureau of Economic Research, aber to de sien düütsch Gegenstück hett sück bald dat Berliner Berliner Institut för Konjunkturforschung entwickelt. Dat geiht ünner annern up Erhard torüch, dat dat Nürnarger Institut sück in dat Dart Riek up de Marktforschung för Industriekunden verleggen dee.
Van 1928 bit 1942 weer Erhard as wetenschaplich Assistent, later as stellvertreedend Baas bi dat Institut tätig. Siet 1933 weer he Lehrbeupdragter an de Nürnbarger Hannelshoochschool. In’n Oktober 1932 hett he fordert, de Verbruuksgöderproduktschoon to fördern un is, in’n Gegensatz to den dormals vörherrschen Protektschonismus för en Wettbewarfswertschap un free Marktpriesbillen intreeden.
De Hannelshoochschool harr siet 1931 dat Habilitatschoonsrecht, un Erhard hett sück an dat ambitschoneert Thema „Die Überwindung der Wirtschaftskrise durch wirtschaftspolitische Beeinflussung“ versöcht. Dat Manuskript is dör sien Nahlaat bewohrt bleeven. Biograf Hentschel, sülvst Wertschapshistoriker, meent, Erhard dörg nah den Habilitatschonsversöök nich as wetenschaplich Natschonalökonom, wiel hüm de formale Strenge un de Fähigkeit fehlen dee, kloor un in sück sluutend Gedanken to faaten un ünner Henwies up de bruukt Borns argumentativ mitnanner to verbinnen. De Oorsaken van de dormalige Weltwertschapskrise harr Erhard logisch unslüssig düüt, de Lösung van de akuten Probleme weer verfehlt ween. So harr he fordert, de Staat sull in de Produktschoon ingriepen un de Wertschap beter lenken, wiel dat Eenzelinteressen nich tototruen weer. Erhard hett aber nich verklort, wu de Staat dat maken sull. „Das Ganze wäre bei straffer Gedankenführung in knapper Diktion auf fünf Seiten abzutun gewesen.“ Dat weer aber nich Erhard sien Saak ween, de 114 Sieden schrieven dee un dorbi sien Gedanken freen Loop geven harr.
Later hett Erhard seggt, dat de Natschonalsozialisten hümm an de Habilitatschoon hinnert harrn. De aber harrn, so Hentschel, kien inhaltlich Problem sehn, sülvst denn nich, wenn Erhard dat Manuskript ahn Apparat vörleggt harr. In de Zeitung van dat Institut hett sück Erhard bispeelswies positiv över de natschonalsozialistische Dwangskartelleeren ütert, denn dat würr Schäden van den „artfremden Preiskampfes“ vörbuugen.
1935 hett Erhard as wetenschaplich Assistent van Wilhelm Vershofen dat eerste Marketing-Seminar van Düütschland organiseert, dormals as „Afsatzwertschaplich Kurs“ betekent, an dat Institut för Wertschapsbeobachtung (IfW) van de Nürnbarger Hannelshoochschool, wout later de Nürnbarger Akademie för Afsatzwertschap (NAA) un de GfK e. V entstaahn sünd. Buterdem weer he as wertschapspolitischer Berader to de Integratschoon van de annekteerten Rebeeden Öösterriek, Polen un Lothringen tätig. Van 1942 bit 1945 hett he dat van hüm grünnd Institut für Industrieforschung leit, dat van de Reichsgruppe Industrie betallt wurr. Af Enn‘ 1942 hett Erhard sück hier mit de ökonomische Nahkriegsplanung befaat. 1944 hett he in’n Updrag van de Rieksgrupp för dat Institut sien Denkschrift Kriegsfinanzierung und Schuldenkonsolidierung verfaat, in dat he Överlegungen to den Neeupbau van de Wertschap nah den Krieg anstellen un ünner annern en Währungssnitt vörslahn dee. De Endfaaten van de Denkschrift hett he an SS-Gruppenführer Otto Ohlendorf övergeeven, de sück tostimmend ütert hett. En Exemplar sall in de Hann‘ van Carl Friedrich Goerdeler kommen ween.
Privatleven
Ludwig Erhard weer siet Dezember 1923 mit de Volkswirtin Luise Schuster (1893–1975), borene Lotter, ut Langenzenn verheiraadt. Ut hör Ehe gung de Dochter Tochter Elisabeth hervör. Familie Erhard leev van 1953 bit to sien Tod in Gmund an‘n Tegernsee (Bayern). Dat Zigarrenrooken weer af 1930 dat Markenteeken van Erhard. Luut Utseggen ut sien Umfeld hett he in eenig Phasen van sien politisch Arbeit jeden Dag etwa 15 bit 20 Zigarren rookt.
Eerste wertschapspolitische Ämter (1945–1948)
De parteilose Wertschapsfackmann keem nah den Krieg flink in hooch politische Ämter. Ludwig Erhard weer eenige Maand lang Wertschapsreferent in sien Heimatstadt Fürth, bevör he in’n Oktober 1945 van de amerikaansch Militärregeeren in de van Ministerpräsident Wilhelm Hoegner (SPD) führt Bayerische Staatsregeeren to’n Staatsminister för Hannel un Gewarf beropen wurr. Nah de Wahlen in’n Dezember 1946 muss he dit Amt daalleggen. 1947 hett he de Expertenkommission Sonderstelle Geld und Kredit bi de Verwaltung van de Finanzen van de britisch-amerikaansch Bizoon leit un weer in disse Funktschoon mit de  Vörbereitung van de Währungsreform 1948 betroot. 1947 wurr he Honorarperfesser an de Ludwig-Maximilians-Universität München. 1950 folg he tosätzlich en Roop an de Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn.
An‘n 2. März 1948 wurr Erhard up Vörslag van de FDP to’n Direkter van de Verwaltung für Wirtschaft van dat Vereenigte Wertschapsrebeet wählt un weer dormit för de Wertschapspolitik in de westlich Besattenszonen verantwortlich. De nah un nah Upheven van de Priesbinnen dör Erhard hett sien Mitarbeiter Leonhard Miksch ut dat Freiburger Umfeld van Walter Eucken entwickelts. Erhard wurr eerst fief Daag vör den plaanten Termin van de West-Allieerten över den Tietpunkt van de bevörstahn Währungsreform an‘n 20. Juni 1948 informeert. Een Dag vör de Reform leet he över Rundfunk verkünnen, Dwangsbewertschapen un Priesbinnen weern för en eersten Beriek van industrieller Fardigprodukte uphaben. De Entscheeden van Erhard, de denn mit dat „Leitsätzegesetz“ van’n 21. Juni 1948 bestätigt wurr, gellt völ Lüüd as en fröh Bidrag to dat latere „Wertschapswunner“. Doch geev dat ähnlich rasanten Aufschwung ok in anner Industrielänner ahn Währungsreform un mit düersam Wertschapslenken.
Erhard sien Wertschapspolitik weer tonächst düchtig umstreeden un ok nich direkt spoodriek, wiel de Levenshollenskösten in de eerst veer Maand nah de Priesfreegaav um 14 Perzent anstiegen deen. An‘n 12. November 1948 hemm de Gewerkschapen en Generalstreik utroopen. Ok in de Printmedien kreeg Erhard düchtig Wind van vörn. So hett Marion Gräfin Dönhoff in‘n Sömmer 1948 in de ZEIT kommenteert: „Wenn Deutschland nicht schon eh ruiniert wäre, dieser Mann mit seinem vollkommen absurden Plan, alle Bewirtschaftungen in Deutschland aufzuheben, würde das ganz gewiss fertigbringen. Gott schütze uns davor, dass der einmal Wirtschaftsminister wird. Das wäre nach Hitler und der Zerstückelung Deutschlands die dritte Katastrophe.“ Eerst dat insetten Wertschapswassdom to Anfang van de 1950er Johren schien sien Kurs to bestätigen.
As Direkter van de Verwaltung för Wertschap hett Erhard 1949 versöcht, dör Interventschoon bi den US-Militärbehörden de Rückgaav van de Porzellanfirma Rosenthal Porzellan AG, de van de Nazis „ariseert“ wurrn weer, an de Familie van den Ünnernehmensgrünner Philipp Rosenthal to verhinnern. Erhard harr en Beraderverdrag mit de Rosenthal AG un kreeg jedes Johr 12.000 DM. De US-Geheimdeenst hett hüm af dissen Tietpunkt as bestechlich instuuft. De Ludwig-Erhard-Stiftung hollt disse Dorstellen för twiefelhaft.
Wertschapsminister
Ludwig Erhard gellt as Vertreder van den Ordoliberalismus, de in’n Wesentlichen van Walter Eucken in de sien Wark Grundlagen der Nationalökonomie ut dat Johr 1939 präägt wurr. In’n Ordoliberalismus kummt den Staat de Upgaav to, en Ordnungsrahmen för den free Wettbewarf to schaffen, in de de Freeheit van all Wertschapssubjekte (ok vörnanner) schuult wurrd. Ut disse School harrn besünners Wilhelm Röpke un Leonhard Miksch unmittelbaren Infloot up de Wertschapspolitik in dat eerste Johrteihnt in van de Bundsrepubliek.
Erhard weer en van de beleevtesten Politiker van de 1950er Johren. He gull för völ as de Schöpfer van dat „düütsch Wertschapswunner“, de sien Markenteeken de immer Zigarren rooken Wertschapsminister wurr. De groot Wahlsiege van de CDU bi de Bundsdagswahlen van 1953 un 1957 weern to’n grooten Deel de spoodriek Strategie to verdanken, den (tatsächlich internatschonalen) Wertschapsupswung mit dat Unionsleitbild van de Soziale Marktwertschap in dat Börgerbewusstween to verknütten. Ludwig Erhard truck twee Johrteihnten later in’n Rückblick dat Resümee: „In jenem ersten Wahlkampf waren Soziale Marktwirtschaft und CDU zu einer Identität geworden.“ In sien populär Book Wohlstand für Alle (1957) legg he sien Vörstellungen allgemeenverständlich dar. Ahn Afwieken is Erhard för de Liberaliseeren van den Butenhannel intreeden, wat hüm ok in de eegen Riegen den Roop van en Dogmatiker inbroch.
As övertüücht Verfechter van de Marktwertschap hett Erhard hart Utnannersetten mit den Sozialpolitiker Adenauer utdragen, de de Tipp 1957 in‘n Striet um de van Adenauer mit sien Richtlinienkompetenz as Kanzler dörsett Rentenreform hör Hööchtpunkt harr. Dat sietdem bestahn Umlaagverfahren (so nömmt Generatschonenverdrag) hett Erhard as nich tolunftfähig aflehnt. Adenauer hett sück aber mit den bekannten Utspröök „Kinder kriegen die Leute sowieso“ över disse Bedenken weggsett. Sowohl Kanzler Adenauer as ok en wichtig Afdeelensbaas (Alfred Müller-Armack) hemm also för en aktivere Sozialpolitik as de ordoliberale Erhard arbeit.
Van Anfang van sien Tätigkeit as Minister an seech sück Erhard hart Kritik van Sieden van den Kanzler utsett. Adenauer hett hüm faken vörsmeeten, dat Erhard faken nich anwesend weer, unbedacht Reden hollen un sien Ministerium nich utreckend kontrolleeren dee. Sien Anhänger wurrn scherzhaft „Brigade Erhard“ nömmt – nah en Marineeenheit ut den Kapp-Putsch van 1920.
Bundskanzler
Nahdem Adenauer vergevens versöcht harr, Erhard as sien Nahfolger to verhinnern, wurr he een Dag nah den Rückträe van Adenauer an’n 16. Oktober 1963 to’n Bundskanzler wählt. As Adenauer ok hemm ok völ annern glöövt, dat Erhard as Kanzler nich geeignet weer. In de neere historsch Forschung wurrd inbesünnere dorup henwiest, dat Adenauer sien Wertschapsminister minschlich aflehnen dee: Zitat: ''Adenauers Abneigung gegen Erhard war abgrundtief und absolut. Der betagte Kanzler war sich nicht zu schade, Erhard öffentlich oder hinter dessen Rücken in Parteikreisen anzugreifen. […] Er hasste Erhards lange Monologe zu Wirtschaftsthemen. Er mochte Erhards lässige Kleidung nicht und missbilligte den Zigarrenrauch, mit dem sich Erhard gern einnebelte, ebenso wie die Zigarrenasche, die sich auf seinem Revers ansammelte. Erhards Alkoholkonsum betrachtete er als moralischen Affront. Und schließlich war ihm Erhards Hang zum Selbstmitleid unerträglich''.
So wurr he mehrheitlich as en Aart Tüschenlösung ansehn mit e Hööftupgaav, en Wahlsieg bi de Bundsdagswahl an‘n 19. September 1965 to halen. Erhard hett woll den bit dorhen tweetgröttsten Wahlsieg in de Historie van de Union schafft, aber all bi de Regeerensbillen kunn he sien Ansichten in de CDU/CSU nich mehr dörsetten.
De Regeerenstiet van Erhard gellt as glücklos. Ut de Riegen van de CDU hett man hüm ünner annern vörsmeeten, dat he för dat Afköhlen van de düütsch-franzöösch Betrecken verantwortlich weer. Neben Butenminister Gerhard Schröder tell he to de Atlantikern, de den Betrecken to de USA tegenöver de to Frankriek den Vörtoog geeven deen. In de folgend Maanden gung dat mit sien Autorität immer mehr bargdaal. Dat van hüm upstellt Leitbild van en „formierten Gesellschaft“ funn meest kien Tostimmen. Um sück to behaupten un sien Konkurrenten Rainer Barzel to bremsen, leet sück Erhard sück an’n 23. März 1966 as Nahfolger van Adenauer ok to’n Vörsitter van de CDU wählen.
Sien Ansehn as Wertschapspolitiker wurr erschüttert, as 1966 US-Präsident Lyndon Baines Johnson hooch tosätzliche Betallen van 1,35 Milliarden US$ (etwa 5,4 Milliarden DM) för Besattenkösten un den Vietnamkrieg infordern dee.
1966 wiesen sück wertschapliche Schwierigkeiten un drastisch stiegend Arbeitslosentallen. Nah de Rezession, de unmittelbar up de Währungsreform van 1948 folgt weer, weer dit de tweete. Deren Beteeknung as „gewollte Rezession“ dör den dormaligen Bundswertschapsminister Kurt Schmücker, Erhard sien Nahfolger in dit Amt, entwickel sück in de Folge to en Kampbegreep, de gegen de Union bruukt wurr. Wiels den Wahlkampf to de Landdagswahl in Noordrhien-Westfalen 1966, dat sück midden in de Köhlenkrise befunn, weern Erhard sien apenliche Upträen in dat Ruhrrebeet deelwies van nicht weehnt, stark Protest begleit, up de he wenig souverän ingahn dee. De CDU hett woll groot Verluste harrt, kunn sück aber tosommen mit de FDP mit knappste Mehrheit an de Macht hollen.
Nahdem de Minister van de FDP wegen en Finanzkrise un en andocht Höhgersetten van de Stüern ut dat Bundskabinett torüchtreeden weern, hett Erhard an‘n 27. Oktober 1966 en Minnerheitsregeeren ut CDU un CSU billd. De CDU/CSU-Bundsdagsfraktschoon hett aber Kurt Georg Kiesinger to’n Kanzlerkandidaten wählt, de en Groot Koalitschoon mit de SPD tostannen brocht hett. Erhard is sluutend an’n 1. Dezember 1966 torüchtreeden. In’n Mai 1967 hett he ok den CDU-Vörsitt daalleggt.
Sien politisch Scheitern as Kanzler wurr nich toletzt dorup torüchführt, dat hüm as „Dwarsinstieger“ in de Politik Dörsettenskrft fehlen dee un sien kollegialer Stil as Führensswaakheit utleggt wurr. Dorto keem sien in’n Vergliek to de twee Johrteihnten öllere Adenauer all temelk anslahn Gesundheit. Da ungoot Geföhl mit sien Amtsführung wurrd in en Reportage ut sien eerst Amtsjohr in dat Nahrichtenmagazin Der Spiegel utdrückt: Zitat: Der Bundeskanzler gehört zu jenen nur scheinbar dickhäutigen und dickfelligen Pykniker-Typen, die Anerkennung brauchen […] Schon die kühle Brise, die Erhard ab und zu ins Gesicht bläst, seit er die Kommandobrücke im Palais Schaumburg betreten hat, reicht aus, um sein seelisches Gleichgewicht zu stören. Ok de Berader van Erhard, Johannes Gross, hett up de sien Schüchternheit un Zögerlichkeit in’n lütten Kreis henwiest, se stunn in’n Kontrast to de apenlich to Schau stellt Optimismus in sien mitrieten Reeden.
Ludwig Erhard leet 1964 in den Park van dat Palais Schaumburg den Kanzlerbungalow as Deenstwahnen van den Bundskanzler bauen.
Parteiliddmaatschapp
Ofschons he as Wertschapsminister utsluutend CDU-führt Kabinetten anhörrn dee un siet 1949 blots för de CDU as Bundsdagsafordneter wählt wurr, is de Fraag van de formale Parteiliddmaatschap van Erhard nich afsluutend klärt. Van 1966 bit 1967 weer he Bundsvörsitter, af 1967 Ehrenvörsitter van de CDU.
2007 hemm verscheeden Presseorgane un Nahrichtenagenturen weer sien Parteitogehörigkeit to’n Thema maakt, un insbesünnere dat Erhard nie nich Parteiliddmaat van de CDU ween weer. Woll weer bi den CDU-Kreisverband Ulm en Liddmaatskoort nahwiesbor; entscheedend för de Parteiztogehörigkeit weer aber de Biträeverkloren, de aber offensichtlich nich vorliggen dee. Erhard sall ok nie Liddmaatsbidrääg betallt hemm.
An’n 13. Februar 1966 hett Konrad Adenauer luut Daagbook van sien Söhn Paul Adenauer in’n Familienkreis bericht, dat Fritz Burgbacher hüm vertellt harr, wu stur dat ween weer, Erhard vör atwa een bit twee Johren as Liddmaat van de CDU in en lütt Oort dicht bi Heidelbarg ünnertobringen, wat hüm en gooden Stang Geld köst harr. In dat Archiv van de Ludwig-Erhard-Stiftung gifft dat en Anfraag van’n 14. Februar 1966 van Adenauer an Erhard in Betoog up de Parteiliddmaatschap.
Laat Johren
Erhard bleev nah sien Tiet as Bundskanzler noch 11 Johr Bundsdagsafordneter. eit als Bundeskanzler noch elf Jahre Bundestagsabgeordneter. 1967 hett he de Ludwig-Erhard-Stiftung grünnd, de sien wertschapswetenschaplichen un Wertschapsordnungs-Vörstellungen wetenschaplich un publizistisch wieder pleegen sall. Buterdem weer he eerst Vörsitter van dat Kuratorium van de Hermann Kunst-Stiftung zur Förderung der neutestamentlichen Textforschung (1964–1977), dat de Arbeit van dat Institut für Neutestamentliche Textforschung in Mönster fördert.
Rückblickend hett he sück kört vör sien Dood to sien wertschapspolitisch Schaffen, insbesünnere to dat Ünnerbinnen van dat Upblasen van den apenlichen Sektor un de düchtig anwassen Staatsverschuldung ütert: „Ich habe als Bundesminister 80 Prozent meiner Kraft dazu verwenden müssen, gegen ökonomischen Unfug anzukämpfen, leider nicht durchweg mit Erfolg.“
Erhard weer Liddmaat van de evangeelsch Kark. He is an’n 5. Mai 1977 an Hartverseggen in Bonn storven. An’n 11. Mai 1977 funn to’n Anlaat van sien Dood en Staatsakt in den Plenarsaal van den Düütschen Bundsdag statt. He wurr up de Bargkarkhoff in Gmund an‘n Tegernsee bisett. Dor erinnert in de Oortsmidden en Büste van den Bildhauer Otto Wesendonck an den berühmten Börger.
Erinnerungskultur
De Ludwig-Erhard-Pries wurrd jedes Johr footend up dat EFQM-Modell an Ünnernehmen verleeht, de besünnere Leistungen in dat Qualitätsmanagement erkennen laaten.
Mit den Fürther Ludwig-Erhard-Preis tekent de Ludwig-Erhard-Initiativkreis Fürth wertschapswetenschapliche Dissertatschonen ut, „in denen verstärkt die Faktoren Innovation, Praxisnähe, Realisierbarkeit, wirtschaftlicher Nutzen und die Auswirkungen auf die Menschen in unserer Gesellschaft berücksichtigt sind“.
De Ludwig-Erhard-Stiftung verleeht de Ludwig-Erhard-Medaille für Verdienste um die Soziale Marktwirtschaft un den Ludwig-Erhard-Preis för Wertschapspublizistik.
To’n Anlaat van sien 110. Gebortsdag 2007 wurr en van den Akener Bildhauer Wolf Ritz anfertigt Büste in den Ingangsberiek van dat Bundswertschapsministerium in Berlin aufgestellt und eingeweiht.
Een van de eersten 2018 un 2019 utleefert ICE-4-Iesenbahnen drocht de Naam Ludwig Erhard erhalten. In völ düütsch Städer sünd apenliche Straaten, Plätze usw. nah Ludwig Erhard nömmt wurrn.
Beucker
Beucker is de Familiennaam von
Wendell Corey
Wendell Reid Corey (* 20. März 1914 in Dracut, Massachusetts; † 8. November 1968 in Woodland Hills, Los Angeles, Kalifornien) weer en US-amerikaanschen Schauspeler un Politiker.
Leven un Wark
Corey weer de Söhn vun den Schauspeler Milton Rothwell Corey un Julia Etta McKenney. Na School gahn is he in Springfield, woneem he sien Afsluss maakt hett. He heet toeerst bi’t Theater sien Loopbahn maakt, woneem he Enn vun de 1930er Johren sien latere Ehfro Alice Wiley drapen hett. MIt ehr harr he veer Kinner. 1942 geev he sien Debüt an’n Broadway mit dat Stück Comes The Revelation. He speel eerst eenige Nevenrullen un haar 1945 mit Dream Girl sien eersten groten Spood in en Hööftrull. Dorbi weer he vun den Produzent Hal B. Wallis för Hollywood opdeckt. Corey hett dorophen en Verdrag bi Paramount Pictures ünnerschreven.
Sien eerste Filmrull speel he 1947 as Verbreker in Desert Fury, de in de Vereenigten Staaten veel Spood harr. Wiel sien korte Loopbahn bi’n Film hett he mit vele bekannte und beropene Stars tosamen speelt, as to’n Bispeel in den Hitchcock-Film Rear Window an de Siet vun James Stewart. Faken weer he in Westernfilmen to sehn.
Vun 1961 bit 1963 weer he Präsident vun de Academy of Motion Picture Arts and Sciences un togliek ok Liddmaat vun de Screen Actors Guild. Siet 1956 hett sik Corey ok in de Politik stark maakt un weer 1965 för de Republikaansche Partei in den Stadtraat vun Santa Monica wählt. En Johr later hett he för en Sitt in’t Repräsentantenhaus vun de Vereenigten Staten kandideert, man al bi de Vörwahl vun sien Partei verloren. An’n 8. November 1968 is Wendell Corey unvermodens mit 54 Johren doodbleven. De Oorsaak weer en Lebberzirrhoos dör sien johrelangen Alkoholismus. He is in Washington (Massachusetts) begraaft worrn.
Utteken
Corey hett blots en Utteken kregen, dat weer in’t Johr 1960 sien Steern op’n Walk of Fame in de Kategorie Feernsehn.
Folk-Metal
Folk-Metal is eene Musiksort, in de Metal un tomiärst kultureegene Folkmusik metnanner vösmolten wäern. To den Begriëp „Folk-Metal“ höert aower nich de Vömiskung van Metal un butereuropääsk Volksmusik, wu to’t Bispiël Max Cavalera. Buterdem is dao een Unnerschaid tüsken Folk-Metal un Middeloller-Rock, in den swaorens folkloristiske Instrumente vöwännt wäert, sik aower mäer an de Rockmusik anliënt. Män de Grensen sünt nich akkraot to trecken.
Geschichte
Skyclad uut Newcastle upon Tyne wäert äs Erfinner van den Folk-Metal näömt. Se häbt up iär iärsten Album "The Wayward Sons Of Mother Earth" uut dat Jaor 1991 to't iärste Maol Bausteene van de ingelsken Folklore un Metal metnanner vöknüpt.
Ennige Kapellen
De Kapellen küent tomiärst in twe vöschaidene Ruoten indeelt wäern. Eendeels Kapellen met nordisken Inflööt, de sik an skadinavisken Sagen of nordisker of finnisker Mythologie bedaint un sik an skandinavisker Volksmusik orienteert. Annerndeels de keltisk inflöötet de sik ,jüst äs de nordisken Kapellen, op iäre Wies an de keltisken Kultuur bedaint. Et giw aower ook Kapellen de nich in düsse twe Ruoten passt.
Met nordisken Inflööt
Ännere
Freden vun Habenhusen
thumb|Carl Gustaf Wrangel (1613 - 1676) Freden vun Hobenhusen. In dat Johr 1666 hefft de Sweden versöcht, de Stadt Bremen intonehmen. De schull dormols een Deel vun dat Königriek Sweden weeren. De Oorsook weer, datt de Dom vun Bremen un de Domimmunität, dat sünd de Hüser un Grundstücken, de noh den Dom tohören döen, een Deel vun dat Arzbisdom Bremen weern. Düt Erzbistum höör noh Sweden to. Nu wollen de Sweden ober nich bloß düssen Deel vun Bremen hebben, man de ganze Stadt. Se stüern ehren groten Generool Carl Gustav Wrangel up de Stadt to, de scholl ehr innehmen för dat Königriek. In dat Johr 1666 leeg he mit siene Suldooten vör de Stadt. He hett ehr ober nich innehmen konnt. Man up´n 15. November 1666 wurr een Freden sloten twüschen Bremen un Sweden. Weil de sweedsche Generool Wrangel sien Hauptquartier in dat Dörp Hobenhusen harrt hett, warrt düsse Freden de Freden vun Hobenhusen nömmt.
(1484) Postrema
(1484) Postrema is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 29. April 1938 vun den russ’schen Astronom Grigori Nikolajewitsch Neuimin in Simejis an de Krim-Steernwacht opdeckt worrn is.
Binnenplasma-Nett
Dat Binnenplasma-Nett (BN) oder Endoplasmaatsche Retikulum (ER, endoplasmaatsch „in dat Zellplasma“, lat. reticulum „Smietnett“) is en System vun Kanals ut holle Rüümten mit bannig veele Arms un Twiege un Membrans dor umto. Mol af vun riepe Erythrozyten kann een dat Binnenplasma-Nett in all Zellen vun Eukaryoten finnen. Wie dat utspunnen is, verscheelt sik je na Zelltyp.
(1484) Postrema
De Naam vun den Asteroid leidt sik af vun dat latiensche Woort postrema för „dat Letzte” und betütt sik dorop, dat dit de letzte Asteroid weer, den Neuimin opdeckt hett – wat sik laterhen as verkehrt rutstellt hett.
Binnenplasma-Nett
Wie dat Binnenplasma-Nett upboot is un wat dat to doon hett
Dat BN besteiht ut en Membran-Nettwarks ut Röhren, lüttje Blasen un Büdels mit de BN-Membran dor umto. De BN-Membran scheedt dat Binnerste vun dat BN af vun dat Zytosol. In en Eukaryoten-Zellen maakt de Membran vun dat BN mehr as de Hälft vun de ganzen Zellmembrans ut.
De BN-Membran geiht direktemang over in de Karnhüll vun den Zellkarn. Karnhüllen un BN hangt also tosamen. Dat Binnerst vun dat BN hett direkten Togang to den Membrantwuschenruum vun de Karnhüllen.
Deele vun dat BN weert „Ruug BN“ nömmt. Up ehre Membran sitt Ribosomen boven up. Annere Gemarken sünd glatt un dor gifft dat keen Ribosomen up. Vundeswegen heet se „Glatt BN“. Ruug un glatt BN hefft unnerscheedliche Upgaven.
Wat for Typen dat gifft un wat for Upgaven se wuppen mütt
An un in dat BN finnt Translatschoon, Proteinfolen, Protein-Qualitätskuntroll un de Transport vun Transmembranproteine un sekretoorsche Proteine statt. Ok weert dor Proteine nah de Translatschoon noch mol ummuddelt (Kiek unner Exozytose). Bovendem is dat BN de Stäe, wo (u. a. na de Mitose) nee Karnmembrans tostanne brocht un afsnöört weert. Dat BN deent ok as Spieker vun Calcium in de Zellen. In de Muskelzellen warrt dat BN Sarkoplasma-Nett nömmt (SN). Wenn dor Calcium utschutt warrt, kummt dat to en Muskel-Kontraktschoon. De Upgaven vun rugen un glatten BN verscheelt sik.
Guido Imbens
Guido Wilhelmus Imbens (* 3. September 1963 in Geldrop) is en nedderlannsch-amerikaansch Wertschapswetenschapler un Hoochschoollehrer. 2021 wurr hüm tosommen mit David Edward Card un Joshua David Angrist de Nobelpries för Wertschapswetenschapen tospraaken.
Leven
1991 kreeg he sien Ph.D. an de Brown University. Ansluutend hett he an de Harvard University, University of California, Los Angeles (UCLA) un University of California, Berkeley lehrt. Siet 2012 is he Perfesser an de Stanford Graduate School of Business.
Guido Imbens forscht in de Berieken Ökonometrie un Statistik. Sien Forschungsswoorpunkt liggt up de Entwicklung vun statistisch Methoden to dat Identifizieeren vun kausale Inferenz middels Matching, Instrumentvariablenschätzung un Regressions-Diskontinuitäts-Analyse.
Imbens is Fellow vun de Econometric Society (2001 ) un siet Liddmaat vun de American Academy of Arts and Sciences. 2017 wurr he as utlännsch Liddmaat in de Königlich Nedderlannsch Akademie vun de Wetenschapen wählt. 2019 wurr Imbens för veer Johren to’n Herutgever vun de Tietschrift Econometrica nöömt. 2020 wurr he to’n Fellow vun de American Statistical Association wählt. Gemeensam mit Joshua David Angrist wurr he 2021 mit den Nobelpries för Wertschapswetenschapen för hör Bidrääg to de Analyse vun kausal Tosommenhänge uttekent. De beid deelen sück de Hälft vun den Pries, de anner Hälft gung an David Edward Card.
Schmitter
Schmitter betekent
Schmitter is de Familiennaam von
Ubuntu
Ubuntu ist een Linux-Distributschoon, wat för jeden up de ganze Welt in sien Spraak to kriegen sien sall.
De Noom
Ubuntu is een afrikaansch Woort und heet soveel wie „good to annern sien“ oder „minschlich to annern sien“.
Derivate
Ubuntu hett sone Art „Klone“:
is de sülbe Distributschoon, bruukt aber statt GNOME den KDE-Desktop un sall beter för Microsoft Windows-Umstieger sien. Du kanns di de CD-ROM-ISO-Datei rünnerloon, dorvun starten un di dat System eerstmol ankieken, ohne et to installeern is de sülbe Distributschoon, bruukt aber statt GNOME den XFCE-Desktop un is för langsamere Reekners dacht. is een School-Version un het extra Lehrprogramme.
Todem gifft dat inoffizielle Derivate, to’n Bispeel Ubuntu för Christen und nUbuntu (Nettwark-Ubuntu)
Joachim Król
duum|Joachim Król (2009) Joachim Król (* 17. Juni 1957 in Herne) is en düütschen Schauspeler.
Król hett vun 1981 bit 1984 Schauspeleree an de Otto-Falckenberg-School in München studeert. Bekannt is he vör allen as Film- un Feernsehschauspeler, as de he groden Spood hett. Liekers kummt he aver ok jümmer wedder torüch na de Bühne un speelt Theater. Mehrmols hett he an’t Schauspeelhuus Baukem un an’t Schauspeelhuus Köln speelt. Król hett Anfang vun de 1990er Johren en Hööftrull in den Buck-Film Wir können auch anders speelt. Sien Dörbrook harr he 1994 in den Film Der bewegte Mann.
Król is verheiraat un hett en Söhn.
Utteken
Joachim Król is bit hüüt för söss Filmpriesen nomineert wesen, un hett fief dorvun wunnen:
Benjamin List
Benjamin „Ben“ List (* 11. Januar 1968 in Frankfort an’n Main) is en düütsch Chemiker un Direkter vun de Afdeelen för homogene Katalyse an dat Max-Planck-Institut für Kohlenforschung in Mülheim an der Ruhr. 2021 wurr hüm un David William Cross MacMillan för hör unafhängig vunnanner dörführt Arbeiten to de asymmetrischen Organokatalyse de Nobelpries för Chemie tospraaken.
Familie
Benjamin List entstammt en grootbörgerlich Frankforter Familie.He is en Oorenkel vun den Nephroloog Franz Volhard un en Ooroorenkel vun den Chemiker Jacob Volhard. He is buterdem Neffe vun Christiane Nüsslein-Volhard, de 1995 den Nobelpries för Physiologie oder Medizin kreeg. Se is de Süster vun sien Moder.
Benjamin „Ben“ List is verheiraadt un hett twee Söhns. Mit sien Familie hett he den Tsunami van’n 26. Dezember 2004 in Khao Lak in Thailand överleeft.
Leven
Dat Studium vun de Chemie an de Free Universität Berlin hett List 1993 mit Diplom afslooten. Sien Dokterarbeit hett he 1997 an de Johann Wolfgang Goethe-Universität Frankfort an’n Main bi Johann Mulzer mit dat Thema Synthese eines Vitamin-B12-Semicorrins maakt. Up en Postdoc-Upenholt an dat Scripps Research Institute in La Jolla, USA, mit Arbeiten över katalytische Antikörper folg vun 1999 bit 2003 sien Beropen as Assistant Professor an dat Scripps Research Institute in La Jolla in dat Department för molekulare Biologie. 2003 wurr he tonächst Arbeitsgruppenleiter an dat Max-Planck-Institut für Kohlenforschung, an dat he in’n Juli 2005 Direkter wurr.
List weer 2005 Gastperfesser an de Gakushūin-Universität, Tokio, Japan, un 2008 an de Sungkyunkwan-Universität in de Republiek Korea. Siet 2004 is he Honorarperfesser an de Universität zu Köln (Institut für Organische Chemie).
Wirken
Lit gellt as en vun de Begrünner vun de asymmetrischen Organokatalyse, de ahn potentiell gesundheits- un umweltschädliche as ok düer Metallverbindungen utkummt. In‘n Gegensatz to de Enzymkatalyse wurrn dorbi lütt organische Moleküle insett. Insbesünnere hett he de Mögelkeit opdeckt, de Aminoüer Prolin, un dormit en natürlich vörkommend organische Substanz, as effizienten Katalysator för de Herstellung vun optisch aktiven Produkten bi Reaktschonen as de Aldolreaktschoon intosetten. He hett ok nee Methoden vun de textilorganischen Katalyse funnen, bi de lösliche organische Katalysatoren un Textilien bunnen wurrn (to’n Bispeel för de lokale Waterversörgen in afleegen Rebeeden), un vun de asymmetrischen Katalyse (speziell Asymmetric Counteranion-Directed Catalysis, ACDC). Asymmetrische Organokatalyse is besünners wichtig bi bioaktiv organischen Verbindungen, bi de de Chiralität vun de Moleküle entscheedend is, etwa bi de Medikamentenherstellung.
Siet 2015 is he Chefherutgever vun Synlett, bi de he all 2011 Herutgever weer. Siet 2005 is he buterdem en vun de Herutgever vun Synfacts.
Siet 2018 is List en vun 15 Forschungsleitenden vun dat Institute for Chemical Reaction Design and Discovery an de Hokkaido University in Sapporo, Japan.
Ehrungen un Utteknungen
List kreeg tallriek Pries un Utteknungen.
Swann
Swann betekent
Swann is de Familiennaam von
,
Kiek ok bi: Swahn, Swan, Schwann.
Schottsch Gäälsche Spraak
Schottsch Gäälsch (Gàidhlig) is ene keltsche Spraak un is verwandt mit Iersch un Manx. Se höört to den Goideelschen Twieg vun de keltschen Spraken to.
Wo dat snackt warrt
Schottsch Gäälsch warrt snackt vun de Gälen, en keltschen Stamm in de Hoochlannen vun Schottland. Hüdigendaags gifft dat man blot noch 60. - 70.000 Lüüd, de düsse Spraak snacken doot. Vunwegen dat Schottsch Gäälsch blot in den Noorden vun dat Land un up de een oder anner Insel vör de Küst snackt warrt, warrt dor ok Highland-Gaelic to seggt. Afsunnerlicherwies gifft dat (dör Towannern) jüst in de Grootstadt Glasgow täämlich veel Lüde, de Schottsch-Gäälsch snacken könnt.
Historie
De Spraak is in dat 3. Johrhunnert vun Irland ut na Schottland henkamen. Hüdigendaags is dat dor de Spraak vun en Minnerheit, man in dat 11. Johrhunnert weer Schottsch Gäälsch de Spraak, de in Schottland an 'n meisten bruukt worrn is. Dat dat dor so düchtig mit bargdol gahn is, hett verscheden Grünn, dormang ok Striet üm den Gloven. De Jakobitenupstand vun 1745 un sien Ünnergang na de Slacht vun Culloden hett dor stark to bidragen. De Engelschen hefft in de Johren dorna dat Snacken vun Schottsch Gäälsch verbaden un veel Kinner hefft dat nich mehr as Mudderspraak lehren kunnt. Bavenhen is Schottsch Gäälsch bit na dat 20. Johrhunnert jümmers as so 'n Buernspraak ankeken worrn. Af un an warrt dat hüüt noch so sehn.
Up de Buten-Hebriden
De Buten-Hebriden ('na h-Eileanan an Iar') sünd ok hüütodaags noch de eenzigst Oort up de Welt, wo de meisten Inwahners Schottsch Gäälsch snacken doot. Dat liggt dor an, dat se so wiet af sünd vun den Rest vun dat Land.
Wie dat mit de Spraak utsütt
Dat ne'e Parlament vun Holyrood in Edinburgh hett in 'n April 2005 de schottsch-gäälsche Spraak as een vun de dree Spraken vun Schottland offiziell gellen laten. Nu gifft dat en gäälsch Radiostatschoon ('Radio nan Gaidheil'), de ehren Hööftsitt in Inverness hett. Midderwielen gifft dat al 65 Elementarscholen, wo Schottsch-Gäälsch de Spraak för den Ünnerricht is. Dat is ganz nee, denn vun 1872 af an weer de Engelsche Spraak de eenzig Ünnerrichtsspraak in Schottland. Man dat gifft nich noog Schoolmeesters för den Ünnerricht in düsse Spraak un ok veel Öllern wüllt lever, dat jem ehr Kinner goot Engelsch lehrt.
Up Skye ('An t-Eilean Sgitheanach') gifft dat dat Sabhal Mòr Ostaig, en Institut för den högern Ünnerricht, dat in 'n Momang in de ne'e University of the Highlands and Islands inbunnen warrt. Dor gifft dat all Vördrääg un allen Ünnerricht kumplett in Gäälsch. De eerste Sekundärschool, de ehren Ünnerricht ganz up Gäälsch afhöllt, is 2006 in Glasgow/Glaschu upmaakt worrn. Wenn de Kinner, de düsse School besöcht hefft, to 'n groten Deel Gäälsch snackt, denn is dat de eerste Generatschoon siet de 1970er Johren, de wirklich mit de gäälsche Spraak upwasst.
In de gäälschen Landstreken sünd ok de Wegwiesers in twee Spraken schreven. (Man mutt sik avers fragen, ob nich vunwegen dat Reversind Language Shift all Wegwiesers in ganz Schottland tweespraaksch schreven ween mütt.
In 'n Harvst 2006 is en Gäälsch Fernsehstatschoon upmaakt wurrn. De Schottsche Regeren hett dor £ 11,5 Mio. för utgeven.
En beten Gäälsch för 'n Urlaub
Schottsch Gäälsch                 Platt                           Utspraak
Madainn mhath                Goden Morgen                      Mattenj wah
Feasgar math                 Goden Namiddag                   Fesskör mah
Dè ni mi dhuibh?             Woans kann ik Se helpen? Dscheh ni mi ghöjw
Ciamar a tha sibh?           Wo(ans) geiht Se dat? Kimmr a hah schiw
Dè tha dol?                  Wat maakst du so? Dscheh hah doll
Thigibh a-steach             Kaamt Se rin                      Hickiv ö schtach
Tha mi duilich               Dat deit mi leid                  Hah mi dulich
Bill Gates
duum|Bill Gates (in Davos, 2003) William „Bill“ Henry Gates, III (* 28. Oktober 1955 in Seattle) is en US-amerikaanschen Programmerer und Ünnernehmer. 1975 hett he tosamen mit Paul Allen de Microsoft Corporation grünnt. Em höört meist 1,1 Milliarden Aktien vun Microsoft, dat sünd üm un bi 41 Milliarden US-Dollar oder ok 10 % vun dat Grundkapital. He is de Baas vun de Entwicklung („Chief Software Architect“) vun dat Ünnernehmen. Siet Dezember 2004 is he ok Liddmaat vun den Vörstand vun Berkshire Hathaway. Dat is de Investmentholding vun den Investor Warren Buffett, de na Gates as de drüddriekste Mann vun de Welt ansehn warrt.
Schottsch Gäälsche Spraak
En beten Gäälsch för 'n Urlaub
Chan eil mi a' tuigsinn      Ik verstoh nich                   Cha njell mi tuckschin
Bill Gates
Leven
Sien eerste Insichten in de Reekner hett he mit 13 Johren an de High School sammelt. He is op de private Lakeside School in Seattle gahn. Dor geev dat ’n PDP-10-Anlaag. Tosamen mit sien Schoolfründ Paul Allen hett he dor dat Programmeren lehrt un hett sien eerste Firma Traf-O-Data grünnt. Se hebbt 'n Systeem för’t Meten vun den Stratenverkehr buut un dorför 20.000 Dollar kregen.
1973 gung Gates na de Harvard-Universität, üm dor to studeren. Aver de mehrste Tiet hett he in den Reeknerruum tobracht. Dor hett he ok Steve Ballmer drapen, de later sien Geschäftspartner warrn is. In’n Dezember 1974 schreev he tosamen mit Allen in ’n poor Weken ’n BASIC-Interpreter för den niegen Heimreekner Altair 8800. 1975 brook Gates sien Studium af, üm sik ganz op dat Föhren vun sien Firma Microsoft Corporation to konzentreren. Den Bahntje vun den Chief Executive Officer geev he in’n Januar 2000 an Steve Ballmer af. Siet disse Tiet is he Vörsitter vun den Opsichtsraat un Baas vun de Entwicklung vun de Firma.
Schottsch Gäälsche Spraak
En beten Gäälsch för 'n Urlaub
A bheil Gàidhlig agad?       Snackst du Gäälsch? ö wel Gaahlik aköt
Bill Gates
Leven
Siet 1994 is Gates mit de Programmerersche Melinda French verheiraadt. Se hett domaals dat Projekt Microsoft Bob leidt. Se hebbt twee Döchter un een Söhn. He leevt mit sien Familie in Medina an’n Lake Washington.
Schottsch Gäälsche Spraak
En beten Gäälsch för 'n Urlaub
Tha mi glè sgith             Ik bün düchtig mööd               hah mi gle ski
John Swann
John Swann is de Naam von
Schottsch Gäälsche Spraak
En beten Gäälsch för 'n Urlaub
Tha gràdh agam ort           Ik hebb di leev                   hah grahgh aköm orscht
Bill Gates
Leven
To Bill Gates höört ok de gröttste Bildagentur vun de Welt, Corbis.
MS-DOS
MS-DOS ist en Bedriefssysteem för en Reekner vun Microsoft, is aber hüüt nich mehr begäng. Langform vun de Naam is Microsoft Disk Operating System.
John Swann
* John Swann (1760–1793), US-amerikaanschen Politiker,
Schottsch Gäälsche Spraak
En beten Gäälsch för 'n Urlaub
Seo a-nis                    So is dat                         scho ö nisch
MS-DOS
Wat MS-DOS genau is
MS-DOS is en textbaseert System. Dat heet, dat Befehlen blots mit Tastatur un nich mit ene Muus ingeben warrn köönt. Dat System weer fröher noch as ünnerste Loog vun de graafschen Bedriefssystemen Windows 1.x, 2.x, 3.x, 95, 98 und ME vun Microsoft implementeert. In ne’ere Bedriefssystemen warrt en anner Grundloog bruukt.
Bill Gates
Leven
Teihn Johr lang weer Gates de riekste Mann vun de Welt. Siet 2007 hett em aver Carlos Slim Helú överhaalt. Dat liggt villicht ok dor mit an, dat Gates al veel vun sien Geld in de Stichten Bill & Melinda Gates Foundation steken hett, de Stipendien för junge Lüüd vergifft, Krankheiten in de Drüdde Welt bekämpfen deit un noch vele annere gode Saken maakt.
Schottsch Gäälsche Spraak
En beten Gäälsch för 'n Urlaub
Tha mi a' lorg              Ik söök                           hah mi lorrok
MS-DOS
Verwendung von MS-DOS hüüt
Hüüt warrt MS-DOS, as ok annere Disk Operating Systems, kuum noch bruukt, is aber vun wegen de Grött good to bruken, wenn een to’n Bispeel en System op Diskett packen will.
Schottsch Gäälsche Spraak
En beten Gäälsch för 'n Urlaub
's toigh leam ceol           Ik mag Musik                      stö löm kjol
Tha mi fuar/blàth           Mi is koolt/warm                  hah mi fuör/plah
Dùin do ghob                 Hool dien Babbel                  duhnj do ghop
Tha an t-uisge ann           Dat regent                         hah an duschkj aun
Johann Julius Conrad von Schlütter
Johann Julius Conrad von Schlütter (* 25. Juli 1749 in Stood; † 11. April 1827) weer en düütschen Jurist.
MS-DOS
Kommandos
Hier is en List vun de wichtigsten Kommandos, man nich vullstännig. Ünner MS-DOS köönt Informatschonen to Befehlen mit BEFEHL /? afropen warrn.
Tenhagen
Tenhagen oder ten Hagen is de Familiennaam von
Johann Julius Conrad von Schlütter
Von Schlütter is 1749 as öllsten Söhn von Cornelia Charlotta, borene von Skölln (1733-1800), un den Justizraad Otto Diedrich Wilhelm von Schlütter (15. April 1710-14. Dezember 1786) in Stood boren. He hett toeerst Ünnerricht bi en Huuslehrer kregen un weer von 1764 af an op dat Gymnasium in Bremen. To Oostern 1764 hett he an de Universität Jena anfungen, Juristeree to studeren un is 1770 an de Universität Göttingen wesselt. He hett 1769 denn ok sien Studium afslaten. Na dat Studium is he in’n hannöverschen Staatsdeenst gahn. 1771 is he Auditer bi de Justizkanzlie Stood worrn un 1774 Justizraad un Hoffgerichtsassesser bi dat Hoffgericht Stood. An’n 31. Dezember 1781 hett he ok en Sitt un Stimm in dat Kunsistorjen Stood kregen. Toeerst außerordentlich, later denn ok en ordentlichen Sitt.
1795 is he Viezdirekter von de Justizkanzlie worrn. He weer von 1806 bet 1823 denn Direkter von de Justizkanzlie un dat Hoffgericht Stood. As in de Franzosentied dat Kurförstendom Hannover an dat Königriek Westfalen keem, is he 1810 Präsident von’n königlich westfäälschen Kriminalhoff in Stood worrn un weer von April bet Dezember 1810 Vörsitter von de Regeren von Bremen-Veern. As dat Rebeed von Bremen-Veern 1811 an dat Kaiserriek Frankriek fullen is, is von Schlütter Kaiserlichen Raad bi’n Kaiserlichen Gerichtshoff in Horborg worrn. As de Franzosen 1813 denn trüggslahn worrn sünd, is von Schlütter an’n 1. April na Stood gahn. An’n 6. Dezember 1813 hett he sien oold Amt as Direkter von Justizkanzlie un Hoffgericht wedder opnahmen. 1823 is he in Rohstand gahn, nadem dat mit de Gesundheit slechter warrn dee. He harr en poor Slaganfäll un is 1827 doodbleven.
He hett 1818 den Guelphenorden kregen. To sien 50. Deenstjubiläum an’n 7. September 1821 hett de Juristische Fakultät von de Universität Göttingen em den Ehrendokter tokennt.
Von Schlütter hett Agnese Juliane Sophie von Scharnhorst (1753-25. Januar 1828) freet, en Dochter von’n hannöverschen Generalmajor Andreas Wilhelm von Scharnhorst. De beiden harrn de Kinner Christiane Caroline Charlotte (8. März 1779-27. März 1780), Andreas Ludwig Wilhelm (31. Juli 1781-24. Februar 1863), Sophie Charlotte Wilhelmine Ernestine (* 8. November 1782), Gerlach Ernst Friedrich Carl (4. Mai 1785-22. Juni 1818) un Lisette Petroine (8. Mai 1790-1795).
Duridanov Peak
De Duridanov Peak is en  hogen un spitzen Barg in’n Hööftkamm von de noorden Sentinel Range von de Ellsworthbargen in Ellsworthland, Westantarktika. He liggt 5,67 km noordoosten von’n Mount Dalrymple, 2,48 km oostnoordoosten von’n Nikola Peak, 6,65 km süüdwesten von’n Mount Malone un 9,23 km noordwesten von’n Mount Schmid un reckt sik ut en 9,15 km langen Barggraad rut, de sik von’n Mount Dalrymple na Oostnoordoosten na’n Robinson-Pass hen reckt. De Sabazios-Gletscher liggt in’n Noorden.
US-amerikaansche Wetenschoppers hebbt em 1961 karteert. De bulgaarsche Kommission för Antarktische Geograafsche Naams hett em 2014 na’n bulgaarschen Linguist Iwan Duridanow (1920–2005) nöömt.
Ulysses
Ulysses (latienschen Naam vun Odysseus) betekent
Kiek ok bi: Ulysse.
(1459) Magnya
(1459) Magnya is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 4. November 1937 vun den russ’schen Astronom Grigori Nikolajewitsch Neuimin in Simejis an de Krim-Steernwacht opdeckt worrn is.
Krokoit
Krokoit (fröher ok Rootblieierz) is en roor vörkamend Mineral ut de Mineralklass vun de Chromaten (tohopen mit Sulfaten u. a.). Dat Mineral kristalliseert in’t monokline Kristallsystem mit de cheemsch Tohopensetten PbCrO4. Dorbi entstaht tomeist lange prismatsche nadelförmig Kristallen aver ok krustige Övertöög vun glannige organge bit rote Klöör.
Johann Christian Bacmeister (1740–1803)
Johann Christian Bacmeister (* 11. April 1740 in Celle; † 21. Februar 1803 in Ooldklooster) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.
Krokoit
Naam un Historie
thumb|left|200px|Krokoit ut [[Tasmanien.]] De Naam Krokoit kummt von sien opfallig Klöör, de an de Klöör vun dröög Safranfadens denken lett. De Naam is vun dat greeksche Woort för Safran (crocus) afleidt.
As Mineral weer dat al för de Grünnen vun de International Mineralogical Association (IMA) begäng. Opdeckt weer dat toeerst 1766 bi Berezovsk in’n Ural. Sien Naam kreeg dat Mineral erst 1832 vun den franzööschen Mineraloog François Sulpice Beudant.
Johann Christian Bacmeister (1740–1803)
Bacmeister is 1740 as Söhn von Sophie Charlotte, borene von Spilker (Dochter von Moritz Eberhard von Spilker), un Johann Christian Bacmeister (* 11. Juli 1702) in Celle boren.
Krokoit
Vörkamen
Krokoit is en Sekundärmineral, dat sik dör Oxidatschoon ut Galenit (Bliegleem) in Stenen mit en lütten Andeel an Kieselsüür oder allgemeen dör Verweddern in chromhollig Blielagersteden billt.
Johann Christian Bacmeister (1740–1803)
He weer Kanonikus von de St. Marien-Kark to Aimbeck, 1779 bet 1787 Amtsschriever bi dat Amt Bremervöör un von 1787 bet to sien Dood 1803 Amtmann von dat Amt Oold- un Neeklooster.