cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chiko
Kritiken
Filmbewertungssteed Wiesbaden: ''Chiko (ist) ein eigenständiger, auf handwerklich hohem Niveau inszenierter Gangsterfilm mit herausragenden, authentischen Darstellern. Eine mit rigoroser Kompromisslosigkeit ausgestattete Milieustudie mit ausreichend Potential, um bei seiner Zielgruppe zum Kultfilm zu avancieren. Eine Stil-sichere Rise-and-Fall Story, perfektes Genre-Kino.''
Gordo Simenu in Zelluloid vun’n 4. April 2008: Vielschichtige und atmosphärisch dichte Millieustudie mit brillierender Besetzung.
Oliver Noelle in TV-Digital vun’n 4. April 2008: ''Der Film ist ein intensives, kraftvolles und authentisches Drama, welches im Migrantenmilieu spielt. Chiko erinnert oft an Fatih Akıns Geniestreich Kurz und schmerzlos aus dem Jahr 1998. Super ist, dass der Film Hamburgflair verströmt ohne sattsam bekannte Reeperbahnbilder.''
Utteken
De Film is 2009 in veer Kategorien för den Düütschen Filmpries nomineert. Twee dorvun hett he wunnen:
James Belushi
Leven
De fief Johr jüngere Broder vun John Belushi kunn sik eerst na den Dood vun sien Broder in’t Filmgewarf en Naam maken. Sien Dörbrook keem 1986 mit den Film About Last Night, nadem he vörher al in enige lütte Rullen in bekannte Filmen mitspeelt hett. De utbillte Schauspeler harr Spood mit Filmen as Red Heat (1988) oder een Johr later K-9, de beide veel Geld inspeelt hebbt. Wietere Naamhafte Filmen weer Jumpin’ Jack Flash, Homer and Eddy, Abraxas un annere. Siet 2001 speelt he de Titelrull in de Feernsehreeg According to Jim. James Belushi hett opstunns all tohopen in mehr as Hunnert Feernseh- un Filmprodukschonen mitspeelt. Butendem speelt he regelmatig mit de Musikgrupp The Sacred Hearts un an de Siet vun Dan Aykroyd bi de Ne’en Blues Brothers as Jakes Bloodsbroder Zee Blues.
Lefrançois
Lefrançois is de Familiennaam von
The Untouchables
The Untouchables oder Untouchables betekent
Stefan Ilsanker
Stefan Ilsanker is de Naam von
Saager
Saager is de Familiennaam von
Saager betekent
Kiek ok bi: Sager.
Brion
Brion oder de Brion is de Familiennaam von
,
Brion betekent
Miegsüür
Miegsüür (in’n klinischen Bruuk faken HS afkört, aver nich mit Miegstoff to verwesseln) is dat Endprodukt bi’n Afbo vun Nukleinsüür (nipp un nau: de Afbo vun Purinbasen) bi en grote Tall vun Deerten as to’n Bispeel bi Reptilen, Vagels, Apen oder Minschen. De Reptilen un Vagels warrt ok Aminosüren in Miegsüür afboet. De Solten vun de Miegsüür heet Uraten.
Struktur
As 2,6,8-Trihydroxypurin is de Miegsüür ut en aromaatschen Sössring obboet, an den sik en Fiefring ansluten deit. In de Ringstruktur warrt de Kohlenstoff-Atomen 1,3,7 un 9 dör Stickstoffatomen substitueert. An de Kohlenstoffatomen 2, 6 un 8 sünd Hydroxy- (Lactimform) oder Oxo-Gruppen (Lactamform) bunnen.
Egenschoppen
Miegsüür billt witte Kristallen ahn Röök, de af 300 °C smölt. De Stoff kummt in twee tautomere Formen vör, as de Strukturformel wiest. As swacke Süür is de Miegsüür blots slecht in protoneerten Tostand löslich (to’n Bispeel in Water), dorgegen goot in Basen. Ok de Alkalisolten (sünners Lithium) hebbt en betere Löslichkeit in Water.
Nawiesreakschonen
De Miegsüürandeel lett sik in’n Enzymtest dör Photometrie ünner Verwennen vun de Uratoxidase un en Absorpschoon in’t Rebeet vun 290 nm meten.
En annern Nawies, de begäng is, geiht över dat Indampen vun de Miegsüür mit kunzentreerte Salpetersüür un Versetten mit Ammoniak-Lösen in de Murexid-Proov.
Physiologie
duum|hochkant=1.8|De Afbo vun Miegsüür (1) bi Deerten över mehrere Twüschenstopen (wesselt mit den Organismus). Katalyys över en Uricase (A) to Allantion (2); Hydrolyys dör en Allantoinase (B) to Allantoinsüür (3); Afsplitten vun Glyoxylat (4) mit Billn vun twee Miegstoff-Molekülen (5) dör Katalyys vun en Allantoicase (C). Dör en Urase warrt dat wieter to Ammoniak un Konhelnstoffdioxid hydrolyseert. In’n Organismus vun Hominiden, also Minschen, Schimpansen, Gorillas un Orang-Utans, entsteiht Miegsüür as Afboprokut vun de Purinbasen un stellt dormit dat Endprodukt vun’n Purinstoffwessel dor. Se entsteiht ut Hypoxanthin oder Xanthin dör dat Enzym Xanthinoxidase. Miegsüür is dat Endprodukt vun Afbo vun de Purinnukleotiden un warrt to ruchweg 75 % över de Neren utscheedt. Man, ok över Sever, Sweet oder över’n Darm warrt dat eliminieert. An’n Dag warrt dorvun bit to 1 g utscheedt.
Bi annere Söögdeerten warrt Miegsüür över dat Enzym Uricase in Allantoin ümwannelt. Över den Verlust vun dissen Stoffwesselweg bi de Hominiden in’n Miozän (vör ruchweg 10 Millionen Johren) gifft dat verschedene Theorien. Een dorvun seggt, dat de Verlust vun de Uricase-Aktivität över’t Anstiegen vun’n Blooddruck de Mööglichkeit geven hett, oprecht de gahn.
Ofschoonst Hominiden Miegsüür nich wieter afboen künnt, hebbt se in de Neren en effektiv Sytem to’n Torüchresrobeeren in Form vun den Miegsüür/Anionentuuscher URAT1. Se hebbt ut dissen Grund fief- bit teihnmol mehr Miegsüür in’t Bloodserum as annere Söögdeerten. En vörranig Utscheden vun Stickstoff, de över is, över de Miegsüür, warrt as Urecotelie betekent. Dat kummt blots be Deerten vör.
Physikochemie
De Miegsüür wiest ünnerscheedliche, neemlich reduzeerte un oxideerte, Formen op. Dat h eet, dat dat op dat Miliö üm de Miegsüür ankummt, in welken Redox-Tostand se vörliggt. Dorna wiest sik denn ok, wat un wo lang se mit en Reakschoonspartner en Binnen ingahn deiht.
Pathophysiologie
Ünner sünnere Ümstännen kann dat in’n Organismus to’n Anstiegen vun den MIegsüürspegel kamen. Tomeist liggt dat doran, dat de Neren nich noog Miegsüür utscheden doot. Stiggt de Weert dorbi över dat Lööslichkeitsprodukt, kann de Miegsüür in de Miegweeg, in de Bloodbahn oder in bradytroph Geweev utfallen un aflagert warrn.
De Naklapp vun disse Hyperurikämie künnt Miegstenen, Gicht oder Miegsüürinfarkten wesen. Dat Natriumsolt vun de Miegsüür, dat Natriumurat, speelt dorbi en grote Rull, vunwegen dat sik dat as Kristallen (bi de Gicht) oder as Stenen (bi Nerenstenen) afsett.
Eenige Fakters sorgt för en högere Miegsüürprodukschoon oder en högere Miegsüürmengde in’n Organismus:
Bi en Tumortherapie mit Zytostatika oder ioniseeren Strahlen is dat wichtig, de Miegsüürkunzentratschoon to bestimmen. Wenn grote Tumor- oder Zellmassen tonichten maakt warrt, stiggt de Miegsüür in’t Blood gau an, wat in de Naklapp to’n sworen Nerenschaden föhren kann. Dör regelmatige Kontroll mutt de Therapie so stüert warrn, de en kritischen Miegsüürspegel nich tostannen kummt.
Alkohol minnert dat Utscheden vun de Miegsüür.
In en grote epidemioloogsche Ünnersöken weern hoge Miegsüür-Weerten in de Normalinwahnerschop en middleren Risikofakter, in’n wieteren Verloop en chroonsche Nerenkrankheit to kriegen.
Eeßel
Eeßel is en Dörp in de Gemeen Veern in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Veern höört de Oort to de polietsche Oortschop Daulsen.
Bi dat Dörp Eeßel höört ok de Hoff von’n Holbmer Winkel mit to.
Geografie
De Oort liggt op en lüttje Geestinsel in de Maschen von Aller un Werser, de bi Eeßel tohoopfleten doot. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na de Ole Aller hen af.
De Naveröörd sünd Langwedel in’n Noorden, Förth un Nindörp in’n Noordoosten, Daulsen in’n Oosten, Halsmöhlen un Veern in’n Süüdoosten, de Holbmer Winkel un Lüttjen Huttbargen in’n Süden, Ritzenbargen in’n Süüdwesten, Reer un Winkel in’n Westen un Dauben in’n Noordwesten.
Historie
Eeßel kummt 1117 toeerst in de Oorkunnen vör. De Oort hett de twee Oortsdelen Groten Eeßel un Lüttjen Eeßel.
In’n Eersten Weltkrieg sünd teihn Soldaten ut Eeßel fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg acht.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Wall in’n Kanton Veern höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort hett vör 1885 to de Huusvaagdie Veern in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.
Eeßel weer fröher en egen Gemeen, hett sik aver to’n 1. Januar 1970 freewillig de Gemeen Daulsen anslaten. Daulsen is denn al an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen sülvs Deel von de Gemeen Veern worrn un billt binnen de Gemeen Veern nu en Oortschop.
Religion
Eeßel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannis-Kark in Veern. Bet 1999 hett de Oort noch to dat Kaspel von’n Doom to Veern höört.
För de Kathoolschen is de St.-Josef-Kark in Veern tostännig.
Dat Dörp hett en egen Karkhoff an de Straat Op’n Esch.
Kultur
En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in in Eeßel an de Eck Langwedeler Straat/An’t Ehrenmaal.
Weertschop un Infrastruktur
Eeßel hett en egene freewillige Füürwehr.
Verkehr
De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Noorden de Bahnhoff Langwedel an de Bahnlienen Wunsdörp–Bremen un Ülzen–Langwedel. Disse Bahnhoff is ok inbunnen in dat Nett von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen.
Verwaltungsgemeenschop Windach
De Verwaltungsgemeenschop Windach in’n Landkreis Landsberg am Lech, Böverbayern, Bayern, is an’n 1. Mai 1978 dör Rechtsverordnung von de Regerung von Böverbayern grünnt worrn.
Maten sünd de Gemenen
Seet von de Verwaltungsgemeenschop is Windach.
Sager
Sager betekent
Sager is de Familiennaam von
,
Kiek ok bi: Saager, Sagerer.
Jacques Brion
Jacques Brion is de Naam von
* Jacques de Brion (1667–1728), düütschen Generaalmajor,
Ilsanker
Ilsanker is de Familiennaam von
Nobis
Nobis is de Familiennaam von
Nobis betekent
Kiek ok bi: Nobiskroog.
Genten
De Genten (Sulidae) sünd en Familie vun Seevagels ut de Ornen vun de Pelikanvagels (Pelecaniformes). Se pumpelt bi’n Lopen, man in’e Luft sünd se leifig unnerwegens un könnt unbannig goot seilen. De meiste Tied vun ehr Leven bringt se to up de hoge See. Genten bröödt vun de Arktis over de Tropen he´n bit in de Subantarktis.
De Naam
De plattdüütsche Naam “Genten” kummt vun den Vagel Jan vun Gent vun her, de in de Gemarken vun den Atlantik un sogor in de Middellannsche See tohuse is. Düsse Naam hett nix mit de Stadt Gent in Belgien to doon, man kummt vun dat nedderlannsche „Gent“ vun her, wat „Ganner“ bedüden deit. De Naam wiest vundeswegen up annere Watervagels, as Göse. Dor weert de Genten mit vergleken, vunwegen, datt se jem lieken doot. In annere Spraken, as in’t Hoochdüütsche („Tölpel“) oder in’t Engelsche („Booby“) wiest de Naam dor up, datt se man klunterig lopen doot.
Kennteken
Genten sünd middelgrote bit grote Vagels. De lüttjeste Aart is de Brune Gent. Sien Lief is bi 64 cm lang un he weggt bi 724 g. De Jan vun Gent as gröttste Aart is bi 100 cm lang un kann bit hen to 3,6 kg wegen. Dat Lief hett bi de Genten de Form vun en Torpedo, de Hals is kort, de Steert hett Kielform un de smallen Flunken liggt in’n Winkel an.
De Genten sünd to’n groten Deel swatt, bruun oder witt, bi dat Geslecht Morus sünd Hals un Kopp geel. De langen, slanken Flunken sett man wat achterlich an an’t Lief. Dor könnt se bi starken Wind goot mit glieden. Wenn se hoochkamen wüllt in’e Lut bruukt sunnerlich de gröttern Aarden Anloop, egolweg, ob se vun’n Water oder vun Land starten wüllt. Wenn dat windstill is, kann dat angahn, datt se nich hoochkaamt. Wenn se runnerkaamt up Land kann dat wat unhannig utsehn un dat gahn ok angahn, datt se overkopp gaht. Dat liggt an de smallen Flunken, wo he dor nich goot mit stüern kann. De Been sitt wiet achtern an’t Lief, vundeswegen pumpelt se bi’t Lopen. For’t Swemmen un dükern sünd se avers bannig goot to bruken. De veer Töhn sünd ganz mit Swemmhuut tosamenslaten.
Wo se vorkaamt
De meisten Aarden leevt in de Tropen un Subtropen, wo de Geslechter Sula un Papasula tohuse sünd. Bloß man de Guanogent kummt in Patagonien bit hen na de matigen Zonen. De Genten vun dat Geslecht Morus mit den geelen Kopp bröödt in matige un subpolare Breden. Buten de Brödeltied hoolt se sik avers ok in de Tropen un Suptropen up. Genten sünd uterdematen Hoochseevagels un kaamt meist bloß to’n Bröden an Land. De eenzige Aart in Europa is de Jan vun Gent. He brott vun de 1990er Johre af an ok up Helgoland. De Kolonie dor is jummers grötter wurrn. Midderwielen sünd dor mehr as 200 Paare togange. De gröttste Kolonie up de ganze Welt is up de Insel Eldey vor de Küst vun Reykjanes in Iesland sien Süden. Dor sünd tolest bi 70.000 Paare tellt wurrn.
Benjamin Davies
Benjamin Davies is de Naam von
Genten
Freten
Genten sünd Stootdükers un stört sik ut gröttere Hööchde (10 bit 30, towielen ok 100 m) hendaal. So dükert se midden in Fischswarms rin. Bloß man dör den Swung vun dat Daalstörten kaamt se bit to 10 m deep unner Water, in gröttere Deepde (bit hen to 25 m) kaamt se noch, wenn se unner Water mit’e Flunken slaht. So gaht se sunnerlich up Makreel, Sardien, Sardell un Sandaal, man wenn’t sunst nix gifft, nehmt se ok annere Fisch.
Benjamin Davies
Kiek ok bi: Ben Davies.
Genten
Stammgeschicht
De öllsten fossilen Genten stammt ut dat fröhe Oligozän. Se hören to de Aart Sula ronzoni to. In’t Miozän un Pliozän geev dat veel mehr Aarden in düsse Familie, as hüdigendags. Dormols geev dat ok Genten in den Noordpazifik, wo se hüde nich mehr to finnen sünd. Tostannkamen sünd se wohrschienlich up de Noordhalfkogel. Up de Süüdhalfkogel finnt sik fossile Genten eerst vun dat Pliozän af an, also tämlich laat. Ut den nöördlichen Pazifik sünd se eerst in dat Pleistozän verswunnen, de Grünn sünd nich bekannt.
Systematik
De Genten sünd en Familie vun de Pelikanvagels. Wohrschienlich hannelt sik dat um de Sustergrupp vun en Taxon, dat vun Schölvers un Slangenhalsvagels tohopen billt warrt.
In tein Aarden ut dree Geslechter weert de Genten indeelt:
Vörmols sünd all Aarden to dat Geslecht Sula torekent wurrn. Hüdigendags warrt allgemeen annahmen, datt dat de dree Geslechter Morus, Sula un Papasula gifft. Analysen vun de Morphologie un ok vun de Molekulargenetik hefft rutbrocht, datt sik dat bi Morus un Sula um twee egenstännige Lienen hannelt, de sik al in’t Miozän scheedt hefft. Wo denn nu dat Geslecht Papasula mank de Genten to stahn hett, dor hefft sik de Forschers over in’e Plunnen. De een seggt, dat hannel sik um en Sustertaxon vun Sula, de annern meent, dat höör ehrder an de Sieten vun Morus
Cäsium
Cäsium (vun lat. caesium „himmelblau“ wegen de charakteristischen blauen Spektrallienen) is en cheemsch Element ut dat Periodensystem mit dat Atomteken Cs un de Atomtall 55. Dat bannig reaktive goldklöörte Alkalimetall hett in hoochreinen Tostand en sülvrigen Gleem. De Smölttemperatur is düchtig siet: Cäsium smölt al bi en licht anstegen Ümgevenstemperatur.
Historie
Cäsium is to’n eersten mol 1860 vun den düütschen Chemiker Robert Wilhelm Bunsen un den düütschen Physiker Gustav Robert Kirchhoff, den Utfinner vun de Spektralanalyys, tosamen mit dat Element Rubidium in’t Dürkheimer Mineralwater nawiest worrn. De Naam Cäsium betütt sik op de tyypschen Spektrallienen, de in’t blau leegt un weer 1861 vun Bunsen un Kirchhoff vergeven.
In’t Johr 1882 hett Carl Setterberg to’n eersten mol metallsch Cäsium dör Smöltelektrolys vun’t Cyanid herstellt.
Vörkamen
Weertschopplich to bruken is ünner de Mineralen, de Cäsium bargt, blots dat Pollucit ((Cs,Na)[(Si2Al)O6]·nH2O), dat ok Pollux nöömt warrt un in’n Bernic Lake in Manitoba, Kanada afboet warrt. Annere Mineralen, de Cäsium bargen künnt, sünd Margaritasit un Lepidolit. De Herstellen vun’t reine Metall geiht över de Redukschoon vun Cäsiumchlorid mit Calcium vör sik.
Egenschoppen
thumb|Cäsium mit sien goldgele Klöör in en Ampull ünner [[Schuulgas]] Vun all bestännige Elementen in’t Periodensystem hett Cäsium mit 274 pm den gröttsten Atomradius. Bito is dat ok dat weekste Metall vun all un is bannig dehnbor. Na Quecksülver un dat radioaktive, in de Natur kuum vörkamen Francium hett Cäsium den drüttsietsten Smöltpunkt. De liggt bi 28,45 °C, wiel de Kaakpunkt bi 671 °C liggt.
Cäsium is dat Metall, dat an’n besten reageert, mit vele annere Elementen reageert Cäsium deels explosionsortig ünner Füerentwickeln. Bi de banniig dullen, düchtig exothermen Reakschonen mit Water entsteiht blangen Waterstoff ok Cäsiumhydroxid, de starkste Metallhydroxidbase.
In Luft verbrennt Cäsium mit blauvigelette Flamm to Cäsiumhyperoxid.
Baven vun 300 °C grippt dat ok Glas an. Cäsium is wieter ok dat Element mit den gröttsten thermischen Utdehnkoeffizienten (9,4 · 10-5 °C-1).
Isotopen
In de Natur kummt blots dat bestännige Isotop 133Cs vör. Somit höört Cäsium to de anisotopen oder Reinelementen.
All annern Isotopen sünd radioaktiv un künnt blots künstlich dör Karnsplitten oder annere Karnreakschonen tüügt warrn. Dat bedüdenste künstliche Isotop is de β- un γ-Strahler 137Cs mit en Halfweertstiet vun 30 Johren. Allgemeen bekannt worrn is dat Isotop vör allen 1986 dör de radioaktive Belasten na de Reakterkatastrooph vun Tschernobyl. Anriekert hett sik dat Element vör allen in Poggenstöhl as to’n Bispeel den Maronenröhrling in Süüddüütschland un Öösterriek un in Wildbester (sünners in’t Swartwild, bi dat sik ok vundaag noch bit to 9.000 Bq/kg meten laat (Süüddüütschland, Schluchsee)). De Grenzweert för Nehrmiddel liggt in de EU bi 600 Bq/kg.
Bruuk
thumb|Kristallen vun hoochrein Cäsium Cäsium warrt in de Industrie för verschedene Saken bruukt:
Nawies
To’n Nawies vun Cäsium kann sien blaue Flammenklöör nütt warrn. In’t Spektroskop wiest sik en düütliche Emisschoonslien bi 455,5 nm. Quantitativ lett sik dat in de Flammenfotometrie to’n Bestimmen vun Cäsiumsporen bruken.
In de Polarografie wiest Cäsium en reversible kathoodsche Stopp bi -2,09 V (gegenSCE). As Grundelektrolyt mööt dorbi quartäre Ammoniumverbinnen (to’n Bispeel 0,1 molar Tetramethylammoniumhydroxid) verwennt warrn, vun wegen dat annere Alkali- oder Eerdalkalimetallionen teemlich glieke Halfstopenpotentialen opwiest. .
Sekerheitshenwiesen
An de Luft tünnert Cäsium vun sülvst. Dorüm mutt dat Metall ünner rein Argon oder in Vakuum opbewohrt warrn. In Water reageert Cäsium exotherm ünner Entwickeln vun gasförmigen Waterstoff. Dör sien hooch Reakschoonsvermögen is de Reakschoon mit Water explosiv. Dör dat Tünnern vun’n Waterstoff, de dorbi entsteiht, kann de Explosivität noch verstarkt warrn.
Verbinnen
Cäsium is een vun de elektropositivsten Elementen. Vun wegen den groten Elektronegativitätsünnerscheed to de meisten annern Elementen is Cäsium meist blots in ionische Verbinnen antofinnen, as ’n Bispeel:
Sünnerheit
In gasförmig Cäsium is de Breektall lütter as 1. Dat heet, dat de Phasensnelligkeit vun en elektromagneetsche Bülg as dat Licht grötter is as in’t Vakuum. Dit Phänomen is sünners vun Plasma her bekannt un steiht in vullstännigen Inklang mit de speziellen Relativitätstheorie, vun wegen dat keen Materie oder Informatschoon överdragen warrt.
Kiek ok
Goiânia-Unfall (Roof vun 137Cs in de 1980er Johren.)
Degener
Degener betekent
Degener is de Familiennaam von
Peter Sager
Peter Sager is de Naam von
* Peter Sager (1809–1869), düütschen Schippboer un Ünnernehmer,
Kluten
Kluten (Recurvirostra) sünd en Geslecht vun Vagels ut de Familie vun de Kluutvagels (Recurvirostridae). Dor weert veer Aarden to rekent.
Literatur
Josep del Hoyo et al.: Handbook of the Birds of the World (HBW), Band 3: Hoatzin to Auks. Lynx Edicions, Barcelona 1996
Ribston Pepping
duum|Appel vun de Sort Ribston Pepping duum|En Korf vun de Sort Ribston Pepping (ok Ribston Pippin) is en olle Sort vun’n Huusappel (Malus domestica), de al vör 1800 op de Lännereen vun’t Slott Ribston bi Knaresborough, Graffschop Yorkshire, as Tofallssaamling (1708 ut een vun dree Appelkarns, de ut de Normandie kemen) entstahn is u8n dor denn verbreedt weer.
Arpheuilles
Arpheuilles betekent
Ribston Pepping
Boom
De Boom wasst levenslang middelstark un billt gau brede Kronen ut. He is egent för all Optuchtformen. An sien Standoort hett he hoge Anspröök: he bruukt en deepgrünnigen Bodden mit veel Nehrstoffen un hett geern Küstenklima mit en hoge Luchtfuchtigkeit un weeke Winters.
Disse hoge Anspröök föhrt dorto, dat de Sorte in kommerziellen Anbo kuum to finnen is. Butendem is he anfalalig för Mehldau. De triploide Sort is en slechten Pollenspenner.
Lefley
Lefley is de Familiennaam von
Bonneuil
Bonneuil betekent
Reuilly
Reuilly betekent
Beyen
Beyen is de Familiennaam von
Herrold
Herrold betekent
Herrold is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Herold.
Gonzalez
Gonzalez oder González betekent
Kiek ok bi: Gonzales.
Vera Cruz
Vera Cruz oder Veracruz betekent
Vera Cruz oder Veracruz is de Familiennaam von
The Tracey Fragments
The Tracey Fragments is en kanaadsch Filmdrama schreven von Maureen Medved un maakt von’n Speelbaas Bruce McDonald. De Roman, von den de Film maakt worrn is, hett Maureen Medved ok schreven. De Hööftrull in’n Film hett Ellen Page.
Wo dat üm geiht
De Film vertellt de Geschicht von de 15 Johr ole Tracey Berkowitz, de ehren Broder verloren hett. De Film wiest jümmer blot korte Utsneed, allens blifft Fragment, eerst ganz bilütten sett sik de Geschicht tohoop. De Fragment-Charakter warrt dor noch von ünnerstütt, dat de Film de ganze Tied temlich dull Deeltbiller bruukt. In de eerste Szeen is Tracey to sehn, de ahn Kleder inwickelt in en Duschvörhang mit’n Bus dör de Stadt föhrt. Se vertellt von ehren Fründ Billy Zero un dat de beiden en Poor sünd. Denn vertellt se von ehren Broder Sonny, de den ganzen Dag so deit, as wenn he en Hund is.
De Tokieker warrt bilütten dör enkelte Utsneed gewohr, dat Sonny verswunnen is un dat Tracey ehr Öllern Tracey Schuld geven doot, dat he verswunnen is, as he mit ehr tohoop ünnerwegens weer. Dat kummt ok rut, dat Tracey in de School von de annern optagen un blot ‚et‘ nöömt warrt, vonwegen dat se so lütt is, keen Bossen hett un ok ans nich mit de annern kloor kummt. De eenzige Lichtblick in de School is Billy Zero, de nee an de School is, een op unafhängig maakt un den Tracey in ehr Gedanken to’n Rockstar hoochböhrt (ok wenn he ehr man kuum beachten deit).
Tracey kummt denn wedder hooch von de Eer un söcht na Sonny, den se en beten af von de Steed trüchlaten harr. Aver se kann em nich mehr finnen. Allens wat se finnen kann is, is Sonny sien Mütz, de halv in’t Water an’t Över von’n Beek liggt.
Tracey Re:fragmented
Tracey Re:fragmented is en Projekt von’n Speelbaas un de Produzenten. Dat ganze Filmmaterial von The Tracey Fragments gifft dat to’n Dalladen ünner en Creative-Commons-Lizenz, dat elkeen dat Material nee tohoopsetten kann, to’n Bispeel üm dor en Musikvideo von to maken, ne’e Trailers to maken oder sogor den Film ganz nee to gestalten. Dat hett von August 2007 bet Januar 2008 en Weddstried geven, un de Winners sünd mit ehr ne’e Version mit op de DVD von’n Film kamen.
Rutkamen un Priesen
De Weltpremier weer an’n 8. Februar 2007 op de Berlinale. In Kanada hett Odeon Films den Film verdreven, internatschonal Bavaria Films International. De Noordamerika-Premier weer op dat Internatschonale Filmfestival Toronto 2007 un de Film is in’n Oktober 2007 in de kanaadschen Kinos kamen. In de USA hett THINKFilm de Rechten köfft un em an’n 9. Mai 2008 in de Kinos bröcht. De DVD-Rechten för Australien un Neeseeland hett Siren Visual köfft.
Later is von den Film ok noch en Comic maakt worrn, de ok The Tracey Fragments heten hett.
Maillet
Maillet betekent
Maillet is de Familiennaam von
Legaré
Legaré oder Légaré is de Familiennaam von
Diou
Diou betekent
Legaspi
Kiek ok bi: Legazpi.
Laura Chinchilla Miranda
miniatur|hochkant|Laura Chinchilla Laura Chinchilla Miranda (* 28. März 1959 in San José) is en costaricaansche Politologin, Afkaat un Politikerin. Se weer costaricaansch Präsidentin as Nahfolger vun hör Parteikolleg vun de Partei der Nationalen Befreiung (PLN), Óscar Arias van' 8. Mai 2010 bit to'n 8. Mai 2014 un dormit de eerste Fru in dat hööchste Staatsamt vun Costa Rica.
Laura Chinchilla is de Dochter vun Rafael Ángel Chinchilla Fallas, General-Controller vun Costa Rica van 1972 bit 1987, un Emilce Miranda Castillo. Se studeer an de Universität vun Costa Rica Politikwetenschapen un hett en Master-Titel in Öffentliche Politik vun de Georgetown University.
Hör politisch Loopbahn fung för Laura Chinchilla in verscheeden internatschonal Organisatschonen as Beraderin för Justiz- un Sekerheitsfragen in Lateinamerika un Afrika an. Buterdem weer se Sprekerin vun verscheeden internatschonal Foren för Apenlich Sekerheit un Polizeireformen. Van 1994 bit 1996 weer se stellvertredend Ministerin för Justiz un van 1996 bit 1998 Ministerin för Apenlich Sekerheit in hör Land.
Kugelung
En Kugelung oder Ballotage (vun franzöösch: ballotte: lütt Kugel bzw. engelsch: ballot: Wahlkugel) is en geheim Afstimmen mit witt un swaart Kugels. Se wurrd meestens bi en Kooptatschon oder Stichwahl bruukt.
Óscar González
Óscar González is de Naam von
Buxeuil
Buxeuil betekent
Kugelung
De Ballotage is toeerst in dat fröhe Middelöller vun de Benediktiner to de Wahl vun en Abt inföhrt wurrn. In akademsch Gremien as ok bi de Freemüerers wurrd dat deelwies hüdtodag noch maakt.
Roland Beyen
Roland Beyen is de Naam von
* Roland Beyen (* 1932), belgischen Schachspeler,
Bjørg Skjælaaen
Bjørg Skjælaaen (* 6. September 1933 in Oslo; † 11. Januar 2019 ok dor) weer en norweegsch Ieskunstlöperin.
Bi de Olympisch Winterspelen 1952 in Oslo keem se mit hör Partner Reidar  Børjeson in’t Paarloop up den 13. Platz wat ok de letzte Platz weer. Bi de Weltmeesterschapen 1954 in Paris keem se mit Johannes Thorsen as nee Partner up den 10. Platz.
Legarda
Legarda is de Familiennaam von
Saint-Didier
Saint-Didier betekent
Leggat
Leggat is de Familiennaam von
Berndt
Berndt betekent
Berndt is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Bernd, Bernt.
The Untouchables (Film)
The Untouchables (op platt so veel as „De nich Anröögboren“; dt. Titel: The Untouchables – Die Unbestechlichen) is de Titel vun en US-amerikaanschen Kriminalfilm ut dat Johr 1987. De Film, bi den Brian de Palma de Speelbaas weer, hannelt vun de Mafia in Chicago in de 1930er Johren. De Hööftrullen weern mit Kevin Costner, Sean Connery un Andy Garcia besett.
Inholt
To de Tiet vun de Prohibitschoon toovt in Chicago en Oort vun Krieg, denn de Staat gegen de Mafie föhrt. In disse Tiet hett de Schattamt-Agent Eliot Ness blots een Teel: Al Capone fastnehmen un em för sien Verbrekens to Verantwortung tehn. Gau tütt he sik vele Feenden to bi sien Arbeit, gegen dat organiseerte Verbreken. Sien eerste Razzia geiht glieks scheef, vunwegen dat de Polizei vun Chicago vun Korrupschoon dörsett is. As em Twivel an den Sinn vun sien Saak kamt, dröpt he den pragmaatschen Polizisten Jim Malone, de op em glieks Indruck schinnt.
Ness will Malone in sien Team holen, to dat in de Twüschentiet ok al de Bookprüfer Oscar Wallace vun’t Schattamt tellt. Eerst lehnt Malone af, man denn nimmt he de Opgaav an un ünnerstütt Ness in sien Doon, as ok he mit de Laag in Chicago nich länger leven will. Nümms künnt se troen, dorüm holt se sik en jungen Polizisten frisch vun de Polizeischooll dorto. Dat is George Stone, de as beste Schütt ut sien Klass gellt. Ok Wallace kriggt en Wapen in de Hand. Jemehr eerste unafhangige Raazia warrt nu to’n Spood.
Jemehrn gröttsten Spood hebbt se mit en Akschoon an de kanaadschen Grenz, as se en vullstännige Ladung Whisky för Capone affangt. Bi de Gelegenheit fallt jem sogor en hoog Liddmaat vun’t Chicago Outfit un en kodeert Kassenbook in de Hannen. Wat jem aver noch fehlt sünd de echten Naams, de achter de Decknaams in dat Book staht.
Üm nich gegen de Gesetten to verstöten, hinnert Ness Malone doran, bi den Insatz Informatschonen ut den Fangenen ruttotageln. Also maakt Malone en dreckigen Trick: he nimmt en doden Gegner un deit so, as wenn he em buten verhören deit un schütt em in’n Kopp, as he keen Antwoort kriggt. De Fangene brickt tosamen un seggt to, as Kroontüüg uttoseggen. Capone kann dorophen anklaagt warrn, dat he den Staat üm de Stüern bescheten hett.
Na en Pressedrapen schall Wallace den Kroontügen in Sekerheit bringen, man beide warrt in’n Lastenfohrstohl vun Capone sien Killer ümbröcht, de sik as Polizist verkleedt hett. Mit dat Blood vun Wallace schrifft de Möörder dat Woort „touchable“ (engelsch: „anröögbor“) an de Wand, üm to wiesen, dat ok se nich seker sünd. Wedder fraagt sik Ness, wat dat allns dat wwert is, tomol ok sien Familie nu bedrauht warrt. Malone aver gifft nich op. He finnt rut, dat de Bookholler vun Capone de Stadt mit’n Tog verlaten schall. As aver ok Malone vun de Mafia doodschaten warrt, swöört he Ness in’t Starven noch mol dorop in, dat he de Saak to Enn bringen mutt. Ness un Stone gaht nu noch mehr verbeten an de Verfolgung ran. In de Vörhall vun’n Bahnhoff kummt dat to en Scheeteree. De Bookholler seggt opletzt vör Gericht gegen Capone ut.
Capone wiest sik aver in go’e Stimmung, as he vör Gericht steiht. Dat kummt dorvun, dat he de twölf Sworenen besteken laten hett. De Naricht, dat dat klappt hett, kriggt Capone wiel de Verhanneln vun sien Macker Frank Nitti. Aver Ness kriggt dat mit un kann em dörsöken laten. Dorbi warrt he dör en Indiz gewohr, dat Nitti de Möörder vun Malone is. He snackt em dorop an. Nitti gaht in den Ogenblick de Nervendör. He schütt den Wachmann daal un neiht ut. Ness verfolgt em un kann em opletzt stellen, wobi Nitti ümkummt.
Ness övertüügt nu den Richter dorvun, dat Capone de Sworenen besteken het, mutt dorbi aver en Trick anwennen. He vertellt, dat ok de Richter sülvst op de Lohnlist vun Capone steiht, de dorophen de Sworenen uttuschen lett. Capone verlütt de Nerven un sien Afkaat plädeert nu op schullig. Capone warrt veroordeelt un mutt ölven JOhr lang in’t Gefängnis. An’t Enn geiht Ness ut Chicago weg un lett Stone mit de Opgaav torüch, wieter gegen dat Verbreken vörtogahn.
Utteken
De Film weer bannig spoodriek. Tosamen weer he 22 mol för grote Filmpriesen vörslahn, dorünner alleen veermol för den Oscar. Uttekent weer de Film opletzt mit ölven Priesen, as:
Paul Kocher
Paul Kocher is de Naam von
Río Coto
Río Coto betekent
Paul Kocher
* Paul C. Kocher (Paul Carl Kocher; * 1973), US-amerikaanschen Kryptoloog un Ünnernehmer,
Leeson
Leeson is de Familiennaam von
Leeson betekent
Verwaltungsgemeenschop Schondorf am Ammersee
De Verwaltungsgemeenschop Schondorf am Ammersee in’n Landkreis Landsberg am Lech, Böverbayern, Bayern, is an’n 1. Mai 1978 dör Rechtsverordnung von de Regerung von Böverbayern grünnt worrn.
Zach Staenberg
Zach Staenberg (* 1951 in de USA) is en US-amerikaanschen Filmeditor.
Verwaltungsgemeenschop Schondorf am Ammersee
Maten sünd de Gemenen
Argueta
Argueta is de Familiennaam von
Zach Staenberg
Leven un Loopbahn
Staenberg hett Kommunikatschoon an de University of Wisconsin studeert un füng in’t Johr 1978 mit sien Loopbahn in’n Filmgewarf an. He hett to as Produkschoonsassistent för Brian De Palma bi den sien Film The Fury (dt.: Teufelskreis Alpha) arbeit. As Editor arbeit he siet 1983, wobi he faken mit de Wachowski-Bröder tosamenarbeit.
Utteken
Staenberg weer bit hüüt för sien Arbeiten sössmol för Filmpriesen vörslahn. Dorvun hett he dree wunnen:
Senat Vagts
De Senat Vagts weer de eerste Bremer Senat na den Tweeten Weltkrieg. He weer in’t Amt vun’n 6. Juni 1945 bit to’n 1. August 1945.
Verwaltungsgemeenschop Reichling
De Verwaltungsgemeenschop Reichling in’n Landkreis Landsberg am Lech, Böverbayern, Bayern, is an’n 1. Mai 1978 dör Rechtsverordnung von de Regerung von Böverbayern grünnt worrn.
Maten sünd de Gemenen
Seet von de Verwaltungsgemeenschop is Reichling.
Wilhelm Berndt
Wilhelm Berndt is de Naam von
* Wilhelm Berndt (1878–1945), düütschen Zooloog,
Aleksandar Živković
Aleksandar Živković is de Naam von
* Aleksandar Živković (1912–2000), kroaatschen Footballspeler,
Werner Berndt
Werner Berndt is de Naam von
* Werner Berndt (1927–2014), düütschen Footballspeler,
Abrahamitsche Religionen
Abrahamitsche, abrahamsche oder Abraham siene Religionen weert de monotheistischen Religionen nömmt, de sik up Israel sien Stammvader Abraham un den sien Gott betreckt. In den Koran is Abraham sien Naam Ibrahim. De Beteeken „abrahamitsch“ usw. warrt bruukt, wenn bi dat Gespreek twuschen Anhängers vun düsse Religionen kloor maakt weern schall, datt se dor en gemeensomen Grund in hefft, datt se all up Gott sien Bund mit Abraham torüch gaht. So kann denn düütlich maakt weern, datt se nich bloß en vun den annern verscheelt, man dat se doch tosamen höört. De Begreep stellt also de Klammer twuschen de Religionen dor.
Schillinger
Schillinger is de Familiennaam von
,
Kiek ok bi: Schilliger.
Arsen
Arsen is en cheemsch Element ut de Serie vun de Halfmetallen, dat in’t Periodensystem in de Stickstoffgrupp to finnen is, mit dat Atomteken As afkött warrt un de Atomtall 33 hett. Je na Modifikatschoon kann Arsen metallsch oder nichmetallsch Egenschoppen opwiesen. Vörkommen deit dat tomeist as Sulfid, ganz roor blots gediegen.
Arsenverbinnen sünd al siet de Antike begäng. Se sünd hoochgiftig, warrt aver liekers as Bestanddelen vun eenige Heelmiddel. Arsen warrt ok to’n Doteeren vun Halfleiders un as Bestanddeel vun III-V-Halfleiders as Galliumarsenid bruukt.
Historie
De Naam vun dat Element geiht direkt torüch op dat greeksche αρσενικόν (arsenikón), wat de Beteken weer för dat Arsenmineral Auripigment un sik al bi Dioskurides in’t 1. Johrhunnert findt. De greeksche Beteken schient ehr v Oorsprung in’t Middelpersische al-zarnik (goldklöört) to hebben. Volksetymologsch is de Naam verkehrterwies vun dat greeksche Woort arsenikós afleidt worrn, warrt stark oder Männlich bedüdt. De Beteken Arsen is eerst siet dat 19. Johrhunnert in Bruuk. Dat Atomteken weer 1814 vun Jöns Jakob Berzelius vörslahn.
In de klass’schen Antike weer Arsen as de Arsensulfiden Auripigment (As2S3) un Realgar (As4S4) begäng, de t. B. vun den Greeken Theophrastos beschreven weern. Un ok de Philosoph Demokrit wüss in’t 2. Johrhunnert v. Chr. över Arsenverbinnen Bescheed. De Leidener Papyrus ut dat 3. Johrhunnert lett dorop sluten, dat se nütt weern, üm Sülver golden to farven un Kopper witt.
thumb|left|100px|Alchemistisch Teken för ArsenDe röömsch Kaiser Caligula schall in’t eerste Johrhunnert en Projekt to’n Herstellen vun Gold ut Auripigment in Opdrag geven hebben. De Alchemisten hebbt nawiesbor al Arsenverbinnen kennt, wiel de in dat antike Wark Physica et Mystica nöömt weer. Se vermoden en Verwandtschop mit de Elementen Swevel un Quecksülver. Arsen(III)-sulfid (Arsenik) weer as Malerfarv in Bruuk, as Middel üm Hoor wegtomaken nu ok as Heelmiddel vun Lungenkrankheiten to’n Behanneln vun buten un vun binnen.
In’t Middelöller weer Arsenik in’n Rook vun Hütten, also de Stoff in’t Afgas vun metallurgsch Avens, funnen worrn. Albertus Magnus hett üm 1250 to’n eersten mol de Herstellen vun Arsen dör Redukschoon vun Arsenik mit Kahl beschreven. He warrt dorüm as Opdecker vun dat Element ansehn, ok wenn’t Henwiesen gifft, dat metallsch Arsen ok fröher al herstellt worrn is. In’n 16. Johrhunnert hett Paracelsus dat in de Heelkunnen mit inföhrt. Ungefäähr to lieken Tiet sünd Arsenmiddel ok in dat chines’sch Nakieksel Pen-ts' ao Kan-mu vun den Aptheker Li Shi-zhen beschreven. De Schriever sülvst wiest sünners op den Bruuk as Pestizid op de Riesfelder hen.
Dat gele Auripigment weer in’n 17.Johrhunnert bi de nedderlännschen Malers as Königsgeel begäng un geern bruukt. För Restauraters is dat en Rutfordern, wiel sik dat Pigment över de Johren in Arsenik ümwannelt un vun de Lienwand afbröckelt.
In de Tiet weer Arsen ok in Form vun Kopperarsenaten in Farven as dat Pariser Gröön insett, womit Tapeten druckt worrn sünd. Man bi hoge Luftfuchtigkeit hebbt sik disse Pigmenten dör Spaakbefall in flüchtige, giftige Verbinnen ümwannelt, de in eenige Fäll to chronisch Vergiften föhrt hebbt. So warrt ok de fröhe Dood vun Napoléon Bonaparte in’t Exil op St. Helena op en Arsenvergiften dör Tapetenfarv torüchföhrt.
Vörkamen
thumb|left|200px|Gediegen Arsen ut’n Bargwark in’n Elsass. Arsen kummt meist överall in lütte Konzentratschonen vun bit to 10 ppm in’n Bodden vör. In de Eerdkrust is Arsen ungefäähr so faken as Beryllium un Germanium. Dor sünd vun 1 Million Massendele 1,5 den Arsen totoorden. Arsen is dormit dat 53. fakenste Element.
As gediegen Schörenkobalt is dat nich so faken to finnen. In massiv Form as elementar Mineral kummt dat t. B. in St. Andreasberg in’n Harz vör oder in de Ierzbargen vör, aver ok in Frankriek, Italien, de USA un in Russland. Fakener sünd metallsch Verbinnen mit Antimon (Allemontit) un Kopper (Whitneyit).
Tomeist findt man Arsen as Sulfiden, vermischt mit annere Sulfidierzen. An’n verbredsten dorvun sünd Realgar (As4S4), Auripigment (As2S3) un de Arsenkies (FeAsS), wat dat bedüdenste Arsenierz is. Wietere Arsenverbinnen sünd: Cobaltit ((Co,Fe)AsS), licht Rootgleihierz (Ag3AsS3), Gersdorffit, Arsenkopper (Cu3As), Löllingit, Enargit (Cu3AsS4), Rammelsbergit, Safflorit un Sperrylit. Arsenaten warrt faken in phosphorhollig Stenen funnen, wiel se en lieke Löslichkeit hebbt.
De Hööftvörkamen vun verweertbor Ierzen leegt hüüt in Russland, Sweden, Frankriek, Mexiko un Chile. Man in de Hööftsaak warrt Arsen bito wunnen bi’n Afbo vun annere Ierzen as vun Kopper, Blie oder Kobalt oder bi’n Phosphatafbo. 1986 sünd weltwiet üm un bi 48.000 Tünnen Arsen (As2O3) produzeert woorn, 1988 harr Sweden de gröttste Produktschoon mit 10.000 t. In düütschland weer dat in dat lieke Johr 360 t. De Reserven weltwiet warrt op över 10 Millionen Tünnen taxeert.
In’n Water un in de See kummt Arsen blots in lütte Sporen vör (ungefäähr 1,6 ppb), wiel Arsen blots swor in Water to lösen geiht. In de Luft is Arsen as Arsen(III)-oxid-Partikels to finnen. Vulkanutbröök sünd dorvör as natürlich Bornen utfunenn worrn, de tohopen üm un bi 3.000 t in de Atmosphäär püstern doot. Wietere 20.000 t warrt dör Bakterien in orgaansch Verbinnen as Trimethylarsin freesett. En groten Deel stammt ok ut dat Verbrennen vun fossile Brenstoffen as Kahl un Eerdööl. Dör den Stratenverkehr kommt noch mol 120 t dorto (Weert vun 1990). De Butenluftkonzentratschoon liggt twüschen 0,5 un 15 ng/m³.
Winnen un Dorstellen
Arsen fallt in bruukbor Mengden as Biprodukt bi’t Winnen vun Kopper, Blie, Kobalt oder Gold an. Dar is de Hööftborn vör de kommerziell Nütten vun Arsen.
Dör thermisch Redukschoon vun Arsen(III)-oxid mit Koks oder Iesen un dör Hitt maken vun Arsenkies (FeAsS) oder Arsenikalkies (FeAs2) ünner Luftafsluten in liggende Toonrohren kann dat wunnen warrn. Dorbi sublimeert dat elementar Arsen, dat an kole Bavenflachen wedder fast warrt.
För de Halfleidertechnik warrt Arsen bruukt, wat en Reinheit vun över 99,99999% opwiesen mutt. Dat warrt dör Redukschoon vun mehrmols destilleert Arsen(III)-chlorid in’n Waterstoffstroom herstellt:
Fröher weer Arsen ok dör Aublimatschoon ut Lösen in fletig Blie tüügt. Dorbi warrt de Swevel in de Arsenierze dör dat Blie bunnen. De Reinheit weer aver för den Bruuk in de Halfleidertechnik nich hooch noog. En annere Möglichkeit is dat Utkristalliseeren bi hoge Temperaturen ut smölt Arsen oder de Ümwanneln in Monoarsan, en anslutend Reinigen un denn twei maken in Arsen un Waterstoff bi 600 °C.
Egenschoppen
thumb|right|200px|Komplexverbinnen, R sünd de Liganden. Arsen höört tohopen mit Stickstoff, Phosphor, Antimon un Wismut to de 5. Hööftgrupp, de baven ok as Stickstoffgrupp betekend woorn is. Arsen hett en relativ Atommasse vun 74,92160 un en Atomradius vun 124,5 pm. In kovalente Binnen warrt de en beten lütter (121 pm). Bi’t Ioneseeren warrt de butensten Elektronen afgeven, wodör sik de Radius bannig verlüttert op 34 (58) pm bi As5+ (As3+). In Komplexverbinnen leegt üm dat As5+Kation veer Liganden, As3+ is vun söss ümgeven. Man Arsen gifft dat nich faken in eendüdig ionische Form.
De Elektronegativität is mit de vun’n Phosphor to verglieken. Ünner Normaldruck sublimeert Arsen bi en Temperatur vun 616 °C un geiht dormit direkt vun de faste Phaas in de Gasphaas över. Arsendamp is zitronengeel un is bit ungefäähr 800 °C ut As4-Molekülen tohopensett. Över 1700 °C leegt As2-Molekülen vör.
Arsen hett verscheeden Oxidatschoonsstopen twüschen -3 un +5 je na Verbinnen. Mit elektropositiv Elemeneten as Waterstoff oder Metallen entstaht Verbinnen, wo Arsen de Stoop -3 innimmt, t. B. in Monoarsan (AsH3) un Arsenkopper (Cu3As). Mit elektronegativ Elementen as Suerstoff, Swevel oder Chlor hett Arsen de Oxidatschoonstallen +3 oder +5.
thumb|left|130px|metallsch, grau Arsen. As de anneren Elementen ut de Stickstoffgrupp kummt ok Arsen in ünenrscheedliche Modifikatschonen vör. Anners as bi’n Stickstoff sünd hier aver de twee-atomigen Molekülen As2 nich vun Bestand. An Steed dorvun bildt Arsen kovalente Nettwarken ut.
Grau Arsen
thumb|right|300px|Schichtstruktur vun’t graue Arsen. Dat graue oder metallsche Arsen is de bestännigste Form. Dat hett en Dicht vun 5720 kg/m³. De Kristallen sünd grau as Stahl, hebbt metallschen Gleem un leidt den elektrischen Stroom.
Mardones
.
Sievers
Sievers betekent
Arsen
Grau Arsen
Vun de Struktur her is de graue Arsen ut Schichten vun bülgig Arsen-Sössringen opboot, de sik in de so nöömte Sesselkonformatschoon befindt. De Arsen-Atomen bildt en Dubbelschicht, wenn man sik de Struktur vun de Siet bekiekt. Disse Lagern is düchtig kompakt. Sünnerlich Atomen vun de nächste ünnere oder bövere Schicht sünd vun en Betogsatom meist liek wiet weg as de nächste ut de sülve Schicht. Disse Opbo föhrt dorto. dat de graue As-Modifikatschoon – jüst as bi Antimon un Wismut – teemlich sprööd is. Dorüm warrt disse dree Elementen faken ok as Spröödmetallen betekend.
Sievers
Sievers is de Familiennaam von
Arsen
Geel Arsen
Wenn Arsendamp, dat normalerwies ut As4-Tetraeders besteiht, gau afköhlt warrt, denn bildt sik dat metabestännige gele Arsen mit en Dicht vun 1970 kg/m³. Disse Form is ok ut Tetraeders obboot un leidt as Nichmetall keen elektrischen Stroom. Dat kristalliseert ut Swevelkohlenstoff un bildt kuubsch, stark lichtbrekend Kristallen, de na Knuuvlook röökt. Bi Ruumtemperatur, un sünners gau ünner Inwarken vun Licht, wannelt sik dat gele Arsen in grauet Arsen üm.
Sievers
Kiek ok bi: Sieverts, Sivers.
Arsen
Swatt Arsen
Vun’t swatte Arsen gifft dat twee ünnerscheedlich Formen. De amorphe swatte Form entsteiht bi’t Afköhlen vun Arsendamp an Bavenflachen mit Temperaturen vun 100-200 °C. Dit amorphe Arsen liggt as een Oort Glas vör, so as ok de rode Phosphor. De Dicht liggt twüschen 4700 un 5100 kg/m³. Disse ;odifikatshoon wannelt sik baven vun 270 °C in de graue, metallsche Form üm. Warrt amorphet, swattet Arsen ünner Biwesen vun Quecksülver op 100 bit 175 °C ophitt’, kummt dorut dat metabestännige orthorhombische swatte Arsen tostannen, wat mit den swatten Phosphor to verglieken is.
Verwennen
Arsen findt Verwennenas Tosatz bi Blielegeeren, wat de Fastigkeit verbetert. Dat Blie lett sik ok beter geten. Sünners de fien struktureerten Platten in Akkumulaters weern anners nich to geten.
thumb|right|170px|verscheden grote [[Wafer.]] Historsch weer Arsen bedüdend Bestanddeel vun Kopperlegeeren, de drodör beter to verarbeiten weern. De göttlich Smeed Hephaistos werr in de greekschen Mythologie as Hinkpoot dorstellt. Sien Hinken kööm vun en sliekend un chroonsch Arsenvergfiten, de ok vör de antiken Gödder nich anhollen hett. Metallsch Arsen weer fröher manchmol ok bruukt, üm matt Bavenflachen op Metalldele to kriegen, wat’n höger’t Öller vörtomaken.
Hoochreinet Arsen speelt en bedüdende Rull in de Elektronik för Galliumarsenid-Halfleiders oder III-V-Halbleiders (vun wegen de Kombinatschoon vun Elementen ut de 3. un 5. Hööftgrupp), un ok för Epitaxieschichten op Wafern in de Form vun Indiumarsenidphosphid un Galliumarsenidphosphid. De warrt för Hoochfrequenzboelementen bruukt as Integreert Schaltkreisen (ICs), Lüchtdioden (LEDs) oder Laserdioden (LDs). Anfang 2004 geev dat weltwiet blots dree Herstellers vun hoochrein Arsen, twee in Düütschland, een in Japan.
Arsenverbinnen warrt bito in eenige Länner in’n Wienanbo gegen Schadensmakers insett, as Fungizid in de Holtweertschop, as Holtschuulmiddel, in Rottengift oder to’n Farvwegmaken in de Glasherstellen. De Insetten is ümstreden, wiel de Verbinnen (tomehrst Arsen(III)-oxid) düchtig giftig sünd.
Verwennen as Heelmiddel
De Verwennen vun arsenhollig Mineralen as Heelmiddel si al dör de Schrievers ut de Antike Hippokrates un Plinius betüügt. Se weern gegen Fever, to’n Stärken un in de Behanneln vun Migrään, Rheuma, Malaria, Diabetes un Tuverkoloos insett. In’n 18. Johrhunnert is en Mischen ut Kaliumarsenit un Lavendelwater as „Fowlersche Lösen“ begäng worrn, dat lang as Wunnermiddel gellt hett gegen Fever, as Heelwater un sogar as Aphrodisiakum. In Düütschland weer Kaliumarsenit as Deel vun disse LÖsen bit in de 1960er Johren in Bruuk bi de Behanneln vun Psoriasis.
En Opswung geev dat för de arsenhollig Middel Anfang vun’t 20. Johrhunnert as Harold Wolferstan Thomas un Anton Breinl 1905 markt hebbt, dat Atoxyl Trypanosomen dood maken dee, welke de Slaapsüük utlösen deen. De Folgprodukt, Tryparsamid, weer lange Tiet in Afrika as bedüden Middel gegen de Süük insett. Dordör künn de Epidemie ingrenzt warrn, barg aver de Gefahr, dorvun blind to warrn. Dat in de 1950er Johren wieterverbeterte Melarsoprol warrt noch bit hüüt insett, wiel keen wirksom Nafolgmiddel verföögbor is.
Andreven dör dat de Wirken vun’t Atoxyl, hett Paul Ehrlich dat arsenhollig Salvarsan (cheemsch: Arsphenamin) utklamüstert, wat 19190 in de Behanneln vun Syphilis inföhrt worrn is. Dat Middel stellt de eerste Antibotisch wikrend Middel dor un weer Vörbild för de Sulfonamide, de bit vundaag bruukt warrt. Lange Tiet weer dat ok gegen Dysenterie insett.
Erst 2002 is in Europa dat arsenikhollig Heelmiddel Trisenox tolaten worrn to’n Behanneln vun promyelozytäär Leukämie. Dat Wirken in de Krebstherapie warrt ok op de antiangioneogenetsch Wirken torüchföhrt.
Biologisch Bedüden
De biologsch Bedüden för den Minschen is noch nich vullstännig klor. Arsen warrt as Sporenelement ansehn, Mangeltostännen sünd aver bit hüüt blots bi Deerten nawiest worrn. Schüll dat redig en notwännig Bruuk geven, liggt de Mengde bi weniger as 0,01 mg. Demgegenöver warrt aver mit dat Eten jeden Dag bit to 1 mg Arsen opnahmen, so dat Mangel nich tostanenn kommen kann. De Mengde is aver ok nich hooch noog, üm gefaährlich to wesen. Sünners veel Arsen is in Seefruchten as Musseln oder Garnelen. Jüst de bit to 175 ppm. Man vermodt, dat Arsen dör de Binnen an free’e Thiolgruppen in Enzymen jehmer Wirken hinnern kann.
Löslich Arsenverbinnen warrt licht över’n Magen-Darm-Trakt opnahmen un binnen 24 Stünnen in’n Lief verdeelt. Den gröttsten Deel dorvun findt man in de Muskeln, Knaken, Neren un in de Lung. Bi’n Minschen is Arsen tohopen mit Thallium so goot as in jedet Liefdeel nawiest worrn. Bloot bargt bit to 8 ppb Arsen, in de anneren Liefdelen gifft dat en Andeel twüschen 0,1 un 1,5 ppm. in de Hoor, liggt de Andeel mit 1 ppm ’n beten sieter. De Gesamtandeel in’n Lief vun’n dörsnittlich utwossen Minsch is ungefäähr 7 mg.