cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bloodkreisloop
Bloodkreisloop bi’n Fötus
200px|thumb|Bloodkreisloop vun’n minschlichen Fötus Ruchweg den 21. Dag na de Befruchten (üm un bi de 35. Dag na den eersten Dag vun de letzten Menstruatschoon – gynäkoloogsch Schwangerschapsreken) fangt dat Hart vun’n Embryo an to slahn. In de nafolgen Weken warrt ok de Lung anleggt.
Wieldat de Lungen vun’n Fötus in’n Moderlief noch keen Funkschoon hebbt, kriggt de sien suerstoffriek Blood över de Navelsnoor ut de Plazenta. Dat suerstoffrieke Blood geiht vun de Navelveen in de Navelscnoor över den Ductus venosus in de ünnere Hollveen un ümgeiht dormit to’n gröttsten Deel de Lebber, en lütten Deel versorgt de Lebber över de Poortader. Över de ünnere Hollveen kummt dat Blood denn in den rechten Vörhoff. In de Hollveen mischt sik dat al mit dat suerstoffarme Blood ut den Liefkreisloop vun’n Fötus un warrt to Mischblood. En Deel ströömt dör dat Foramen ovale in den linken Vörhoff, warrt in de linke Hartkamer pumpt un ströömt denn dör de Aorta wedder ut dat Hart, üm toeerst den Bregen to versorgen, de op Suerstoffmangel an’n fienföhligsten reageert. Dorna warrt de bövere Deel vun’n Lief versorgt. Ut de rechten Kamer ströömt dat restliche Blood in den Truncus pulmonalis. En Deel (ruchweg en Drüddel) warrt in de Lungen pumpt, de noch nich opfalt sünd. Dör de lütte Suerstoffversorgen sünd de Lungenfatten eng, wat den Stoormwedderstand grötter maakt. De restlichen twee Drüddel un suerstoffanriekerte Blood fleet vun’n Truncus pulmonalis noch vör de Lung över den Ductus arteriosus in de Aorta (Rechts-Links-Shunt) achter de Afgäng na’n Bregen un ümgaht dormit den Lungenkreisloop. Dit Mischblood versorgt den ünneren Deel vun’n Lief, bit de gröttste Deel över de vun de binneren Beckenarterien aftwiegen Navelarterien wedder in de Plazenta ströömt, wo dat wedder mit Suerstoff anriekert warrt.
Ümbilln na de Geboort
Mit de Geboort ennt de Suerstoffversorgen över de Plazenta. De Kohlensotffdioxidandeel in’t Blood stiggt dordör an, wat dör de Chemorezepters to en stark Anregen to’n Aten föhrt. Dör’t Anböhren vun’t Bostkasten fallt de Druck binnen in’n Bostkasten af. Dat föhrt dorto, dat de Navelveen un de Plazenta leddigsogen warrt un sik gliektietig de Lungen opfalten doot un nu dat Blood över de Luft mit Suerstoff anriekert. De Bloodfatten in de Lung warrt dordör wieter un de Fattwedderstand warrt sieter. Dat föhrt dorto, dat mehr Blood in de Lungen ströömt in de Stroomricht in’n Ductus arteriosus kehrt sik üm. Bit sik de Ductus versluten deit, warrt de Lung noch för korte Tiet mit Aortenblood versorgt. Na’n Versluss warrt ut dat Ductus arteriosus dat Ligamentum arteriosum. Wiel de Bloodmengde in’n rechten Vörhoff afnimmt, vun wegen, dat de Tostroom ut de Plazenta nu fehlt, stiggt se in’n linken Vörhoff dör’t Versorgen vun de Lung an. De Druckünnerscheed un de Afnahm vun fattverengen Prostaglandinen föhrt dorto, dat sik ok dat Foramen ovale in de eersten twee Weken na de Geboort versluten deit. Jüst so ok de Ductus venosus.
Krankheiten vun’t Kreisloopsystem
In de Industrienatschonen staht de Krankheiten vun’t Hart-Kreisloop-System mit Afstand ganz baven in de Statistiken över de Doodsoorsaken. In Düütschland warrt mit en licht fallen Tendenz knapp de Hälft vun all Doodsfäll op Kreisloopkranheiten torüchföhrt.
Wiel bi Kinner un junge Lüüd Hart-Kreisloop-Krankheiten roor sünd un in dat Öller de anboren Hartfehlers in’n Vördergrund staht, föhrt in’t Öller vör allen de tonehmen Arterioskleroos to’t öllerafhangige Anstiegen vun de Prävalenz för Hartinfarkten, Slaganfäll un annere Dörblödenstören. Ünner de Hartkrankheitehn sünd Dörblödenstören vun’t Hartmuskel (Koronaar Hartkrankheit) un Hartklappenfehlers an fakensten antofinnen, bi Fattkrankheiten sünd dat de arterielle Verslusskrankheit (AVK) vun de Arterien un dat Rammaderlieden (Varikosis) as ok de Thromboos bi de Venen. De Bloodhoochdruck (arterielle Hypertonie) tellt to de fakensten chroonschen Krankheiten. Dat is de tweetfakenste Diagnoos bi Huusdokters un gellt as bedüden Risikofakter för Hart-Kreisloop- un Nerenkrankheiten.
Berthold Englisch
Berthold Englisch (* 9. Juli 1851 in Hotzenplotz, Mährisch-Schlesien; † 19. Oktober 1897 in Wien) weer en Schachspeler ut Öösterriek.
Englisch weer en Jööd un vun Berop Börsenmakler in Wien.
He hett 1879 in Leipzig överraschend den eersten Kongress vun de Düütsche Schachbund wunnen vör Louis Poulsen. So en Kongress is gliektosetten mit de Düütsche Meesterschap. Dat weer man ok sien gröttste Erfolg.
In dat Johr drup hett he sück in Wiesbaden mit Joseph Henry Blackburne un Adolf Schwarz den eersten Platz deelt. In dat Johr 1890 hett he in Wien en Tweekamp över 5 Partien tegen Emanuel Lasker, de later henn Weltmeester wurrn sull, verloren (+0,-2,=3), kunn aber 1896 an glieker Steed en Wettstried tegen Pillsbury unentscheden hollen (+0,-0,=5). Ok mit Steinitz hett speelt (+1,-1,=4) un 1878 in Paris in dat dortige Turnier kunn he Anderssen slahn.
As Englisch sien best historsch Elo-Tall is de Weert 2690 utrekend wurrn (Februar 1897). Man hett man sien Positschoon up de Weltranglist in August un September 1881 all mit Platz 2 nahdräglich utrekend.
Taylor County (Wisconsin)
Taylor County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Wisconsin. He hett 20.689 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 2.525 km². De Sitt vun de Verwalten is in Medford.
Historie
De Kreis is 1875 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 19.680 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 10.378 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 17.570 US-Dollar. 10.080 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 1.418 Minschen maakt. 9,62 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
4,21 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 0,87 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 98,71 % vun de Minschen Witte, 0,09 % Swarte, 0,23 % stammt ut Asien un 0,19 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,19 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,59 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 0,65 % vun de Lüüd ansehn.
Haarla
Haarla betekent
Haarla is de Familiennaam von
Gajdusek
Gajdusek oder Gajdůšek is de Familiennaam von
Ablinger
Ablinger is de Familiennaam von
Historsch Elo-Tall
As Historsche Elo-Tall betekent man en Elo-Tall, de för de Schachmeesters utrekend wurrd, de vör de Inföhren vun de Elo-Tall aktiv weer. Se helpt dorbi, die Speelstärke vun de „oolde“ Schachmeester mit de Stärke vun de Meesters hüdtodag to verglieken.
De FIDE hett de Elo-Tall eerst 1970 inföhrt. Siet dem weerd all to'n Weertung anmeld Turniere utweert.
Wolfgang Drews
Wolfgang Drews is de Naam von
Erich Vagts
Erich Vagts (* 9. Februar 1896 in Cuxhoben; † 20. Februar 1980 in Bremen) weer een düütschen Politiker, Senator un Börgermeester vun Bremen.
Wolfgang Drews
* Wolfgang Drews (1903–1975), düütschen Philosoof, Schriever un Theaterkritiker,
Erich Vagts
Vagts hett Abitur maakt un is in dat Johr 1914 Suldaat wurrn. Nah den Krieg hett he vun 1919 af an in Tübingen un in Kiel Juristeree und Staatswetenschup studeert, man dat Studium hett he afbraken. Denn is he nah Güstrow in Meckelnborg gahn un Direktor bi ’n Landbund wurrn. He weer Maat bi de Düütschnationale Partei vun dat Volk (DNVP). 1925 föhr he in Bremen de Geschäften vun düsse Partei, later is he Bremer Vörsitter vun de DNVP wurrn. In dat Johr 1928 keem he in dat Parlament vun de Stadt, dat is de Börgerschup. 1931 weer he Vörsitter vun de Fraktion vun düsse Partei. 1933 is he Senator wurrn. He weer tostännig för Gesundheit un för de Landkuntreien vun Bremen.
An ’n 30. September 1933 scheed he ut ’n Senat ut. He is denn Präsident vun dat Amt för de Gemeendeupsicht wurrn. Vun 1936 af an hett he toeerst Bremen, vun 1938 af an ok Oldenborg bi dat Düütsche Riek verträden.
Hillsborough
Kiek ok bi: Hillsboro, Hillsborough County, Hillsborough River.
Erich Vagts
Nah den Krieg hefft de Militärregeeren vun de Alliierten em an ’n 4.Mai 1945 för ’n Övergang as Börgermeester vun Bremen insett. An ’n 6.Mai 1945 is he Regeeren Börgermeester wurrn.
Crumb
Crumb betekent
Erich Vagts
He hett aber mit de Senators vun de KPD un vun de SPD allerhand Theater harrt. Dor hefft de Alliierten em an ’n 1.August 1945 afsett un eerst mal för een half Jahr achter Trallen sett. Upfolgt wurrn is he vun Wilhelm Kaisen vun de SPD.
Vagts hett süms Klavier speelt. 1933 hefft em de Nazis as Vörsitter vun de Philharmonisch Sellschup insett. 1938 is he Beupdragten vun dat Land Bremen för Musik wurrn. Man 1938 is he vun dat Amt as Beupdragten torüchträden. 1939 hett he as Vörsitter vun de Sellschup Bott geven.
Letmete
duum|Wapen van Letmete Letmete is ’n Dorpen dat to Iserlaun hört. Letmete is ’n kathoolsch Dorpen. Et hett 25.000 Inwahners. De Moderspraak weer Plattdüütsch, man nu is Hochdüütsch de Höfspraak.
Crumb
Crumb is de Familiennaam von
Letmete
Et gifft ’n Band, de ut Letmete kamt. Disse heet Luxuslärm.
Crumb
Kiek ok bi: Crump, Crum.
Letmete
Kerken un Moscheen
In Letmete gifft et ’n katoolsch Kark, ’n evangeelsch Kark, ’n apostoolsch Kark un ’n Moschee.
Grönanlagen
In Letmete gifft et twee Parks. Den Volksgaarn en den Park vun 'n Huus Letmete. Butendeem gifft et ook veel Woold.
Billung
Et gifft ’n Gymnasium, ’n Realschool, ’n Höfschool, ’n Sünnerschool, ’n Olenpleegschool, ’n Sükpleegschool, een Landwertschaffschool, een Musikschool und een Volkshoogschool.
Seenswürdigkeeten
Letmete hett veer Museums. Een Oostdüütsches Museum, een Heimootmuseum, een Hiale un een Hialenmuseum.
Fiern
"Kilian-Kirmes" (Sömmer) "Brückenfest" (Harvst) "Weihnachtsmarkt" (Winter)
Verkeer
Na Letmete kann man met de Tog oder met de Auto führn. Et gifft twee Bahnhoffs (Letmathe Dechenhöhle un Iserlohn-Letmathe)
Keesblatt
In Letmete wordt de Iserlohn Kreisanzeiger gelesen.
Byvanck
Byvanck is de Familiennaam von
Byans
Byans betekent
Kiek ok bi: Bians.
Hillsborough River
Hillsborough River betekent
Haarhaus
Haarhaus is de Familiennaam von
Lefkowitz
Lefkowitz is de Familiennaam von
Saint-Eusèbe
Saint-Eusèbe betekent
Haarhausen
Haarhausen betekent
Kiek ok bi: Harhausen.
Teek
Tosammen mit den annern Müll, de answemmt wurd, maakt Teek an’ Strand n’ slechten Indruck, völmehr aber ok de Grasnarv an’ Diek kött. Teek mutt also immer weer affoorn wurn. In de letzt Johren is de Teekanfall in de Natschonalpark Wattenmeer temek anstegen. Eenig Lüüd nemmt an, dat dat dorvan kommen deiht, wiel de Diekvörland nich mehr beweertschapt wurn dröft.
Johannes Ludwig
Johannes Ludwig is de Naam von
* Johannes Ludwig (1815–1888), Swiezer Architekt,
Kiek ok bi: Johann Ludwig, Johannes Ludewig.
Adani
Adani is de Familiennaam von
Adani betekent ok
Kiek ok bi: Adami.
Escuminac
Escuminac betekent
Hans Duncker
Hans Duncker is de Naam von
* Hans Duncker (1881–1961), düütschen Ornitholoog un Genetiker,
Kiek ok bi: Johann Duncker.
Bywater
Bywater is de Familiennaam von
Mount Chetwynd
Mount Chetwynd is en över hogen Barg in Viktorialand, Oostantarktika. He liggt in de Prince Albert Mountains stracks süden von’n Mount Gauss un in de Kirkwood Range.
Deelnehmers von de Discovery-Expeditschoon (1901–1904) hebbt em opdeckt. De Baas von düsse Forschungsreis, de brietsche Polarforscher Robert Falcon Scott, hett den Barg na sien Fründ Louis Wentworth Pakington Chetwynd (1866–1914) nöömt.
Saint-Blaise
Saint-Blaise betekent
Kiek ok bi: St. Blasien.
Haargassen
Haargassen betekent
Pisa
thumb|De scheve Toorn in Pisa Pisa is en italienische Universitätsstadt un de Hööftstadt vun de Provinz Pisa in de Toskana. De Stadt hett 90.000 Inwahners un binah de Hälft darvan sünd Studenten. De Stadt is vunwegen den Arnostroom updeelt in twee Hälften. De ole Ooltstadt in’n Norden vun den Stroom mit den scheven Toorn un den nee Ooltstadt in’n Süden, wo ok de Hööftbahnhoff liggen deit. Dat Wahrteken vun Pisa is de weltberöhmte 55 m hoge Scheve Toorn, de to den Doom höört. He stell sik al bi den Bo vör 700 Jahren schraag un hangt vundaag söss Meter över. De beröhmteste Professer an de Universität Pisa weer de Astronom un Physiker Galileo Galilei (1554-1642).
Antike
De Ooltstadt vun Pisa liggt hüdigendags dor an dat rechte Öwer vun den Arno-Stroom, wo in de Antike de Stadt Pisae liggen dö. To'n eersten Mal in de Geschicht warrt düsse Oort nömmt, as in dat Johr 225 v. Chr. een röömsche Armee vun Sardinien ut hier an Land güng. Dormals weer de Haben vun de Stadt an de Münnen vun een süüdlich Arm vun den Arnostroom, in'n Noorden vun Livorno. Pisae weer wichtig, vunwegen dat se an de Küstenstraat Via Aemilia liggen dö un as Festung de Grenz nah Ligurien afsekern konn. Bit nah Sulla siene Tiet hen höör Pisae woll nich nah Etrurien hen, man weer een Stadt in Ligurien, man dicht bi de Grenz. 180 v. Chr. is Pisae röömsch Kolonie wurrn. Wichtig weer Pisae ok vunwegen dat gode fruchtbore Land, vunwegen siene Steenbröök un vunwegen den veelen Woold (Schippboo). Augustus hett Pisae den Naamen Colonia Iulia Pisana geben. Siene Grootkinner Gaius un Lucius weeren Patronen vun de Kolonie. As de dootbleben sünd, hefft se jem Denkmalen upstellt. De Inschriften finnt sik hüdigendags noch. Vunwegen den Fund vun twee greeksche Vasen in de Stadt warrt annahmen, datt dat dor in noch fröher Tieden ok Graffstäen vun de Etruskers geben hett. Man wieder hett sik nix finnen laten. Öberhaupt gifft dat man wenig Ruinen un Fundstücken ut de Antike. Bloß dune bi den beröhmten scheven Toorn gifft dat Ruinen vun een röömsch Badeanstalt ut Hadrian siene Tiet. Düsse Ruinen dreegt vundage den Naamen Nero sien Bad (Bagno di Nerone). Dat kann angahn, dat de Piazza dei Cavallieri midden in de Stadt de Stäe vun dat röömsche Forum is, man dat warrt ok seggt, vun de Form her kann dat ok een antik Theater ween hebben.
De Tiet vun de Langobarden un Franken
Ut de Tiet vun den groden Völkertog is man wenig ut Pisa sien Geschicht bekannt. Up jeden Fall weer dat een vun de eersten Städer, de jem ehr Freeheit torüchkregen hefft un wedder unafhängig wurrn sünd. Ünner de Herrschup vun Byzanz keem dat goot to paß för Pisa un anner Städer an de Küst vun Italien, dat de Regeerung in Konstantinopel man swack weer. So sünd se bi de Seefahrt nich groot stöört wurrn. Man ok, as de Langobarden de Byzantiners de Macht ut de Hannen reten harrn un een vun jem ehr Försten dicht bi in Lucca sitten dö (574), bleev Pisa toeerst mal unafhangig. Man in de Jahren bit 643 is Pisa denn doch Deel vun dat Langobardenriek wurrn. Dat is woll mehr oder minner freewillig passeert. Up jeden Fall geev dat al in düsse Jahren een nich to lüttje Flott in Pisa. Wie dat dormals in Pisa würklich utsehn hett, kann een nich genau seggen. Dat gifft bloß wenig Urkunnen ut Pisa in düsse Jahren. Man dat lett, as wenn Pisa in de Tiet beter dor stünn, as anner Städer in Italien. Dat warrt ok seggt, dormals weer Pisa al unafhängig up de See, man an Land weer dat noch een Slaav. Vergleken mit de Tieden vun de Antike stünn sik Pisa nich mehr so goot. Ganz besunners in de Tied vun de Langobarden un denn vun 774 af an unner de Franken güng dat mit de Weertschup bargdal. In dat Johr 801 sünd in Pisa den Kalifen Harun Al Raschid sien Boden an Land gahn mit unbannige Massen vun Geschenken för Karl den Groten, dor mank een Elefant. 810 hett Karl de Grote in Pisa een Flott utrüsten laten. 820 is een Flott in'n Updrag vun den Kaiser Ludwig den Frommen nah Noordafrika henföhrt un hett de Piraten, de dor tohuse weeren, jem ehre Angreep up de Küsten vun Italien torüchbetahlt. In düsse Tiet weer Pisa een Stadt vun de Graafschup Lucca mit de Hööftstadt Lucca. 930 is Pisa för korte Tiet de Hööfdstadt vun de Graafschup wurrn, man vun Kaiser Otto I. sien Tiet an (üm un bi 970) bleev Lucca Hööfdstadt. Mit de Jahren güng dat nu mit Pisa jümmers mehr bargop.
Haarer
Haarer is de Familiennaam von
Pisa
Krieg mit Lucca
In dat Johr 1003 gifft dat eenen Krieg mank Pisa un Lucca. Dat weer de eerste Krieg mank italieensche Städer in't Middelöller. Man groot, stark un beropen is Pisa denn in den Striet gegen de Sarazenen in dat 11. Jahrhunnert worrn.
Haarer
Kiek ok bi: Harrer.
Pisa
De Stadt regeert sik süms
In düsse Tiet harr Pisa al siene egen Gesetten. Dat weeren de Consuetudini di Mare. Paapst Gregor VII. harr dat 1075 genehmigt un 1081 harr Kaiser Heinrich IV. mit een Patent dor ok Ja to seggt. In düsse Consuetudini warrt to'n eersten Mal vun eenen Magistrat snackt, de de Stadt regeeren dö, as fröher de Consules in de Republik dat Seggen harrn. In dat Johr 1099 weeren de Pisaners mit een Flott vun mehr as hunnert Scheepe un een unbannig Tall vun Suldaten bi den eersten Krüüztog dorbi. Düsse Armee is anföhrt wurrn vun den Kopp vun de Stadt. Dat weer de Arzbischop Daiberto. De Pisaners weeren dor denn ok mit bi, as Jerusalem innahmen wurrn is. Ut düsse Kriegstöög geev dat allerhand Vordelen for de Stadt Pisa, besunners för den Hannel. Dat duur nich lang, denn harr Pisa in jedeenen haben in'n Oosten Banken, Konsulen, Lagers un Privilegien för'n Hannel. Polietsch seeg dat in düsse Tiet so ut: An un for sik weer Pisa Deel vun de Markgraafschup Toskana un de Markgraaf weer ehr Baas. Man de Stadt treed allerwegens so up, as wenn se unafhängig weer un leet sik vertreden vun den Arzbischop un de Konsulen. Dat Seggen in de Stadt harr de Adel. De seet in de höchsten Ämter. Ünner sien Leit keem de Stadt in de Kriegen mit Lucca, Genua un de Sarazenen to Water un to Land to grode Macht. 1110 geev dat nah seß Jahren Krieg Freden.
Angreep up de Balearen
In de Jahren 1113 un 1115 seil de Flott vun Pisa mit 300 Seils nah de Eilannen vun de Balearen. Baas bi düt Ünnernehmen weer de Arzbischop Pietro Moriconi. Up de Eilannen, so warrt seggt, schöllt 20.000 Christen fungen seten hebben. Pisa greep an un keem mit unbannige Riekdömer un een unbannige Tall vun christlich un mosleemsch Lüde nahuus. De Christen sünd al freelaten oder freeköfft wurrn.
De Striet mit Florenz
Florenz is veel later hochkamen, as Pisa. As de Markgreevsche Mathilde vun Tuskien in dat Johr 1115 sturben weer, güng dat mit Florenz gau bargup. Dat duur nich lang, denn geev dat Striet um de Macht mit Pisa. Florenz heel dat nich mit den Kaiser, man stünn up de Siet vun den Paapst un weer bi de Partei vun de Guelfen mit bi. Pisa stünn up denn Kaiser siene Siet un weer Liddmaat vun de Partei un de Ghibellinen. Florenz woll sien Hannel utbreden un reck siene Hannen ut nah Waters, de ünner Pisa ehr Herrschup stünnen. Dorüm smeet Florenz sien Kraft tohopemn mit de vunde olen Fienden vun Pisa, mit Genua un Lucca. 1222 breek de eerste Krieg mit Florenz ut. 1228 keem dat bi Barga in de Garfagnana to een Slacht, wo de Pisaners de vereenten Armeen vun Lucca un Florenz ünnerkriegen döen. Just to de Tiet hefft se 52 Galeeren nah Kaiser Friedrich II. henstüürt un hefft em hulpen bi een Ünernehmen in den Oosten. Dat duur nich lang, denn geev dat vunwegen Sardinien wedder Krieg mit de Lüde vun Genua. Düsse krieg duur bit 1259. Jümmers wedder füng he an, man an't Enn geev dat eenen groden Sieg vör Pisa. Nu stünn ehr Herrschup up Sardinien up stevige Been. Man midderwielen harr de Paapst den Kaiser Friedrich II. un all siene Mackers ut de Karken rutsmeten (exkommunizeert). Florenz, Genua, Lucca un de annern Städer ut de Toskana, de dat mit den Paapst holen döen, hefft nu eenen Bund gegen Pisa sloten. De Kaiser sturv 1250 un in dat Johr 1254 sünd de Pisaners un jem ehr Frünnen vun de Allianz vun jem ehr Fienden slahn wurrn.
De Seeslacht vun Meloria
In düssen Momang füng Genua wedder Krieg mit sienen olen Fiend an. Een paar Johren güng dat hen un her mit lüttjere Kloppereen un Striet up de See. Man an'n 6.August 1284 weer de grode Seeslacht vun Meloria. 72 Galeeren ut Pisa stünnen gegen 88 ut Genua. Meist de Hälft vun Pisa siene Flott is an düssen Dag toschannen wurrn. In ole Chroniken steiht to lesen, dat harr 11.000 Dode geben un 5.000 Pisaners sünd fungen un wegsleppt wurrn. Dat is woll öberdreben, ma dat sünd doch so veel ween, dat dormals de Snack upkamen is: „Wenn du Pisa sehn wullt, denn mößt du nah Genua hengahn“. Düsse Nedderlaag hett Pisa siene Macht braken. Mit de Herrschup öber de See weer dat vorbi un de Guelfen ut de Toskana smeten glieks jem ehr Kräft tohopen un grepen Pisa an Land an. Graaf Ugolino wurr anschulligt, he harr dat Land verraden. He versöch, sien Hals ut de Slingen to trecken un keem mit Florenz öbereen, datt he Festungen an de Republik vun Lucca afgeben dö. Man he hett nich mit Genua öber dat Freelaten vun de Pisaners verhannelt, de dor fungen weeren, vunwegen dat he bange weer, datt de denn gegen em gegenangahn wollen. Nu weeren de Lüde richtig vergrellt up em un de Familien vun de Lanfranchi, Sismondi un Gualandi mit een Deel vun de Borgers wählen den Arzbischop Ruggieri to'n Podestà. Nu geev dat in de Stadt Börgerkrieg mank de Lüde vun den Arzbischop un de Lüde vun den Graafen. Man dat duur nich lang. Nah eenen Dag Striet wurrn de Graaf un siene beiden Söhns un Grootsöhns in den Palazzo del Populo fastsett un denn in eenen Toorn smeten. Düsse Toorn höör de Familie Gualandi to. Dor sünd se later all an Hunger in sturben. Jem ehr trorig Enn hett Dante Alighieri later in sien Göttlich Kummedie verewigt. Dante stunn up de Siet vun de Ghibellinen un weer een Fiend vun Rom. In sien egen Heimat Florenz weer de Partei vun de Guelfen an de Macht. Florenz harr nu eenen Bund mit Lucca un Genua slaten. Düsse Bund stüür Scheepe nah den Haben vun Pisa. Een paar vun jem keemen in den Haben rin, blockeren em mit Scheep, de se dor versenkt hefft un setten sik in den Toorn vun siene Festung fast. Nu möß Pisa eenen üngünstigen Freden sluten (1293). All Liddmaten vun de Guelfen ehren Bund dröffen nu den Haben vun Pisa bruken un mössen dor nix för to betahlen. Genua heel babenhen ganz Korsika fast in'e Hannen un ok noch eenen Deel vun Sardinien. Up de ganze Insel Elba mössen se keen Stüür betahlen. För de Lüde ut Pisa, de bi de Slacht vun Meliora wegsleppt wurrn sünd, kreeg Genua een Lösegeld vun 160.000 Lire. Man de meisten Lüde, de dormals wegsleppt wurrn weer, weer nu al lang doot.
Wat een sik ankieken schall
De meisten Lüde, de nah Pisa henkaamt, maakt den Fehler un kiekt sik bloß den scheben Toorn und de Karken up den Campo dei Miracoli an. De seht denn bloß eenen lüttjen Deel vun de Stadt. Babenhen liggt de Scheve Toorn mit den Dom un dat Baptisterium ganz an den Rand vun de Stadt. De richtige Indruck vun Pisa stellt sik eerst in, wenn een sik de Tiet nümmt un geiht in de Stadt spazeern. Dor kann een verscheden Rundgäng maken.
Süüdlich vun'n Arnostroom
thumb|left|250px|Kark Santa Maria della Spina
Een Rundgang föhrt dör de ole Neestadt vun Pisa, de in'n Süden vun den Arno liggt. An'n besten is, een fangt bi den Bahnhoff an. Vun dor geiht dat nah de Piazza Vittorio Emmanuele. Dat is een groden Platz ut dat Enn vun dat 19. Johrhunnert, wo Italien sik ünner den König vun Savoyen-Piemont tohopenslaten hett. Düsse Platz is de Grenz vun de ole Neestadt nah de Vörstadt. Up de lunke Kant kann een noch een ganzen Deel vun de ole Stadtmuur bekieken.thumb|right|250px|De Muurn üm de ole Stadt ümto An düssen Platz liggt an de westliche Siet de Kark San Antonio. Dat is een Kark in de Tradition vun de groden Hallenkarken vun de Dominikaners un Franziskaners. Bi de swaren Bombenangreep vun de Alliierten up Pisa in dat Johr 1944 is de Kark kaputtmaakt wurrn. Nah'n Krieg is se wedder upboot wurrn. An een Huuswand, de to düsse Kark tohören deit, hett de US-amerikaansche Künstler Keith Haring in'n Juni 1989 sien lest Wark maalt, ehr he in'n Februar 1990 vunwegen Aids sturben is. Dat is een groot Graffiti-Wandbild. De Naam vun dür Wark is Tutto Mondo (De ganze Welt). Wenn een fuddergeiht nah de Via Mazzini, kann he dat Huus sehn, wo Guiseppe Mazzini in sturben is. Mazzini weer een vun de Helden vun de italieensche Eenheit in dat 19. Johrhunnert. De westliche Siet vun de ole Neestadt is bi de Bombenangreep in'n 2. Weltkrieg tämlich in'n Dutt gahn, man dat gifft jümmers noch schöne Palazzi un aparte Boowarken. Ganz an de westliche Kant, an dat Öwer vun den Arnostroom steiht de Kark San Paolo a Ripa d´Arno, de al in dat 12. Johrhunnert boot wurrn is. Wenn een de Öwerstraat in Richt vun den Ponte di Mezzo fuddergeiht, finnt een an de Straat Lungarno Gambacorti een Smuckstück in den Stil vun de Gotik. Dat is de lüttje Kark Santa Maria della Spina (De Hillige Maria ehr Kark vun den Doorn). De is boot wurrn, as de Pisaners eenen Doorn ut Jesus Christus siene Dornenkroon in'e Hannen kregen. Düssen Doorn hefft se dor utstellt. Hüdigendags is de Doorn nich mehr dor, man de Kark steiht jümmers noch un is schöön antokieken. De Ponte de Mezzo is de wichtigst Brugg nah de Ooltstadt röber. Up de Neestadts-Siet staht bi düsse Brugg de Palazzo Gambacorti, wat hüdigendags dat Raathuus is, un de Logge di Banchi ut dat Jahr 1605. De östlich Deel vun de ole Neestadt vun Pisa is in'n Krieg gar nich angrepen wurrn. Dor finnt sik wunnerbore, schöne Quartieren un Karken, as San Sepolcro, San Martino un Santa Maria del Carmine. De grode Inkoopsstraat vun Pisa liggt ok nich in de Ooltstadt, man an dat südlich Öwer vun den Arno. Dat is de Corso Italio, de vun den Bahnhoff direktemang nah de Ponte di Mezzo lopen deit.
Nöördlich vun'n Arnostroom
thumb|right|250px|Palazzo dell'Orologio an de Piazza dei Cavalieri thumb|right|250px|Scuola Normale Superiore an de Piazza dei Cavalieri Wenn een öber den Ponte de Mezzo nah de Ooltstadt ringeiht, dröppt een toeerst up de Piazza Garibaldi. Dor steiht een Denkmal för Giuseppe Garibaldi, de mit Gewalt för de Eenheit vun Italien streden hett. Vun dor geiht de Borgo Stretto af. Dat is de eerste Inkoopsstraat in de Ooltstadt mit düre Geschäften un billige Hökers. Öber de Via Dini kümmt een nah de Piazza dei Cavallieri, wat een ganz besunnern Platz is, vunwegen dat he in de Tiet vun Pisa sien gröttste Macht de Marktplatz (mit Raathuus) weer un in de Tiet, as Pisa bloß noch Deel vun de Toskana weer, umwannelt wurrn is in de Zentraal vun den Ridderorden vun de Stefansridder mit Paläst un Kark un allens, wat dor tohöört. Ganz in'n Nordwesten vun de Ooltstadt liggt de beröhmte Campo dei Miracoli (Platz vun de Wunner) mit den Dom, den Scheven Toorn, dat Baptisterium un den Camposanto. Hier loopt unbannige Massen vun Touristen rum. An anner Stäen vun de Ooltadt is dat ruhiger: An de Piazza Dante in dat Quartier vun de Universität, wo, just um'e Eck, ok dat Huus vun Galilei to bewunnern is, in den botaanschen Gaarn un in de Straten in'n Oosten vun den Borgo Stretto mit de Karken Santa Caterina, San Francesco un San Matteo. Fudderhen kann een sik den Palast vun de Familie Medici ankieken un allerhand annere Paläst in de ganze Stadt.
Allgemeen
In Pisa gifft dat eenen Flegerhaben twee Kilometer in'n Süüden vun de Binnenstadt. Mit de Iesenbahn kann een vun Florenz un Viareggio sünner Problmen nah Pisa kamen. Dat gifft den Hööfdbahnhoff in'n Süden vun den Arnostroom un den Bahnhoff San Rossore dune bi den Camposanto. Mit Auto kann een ok goot nah Pisa henkamen, man Parken is düür.
Mit den Fleger nah Pisa
Düsse Linien fleegt nah den Flegerhaven Galileo Gallilei in Pisa:
Fründschup mit anner Städer
Pisa ünnerhöllt Fründschup mit düsse Städer:
Drotschmann
Drotschmann is de Familiennaam von
Militello
Militello betekent
Militello is de Familiennaam von
Bywaters
Bywaters is de Familiennaam von
Urban VII.
Urban VII. (* 4. August 1521 in Rom; † 27. September 1590 in Rom), eegentlich Naam Giambattista (Giovanni Battista) Castagna, weer van’n 15. bit to‘n 27. September 1590 Paapst vun de kathoolsch Kark. Sütt man vun den (siet 1961 formal nich mehr as Paapst führten) Stephan (II.) af, weer sien Pontifikat da körteste vun all Paapsten.
Leven
Giovanni Battista Castagna weer de Söhn vun den Genuesen Cosimo Castagna un de sien Ehefru, de Römerin Costanza Ricci. He hett Zivil- un Karkenrecht an verscheeden Universitäten in Italien studeert. All beid Studiengänge hett he in Bologna mit en Doktertitel afslooten, weer also Doctor iuris utriusque.
He is dornah in de Deensten vun sien Unkel, den päpstlichen Legaten in Frankriek, Girolamo Kardinal Verallo intreeden. An‘n 1. März 1553 hett hüm Paapst Julius III. to’n Arzbischop vun Rossano nöömt. Wiel he noch kien Preester weer, folg an’n 30. März 1553 de Preesterweehn un an’n 4. April 1553 denn sluutend de Bischopsweehn.
Paapst Julius III. hett hüm 1555 to’n Gouverneur vun Fano nöömt. Paapst Paul IV. hett hüm bald dorup noch to’n Gouverneur vun Perugia un Umbria nöömt. In sien Eegenschap as Arzbischop vun Rossano nehm he an dat Konzil vun Trient deel.
1565 wurr he päpstlicher Nuntius an den Hoff vun Philipp II. Bi sien Rückkehr nah Italien hett he in’n Januar 1573 sien Amt as Arzbischop vun Rossano daalleggt. Paapst Gregor XIII. hett hüm in dat glieker Johr as päpstlichen Nuntius nah Venedig schickt.
1578 hett hüm Paapst Gregor XIII. as besünnern Legaten nah Köln schickt, nah sien Rückkehr ut Köln hett hüm de Paapst to’n Konsultor vun dat Hillige Offizium bestimmt. An’n 12. Dezember 1583 hett hüm Paapst Gregor XIII. sluutend to’n Kardinal vun San Marcello nöömt.
Ünner dat Pontifikat vun Paapst Sixtus V. wunn he bannig völ Infloot; an‘n 19.November 1586 wurr he Grootinquisitor vun dat Hillig Offizium.
So keem dat, dat dat Konklave hüm an’n 15. September 1590 to’n neen Paapst wählt hett. As Paapstnaam hett he bewusst en Naam wählt, de all lang nich mehr vörkommen weer: Der hillige Urban I. weer all Römer. Urban VII. wurr aber all in de Nacht nah sien Wahl, vermootlich an Malaria krank un is nah en kört Pontifikat vun blots 12 Daag storven. He is in de Cappella del’ Annunziata vun de Basilika Santa Maria sopra Minerva begraven.
Rumilly
Rumilly betekent
Rumilly is de Familiennaam von
Lance Armstrong
rechts|duum| Lance Armstrong bi der Tour de France-Teampräsentatschoon 2010 Lance Edward Armstrong (* 18. September 1971 in Plano, Texas, as Lance Edward Gunderson) is en ehmalger US-amerikaansch Profi-Radrennfohrer. He hett 1993 mit 21 Johren de Straaten-Weltmeesterschap Oslo wunnen un is domit de bither jüngst Profi-Straatenweltmeester. Van 1999 bit 2005 wunn he as eerst un bitlang eenzig Fohrer in de Historie vun de Tour de France de Rundfohrt söbenmal in Folg. Dormit weer he beeter as de veer bitherigen Rekordsieger Jacques Anquetil, Eddy Merckx, Bernard Hinault un Miguel Induráin, de jeweils fievmal wunnen hebbt. Wegen Doping hett hüm de Weltradsportverband UCI in sien Entscheedung van' 22. Oktober 2012 all Titel siet den 1. August 1998 weer afnommen un hett hüm tietlevens sparrt.
Jöögd un Amateurteit
Lance Armstrong is in Plano, en Vöroort vun Dallas, Texas upwussen. Sien Vader hett de Familie verlaaten, as Lance twee Johr old weer – de beid hebbt sück sietdem nie persöönlich drapen. Sien Moder Linda Mooneyham hett dree Johr nah de Gebort vun Lance Terry Armstrong heiraadt. Dat Verhältnis tüschen Steefvader un Steefsöhn weer immer schlecht, nah eegen Angaaven wurr Lance vun sien Steefvader nich blots hart, sonnern ok gewalttätig „ertrucken“. De Sport weer en Mögelkeit, sück vun sien Steefvater feerntohollen.
Armstrong fung sien sportlich Karriere mit 13 Johren as Triathlet an un hett mit 16 Johren sien eerst Rennen in de Utwussenkategorie makt. Bald wies sück, dat he besünners good in’t Radfohren weer. Mit 17 Johren kreeg he all en Inlaaden för en söss Week düernd Trainingslager vun de Junioren-Rad-Nationalmannschap. Dordör kreeg he aber in Plano kien Schoolafsluss. He hett denn de Highschool dor ahn Afsluss verlaaten, de aber later up en annern Highschool in Dallas makt. Wegen dat konservativen Umfeld in Plano truck he nah Austin, wat he hüüd as sien eegentlich Heimat betekent.
1991 wunn Lance Armstrong as Amateur den US-amerikaanschen Meestertitel; 1992 keem he bi de Olympisch Spelen in Barcelona up Platz 14 in’t Straatenrennen. An‘ 8. August 1992 wurr he bi dat Team Motorola Profi.
Eerst Profikarriere: 1993–1996
Gliek bi sien tweet Rennen in Europa, de prestigeträchtig Meesterschap vun Zürich, keem Armstrong up den tweeten Platz. Ok bi sien eerst Deelnahm an de Tour de France, 1993, wunn he een Deelstreck, hett aber in de Loop vun de Rundfohrt upgeven. In dat glieker Johr wurr he denn in Oslo mit man blots 21 Johr Straaten-Weltmeester. 1995 is he de Tour dörfohren un wunn ok een Deelstreck wunnen. He gull nu aber ok all as een vun de best Spezialisten för Eendagsrennen. So wunn he bispeelswies de Clásica San Sebastián 1995 un den Flèche Wallone 1996. He wurr aber aber gor kien Fall as bargfohrer oder potentieller Sieger vun de Tour de France hannelt.
Krebserkrankung
An‘ 2. Oktober 1996, kört nahdem he en Verdrag bi Équipe Cofidis ünnerschreven harr, wurr bi Armstrong Hodenkrebs in‘ fortschreeden Stadium faststellt, dat harrn sück all Lymphknotenmetastasen in‘ Buukruum, as ok in de Lung un twee Tumore in dat Gehirn bild. Twee Operatschonen un en veer Zyklen beinhollend Chemotherapie hebbt sück den anslooten, de Krebserkrankung kunn denn spoodriek behannelt wurrn. De rechte Hoden muss operativ wegnommen weern. Wenn Armstrong de begäng Chemotherapie (PEB) wählt harr, harr he sien Radsportkarriere nich wieder verfolgen kunnt; so is een vun de Nebenwirkungen vun en Wirkstoff en potentielle Verringerung vun de Lungenkapazität. Ut dissen Grund hett sück Armstrong för en in den Behannelnstietruum wesentlich belastendere Chemotherapie (VIP) entscheed, de aber dorför kien Utwirken up sien langfristig Leistungsfähigkeit harr. As he noch dorbi weer, sück to verhaalen, hett Cofidis sien Vedtrag kündigt.
Tweet Profikarriere: 1998–2005
miniatur|Tour 2004: Lance Armstrong tosommen mit den lateren Tour-Darten [[Ivan Basso (links) ca. 500 m vör dat Teel bi de Bargankunft in La Mongie]] miniatur|Lance Armstrong bi den Prolog vun de Tour de France 2004 In‘ Fröhjahr 1998 kehr Lance Armstrong in den Radsport torüch. Intüschen bi dat amerikaansch Team US Postal Service ünner Verdrag, weer de Neeanfang tonächst nich spoodriek. Eerst in‘ tweeten Anloop in‘ Harvst vun dat glieker Johr kunn sück Lance Armstrong weer in Szene setten un keem bi de Vuelta a España sensationell den veerten Platz, de bit dorhen best Platzeeren vun den eenstigen Klassikerspezialisten bi en grooten Rundfohrt.
1999 wunn Armstrong eerstmals de Tour de France as ok veer eenzelt Deelstrecken. Up de Bargetappen un besünners in‘ Tietfohren hett he sien Vörsprung immer wieder utbaut. Armstrong sien Sieg wurr weltwiet as dat „Comeback des Jahrhunderts“ fiert.
In dat Johr 2000 keem en Autobiografie herut, de he vör allen sien Kamp tegen den Krebs widmet hett. Dat Book wurr en Bestseller.
2004 wunn he de Tour to’n sössten Mal. Dormit weer he spoodrieker as de bitherigen Rekordholler, de fievfak Tourwinner Jacques Anquetil, Eddy Merckx, Bernard Hinault as ok Miguel Induráin. Induráin harr vör Armstrong as eenzig Fohrer fiev upnannerfolgend Siege (van 1991 bit 1995) schafft. Armstrong domineer dat Rennen binah düütlicher as tovör un leet mit mehr as söss Minüüt Vörsprung up den Tweeten, Andreas Klöden, sünners aber dör sien insgesamt fiev Deelstreckensiege, dorvan dree in Reeg, kien Twiefel an sien Stärke. De Oord un Wies, mit de he bi jeder enkeld Deelstreck um den Sieg kämpen dee, as ok sien Överlegenheit hebbt hüm Verglieken mit den faken as „Kannibalen“ betekenten Eddy Merckx in.
Ok wurr sien Verhollen in’t Rennen kritiseert: So hett Armstrong bi de Tour 2004 mehrfak de Utrietversöök vun de för hüm in’t Gesamtklassement vullkommen ungefährlichen Fohrer Filippo Simeoni ünnerbunnen, de in‘ Doping-Prozess tegen de de beid Fohrer behanneln Dokter Michele Ferrari utseggt harr. Armstrong hett Simeoni anschuldigt, dat de leegen dee, beid stunnen sück in Verfohren wegen Verleumdung un Tüügeninschüchtern tegenöver, de aber instellt wurrn.
Af 2005 wurr dat Team nah fievjohrig Tosommenarbeit vun US Postal in Discovery Channel umnömmt. De US-amerikaansch Post harr sück nah de Kritik an hör Sponsorengagement ut den Profisport torüchtrucken. Armstrong wunn de Tour dat söbente Mal. Nah de Siegerehrung hull he up den Podium to’n Afsluss vun sien Karriere en Reed, in de he all dankt hett, de sien Siege mögelk makt harrn. Wiederhen hett he sück ok bi Ivan Basso un Jan Ullrich bedankt, de neben hüm up dat Podium stunnen. He wull ok wiederhen as Fan den Radsport erhollen blieven. Armstrong sien Spood un sien Tour-Rekord sünd ok immer verbunnen mit sien sportlich Leiter Johan Bruyneel un sien Trainer Chris Carmichael.
Darte Profikarriere: 2009–2011
In‘ September 2008 hett Armstron mitdeelt, dat he af 2009 weer as Profi fohren wull, he wull an den Giro d’Italia un de Tour de France deelnehmen.
An‘ 23. März 2009 wurr Armstrong bi de eerste Deelstreck vun de Vuelta a Castilla y León in en Massenstörrt verwickelt un hett sück dorbi dat Slöötelbeen braken. Experten harrn hüm dat nich totroot, aber bi den Giro keem he dornah up Platz 12 in de Gesamtwerten mit man blots 15 Minüüt Rückstand up den Gesamtsieger. Bi de tour de France in dat glieker Johr keem he noch mal up den darten Platz mit en Rückstand vun 5:24 Minüüt up sien spaanschen Teamkollegen un Kapitän Alberto Contador.
An‘ 23. Juli 2009 geev Lance Armstrong bekannt, dat he in de Saison 2010 för dat nee grünnd Team RadioShack starten wull.
Dopingvorwürfe
In dat Johr 2005 wurrn eerstmals Doping-Vörwürfe tegen Armstrong bekannt, nah de he all 1999 dopt hemm sall. He hett dat immer bestreeden un richtig nahwiesen kunn man hüm dat bit hüüd nich.
Minto
Minto betekent
Minto is de Familiennaam von
Bydlinski
Bydlinski oder Bydliński is de Familiennaam von
Fritz Stavenhagen
Fritz Ernst August Stavenhagen (* 18. September 1876 in Hamborg; † 9. Mai 1906 in Grootbossel) weer en plattdüütschen Schriever.
Haapkylä
Haapkylä is de Familiennaam von
(707) Steina
(707) Steina is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 22. Dezember 1910 vun den düütschen Astronom Max Wolf in Heidelbarg opdeckt worrn is.
Fritz Stavenhagen
Stavenhagen is 1876 in Hamborg as Söhn vun en mekelbörgschen Kutscher boren. He lehr Drogist in Blanknees un op Finkwarder un dee sik in München un Berlin as Autodidakt wiederbillen. Sien Leven dee he man eben so dör dat Teknen vun Skizzen un dat Schrieven vun Vertellsels för Daagbläder bestrieden. 1902 harr he Anna Müller heiraadt, de ut Emden stammen dee.
thumb|Sien Graff in Ohlsdörp In Berlin hett Otto Brahm, de Baas vun dat Düütsche Theater, em fördert un em Geld togeven, dat Stavenhagen sien Situatschoon opbetern dee. Vun 1905 af an weer he Dramaturg an dat Berliner Schillertheater. Doch lang kunn he disse Arbeit nich mehr maken, he is 29 Johr oolt doodbleven, he harr dat an’e Gall. Begraven liggt Stavenhagen op’n Karkhoff Ohlsdörp in Hamborg.
(707) Steina
De Asteroid is na en Fabrikdirekter Stein nöömt, de Geld för de Steernwacht Breslau spennt hett.
Fritz Stavenhagen
Stavenhagen weer Naturalist un stünn in de Traditschoon vun Ludwig Anzengruber un Gerhart Hauptmann.
Abbate
Abbate is de Familiennaam von
Fritz Stavenhagen
Na em weren ok de Stavenhagen-Pries vun’n Neddersassischen Bühnenbund un de Fritz-Stavenhagen-Pries (1959 bet 1982) vun de Alfred-Toepfer-Stiftung F.V.S. nöömt.
Abbate
Kiek ok bi: Abate.
Fritz Stavenhagen
In Grootbossel hebbt se de Königsstraat, in de he toletzt leven dee, 1925 in Stavenhagenstraat ümdöfft. Siet 1962 heet en oolt Herrnhuus in Grootbossel, dat as Kulturhuus bruukt warrt, ok Stavenhagenhuus. Blangen dat Stavenhagenhuus steiht en Statue vun Fritz Stavenhagen.
(707) Steina
Kiek ok
List vun de Asteroiden
Tannatt William Edgeworth David
Leven un Wark
He hett de Magdalen College School, Oxford, besöcht un 1881 sien Afsluss as B.A. makt. 1882 is Tannatt William Edgeworth David nah Australien utwannert, um en Stäe as Geodät vun de Geological Survey of New South Wales antotreden; dat folg en Professur för Geologie an de Universität vun Sydney van 1891 bit 1924. Sien eegentlich Interessenrebeet weer aber de Feldforschung, so hett he sück 1897 an en Expeditschoon up dat Funafuti-Atoll bedeeligt, wo he dat Enstahn vun Korallenriff-Formatschonen in’ Pazifik ünnersöen dee.
1886 hett he de Köhlenfelder in dat Hunter Valley in New South Wales opdeckt.
Tüschen 1907 un 1909 nehm he an de Nimrod-Expeditschoon ünner Ernest Shackleton deel. Dorbi gelung dat en Grupp, to de David, Douglas Mawson, Alistair Mackay, Jameson Boyd Adams un Eric Stewart Marshall hörrn deen, 1908 de Erstbestiegen vun den Mt. Erebus, den eenzigen Vulkan in de Antarktis. 1909 harr he maatgevlichen Andeel an de Lokaliseeren vun den magnetischen Süüdpool.
Torüch in Australien, hett David över 150 Lehrböker verfaat, de bedüüdensten dorvan sünd „Geographical Notes of the British Antarctic Expedition“ (1909) un „The Geology of Australia“ (1932).
Ehrungen
David wurr 1900 as Liddmaat („Fellow“) in de Royal Society upnommen. 1910 wurr he Companion vun den Order of St Michael and St George. 1920 wurr he to’n Ridder slahn (Knight Commander vun den Order of the Bath). Vun de Royal Society of New South Wales kreeg he 1917 de Clarke-Medaille. Dorto keemen mehrere Ehrendokterwürden. 1934 as he storven weer, kreeg he vun de Commonwealth-Staaten en Staatsbegräbnis.
Privates
David weer verheiraadt un harr dree Kinner (een Söhn un twee Dochters).
19. Johrhunnert
thumb|300px|Dat Düütsche Kaiserriek warrt utropen in den Spegelsaal vun Versailles
Dat '''19. Johrhunnert''' fangt an up’n 1. Januar 1801 un geiht to Enn up’n 31. Dezember 1900. Dat warrt to dat Tietöller vun de Nutiet torekent.
Kulturgeschicht
In de Kunst un Kultur gifft dat na de franzöösche Revolution eerst mal de Romantik un dat Biedermeier. Ok de Klassizismus is noch in’e Gängen. In Berlin arbeit’ Karl Friedrich Schinkel an klassizistisch Formen un finnt to desülbige Tiet de Neegotik ut. Later kummt dor de Neeromanik to un an't Enn vun't Johrhunnert ok de Eklektizismus. In de Musik sünd Ludwig van Beethoven, Franz Schubert, Robert Schumann, later Johannes Brahms un Richard Wagner Künstler mit groden Erfolg. An’n Anfang vun dat Johrhunnert sünd Schrievers as Schiller un Goethe ganz wichtig, later kaamt Theodor Fontane, Theodor Storm un annere up. In de plattdüütsche Literatuur sünd Fritz Reuter un Klaus Groth, man ok John Brinckmann wichtig.
Philosophie un Geschicht vun den Geist
De Rationalismus vun de Aufklärung warrt afleggt. Fichte, Schelling un Hegel sünd Philosophen, de in düsse Tiet den Düütschen Idealismus utarbeiden doot. Later schrievt Marx un Engels öber de Idee vun den Kommunismus un Schopenhauer bringt de Idee up, datt allens gor keen Sinn hett. An’t Enn vun’t Johrhunnert schrifft Friedrich Nietzsche siene famosen Gedanken up un dat warrt seggt, datt he de Vader vun den Nihilismus is. In de tweede Hälft vun düt Johrhunnert kriegt de Ideen vun de Naturwetenschuppen een swaar Gewicht.
Politik
In’n Anfang vun düt Johrhunnert steiht Napoleon Bonaparte. Ünner sien Herrschup is allerwegens in Düütschland toeerst mal de Franzosentiet. As he 1815 ünnerkregen warrt, gifft dat allerwegens in Europa eerst mol de Restauration. 1830 un eerst Recht 1848 gifft dat verscheden Revolutionen in Europa. Dor warrt aber nix vun. Düütschland kümmt tosamen na den Krieg gegen Frankriek 1870/1871. De König vun Preußen warrt denn as Kaiser vun dat Düütsche Riek utropen. Mit dat Osmaansche Riek geiht dat duchtig bargdal. De groden europääschen Mächten nehmt sik allerwegens Kolonien. In de USA weert de Indianers meist utrott'. De verscheden Länner un Staaten vun Italien weert vun Giuseppe Garibaldi mit Gewalt innahmen un as Königriek Italien ünner de Hand vun Vittorio Emmanuele II. vereent.
Lafarge
Lafarge betekent
Lafarge oder LaFarge is de Familiennaam von
Kiek ok bi: La Farge, Lafargue.
Dudek
Dudek is de Familiennaam von
Pringy
Pringy betekent
Cheyenne (Volk)
mini|Gesichter vun dat Cheyenne-Volk De Cheyenne sünd en Volksstamm vun Indianer ut Noord-Amerika, de ehre Vörfohren inst in’ Westen vun de Groot Seen leevt hemm, de aber tosommen mit de kulturell aber ok spraaklich verwandten Arapaho unner den Druck vun de mit Gewehren utstatt un militärisch överleegen Ojibwe un Assiniboine nah Westen und Südwesten utwieken mussen; af 1750 weern de beid Völker de dominante militärische as ok politische Macht vun de Central Plains un de Front Range in’ Westen vun Nebraska un Kansas, in’ Südosten vun Wyoming as ok in’ Osten vun Colorado.
Historsch sehn weern se eng Verbünnd vun de Arapaho, de Arikaree un later (vun hör instig Feinde) de Lakota Sioux, Comanche, Kiowa un Plains Apache. To hör traditschonell Feinde tellen de Shoshone, Ute, Osage un Pawnee un ganz besünners hör Ierzfeinde, de Crow.
Achternbusch
Achternbusch is de Familiennaam von
Cheyenne (Volk)
Naam
De Naam „Cheyenne“ stammt vermootlich ut de Beteeken Šahíyena ut de Spraak vun de Dakota Sioux (Náhtovonaho – „Nördliche Sioux“) un de Assiniboine un bedüüd „lütt Šahíya“. Ofschons de Identität vun de Šahíya nicht bekannt is, meenen völ Stämme, dat dormit entweder de Cree oder de Anishinabe (Ojibwe oder Chippewa) (de Cheyenne hemm de: Sáhea'eo'o nömmt) meent sünd oder en Volk, dat as de Cree, Anishinabe un Cheyenne der Algonquian-Spraakfamilie anhörrn dee. Ok de Assiniboine hemm hör Šahíyena nömmt, de Lakota Sioux Šahíyela, de Arikaree hemm hör as Šaahéʾ kennt, de Skidi-Föderatschoon vun de Pawnee as Sáhi un de Südlichen Bands vun de Pawnee as Sáhe oder ok as Cárarat. De Volksetymologie för „Cheyenne“ bedüüt „en beeten as en frömd Spraak“ oder „Volk mit en frömd Spraak“ (wörtlich (översett): „Rootsnacker“).
John La Farge
John La Farge is de Naam von
Kommun Steinkjer
De Kommun Steinkjer (saamsch: Stientjie) is ene Gemeend in dat Amt Noord-Trøndelag in Norwegen. Se hett 20.477 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 1.563,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Steinkjer. De Kommun is bi de Fraag Bokmål-Nynorsk neetral.
John La Farge
* John La Farge (1835–1910), US-amerikaanschen Künstler,
Clay County (Noord-Carolina)
Clay County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Noord-Carolina. He hett 10.587 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 557 km². De Sitt vun de Verwalten is in Hayesville.
Cheyenne (Volk)
Naam
De spraaklich, kulturell as ok politisch eng assozieerten Arapaho hemm de Cheyenne dorgegen as Hítesííno’ (“scarred ones” – „Jene, de Angst hemm“, „Jene, de verschreckt sünd“) nömmt.
Kommun Steinkjer
De Kommun grenzt in’n Noorden an Namdalseid un Overhalla, in’n Noordoosten un Oosten an Snåsa, in’n Süden an Verdal, un in’n Westen an Inderøy un Verran.
Clay County (Noord-Carolina)
Historie
De Kreis is 1861 grünnt worrn.
Cheyenne (Volk)
Naam
De Cheyenne Nation oder Tsêhéstáno entstunn luut hör Överleefern ut oorsprünglich dree verbünnd Stammen, den Só'taeo'o oder Só'taétaneo'o (begäng is: Suhtai oder Sutaio; Eentahl: Só'taétane), den Tsétsêhéstâhese (begäng is: Tsitsistas, Eentahl: Tsétsėhéstaestse) un den sück dissen later anslooten Masikota (Cheyenne-Lakota), de sück later in wiedere Bands updeelt hemm bzw. wiedere Bands vun Nahberstammen upnommen hemm. De Bedüüden vun de Naam Tsétsêhéstâhese is bit hüüd umstreeden, eenig Cheyenne meenen, de leit sück irgendwie vun tsétsėhestase („Jene, de as wi sünd“ bzw. „Jene, de uns glieken“) af. Hüüd wurrd aber de Bedüüden meest eenfack as „Volk“ weddergeven.
Kommun Steinkjer
Demografie
2004 weren 2,3 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.