cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ludwig Beck
Generalstaffchef vun dat Heer
miniatur|Ludwig Beck, 1936 In‘ Oktober 1933 wurr Beck Chef vun dat Truppenamtes in dat Riekswehrministerium, 1935 Generalstaffchef vun dat Heer. Nah en kört Tiet kreeg he an‘ 1. Oktober 1935 den Dienstgrad General der Artillerie. As Generalstaffchef weer he neben anner Militärs för de Uprüstung vun dat Heer tostännig. In‘ Juni 1937 keem he to Gesprächen mit Marschall Pétain, General Gamelin un Kriegsminister Daladier in Paris tosommen. Nahdem Adolf Hitler an‘ 5. November 1937 vör den Rieksbutenminister (Konstantin Freiherr von Neurath), den Oberbefehlshaber vun de Wehrmacht (Werner von Blomberg) as ok den Oberbefehlshaber vun dat Heer (Werner von Fritsch), de Kriegsmarine (Erich Raeder) un de Luftwaffe (Hermann Göring) sien Kriegsteelen apen dorleggt harr, hett Beck de Afsicht vun Hitler kritiseert, de Tschechoslowakei so gau as mögelk antogriepen. He funn Hitlers Dorlegungen niederschmetternd, as Hoßbach hüm en Kopie vun sien Schrift wiesen dee. Beck hett woll nich grundsätzlich en Expansion in Richtung Öösterriek un Tschechoslowakei aflehnt, hüm hett aber gewaltig de Verantwortungslosigkeit, mit de Hitler bereit weer, Düütschland in en Krieg mit de Westmächten to führen, entsett. In en lateren, schriftlichen un teihn Punkte umfaatend Kritik stell he dat as wünschenswert dor, dat Militär an de Entscheedungen över Krieg un Freeden to bedeeligen.
1938 hett Beck versöcht, en gemeensam Vörgahn vun de Generalität tegen de Kriegsplanungen vun Hitler to organiseeren und hett von Brauchitsch den slooten Rücktritt vun de Generalität vörslahn, falls Hitler wiederhenn up den Krieg drängen dee. Dat ansluutend Generalsdrapen an‘ 4. August 1938 wies, dat alle Kommandierenden Generale en sück utwietend Krieg to dissen Tietpunkt as Katastroph ansehn dee. Bi de Fraag, of en Angreep up de Tschechoslowakei unvermeidlich ok to’n Konflikt mit de Westmächten führen dee, hebbt hüm blots de Generäle Busch un von Reichenau dorgegen spraken. As Reichenau kört dorup Hitler vun dat Drapen bericht hett, hett Hitler de verlangt, dat de Generalstaffchef afberopen wurr. All in de Blomberg-Fritsch-Krise harr he en Minister anvertroot, dat de eenzig Offizier, för de he bang weer, Beck weer: „Der Mann wäre imstande, etwas zu unternehmen.“ An‘ 18. August 1938 hett Beck dorüm beden, vun sien Stellung enthaben to wurrn un hett de Dienstgeschäfte an‘ 27. August an Franz Halder, hett aber up Bitten vun Hitler up de apenlich Bekanntgaav vun sien Demission verzicht, wat hör de politisch Symbolkraft nehm. Mit Wirkung van‘ 1. November 1938 wurr he Generaloberst.
Wedderstand un Dood
In de folgend Johren hett sück Beck in‘ Wedderstand tegen den Natschonalsozialismus engageert. Während de Kriegsjohren leev he torüchtrucken in sien Berliner Wohnung. De Generäle un Marschälle gungen hüm woll ut’n Weg, aber mehr un mehr wurr sien Wohnung to en Zentraal vun den lütten Krink vun de natschonalkonservativen Wedderstand. Se wurr ständig vun de Gestapo observeert. Neben Carl Friedrich Goerdeler wurr Beck to en zentraal Figur vun den Wedderstand. An‘ 8. Januar 1943 keemen eerstmals Vertreder vun den militärischen un zivilen Wedderstand, ünner annern vun den Kreisauer Krink, ünner de Leitung vun Beck in de Berliner Wohnung vun Peter Graf Yorck von Wartenburg tosommen, um hör internen Ünnerscheeden in de Beoordeelung vun dat Regime, wu man dat Regime wegkriegen kunn un to de tokünftig Rull vun Düütschland in Europa ananner antoglieken. Bi dit geheim Drapen wurr Goerdeler as Kanzler vun en Övergangsregeeren akzepteert. Beck weer in lateren Vereenborungen vun de Wedderstandskämper as nee Staatsböverhaupt (Reichsverweser) vörsehn
Nahdem de Anslag up Hitler scheefgahn weer wurr de Wedderstandsgrupp um Beck an de sülvig Dag kört vör Middennacht in‘ Bendlerblock in Berlin fastnommen. Hüm sülvst wurr nah eegen Bitten dör Generaloberst Friedrich Fromm de Gelegenheit to Selbsttötung geven. Nahdem dat aber tweemal fehlslahn weer, hett Fromm en Offizier den Befehl geven, de all Starvenden dood to scheeten. „Doch der erklärte sich dazu außerstande und gab den Befehl an einen Feldwebel weiter, der Beck in ein Nebenzimmer zog und dort erschoß.“ So entgung Beck en demütigend Verhandlung vör den Volksgerichtshoff ünner Roland Freisler wegen Hoochverrat, as se ünner annern Generalfeldmarschall Erwin von Witzleben un Generaloberst Erich Hoepner erdulden mussen.
Becks Liek wurr, tosommen mit wiederen Opfern vun den 20. Juli, up den Alten St.-Matthäus-Karkhoff in Berlin-Schöneberg begraben. Wenig later wurrn de Dooden vun de SS exhumeert, in dat Krematorium Wedding verbrannt un de Asch up de Rieselfeldern verstreet.
Gedenken
Gedenktafeln gifft dat in de Gedenkstätte Deutscher Widerstand in’ Bendlerblock in Berlin (siet 1960), an der Villa Beck in Wiesbaden-Biebrich (seit 1964) un an Becks sien vörmalig Wahnhuus Goethestraße 24 in Berlin-Lichterfelde.
1956 övernehm de kört tovör grünnd Bundeswehr de NS-Ordensburg in Sonthofen (Allgäu), de to Hitlers Tieden baut wurr un as Adolf-Hitler-Schule vun de NSDAP bruukt wurr, as Kaserne un geev hör de Naam Generaloberst-Beck-Kaserne.
1964 hett de Düütsch Bundspost en vun E. un Gerd Aretz gestalt Breefmark ut en Block to’n 20. Johrsdag vun den 20. Juli 1944 widmet.
Film
Ludwig Beck wurr in Films ünner annern vun folgend Schauspeler dorstellt:
Sex
Bi’n Minsch gifft dat ditwegen ok vele Speeloorden vun Sex, bi de de Minsch sik gor nich foortplanten kann.
Afloop
Wenn Mann un Fro sik eenig sünd, dat se Sex hebben wüllt, denn geiht dat ganze faken mit en Vörspeel loos. Dat is allens sowat as Küssen, Striekeln, Kuscheln, wat noch keen Sex is. För’n Sex schall de Penis vun’n Mann hart wesen, de Körper mutt dor bannig veel Blood rinpumpen. Dat dat passeert, mutt he eerstmaal en beten erregt wesen. Dor is dat Vörspeel ok för. Bi de Fro warrt dör de Erregung de Vulva un Vagina fuchtig. Wenn dat denn sowiet is, denn stickt de Mann sien hart Penis bi de Fro in de Vagina. Denn bewegt he em vör un trüch. Dör dat Rieven warrt de Nervenennen in Penis un Vagina reizt un bi Mann un Fro schütt de Körper Hormone ut. Wenn dat mit de Hormone jümmer mehr warrt, denn kummt irgendwann de Orgasmus. De Orgasmus is mit en dull Glücksgeföhl verbunnen. Bi den Mann sprütt denn dat Spermien, dat in de Klöten produzeert warrt, ut’n Penis rut. Disse Spermien kamt nu in de Vagina. Dor maakt se sik denn op’n Padd in de Boormudder un wenn dor graad en Eizell binnen is, denn vereent sik de Saatzell, de toeerst dor is, mit disse Eizell un binnen negen Maanden kann dor en lütt Baby rutkamen.
Annere Formen
Bi’n Analsex löppt dat en beten anners. Dor stickt de Mann sien Penis nich in de Vagina, he stickt em bi de Fro oder bi en annern Mann in’t Oorslock. Bi’n Oralsex nimmt de een den Penis vun’n annern in’n Mund un lutscht dor an oder lickt an de Puus vun en Fro. Dat gifft ok noch en ganz Reeg annere Methoden, woans de Geslechtsdelen reizt warrn köönt. All disse annern Formen sünd rein för’n Spaaß an Sex, de bioloogsche Zweck, Kinner to kriegen, geiht bi disse Formen verloren.
Dat gifft verschedene sexuelle Orientierungen. ’Keen Sex mit een Minsch vun dat annere Geslecht hett, de warrt heterosexuell nöömt. Minschen, de sexuell op Lüüd vun dat sülve Geslecht orienteert sünd, warrt homosexuell nöömt. Wenn een sexuell an beid Geslechter intresseert is, denn is he bisexuell, is de Person nich an Froonslüüd un nich an Mannslüüd intresseert, denn is se asexuell. Blangen de Orientierungen op Geslechter gifft dat noch Orientierungen op bestimmte Objekte oder sexuelle Speeloorden. Dat sünd Fetischismen, wenn to’n Bispeel en Minsch Fööt oder bestimmte Klamotten afsünnerlich sexuell erregend finnt.
Moral
Normalerwies warrt Sex vun Mann un Fro maakt, wenn de sik geern hebbt. Bi de Moral gifft dat aver ganz verschedene Ansichten in verschedene Kulturen oder ok binnen de Sellschop. De mehrsten Kulturen, de de Entwicklungen in de westliche Sellschop in de lesten poor Johrhunnerten, de dorto bidragen hebbt, dat in Europa un Noordamerika de Sexualmoral lockert oder tominnst Privatsaak is, nich mitmaakt hebbt, hebbt faste Regeln, wat Sex angeiht. ’Keen sik an disse Regeln nich hollen wull, de müss dor mit reken, dat he sien Status in de Sellschop verlieren dee. Faken weer de Norm, dat een Mann un ene Fro heiraden doot (Monogamie) un eerst na de Heiraat Sex hebben dröfft. Annerwegens geev dat ok vele Kulturen, bi de een Mann mehr Froon heiraden dröff (Polygamie). Dat de Fro mehr as een Mann heiraden dröff, weer ganz roor. Dat weer aver meist jümmer so begäng, dat Sex eerst okay weer, wenn se sik verspreken deen.
De Kultur in’t Avendland hett disse Regel afleggt. Sex vör dat Heiraden is begäng. Dör de opkamenen Methoden, dat swanger warrn to verhinnern (Kondome, de Antibaby-Pill etc.) is ok de Gefohr lütter worrn, dat de Fro swanger warrt. Vördem weer de Dreevkraft achter de Sexualmoral dat Problem, dat de Fro jümmer dat ökonoomsche Risiko harr, swanger to warrn. Se müss jümmer oppassen, dat se nich mit den verkehrten Mann Sex harr, dat se villicht naher alleen mit en Kind is. As dit Risiko wegfüll oder tominnst ringer worrn is, de Fro kunn jo nu planen, dor weer ok en Sexualmoral mööglich, de mehr toleet.
Ene Sünnerform is de Prostitutschoon. De Fro (oder weniger faken de Mann) kriggt Geld dorför, dat anner Lüüd mit ehr Sex hebben dröfft. Dit Gewarv weer aver to meist all Tieden nich good ansehn, aver tominnst faken geduldet.
Öller
Intress för un de Fähigkeit to reproduktiv Sex fangt in’e Pubertät an. De liggt so wat groff bi en Öller vun 12 bet 16 Johr. Dat hingt aver ganz dull vun Geslecht, Afstammung un Ernährung af un de Tiet kann stark varieren. Bet to’n eersten Sex duurt dat denn noch meist en beten, de Dörsnitt liggt bi üm un bi 16 Johr.
Vun dat Gesett her
In Düütschland is Sex mit Kinners ünner 14 Johr na § 176 StGB (Sexuell Missbruuk vun Kinner) verbaden. § 182 StGB regelt den Sexuellen Missbruuk vun Jugendliche. Dat is denn de Fall, wenn de een öller as 18 Johr is un de annere 14 oder 15 Johr is un de öllere de jüngere Person ehr Unerfohrenheit utnütt. Alle annern Konstellatschonen sünd verlööft.
In vele Länners gellt ok annere Schuulöllers bi gliekgeslechtlichen Sex. In Düütschland worr dat Schuulöller för de Homosexuellen eerst 1994 an dat Öller vun de Heterosexuellen angleken.
Dieudonné Smets
Dieudonné Smets (* 17. August 1901 in Heure-le-Romain; † 29. November 1981 in Oupeye) weer en belgisch Radrennfohrer.
Smets weer Profi in de Johren van 1926 bit 1937. Vun hüm is wenig överleefert. In 1926 wunn he aber dat Rennen Lüttich-Bastogne-Lüttich, wat woll sien gröttste Spood weer. In dat sülvig Johr wunn he aber ok noch de belgisch Straatenmeesterschap vun de Fohrer, de to kien Profimannschap hörrn deen.
Boom (Mehrdüdig Begreep)
Boom betekent
Boom is de Familiennaam von
Verwaltungsgemeenschop Schillingsfürst
In de Verwaltungsgemeenschop Schillingsfürst in’n Landkreis Ansbach, Middelfranken, Bayern, hebbt sik düsse Gemenen tohoopslaten, üm jemehr Verwaltungssaken uttoföhren:
Seet von de Verwaltungsgemeenschop is Schillingsfürst.
Grunge
duum|Singer vun [[Nirvana (Grupp)|Nirvana, Kurt Cobain, in 1992.]] Grunge (plattdüüsch: „Schiet“, „Dreck“) betekent en Musikstil, de siet ruchweg Anfang vun de 1990er Johren begäng is un sien Wörteln un Anfäng in de US-amerikaanschen Undergroundbewegen hett. Grunge weer deelweis ok as „Seattle-Sound“ betekent un grippt düchtig op Elementen vun’n traditschonellen Rock, Punk, Metal un Hard Rock torüch.
Tyypsche Kläng
De „Grunge-Sound“ sett sik vör allen ut Elementen vun de Rockmusik ut de 1970er Johren un Punkrock tohopen. Dorto kummt en beten Inwirken vun’n Heavy Metal, de aver’n ünnerordente Rull speelt. Eenige Gruppen bewegt sik ’n beten mehr in Richt Metal (Soundgarden, Alice In Chains), wiel annere sik mehr to’n Punkrock-Influss wennt hebbt (Nirvana, Mudhoney, 7 Year Bitch). Liekers is bi all Grunge-Gruppen ut Seattle de tyypsche „Seattle-Sound“ optofinnen.
Historie
As Ümschrieven för en Musiktyyp keem de Begreep „Grunge“ dat eerste mol in de 1960er un 1970er Johren op, üm den Stil vun eenige Gruppen to beschrieven. Grunge weer dormols aver weniger as’n Ünnerstil sehn, man mehr as’n passen un markig Woort för en Klang, de sik ruug un dreckig anhören de. Neil Young (& Crazy Horse), The Stooges un The Velvet Underground sünd in de Tiet to’n Bispeel sünners opfallen in’n Vergliek mit annere Gruppen, vun wegen dat se teemlich geern experimenteert hebbt, wat Feedback-Effekten angüng. Dormit sünd akustische Trüchkoppeln sünners bi de E-Gitarr meent. Bito hett jemehr Gitarrenspeel faken weniger glatt un püük anlaten as bi de musikaalschen Referenzen vu disse Johrteihnten. De Klang schüll veel mehr rauh un nich slepen wirken, wat dör dat Insetten vun Tarreffekten in’n Vördergrund stellt worrn is. De Opnahmen weern normalerwies ok blots wenig oder gor nich in’t Studio opbereit, so dat de Musik allgemeen „unkonventschonell“ un „unafhangig“ wirken de. Disse Stil hett den Klang vun de Musikszeen in Seattle präägt, de to’t Enn vun de 1980er un Anfang vun de 1990er Johren opkamen is. Eerst in disse Tiet un dör de stiegende Popularität vun Musikgruppen as Nirvana, Pearl Jam, Alice in Chains oder Soundgarden is „Grunge“ ok as Begreep för en Musikricht un Ünnerstil vun de Rockmusik bruukt worrn.
To de eersten Gruppen, de op dit Rebbet experiemnteert hebbt, höören Wipers un Mission of Burma den jemehr Stil in de laten 1970er un fröhen 80er Johren de vörrangigen Punk-Hörers to rockig oder – in’n Fall vun Mission of Burma – to kumplex weer. Later keem Hüsker Dü, de jemehrn Oorsprung in de Punkszeen harrn. Se vermischen de Energie vun’n Punk-Rock mit dat kumplexere Songwriting vun’n Rock un hebbt dormit Mitt vun de 1980er Johren en grötter’t Publikum ansnackt. Een Schritt wieter güng Dinosaur Jr., de mit jemehr Neeg to’n klassischen Rock in’n Stil vun Neil Young un en bannig överstüerten Gitarrenklang mit Wah-Wah-Effekten in’n Stil vun’n Garaaschenrock vun de 1960er Johren opfallen sünd. Influss geven ok Sonic Youth, Big Black, Butthole Surfers un annere Vertreders vun’n Noise-Rock. Den Utslag hebbt de Publikatschonen vun hele Plattenlabels geven as to’n Bispeel Homestead Records, SST Records oder Amphetamine Reptile. Prägt worrn is de Szeen dör College-Rundfunksenners, de disse Independent-Musik faken speelt hebbt. Dorto keem ok de provinzielle Oort vun de Gegend üm Seattle – en Rebeet woneem blots unbekannte Musiker en Mööglichkeit för’n Optritt söken deen.
Mitt vun de 1980er Johren hett sik en Karn in de Szeen vun Seattle billt, wo blangen Green River, Soundgarden un The U-Men ok The Melvins tohören deen. De Begreep „Grunge“ as Beteken för den Stil is ok to disse Tiet tostannen kamen.
1988 is in Seattle de Sub Pop Singles Club grünnt worrn. Dat is en Plattenlabel, op dat de eersten Opnahmen vun öörtliche Gruppen as Tad, Mudhoney, Nirvana und Soundgarden rutkamen sünd. En groten Deel vun de Opnahmen is vun Jack Endino produzeert worrn, und dorbi hett sik en Klang rutkristalliseert, de för egent hollen worrn is, üm em as „Seattle-Sound“ op’n Markt uttoweerten. Een Johr later is en Musikjournalist vun’t britische Magazin Melody Maker op disse Produkschonen stött, de in’n März 1989 den groten Artikel „Seattle, Rock City“ spublizeert hett. in Seattle hett disse Bericht för groot Weeswark sorgt, wiel de Rest vun d Welt eerst nich so groot Intresse wiesen de. Man, dat hett sik op’n Slag ännert, as im September 1991 dat tweete Nirvana-Album, Nevermind, rutkamen de. Utlöser vun den Grunge-Hype weer dat Leed Smells Like Teen Spirit, de op dat Album to finnen weer. Dör dat fakene Insetten vun dat Musik-Video dorto op den Musik-Senner MTV is dat Leed gau en Hit worrn. De Musikindustrie un de Medien füngen nu an, en groot Intresse to entwifkeln för jeedeen in Seattle, de Gitaar spelen künn. De Tietschrift Spin hett dat in de Dezember-Utgaav 1992 mit de Wöör beschreven: „Seattle is to Tiet för de Rockwelt, wat Bethlehem för dat Christendom is.“ Gruppen ahn Plattenverdrag sünd op mol ünner Verdrag nahmen worrn, annere Gruppen, de al bi’n Independent-Label ünner Verdrag stünnen weern mit Verdriefsverdräg an de groten Plattenfirmen wieterreckt. So lööp dat Kommerzieliseeren vun disse Szeen bannig gau af. Opfallige Kledaaschen as dat Flanellhemd weern as ne’e Mood verköfft. Dorbi weern Flanellhemmen in’n Alldag vun dat Ümfeld vun Seattle al Johrteihnten lang en geern dragen Kledaasch bi junge un olle Lüüd, un so en eenfacke Saak ut’n Alldag to’n Dresscode vun de neven Grunge-Szeen.
Nich blots dör den Dood vun den Singer vun Nirvana, Kurt Cobain, in’n April 1994 güng de Grunge denn gau wedder op’t Enn to. Oorsaken weern ok de jümmer grötteren persönlichen oder musikaalschen Ünnescheden binnen eenige vun de Gruppen, de dör den Druck vun buten döe de Presse un de Medien noch tosätzlich anheizt weern. De Musikindustrie hett den Begreeep „Grunge“ gegen den ne’en Begreep Alternative uttuuscht. Dörmit is de Szeen apen maakt worrn för ne’e Gruppen un ok för stilistische Varianten.
Kritik
De Medienrummel üm den Grunge weer bi de Kritikers en geern nahmen Teel to’n Angriepen. De Entwickeln wies, woans de Musikindustrie mit en handvull Gruppen un jemehr Optreden in Hensicht op dat Utsehn un Verhollen, en Hype produzeert hett, vun den se vundaag noch leevt. Man, blangen den wünschten Effekt, neemlich in den Middelpunkt vun’t apentliche Wohrnehmen to kamen, geev dat ok slechte Aspekten. So keem dat, dat sik na’n Doof vun Cobain vele Grunge-Gruppen oplööst hebbt (Tad, Screaming Trees u. a.) oder ut’n Blick vun de brede Masse verswunnen sünd.
Filmwarken
Filmen, de wat mit de Grunge-Musik ut Seattle direkt to doon hebbt oder bargt, sünd ü.a.:
Leckwitz
Leckwitz betekent
Ian Bannen
Ian Bannen (* 29. Juni 1928 in Airdrie, Lanarkshire, Schottland; † 3. November 1999 in Knockies Straight, Loch Ness, Schottland) weer en schottischen Film- un Theaterschauspeler.
Leven un Wark
Bannen weer de Söhn vun en schottischen Afkaat. He hett in de British Army deent un dat Ratcliffe College in Leicestershire besöcht. Eerste Bühnenarbeiten hett he 1947 in Dublin maakt, güng dorna aver na London, woneem he Liddmaat vun de Royal Shakespeare Company worrn is. Sien Filmdebüt geev he 1951 mit en lütte Rull in dat Filmdrama Pool of London. He harr dorna tallrieke Anbotten bi’n Film, he hett in tosamen mehr as hunnert Produkschonen mitspeelt. To sien besten Frünnen tellen Richard Harris un Peter O’Toole.
Vun 1976 bit to sien Dood weer he mit de britischen Marilyn Salisbury verheiraadt. De Eh bleev ahn Kinner. In’t Öller vun 71 Johren bleev he bi en Autounfall an’n Loch Ness doot.
Utteken
Bannen weer söven mol för Filmpriesen vörslahn, dorünner ok eenmol för den Oscar in de Kategorie Best Nevendorsteller in’t Johr 1966 för sien Rull in den Film The Flight of the Phoenix. Wunnen hett he aver blots een Pries, neemlich in’t Johr 1999 den Golden Satellite Award in de Kategorie Best Dorsteller in en Speelfilm – Kummedie oder Musical för den Film Waking Ned Devine.
Kabuus
Kabuus betekent
Bassenfleet
duum|Luftbild von Bassenfleth (Bildmidd) 2012 Bassenfleet is en Dörp in de Gemeen Hullern-Twielenfleth, Samtgemeen Lüh in’n Landkreis Stood, Neddersassen. Dat Dörp liggt in Oolland an de Elv. Good kennt is de Oort vör allen ok för sien Sandstrand an de Elv.
Geografie
De Naveröörd sünd Stodersand in’n Noordwesten, Twielenfleet in’n Oosten, Hullern in’n Süüdoosten, Speersoort in’n Süden un Wöhrn in’n Westen.
Historie
Bassenfleet weer fröher de Seet von de Adelsfamilie von Plaat.
De Oort weer vör 1885 Deel von dat Amt Jörk un weer denn in’n Kreis Jörk. 1932 is dat an’n Landkreis Stood kamen.
Kultur
En Denkmaal för de Bassenfleter Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht bi’n Karkhoff in Twielenfleet.
Weertschop un Infrastruktur
Bi Bassenfleet steiht dat Kernkraftwark Stood, dat von 1972 bet 2003 lopen is un nu afbraken warrt. Von 1962 bet in de Johren 1980 lööp dor ok dat Kraftwerk Schilling, dat mit Swoorööl bööt worrn is.
För Bassenfleet is de freewillige Füürwehr Hullern-Twielenfleet (grünnt 1891) mit tostännig. Bet 2002 harr de Oort en egen Löschgrupp un Sprüttenhuus.
Verkehr
Bassenfleet is en Stratendörp an de Kreisstraat 32. In’n Westen löppt de Straat na Speersoort an de Landsstraat 140 un na Wöhrn an de Landsstraat 111 un in’n Oosten na Twielenfleet un denn an de Landsstraat 140.
Lüchtfüür
Dat Lüchtfüür Bassenfleet an de Elv hett von 1896 bet 1959 stahn. 1896 hett de Bo anfungen un an’n 1. November 1897 hett de Bedriev anfungen. Dat weer en 37 m hogen, sösskantigen Toorn ut Stahlgitter op en Steensockel. An’n 5. August 1959 hebbt se dat Lüchtfüür denn utdaan un den Toorn in’n November afreten.
Melchior Anderegg
thumb|Melchior Anderegg 1864 Melchior Anderegg (* 28. März 1828 in Zaun bi Meiringen; † 8. Dezember 1914 in Hausen bi Meiringen) weer en Swiezer Bargführer un de Eerstbestieger vun eenig bekannt Westalpen-Tippen. He kreeg 1856 tosommen mit Christian Almer as Eerst dat Swiezer Bargführerpatent, weswegen he − neben sien hervörragend alpinistisch Fähigkeiten − ok as „König der Führer“ betekent wurr. Anderegg führ meest engelsch Kunden, deren bekanntst Leslie Stephen weer, de Mitgrünner vun de engelsch Alpine Club.
Anner nennenwert Touren vun Melchior Anderegg weern:
Leclanché
Leclanché betekent
Leclanché is de Familiennaam von
Lecuona
Lecuona is de Familiennaam von
Kabus
Kabus betekent
Kabus is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Cabus, Kabos.
Amhaarsche Spraak
Amhaarsch is ene semitische Spraak, de vun üm un bi 17 Millionen Minschen vör allen in Äthiopien snackt warrt. Amhaarsch is de Spraak vun dat Volk vun de Amharen. Amhaarsch is Amtsspraak in Äthiopien un warrt dorvun ok vun veel Lüüd in Eritrea snackt, dat vördem to Äthiopien tohöörn dee. As Spraak vun Emigranten kummt Amhaarsch ok in Dschibuti, Kenia, Israel, Italien, Düütschland, de USA un welk annere Länner vör.
Das Boot
Das Boot is de Titel vun den düütschen U-Boot-Filmdrama ut dat Johr 1981. Dorbi hannelt sik dat um de Verfilmen vun den Roman mit glieken Naam vun Lothar-Günther Buchheim. Speelbaas weer Wolfgang Petersen. Von den Film gifft dat veer Faten mit ünnerscheedliche Läng.
Amhaarsche Spraak
Historie
De Spraak kummt ut de Region Amhara in’n Süüdwesten vun Wollo.Vun de Tiet vun Yekuno Amlak in’t 13. Johrhunnert af an weer Amhaarsch de Spraak vun’n König (lesana negus). So hett sik de Spraak mit de Tiet utbreedt. Hüüt is se de Moderspraak vun de Lüüd in de Regionen Noordshewa, Gonder, Gojjam un Wollo.
Das Boot
Inholt
De Film hannelt vun en Feendfohrt vun en düütsch U-Boot in’t Johr 1941 wiel den Tweeten Weltkrieg. De düütschen U-Bööt harrn de Opgaav, Hannelscheep tonichten to maken, de England mit Göder versorgt, de för’n Krieg bruukt weern. Man, de weern jümmer beter vun Zerstörers schuult, wat de Seeschlacht harder un gefährlicher maken de.
De Anfang vun’n Film wiest, as sik de Besatten vun dat U-Boot U 96 an’n Land in’t franzöösche La Rochelle düchtig en ansupen seit, vun wegen dat se den nächsten Dag wedder in’n Krieg schickt warrt. Mit an Boord geiht ditmol de Kriegsberichter Leutnant Werner, de sik eerst dorop freit, dat echte Heldendom kennentolehren, man gau al faststellen mutt, dat de U-Boot-Krieg nix mit Heldendom to kriegen hett. De Kummandant – as ok de annern Offizeeren vun’t Boot – warrt in’n Film nich mit Naam ansnackt, man blots mit „Herr Kaleun“ för Kapteinleutnant. Op de Fier in La Rochelle warrt ok doröver snackt, dat de U-Boot-Krieg allns annere as goot lopen deit, un dat in de verleden Maanden bannig vele Bööt afsopen sünd.
De Tiet na’t Utlopen verlöpt eerst ruhig un ahn Kuntakt to’n Feend. Wiel sik in de Mannschop Langewiel utbreden deit, vun wegen dat sik wekenlang nix deit, nütt Leutnant Werner, ut den siene Sicht de Film anleggt is, un de ok faken mit Off-Stimm Informatschonen to’n Verloop bidriggt, de Tiet, üm sik en Bild vun’t Leven an Boord to maken. Mit sien Freid över de Feendfohrt maakt he sik bi de Kru aver keen Frünnen. De Grünnen dorför warrt em aver eerst klor, as U 96 dat eerste mol in en Gefecht mit en Zerstörer verwickelt un mit Waterbomben angrepen warrt, nadem jemehr egen Torpedoangreep op den Feend nich henhaun de.
Denn dröpt U 96 aver doch noch op en feendlichen Geleittog. Mit jemehr Torpedos künnt se twee Scheep to’n Afsupen bringen un en drüdd’ in Brand scheten, warrt denn aver doch vun en Zerstörer opdeckt un gresig mit Waterbomben angrepen. Na en anduern Gefecht kummt dat Boot jüst noch so dorvun af. As se Stünnen later wedder opduukt, finnt se den brennen Tanker, de noch nich afsopen is. De Kaptein gifft Order, den Tanker mit en Fangschööt tonichten to maken. Na de Explosion warrt aver kloor, dat noch Seelüüd an Boord weern, de nu in’t Water springt un vertwievelt üm Help bölkt. De Kummandant sütt aver dat sien U-Boot to lütt is üm all to redden un lett afdreihn. De Vörgang lett Sporen torüch, bi all, de dat mitanssehn hebbt.
As de Kaptein nu beslaten hett, de Feendfohrt aftobreken un na La Rochelle torüchtofohren, warrt jem en ne’e Insatzorder geven: Se schüllt in’t spaansche Vigo Driefstoff, Material un Levensmiddel opnehmen un denn Kurs op La Spezia in de Middellannsche See nehmen. Dorför mutt dat U-Boot dör de Straat vun Gibraltar, de in engelsche Hand is. De Kaptein beslutt, dat de Leiden Ingenieur (LI) tosamen mit Leutnant Werner von Boord gahn schall, vun wegen dat de LI en swoor kranke Fro hett un he oogenschienlich nich doran glöövt, Gibraltar to överstahn. Dat Böverkommando lehnt dat aver af.
De Kummandant hollt sik nich lang in Vigo op, woneem de Offizeren an Boord vun dat Schipp „Weser“ as Helden begrööt un verwöhnt warrt. Mit en Trick will de Kaleun versöken, dör Gibraltar dörtobreken ahn vun de feendlichen Scheep opdeckt warrn. Dat haut aver nich hen un so warrt U 96 swoor ünner Füer nahmen. Mit vulle Fohrt lett de Kaptein dat U-Boot op de afrikaanschen Küst tostüern, üm in’t sietere Water to kamen. De Schaden is aver al so groot, dat dat Afduken nich mehr anhollen warrn kann un U 96 eerst in 280 m op Grund löpt – bi en Warft garantie vun jüst mol 90 m.
Dat Schipp hett bösen Schaden afkregen, tallrieke Batterien, ahn de dat Boot nich wedder opduken kann, sünd tweireten un Water brickt an männige Steden in’t Schipp. En Kamp op Leven un Doot fangt an, nich blots as de Schaden mit de wenigen Boordmiddel repareert warrn mutt, man ok, as de Atenluft wohrschienlich nicht recken warrt. Kalipatronen warrt utgeven, üm den Kohlenstoffdioxid in de Luft siet to hollen. Na mehr as 15 Stünnen, in de de Mannschop – un vör allen de LI – sik meist toschannen arbeit, kummt dat U-Boot wohrhaftig wedder in Gang un kann opduken ahn opdeckt to warrn.
So kann dat swoor anslahn Boot wohrhaftig wedder ümkehren un na La Rochelle schippern, woneem de Kru mit en Festakt begrööt warrt. Man, jüst dat dat Boot anleggt hett, warrt de Haven vun en sworen Luftangreep drapen, bi den opletzt doch noch en Deel vun de Mannschop ümkummt. Leutnant Werner tellt to de Lüüd, de den Angreep överleevt. In de Slussszeen sütt he tosamen mit den Kaleun, dat jemehr U-Boot na den Angreep langsom in’t Havenbecken afsuppt. De Kaptein brickt bi den Anblick swoor besehrt tosamen.
Ünnerscheedliche Faten
An’n bekannsten is wohl de so nöömte „Eerste Kinofaten“, de an’n 17. Dezember 1981 in München ooropföhrt worrn is. Disse Faten is ruchweg 149 Minuuten (PAL: 143 Minuuten) lang un keem in’n Februar 1982 ok in de USA in de Kinos. Dat is ok de Faten, de för den Oscar nomineert worrn is. In disse Faten fehlt de Kommentaren (as Off-Stimm) vun Leutnant Werner.
De so nöömte „Feernsehfaten“ is 1985 publizeert worrn. Se is dormols as Dreedeeler in’t Feernsehn (tweemol 105 un eenmol 98 Minuuten) lopen un 1987 noch mol as Sössdeeler (sössmol 52 Minuuten). Tosamen harr de Minireeg also en Läng ruchweg fief Stünnen. 1984 is disse Faten ok al in England bi de BBC in’t Original mit engelsche Ünnertitels lopen. Twüschen de Episoden hett en Verteller op de torüchliggen Deelen henwiest un jem tosamenfaat. In disse Faten weer denn ok de Off-Stimm vun Leutnant Werner mit bi, de Kommentaren as in en Daagbook gifft.
De so nöömte Director’s Cut keem in’n April 1997 in de US-amerikaanschen Kinos un weer denn ok as DVD rutbröcht. Disse Faten is de eerste Kinofaten, man in en düütlich betere Gööd mit en Neesynchronisatschoon in Mehrkanaltoon. De Faten hett en goot restaureert Bild un is 208 Minuuten (PAL: 199 Minuten) lang. Speelbaas Petersen segg, dat disse Faten 1981 in de Kinos kamen schüll, wat aver ut kommerzielle Grünnen nich mööglich weer. In Düütschland weer de Kinostart an’n 11. Dezember 1997.
De al bekannte Feernsehfaten is 2007 mit verbetert Bild un Toon op DVD rutbröcht worrn, reckt aver nich ganz an de Gööd vun’n Director’s Cut ran. De Torüchblennen twüschen de Folgen sünd ut de Faten rutnahmen worrn. De Looptiet bedriggt 282 Minuten (PAL). Ünner Fans warrt disse Faten as de beste Faten ansehn, liekers dat hier tomindst twee lütte Szenen rutsneden worrn sünd.
Roman-Vörlaag un Ünnerscheden dorto
De Roman Das Boot weer vun Lothar-Günther Buchheim schreven un speelt ok in’n Tweeten Weltkrieg op dat U-Boot U 96, dat 1941 ut Saint-Nazaire utlöpt. In dat Book hett Buchheim sien egen Insichten as Kriegsberichter verarbeit un beschrifft de Laag vun de U-Boot-Mannschop in veel Enkeltheiten. De Roman is 1973 rutkamen. Buchheim hett mehr as 25 Johren bruukt, bitdat he sik psychisch in de Laag föhlt hett, sien Schriften un Opteken in sien Daagbook vun 1941 dörtogahn un dorut en Roman to verfaten.
De Inholt vun’n Roman baseert vör allen op twee Feendfohrten vun Buchheim. He weer as Kriegsberichter bi de söövten Feendfohrt vun U 96 dorbi, dat to de 7. U-Boot-Flottille höört hett. De Fohrt duer vun’n 26. Oktober bit to’n 7. Dezember 1941. Twee wietere Fohrten hett he an Boord vun U 309 maakt. Een dorvun weer wohrschienlich blots to’n Översetten.
thumb|upright=1.5|U-Boot-Bunker in’n Haven vun [[La Rochelle (2007)]] Anners as in’t Book, wo dat Boot vun Saint-Nazaire, en groten U-Boot-Haven an de Loire-Münnen, utlopen deit, geiht dat in Film vun La Rochelle ut los. In’n Roman dorgegen kummt La Rochelle eerst as Anloophaven in Fraag, as de Brennstoff an Boord knapp warrt. Bi’n Angreep op den Geleittog warrt in’n Film blots dree Scheep versenkt, wiel dat in’n Roman veer sünd. Wohrhaftig warrt in’n Film bi’t Inlopen in La Rochelle veer witte Wimpel optagen, de för de veer Scheep staht, as dat in’n Roman steiht.
Op’n Torüchweg un kort vör’t Inlopen in La Rochelle beschrifft Buchheim in’n Roman wietere Begevnissen, de in’n Film weglaten worrn sünd, as to’n Bispeel en Twüschenfall mit en spaansch Passageerschipp. Dat warrt vun U 96 angrepen, vun wegen dat de an sik överkorrekte Wachtoffizeer I. WO versüümt, dat neutrale spaansche Schipp richtig to klassifizeeren un de Spaniers keen Reakschoon wiest. Blots as de Torpedo defekt weer un nich hoochgahn is, blifft dat spaansche Schipp heel un de Kaleun neiht knapp an en Kiregsverbreken vörbi. Later dröpt U 96 op en wieteret düütsche U-Boot, dat op sien Geleit töövt, denn aver op en Mine oplöpt un vun en engelschen Fleger versenkt warrt.
De Kummandant vun U 96 warrt nich mit Naam Betekent, man tomeist blots „de Olle“ nöömt. Ut de Schriften vun Buchheim is aver bekannt, dat to de Tiet as Buchheim op U 96 fohrt is, jümmer Heinrich Lehmann-Willenbrock dat Boot kommandeert hett. Dat is insofeern vun Bedüden, as dat Enn vun’n Film den anschien maakt, dat de Kaleun bi den Angreep dood blifft, wiel de Roman apen lett, wat ut em warrt. In de Foortsetten vun’n Roman kummt he wedder vör, so dat man dorvun utgahn kann, dat he nich bi’n Angreep storven is. Heinrich Lehmann-Willenbrock hett den Krieg överleevt un is 1986 doodbleven. He weer sogor eenmol bi de Dreiharbeiten to den Film togegen. Mit sien dörtig Johren is „de Olle“ een vun de öllsten an Boord. De Öllersünnerscheed warrt in’n Roman un ok in’n Film rutstellt, wobi aver de Schauspelers in Film deelwies öller sünd, as de Figuren in’n Roman.
In’n Film kummt dat to en Szeen, in de Johann („de Spöker“) na’n Kaleun geiht, üm em to seggen dat em dat leed deit wiel en Waterbombengefecht sien Statschoon verlaten to hebben, as dat mit em dörgahn is. In’n Film warrt in disse Szeen dat Kriegsgericht thematiseert, wat in’t Book nich vörkummt. In’t Book is dat de Dieselbövermaschinist Karl Franz, de in’n Film mit de Person Johann tohopenfaat warrt. Allgemeen sünd vele Dialogen in’n Film anners ümsett as in’t Book. Faken warrt in de Dialogen in’n Film mehrere Figuren ut’n Roman in een Person tosamenfaat, wat mit de beschränkten Duer vun den en Film tosamenhangt. Liekers sünd wichtige Dialogen meist ahn Ännern in den Film övernahmen worrn.
Annere Saken sünd dorgegen för’t Kino utsmückt worrn as to’n Bispeel de Jagden mit de Waterbomben. So warrt de gliektietige Explosionswirken in Form vun’t Wackeln, Utfallen vun’t Licht, Explosionslarm, dat Bölken vun de Seelüüd, inbreken Water usw. in’n Film veel plastischer as dat in’t Book mööglich is. En groten Ünnerscheed liggt ok in de Vertellwies. De Roman vertellt de hele Tiet ut de Sicht vun’n Ik-Verteller, blifft jümmer persönlich, an den Oort, woneem sik Leutnant Werner ophollt un drückt sien Geföhlen ut. In’n Film wesselt de de Schauplatz gauer un fakener dör de Kameraföhren. Sünners to nömen is dorbi de Figur vun Leiden Ingenieur (LI) de vör allen op Grund bi Gibraltar rutstellt warrt, wiel dat Book ut Sicht vun Leutnant Werner schreven is, de mit sien egen Bang un Panik to kämpen hett.
Achtergrünnen un anners wat
thumb|De Brüch vun U 96 utstellt bi de Bavaria Studios
Pelikanvagels
De Pelikanvagels oder Roderfööt (Pelecaniformes) sünd en Ornen mank de Vagels. Dor höört u. a. de Schölvers, Pelikane un Genten to. Hüdigendags warrt de Ornen nich mehr as monophyleetsch ankeken.
Ignacio González
Ignacio González is de Naam von
* Ignacio González (* 1993), uruguayschen Footballspeler, .
Corrective Optics Space Telescope Axial Replacement
Dat Corrective Optics Space Telescope Axial Replacement (COSTAR), baut vun Ball Aerospace, wurr 1993 dör de Besatzung vun STS-61 in dat Hubble-Weltruumteleskop (HST) inbaut. COSTAR is kien eegentlich wetenschaplich Instrument, sonnern en optisch Deel, üm de Bildfehler vun dat Teleskop för de Instrumente vun dat HST to korrigeeren. COSTAR wurr anstae vun de High Speed Photometer (HSP) in de axiale Positschoon achter de Hööftspeegel vun dat Teleskop inbaut un korrigeer de sphärisch Aberration vun den HST-Hööftspeegel.
De nah COSTAR inbaut Instrumente hebbt eegen Korrekturgleeder, so dat de Korrektur nah un nah unnötig wurr. Bi de fievte Reparaturmission to Hubble STS-125 wurr dat Gerät utbaut un to de Eer torüchbrocht.
Little
Little is de Familiennaam von
,, , , , , , ,.
Little betekent
Kiek ok bi: Mount Little, Liddell, Littell, Lyttle, Lytle.
Klaus Wennemann
Klaus Wennemann (* 18. Dezember 1940 in Oer-Erkenswick; † 7. Januar 2000 in Bad Aibling) weer en düütschen Schauspeler.
Leven un Loopbahn
Wennemann weer de Söhn vun en Bargmann ut dat Ruhrrebeet. He hett en koopmännsche Lehr afleggt, heemlich aver Schauspeelünnericht nahmen, bit he na de Bundswehr müss. As he sien Schauspeelutbilln an de Folkwang-School to Enn maakt harr, kreeg he sien eerst Engagement in Landshut. Dorna weer he an’t Schauspeelhuus in Stuttgart un later in Riäkelhusen un Düsseldörp.
As Filmschauspeler harr Wennemann 1981 sien Dörbrook mit den Film Das Boot vun Wolfgang Petersen. Dorin hett he den Leiden Ingenieur (LI) mit en övertügen Leistung speelt, wat em de Dören för sien Filmloopbahn apen maken de. Twüschen 1984 un 1993 harr he de Titelrull in de Krimireeg Der Fahnder un later, in de 1990er Johren, den Paster Henning Schwarz in de Reeg Schwarz greift ein. Bito harr he Gastrullen in Feernsehregen as Hinter Gittern oder Auf Achse.
Wennemann weer siet 1963 mit sien Fro Hedwig verheiraadt un harr twee Söhnen. Bit to sien Dood hett he in Herrsching an’n Ammersee leevt. Kort na sien 59. Geboortsdag is he an Lungenkrebs doodbleven. Begraven liggt Wennemann op’n Waldkarkhoff in Oer-Erkenswick blangen sien Öllern.
(1540) Kevola
(1540) Kevola is en Asteroid ut de Hööftgördel, de an’n 16. November 1938 vun de finnisch Astronomin Liisi Oterma in Turku opdeckt wurrn is. De afsolute Helligkeit bedrocht 10,78.
De Naam vun de Asteroid erinnert an de finnisch Kevola Steernwacht, de vun Hilkka Rantaseppä bedreven wurr.
Schüülg’n
Schüülg’n is en Dörp in de Gemeen Langwedel in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Langwedel höört de Oort to de polietsche Oortschop Hobüttel.
Geografie
De Oort liggt op de Achem-Veerner Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na de Ole Aller un de Werser af.
De Naveröörd sünd Oobering, Heidkroog un Holbm in’n Noordoosten Wall un Daulsen in’n Süden, Nindörp un Hobüttel in’n Süüdwesten, Doolbröch in’n Westen un Völkersen in’n Noordwesten.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Wall in’n Kanton Veern höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort hett vör 1885 to de Huusvaagdie Veern in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.
De Oort hett al von öllers to de Buurschop un later to de Gemeen Hobüttel höört, de an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Langwedel worrn is. Sietdem höört Schüülg’n to de Oortschop Hobüttel.
Religion
Schüülg’n is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von’n Doom to Veern.
För de Kathoolschen is de St.-Josef-Kark in Veern tostännig.
Verenen
In Saken Schüttenvereen un Sportvereen sünd de Lüüd ut Schüülg’n vör allen bi de Vereens in Hobüttel aktiv.
Weertschop un Infrastruktur
För Schüülg’n is de freewillige Füürwehr Hobüttel mit tostännig.
Verkehr
Schüülg’n is över lüttjere Straten verbunnen mit Wall un de Bundsstraat 215 in’n Oosten un de Landsstraat 155 in’n Westen. De L 155 löppt in’n Noordwesten över Doolbröch un Völkersen na Postdörp un Otterbarg un in’n Süden över Hobüttel un Nindörp an de L 158 ran. De B 215 geiht von Wall ut in’n Noordoosten na Rodenborg un in’n Süden över Daulsen na Veern un Dörbern.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 25 Veern-Noord liggt so veer Kilometer in’n Süden von Schüülg’n an de B 215.
De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Westen de Bahnhoff Langwedel an de Bahnlienen Wunsdörp–Bremen un Ülzen–Langwedel. Disse Bahnhoff is ok inbunnen in dat Nett von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen.
Scholen
De Kinner ut Schüülg’n gaht op de Grundschool Völkersen. Ganz fröher güngen de Kinner in Wall na School. As Hobüttel 1895 en egen Schoolhuus kregen hett, güngen dor ok de Kinner ut Schüülg’n hen. De Volksschool in Hobüttel hett 1969 wedder dichtmaakt.
Heinrich Teut
Heinrich Teut (* 21. Januar 1868 in Ophusen; † 26. August 1963 in Hamborg) weer en plattdüütschen Schriever.
Teut is 1868 as Söhn von en Buur in Ophusen in’t Land Hadeln boren. He weer later bi de Post. So bi 1900 is he Postverwalter in Fuhlsbüttel worrn, güng 1909 na Barby un 1911 na Ahrensbök. He weer denn later Postamtmann in Bardörp.
Teut hett Emma Uter heiraadt. De Dochter Trude Teut is an’n 11. Feberwor 1895 in Fuhlsbüttel boren.
För allens, wat he üm de plattdüütsche Spraak daan hett, hett he 1958 von de Universität Mönster en Ehrendokter kregen.
Reinhard Schaletzki
Reinhard Schaletzki (* 21. Mai 1916 in Gleiwitz; † 20. März 1995) weer en düütsch Footballspeler, de in dat Johr 1939 twee Länderspele för den Düütschen Footballbund ünner Josef Herberger makt hett.
De Bookautor un Sportjournalist Hans Blickensdörfer schreev över den „Hundert-Tore-Sturm“ in dat KICKERS-Jubiläumsbook:
Neben Schaletzki stunnen in disse Tiet bi de „Blauen“ ok noch de fröhere Nationalspeler Albert Sing, Edmund Conen un Helmut Jahn up dat Feld bzw. in’t Door.
Klade
thumb|[[Kladogramm: De roden un de blauen Gruppen sünd Kladen. De gröne Grupp is keen Klade, vunwegen, datt se de wecken Nakamen vun den gemeensomen Vorweser vun all gröön dorstellten Liddmaten nich umfaten deit (in düssen Fall de blaue Grupp). De gröne un de blaue Grupp tohopen billt nu wedder en Klade.]]
En Klade (Engelsch clade, vun ooldgreeksch κλάδος, klados, „Twieg“), ok Monophylum oder monophyleet‘sche Grupp is en systemaatsche Eenheit, wo de leste gemeensome Vorweser un all siene Nakamen in tohopenfaat’ sünd. Normolerwiese warrt dor mit beschreven, wie allerhand Aarden tohopenhangt. De Begreep kann avers ok for Individuen bruukt weern. De Wetenschop, de sik dormit befaten deit, wie de Kladen unner’nanner tohopenhangt, heet Kladistik. Lett sik en Taxon, dat is en Grupp vun verwandte Leevwesen, as Klade beschrieven, warrt seggt, düt Taxon weer „monophyleetsch“.
Paraphyleetsche Grupp
Paraphyleetsch (vun ooldgr. para- (neven, gegen, langs), un phylē (Stamm), is in de Systematik vun de Biologie en Grupp (Paraphylum), de ehre Liddmaten all tohopen en eenzigen Vorweser hefft, wo avers nich al Nakamen vun düssen Vorweser mit inslaten sünd, vundeswegen, datt for en Deel vun de Nakamen (meist sünd dat de högern Aarden) en egen monophyleetsch Taxon upstellt wurrn is. En Bispeel is boven al upföhrt wurrn: Vagels sünd en monophyleetsche Grupp, man Reptilien sünd en Paraphylum.
Marco Marcato
Marco Marcato fung sien Karriere 2005 bi dat italieensch Radsportteam Androni Giocattoli-3C Casalinghi an. In sien eerst Johr kunn he gliek en Deelstreck bi de Slowenien-Rundfohrt up sien Naam schrieven. Een Johr later wunn he een Deelstück bi de Vuelta a Chihuahua in Mexiko. 2007 fohr Marcato för dat Professional Continental Team L.P.R..
Lécuyer
Lécuyer is de Familiennaam von
Verwaltungsgemeenschop Rothenburg ob der Tauber
De Verwaltungsgemeenschop hett ehren Seet in Rothenburg ob der Tauber.
Geografie
De Verwaltungsgemeenschop Rothenburg ob der Tauber tellt to de Verwaltungsgemeenschoppen mit dat gröttste Rebeed in Bayern. Geograafsch is dat groff de noorden Deel von’n fröheren Landkreis Rothenburg ob der Tauber, de 1972 oplööst worrn is. Dat Rebeed warrt in’n Westen dör de Landsgrenz na Baden-Württemberg un dat Daal von de Tauber afgrenzt. In’n Norden liggt de „Landwehr“, en Rebeed, dat geschichtlich eng mit de fröhere fre’e Rieksstadt Rothenburg verbunnen is. De oosten Deel warrt von de Frankenhöhe mit’n Naturpark Frankenhöhe dörtagen.
Historie
De Verwaltungsgemeenschop Rothenburg ob der Tauber is bi de kommunale Rebeedsreform to’n 1. Mai 1978 nee billt worrn. To ehr hebbt acht Maten mit alltohoop 78 Oortsdelen tohöört.
Emslänner Platt
right|150px|thumb|De Grenze tüsken dat Westfaalsche un dat Nordneddersassische, wie angèven van dat Neddersassische Wörterbook Dat Emslänner Platt is en Dialekt vun de Plattdüütsche Spraak un warrt proot in'd Emsland. Dat gifft nich een Emslandsche förm, awer eigentlik gifft dat twee Varianten. De Grüpp tüsken de Westfaalsche un Nordneddersassische Dialektgruppe geiht döör d' Emsland hin un löp ungefähr bi Dörpen, Weerlte un Hässelke entlank. En écht düdliche Grenz kann man nich anwiesen. In dat Süden gifft dat Mönsterlandsche un Drentsche Infloten, in dat Norden gifft dat Grönnengsche un Oostfreesche Infloten un in dat Osten gifft dat Ollenborgsche Infloten.
Bispööle van Infloot ut Drenthe is de Förm "wi bünt" vör "wi sünd", wat man in dat Norden seggt un "praten" vör "snacken". De Grönnengscher (un Westfaalscher) Infloot is tau sehn an de nördlige au-Lüüt in Wörter as "to" (utspraken as [tau]). Westfaalsche Infloten in dat Süden bünt de Diphthong -ia- of -iä- un de -w- vör -v- in Wörter as "öwer" un "awer" Dat nördliche Emslandsch is eng verwant an dat Westerwoldinger Platt, in de Provinz Grönneng in de Nedderlannen. Man lööft, dat vroger dat Emslandsch un dat Westerwoldsche noch enger verbunnen wassen un dat dat Westerwoldinger Platt du en förm Emslandsch was.
Lecta
Lecta betekent
(828) Lindemannia
(828) Lindemannia is en Asteroid ut den Hööftgördel. He is an’n 29. August 1916 vun den öösterriekschen Astronom Johann Palisa in Wien opdeckt worrn is.
Nöömt is de Asteroid na den britischen Ingenieur, Ünnernehmer un Hobbyastronom Adolf Friedrich Lindemann.
Hunkels
thumb|Hunkels thumb|Appel un Hunkels dörsneden Dat Hunkels oder Kabuus, lat. capsula nucleorum mali, is de Deel in de Midden vun Appels oder Beren, de normolerwiese nich miteten warrt. In't Hunkels sitt de Saat in. Na de Wetenschop vun de Botanik is dat Kabuus en Kranz vun Huutfrüchte (bi Appels fief, bi Beren veer). Um dat Hunkels umto sitt dat Fruchtfleesch, dat vun de Schienfrücht (Appels oder Beren) ehren Blötenbodden produzeert warrt. Bi de so nömmten Steenappels sitt dor keen Huutfrüchte mit weeke Huut in, man dor sitt harte Nöte in dat Fruchtfleesch.
Retabel
thumb|250px|De Retabel vun dat Altar in St. Aposteln in [[Köln]] duum|Retabel vun dat Altar in de Mariakark in [[Buttfoor]] Mit Altarretabel (ut Latiensch retro tabula altaris: Tafel achter den Altar) warrt de Upsatz up'n Altar betekent. Dat is en Schauwand, de direktemang up de Mensa vun en Altar mit oder ahne Predella upsett is, up en sunnerlichen Unnerbo achter den Altardisch upstellt is oder de an de Wand achter den Altar fast maakt is.
De Naam kummt vun dat latiensche Woort retabulum, wat „achterliche Tafel“ bedüden deit. Dat Gegenstuck to de Retabel is dat Antependium, dat, sien Naam na, an de Vörkant vun de Mensa anbrocht is. So is dat in dat Middeloller fastleggt wurrn.
Romanik
De Retabel in de Romanik is, just, as dat Antependium, ut Steen, Stuck oder Metall un mit Metall utsmückt. Wenn dat ut Holt besteiht, is dat mit Gold beslahn oder anmaalt.
Gotik
In de Tied vun de Gotik is dat Retabel utbreedt wurrn dör anmaalte Tafeln to'n Flögelaltar. Dat grottste Altarretabel ut de Tied vun de Gotik finnt sik in de Kathedral vun Sevilla. Gootsche Altarretabels sund sunnerlik t.B. in Lübeck un in Antwarpen herstellt wurrn.
Renaissance un Barock
In de Renaissance un in dat Barock is dat Retabel begäng ween, wat achter'n Altar steiht un wo dat keen Flunken mehr gifft. Blot man dat Middelblatt (ok Altarblatt nömmt) bleev noch over.
Verwaltungsgemeenschop Triesdorf
In de Verwaltungsgemeenschop Triesdorf in’n Landkreis Ansbach, Middelfranken, Bayern, hebbt sik twee Gemenen tohoopslaten, üm jemehr Verwaltungssaken uttoföhren.
Maten
To de Verwaltungsgemeenschop höört siet 1. Januar 1980:
Seet
Seet von de Verwaltungsgemeenschop is Weidenbach, de Naam kummt von Triesdorf, wat fröher de Sommerresidenz von de Markgreven von Ansbach-Bayreuth weer.
Historie
Von’n 1. Mai 1978, as se grünnt worrn is, bet 31. Dezember 1979 bestünn de Verwaltungsgemeenschop denn ut de Städer Merkendorf, Ornbau un Wolframs-Eschenbach, de Markten Arberg un Weidenbach un de Gemeen Mitteleschenbach.