cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nindörp (Beekdörp)
Geografie
De Naveröörd sünd Buxthu in’n Noorden, Pippens in’n Noordoosten, Doans in’n Oosten, Mesborg in’n Süüdoosten, Rahmstörp in’n Süden, Guldbeek un Beekdörp in’n Süüdwesten un Obbens in’n Westen.
Historie
Vör 1852 hett dat Dörp to dat Gericht Delm höört un weer denn von 1852 bet 1859 in dat Amt Hornborg. Denn is dat Deel von dat Amt Harsfeld worrn. Na 1885 hett dat denn to’n Kreis Stood höört un von 1932 af an to’n hüdigen Landkreis Stood.
De Gemeen hett vör den 1. Juli 1972 to de ole Samtgemeen Obbens höört. De is 1972 mit de Kommunalreform in Neddersassen oplööst worrn un Nindörp höört sietdem to de ne’e un gröttere Samtgemeen Obbens.
Nindörp is an dissen Dag mit de Gemeen Beekdörp tohoopleggt worrn.
Religion
Nindörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Obbens.
Verkehr
Nindörp liggt an de Kreisstraat 52, de in’n Noorden na Buxtuud un in’n Süden na Guldbeek löppt. De Kreisstraat 71 geiht in’n Westen na Obbens.
Ver- un Entsorgung
För dat Afwater is de Stadtentwässerung Buxthu tostännig.
Lüüd
De plattdüütsche Schriever Johann Diedrich Bellmann hett den gröttsten Deel von sien Leven in Nindörp verbröcht un is dor 2006 doodbleven.
Hydrophobie
duum|De hydrophobe Böverflach vun Gras lett dat Water afperlen Hydrophobie is en Begreep, de sik stammt ut dat Ooltgreeksche ὕδωρ hýdor „Water“ un φόβος phóbos „Angst“) tohopensett un bedüüt so veel as „dat Water mieden“. Wo stark de Hydrophobie utprägt is, warrt mit de Hydrophobizität angeven. En Stoff, de disse Egenschop opwiest warrt as hydrophob betekent.
Bedüden vun den Begreep
Hydrophoob sünd nich-polare Stoffen, as Wass, Alkoholen mit lange Alkylresten (also mit Utnahm von Methanol, Ethanol un Propanol), Fetten, Alkanen, Alkenen un so wieter. Wenn hydrophobe in Water lööst warrn schüllt, gifft dat dorbi den so nöömten hydrophoben Effekt. Bi eenige lütte, hydrophobe Molekülen as Methan oder Xenon billt sik dorbi sogors entropisch ungünstige Klathrat-Strukturen. De Lööslichket vun hydrophobe Stoffen in Water is dorüm jümmer siet.
Op de annern Siet sünd hydrophobe Stoffen meist jümmer lipophil – dat heet se lööst sik gooot in Ööl un Fett. En Utnahm vun disse Regel billt de Fluorcarbonen un eenige ionische Fletigkeiten as to’n Bispeel BMIIm, de normalerwies un in Water as ok in Fett nich goot to lösen gaht.
Ok Böverflachen mit en Kuntaktwinkel vun mehr as 90° gegenöver Water warrt as hydrophob betekent. Disse Böverflachen bestaht tomeist ut Stoffen, de sülvst hydrophob sünd oder sünd dormit bedeckt. Bispelen sünd Böverflachen, de mit PTFE (Teflon) beschicht sünd, oder dat Imprägneren vun Textilen un Isoleerstoffen mit hydrohobe Stoffen as Wass oder Paraffin.
En Bispeel för en Böverflach mit en sünners starke Hydrophobizität is de Böverflach vun de Blööd un Blöten vun’n Lotus. De Böverflach is bannig ruuch un wiest bito en Schicht mit hydrophobe Stoffen op. Dör disse Sünnerheit hett de Lotus en Kuntaktwinkel vun mehr as 160°, so dat sik dorop Waterdrapens utbillt, de meist kreisrund sünd. Water perlt vun disse Böverflachen bannig goot af. Dreckpartikels op de Böverflach warrt dordör licht wegspöölt. Disse Effekt warrt dorüm ok as Lotuseffekt betekent. En stark Afwiesen vun Water un Ööl togliek warrt ok as Superamphiphobie betekent.
Anners as sik dat vele vörstellen doot, stööt sik de Molekülen nich gegensietig af, tomol se ok keen Ladung opwiest. Ok twüschen de bannig hydrophoben Böverflach vun Teflon un Water gifft dat en Antreckraft. Geev dat de nich, müssen all Waterdrapen vun de Ünnersiet vun en hydrophobe Flach rünnerfallen un künnen sik nich hollen. De hoge Kuntaktwinkel kummt dorvun, dat dat Water mit sik sülvst starker wesselwirken kann (dör de Waterstoffbrüchenbinnen) as mit de hydrophoben Böverflach, mit de blots de Van-der-Waals-Binnen mööglich sünd. Ut den Grund is de kugelförmige Gestalt vun de Energiebilanz her günstiger.
Dat Gegendeel vun Hydrophobie is de Hydrophilie. Molekülen, de an een Enn hydrophile un an’t annere Enn lipophile Strukturen opwiest, warrt as amphiphil betekent. Disse dubbelte Egenschop warrt to’n Bispeel vun waschaktive Stoffen as de Tensiden oder de Alkalisolten vun Fettsüren (mit Natrium as Karnseep un mit Kalium as Smeerseep bekannt) nütt. Mit Hülp vun disse Stoffen kann een hydrophoben Dreck in Water lösen.
Stumph
Stumph is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Stumpff, Stumpf.
Río Pangal
Río Pangal betekent
Édouard Fabre
Édouard Fabre is de Naam von
* Édouard Fabre (1885–1939), kanaadschen Löper,
Verwaltungsgemeenschop Heimenkirch
De Verwaltungsgemeenschop Heimenkirch in’n Landkreis Lindau, Swaben, Bayern, is bi de Rebeedsreform in Bayern an’n 1. Mai 1978 grünnt un to’n 1. Januar 1980 al wedder oplööst worrn.
To ehr hebbt de Marktgemeen Heimenkirch un de Gemenen Hergatz un Opfenbach tohöört, de nu Eenheitsgemenen mit egen Verwaltung sünd.
Seet von de Verwaltungsgemeenschop weer Heimenkirch.
Collonge
Collonge betekent
Collonge is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Collonges, Collongues.
Stolle
Stolle betekent
Kiek ok bi: Stoll, Stollé, Stollen.
Volodia
Volodia betekent
Kiek ok bi: Wolodja.
(99) Dike
(99) Dike is en Asteroid ut den Hööftgördel. He is an’n 28. Mai 1868 vun den franzööschen Astronom Alphonse Louis Nicolas Borrelly in Marseille opdeckt worrn is.
De Naam vun den Asteroid is afleidt vun Dike, en Dochter vun Zeus in de greekschen Mythologie, de as Personifikatschoon vun de Gerechtigkeit gellt.
Eerdbeven
duum|Eerdbeven künnt Straten un Bowarken tonichten maken duum|hochkant|Utwirken vun dat Eerdbeven in Chile 2010 En Eerdbeven is en natürlichen Vörgang in’t Binnere vun de Eer, be den sik Steenblöck gegenenanner verschuven doot. Dordör warrt de Eerdkörper to’n Wackeln anregt. Utforscht warrt de Eerdbevens vun dat Wetenschopsrebeet vun de Seismologie (vun’t greeksche: seismos „Schuckeln, Wackeln“).
Översicht
Dat Signal vun de Eerdbevens, de seismische Bülg, kann an de Eerdbavenflach vun Reedschoppen meten un optekent warrn. De düütlich gröttste Deel vun de Eerdbeven is so swach, dat de Minsch jem nich wohrnehmen deit. Manchmol künnt Eerdbeven aver ok so stark wesen, dat dör dat Wackeln Hüüs, Brüchen un annere Bowarken tonichten maakt warrt, wobi denn faken ok vele Minschen jemehr Leven verleert. Eerdbeven künnt so gewaltig wesen, dat se Eerdrutschen oder Tsunamis utlösen un mitünner wietrüümig dat Utsehn vun de Eerdbavenflach ännern künnt. Dorüm tellt se to de Naturkatastrophen.
Eerdbeven gifft dat blots in de fasten Eer. Dorto tellt ok de Seegrund, so dat Eerdbeven ok in Seerebeden vörkamen künnt. De Volksmund snackt denn faken vun’n „Seebeven“, wat in’n wetenschopplichen Sinn aver Tüdelkram is, vunwegen dat nich de See, man de Bodden dorünner bevt.
Vörgang
En Eerdbeben is an sik en korten Vörgang, de tomeist blots wenige Sekunnen duert, wenn’t en swach Eerdbeven is. Starke Eerdbeven künnt aver mitünner ok wiet länger as een Minuut anduern. Dat is jümmer noch en teemlich korte Tiet, kann aver en Schaden utlösen, för den dat Weken bit Maanden bruukt, bit allen’s wedder oprüümt is.
De Vörgang vun en Eerdbeven is nix anners as dat Tweibreken un Veschuven vun faste Stenen binnen de Eer. De Felssteen, de den Eerdkörper opboot, warrt as en natürlichen Vörgang vun de bewegten Eer ünner Spannung sett. Nu is Steen aver en Faststoff, de bannig wat uthollen deit. De Steen kann de Spannung to en Deel opnehmen un sik dorbi elastisch verformen. Dat funkschoneert so eerst mol för’n längere Tiet, bit dat de opstaute Spannung een Dag so groot warrt, dat de Steen dat nich wieter uthollen kann un nagifft. In’n Gegensatz to dat Opboen vun de Spannung, wat langsom över en lange Tiet vör sik geiht, ritt de Steen op’n Slag twei, wenn de Spannung to groot warrt. De hele Energie, de sik in’n Fall vun en groot Eerdbeven mitünner över Johrteihnten ansammelt hett, warrt in wenige Sekunnen wedder freesett. Dat verklort, worüm Eerdbeven in enkelte Fäll so gewaltig wesen künnt.
De Brook fangt an de Steed in’n Steen an, woneem de an swachsten is (Nukleatschoonssteed). De Fastigkeit vun’n Steen geiht dordör verloren un dat kummt to een Scheerbrook, de sik mit en Snelligkeit vun 2–3 km/s utbreden deit. Dordör, dat de Brook vun’n Steen nich ganz glatt is, gifft dat jümmers Unevenheiten, an de sik de Brookflachen verhaken künnt. Dat passeert, wenn noog Energie afboot is, dat de Steen de restliche Spannung wedder hollen kann. Mit de Tiet kann sik de Spannung denn wedder langsom opboon, bit dat een Dag wedder to veel worrn is. Meist jümmer gifft dat as Naklapp vun en groot Eerdbeven ok noch düchtig veel lüttere Beven achteran, vunwegen dat de Fastigkeit vun den Steen dör den groten Rumms rünnersett worrn is. Man seggt dorto Nabeven. Manchmol gifft dat ok lüttere Vörbeven vör dat egentliche grote Beven. Dor brickt de Steen, verhakt sich aver wedder, bit he opletzt ganz nageven deit.
Tektoonsch Beven
De Eer hett veel Warms in sik spiekert, wat dat Material in’n Eerdmantel week hollt un Konvekschoon utlösen deit. De Folg dorvun is de Platentektonik, de dorför sorgt, dat de butensten Deel vun de Eer, de as Lithosphäär tohopenfaat warrt, in enkelte Platen tweibroken is, de sik gegenenanner bewegen doot. Dör disse Bewegen kummt dat vör allen an de Grenzen twüschen de Platen to’n Opstaun vun Spannungen, de sik denn, as baven beschreven, in den fasten, spröden Steen vun de Eerdköst ansammelt, dit de Steen nagifft un brickt. Eerdbeven, de dör dissen Vörgang tostannen kamt warrt dorüm ok as tektoonsch Beven betekent. Se maakt mit Afstand – neemlich üm un bi 99 % – den gröttsten Deel vun all Eerdbeven ut.
Vun de tektoonsch Bewegen her gifft dat in’n Grundsatz dree verscheden Möglichkeiten för Platengrenzen. To’n een künnt twee Platen op’nanner to lopen un dorbi tosamenstöten. Man seggt dorto Kollisionszoon oder kovergeren Platengrenz aver ok destruktive Platengrenz, wieldat dorbi tomeist een vun de beiden Platen ünner de annere drückt warrt, de denn in den Eerdmantel afduukt (Subdukschoon). Bi dissen Vörgang warrt de Platen mechaansch sünners dull beansprucht, so dat sik hier veel Spannung opboot. Subdukschoonszonen sünd dorüm de Platengrenzen, woneem in de Historie de starksten Eerdbeven passert sünd. De gegendeelige Fall is de Spreizzon oder divergeerend Platengrenz. Dor bewegt sik de beiden Platen uteneen, as dat an de middelozeaanschen Rüchen passeert. An disse Rüchen entsteiht ne’e ozeaansche Köst ut dat magmaatsch Material, dat ut’n Mantel na baven föddert warrt, wenn de Platen na de Sieten hen wegdrieven doot. Wenn dat Magma opstegen un fast worrn is, warrt dat ok sprööd un kann tweibreken, so dat ok an disse Rüchen Eerdbeven tostannen kamt. Man, de sünd normalerwies nich so dull as de Subdukschoonsbeven. De drütte Möglichkeit is, dat beide Platen sik an’nanner vörbi schuuvt, wat fachlich as en Transformzoon betekent warrt. Ok bi disse Oort vun Platengrenz kann dat to starke Eerdbeven kamen, wenn sik de Platen verhaken un verkanten doot.
Deep
Vörutsetten för Eerdbeven is Steenmaterial, dat sprööd is, so dat dat breken kann. Mit tonehmen Deep is aver jümmer mehr Warms dor, wodör sik de spröde Steen jümmer mehr in dehnbor (duktil) Material wanneln deit. Dat bedüüt, dat de Steen denn ich mehr breken kann, wieldat sik dat vörher al plastisch verformt un dorüm gor nich mehr in de Laag is, de Spannung optostaun. Eerdbeven gifft dat dorüm normalerwies blots in de bövere Eerdköst bit ruchweg 20 km, an Steden, woneem de Köst sünners dick is aver ok noch deeper.
thumb|Dweersnitt dör en Wadati-Benioff-Zoon Man dat gifft ok bannig deepe Eerdbeven bit to 700 km, de aver blots in Subdukschoonszonen vörkamt. Wenn en Lithosphärenplaat – de so nöömte „Slab“ – subduzeert warrt, also in den Eerdmantel afdükert, is dat Material anfangs noch kolt. Dat Afduken in den Eerdmantel geiht dorbi veel gauer as sik de tonehmend Warms ut de Ümgeven in’n Slab utbreden kann. Dorto kummt, dat ozeaansch Platen veel Water bargt, dat t. B. as Kristallwater inlagert is. As de Slab nu aver jümmer deeper kummt, warrt ok de Druck grötter un de Mineralen, worut de Steen bestieht, warrt na un na ümwannelt. Dorbi warrt dat Water wedder freesett, wat dat Material noch mol spröder maken deit (Deyhdration Embrittlement). Dör dissen Vörgang blifft de Steen bit ungefähr 100 bit 120 km Deep sprööd un breekbor. Dör de Öörd vun de Eerdbeven in de afdukende Platt kann man den Slab goot nawiesen. Disse seismisch aktive Zoon warrt ok as Wadati-Benioff-Zoon (meist blots as Benioff-Zoon) betekent.
Dorünner nimmt de Tall vun Eerdbeven af. Dat gifft ok en Depenrebeet, woneem kuum oder gor keen Beven mehr vörkamt bit ruchweg rünner na 400 km, woneem dat denn wedder mehr warrt un af un to ok starke Beven passeert. Ok in disse Deep kummt dat to’n Ümwanneln vun de Mineralen, de den Steen opbot. Ut Ünnersöken vun de Herdvörgäng is vundaag bekannt, woans sik de Spannung in’t Material utricht. Dorut ist afleidt worrn, dat disse depen Eerdbeven mit de Mineralümwanneln sülvst tosamenhangt.
Annere Beven
Beven mööt aver nich jümmer dör de Tektonik utlöst wesen. En Vörstellen vun de Minschen weer fröher, dat Eerdbeven dordör tostannen kamt, dat in de Eer Hollrüüm sünd, de tosamenbreken un instörten doot. Vundaag weet wi, dat so wat blots teemlich roor vörkummt, liekers is dat möglich, dat natürliche Höhlen inbreken doot un dordör en Eerdbeven maakt. Jüst so kann dat ok dör dat Tohopenfallen vun Stollen in’n Bargbo to Eerdbeven kamen. In beid Fäll warrt denn vun’n Bargslag snackt.
Dat physikaalsch glieke passeert ok, wenn Fletigkeiten över Bohrlöcker in’n depen Ünnergrund inspiest warrt, as to’n Bispeel bi de Energiewinnen dör Eerdwarms (Geothermie). Dör den ännerten Druck künnt ok dorbi lütte bit middlere Eerdbeben utlöst warrn. Jüst so kann aver ok dat Föddern vun Eerdööl oder Eerdgas de Druck ännern – man blots, dat in dissen Fall wat ut de Eer rutnahmen warrt un nich inspiest.
Mit dat Opstiegen vun Fluiden warrt mitünner ok Eerdbevenswärm tohopenbröcht. In den Fall sünd dat aver mehr Gasen un Fletigkeiten as Water, Kohlenstoffdioxid usw., de ’n natürlichen Oorsprung hebbt. Dorbi kann dat ok wedder en Tosamenhang mit vulkaansche Aktivität geven.
Eerdbevenherd
thumb|upright=0.8|Bi starke Eerdbevens kann de Brookflach bit an de Eerdbavenflach dörslahn, as hier bi Izmit, Törkie, 1999. De Stärk un Afloop vun en Beven warrt bestimmt dör de Grött un de Utrichten vun de Brookflach in’t Binnere vun de Eer. In’n Normalfall geiht so en Brookflach nich dör bit an de Eerdbavenflach un is normalerwies baven nich to sehn. Dat kummt an sik blots vör, wenn dat Beven bannig flach liggt un teemlich stark is. Denn kann dat wesen, dat de Brook ok an de Bavenflach dör en Versatz to sehn is, as op dat Bild rechts. In de Seismologie warrt de Brookflach as Herdflach (eng.: focal plane) betekent un dat hele Rebeet, woneem dat Eerdbeven passeert, heet Eerdbevenherd (eng.: focus). De Brookvörgang sülvst is de so nöömte Herdvörgang (eng.: focal mechanism) un de Tietpunkt, an den de Brook anfangt, warrt as Herdtiet (eng.: origin time) betekent.
De Laag vun de Heerdflach in de Eer kann dör de dree Winkels Φ, δ un λ angeven warrn : De Laag vun de Herdflach un de Richt vun’n Versatz leggt giektietig ok fast, woveel seismische Energie in elk Richt afstrahlt warrt. Dat is de so nöömte Afstrahlcharakteristik.
Seismologische Meetstatschonen künnt de Signalen vun Eerdbeven, also de Boddenbewegen, weltwiet opteken. Dorut lett sik ünnersöken, woneem de Bevenherd liggt un woans dat nipp un nau vör sik gahn is. De Positschoon vun’n Bevenherd kann ut de Differenz vun Looptieten vun ünnerscheedliche Bülgenphasen an verscheden Meetöörd bestimmt warrn. De Oort in de Eer warrt as Hypozentrum betekent, wieldat de geograafsch Oort an de Eerbavenflach nipp un nau över’t Hypozentrum Epizentrum nöömt warrt. Na en internatschonal Vereenboren is dormit jümmer de Steed meent, woans dat Beven anfungen is, unafhangig dorvun, wohen un wat wiet sik de Brook utbreden deit. Ut de Amplitude un dat Vörteken vun de eerst Swingen vun’t Signal lett sik ok de op Afstrahlcharakteristik un dormit op den Herdvörgang torüchsluten. Dat Ergeevnis vun so en Bereken is de Herdflachlösen.
Herdoorden
Dat gifft dree ünnerscheedlich Grundtypen vun Eerdbevenvörgäng, de an sik de dree Grundoorden vun tektonische Bewegen wedderspegelt. Bewegt sik Platen op’nanner to, wirkt in dat Rebeet Kompresschoonsspannung, dat heet de Steen warrt tohopendrückt. In den Fall gifft dat Opschuven (eng.: thrust fault), wobi de bövere Block na baven schaven warrt. In’n Gegendeel dorto wirkt Togspannung (Extension) in Rebeden, wo sik de Eer uteneen bewegt. Dor kamt normalerwies Afschuven (eng.: normal fault) vör, wobi de bövere Block na ünnen schaven warrt. Dat drütte is, wenn sik Platen sietlich an’nanner vörbi bewegt, as dat an Transformstören passert. Dat is denn en Blattschuven (eng.: strike-slip fault), wobi de Bewegen rein na de Siet geiht.
In de Natur wirkt de Spannung aver tomeist schraag op en Steenblock, wieldat de Lithosphärenplaten sik stedenwies verkanten un dreihn künnt un dorüm normalerwies nich liek op’nanner to oder an’nanner vörbi loopt. Ut den Grund sünd Herdvörgäng tomeist en Mischen ut twee vun disse Grundtypen, d. h. de Versatz vun’n böveren Block is jümmers wat schraag na Siet, also en Schraagop- oder afschuven (eng.: oblique fault).
Eerdbevenschaden
duum|center|hochkant=3|Panoramafoto vun San Francisco na’t Eerdbeven vun 1906 De düütlich gröttste Deel vun all vörkamen Eerdbeven is nich stark noog, as dat de freesett Energie jichtenswat tweimaken kann. Liekers gifft dat aver jümmers ok wedder mol en katastrophal Eerdbeven. Wo groot de Schaden is, de dör en Beven utlöst warrt, hangt vun vele verschedene Saken af. Wichtig is dorbi to’n Bispeel de Deep vun de Herdflach: en middelstark Beven richt kuum Schaden an, wenn dat Hypozentrum 100 km deep in de Eer liggt, kann aver bannig gefährlich wesen, wenn dat Hypozentrum blots 10 km deep is. De gröttste Schaden dör dat Eerdbeven sülvst entsteiht neemlich dör Böverflachbülgen. Dat is en sünnere Oort vun seismische Bülgen, de sik an de Böverflach vun de Eer langs bewegt un üm so duller anreegt warrt, je nöger dat Hypozentrum an de Böverflach liggt.
thumb|upright=0.8|Eerdrutsch na en Eerdbeven in El Salvador Ok de Bodden hett Influss op de Utwirken vun Eerdbevenbülgen, wat op lütte Afstännen to bannig ünnerscheedlich Schadenswirken föhren kann. Dat liggt t. B. an Sedimentbeckens, de en poor Hunnert Meter bit wenige Kilometer mächtig wesen künnt. In disse Becken kann dat to Resonanzeffekten kamen, wodör sik de Bülgen opschaukelt künnt, wat an’n Enn to mehr Schaden föhrt. En annern Effekt, de op röde fuchtige Sedimenten as Sand vörkamen kann, is dat Boddenopweken, wat dör dat Swingen vun de Bülgen de Sandköörn so dull to’n Schuckeln bringt, dat de hele Sand sik liek en Fletigkeit verhollt. Dat to’n Bispeel bi’t Eerdbeven 1995 bi Kōbe, Japan, dorto föhrt, dat hele Hüüs eenfach ümkippt sünd.
Man faken is dat so, dat dat Eerdbeven sülvst gor nich den gröttsten Schaden anrichten deit, man de Naklapp dorvun. Sünners bi fröhere Beven is de gröttste Deel an Hüüs dör Füer tonicht maakt worrn, dat utbroken is dör ümstört Stroomleitungen oder tweibroken Gasröhren. Dorto kummt, dat bi swore Eerdbeven de Infrastruktur faken nich mehr nütt warrn kann un de Füerwehr denn nich mehr dorhen kummt, wo dat Füer is. In Rebeden, wo dat ’n beten bargig is, besteiht ok de Gefahr dör Eerdrutschen, de gröttere Delen vun Dörper oder Städer ünner sik begraven künnt. Noch veel gefährlicher sünd aver Tsunamis, de bi Eerdbeven in Seerebeden tostannen kamen künnt. Dat sünd resenhafte Floodbülgen, de mehrere teihn Kilometer hooch warrn künn un mit en Gewalt, de een sik kuum vörstellen kann, allens tonichten maakt, wat jem in’n Weg kummt. Katastrophale Tsunamis warrt aver blots vun bannig starke Eerdbeven utlöst un ok blots denn, wenn de Herdvörgang en düütliche Bewegen na baven oder ünnen bargt. Se sünd dorüm to’n Glück teemlich roor.
Meten un Opteken
Hööftartikel: Seismologie
thumb|Loopweeg vun ünnerscheedliche Bülgenphasen Bi en Eerdbeven warrt en Deel vun de Energie in Form vun seismische Bülgen afstrahlt, de as Böverflachenbülgen üm oder as Ruumbülgen dweer dör de Eer loopt. Seismisch Bülgen transporteert Energie dör elastisch Bewegen vun’t Material. Dat gifft twee Typen vun Bülgen. Dat een sünd de Kompresschoonsbülgen, bi de dat Material in Richt vun’t Utbreden vun de Bülg swingt, also tosamendrückt un wedder uteneentreckt warrt. Disse Bülgentyyp is gauer as de annern un kummt jümmer toeerst an en Meetsteed an. Dat annere sünd Scheerbülgen de piel to de Richt vun’t Utbreden swingt, wobi dat Material sietlich scheert warrt. Bavenflachenbülgen sünd t. B. ok Scheerbülgen.
Wieldat se langsomer löpt, kummt de Scheerbülg jümmer na de Kompresschoonsbülg an en Meetpunkt an, un dat üm so later, je länger de Loopweg wesen is. Ut dissen Looptietünnerscheed berekent de Seismologen de Afstand twüschen de Meetstatschoon na’t Hypozentrum, un wenn dat för mehrere Statschonen maakt warrt, kann dordör bestimmt warrn woneem un in wovun Deep dat Eerdbeven passeert is. Dat warrt as Lokaliseeren betekent. Normalerwies warrt dorto Statschonen bruukt, de möglichst dicht an dat Epizentrum leegt. De Bülgen vun starke Eerdbeven künnt mit moderne fienföhlige Meetredschoppen överall op de Eer optekent un meten warrn, wiel ganz swache Beven blots en poor teihn Kilometer wiet nawiest warrn künnt.
Blangen de Positschoon kann ut dat Signal in de Seismogrammen aver ok de Herdvörgang afleidt warrn. Op disse Oort un Wies ünnersökt de Wetenschopplers, wat vun Tektonik in dat Rebeet vun’t Hypozentrum vörliggt un künnt dorut op överregionale Bewegungsrichten un Spannungsproportschonen torüch sluten. Annere Seismologen intresseert sik gor nich för dat Beven sülvst, man se bruukt dat Eerdbevensignal, üm över sünnere Bülgenphasen wat över den allgemenen Opbo vun’t Binnere vun de Eer ruttokriegen.
Seismographen
Hööftartikel: Seismometer
thumb|upright=0.8|Original Wiechert-Seismometer vun Anfang vun’t 20. Johrhunnert De Redschoppen, mit de Eerdbevenbülgen optekent warrn künnt, warrt allgemeen as Seismographen betekent. Dat ümfaat all Oorden vun Instrumenten, mit de man en Eerdbeven nawiesen kann. De modernen Redschoppen, mit de vundaag Eerdbeben optekent warrt, sünd hoochfienföhlige Instrumenten, vun de nipp un nau bekannt is, woans se dat Signal sichtbor maken doot. Dordör künnt verscheden Instrumenten mitenanner vergleken un de Signalen nipp un nau utmeten warrn. Begäng is vundaag dorüm mehr de Begreep Seismometer.
Eenfache Redschoppen to’n Faststellen vun Eerdbeven hett dat al vör lange Tiet in’t olle China geven. Dor harrn se en Oort Schaal mit lütte Utsparen an’n Rand un en Pinn, de in de Mitt loos opstellt weer. Wenn nu de Eer wackeln de, füll de Pinn üm un bleev in een vun de Utsparen liggen. Op disse Wies künn man dormols al de Richt wies warrn, ut de en Eerdbevenbülg kamen weer. Man Seismometers, as wi jem vundaag kennt, geev dat eerst Anfang vun’t 20. Johrhunnert. Utklamüstert hett de ersten Seismometers de düütsche Physiker Emil Wiechert, de in Chöttingen Professer för Eerdphysik weer. Sien Seismograph weer aver noch so groot as’n Klederschapp, as dat Bild wiest.
Siet de Tiet hett sik technisch veel doon un de Seismometers sünd jümmer lütter un beter worrn. Dat Funkschoonsprinzip hett sik in all de Tiet aver nich ännert: Karnstück vun en Seismograph is en Gewicht, dat över en Fedder an en Gehüüs bammelt. Löpt nu en seismisch Bülg dör de Eer, fangt de Bodden an to swingen un mit em ok de Seismograph, de dorop steiht. Vun wegen de Traachheit blifft dat Gewicht binnen in aver eerstmol in Roh, wiel dat Gehüüs de Boddenbewegen mitmaakt. Dördor warrt de Fedder utlenkt, un disse Utlenken warrt utmeten. Afhangig vun’n Tyyp vun’t Seismometer warrt dormit de Boddenbewegen sülvst, de Snelligkeit vun’n Bodden oder de Versnellen optekent.
Stärk vun Eerdbeven
Hööftartikels: Magnitude (Seismologie), Intensität (Seismologie)
De Stärk vun Eerdbeven hangt af vun de Energie, de bi’t Beven freesett worrn is. Disse Energie direkt in de Eer to meten is aver nich möglich. De Seismologie bruukt dorüm so nöömte Magnitudeskalen, de över empirisch rutfunnen Betehn un physikaalsch Gesetten de Meten vun de oortsafhangigen Amplituden in’t Seismogramm in Betog sett to de Stärk vun’t Beven. De Magnitude seggt aver nix doröver ut, wo veel Schaden en Eerdbeven anricht hett. Dat hangt vun verscheden Ümstannen af, as baven beschreven. Aver ok de Schadenswirken vun Eerdbeven warrt vun de Wetenschap ünnersocht un över Intensitätenskalen angeven. Een vun de eersten Intensitätenskalen weer de Mercalliskala, de dat al vör de Magnitudenskalen geven hett.
De Intensitätenskala hett den Nadeel, dat se op Beobachten vun Schaden un op persönliche Wohrnehmen baseert un doröm nich objektiv is. Dorto kummt, dat de Intensität ut den lieken Grund blots in Rebeden bestimmt warrn kann, woneem veel Minschen leevt. Mit de Entwickeln un Verbetern vun Seismographen is dat denn möglich worrn, Eerdbeven över physikaalsch Grötten to meten un wetenschopplich beter to faten. Dordör künn de eerste Magnitudenskala utklamüstert warrn.
Vörutseggen
En Deelrebeet vun de Seismologie befaat sik dormit, woans sik Eerdbeven ankünnigen doot. Siet lange Tiet warrt al versöcht Eerdbeven vöruttoseggen, man na den hüütigen Wetensstand, warrt dat noch op lange Sicht nich möglich wesen. De beschreven Vörgäng vun’n Spannungsopbo un Scheerbrook, de an’n Enn dat Eerdbeven utlöst, hangt vun to vele physikaalsche Grötten un Egenschoppen af. De Materialegenschoppen un Tostänn sünd tomeist nich got noch bekannt, un ok wenn die wichtigstens Fakters vun de Saak her to’n gröttsten Deel verstahn sünd, maakt jemehr komplizeert Tosamenspeel dat meist unmöglich, en Herdvörgäng nipp un nau in Ruum un Tiet vöruttoseggen. Dorüm blifft opstunns kuum anners wat över, as mit Statistik to arbeiten un sik op de Angaav vun Wohrschienlichkeiten för en Eerdbeven in en sünnere Region to beschränken.
Liekers weet wi vundaag, dat dat en ganze Reeg vun Effekten gifft, de in’t Vörfeld beobacht warrn künnt un de so to seggen en Eerdbeven ankünnigt. Disse Effekten warrt as Eerdbevenvörlöpers betekent, de sik op verscheeden Oort un Wies dorstellt. Dat künnt Ännern vun eerdphysikaalsch Grötten wesen as to’n Bispeel de Snelligkeit vun seismische Bülgen, Negen vun’n Eerdbodden oder Ännern vun de elektromagneetsch Egenschoppen vun’n Steen. Annere Beobachten baseert wedder op statistisch Beobachten. Dorto tellt dat Konzept vun de seismischen Roh. Dat is en Effekt, wo in en för Eerdbeven anfällig Rebeet de Achtergrundaktivität, also dat Vörkamen vun bannig lütte Beven, över längere Tiet düütlich torüch geiht. Ok dat düüt op en bevörstahn Eerdbeven hen.
Man, de stastistischen, jüst so as ok de meetboren Effekten künnt bannig ünnerscheedlich utpräägt wesen un fangt mitünner al Johren an, bevör dat Eerdbeven passeert. Op de Grundlaag is dat natürlich nich möglich, den Tietpunkt un den Oort vöruttoseggen. In vele Fäll is ok al faststellt worrn, dat eenige – manchmol sogor all – Vörlöpers gor nich nawiest warrn künnt. Un opletzt weer dat nödig, en bannig dicht Meetnett mit düchtig groten instrumentellen Opwand optoboon, wenn man all Vörlöpereffekten för all Rebeden op’n Kieker hebben wull. Wat aver fakener vertellt warrt, is en Ännern bi’t Verhollen vun de Beester kort vör grote Eerdbeven. Aber ok dat is nich jümmer so.
duum|Dat Seismogramm wiest de ünnerscheedlichen Amplituden un den Tietafstandtwüschen de Kompresschoons- (P), Scheer- (S) un Bavenflachenbülg (Ground motion). Jümmer wedder mol gifft dat Berichten, dat Eerdbeven mit Spood vörutseggt woorn sünd. Tomeist hett dat aver keen Statistische Signifikanz, wenn man sik de Männichkeit vun de Bevenaktivität in’t Rebeet ankieken deit. T. B. hett en Wetenschoppler 2003 en Beven in Tokio mit Magnitude 7 ankünnigt hat. Ruchweg in de vörutseggte Tiet weer ok tatsächlich en Eerdbeven in Tokio, man üm 1,5 Magnituden lütter as ankünnigt – dat is aver man weniger as en Hunnerstel vun de vörutseggten Energiefreesetten. En veel starker’t Beven mit Magnitude 8 (un twee Nabeven mit Mag. 5,8 un 7), dat blots een Week later ungefähr 80 km süüdoosten vun de Küst passert is, weer aver nich vörutseggt.
Ok wenn vundaag noch keen echt Vörutseggen möglich is, gifft dat aver Anstrengen, den Schaden vun Eerdbeven möglichst lütt to hollen. Blangen scharpe Bovörschriften in Saken Eerdbevensekerheit vun Hüüs, Brüchen usw. gifft dat tomindst korte Vörwarntieten. In Japan to’n Bispeel warrt gau de Iesenbahnverkehr ünnerbroken, de Stroom afschalt oder Gasleitungen afsparrt, wenn an Meetstatschonen en stark Eerdbeven meten warrt. Dat is möglich, wieldat de Kompresschoonsbülgen, as dat Bild wiest, en poor teihn Sekunnen för de gefährlichen Bavenflachenbülgen ankamt, wat dorvör jüst noch noog Tiet lett. Dordör kann de Gefahr t. B. dör Füer düütlich minnert warrn.
Eerdbeven in de Historie
thumb|Künstlerisch Dorstellen vun’t Lissabon-Eerdbeven vun 1755 Eerdbeven gifft dat al so lang as de Eer fast woorn is. De Minschen hebbt sik in de Antike al fraagt, woans Eerdbeven un ok Vulkanutbröök tostannen kamt. Faken weer dat op de Gödder schaven un man hett glöövt, dat Katastrophen as Eerdbeven en Teken dorför weer, dat de Minschen wat verkehrt maakt harrn un de tostännig Gott böös worrn weer. Eenige Wetenschoppler in’t olle Grekenland hebbt glöövt, dat de Kontinenten op’t Water swemmen un as en Schipp hen un her schaukeln deen. Wedder annere Lüüd glöven, Eerdbeben breken ut Höhlen in de Eer ut, wiel dat in Japan den Mythos geev, dat in de Eer en Draken sitt, de de Eer to’n Wackeln bringt un dorbi ok noch Füer speet. Un in’t europääsche Middelöller weern de Eerdbeven op dat Ingriepen vun Gott torüch föhrt.
As de Magnetismus opdeckt un utforscht weer, keem de Theorie op, dat Eerdbeven jüst so as’n Blitz afledd warrn künn. Eerst Anfang vun’t 20. Johrhunnert entwickel sik denn de hüüt allgemeen acht Theorie vun de Platentektonik un de Kontinentaldrift, de op Alfred Wegener torüchgeiht. De weltwiet Verdelen vun Eerdbeven an de Platengrenzen weern eerst Mitt vun’t 20. Johrhunnert diskuteert. Un bit hüüt is dat jümmer noch nich möglich, Eerdbeven vörhertoseggen.
Wladimir Winogradow
Wladimir Winogradow is de Naam von
* Wladimir Alexejewitsch Winogradow (* 1921), sowjetschen Weertschopswetenschopper,
Darfield
Darfield betekent
Woody Herman
thumb|Woody Herman 1976 Woody Herman (egentlich Woodrow Charles Thomas Herman; * 16. Mai 1913 in Milwaukee, Wisconsin; † 29. Oktober 1987 in Los Angeles, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Jazz-Klarinettist, Singer un Bandleader.
Leven un Wark
Herman, de as musikalisch Wunnerkind up de Klarinett gull, is all mit negen Johr apenlich in’t Vaudeville-Theater uptreden (ok as Singer un Danzer). 1930 truck he vun Milwaukee weg un övernehm nah kört Gastspelen bi Harry Sosnick un Gus Arnheim 1936 den Karn vun de Big Band vun Isham Jones, de he siet 1934 anhörrt harr. 1936 harr de Jones-Band hör eenzigen Charts-Erfolge mit Hermann as Singer mit de Songs Life Begins When You’re in Love un There’s No Greater Love.
Disse eerst Formatschoon vun Herman hett sück anfangs de Naam The Band That Plays The Blues geven. Enn’ 1936 geev de Band hör Debüt in dat Roseland in Brooklyn un harr in‘ Oktober 1937 en eersten lütten Hit mit I Double Dare You (#18). 1939 harr he aber Woodchopper’s Ball en Hit, de över een Million Mal verköfft wurr. Dat weer de Dörbröök to en vun dat führend Orchester vun de laat Swing-Ära. Wichtig Musiker vun disse Tiet weern Joe Bishop un Gordon Jenkins. Enn‘ 1939 hett se de Glenn Miller-Band in dat Glen Island Casino aflööst un speel tweemal in‘ Famous Door.
Woody Herman weer en hervörragend Virtuose up sien Musikintrument, tietlevens stark beinfloot vun de Speeltechnik vun Frank Trumbauer. He stell in de Loop vun sien Karriere tallriek spoodriek Orchester tosammen, de he Herd bzw. Herman’s Herd nömmt hett. Bekannt Musiker, de in sien Big Bands speelt hebbt, weern ünner annern de Rhythmusgrupp ut Slagtüüchspeler Dave Tough, Bassist Chubby Jackson, Gitarrist Billy Bauer un Pianist Ralph Burns as ok de Saxophonisten Stan Getz un Flip Phillips, de Trompeter Shorty Rogers un de Bröers Pete un Conte Candoli. Rogers weer ebenso as Neal Hefti un Ralph Burns ok as Arrangeur för Herman tätig. In de eerst „Herde“ harr Herman Hits as Caldonia, Laura un Northwest Passage. Se hett ok dat klassisch Lager beindruckt - Igor Stravinsky weer vun de Fähigkeiten vun de Band so deep beindruckt, dat he för de 1945 dat Ebony Concerto komponeer. Singerin in de First Herd weer Frances Wayne; mit hör harr de Band en Hiterfolg mit Happiness Is Just a Thing Called Joe.
Nahdem Dave Tough, Hefti un Wayne de Band verlaaten harrn, nehm Woody Herman eenig Ümbesetten vör; Anfang 1946 keem der Vibraphonist Red Norvo dorto. Nah en Paus stell he 1947 „de tweet Herde“ in Los Angeles tosommen, mit de legendär Four Brothers Saxophon-Section, domals ut Getz, Zoot Sims, Serge Chaloff, Herbie Steward (1948 Al Cohn statt Steward, noh later mit Gene Ammons, Jimmy Giuffre, Richie Kamuca usw.). De Nummer weer vun Jimmy Giuffre komponeert wurrn (för dree Tenöre un een Bariton) un geev jeden vun de „Broers“ Solos vör dat Tosommenspeel in’t Finale. De tweet Herde, mit de he ok Bebop-Strömungen upgreep (as in Lemon Drop),  bestunn bit 1949, as Herman en Engagement up Kuba annehm, de darte Herde van 1949 bit 1955. Mit hör hett he 1954 en Europatournee makt. Dornah speel he maal in lüttgere Combos und maal för gröttere Tourneen (as in Süüdamerika 1958) mit Big Bands.
Mit de veerte Herde (af 1963 ünner annern bit 1964 mit Jake Hanna) gung he weer up Tour, t.B. 1965 up dat Antibes Festival un dat Basin’ Street West in San Francisco, wo dat Live-Album Woody's Winners mitsneeden wurr. 1966 gasteer Herman in Europa, 1968 up dat Newport Jazz Festival un 1969 in Düütschland. In‘ Oktober 1974 hett he mit sien Orchester Frank Sinatra bi de sien Feernsehkonzert The Main Event in‘ Madison Square Garden begleit, dat weltwiet een Millarde Tokieker harr un den TV-Reichwieten-Rekord vun de Maandlandung instell. Bit in de 1980er Johren bleev he spoodriek mit sien Thundering Herds.
Jewitt
Jewitt is de Familiennaam von
Woody Herman
Leven un Wark
In de 1950er un 60er Johren experimenteer Hermans Big Band völfak ok mit Elementen vun modern Jazzstile as den Cool Jazz un den Bebop, de geschickt mit de Formen vun den traditschonellen Jazz verknütt wurrn. Neben sien Bedüüden as en vun de führend Swing-Klarinettisten (tosommen mit Benny Goodman un Artie Shaw), weer dat insbesünnere sien Fähigkeit as Organisator vun innovativ un kreativ Ensembles, de hüm ut de Persönlichkeiten vun den Jazz vun dat 20. Johrhunnert rutragen lett.
Jewitt
Kiek ok bi: Jewett.
Woody Herman
Zitate
Wir hatten eigentlich nie das Gefühl für diesen Menschen zu arbeiten, sondern vielmehr mit'' ihm. Er erkennt an, was wir tun, und er lässt uns das auch spüren. Und die Jungs erkennen ihn an und respektieren ihn. Dadurch arbeiten sie umso mehr.''Nat Pierce Kein namhafter Bandleader ist sowohl von den Männern, die für ihn arbeiten, als auch von jenen, für die er arbeitete, mehr geschätzt worden.| Leonard Feather
Ehrungen
Woody Herman wurr 1981 in de Big Band and Jazz Hall of Fame upnommen un ok in de American Jazz Hall of Fame is he upnommen wurrn.
Footnooten
<references group="Anmerkungen" /> <references group="Friedwald" />
<references group="Simon" />
Niasse
Niasse is de Familiennaam von
(371) Bohemia
(371) Bohemia is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 16. Juli 1893 vun den franzööschen Astronom Auguste Charlois in Nizza opdeckt worrn is.
De Asteroid is na de tschechischen Region Böhmen nöömt, de to de Tiet vun’t Opdecken to Öösterriek höört hett.
Stanisław Mucha
Stanisław Mucha is de Naam von
* Stanisław Mucha (1895–1976), poolschen Fotograaf,
Pawel Winogradow
Pawel Winogradow is de Naam von
* Pawel Gawrilowitsch Winogradow (1854–1925), russ’schen Historiker,
Volney
Volney is de Familiennaam von
Volney betekent
Wilhelm Stolle
Wilhelm Stolle is de Naam von
* Wilhelm Stolle (1842–1918), düütschen Politiker,
Charles Jewett
Charles Jewett is de Naam von
* Charles Coffin Jewett (1816–1868), US-amerikaanschen Bibliothekar,
Stumpff
Stumpff is de Familiennaam von
Johann Stolle
Johann Stolle is de Naam von
Stumpff
,
Johann Stolle
* Johann Balthasar Stolle (1737–1823), düütschen Mediziner,
Stumpff
Stumpff betekent
Kiek ok bi: Stumpf, Stumph.
Theresa May
Theresa Mary May (engl. təˈriːzə ˈmeəri meɪ ; * 1. Oktober 1956 as Theresa Mary Brasier in Eastbourne, England) is en brittsche Politikersche. Se is Baas vun de Conservative Party. Vun den 13. Juli 2016 bit to'n 24. Juli 2019 weer se Premierministersche vun dat Vereenigte Königriek. Vördem weer se vun Mai 2010 af an Binnenministersche (Home Secretary; Kabinett Cameron I, II).
Privat
Theresa May hett 1980 den Bankmanager Philipp John May hieraat‘. Em harr se in ehre Studententied in Oxford kennen lehrt. De beiden hefft keen Kinner. Theresa May hett de Krankheit Diabetis mellitus. Dat is 2013 rutkamen. May höört to de Church of England mit to un besocht dor regelmatig de Karken. Se hett mol seggt, de christliche Gloven weer en wesentlichen Bestanddeel vun allens, wo se vun overtüügt weer.
Weißenborn
Weißenborn betekent
Weißenborn oder Weissenborn is de Familiennaam von
,, ,
Kiek ok bi: Weisenborn, Oberweisenborn, Wittenborn.
Apfaltern
Apfaltern betekent
Volmert
Volmert is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Vollmert.
(110) Lydia
(110) Lydia is en Asteroid ut den Hööftgördel. He is an’n 19. April 1870 vun den franzööschen Astronom Alphonse Louis Nicolas Borrelly in Marseille opdeckt worrn is.
De Asteroid is na Lydien nöömt, en Region in’t antike Lüttasien.
Monica Bleibtreu
Leven
Monica Bleibtreu weer de Dochter vun en Theaterdirekter un de Grootnichte vun Hedwig Bleibtreu. Se stunn all in hör Kindstiet up de Bühne. Se studeer Schauspel an dat Max-Reinhardt-Seminar in Wien un hett in hör eerste Beropsjohren blots Theater speelt. Eerst 1971 weer se eerstmals in’t Feernsehn, hett denn aber ok wiederhenn hööftsächlich an verscheeden Theatern, as dat Berliner Schillertheater, de Freien Volksbühne in Berlin, de Münchner Kammerspiele oder dat Burgtheater in Wien.
Van 1993 bi 1998 weer Monica Bleibtreu Perfesser för Schauspeel an de Hochschule für Musik und Theater Hamburg. In de Hansestadt harr se ok hör Levensmiddelpunkt. 2002 kreeg se mehrere Pries, ünner annern den Grimme-Pries för de Dorstellung vun Katia Mann in Heinrich Breloers Film Die Manns – Ein Jahrhundertroman. In’ Oktober 2005 kreeg se den Düütschen Feernsehpries in de Kategorie „Beste Schauspielerin Fernsehfilm“ för de Film Marias letzte Reise. In’Mai 2007 wurr se mit de Düütsch Filmpries in de Kategorie „Beste Schauspielerin“ för hör Rull vun de Traude Krüger in 4 Minuten uttekend.
Ut hör Beziehung mit den Schauspeler Hans Brenner harr se de Söhn Moritz Bleibtreu, de ok Schauspeler wurr.
To hör 65. Geburtstag an’ 4. Mai 2009 wurr de Feernsehfilm Ein starker Abgang mit Bruno Ganz in’t ZDF utstrahlt. Monica Bleibtreu is, as ehr Agentur seggt, in de Nacht vun’n 13. op den 14. Mai 2009 na 2½ johrige Lungenkrebs-Krankheit in Hamborg doodbleven. /
Verwaltungsgemeenschop Wasserburg (Bodensee)
De Verwaltungsgemeenschop Wasserburg (Bodensee) in’n Landkreis Lindau, Swaben, Bayern, is bi de Rebeedsreform in Bayern an’n 1. Mai 1978 grünnt un to’n 1. Januar 1994 oplööst worrn.
Seet von de Verwaltungsgemeenschop weer Wasserburg (Bodensee).
Karl Stumpff
* Karl von Stumpff (1858–1936), düütschen Generaalleutnant,
Nikolai Winogradow
Nikolai Winogradow is de Naam von
* Nikolai Dmitrijewitsch Winogradow (1885–1980), russ’schen Architekt,
Boimsdörp
Boimsdörp is 'n Dörp sauwat bi 14 km süüdelich van Wulfsborg in de Landkreis Helmstidde. Boimsdörp liggt umiddelbar an de A 2/E 30; de Anschlusstelle 59 (Königslutter) is 'n dree Kilometer entfernt. Af 1974 gehört Boimsdörp as 'n Oordsdeil tau de Stad Königslutter. Dat Dörp hefft rund 350 Inwohners.
Laag van de Dörp
Boimsdörp is 'n wendsche Rundlinge. Um 'n flaach Halfmaand, wo de Kerk un de School stahn, is de Hälft, van de vormalige 14 Buren an de Kant van de Rundlinge, de Köstern un de Brinksitters. All de eersten Sedeler sien Sassen weest. Se buten jüen neddersassche Eenheidshüser; Wohnung, Stallunge un Schüne onner ein Dack, wülk met Stroh deckt was. Man trat dör 'n Dor op 'n Däle, rechts un links waren de Stallunge un hinner de Wohnrumen de Minschen. Hüde sien bloot noch twee Hüser van disse oolsche Bustil. Dat leste Strohhus word um 1910 afrissen un dör 'n Niebu ersett.
De Buren
Wo överall in düütschen Lannen waren de Buren nich Eigendömer van jüen Höwwen, sonnern Lehnslüe oder Pächter. Eigendömer was de edele, later de adelige, Herr, ook Mienherre nannt. Disse hadden se jahrlich 'n Afgaf in Naturaljen oder Geld tau enrichten. De Boimsdörper Buren waren, wo alle anneren um de Wohld, op de Herre van Campe horig. Wer sik as guter Mie'er föhrte konnte na negen Jahren bi glieke Zins sien Hoff behalten, anners word hi afmie'ert.
Wappen
In de Usprung was Boimsdörp 'n Rundlingsdörp un so teikt dat Wappen dat Rundlingssymbol daför. De blau-gülden Farwen kümmen dör Brunswieker Herrschapp. De dree Harten sien ut de Wappen van Lünborg. Dat Wappen is in August 1990 offischel annommen.
Union Parish
Union Parish is en Kreis (Parish) in’n US-Bundsstaat Louisiana. He hett 22.721 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 2.274 km². De Sitt vun de Verwalten is in Farmerville.
Historie
De Kreis is 1839 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 22.803 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 9.970 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 14.819 US-Dollar. 10.621 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 1.749 Minschen maakt. 18,19 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
2,54 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 1,23 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 69,79 % vun de Minschen Witte, 27,95 % Swarte, 0,26 % stammt ut Asien un 0,05 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,19 % sünd Nakamen vun Indianers. 1,26 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,50 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 2,02 % vun de Lüüd ansehn.
Basbeekers
Basbeekers betekent
Niang
Niang is de Familiennaam von
The Desert Trail
The Desert Trail (op plattdüütsch so veel as „De Wöstenpadd“; dt. Titel: Der Rodeo-Raub) is de Titel vun en US-amerikaanschen Western ut dat Johr 1935. In den B-Movie hett John Wayne de Hööftrull speelt, Speelbaas weer Lewis D. Collins (ünner den Naam Cullen Lewis). Dreiht weer de Film an verscheden Öörd in Kalifornien. De Premiere weer an’n 22. April 1935 in de USA.
Inholt
De Frünnen John Scott, en Rodeo-Rieder, un Kansas Charlie, en Speler, de veel för Fronslüüd över hett, sünd op’n Weg na Rattlesnake Gulch. Dor schall en groot Rodeo stattfinnen, an dat John deelnehmen will, wiel Charlie sien Glück in’t Koortenspeel versöken deit. Dorbi höört he, dat de Veranstalters nich noog innahmen hebbt, üm de Priesgeller vull uttobetahlen. Dat vertellt he foorts John, de dorophen sien 900 $ ut dat Büro mit vörhollen Pistool afhollen deit. Man, kuum dat de beiden weggahn sünd, överfallt Pete un Jim dat Büro, scheet den Anstellten Farnsworth doot un rüümt den Safe ut.
As de Sheriff un annere Lüüd in’t Büro kamt, doot Pete und Jim so as weern se ok jüst eerst dortokamen un vertellt, dat Scott un Kansas kort na’n Schott ut dat Büro kamen weern. Fehl harr nich fehlt, den harr de Sheriff jem tofaten kregen. Man, John un Charlie künnt utrieten un maakt sik op’n Weg na Juanita, üm de se sik beide strieden doot. Bi Juanita is aver ok Pete al. De roovt jem dat Geld un maakt sik op’n Weg na Poker City. Wedder warrt John un Charlie meist vun’n Sheriff grepen, künnt em aver afschüddeln un ok wieter na Poker City rieden, woneem se sik beid ünner verkehrten Naam vörstellt. In de Stadt draapt se op de söte Verköpersche Anne, an de se sik ok glieks beide rantomaken versöökt. Anne is de Süster vun Jim.
Mit Hülp vun Jim künnt se utbreken, warrt dorbi aver vun’n Sheriff un sien Lüüd in en Scheeteree verwickelt. Pete will de Gelegenheit nütten, üm de Bank to överfallen, man Jim hett de Snuut vull von em un sien Ideen un seggt, dat he sik den Sheriff stellen will. Dorophen warrt he vun Pete anschaten. John un Charlie kriegt Pete sien Överfall mit un neiht em achteran, üm em dorto to bringen, sien Schuld totogeven. Ok de Sheriff mit sien Lüüd ritt achteran un stellt jem in en Hütt in de Wildnis, woneem sik Pete verkröpen wull. In de Twüschentiet hett aver Jim sien Süster allens bicht. Anne maakt sik gau op’n Weg na den Sheriff un vertellt em de Wohrheit. So kamt John un Charlie opletzt free un Pete mutt för sien Daten in’t Gefängnis.
Theodor II. (Paapst)
miniatur|Paapst Theodor II. Theodor II. (* in Rom; † um November 897) weer in dat Johr 897 för 20 Daag Paapst. Över sien Pontifikat is nich völ bekannt. Seker is, dat de gebörtige Römer in’ November 897 to’n Nahfolger vun Romanus’ wählt wurr. In den sülvigen Maand is de „freedenlevende Mann“, as he in Borns nömmt wurr, storven.
Trotz sien bannig kört Amtstiet hett Theodor II. dat schafft, de Wirren in Rom, de sien Vörgänger hervörropen harrn, eenigermaaten in Ördnung to bringen. He hett en Synode inberopen, de de Beslüsse vun de Liekensynode van 897 upheven un de postum schändten Paapst Formosus rehabiliteeren dee.
De vun en Eremit funnen, verstümmelt Liek vun Formosus leet de Paapst mit all Ehren nah Rom överführen un in Sankt Peter bisetten
Anguissola
Anguissola is de Familiennaam von
Iralaya
Iralaya (oder ok Irlaya oder Ilaya) is en Dörp (Aldea) in dat Municipio Ramón Villeda Morales, Departamento Gracias a Dios, Honduras.
Dat is en Dörp von de Miskito. De Hüüs sünd op Stelten in’t Water von en Siedenarm von’n Río Coco boot. De ganze Ümgegend is sied Swemmland an de Münn von’n Río Coco. Wieldes de Münn von’n Río Coco (dat Cabo Gracias a Dios) teihn Kilometer in’n Oosten liggt, is de Küst von de Karibische See in’n Noorden blots dree Kilometer wied weg. Dör de siede Laag is de Oort jümmer bedrauht von Överswemmungen un Hurrikans.
De Grenz na Nicaragua (de Río Coco) liggt blots en poor hunnert Meter in’n Süüdoosten. Dat is een von de aflegensten Öörd in ganz Honduras.
De nächsten Öörd sünd Cabo Viejo in’n Süüdwesten in Nicaragua, Wangkiawala in’n Westen un Klubki in’n Noordwesten.
Weertschop un Infrastruktur
De Minschen leevt vör allen von Subsistenz-Bueree un de Fischeree.
Verkehr
De eenzige Landweg na Iralaya is en lütten Padd na dat Dörp Klubki. Anners is de Oort blots per Boot över’n Río Coco to recken.
Jewett
Jewett is de Familiennaam von
,
Jewett betekent
Kiek ok bi: Jewitt.
Hermann Weißenborn
Hermann Weißenborn oder Hermann Weissenborn is de Naam von
* Hermann Weißenborn (1813–1886), düütschen Philoloog,