cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kanton Fambossel
Historie
Binnen Westfalen hett Fambossel toeerst en Mairie in’n Kanton Visselhöövd billt (Distrikt Horborg von dat Departement von de Nedderelv). Man al to’n 1. Januar 1811 harr dat wedder en Enn. Dat Königriek Westfalen müss dat Departement direkt an dat Franzöösche Kaiserriek afgeven. En Deel von’n Kanton Visselhöövd is aver bi Westfalen bleven un dor is denn de Kanton Fambossel von billt worrn, de in’n Distrikt Ülzen von dat Departement von de Aller leeg.
In’n Harvst 1813 hebbt de Russen de Franzosen slahn un dat Rebeed befreet. Dat Kurförstendom Hannover is 1813/1814 wedder herstellt worrn un de ole Stand von vör 1810 wedder dor.
Mairien
De Kanton weer indeelt in negen Mairien:
Río Lindo
Río Lindo betekent
Leisinger
Leisinger is de Familiennaam von
Landkreis Schwandorf
De Landkreis Schwandorf is en Landkreis in’n Bezirk Böverpalz in Bayern. He hett.
Geografie
De Landkreise un tschechschen Okres ümto sünd Landkreis Cham, Landkreis Regensburg, Landkreis Neumarkt in der Oberpfalz, Landkreis Amberg-Sulzbach, Landkreis Neustadt an der Waldnaab un Okres Domažlice.
Historie
Mit de Rebeedsreform in Bayern is de hüdige Landkreis ut de vörherige kreisfre’e Stadt Schwandorf, un de Landkreise Burglengenfeld (utbenahmen negen Gemenen), Nabburg (utbenahmen een Gemeen), Neunburg vorm Wald (utbenahmen dree Gemenen), Oberviechtach (utbenahmen fiev Gemenen), Regensburg (een Gemeen) un Roding (fiev Gemenen) billt worrn.
Politik
De Verwaltung von’n Landkreis övernimmt dat Landraadsamt Schwandorf in Schwandorf.
Landrääd
De Landraad is Baas von dat Landraadsamt un Repräsentant von’n Landkreis un Vörsitter von’n Kreisdag.
Städer un Gemenen
(Inwahnertallen )
Ožbolt
Ožbolt is de Familiennaam von
Mihigo
Mihigo is de Familiennaam von
Morey
Morey betekent
Morey is de Familiennaam von
,
Kiek ok bi: Maurey, Mory.
Leising
Leising betekent
Leising is de Familiennaam von
Protestantismus
Unner den Naam vun Protestantismus sund an un for sik de verschedenen Karken un jem ehre Anhängers tohopenfaat, de dör de Reformatschoon in dat 16. Johrhunnert tostanne kamen sünd. Dor höört de Luthersche Karken, de Reformeerten Karken, de Unieerten Karken un de Dööpers to.
Man, mehr allgemeen, weert dor ok de Karken un Sekten torekent, de desülvigen Grundsätz vertreden doot, as de Karken vun de Reformatschoon un de sik vun de Röömsch-kathoolsche Kark afscheedt hefft, as de Anglikaansche Kark. Ok de evangeelschen Freekarken weert to den Protestantismus torekent un seht sik sülms as „Arven vun de Reformatschoon“ an.
De protestantschen Karken vun de verschedenen Bundslänner hefft sik in Düütschland tohopenslaten in de EKD. In de Nedderlannen gifft dat vun dat Johr 2004 af an de Protestantsche Kark in de Nedderlannen (PKN).
Historie
De Naam Protestanten hett to kriegen mit de Protestatschoon vun Speyer. Up den Rieksdag to Speyer 1529 hefft de Evangeelschen Stänn protesteert gegen den Besluss, dat de Afscheed vun Speyer upböört wurrn is. In düssen Afscheed weer de Länner, de sik de Reformatschoon to egen maakt harrn, toseggt wurrn, se schollen tofreden laten weern. De Protestanten hefft sik 1529 bi ehren Protest beropen up de Glovensfreeheit vun jedeen Minschen.
Eerst mit den Augsborger Religionsfreden vun 1555 hett dat Hillge Röömsche Riek de lutherschen Karken gellen laten un dat duer denn noch bit to'n Enne vun'n Dartigjöhrigen Krieg 1648, bit ok de reformeerte Karken in dat Riek gellen laten wurrn is.
Protestantsch un Evangeelsch
Hüdigendags meent de Wöör Protestantsch un Evangeelsch in de düütsche (un plattdüütsche) Umgangssprake datsülvige.
Landkreis Weilheim-Schongau
Geografie
De Landkreise un Städer ümto sünd Landkreis Landsberg am Lech, Landkreis Starnberg, Landkreis Bad Tölz-Wolfratshausen, Landkreis Garmisch-Partenkirchen un Landkreis Ostallgäu.
Historie
Mit de Rebeedsreform in Bayern is de hüdige Landkreis ut Delen von de vörherigen Landkreise Weilheim in Oberbayern un Schongau un een Gemeen von’n Landkreis Marktoberdorf billt worrn.
Politik
De Verwaltung von’n Landkreis övernimmt dat Landraadsamt Weilheim-Schongau in Weilheim in Oberbayern.
Landrääd
De Landraad is Baas von dat Landraadsamt un Repräsentant von’n Landkreis un Vörsitter von’n Kreisdag.
Rickelwinn
duum|Calystegia sepium
Mari Eder
duum|Mari Laukkanen in Hochfilzen 2010 (Training) Mari Eder (* 9. November 1987 as Mari Laukkanen in Eno) is en finnisch Biathletin un Skilanglöperin. In’n Juli 2018 hett se den ehmalgen öösteriekschen Biathleten Benjamin Eder heiraadt.
Biathlon
Mari Laukkanen, Studentin ut Eno, bedrifft siet 1999 Biathlon un hörrt siet 2001 to'n Natschonalkader vun Finnland. De finnische Junioren-Biathletin vun de Saison 2005/06 wurrd vun Tomi Kuutti traineert un start in' Biathlon för den Kontiolahden Urheilijat („Kontiolahti Sport Club“) as ok in' Skilangloop för Enon Kisa-Pojat. 2005 nehm se in hör finnisch Heimat, in Kontiolahti, eerstmals an en Junioren-Weltmeesterschap deel. Hör best Ergevnis reck se as Veertplatzeerte mit de Staffel, in de anner Rennen keem se nich ünner de best 15. Een Johr later in Presque Isle kunn se as Veerte in der Verfolgung nah Rang 13 in' Sprint hör best Eenzelergevnis bi en Junioren-WM recken. Bi de Junioren-Europameesterschap vun dat sülvig Johr in Langdorf wunn se in de Verfolgung de Goldmedaille, keem in dat Eenzel up Rang 5 un in' Sprint up Rang 8. 2007 bi de Junioren-Weltmeesterschapen in Martell keem se bi de Eenzelrennen nich ünner de best Teihn, mit de Staffel reck se den 5. Platz. Ansluutend drüff Laukkanen eerstmals bi en Biathlon-WM antreeden. In Antholz kunn sück de Finnin as 43. sofort för dat Verfolgungsrennen qualifizeeren. Mit de Damen-Staffel keem se up Rang 12 un mit de Mixed-Staffel reck se den 16. Platz.
Landkreis Weilheim-Schongau
Städer un Gemenen
(Inwahnertallen, Stand )
Rickelwinn
De Rickelwinn (Calystegia sepium, Syn.: Convolvulus sepium) höört to de Winnen (Convolvulus) mit to un is dor een vun de Winnenplanten (Convolvulaceae) mit. De Rickelwinn is en stickhaarig Unkruut. Sunnerlich in de Stadt kann een sunner Herbizide dor gor nich gegenan, vunwegen datt de Plant jummers wedder nee wassen deit ut’n Wuddelstock, ok wenn se över de Eer utreten is. In de Nedderlannen un ok in allerhand plattdüütsche Gemarken warrt de Rickelwinn (just so, as de Wegewinne) ok „Pisspottje“ nömmt, na de Form vun de Blöte.
Wie de Rickelwinn utsütt
De Rickelwinn hett en grönen Stengel, de sik gegen den Wieser vun de Klock gegenan dreiht. De Blöer staht in’n Wessel gegen’anner. De Blöte is bi de meisten Sorten witt un sütt man ut as en Trichter. Se warrt bi 5 bit 7 cm groot. De Fruchtknutten sitt boven up. De Blöte hett fiev Kroonblöer un twee gröne Kelkblöer, de düütlich to sehn sünd. Dat is ok en Unnerscheed to de Wegewinne, wo een de Rickelwinn sunst mit dör’nanner kriegen kann. Amenne wasst in de Blöte en Knotten mit twee bit veer Saatköörn in. De Rickelwinn bleiht vun’n Mai bit September. De Blöten bleiht man een Dag un sluut sik, wenn dat düüster warrt oder wenn dat to regen anfangt.
Chalton
Chalton betekent
Rickelwinn
Vörkamen
De Plant kann allerwegens in Düütschland, de Nedderlannen un ehre Naberlänner vörkamen. Hier wasst se tomeist in Rickels, Hagens, Kratt un Knicks.
Wat dor in sitt
In de Planten sitt Calystegine in, dat sünd Nortropan-Alkaloide. Calystegin A3 un B2 kaamt in all Dele vun de Planten vör. .
Wie de Unnerarden indeelt weert
Dat gifft twee Unnerarden vun Calystegia sepium. En Unnerscheed gifft dat dor sunnerlich in de Farv vun de Blome bi:
Leishman
Leishman is de Familiennaam von
Rickelwinn
Annere plattdüütsche Naams
Up Platt hett de Rickelwinn noch allerhand verschedene Naams:
Mari Eder
Biathlon
In' Sömmer is Laukkanen bi de Weltmeesterschapen in' Sömmerbiathlon antreeden un verpass jewiels as Veerte in' Sprint as ok in de Verfolgung tweemal knapp en Medaille. Siet de Saison 2007/08 trett Laukkanen in' Biathlon-Weltcup an. Se geev hör Debüt in Kontiolahti un keem dor in dat Sprintrennen up Rang 79. Letztmals nehm se in Ruhpolding an en Junioren-WM deel. Ok bi hör veert Antreeden verpass se as Fievte in de Verfolgung blots knapp en Medaille. Hör internatschonalen Dörbröök kunn Laukkanen bi de Biathlon-Weltmeesterschapen 2008 in Östersund fiern. As 34. in' Sprint un 33. de Verfolgung verpass se blots knapp hör eerst Weltcuppunkte. In dat Eenzelrennen keem se up den 47. Platz, mit de Mixed-Staffel up Platz 10 un mit de Damen-Staffel Platz 15. Eerste Weltcuppunkte reck Laukkanen bi dat Weltcupfinale an' Holmenkollen in Oslo, wo se in' Sprint den 26. Rang reck. Dormit reck se in den Gesamtweltcup Platz 73. Bi de Biathlon-Weltmeesterschapen 2009 keem se mit de Mixed-Staffel up den 6. Platz.
Lex Saxonum
De Lex Saxonum (De Sassen ehre Gesette) höört to de Rechten vun de germaanschen Stämm. Karl de Grote hett jem 802 rutgahn laten. Dor woll he mit de harten Regeln mit aflösen, de he 785, as he de Sassen unnerkriegen woll, upstellt harr. De Lex Saxonum sünd sotoseggen en Kompromiss twuschen de olen sassischen Rechten un dat ne'e Recht in dat Frankenriek.
Mari Eder
Biathlon
Mari Laukkanen hett an de Olympisch Winterspelen 2010 deelnommen. Dorbi bleev hör best Ergevnis Platz 43 in dat Eenzelrennen. Ehrn Dörbröök in' Weltcup harr Laukkanen in de Saison 2011/12. Dreemal keem se ünner de best 20, an' Holmenkollen in Oslo reck se dorbi mit en 14. Rang in en Verfolgungsrennen nah en 20. Platz in' Sprint hör best Ergevnis. An dat Enn vun de Saison reck se Platz 36 in den Gesamtweltcup
Im Biathlon-Weltcup 2012/2013 reck se in’n Sprint in Ruhpolding an‘n 11. Januar 2013 hör eerst Top-10-Ergevnis in‘n Weltcup un belegg aber an’n Enn blots Rang 57 in de Gesamtwertung.
In de Saison 2013/2014 wies se sück van Anfang an düchtig loopstark. In mehreren Rennen reck se Looptieden ünner de best teihn in de Loipe, aber dör swaak Scheeten keem se faken nich mal in de Punkteränge. Nach en 9. Platz in‘n Sprint in Pokljuka reck Laukkanen to Huus in Kontiolahti wat unverwacht Platz 3 in’n Sprint. Mit de achtbest Looptiet un ahn Scheetfeler reck se achter Kaisa Mäkäräinen un de ebenfalls fehlerfree Russin Olga Saizewa hör eerst Podiumsplatzeeren in’n Weltcup. In de Endafreeken vun den Gesamtweltcup harr se sück up Rang 42 verbeetert.
Oblak
Oblak oder Obłąk is de Familiennaam von
Charles Fraser
Charles Fraser is de Naam von
* Charles Fraser (1788–1831), schottsch-austraalschen Botaniker,
Kiek ok bi: Charles Frazer, Charles Frazier.
Mari Eder
Biathlon
In de Folgesaison kunn se aber nich mehr an disse Erfolge anknütten. Blots in de Sprintrennen in Oberhof un Ruhpolding reck se jewiels den 5. Platz. Dat bleeven aber hör eenzig Top-10-Platzeeren in de Saison. Bi de Heim-WM in Kontiolahti weer Platz 16 in’n Sprint hör best Resultat, för den Massenstart kunn se sück nich qualifizeeren. An’n Enn‘ van de Saison keem se up Platz 36 in den Gesamtweltcup.
De Saison 2015/16 leep ok weer nich goot. Trotz Vörbereiten mit de öösterrieksch Mannschap un Scheettraining an dat Universitäts- un Landessportzentrum Salzburg/Rif harr se immer weer mit gesundheitlich Problemen to kämpen. Se hett de Saison sogor vör de Tiet afslooten, um sück um hör körperliche Probleme to kümmern. In de Gesamtwertung van de Saison keem se up Platz 62. Dat hett sück denn herutstellt, dat se, as völ anner Biathleten ok, an dat Pfeiffer-Drüsenfever krank weer.
Umso beter leep dat in de Saison 2016/17. Se fung woll ähnlich schlecht, as in de Vörsaison an, keem aber all bi de Biathlon-Weltmeesterschapen 2017 in Hochfilzen in’t Eenzel up den 4. Platz un verpass dormit knapp en Medaille.Bi den Weltcup-Afsluss in Oslo wunn se denn aber eerst den Sprint vör Justine Braisaz un Anaïs Bescond un kunn ok dat folgend Verfolgungsrennen up hör Naam schrieven un leet Gabriela Koukalová un Justine Braisaz achter. Blots in Massenstart keem se mit Platz 6 nich up dat Podest. An dat Enn‘ van de Saison harr se mit Platz 26 hör best Platzeeren reckt un in den Eenzelweltcup reck dat noch för Platz 9.
In de Saison 2017/18 keem se in den Gesamtweltcup blots up den 37. Platz un dorbi nich eenmal ünner de Top-10. Ok bi de Weltmeesterschaft van dat Johr keem se nie ünner de best 30.
Langloop
Neben Biathlon bedrifft Leder ok Skilangloop un nimmt siet 2005 immer weer an Wettbewarfen van meestens ünnerklassigen Rennserien deel. In de Saison 2013/14 reck se aber in’n Langloopweltcup immerhen Platz 14 un bi de Olympisch Winterspelen 2014 is se in’n Sprint antreeden un keem dor up Platz 15, un 2018 in Korea keem se mit de Mannschap in den Teamsprint sogor up Platz 5.
Leisewitz
Leisewitz is de Familiennaam von
Poklukar
Poklukar is de Familiennaam von
HMS Wolf
HMS Wolf betekent
* HMS Wolf, Schipp von de brietsche Marien (1828),
Atenschuulreedschop
thumb|Atenschuulreedschop De Beteken Atenschuulreedschop warrt för all Reedschoppen bruukt, de in’n Sinn vun’n Atenschuul insett warrt. Disse Reedschoppen bestaht normalerwies ut twee Hööftbestanddeelen:
Dorna warrt Atenschuulreeschoppen na EN 133 (Indeelen vun Atenschuulreeschoppen) indeelt in:
Ümluftafhangig Atenschuul
duum|Atenschuulvullmask mit anschraven [[Atenschuulfilter ut KatS-Bestan]] Vör’t Insetten vun Filterreeschoppen mutt sekerstellt wesen, dat tomindst 17 Vol.-% Suerstoff (bi CO-Filters tomindst 19 Vol.-%) in de Atenluft praat steiht un dat de Stoffen, de rutfiltert warrn schüllt, bekannt sünd. De Insatzgrenzen vun de Filterreedschoppen warrt vun’t Leistungsvermögen vun de Filters bestimmt. Stoffen oder Stoffrebeden, för de enkelte Filters egent sünd, warrt över en Farvkood un Bookstaven op de Filters angeven. Angeven is wieter ok dat Höchstopnehmvermögen vun de Filters. Vun wegen dat bi’t Inaten en Ünnerdruck in de Mask veroorsaakt warrt, künnt över möögliche Leckaaschen Schaadstoffen in de Atenweeg kamen. Na’t Anleggen vun de Atenschuulmask mutt dorüm prüft warrn, dat de Mask ok dicht is.
En Filterreedschop besteiht ut en Atenansluss (t. B. vun en Atenschuulmask) un een oder mehrere Filters. Filterreedschoppen weern fröher ok as Gasmask betekent.
Bi Filters is dorop to achten, dat de meisten blots en begrenzte Levensduer hebbt. Dat gellt sünners för Gasfilters. Wenn de Versiegeln wegmaakt worrn is, kann he höchstens noch söss Maanden bruukt warrn, solang he nich mit Schaadstoffen in Kuntakt kummt. Man, in disse Tiet verlütt de Filter jümmer mehr sien Opnehmvermögen. Dorüm is antoraden, en Filterbook to föhren as ok de Filters regelmatig to kontrolleeren un nödigenfalls ok nich bruukte Atenschuulfilters gegen ne’e uttotuuschen.
Ümluftunafhangig Atenschuul
Ünner disse Oort vun Atenschuul versteiht man Reedschoopen, de sien Dräger vullstännig vun de Atmosphäär üm em rüm isoleert un em mit Atenluft ut en reinen Born versorgt. Man seggt dorüm ok Isoleerreedschoppen dorto. Se bestaht ut en Atensnsluss un en Luftversorgen.
Verwennen
Tomeist warrt freedrägbore Isoleerreedschoppen insett as to’n Bispeel en Pressluftreedschop. Man, de Mengde vun de Atenluft is natürlich begrenzt, so dat ok de Insatztiet omeist op 15 bit 30 Minuuten begrenzt is. De Duer hangt af vun’t Öller un’t physische Leistungsvermögen vun den Atenschuuldräger as ok vun de Belastung in’n Insatz. Wenn en längeren Insatz vun mitünner mehrere Stünnen Duer nödig is, as in’n Bargbo oder bi’n Insatz in en Tunnel, warrt so nöömte Langtietreedschoppen (t. B. mit twee CFK-Buddels mit elk 6,8 l Volumen un 300 bar Fülldruck), Regeneratschoonsreedschoppen oder Kreisloopreedschoppen bruukt.
Bi de Füerwehr warrt tomeist de ümluftunafhangige Atenschuul insett, vun wegen dat blots swoor rutofinnen is, woveel Suerstoff de Ümluft noch bargen deit.
Free drägbore Isoleerreedschoppen
duum|Pressluftatenreedschop mit en 300-bar-Buddel un analog [[Manometer]]
Fattreedschoppen
Bi diss Oort vun Atenschuul hett de Dräger de Atenluft, de he bruukt in Druckluftbuddels bi sik. Se warrt dorüm ok Pressluftreedschoppen (PA, vun hoochdüütsch: Pressluftatmer) nöömt. Man, de Druckluft in disse Reedschoppen is Atenluft na DIN EN 12021, de sünners rein un free vun Ölen maakt is. De Buddels warrt dorüm as Atenluftbuddels betekent.
Opbo
Begäng sünd Atenschuulreedschoppen mit Buddels, in de de Luft mit 200 oder 300 bar spiekert warrt. De Buddels künnt ut Stahl, glasfesenverstarkten Kunststoff (GFK) oder ut kohlenstofffesenverstarkten Kunststoff (CFK) wesen. Bi so hogen Druck kann een de Luft aver nich inaten, so dat vör de Atenschuulmask en Lungenautomat schalt is, bi den en Druckminnerer vörboet is. De minnert den Luftdruck vun de 200 oder 300 bar in de Buddel op den so nöömten Middeldruck vun 5 bit 8 bar. De Lundenautomat is en vun’n Aten stüerte Doseervörrichten, de den Middeldruck op en vun’n Minschen atenboren sieten Druck in’t Millibar-Rebeet rünnerregelt un blots de Luftmengde freegifft, de jüst inatent warrt. Lundenautomaten gifft dat in Normaldruck un in Överdruckutföhren. Bi de Normaldruckutföhren warrt alleen dat inatente Luftvolumen freegeven, bi de Överdruckutföhren warrt de hele Atenschuulmask ünner Druck sett, üm en Indringen vun Schaadstoffen to hinnern.
Bi de 200-bar-Reedschoppen, sünd twee Buddels mit jeed 4 l Inholt begäng. Dorut kamt na’t Bereken 1600 l Normalluft tostannen mit en Insatztiet vun ruchweg ’n halven Stünn. De 300-bar-Reedschoppen hebbt normalerwies en Druckluftbuddel ut Stahl mit 6 l Volumen (1.636 l Atenluft) oder een bit twee Kompositbuddels (CFK) mit jeed 6,8 Liter Volumen (gifft 1.854 oder 3.708 l Atenluft). Dat Volumen warrt dorbi na dat Gesett vun Boyle-Mariotte överslahn, dat beseggt, dat dat Produkt ut Volumenun Druck kunstant is. Dat gellt aver streng blots för ideale Gasen un isotherme Tostandsännern. De Buddels warrt aver warm bi’t Opfüllen, so dat de Tostandännern nich mehr isotherm, man adiabaatsch is. Butendem is de Luft keen ideal, man en real Gas, so dat an Steed vun’t Gesett vun Boyle-Mariotte, an sik de kumplizertere Van-Der-Waals-Glieken bruukt warrn müss.
Andrássy
Andrássy is de Familiennaam von
Atenschuulreedschop
Opbo
Langtiet-Pressluftreedschoppen hebbt twee 300-bar-Buddels un sünd wegen dat Gewicht tomeist ut en Verbundstoff, vör allen CFK.
De Buddels sünd op en Draagreck fastmaakt, dat to’n eenfacheren Drägen afpolstert oder schalenförmig is. De Draagremen un de Buukreem künnt verscheden instellt warrn un mööt bi’t Drägen fast sitten. Se sünd bannig swoor ünner in Brand to setten un bestaht ut Material dat nich verrotten deit.
Ianculești
Ianculești betekent
Atenschuulreedschop
Druckkontroll
Wichtig is aver ok de Atenschuulöverwachen, de maakt warrn mutt, regelmatige Kontroll vun’n Druck un dat Bereken vun’n Torüchweg (dat Dubbelte vun Anmarschweg). Torüchtehn deit man sik truppwies, wobi man sik na den Atenschuuldräger mit den höchsten Atenluftverbruuk to richten hett (kiek bi Insatzgrundsätz vun de FwDV 7 Atenschuul).
Gravenhurst
Gravenhurst betekent
Atenschuulreedschop
Druckkontroll
Bi öllere Reedschoppen, de aver nich mehr in de hüütige Norm passt, geev dat en Oort Wedderstandswarnen. Dorbi is de Atenwedderstand bi en Druckaffall op 40 bit 50 bar grötter worrn un man müss en Hevel ümleggen, dat een normal wieteraten künn. Disse Oort warrt vundaag nich mehr insett, vun wegen dat enige Lüüd dorbi gau in Panik kamt.
Sekerheit
En wietere ne’e Sekerheitsinrichte sünners bi ümluftuinafhangige Reedschoppen is de so nöömte Doodmannwarngever oder Bewegenslosmeller. De Doodmannwarngever is en lütte elektrische Reedschopp, ddat ruchweg de Grött vun en Zigarettenschachtel hett. De Warngever löst ut, wenn binnen en sünnere Tietduer keen Bewegen mehr faststellt worrn is. Warrt de reedschopp nich bewegt, gifft dat toeerst ’n Vöralarm vun sik un dorna en luut akustisch un dorto en optisch Signal af.
SMS Wolf
SMS Wolf betekent
Atenschuulreedschop
Sekerheit
Wenn en Trupp in Gefahr kummt un Help bruukt, kann ok en Nootroopknoop nütt warrn, de foorts den Alarm utlöst. Dorüm warrt de Reedschop ok as Nootsignalgever betekent. Afschalt warrn kann dat blots wedder mit’n sünnern Slötel. De Doodmannwarngever is noch keen Reedschopp mit’n Norm, warrt aver liekers al bi vele Füerwehren anwennt. Sien Bruuk is antoraden, ofschoonst dat bannig kösten deit.
SMS Wolf
* SMS Wolf, Kanonenboot von de düütsche Marien (1860),
Atenschuulreedschop
Sekerheit
Vör’t Drägen vun Atenschuulreedschoppen gellt en afsluut Akoholverbott. Ok mit Hausnuppen oder bi Verköhlen schüll man keen Insätz mit Kreisloopreedschoppen maken. De tosätzliche Atenwedderstand blangen de egentlichen Arbeit stellt en starke Belasten för den Lief dor. Wokeen nich vullstännig bi Kräften is, kann licht en Swäckanfall kriegen oder gor ohnmächtig warrn. Ofschoonst de Atenwedderstand nich so groot is as bi’n Atenschuulfilter mutt de Dräger liekers physisch egent un gesund wesen, vun dat he anners licht Problemen mit’n Bloodkreisloop verbunnen mit Swinnelanfäll kriegen kann. Bito sorgt de Schuulkledaasch bi Füerwehrlüüd för’n Warmsstau, as de Wamrs vun’n Lief nich över de Kledaasch afföhrt warrt.Vör en Atenschuulinsatz schüll de Atenschuuldräger dorüm noog drinken.
Vördem de Reedschopp anleggt warrt, mutt dat prüft warrn (Sichtproov un Insatzkortproov). Dorför warrt dat Ventil vun de Buddel apen maakt un an’t Manometer keken, dat noof Druck op de Buddel is. De Druck dröff dorbi nich mehr as 10 % vun den nöömten Fülldruck afwieken, mutt also twüschen 180 un 220 bar liggen (bi 200-bar-Buddels). Dat Ventil warrt denn wedder tomaakt. De Druckaffall dröff nu nich häger as 10 bar in een Minuut wesen. De Durck warrt nu över den Lungenautomaten langsom wedder rutlaten, bit twüschen 55 un 45 bar dat Warnsignal to höörn is. So warrt ok de Alarm prüft. Wenn de Reedschop twee Buddels hett, mutt de Vörgang vör beide Buddels enkelt maakt warrn. Dorna warrt dat Ventil vullstännig apen maakt un de Atenschuulreedschopp kann anleggt warrn. Opletzt warrt de Lungenautomat mit de Atenschuulmask verbunnen un de Insatz kann losgahn.
In Düütschland mutt bi Drägers vun ümluftunafhanige, swore Atenschuulreedschoppen de Arbeitsmedizinsche Vörsoorgünnersöken G 26.3, bi Drägers vun middlere ümluftunafhangige oder ümluftafhangige de Ünnersöken G 26.2 un för Drägers vun’n lichten ümluftafhangigen Atenschuul de Ünnersöken G 26.1 dörföhrt warrn. In’t Öller vun 18 bit 49 Johren finnt de Ünnersöken all dree Johren statt, in’t Öller över 50 Johren warrt se jeed Johr maakt vörnahmen.
Regeneratschoonsreedschoppen
Regeneratschoonsreedschoppen warrt ok as Kreisloopreedschoppen betekent. Ok se sünd Atenschuulreedschoppen för de ümluftunafhangige Atenschuul
Opbo
Anners as bi de Fattreedschoppen stellt se nich de vullstännige Luft to’n Inaten praat. Disse Reedschoppen hebbt en inboeten Suerstoffborn. Dat künnt Suerstoffbuddels, fletiogen Suerstoff oder cheemsch bunnen Suerstoff wesen. In en Kohlenstoffdioxidfillt warrt dat utatente Kohlenstoffdioxid cheemsch bunnen un de verbruukte Suerstoff ut de Buddel opfüllt. Disse Reedschoppen mööt veel beter un mehr Nakeken warrn as de Pressluftreedschoppen, de bi de Füerwehr insett warrt. En Wedderoprüsten vun de Reedschoppen is mit tietopwännige Proven verbunnen un warrt dorüm normalerwies nich bi’n Insatz an Oort un Steed maakt.
Anwennen
De Anfoddern an de Gesundheit sünd hier jüst so to achten as bi de Fattreedschoppen, un ok hier gellt vörher en afsluut Alkoholverbott, vun wegen dat ok hier en grötteren Atenwedderstand to överwinnen is.
De Vördeel vun Kreisloopreedschoppen is de längere Insatztiet vun bit to veer Stünnen, vun wegen dat blots en „lütten“ Andeel vun de Atenluft mitföhrt warrn mutt. Hier ennt de Insatzduer eher denn, wenn de Dräger beet is, un nich wenn de Vörraat verbruukt is.
En Nadeel blangen den Opwand bi de Pleeg is, dat sik de Atenluft mit de Tiet opwarmt, vun wegen de cheemschen Reakschoon to’n Binnen vun den Kohlenstoffdioxid. In verleden Tieten keem dat bi Drägers vun disse Atenschuulreedschoppen bi’t Afleggen faken to en Lungensweer. Moderne Reedschoppen versöökt dat över Köhlsystemen uttoglieken, wat aver en tosätzlich Gewicht vun de Reedschopp bedüüt.
Bi de Füerwehr warrt disse Reedschoppen wegen jemehr Nadeelen meist blots insett, wenn längere Insatztieten vermoodt warrt, as to’n Bispeel in’n Bargbo oder bi Insätz in Tunnelanlagen.
Nich free drägbore Isoleerreedschoppen
Bi de Slauchreedschoppen warrt de Atenluft nich in en Fatt an’n Mann dragen. De Lungenautomat kriggt hier de Atenluft vun buten aver en Slauchsystem toföhrt mit en tyypschen Middeldruck vun 5 bar.
De Vördell vun so en System liggt in de Tierduer vun den Insatz, de nich mehr dör dat Atenvolumeningrenzt is. Butendem fallt dordör en groot Gewicht weg, dat nich mehr mitsleept warrn mutt. Vun Nadeel is dorgegen de Inschränken vun de Bewegensfreeheit un dat de Slauchverbinnen anfalliger is gegen Tweigahn. Ut disse Grünnen warrt Slauchsystemen bi Füerwehrinsätz normalerwies nich oder blots bi leddige Atenluftbuddels an’n Dekontaminatschoonsplatz insett. Se sünd aver t. B. an Arbeistplätz mit hoge Schaadstoffkunzentratschoon bi lütte annere Risiken antofinnen.
Frazer
Frazer is de Familiennaam von
,, ,
Kiek ok bi: Fraser, Frazier.
Westby
Westby betekent
Westby is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Wesby.
Julius Andrássy
Julius Andrássy oder Gyula Andrássy is de Naam von
* Gyula Andrássy de Öllere (1823–1890), ungaarschen Politiker,
Universidade Federal da Bahia
De Universität Bahia ( - UFBA) is en Universität in Salvador, Brasilien.
De Grünnen geiht torüch up dat Johr 1946.
Readfield
Readfield betekent
Kiek ok bi: Redfield, Riedfeld.
Mohorič
Mohorič is de Familiennaam von
Ian Nelson
Ian Nelson is de Naam von
* Ian Nelson (* 1982), US-amerikaanschen Schauspeler,
Maurey
Maurey is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Morey, Maury, Maourey.
Ian Pearce
Ian Pearce is de Naam von
* Ian Pearce (1921–2012), austraalschen Pianist,
Sebastian Wolf
Sebastian Wolf is de Naam von
* Sebastian Wolf (* 1985), düütschen Footballspeler,
Kiek ok bi: Sebastião Wolf.
Robert Wingfield
Robert Wingfield is de Naam von
* Robert Wingfield († 1454), engelschen Ridder,
James Frazier
James Frazier is de Naam von
Wilhelm Peßler
Wilhelm Karl Johannes Peßler (* 21. März 1880 in Riga; † 25. Februar 1962 in Hannober) weer en düütschen Volkskundler un Kulturhistoriker.
He weer denn wetenschoplichen Mitarbeider an verscheden Museums un von 1928 bet 1945 weer he Direkter von dat Vaderlandsche Museum in Hannober.
Peßler is 1962 doodbleven un liggt op’n Karkhoff Engesohde begraven.
Leins
Leins is de Familiennaam von
Leins betekent
Kiek ok bi: Lainz, Lains.
Reade
Reade is de Familiennaam von
Reade betekent ok
Kiek ok bi: Read, Reed, Reid, Ried.
Koblar
Koblar is de Familiennaam von
Charles Frazier
Charles Frazier is de Naam von
* Charles Frazier (1788–1831), schottsch-austraalschen Botaniker,
Kiek ok bi: Charles Fraser, Charles Frazer.
Rudolf Wolf
Rudolf Wolf is de Naam von
* Rudolf Wolf (1816–1893), Swiezer Astronoom un Mathematiker,
Kiek ok bi: Rudolf Wolff.
Zúñiga
Zúñiga betekent
Zúñiga, Zuñiga oder Zuniga is de Familiennaam von
Leinsle
Leinsle is de Familiennaam von
Sophienhamm
Sophienhamm is een Gemeende in’n Kreis Rendsborg-Eckernföör in dat düütsche Bundsland Sleswig-Holsteen. Sophienhamm liggt üm un bi 12 km weg vun Rendsborg an de Bundsstraat 202.
In düsse Rebeet nöördlich vun de Eider snackt de Lüüd Hochdüütsch, Plattdüütsch un Däänsch.
Geschicht
Gründt weer Sophienhamm 1762 as een Kolonistendörp mit 23 Kolonistenhöff bi de Moorkolonisatschoon; kiek dorto: Pälzer in Sleswig. Nöömt is Sophienhamm na Sophie Magdalena, een Dochter vun de däänsch König Friedrich V; dat -hamm bedüdet: Woold. Toeerst heet Sophienhamm: Westerhamm.
De Gemeen weer vun 1867−1878 Deel vun de oolen Kreis Eckernföör und vun 1878−1970 Deel vun de oolen Kreis Rendsborg wesen.
Oortsdeelen
Oortsdeelen sünd Sophienhamm, Middeldamm (hoochdüütsch: Mitteldamm), Achterdamm un Oha. Oha liggt direkt an'e Bundsstraat 202.
Een grooten Deel vun de Gemeende nöömt dat Hartshooper Moor (hochdüütsch ok: Hartshoper Moor) in, dat een Natuurschuulrebeet is.
Politik
De Sophienhammsche KWG hett all de 9 Sitt in de Gemeendevertreten.
Senat Koschnick I
De Senat Koschnick I weer in't Amt as Bremer Senat un Lannsregeern vun Bremen vun'n 28. November 1967 af an bit to'n 15. Dezember 1971.
George Russell
George Russell is de Naam von
* George Russell (1919–2008), US-amerikaanschen Gitarrspeler un Kumponist,
Globočnik
Globočnik is de Familiennaam von
Eerdgaskraftwark Emsland
duum|Block D, 2010
De Eerdgaskraftwark Emsland is en Eerdgaskraftwark in Lingen mit veer Blocken.
Karnkraftwark Emsland
De Karnkraftwark Emsland is en Karnkraftwark in Lingen. It produzert Stroom süit 14. April 1988.
Eerdgaskraftwark Emsland
Blocken
Nahwies:
La Paz
La Paz betekent
, ,
Ian Percival
Ian Percival is de Naam von
Reames
Reames is de Familiennaam von
Ian Percival
* Ian Percival (1921–1998), brietschen Politiker,
Reames
Kiek ok bi: Reams, Reems, Riems.
Leipner
Leipner is de Familiennaam von
Richard Wingfield
Richard Wingfield is de Naam von
* Richard Wingfield (üm 1456–1525), engelschen Diplomaat,
Edmund Beaufort
Edmund Beaufort is de Naam von
* Edmund Beaufort, 1. Duke of Somerset (1405–1455), engelschen Eddelmann, Lieutenant von Frankriek, Constable von England,
Fre’e Demokraatsche Partei
duum|Logo vun de Partei De Fre’e Demokraatsche Partei (FDP oder 1968–2001 F.D.P. ) is en liberal Partei in Düütschland. Se weer vun 1949 bit 1956, vun 1961 bit 1966 un vun 1969 bit 1998 en vun de Parteien vun de Bundsregeern vun de Bundsrepublik Düütschland. Alltohopen weer se dor fökener mit bi as all annere Parteien.
Grünnt wurrn is se an’n 11. Dezember 1948 in Heppenheim. Vörsitter is siet den 7. Dezember 2013 Christian Lindner. Siene Stellvertreders sünd Wolfgang Kubicki, Uwe Barth un Marie-Agnes Strack-Zimmermann. Generalsekretär is Nicola Beer un Schattmeester is Hermann Otto Solms. De Partei hett bi 68.541 Liddmaten (Enn 2010), dormank bi 23% Froonslüde.
Wat de FDP will
Wat de FDP hüdigendags will, dat steiht in de Grundsätz vun Wiesbaden to lesen. De Partei will, „dat de enkelte Minsch in siene Freeheit stark maakt warrt un süms in’e Hand hett, wat he tostanne bringt“.
Reams
Reams is de Familiennaam von
Reams betekent ok
Kiek ok bi: Reames, Reems, Riems.
Reao
Reao betekent
Leinweber
Leinweber is de Familiennaam von
Orellano
Orellano betekent
Eržen
Eržen is de Familiennaam von
Leinweber
Kiek ok bi: Leineweber, Leinenweber.
Orellano
Orellano is de Familiennaam von
Beaufort
Beaufort betekent
Orellano
Kiek ok bi: Arellano, Orellana.
Beaufort
Beaufort is de Familiennaam von
,, , ,
Kiek ok bi: Beaufort County.
Ian Roberts
Ian Roberts is de Naam von
* Ian Roberts (* 1952), süüdafrikaanschen Schauspeler,
Kiek ok bi: Iain Roberts.
Leigh River
Leigh River betekent
Joan Beaufort
Joan Beaufort is de Naam von
* Joan Beaufort, Countess of Westmorland (1379–1440), Dochter von John of Gaunt, 1. Duke of Lancaster,
Sethlerhemm
Geografie
Sethlerhemm liggt achter’n Diek von de Oost in de Masch. De Kant von’n Geestutlöper op’n Slichten (Deel von de Loomster Geest) liggt üm un bi een Kilometer in’n Westen.
De Öörd ümto sünd de Oostener Oostdiek in’n Noorden, Rönndiek in’n Noordoosten, Grootweurn in’n Oosten, Lüttwöhrn in’n Süüdoosten, Bornbarg in’n Süden, de Möhlenreeg in’n Süüdwesten, Basbeek mit Schlichten in’n Westen un dat Karkdörp Oosten in’n Noordwesten.
Historie
Twüschen Sethlerhemm un de Hüüs in de Hörn (to Grootweurn) hett dat bet 1961 en Prahmfähr geven.
Verwaltungsgeschicht
Sethlerhemm höört von öllers to Basbeek. De Gemeen Basbeek is 1968 denn Deel von de Gemeen Hemmoor worrn un de Gemeen Hemmoor 1971 Maat von de Samtgemeen Hemmoor.
Ian Robinson
Ian Robinson is de Naam von
* Ian Robinson (* 1925), austraalschen Politiker,
Sethlerhemm
Religion
För de Kathoolschen is de St.-Ansgar-Kark in Warstood tostännig.
Weertschop un Infrastruktur
De freewillige Füürwehr von Basbeek is för Sethlerhemm mit tostännig.
Verkehr
De eenzige Straat von Sethlerhemm weg is de Sethlerhemmer Straat na Basbeek. De Straat löppt an de Bundsstraat 73 ran, de in’n Noordwesten över Warstood, Kumbarg un Oterndörp na Cuxhoben geiht un in’n Süüdoosten över Heckthusen un Himmelpoorten na Stood.
De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 2 Stood-Süüd liggt so 29 Kilometer in’n Süüdoosten von Sethlerhemm an de B 73.
De nächste Bahnhoff is knapp veer Kilometer wied weg in’n Westen de Bahnhoff Hemmoor an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg.
Ver- un Entsorgung
Dat fleten Water för Sethlerhemm kummt von’n Waterverband Wingst. Dat Afwater warrt in dat Klärwark Hemmoor klärt, dat dicht bi Sethlerhemm an de Oost liggt.
Dovžan
Dovžan is de Familiennaam von
Reardon
Reardon is de Familiennaam von
,
Karnkraftwark Lingen
duum|De Karnkraftwark Lingen in August 2010
Leifhelm
Leifhelm is de Familiennaam von
Frazier
Frazier is de Familiennaam von
Fraser Island
Fraser Island betekent
Frazier
, ,
Fraser Island
* Fraser Island, Eiland vör Australien,
Frazier
Frazier betekent
Schwiers
Schwiers is de Familiennaam von
Richard Wolf
Richard Wolf is de Naam von
Leijten
Leijten is de Familiennaam von
Richard Wolf
* Richard Wolf (1875–1955), düütschen Politiker ,
Richard Wolf betekent
Kiek ok bi: Richard Wolff.
John Lewis
John Lewis is de Naam von
* John Lewis (1920–2001), US-amerikaanschen Musiker, ,
John Lewis betekent ok
Altar
miniatur|Dat [[Pergamonaltar, to'n Deel wedder herstellt]] En Altar (ntr. oder mask.; ooldgr. βωμός = Boomos, latiensch ara, in christlich Latiensch altare, „Upsatz up den Opperdisch“, hebr. Mizbeach, „Schlachtstäe“) is en Stäe, wo een oder ok en Reeg vun Gödder up verehrt weert. Dat Woort ara is fröher meist vun alta ara (hoge Opperstäe) afleit' wurrn, man hüdigendags warrt dat so sehn, datt dat ok vun adolare (verbrennen) oder vun arare (dröge ween, afbrennt ween) herkamen kann. Dor hannelt sik dat um en Füerstäe for dat Verbrennen vun Oppers bi. Up Altare könnt Oppers up brocht weern. Man ok mit dat Boen vun en Altar an sik un den (unner Umstänn) rieken Smuck doran warrt de Gott oder de Gödder al verehrt.
Vorgeschichte
Dat öllste Altar is dat Platenaltar: En tämlich platten Steen mit unregelmatigen Rand, de in dat Hilligdom up'e Eer legen hett oder, as in Lepenski Vir, in den harten Unnergrund inlaten weer. Mit de Tied sund denn Bankaltare upkamen, de in en Huus oder in en Höhl de Wand langslopen döen (Wandaltare), oder en Deel vun de Exedra sund, as in Malta bi de Tempels ut de Steentied. To'n Deel sund dor ok Göter in, wenn Fletigkeiten oppert wurrn sund. Man al bi de Steentied-Tempels up Malta sund ok Dischaltare ut een groten Steen boot wurrn. Na de Form hen verscheelt se sik un vun de Upgaven her geev dat ok Unnerscheede. So gifft dat Brand- oder Füeraltare un ok Altarbarge (Megiddo, Monte d'Accodi).
Christendom
In de christlichen Gemarken warrt dat Altar ok mensa domini (Den Herrn sien Disch) nömmt. Dor warrt denn sunnerlik an dat leste Avendmahl vun Jesus an'n Grööndunnersdag, den Dag vor den Stillen Freedag, bi dacht. So steiht dat al in de Bibel in den 1. Korintherbreef. Dor warrt vun „den Herrn sien Disch“ (up Greeksch: „Trápeza Kyriou“) snackt. Düsse Disch is in de ole Karken for de Fier vun dat Avendmahl bruukt wurrn.
Eerst mit dat 4. un 5. Johrhunnert is dat so wiet kamen, dat Altare duerhaftig upstellt wurrn sund un denn ok an ehrn Platz stahn bleven, wenn dat Avendmahl vorbi weer. So keem dat denn dor to, datt Altare mit'e Tied ut Steen boot wurrn sund. Toeerst segen se noch ut, as en Disch, man in dat 7. un 8. Johrhunnert kregen se mehr de Form vun en Tardel oder en Block. Dat speel dor up an, datt in de Bibel steiht, Jesus harr siene Karken up en Felsen boot (1. Kor. 10,4) un ok, dat Jesus Christus to'n Ecksteen wurrn weer (1. Petrus 2,6-8).
In dat 2. un 3. Johrhunnert gung dat los, un de Martelers sund in de Karken verehrt wurrn. Dat hett up de Aart vun de Altare inwarkt. Toeerst weer dat so, datt over dat Graff vun en Marteler oder en Martelersche, oder nich wiet af vun so’n Graff, dat Avendmahl fiert wurrn is. Later hett man denn Gedenk-Karken – dat weern de so nömmten Martyrien – un Altare over düsse Graffstäen boot. Nu geev dat avers nich allerwegens Graffstäen vun Martelers un so hett man denn Reliquien nahmen un hett se unner den Sockel vun dat Altar oder unner de Altarplate insett. Ut düssen Bruuk is denn noch later de Vorschrift maakt wurrn, in de Altarplate („Mensa“) vun jedeen Altar en Reliquie oder den Deel vun en Reliquie bi to setten. In de Renaissance hefft vundeswegen de Altare de Form vun en Sarg kregen.
Al ehr, datt Altare ut Steen boot wurrn sund, is de Altarplatz towielen mit en Heck afgrenzt wurrn vun dat Karkenschipp. To düssen Altarplatz hett denn meist ok de Platz vun den Kantor tohöört, de Kathedra vun den Bischop un de Setels vun de Preesters un de Presbyters. Düsse Chorhecken sund in de Ole Karken ut Holt oder ut Steensulen maakt wurrn. Dor konnen denn Biller oder Stoffe over hungen weern. Later is vun düsse Chorhecken in de Oostkarken de Ikonostase wurrn, in de Latiensche Karken de Lettner un dor nu woller, in de Tied vun dat Barock, de Kommunionbank.
Wo de Preester stahn hett bi dat Altar, dat weer toeerst noch ganz egol. Stunn he „versus Deum“ (vor Gott), denn so hett he vor dat Altar, mit’n Ruggen to de Gemeende stahn. Stunn he „versus populum“, denn so stunn he achter dat Altar un keek de Gemeen an. In dat Middeloller hett sik dat meist allerwegens dörsett, dat he „versus Deum“ stunn. Vunwegen, datt dat so kamen is, is de Platz vun dat Altar jummers mehr na de Wand vun de Apsis henrückt. So is dat Altar to’n „Hoochaltar“ wurrn. As dat Altar nu meist an’e Wand un nich mehr free in’e Karken stunn, dor hett man faken ok wat an de achterliche Kant vun dat Altar rup stellt, as Retabels (Altarbiller) un Reliefs. So sund de Retabel- oder Flunkenaltare vun de Gotik un dat Barock mit all ehrn Smuck un de ganze Pracht tostanne kamen. An de Vörkant vun dat Altar konn en Smucktafel anbrocht weern, dat weer dat Antependium.
Sunnerlich in dat Middeloller weern in de Karken blangen dat grote Altar noch en Reeg vun Siedelaltare to sehn. Dat hung dor ganz vun af, wie groot en Kark ween is, wie riek se weer un wat se bedüen dö. Faken sund jedeen Dag an en ganze Reeg vun Altare in eene Karken to glieke Tied Hillge Messen fiert wurrn. Dat weer dormols ganz normol, datt de Preesters düsse Messen an jedeen Dag (ahne Gemeende) as Privatmesse fiern döen. Dor weer denn blot man een Preester un en Ministrant as Hölpsmann togange.
Formen
Bi dat Altar gifft dat as hauptsächliche Deele de Mensa (Altar-Plate) un den Stipes (Unnerbo). Altare gifft dat sunnerlich in düsse Formen: 1. Dat „Dischaltar“ as en Plate, de enerwegens upliggen deit, 2. dat „Kassenaltar“, wat sien Naam dor vun weg hett, dat dat as’n Kassen utsehn deit, mit Dörgreepe na binnen 3. dat „Blockaltar“, as en Block, de na all Sieten hen to is, faken mit en Mensa boven up, de over den Rand rutlangen deit. Düsse dree Typen weern in dat Middeloller begäng. In de Renaissance is 4. dat „Sarkophagaltar“ upkamen, wat as en Sark utsehn deit. He wiest mit siene Form hen up dat Reliquien-Graff in dat Altar (mit Knaken vun en Hilligen). In de Barock-Tied is düsse Altarform an’n meisten bruukt wurrn. En Altarbaldachin (En Dack over dat Altar) warrt hen un wenn upstellt, um en Altar sunnerlich to smücken. De Baldachin warrt ok Ziborium nömmt (dat schall nich dör’nanner brocht weern mit dat Ziborium, wat in de Liturgie as en lüttjet Fatt in Bruuk is). Vunwegen datt de högere Klerus faken unnerwegens ween is un ok up siene Reisen de liturgischen Plichten nakamen möss (Däägliche Mess-Fier), sund ok lüttje „Reis-Altare“ oder „Dreeg-Altare“ upkamen. In de Kunst warrt faken ok blot to dat Altarbild „Altar“ seggt, oder to den Upbo boven up dat Altar. Lüttje Tafeln for de Andacht weert woll ok „Privat-Altar“ nömmt, ofschoonst sik dat dor, na dat kathoolsche Karkenrecht, gor nich um en Altar bi hanneln deit.
Dat Altar in kathoolsche Karken
miniatur|Wenn en Altar inwieht warrt, steekt de [[Bischop dor Wiehrook up an.]] In kathoolsche Karken steiht dat Hööft-Altar in de Midden vun de Fier vun de Eucharistie. He warrt dor as Teken for de Gemeenschop mit Christus ankeken. Na de kathoolsche Traditschoon warrt dat Altar inwieht mit en fierlich Pontifikalamt. To de Konsekratschoon höört unner annern dat Bisetten vun en Reliquie, dat Wieh-Gebeet un de Salven vun dat Altar mit Chrisam. De Wieh vun dat Altar gellt as en Sakramentalie un is beschreven in dat Pontificale Romanum. Se draff blot man vun den Bischop vornahmen weern.
De Liturgiereform na dat Tweete Vatikaansche Konzil hett fast leggt, dat Altar in en Karken schall free stohn un „allerwegens, wo dat mööglich is“ wedder free henstellt weern, so dat een dor umto gohn kann un de Messfier so maakt weern kann, dat de Preester na dat Volk henkieken deit. Dat Altar schall normolerwiese as en Disch utsehn, vunwegen dat sik dat dor um de „mensa Domini“ bi hannelt. De Grundorden vun dat Röömsche Messbook leggt bovento fast, wat allens up dat Altar leggt oder stellt weern draff. Dat sund dat Evangeliar, de Avendmahlsbeker mit de Patene, dat Ziborium, dat Korporale, dat Bekerdook, de Palla un dat Messbook. Uterdem warrt ok noch bestimmt, wie de Blomensmuck up dat Altar in de sunnerlichen Afsnitte vun dat Karkenjohr utsehn mutt. In de Fastentied draff to’n Bispeel dat Altar nich mit Blomen utstaffeert weern, blot an de Hoochfeste un an den Sönndag Lätare.
In en Karken mutt de Fier vun de Eucharistie jummers up en wiehten Altar dörföhrt weern. Buten en Karken kann se ok up en passlichen Disch afholen weern, wenn dor en Altardook, dat Korporale, en Krüüz un Karkenlüchters up to finnen sund.
Reformeerte Karken un Freekarken
In de Reformeerten Karken, bi de Baptisten un Mennoniten un en allerhand annere Freekarken gifft dat keen Altar an sik. Düsse Karken sund de Meenung, dat bi dat Avendmahl keen Opper brocht warrt. Vundeswegen warrt bi de Fier vun dat Avendmahl en slichten Avendmahldisch bruukt. In den Middelpunkt vun den Goddesdeenst steiht denn dor ok nich de Eucharistie, man de Predigt vun Gott sien Woort. Faken steiht in düsse Karken dorum de Kanzel in’t Zentrum.
Thorkild Hansen
Thorkild Hansen (* 9. Januar 1927 in Kopenhagen; † 4. Februar 1989) is en däänschen Schriever ween. For siene Roman-Trilogie over den däänschen Hannel mit Slaven hett he 1971 den Literaturpries vun den Noordschen Raat kregen. Sunnerlich dör sien Wark over de Perzesse, de na den Weltkrieg gegen den Schriever un Nobelpries-Dreeger Knut Hamsun föhrt wurrn sünd, is he bekannt wurrn. Düt Wark is 1979 in dree Bänn rutkamen.
Altar
Altar in Luthersche Karken
Dat Altar speelt in Luthersche Karken en zentrale Rull. Dor warrt dat Hillige Avendmahl fiert. Na Meenung vun de Lutherschen kriegt de Lüde, de bi dat Avendmahl mitmaken doot, „unner Broot un Wien“ Christus sien „wohr Lief un sien wohr Bloot“ to eten un to drinken. Anners, as in de meisten reformeerten Karken is dat Altar ut de Tieden vor de Reformatschoon in luthersche Karken meist stohn bleven. Bit in dat 19. Johrhunnert sund dor denn faken smückte Retabels up kamen. Dat Bild in de Midden vun de Retabel is dor denn meist en Bild vun Jesus an dat Krüüz, wieldes up de Predella meist en Bild vun dat Hillige Avendmahl to sehn is. Up dat Altar liggt de Agende oder en grote Bibel, faken stoht dor ok Lüchters mit Keersen up un ok en Krüüz oder Kruzifix is faken in’e Midden vun de Mensa upstellt. Up dat Altar warrt in luthersche Karken up düsse Aart sunnerlich düütlich maakt, dat Gott hier to finnen is. Ganz besunners warrt dat bi de Fier vun dat Avendmahl utdrückt, wenn de ganze Reedschop for dat Avendmahl up dat Altar stoht. An dat Altar warrt in luthersche Karken ok normolerwiese de Gebeede spraken un vun dat Altar ut kriggt de Gemeende an’t Enne vun’n Goddesdeenst ok den Segen.
Albrecht Mertz von Quirnheim
Albrecht Ritter Mertz von Quirnheim (* 25. März 1905 in München; † 21. Juli 1944 in Berlin), kört Albrecht von Mertz, weer en düütsch Offizier, Wedderstandskämper gegen den Natschonalsozialismus un hörr to den engsten Krink um Claus Schenk Graf von Stauffenberg bi den Anslag vun'n 20. Juli 1944.
Altar
Altar in Luthersche Karken
Vunwegen dat mit de Reformatschoon de Siedel- un Privatmessen afschafft wurrn sund, gifft dat ok in grottere Karken normolerwiese man blot een Altar. Tohopen mit de Kanzel un de Dope steiht he tomeist vörn in de Karken.
Albrecht Mertz von Quirnheim
Leven
Albrecht Ritter Mertz von Quirnheim wurrr as Söhn vun den dormaligen Hauptmann in' bayerischen Generalstaff un lateren Generalleutnant un Präsidenten vun dat Rieksarchiv Hermann Ritter Mertz von Quirnheim boren. De wurr 1911 vun den Generalstaff vun dat III. Armeekorp to dat 6. Infanterieregiment nah Amberg versett. Albrecht von Quirnheim is 1914 mit negen Johr in dat Königlich Humanistische Gymnasium Amberg intreeden un hett de bit 1920 besöcht. 1919 is de Familie nah Potsdam översiedelt, wiel sien Vader Baas vun dat nee grünnd Rieksarchiv wurr. Nah dat Abitur aan dat Victoria-Gymnasium in Potsdam 1923 is Mertz von Quirnheim in de Riekswehr intreeden. Över sien Familie hett he all as jung Mann de lateren Wedderstandskämper Werner von Haeften un Hans Bernd von Haeften kennen lehrt. Af 1925 fung sien Früendschap mit den lateren Hitler-Attentäter Claus Schenk Graf von Stauffenberg an.
Thorkild Hansen
Leven
Nadem he de School besocht harr, gung he bi un studeer vun 1945 af an Literaturgeschicht an de Universität Kopenhagen. Vun 1951 - 1971 weer he verheiraat mit Birte Lund. Later hett he en tweete Fro nahmen un weer vun 1978 bit to sien Dood mit Gitte Jæger tohopen. Ut de eerste Eh hett he de beiden Kinner Marie un Vera harrt. He is an'n 4. Februar 1989 an Boord vun en Krüüzfohrtschipp in de Karibische See sturven.
Albrecht Mertz von Quirnheim
Leven
Nahdem he tonächst de Machtövernahm dör de Natschonalsozialisten woll begrööt harr, hett he sück in de Loop vun de Tiet immer mehr vun dat Nazi-Regime distanzeert. To Anfang vun den Tweeten Weltkriegs wurr Mertz von Quirnheim as Staffsoffizier bi de Organisatschoonsafdeelen vun den Generalstaff insett. 1941 keem dat to en Utnannersetten mit den Rieksminister för de besett Ostrebeeden Alfred Rosenberg un den Riekskommisar för de Ukraine Erich Koch, wiel Mertz von Quirnheim för en humanere Behanneln vun de Zivilbevölkerung in dat Besattensrebeet intreeden dee. Af 1942 hemm sück – ok över sien Schwager Wilhelm Dieckmann – sien Kuntakte to'n Wedderstand verdicht. Mertz von Quirnheim wurr to'n Oberstleutnant befördert un in' November 1942 Staffschef vun dat XXIV. Panzerkorps an de Ostfront. 1943 kreeg he de Beförderung to'n Oberst un hett Hilde Baier heiraadt. Siet September 1943 weer he in den Plaan, Adolf Hitler dör en Attentat an de Siet to bringen, inweeht. Tosommen mit sien Vörgesetten, General Friedrich Olbricht, un Claus Schenk Graf von Stauffenberg hett he för de Övernahm vun de Macht nah den Anslag up Hitler Ännern an den Operatschoonsplan „Walküre“ utarbeit, de eegentlich in' Fall vun en Upstand vun de Frömdarbeiter in't Riek anwennd wurrn sull.