cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
John Barry (Filmkomponist)
Fröhe Johren
Wiel de Militärtiet weer Barry Liddmaat vun en Armee-Grupp, wat em de Mööglichkeit geev, sien musikaalschen Anlagen wieter to verbetern un sien Künnen jeden Dag to proven. Vun Zypern ut hett he ok wedder op’n Korrespondenzweg en Feernkurs beleggt. Ditmol weer dat bi Bill Russo, de as egentlichen Klamüsterer vun Stan-Kenton-Sound gell. Dordör hett Barry sik Insichten in’t Arrangement för Big Bands anegent.
The John Barry Seven
Na sien Utscheden ut de Armee hett Barry 1957 de Rock-’n’-Roll-Grupp „The John Barry Seven“ grünnt, mit de he in England teemlich veel Spood harr. Blangen Barry sülvst höörn to de Grupp Les Reed, Vic Flick, Mike Peters, Jimmy Stead, Dennis King un Doug Wright. Barry hett toeerst versöcht, as Singer vun de Grupp optotreden, man sien Stimmvermögen harr Grenzen. So hebbt sik de Musikers gau op dat Spelen vun Instrumentalstücken beschränkt.
Na Optreden in’t Feernsehn, vör allen in de Sennen 6.5 Special un Oh Boy vun de BBC, spoodriek verköffte Schallplaten un ok wegen sien ansleegsche Managerin Eve Taylor, künn he opletzt in’t Filmgewarf instiegen, wat he al lang wullt hett. In’t Johr 1960 hett he den Opdrag kregen, de Musik för den Film Beat Girl (dt. Titel: Heiß auf nackten Steinen) to schrieven, in den Rock ’n’ Roll en groten Rull innehmen schüll. Mit den Film schüll butendem ok de Singer Adam Faith noch bekannter maakt warrn.
De grote Dörbrook as Filmkomponist keem för Barry denn mit de James-Bond-Filmen, mit de dat 1962 losgüng. De Produzenten harrn em den Opdrag geven, en poppig Titel-Thema för 007 to arrangeeren för jemehrn eersten Bond-Film Dr. No. De musikaalsch Vörlaag dorto harr Monty Norman levert.
James Bond
Wat nipp un nau dorto föhrt hett, dat Barry mitarbeit hett, as ok wat de nauen Afspraken in’n Rahmen vun sien Arbeit bi den Film angeiht, gifft dat bit hüüt veel Spekulatschonen un hitte Diskusschonen. Norman un Barry hebbt dorto mitünner gegendeeligte Saken vertellt, de ok na all de Johren noch nich vullstännig verkloort warrn künnen.
Dat geev Andüden, ünner annern vun Barry sülvst, dat he dat beropene Thema sxhreven harr un nich Norman, wat aver vun Norman bestreden warrt. To Recht, vun wegen dat he free vun Twievel beleggemn, dat de musikaalsche Grundidee vun em stammt un op en Leed baseert, dat he för en Musical schreven harr, dat nienicht ümsett worrn is. En Prozess vör den High Court vun England is 2001 to Gunsten vun Monty Norman to Enn gahn. Em is dorbi to vulle Schrieverschop tokennt worrn.
Bi den Bond-Film Goldfinger vun 1964 weer Barry ok verantwoortlich för dat weltbekannte Titelleed, dat he tosamen mit de Texterns Anthony Newley un Leslie Bricusse schreven hett. Shirley Bassey hett dat Leed sungen un harr dormit een vun ehr gröttsten Hits vun ehr Loopbahn. Barry hett ehr för Diamonds are Forever un Moonraker later wedder för’t Singen kregen. Bit 1987 hett Barry mit Posen för de Bond-Filmen arbeit. Na den Film The Living Daylights hett he dormit aver ophört. Dat geev Versöken, em wedder torüch to holen, man Barry wull dat nich mehr un geev ok in INterviews an, dat för em dat Kapitel „James Bond“ afslaten weer.
Wessel in de USA
Na den Spood mit Bond hett Barry ok in Hollywood Foot faten künnt. Mitt vun de 1970er Johren is he in de USA gahn, nich toletzt ok as he Lasten mit den britschen Fiskus harr. Toeerst güng he na Hollywood un töög later denn an de Oostküst vun de USA, woneem he toletzt mit sien Fro un sien Söhn en jümmer torüchtogener’t Leven in Oyster Bay op Long Island buten vun New York City föhren de.
Mit den Wessel in de USA hett sik ok Barry sien Stil wannelt. Se is düütlich langsomer worrn un legg en starkeren Swoorpunkt op Striekinstrumenten as vörher. De utfallen Arrangements, as se ut sien Arbeiten vun de Tiet vun 1964-1969 kennt hett, sünd roren worrn. Vör allen in de tweeten Half vun sien Loopbahn, müss he sik faken anhören, dat he wenig Infäll harr.
In’t Johr 1988 harr he en Reet vun de Spiesröhr. Woans dat dorto keem is nich kloor, man üm sien Gesundheit weer dat lange Tiet nich goot bestellt. Eerst 1990 weer he wedder so wiet bi Kräft, dat he wedder arebiten künn, as Kevin Costner em för den Film Dances with Wolves anfraagt hett. För dat Wark is he mit sien föfften un letzten Oscar uttekent worrn. In de 1990er Johren wannel sik dat Denken in Hollywood, wat sik ok op de Arbeit vun Barry utwirken de: Enige vun sien Filmmusiken weern in de Folg aflehnt, wat jüst so ok annere öllere Filmkomponisten so güng as to’n Bispeel Elmer Bernstein oder Maurice Jarre. Barry hett sik dorophen deelweis ut dat Filmgewarf torüchtogen.
Halfrohstand
In’t Johr 2003 schüll he de Musik to den Film The Incredibles schrieven, man dat geev ünnerscheedliche Ansichten, so dat sik Barry na korte Tiet ut dat Projekt wedder torüchtogen hett. Barry letzte Musik, de he 2001 to Enigma fardigstellt harr, hett jüst so as annere Musiken ut sien laat Wark, nich mehr de frischen un rieken Infäll as sien fröhen Kompositschonen.
In’t Johr 2004 hett Barry mit sien langejohrigen Mitarbeiter un Texter Don Black en Musical-Projekt toennbröcht, dat he al ruchweg 40 Johren vör harr. Dat Stück mit den Titel Brighton Rock baseert op en Roman mit glieken Titel vun Graham Greene un weer in’n Harvst 2004 in’t Almeida Theater in London ooropföhrt. Man, dat Stück keem nich goot an un weer vun de Kritikers mit Aflehnen opnahmen. Na wenige Opföhren weer dat wedder ut dat Programm nahmen. Barry sien Musicla mit den meisten Spood bleev dormit Billy, dat he 1974 mit Don Black schreven harr. De Hööftdorsteller Michael Crawford harr dormit sien Dörbrook as Musical-Star.
In’n November 2007 hett sik dat 8. Festival International Musique & Cinéma D’Auxerre mit Barry sien Wark befaat. De Komponist kreeg in Auxerre den Ordre des Arts et des Lettres vun’n französschen Kulturminister verleht. Dat geev mit em ok en Podiumsdiskusschoon un en Kunzert, bi dat Barry aver blots kort optreden de. Ok bi annere Tributveranstalten weer he to sehn. Man, vun wegen sien slecht Gesundheit weer em dat toletzt nich mehr mööglich, persönlich an de Ehrungen för sien Levenswark in Wien (2009) un Gent deeltonehmen.
Alexis Lepère
Alexis Lepère is de Naam von
* Alexis Lepère de Öllere (1799–1883), franzööschen Goorner un Aavttüchter,
John Barry (Filmkomponist)
Privat
An ’n 30. Januar 2011 is Barry na lange Krankheit an de Naklapp vun en Hartinfarkt doodbleven bi sik to Huus in Oyster Bay in’n Bundsstaat New York.
Aflehnte Filmmusiken (Utwahl)
De Titels in disse List stellt Filmen dor, för de John Barry Musik komponeert hett, de aver denn nich annahmen worrn is. To’n Deel hannelt sik dat üm enkelte Themen för en Demonstratschoon, deelwies aver ok kumplett inspeelte Partituren.
Filmpriesen (Utwahl)
Barry weer en spoodrieken Komponist, de för siene Warken 42 mol för Filmpriesen vörslahn weer. Dorvun hett he de Hälft ok wunnen, dorünner alleen fiefmol den Oscar. Uttekent worrn is he ünner annern:
Böhmen
right|300px|thumb|Hier liggt Böhmen (gröön) binnen de Grenzen vun [[Tschechien.]] 125px|thumb|right|300px|De [[Flagg vun Böhmen.]] Böhmen (Tschechisch: Čechy, Nedderlannsch: Bohemen, Engelsch: Bohemia, Franzöösch: la Bohême) is en histoorsche Region in Tschechien. Dat umfaat so bi twee Drüddel vun dat Rebeet vun Tschechien. De Rest vun Tschechien warrt Mähren nömmt un en lüttje Deel höört to Slesien.
Historie
To’n eersten Mol vertellt de Römers wat vun Böhmen: Dat weern de Gemarken, wo de Kelten ehrn Stamm, de Bojers, in wahnen döen. De eersten slaavschen Vorwesers vun de hüdigen Tschechen hefft sik dor in dat 6. Johrhunnert ansiedelt. In dat 9. Johrhunnert höör Böhmen to dat Riek vun Mähren. Dat weer al christlich un keek sunnerlich na dat Byzantiensche Riek hen. As dat Huus vun de Přemysliden later an de Macht keem, orienteer sik dat Land denn mehr an Rom. In dat 11. Johrhunnert is dat Hartogdom Böhmen en Deel vun dat Hillge Röömsche Riek wurrn. De Hartog vun Böhmen is een vun de seven Kurförsten in dat Riek wurrn. Kaiser Henrik IV. hett Hartog Vratislav I. in dat Johr 1085 to’n König vun Böhmen maakt. König Ottokar I. hett dat 1198 henkregen, dat de Kroon vun Böhmen en Arvkroon wurrn is. Unner sien Enkelsöhn Ottokar II. hefft ok Deele vun Öösterriek en tiedlang to Böhmen tohöört. 1335 hett Böhmen ok noch Slesien in’e Hand kregen. Midderwielen weern de Premysliden utsturven un dat Huus Luxemborg hett up’n Throon seten. 1471 is dat poolsche Huus vun de Jagiellonen an de Macht kamen. As Ludwig II. Jagiello doot bleven weer, keem Böhmen 1526 an Öösterriek, man bleev toeerst en unafhängig Königriek. 1618 gung mit de Defenestratschoon vun Prag in Prag de Dartigjöhrige Krieg los. 1627 is Böhmen en Deel vun dat Huus Habsborg siene Stammlänner wurrn, man eerst vun 1743 af an, as dat Habsborgerriek bi gung, sik to zentraliseern, weer dat ut mit de Autonomie vun Böhmen. Na den Eersten Weltkrieg is Böhmen en Deel vun den Staat Tschechoslowakei wurrn, de nee grünnt wurrn weer. Nadem de Tschechoslowakei upspleten wurrn weer, is Böhmen en Deel vun Tschechien wurrn.
Indelen vun de Verwaltung
Neven de Hööftstadt Prag liggt in Böhmen düsse Regionen vun de Verwaltung (krajs):
Poot
Poot betekent
Böhmen
Geografie
Dat Land umfaat so bi 52.750 km² un tellt 6,25 Mio. Inwahners. Sunnerlich vun Touristen warrt Böhmen veel besocht, dat gellt besunners for de Stadt Prag un de Naturrebeden „Dat Böhmsche Paradies“ (Český ráj) un de Resenbarge (Krkonoše).
Poot
Poot is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Pooth, Poth.
Irvin
Irvin is de Familiennaam von
Böhmen
Städer
To Böhmen höört de groten Städer Praag, Plzeň, České Budějovice, Liberec, Teplice un Hradec Králové to.
Irvin
Kiek ok bi: Irvine, Irving, Irwin, Irwyn.
Böhmen
Verkehr un Transport
De wichtigsten Straten sünd de Europääsche Weg 50 (D5) vun de Grenz over Prag na Brno hen (D1) un de Europääsche Weg 49 vun Karlovy Vary na Wien hen.
Meißelbach
Meißelbach is de Familiennaam von
Guillermo Vázquez
* Guillermo Vázquez (* 1967), mexikaanschen Footballspeler un -trainer,
Taekwondo
duum|Taekwondo Wettstriet
Taekwondo (Koreaansch 태권도 of |跆拳道) is en Kampsport ut Korea. Taekwondo warrt ok koreaansch Karate nöömt. Nettso as in Karate warrt ahn Wapens, man mit Fööt, Knee, Füüst un Ellbagen kämpt. Vun Belang sünd sünnerlich Trapptechniken mit Been. Herkamen doot beide Sportorden un Naams ut Korea. Wöörtlich betekent “Tae” Foot, “kwon” Hand oder Fuust un “Do” Oort oder Weg. Taekwondo is also de Bruuk vun Hannen en Fööt, üm sik sülvst to verdeffenderen un üm sien Person wieter uttoboen.
Traineert warrt Wettstriet, Katas (Formen) un Sülvstverdeffenderen. Hüütodaags prägt Trapptechniken, Dynamik un Tempo dat Bild van Taekwondo. As Kledaasch warrt en witt Antog - Dobok (도복) - un en Gördel - ti (띠) - dragen.
Dat gifft twee Organsisatschonen för den Sport: de ITF – International Taekwondo Federation (국제 태권도 연맹) würr 1966 grünnt. Wettstrieden sünd binnen dit System ahn Fullkontakt, man Sportlers dröfft mit Hannen up dat Hööft hauen. Sülvstvereffenderen is en wichtigen Deel van dat Training. De annere Organisatschoon is de WTF – World Taekwondo Federation (세계 태권도 연맹). Se weer in 1973 grünnt. Gegners kämpt in Fullkontakt, man sünd dör Helm und West schuulr. Mit Fööt dröff een up Hööft un Buuk hauen. Wunnen hett, wokeen sien Gegner k. o. haut oder mehr Punkten kriggt.
Hans Marr
Hans Marr is de Naam von
Taekwondo
WTF-Taekwondo tellt blangen annere Kampsportsoorten (Wrösteln, Judo un Boxen) to de olympschen Kampsport-Diziplinen.
Hans Marr
* Hans Marr (1878–1949), düütschen Schauspeler,
Distrikt San Rafael
Distrikt San Rafael betekent
Lepère
Lepère is de Familiennaam von
Leon Rippy
Leven un Wark
Rippy hett siet de fröhen 1980er Johren in vele Feernsehprodukschonen un Kinofilmen mitspeelt. In sien Loopbahn hett he ünner annern mehrmols mit den Produzent un Speelbaas Roland Emmerich tosamenarbeit.
Roger Rosiers
miniatur|Plaastersteen för Roger Rosiers to Ehren vun sien Sieg bi Paris-Roubaix Roger Rosiers (* 26. November 1946 in Vremde) is en ehmalger belgisch Radrennfohrer.
Lepère
Kiek ok bi: Le Père.
Roger Rosiers
1965 wunn Roger Rosiers dat Rennen Schaal Sels Merksem und wurr in dat sülvig Johr Dart bi de Belgien-Rundfohrt för Amateure. 1967 wunn he dat Rennen Piel vun Brabant.
Leon Rippy
Leven un Wark
Gröttere Bekanntheit kreeg he dör sien Rull as Saloonbesitter in de US-amerikaanschen Westernreeg Deadwood, aver ok as Engel in de Feernsehreeg Saving Grace
Roger Rosiers
Van 1967 bit 1980 weer Rosiers Profi-Radrennfohrer. In sien eerst Profijohr kunn he all dat Rennen Nokere Koerse winnen. 1971 gelung hüm sien bither gröttste Erfolg, as he den Klassiker Paris-Roubaix up sien Naam schrieven kunn; 1973 keem he bi dit Rennen noch mal up den darten Platz achter Eddy Merckx un Walter Godefroot. 1972 wunn he de Luxemburg-Rundfohrt, 1973 den Grand Prix d’Isbergues un 1974 de Dree Daag vun De Panne.
Saint-Denis
St. Denis, Saint-Denis oder Saint Denis betekent
Leon Rippy
Utteken
Grote Filmpriesen hett Rippy bit hüüt (Stand Januar 2017) nich wunnen, man he weer 2007 as Deel vun’t beste Ensemble in en Dramareeg för den Screen Actors Guild Award för de Feernsehreeg Deadwood vörslahn.
Irwyn
Irwyn betekent
Irwyn is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Irvine, Irwin.
Heinrich Borries
Heinrich Borries is de Naam von
Lerberghe
Lerberghe is de Familiennaam von
William Irvine
* William Irvine (1741–1804), US-amerikaanschen Offzeer un Politiker,
Bußmann
Bußmann oder Bussmann is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Busmann.
Vulcanius
Vulcanius is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Vulcanus.
(495) Eulalie
(495) Eulalie is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 25. Oktober 1902 vun den düütschen Astronom Max Wolf in Heidelbarg opdeckt worrn is.
Nöömt is de Asteroid na de Grootmudder vun Wolf sien Ehfro.
Kiek ok
List vun de Asteroiden
Chillida
Chillida is de Familiennaam von
Frazier Ridge
Frazier Ridge betekent
Robert De Middeleir
Robert De Middeleir (* 26. August 1938 in Oordegem) is en ehmalger belgisch Radrennfohrer. He weer van 1962 bit 1967 Profi.
Loopbahn
All glieks in sien eerst Profi-Jahr kunn he dat Rennen Omloop Het Volk up sien Naam schrieven. En wiederer Erfolg gelung hüm 1964 as he dat Rennen Nokere Koerse winnen kunn. Dorto keemen wieder Siege bi lüttgere Rennen in Kortrijk (1962), in Schellebelle un Gentbrugge (jeweils 1963) as ok verscheeden wiedere Podiumsplatzeeren.
Guillermo Torres
Guillermo Torres is de Naam von
* Guillermo Torres (1952–2014), mexikaanschen Footballspeler,
Konyu
Konyu is en lütten Warder in’n Stroom Taedong in Noordkorea. Dat liggt twischen Mangyŏngdae un den Warder Turu bi Pjöngjang.
Rungna
duum|Rungna, von’n [[Juche-Toorn ut keken]] Rungna (koreaansch 릉라) is en 1,3 km² groot Warder in’n Stroom Taedong in Noordkorea. Dat is en Deel von de Höövdstadt Pjöngjang, Stadtdeel Chung-guyŏk. Mit dat rechte un linke (Stadtdeel Taedonggang-guyŏk) Över von’n Taedong is de Warder över de Rungna-Brügg un de Chongryu-Brügg verbunnen.
Op den Warder liggt dat Maidag-Stadion, dat Platz för 150.000 Lüüd hett. Ans gifft dat noch en Boompark, en Topiari-Goorn un en Zoo. Op Rungna liggt ok dat eerste Waterwark von Pjöngjang, dat de Japaners 1900 boot harrn.
Konyu
Konyu weer de Oort, an den de Koreaners in’n Juli 1866 de General Sherman ophollen un opbröcht hebbt. Op dat Eiland gifft dat en Denkmaal, dat dor an denkt. Ans gifft dat op Konyu ok noch en 17 Hektar groten Freetiedpark.
AC/DC
AC/DC is en austraalsch Hardrock-Band, de Enn’ 1973 vun de in Schottland boren Broers Angus McKinnon Young un Malcolm Young grünnd wurrn is. Se tellt to de Pioniere vun de Hard Rock, ok wenn de Band ehr Musik sülvst immer as Rock ’n’ Roll betekend.
Dat so nömmt LineUp vun de Grupp hett sück all ännert, bevör date erste Album High Voltage in dat Johr 1975 rutkommen de. De Singer Dave Evans wurr all in’ Harvst 1974 dör Bon Scott ersett. 1979 nehm de Band hör Album Highway to Hell up, wat vööl Spood harr. Kört drup is aber de Singer Bon Scott an’ 19. Februar 1980 storven. Scott weer aber ok Schriever för vööl vun de Musikstücken. De Grupp stunn nah sien Dood kört vör’d Uplösen, bit de ehmalge Geordie-Singer Brian Johnson as Scotts Ersatz engageert wurr. Blots en lütt Sett later hett de Band hör meestverköfft Album Back in Black verapenlicht. AC/DC hett bither mehr as 200 Million Alben weltwiet, dorünner 69 Millionen Alben in de USA verköfft. Back in Black is de weltwiet tweetbest verköfft Plaat in de Historie mit ruch weg 42 Millionen Stück, dorvan alleen in de USA 22 Millionen Stück. Dormit is dat ok in de USA en vun de bit jetzt meest verköfft Alben. AC/DC is up de VH1-List vun de „100 besten Hard-Rock-Bands“ up Platz 4 un söbenter up de List vun de „besten Heavy-Metal-Bands aller Zeiten“ von MTV. In dat Johr 2004 wurr de Band to Nummer 72 up de Rolling-Stone-List vun de best 100 Künstler wählt.
Malcolm Young is an' 18. November 2017 storven, nahdem he all länger an Demenz lieden dee.
Vulić
Vulić is de Familiennaam von
Bury
Bury betekent
Bury is de Familiennaam von
, ,
Turu
Turu is en Warder in’n Stroom Taedong in Noordkorea. Dat is en Deel von de Höövdstadt Pjöngjang, Stadtdeel Rakrang-guyŏk.
In’n Westen von Turu liggt de Warder Konyu, in’n Oosten de Warder Ssuk. Twischen Turu un Ssuk liggt bloot en lütten Fleet un de beiden Warders sünd över Brüggen verbunnen. Över Ssuk un de Chungsong-Brügg is Turu denn mit de Stadt Pjöngjang verbunnen.
Leschnewo
Leschnewo betekent
Erich Bretschneider
Erich Bretschneider is de Naam von
Schlaun
Schlaun is de Familiennaam von
Erich Bretschneider
* Erich Bretschneider (üm 1880–üm 1947), düütschen Kunsthändler,
Distrikt Salitral
Distrikt Salitral betekent
Paul Jensen
Paul Jensen is de Naam von
Kiek ok bi: Poul Jensen.
Vulin
Vulin is de Familiennaam von
Pate
Pate betekent
Pate oder Paté is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Pathé.
Guillermo Suárez
Guillermo Suárez is de Naam von
* Guillermo Suárez (Guillermo Adrian Suárez Aspitarte; * 1912), peruaanschen Lichtathlet,
Terhi Markkanen
Terhi Suvi Hannele Markkanen (* 6. November 1973 in Konnevesi) is en ehmalge finnische Biathletin.
Terhi Markkanen hör Vereen weer Konneveden Urheilijat. Se hörr in de eerst Hälft vun de 1990er Johren to’n finnischen Natschonalkader. Hööchtpunkt in hör Loopbahn weer de Deelnahm an de Olympisch Winterspelen 1992, wo eerstmals de Fruen in’ Biathlon olympisch Rennen utdragen drüffen.
In dat eerst Rennen, den Sprint, keem se nah twee Fehler in’ Stahndanslag up Platz 28 un reck dormit en vun hör best internatschonal Platzeeren. In’t Eenzel keem se mit veer Scheetfehlern up den 38. Platz. Mit de Staffel keem se as Slusslöperin gemeensam mit Mari Lampinen un Tuija Sikiö up den 5. Platz.
Hör best Ergevnis in’ Weltcup schaff de Finnin in de Saison 1992/93 in de olympisch Testrennen in Lillehammer, as 13. vun en Sprint. Se kunn sück aber nich för de Olympisch Winterspelen 1994 qualifizeeren un hett hör Loopbahn afslooten.
Breucker
Breucker is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Breuker.
Debra Mooney
Mooney is in Ellendale, North Dakota upwussen. Se hett hör akademisch Grad an de Universität vun Minnesota kregen.
Hör Filmloopbahn fung 1979 mit de Neil Simon-Kummedie Chapter Two an. Se speel dornah in eenig bekannt Kinofilmen, is aver in de 90er Johren to’t Feernsehn wesselt, wo se in grote un lütte Gastrullen in tallriek Feernsehregen to sehn weer, so as in Roseanne, Eine starke Familie, Der Prinz von Bel Air oder Emergency Room. Hör bekannst Rull weer de as Edna Abbott-Harper in de US-Reeg Everwood.
Mooney is mit de bekannt Bühnen-Regisseur un Produzent Porter Van Zandt verheiraadt.
Janville
Janville betekent
James Irvine
James Irvine is de Naam von
* James Irvine (1877–1952), schottschen Chemiker,
Volonte
Volonté oder Volontè is de Familiennaam von
Volonté betekent ok
Leopold Adler
Leopold Adler is de Naam von
* Leopold Adler (1848–1924), tschechsch-rumäänschen Fotograaf,
Koutiala (Kreis)
De Kreis Koutiala (franz. cercle de Koutiala) is en Kreis in de Süüden vun Mali in de Region Sikasso mit 575.253 Inwahners. De Kreisstadt is Koutiala, wat togliek ok de gröttste Stadt in’n Kreis is.
Politik
Landraat (franz. Président du conseil de cercle) is Zoumana Malle.
Vulivuli
Vulivuli is de Familiennaam von
Leschtschenky
Leschtschenky betekent
Bobby Irvine
Bobby Irvine is de Naam von
* Bobby Irvine (Robert William Irvine; 1900–1979), eirschen Footballspeler,
Flacey
Flacey betekent
Guillermo Rodríguez
Guillermo Rodríguez is de Naam von
* Guillermo Rodríguez (* 1984), uruguayschen Footballspeler,
Hans-Joachim Kulenkampff
mini|Hans-Joachim Kulenkampff (1966) mini|Hans-Joachim Kulenkampff (1969)
Hans-Joachim „Kuli“ Kulenkampff (* 27. April 1921 in Bremen; † 14. August 1998 in Seeham, Öösterriek) weer en düütschen Schauspeler un Feernsehmoderater. He hett vun sik sülms meist seggt, he weer Quizmaster.
Leven
Kulenkampff is as tweeten Söhn vun den Bremer Koopmann Friedrich Wilhelm Kulenkampff (1893-1964) boren wurrn. Sie Abitur hett he up dat Hermann-Böse-Gymnasium in siene Vaderstadt afleggt. Achterna hett he Schauspeel studeert an de Schauspeelschool vun dat Düütsche Theater Berlin. Dor is unner annern Agnes Windeck siene Lehrersche ween. Vun 1941 af an hett he in de Wehrmacht deent un hett in’n Tweeten Weltkrieg den Krieg gegen de Sowjetunion mitmaakt. Dor hett he mit egen Hand en poor Töhen afsneden, de doodfroren weern, un noch annere böse Saken mitmaakt. De Kriegsinsatz is en Tabu wurrn for em, wo he selten over snackt hett. Wenn he Kriegsfilme ut de 1960er Johre sehn hett, fung he an to weenen un hett den Ruum verlaten. Sien Debüt as Schauspeler hett he 1943 an dat Bremer Schauspeelhuus geven. Ok an Theaters in Öösterriek un in de Swiez hett he speelt. Gegen Kriegsenn möss he in Berlin noch mol an de Front un is in brittsche Kriegsgefangenschop kamen. Vun 1946 af an is he regelmatig upträden in dat Lüttje Theater an’n Zoo (hüdigendags Fritz-Rémond-Theater) in Frankfort an’n Main. Sunnerlich goot is dat ankamen, as he den General Harras in Carl Zuckmayer sien Des Teufels General speelt hett.
Rundfunk, Film un Feernsehn
1950 hett Kulenkampff anfungen un hett bi den Hessischen Rundfunk anseggt. Dor höör he ok to dat Team vun den Frankforter Wecker mit to. An’n 29. August 1953 hett he bi de 18. Grote Düütsche Rundfunk-, Phono- un Feernsehutstellung in Düsseldorp losleggt mit siene eerste Show „Wer gegen wen?“. Dor is he vunwegen sien Charme un wiel he so leifig snacken konn een vun dat Publikum siene leevsten Moderaters mit wurrn. 1958 un 1961 hett Kulenkampff tohopen mit Heinz Ehrhardt in de Filme Immer die Radfahrer un Drei Mann in einem Boot speelt.
Taygete (Maand)
Taygete (ok Jupiter XX) is en vun de lütten Maanden wieter buten vun den Planeten Jupiter.
Hans-Joachim Kulenkampff
Quizmaster
Unverwacht hett Kulenkampff 1993 noch eenmol en Sunnavendavendshow overnahmen. Dat weer, as Wim Thoelke na veele Johre de Moderatschoon vun de ZDF-Quizshow Der Große Preis afgeven harr. Toeerst hett dat heten, Sabine Sauer scholl de Sennen maken. Dat ZDF hett sik dat denn avers anners overleggt un hett Kulenkampff beden. Dat hett Sauer eerst ut de Daagblöer höört. De Sennen is denn nich mehr up’n Dunnersdag, man up’n Sunnavend utstrahlt wurrn. Dor weer avers al allerhand los bi de Konkurrenz, denn ok de ARD hett parallel ehre groten Shows up’n Sunnavend lopen laten, un so hefft sik nich so veel Lüde de Show ankeken, as dat dacht wurrn weer. Kulenkampff hett de Sennen den na bloß man sess Utgaven wedder afgeven.
Leschnitzer
Leschnitzer is de Familiennaam von
Hans-Joachim Kulenkampff
Quizmaster
Nadem he en sware Operatschoon achter sik harrt hett, hett he 1997 un 1998 dreemol de Bildungsshow Zwischen gestern und morgen modereert. An un for sik scholl de uptekent weern un denn Sönndags an’n namiddag in de ARD lopen. Man Kulenkampff hett dor nich mitspeelt. He meen, dat gung nich anners, as dat de Saak „live“ utstrahlt wurr. Dor sünd denn de Süüddüütsche Rundfunk (SDR), de dat Leit harrt hett, de Oostdüütsche Rundfunk Brannenborg (ORB) un de Westdüütsche Rundfunk (WDR) overeen kamen, de Reege an’n Sunnavendavend in ehre drudden Programme ut to strahlen. Man dat weer denn doch to dannige Kost for de Tokiekers un so hett ut düsse Reege nich de Inschaltquoten hoolt, wo dat up afsehn weer. Tolest is se denn instellt wurrn. Dat schall Kulenkampff duchtig drapen hebben.
Taygete (Maand)
De Maand weer an’n 25. November 2000 dör en Koppel vun Astronomen ünner dat Regeer vun S. Sheppard. Toeerst weer he S/2000 J 9 nöömt, later denn hett he sien offiziellen Naam na Taygete, wat een vun de Plejaden ut de greekschen Mythologie is, kregen.
Hans-Joachim Kulenkampff
Annere Saken
Na dat Enn vun de EWG-Show is Kulenkampff 25 Johre lang jummers wedder mit datsülvige lüttje Tourneetheater up Gastspeelreisen gahn. Vun 1985 bit 1990 hett he meist 2000 siene Nachtgedanken vorbrocht, ehr dat de ARD denn Sendeschluss maakt hett. Vun 1990 bit 1991 hett he bi RTL plus de Literatur-Sennen Kulis Buchclub maakt. 1997 hett he in dat Twee-personen-Stück Mögliche Begegnungen vun Paul Barz as Georg Friedrich Händel dat leste Mol up’e Bühn stahn.
Familie
thumb|Familiengraff Kulenkampff in Frauenstein 1946 hett Kulenkampff Gertraud (Traudl) Schwarz (1922–2001) freet. Se is later bekannt wurrn as Schrieversche vun Kinnerböker. Mit ehr hett he dree Kinner harrt: en Dochter Merle (*1949) un twee Söhns. Dat weern Till, nömmt „Burli“ (1953-1957) un Kai-Joachim (* 1959). Till is sturven, as siene Fro mit de Kinner 1957 vun en Ferienhuus na Huse fohren is un dat denn en slimmen Unfall geven hett. Anners, as siene Fro, hett Kulenkampff ok hier nich faken over snackt. Kulenkampff sien öllern Broder harr den Lehrstohl for Anatomie an de Universität vun dat Saarland. As Wahlheimat hett he in Seeham in Salzburg in Öösterriek leevt. Siene Urne is up den Karkhoff vun de Wallfohrtskarken Frauenstein (Gemeende Molln/Bezirk Kirchdorf an de Krems) in Böveröösterriek begraven wurrn.
Taygete (Maand)
Ümloopbahn
Taygete löpt in en middleren Afstand von 23.360.000 km üm den Jupiter, woför de Maand ruchweg 732 Daag un 5 Stünnen bruukt. De Maandbahn hett en Exzentrizität vun 0,252 un wiekt dormit bannig vun en Kreis af. De Bahn is butendem üm 165,2° gegen den Jupiter-Äquater neegt. Dormit löpt Taygete retrograd, also gegen den Dreihsinn vun’n Jupiter, üm den Planeten.
Vun wegen disse Bahnegenschoppen warrt de Maand to de Carme-Grupp rekent, de na denn Jupiter-Maand Carme nöömt is. Dat is de gröttste ut de Koppel.
Physikalsch Egenschoppen
De Dörmeter vun Taygete is üm un bi 5 km, he is also bannig lütt. De Dicht warrt op 2,6 g/cm³ schätzt. Man nimmt an, dat de Maand vör allen ut Silikat-Steen besteiht. Taygete is ok bannig düster, as de meisten annern lütten Maanden ok. De Bavenflach reflektiert blots 4 % vun dat infallend Sünnlicht torüch. Man seggt, he hett en Albedo vun 0,04.
(496) Gryphia
(496) Gryphia is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 25. Oktober 1902 vun den düütschen Astronom Max Wolf in Heidelbarg opdeckt worrn is.
De Afkumst vun den Naam is nich kloor. Dat weer annahmen, dat de Naam vun den düütschen Dichter Andreas Gryphius afleidt weer. Man, ne’ere Ansichten beseggt, dat de Naam op de Stadt Griepswohld anspeelt
Kiek ok
List vun de Asteroiden
Vulliamy
Vulliamy is de Familiennaam von
Muir Peak (Antarktika)
Muir Peak is en Topp in de Ellsworthbargen von Ellsworthland, Westantarktika. He liggt in de Founders Peaks von de Heritage Range in’n Middeldeel von’n Bargkamm Frazier Ridge.
De United States Geological Survey hett em mit egen Meetarbeiden un Luftopnahmen von de United States Navy ut de Johren von 1961 bet 1966 karteert. Dat Advisory Committee on Antarctic Names hett em in dat Johr 1966 na’n brietschen Polarlichtforscher Hugh M. Muir nöömt, de 1966 as Uttuuschwetenschopper in’n Rahmen von dat United States Antarctic Research Program op de Plateau-Statschoon arbeidt hett.
Ssuk
In’n Westen von Ssuk liggt de Warder Turu, in’n Oosten de Warder Yanggak. Twischen Ssuk un Turu liggt bloot en lütten Fleet un de beiden Warders sünd över Brüggen verbunnen. Na Yanggak sünd dat so bi 300 m. Ssuk is över de 1983 trechworrn Chungsong-Brügg mit de Övers rechts un links verbunnen. Op Ssuk sülvs liggt en Freetiedpark.
Pollner
Pollner is de Familiennaam von
Delsen
Delsen betekent
Delsen is de Familiennaam von
Cinquini
Cinquini is de Familiennaam von
Charles Bury
Charles Bury is de Naam von
* Charles Bury, 1. Earl of Charleville (1764–1835), eirschen Politiker,
Distrikt Mollepata
Distrikt Mollepata betekent
Reinhard Winter
Reinhard Winter is de Naam von
* Reinhard Winter (1928–2016), düütschen Sportwetenschopper,
Alan Irvine
Alan Irvine is de Naam von
* Alan Irvine (* 1958), schottschen Footballspeler un -trainer,
Leschtina
Leschtina betekent
Cerro Gordo County
Cerro Gordo County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Iowa. He hett 44.151 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.471 km². De Sitt vun de Verwalten is in Mason City.
Guillermo Ortiz
Guillermo Ortiz is de Naam von
Cerro Gordo County
Historie
De Kreis is 1851 grünnt worrn.
Guillermo Ortiz
* Guillermo Ortiz Camargo (1939–2009), mexikaanschen Footballspeler,
Cerro Gordo County
Demografie
Vun de 46.447 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 24.751 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 19.184 US-Dollar. 27.240 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 6.325 Minschen maakt. 8,32 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
3,44 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 1,38 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Manny Mori
thumb|upright|Manny Mori Emanuel "Manny" Mori (* 25. Dezember 1948 up Fefan, Bundsstaat Chuuk) is siet dem 11. Mai 2007 Präsident vun Mikronesien. He is Nahfolger von Joseph J. Urusemal.
Cerro Gordo County
Demografie
Vun de Vöröllern her sünd 96,26 % vun de Minschen Witte, 0,80 % Swarte, 0,70 % stammt ut Asien un 0,02 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,17 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,88 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,16 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 2,78 % vun de Lüüd ansehn.
Manny Mori
Mori is mit Elina Ekiek verheiraadt un hett veer Döchter.
Taygete (Mythologie)
Taygete is en Figur ut de greekschen Mythologie. Se is en Dochter vun Atlas un vun de Okeanide Pleione un somit en vun de Plejaden. Se weer de Mudder vun Lakedeimon, den se mit Zeus harr.
Taygete weer de Nymph vun’n Barg Amyklayos un hett mit de jumferlichen Artemis jaagt. De hett versöcht ehr för Zeus sien Nalopen to schulen un wannel ehr in en Hindin (Hirschkoh), wodör Taygete för’n Tiet seker weer för’t Nastellen vun’n Göddervadder. Na en Vertellen schall se Artemis ut Dankborkeit de Keryneiisch Hindin weiht hebben, de Herakles in sien drütten Opgaav levend na Erystheus to bringen harr.
Zeus harr an’n Enn aver doch Spood. Na Robert von Ranke-Graves hett Taygete sik op’n Amyklayos ophungen, de dorna Taygetos-Bargen nöömt worrn is.
Na Karl Kerényi warrt ok vertellt, dat de vun wegen de Jumferlichkeit egene Artemis se to Straaf in de Hindin wannelt harr, as Taygete dat anners nich möglich wesen weer, ehr Unschuld to bewahren. Oder dat se sogor Freid an de Leef mit Zeus funnen hebben schall.
Ehr Nicht harr den sülven Naam un schall an’n Enn Lakedaimon heiraadt un mit em tosamen den Himeros kregen hebben.
Vulović
Vulović is de Familiennaam von
Heinrich Bertram
Heinrich Bertram is de Naam von
Châtenay
Châtenay betekent
Heinrich Bertram
* Heinrich Bertram (1825–1903), düütschen Sänger un Gesangspädagoog,
Châtenay
Kiek ok bi: Châteney.
Jack Brewer
Jack Brewer is de Naam von
* Jack Brewer (1914–1993), brietschen Diskussmieter,
Werner Lorenz
Werner Lorenz is de Naam von
* Werner Lorenz (1891–1974), düütsch SS-Maat,
Taedong
duum|Koort von’n Taedong binnen Noordkorea De Taedong (koreaansch 대동) is en Stroom in Noordkorea. He hett sien Born in de Rangrim-Bargen, flütt dör de Höövdstadt Pjöngjang un münnt bi Nampo in de Bucht von Korea. Alltohoop is he 439 km lang.
1986 is de Nampo-Damm trech worrn, de acht Kilometer lang is un den Stroom na de Gele See hen afsperrt. De Damm schall vör Stormfloden schulen un dor warrt Frischwater för de Bueree rutnahmen. 36 Siels un dree Slüsen helpt, dat Scheep bet 50.000 BRT liekers den Taedong bet Nampo noch hoogföhren köönt. Scheep von 4000 BRT kaamt bet Songnim un Scheep von 2000 BRT bet 65 km vör’n Born.
Baven an’n Stroom is an’n 5. Oktober 2005 de Nyongwon-Damm trech worrn, de Pjöngjang vör Stroomfloden schulen schall un as Kraftwark bruukt warrt.
Jaroslav Seifert
Jaroslav Seifert (* 23. September 1901 in Prag; † 10. Januar 1986 ok dor) weer en tschechisch Schriever un Literatur-Nobelpriesdräger.
Seifert, Vertreder vun de Poetismus, fung all Anfang vun de 1920er Johren an to schrieven. As de Tschechoslowakei in de Tweete Weltkrieg besett wurr, hett sück Seifert mehr mit patriotisch Themen befaat. Nah 1948 hett he aber ok de kommunistisch Machthebbers kritiseert un as he sien Ünnerschrift ünner de Charta 77 sett harr, wurrn sien Warken tüschen 1977 un 1979 nich in de Tschechoslowakei verleggt.
1984 kreeg Seifert den Nobelpries för Literatur.
Heikki A. Alikoski
Heikki A. Alikoski (* 1912 in Oulu; † 28. Dezember 1997 in Turku) weer en finnisch Astronom.
Platen
Platen betekent
Platen is de Familiennaam von
,, , , ,
Kiek ok bi: Platten.
Räuwer Vieting
Räuwer Vieting orrer ok Viting is eine Saag ut de Gägend von Parchen, Mäkelborg. In de Saag geiht dat üm de Räuwerhauptmann Vieting, de mit sien Gäng Kööplüüd un anner Reisende uträuwt un wull ok meistendeils ümbröcht harr. Awerst ein Dag dröppt Vieting up ne jung Diern im Holt bi sien Versteck un he nimmt se gefangen. Na de Saag passiert dat Alls bi de Sünnenbarg bi Parchen. Doar befinnt sick ok ne Höhl, de de Räuwer as Versteck deint hemmen schall. Dit Höhl is siet de Tied an as Vietingskeller bekannt.
Dat gifft ünnerschiedlich Oorten von dit Saag. De ierst schriftlich Öwerlieferung geiht up dat Johr 1670 trüch.
Urgeschicht 1670
„Noch sollte ich hier Meldung thun von einem Ort im Sonnenberge gelegen, genannt Vitingskeller, von welchem folgendes von Alten berichtet wird; ich weiß nicht, ob es ein Gedicht oder Geschicht sey: Es habe sich ein Räuber und Mörder, Namens Viting, des Orts in einer Kluft aufgehalten und die reisenden Leute beraubet und ermordet. Unter andern habe er ein Weibsbild ertappet, deren Tod ihn gejammert und deren Gestalt ihm gefallen. Er schenkt ihr das Leben und nimmt sie zur Ehe, nachdem sie einen starken Eid getan, sein Thhun und Wesen den keinem Menschen zu verraten, und indem sie herausgehet, tritt sie vor die Zingel und spricht: „Lieber Zingel, ich klage es dir, was Viting so   manchen Menschen thut, und so du mir willst nachspüren, können dich diese ausgelegten Erbsen dahin bringen.“ Das soll etliche Umstehende gehört und der Obrigkeit angemeldet haben, welche durch diese Veranlassung der Ort aufgesucht und den Mörder zu gebührender Strafe gezogen. Wenn es eine wahre Geschichte wäre, könnte man daraus sehen, wie wunderlich Gott ein Ding kann lassen an den Tag kommen und die Übeltäter zur Strafe ziehen.“
Tausamenfattung von de niegeren Versionen von de Saag
De Hauptpersonen von beid' Versionen sünd Isalbe un Räuwer Vieting. De jung Diern stammt ut dat Dörp Slate orrer ut de näher Ümland. De Räuwerhauptmann hüüst up de Sünnenbarg in ein Räuwerhöhl, ok Vitingskeller orrer Vietingskeller nömmt.
Räuwer Vieting sien däglich Brot wier dat (mol mit, mal ahn Räuwerbande) Kööplüüd un Reisende tau berauwen un ümtaubringen. De Reisenden befunnen sick up de Weg in de Stadt Parchen, woför se dörch ein Holt gungen mößten. In dit Holt wier awerst nu de Sünnenbarg, in de Vieting mit sien Bande hüüst harr. Dörch de tahlrieken Öwerfäll wurr he berühmt un berüchtigt in de gesamt Ümkries von de Stadt un daröwer hennut. De Stadtherren ut Parchen harrn alls versöcht Vieting intaufungen, awerst dat bleew alls ahn Erfolg.
Dat Mäten Isalbe gung ut ehr Heimatdörp, üm so poor Besorgungen för de Mudder biem Möller in Stolpe tau moken. In ein von de Öwerlieferungen gung se tausamen mit ein anner Diern dörch de Holt, üm tau de Stadt Parchen tau kümmen. As se in de Neih von de Sünnenbarg kemmen, drapen se de Räuber Vieting, de Isalbe fungen nöhm, de anner Diern awerst ümbröch. De jung Diern wurr taum Vietingskeller bröcht, wo Vieting se as niege Hushöllerin vörstell. In anner Versionen wurr se as sien Fru beteicknet, wedder anner schräwen, dat de Räuwer väle Frugenslüüd harr. De annern Räuwer wiern froh, dat doar Ein' wier, de flicken, neihgen un koken kunnt.
Isalbe harr ein Schwur (in anner Öwerlieferungen ok nur ein Eid) aftauleggen, dat se kein Miensch nich wat von Vieting un seinen Räuwereien vertellen würr. Se hett dat ok schwuren, awerst nich ut de deipsten Öwertüügung. Ehr sehnlichster Wunsch wier dat, de Minschen, denen Vieting so väl Lied andaun hett, tau helpen, so dat alls ein End harrn schall, ahn dat se doarbi ehrn Schwur/Eid brecken mößt.
„Slagboom, ick klag di, Viting, de plagt mi. Wenn du mi helpen wist, denn folg mi up de Arwten nah
Ein Stadtsoldat, de in de Neih wier harr dat hüürt un he harr siene Kolleg bescheid seggt. De Soldaten folgten de Arwtenspur von Isalbe, de se leggt harr. Dadörch wurr Vietings Versteck funnen. So wurr Vieting un siene Räuwers das Handwark leggt un Isalbe kunn in ehr Heimatdörp trüch gahn. In anner Öwerlieferung wull Vieting vör sien Hinrichtung noch ein letzt Mol sien Fru seihen. De Wunsch wurr em gewohrt un as se tau em führt wurr, küsst he se un beit ehr tau Straf, dat se ehren Schwur broken harr, de Tung af.
Personenbeschriewung von de Hauptpersonens
In de drei Versionen gifft nur de hoogdüütsch Saag „Die Sage vom Räuber Viting“ neihger Utkunft öwer de Hauptpersonens. In de annern Utführungen föllen de Details all weg.
Ünnerschied in de verschiedenen Versionen
De grötsten Ünnerschied bi de Öwerlieferungen sünd am Anfung von de Saag entstannen:
Räuwer Vieting hüt
De Sünnenbarg gifft dat ok noch hüt. In de Stadt Parchen wiern Stadtführungen anböt, de de „Erbsenweg“ entlang führen. De Saag is wohl dadörch entstannen, dat an warm Dag öwer de Sünnenbarg ein lichter Newel sick tausammen treckt, so dat dat utsüht, as wier de Barg bewahnt un jemand würr doar Brot backen orrer wat koken. Dit Newelphänomen gifft dat noch hütigen Dags.
Paulínia
duum|Paulínia Paulínia is en Stadt in’n brasiliaanschen Bundsstaat São Paulo. Se hett 82.544 Inwahners op en Rebeet vun 139 km².
Leschtschyschyn
Leschtschyschyn is de Familiennaam von
Jan Bury
Jan Bury is de Naam von
Joseph J. Urusemal
thumb|Joseph J. Urusemal Joseph John Urusemal (* 19. März 1952) weer van 11. Mai 2003 bit 11. Mai 2007 Präsident van Mikronesien. He wurr vun de Kongress von de Staat wählt un hett an’ sülvig Dag sien Amt antreden. Sien Vörgänger Leo Falcam verlor sien Seet in’Kongress nah Direktwahlen vun de Legislative. Urusemals Nahfolger wurr Manny Mori.
Urusemal is mit Olania Latileilam verheiraadt un hett veer Kinner.
Saint-Aubin-des-Bois
Saint-Aubin-des-Bois betekent
Voynich
Voynich is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Voynich-Manuskript.
Wien (Drunk)
thumb|200px|Glas Roden Wien. thumb|200px|Glas Witten Wien. thumb|200px|Mosaik vun den Greekschen Wiengott [[Dionysos (2.-3. Johrhunnert, Antiochien, Törkei)]] 200px|thumb|De Röömsche Wiengott [[Bacchus (greeksch: Dionysos), maalt vun Leonardo da Vinci.]] thumb|200px|Blaue [[Wiendruuv|Wiendruven.]] thumb|200px|[[Düütschland|Düütsche Wienranken an de Mosel.]] thumb|200px|[[Wienkeller.]] Wien is en Drunk, de dör dat Vergähren mit Gest vun Sapp vun Wiendruven tostanne kümmt. Dat gifft verscheden Soorten vun Wien: Rootwien, Witten Wien, Roséwien un Wienen, de sprudeln doot, as Champagner, Sekt un Lambrusco. Wat de Chemie angeiht, so sett sik de Wien tohopen ut Water, Zucker, Alkohol, Resveratrol, Quercetinen, Tanninen, Kohlensüür (bi sprudeligen Wien), Kien (in Retsina) un annere lüttjere Stoffen.
Facklüde, de Bescheed weten doot vun allens, wat mit Wien to kriegen hett, weert Vinologen nömmt. De Oinologie is de Twieg vun de Wetenschop, de sik mit Wien befaten deit (Wien maken, bewahren, mit em umgahn etc.). De Universität Bordeaux un de Universität van Stellenbosch hefft en Fakultät, wo een Oinologie up studeern kann. Man ok in meist jede Gegend, wo Wienbo bedreven warrt, gifft dat Landweertschopshoochscholen, wo se Unnerricht in Wienbo geevt.
Na en Dekret ut Frankriek ut dat Johr 1907 mutt Wien maakt weern ut den Sapp vun frische oder vun dröögte Wiendruven. Wenn de Sapp vun annere Früchte vergoren warrt, denn so heet dat Produkt Fruchtwien. Dat gifft ok Wienen, wo noch oorntlich Alkohol tosett' warrt, dat se denn stärker sünd. So'n Wienen sünd Madeira, Portwien, Sherry un Vermouth.
Historie
De wille Wienstock Vitis vinifera is de Wiensoort, de Druven produzeern deit. Düsse Soort kümmt an un for sik ut den Kaukasus. Vunwegen den siene zentrale Laag hett de Druve sik vun dor ut gau utbreedt. In Mesopotamien (in den hüdigen Irak un Iran sünd vun Archäologen Wienkruken utbuddelt wurrn, de bi 7000 Johre oold sünd. Dor weern jummers noch Sporen vun Wien in to finnen. In dat fruchtbare Tweestroomland twuschen Euphrat un Tigris is dormols al Wien anboot wurrn. Dör den Hannel mit Naberlänner, as Palästina un den Libanon hett ok de Kunne vun den Wienbo sik vun dor her utbreedt. Up düsse Aart is he denn ok na dat ole Ägypten henkamen. An vun de Tied um 3000 v. Chr. rüm af an hefft de Ägypters veel Biller un Sporen vun Wien torüchlaten.
Üm un bi 2000 v. Chr. is de Wienstock in dat ole Grekenland ankamen. Up Kreta hefft sik Amphoren funnen un dorto ok en Wienpress, de ut de Tied um 1500 v. Chr. stammt. De Kunst vun dat Wienmaken hett sik denn wieter utbreedt na Italien, Frankriek un de Iber'sche Halfinsel. Amphoren sünd Kruken ut Ton. Se sünd in de Antike bruukt wurrn, um dor Koorn oder Fleetstoffen in up to bewahren. Vunwegen dat de Amphoren to poröös weern, um dor den Wien goot in to lagern, möss to den Wien Kien toföögt weern. So höll sik de Wien düütlich länger. Dorüm hefft greeksche Wienboers wieterhen Kien an jem ehrn Wien daan: De Retsina weer de meist bekannte greeksche Wien un warrt jummers noch maakt. De olen Greken hefft ehrn Wien verdünnt mit Water un hefft em drunken ut Drinkschalen.
De meisten Landstreken in Frankriek, wo hüdigendags Wien anboot warrt, weern al to de Tied vun de Römers Wienbostreken. En Utnahme is dat Elsass. Unner de Römers hett de Wienbo in Europa oorntlich bleiht, man as dat Röömsche Riek in dat 5. Johrhunnert in de Tied vun de Völkerwannern tosamenbreken dö, dor is ok de gröttste Deel vun de Wienbo unnergahn. An den Beginn vun dat Middelöller seeg dat so ut, as wenn de Wienkultur ganz in'e Merse weer. Man dat Christendom hett dorför sorgt, dat dat wedder barop güng. Jedet Klooster hett sien egen Wiengaarn harrt, um dor Messwien to maken.
Bit in dat 17. Johrhunnert hen is sunnerlich junge Wien drunken wurrn. Dör dat bruken vun Kork is dat dorna denn mööglich wurrn, den Wien up Buddels to trecken.
In de Tied vun 1864 af an sünd in Frankriek dusende vun Hektars vun Wiengaarns tonicht maakt wurrn dör de Druvenluus (Phylloxera vastatrix). De franzöösche Wienbo is rett' wurrn, as Druvensorten ut Europa upriest wurrn sünd up Wuddeln un Stämm ut de USA. Düsse amerikaanschen Wuddeln weern resistent gegen de Druvenluus.
De Grund
De Grund, wo de Wienstock up wassen deit, maakt veel ut för den Wien sien Stil. Grund mit allerhand Kalk dorin geevt vigeliensche Wienen, de ok oold weern könnt. Lehmigen Grund gifft dannige Wienen un wenn de Bodden ut Sand besteiht oder ut Steen, denn so könnt de Druven fröh riep weern. Den Utslag gifft dat avers, wo dick düsse Schichten vun'n Unnergrund sünd.
En bannig wichtige Rull speelt ok de Fochtigkeit in'n Grund. In dröge Landstreken is dat nödig, dat he dat Water spiekern kann un in Landstreken mit veel Regen mutt he dat Water fix dörlaten, dat de Wienstock nich natte Föte kriggt.
Een mutt ok tosehn, dat Grund un Druvensoort to'nanner passen doot. Mit de veelen Johren vun'n Wienanboo is denn ok rutkamen, dat in de verscheden Gegenden mit Wienanbo besunnere Druvensorten sunnerlich passlich sünd för den Grund, den dat dor gifft. So passt de Riesling besunners goot to den Leigrund an de Mosel. De rode Merlot geiht goot an up de lehmigen un kalkrieken Grünnen vun Saint-Émilion un de Cabernet Sauvignon bruukt de Steengrünnen vun dat Médoc, wenn he goot angahn schall. To de Saken, de en Wiengegend utmaken doot, höört ok de Mikroflora, de nu wedder afhangen deit vun Temperatur, Luftfuchtigkeit un Licht.
De Wienstöck bringt bloß denn ene gode Qualität, wenn se up soren oder tominnst nich up fetten Grund wassen doot. De Wienbuer draff up jeden Fall bloß so veel Dünger togeven, as de Planten upnehmen kann, anners gifft dat en gröttere Aarnt, man en ringere Qualität.
In Kuntreien, wo dat küll is (Wienbozone A un B) is dat wichtig, dat de Wiengaarn na de Sunne hen liggt un dat Water dicht bi is, wat Warmte spiekern deit (Ströme oder lüttje Meere). Sunnerlich in de düütschen Wienbokuntreien an de Ahr, Nahe un an'n Rhiengau kann een dat sehn. Dorüm speelt de Lage vun den Wiengaarn in dat düütsche Wiengesett ok so'n grode Rull.
Druvensorten un Wienstöck för de Unnerlage
Wenn he de Wiensorten för de Unnerlage utsöken deit, maakt de Wienbuer al klaar, wo he up tostüern will. De Wuddelstöck mütt eerst mol resistent ween gegen de Druvenluus. Man denn geiht dat dor ok al um, wo duchtig se wassen deit. Dor hangt dat vun af, wo goot se dat Eddelries, wat dor upriest is, mit Nährstoffen versorgen kann. Denn kummt dat dor ok noch up an, wo goot de Unnerlaag-Wiensoort mit den Grund torechtkummt, wo se up wassen deit, t.B. wenn dor oorntlich Kalk in sitten deit. Vun de Wahl vun de Unnerlage hangt dat vun af, of dat dor üm geiht, en ringere Masse Wien to kriegen, man dorför en gode Qualität, oder annersrum, en oornliche Masse Wien, man bloß minner gode Qualität.