cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Iesen
Produkschoon in’n Hoochaven
duum|Hoochavenanlaag in’n Landschopspark Duisborg-Noord duum|Schemaatsch Opbo vun en Hoochaven Iesen warrt vör allen in’n Hoochaven dör cheemsche Redukschoon vun’t Iesenoxid mit Kohlenstoff wunnen. De Hoochaven is en Schachtaven. Koks un Ierz warrt wesselwies in Lagen baven in den Aven rinschütt. Dorto sünd baven över’t Fatt twee Bunkers anordent, de as Gasslüsen twüschen dat Avenfatt un de Ümgegend deent. Toböverst in’t Avenfatt is en Dreihschurr, mit dat Material spiralförmig op de Sickerböverflach verdeelt warrt. De Kokslagen hollt in’n ünnere Rebeet vun’n Aven, wenn dat Ierz plastisch warrt, de Dörströömborkeit mit Prozessgas oprecht (Koksfinster).
De Insatz sackt in’n Avenschacht daal un warrt dorbi dör dat ruchweg 2000 °C hitte Prozessgas ut Kohlenstoffmonoxid un Stickstoff dröögt, hittmaakt, de Iesenoxiden reduzeert un opletzt smölt (Redoxreakschoon). Dat Prozessgas warrt tüügt, dordör dat dör waterhöhlte Kopperdüsen op ruchweg 1200 °C vörwarmte Luft ünnen in’n Aven inblaast warrt. De Suerstoff in de Luft verbrennt mit Koks to Kohlenstoffmonoxid. De hele Vörgang duert üm un bi acht Stünnen. Dat Afgas, dat an’t bövere Enn vun’n Avenschacht wunnen warrt, is brennbor un warrt to’n Vörheizen vun de Luft wieterbruukt. Mit överscheerig Gas warrt in en Kraftwark Stroom tüügt.
Blangen fletig Iesen kummt in so en Aven ok fletige Slack tostannen. Beids is mit’nanner vermischt, hett en Temepratur vun ruchweg 1450 °C un warrt dör en Steeklock aftogen, dat ruchweg all twee Stünnen dör Anbohren apenmaakt un na ruchweg een Stünn wedder dör Verstoppen mit en keraamsche Masse dichtmaakt warrt. Iesen un Slack warrt buten den Aven scheedt. Dat Iesen kkummt in Transportpannen un warrt in’t Stahlwark bröcht.
Dat Iesen is bi 1450 °C fletig, vunwegen dat de löste Kohlenstoff en Smöltpunktminnern maakt. De Slack warrt mit Water verdüüst. Dorbi warrt se afschreckt un verklamt as fienkoornt Glas. Disse Slackensand warrt fien mahlt un as Betontosatzstoffen bruukt. En Hoochaven produzeert op een Tünn Iesen ruchweg 200 bit 300 kg Slack.
Ierz un Koks sünd vör allen mit Siliziumdioxid (SiO2; Quarzsand, Silikaten) un Aluminiumoxid (Al2O3) verunreinigt. En lütten Deel vun’t Siliziumdioxid warrt to Silizium reduzeert, wat in’t Iesen lööst is. De Rest billt tosamen mit dat Aluminiumoxid de Slack. As de Smöltpunkt vun en Mischen ut SiO2 un Al2O3 to hooch is, üm bi 1450 °C fletige Slack to billn, warrt Calciumoxid (CaO; brennten Kalk) togeven, wat den Smöltpunkt minnern deit. Tomeist warrt dat al bi’t Herstellen vun Iesenierzsinter in Form vun Kalksteen togeven.
Dat Rohiesen ut’n Hoochaven hett en Eisenandeel vun ruchweg 95 %. För de meisten Anwennen bargt dat noch to veel KOhlenstoff, Swevel, Phosphor un Silizium. Normalerwies warrt dorüm in’t Stahlwark eerstmol dör Inblasen vun Calciumcarbid, Magnesium oder Branntkalk entswevelt un togliek reduzeert. De Slack dorvun warrt aftogen un dat Rohiesen denn in en Konverter ünner Tosatz vun Branntkalk oxideeren verblaast. Dorbi warrt Silizium to Siliziumdioxid un Kohlenstoff to Kohlenstoffdioxid verbrennt. De Phosphor warrt as Calciumphosphat bunnen. Dat fletige Iesen hett dorna en Temperatur vun üm un bi 1600 °C un bargt soveel Suerstoff, dat ut den restlichen Kohlenstoff bi’t Verklamen Kohlenmonoxidblasen entstaht. Dat is bi hüütige Verfohren so nich wünscht. Dorüm warrt Aluminium togeven, üm den Suerstoff as Aluminiumoxid to binnen. Bi hoge Anspröök an de Gööd vun’n Stahl warrt na den Konverter noch wietere Verfohrensschreed anwennt, as to’n Bispeel en Vakuumbehanneln (Sekundärmetallurgie).
Produkschoon ahn Hoochaven
Hoochavens bruukt veel Energie un Material, wat bi minnergode Rohstoff- un Energiebedingen nich jümmer praat stellt warrn kann. Dorüm sünd verschedene Verfohren utklamüstert worrn, mit de een Iesenierz ahn oder mit blots lütten Insatz vun Koks, Steenkahl, Bruunkahl, Eerdööl oder Eerdgas reduzeeren kann. Bi de meisten Verfohren fallt dat Iesen dorbi in faste, poröse Form an, de as Iesenswamm betekent warrt.
duum|Schachtavenanlaag in’t Museumsdörp Rüdersdorf bi Berlin Bekannte Verfohren sünd ünner annern:
physikaalsch
duum|[[Karnbinnenergie in Afhangigkeit vun de Karnmasse: Dat Maximum liggt in de Neeg vun 56Fe]] Dat dörsnittliche Iesenatom hett ruchweg de 56-facke Masse vun’t Waterstoffatom. Dat Isotop 56Fe wiest den drütthööchsten Massendefekt op un hett dormit een vun de hööchsten Binnenergien pro Nukleon vun all Atomkarns. Dat warrt dorüm ok as Endstoop bi’t Energiewinnen dör Karnfusion in Steerns ansehn. Gröttere Massendefekten gifft dat blots noch bi 58Fe un 62Ni.
duum|Kuubsch-ruumzentreerte Elementarzell vun en Iesenkristall Bi Ruumtemperatur is de allotrope Modifikatschoon vun’t reine Iesen dat Ferrit oder α-Iesen. Disse Modifikatschoon kristalliseert in en kuubsch-ruumzentreert Kristallstruktur vun’n Wolfram-Tyyp in de Ruumgrupp Imm mit de Gidderparameters a = 286,6 pm un twee Formeleenheiten op een Elementarzell. Disse Modifikatschoon is bestännig bit Temperaturen vun 910 °C. Bi högere Temperaturen wannelt sik dat in de γ-Struktur üm, de as Austenit betekent warrt. Disse Modifikatschoon hett en kuubsch-Flachzentreerte Struktur (Kopper-Tyyp) mit de Ruumgrupp Fmm un de Gidderparameters a = 364,7 pm. En wietere Strukturännern stellt sik bi 1390 °C in. Vun disse Temepratur an bit to’n Smöltpunkt bi 1535 °C is dat kuubsch-ruumzentreerte δ-Ferrit bestännig. Annere Phaaswessel finnt bi hogen Druck statt: Bi en Druck vun mehr as ruchweg 10 GPa un Temperaturen bit hööchsten en poor hunnert Grad Celsius wannelt sik α-Iesen in ε-Iesen üm, wat en hexagonal dichste Kugelpackung (hcp) as Kristallgidder opwiest. Bi högere Temperaturen bit to’n Smöltpunkt wannelt sik analog ok γ-Iesen in ε-Iesen üm, wobi de Druck mit de Temperatur anstiggt. Butendem gifft dat mööglicherwies noch en Övergang vun ε-Iesen na β-Iesen, de bi ruchweg 50 GPa un mehr as 1500 K liggt. Dat dat dissen β-Typp gifft, is aver ümstreden, un ok to de Kristallstruktur vun dissen mööglichen Tyyp gifft dat ünnerscheedliche Angaven.
Dat de β-Phaas in de Standard-Nomenklatur fehlt, kummt vun’t Ännern vun’n Magnetismus an’n Curiepunkt bi 766 ° vun’n Ferro- op’n Paramagnetismus. Fröher weer annahmen, dat dat mit en Strukturwessel tosamenhangt un twüschen 766 un 910 °C en wieteren Phaaswessel bi’t Iesen vörkummt. De weer denn as β-Iesen betekent. Laterhen hett sik dat aver as verkehrt rutstellt.
De Smöltpunkt för Iesen is bi Drück vun bit to 50 GPa teemlich goot dör Experimenten bestimmt. Bi högeren Druck sünd dör ünnerscheedliche experimentelle Techniken bannig verschedene Resultaten rutfunnen worrn. Verschedene Studien to den γ-ε-Tripelpunkt hebbt Drück geven, de üm mehrere Dutzen Gigapascal ut’neen leegt un sik bi de Smölttemperaturen ünner hogen Druck üm 1000 K ünnerscheedt. In’n Allgemenen föhrt molekulardynaamsche Modellrekens un Schockexperimenten op högere Temperaturen un pielere Smöltkurven as staatsche Experimenten in Demantstempelzellen.
cheemsch
Wenn Iesen an dröge Lust hitt maakt waart, billt sik en dünne Schicht Eisen(II,III)-oxid (Fe3O4, Iesenhamerslag), de stark klöört is. Bannig fien verdeelt pyrophor Iesen reageert al bi Ruumtemperatur mit Suerstoff ut de Luft ünner Füürbilln. Stahlwull, de brennt, reageert in fuchtig Chlor-Gas ünner Billn vun bruun Iesen(III)-chlorid-Damp. Wenn en Mischen ut Iesen- un Swevelpulver (In de Gewichtsproportschoon 7:4) hitt maakt warrt, etnsteiht vör allen Eisen(II)-sulfid. Ok mit annere Nichmetallen reageert Iesn bi hoge Temperaturen to’n Bispeel to Phosphiden, Siliciden oder Carbiden.
Isotopen
Iesen hett 27 Isotopen un twee Karnisomeren, vun de veer in de Natur vörkamen doot un bestännig sünd. An’n fakensten is dat 56Fe (91,7 %), folgt vun 54Fe (5,8 %), 57Fe (2,2 %) un 58Fe (0,3 %). 54Fe is nich richtig bestännig, hett aver mit 31 Trilliarden Johren en Halfweertstiet, de so groot is, dat de Verfall kuum to marken is. Dat Isotop 60Fe hett en Halfweertstiet vun üm un bi 1,5 Millionen Johren, 55Fe vun 2,73 Johren un 59Fe en Halfweertsteit vun 44,503 Daag. All de annern Isotopen un de beiden Karnisomeren hebbt korte Halfweertstieten twüschen 150 ns un 8,275 Stünnen.
Dat langlevige Isotop 60Fe hett dat al bi’t Entstahn vun’t Planetensystem geven. Dat is nawiest worrn dör de Korrelatschoon twüschen de Männigkeit vun 60Ni, dat Verfallsprodukt vun 60Fe, un de Männigkeit vun de bestännigen Iesen-Isotopen in eenige Phasen vun Meteoriten (to’n Bispeel in de Meteoriten Semarkona un Chervony Kut). Dat weer mööglich, dat de Energie, de bi’n Verfall vun 60Fe freesett worrn is, blangen de atomaren Verfallsenergie vun’t radioaktive 26Al en Rull speelt hett bi’t Opsmölten un Differenzeren vun de Asteroiden gliek na jemehr Billn vör ruchweg 4,6 Milliarden Johren. Dat oorsprüngliche 60Fe is intwüschen in 60Ni verfallen. De Verdeelen vun Nickel- un Iesenisotopen in Meteoriten gifft Verlööf, de Isotopen- un Elementenmännigkeit bi’t Enststahn vun’n Sünnsystem to meten un op de Bedingen vör un wiel dat Entstahn vun’t Sünnsystem torüchtosluten.
Bioloogsche Bedüden
duum|Strukturformel vun’t Häm b mit en Fe(II) as Zentralatom Iesen is en essentiell Sporenelement för meist all Leevwesens. Deerten bruukt dat för allen fört Bloodbilln, bi Planten speelt Iesen en Rull bi de Fotosynthees un bi’t Billn vun Chlorophyll un Kohlenhydraten. In’n Lief vun Minschen un Deerten kummt Iesen oxideert as Iesen(II) un Iesen(III) vör. As Zentralatom vun’n Kofakter Häm b in Hämoglobin un Myoglobin as ok in Cytochromen is dat bi vele Deerten un bi’n Minsch för den Suerstofftransport un -spiekern as okför’t Överdrägen vun Elektronen verantwoortlich. In dissen Proteinen is dat Iesen vun en planaren Porphyrinring ümgeven.
Wieter is Iesen Bestanddeel vun Iesen-Swevel-Kumplexen (so nöömte Iesen-Swevel-Clusters) in vele Enzymen as de Nitrogenasen, Hydrogenasen oder de Kumplexen vun de Atenkeed. En drüdde wichtige Klass vun de Iesenenzymen sünd de so nöömten Nich-Häm-Iesenenzymen as to’n Bispeel Methan-Monooxygenase, Ribonukleotid-Reduktase oder Hämerythrin. Disse Proteinen hebbt verschedene Opgaven: Suerstoffaktiveren, Suerstofftransport, Redoxreakschonen un Hydrolysen. Jüst so wichtig is dreeweertig Iesen as Znetralionen in’t Enzym Katalase, wat dat Zellgift Waterstoffperoxid afboet, dat bi’n Stoffwessel entsteiht. Interzellulär warrt Iesen in’t Enzym Ferritin (20 % Iesenandeel) spiekert, as ok in dat Afboprodukt dorvun, Hämosiderin (37 % Iesenandeel). Tramnsporteert warrt Iesen dör Transferrin.
Eenige Bakterien bruukt Iesen(III) as Elektronenakzepter för de Atenkeed. Se reduzeert dat dorbi to Iesen(II) un mobiliseert dat Iesen dormit, as de meisten Iesen(III)-Verbinnen swoor in Water to lösen sünd, wiel sik Iesen(II)-Verbinnen goot lööst. Eenige phototrophe Bakterien bruukt Iesen(II) as Elektronengever för de Redukschoon vun CO2.
En Koppel vun Forschers üm Loren Williams is wieter övertüügt, dat Iesen in’n Tosamenhang mit de Ribonukleinsüür (RNA) en wichtige Rull bi’t Entwickeln vun’t Leven speelt hett – nich, as vundaag, de Desoxyribonukleinsüür (DNA). Dör den hogen Suerstoffandeel in de Luft, gifft dat vundaag kuum noch free Iesen, as dat noch vör dree Milliarden Johren weer. Dat fre’e Iesen hett sik mit den Suerstoff verbunnen, de later dör Fotosynthees freesett weer un hett sik as Verbinnen aflagert, de för den Organismus nich mehr bruukt warrn künn. De is dorüm op Magnesium utweken, wat weniger effizient is as Iesen.
Medizinische Bedüden
Vör allen Fronslüüd liedt vör jemehr Wesseljohren faken an Iesenmangel vunwegen de Menstruatschoon. Dorüm is dat nödig, jeden Dag ruchweg 15 mg Iesen optonehmen, wiel Mannslüüd mit ruchweg 10 mg utkamen doot. Dör dat gliektietige Opnehmen vun Vitamin C stiggt de Resorpschoon vun Iesen in’n Lief düütlich an. Sünners veel Iesen bargt Fleesch, Lebber, Hülsenfrücht un Vullkooornbroot. Wenn een gliektietig Melkprodukten, Kaffee oder swarten Tee to sik nehmen deit, warrt de Iesenopnahm dorgegen minnert.
Bi överscheerig Iesen stiggt de Anfalligkeit för sünnere Infekschoonskrankheiten as Yersinioos, Salmonelloos, Tuberkuloos un AIDS. Klinische Studien to’n Ünnersöken vun de prophylaktischen Innahm vun Iesenpräparaten hebbt en direkten Tosamenhang twüschen dat Innehmen un disse Krankheiten nawiest. Dat Iesen en grötter’t Tuberkuloos-Risiko mit sik bringt, is al siet dat 19. Johrhunnert bekannt, un weer vun Armand Trousseau beschreven. Ne’ere Studien ut Afrika wiest jüst so en hoog Risiko för Tuberkloos bi överscheerig Iesen.
Dat gifft Henwiesen, dat to veel Iesen – vör allen in de tweeweertigen Form Fe2+ – ünner sünnere Ümstännen to Krankheiten in’n Bregen föhren künn, as to’n Bispeel Parkinson oder ok Alzheimer. Noch is aver nich kloor, wat de Iesenaflagern, de funnen worrn sünd, en Naklaap oder de Oorsaak vun de Krankheit is.
Bruuk
duum|Iesenbahnschienen in’t Hööftbahnhoff vun Frankfort an’n Main duum|En Brüch in Stahlkonstrukschoon in Berlin Iesen is de Hööftbestanddeel vun Stahl, also vun Iesen-Legeren mit annere Metallen und Nichmetallen (vör allen Kohlenstoff). Mit ruchweg 95 % gewichtsandeel is Iesen dat Metall, dat weltwiet an’n fakensten bruukt warrt. De Grund dorför is, dat Iesen meist överall to kriegen is, wat den Pries siet hollt. Butendem sünd sien Legeren fast un taag, so dat Iesen in de Technik en weertvullen Grundwarkstoff dorstellt. Bruukt warrt dat bi’n Bo vun Landfohrtüüch, Scheep un in’n helen Bo in de Form vun Stahlbeton. Industriell warrt Stahl in vele verschedene Varianten bruukt. In Düütschland sünd ruchweg 7.500 Sorten normt.
Blangen Kobalt un Nickel is Iesen een vun dree ferromagneetsche Metallen, de mit jemehr Egenschop den groottechnischen Insatz vun Elektromagnetismus to’n Bispeel in Generaters, Transformaters, Drosseln, Relais un Elektromotors mööglich maakt. Dat Iesen warrt rein oder mit Silizium, Aluminium, Kobalt oder Nickel (Mu-Metall) legeert un deent as weekmagneetsch Karnmeterial to’n Föhren un to’n Afschirmen vun Magnetfeller oder to’n Verstarken vun de Induktivität. Für dissen Bruuk warrt dat massiv un in Form vun Pulvers oder Blicken produzeert.
Rein Iesenpulver warrt butendem in de Chemie bruukt.
Iesen warrt in verschedene Formen insett:
Christian Fürchtegott Gellert
thumb|Christian Fürchtegott Gellert, Porträt vun [[Anton Graff]] thumb|Gellert-Denkmal vör dat Rathuus in Hainichen thumb|Graffplaat Gellerts un vun sien Bröer Friedrich Leberecht up de Leipziger Süüdkarkhoff thumb|Gellert-Denkmal in [[Neubrandenburg]]
Iesen
Bruuk
In de Medizin warrt Stoffen, de Iesen bargt, as Antianämika insett. Kausal deent dat to’n Behanneln vun Iesenmangelanämien un additiv bi’t Behanneln vun Anämien de vun annere Oorsaken utlöst warrt.
Christian Fürchtegott Gellert
Christian Fürchtegott Gellert (* 4. Juli 1715 in Hainichen; † 13. Dezember 1769 in Leipzig) weer en düütsch Dichter un Moralphilosoph ut de Tiet vun de Upklärung un gull to sien Tiet as meestleest düütsch Schriever neben Christian Felix Weiße.
Iesen
Nawies
Bi de Nawiesreakschoon för Iesen-Ionen warrt twüschen de beiden Kationen Fe2+ un Fe3+ ünnerscheedt.
Christian Fürchtegott Gellert
Leven
Gellert wuss as de fievte Söhn ut en Pastorenfamilie in ärmlich Verhältnissen in Hainichen in Sassen up, hett aber af 1729 de Fürstenschule St. Afra in Meißen besöcht. Sien öllere BröerChristlieb Ehregott Gellert wurr as Metallurge un Mineraloog bekannt. 1734 nehm Gellert an de Universität Leipzig sien Theologiestudium up, wat he aber 1739 wegen Geldmangel för een Johr ünnerbreken muss. All een Johr vörher weer en Versöök, as Prediger uptotreden scheitert, wiel he so schüchtern weer. Dornah hull he sück mit Privatstünnen un de Erziehung vun jung Adligen över Water un mak sück mit franzöösch un engelsch Literatur vertroot. He arbeidt ok an de Översetten vun de Enzyklopädie Bayles mit, de Johann Christoph Gottsched in Angreep nommen harr. Sien Studium hett he denn 1744 mit en Dissertation över Theorie un Historie vun de Fabel afslooten. Während de School- un Studientiet hett he u. a. Karl Christian Gärtner, Carl Gottlob Cramer, Johann Adolf Schlegel, Johann Arnold Ebert, Nikolaus Dietrich Giseke un Friedrich Gottlieb Klopstock kennen lehrt un hett as Herutgever an de „Bremer Beiträgen“ mitwarkt.
Iesen
Nawies mit Hexacyanoferraten
duum|Iesensolten un jemehr Nawies mit Bloodlaugensolten Fe2+-Ionen laat sik mit root Bloodlaugensolt nawiesen:
Christian Fürchtegott Gellert
Leven
Sien Gesundheit weer aber all en Tiet lang anslahn, dorto keem en bannig utprägt Hypochondrie. Siet 1745 hull he in Leipzig Vorlesungen över Poesie, Beredsamkeit un Moral, 1751 wurr he to’n außerordentlichen Perfesser för Philosophie ernannt un weer sietdem as Hoochschoolmeester tätig.
Director’s Cut
Ünner Director’s Cut [ dɪˈrektərs kʌt ] (Afk.: D.C.) versteiht man en ne’e Snittversion vun en Speelfilm, de al rutbrocht worrn is. Disse Version is de vun den Speelbaas (engl. director) vun den Film vörtogene Faten, de he sülvst nadräglich tohopenstellt hett. De Begreep Director’s Cut stellt dorbi klor, dat sik disse Version vun de offiziellen (toeerst publizeerten) Faten afsetten deit, de vun de anfänglichen künstlerischen Afsicht vun’n Speelbaas afwieken deit. In’n Normalfall warrt en Director’s Cut en ganze Tiet later as de offizielle Faten publizeert. Dat kann Maanden oder ok Johre duern un warrt allgemeen ok blots bi sünners spoodrieke Filmen maakt.
Christian Fürchtegott Gellert
Leven
Während de Söbenjohrig Krieg hett he versöcht, sien traumatisch Erlebnisse in de „Geistlichen Liedern und Oden“ (1757) to verarbeiten. Weder Kuren noch Reisen nah Berlin, Karlsbad un Dresden kunnen sien Stimmung betern. 1761 hett he ut Sörg um sien Gesundheit en ordentlichen Philosophie-Lehrstohl utslahn. Sien Vörlesungen över Moral hebbt bi sien Tietgenossen för groot Upsehn sörgt. So hett Goethe sien Morallehre as „Fundament der deutschen sittlichen Kultur" betekend.
Iesen
Nawies mit Hexacyanoferraten
Fe3+-Ionen laat sik mit geel Bloodlaugensolt nawiesen:
Bi beiden Nawiesreakschonen entsteiht en deep Berliner Blau, en wichtigen Farvstoff. Dorbi löpt keen Kumplexbillnreakschoon af, man blots en Uttuusch vun Kationen.
Director’s Cut
Filmen warrt faken ümsneden vun wegen de Reakschonen vun de Tokiekers bi Vörafvörföhren to Proov. Dat passeert denn, wenn wenn de Wirken vun den Film op de Proovtokiekers anners utfallt as dat wullt is, to’n Bispeel wenn enkelte Szenen oder Lienen vun de Geschicht in de wiesten Version nic to verstahn sünd. Dat kann sünners ok dat End vun en Film bedrapen. De Ümsnitt kann de Utsaag vun en Film mitünner düchtig ännern. As en Bispeel hett de Director’s Cut vun den FIlm Blade Runner anners as de offizielle Faten, en apen End un de so nöömte Off-Kommentar vun’n Hööftdorsteller fehlt dorin. De Verteller un Mozarts Gegenspeler Salieri in den Film Amadeus warrt in’n Director’s Cut noch düsterer un afgrünniger wiest as nivt Original, wieldat de Profikiller in’n Director’s Cut vun Léon ’n beten wat minschlicher dorstellt warrt.
Christian Fürchtegott Gellert
Leven
Noch bi de Korrekturarbeiten an sien „Moral“ verschlechter sück sien Gesundheitszustand dull; he is mit 54 Jahren storven. Gellert wurr gemeensam mit sien Bröer, de Böverpostkommissar Friedrich Lebrecht (10. November 1711 - 8. Januar 1770), de blots een Maand nah hüm storven is, up den Ollen Johanniskarkhoff in Leipzig bisett. In dat Johr 1900 wurrn de beid Bröers in de Gruft vun de Johanniskark ümbett. Nadem de in de Tweede Weltkrieg toschann gahn is, wurrn se 1949 in de Universitätskark överführt. As de 1968 denn sprengt wurrn is, funnen se hör letzte Ruhestäh up den Leipziger Süüdkarkhoff (I. Abteilung).
Iesen
Nawies mit Hexacyanoferraten
De sünners intensive blaue Klöör vunn Kumplex entsteiht dör Metall-Metall-Charge-Transfers twüschen de Iesen-Ionen. Intressant is, dat dit bekannte Nawiesreagenz sülvst Iesen bargt, dat dör de Cyanidionen cheemsch goot maskeert warrt (Binnenorbitalkumplex) un dormit de Grenzen vun de cheemschen Analytik opwiesen deit.
Director’s Cut
Later, wenn en Film för de wietere Pubilkatschoon (Video, DVD, Feernsehn) vörbereit warrt, geiht denn de Speelbaas faken sülvst noch mal an’n Snieddisch un sett denn noch de Faten tosamen, de em sülvst an’n Besten gefallt. Faken bargt de Faten tosätzliche Szenen, de in de eersten Version nich to sehn weern. Dorüm is de Director’s Cut tomeist üm eenige Tiet länger – bi den Film Apocalypse Now  t. B. is de D.C. üm 48 Minuten länger. Mitünner kann de Director’s Cut aver ok körter wesen, as de offizielle Kinoversion.
Christian Fürchtegott Gellert
Warken
Gellert fung mit de Publikatschoon un sien literarisch Warken all to sien Studientiet an. En Höhepunkt harr sien Schaffen in de Johren 1740–1750. Sien Warken – besünners sien „Fabeln“ – tellen in de Övergansgtiet tüschen Upklärung, Empfindsamkeit un Sturm und Drang to de an’ meesten Lesen in ganz Düütschland.
Director’s Cut
Neven den Director’s Cut gifft dat af un to noch annere nadräglich bearbeite Faten vun Kinofilmen, de as Langfaten, Extended Version oder lieker’t betekent warrt. Disse Versionen kamt ünner Ümstännen ahn Mitwarken vun den Speelbaas tostannen, mitünner sogor gegen sien Willen, as to’n Bispeel de Langfaten vun Dune vun den Speelbaas David Lynch.
Iesen
Nawies mit Thiocyanaten
Alternativ kann een Iesen(III)-solten mit Thiocyanaten (Rhodaniden) nawiesen. De reageert mit Iesen(III)-Ionen to Iesen(III)-thiocyanat:
Christian Fürchtegott Gellert
Warken
Dör sien breede Wirkung droog he to de Bildung vun dat allgemeen Lesepublikum in Düütschland un hett dormit den Weg platt makt för de Dichter vun de tokamen Generatschoonen. Sien Lustspeelen hebbt eerstmals bürgerlich Figuren un deren Milieu up de Bühne brocht; de Roman „Leben der schwedischen Gräfin von G***“ harr de Ethik bürgerlicher Moral to’n Gegenstand un weer Wegbereiter des Romans in Düütschland (vgl. Sophie von La Roche „Geschichte des Fräuleins von Sternheim“). Lessing hett besünners den Stil vun sien Breefwesseln lobt, Wieland hett hüm to sien „Liebling“ erkoren. De „Geistlichen Lieder und Oden“ wurrn later henn vun Carl Philipp Emanuel Bach, Joseph Haydn un Ludwig van Beethoven vertont.
Iesen
Weertigkeit un Oxidatschoonsstopen
duum|Iesen(III)-oxid duum|Iesen(II)-sulfat
Oxiden
Iesen billt mit Suerstoff twee- un dreeweertige Oxiden:
Christian Fürchtegott Gellert
Warken
Neben tallriek Fabeln (2 Bde. 1746–48), Vertellsels, Afhandlungen, Reden un Vörlesungen hett he verapenlicht:
Iesen
Oxiden
Disse Iesenoxiden billt keen faste Schuulschicht ut, so dat en Iesenstück an de Atmosphäär mit de Tiet vullstännig oxideert. De Oxidschicht is poröös un verlangsomt den Vörgang, kann em aver nich vullstännig hinnern. Brüneren warrt dorüm as swack Schulen för Korrosion insett. Wenn Stahl- oder Iesenstücken insammelt un to’n Recycling geven warrt, noch vördem se vullstännig verrust sünd, gellt se bi de Stahlprodukschoon in’n Elektro-Smöltaven as weertvullen Suerstoffdräger. De Suerstoff dorin deent bi’t „Stahlkaken“ as Oxidatschoonsmiddel, üm nich wullte Bimischen (as Lichtmetallen), de de Gööd minnert, to verbrennen.
Iesenoxiden un -hydroxiden warrt ok as Levensmiddeltosatzstoffen insett (E 172).
Solten
duum|Iesen(III)-chlorid duum|Ferrocen (vakuumsublimeert) Iesen billt twee- un dreeweertige Solten:
Christian Fürchtegott Gellert
Warken
Bekanntst Leder: Die Himmel rühmen des Ewigen Ehre (u. A. von Beethoven vertont); Wenn ich, o Schöpfer, deine Macht; Mein erst Gefühl sei Preis und Dank (Morgenlied).
Iesen
Solten
All Iesensolten warrt ünner annern as Flockmiddel un för de Phosphateliminatschoon insett. Dorto höört dat Vörfällen, Simultanfällen, Nafällen un de Flockenfiltratschoon, as ok dat Utfällen vun Sulfiden, Fuulgasentsweveln un Biogasentsweveln.
Lisa Shoman
Marie Shoman (* 1964) is en Diplomatin un Politikerin (PUP) ut Belize.
Shoman is 1964 as Dochter von Hilda, borene Hoy, un Yasin Shoman boren. Assad Shoman is ehr Unkel. Se hett von 1982 bet 1986 Juristeree an de University of the West Indies in Mona (Jamaika) studeert un düt Studium mit en Bachelor of Laws afslaten. Von 1986 bet 1988 hett se denn an de Norman Manley Law School (ok in Mona) ehr Certificate of Legal Education maakt. In’n Oktober 1988 is se as Avkatin tolaten worrn. Se is denn Kroonavkatin in dat Büro von’n Direkter för apentliche Anklagen worrn. Een Johr later is se in en private Kanzlie wesselt un hett as Avkatin arbeidt. Von 1997 bet 2008 weer se Partnerin von de Kanzlie Shoman & Chebat (mit Michel Chebat). Siet 2008 hett se ehr egen Kanzlie ahn Partners. Se is 1996 Vörsitterin von’n Avkatenvereen von Belize (Belize Bar Association) worrn.
Von 1998 bet 2000 weer se Vörstandsvörsitterin von Belize Telecommunications Limited.
An’n 24. August 2000 is se Baadschopperin von Belize in Washington D.C., USA, worrn un weer ok as Stännige Vertrederin Belize bi de Organisatschoon von Amerikaansche Staten akkrediteert un as Hoochkommissarin von Belize för Kanada insett. Von düssen Posten is se an’n 5. Juni 2007 afberopen worrn, üm ünner Premierminister Said Musa Butenministerin un Ministerin för Butenhannel in dat Kabinett Musa II to warrn, nadem Eamon Courtenay düt Amt afgeven harr. Se is bet to’n 12. Februar 2008 Butenministerin bleven, as Musa un de PUP de Kabinettswahl 2008 verloren hebbt un de UDP ünner Dean Barrow an de Macht keem. Shoman hett denn wedder as Avkatin arbeidt.
Dormit se Butenministerin warrn kunn, hett Said Musa ehr 2007 in’n Senaat beropen, wat se bet to de Wahl 2008 bleven is. 2009 is se as Vertrederin von de Oppositschoon noch en tweet Maal in’n Senaat beropen worrn. Se is bet März 2016 Senatersche bleven.
In’n Dezember 2009 is Shoman von’n Präsident von dat Böverste Gericht, Abdulai Conteh, as Senior Counsel beropen worrn.
Shoman hett in’n September 2009 den jamaikaanschen Schriever Joseph Andrew „Joey“ Clarke († 17. Januar 2011) freet.
Stanly County
Stanly County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Noord-Carolina. He hett 60.585 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.023 km². De Sitt vun de Verwalten is in Albemarle.
Historie
De Kreis is 1841 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 58.100 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 29.294 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 17.825 US-Dollar. 28.418 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 4.934 Minschen maakt. 10,38 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
4,68 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 2,59 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 84,67 % vun de Minschen Witte, 11,46 % Swarte, 1,81 % stammt ut Asien un 0,02 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,25 % sünd Nakamen vun Indianers. 1,01 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,79 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 2,13 % vun de Lüüd ansehn.
Gemeen Thänhusen
Historie
De Gemeen Thänhusen hett sik an’n 1. April 1908 billt, as sik de dree Gemenen Börgeree, Hagen und Westerwisch tohoopslaten hebbt.
An’n 1. Juli 1972 sünd tosätzlich mit de Gemeenreform in Neddersassen noch de Gemenen Dibbelsen-Dönnerstäen, Eißel, Holtdörp-Lunsen, Hostäe un Werder Deel von de Gemeen Thänhusen worrn. Dat letzte Maal hett sik an’n 1. November 2006 dat Rebeed von de Gemeen ännert: de Gemeen Morsen hett sik oplööst un sik de Gemeen Thänhusen anslaten.
Wapen
Dat Wapen von de Gemeen wiest op blauen Grund en gollen Lööw mit rode Tung un rode Klauen. Rund üm den Lööw sünd acht gollen Steern to sehn. De Schildkopp is gollen mit en Tinnensnidd.
Dat Wapendeert is de Bruunswieker Lööw.
Winsen (Luh)
duum|Blick von’n Karktoorn von de Marien-Kark op de Marktstraat Winsen is en Stadt un höört to de Gemeen Winsen in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. In Winsen liggt de Kreisverwaltung von’n Landkreis Horborg.
Kroatien
Kroatien is en Republiek, de in'n Süüdoosten vun Europa an’e Adria liggt. Navers sünd Slowenien, Ungarn, Serbien, Bosnien-Herzegowina un Montenegro. De Hööftstadt is Zagreb.
Winsen (Luh)
Geografie
De Stadt liggt an de Luh, de nich wied weg in’n Noorden in de Ilmenau flütt. In Winsen münnt ok de Parrnser Beek in de Luh. In’n Oosten flütt de Ried dör dat Rebeed von Winsen un münnt in’n Slüsengraven, de denn wedder in de Ilmenau münnt.
Kroatien
To'n 1. Januar 2023 hett dat Land den Euro as Betallmiddel inführt un is den Schengen-Ruum bitreeden.
Winsen (Luh)
Geografie
De Naveröörd sünd Nettelbarg, Lassrönn un Tönnhusen in’n Noordoosten, Mower in’n Oosten, Bossel un Sangenstää in’n Süüdoosten, Reidörp un Luhdörp in’n Süden, Parrns un Scharmbääk in’n Süüdwesten, Grevelau un Ashusen in’n Westen un Stöckt in’n Noordwesten.
Kroatien
Spraken
Amtsspraak is Kroaatsch.
Winsen (Luh)
Historie
duum|Winsen op en Bild ut en Book von [[Matthäus Merian von 1654/1658]] duum|Koort von de Ümgegend von Winsen von 1796 (Landsopnahm von [[Gustav Adolf von Varendorff|Varendorff]] Winsen kummt an’n 21. Mai 1158 as Winhusen toeerst in de Oorkunnen vör, as dat Bisdom Veern nee regelt hett, wokeen dat Inkamen von dat Stift Bewick kriegen schall. In de Oorkunnen warrt optellt, wat dat Stift allens besitten deit un dor weer ok de Teegd in Winsen mit bi.
Kroatien
Staat
De Verfaten is demokraatsch. Dat Land is Deel vun'n ollen Jugoslawien wesen. Kroatien is siet den 25. Juni 1991 unafhängig un siet den 1. April 2009 ok Liddmaat vun de NATO.
Winsen (Luh)
Historie
De Borg Winsen kummt 1299 toeerst in de Oorkunnen vör. Von 1348 bet 1478 hett dat in Winsen en Terminee von dat Marienklooster Lümborg geven.
Downhill (Film)
Downhill (op plattdüütsch so veel as „Bargdaal“) is de Titel vun en britischen Stummfilm vun Alfred Hitchcock. Dat Filmdrama baseert op en Theaterstück mit glieken Naam, dat Ivor Novello tosamen mit Constance Collier – ünner dat gemeensome Pseudonym David L’Estrange – schreven hett. Dat weer de föffte Film, den Hitchcock as Speelbaas maakt hett.
Winsen (Luh)
Historie
To Anfang von’n Lümbörger Arvfolgkrieg is de Borg op’n Lümbörger Kalkbarg tweimaakt worrn un Hertog Magnus II. weer 1371 dwungen, de Grootvaagdie Lümborg na Winsen to leggen. De Borg Winsen weer denn Seet von de Grootvaagdie Winsen un von dor sünd de welfischen Göder in’n Noorden von dat Förstendoms Lümborg verwalt worrn, wat en Deel von dat Hertogdom Bruunswiek-Lümborg weer.
Downhill (Film)
Inholt
Roddy Berwick is Schöler an en düür engelsch Internat, woneem he de Schollkaptein vun de Rugby-Mannschop is un en hooch achten Speler. Dat geiht op ’t Enn vun de Internatstiet to, as he un sien besten Fründ Tim Wakeley anfangt, sik mit de Kellnersche Mabel to drapen, de ok in en Laden arbeit. De beiden Frünnen hebbt sik gegensietig sworen, sik bit in alle Tieten to hülpne un bi de Siet to stahn. As Mabel korte Tiet later vertellt, dat se en Kind kriegen deit, kummt Roddy in den Verdacht, de Vadder to wesen, ofschoonst in Wohrheit Tim ehr dat Kind maakt hett. Man, Tim bruukt en Stipendium vun de School, dat he in Oxford to studeeren kann. Dorüm kann he sik dat nich leisten vun’t Internat smeten to warrn. Roddy nimmt de Schuld op sik un versprickt Tim, dat he fast to jemehrn Swoor stahn deit un nix verraat. Dormit nimmt he ok op sik, vun de Scholl verwiest to warrn.
Winsen (Luh)
Historie
1392 is Winsen Liddmaat von de Lümbörger Sate worrn, wat en Verdrag twüschen de Landsherrn un de Landstänn von dat Förstendom Lümborg weer. Mit’n Satekrieg von 1396 weer Winsen al wedder dwungen, ut de Sate uttotreden, welk von de Rechten sünd aver liekers in Kraft bleven.
Downhill (Film)
Inholt
Tohuus mutt he faststellen, dat ok sien Vadder an sien Schuld glöövt. De Beiden kriegt sik dorophen in de Hoor, wat an’t Enn dorto föhrt, dat Roddy dat Öllernhuus verlaten deit un sik nu sülvst dör dat Leven slahn mutt. He finnt Arbeit an en Theater. Dor versöcht he dat Hart vun de Schauspelersche Julia to winnen, de an’t Theater en Star is. Eerst intresseert se sik nich recht vör em, heiraat em denn aver doch, as Roddy een Dag £30.000 vun en Patentante arvt. Man, Julia leevt op groten Foot un is em bito untro. Heemlich hett sejümmer noch wat mit en annern Mann an’t Lopen. As sien Arv opbruukt is lett se em sitten. Roddy geiht dorophen na Frankriek, woneem he as Gigolo in en Pariser Dansclub arbeit. Man gau höört he dormit op, vunwegen dat he sik för sik sülvst dorför ekelt dat he mit öllere Fronslüüd Romanzen gegen Geld ünnerhollen deit.
Winsen (Luh)
Historie
De Befestigungsanlagen sünd 1637 afdragen worrn.
An de Iesenbahn is Winsen 1847 anslaten worrn. In de Tied nadem Winsen an de Bahn anslaten worrn is, hett sik bilütten ok Industrie ansiedelt. To’n Bispeel de Popperfabrik Eppen.
Downhill (Film)
Kritik
De engelsche Kritiker in Biograaf vun Hitchcock, John Russell Taylor, schreev 1978, dat to de Tiet, as Downhill entstahn is, in’n helen britischen Film nümms mit so en filmische Fantasie arbeit hett, un nümms anners en Film mit dieser wunnerboren Beherrschung vun de filmischen Mööglichkeiten vertelln de. Man harr meist dat Geföhl, dat Hitchcock gor nich anners künnt harr – nich mol bi en Thema, dat em överhaupt nich toseggen de.
Winsen (Luh)
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 weer de Oort Seet von de Mairie Winsen in’n Kanton Winsen. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
Downhill (Film)
Produkschoon
Op de Bühne is dat Theaterstück blots en korte Tiet in West End loper, in de Provinz ’n beten wat länger. De Fronslüüd ünner de Tokieker hett Novello dormit grote Freid maakt, dat he sik na dat Rugby-Speel de naakten Been waschen de, wat de Kritiker James Agate in de Sunday Times so opgriepen de: „de Röök vun go’e, ehrliche Seep keem över de Ramp“. Hitchcock harr en vergliekbore Szeen in sien Film, as he Novello vun Buuk an na baven naakt wiesen de.
Brunhilde Rühl
duum|Rühl op en Plakaat to de [[Landdagswahl in Neddersassen 2003|Landdagswahl 2003]] Brunhilde Rühl (* 31. Mai 1950 in Zeven) is en düütsche Politikerin von de CDU.
Downhill (Film)
Produkschoon
De Film wiest goot den tokamen Stil vun Hitchcock. He bruuk en grote Tall vun verschedene Opnahmtechniken, üm de Gesicht mit mögglichst wenig Twüschentitels wiesen to künnen. He vertro dorbi mehr op de Vertellkraft vun de Biller sülvst. En goot Bispeel is de Szeen, as Roddy dat Öllernhuus verlaten deit. De Szeen fangt an mit den Twüschentitel „The world of make-believe“ (De Welt vun’n Schien) un weist glieks dorna Roddy in en Smoking. Denn föhrt de Kamera torüch un wiest, dat Roddy blots en Kellner in en Theaterstück spelen deit. Hitchcock föögt butendem dat Bild vun en Rulltrepp in, de na ünnen föhrt, as en visuelle Metapher för dat langsome sellschoppliche Ünnergahn vun Roddy. Hitchcock experimenteert mit Droom-Szenen, de he mit unscharpe Biller opnehmen deit. Butendem speel he mit Licht un Schadden, as dat to de Tiet ok vele düütsche Speelbasen maken deen.
Brunhilde Rühl
Rühl is 1950 in Zeven boren un weer dor ok op de Volksschool. Se hett na de Hannelsschool in Bremervöör en Lehr as Avkaten- un Notargehilfin in Zeven maakt. Von 1990 bet August 2004 weer se sülvstännig as Koopfro.
Winsen (Luh)
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett von 1503 bet 1852 to dat Amt Winsen tohöört. In dat Johr is de Stadt amtsfree worrn. 1885 is de Stadt Deel von’n Kreis Winsen worrn un 1932 von’n Kreis Horborg.
Downhill (Film)
Produkschoon
In de Original-Opnahmen vun den Film weer de Szeen, in de Roddy krank op en Schipp torüch na England bröcht warrt, mit en Grööntoon infarvt, wat den kranken Tostand vun sien seelischen Tostand un dat slecht Wesen ünnerstrieken schüll.
Brunhilde Rühl
Rühl is Viez-Landraad von’n Landkreis Oosterholt, Vörsittersche von’n Utschuss Verkehr un Ordnungswesen un Maat von’n Kreisutschuss, den Utschuss för Kreisentwicklung, in’n Utschuss Sozialen Kraam un Raadsfro in de Stadt Oosterholzt-Scharmbeek. In de 13., 14. un 15. Wahlperiood weer se von 1994 bet 2008 Afornte in’n Landdag von Neddersassen, 1994 un 1998 över de Landslist un 2003 as direkt wählte Afornte in’n Wahlkreis Oosterholt. Dor weer se Maat in’n Utschuss för Weertschop, Arbeid un Verkehr, Präsidentin von de Parlamentariergrupp Bahn un verkehrspolietsche Sprekerin von de CDU-Landdagsfrakschoon.
Winsen (Luh)
Verwaltungsgeschicht
De Gemeen Winsen is an’n 1. Juli 1972 ut de olen Gemenen Winsen, Beborg, Bossel, Gehrden, Hoopt, Laßrönn, Luhdörp, Parrns, Rottörp, Reidörp, Sangenstää, Scharmbääk, Stöckt un Tönnhusen tohoopleggt worrn.
Brunhilde Rühl
Rühl is verheiraadt un hett een Kind.
Winsen (Luh)
Religion
För de Kathoolschen is de Goden-Heer-Kark tostännig. Katholiken hett dat vör 1945 meist keen geven in Winsen. Mit de Verdrevenen ut de olen Oostrebeden kemen denn aver vele Katholiken na Winsen un von 1945 af an sünd de eersten kathoolschen Goddsdeensten fiert worrn. 1949 is de Gemeen in de Georgskapell intagen un 1967 is de hüdige Goden-Heer-Kark boot worrn.
De Neeapostoolsche Kark gifft dat siet 1923 in Winsen. Se hett 1993 en egen Karkengebüüd kregen. Siet 2013 is de Gemeen mit de Gemeen in Stell tohoopleggt worrn. De fre’e Christengemeen hett en Gebüüd in de Hambörger Straat. In’n Europaring gifft dat en Königrieksaal von Jehova sien Tügen. De Gemeen-Vereenigung von de Evangeliums-Christen-Baptisten hebbt en Versammlungsruum in de Dieselstraat.
In Winsen doot vondaag ok so üm un bi 3000 Moslems leven, de to’n groten Deel Törken sünd. 1984 is de Törksch-Islaamsche Gemeen Winsen grünnt worrn, de en Moschee bedrifft. De Vereen is Liddmaat von de DITIB.
Wapen
Dat Wapen von Winsen wiest op blauen Grund en gollen Lööw mit rode Tung un Klauen, de op de Achterbeen steiht, un rundüm acht rode Harten.
Kultur
duum|Luhgoorns, Gelänn von de Landsgoornschau 2013 En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in Winsen op’n Karkhoff.
Von’n 21. April bet 15. Oktober 2006 weer in Winsen de drüdde Neddersassische Landsgoornschau. Alltohoop harr de Goornschau 536.000 Besökers. An’t Enn is dat Gelänn as Park an de Winsener Börgers övergeven worrn. Dat driggt nu den Naam Luhgoorns.
In dat 850. Jubiläumsjohr von Winsen weer von’n 4. bet 6. Juli 2008 in de Stadt de 28. Dag von de Neddersassen.
Verenen
Winsen hett en egene freewillige Füürwehr, de 1863 grünnt worrn is, un dat Schüttenkorps von 1848.
Weertschop un Infrastruktur
Winsen gellt as Middelzentrum för de Öörd in de Ümgegend.
Dat hüdige Krankenhuus Winsen an de Luh is 1974 trech worrn. Vörher hett dat al siet 1877 lüttjere Krankenhüüs in Winsen geven. Dat Leprosen-Hospital St. Georg, dat dat vörher al geven hett, is 1401 toeerst in de Oorkunnen opdükert.
Verkehr
Winsen liggt an de Landsstraat 234 (de Straat weer fröher deelwies Deel von de Bundsstraat 4), de in’n Süden na Gastää un Solzhusen geiht. In’n Noorden ennt de L 234 an de L 217, de in’n Westen na de Autobahn 39 bi Scharmbääk löppt un in’n Noordoosten na Draag un Meschacht. De fröhere B 4 geiht in’n Noordwesten as Kreisstraat 86 na Stell un Maschen un in’n Süüdoosten as K 87 na Bossel, Sangenstää un Rottörp. Na Stöckt un Hoopt in’n Noorden löppt de K 1. In Hoopt gifft dat de Tollenspieker Fähr över de Elv na Karkwarder, wat to Hamborg höört.
De nächste Autobahn is de Autobahn 39. De Opfohrt 4 Winsen-Oost un de Opfohrt 3 Winsen-West doot all beid so bi fiev Kilometer wied weg von dat Zentrum von Winsen liggen.
De Bahnhoff Winsen liggt an de Bahnlienen Hamborg-Hannover, Winsen-Meschacht un Winsen-Hützel. De Bahnlien na Meschacht warrt blots noch för Göderverkehr bruukt. De na Hützel warrt för den Tourismus bruukt.
Elisabet Tursynbajewa
Elisabet Tursynbajewa (* 14. Februar 2000 in Moskau) is en kasachische Ieskunstlöperin. Se wurr 2019 sowohl Viezweltmeesterin achter Alina Ilnasowna Sagitowa as ok Viezmeesterin bi de Veer-Kontinente-Meesterschapen. Dorneben is se de eerste Frau, de en Veerfacksprung wiels en Wettbewarf stahn kunn.
Biographie
De folgend Saison wurr to de bitlang spoodriekste för Tursynbajewa. Se wunn bi de Veer-Kontinente-Meesterschapen un den Weltmeesterschapen de Sülvermedaille. Todem stunn se in de Kür van de WM as eerste Fru en Veerfacksprung (Veerfack-Salchow).
Tursynbajewa studeert Musik in Moskau.
Inselstaat
thumb|right|400px|Översicht över Inselstaten weltwiet As Inselstaten warrt Staten betekent, de jemehr Staatsrebeet op een oder en Reeg vun Eilannen liggt, ahn dat se Land op’n Kontinent hebbt. Dör dissen Ümstand warrt se vun Küsten- un Binnenstaten ünnerscheedt. Man Inselstaten laat sik noch mol wieter ünnerdelen.
To’n een sünd dat de, welke ut teemlich grote Eilannen bestaht un dorüm ok teemlich veel Inwahners hebben künnt. Dorto tellt Staten as Japan, Indonesien, Grootbritannien, Sri Lanka usw. Faken is de Kultur un Politik vun disse Staten anlohnt an de Kultur vun jemehr Navers op’t kontinental Fastland. Vördeel vun disse Koppel vun Staten is de maritime Laag, de gode Möglichkeiten för’n Hannel dör de Schipperee mit sik bringt un to lieken Tiet en isoleerte Laag mit sik bringt, de militäärsch Invasionen hinnert.
De annere Koppel sünd de Staten, de op lütte Eilannen leegt, as t. B. Malta, Kap Verde, de Bahamas oder ok de Malediven. Disse Staten hebbt tomeist en ganz annere Kultur as de Länner op’n Kontinent. Natürlich Rohstoffen un Landweertschap gifft dat dor meist wenig, so dat in ne’ere Tieten vör allen de Tourismus sik to’n wichtigsten Weertschopstwieg entwickeln deit.
Antje Huber
Antje Huber borene Pust (* 23. Mai 1924 in Stettin; † 30. September 2015 in Essen ) weer en düütsche Politikerin (SPD) un van 1976 bit 1982 Bundesministerin för Jöögd, Familie un Gesundheit.
Utbillen un Berop
Huber wurr 1924 as Dochter vun en Volksschoollehrer in Pommern boren. Se is in Berlin upwussen un hett 1942 an dat Goethe-Lyzeum Lichterfelde-Ost hör Abitur maakt. Dornah hett se in journalistisch Utbillen maakt un weer af 1946 als Sportjournalistin in Berlin, later in Essen bi de Neue Rhein/Ruhr-Zeitung tätig. 1950 hett se hör Kolleeg Karl Huber heiraadt. Van 1961 bit 1962 studeer se an de Sozialakademie Dortmund Volks- un Bedrievswertschap, Soziologie, Arbeitsrecht, Arbeitswetenschap un Sozialpolitik un weer dornah bit 1969 as Studienleiterin tätig.
Politik
1948 wurr se Liddmaat vun de SPD. Van November 1975 bit 1978 hörr se den SPD-Bundsvörstand un van Januar 1978 bit 1984 den Präsidium vun de SPD an.
Van 1969 bit 1987 weer se Liddmaat vun den Düütschen Bundsdag (Bundsdagswahlkreis Essen III).
Apenlich Ämter
Nah de Bundsdagswahl 1976 wurr se as Nahfolgerin vun Katharina Focke (SPD) an' 16. Dezember 1976 as Bundsminister för Jöögd, Familie un Gesundheit in de vun Bundskanzler Helmut Schmidt führt Bundsregeeren beropen.
In hör Amtstiet full ünner annern de Inführen vun de dormals söss Maand düern Moderschapsurlaub bi gegeven Arbeitsplatzgarantie as ok de Regelung vun den Unterhaltsvorschuss för Alleenuptreckende.
Nahdem se all an' 7. April 1982 vun hör Amt torüchtreeden weer, is se to'n Anlaat vun de Kabinettsumbillen an' 28. April 1982 endgültig ut de Bundsregeeren utscheeden.
Dood
Nah en swoor Beenversehren leev Huber toletzt in en Essener Pleegheim, wo se in de Nacht to'n 30. September 2015 in dat Öller vun 91 Johren storven is.
Simon Sinowjewitsch Alapin
Werdegang
Alapin hett in Heidelbarg studeert un hett dornah as Koopmann un Vertreeder vun en Exporthuus in Berlin un Paris arbeit. Dordör keem he to Geld un wurr finanziell unafhängig. He leet sück in Berlin daal un hett sück de Berliner Schachgesellschaft anslooten.
Siet Enn’n vun de 1870er Johren hett he sück blots noch mit Schach befaat. Bi dat stark besett natschonale Turnier vun Sankt Petersburg 1878/1879 wurr he gemeensam mit Michail Tschigorin Eerst, verlor aber gegen hüm in’n Steekkamp. Neben Tschigorin un Emanuel Schiffers tell Alapin af denn to de starksten Speler vun Russland.
He hett mehrere Wettkämpe bestreeden: 1880 verlor he gegen Michail Tschigorin in St. Petersburg mit 3:7 (+3 =0 −7), 1893 wunn he gegen Curt von Bardeleben mit 3,5:1,5 (+3 =1 −1), 1899 reck he gegen Carl Schlechter en 3:3 (+1 =4 −1) un 1907 hett he Stepan Lewizki glatt mit 5-0 slahn.
Van 1898 bit 1901 hett he in Berlin en eegen Schachzeitung ünner den Titel Der Schachfreund herutgeeven. 1913 hett he Russland verlaaten. In dat sülvig Johr keem vun hüm in Heidelbarg ünner den glieken Titel en Handbook för Anfänger herut.
Alapin tell to de bedüüdenst Schachtheoretikern vun sien Tiet. Nah hüm sünd nöömt: Vergeeten wurrn is, dat Alapin ok en vun de Hööftvarianten vun de Slaawsch Verteidigung as Eerst theoretisch ünnersöcht hett. Nahdem Alapin sien Analysen dorto herutbrocht harr, kreeg dat Afspeel 1. d2–d4 d7–d5 2.c2–c4 c7–c6 2.Sg1–f3 Sg8–f6 4.Sb1–c3 d5xc4 5.a2–a4 Lc8–f5 oorsprünglich den Naam Alapin-Verteidigung des Damengambits.
Alapins hööchste historsch Elo-Tall vun 2688 reck he in’n Februar 1898, womit het den 10. Platz in de Welt innehm. In’n Juli 1902 hörr he to de acht besten Spelern weltwiet.
Logan County
Logan County betekent
Darren Clarke
Darren Clarke is de Naam von
* Darren Clarke (* 1968), brietschen Golfspeler,
Kiek ok bi: Darren Clark.
Trambauer
Trambauer is de Familiennaam von
Argentinien
Argentinien (spaansch: Argentina) is en Republik in den Süüden vun Süüdamerika. Dor leevt 43.131.966 Inwahners (schätzt 2015) up 2.780.400 km². Dat sünd 14 Inwahners/km². Argentinien is de achtgröttste Staat up de Eer un de tweetgröttste in Süüdamerika. Wat de Inwahners angeiht, is Argentinien dat Land mit de drüttmeisten Inwahners in Süüdamerika. De Naam kümmt vun dat latiensche Woort argentum, wat Sülver bedüden deit. De eersten Europäers, de dat Land an sik rieten wollen, dachen, dat se dor veel Eddelmetall holen konnen.
Politik
Argentinien is en Bundsrepubliek, wo de Präsident unbannig wat to seggen hett. De ünnerschedlichen Bundsstaten heet hier „Provinzen“ un dröövt tämlich veel mitsnacken bi de Politik vun dat Land. Hööft vun den Staat un Baas vun de Regeerung is de Präsident Mauricio Macri. Hööftstadt is Buenos Aires mit bi 11,5 Mio. Inwahners (mit Vörstäder).
Allgemeen
Mehr as 90% vun de Argentiniers stammt vun Lüde af, de ut Europa towannert sünd. Dormank sünd bi 36 % Italieners, 29 % Spaniers un bi 3-4 % Düütsche. Bit in de 1990er Johren is in de offiziell Statistik jümmers vun bi 10 % Mestizen mank de Inwahners snackt wurrn. Hüdigendags warrt annahmen, dat weern veel mehr. Dat liggt woll dor an, dat de Mestizen fröher so stark minnacht' wurrn sünd, dat se sik süms as Witte utgeven hefft.
Indianers
Bloß en lüttje Minnerheit vun de Argentiniers sünd Indianers. Vun de 30 Stämm, de dat fröher ol geven harr, sünd de meisten al in de Kolonialtiet an de Siet maakt wurrn. Dat Indianerinstitut INAI vun den argentienschen Staat meent, dat geev woll bi 1 Mio. Indianers in dat Land. De Indianerorganisatschoon AIRA (Asociación de Indígenas de la República de Argentina) seggt aver, dat weern woll bi 1,5 Mio. De gröttste Grupp sünd de Kollas in Jujuy un Salta, de Mapuche (Araukaners) in Neuquén un Río Negro un de Wichi un Toba in den Chaco un in Formosa. De meisten Indianers leevt hüdigendags nich mehr in ehre ole Heimat, man sünd översiedelt na de groten Städer. Dor leevt se faken poverig as Arbeiders, de nich veel Geld verdenen doot.
Spraak
De Amtsspraak is Spaansch. Bito gifft dat noch en Reeg vun Spraken, de vun de Indianers snackt weert. De wichtigsten sünd Quechua un Guaraní. In de een oder anner Gegend warrt ok noch Mapudungun snackt.