cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hermann Allmers
Reisen un Frünnen
Up siene Reisen hett Hermann Allmers allerhand tolehrt un ok jummers nee Frünnen drapen. 1845 is he up siene eerste Reis na Freyburg an de Unstrut kamen un hett u.an. Friedrich Ludwig Jahn besöcht. Up düsse Reis is he in Triest ok tofällig an dat Graff vun Johann Joachim Winckelmann kamen. As he 1856 in Berlin weer, hett he Carl Ritter un Franz Kugler kennen lehrt. Ritter hett em Moot maakt, noch mehr in de Aart vun de Norddeutschen Vegetationsbilder to schrieven. Dor hett he noch in Berlin sien Marschenbuch toenn bröcht. Up siene tweete Reis na de Alpen is he 1856 in Zürich mit den Schriever Adolf Stahr un mit Fanny Lewald tohopenkamen. 1857 lehr he in München Wilhelm Heinrich Riehl kennen, de as Eersten mit de wetenschopliche Volkskunn anfungen weer. He föhr Allmers in den Krink vun de Königliche Tafelrunde in, wo ok Emanuel Geibel tohören dö. 1858 weer he unnerwegens up siene wichtigste un längste Reis na Italien. 1859 weer he in Rom. Dor hett he unner annern Ernst Haeckel drapen un is sien Fründ wurrn. De Indrück vun düsse Italienreis hett he in sien Book Römische Schlendertage to Papeer bröcht. Bi den Umbo vun sien „Maschenhoff“ in Rechtenfleth hett sien Fründ Arthur Fitger ut Bremen Freskos bistüert to de Fresen ehre Geschicht.
Schrieveree
Allmers weer de Söhn van en Maschbuurn in Rechtenfleth an de Unnerwerser, aver he weer kien Buurndichter. In siene Gedichten kummt veel vun de Heimat in vör, aver Plattdüütsch weer nich siene Moderspraak, un de Heimat weer nich sien een un alls. Sien groot Lengen weer Italien. Em leeg dar wat an, de düütsche mit de antike Kultur in'n Eenklang to bringen. Hier un dar is em dat glückt. Siene Böker „Das Marschenbuch“ un „Römische Schlendertage“ wurrn nich blots in Noorddüütschland to Bestsellers. Se maakt aver ok düütlich, dat he de Heimat woll leev hett, de Frömde em aver noch lever is. Dat Hermann-Allmers-Heim in Rechtenfleth mit den italienschen Gaarn un de Sammelstücken ut de regionale Geschichte is en Afbild van den Dichter mit siene twee Gesichter.
Politik
In de 1840er Johren hett Allmers sik dor stark för maakt, dat dat Volk wat tolehren konn. He hett en Gesangvereen grünnt un ok en Bökeree för Jan un alle Mann. In de Johren vun den Vörmärz is düt Streven ut de Wuddeln vun de Politik wussen: Allmers stünn up de Siet vun de Revolutschoon. He hett bi Volksversammeln mitmaakt un hett Demonstratschonen gegen den Adel in dat Königriek Hannober in'e Gangen bröcht. As vun de düütsche Republik nix wurrn weer, hett he 1849 den Hoff vun sien Vadder övernahmen un Landweertschop bedreven. Man 1850 un 1851 hett de hannöbersche Regeern Allmers sien Drieven in de Johren vörher ünnersöken laten. Amenn möss he en Straaf betahlen, weil he Arnold Ruge bi sik tohuse en paar Dage versteken harr, as de vör de Polizei utbüxen möss. Ruge weer en vun de ganz Linken in dat Frankforter Parlament ween un harr ok bi Karl Marx mitarbeit. Liekers hett he ok Ämter övernahmen: Vun 1855 bit 1867 weer he Vaagt un Diekswaren. As Preußen 1866 dat Königriek Hannober innehmen dö, weer Allmers ganz hen un weg un stell sik ganz up de Preußen ehr Siet. Ut den Revolutschonär vun 1848 is en Natschonalliberalen wurrn, de Bismarck bewunnern dö.
Gloven
An'n 6. Juni 1856 is Allmers in Bremen Freemurker wurrn un in de Loge To'n Ööltwieg upnahmen wurrn.
As 1862 in dat Königriek Hannober en orthodoxen lutherschen Katechissen inföhrt weerrn scholl, dor güng he dor stracks gegenan. He spröök sik dor för ut, dat dat bi den olen Katechissen vun 1790 blieven scholl. De weer in den Geist vun de Upklärung schreven. 1863 hett he as Afordenten mitmaakt bi dat Insetten vun en luthersche Landsynood, wo ok Lüde bi mitmaken döen, de keen Theologen oder Pastoren weern. He hett ok mitsnackt, as dat üm de Fraag güng, wie in de Tokumst de Karken utsehn schollen. Dor hett he sien Schrift "Die Basilika als Vorbild protestantischen Kirchbaus" üm rutgahn laten. 1889 keemen Gedichten vun em rut ünner den Titel "Fromm und Frei". Düsse Gedichten dreihen sik üm den Gloven. Allmers stünn dor in achter en freesinnig Christendom, wat sik vun de Karkenlehr nix vörschrieven lett.
Heimatkunn
1856 is de "Verein für Geschichte un Alterthümer der Herzogthümer Bremen und Verden und des Landes Hadeln zu Stade" grünnt wurrn. Bi düsse Vereen hett Allmers mitmaakt. Toeerst stünn ok düsse Vereen achter de Gedanken vun de Revolutschoon vun 1848, man later is dor denn doch en konservativen Heimatvereen vun wurrn. 1882 hett Allmers den Vereen „Männer vom Morgenstern“ grünnt. Düsse Vereen hett siene Wuddel in en Drapen vun junge Buern un Studenten in den Kroog „Zum Schloß Morgenstern“ in Weddewarden in dat Land Wusten. Later kemen, blangen de Studenten un Buern, Beamten, Schoolmesters un annere Inwahners ut Leh, Land Wührden un Oosterstood dor to. Amenn sünd denn ok Gelehrten dor mit bi ween. Vörsitter weer Allmers. 1891 hett Allmers denn ok noch in Butjadingen den „Rüstringer Heimatbund“ grünnt. Wat de Politik angeiht, weer de Vereen neutral, man de meisten Liddmaten stünnen dormols achter natschonalliberale Positschonen. De Mannslüde vun'n Morgensteern sünd in de Tied vun den Natschonalsozialismus dorgegen angahn, dat se in en „NS-Kulturgemeende“ ümwannelt weern schollen un hüdigendags gifft dat den Vereen jummers noch. He steiht achter dat Morgensteern-Museum in den Bremerhobener Stadtdeel Geestemünn.
Musik
thumb|Relief up de [[Rudelsborg]] Süms hett Allmers nix komponeert, man Johannes Brahms hett twee vun sien Gedichten vertont: Feldeinsamkeit op. 86 Nr. 2, Spätherbst op. 92 Nr. 2.
Hermann Allmers is ok de Dichter vun dat bekannte Studentenleed Dort Saaleck, hier die Rudelsburg. He hett dat 1846 schreven. Schoonst he süms gor nich Student ween is, weer he unnerwegens mit Studenten ut Jena un Halle. De Ruin vun de Borg up en Felsen över de Saale möök dormols groten Indruck up vele Studenten. Faken hefft se dor en Utflog henmaakt. Allmers sien Leed is denn later dat Leed vun de Corpsstudenten wurrn, de sik eenmol in'n Johr up de Rudelsborg drepen döen. To Pingsten 2005 hefft de „Olen Herrn“ vun dat Corps Teutonia Marborg as Dank un to'n Gedenken an den Dichter vun jem ehr Leed in den Binnenhoff vun de Rudelsborg en Relief vun Allmers ut Bronze anbringen laten. Dat harr de Bildhauer Claus Korch maakt.
Charles Hudson
mini|rechts|Charles Hudson, teekent vun [[Edward Whymper]] Charles Hudson (* 1828; † 14. Juli 1865 dör Afstört an den Hörnligrat, Matterhorn) weer en anglikaansch Geistlicher un Alpinist ut Skillington in Lincolnshire (Mittelengland).
He hörr ok to de Grupp vun de Eerstbestieger vun den Matterhorn, de den Tipp an’ 14. Juli 1865 recken deen. He harr de Bestiegen tonächst mit sien Früenden Kennedy, Birkbeck un M'Cormick plaant. De aber weern ut verscheeden Grünnen an den Dag vun den Upbröök nich in Zermatt. Dordör kreeg sien Schöler Robert Hadow de Gelegenheit, an de söben Mann stark Expeditschoon deeltonehmen. Bi den Afstieg keemen Charles Hudson un Robert Hadow, as ok de Bargführer Michel Croz un Lord Francis Douglas to Dood. Blots wiel en Tau reeten is, bleven Edward Whymper, Peter Taugwalder un de sien Söhn mit den glieker Naam an’t Leven. Hudson he sien letzt Ruhestäe ünner den Altar vun de Engelsch Kark in Zermatt funnen.
Herbert Waas
Herbert Waas (* 8. September 1963 in Passau) is en ehmalger düütsch Footballspeler.
Sein Profikarriere fung bi TSV 1860 München in de 2. Football-Bundsliga an. In 35 Spelen hett he dor 11 Doren schaaten. Dornah is he 1982 to Bayer 04 Leverkusenwesselt, wo he bit 1990 bleev. Dat weer sien spoodriekste Tiet. In 209 Bundsligaspelen keem he up 72 Doren. Dornah speel he för en Johr bi den italieenschen Vereen FC Bologna bevör he 1991 to’n HSV wesselt is (33 Bundsligaspelen, 2 Doren). Dor bleev he aber man ok blots en Johr. Denn is he in de Swiez to’n FC Zürich wesselt un hett dor noch mol 19 Doren in 69 Spelen schaaten. In de Saison 1994/95 hett he noch eenmal in de Bundsliga anhüert. Bi Dynamo Dresden keem he aber noch blots to 5 Spele in de he ok kien Door schaaten hett. Sien Karriere hett he denn bi BSC Sendling utklingen laaten.
1988 wunn he mit Bayer 04 Leverkusen den UEFA-Pokal. In dat Final-Rückspeel tegen Espanyol Barcelona hörr he in dat entscheedend Elfmeterscheeten to de Doorschützen.
Au (Oost)
duum|Schöppwark an de Au un an’n [[Neehuus-Bülkauer Kanaal in Neehuus]] De Au is en Beek in’n Landkreis Cuxhoben in Neddersassen un is 14 km lang. Ehren Born hett se as Utloop ut’n Balksee bi Süderbusch. Se münnt bi Neehuus in de Oost.
Bevör de Oppler Kanaal 1852/1853 boot worrn is, weer de Au de natürliche Afloop von’n Balksee. Vondaag geiht de gröttste Deel von dat Water över den Kanaal.
De Balksee warrt ünner annern spiest von Remperbeek, Bröckelbeek, Ohrensbeek un en Reeg Gravens. Dit Water flütt na Noordwesten hen af. De Au löppt toeerst na Westen twüschen Oppeln an’t rechte Över un Boomoor an’t linke Över langs, knickt denn na Noorden af un löppt twüschen Bülkau (an’t linke Över) un Oppeln (an’t rechte Över) langs. Dor driggt en Oortsdeel von Bülkau den Naam Au. Op dat rechte Över doot denn Moorwettern un Westercaadwisch liggen. Bi Austood in de Neegd von Kedenbrook (an’t linke Över) gaht de Nedderelvbahn un de Landsstraat 144 mit Brüggen över de Au un de Beek knickt na Noordoost. Denn flütt de Au an Neehuus langs, dat an’t rechte Över liggt. Dor gaht de Bülsdörper Straat, de Bundsstraat 73 un de Slüsenstraat mit Brüggen över den Beek. Bi dat Schöppwark flütt von rechts de Oppler Kanaal wedder in de Au rin. Denn sünd dat noch so bi 750 Meter bet de Au as linken Blangenstroom in de Oost münnt. Dree Kilometer wieder flütt de Oost sülvs denn in de Elv un de Elv in de Nordsee.
De Au hett kene gröttern Toströöm. Dat gifft aver en ganzen Barg Wettern, de in de Au münnt. Dat Schöppwark in Neehuus sorgt dor för, dat de Waterspegel künstlich ünner Normalnull blifft.
Pferdsdorf
Pferdsdorf betekent
Wolf Creek Township
Wolf Creek Township betekent
High Prairie Township
High Prairie Township betekent
Good Hollenwisch
As Good Hollenwisch warrt twee Eddelgöder in de Gemeen Wischhoben (Samtgemeen Noordkeden) in’n Landkreis Stood, Neddersassen, betekent. De Göder doot in’n lütten Oort Hollenwisch liggen, de polietsch von öllers bi Hamelwöörden bihöört.
Lütckenschen Hoff
Dat Good kummt in dat 13. Johrhunnert toeerst in de Oorkunnen vör un hett to de Tied Hermann von Lütcken tohöört. De Hoff harr ok groten Besitt op Kahlesand. Allens tohoop weer de Hoff to Anfang von dat 20. Johrhunnert 450 Hektar groot.
Dat hüdige Goodshuus is 1913 boot worrn. Eduard Hermann von Lütcken sien eenzigen Söhn is in’n Eersten Weltkrieg fullen. Nadem Eduard Hermann doodbleven is, hett dorüm sien Swiegersöhn, Georg von Reden-Reden den Hoff övernahmen. Eduard von Reden-Lütcken hett dat Goodshuus 1980 verköfft. Dat warrt nu von de Stiftung Bethel in’n Noorden as Inrichtung för chronische psychsche Krankheiten mit 31 Plätz bruukt. Ok bevör dat verköfft worrn is, weer dat al verpacht an’n Landkreis Stood un is as Olenhuus un Kinnerheim bruukt worrn.
Dat öllere Goodshuus is üm 1600 rüm boot un 1796 ümboot worrn. Dat steiht ok vondaag noch un is dat Wahnhuus von Eduard von Reden-Lütcken.
De üm un bi 100 Hektar Land, de vondaag noch to dat Good höört, sünd kumplett verpacht. De Familienbesitt in dat Land butendieks is an’n Staat verköfft worrn.
Düringschen/Knesebeckschen Hoff
De Hoff hett de Familie von Düring tohöört. Em hett de Breemsche Dekaan Otto von Düring op dat Land boot, dat he von de Segemanns, Drewes un Stedingen köfft hett.
As Johann Friederich von Düring ahn Arven doodbleven is, hett siene Süster Christina Maria von Düring den Hoff arvt, de later Christian Ludewig von der Knesebeck freet hett. De Familie Knesebeck hett den Hoff 1777 an Jakob Wist verköfft. De Familie Wist weer för över hunnert Johr Besitter von dat Good. Na disse Tied is dat Good dör verscheden Hannen gahn.
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1852 to de Buurschop Hamelwöörden binnen dat Kaspelsgericht Hamelwöörden in dat Grevengericht Freeborg tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Freeborg. Na 1885 weer dat in’n Kreis Keden un 1932 is dat Deel von’n Kreis Stood worrn.
De Gemeen Hamelwöörden is later Deel von de Gemeen Wischhoben worrn.
Religion
Dat Good Hollenwisch is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Dionysius-Kark in Hamelwöörden.
För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.
Charles Muller
Charles Muller is de Naam von
* Charles Muller (1877–1914), franzööschen Schriever un Journalist,
Kiek ok bi: Charles Müller.
Lüpke
Lüpke is de Familiennaam von
,
Kiek ok bi: Lübcke, Lübke.
Hiss
Hiss oder HISS betekent
Armstrong
Armstrong betekent
.
Kiek ok bi: Armstrong Creek, Armstrong Island, Armstrong Lake, Armstrong River, Armstrong Township.
Cupid
Cupid (latiensch ok Cupido) betekent
Ronald Erwin McNair
rechts|duum|Ron McNair - offiziell Foto vun de NASA Ronald Erwin „Ron“ McNair (* 21. Oktober 1950 in Lake City, South Carolina, USA; † 28. Januar 1986 bi Cape Canaveral, Florida) weer en US-amerikaansch Astronaut, de bi de Challenger-Katastrooph to Dood keem.
Leven
Bit 1967 hett McNair de Carver High School in sien Gebortsoort besöcht, bevör he ünnerstütt dör en Stipendium en Physikstudium an de North Carolina Agricultural and Technical State University upnehm, dat he in 1971 mit en Bachelor un en magna-cum-laude-Lob afsluuten dee. He gung dornah an dat bekannte Massachusetts Institute of Technology (MIT), wo he an sien  Dokterarbeit schreev, de he in Physik 1976 afsluuten kunn.
Nah den Afsluss an dat MIT wurr he as Physiker an den Hughes Research Laboratories in Malibu, Kalifornien anstellt.
Triller Barg
duum|Luftbild von Triller Barg (2013) duum|Luftbild von dat Gewarvrebeed Triller Barg (2013) Triller Barg is en lütten Oort in de Gemeen Bookholt in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Trill mit bi.
Ronald Erwin McNair
Leven
1978 wurr McNair för dat Ruumfohrtprogramm vun de NASA utwählt un is in' Februar 1984 mit de Challenger-Mission STS 41-B) ünner dat Kommando vun [[Vance DeVoe Brand as Missionsspezialist eerstmals in't All flagen. Pilot bi disse Mission weer Robert Lee Gibson un de beid anner Missionsspezialisten Bruce McCandless un Robert Lee Stewart. Hööchtpunkt bi disse Mission weer de eerste free Butenbordinsatz dör McCandless un Stewart.
Triller Barg
Geografie
De Triller Barg liggt en Stück in’n Süden von’n Stuvenwoold, dicht bi’n Schierenbarg, de 98 Meter över NN liggt.
De Naveröörd sünd Mienenbüddel in’n Noorden, Dangersen, Steenbeek un Meilsen in’n Noordoosten, Bookholt in’n Oosten, Suurhoop in’n Süüdoosten, Sprötz in’n Süden, Trill in’n Süüdwesten, Dreest in’n Westen un Winzendörp un Klauenborg in’n Noordwesten.
Ronald Erwin McNair
Leven
McNair wurr denn utwählt för de Mission STS 51-L mit dat Space Shuttle Challenger, de an‘ 28. Januar 1986 um 11:38 Ühr Oortstiet vun dat Kennedy Space Center in Florida afhaben is. De anner Crew-Liddmaaten weern Kommandant Dick Scobee, Pilot Michael John Smith, Missionsspezialisten Judith Arlene Resnik, Ellison Shoji Onizuka un de Bruuklastspezialisten Gregory Bruce Jarvis un Sharon Christa McAuliffe. Dör en Leck in den Drievstofftank is de Challenger aber nah 73 Sekunn explodeert un all söben Besattensliddmaaten keemen to Dood.
Wiels sien letzt Floog sull dat en Weltpremiere geven:
Triller Barg
Historie
As 2002 dat Gewarvrebeed Triller Barg anleggt worrn is, sünd dorbi en ganze Reeg archäoloogsche Funnen vördaag kamen. Disse Funnen höört to en 1800 Johr ole Siedlung, de Trill 23 nöömt warrt. De Funnen sünd as Boddendenkmaal registreert.
Ronald Erwin McNair
Leven
1986 wurr de franzöösch Musiker Jean Michel Jarre vun den US-Bundsstaat Texas un de amerikaansch Ruumfohrtbehörde NASA to en Konzert nah Houston inlaaden. Anlaat weer dat 150-johrige Jubiläum vun Texas un dat 25-johrige Jubiläum vun de NASA. Eegen för dit Konzert nehm Jarre dat Album Rendez-vous up. De Astronaut Bruce McCandless broch Jarre up de Idee een vun de Stücke vun Ron McNair bi de Challenger Mission STS-51-L mit dat Saxophon inspeelen to laaten. McNair weer en begeistert Saxophonist un dat weer plaant, dat he en vun hüm mitschreeven Stück in't All spelen sull. Dat sull dat eerste in' Weltruum upnommen Musikstück ween. Dat dorbi dreiht Video sull wiels dat Konzert up en groot Video-Wand inspeelt wurrn. Nah den Dood vun Ron McNair wull Jarre dat Konzert eenig aftoseggen, wurr aber vun McCandless un anner Astronauten vun dat Gegendeel övertüügt. Rendez-vous Houston – A City In Concert funn statt un wurr vun Jarre den storven Astronauten vun de Challenger widmet. Jarre hett McNair den Titel Last Rendez Vous / Dernier Rendez Vous "Ron's Piece" up sien Album Rendez-Vous, dat 1986 rutgeven wurr, widmet.
Low Gap Township
Low Gap Township betekent
Triller Barg
Verwaltungsgeschicht
De Oort is as Deel von de Gemeen Trill an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Bookholt worrn.
Religion
Triller Barg is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Krüüzkark in Sprötz.
Ronald Erwin McNair
Leven
Nah sien Dood wurrn en Maandkrater un de Asteroid (3354) McNair nah hüm nömmt. De Bundsbehörde för Billen hett en Förderprogramm för lernbehinnert Schöler nah hüm nömmt. Dat gifft en Ronald McNair Mathe- un Wetenschaps-Zentrum an de Francis Marion University in Florence, South Carolina, de Dr. Ronald E. McNair Academic High School in Jersey City un en Grundschool in St. Louis, de nah hüm nömmt wurr. In Brooklyn, New York, NY gifft dat en Gedenkstäe för Ronald McNair. In dat Davis Planetarium in de Binnenstadt vun Jackson, Mississippi wurr dat Ronald E. McNair Space Theater hüm to Ehren nömmt.
McNair wurr vun Joe Morton in den kontrovers diskuteerten TV-Film Challenger speelt, de gegen den Willen vun de Angehörigen vun de Opfer bi disse Katastrooph produzeert wurr.
Triller Barg
Religion
För de Kathoolschen is de St.-Petrus-Kark in Bookholt tostännig.
Volksbank
Volksbank betekent
Triller Barg
Weertschop un Infrastruktur
In’n Süüdwesten von Triller Barg staht twee Windkraftanlagen.
In Triller Barg an de Krüzung von B 3 un B 75 liggt dat Gewarvrebeed Triller Barg, dat 64,8 Hektar groot is. Dat Gewarvrebeed is 2002 inricht worrn. Vör allen Autohüüs sünd dor ansiedelt.
Verkehr
An’n Süüdrand von Triller Barg krüüzt sik de Bundsstraten B 3 un B 75. De B 75 geiht in’n Noordoosten na Ninndörp un in’n Süüdwesten na Töst un Rodenborg. De B 3 löppt in’n Noorden na de B 73 bi Buxthu un in’n Süden op Snevern un Soltau to.
De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Sprötz an de Bahnlien Hamborg–Bremen.
Cypress Creek Township
Cypress Creek Township betekent
Carl Lüpke
Carl Lüpke is de Naam von
* Carl von Lüpke (1832–1881), düütschen Pastoor,
Robert Parker
Robert Parker is de Naam von
* Robert Parker, Baron Parker of Waddington (1857–1918), brietschen Jurist,
Wilmore
Wilmore betekent
Wilmore is de Familiennaam von
Cedar Valley Township
Cedar Valley Township betekent
Mab
Mab betekent
Red Hill Township
Red Hill Township betekent
Hamfähr
Hamfähr is en lütten Oort in de Gemeen Swonewebel in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen. De Oort höört al von öllers bi Swonewebel mit bi.
Geografie
De Naveröörd sünd Garlst in’n Noordoosten, Brundörp un Eggst in’n Süüdoosten, Swonewebel mit Lehmhorst un Aneck in’n Süüdwesten, Flassbarg un Koppelsbarg in’n Westen un Metjensand un Meyenborg in’n Noordwesten.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Swonewebel in’n Kanton Vesack höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
Een von de twee Hööv in Hamfähr hett bet 1852 to dat Gericht Meyenborg höört, de annere to de Amtsvaagdie Ne’enkarken in dat Amt Blomendal. 1852 ist dat Gericht Meyenborg denn Deel von dat amt Blomendal worrn un de Hööv weren bet 1885 all beid Deel von dat Amt Blomendal. Na 1885 weer de Oort in’n Kreis Blomendal. 1932 is dat Deel von’n Kreis Oosterholt worrn.
Trinculo (Maand)
Trinculo (ok S/2001 U1 oder Uranus XXI) is een vun de lütten Maanden vun den Planeten Uranus.
Hamfähr
Religion
Hamfähr is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Michael-Kark in Ne’enkarken.
Trinculo (Maand)
Opdecken un Naam
De Maand is an’n 13. August 2001 vun de Astronomen Matthew J. Holman, John J. Kavelaars un Dan Milisavljevic opdeckt worrn. Toeerst weer he as S/2001 U1 betekend, wat de offizielle Beteken na de Internatschonale Astronoomsche Union (IAU) is. Sien richtigen Naam hett he later eerst kregen.
Hamfähr
Religion
För de Kathoolschen is de St.-Ansgar-Kark in Swonewebel tostännig.
Trinculo (Maand)
Opdecken un Naam
De Maanden vun’n Uranus hebbt na en Traditschoon all Naams vun Figuren ut de Warken vun William Shakespeare oder Alexander Pope. Trinculo is en besopen Narr ut Shakespeares Kummedie The Tempest (dt.: Der Sturm).
Hamfähr
Verkehr
Von Hamfähr gifft dat en Straat na de Landsstraat 134, de in’n Süüdwesten na Swonewebel un Blomendal geiht un in’n Noorden över Meyenborg un Uthleer na Hagen.
Trinculo (Maand)
Ümloopbahn
De Maand kreist üm Uranus in en middleren Afstand vun 8.578.000 km, woför he üm un bi 759 Daag un 1 Stünn bruukt. De Bahn is nich nipp un nau kreisrund, man en beten watt länglich mit en Exzentrizität vun 0,2079. Dorbi is se üm 167° gegen den Äquater vun’n Uranus kippt, so dat de Maand retrograd, d. h. gegen de Rotatschoon vun den Uranus, lopen deit.
Hamfähr
Verkehr
De nächste Autobahn is de Autobahn 27. De Opfohrt 14 Swonewebel liggt so söven Kilometer in’n Süüdoosten von Hamfähr.
Trinculo (Maand)
Egenschoppen un Opbo
De Grött vun den Maand warrt op 18 km schätzt. He hett, as veele lütte Maanden, en middlere Dicht vun ungefäähr 1,5 g/cm³, wat dorop sluten lett, dat Trnculo to’n gröttsten Deel ut Wateries un Silikatsteen tohopensett is. De Bavenflach hett en Albedo vun 0,04 – jüst so as de anneren buteren Maanden. Dat heet, dat 4% vun dat infallend Licht wedder torüch reflekteert warrt. Trinculo is dormit en teemlich düsteren Maand.
Hamfähr
Verkehr
De nächste Bahnhoff is so bi teihn Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Kreinsloger an de Bahnlien Farge–Vesack.
Leandro Marconi
Leandro Marconi is de Naam von
* Leandro Marconi (1763–1837), italieenschen Architekt un Maler,
Skeidsberget
De Skeidsberget is en Barg in Königin-Maud-Land, Oostantarktika. He liggt in dat Wohlthatmassiv 3 km noordwesten von’n Topp von’n Skeidshovden.
Eerste Luftopnahmen sünd bi de Düütsche Antarktische Expeditschoon 1938/1939 ünner Leid von’n Polarforscher Alfred Ritscher maakt worrn. Noorweegsche Kartografen, de em ok nöömt hebbt, hebbt em mit Meetarbeiden un Luftopnahmen bi de Drüdde Noorweegsche Antarktisexpeditschoon (1956–1960) karteert.
Haalmer See
De Öörd in de Ümgegend sünd Ahlenfalkenbarg in’n Noorden, Flögeln in’n Süüdoosten un Niewohl in’n Westen.
An’t Över gifft dat en veer Meter hogen Utkiektoorn, von den een de Natur bekieken kann.
Bryan County (Oklahoma)
Bryan County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Oklahoma. He hett 42.416 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 2.354 km². De Sitt vun de Verwalten is in Durant.
Francisco
Francisco betekent
Bryan County (Oklahoma)
Demografie
Vun de 36.534 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 16.730 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 14.217 US-Dollar. 17.349 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 4.140 Minschen maakt. 17,87 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
3,47 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 1,42 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 80,02 % vun de Minschen Witte, 1,42 % Swarte, 0,44 % stammt ut Asien un 0,04 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 12,16 % sünd Nakamen vun Indianers. 1,08 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 4,84 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 2,65 % vun de Lüüd ansehn.
Kap-Verde-Escudo
Kap Verde weer bit 1975 en Kolonie vun Portugal un harr dormols also den Portugeeschen Escudo as Geldsoort. Na de Unafhangigkeit is de Beteken Escudo för de ne’e natschonale Geeldsoort behollen worrn. In dat Johr 1998 is de Kap-Verde-Escudo fast an den portugeeschen Escudo koppelt worrn un somit 1999 ok an den Euro. De Ümtuuschkurs is siet de Tiet mit 1 EUR = 110,265 CVE oder 100 CVE = 0,906906 EUR fastleggt.
Grötten
Den Kap-Verde-Escudo gifft dat as Münten un as Geldschiens. Vun de Münten gifft dree verschedene Regen, de op de een Siet Motiven vun Deerten, Planten un Scheep wiesen doot. Münten gifft dat dorvun in de Weerten 5, 10, 20, 50 un 100 Escudos. Butendem gifft dat en Münt to 1 Escudo, de en Seeschildkrööt wiest, dat Natschonaldeert vun den Inselstaat. Papeergeld gifft dat in de Weerten 100, 200, 500, 1000, 2000 un 5000 Escudos.
Plankenstein
Plankenstein betekent
Kiek ok bi: Blankenstein.
Hähnle
Hähnle oder Haehnle is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Hänle, Henle.
US-Zensus 2000
duum|Koort, üm woveel Perzent de Inwahnertallen von de enkelten Staten siet 1990 wussen sünd De Zensus in de USA in’t Johr 2000 weer de 22. Zensus von de USA, de von dat US-Zensusbüro dörföhrt worrn is. De Stichdag för den Zensus weer de 1. April 2000. Dor harr de USA 281.421.906 Inwahners. Dat weren 13,2 % mehr as bi Zensus 1990.
Green Creek Township
Green Creek Township betekent
Oostfreesland
Oostfreesland (Hoogdüütsch: Ostfriesland) is en Kuntrei un en Landskuppsverband in de Noordwesten van dat düütsche Bundsland Neddersassen. thumb|Wapen van Ostfreesland thumb|Flagg van Oostfreesland thumb|Raadhuus in Emden
Gewest
Oostfresen föhlen sük as en Deel van de freeske Kultuur. De Fresen wahnen an de hele Waterkant van de Noordsee, van de Nedderlannen an över Düütschland bit na Däänmark. Umdat Oostfreesland över Jahrhunnerde dör See un Mooren blot minn wat mit sien Nahbers to doon harr, gaff dat daar en egen Entwickeln. Ok vandag hebben de Oostfresen noch hör egen Kopp un hebben dat nich geern, wenn se hör Kultuur of oostfreeske Institutionen in Gefahr sehn.
Landskupp
thumb|Inselhaven thumb|[[Ewges Meer]] thumb|Wallheckenlandskupp thumb|Dünenlandskupp
Up de oostfreeske Eilannen gift dat mennig Dünen ut fien witt Sand. Daarmit Wind un Water neet tovööl van dit Dünen kött maken kunnen, worden Planten daar in plant, meest Strandhaafer. So worden de Dünen fast maakt. Normaalerwies „wannern“ de Dünen van West na Oost: Wind dragt wat van de Sand weg un lett an anner Steden en neei Dün wassen.
Robin Williams
duum|Robin William (2011) Robin McLaurin Williams (* 21. Juli 1951 in Chicago, Illinois; † 11. August 2014 bi Tiburon, Marin County, Kalifornien) weer en US-amerikaanschen Schauspeler un Komiker. Bekannt worrn is he 1978 dör de Sitcom Mork & Mindy. He hett in en grote Tall vun Kummedien un Filmdramas mitspeelt.
Theisbrüggermoor
Theisbrüggermoor is en Oort in de Gemeen Drochters in’n Landkreis Stood, Neddersassen.
Oostfreesland
Landskupp
Tüsken de Eilannen und dat Fastland (de Eiland-Oostfreesen nömen dat „Fastewal“) is dat Wattenmeer. Dit Levensruum is heel wat Besünners. Bi Ebb fallt dat Watt meestied drög man bi Flood is dat in't Geheel unner Water. Dör Prielen löpt dat Water to un off.
Robin Williams
Leven un Wark
Williams is in go’e Ümstännen in Chiacago un Bloomfield Hills in de Neeg vun Detroit opwossen. Sien Mudder Laura McLaurin hett en Modelagentur grünnt un sien Vadder Robert Fitzgerald Williams harr en leiden Steed bi Ford. In de Tiet, as he op de Highschool weer leev he in Los Angeles un in Tiburon, en Vööroort vun San Francisco.
Theisbrüggermoor
Geografie
De Oort liggt in dat Kedener Moor von Land Keden. Dat Water flütt över dat Theisbrügger Slüsenfleet na de Wischhobener Süderelv hen af. In’n Süden un Noorden flütt dat Water deelwies ok över dat Sietwenner Slüsenfleet un dat Nindörper Slüsenfleet af.
Oostfreesland
Landskupp
Faken geiht dat Watt denn in de Soltwisken över. Dit Gröönland word blot off un to bi hooge Flooden van da See unner Water sett. So gift dat ok daar en egen un besünner Stück Natuur, mit heel raar Planten. En Pionierplant is de Qualler.
Robin Williams
Leven un Wark
Dorna füng he op’t College en Studium vun de Politikwetenschop an, wat he aver nich toenn bröcht hett. He wessel in de Theaterklass, de he aver ok afbroken hett. He hett en Improvisatschoonsseminar beleggt un güng as Stand-Up-Comedian in de Grupp „The Comedy of San Francisco“. As de Juilliard School, een vun de ansehnsten Schauspeelscholen vun de USA, en Vörspreken in San Francisco maken de, hett he deelnahmen un weer dor opnahmen.
Willi Höfig
Willi Höfig (* 22. November 1937 in Wersermünn (hüüt Bremerhaven)) war en plattdüütsche Lyriker un Kolumnist.
Robin Williams
Leven un Wark
duum|Williams bi de [[Oscars 1990|Oscarvergaav 1990 mit de Journalistin Yola Czaderska-Hayek]] 1980 kreeg Williams en Grammy för de Best Comedy-Opnahm (Reality … What a Concept). Sien eerste Filmrull harr he in’t glieke Johr in Popeye, de aver keen Spood harr. Twee Johren later kreeg he go’e Kritiken mit den Film Garp. Sien Dörbrook keem 1987 mit den dramaatschen Kinofilm Good Morning Vietnam, för den he för hoge Filmpriesen nomineert weer. Wietere grote Filmen, in de Williams mitspeelt hett, weern ünner annern Dead Poets Society (1989), Awakenings (1990) oder The Fisher King (1991). Dör disse Filmen kreeg he den Roop, dat he en goot Geföhl för dramaatsche Rullen harr.
Theisbrüggermoor
Geografie
De Naveröörd sünd Doornbuschermoor un Nindörpermoor in’n Noorden, Nindörp un Theisbrügg in’n Noordoosten, Drochters in’n Oosten, Aschhoorn in’n Süden, Neelannermoor un Neeland in’n Süüdwesten un Hüll in’n Noordwesten.
Oostfreesland
Landskupp
Siet 1000 Jahren bewahren de Oostfresen nu al hör Waterkant mit Dieken. Ok wenn se bi swoore Störmflooden faken weer grote Streken laten harren, hebben se anfangen, mit Dieken neei Land to gewinnen. Dit Neeiland word Poller of Grode nömt.
Robin Williams
Leven un Wark
Vun 1991 an hett he in en Reeg vun Kinner- un Jöögdfilmen mitspeelt, so as Hook (1991) oder Flubber (1997). Groten Spood harr he in de 1990er Johren ok mit Mrs. Doubtfire (1993), Jumanji (1995), The Birdcage (1996) oder Good Will Hunting (1997), för den he mit en Oscar uttekent weer.
Theisbrüggermoor
Historie
Theisbrüggermoor is as Moorkolonie von Theisbrügg ut grünnt worrn.
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1852 to dat Kaspelsgericht Drochters von dat Grevengericht Bützfleet tohöört un von 1852 bet 1859 to dat Amt Wischhoben. Dat Amt Wischhoben is 1859 oplööst worrn un dat Rebeed keem denn an dat Amt Freeborg. Na 1885 weer de Oort in’n Kreis Keden un 1932 is dat Deel von’n Kreis Stood worrn.
De Oort hett fröher to de Buurschop Theisbrügg tohöört, de later Deel von de Gemeen Drochters worrn is.
Religion
Theisbrüggermoor is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannis- un Katharinen-Kark in Drochters.
För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.
Weertschop un Infrastruktur
För Theisbrüggermoor is de freewillige Füürwehr Drochters mit tostännig.
Verkehr
De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrten 2 Stood-Süüd un 3 Stood-Oost doot so 23 Kilometer in’n Süüdoosten von Theisbrüggermoor an de B 73/L 111 liggen.
De nächste Bahnhoff is so bi 14 Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Hammoh an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg.
Scholen
De Kinner ut’n Oort gaht na de Grundschool Doornbusch.
Willi Höfig
Höfig hett Publizistik un Volkskünn in Mönster un Berlin studeert un 1971 sien Dokter (Dr. phil.) maakt. Denn weer he lange Johrn Bibliothekaar an de Staatsbibliothek in Berlin un vun 1991 af an de Universitätsbibliothek in Kiel, toletzt as Oberbibliotheksrat. Siet Enn 2000 pensioneert, leevt he in Ockholm/Nordfreesland.
Numerus
Numerus betekent
Willi Höfig
Höfig schrifft Onlinekolumnen op plattpartu.de un nedderdüütsche Lyrik. 2015 hett he den Freudenthal-Pries tosamen mit Marlou Lessing wunnen.
As Rutgever, deelwies Verfater
Butendem ca. 300 Artikels un Rezensionen in bibliothekarische un volkskünnige Tiedschriften, ok in Sammelbännen un in’t Internet, as in ''Informationsmittel: IFB.Digitales Rezensionsorgan für Bibliothek und Wissenschaft, hrsg. von Klaus Schreiber.''
Robin Williams
Leven un Wark
Na 2000 geev Williams sik Möh, sien Image to ännern un speel dorophen en Tiet lang Psychopathen un slechte Figuren. Ok sien Schauspeel af vun de Lienwand is vun de Kritikers goot opnahmen worrn. 2006 harr he de Hööftrull in RV: Runaway Vacation, mit den he torüch na’n Kinnerfilm keem. 2013 hett he wedder en faste Rull in en Feernsehreeg för de Sitcom The Crazy Ones övernahmen. Man, de Reeg lööp nich goot un weer vun’n Senner CBS in’n Mai 2014 na blots een Staffel wedder afsett. Blangen de Schauspeleree hett he ok as Spreker för Trickfilmen arbeit.
Privatleven
1978 hett Williams sien eerste Fro Valerie Velardi heiraat, mit de he 1983 en Söhn kregen hett. In’t Johr 1989 hett he den sien Kinnermaagd Marsha Garces heiraat. Mit ehr harr he twee Kinner. In’t Fröhjohr 2008 hett Garces sik aver vun em scheden laten. Sien drüdde Fro Susan Schneider hett Williams in’n Oktober 2011 heiraat.
He hett geern Fohrrad föhrt un hett faken ok de Tour de France besöcht. As Kind hett he sien egen Vertellen na Tinnsoldaten sammelt. Över de United Service Organizations is he butendem regelmatig vör US-amerikaansche Truppen optreden.
An’n 11. August 2014 is Williams dood in sien Wahnung in Tiburon, Kalifornien opfunnen worrn. Henwiesen düden op Sülvstmoord.
Utteken
Robin Williams weer en utermatig spoodrieken Schauspeler. För sien Warken weer he mehr as 120 mol för Filmpriesen vörslahn un mit 55 dorvun uttekent, as ünner annern mit:
Höpke
Höpke is een plattdüütschen Vörnaam för Deerns.
Robin Williams
Utteken
Butendem is na em (12820) Robinwilliams, en Asteroid ut’n Hööftgördel, nöömt worrn.
Höpke
Herkamen
Wohrschienlich stickt achter düssen Naam en olen Naam mit twee Sülven. De eerste mutt Hild- ween hebben. Dat heet Striet oder Kampf. De tweede is en Woort ween, dat mit b anfangen dö, as -bald (dat heet ohne Bang, modig), -bert (beröhmt, glinsterig), -brand (Brand) oder -borg.
De plattdüütsche Naam
De ole lange Naam is tohopentagen wurrn. Ut Hildborg is denn de korte Form Hibbe maakt wurrn. Just de sülvige Form is avers ok vun de Jungsnaams Hildbald, Hildbert un Hildbrand maakt wurrn. Hibbe weer so eerst mol en korten Naam för Jungs un Deerns. As dor een Smusenaam för lüttje Kinner vun maakt weern scholl, hefft se dor dat Abbacksel to'n Lüttjer maken (Diminutiv-Suffix) -ike oder ok bloß -ke anbackt. Up düsse Aart keem denn Hibbeke tostannen. Dat heet Lüttje Hibbe. Mit de Tiet is dat e denn afslepen wurrn un de Naam Hippke weer dor. De Vokalen sünd fröher nich so akraat ut'neen holen wurrn. ü un ie un y sünd meist dörenanner bruukt wurrn (kiek ok bi Lieken), man ok o un ö. Dat is antonehmen, dat dat bi i un ö ok nich anners weer. De Naams Höpke un Hibbel wasst woll ut den glieken Stamm. So is dor denn de Form Höpke tostann kamen.
Fundöörd
De Naam Höpke finnt sik in ole Naams listen un Urkunnen toreerst
Oostfreesland
Landskupp
Dat Fastland bi de Waterkant is Masch, dat wieder in't Binnenland to Geest, Leeg- un Hoogmoor word.
En grot Hoogmoor is vandag blot noch rund um dat Ewerg Meer to finnen. Dat word nu schuult, nett as de lüttje Rest van dat Hoogmoor an anner Steden, to'n Bispööl dat Lengener Meer. In de verleden Jahren hebben de Minsken oll Moor, dat al drög un van Busken bewassen was, weer natt maakt. Dat is dor nu bold weer so, as dat fröher was. In Oostfreesland gift dat ok en Bült Leegmoor-Meeren, so as dat Grote Meer in dat Süüdbrookmerland.
De Oldmoränenlandskupp van de Geest is to'n groten Deel sandig Tügg, dat in de Saale-Iestied na Oostfreesland schuven wurr. Vandag word daar meestied Landweerstkupp up maakt, of un to gifft dat ok Holten.
As de Meentelanne uplöst wurren, mutten de Buren hör Land offriggeln, daarmit se sehn kunnen, hum wat hört un dat de Kohjen neet weglopen kunnen. So hebben se daar umto denn de Wallhecken anleggt: Lüttje Wallen, waar Busken un Bomen up wassen. Rin kummt man dör en holten Dör, de so nömd Heck.
Vandag findt man ok de en of anner Holt in Oostfreesland. Fröher hett dat kien tosammenhangen Holten geven. In't Geheel is Oostfreesland platt as'n Pannkook.
Siedeln
thumb|Wallheckenlandskupp De erste Sporen van Minsken in Oostfreesland komen van jungpaläolitisk Rendeerjagers ut de Hambörger Kultuur. Achteran hett man Resten man van de mesolitisk un neolitisk Klockbeker-Kultuur funnen, ok van de Megalith-Kultuur un van de Schnoorkeramik. De olltste Fundstee van en Siedeln in Oostfreesland wurr in Hesel funnen.
Later kammen denn Germanen ut de ingwäonisk Grotverband, de Fresen un Chauken. Eerst waahnden de Chauken tüsken Eems un Werser, man so van dat Johr 0 an wurren se van de Fresen ruutschmeten of in hör Stamm upnohmen. Siet dat tweede Jahrhunnert hett man noit weer wat van de Chauken hört. Ut den Süden kammen denn ok noch en paar Sassen. Ut en Mischen van disse dree Volksgruppen sünd de Oostfresen ruutkomen.
In dat fröhe Middeloller kunnen de Oostfresen blot up de Geest un up so nömd Warfen hör Dörpen un Husen bauen. De Marsch wurr faken van de Noordsee unner Warter sett. Vandag gift dat noch mennig Orten, de de „Warf“ in hör Namen hebben, so as Möhlenwarf, Tichelwarf of Anderwarfen. Eerst so van dat Johr 1000 an hebben de Fresen de Dieken baut. En Spreekword seggt: „Gott hett dat Meer maakt un de Fresen de Waterkant.“
Fröhe Histoorje
Blot de Archäölogen hebben wat över de Tied ruutfunnen, de al heel lang her is. En bietje wat steiht in Schrievsels, de van frömde Lü upschrieven wurren. De römiske Schrievers Plinius de Oller, Tacitus un Strabon hebben uns en bietje wat över de Tahl, Verdeelen un de Aard van de freeske Dörpen överlaten. Ok wenn dat nich völ was, so weten wi dör disse Berichten doch, dat an de Waterkant bi de Noordsee al Minsken wohnen deen, bevör Christus up de Wereld kamm.
Fröhe Tied van de Karolingers
Eerst van dat fröh Middeloller weten wie en bietje mehr. To disse Tied gaff dat en groot freesk Riek in de Kuntrei van dat nederlannsche Freesland van vandag bit an de Werser. De en off anner Könink van de Fresen is vandag mit sie Naam bekannt. So ok de grootfreeske Könink Radbod. Van hum worden bit vandag Vertellsells vertellt un Straten sünd na hum nömt.
Unnerdaan maken dör Karl de Grote
Dat Grootfreeske Riek was blot en kört Tied van Bedüden. In't Jaahr 785 maakte sik de Frankenkönink Karl de Grote tolesd dat oostelk Freesland unnerdaan. In dat franksche Riek is Oostfreesland in twee Grafskuppen updeelt worden. In de Tied kwammen den ok de Missionare Luidger un Willehad na Oostfreesland un vertellden de Fresen wat van dat Christendom. So wurr en Deel van Oostfreesland an de Bistum Bremen geven, de anner Deel wurr Osnabrück toslaan. Man de Legende seggt, dat de Fresen van Karl de Grot hör besünner Freedomsrechten kregen hebben.
As dat karolingsche Riek stücken gung, maakten sik de Fresen free van de oll Herren. Van de Tied leevten se in sülvstadig Landgemeenten, de elke Jaahr hör Vetreders, so nömd „Redjeven“ (Raadslü) wählt hebben. De Redjeven wassen Richters as ok Verwaltenslü van de lüttje Gemeenten. De Feudalismus, de sük to de Tied in Europa utbreden dee, hebben de oll Fresen neet kennt. För hör was klaar, dat se free un van kien Herr Knecht wassen.
In disse Tied van de Freeske Freedom, van't 12. bit 14. Jahrhunnert, truffen sük de Vertreders van de so nömt Söven Freeske Seelanne elke Jaahr bi de Upstalsboom in Auerk-Raah, um Gericht to hollen un Saken van Bedüden uttoklabüstern.
De Tied van de Oostfreeske Hoovdlinge
In den Verloop van't 14. Johrhunnert gung de Redjeven-Verfaten na de Düvel. Dör dat Utbreken van de swarte Dood un grote Störmflooden gung in Oostfreesland allens dörnanner. En paar Familien, de al grot Inflood harren, dor Nütt an un maakten sük to „Hoovdlingen“ in groter of lüttjeder Lannesdeelen. Man ok dat was kien Feudsalsystem. De Lü wassen twars hör Gefolgskupp un harren verscheden Flieten, man se bleven free un kunnen ok utwannern, wenn se dat wullen. Dat was en biete so as bi de oll noordgermanske Heerskupp.
Nu keem en Tied, waar de Hoovdlingssippen altied Stried mitnanner harren. Se all wullen de gröttse Macht. Dat was erst to Enn, as Edzard Cirksena in dat Johr 1430 Baas van en „Bund för Freedom van de söven Oostfreeslanne“ wurr. Ulrich Cirksena wurr denn later van Kaiser Friedrich III. to en Graaf maakt. He kreeg Oostfreesland as Rieksgraafskupp to’n Lehen geven.
Unner de Heerskupp van de Cirksenas, de later ok de Titel Fürst harren, gung dat mit de Weertskupp un de Sellskupp in Oostfreesland vöran. Van de gröttste Bedüden was Graaf Edzard de Groot. He föhrde de Reformatschoon in Oostfreesland in un unner sie Heerskupp wurr dat oostfreeske Landrecht schreven. Ok was de Graafskupp to noit groter as unner Edzard. To de Tied (1547 – 1625) dee ok de oostfreeske Humanist Ubbo Emmius sien Wark.
Achter d’ Orlog van de dartig Johren
As weer Recht un Ordnung bestunn, kunnen de Oostfreeske Landstannen en groot Deel van de Macht in Oostfreesland an sück brengen. Van nu an wassen se neet mehr offhanging van de Lannesherr. Man daarum gaff dat völ Stried, doch de Lannesherren kunnen hör Machr noit weer in't Geheel weerkregen. Ut de oostfreeske Landstannen gung later de Oostfreeske Landskupp hervör, de noch vandag dat oll Wapen föhrt, man vandag en Kultuurparlament is.
1726/27 gaff de so nömd Appell-Orlog. De oostfreeske Fürst Georg Albrecht harr alweer Stried mit en Deel van de Stannen („renitente Stannen“), man de anner Deel („leedsam Stannen“) stunn up sien Sied. De Fürst kunn sük ditmaal dörsetten. ok de Stadt Emden, de dat Leit van de renitente Stannen harr, gaff up.
Man de Kanzler van den Fürst Gerog Albrecht, Enno Rudolph Brenneysen, was leep slecht bi't Verhanneln. So gaff dat in de Tied achteran kein Freden tüsken de Stannen un de Fürst. Ok wenn Kanzler un Fürst en harte Straaf tegen de Renitenten dörsetten wullen, prootde de Kaiser 1732 en Amnestie ut. In't Johr 1734 bleev de Fürst dood un sien lesde Nakomer, Carl Edzard, wurr Fürst. Man ok he kunn de Stried mit de Stannen to kien good Enn brengen.
In dit Tied fung dat an, dat Preußen de Macht in Oostfreesland övernehmen kunn. Nich tolesd de Stadt Emden hett dat in Gang sett. Emden was achter de Apell-Orlog Problemen mit hör Weertskupp kregen harr. Se wullen nu, dat Emden weer de „Hööftstadt van de Stannen“ un en grote Hannelsstadt wurr. Siet 1740 lövten de Emders, dat se dat mit de Hülp van de Preußen anstellen kunnen. Se wullen en Verdrag, de Preußen de Heerskup över Oostfreesland sekern dee, wett dat kieneen mehr ut dat Huus van de CIrksenas gaff. Sien Hannelsprivilegien wull Emden ok in en Verdrag fastschrieven.
För Preußen dee Sebastian Anton Homfeld, Direktioralraad in den nedderrhiensk-westfaalsk Riekskreis, verhanneln. He was up de Sied van de renitent Stannen. An den 8. November-Maand 1740 stellde he sein Vörslag vör, wo man wiedermaken sull, wenn't an d'Arven geiht. Toeerst was dat en stuur Verhanneln, man an d' 14. Märt-Maand 1744 worde twee Verdragen klaar maakt: De „Königliche Special-Declarations- un Versicherungsakte“ un de „Agitations- und Konventionsakte“. Ok harr Kaiser Leopold I. al in't Johr 1694 ed Expektanz utstellt, de Preußen tosekert harr, dat se dat Recht harr, Oostfreesland to övernehmen, wenn de Cirksenas utstürven sünd. Ok wenn de Könink van Hannober daartegen was, kunn Könink Friedrich de Grote so al in dat Johr 1744 de Heerskupp in Oostfreesland an sük brengen, umdat Carl Edzard Cirksena sünner Kinners to Dood gung.
Oostfreesland unner Preußen
Nu keem en Tied unner de Heerskup van Preußen, waar dat Barg up gung mit de Weertskupp in Oostfreesland. Ok weer man nu sowiet, neei Tügg up de Weg to brengen. Mooren wurren drög leggt un Fehnsiedeln grünndt.
Achter de Slacht bi Jena un Auerstedt wurr Oostfreesland to dat Köninkriek Holland slaan un was daarmit unner de Fuchtel van't Napoleonisk Frankriek. In dat Johr 1810 kweem Oostfreesland as Department „Ems-Orientale“ („Ooster-Eems“) direkt to dat franzöösk Kaiserriek. As Napoleon offsett was, kwammen van 1813 bit 1815 de Preußen torügg na Oostfreesland. In disse Tied gungen oostfreeske Suldaaten up de preußke Sied in de Slachten van Ligny un Waterloo.
De Oostfreesen hopden, dat se bi Preußen blieven kunnen. Man in de Wiener Kongress wurr Oostfreesland de Könink van Hannober tosproken. Schuld daran was England. De engelsch Könink, de ok Könink van Hannober was, wull neet, dat Preußen tovöl van de Waterkant van de Noordsee kregen dee. Man de Stannen van Ootfreesland hollen hör Rechten. Man de Tied bi dat Köninkriek Hannober was kien good Tied för Oostfreesland. Dat gung neet vöran. So wassen de Oostfresen blied, dat Preußen in't Johr 1866 dat Köninkriek Hannober övernehmen dee.
Oostfreesland in't Düütsche Riek
As 1871 dat Düütsche Riek gründt wurr, wurr Oostfreestland in de Rieksverband inbunden. So stunn Oostfreesland neet mehr blot unner de Preußk Inflood.
Nazi-Tied
Van de Tied in dat darde Riek gift dat vööl Material un Booken. Das was to völ, all de Problemen un de verscheden Reaktschoonen hier to vertellen. Man ok in Oostfreesland sünd Synagogen offbrannt un Jöden verdreven worden un de Nazis harren en groot Inflood. In d'Krieg sünd de Städer Emden un dat preußke Willemshaven van Bomben leep kött maakt worden.
Neeiste Tieden
Achter d' tweede Wereld-Orlog was Oostfreesland van brittisk Suldaaten besett. In't Johr 1946 keem dat Land denn as Regeerensbezirk Oostfreesland to dat Bundsland Neddersassen. Man 1978 wurr de Bezirk mit de Bezirken Osnabrück un Ollnburg to de neei Bezirk Werser-Eems tosammenfaat. Dit Bezirk wurr 2004 uplööst.
Politiek
Oostfreesland is nu al lang kein egen Verwaltenseenheid mehr. De Landkreisen Leer, Auerk un Wittmund un de kreisfree Stadt Emden sünd vandag de Verwaltenseenheiden.
Bi Wahlen word in Oostfreesland traditschonell SPD wählt. De Wahlkreis Auerk-Emden was bi de Bunnsdagswahl 2005 de Kreis mit hoogste Deel van SPD-Wählers. Ok in de Rest van Oostfreesland is de SPD stark. Blot een paar lüttje Deelen sünd „swart“, also normalerwies mit en starke CDU, to'n Bispööl dat Lengenerland.
In de Johren 2004 un 2005 gaff dat groot Diskusschoon, of sük de oostfreeske Landkreisen to en „Grootkreis Oostfreesland“ tosammensluten sallen.
Spraak
Van't 15. bit 18. Johrhunnert hebben de Oostfreesen hör oll Taal, dat Freesk, offleggt. Van daar an hebben se dat oostfreeske Plattdüütsch prot, dat ok vandag noch van mehr as de halve Deel van de Lü proot. En Rest van de oll Oostfreeske Spraak, dat Saterfreesk, hett blot buten Oostfreesland in't Saterland överleevt.