cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Verwaltungsgemeenschop Triesdorf
Historie
An’n 1. Januar 1980 is de Körperschop oplööst worrn. Ornbau un Weidenbach hebbt de ne’e Verwaltungsgemeenschop Triesdorf billt. Wolframs-Eschenbach un Mitteleschenbach sünd to de Verwaltungsgemeenschop Wolframs-Eschenbach tohoopslaten worrn. De Stadt Merkendorf un de Markt Arberg sünd Eenheitsgemenen mit egen Verwaltung worrn.
Cleo Patra Brown
Cleo Patra Brown (* 8. August 1909 in Meridian; † 15. April 1995 in Denver) weer en US-amerikaansch Jazzpianistin un Singerin.
Brown hett den Boogie Woogie-Pianostil vun hör Bröer Everett lehrt, de mit Pine Top Smith arbeiten dee. Hör Familie truck 1919 nah Chicago, wo se tonächst in dat Öller vun 14 Johren in de Vaudevilleberiek arbeiten dee. Dör en Krankheit muss se hör Karriere in de fröh 1940er Johren ünnerbreken. In de 1950er-Johren is se regelmaatig in de Three Deuces Club in Chicago uptreden. Brown hett ok in New York City, wo se up WABC en eegen Radioshow harr, in Hollywood, in Las Vegas un in San Francisco arbeit. Se nehm ünner annern ok mit de Decca All-Stars un in hör Tiet an de Westküst för Capitol Records up. As se öller weer arbeit se as Karkenmusikerin in de Seventh Day Adventist Church in Denver. 1987 is se in Marian McPartlands Radio-Reeg Piano Jazz uptreden.
Se weer de eerste Jazzinstrumentalistin, de mit de NEA Jazz Masters Fellowship (1987) uttekent wurr. Hör Speel hett den jungen Dave Brubeck beinfloot.
Lecouvreur
Lecouvreur betekent
Lecouvreur is de Familiennaam von
Cheemsch Elementen vun de 14. Grupp
De '''Cheemsch Elementen vun de 14. Grupp''' sünd de cheemsch Elementen, de in dat Periodensystem in de 4. Hööftgrupp (offiziell, na de Nöömen vun de IUPAC as 14. Grupp betekend) ünner den Kohlenstoff staht. Dorüm warrt ok faken Kohlenstoff-Grupp dorto seggt.
Blang den Kohlenstoff (C) warrt to disse Grupp ok de Elementen Silizium (Si), Germanium (Ge), Tinn (Sn) und Blie (Pb) rekent. Bito tellt ok dat radioaktive Element Flerovium (Fl) to disse Grupp.
Egenschoppen
De Elementen ut de Kohlenstoff-Grupp wiest ünnerscheedlich cheemsch un physikaalsch Egenschoppen op, as de Grupp dör de Trennlienen twüschen de Nichmetallen un de Metallen in twee deelen spleeten warrt. Blots de Kohlenstoff is en Nichtmetall, denn kommt mit Silizium nu Germanium twee Halfmetallen, wieldat de wieteren Elementen to de Metallen rekent warrt.
Physikaalsch Egenschoppen
De Atommass, Atomradius un Ionenradius warrt mit stiegende Atomtall jümmers grötter. De Dicht vun Graphit (C) un Silizium leegt dicht bienanner bi ca. 2,3 g/cm³ un stiggt in de Grupp bit to’n Blie bit op 11,34 g/cm³ an. Bi de Mohshard gifft dat ok grote Ünnerscheden vun 10 bi’n Demant bit rünner op 1,5 bi’t Tinn. De hööchste elektrische Leddanlaag hett Tinn mit 9,17 S/m, die sietste hett Silizium mit 25,2 mS/m. Mit tonehmend Atomtall warrt de 1. Ionisatschoonsenergie vun 11,26 eV bi’n Kohlenstoff weniger bit 7,34 eV bi’t Tinn. Blie hett mit 7,42 eV wedder en lütt beten höögeren Weert. De Elektronegativität fallt mit stiegend Atomtall von 2,5 (C) bit 1,6 (Pb). Blots Silizium neiht mit 1,7 ut.
Översicht:
Elektronenkonfiguratschoon
De Elektronenkonfiguratschoon kann schreven warrn as [X] ys2yp2, wobi dat X för de Konfiguratschoon bi dat Eddelgas ut de üm een högere Period steiht. För dat y mutt de Period stahn, to de dat Element höört. Vun’t Germanium an gifft dat ok en (y-1)d10-Orbital un vun’t Blie an kummt noch en (y-2)f14-Orbital dorto.
Cheemsch Reakschonen
De groten Ünnescheden vun Element to Element in de Grupp maakt de Angaav vun tyypsche Reakschonen nu Verbinnen swor. Nafolgend steiht dat X jümmer för en Element ut de 14. Grupp:
Kedenbilln
En sünnerlich Verhollen vun de Elementen ut de 14. Grupp is jümmer Anlaag, langkedig Verbinnen mit Waterstoff mit de Struktur XH3-(XH2)n-XH3 uttobilln. X is wedder en vun de Elementen. De Waterstoffatomen gaht dorbi en kovalente Binnen in. De bestännigkeit vun disse Keden warrt aver lütter mit tonehmend Atomtall.
Enige vun de Elementen künnt ok Ringbinnen maken, die Summenformel heet denn (XH2)n.
Vörkamen
De Eerdköst hett en Andeel vun Elementen ut disse Grupp üm un bi 27,7%. Dorvun sünd 99,8% Silizium, dat in de mehrsten Steen vörkummt un dat na Suerstoff dat tweetfakenste Element in de Eerdköst is.
De annern 0,2% deelt sik nafolgend op:
Mit Utnahm vun Germanium sünd de Elementen ünner natürliche Bedingen ok gediegen antodrapen.
Ahmed Hassan Zewail
duum|hochkant| Ahmed Hassan Zewail (* 26. Februar 1946 in Damanhur; † 2. August 2016 )) weer en ägyptisch Chemiker.
Siet 1976 hett he an dat California Institute of Technology (Caltech) arbeit. 1990 wurr he Perfesser vun de Linus Pauling Chair in Chemical Physics.
Für sien Arbeiten up dat Rebeet vun de Femtochemie wurr he 1999 mit den Chemie-Nobelpries uttekent.
Ignacio Chávez
Ignacio Chávez is de Naam von
* Ignacio Chávez (* 1957), mexikaanschen Poolbillardspeler,
Lecourt
Lecourt is de Familiennaam von
Littell
Littell betekent
Littell is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Liddell, Little.
Igor Smirnow
Igor Smirnow oder Ihor Smyrnow is de Naam von
* Igor Nikolajewitsch Smirnow (* 1941), transnistrischen Politiker,
Abwärts (Film)
Abwärts (op plattdüütsch so veel as „Afwarts“) is de Titel vun en düütschen Thriller ut dat Johr 1984, bi den Carl Schenkel Speelbaas weer. In den Film geiht dat üm veer Lüüd, de in en Fohrstohl inslaten sünd, de aftostörten drauht.
Inholt
In en Frankforter Bürohoochhuus blifft an en Freedagavend de Fohrstohl steken, as en bi Arbeiten vergetenen Schruventrecker in’n Fohrstohlschacht dör de Vibratschonen rünnerfallt un den Sicherungskasten tweimaakt. In de Kabien sitt veer kumplett ünnerscheedliche Lüüd fast: Jörg, de för en Warfünnernehmen arbeit un sik sülvt as düchtig sppodriek dorstellt, sien attrktive un ehrgiezige Kollegin Marion, Pit, de nich veel vun sellschoppliche Normen hollt, as ok de biedere Bookholler Gössmann.
West Virginia
duum|Laag vun West Virginia binnen de USA duum|[[Flagg vun West Virginia]] West Virginia is en Bundsstaat vun de USA. He hett 1.808.344 Inwahners (Stand 2000) op en Rebeet vun 62.809 km². De Hööftstadt is Charleston.
Manatee Highway
De Manatee Highway oder ok Coastal Highway is een von de lüttjeren Överlandstraten in Belize. He liggt in de Distrikte Belize un Stann Creek.
Abwärts (Film)
Inholt
Man, ok de torüchholern Gössmann hett sien lütt Geheemnis. Dat kummt rut, as sien Aktentasch rünnerfallt un apen geiht: De Tasch is neemlich randvull mit Geld, dat he jüst vun sien Firma klaut hett, vun wegen dat he as ollen Macker dor keen Tokunft mehr hett un bald op sien Kündigung töövt. Opletzt markt de Pörtner doch noch, dat en Alarm anwiest warrt un röpt na den technischen Nootdeenst (Heinz un Otto). Bi den Versöök, den Fohrstohl mit’n Helpsmotor na baven to fohren, verhaakt sik en Metallstück twüschen Kabien un Wand, dat bi den Kamp rünner fallen is. De mechaansch Belasten hollt dat Drahtseel nich ut un fangt an to rieten, de Kabien suust eenige Stockwarken daal, vördem de Technikers den Fall ophollen künnt. Jem is kloor, dat de Fohrstohl bald kumplett afstörten deit. As weer de Düvel achtern jem ran, loopt se de Treppen rünner, un teht de Lüüd enkelt mit’n Kladdergeschirr ut de Kabien rut. Marion, Pit un Gössmann künnt in letzte Minuut noch reddt warrn, man Jörg stört opletzt mit den Fohrstohl af, vun wegen dat he de Tasch mit dat klaute Geld vun Gössmann nicht torüchlaten will.
West Virginia
Historie
West Virginia weer vun’n 20. Juni 1863 af an Deel vun de USA.
Manatee Highway
De üm un bi 58 Kilometer lange Straat is en Schotterstraat un nich asphalteert.
Abwärts (Film)
Inholt
As de Nootfalldeenst un de Polizei ankamen sünd, warrt Pit in’t Krankenhuus bröcht. Gössmann warrt, as he ut dat Hoochhuus rutgahn will, vun’n Pörtner ophollen. He verjaagt sik so dull, dat he sien Tasch fallen lett, de dorophen apen geiht. Man, an Steed vun dat klaute Geld fallt sien Wäsche ut de Tasch – he geiht ahn Geld na Huus, wiel de Sarg mit de Liek vun Jörg wegbröcht warrt.
West Virginia
Politik
West-Virginia is opdeelt in 55 Kreise (Countys):
Manatee Highway
Verloop
De Straat löppt dorbi dör de dünn besiedelte Küstenebene in en Bagen üm de höger legenen Maya-Bargen (in’n Süüdwesten) rüm.
Abwärts (Film)
Utteken
Abwärts is mit söven renomeerte Filmpriesen uttekent worrn:
Johanna Schut
Johanna "Ans" Schut (* 26. November 1944 in Apeldoorn) is en ehmalge nedderlannsch Iesflinklöperin.
Liddell
Liddell is de Familiennaam von
Johanna Schut
Bi de olympisch Winterspelen 1968 in Grenoble wunn se de Goldmedaille över 3000 Meter vör Kaija Mustonen un Stien Kaiser. Dorför harr se all de Sülvermedaille bi de Mehrkamp-Weltmeesterschap wunnen.
1969 de Weltmeesterschap keem se up den darten Platz. In dat Johr hett se ok noch fiev Weltredkorde upstellt. Dornah leep dat aber nich mehr so, ok wenn se 1970 nochmal de Bronzemedaille bi de Mehrkamp-Weltmeesterschap winnen kunn. 1971 hett se hör Loopbahn beend, hett heiradt (heet siet dem Boekema-Schut) un hett dree Kinner.
Abwärts (Film)
Anners wat
Marion, de eenzige Fro in’n Fohrstohl, weer vun de nedderlännsche Renée Soutendijk speelt. Se weer later vun Hannelore Elsner synchroniseert.
Liddell
Kiek ok bi: Lidell, Littell.
Verwaltungsgemeenschop Hesselberg
In de Verwaltungsgemeenschop Hesselberg in’n Landkreis Ansbach, Middelfranken, Bayern, hebbt sik düsse Gemenen tohoopslaten, üm jemehr Verwaltungssaken uttoföhren:
Seet von de Verwaltungsgemeenschop is Ehingen.
Tittenmüüs
De Tittenmüüs (Mastomys) sünd en Geslecht vun Müüs, de in Afrika süden de Sahara vörkaamt. Se tekent sik dör en besünners grote Tall Titten ut, de bet to 24 bedragen kann. Opwenigst Titten hett Shortridge sien Tittenmuus mit teihn Titten.
Welk vun de Tittenmüüs leevt ok as Kulturfolger in de Neegd vun’n Minschen. De Müüs leevt vör allen in Savannen, Halfwöösten un Dröögwoolden.
Oorden
Woveel Oorden vun Tittenmüüs dat gifft, dat is noch nich ganz gewiss. De Oorden laat sik swoor afgrenzen. Vun disse Oorden warrt utgahn:
Burrell
Burrell is de Familiennaam von
,
Burrell betekent ok
Kiek ok bi: Burrell Township, Burrel, Burel, Burrill, Burrell Boom.
Lecornu
Lecornu is de Familiennaam von
Paul Burrell
Paul Burrell is de Naam von
* Paul Burrell (* 1958), brietschen Butler un Schriever,
Berwanger
Berwanger is de Familiennaam von
Ledderhos
Ledderhos is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Ledderhose.
Igor Ponomarjow
Igor Ponomarjow is de Naam von
Nick Nuyens
miniatur|Nick Nuyens bi de [[Veer Daag vun Düünkarken 2011]] Nick Nuyens (* 5. Mai 1980 in Lier) is en ehmalger belgisch Radrennfohrer.
Igor Ponomarjow
* Igor Anatoljewitsch Ponomarjow (* 1960), sowjetschen Footballspeler,
Nick Nuyens
Karriere
Nuyens weer siet 2003 Profi bi Quick Step. Sien Ökelnaams sünd Bom van Bevel, Kabouter un Sluipschutter. An de Katholieke Universiteit Leuven hett he sien Diplom in Kommunikatschoonswetenschapen makt. He gellt as besünners gooden Fohrer up Koppsteenplaaster. All as Junior wunn he 2002 de Flannern-Runfohrt un wurr belgisch Meester.
As Profi hett he bitlang de dree traditschoonsriek belgisch Klassiker Omloop Het Volk, Kuurne-Brüssel-Kuurne un nu ok as Utwussen 2011 de Flannern-Rundfohrt. Dorto hett he ok dreemal den Grand Prix de Wallonie wunnen un is dormit neben Adolphe Braeckeveldt Rekordholler.
Van 2007 bit 2008 is Nuyens bi de franzöösch ProTour-Team Cofidis un siet 2009 för dat Rabobank-Team antreden. To de Saison 2011 wessel Nuyens to dat däänsch Saxo Bank SunGard-Team.
To'n Enn vun de Saison 2014 hett he sien Loopbahn afslooten.
Wat he schafft hett
2004
2005
2006
2009
2010
2011
Burel
Burel is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Burrel, Burrell.
Burrel
Burrel betekent
Kiek ok bi: Burel, Burrell.
Igor Poljanski
Igor Poljanski is de Naam von
* Igor Andrejewitsch Poljanski (* 1990), russ’schen Triathlet,
(867) Kovacia
(867) Kovacia is en Asteroid ut den Hööftgördel. He is an’n 25. Februar 1917 vun den öösterriekschen Astronom Johann Palisa in Wien opdeckt worrn is.
Nöömt is de Asteroid na Friedrich Kovacs, en Mediziner in Wien, de de Ehfro vun den Opdecker behannelt harr.
Falck
Falck betekent
Falck is de Familiennaam von
,.
Kiek ok bi: Falk, Valk, Falcke.
Textur (Geologie)
De Textur beschrifft in de Geologie un Petrologie, woans de Föög-Elementen vun en Steen rüümlich-dreedimensional anordent sünd.
Texturen künnt flachhaftige, lineare oder Fögen ahn Utrichten beschrieven. Tomeist warrt dormit de Beschrieven vun en sünnere Steengemengde oder de Körnen meent.
Kunsten at græde i kor
Kunsten at græde i kor (översett bedüüdt de Titel De Kunst vun dat in’n Choor Wenen) is en däänschen Roman ut dat Johr 2002, den Erling Jepsen schreven hett. Dat Book is 2006 ünner’n sülven Titel as Film rutkamen. De Speelbaas Peter Schønau Fog hett em na en Dreihbook vun Bo Hansen maakt. De Film is op Süüdjüütsch dreiht un warrt dorvun ok in Däänmark buten Süüdjüütland mit Ünnertitels wiest.
De Film speelt in de Johren 1970 in Süüdjüütland un vertellt ut de Sicht vun’n ölven Johr olen Allan de tragische Geschicht vun ene Familie, in de dat gnarscht. De Vader is’n Bruuskopp, de jümmer dorvun snackt, dat he sik wat andeit. De Moder hett dat opgeven, gegen em antogahn un lett sik siene Anfäll gefallen. Allan sien Broder is uttagen un siene Süster kann ok nich mehr. Allan mutt wat doon, dat de Familie tohoopblifft, denn he hett sien Vader un sien ganze Familie liekers geern. För’n Vader is dat jümmer en besünnere Freid, wenn he op Gräffnissen woortgewaltige Dodenreden hollen kann, dat de Truurgemeen de hellen Tranen de Backen dalrullt. Allan deit nu allens, dat sien Vader en beten Freid in’t Leven behöllt.
De Film is al 2006 op welk Festivals wiest worrn un keem an’n 27. April 2007 denn ok in de Kinos. De Film hett en ganze Reeg Priesen wunnen. Ünner annern den Nawuss-Pries bi dat Internatschonale Filmfestival vun San Sebastián, den Filmpries vun’n Nordischen Raat 2007 un den Jury-Pries 2006 op dat AFI-Festival. De Film is 2008 för teihn Roberts op dat Robert-Festival nomineert.
Ahmsen
Ahmsen betekent
Elektroneninfang
De Elektroneninfang weer 935 vun Hideki Yukawa theoreetsch vörutseggt un 1937 to’n eersten mol vun Luis Walter Alvarez in’n Experiment nawiest. De Vörgang warrt dör de swacke Wesselwirken övermiddelt un höört to de Beta-Radioaktivität. Dör den Infang wannelt sik dat Nuklid in dat glieke Dochternuklid as bi’n Beta-plus-Verfall.
Beschrieven
De Elektroneninfang behollt jüst as de β+-Verfall de Ladung bi’t Ümwanneln vun en Proton in en Neutron bi, wobi de Massentall vun’n Karn bestahn blifft un en Neutrino afgeven warrt. De Karn winnt tosätzlich de Rohenergie vun’t infungene Elektron.
Blots wenn de Ümwanelenergie (also de in Energie ümrekente Differenz vun de Atommassen twüschen Mudder- un Dochternuklid) tomindst 1022 keV bedriggt, gifft dat mit den β+-Verfall tosätzlich en wieteren Verfallskanal, bi den keen Elektron absorbeert warrt un en Positron tüügt warrn mutt. Ümkehrt kummt dorüm bi jeed Nuklid, dat en Positron utsennt, ok Elektroneninfang vör.
De Elektronen vun de K-Schaal hebbt de gröttste Ophollwohrschienlichkeit an’n Oort vun’n Atomkarn. Dorüm stammt dat infungen Elektron in 90 % vun all Vörgäng ut disse Schaal. Man seggt dorto denn ok K-Infang. De rore Elektronenoinfang ut een vun de högeren Schalen warrt dorna as L-Infang oder M-Infang betekent. K-Infang warrt mitünner ok för alle Orden vun Elektroneninfäng seggt, wat aver nich akkerat is. Mitünner warrt ok dorüm K as Formelteken bruukt
De Energie, de dör de Karmümwanneln free warrt, geiht as kineetsche Energie an dat Neutrino över (vullstännig oder to’n Deel, wobi de Rest in Karn verblifft). De höchste Energie vun’t Neutrino kann dorüm ut de Binnenenergie vun’t infungene Elektron bestimmt warrn as ok ut E = mc^2 ut den Massenünnerscheed vun’n Karn vör un na den Infang.
De Dochterkarn, de dör de Ümwanneln entstahn is, kann in en anregten Tostand verblieven, wenn nich de vullstännige Energie an’t Neutrino afgeven worrn is. Dat föhrt to en diskret Energiespektrum (Lienenspektrum) vun’n utsente Neutrino, afhangig vun de Energiemengde, de in’n Karn torüchblifft. Wenn de Karn dorna in sien Grundtostand wesselt, warrt de Energie, de torüchbleven is, as Photon afgeven (Gammastrahlen).
Dör den Infang in de binnere Schall entsteiht en Lock in de Elektronenhüll, dat dör en Elektron ut en butere Schall wedder opfüllt warrt (Spontan Emisschoon). Ok dorbi warrt Energie free, de as Photon (Röntgenstrahlen) entspreken en Lien vunvt Röntgenspektrum vun’t Dochternuklid oder as Auger-Elektron afstrahlt warrt.
Verfallswohrschienlichkeit
Jüst as de Binnere Konversion warrt ok de Elektroneninfang as en Oort vun de Radioaktivität ansehn. Sien Wohrschienlichkeit hangt blangen de binneren Egenschoppen vun’n Mudderkarn ok vun de Tostännen in de Elektronenhüll af. Dat Bedröpt de Ophollwohrschienlichkeit vun de Elektronen an’n Oort vun’n Karn. De Verfallswohrschienlichkeit un dormit ok de Halfweertstiet kann also dör de Ännern vun de cheemschen Binnen vun’t Atom licht ännert warrn. In Experimenten sünd dorbi Ännern bit in de Gröttenornen Prozent beobacht worrn.
Bispelen
Elektroneninfang blangen \beta^{+}-Verfall:
Blots Elektroneninfang, keen \beta^{+}-Verfall:
Bi enige Nukliden kummt Elektroneninfang as drüdden Verfallskanal blangen \beta^{-}- un \beta^{+}-Verfall vör, t. B. bi Kalium-40:
Landkreis Weißenburg-Gunzenhausen
De Landkreis Weißenburg-Gunzenhausen is en Landkreis in’n Bezirk Middelfranken in Bayern. He hett.
John Skinner
John Skinner is de Naam von
Landkreis Weißenburg-Gunzenhausen
Geografie
De Landkreise ümto sünd Landkreis Ansbach, Landkreis Donau-Ries, Landkreis Eichstätt un Landkreis Roth.
Historie
Mit de Rebeedsreform in Bayern is de hüdige Landkreis ut de vörherigen Landkreise Gunzenhausen un Weißenburg, de kreisfre’e Stadt Weißenburg in Bayern un enkelte Gemenen ut annere Landkreise billt worrn.
Politik
De Verwaltung von’n Landkreis övernimmt dat Landraadsamt Weißenburg-Gunzenhausen in Weißenburg in Bayern.
Landrääd
De Landraad is Baas von dat Landraadsamt un Repräsentant von’n Landkreis un Vörsitter von’n Kreisdag.
Städer un Gemenen
(Inwahnertallen, Stand )
Sweer (Medizin)
thumb|En Sweer as Naklapp vun en inwassen Töhnnagel En Sweer (lat.-medizinisch Inflammatio) is en tyypsche Antwoort vun bioloogsch Geweev op en vun buten oder binnen utlöösten Reiz mit de Funkschoon, den schadentügen Reiz weg to maken, sien Utbreden to hinnern un den Schaden, de mööglicherwies al tostannen kamen is, wedder goot to maken. En Sweer kann in en ümschreven Rebeet oder as systemaatsche Sweerreakschoon vörkamen.
De Vörgang vun en Sweer warrt tomeist betekent mit en Kombinatschoon vun dat bedrapene Organ un de greeksche Ennen -itis. To’n Bispeel is en Sweer vun’n Magen en Gastritis, en Sweer vun’n Lidd is en Arthritis, en Sweer vun’n Hartmuskel en Myokarditis oder en Huutsweer is en Dermatitis. Man, dat gifft ok een Utnahm: To de Lungensweer warrt in de Fackspraak Pneumonie seggt, wobi de Ennen op -itis fehlt. Liekers warrt ok de Form Pneumonitis bruukt, man bannig roor.
De Sweerreakschoon warrt vun’t Binngeweev, de Bloodfatten un vun’t Immunsystem dragen.
Afloop vun lokale Sweerreakschonen
thumb|Inwannern vun Sweerzellen bi en Lungensweer (ünnen), baven: normal Lungengeweev
De Anfang is en öörtliche Dörblödenstören. Disse Phaas is blots en poor Minuuten lang un warrt ok as „initiale Ischämie“ betekent. Meent is dormit en kortfristige öörtliche Dörblödenstören dör de Reakschoon vun Binngeweev vun’t Bloodfatt op dat Utschütten vun Adrenalin (arteriell Spasmus). Verbunnen mit drange Arteriolen sünd dorbi opwiete Venolen.
Dorna kummt en vör allen öörtliche Hyperämie, de to’n een dör den vun’t vegetative Nervensystem utlösten Arteriolenspasmus, to’n annern vun dat Dranger Warrn vun de Venolen utlöst warrt. Dat tweete warrt vun verschedene Mediaters as t. B. Prostaglandinen oder Kininen utlöst. Disse Stören vun’n Afströmen föhrt den wedder to en Thrombozytenaggregatschoon, dat Sludge-Phänomen (taagfletig Blood), Exsudatschoon un annere dör Hämostaas utlöste Naklapp.
De Permeabilität vun de Fattwannen warrt dör Fattmediaters, hier Histamin, Prostaglandinen, Kininen un Serotonin för wenige Minuuten grötter, so dat en Bloodstau tostannen kummt. Dör de Anstegene Permeabilität künnt nu Plasmaproteinen (Bloodplasmaexsudatschoon) dör Lücken in de Fattwannen in dat bedrapene Rebeet inströmen. För de Sweerreakschoon sünd hierbi vör allen neutrophile, basophile un eosinophileGranulozyten, Makrophagen un Lymphozyten vun Bedüden. Dennkummt dat to de Phagozytoos vun de Frömdkörpers. Butendem warrt vermehrt Mastzellen in’t sweren Geweev answemmt.
Anteken
Dat gifft fief Anteken för en Sweer: Disse fief Antken sünd nich jümmer direkt to kennen oder ok blots to’n Deel nawiesbor. En Gastritis maakt to’n Bispeel Pien vör allen na’t Eten. Tomeist is se kenntekent dör en gresige Övelkeit.
Allgemene nich-spezifische Sweeranteken
Blangen de fief direkten Anteken an’n Oort vun de Sweer kann man en Sweer af een sünnert Utmaat an allgemene Reakschonen vun’n helen Organismus kennen. To disse Allgemeenreakschonen tellt:
Reid
Reid betekent
Sweer (Medizin)
Molekulare Mechanismen
En Sweer is verbunnen mit charakteristische Ännern op molekulare Even. Toeerst kummt dat dör de Utlösers to Ännern in de Aktivität in sünnere zelluläre Singalweeg, de wedder to spezifische Ännern vun’t Genexpresschoonmuster föhrt. Een vun de wichtigsten intrazellulären Regulaters vun Sweereakschonen is bispeelswies de Transkripschoonsfakter NF-κB, de dör bakterielle un virale Antigenen, Zykotinen un dör cheemsch-physikaalsche Noxen aktiveert warrt un de Genexpresschoon in bedrapene Zellen gau un ümfaten ännern kann. üÜnner de hoochreguleerten Genen finnt sik sünners Zytokinen un Zelladhäsionsmolekülen, de för en Verbreden vun de Sweer op annere Zellen un ehr Starker Warrn, faken in’n Sinn vun en positive Torüchkoppeln, sorgt. En Bispeel för en molekular goot charakteriseerte Sweerreakschoon is de so nöömte Akut-Phaas-Reakschoon.
Reid
Kiek ok bi: Reid-Gletscher, Reit, Reith, Raid, Ride.
Sweer (Medizin)
Indelen
Sweren künnt indeelt warrn na den Afloop mit de Tiet:
na jemehr Utbreden:
na de Fletigkeit:
Lust
Lust betekent
Lust is de Familiennaam von
,
Sahla
Sahla betekent
Reuland
Reuland is de Familiennaam von
Sahla
Sahla is de Familiennaam von
Reuland
Reuland betekent
Sahla
Kiek ok bi: Sala, Salah.
Brouk (Oortschop)
Brouk is en polietsche Oortschop in de Gemeen Kerklinneln in’n Landkreis Veern, Neddersassen, de sik ut de Öörd Brouk, Huxhaal, Kohlenföör, Lüttjen Linneln un Schmomöhlen tohoopsett.
Geografie
De Oortschoppen ümto sünd Zähln in’n Noorden, Bennbössel in’n Oosten, Heinz in’n Süüdoosten, Kükenmoor in’n Süden, Kerklinneln in’n Westen un Kreepm in’n Noordwesten.
Historie
De fiev Öörd, ut de sik de hüdige Oortschop tohoopsett, sünd in dat 19. Johrhunnert to een Gemeen tohoopslaten worrn. Disse Gemeen hett vör 1885 to de Vaagdie Kerklinneln in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.
De Gemeen hett bet to de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. Juli 1972 bestahn. Mit düssen Dag is de Gemeen Deel von de Gemeen Kerklinneln worrn un billt sietdem de Oortschop Brouk mit egen Oortsvörsteiher.
Börgermeesters/Oortsvörsteihers
Börgermeesters:
Oortsvörsteihers:
Leddy
Leddy is de Familiennaam von
Igor Pawlow
Igor Pawlow is de Naam von
* Igor Pawlow (* 1965), düütsch-russ’schen Ieshockeyspeler un -trainer,
Gründgens
Gründgens is de Familiennaam von
Erika Lust
* Erika Lust (* 1961), düütsche Bühnenbillnerin un Malerin,
Ledecky
Ledecky oder Ledecký is de Familiennaam von
Verwaltungsgemeenschop Dentlein am Forst
In de Verwaltungsgemeenschop Dentlein am Forst in’n Landkreis Ansbach, Middelfranken, Bayern, hebbt sik düsse Gemenen tohoopslaten, üm jemehr Verwaltungssaken uttoföhren:
Seet von de Verwaltungsgemeenschop is Dentlein am Forst.
Oelschlegel
Oelschlegel is de Familiennaam von
Goldschlag
Goldschlag is de Familiennaam von
Leddihn
Leddihn is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Leddin.
Ledecká
Ledecká is de Familiennaam von
Heinrich Köppen
Johann Heinrich Köppen (* 1. Dezember 1796 in Düörpm; † 5. April 1885 ok dor) weer en Bookhändler ut Düörpm.
Köppen is 1796 as Söhn von den Bookhändler Carl Friedrich Gottfried Köppen un Anna Sibylla Elisabeth Kühne in Düörpm boren un hett 1818 den Bedriev von sien Vader övernahmen. He hett an’n 1. November 1827 Johanna Friederike Henriette Sibylle Bömke heiraadt. Polietsch weer he in Gemeenraat, as Stadtverornter un in’n Kreisdag aktiv. För de Plattdüütschen von Bedüden is vör allen dat Wöörbook von dat Düörpmer Plattdüütsch, dat he tohoopstellt hett un dat 1877 to sien Gollen Hochtied rutbröcht worrn is.
Ledderhose
Ledderhose is de Familiennaam von
Igor Nowikow
Igor Nowikow oder Igor Novikov is de Naam von
Ledderhose
Kiek ok bi: Lederhose, Ledderhos.
Igor Nowikow
* Igor Novikov (* 1962), US-amerikaanschen Schachspeler,
Lechthaler
Lechthaler is de Familiennaam von
(142) Polana
(142) Polana is en Asteroid ut den Hööftgördel. He is an’n 28. Januar 1875 vun den Astronom Johann Palisa in Pula opdeckt wurrn is.
Dunbar
Dunbar is de Familiennaam von
,.
Dunbar betekent
Kiek ok bi: Slacht bi Dunbar, Dunbar School, Dunbar Township, Dunbar Castle.
Oehlschlägel
Oehlschlägel is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Oelschlegel.
(876) Scott
(876) Scott is en Asteroid ut den Hööftgördel. He is an’n 20. Juni 1917 vun den öösterriekschen Astronom Johann Palisa in Wien opdeckt worrn is.
Cesária Évora
thumb|upright|Cesária Évora 2009 bi en Konzert in [[Esch-sur-Alzette ]] Cesária Évora (* 27. August 1941 in Mindelo; † 17. Dezember 2011 ok dor ) weer dee bekannteste Singersche vun de Republiek Kap Verde. Se gull as de Königin vun de Morna.
(876) Scott
Nöömt is de Asteroid na en Fro E. Scott, de na den Eersten Weltkrieg Liddmaten vun de Universitäten in Wien holpen un ünnerstütt hett.
(1593) Fagnes
(1593) Fagnes is en Asteroid ut de Hööftgördel, de an’n 1. Juni 1951 vun de belgisch Astronom Sylvain Julien Victor Arend in Ukkel opdeckt wurrn is.
De Asteroid is nah de belgisch Landschap Hohes Venn (franz.: Haute Fagnes) nömmt wurrn
Cesária Évora
Biografie
Cesária Évora warrt ok de „barfte Diva“ nöömt, vun wegen dat se jümmers ahn Schoh un Strümp optreden deit. Se stammt ut en Musiker-Familie ut de as Kultur-Hoochborg bekannte Stadt Mindelo op dat Eiland São Vicente. Ehr Vadder, Justino da Cruz Évora, hett de Vigelien speelt. He is fröh al doodbleven un so keem Évora eerst in en Kinnerheim un later to Pleegöllern. Leevt hett se vun Live-Optreden in de Kneipen un Bars vun de Stadt. 1988 het se in’t Öller vun 47 Johren ehrn eersten Plattenverdrag kregen un is dorna gau to’n Weltstar worrn.
Tosamen mit Peter Maffay hett se dat Leed Sodade opnahmen, de 2006 op Maffays CD Begegnungen 2 – Eine Allianz für Kinder rutkamen is.
Ehr Leder sungg se in de Spraak vun ehr Heimat, dat kapverdische Kreol.
Kroh
Kroh betekent ok
Textur (Schrift)
right|thumb|Schriftproov vun de Textura Quadrata, de in’t Hoochmiddelöller bruukt weer De Textur oder Textura (vun’t lat.: textur „Geweev“) tellt to de brokenen Schriften. Warrt ok manchmol Gidderschrift to seggt.
Kroh
Kiek ok bi: Cro, Kro.
Cesária Évora
Biografie
In’t Johr 2008 hett Évora wiel en Tournee in Australien en Slaganfall hatt. In’n Oktober 2009 is ehr Album Nha Sentimento rutkamen, dat in Förhjohr 2009 in Mindelo un Paris opnahmen weer un vun José da Silva produzeert worrn is.
Textur (Schrift)
De Schrift keem to de Tiet vun de Gotik in Noordfrankriek op. Dorüm warrt se faken ok as Gootsch oder Gotische Schrift betekent.
Bi de Textura warrt de Bagens vullstännig broken. Wieldat de Bookstaven un Regen bi Texturatexten blots mit ganz lützten Afstand schreven worrn sünd, harrn de Texten tomeist en düster’t Schriftbild, dat för de Ogen, de an’n modernen Druck gewöhnt sünd, faken swor to lesen is. Dat sütt meist ut as en „Bookstaventeppich“, wovun de Naam oipletzt ok afleddt is.
Cesária Évora
De Musik
De Grundtoon vun Évoras Leder is lyrisch. Themen sünd de Levenslust, Wehmoot un söte Melancholie, verlorene Leev, Pien un Hapen: In Voz d’Amor hett he sungen:
Burrell Boom
Bi de Gemeen höört ok de lüttjere Oort Buttercup mit bi.
Cesária Évora
De Musik
<poem style="font-style:italic"> Depere Geföhlen As all dörkrüüzte See Mien Heimat, mien versteken Welt In de linken Siet vun mien Bost
Burrell Boom
Geografie
De Oort liggt an dat rechte Över von’n Belize River un an de Steed, an de de Burrell Creek in’n Belize River münnt.
Ryan
Ryan betekent
Cesária Évora
De Musik
De Musik to Évoras Leder warrt ut Gitarren, Vigelien, Akkordeon, Klarinett un Cavaquinho spunnen. De Achtergrund vun ehr Leder is de Historie vun ehr Heimat: Slavenhannel, Isolatschoon un Emigratschoon.
Burrell Boom
Geografie
De Naveröörd sünd Gardenia in’n Noorden, Sand Hill un Maxboro in’n Noordoosten, Gentleville in’n Oosten, Lord’s Bank un Ladyville in’n Süüdoosten, Tropical Park un Hattieville in’n Süden, Bermudian Landing in’n Westen un Flowers Bank un May Pen in’n Noordwesten.
Ryan
Kiek ok bi: Rian.
Burrell Boom
Historie
duum|fröheren Boom von Burrell Boom De Naam von’n Oort kummt von en Boom in’n Belize River, de dor in dat 18. Johrhunnert spannt weer, üm dat Mahagoni, dat den Stroom dalflött worrn is, optohollen.
1837 hebbt de Methodisten Thomas Jefferies un John Greenwood en Kapell in Burrell Boom boot un ok de Katholiken hebbt dor bald Mission dreven.
Weertschop un Infrastruktur
De Oort hett dör en Projekt von de Caribbean Development Bank tohoop mit de Regeren von Belize un Belize Water Services, dat von 2015 bet 2017 güng, Togang to fleten Water kregen.
Verkehr
De Oort liggt an’n Burrell Boom Cutoff, wat en Straat is, de den George Price Highway bi Hattieville in’n Süden un den Philip Goldson Highway bi Gentleville in’n Noordoosten verbinnen deit, so dat de Verkehr nich dör Belize-Stadt dör mutt. Tosätzlich gifft dat en Straat in’n Westen, de na Bermudian Landing föhrt.
Iguchi
Iguchi is de Familiennaam von
Lechtape
Lechtape is de Familiennaam von
Lechuga
Lechuga is de Familiennaam von
Ingeborg Nilsson
Ingeborg Margrethe Nilsson (* 23. November 1924 in Oslo; † 3. Februar 1995 ok dor) weer en norweegsch Ieskunstlöperin.
Se weer 1953 un 1954 norweegsch Meester in de Eenzelkonkurrenz und wunn tosommen mit hör Partner Reidar Børjeson den norweegsch Titel in’t Paarloop in de Johren 1956 bit 1959. Se hett denn ok an de Olympisch Winterspelen 1952 deelnommen un keem in de Eenzelkonkurrenz up Platz 24.
Bis Eenzelweltmeesterschapen hett se 1947 den 15. Platz und 1954 Platz 24 beleggt. 1950 keem se bi de Europameesterschapen up Platz 15.
Leo Stein
Leo Stein is de Naam von
Findlater Castle
thumb|right|220px|De Ruinen vun Findlater Castle op dat Kliff an de Pielküst Findlater Castle is en Borgruin in’n Aberdeenshiree, Schottland, dicht bi dat Dörp Sandend twüschen de Öörd Cullen un Portsoy. De Överresten vun de Fastenanlaag, de vundaag noch to sehn sünd, gaht torüch op den Ümbo vun Johr 1455.
Leo Stein
* Leo Stein (Leo Walther Stein; 1856/1866–1921/1930), düütschen Schauspeler, Speelbaas un Theaterdirekter,
Findlater Castle
Geografie
left|thumb|220px|Westsiet vun de Fasten mit Resten vun de Gewölven De Borgruin liggt an de Noordküst vun Aberdeenshire an’n Moray Firth op en ruchweg 15 m hogen Felsen, dat vun en pielwannigen Kliffküst ümgeven is, de sülvst bit to 27 m hooch is. Dat licht vörlagerte Kliff is över en piele, unregelmatige Landbrüch mit dat Fastland verbunnen, man an twee Steeden is de ünnerbroken. De weern fröher vun en Brüch överspannt. De drange Togang weer de Grund, dat blots man Lüüd to Foot in de Borg kamen künnen. Op dat Fastland geev dat dorüm en Vörplatz, de to de Borg mit to höört hett.
Dat Hööfthuus vun de Fasten is in de Westwand rinboot worrn. De Hööfteven keem dorbi so to liggen, dat se baven op den Fels opliggt, man dorvun is hüüt nich mehr veel to sehn, de Muern sünd meist all afdragen worrn. Dorünner gifft dat aver noch twee wietere Even, de en wölvte Bostruktur opwiesen doot. De sünd to’n Deel noch goot instand.
De Felsen in de Ümgegend bargt veel Quarz. De Naam vun de Fasten „Findlater“ is afleidt vun dat ooltnordischen Wöör fyn „witt“ un leitr „Kliff“.
Historie
right|thumb|170px|De Gewölven vun de ünneren Even vun binnen De öllsten histoorschen Opteken, de vunddag noch vun de Fasten snacken doot, gaht torüch bit in dat Johr 1246. König Alexander III. hett de Anlaag in de 1260er Johren instand setten laten, wieldat he vermodt weer, dat de norweegsch König Haakon IV. bi em infallen wull. De Fasten füll in de Hand vun de Wikingers un weer en Tiet lang vun jem besett.
Wat vundaag vun de Ruin över is, geiht torüch op dat Johr 1455, as de Borg dör Walter Ogilvy of Auchlevin nee’ opboot un ümboot weer. He harr sik vun König Jakob II. Verlööf geven laten, dat he dat Bowark faster un starker maken dröff. Üm dat Johr 1560 is Aver Besitt vun de Familie Ogily an de Familie Gordon fallen, wat to en böse Fehd twüschen de beiden Familien föhrt hett. Alexander Ogilvy hett sien Söhn dat Arv vörenthollen un töög an sien Steed Sir John Gordon, den drütten Söhn vun’n Earl of Huntley, vör.
Textur
Textur (vun ) betekent
Findlater Castle
Historie
In disse unsekeren Tieten geev dat mächtige Lords, de mit’enanner in’n Wettstriet dorüm legen, dat Schiksal vun Schottland in de Hand to nehmen. De Gordons hebbt in’t Johr 1562 rebelleert un hellen Findlater Castle gegen de Lüüd vun Königin Maria Stuart. Man, de Rebellion weer nich vun lange Duer: An’n 28. Oktober 1562 weer de Gordons in de Slacht vun Corrichie vernichtend slahn. De Earl of Huntly is op’t Slacht feld dood bleven und Sir John weer inspaart un dree Daag later in’n Biwesen vun Königin Maria Stuart un ehrn Halfbroder, den Earl of Moray, ’n Kopp körter maakt.
Findlater Castle is dorna torüchgeven worrn an de Ogilvies, weer aver man Mitt vun’t 16. Johrhunnert opletzt ganz opgeven, wieldat de Familie ’n ne’en Sitt in Cullen boen laten harrn.
Christian Gilow
Christian Gilow (* 15. März 1808 in Treptow; † 30. März 1885 ok dor) weer en plattdüütschen Schriever.
Gilow is 1808 in Treptow boren un weer later Veehdokter in Anklam. In siene fre’e Tied hett Gilow plattdüütsche Böker schreven un in’n Sülvsverlag rutbröcht. Vör allen siene Wöörböker De Diéré, as man to seggt und wat’s seggen un De Planten, as man to seggt und wat’s seggen sünd hier von Bedüden, in de he op över 3700 Sieden de Volksnaams von Planten un Deerten opschreven hett, so as he jem bi siene Arbeid as Veehdokter kennenlehrt harr. Geld hett em dat Böker schrieven nich bröcht, Gilow hett dor jümmer noch tobottert, dat he de Böker rutbringen kunn. Em güng dat vör allen dor üm, dat Weten to bewohren un op Poppeer to bringen, dat annere dor ok wat von hebbt. He sülvs meen: dat kümt ierst na minen dode.
Ignaz Walter
* Ignaz Walter (1755–1822), düütschen Opernsänger un Kumponist,
Frank
Frank betekent
Kiek ok bi: Franckh, Fränk, Frenk.
Lebese
Lebese is de Familiennaam von
Modersprakendag
thumb|right|[[Shaheed Minar, dat Monument för de Lüüd de an’n 21. Februar 1952 ehr Leven laten hebbt (Universität Dhaka, Bangladesch)]] De internatschonale Modersprakendag warrt elk Johr an’n 21. Februar fiert. Disse Dag schall de Lüüd an dat Hoochhollen von jemehr Moderspraken denken helpen.
De Dag geit trüch op den 21. Februar 1952 as in de Tied von de Bengaalsch Spraakbewegung en ganze Reeg Studenten von de Universität Dhaka in Bangladesch bi Protesten för jemehr bengaalsche Moderspraak doodschaten worrn sünd. 1947 weer Pakistan unafhängig worrn. Dat Land bestünn ut twee Delen, West-Pakistan un Oost-Pakistan (wat nu Bangladesch is), de en ganz Stück utenannerliggt. De Zentralregeren harr an’n 21. März 1948 Urdu as eenzige Natschonalspraak von ganz Pakistan fastleggt. Urdu wöör aver vör allen in Oost-Pakistan snackt, in Oost-Pakistan dee de grote Mehrheit Bengaalsch snacken. De Bengaalsch Spraakbewegung dee sik nu billen un wull sik för dat Recht insetten, dat to’n Bispeel op de Universität ok Bengaalsch bruukt warrn dröff. An’n 21. Februar 1952 harr dat denn Protesten in Dhaka geven un se hebbt to en Striek opropen. De Regeren dee en Utgangssperr verhangen, aver liekers geev dat Protesten. Bi de Versöök de Protesten toenn to bringen sünd denn en Reeg Lüüd doodschaten worrn. Disse Vörfall dee de Spraakbewegung eerst richtig vöranbringen. In ganz Oost-Pakistan geev dat denn Protesten un tolest müss de Regeren Bengaalsch densülven Status as Urdu tokennen.
Elk Johr an’n Modersprakendag warrt ok de Linguapax-Pries utgeven.
Lattner
Lattner is de Familiennaam von
Rebhandl
Rebhandl is de Familiennaam von
Rebholz
Rebholz betekent
Rebholz is de Familiennaam von
Carl Sievers
Carl Sievers is de Naam von
* Carl Sievers (1867–1925), düütschen Politiker,
Luis Cálix
Luis Cálix is de Naam von
(136) Austria
(136) Austria is en Asteroid ut den Hööftgördel. He is an’n 18. März 1874 vun den Astronom Johann Palisa in Pula opdeckt wurrn is.
Lechința
Lechința betekent
Luis Cálix
* Luis Enrique Cálix (* 1965), Footballspeler ut Honduras,
(136) Austria
De Asteroid weer de eerste, de vun Öösterriek ut opdeckt weer. He is dorüm na den latienschen Naam vun dat Land nöömt.
Lebesgue
Lebesgue betekent
Lebesgue is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Lebègue.
Ameche
Ameche is de Familiennaam von
Ignaz Stahl
* Ignaz Stahl (1790–1862), öösterriekschen Schauspeler,
Rebillot
Rebillot is de Familiennaam von
Ignaz Schustala
Ignaz Schustala is de Naam von
* Ignaz Schustala de Öllere (1822–1891), öösterriekschen Ünnernehmer,
(137) Meliboea
(137) Meliboea is en Asteroid ut den Hööftgördel. He is an’n 21. April 1874 vun den Astronom Johann Palisa in Pula opdeckt wurrn is.
De Asteroid is na Meliboia nöömt, de in de greekschen Mythologie een vun de Okeaniden is.
Ignaz Schwarz
Ignaz Schwarz is de Naam von
* Ignaz Schwarz (1690–1763), düütschen Jurist, Theoloog un Karkenhistoriker,
Lechevalier
Lechevalier oder Le Chevalier is de Familiennaam von
Kiek ok bi: LeChevalier.
Revel (Mehrdüdig Begreep)
Revel betekent
Revel is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Revell, Ravel.
Huxhaal
Geografie
De Oort liggt op de Linnelner Geest direkt an’n Gohbeek. Knapp twee Kilometer in’n Süüdwesten von’n Oort liggt dat Naturschuulrebeed Höhnermoor.
De Naveröörd sünd Lüttjen Zähln un Brouk in’n Noorden, Bennbössel in’n Noordoosten, Egenbossel un Lüttjen Heinz in’n Oosten, Groten Heinz in’n Süüdoosten, Kohlenföör, Neenkroog, Gohbeek un Kükenmoor in’n Süden, Ramels un Specken in’n Süüdwesten, Kerklinneln in’n Westen un Lüttjen Linneln un Schmomöhlen in’n Noordwesten.
Historie
De Oort kummt 1525 as Hukishale toeerst in de Oorkunnen vör.
Huxhaal besteiht ut twee Delen. Eenmaal de ole Hoff Huxhaal an’n Gohbeek un denn de Hüüs an’e Lange Straat, de dicht bi Lüttjen Linneln un Schmomöhlen liggen doot.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Kerklinneln in’n Kanton Veern höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Kerklinneln in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.
De Oort höört von öllers bi de Gemeen Brouk mit bi, de an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Kerklinneln worrn is. Sietdem höört dat to de Oortschop Brouk.
Religion
Huxhaal is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Petrus-Kark in Kerklinneln.
För de Kathoolschen is de St.-Josef-Kark in Veern tostännig.
Verenen
Sport warrt in’n TSV Brouk bedreven un Schüttensport in’n Schüttenvereen Lüttjen Linneln, de sien Vereenshuus in Huxhaal hett.
Weertschop un Infrastruktur
För Huxhaal is de freewillige Füürwehr Zähln mit tostännig. Bet 2000 weer dat noch de Freewillige Füürwehr Brouk, de denn aver oplööst worrn is.
Verkehr
Huxhaal liggt an de Kreisstraat 22, de in’n Süüdwesten an de Landsstraat 171 ran geiht un in’n Oosten över Brouk un Bennbössel bi Lüttjen Heinz ok an de L 171. De L 171 geiht in’n Westen na Kerklinneln un Veern un in’n Noordoosten över Jeddingen na Visselhöövd. De K 22 is in’n Süden över de Barkenstraat ok mit de L 171 in Kohlenföör verbunnen. Von Kohlenföör geiht na Süden von de L 171 de Kreisstraat 13 af, de na Kükenmoor un Neernabargen föhrt.
De nächste Bahnhoff is so bi ölven Kilometer in’n Westen de Bahnhoff Veern an de Bahnlien Wunsdörp–Bremen. Disse Bahnhoff is ok inbunnen in dat Nett von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen. De Bahnhoff Bennbössel an de Bahnlien Ülzen–Langwedel (inricht 1873) weer veer Kilometer in’n Noordoosten, is aver 1987 dichtmaakt worrn.
Scholen
De Kinner ut Huxhaal sünd fröher in Kükenmoor na de Volksschool gahn. Nadem de School dichtmaakt hett, gaht se vondaag op de Lintler Geest-School in Bennbössel.
Wohlers
Wohlers is en Dörp in de Gemeen Brest, Samtgemeen Harsfeld, in’n Landkreis Stood, Neddersassen.
Bi Wohlers höört ok de Oortsdeel Lüttjen Wohlers mit bi.
Geografie
De Oort liggt op de Stoder Geest. In’n Süden von dat Dörp hett de Twiest ehren Born. Dat Water ut dat Dörp sülvs flütt aver över’n Wohlerster Beek na de Au hen af. In’n Noordwesten liggt dat Naturschuulrebeed In’n Tadel.
De Naveröörd sünd Brest in’n Noorden, Doosthoff un Bargst in’n Noordoosten, Kokerbeek in’n Oosten, Bookholt un Ohlers in’n Süüdoosten, Örsdörp in’n Süden, Winnerswohl in’n Süüdwesten un Lüttjen Wohlers, Lüttjen Reith un Reith in’n Westen.
Historie
duum|Gedenksteen in Wohlers Toeerst in de Oorkunnen kummt de Oort 971 as Waldersdi vör.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Hollenbeek in’n Kanton Harsfeld höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon un dor to de Mairie Harsfeld in’n Kanton Hornborg.
Vör 1885 weer dat Dörp in de Böörd Bargst binnen dat Amt Harsfeld. Na 1885 hett dat denn to’n Kreis Stood höört un von 1932 af an to’n hüdigen Landkreis Stood.
De Gemeen Wohlers weer von 1964 bet 1972 Deel von de Samtgemeen Bargst. 1972 is de Samtgemeen Bargst oplööst worrn un de Gemeen keem an de Samtgemeen Harsfeld.
Wohlers is an’n 1. Juli 1972 bi de Gemeenreform in Neddersassen mit de Gemeen Brest tohoopleggt worrn.
Religion
Wohlers is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Primus-Kark in Bargst.
För de Kathoolschen is de St.-Maria-Kark in Buxthu tostännig.
Weertschop un Infrastruktur
duum|Sprüttenhuus von de Füürwehr in Wohlers Wohlers hett en egene Freewillige Füürwehr, de 1935 grünnt worrn is. Vörher hett dat al von 1902 af an en Plichtfüürwehr geven.
Verkehr
Wohlers liggt an de Kreisstraat 47, de in’n Noordwesten na Reith un Bredenbeek an de K 48 ran un in’n Oosten över Kokerbeek na Hollenbeek an de Landsstraat 124 löppt.
De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 47 Zittens liggt so 20 Kilometer in’n Süüdoosten von Wohlers an de L 130. De Opfohrt 5 Hornborg op de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg) liggt 20 Kilometer in’n Noordoosten an de K 36.
Lüüd
De plattdüütsche Schrieversche Marianne Heins is in Wohlers boren. Ok de plattdüütsche Schrieversche Petra Bredehöft leevt in Wohlers.
Frank Skinner
Frank Skinner is de Naam von
* Frank Skinner (1897–1968), US-amerikaanschen Kumponist,
Matthäus-Kark (Brouk)
De Matthäus-Kark is en Kark von de Sülvstännige Evangeelsch-luthersche Kark in dat Dörp Brouk (Gemeen Kerklinneln). De Karkengemeen hett üm un bi 120 Maten. Ehren Naam hett se von’n Apostel Matthäus.
Historie
Ünner dat Inwarken von de Erweckungsbewegung von Louis Harms sünd in’t Vörjohr 1879 söss Familien ut Brouk un ümto ut de Landskark Hannover uttreden. Toeerst harrn se sik in Holbm drapen, üm Goddsdeenst to fiern. Aver de Buur Badenhoop ut Brouk hett denn in’n August 1879 beslaten, Land hertogeven, üm dor en Kapell op to boon. He sülvs hett noch in’n sülven Maand anfungen, de Kapell to boon. De Goddsdeenst weer in de Botied bi Badenhoops op de Deel. Nadem de Kapell trech weer, is se an’n 5. November 1879 von Theodor Harms inwieht worrn. To düsse Tied bestünn de Gemeen ut üm un bi 40 Maten. De Karkengemeen hett sik de Hannöversche evangeelsch-Luthersche Freekark anslaten.
(420) Bertholda
Nöömt is de Asteroid na Berthold I. vun Zähringen, Vörfohr vun dat Geslecht vun de Groothartöög vun Baden, de in’t 11. Johrhunnert de Borg Zähringen boet hett.
Matthäus-Kark (Brouk)
Historie
An’n 21. Dezember 1888 is de eerste Klock ophängt worrn in en Klockentoorn, de dor extra för boot worrn is. Vondaag hängt disse Klock in’n Karkentoorn.
(420) Bertholda
Kiek ok
List vun de Asteroiden
Matthäus-Kark (Brouk)
Historie
1885 hett Johann Hinrich Badenhoop de Karkengemeen en Hüßelhuus schenkt, dat to en Parrhuus utboot worrn is. 1926 is blangen dat ole Parrhuus en neet Parrhuus boot worrn.
Bet 1901 weer de Gemeen so wussen, dat de Kapell nich mehr utreckt hett. Nu hett de Hoffbesitter Georg Rosebrock Land geven, üm dor de hüdige Kark to boon, de an’n 16. April 1902 inwieht worrn is. De Kark is 18 Meter lang un 11 Meter breed. De Karkentoorn is 3,5 Meter lang, 4 Meter breed un 18 Meter hoog. De Kark harr dree Emporen, op de beiden Sieden un achtern. Allens tohoop harr se Platz för 400 Lüüd.
1960 is de Kark ümboot worrn. Ünner annern sünd de Emporen an de Sied rutkamen un de Süüdgevel hett en grötter Altarfinster kregen. Na disse Arbeiden hett de Kark noch 200 Plätz. Se is an’n 14. August 1960 nee inwieht worrn.
1945 is de Hannöversche evangeelsch-Luthersche Freekark Deel von de Sülvstännige Evangeelsch-luthersche Kark worrn, de sik 1972 noch wedder mit annere Verbänn to de hüdige Sülvstännige Evangeelsch-luthersche Kark tohoopslaten hett.
Örgel
De eerste Örgel hett de Kark 1917 kregen. Se harr een Manual un söss Registers. De Örgel harr keen Pedaal. 1948 is de Örgel ümboot worrn un hett en Pedaal kregen. 1976 is de Örgel noch wedder ümboot worrn un harr nu twee Manuals un negen Registers.
Leccia
Leccia betekent
Leccia is de Familiennaam von
Ignaz Schön
Ignaz Schön is de Naam von