cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lenni Lenape
Naam
De Naam Delaware stammt vun den Delaware River, de nah Sir Thomas West, 3. Baron De La Warr, den tweeten Gouverneur vun Virginia, nöömt wurr. De Engländer in Maryland hemmt o Enn‘ vun dat 17. Johrhunnert de Beteken Delaware Bay Indians un Delaware Indians bruukt, ofschons disse Naam in Pennsylvania eerst begäng wurr, as disse Indianer all weg vun Delaware fort nah Westen trucken weern. För völ Algonkin sünd de Lenape de „Grootvaders“, en Beteeknung vull vun Respekt, de vun den Gloven utgeiht, dat de Lenape de Oorsprung vun all Algonkin snacken Völker weern. Disse Övertüügen geev den Lenape de Autorität, bi Striedereen tüschen rivaliseerend Stämmen to vermiddeln.
Oorsprüngliche Stammesrebeeden
En gemeensam Överleefern tofolg deelen de meest Algonkin de Övertüügen, dat de Lenni Lenape (Unalimi, Unami, Unalachtigo und Munsee), Nanticoke (Unami: Wenètkok, Munsee: Unechtgo / Unalachtgo, beides „Volk, dat nich wiet vun den Ozean weg leevt“; faken ok as Südliche Delaware betekent), Powhatan (Eegenbeteken: Renape) un Shawnee (Shawnuwàk – „de Südlichen“) inst en eenzig Stamm weern un in dat traditschonell Rebeet vun de Lenape leeven deen. Disse Theorie wurrd sowohl dör linguistisch Markmalen as ok dör Migratschonsmuster stütt (allerdings is dat blots för de Nanticoke sekert – de Shawnee wurrn faken as fievt Stamm vun de Grupp vun de Meskwaki (Fox-Sauk)-spraakig Völker torekent).
Dat siet mehreren Johrdusenden vun den Lenni Lenape bewahnt Siedlungsrebeet Lënapehòkink („Land vun de Lenape“) hett to Anfang vun dat 17. Johrhunnert en waldriek, dör Mittelgebirge, Hügellandschapen und Stroomdäler präägt Rebeet umfaat, dat sück vun de Atlantikküst in’n Westen vun Connecticut längs den Delaware River (Lena'pe Sipu / Lënapei Sipu – „Stroom vun de Lenape“) un den mittleren un ünneren Hudson River (in Munsee un Mahican: Muhheakantuck/Muhheahkunnuk/Mohicanichtuck – „Water, dat immer flooten deiht“, in Unami: Shatemuc; beides wörtlich: „Stroom, de in beid Richten flooten deiht“) westwärts in’t Landsbinnere bit in den Nordosten vun den hüdigen Bundsstaat Delaware erstrecken dee. Todem hemm se den gesamten lateren US-Bundsstaat New Jersey, Upstate New York, dat westlich Enn’n vun Long Island, de Eilannen Staten Island un Manhattan as ok Rebeeden in’n Osten vun Pennsylvania bewahnt.
Neben dat hüdige New York City befinnen sück wiedere urbane Zentren up ehmalig Stammesrebeet: Newark, Atlantic City, Trenton, Princeton, Philadelphia un Wilmington (um blots de gröttsten un bekanntesten to nöömen).
Regionale Dialekt- un Hööftgruppen
Oostrünglich hett man veer regionale Hööftgruppen mit twee delawarische Spraaken ünnerscheed – Munsee un Unami, wobi sück dat Unami nochmals in dree regionale Dialektvarianten ünnerdeelen dee:
Wegen hör Nähe to dat Meer wurrn de Unalachtigo – af un to tosommen mit den direkt südlich vun de Lenni Lenape an de Atlantikküst leven Nanticoke – as „südliche Delaware“ betekent. De Nanticoke weern ebenfalls as Unalachtigo bekannt, so dat disse beid Gruppen faken nich to ünnerscheeden sünd. Aber de Letzteren sünd as Wenètko (Sing.) oder as Wenètkok (Plural) ünner de Unami-Snacker bekannt un ünner den Munsee-Snacker as Unalactigo bzw. Unechtgo / Unalachtgo („Volk, dat dicht bi den Ozean leevt“), wat beides jewiels hör Eegenbeteken as Nentego („Volk vun de Gezeiten, vun Ebbe un Floot“) wedderspegelt.
Gegen 1700 weern de Unalachtigo dör Verdieven as ok Kriege all in de Unami-Gruppen upgahn, later hemm sück ok de Unalimi-Snacker den Unami anslooten, so dat dat blots noch Munsee- un Unami-Snacker geev.
De engelsch Naam Delaware, mit den tonächst blots de Unami-Snacker entlang vun den mittleren Delaware River betekent wurrn, hatt eerst denn all Gruppen umfaat, as se hör östliche Heimat all verlaaten harrn. De westliche Migratschoon infolge vun de witt Besiedlung in dat 18. un 19. Johrhunnert führ de Lenni Lenape sluutend nah Kansas (Kansësink) un Oklahoma (Oklahomink). Binnerhalv vun twee Johrhunnerten mussen se nich weniger as twintieg Mal umtrecken. Up disse Wanderung geev dat immer mal weer Spaltungen un Tosommenslüsse vun Siedlungen un de regionalen, politischen un spraaklich Gruppen.
Bands vun de Lenni Lenape
Wiedere Munsee snackend Gruppen hemm östlich vun den Hudson leevt. De nipp un nau Grenzen vun dere Wahnrebeet weet man aber nich. De nördlichste Stamm weern de Wappinger, deren Land sück bit südlich vun den Roeliff Jansen Kill River utdehnen un den gröttsten Deel vun de Countys Dutchess un Putnam umfaaten dee. Ut fröh Berichten geiht hervör, dat en wiedere Grupp vun Indianern de hooch liggend Rebeeden vun den Putnam County bewahnnen deee, dat weern woll de selten nöömt Nochpeem. Südlich dorvan hemm de Kichtawank in den nördlichen Westchester County, de Sinsink böverhalv vun de Stadt Ossining, de Wiechquaeskeck in dat Rebeet vun de Öörd Tarrytown un Dobbs Ferry un de Rechgawawank in de Gegend vun dat hüüdig Yonkers, 3 km nördlich vun Manhattan leevt.
To de Stämme in dat westlich Long Island, dat heet in dat Stadtrebeet vun dat hüdige New York, hemm de Nayack, Marechkawieck un Canarsee in Brooklyn hörrt, faken all ünner de Naam Canarsee tosommenfaat, de Rockaway in dat hüdige Newton, de Massapequa an de südlichen Oyster Bay un hör nördlich Nahbers, de Matinecock. Up Long Island is dat besünners swoor, tüschen Dörpnaams un grötteren lokalen Gruppen to ünnerscheeden un de ostwärtige Strömung vun de Populatschoon in dat 17. Johrhunnert, hett dat man nich eben eenfacher maakt, de ethnischen Grenzen nip un nau to bestimmen. Dat is ok mögelk, dat de Massapequa un Matinecock överhoopt kien Munsee-Snacker weern, sonnern de linguistischen Vörfohren vun de Unquachog vun dat 18. Johrhunnert.
De Lenni Lenape tüschen de Unami-Snacker in’n Süden un Munsee-Snacker in’n Norden un Osten hemm Unalachtigo snackt, en Unami-Dialekt, de dör en Vokabular vun de Sankhikan ut dat 17. Johrhunnert bestätigt wurrd. De Unalachtigo-Snacker an’n Delaware, de Sankhikan un Atsayonk, weern ständige Gegner vun de rund um Manhattan levend Munsee-Snacker. De Unalimi (‘People Up the River’), Lenape-Gruppen in dat Rebeet vun de Delaware-Stroomgabelung, hemm Nördliches Unami (ok Unalimi nöömt) snackt, en vun de Herrnhuter Missionaren snackt, aber hüüd utstorven Dialekt. Se weern ok bekannt as The Forks Lenape.
Munsee*
* vun Nord nah Süd un vun West nah Ost
Eenig Historiker tellen dorum de Manhattan, Nochpeem, Kichtawank, Rechgawawanc, Sintsink, Wechquaesgeek un Wappinger to de Wappinger, de allgemeen to de Wappinger tellen Hammonasset, Massaco, Menunkatuck, Paugussett, Podunk, Poquonock, Quinnipiac (ok Quiripi), Sicaog un Tunxis wurrn aber faken to de Mattabesic tellt.
De Manhattan wurrn af un to ok to de Wappingern tellt, wiels de Paugussett un Mattabesic faken as eegenständige Stämme oder Stammesgruppen ansehn wurrn. De Canarsee, Massapequa, Matinecock un Rockaway wedderum wurrn af un to to de Munsee oder Westliche Metoac tellt.
Demografie
In all Gruppeerungen sünd Mischehen mit Indianern ut anner Stämmen un Witten in jüngere Tiet so faken, dat de Bevölkerungstallen nichts mehr utseggen. Dorum sünd hier blots eenige schätzt Tallen un fröheren Perioden upführt:
Kultur in dat 17. Johrhunnert
De Dörper vun de Unami un Unalachtigo weern generell nich befestigt, woll aber de Munsee-Dörper wegen hör Nähe to de kriegerische Mohawk. To Anfang vun dat 17. Johrhunnert hemm de Lenni Lenape in Dörpgemeenschapen vun weniger as hunnert Inwahner leevt. Bekannt sünd Kooperatschonen vun lokal Gruppen bi Drievjagden, bi gegensiedig Verteedigung un Verhanneln mit mit Irokesen un Europäern. Disse Tosommensluss vun gemeensam hanneln lokalen Gruppen, de jewiels mehr as duusend Angehörige tellen kunnen, hett de Entwicklung vun Stämmen fördert, ok wenn en düersam zentraal Führung fehlen dee.
Politische Organisatschoon
Bevör die Lenape hör traditschonell Wahnrebeet verlaaten deen, hemm se kien eenheitlichen Stamm as to’n Bispeel de Shawnee billd. Nahdem se um 1740 nah Ohio trucken weern, bestunn de Stammesführung ut dree Sachems, Captain nöömt. Se sünd dorbi in hör Organisatschoon dat Muster vun hör traditschonellen Clans nämelk den Schildkröten-, Wulfs- un Truthahn-Clan folgt, wobi de Schildkröten-Clan immer den Böverhööftling stellen dee.
De Sachem oder Hööftling keem in der Regel ut en besünner Lineage, as de Eerste ünner Glieken vun en Hööftlingsgeschlecht. He weer as Vermittler tätig un harr zeremonielle Upgaven. He versöch, sien Stammesliddmaaten dör Argumente to övertüügen un weer Spreker bi Verhandlungen mit Gegnern, anner Stämme oder bi Geschäften mit Europäern. In’n Verloop vun dat 17. Johrhunnert wurrn eenige Hööftlinge, as Oratamin vun den Hackensack un Tappan, as Führer vun vereenigt lokalen Gruppen bekannt. Hööftlinge hemm to’n Bispeel utdehnt Jagden leit oder dat Uprgriepen vun Mördern beupsichtigt, ofschons Mord för begäng dör dat Betallen vun Piengeld in Form vun Wampum sühnt wurr. Wichtige Entscheedungen wurrn vun en allgemeen Ratsversammlung drapen, de ut de olt un wies Mannlüüd vun dat Volk bestunn un bit to 200 Personen tellen kunn.
En Sachem hett sien Nahfolger bestimmt, allgemeen wurr disse Entscheedung aber nah sien Rückträe oder Dood nich as binnend ansehn. De Arvfolge weer matrilinear regelt, aber dat weer immer en Hööftlingswahl notwennig.
För de meesten östlichen Stämme wurrd en besünner Preesteramt beschreeven, as to’n Bispeel de Powwow in dat östliche Long Island un südliche Neeengland, aber bi de Lenni Lenape weer de Hööftling ok de religiöse Führer. Kriegshööftlinge hemm hör Positschoon dör herutragend Leistungen in’n Krieg reckt.
Levensünnerhollen
De Jagdwappen bestunnen ut Piel un Bagen, later ut Gewehren un Fallen, de för Biber mit Bibergeil ködert weern. Tietwielig wurr dat Wild in africhelt Flachen oder in Sackgassen, to’n Bispeel gegen en Stroom, dreeven. En begäng Praxis weer ok dat Rundumfüür, bi dat Jagdsellschoppen mit etwa 100 bis 200 Personen notwennig weern. Hirsche un Rehe hörrn to dat wichtigste Wild, aber ok Boren wurrn jaagd, ebenso as Wulfe, Waschboren, Marder, Wiesel, Fischotter, Truthahns un Wannerduven.
An Fischen wurrn Heren, Störe, Aale un völ anner Aarden fangen. De Fangreedschopp bestunnen ut groot, mit Steen swoor maakt Netten, lütt, tüschen Pahlen anbrocht Netten, Fischfallen, Wehren, Angelhaken as ok ut Piel un Bagen. Fische un Schalendeerten wurrn för begäng up Gestellen in de Sünn dröögt un konserveert, de Schalendeerten hett man utsonnert. Dorbi entstunnen in de Loop vun de Tiet düchtig groot Hümpels.
De wichtigste Nehrensplant weer Mais, de to je dree bit fiev Karls in Eerdwälle inbrocht wurr. Doran entlang hett man verscheeden Sorten vun Bohnen plant, de sück an de Maisstengels hoochranken kunnen. Nahdem de Mais arnt un dröögt weer, wurr he schillt, in groot Fatten ut Hanf füllt un in mattengedeckten Gruben lagert, de vun den Engländern Indianerschüüren nöömt wurrn. De fröhen engelsch Kolonisten weern up disse Gruben nich goot to spreeken, wiel hör freeloppend Veeh dor faken rinfull un sück de Been braken hett. As de Algonkin-Nahbers ok, hemm ok de Lenape Tabak un Squash anbaut. An wildwassend Früchten hemm se Beeren, Nööten, Eerdnööten, Wuddels un wild Gemüüs sammelt.
To de Nehren vun jeden Dag hörr Maisbree, faken tosommen mit Fleesch oder Fisch, beid dör Dröögen konserveert un in en Mörser to Mehl maakt. Faken wurr Bree dorto oder eenzeln kookt. Frisch Fleesch oder Fisch wurr kooks oder an Spießen röst, de dicht bi dat Füür in den Bodden staken wurrn. Maismehl wurr umwickelt un in de Asch to Broot backt. Besünners gerrn eeten wurrn Bibersteerten, Fischköpp un fett Fleesch mit Kastanien un dröögt, fien mahlen Mais, de ok as Standardratschoon vun Kriegern un Jägern mitführt wurr. Een Veertelpund Maismehl mit Water anmischt gull as utreckend Nehren för een Dag. To dat Söötmaken hett man Beeren bruukt, Ahornsucker weer nich bekannt, aber ok Maisstängel wurrn as Söötkraam kört kaut.
Rohstoffe, Warktüüg un Wappen
Kürbisschalen hemm as Warkstoff för Schödels, Teller, Schöppleepels un Waterbuddels deen. As Mörser hett man de uthölkert Enn’n vun Boomstücken bruukt, wiels de Stößel ut Holt oder Steen bestunnen. To dat Kooken hemm de Lenni Lenape Toonpött mit rund oder konisch Bodden bruukt.
Tau wurr ut Fasern vun den Indianer-Hanf, Nesselplanten un de binnere Rinde vun verscheeden Bööm dör Rullen up den Böverschenkel herstellt. Körfen un Matten wurrn ut Binsen un Maishüllen herstellt un all weeft oder fluchten Saaken weern mit anmalt fien Fichtenwuddels oder Stiekels vun dat Stiekelswien verziert. De vun den Lenape bruukt Farven bestunnen un planten oder mineralischen Rohstoffen, de man in dat Fett vun Deerten uplösen dee.
Tabakpiepen bestunnen ut Toon, Steen, Horn oder Kopper un weern faken verziert. Äxte, Hacken un de verscheeden Messten harr Snieden ut Flint. De dreeeckig Pielspitzen weern ut dat glieker Material un wurrn mit Harz oder Fischliem an den Schaft fast maakt, de mit een oder twee Feddern besett weer. Pielspitzen kunnen ok ut Knaken, Horn oder Fischteenen bestahn. Bagen, vun de eenige mehr as mannshooch weern, hett man mit fluchten Sehnen bespannt.
In’n Krieg wurrn en holten Helm dragen, an’n Arm hung en holten Kriegskeule an en Ledderriemen, un en groot rechteckig Schild ut Holt oder Elchhuut wurr mitführt, de den Körper bit to de Schuller schuulen dee. To lüttgere, sülvst maakt Saaken hemm Nadeln ut Fischgräten, Deertenknaken oder ut Nötenboomholt oder Fleiten ut Schilfröhr hörrt. Wampum-Parls, de man för Zeremonien un Dekoratschonen, as ok as Betahensmiddel för den Hannel bruuken dee, hatt man dört sat Upbreeken un Körtmahlen vun Seemussels wunnen. De root Beriek vun de Quahog-Mussel leefer de swaart Parls un de Panzer vun de röhrenförmigen Meeressneegels de witt Parls, de aber blots half so völ weert weern.
Kleedasch un Smuck
De Kleedasch vun de Lenni Lenape weer för europääsch licht un nich utreckend. Ok in’n Winter bestunn de Kleedasch ut en leddern Lendenschurz för de Mannlüüd un en wickelt, nich neiht Hemd för de Fruen. Gördel weern meestens ut Ledder oder Kruupdeertenhuut un mit Wampumparls smückt. Dat Deertenfell as Böverkleedasch hemm de Lenape bald nah den Kuntakt mit Europäern dör groot Deekens ersett, de Matchcoat oder Duffel nöömt wurrn. För begäng droog man disse Deekens oder Felle över de rechte Schuller un de Enn’n weern up de linke Sietg ünnerhalv vun de Knee hangend locker verknütt. Bi kolt Weer bestunn de Kleedasch ut verscheeden Fellen, de mit de Fellsiet nah bin nun bi höhger Temperaturen mit de Fellsiet nah buten dragen wurrn. Dat geev ok Umhänge ut bemalt Truthahnfeddern, de mit Hanf verbunnen weern. Mokassins hett man meestens ut Hirsch- oder Elkledder maakt, an de Footknökels ümslahn un mit dünn Ledderbanden to Schnören. In’n Winter hett man Ledderleggins un Schneeschoh antrucken. De Ledderkleedasch wurr faken dör Bemalen un dör Upneihn vun Wampum-Parls, Quasten un Fransen ut Stiekels vun dat Stiekelswien smückt. Ok Halsketten un mustert Stirnbänder un Schärpen ut Wampum wurrn dragen.
Hüüs
Man hett dree verscheeden Huustypen kennt: Rund Wigwams mit Kuppeldaak, Langhüüs mit bagen Daak un Langhüüs mit Daakfirst. De best Beschrieven gifft dat vun de Langhüüs, de över 20 Foot (6,10 Meter) breet un över 60 Foot lang (18,30 Meter) ween kunnen un vun 20 Personen oder 7–8 Familien bewahnt wurrn. De butere Rahmen bestunn ut jung Hickoryboomstämmen, de man paarwies tegenöver in den Bodden rammen dee, boven in Bagen tosommen bunn un mit horizontalen Stangen verbunn. Se wurrn mit Kastanienrinde bedeckt, harrn in de Midden vun dat Daak en Rookaftoog un an jeder schmal Siet en Döör.
Mugdan
Mugdan is de Familiennaam von
Lenni Lenape
Hüüs
För de Familien, de jewiels en besünner Platz todeelt wurr, gevv dat en Füür in de Midden vun den Bodden. Keetels hungen an Stangen, de längssiets in’t Huus up gavelt Pfosten anbrocht weern. Langhüüs hett man in de Wintersiedlungen upricht, de denn blots en half Johr lang bewahnt wurrn. Faken stunnen de Hüüs tosommendrängt up Hügelkuppen achter Palisaden ut Holt un Boomstämmen. De Hüüs hett man mit weeft Reetmatten utstatt, de up den Grund leggt oder an de Wannen hangt wurrn. In de Hööftlingshüüs weern de Matten mit Gesichtern un Biller bemalt, wiel se för religiöse Zeremonien vun den Stamm bruukt wurrn. Schweethütten, groot noog för dree bit veer nebennanner liggend Mannlüüd, hett man dicht bi fleetend Water upricht.
Levenszyklus
In en besünners för dissen Zweck baut, afsiets liggen Hütt keem en Kind up de Welt. Dat wurr vun de Moder mit kolt Water Wuschen un up en Weegbrett bunnen. Fruen hemm hör Weegbrett up den Rügg mit en Draaggördel um de Stirn draagen. En Kind, dat to groot för dat Weegbrett wurr, hett de Moder in en um hör Schuller bunnen Fell oder en Deck draagen. Kinner wurrn een bit twee Johr lang stillt, un de Fru versöch, in disse Tiet nich nochmal schwanger to wurrn. Sobald dat Kind dorto imstand weer, geev man hüm geschlechtsspezifische Upgaven to erledigen. Jungs wurrn to’t Fischen oder to dat Scheeten vun lütt Deerten un Vagels mit den Bagen anleit un wenn se wat öller weern, mit up de Jagd nommen. Deerns mussen in’n Huushollen un in’n Gorden helpen. To de Upgaven vun de Mannlüüd hörrn de Jagd, dat Fischen un de Hannel; in’t Öller, ween disse Arbeiten to stuur wurrn, hemm se Warktüüch un Gebruuksgegenstände ut Holt, Steen un Knaken herstellt. Fruen weer för de Gordenarbeit tostännig, aber ok för dat Kaaken un de Huusarbeit, Bearbeiten vun Fellen un Versörgen vun de lütt Kinner. Se weern ok för den Transport vun den Huushollen verantwortlich, wenn se mal weer all ümtrecken deen, wat faken noog vörkommen dee.
Víctor Morales
* Víctor Morales (1905–1938), chileenschen Footballspeler,
Lenni Lenape
Levenszyklus
Doode hett man in sitten Positschoon in en Höhlengraff bestatt. Neben eenig Warktüüch un Utensilien wurr Nehren un Wampum mit in dat Graff leggt un de Körper mit Holt oder Twiegen  bedeckt. Dat Graff hett man mit Eer upfüllt, Steens doröver leggt un en Stankett drumherüm baut. Later wurr dat Graff jedes Johr vun Truurenden besöcht, goot pleegt un vun Gras free hollen. Up dat Graff vun den Mann hett man en Pahl upricht mit en bildlich Dorstellen vun sien Fertigkeiten un Leistungen. De Verwandten vun den Dooden hemm hör Gesichter swaart farvt un de Wittfruen hemme en Johr lang truurt. Besünners vun de Fruen wurr verwacht, dat se hör Truur apenlich wiesem. Se sünd jeden Dag huulend över dat Graff vun hör Mann kraapen un hemm hör Hoor afbrennt, wenn hör Mann in’n Krieg to Dood kommen weer.
Muckle
Muckle is de Familiennaam von
Lenni Lenape
Religion
Eenige Kolonisten weern dorvan övertüügt, dat de Lenni Lenape an de Existenz vun en allmächtigen Gott glöövt hemm. En Schöpfungsgeschichte is bekannt, in de en schwangere Fru vun den Himmel fallt. Vun de Seelen vun de Dooden hett man glöövt, dat se nah Westen oder Süden in de glücklichen Jagdgründe trucken, wo se Wild mehr as noog harr nun en sörgenfree Leven hemm würrn.
Religiöse Zeremonien funnen in en weeht Groot Huus statt. Dröömen keem groot Beachtung to. Dat geev Preester, de Drööms düüden un de Tokunft vörherseggen kunnen, annern hett man dat Heelen vun Krankheiten anvertroot. De Lenape hemm an en Leven nah den Dood glöövt, aber de christliche Begreep vun Himmel un Hölle weer nich bekannt.
Naus
Naus is de Familiennaam von
Lenni Lenape
Religion
De Lenape hemm hör richtigen Naam lever nich seggt un de Gebruuk vun Ökelnaams weer wiet verbreedt. To’n Bispeel weer de Naam vun Captain Pipe, Sachem vun den Wulf-Clan in dat Johr 1775, Konieschquanoheel, dat heet Maker vun dat Daglucht. Sien Ökelnaam weer aber Hopocan, dat bedüüd Tabakspiep, dorher stammt dorum sien historsch Naam Captain Pipe.
Naus
Kiek ok bi: Nauß.
Lenni Lenape
Kriegsführung
In Kriegstieden hett man Fruen, Kinner un olt Lüüd up ein Eiland oder en Sumprebeet brocht un hett versöcht, de Angrieper in en Achterhollen to locken. De Lenni Lenape hemm mehr in Guerilla-Taktik kämpt, also blots in lütt Gruppen, bi de meest nich mehr as söben oder acht Bedeeligte bi en Gefecht to Dood keemen. De Krieger hemm hör Gesichter bemalt un hemm Kruupdeertenhuut as Koppband dragen, in de rootfarvt Truthahnfeddern stecken deen. En Voss- oder Wulfssteert wurr senkrecht up den Kopp as Fetisch fastmaakt. Wenn se in’n Krieg ünnerwegens weern, hemm se en Geheimspraak bruukt, bi de för begäng Wöör dör nee Begreepen uttuuschen deen. In’n Kamp fangen Gegner wurrn entweder as Ersatz för dood Angehörige adopteert oder tramtatert un henricht. In dissen Fall hemm se herutfordernd Doodenleder sungen, bit se storven ween. Skalps hett ma sowohl up dat Slachtfeld as ok vun dood Fangenen nommen.
Geschichte
Mündlich Överleefern vun mehreren Algonkin-Stämme nah weern de Lenni Lenape, Nanticoke, Powhatan un Shawnee inst een eenzig Stamm, en Theorie, de ok wetenschaplich beleggt wurrn kann. 1836 wurr en Book vun Constantine Rafinesque ünner den Titel The American Nations herutbrocht, in dat he de Walam Olum nöömt root Billerschrift vun de Lenni Lenape entslööteln dee, mit de se hör Geschichte för nahfolgend Generatschonen üöverleefert harrn. Dornah sünd se vun Sibirien dwars dör Nordamerika bit in hör traditschonell Wahnrebeet an de Atlantikküste trucken.
De Nedderlänner
As Giovanni da Verrazzano 1524 an de Ostküst vun Nordamerika langfohren is, kunn he an de Gesten vun de Indianer sluuten, dat se all fröher Kuntakt to Europäern harrt harrn. Bi de Lenni Lenape gifft dat mündliche Överleefern, dat se toeerst mit Spaniern un Portugiesen Hannel dreeven harrn. Sekere Informatschonen liggen aber eerst över de Reis vun Henry Hudson vör.
An‘n 3. September 1609 is Kapitän Hudson mit 18 Besattensliddmaaten up sien Schipp Half Moon in en natürlichen Haben an de Ostküst vun Nordamerika fohren. Hudson harr den Updrag vun de Nedderlannsch Ostindien-Kompanie (VOC), en gauere Route to de Märkten in Ostasien un nee Kolonien för de Nedderlannen to finnen. Hudson hett in de Sandy Hook Bay südlich vun Staten Island ankert, as he vun twee mit Kriegern besett Kanus angreepen wurr, wobi een vun sien Lüüd to Dood keem un twee annern besehrt wurrn. Dornah is he den Hudson River wieder stroomupwärts etwa bit to dat hüüdige Albany fohren un is dor up de Mahican drapen, de hüm früendlich begrööt hemm. Up de Rückfahrt hemm hüm stroomafwärts levens Indianer weer angreppen un de Nedderlänner hemm eenige vun de mit Musketen un Kanonen dood maakt. De Updraggever vun Hudson weer nich tofräe mit de spoodlos Versöök nah den körteren Seeweg, de mitbrocht Pelze hemm aber Indruck maakt. Se hemm en goot Geschäft in Utsicht stellt. In dat nächst Johr hemm sück wiedere nedderlannsch Scheep up den Weh maakt un um 1614 hett man den eersten nedderlannschaen Hannelsposten, Fort Nassau, up Castle Island ünnerhalv vun dat hüüdige Albany, upricht.
Binnerhalv vun wenig Johren harrn de Nedderlänner den Hannel mit indiaansch Partnern bit to’n Delaware un Connecticut River utwiet. 1624 hemm de eerst nedderlannsch Kolonisten an‘n Hudson River un up Burlington Island in‘n Delaware River siedelt. 1626 wurr vun de nedderlannsch West-Indischen Kompanie mit den Bau vun Fort Amsterdam up dat Eiland Manhattan anfungen, de vun den Canarsee in dat Fröhjohr vun dat glieker Johr för Waren in‘n Gegenwert vun 60 Gulden köfft wurrn weer.
De Pelzhannel
De Pelzhandel weer de drievend Kraft för de nedderlannsch Kolonisatschoon un harr grooten Infloot up de Wertschap un Materialkultur vun de Indianer. De führ bald to Spannungen un Kriegen tüschen den Stämmen, wiel se up de Jagd nah Pelzdeerten in de Jagdrebeeden vun hör Nahbers indringen deen. De Bestand an Bibern in dat Küstenrebeet weer dör de ständige Jagd bald nich mehr vörhannen, un vör Midden vun dat Johrhunnert muss man de up lang Utflüüg wiet in dat Inland söken. In’n Uttuusch för Pelze kreegen de Lenape völ Saaken vun europääsch Herstellung, de gau de meest Gebruuksgegenstände vun hör eegen Kultur verdrängen deen. So wurrn europääsche Metallkeetels un Werktüüch to’n Snieden un Steeken övernommen, as ok Huushollensgegenstände, Buddels, Kröög, Glasparls un Schellen. Besünners Musketen, Pulver, Blie un Alkohol weern bannig anseggt. Weevt Stoffe hemm dat Ledder bi de Herstellung vun Lendenschuuten, Kleedasch, Leggings un Umhängen ersett. Ok bannig anseggt weer dat vun de Europäer övernommen Kleedaschstück, dat Hemd, dat vun de Mannlüüd apen un bitt o de Knee hangend dragen wurrn. Bald fungen de Lenni Lenape mit den Anbau vun Kürbissen, Melonen un Watermelonen as ok mit de Uptucht vun Swien un Höhner an. In Verbindung mit den Pelzhannel entstunn en eenfach Spraak tüschen Lenni Lenape un Europäern, de hööftsächlich ut Unamiwöör bestunn un en düchtig eenfachen Satzbau harr.
De Kriege tüschen de Stämmen hemm den Hannel behinnert, besünners de Konflikt tüschen den Mohawk un den Mahican in dat Johr 1617, de dorto führen dee, dat dat Fort Nassau dicht maakt wurr. Nah den Krieg sünd de Mohawk to’n wichtigsten Hannelspartner vun de Nedderlänner an’n Hudson River upsteegen.
De Sweden
Tüschen 1630 un 1635 hemm de Susquehannock Lenape-Dörper in dat südöstliche Pennsylvania angreepen un hemm de Bewahner över den Delaware River nah Osten oder Süden in den hüüdigen Bundsstaat Deleware dreeven. De Verluste vun de Lenni Lenape weern hooch, un europääsch Handler hemm över afbrennt und verlaaten Dörper un völ Dooden bericht. Um de glieker Tiet geev dat ok en eerste Pocken-Epidemie in den Stroomdälern vun den Hudson un Delaware River.
De Lenni Lenape hemm meest de Hälft vun hör Bevölkerung verloren, mussen de Dörper westlich vun den Deleware upgeeven un wurrn den Susquehannock tributplichtig. 1638 hemm Sweden de blots kört levend Kolonie Neesweden an den ünneren Delaware River grünnd, hemm Land vun den Lenni Lenape köfft, de allerdings de Susquehannock tovör um Erloovnis beeden mussen. De Sweden keemn goot mit hör indiaansch Nahbers ut, weer doch de Kolonie völlig up de Gastfrüendschap vun de Lenape anwiest. De meesten Siedler keemen ut Finnland, dat dormals en sweedsch Provinz weer. As ok de Indianer hemm de Sweden en mischt Form vun de Wertschap kennt, de ut Ackerbau, Jagd un Fischfang bestunn. Lenape un hemm hör Erfohrungen uttuuscht. So hemm de Indianer vun de Sweden den Bau vun Blockhütten un dat Flechten vun Spankörven lehrt. Up de anner Siet hemm de Indianer den Sweden bibrocht, wu man mit Netten fischt un Mais anbaut. Um 1640 geev dat in dat Daal vun den Delaware River kien Biber mehr, de Sweden hemm denn hör Göder gegen Biberfelle vun de Susquehannock intuuscht.
Intüschen hemm de Nedderländer mit Sörg up de lütt sweedsch Kolonie an den Ünnerloop vun den Delawren keeken. Se weern nu bang wegen de Konkurrenz bi den Pelzhannel un hemm hör eegen Anspröök up dat vun Sweden besett Rebeet anmeld. Buterdem weer de Grünner vun de sweedsch Kolonie, Peter Minuit, en fröherer Gouverneur vun Nieuw Nederland. In de folgend Johren wuss de sweedsch Kolonie up etwa 600 Siedler an un hett sück stroomupwärts utbreedt. Eerst Gouverneur wurr an’n 1. Januar 1643 Johan Printz. In dat sülvig Johr wurr Fort Nya Elfsborg nich wiet vun dat hüüdige Salem in New Jersey grünnd. Wiedere Grünnen weern Nya Stockholm (hüüd Bridgeport) un Swedesboro. Af 1645 keem dat to Konflikten mit den Nedderlännern, de en Kolonie an‘n Delaware uprichten deen. Trotz des Protest vun den sweedschen Gouverneur hemm de Nedderlänner Fort Casimir (hüüd New Castle) in Delaware upricht. De Sweden hemm denn en Kriesgschipp nah Fort Casimir schickt un dat Fort ünner Beschööt sett. De gung den bald dat Scheetpulver ut un dat Fort kunn vun de Sweden ahn Verluste erobert wurrn.
Dormit weer dat aber noch nich to Enn’n. De nedderlannsch Gouverneur Petrus Stuyvesant hett fiev Kriegsscheep nah Neesweden schickt un hett an’n 14. September 1655 Fort Casimir torüch erobert. Dornah hett he sück gegen de Hööftstadt Tinicum wennd. Wegen de feindlich Övermacht hemm de Sweden upgeeven un Eed leist up de nedderlannsch Böverhoheit. Den Sweden wurr en lokale Autonomie togestahn, se drüffen ehr Besitt behollen un harr hör eegen Strietkräfte to dat Sülvstverteidigen. Eenige Sweden, de den Eed verwiegert harrn, wurrn nah Manhattan deporteert. Dat weer dat Enn’n vun de sweedsch Kolonie in Nordamerika.
Kriege in Nieuw Nederland
Vergleeken mit den Engländern weer de Tall vun de nedderlannsch Kolonisten in Nordamerika minn. Anfangs geev dat blots eenige nedderlannsch Händler, bit 1624 dartig nedderlannsch Familien bi dat hüüdige Albany ankeemen. Se hemm Fort Orange, en nee Hannelsposten an dat Westufer vun den Hudson upricht. 1639 wurr Willem Kieft vun de Nedderlannsch Ostindien-Kompanie to’n neen Gouverneur nöömt. Kieft harr aber wenig Ahnung för den Umgang mit de Indianern. En Reeg vun Morden un deren Vergellenaktschonen, verbunnen mit Fehlentscheeden vun Gouverneur Kieft, hemm to Anfang vun de 1640er Jahre to mehreren Konflikten führt.
In‘n Februar 1643 sünd eenige hunnert Wiechquaeskeck vör de angriepend Mahican flücht un hemm sück in Pavonia, hüüd Jersey City verstaaken. De Wiechquaeskeck harrn tovör en 80-Mann stark Straafexpeditschoon vun de Nedderlänner vernicht, un de hemm denn en Gelegenheit sehn, torüch to slahn. An’n 25. Februar 1643 hemm se dat Indianerdörp mörgens överfallen, all 120 Wiechquaeskeck ümbrocht un söllt ansluutend in Fort Neuamsterdam mit deren Köpp Football speelt hemm. De Aktschoon gung as Pavonia-Massaker in de Geschichte in un führ to’n Wappinger-Krieg (1643–1645), in den sück rund 20 Stämme ut dat hüüdige New Jersey, New York un Long Island gegen de Nedderlänner vereenigen deen. Eerst mit Ünnerstütten dör de Engländer kunnen de Indianer besiegt wurrn. Ofschons hüüd doröver blots wenig bekannt is, weer de Wappinger-Krieg en vun de blöödigsten un gruveligsten Utrottenskriege gegen de Indianer. Tosommen mit hör Verbünnten harrn de Wappinger över 1.600 Tote to beklagen.
Doröver herut geev dat eenige wieder Konflikte mit den Kolonisten, so ünner annern den Whiskey-Krieg (1642) un den Pfirsich-Krieg (1655).
In’n September 1659 hemm eenige Esopus in Deensten vun de Nedderlänner up de Felder arbeit. Ehrn Lohn hemm se in Alkohol umsett, hemm Krach maak un en Muskete affüürt. Se wurrn dornah vun nedderlannsch Siedler angreepen, ümbrocht oder in de Flucht slahn un de Eerste Esopus-Krieg (1659–1660) fung an. De Esopus hemm Farmen in dat Esopus-Daal verneelt, Fangene wurrn levend verbeennt un de flücht Siedler wurrn dree Week in dat Fort belagert, bevör Stuyvesant mit 200 Mann indraapen dee. De Esopus sünd nah Westen in de Bargen flücht, hemm aber hör Överfälle fort sett. In dat Fröhjor 1660 hett Stuyvesant en Offensive start un in’n März en befestigt Esopus-Dörp verneelt. Nah twee wiederen Gefechten in‘n April un Mai dreih sück dat Blatt togunsten vun der Nedderlänner. Jetzt weern de Esopus inverstahn, Freeden to sluuten, un an’n 15. Juli 1660 hemm se en Freedensverdrag ünnerschreeven, in den se Freeden un Levensmiddel gegen Landbesitt intuuschen dee.
In‘n Juni 1663 keem dat to’n Tweeten Esopus-Krieg (1663–1664), de Esopus hemm 24 Siedler ümbrocht un wiedere 45 Fruen un Kinner in Wiltwijk fangen nommen. Gouverneur Stuyvesant hett doruphen nedderlannsch Truppen un 46 Massapequa-Krieger vun Long Island in Marsch sett. De Esopus sünd weer in de Bargen flücht un hemm hör Överfälle up de Kolonisten fortsett. Stuyvesant hett denn den Befehl geeven, Esopus-Kinner as Geiseln to nehmen, um en Freeden to dwingen, aber de Esopus sünd noch deeper in dat Land vun de Minisink flücht. In dat nächste Fröhjohr geev Stuyvesant den Befehl, di Esopus uttorotten, un hett bi de Mohawk um Hülp söcht. Gemeensam mit den Seneca hemm se den Hööftoort vun de Minisink an’n böveren Delaware verneelt. Vun all Sieden angreepen, hemm de Esopus sluutend in’n Mai 1664 en Freedensverdrag mit den Nedderlännern ünnerschreeven.
Dat Enn’n vun Nieuw Nederland
Ahn Kriegsverkloren is an’n 29. August 1664 en britisch Expeditschonskorps mit veer Scheep ünner den Befehl vun Richard Nichols in den Haben vun Nee Amsterdam insegelt. An’n 30. August hemm de Engländer Peter Stuyvesant to de Kapitulatschoon upfordert. Stuyvesant wull de Kolonie nich ahn Kamp övergeeven, funn aber kien Rückhollen in de Bevölkerung un hett denn den Övergaavverdrag ünnerschreeven. De Kommandant vun den engelsch Flotte wur vun den Stadtraat to’n Gouverneur nöömt, un de Stadt kreeg to Ehren vun den tokünftigen König, den Duke of York, den nee Naam New York. De ehmalge Kolonie Nieuw Nederland wurr deelt, un dat entstunnen denengelsch Kolonien New York und New Jersey. Mit Utnahm vun en lütt Episood in dat Johr 1673, in de de Nedderlänner New York torücherobern deen, weer de koloniale Herrschap vun de Nedderlänner in Nordamerika dormit to Enn’n.
För de Munsee in dat Hudson-Daal änner sück wenig, de Nedderlänner bleeven, un de Engländer hemm bald en Früendschapsverdrag mit den Mohawk un Mahican ünnerschreeven. För de Unami in New Jersey weer de Wessel aber en Wennenspunkt, wiel de Engländer wietut tallrieker weern as de Nedderlänner, un de Eroberung vun New York maak nee Siedlungsrebeeden apen. Buterdem weern de Nedderlänner tominst formell dör Gesett verplicht, dat indiaansch Land to koopen, wiels de Engländer Anspröök up dat Recht vun de Eroberer nehmen. 1666 hemm Puritaner ut Connecticut de Stadt Newark grünnd un New Jersey besiedelt.
Nahdem de Lenape vun den Susquehannock nah Osten över den Delaware River dreeven wurrn weer, gungen de Unalachtigo nah un nah in de Unami up. As de Rebeeden westlich vun den Delaware in de 1660er Johren weer freegeeven wurrn, bestunnen de Lenni Lenape blots noch ut twee Afdeelen, den Unami und den Munsee.
Lenape in Pennsylvania
In den Loop vun den Krieg trucken de Esopus gemeensam mit den Minisink an den böveren Delaware River, un in disse Tiet keem dat so nah un nah to’n Tosommensluss mit den wieder westlich levend Gruppen. Tatsächlich weer an dat Enn’n vun de nedderlannsch Periood dat Verdrängen vun de Lenape all temelk stark ween. De Gruppen ut dat Land östlich vun den Hudson River trucken sück in dat Inland torüch, un westlich vun den Stroom fungen de örtlich Gruppen an, sück an afgeleegen Draappunkten to versammeln. An’n Delaware weern de Betrecken to de Sweden un later to de Engländer freedlicher as de an’n Hudson to de Nedderlänner, aber wegen den ständigen Verkoop vun Land weern ähnliche Tosommenslüsse vun de ehemals dörplich Gruppen to beobachten.
Noch in dat 18. Johrhunnert hett sück disse Trend forsett. De Minisink trucken nordwestlich to verscheeden Öörd an den nördlichen Arm vun den Susquehanna River, un völ Munsee-snackend Lenape ut dat Hudson-Daal hemm sück mit de vereenigt. In de Loop vun de Tiet änner sück de Naam för de nee Grupp vun Minisink in Munsee.
De Betrecken tüschen Lenni Lenape un Irokesen in dat 18. Johrhunnert weern völschichtig. Nah Angaven vun de Lenape harrn de Irokesen in de Midden vun dat 17. Johrhunnert de militärische Dominanz över hör kreegen, un vun de Hööftlingen vun de Südlichen Unami un Minisink weer bekannt, dat se regelmatig to de Onondaga reisen mussen, um Tribut in Form vun Wampum-Schnören aftoleefern. Trotz disse Tributbetallen bleev de Mehrtall vun de Lenape unafhängig. Dat änner sück aber nah 1740, as se dör den Walking Purchase dwungen wurrn, up irokeesch Rebeet umtosiedeln. Nu hemm de Irokesen seggt, dat de Lenni Lenape Weiber, die kein Recht hätten, Land zu besitzen oder im Krieg zu kämpfen weern. Tatsächlich hemm later irokeesch Repräsentanten immer weer de Vedrääg tüschen Lenni Lenape un Witten in’n Wind slahn.
Sammelbecken Lenni Lenape
Völ Johren lang hemm de Lenape Flüchtlinge ut anner Algonkinstämmen upnommen, so to’n Bispeel vun de Powhatan, de Virginia nah den Krieg gegen de Engländer (1644–1646) verlaaten mussen. Se hemm en Tiet lang in Maryland siedelt, bevör se wieder nördlich an de Ostsiet vun de Chesapeake Bay trucken. Ok Neeengland-Algonkin, de nah den King Philip’s War (1675–1676) flücht weern, keemen dorto un sluutend de Shawnee, deren eerst Grupp 1692 an‘n Pequa Creek bi Lancaster to hör stött is. De Irokesen, traditschonelle Feinde vun de Shawnee, harrn Vörbehollen, bit de Mahican as Förspreker vun de Shawnee uptreeden sünd. De Conoy keemen 1711, de Saponi un Tutelo 1722, de Nanticoke 1743 un mehrere Hunnert Mahican tüschen 1724 un 1742. Um disse Tiet kunn man de Munsee meest as enkeld Grupp, trennt vun de Lenape, ansehn. Ünner de Kontrolle vun de Oneida un Cayuga kunnen de meest Munsee tonächst in hör traditschonell Wohnrebeeden blieve, dat jetzt den Irokesen hörrn deen. Dat schuul dat Land vör engelsch Besiedlung, wiel de fröh Kolonisten kein Interesse dran harrn, de machtvull Irokesen heruttofordern. Kriege un Epidemien harrn allerdings de Tall vun de Munsee un Wappinger um 1700 up etwa 10 Perzent vun hör ehmalig Populatschoon tosommenfallen laaten. Wiel en groot Deel vun dat Rebeet unbewahnt weer, hemm de Irokesen 1677 den Munsee erloovt, Land an de vör kört Tiet inwannert franzöösch Hugenotten to verkoopen. De engelsche Druck in dat Hudson-Daal wurr immer grötter, un de Munsee sünd dorum westwärts in dat Wyoming-Daal in Pennsylvania trucken, wo 1740 Missionare vun de Herrnhuter Brüdergemeine hör Missionsarbeit anfungen.
Intüschen hett de südliche Unami-Grupp dat hör överlaaten Land verlaaten un truck to den Tulpehocken Valley an den böveren Schuylkill River un to’n böveren Brandywine River. Um 1709 funn man en Deel vun de Grupp in Paxtang an‘n Susquehanna River, wo se sück mit den Shawnee vermischen deen un hör Identität as Stamm verloren. Anner Shawnee hemm 1694 in dat Minisink-Rebeet an’n böveren Delaware siedelt, un de Geschichte vun de Lenni Lenape un Shawnee is sietdem eng mitnanner verbunnen.
In den 1720er Johren truck de Rest vun de südlichen Unami den Susquehanna upwärts nah Shamokin un fung an, an‘n Allegheny River to siedeln. Nah 1750 funn man de meesten vun disse Süd-Unami in dat ünnere Allegheny- un bövere Ohiodaal, wo se den Karn vun den nu as Delaware betekenten Stamm billen dee. Af jetzt weer disse Grupp in dree Phratrien organiseert (Clan-Verbände), von de jede en eegen Hööftling oder Captain harr un in en separat Dörp wahnen dee. De Gruppen oder Clans harrn de Naams Turtle, Turkey un Wolf (Schildkröte, Truthahn un Wulf). Een vun de dree Hööftlinge weer Spreker för den gesamten Stamm. In den 1760er Johren hemm sück tosätzlich Nord- un Süd-Unami vun den böveren Susquehanna mit hör westlich Verwandten vereenigt. De meest Munsee un Nord-Unami bleeven bit to dat Enn’n vun den Franzosen- un Indianerkrieg an‘n Nordarm vun den Susquehanna River, wiels annern to’n Westarm un de meesten Munsee 1765 nah Goschgosching an‘n mittleren Allegheny trucken. De Nord-Unami, de sück nich mit den Delawaren in‘n Westen vereenigen deen, wurrn en vun de Satelliten-Stämme vun de Irokesen.
Eenige Gruppen bleven tonächst in’n Osten torüch. Die Wappinger in‘n Dutchess County verloren ebenfalls hör Land, un de meesten gungen to den Mahican nah Stockbridge in Massachusetts, wo se hör Identität as Lenape verleesen deen. In New Jersey geev dat noch Lenape-Siedlungen in Crosswicks, Coaxen un an anner Öörd. 1746 wurr de Missionsstadt Cranbury grünnd. 1758 wurrn all indiaansch Besittanspröök up Land in New Jersey in de Konferenzen vun Crosswicks un Easton aftreeden, un den Lenape, de denn doch in de Kolonie blieven wullen, hett man en Reservatschoon mit Naam Brotherton an‘n Edgepillock Creek geven. De Neeengland-Indianer, de to’n Christendom övertreeden weer, trucken mit den Mahican tosommen vun Stockbridge ut nah Westen. All disse Gruppen keemen up Letzt in Wisconsin an.
Indianerkriege in dat Ohiodaal
An den Franzosen- un Indianerkrieg (1754–1763), insbesünnere an de Slacht an‘n Monongahela an‘n 9. Juli 1755, hemm völ Krieger vun de Lenni Lenape up Siet vun de Franzosen deelnommen. De Angreep vun de Shawnee un Lenape in dat Grenzland to Pennsylvania, Maryland un Virginia funnen aber nich statt, um de Franzosen to ünnerstütten, sonnern sullen alleen de Briten drapen. Um 1758 funnen mehr as 2.500 Kolonisten den Dood. To verklooren is disse Wut up de Engländer vermootlich dör slecht Erfohrungen mit den Langmessern, as de Grenzkämper (engl.:Frontiersmen) an de Siedlungsgrenze nöömt wurrn. Hööftling Shingas, jetzt Shingas de Schreckliche nöömt, hett Siedlungen an‘n Susquehanna River överfallen un hett de ünner de Irokesenherrschap levend Lenape spoodriek upfördert, sück hüm antosluuten. In Fort Pitt wurr in’n Juli 1759 en nee Freedensverdrag tüschen de Lenape in Ohio un den Briten ünnerschreeven. In dat glieker Johr full ok Fort Niagara an de Briten, un nah den Fall vun Québec in’n September weer de Franzosen- un Indianerkrieg togunsten vun de Engländer entscheeden.
As de Briten de franzöösch Forts an de Groot Seen un in dat Ohiodaal erobert harrn, hett de engelsch Befehlshebber Jeffrey Amherst de fröheren indiaansch Allieerten vun de Franzosen to eroberten Völkern verkloort. As eerste Maatnahme geev dat kien jährliche Geschenke an de Hööftlinge mehr, man hett de Priesen för engelsch Waren herupsett un de Leeferungen an Wappen, Munitschoon un Rum rünnersett. Dat geev denn Verdreet ünner de Stämme, un franzöösch Jäger un Händler hemm de Indianer Moot maakt mit andüüt franzöösch Hülp. 1762 hett en indiaansch Prophet mit Naam Neolin (de Erleuchtete) vun de Lenni Lenape en Bündnis vun all Indianer gegen de Briten ankünnigt. Ut sien Dörp an’n Ohio hett he gegen Alkohol un europääsch Hannelsgöder predigt un hett de Rückkehr to de indiaansch Kultur un to traditschonellen Werten fordert. He harr gau völ Anhänger ünner de Lenape, aber sien wichtigst Gefolgsmann weer Pontiac, de Ottawa-Hööftling in Detroit. Pontiac weer ahn Twiefel en vun de bedüüdenst Persönlichkeiten vun de nordamerikaansch Indianer. He weer klüftig noog, um de tödliche Bedrohung för de Levenswies un Kultur vun de Indianer dör de Expansion vun de britisch Kolonien nah Westen to sehn, aber ok tatkräftig noog, um den Kamp tegen deren militärisch Övermacht uptonehmen. Mit de wietgahnd Eenigung vun de notorisch zerstreeden Stämmehett he en nich to ünnerschätzen Leistung schafft un in’n Kamp wies he sück as exzellenter Führer, de ok de disziplinierten un goot utstatt britischen Truppen wussen weer.
Pontiac hett dat henkreegen, de nah hüm nöömt Upstand (1763–1766) stillkens to organiseeren un för de Briten kumplett unverwacht los to slahn. De Revolte fung in’n Mai 1763 an, un den Upsternaatschen gelung in kört Tiet, negen vun de twalf britisch Forts westlich vun de Appalachen to erobern. Blots Fort Detroit, dat Pontiac sülvst angriepen dee, wurr wohrschoot un kunn den Angreep afwehren. Nah un nah wurr Pontiac aber vun sien Allieerten verlaaten, denen de Krieg to lang düer. In‘n öommer 1764 funn en Konferenz statt, in de disse Stämme Freeden mit den Briten sluuten deen. Endgülti to Enn’n keem de Upstand dör en Feldtoog vun Colonel Henry Bouquet. Mit 1.500 Suldaten is he bit in dat hüdige Ohio vörstött un hett de noch mit Pontiac allieerten Stämme dicht bi de hüüdig Oortschap Tuscarawas dorto dwungen, den Kamp uptogeven u nto de Freegaav vun all britisch Fangenen, de deelwies noch siet den Franzosen- un Indianerkrieg fasthollen wurrn. Dormit weer de Uostand daan, ofschons Pontiac, de ahn Spood versöcht hett, vun den Stämmen in‘n Westen un Süden Ünnerstütten to kriegen, den Kamp eerst an’n 25. Juli 1766 upgeeven un sück William Johnson in Fort Oswego ünnerworfen hett. In’n April 1769 wurr Pontiac in Cahokia in Illinois vun en Indianer vun den Kaskaskia-Stamm ümbrocht, de dorför Geld vun en britischen Händler kreeg. Begraben wurr Pontiac dicht bi St. Louis in Missouri.
Kamp um Ohio
Um 1760 hemm de Südlichen Unami dat Rebeet vun den hüüdigen Bundsstaat Ohio reckt. Hier hemm se sück as Stamm festigt un wurrn en wichtige politische un militärische Kraft, endlich befreit vun de Vörherrschap vun de Irokesen.
In‘n Februar 1778 hett General Edward Hand Fort Pitt verlaaten un führ de Pennsylvania-Miliz to en Straafexpeditschoon. He funn aber kien feindlich Krieger. Stattedessen hett he twee freedlich Lenape-Dörper angreepen un hett den Bröer vun Captain Pipe, den Hööftling vun den Wulf-Clan ümbrocht. De anner Hööftlinge weern White Eyes vun den Schildkröten-Clan un Killbuck vun den Truthahn-Clan, un all dree hemm in’n September 1778 in Fort Pitt den eersten Verdrag tüschen den Vereenigten Staaten un den Indianern slooten. In dissen Verdrag hemm de USA den Lenape toseggt, kien Indianerland mehr to besiedeln, se vör de Engländer to schuulen un up Wunsch en Repräsentanten in den Kongress to schicken. As Gegenleistung wurr de Lenape amerikaansch Verbündete un hemm den Bau vun en Fort up hör Rebeet erloovt.
Völ Lenape harrn aber kien Vertruen in de Amerikaner un dat hett sück en pro-britische Partei um Captain Pipe billt. Killbuck hett sück vergeevens um Neutralität bemöht. 1779 wurr en Lenape-Delegatschon up den Weg to’n Kongress in Philadelphia ümbrocht. Bald hemm völ Lenape dat Ohiorebeet verlaaten un sünd in de vermeentlich sekeren Seneca-Dörper in New York flücht. Unglückelkerwies befunnen se sück dormit aber nipp un nau up de Marschroute vun Colonel Daniel Brodhead sien Truppen, um General John Sullivan in‘n Kampf gegen de Irokesen to ünnerstütten. Hör Dörper wurrn verneelt un se mussen sück in dat südliche Ontario torüchtrecken. As de Krieg verbö weer, sünd se in Kanada bleeven.
In dat Fröhjohr 1780 hemm de Briten en Feldtoog anfungen, um dat Ohiotal, St. Louis un New Orleans to erobern. Dordör wurr de Krieg nah Westen utwiet. In’n April hett Captain Henry Bird Detroit mit 150 Suldaten un 100 Kriegern verlaaten, um de Amerikaner in Kentucky antogriepen. As he den Ohio recken dee, weer sien Truppe up meest 500 Mann anwussen un hett för Bangigkeit un Schrecken ünner de Siedlern in Kentucky un in dat westliche Pennsylvania sörgt. De meesten Lenape harrn sück to glieker Tiet mit Captain Pipe gegen de Langmesser verbünnd. Blots Hööftling Killbuck bleev den Amerikanern tegenöver loyal. In’n Fröhjohr 1781 führ Killbuck Colonel Brodhead sien Expeditschoon vun Fort Pitt nah Coshocton. Vör den Angreep wull en Hööftling mit Brodhead över de kamplos Üvergaav vun dat Dörp verhanneln, wuur aber vun en Suldat mit den Tomahawk dood slahn. Coshocton wurr daalbrennt, Fruen un Kinner hett man nix daan, aber 15 Mann wurrn henricht.
Benda
Benda betekent