cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
.cat
Historie
De Katalanen wullen al länger ene egene Domään hebben, de utwiesen schull, dat se en egene Identität hebbt un nich blot Spanier sünd. Dorüm wullen se toeerst ene Lännerdomään för dat autonome Rebeet Katalonien binnen Spanien hebben, ünner de Domään .ct. Doch dat wull toeerst mal de Staat Spanien nich mitmaken, de wullen de territoriale Integrität vun dat Land bewohren un nix ünnerstütten, wat de Lüüd bestärken kunn, Unafhängigkeit intofordern. Ok de ICANN seed, dat se dat nich ünerstütten kunn, kunn Katalonien as autonom Rebeet doch nich as richtigen Staat gellen. De Katalanen hebbt denn de Idee ännert un wullen nu keen territoriale Domään mehr, man ene kulturelle. Dor schullen nu ok de Katalanen buten dat autonome Katalonien tohören, in Frankriek, in Italien, op de Balearen, in Valencia un överall ans op de Welt, woneem katalaansche Spraak un Kultur to finnen is. De ganze Domään-Idee vörandrieven dee Amadeu Abril, en Katalanen, de ok bi de ICANN as Direkter mitarbeiden dee. In dat Johr 2000 hett de ICANN dat eerste Maal dor to opropen, Vörslääg to maken, wat för ne’e Domääns inricht warrn schöölt. Abril harr al de katalaansche Domään in’n Sinn, doch he seet noch bi ICANN in dat Direktorium un so wull he den Vörslag nich maken. Vun wegen Befangenheit un so. Eerst 2004 hett de ICANN dor denn wedder to ne’e Domään-Vörslääg opropen. Abril weer nich mehr Direkter un hett nu den Vörslag inbröcht. De Idee is mit mischte Geföhlen opnahmen worrn. Vele weren bang, ICANN möök Pandora ehr Büss apen, wenn se ene kulturelle Domään akzepteren dee. Doch Abril siene Argumenten möken bald kloor, dat ICANN de Domään goodkennen kunn, ahn willen Natschonalismus, Separatismus un Partikularismus de Döör optomaken.
In’n September 2005 hett ICANN toseggt, dat .cat as Domään inricht warrn schall. Vun’n 13. Februar af an bet to’n 21. April 2006 kunnen Domääns vörmarkt warrn un an’n 23. April weer de Domään freeschalt un vun nu af an kunnen Domääns ahn Vörmarken registreert warrn.
Dat sünd nu (Stand Juli 2006) üm un bi 15.000 Domääns ünner .cat registreert.
’Keen .cat-Domääns registreren dröff
De Domääns sünd alleen för Lüüd, de Sieden op Katalaansch oder över katalaansche Kultur in’t Internett stellen wüllt. Dorüm dröfft de .cat-Domääns nich eenfach so registreert warrn, man de Stichten Fundació puntCAT kickt jümmer na, wat ok würklich katalaansche Saken op de Sieden opstaht. Vun wegen dat cat ok dat engelsche Woort för Katt is, harrn ok Lüüd an de Domään Intress, de Websteden över Katten hebbt. Dat is aver nich verlöövt, solang de Kattensiet nich op Katalaansch is oder sik mit de Katt in de katalaansche Kultur uteneensetten deit. Dat sülve gellt för Websteden, de mit Kataloge to doon hebbt (engelsch catalogue).
De Regeln, ’keen ene .cat-Domääns kriggt, sünd:
Joachim C. Fest
Joachim Clemens Fest (* 8. Dezember 1926 in Berlin-Karlshorst; † 11. September 2006 in Kronberg in’n Taunus) weer een düütschen Historiker, Publizist un Schriever.
De eersten Johren
Joachim Fest is mit twee Sustern un twee Bröder in Berlin upwussen. Sien Vadder weer Direktor an een Middelschool. Later hett he öber sien Vadder seggt, dat weer een Persönlichkeit, de tohopenbröch, wat anunforsik nich tohopen pass. He weer een Börgersmann vun Bildung, een Preußen, he weer kathoolsch un he stünn achter de demokraatsche Verfaten vun de Republik vun Weimar. In de Tied vun düsse Republik harr he allerhand to seggen bi dat Rieksbanner Swart-Root-Gold. Dat weer een Trupp, de just as Suldaten, man freewillig, achter de Republik stünnen. Babenhen weer de Vadder ok Liddmaat vun de Partei vun dat Zentrum. Vunwegen dat he dor mitmaken dö, möß he 1933 Bott geven. De Ämter vun de Nazis hefft dor up keken, datt he sienen Beroop nich mehr utöven dröff. Nich mal privaten Ünnerricht dröff he mehr geven. Fest vertellt in sien Erinnern, datt sien Mudder mal versöcht hett, sienen Vadder to besnacken, he schull sik doch een beten up de Nazis ehr Snacken inlaten un möglicherwies in de NSDAP intreden, dormit he wedder in den Schooldeenst upnahmen weeren konn. Man de Vadder bleev stur. He woll mit de Nazis nix to kriegen hebben. Fest hett süms seggt, dat he liekers een glücklich Kinnertiet verleeft hett.
Toeerst besöch he een Gymnasium in Berlin, man dat duur nich lang, dor kreeg he vunwegen de Politik een „consilium abeundi“ un möß de School verlaten. Een Unkel hett denn för em un siene Bröders betahlt, datt he een kathoolsch Internat in Freiborg in’n Breisgoh besöken konn. In dat Johr 1944 is he tohopen mit siene ganze Schoolklass as Flakhölper nah Friedrichshoben intagen wurrn. 1945 is he bi Remagen an’n Rhien vun de Amerikaners fungen wurrn un bleev dor twee Johr lang. Dornah möök he sien Abitur un studeer Juristeree, Historie, Soziologie, Germanistik un Historie vun de Kunst in Freiborg un in Frankfort an’n Main. Ok vun düsse Tiet hett he seggt, dat weer een glücklich Tiet, wo he allerhand rutfunnen hett, wat mit’n Verstand to kriegen harr.
RIAS Berlin un NDR
As he mit sien Doktorarbeit togange weer, schreev Fest Bidreeg för’n Rundfunk, besunners för den RIAS. As se em dor vörslöhn, he konn man richtig bi jem arbeiden, höör he up mit de Doktorarbeit. De Features, de he dor maakt harr öber Lüde, de bi de NSDAP wat güllen, de geev he later rut as een Book mit den Titel: Das Gesicht des dritten Reiches. Vunwegen düt Book hett een amerikaanschen Verlag em fraagt, ob he nich een Biographie öber Hitler schrieven wull. Fest wull dor ober bloß bigahn, wenn klaar weer, dat de Biographie vun Alan Bullock, de dormals as de beste bekeken wurr, to oolt weer un to veel Fehlers upwiesen dö.
In de 1950er Johren weer Fest för annerthalf Tieden vun Sitten (Legislaturperioden) Afoordenten vun de CDU in Berlin-Neekölln. 1961 güng he nah Hamborg. Dor woll he een Steed as Stellvertreder vun den Baas vun de Hööftafdelen (Stellvertretender Hauptabteilungsleiter) annehmen. As he in düsse Position nich so wull, as sien Partei sik dat dacht harr, hefft se em ut de CDU utslaten.
Fest bleev bit 1968 bi den NDR. Tolest folg he Eugen Kogon up as Baas vun de Hööftafdelen för Tietgeschicht. Hen un wenn modereer he ok dat Fernseh-Magazin Panorama. In düsse Tiet harr he man wenig Tiet to’n Schrieven, vunwegen sien Amt un dat, wat he dor to doon harr.
Hitler-Biographie
1968 hett Fest Urlaub bi den NDR nahmen un füng an mit de Arbeit an de Hitler-Biographie, de denn 1973 rutkamen is. Dat duur nich lang, denn weer se öbersett in allerhand Spraken. Ok international is he vunwegen düt Book allerwegens bekannt wurrn. Bt up düssen Dag (2006) hett dat Book een Uplaag vun 800.000 Stück harrt. Vunwegen datt sien Geld knapp weer un de Verlag em wat vörschaten harr, möß he Arbeiden annehmen, de dor nich so wiet vun af weeren, so, as dat Book öber Albert Speer. 1977 keem de Film Hitler- een Karrier rut un wurr to’n eersten Mal upföhrt bi de Berlinale. Dor keek jedeneen hen un de Film wurr heel ünnerscheedlich upnahmen un beordeelt.
Frankfurter Allgemeine Zeitung
Vun 1973 bit 1993 hett Fest de Frankfurter Allgemeine Zeitung mit rutgeven. He weer dormals de Baas vun dat Feuilleton. In düsse Tiet keem dat ok to den Historikerstriet, vunwegen datt Fest een Artikel vun Ernst Nolte afdrucken laten hett, wo Jürgen Habermas in de Tietschrift Die Zeit denn up antwoort hett. De Artikel vun Nolte heet Verleden, wat nich vergahn will. Em wurr vörsmeten, he nehm den Nationalsozialismus un den Holocaust up de lichte Schuller. Fest hett later Afstand nahmen vun Nolte sien Thesen, man he meen, he harr Recht harrt, as he dor öber snacken wull.
Mit den beröhmten Literaturkritikus Marcel Reich-Ranicki stünn he mal so un mal so. Fest kenn em ut sien Tiet bi den NDR un hool em 1973 an dat Feuilleton vun de FAZ. Anunforsik keemen de beiden goot mit’naner torecht, man bi den Historikerstriet hefft se sik so vertöörnt, dat se nich mehr tosamenkamen sünd, ofschoonst Reich-Ranicki later fökener mal versöcht hett, mit em to snacken.
Af un to hett fest de Kolumnen vun de FAZ bruukt, wenn he oorntlich gegen de lunken Intellektuellen angahn wull. So hett he sik 1976 mit Faßbinder anleggt, weil he den sien Stück De Müll, de Stadt un de Dood partout nich utstahn konn.
He weer anunforsik een Fründ vun de klassisch Maleree un heel nix vun de moderne Kunst nah de Tiet vun den Impressionismus. Man 2001 keem sien Book Horst Janssen rut. Dor seet he sik mit düssen wichtigen Grafiker ut de Tiet nah den Krieg ut’neen. De beiden sünd tietleefs gode Frünnen ween. In dat Book Keen ik drapen hebb stell he beropen Lüde vör, de he persöönlich drapen hett, as Hannah Arendt, Sebastian Haffner, Golo Mann un Rudolf Augstein.
De lesten Daag vun Adolf Hitler in den Führerbunker in Berlin maal he in dat Book De Ünnergang ut. Düt Book is in dat Johr 2004 as Film rutkamen. Bernd Eichinger hett dat Dreihbook schreven un den Film produzeert un Bruno Ganz hett Hitler speelt.
Ganz tolest hett he in’n Striet üm Gunther Grass sien Biecht, he harr bi de SS mitmaakt, noch vun sik hören laten. He sä: „Vun düssen Mann dö ik nich mal mehr een bruukt Auto kopen...“.
Dood
Joachim C. Fest sturv an’n 11. September 2006, just een paar Daag, ehr sien Memoiren rutkamen sünd. De dreegt den Titel Ik nich- Besinnen an een Kinnertiet un Jöögd. He leet sien Fro Ingrid, baren Ascher un twee Söhns torüch. De beiden Söhns, Alexander un Nicolaus, sünd ok Publizisten wurrn. Alexander Fest is een vun de Geschäftsföhrers vun den Rowohlt-Verlag un Nicolaus is Liddmaat vun de Chefredaktion vun de Bild-Zeitung.
Böker
Up Platt is nix vun Joachim C. Fest rutkamen.
Weblinks
'Nahropen
Fotos
Carl Mönckeberg
* Carl Mönckeberg (1807–1886), düütschen Theoloog un Historiker,
Mount Morrison (Viktorialand)
Mount Morrison is en hogen Barg in Viktorialand, Oostantarktika. He liggt twüschen Midship-Gletscher un dat Koppenn von’n Cleveland-Gletscher in de Prince Albert Mountains.
Opdeckt worrn is he von Deelnehmers von de brietsche Discovery-Expeditschoon (1901–1904), de em na John Donald Morrison (* 1873) nöömt hebbt, Offzeer op dat Reddungsschipp Morning bi düsse Forschungsreis.
Postleddtall
De Postleddtall is en Reeg von eenstellige Tallen oder Bookstaben in de Postanschrifft op Breeven, Paketen oder Päckchen, de den Tostelloort beter bestimmt. Annere geografsche Slötel sünd Telefonvörwahl, Autokennteken un Amtlich Gemeenslötel.
No Angaven von den Weltpostvereen hebbt 117 Länner bit 2003 Postleddtallen hat.
Bi de Rekenmaschienen mutt man dorob achten, dat de Postleddtall keen Tall is, obers ene Tekenreeg. Wenn man dat as Tall beneumen dee, denn ward den Null an’n Anfang -as in Düütschland un in de mehrsten Länner- verlooren. In annere Länner hebbt de Postleddtallen ook Bookstaben, as in Kanada, Grootbritannien un Noordirland, in de Nedderlannen un annere.
Titan
Titan betekent
Beerhenke
Beerhenke is de Familiennaam von
Trill
Bi Trill höört ok de lüttjeren Öörd Suurhoop un Triller Barg mit bi.
Geografie
De Naveröörd sünd Winzendörp un Klauenborg in’n Noorden, Triller Barg, Meilsen un Brumhagen in’n Noordoosten, Bookholt un Suurhoop in’n Oosten, Sprötz in’n Süüdoosten, Lohbargen in’n Süden, Kakenstörp in’n Süüdwesten un Boitschen un Dreest in’n Noordwesten.
Historie
Trill kummt 1105 as Trintla toeerst in de Oorkunnen vör.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Kakenstörp in’n Kanton Töst höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon un dor to de Mairie Töst in’n Kanton Töst.
De Oort hett vör 1859 to de Vaagdie Hullnst von dat Amt Mesborg tohöört. von 1859 bet 1885 weer dat in dat Amt Töst un von 1885 bet 1932 in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en un grötteren Kreis Horborg worrn.
De Oort hett fröher tohoop mit Kakenstörp, Dreest un Sprötz un de lüttjeren Öörd Brumhagen un Lohbargen en egen Gemeen billt. Later sünd Sprötz un Kakenstörp egenstännige Gemenen worrn. De Gemeen Trill is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Bookholt worrn. Binnen de Gemeen billt Trill nu en Oortschop mit egen Oortsraad un Oortsbörgermeester.
Inwahnertall
Oort Trill:
Gemeen Trill:
Religion
Trill is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Krüüzkark in Sprötz. Düsse Kark is eerst in dat 20. Johrhunnert boot worrn. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Andreas-Kark in Hullnst tohöört.
För de Kathoolschen is de St.-Petrus-Kark in Bookholt tostännig.
De Karkhoff Trill liggt an de Sandstraat.
Wapen
Dat Wapen von Trill wiest en veerdeelt Schild in rood un sülver un dor op en gollen Hartschild mit dree blaue Halen.
Kultur
En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht an de Triller Dörpstraat.
Verenen
De Schüttenvereen Trill un Ümgegend is 1921 grünnt worrn un de Sportvereen SV Trill-Kakenstörp 1950.
Mönckeberg
, ,
Trill
Verkehr
An Trill vörbi löppt de Bundsstraat 75, de in’n Noordoosten an Bookholt langs na Ninndörp geiht un in’n Süüdwesten över Kakenstörp un Töst na Scheeßl un Rodenborg. In Triller Barg krüüzt sik de B 75 un de B 3. De B 3 föhrt in’n Noorden över Mienenbüddel un Raad na Ilsdörp un Öbergünn un in’n Süden över Sprötz un Will op Snevern un Soltau to. Von de B 75 na Noordwesten geiht de Kreisstraat 40 na Dreest, Dierstörp un Hullnst.
De nächste Bahnhoff is so bi twee Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Sprötz an de Bahnlien Hamborg–Bremen.
Scholen
De Kinner ut Trill gaht na de Grundschool Sprötz-Trill, de twee Standöörd in Sprötz un Trill hett. Bet to dat Schooljohr 2005/2006 weren de beiden Standöörd noch egenstännige Scholen.
Lüüd
De Politikerin Nicole Bracht-Bendt leevt in Trill un is dor ok in’n Oortsraad aktiv.
Faistenoy
Faistenoy betekent
Engel (Himmel)
En Engel (lat. angelus, vun ooldgreeksch ἄγγελος ángelos „Bade“, „Afgesandten“; oversett vun hebr. מלאך mal'ach „Bade“) is en Wesen  ut en annere Welt. In de Lehr vun de groten monotheistischen Religionen sünd de Engels dör Gott maakt wurrn un staht unner sien Regeern. So warrt dat jedenfalls in’t Jodendom, in’n christlichen Gloven un in’n Islam seggt.
Johann Georg Mönckeberg
Johann Georg Mönckeberg is de Naam von
* Johann Georg Mönckeberg (1766–1842), düütschen Jurist, Bibliothekar un Politiker,
Engel (Himmel)
Wat een sik in den Gloven unner Engels un ehre Upgaven vor to stellen hett, warrt tomeist ut de olen Texte vun den Tanach, vun dat Ole un dat Nee Testament un ut den Koran her nahmen. Later treedt neven düsse Schriften ok noch allerhand Legennen, Predigten, Wunnergeschichten un allerhand Vertellsels, Dööntjes, Sagen un Märken, de sik dat Volk vertellt. Wiethen begäng sünd ok Gedanken over de Engels, as de in de Esoterik tohuse sünd.
Al siet ole Tieden stellt sik de Minschen in de Gemarken vun de vörderasiaatsche Kultur an de Siet vun den uppersten Gott oder de uppersten Gödder noch annere Geister vor. In Babylonien siene hilligen Schriften un bi den Zoroastrismus gifft dat ok so’n Aart „Middelwesen“. De staht in’e Midden twuschen Gott un de Welt. Up Biller weert Engels meist mit Flunken wiest
Mol af vun de Religionswetenschop verstaht de meisten Lüde unner „Engels“ man Baden vun den eenzigen Gott.
Persien un Zoroastrismus
In'n Zoroastrismus, wat en dannige Religion in dat Perserriek ween is, gifft dat Yazata. Dat sünd Deensten, de an de upperste Gottheit ehre Sieten staht oder Holpslüde, de vun den göttlichen Funken anröögt wurrn sünd. Malakhim sünd Baden un vertellt, wat Gott vund e Minschen will.
De Gedanken vun so'n Holpslüde un Deensten, de Gott schickt hett, is unner Umstänn in de Tied vun dat Babyloonsche Exil in de Joden ehren Gloven upnahmen wurrn.
Mesopotamien un Oold Ägypten
Biller vun Gottheiten oder gottordige Wesen mit Flunken kann een in de Mythologie vun dat ole Ägypten finnen, sunnerlich in den Kultus vun Isis un Osiris. Unner Umstänn kaamt de Biller vun Engels ok dor vun her. Ok in Mesopotamien finnt sik Flunkenwesen as Middlers twuschen Gödder un Minschen. In de Ikonographie vun de Religionen vun Mesopotamien gifft dat Gottheiten un Schutzgeister, de Flunken hefft. „Engelordige“ Biller finnt sik t.B. in de Könige ehre Paläste bi de Babyloniers un bi de Assyrers in Ninive, Nimrud oder Dur Scharrukin.
Greeksche un röömsche Antike
In de klassische Kultur vun Grekenland un vun dat Röömsche Riek sünd Engels as Middlers twuschen Minschen un Gödder unbekannt. De Gödder dükert sülms up in dat Minschenleven oder se stüert dor ehren Gödderbaden Hermes-Merkurius hen mit sien Helm, wo boven Flunken up ansitten doot. As Grekenland mit de Kultur vun den Orient tohopen kamen weer, sunnerlich mit de Kultur vun Persien, is avers dat Bild vun den Sieg siene Göddin mank de olympschen Gödder upkamen. De hett Vagelflunken harrt, un ehr Naam weer Nike. Unner den Naam Victoria hett se ok in de röömsche Kultur ehren Platz harrt un in moderne Tied is se to den Sieg sien Engel mit Siegerkranz un Palmentwieg maakt wurrn. So is dat u. a. in de Quadriga to sehn. Man liekers is de Vorstellen vun Engels in de klassische Antike nich groot unner Indruck vun de greeksch-röömsche Gödderwelt kamen. Nee, se bleev betagen up de Vorstellen vun Engels in den Orient un dor bleev dat bi, bit Europa christlich wurrn weer un in de Gemarken vun Arabien de Islam vun Sieg to Sieg trocken weer.
Engels in'n Jodendom
In'n Jodendom weert Engels, hebr. מלאך mal'ach „Baden“ meist as bövernatüürliche Wesen ankeken, de Gott in'n Himmel to Siet staht. Se sünd streng to unnerscheden vun Gott (JHWH) un staht unner sien Regeern. So warrt de Tanach utleggt un so seggt dat ok de jöödsche Traditschoon. Hen un wenn kaamt se up'e Eer un wiest utwählte Minschen, wat Gott vor hett un wat de Minschen to doon hefft. Dat Engels sik sehn laat, speelt al in de Vertellen ut de fröhe Geschicht vun dat Volk Israel en grote Rull. Mit de Tied wannelt sik de Biller vun Engels un ännert sik dat, wie Minschen sik de vorstellt. Tolest geiht de jöödsche Vorstellen ok in de annern Abrahamitschen Religionen in. Man in den jöödschen Gloven speelt de Ordnung vun de Engels keen sunnerliche Rull, as de denn later in de Angelologie in dat fröhe Christendom upstellt warrt.
Christendom
Siet ollers speelt de Engels in den christlichen Gloven en bannige Rull. Pseudo-Dionysius Areopagita befaat sik mit de Hierarchie vun de Engels. Thomas vun Aquin geiht in siene Summa Theologiae sunnerlich up Engels in. In de Röömsch-kathoolsche Karken un bi de Orthodoxen weert Engels hüdigendags noch verehrt, man bi de Evangeelschen sütt dat anners ut: De hoolt sik dor torüch oder wüllt dor gor nix vun weten. Man dat gifft doch ok in de Evangeelschen Karken den Gedenkdag vun den Erzengel Michael an'n 29. September (Michaelisdag)
Schriften buten den Bibelkanon (Henoch, Tobit)
Engels weert nich blot in dat Bibelbook, so as dat vun de christlichen un jöödschen Autoritäten tohopenstellt wurrn is, beschreven, man ok in annere Schriften buten den Bibelkanon. Dor finnt sik ok allerhand Gedanken over Engels. So warrt unner annern in dat Book Henoch vun en „Reis dör de tein Himmels“ un vun Engels, de ehre Naams, Upgaven un Egenorden vertellt. Dat Book Henoch is wohrschienlich in dat drüdde Johrhunnert vör Christus tostannkamen. De Karkenvader Hieronymus hett denn in dat 4. Johrhunnert na Christus verklaart, dat Book Henoch höör man to de apokryphen Schriften to un harr nich den Rang vun en hillige Schrift. Ok dat apokryphe Book Tobit befaat sik mit Engels un vertellt vun den Erzengel Raphael. Düt Book stammt wohrschienlich ut dat 2. Johrhunnert vör Christus.
Putziger Heisternest
Putziger Heisternest (poolsch Jastarnia ) is en Oort merrn op de Halvinsel Hel, de de Danziger Bucht vun de Oostsee trennt. Heisternest is Deel vun de Gemeen Heisternest binnen de Woiwodschop Pommern in Polen.
Historie
De Naam kummt ut das Plattdüütsche, meent also dat Nest vun de Heistern. Dat geev twee Siedlungen, de den Naam Heisternest dregen, dat Putziger Heisternest un dat Danziger Heisternest. In dat Danziger Heisternest leven Protestanten un in dat Putziger Heisternest weren se kathoolsch un snacken vör allen Kaschuubsch.
As de Iesenbahn op de Halvinsel Hel keem un Heisternest en egenen Haven kreeg, is Heisternest to en Seebad mit vele Gäst worrn.
Kultur
In Heisternest gifft dat en Fischermuseum. De neobarocke Kark is 1931 boot worrn un hett ene Kanzel in Form vun en Fischerboot. To bekieken is ok de Lüchttoorn vun Heisternest.
Chattahoochee
Chattahoochee betekent
Kommun Torsås
De Kommun Torsås is ene Gemeend in dat Lehn Kalmar in Sweden. Dat höört to de Landschop Småland un den Gerichtsbezirk Kalmar. Se hett 7.190 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 470,93 km². De Sitt vun de Verwalten is in Torsås.
Demografie
2006 weren 6,06 % vun de Inwahners buten Sweden boren.
Scholen
De Kommun hett 5 Grundscholen, de vun de Kommun bedreven warrt. De Scholen hebbt alltohoop 789 Schölers.
Geografie
In de Kommun gifft dat 330 Eilannen, de alltohoop 112 Hektar groot sünd.
Heeßel
Heeßel betekent
Kiek ok bi: Hesel.
November
De November, ok as Daakmaand bekannt, is in’n Gregoriaanschen Klenner de ölvte Maand in dat Johr. He hett 30 Daag un tellt to de Harvstmaanden.
De ollen hoochdüütschen Naams hebbt ok mit de düstere Johrestiet to doon. Karl de Grote harr in’t 8. Johrhunnert dorvör den Naam Windmaand inföhrt, aver ok Nevelung weer dorto seggt, wiel dat faken nevelig is in’n November. Man welke seggen ok Wintermaand. In de Nedderlannen geev dat ok noch den Naam Slachtemaand, wiel de Swien in’n dissen Maand tomeist slacht weern. De Naam November kummt aver ut den röömschen Klenner. Dor weer dat de neegte Maand (lat.: novem = negen). Aver 153 v. Chr. weer de Anfang vun’t Johr twee Maanden na vörn verleggt, dorüm stimmt dat mit de Tall nich mehr övereen.
In dat Karkenjohr is de November en Maand in’t Teken vun In sik Gahn un Gedenken. Dorüm hett de November en ganze Reeg vun Fierdaag, de mit Besinnen to doon hebbt: thumb|left|En [[Skulptur vun den Hilligen Martin (Höchster Slott, Frankfort an’n Main).]] De Röömsch-kathoolsche Kark denkt an’n 1. November (Allerhilligen) an jümmer Hilligen un een Dag later an all de Lüüd, de Dood bleven sünd (Allerseelen). An’n 11. November warrt de Martinsdag fiert to Ehren vun den Hilligen Martin vun Tours.
Wietere Fierdaag sünd de Volkstruerdag, de Beeddag un de Dodensünndag. De Volkstruerdag is twee Sünndaag vör den 1. Advent. Dor warrt an de Dooden ut den 1. un 2. Weltkrieg dacht. Den Sünndag dorop kummt de Doodensünndag, an den de evangelschen Kark an de Dooden denkt. De Beeddag liggt op den Middeweken dortwüschen un is ok vun de evangelsche Kark. Dor schall man sik wedder mehr de Kark un Gott towennen.
Mit den 1. Advent fangt de Adventstiet an. Denn tövt man op Wiehnachten. De 1. Advent is toglieks ok de letzte Sünndag vun’t Karkenjohr. He liggt in veer von söven Fäll ok in’n November, kann aver ok al in’n Dezember fallen.
De November fangt mit den lieken Wekendag an as de März oder as de Februar, wenn wi en Schaltjohr hebbt.
Dat Woort „November“ warrt ok noch as Beteken för den Bookstaven N bruukt, bi dat Boockstaberen na dat ICAO-Alphabet.
Faiveley
Faiveley betekent
Faivre
Faivre is de Familiennaam von
,
Gemeen Heisternest
duum|Jastarnia Heisternest (poolsch Jastarnia ) is ene Stadtgemeen merrn op de Halvinsel Hel, de de Danziger Bucht vun de Oostsee trennt. Heisternest hett 4.044 (Stand 30. Juni 2005) Inwahners op 8 km² un is Deel vun de Woiwodschop Pommern in Polen.
To de Gemeen höört de Öörd Putziger Heisternest, Danziger Heisternest un Kußfeld.
Partnerschoppen mit annere Städer
Partnerschoppen bestaht mit Elve-Porey un Baab in Düütschland un mit Waldenburg un de Stadt Wießel in Polen.
Carl Moore
Carl Moore is de Naam von
* Carl Richard Moore (1892–1955), US-amerikaanschen Zooloog,
Alphonse Gemuseus
Alphonse Gemuseus (* 8. Mai 1898 in Basel; † 28. Januar 1981 ok dor) weer en Swiezer Springrieder. He weer to sien aktiv Tiet Oberleutnant in de Armee vun de Swiez, later wurr de Jurist mit Doktertitel Direkter vun en Tichelee.
Bi de Olympisch Sömmerspelen 1924 in Paris wunn he up sien Peerd Lucette mit blots söss Fehlerpunkten de Goldmedaille in' Eenzelwettbewarf un de Sülvermedaille mit de Swiezer Mannschap. Sien Peerd Lucette harr de Swiezer Armee 1922 för 48 Pund ut Irland köfft.
Carl Moritz
Carl Moritz is de Naam von
* Carl Moritz (1863–1944), düütschen Architekt un Immobilienünnernehmer,
Carl Moritz betekent
Mairie Kerklinneln
De Mairie Kerklinneln weer in de Franzosentied (1810 bet 1813) een von de dree Mairien, in de de Kanton Veern indeelt weer. De Seet weer in Kerklinneln. Se harr 2787 Inwahners.
Historie
De Ümgegend von Kerklinneln hett vör de Franzosentied to dat Amt Veern un dat Strukturgericht Veern in dat Hartogdom Veern höört, wat in dat Kurförstendom Hannover leeg. Dat Kurförstendom Hannover weer in de Tied von de Koalitschoonskriege siet 1801 von Franzosen un Prüßen besett. To’n 1. März 1810 is dat Rebeed denn Deel von dat Königriek Westfalen worrn, wat en Satellitenstaat von Frankriek weer.
Binnen Westfalen weer de Mairie Kerklinneln een von de ölven Mairien in’n Kanton Veern von’n Distrikt Veern, Departement von de Elv- un Wersermünnen. Man al to’n 1. Januar 1811 harr dat wedder en Enn. Dat Königriek Westfalen müss dat Departement direkt an dat Franzöösche Kaiserriek afgeven. De Mairie Kerklinneln weer nu een von de dree Mairien in’n Kanton Veern, Distrikt Bremen, Departement von de Wersermünnen. De Mairie weer nu düüdlich grötter, dor sünd Öörd in tohoopfaat worrn, de vörher in Westfalen to de fiev Mairien Kerklinneln, Bennbössel, Bössel, Hogenabargen un Wittloh ut’n Kanton Veern höört harrn.
1813/1814 hebbt de Russen de Franzosen slahn un dat Rebeed befreet. Dat Kurförstendom Hannover is denn wedder herstellt worrn un de ole Stand von vör 1810 wedder dor. Mit’n Wiener Kungress is 1815 ut dat Kurförstendom dat Königriek Hannover worrn.
Öörd
Dor hebbt düsse Öörd tohöört:
Vondaag sünd düsse Öörd Deel von de Gemenen Kerklinneln un Veern.
Galland
Galland betekent
Galland is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Gallant, Galant.
Falanga
Falanga is de Familiennaam von
Carl Moser
Carl Moser is de Naam von
* Carl Moser de Öllere (1818–1882), öösterriekschen Maler,
Kiek ok bi: Karl Moser.
Jacques Faivre
Jacques Faivre is de Naam von
* Jacques Faivre (1932–2020), franzööschen Footballspeler,
Kickham
Kickham is de Familiennaam von
Foard County
Foard County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Texas. He hett 1.336 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.831 km². De Sitt vun de Verwalten is in Crowell.
Historie
De Kreis is 1891 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 1.622 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 693 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 14.799 US-Dollar. 781 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 117 Minschen maakt. 13,87 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
12,49 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 1,60 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn. Op 100 Mannslüüd kaamt na de Statistik 115,7 Froonslüüd.
Vun de Vöröllern her sünd 84,16 % vun de Minschen Witte, 3,27 % Swarte, 0,18 % stammt ut Asien un 0,62 % sünd Nakamen vun Indianers. 10,23 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,54 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 16,34 % vun de Lüüd ansehn.
Joseph Sauer
* Joseph Sauer (1803–1868), düütschen kathoolschen Geistlichen un Theoloog,
Kiek ok bi: Josef Sauer.
Kansas
duum|Laag vun Kansas binnen de USA duum|Flagg vun Kansas Kansas is en Bundsstaat vun de USA. He hett 2.735.502 Inwahners (Stand 2005) op en Rebeet vun 213.283 km². De Hööftstadt is Topeka.
Historie
Kansas weer vun’n 29. Januar 1861 af an as 34. Bundsstaat Deel vun de USA.
Politik
Kansas is opdeelt in 105 Kreise (Countys):
Karl Mylius
Karl Mylius is de Naam von
* Karl Mylius (1896–1991), düütschen Ogendokter,
Kiek ok bi: Carl Mylius.
Carl Mylius
Carl Mylius is de Naam von
* Carl Friedrich Mylius (1827–1916), düütschen Fotograaf,
Kiek ok bi: Karl Mylius.
Nespelen
Nespelen betekent
Kiek ok bi: Nespelem.
Falardeau
Falardeau is de Familiennaam von
Bahai-Andachtshuus Kampala
duum|Bahai-Andachtshuus Kampala Dat Bahai-Andachtshuus Kampala is en Gottshuus vun de Bahai-Religion in de Stadt Kampala in Uganda. Dat is dat eenzige Andachtshuus vun de Bahai in Afrika. Den Grundsteen hebbt se in’n Januar 1958 leggt. Apen maakt hett dat Huus den 13. Januar 1961 op den Kikaya-Bült. Den Plaan för dat Bowark harr Mason Remey maakt.
De eerste Bahai-Gemeend in Uganda harr sik an’n 2. August 1951 tohoopfunnen. Dat weren allens Bahai ut Grootbritannien un den Iran, de den Bahai-Glöven na Afrika bringen wullen. Hüüt leevt üm un bi 105.000 Bahai in Uganda.
Dat Andachtshuus hett negen Ecken un negen Dören un is 38 Meter hooch. 800 Lüüd hebbt in dat Huus Platz to’n Beden.
Mount Morrison (Enderbyland)
Mount Morrison is en Barg in Enderbyland, Oostantarktika. He liggt 2,45 km noordoosten von’n Mount Best in de Tula Mountains.
Karteert worrn is he mit Luftopnahmen, de Deelnehmers von en Mannschop von de Australian National Antarctic Research Expeditions in dat Johr 1956 maakt harrn. Dat Antarctic Names Committee of Australia (ANCA) hett den Barg na Murde Campbell Morrison nöömt, de Maat von de Kru von de RSS Discovery bi de British Australian and New Zealand Antarctic Research Expedition (BANZARE, 1929–1931) ünner Leid von’n austraalschen Polarforscher Douglas Mawson weer.
Bergelson
Bergelson is de Familiennaam von
Carl Nebe
Carl Nebe is de Naam von
* Carl Nebe (1858–1908), düütschen Sänger,
Kommun Tranemo
De Kommun Tranemo is ene Gemeend in dat Lehn Westgötland in Sweden. Dat höört to de Landschop Westgötland un den Gerichtsbezirk Borå. Se hett 11.764 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 744,35 km². De Sitt vun de Verwalten is in Tranemo.
Scholen
De Kommun hett 9 Grundscholen, de vun de Kommun bedreven warrt. De Scholen hebbt alltohoop 1450 Schölers.
Mount Nespelen
Mount Nespelen is en wuchtigen Barg in Viktorialand, Oostantarktika. Dat is de höögste Punkt von de Küstenbargen twüschen Mackay-Gletscher un Fry-Gletscher. He liggt an de Noordsied von’n Benson-Gletscher un 6,5 km süden von’n Mount Davidson.
De neeseelandsche Noordgrupp von de Commonwealth Trans-Antarctic Expedition (1955–1958) hett em na de USS Nespelen nöömt, en Tanker von’n US-Verband in’n McMurdo-Sund von 1956 bet 1957.
Röpke (Vörnaam)
Herkamen
Röpke kümmt woll vun de olen Naams Rupert, Ruprecht un Robert vun her. De ole germaansche Naam is (H)Ruotbert. Dor steekt de beiden Wöör hruot un beraht in. Hruot heet Pries oder Ehr un beraht heet glinsterig oder beröhmt. De Naam bedutt denn sowat as „Beröhmt un to priesen“ oder ok „De glinstert vunwegen sien Ehr“.
De plattdüütsche Naam
As dat bi de Plattdüütschen begäng weer, is vun de Naams eerst mal een korte Form vun maakt wurrn. Dat weer denn Robbe, Robbie oder ok Rubbe. As dor een Smusenaam för lüttje Gören vun maakt weern scholl, keem dor dat Anbacksel (Suffix) to'n lüttjer maken(Diminutiv) -ke achteran. Denn heet de Naam Robbeke oder ok Rubbeke. Dor is denn Röpke oder ok Röpcke vun wurrn. Dat heet so veel, as : Lütt Robert.
Plattdüütsche Tonaams
Vun düsse Vörnaam is denn ok de plattdüütsche Tonaam Röpke (ok Röpcke un Roepke) vun wurrn. De bedutt denn so wat, as : „Ut Röpke sien Familie“ oder ok „Vun Röpke sienen Hoff“. Düsse Tonaam is in Bremen un de Dörper dor umto ganz begäng.
Fundöörd
De plattdüütsche Vörnaam Röpke etc. finnt sik toeerst:
Fort Bend County
Fort Bend County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Texas. He hett 585.375 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 2.266 km². De Sitt vun de Verwalten is in Richmond.
Demografie
Vun de 354.452 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 174.803 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 24.985 US-Dollar. 180.858 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 79.181 Minschen maakt. 7,04 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
30,75 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 18,30 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 56,96 % vun de Minschen Witte, 19,85 % Swarte, 11,20 % stammt ut Asien un 0,04 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,30 % sünd Nakamen vun Indianers. 9,10 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 2,56 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 21,12 % vun de Lüüd ansehn.
Biathlon-Weltmeesterschapen 1958
De '''1. Biathlon-Weltmeesterschap''' wurr an’ 1. un 2. März 1958 in Saalfelden in Öösterriek utdragen.
Eenzel 20 km
Datum: 2. Februar 1958, 10:30 h Bi de eerst Biathlon-Weltmeesterschap gungen blots 28 Sportler it söss Natschonen an den Start.
Veer Mal mussen de Deelnehmer an den Scheetstand un jewiels fiev Schööt afgeven, de Entfernung minneseer sück dorbi van 250 up 200, 150 un 100 Meter. Blots dat letzte Scheeten wurr stahnd maakt. Pro Fehlschööt wurrn twee Minüüt up de Looptiet uprekent. <br style="clear:both;" />
Natschonen
<br style="clear:both;" /> De inoffiziellen Staffel-Medaillen wurrn mit upnommen.
Medaillengewinner
De inoffiziellen Staffel-Medaillen wurrn mit upnommen.
Mairie Intschen
De Mairie Intschen weer in de Franzosentied (1810 bet 1813) een von de veer Mairien, in de de Kanton Thänhusen indeelt weer. De Seet weer in Intschen. Se harr 2675 Inwahners.
Historie
De Ümgegend von Intschen hett vör de Franzosentied to dat Amt Heien in de Graafschop Heien un dat Amt Wessen-Thänhusen in dat Förstendom Lümborg höört, wat allens in dat Kurförstendom Hannover leeg. Dat Kurförstendom Hannover weer in de Tied von de Koalitschoonskriege siet 1801 von Franzosen un Prüßen besett. To’n 1. März 1810 is dat Rebeed denn Deel von dat Königriek Westfalen worrn, wat en Satellitenstaat von Frankriek weer.
Binnen Westfalen weer de Mairie Intschen een von de söven Mairien in’n Kanton Thänhusen von’n Distrikt Veern, Departement von de Elv- un Wersermünnen. Man al to’n 1. Januar 1811 harr dat wedder en Enn. Dat Königriek Westfalen müss dat Departement direkt an dat Franzöösche Kaiserriek afgeven. De Mairie Intschen weer nu een von de veer Mairien in’n Kanton Thänhusen, Distrikt Bremen, Departement von de Wersermünnen. De Mairie weer nu düüdlich grötter, dor sünd Öörd in tohoopfaat worrn, de vörher in Westfalen to söss Mairien höört harrn: de Mairie Intschen ut’n Kanton Thänhusen un de Mairien Hustäe, Öste, Einste, Blenner un Swarm ut’n Kanton Mattfeld. Von de Mairie Hustäe is blots de Oort Holbm mit Nee-Holbm an de Mairie Intschen kamen. Hustäe sülvs is an de Mairie Mattfeld gahn. Von de Mairie Swarm is blots de Oort Aodolshüsen an de Mairie Intschen gahn un de Rest an de Mairie Emhusen.
1813/1814 hebbt de Russen de Franzosen slahn un dat Rebeed befreet. Dat Kurförstendom Hannover is denn wedder herstellt worrn un de ole Stand von vör 1810 wedder dor. Mit’n Wiener Kungress is 1815 ut dat Kurförstendom dat Königriek Hannover worrn.
Öörd
Dor hebbt düsse Öörd tohöört:
Vondaag sünd düsse Öörd all Deel von de Gemeen Blenner.
Grevengericht Bützfleet
Geografie
In’n Oosten von dat Gericht leeg Holsteen, in’n Süüdoosten dat Grevengericht Oolland, in’n Süden de Stadt Stood un dat Amt Stood-Gothenborg, in’n Süüdwesten dat Amt Himmelpoorten un dat Gericht Oosten un in’n Noorden dat Grevengericht Freeborg. Dat Amt Wischhoben, dat ut fiev Delen bestünn, de nich direkt verbunnen weren, leeg verdeelt in un an’n Rand von dat Grevengericht.
Historie
1810 hett Frankriek ünner Napoleon dat Gericht innahmen. In disse Franzosentied hett dat toeerst bet to’n 31. Dezember 1810 to dat Departement von de Elv- un Wersermünn in dat Königriek Westfalen höört un denn to dat Departement von de Elvmünnen un direkt to Frankriek. Dat Gericht weer in disse Tied opdeelt twüschen den Kanton Stood un den Kanton Freeborg. 1813 müssen de Franzosen dat Rebeed denn opgeven un de ole Stand is wedderkamen.
1848 weer dat Gericht so 106,29 km² groot.
Bi de Verwaltungs- un Justizreform an’n 1. Oktober 1852 is dat Grevengericht oplööst un Deel von dat Amt Wischhoben worrn. Blots de Stubbenhoff op dat rechte Över von de Swing is dör en Verordnung von’n 28. September 1852 an dat Amt Jörk kamen un dat Gericht Brunshusen an dat Amt Stood.
Administraters
Vör 1746 harr dat Grevengericht jümmer en egen Greev. Nadem aver 1746 Christoph Otto von Düring as Drost in dat Amt Ahlden versett worrn is, is de Amtmann von dat Amt Wischhoben, Andreas Emmen, ok as Greev von dat Grevengericht insett worrn. De beiden Ämter sünd siet disse Tied verbunnen ween un de Greven/Amtlüüd hebbt in Wischhoben seten.
Nilgoos
De Nilgoos (Alopochen aegyptiacus) is de eenzigst Goos vun ehr Geslecht, de hüdigendags vörkamen deit. Se warrt meist to de Halfgöse torekent. An un for sik stammt se ut Afrika un leevt dor an Binnenseen un Ströme in de Subtropen.
In de lesten Johrteinte hett sik de Nilgoos in Middeleuropa utbreet. Dor is se vun de Nedderlannen ut den Rhien langs kamen. Se leevt midderwielen ok in Stadtparks, an Badesseen un annere Stäen, wo faken Minschen langs kaamt.
Naam
De Naam „Nilgoos“ kummt vun den Stroom Nil in Ägypten her. Dor wiest ok de wetenschoppliche Naam for de Aart, „aegyptiacus“, up hen. De Naam for dat Geslecht kummt ut de ooldgreeksche Spraak: „Alopochen“ heet „Vossgoos“. Düsse Naam warrt in de öllere Literatur towielen ok for de Bargaante bruukt, vunwegen, datt se hen un wenn in Vosskuhlen bröden deit. For de Nilgoos passt düsse Naam an un for sik nich, vunwegen, datt se nich unner de Eer brott, man ehrder up Böme. Unner Umstänn betreckt sik düsse Naam avers ok up de Goos ehre Farv. De rootbrunen Feddern up’n Ruggen slaht in’e Farv na dat Fell vun’n Rootvoss.
Wie de utwussen Vagel utsütt
De Nilgoos hett man hoge Been un dunkere Placken um de Ogen rüm. Ganner un Goos verscheelt sik nich groot, man de Ganner is en beten grötter. Ehre „bunte“ Farv billt de adulten Deerter na veer bit fiev Maande ut. Denn hefft sik de Placken um de Ogen un up de Bost vull entwickelt. Neven de normole Farv kann de Goos ok en beten wat grieser utfallen. De Farv vun den Snavel kann vun blassroot bit deeproot gahn. Vagels, de ut Gefangenschaft utbüxt sünd, hefft meist bannig rode Snavels.
Ruden
Dat Ruden bi de adulten Vagels fangt an, wenn de Eier leggt wurrn sünd. Toeerst weert de lüttjen Fedder uttuuscht, achterna weert de groten Feddern an de Flunken afsmeten un de Stüerfeddern wesselt. De Jungen ruut, wenn se bi dree Maande oold sünd. Dor warrt toeerst de brune Ogenplacken dörruut un wenn de Vagels bi fiev Maande oold sünd, kummt de Bostplacken an’e Reege.
Wo se vun Natuur ut tohuse sünd
Toeerst weer de Nilgoos in ganz Afrika tohuse, man bloß nich, wo dat extrem dröge is. In histoorsche Tied hett se ok up’n Balkan leevt, man dor is se hüdigendags utrott‘. In dat 19. Johrhunnert weer se noch faken in Ungarn un Bulgarien to sehn. Wohrschienlich hett se dor ok brott, man genau weet wi dat nich. In Afrika leevt se meist in de Sümpe vun de Savannen un an de groten Ströme in Oostafrika. Ok in Süüdafrika hett se sik utbreet, sunnerlich vunwegen de groten Waterbeckens, de dor künstlich anleggt wurrn sünd. In Westafrika is de Goos roor un up’n Nilstroom is se ok nich mehr faken to sehn. In Afrika leevt se vun de Waters in dat Siedland bit hen to Waters in en Hööchde vun bi 4.000 m.
Ville Räikkönen
Ville Räikkönen (* 14. Februar 1972 in Tuusula) is en ehmalger finnisch Biathlet.
Nilgoos
Wo se sik later utbreet hefft
Vun dat 18. Johrhunnert af an warrt de Nilgoos in Europa to’n Pläseer holen. In Grootbritannien hett dat al an’t Enne vun’t 18. Johrhunnert free Populatschonen vun Nilgöse geven, de dor ok bröden döen. Bit an dat Enne vun’t 19. Johrhunnert hefft sik düsse Göse vermehrt up bit hen to veer-, fiefhunnert Stück. Bit in de 1970er Johre is dat dorbi bleven. Vun dor af an hefft sik de Nilgöse unbannig slank utbreet vun de Nedderlannen her. Dor geev dat en Populatschoon vun Vagels, de utsett oder utknepen weern. Se hefft sik over den Rhienstroom un siene Nevensarms utbreet un sünd midderwielen in’n Süden an de Grenz vun de Swiez ankamen un in’n Osten over den Donaustroom weg bit na Öösterriek hen. In Düütschland bröödt se in all Bundslänner, bloß in Berlin bitherto noch nich. In‘t Johr 2011/12 sünd bi de Jagd 90% mehr Vagels afschaten wurrn, as in den Döörsnitt vun de fiev Johre vördem. Dat weern bi meist 11.000 Stück.
Mairie Morsen
De Mairie Morsen weer in de Franzosentied (1810 bet 1813) een von de veer Mairien, in de de Kanton Thänhusen indeelt weer. De Seet weer in Morsen. Se harr 2500 Inwahners.
Nilgoos
Freten un Bestand
Sunnerlich freet de Nilgöse allerhand Aarden Gras, man regelmatig sünd se ok in Koornfeller to finnen. Parkvagels freet ok Broot, just so, as Graue Aanten. Ok in harte Winters, as 1995/6 un 1996/7 is de Bestand an Nilgöse nich ringer wurrn. Vunwegen, datt se veel Lüttje kriegt, is an to nehmen, datt de Nilgöse sik ok fudderhen utbreden doot un eens Dags allerwegens in Düütschland sien Siedland bröden doot. Se breet sik sunnerlich vundeswegen so slank ut, datt se sik goot anpassen könnt, veel Junge kriegt un gegen annere Deerter over aggressiv tokehr gaht. Sunnerlich in de Städer könnt de Nilgöse ok as Plaag ankeken weern. Wat de Nilgöse for de Populatschonen vun Vagels bedüden doot, de an sik in Düütschland tohuse sünd, mutt eerst noch tokeken weern. In de USA gifft dat Nilgöse midderwielen in Florida un Arkansas. Ok in Israel un an’n süüdlichen Wall vund en Golf vun Persien hefft se sik ansiedelt.
Mairie Morsen
Historie
De Ümgegend von Morsen hett vör de Franzosentied deelwies to dat Amt Wessen-Thänhusen in dat Förstendom Lümborg höört, wat in dat Kurförstendom Hannover leeg, un deelwies to dat Amt Thänhusen in dat Förstendom Bruunswiek-Wulfenbüttel. Dat Kurförstendom Hannover weer in de Tied von de Koalitschoonskriege siet 1801 von Franzosen un Prüßen besett. Dat Förstendom Bruunswiek-Wulfenbüttel weer siet 1807 Deel von dat Königriek Westfalen, wat en Satellitenstaat von Frankriek weer. Dorbi sünd de Öörd von dat Amt Thänhusen Deel von’n Kanton Thänhusen in’n Distrikt Rinteln worrn. To’n 1. März 1810 is ok dat hannöversche Rebeed Deel von dat Königriek Westfalen worrn.
Nilgoos
Wie se sik upföhren doot
In de Brödeltied kiekt de Nilgöse bannig up ehr Territorium. Se laat keen annern Aantenvagels (Anatidae) in ehr Revier. Wat de Stäen angeiht, wo se ehre Nester boen doot, sünd de Nilgöse bannig flexibel. Nester weert in’t Reit boot, man hen un wenn ok mank Felsensteene. Se bruukt ok Boomhöhlen un in Afrika bröödt se woll ok mol up de groten Nester vun de Schaddenvagels. Hen un wenn bröödt se 20 m over de Eer. In Europa gaht se ok in Nester vun Griepvagels oder Kreihen.
Mairie Morsen
Historie
De Mairie Morsen is aver eerst billt worrn, as de hannöverschen Rebeden ok an Westfalen fullen sünd. Binnen Westfalen weer de Mairie Morsen een von de söven Mairien in’n Kanton Thänhusen von’n Distrikt Veern, Departement von de Elv- un Wersermünnen. Man al to’n 1. Januar 1811 harr dat wedder en Enn. Dat Königriek Westfalen müss dat Departement direkt an dat Franzöösche Kaiserriek afgeven. De Mairie Morsen weer nu een von de veer Mairien in’n Kanton Thänhusen, Distrikt Bremen, Departement von de Wersermünnen. De Mairie weer nu düüdlich grötter, dor sünd Öörd in tohoopfaat worrn, de vörher in Westfalen to de dree Mairien Morsen, Holtdörp un Wulmsdörp ut’n Kanton Thänhusen höört harrn.
Ville Räikkönen
Karriere
Räikkönen hett 1993 eerstmals an Biathlon-Weltmeesterschapen deelnommen. Af de Saison 1994/1995 weer he regelmatig in' Biathlon-Weltcup dorbi. Hier hett he bit to de Saison 1997/1998 insgesamt negen Mal en Rang ünner de Top 10 schafft. Sien best Ergevnis weer dorbi 1997 Platz 4 in Pokljuka.
Nilgoos
Wie se sik upföhren doot
Dat Nest warrt utpolstert mit Dunen. Wenn de eerste Slag Eier upgeven oder tweimaakt warrt, leegt de Göse normolerwiese noch mol Eier. De Eier sünd witt mit’n swacken Glimmer. Dat Bröden duert 30 Dage. De Küken weegt bi 54 Gramm, wenn se ut’n Ei krapen sünd. Ganner un Goos befaat sik mit de Gössel. De Ollern bringt se na Siedwaterzonen un up Wischen mit Gras, de nich wiet af sünd. Dor treckt se jem groot. Mit bi negen bit tein Weken sünd de Jungvagels groot un könnt flegen.
Ville Räikkönen
Karriere
Sien up letzt besten Wettkamp hett Räikkönen bi de Olympisch Winterspelen in Nagano afleefert, wo he in dat Sprintrennen bi dat Scheeten ahn Fehler bleev un an Enn' de Bronzemedaille achter Ole Einar Bjørndalen un Frode Andresen wunn. 1999 wunn Räikkönen in Ruhpolding sien eenzig Weltcuprennen. Dornah harr he aber kien Spood mehr un hett blots noch eenmal en Top-10-Rang bi en Weltcuprennen. Nah de Saison 2001/2002 un en wiedere Deelnahm bi Olympisch Winterspelen hett Räikkönen sien Loopbahn aflsooten.
Räikkönens best Resultat in' Gesamtweltcup weer Platz 22, de he 1995 un 1998 schafft hett.
Mairie Morsen
Historie
1813/1814 hebbt de Russen de Franzosen slahn un dat Rebeed befreet. Dat Kurförstendom Hannover is denn wedder herstellt worrn un de ole Stand von vör 1810 wedder dor. Mit’n Wiener Kungress is 1815 ut dat Kurförstendom dat Königriek Hannover worrn.
Öörd
Dor hebbt düsse Öörd tohöört:
Vondaag sünd düsse Öörd all Deel von de Gemeen Thänhusen.
Nilgoos
Literatur
Nilgoos as Neozoon
Giorgio Parisi
Giorgio Parisi (* 4. August 1948 in Rom) is en italieensch Physiker un Hoochschoollehrer. 2021 wurr Parisi de Nobelpries för Physik gemeensam mit Klaus Hasselmann un Syukuro Manabe tospraaken för sie Befaaten mit de statistischen Mechanik vun komplex Systeme.
Leven un Wark
Vater un Grootvader vun Parisi weer Bauarbeiter un hemm hüm Moot maakt, Ingenieur to wurrn. He hett sück aber mehr för de „komplizeerten Abstraktschonen“ un de Herutforderungen vun de Wetenschap interessert. Parisi hett 1970 sien Physikstudium an de Universität La Sapienza in Rom afslooten. Nah den Bachelor hett he een Johr in den Beriek vun de Hoochenergiephysik bi sien Betrüer Nicola Cabibbo arbeit, den Parisi as „brillanten Theoretiker“ betekent hett. Ansluutend hett he bit 1981 as Forscher an dat Laboratori Nazionali di Frascati arbeit, dat he för Forschungsupenhollen an de Columbia University (1973–1974), dat Institut des hautes études scientifiques (1976–1977) un de École normale supérieure (1977–1978) verlaaten dee. 1981 bit 1992 weer he Perfesser för theoretische Physik an de Universität Tor Vergata. Siet 1992 is he Perfesser för Quantenphysik an de La Sapienza.