cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Obbens
Historie
In’n Eersten Weltkrieg sünd 48 Soldaten ut Obbens fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 63.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Obbens in’n Kanton Harsfeld höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon un dor to de Mairie Harsfeld in’n Kanton Hornborg.
Ven
thumb|Hoben van Bäckviken up Ven Ven (däänsch Hven) is en Eiland, dat to Sweden höört un in Öresund tüschen Sjælland und Schonen noordwestlich von Landskrona liggt. Se hört to dat Lehn Schonen.
Obbens
Verwaltungsgeschicht
Vör 1852 hett dat Dörp to dat Gericht Delm höört un weer denn von 1852 bet 1859 in dat Amt Hornborg. Denn is dat Deel von dat Amt Harsfeld worrn. Na 1885 hett dat denn to’n Kreis Stood höört un von 1932 af an to’n hüdigen Landkreis Stood.
Ven
De Eiland besteiht ut een etwa 40 Meter hooch Plateau (höchste Punkt 45 Meter över de Meeresspeegel), dat nah dat Meer hen meest liek affallt.
Ven is 7,6 km² groot un hett ruch weg 350 Inwahners. Up de Eiland sünd paar Hotels, een Jöögdharbarg (Vandrarhem) un een lütten Campingplatz. Man kann mit een Fährschipp van un nah Landskrona (Sweden) kommen un in de Sömmermonten ok nah Kopenhagen (Däänmark). In jede Saison kommt ruch weg 10.000 Touristen. Dorüm hebbt se dor ok 8.000 Röd, de man utlehnen kann.
Ven is bekannt wurrn dör de Experimente und Forskeree van Tycho Brahe, de 1576 mit de Eiland belehnt wurr. Brahe hett hier Slott Uranienborg un de Steernwacht Stjerneborg upbaut. De Resten dorvan sünd Anfang van dat 20. Johrhundert utgroben wurrn.
Chaplin
Chaplin betekent ok
Kiek ok bi: Caplin.
Obbens
Verwaltungsgeschicht
De Gemeen hett vör 1972 to de ole Samtgemeen Obbens höört. De is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen oplööst worrn un Obbens is sietdem Deel von de ne’e un gröttere Samtgemeen Obbens.
Religion
Obbens is evangeelsch-luthersch präägt un billt en egen Kaspel.
Wapen
Dat Wapen wiest in root en sülvern Arm mit Panzer, de von rechts na links wiest un en sülvern Sweert mit gollen Greep höllt.
Deern vun Windeby
De Deern vun Windeby is ene Moorliek, de 1952 bi’t Törfsteken in’t Domslandmoor bi Windeby in Sleswig-Holsteen opfunnen worrn is. Dör de Radiokarbonmethood warrt de Liek op de Tiet vun 41 bet 118 n. Chr. taxeert.
Obbens
Wapen
Dat Wapen kummt von dat Segel von dat ole Gericht op’n Delm. Dat Dörp hett dat Wapen dör Erlass von dat Neddersassische Binnenministerium an’n 18. Februar 1952 kregen. 1972 is dat Wapen ok op de Gemeen Obbens övergahn.
Deern vun Windeby
Wegen den fienen Körperbo hebbt se de Moorliek Deern vun Windeby nöömt. Eerst later hett Heather Gill-Robinson dör ene Arvgood-Analyys rutkregen, dat de Deern en jungen Keerl vun üm un bi 16 Johren weer. Op Röntgenopnahmen weren Harris-Lienen to sehn, de dor op henwiest, dat de Jung faken nich noog to eten kregen harr. Todem harr he en swore Infekschoon an’n Keev. De Liek hett dat Hoor rechts op’n Kopp veer Zentimeter lang, links aver kahl scheert. Se dreeg en Band üm’n Kopp, dat toeerst för ene Ogenbinn holen worrn is, hüüt aver ehrder as afrutscht Koppband ansehn warrt. Dat keem toeerst de Idee op, dat de Deern för untro wesen de Doodsstraaf kregen harr un dat se ehr denn in Unehr in’t Moor smeten hebbt. Een Indiz schull ok de Hand wesen, bi de de Dumen twischen Wies- un Middelfinger steken dee. Dat schull en Gest wesen, de för Unehr stünn. Doch denn keem rut, dat de Dumen eerst bi’n Transport 1952 twischen de Fingers steken worrn is. Un mit de Arvgood-Analyys keem rut, dat disse Idee woll gänzlichen Tüdelkraam is.
Obbens
Kultur un wat to bekieken is
En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in Obbens bi de Kark.
Deern vun Windeby
Hüüt liggt de Moorliek in dat Sleswig-Holsteensche Landsmuseum op Slott Gottorp.
Obbens
Bowark
De Winkelbarg is de gröötste Graffknüll in'n Landkreis Stood. Bekannt sünd de Hünengräver in Grundolendörp.
Sport
In den TSV Obbens von 1903 warrt vele Sportoorden anbaden von Basketball bet Turnen. De gröttste Afdelen is Football. De Schüttenvereen Obbens is 1907 grünnt worrn.
Weertschop un Infrastruktur
Obbens gellt na dat Regionale Ruumordnungsprogramm as Grundzentrum för de Öörd in de Ümgegend.
Dat gröttste Ünnernehmen in’n Oort is Eisbär Eis.
De Kreisspoorkass Stood hett in Obbens in de Buxthuer Straat 14 en Filiaal.
Cravens Township
Cravens Township betekent
Obbens
Weertschop un Infrastruktur
Obbens hett en egene freewillige Füürwehr, de 1895 grünnt worrn is.
Verkehr
Obbens is no Oosten öber de Landstroot 127 mit Buxthu un mit de Bundsstraat 73 verbunnen. Da Landstroot 130 geiht in’n Süüden na Beekdörp un in’n Noorden öber Grundolendörp no Nottensdörp. Twüschen de L 127 un de L 130 is 2007/2008 en Ümgehungsstraat boot worrn, dat de Autos nich mehr all dör de Oortsmidd von Obbens dör mööt.
De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 6 Jörk liggt so negen Kilometer in’n Noorden von Obbens an de K 26.
Scholen
In Obbens gifft dat de Grundschool Obbens, de Oberschool Obbens un de Fre’e Waldorfschool Obbens.
Dat gifft ok twee Kitas un en Speelkreis.
Samtgemeen Obbens
De Samtgemeen Obbens is en Rebeetsverband in’n süüd-oostlichen Deel vun den Landkreis Stood. Se hett.
Samtgemeindegliederung
De Samtgemeen besteiht ut de dree Gemenen Obbens, Beekdörp, un Sounsiek.
Historie
De Samtgemeen Obbens hett 1997 as eerste Samtgemeen in’n Landkreis Stood den hööftamtliche Samtgemeenbörgermeester wählt.
Börgermeesters
Dat Amt von’n Samtgemeenbörgermeester weer bet to dat Enn von de Tweegleisigkeit 1997 ehrenamtlich. Siet 1997 is de Börgermeester in’t Hauptamt för de Verwaltung von de Samtgemeen tostännig.
Samtgemeendirekters
Dat Amt von’n Samtgemeendirekter is 1997 mit dat Enn von de Tweegleisigkeit in dat Amt von’n hauptamtlichen Samtgemeenbörgermeester opgahn.
Scholen
Ans gifft dat in Obbens noch de Fre’e Waldorfschool Obbens na de Waldorfpädagogik, bi de en Vereen de Dreger is.
Ver- un Entsorgung
För dat Afwater is de Stadtentwässerung Buxthu tostännig.
Obbens
Ver- un Entsorgung
För dat Afwater is de Stadtentwässerung Buxthu tostännig.
Sainte-Marthe
Sainte-Marthe betekent
Ahrensdörp
Ahrensdörp is en Dörp in de Gemeen Vollerso (Samtgemeen Hambargen) in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.
Geografie
De Oort liggt in dat Düvelsmoor. Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Giehler Beek af.
De Naveröörd sünd Giehl in’n Noorden, Nee-Kuhs, Kuhs, Nee-Kuhstermoor un Kuhstermoor in’n Noordoosten, Giehlermoor in’n Oosten, Wallhöbenermoor un Friedensheim in’n Süden, Wallhöben in’n Süüdwesten, Vollerso in’n Westen un Giehlermöhlen un Kuhs-Siedlung in’n Noordwesten.
Historie
Ahrensdörp is in dat 19. Johrhunnert as Moorkolonie in dat Düvelsmoor grünnt worrn, as de Buur Ahrens en Deel von sien Land in dat Moor an Kolonisten afgeven hett.
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1859 to dat Amt Bremervöör tohöört. An’n 22. Juni 1859 is de Oort dör en Verordnung in dat Amt Oosterholt wesselt, dat 1885 to’n Kreis Oosterholt worrn is. 1932 is de Kreis Oosterholt mit’n Kreis Blomendal to’n hüdigen Kreis Oosterholt tohoopgahn.
De Oort weer fröher en egenstännige Gemeen, de an’n 1. April 1937 mit en Reeg annere Öörd to de Gemeen Vollerso tohoopleggt worrn is.
Religion
Ahrensdörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Erlöser-Kark in Kuhs.
För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek tostännig.
Kultur
En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht an de Straat twüschen Ahrensdörp un Giehlermoor.
Weertschop un Infrastruktur
För Ahrensdörp is de freewillige Füürwehr Vollerso mit tostännig.
Verkehr
Dör Ahrensdörp löppt de Kreisstraat 35, de in’n Oosten na Giehlermoor geiht un in’n Westen na Vollerso an de Bundsstraat 74. De B 74 wedder föhrt in’n Noordoosten över Kuhs un an Gnarrenborg langs na Bremervöör un in’n Süüdwesten över Hambargen, Oosterholt-Scharmbeek un Hu’e na Bremen-Noord.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben), de mit ehre verscheden Opfohrten so üm un bi 28 Kilometer von Ahrensdörp af is.
Ferdinand Reisinger
Ferdinand Reisinger is de Naam von
* Ferdinand Reisinger (1928–1998), öösterriekschen Politiker,
Lindelöf
Lindelöf is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Lindelof.
Hoepner
Hoepner oder Höpner is en düütschen Familiennaam.
Varianten
Varianten ut’n nedderdüütschen Spraakruum sünd Höppner, Hoeppener un Hoppener.
Ut’n hoochdüütschen Spraakruum sünd de Formen Höpfner, Hoepffner, Hopfner un Hopfer.
Hughes Township
Hughes Township betekent
Mount Avers
Mount Avers is en hogen Barg in de Ford Ranges in Marie-Byrd-Land, Westantarktika, de üm un bi dree Kilometer noorden von’n Mount Ferranto in de Fosdick Mountains liggt.
Opdeckt worrn is he bi de eerste Antarktisexpeditschoon (1928–1930) ünner Leid von’n US-amerikaanschen Polarforscher Richard Evelyn Byrd. Nöömt is de Barg na Henry G. Avers (1886–1947), de Chef-Mathematiker von’n National Geodetic Survey un Maat von dat Komitee von de National Geographic Society weer, dat Byrd sien Flöög över Noord- (1926) un Süüdpool (1929) bestätigt hett.
Franz Reisinger
Franz Reisinger is de Naam von
* Franz Reisinger (1787–1855), düütschen Chirurg,
Prosper Township
Prosper Township betekent
(834) Burnhamia
(834) Burnhamia is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 20. September 1916 vun den düütschen Astronom Max Wolf in Heidelbarg opdeckt worrn is.
De Asteroid hett sien Naam vun den US-amerikaanschen Astronom Sherburne Wesley Burnham, de sünners op dat Rebeet vun de Dubbelsteerns arbeit hett.
Kiek ok
List vun de Asteroiden
Sher
Sher is de Familiennaam von
Longueville
Longueville betekent
Parlamentswahl in Belize 2015
[[Bild:2015 Belize House of Representatives chart.svg|duum|Seten in dat Repräsentantenhuus
De Oppositschoon von de People’s United Party (PUP) hett 12 Seten haalt (Oppositschoonsföhrer is Francis Fonseca worrn). Vör de Wahl harr de UDP 17 Seten un de PUP 14.
De vörige Wahl weer 2012 un de nächste Wahl 2020.
Achtergrund
Dean Barrow hett an’n 28. September 2015 den Generaalguvernör beden, de Natschonaalversammlung optolösen un Neewahlen antosetten.
Heinrich Reisinger
Heinrich Reisinger is de Naam von
* Heinrich Reisinger (1931–2008), öösterriekschen Politiker,
Kamperlien
Kamperlien is en Dörp in de Gemeen Will (Samtgemeen Töst) in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Kamp mit bi.
Geografie
De Oort liggt in de Lümbörger Heid. De Kamper Beek flütt en poor hunnert Meter in’n Süden langs un münnt denn in de Eest, de so bi twee Kilometer in’n Oosten langs löppt.
Historie
An de Steed von Kamperlien stünnen toeerst en poor Schaapställ von dat Dörp Kamp. Eerst later sünd dor enkelte Hööv as Afbo von Kamp anleggt worrn.
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1852 to de Vaagdie Töst in dat Amt Horborg tohöört. 1852 is de Vaagdie Töst in dat Amt Mesborg wesselt, dat 1859 denn in dat Amt Töst ümwannelt worrn is. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Horborg worrn.
Religion
Kamperlien is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Nikodemus-Kark in Handörp. Disse Kark is 1957 bet 1959 boot worrn. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Johannes-de-Döper-Kark in Töst höört.
Verkehr
Dör Kamperlien löppt de Landsstraat 141, de in’n Noordwesten na Töst an de Bundsstraat 75 un denn wieder na Hullnst geiht un in’n Süüdoosten na Will an de B 3. De B 3 löppt in’n Süden op Snevern un Soltau to. De B 75 geiht von Töst ut in’n Noordoosten över Kakenstörp an Bookholt langs na Ninndörp un in’n Süüdwesten na Lauenbrüch, Scheeßl un Rodenborg. In’n Süden geiht de Kreisstraat 65 na Kamp un Todtshorn.
De nächste Autobahn is de Autobahn 1. De Opfohrt 46 Heidenau un de Opfohrt 45 Hullnst doot all beid so 14 Kilometer in’n Noordwesten von Kamperlien liggen.
De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Töst an de Bahnlien Hamborg–Bremen.
Hans Höppner
Hans Höppner is de Naam von
* Hans Höppner (1873–1946), düütschen Bioloog un Botaniker,
David West
David West is de Naam von
* David West (David Alexander West; 1926–2013), brietschen Klassischen Philoloog,
Menoken Township
Menoken Township betekent
Voyager 2
thumb|upright=0.8|Start vun de Ruumsond Voyager 2 an’n 20. August 1977.thumb|De Voyager-Ruumsond Voyager 2 is en US-amerikaansche Ruumsond, de an’n 20. August 1977 vun de NASA vun Cape Canaveral ut mit en Titan IIIE-Centaur Rakete in den deepen Weltruum schaten worrn is. De Start weer 16 Daag vör de Süstersond Voyager 1, man de Nummer weer so wählt, as de annere Sond de köttere Flaagbahn nehmen schüll un dorüm as eerste an’t Teel ankamen de.
Vörgeschicht
thumb|upright=0.8|Verloop vun de Bahnen vun de beiden Voyager-Sonden. In de 1960er Johren harrn de Astronomen – dorünner Gary Flandro un James Long vun dat Jet Propulsion Laboratory (JPL) – faststellt, dat de groten Planeten vun uns Sünnsystem (Jupiter, Saturn, Uranus un Neptun) an’n End vun de 1970er Johren in en Konstellatschoon stahn weern, dat se naenanner vun en enkelte Ruumsond besocht warrn künn.
Ut finanziell Grünnen weer de Plaan för en grote Tour al 1972 vun de NASA wedder instellt, wiel Geld un Personal in dat Space Shuttle Projekt ringahn schüll. Aver dat JPL kreeg de Tostimmen för en „lütte“ Tour, de vörsehn hett, dat twee Sonden na den Planeten Jupiter un Saturn flegen kunnen. De NASA harr ok anwiest, dat de Sonden för en Levensduer vun veer Johr utleggt wesen schülln. Dat weer de Tiet, de för de Reis na’n Saturn ansett weer. Möögliche högere Kosten för bestännigere Systemen för en 12 johrige grote Tour schülln so utslaten warrn.
Lavergne
Lavergne betekent
Voyager 2
Vörgeschicht
Dorophen weern denn de beiden Sonden Voyager 1 un Voyager 2 boot, wobi Voyager 2 toeerst noch ünner den Naam Mariner 12 lööp, un beide Sonden ok en Tiet as Mariner Jupiter-Saturn betekend weern. De Ingenieuren vun de Mission hebbt sik aver de Mööglichkeit apen laten, de Sonden doch noch wieter na’n Uranus un na’n Neptun to schicken för den Fall, dat sik die Politik bi de NASA in de Twüschentiet ännern schüll. För den Fall, dat Voyager 1 al mit Spood den Jupitermaand Io un den Saturnmaand Titan passeren un ünnersöken kunn, künn man dat bi Voyager 2 nalaten un em an Steed dorvun op’n Kurs na de grote Tour bringen. In de folgenden JOhren sünd beide Sonden sotoseggen ahn groot Weeswark to maken för en längere Reis oprüst worrn. 1977 schüll dat denn losgahn un de Idee is goot opnahmen worrn. Voyager 2 is denn toeerst losschickt worrn, üm disse Mööglichkeit apen to hollen – dat Finster för de eenmolig Planetenkonstellatschoon weer neemlich dorbi sik End vun’n August wedder to sluten.
Lavergne
Lavergne is de Familiennaam von
Voyager 2
Missionsverloop
thumb|upright=0.8|De golden Schallplaat Sound of Earth (Achtersiet). Wiel Voyager 1 de Ekliptik verlaten hett, na dem se an’n Saturn vörbiflagen weer, hett Voyager 2 dorna Kurs op den Uranus un darno op den Neptun nahmen. De NASA hett dorto aver erst den Dreih kregen, as de Sond al an den Saturn vörbiflagen weer. Da lange Reisduer vun nochmol veer Johren möök dat nich so wohrschinelich, dat de Mission wieterhen Spood harr. Dat de Ruumsond an’n End sogor de twölf Johren dörhollen künn, bit se den Neptun schapt harr, dat höll man 1981 för so goot as utslaten.
Lavergne
Kiek ok bi: La Vergne, Laverne.
Voyager 2
Missionsverloop
Eerst nadem de Sond mit Spood an’n Uranus vörbiflagen weer, hett man de Wohrschienlichkeit dorvör as groot noch instoopt, üm ok dat noch to versöken un noch mol veel Geld in dat Deep Space Network rintosteken. De Dörmeter vun de 64 m Antennen is dorvör op 70 m vergröttert worrn, üm mehr Daten von Voyager 2 överdregen to künnen, wenn se bi’n Neptun ankamen de.
De Sond hett an’n 9. Juli 1979 den Jupiter passert un an’n 25. August 1981 den Saturn. Uranus is an’n 24. Januar 1986 passeert worrn un opletzt an’n 25. August 1989 de Neptun. Wiel den Flaag hett de Ruumsond veele Daten sammelt, de uns hüütig Bild vun dat Sünnsystem präägt hett. Ünner annern sünd bi de Mission 22 nee’e Maanden opdeckt worrn, de Ringen vun den Jpuiter un twee wietere Ringen üm den Uranus.
De Voyager 2-Mission is dat Weltruumprojekt mit den gröttsten Spood bit vundaag. Bit hüüt funkschoneert de Sond jümmers noch un is na Voyager 1 un Pioneer 10 dat vun Minschen boote Objekt, dat an’n drüttwietsten vun de Eer weg is. De Afstand vun de Sünn weer an’n 14. Oktober 2005 ruchweg 77,8 AE. Man geiht dorvun ut, dat de Sond noch bit 2020 Daten na de Eer funken künn, bevör denn de Energieborn, en nuklearen Radioisotopengenerater, nich mehr noog Stroom afgifft, üm de kritschen Systemen to versorgen.
Mount Atwood
Mount Atwood is en hogen Barg in Marie-Byrd-Land, Westantarktika. He liggt an’n Westrand von de Clark Mountains in de Ford Ranges.
Wetenschoppers von de United States Antarctic Service Expedition (1939–1941) hebbt em 1940 bi Flöög von de Westbasis ut opdeckt un em na de US-amerikaanschen Geologen un Geografen W. W. Atwood Sr. (1872–1949) un W. W. Atwood Jr. (1906–1949) nöömt, de tohoop an de Clark University glazioloogsche Studien bedreven hebbt.
Holmes Rock
Holmes Rock betekent
Giuseppe Rossi
Giuseppe Rossi is de Naam von
* Giuseppe Rossi (1887–1983), italieenschen Geistlichen,
Jefferson County (Oklahoma)
Jefferson County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Oklahoma. He hett 6.472 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.966 km². De Sitt vun de Verwalten is in Waurika.
Historie
De Kreis is 1907 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 6.818 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 2.758 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 12.899 US-Dollar. 3.264 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 497 Minschen maakt. 18,17 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
7,34 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 3,62 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 87,14 % vun de Minschen Witte, 0,69 % Swarte, 1,13 % stammt ut Asien un 0,03 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 5,24 % sünd Nakamen vun Indianers. 2,86 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 2,92 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 7,01 % vun de Lüüd ansehn.
Ricksen
Ricksen is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Rixen.
San Diego County
San Diego County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Kalifornien. He hett 3.095.313 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 10.888 km². De Sitt vun de Verwalten is in San Diego.
Historie
De Kreis is 1850 grünnt worrn.
Geografie
San Diego County hett en verschedenaardige Landskupp. An de Küste liggen völe Höchten, de in de Oosten hoge Bargen worden. In't Middent vun de County liggt dat Cleveland Nationalholt; in de Oosten liggt dat Anza-Borrego Desert State Park, en grote Wüste-„Staatpark". De meeste Steden liggen an de Küste.
Demografie
Vun de 2.813.833 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 1.407.152 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 22.926 US-Dollar. 1.464.478 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 523.511 Minschen maakt. 12,03 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
33,07 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 21,55 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 66,52 % vun de Minschen Witte, 5,74 % Swarte, 8,88 % stammt ut Asien un 0,48 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,86 % sünd Nakamen vun Indianers. 12,82 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 4,69 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 26,69 % vun de Lüüd ansehn.
Isatou Njie Saidy
Saidy is in dat Dörp Kuntaya in’n Distrikt Jokadu in dat Noordöver-Landsafdeel vun Gambia boren. Nadem se ehr School afslaten harr, güng se 1970 op’t Lehrerseminar. Vun September 1983 bet Dezember 1989 weer se denn de Geschäftsföhrersch vun dat Büro för Froenfragen vun Gambia.
Vun Juli 1996 af an bet 2001 weer Saidy Ministersch för Gesundheit un Familie ünner Präsident Yahya Jammeh un hett vun 1996 af an ok dat Ministerium för Froenfragen leidt.
Se weer van'n 20. März 1997 bit Januar 2017 Viezpräsidentin vun Gambia un harr dormit dat tweethööchste Amt in’n Staat.
Saidy is verheiradt un hett veer Kinner.
Bartlett Township
Bartlett Township betekent
Höppner
Höppner oder Hoeppner is en düütschen Familiennaam. <section begin=Herkumst />Dat is en Beroopsnaam för Lüüd, de wat mit Hoppen to doon harrn. Dat kann as Hoppenbuur, Hoppenhöker oder annerswat ween hebben. <section end=Herkumst />
Varianten
Ut’n hoochdüütschen Spraakruum sünd de Formen Höpfner, Hoepffner, Hopfner un Hopfer.
Lüüd mit düssen Naam
,
Toledo (Spanien)
thumb|Toledo mit den Alcázar
Toledo is ene spaansche Stadt mit 77.600 Inwahners (Stand: 2006. Se liggt 70 km südlich van Madrid up enen Felsen, de na dree Sieten steil na den Stroom Tajo affallt. Vele gotisch-maurische Bowarken wiest trüch in Toledos rieke vergahne Tieden: de mächtige maurische Alcázar (in’n spaanschen Börgerkrieg en Zentrum van de natschonalen Verdedigers), de ehrmalige Moschee, de Alcántara-Brügg över den Tajo, de Kathedraal.
Tosommen mit Segovia un Ávila hörrt se to de dree histoorsch Metropolen in de Ümgegend vun Madrid.
Rood Franz
De Rode Franz weer en Mann, de in’t 3. oder 4. Johrhunnert n. Chr. leven dee. Mööglich is, dat he en Minschenopper weer, dat vun siene Mitgermanen de Slöök dörsneden kregen hett un denn naakt in’t Moor smeten worrn is. Dat nehmt de Forschers vun wegen de Laag vun de Liek an.
An’n Kopp un Liev is de Huut to’n Deel nableven, ok de Vullboort un de Kopp- un Schaamhoor. Dör dat Moorwater sünd de Hoor roodbruun, dor hett he den Naam „Rood Franz“ vun af. Welk Klöör sien Hoor vördem harr, kunnen se nich rutkriegen.
Hüüt is de Liek in’t Neddersassische Landsmuseum in Hannober to sehn.
Sarcoxie Township
Sarcoxie Township betekent
Rixen
Rixen betekent
Rixen is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Ricksen, Rickson.
Allons
Allons betekent
Johnston County (Oklahoma)
Johnston County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Oklahoma. He hett 10.957 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.671 km². De Sitt vun de Verwalten is in Tishomingo.
Historie
De Kreis is 1907 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 10.513 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 4.436 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 13.747 US-Dollar. 4.668 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 901 Minschen maakt. 21,36 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
Vun de Vöröllern her sünd 76,09 % vun de Minschen Witte, 1,66 % Swarte, 0,27 % stammt ut Asien un 0,05 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 15,32 % sünd Nakamen vun Indianers. 1,24 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 5,38 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 2,47 % vun de Lüüd ansehn.
Oxenius
Oxenius is de Familiennaam von
Insekten
Insekten (latiensch: Insecta, up Platt in de wecken Dialekte ok Budden oder Tieken) sünd de Klass vun de Liddfööt (Arthropoda), wo dat de meisten Aarden vun gifft. Överhaupt is dat vun all Deerter de Grupp mit de meisten Aarden. Tominnst 80% vun al Deerter höört dor to. Dat sünd oorntlich wat över een Million Aarden. Man dat warrt annahmen, dat sünnerlich in de Tropischen Regenwolden Millionen vun Aarden noch gor nich bekannt sünd.
Mann vun Grauballe
thumb|Mann vun Grauballe thumb| thumb| De Mann vun Grauballe is ene Moorliek, de an’n 26. April 1952 bi’t Törfsteken in dat Nebelgårds-Moor vun Grauballe bi Silkeborg in Däänmark opfunnen worrn is.
Reisinger
Reisinger is de Familiennaam von
Mann vun Grauballe
Üm un bi een Meter deep in’n Törf hett de Törfsteker Tage Busk Sørensen de Liek funnen, as he ehr in’t Schullerblatt steek. He mark, dat dat kene Wuddel weer un hett faststellt, dat dat ene Moorliek weer. Se hebbt Perfesser P. V. Glob bescheid geven, de de Liek denn kumplett utgraven un ünnersöken leet. De Mann vun Grauballe weer in temlich goden Tostand, Hoor, Nagels un Boortstobbels weren all nableven. De Hoor sünd dör dat Moorwater rood farvt, wohrschienlich weren se vörher dunkelblond oder bruun.
Insekten
De Naam „Insekt“ kümmt ut de Latiensche Spraak. Dor heet dat „insectum“. Dat kümmt vun „in-secare“ = „insnieden“ un bedutt denn so veel, as „(Deert,) wat insneden is“. Dat hett to kriegen mit de verscheden Delen vun dat Lief, de düütlich vun’anner afscheedt sünd. Dat Latiensche Woort is en Lehnöversetten vun dat ooltgreeksche éntomon = „Insekt“ (vun entémnein = „insnieden“). Vun deswegen heet de „Insektenkunn“ mit dat Fachwoort ok Entomologie. Dat plattdüütsche Woort „Karvdeert“ is nu wedder översett ut dat Hoochdüütsche „Kerbtier“. Dat hett de düütsche Schriever Philipp von Zesen upbröcht. „Insekten“ is avers al in dat 18. Johrhunnert in de Hoochdüütsche Spraak upnahmen wurrn. Up Platt is düt Woort wohrschienlich eerst mit de Hoochdüütsche Spraak upkamen. Dat is antonehmen, dat dat up Platt keen Böverbegreep för de allerhand verscheden Brummers, Flegen, Teken, Tieken, Kävers un dat ganze Krabbeltüüch geven hett.
Reisinger
,, , , , ,
Mann vun Grauballe
Dör de Radiokarbonmethood hebbt se de Moorliek op de Tiet üm un bi 290 v. Chr taxeert.
Insekten
In de Wetenschop is fröher woll ok de Naam „Hexapoda“ (greeksch för „Sessfööt“) bruukt wurrn, man hüdigendags is dat de Naam vun en sünnerliche Grupp mank de Insekten.
Reisinger
Kiek ok bi: Reissinger, Resinger.
Mann vun Grauballe
De Moorliek hett en groten Snitt an’n Hals vun een Ohr to dat annere. Ok Schädel un Scheen weren braken. Sporen vun Kleedasch, Smuck oder annere Saken weren nich to finnen. Siene letzte Mahltiet bestünn ut ene Grütt ut en grote Tall verschedene Soorten vun Koorn un annere Saat. He wiest Teken vun Gicht un Sweren an de Tähnwuddeln, ofschoonst he woll eerst üm un bi 30 Johren oolt weer.
Hüüt liggt de Moorliek in dat Moesgård-Museum in Aarhus.
Insekten
Anatomie vun Buten
[[Bild:Insect anatomy diagram.svg|thumb|300px|Schema to de Anatomie vun de Insekten
A – Caput (Kopp)
B – Thorax (Bost)
C – Abdomen (Achterlief)
1. Föhlspriete oder Antennen
3. Punktoog (Ocellus, boven)
4. Komplexoog (Facettenoog)
5. Brägen
7. (dorsale) Arterie up de Achtersiet
8. Atenorganen (Tracheen)
9. Middelbost (Mesothorax)
10. Achterbost (Metathorax)
11. Eerst Flunkenpoor
12. Tweet Flunkenpoor
14. Hart
15. Eierstock
16. Achterdarm (Rektum)
17. Gatt (Anus)
18. Scheed (Vagina)
19. Buuk-Nervensystem mit Ganglien
20. Malpighische Fatten
21. Liddmaten vun de Been (Tarsomer)
22. Vörfoot (Prätarsus)
23. Foot (Tarsus)
24. Scheen (Tibia)
25. Schenkel (Femur)
26. Schenkelring (Trochanter)
27. Vördarm
28. Thoraxganglion
29. Hüft (Coxa)
30. Severdrüüs
31. Ünnerstrottganglion
De Insekten sünd ganz ünnerscheedlich groot. De meisten Aarden sünd so twuschen een un 20 mm lang. De lüttjesten bekannten Aarden sünd Fedderflünken (de höört to de Kävers to) un Arzwöpsen mit üm un bi 0,2 mm Läng. De gröttsten Insekten, de bit up den hüdigen Dag bekannt sünd, sünd Wanneltwiege un Wannelblöder, de bit 33 Zentimeters lang sünd. Denn kummt al de Buckkäver Titanus giganteus. De is 16 cm lang un 6 cm breet.
Bi al Insekten övereen is, dat dat Lief mehr oder minner düütlich ünnerdeelt is in Kopp, Bost un Achterlief. Al hefft se ok en stebigen Chitinpanzer un sess Been in dree Paaren. Al Delen vun dat Lief sett sik tohopen ut enkelte Segmenten. Dor höört jummers en Rüggplaat (Tergit), en Buukplaat (Sternum) un Sietenplaten (Pleuriten) to. An de Siet vun de enkelten Segmenten sünd Löcker vörsehn, de to dat Tracheensystem tohöört. Man de Masse vun düsse Löcker is bi de enkelten Insekten ganz verscheden. Ok Been un Fööt, un wat an de ehr Stell treden kann (Mundwarktüüch, Styli, Gonopoden) könnt an jedet Segment poorwies an sitten. Bavenhen sitt in elk un een Segment en Paar vun Ganglien in dat Buukmark. Dorbi sünd de Ganglien in den Kopp tohopensmolten to en Böverstrott- un en Ünnerstrottganglion. Twuschen de enkelten Segmenten gifft dat feine, lüttje Hüüd, de sik utdehnen könnt. Mit Fachwoort heet de Intersegmentalhüüd (Huut twuschen de Segmenten). Vunwegen düsse Hüüde is dat mööglich, dat de Segmenten sik gegenanner röhren könnt, un dat dat Lief sien Ümfang ännern kann. Dat is nödig bi de Eiproduktschoon, bi dat Freten un ok bi den Aten. Bi Segmenten, de stief mit’anner tohopenwussen sünd, as bi’n Kopp, gifft dat düsse lüttjen Hüüde nich.
In den Chitinpanzer sitt blangen Chitin ok allerhand Eiwitten in. He is de büterste Schicht vun dat Insektenlief. Dorünner liggt en Ünnerhuut (Epidermis). Düsse Epidermis boot sotoseggen den Chitinpanzer up un hölpt dor ok mehr oder minner bi, dat boven up den Panzer allerhand Strukturen to sehn sünd, as Knubbens, Döörn, Haar, Bösten, Schinnen un Buckels. Vunwegen dat Inlagern vun Farvstoffen (Pigmentfarv) oder vunwegen sünnerliche Böversieten, wo dat Licht sik up breken deit (Interferenzfarv) könnt de Insekten oder ehre Delen butenrüm bunt ween.
As Organen för de Insekten ehre Sinnen sünd sünnerlich Haarsensillen över dat Lief hen verdeelt. Düsse Sensillen nehmt dat up, wenn de Luft oder de Ünnergrund sik röögt oder wackelt, man se könnt ok de Temperatur oder de Fochtigkeit oder en Duft mitkriegen. En Reeg vun düsse Zellen sünd to regelrechte Sinnesorganen tosamenfaat, so as Johnston sien Organ an de Föhlspriete oder as dat Tymphanalorgan, wat Luden upnehmen kann, so as bi de Langspriethaupeer. Sehn könnt de Insekten mit jem ehre Facettenogen un mit de Punktogen, allerhand Budden seht ok mit Hölp vun jem ehr Budden-Punktogen.
De Kopp: Ogen, Föhlspriete un Mundwarktüüch
De Insektenkopp is tohopensett ut en Spitz (Acron) un sess Segmenten, de tohopensmolten sünd. An den Kopp sitt de Ogen un de Antenn un dat Mundwarktüüch, wo jummers en Paar vun Ünnerkeven (Mandibeln) un Böverkeven (Maxillen) un en Ünnerlipp (Labium) tohöört. Denn is kloor, dat ok de Mund an’n Kopp sitten deit. Dor warrt dat Freten mit upnahmen. De Nöhd an den Kopp, de een vun buten sehn kann, hefft mit de Segmentgrenzen nix to kriegen, bloß een Naht is ok Grenz twuschen twee Segmenten, dat is de (Postoccipitalnaht) twuschen dat föffte un dat sesste Segment.
De Facettenogen sitt up dat Acron. Normolerwiese hefft Insekten denn ok noch dree Punktogen (Occillen), wo se Hell un Düster mit unnerscheden könnt. thumb|180px|Goldpeerdkopp mit Facettenoog un Punktogen
Dat eerste Segment is denn dat Vörantennensegment (Praeantennalsegment), dor sitt nix an. Dat tweete Segment is dat Antennensegment (Antennalsegment). Dor sitt de Föhlspriete an. Bi de Insekten is dat en Pietschenantenn. De Ünnerscheed to de Ledenantenn bi de Sessfööt is, dat se bloß en „Schaftlidd“ (ünnerst Lidd) mit Muskeln doran hett. De Wetenschopplers seggt dor „Scapus“ to. Dat tweete Lidd vun dat Föhlspriet is dat Dreihlidd (Pedicellus). Un denn folgt de „Pietsch“, dat is dat büterste Lidd vun dat Föhlspriet. Dreihlidd un Pietsch könnt sik gegen dat Schaftlidd över rögen. In dat Dreihlidd vun de Föhlsprieten sitt ok Johnston sien Organ. Dor könnt de Insekten Schall mit spören, un al Aarden vun Slääg un Dröhn. De Pietsch is ganz verscheden lang un sütt ok ganz verscheden ut bi al Insekten. Dor könnt se mit röken. thumb|240px|left|[[Aarntiemecken in’t Rasterelektronenmikroskop]] Denn folgt dat drüdde Segment an’n Kopp. Dor sitt nix an. An dat veerte bit sesste Segment sitt de Mundwarktüüch. Dat fangt an mit de Ünnerkeven un Böverkeven un höört up mit dat Labium. Vunwegen dat bi de Ünnerlipp dat ünnerste Lidd tohopenwussen is, gifft dat bloß een Ünnerlipp un keen Paar. Dor warrt de Mund mit na achtern to afslaten. Vörn warrt de Mund afslaten mit Steernplaat (Clypeus) un Lipp (Labrum). De Ünnerkeven bestaht bloß ut een Lidd. To’n Bieten un Kauen sünd se bi de meisten Insekten dat stärkste Warktüüch. An de Böverkeven kann een goot sehn, dat de Mundwarktüüch fröher mol Been un Fööt (Extremitäten) ween sünd. Dor mutt een an dat Spleetbeen bi Kreeften bi denken. De Böverkeven sünd tohopenföögt ut en Ünnerlidd, dat is dat Spleetbeen. Denn kaamt twee Kauladen un en Grabbeler. De sett sik ok tosamen ut en Reeg vun Leden. Sien wetenschopplichen Naam is „Kevengrabbeler“ (lat.:“Palpus maxillaris“. Just so is de Ünnerlipp upboot. Bloß de beiden Spleetbeen sünd tohopensmolten un geevt nu en gemeensame Ünnerplaat af. De is nu wedder ünnerdeelt in Kinn un Ünnerkinn (lat.: Mentum un Submentum). Ok bi de Ünnerlipp gifft dat up jede Siet twee Kauladen. Hier heet se Tung un Bitung (lat.: Glossa un Paraglossa). Ok en Grabbeler finnt sik hier. Hier heet he Lippengrabbeler (Palpus labialis). Mit de Zellen in de Grabbelers könnt de Insekten röken un smecken. Amenne finnt sik ok noch de Ünnerstrott (Hypopharynx), en Aart vun Tung in den Vörruum vun den Mund un de Böverstrott (Epipharynx) an de Binnensiet vun dat Labrium.
Düsse Boplaan is dat Grundmunster för al Insekten un driggt den Naam vun den „Kau-Biet-Typ“. Wenn denn enkelte Ünnerdelen afännert weert un sik anpasst an annere Aarden vun Freten un Leven, denn so weert ut düt Grundmunster ok ganz annere Typen vun Mundwarktüüch, dormank de „Lick-Suug-Typ“ bi allerhand Brummers un Flegen un de „Steek-Suug-Typ“ bi Müggen un Wandlüse.
Bost un Been
thumb|[[Tardel-Danzfleeg (Empis tesselata)]] De Bost besteiht ut dree Segmenten. Bi all Insekten sitt dor de sess Loopbeene an un bi de Flögelinsekten ok noch de beiden Flünkenpaar. De enkelten Segmenten weert mit de Naams Vörbost (Prothorax), Middelbost (Mesothorax) un Achterbost (Metathorax) betekent. An jedet vun düsse Segmenten sitt nu just een Paar vun de Been. Tomeist sünd se utpräägt as Loopbeen. Vunwegen dat se ganz ünnerscheedlich insett' un bruukt weert, könnt düsse Beene ganz verscheden utsehn, man de Bo is jummers övereen. thumb|left|Insektenbeen Se sünd tohopenföögt ut en Hüft (Coxa, A), denn en Schenkelring (Trochanter, B), denn kümmt de Böverschenkel (C), de Scheen (Tibia, D) un de Foot (E), de sik noch mol ut een bit fiev Footleden un den Vörfoot tosamensetten deit. Normolerwiese sitt an den Vörfoot twee Klauen un bi veel Insekten noch allerhand Strukturen, wo se up unnerscheedlichen Grund goot mit an backen blieven könnt.
Bi de Fleeginsekten sitt an de Middel- un de Achterbost ok noch jummers een Paar Flunken. Bi de verscheden Gruppen vun Insekten könnt de ganz ünnerscheedlich utpräägt ween. Bi de öllerhaftigsten un oorsprünglichsten Insekten, as bi de Felsenjumpers un de Sülverglieders gifft dat avers keen Flünken. Flünken sünd in den Grundboplaan vun de Insekten nich to finnen, eerst later in de Evolutschoon hefft de sik utspunnen, as de Pterygota upkamen sünd.
Systematik
To de Neeflunken weert düsse Ornens torekent:
Hoeppener
Hoeppener oder Höppener is en düütschen Familiennaam.
Varianten
Ut’n hoochdüütschen Spraakruum sünd de Formen Hopfer, Höpfner, Hoepffner un Hopfner.
Imlay Township
Imlay Township betekent
Oscars 1950
De Oscars 1950 sünd an’n 23. März 1950 in’t RKO Pantages Theatre in Los Angeles vergeven worrn. Dat weer de 22. Oscar-Vergaav, bi de de Filmen ut dat Vörjohr – also vun 1949 – ehrt worrn sünd. Disse Vergaav weer vun Paul Douglas modereert.
De spoodriekste Film dat Johr weer The Heiress (dt.: Die Erbin), de in veer Kategorien wunnen hett. De Film weer mit acht Kategorien ok an’n fakensten vörslahn.
Best Film
Robert Rossen för All the King’s Men (dt.: Der Mann, der herrschen wollte)
Best Speelbaas
Joseph L. Mankiewicz för A Letter to Three Wives (dt.: Ein Brief an drei Frauen)
Best Hööftdorsteller
Broderick Crawford för All the King’s Men (dt.: Der Mann, der herrschen wollte)
Mäzen
En Mäzen (ok Mäzenat, fem. Mäzenaatsche oder Mäzenatin) is en Person, de en Institutschoon, en kommunale Inrichtung oder en Person oder Personenkrink mit Geld oder mit Middels, de Geld weert sünd, unnerstütten un stöhnen deit, datt de en Saak umsetten kann. Dor verlangt de Mäzen, anners, as de Sponsor, nix for. Dat Woort Mäzen kummt vun den Etrusker un Römer Gaius Cilnius Maecenas her. He hett in de Tied vun Kaiser Augustus Dichters unnerstütt, as Vergil, Properz un Horaz. Mäzene könnt nich bloß enkelte Lüde unnerstütten, man ok Institutschonen, as Museums, Universitäten oder Orchesters. Wat en Mäzen geven deit, dat gifft he heel un deel freewillig, he kann dat also to jede Tied ok laten, ohn, datt he dor Grünn for angeven möss.
Oscars 1950
Beste Hööftdorstellersche
Olivia de Havilland för The Heiress (dt.: Die Erbin)
Beste Nevendorstellersche
Mercedes McCambridge för All the King’s Men (dt.: Der Mann, der herrschen wollte)
Best Originaldreihbook
Robert Pirosh för Battleground (dt.: Kesselschlacht)
Best Originalgeschicht
Douglas Morrow för The Stratton Story
Best Dreihbook na Vörlaag
Joseph L. Mankiewicz för A Letter to Three Wives (dt.: Ein Brief an drei Frauen)
Best Kamera (Swartwitt)
Paul Vogel för Battleground (dt.: Kesselschlacht)
Best Kamera (Farv)
Winton C. Hoch för She Wore a Yellow Ribbon (dt.: Der Teufelshauptmann)
Best Kledaasch (Swartwitt)
Edith Head un Gile Steele för The Heiress (dt.: Die Erbin)
Best Kledaasch (Farv)
Leah Rhodes, William Travilla un Marjorie Best för Adventures of Don Juan (dt.: Die Liebesabenteuer des Don Juan)
Best Toon
W. D. Flick un Roger Heman Sr. för Twelve O’Clock High (dt.: Der Kommandeur)
Hayessen
Hayessen is de Familiennaam von
Oscars 1950
Best Snitt
Harry W. Gerstad för Champion (dt.: Zwischen Frauen und Seilen)
Best Trickeffekt
ARKO Productions för Mighty Joe Young (dt.: Panik um King Kong)
Best Filmmusik (Drama/Kummedie)
Aaron Copland för The Heiress (dt.: Die Erbin)
Best Filmmusik (Musikfilm)
Roger Edens un Lennie Hayton för On the Town (dt.: Heut’ gehn wir bummeln)
Best Leed
„Baby, It’s Cold Outside“ (Frank Loesser) ut Neptune’s Daughter (dt.: Neptuns Tochter)
Best animeert Kortfilm
Edward Selzer för For Scent-imental Reasons (dt.: Geliebtes Stinktier)
Best Kortfilm – Een Filmrull
Jack Eaton för Aquatic House Party
Best Kortfilm – Twee Filmrullen
Gaston Diehl un Robert Hessens för Van Gogh
Best Dokumentar-Kortfilm
Richard De Rochemont för A Chance to Live un
Edward Selzer för So Much for So Little
Best frömdsprakig Film
Vittorio De Sica för Ladri di biciclette (dt.: Fahrraddiebe)
Strödter
Strödter is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Stroedter.
Deern ut dat Uchter Moor
De Deern ut dat Uchter Moor is ene Moorliek, de in’t Johr 2000 bi’t Törfsteken in’t Moor bi Uchte in Neddersassen opfunnen worrn is.
Toeerst dach de Polizei, dat de eerst vör korte Tiet doodbleven weer un hett wegen Moord ünnersöcht. De 1,50 m grote Liek vun ene 16 bet 19 Johren ole Deern weer dör de Törfmaschien dörsneden. Eerst in’n Januar 2005 hebbt se, as se op’t neet Törf steken hebbt, de twete Halft vun de Liek funnen. Dor is denn rutkamen, dat dat ene ole Moorliek weer un se hebbt Archäologen ranhaalt. De Liek weer aver so toricht, dat dor nich veel bi ruttoforschen weer.
Dör de Radiokarbonmethood hebbt se de Liek op ene Tiet üm un bi 650 v. Chr. taxeert. Se is de öllste bekannte Moorliek ut Neddersassen. To ehr Tiet hebbt se de Lieken mehrsttiets ansteken un nich begraven, dorüm is se vun groot Bedüden för de Archäologen. An de Knaken kunnen se aflesen, dat de Deern al en poor Maal länger Hunger lieden müss. Teken vun Gewalt hebbt se aver nich funnen. Den Grund för ehrn Dood in’t Moor weet nüms.
Wenn de Forschers mit ehr trech sünd, schall se bi’n Roden Franz in’t Neddersassische Landsmuseum to sehn wesen.
Rickson
Rickson is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Ricksen, Rixen.
Alexander Peak
De Alexander Peak is en hogen Barg an’t noorden Enn von de Haines Mountains in de Ford Ranges in Marie-Byrd-Land, Westantarktika.
Opdeckt worrn is he wohrschienlich bi en Floog bi de eerste Antarktisexpeditschoon (1928–1930) von’n US-amerikaanschen Polarforscher Richard Evelyn Byrd. Dat Advisory Committee on Antarctic Names hett em na Clair D. Alexander (1906–1980) nöömt, de Deelnehmer von Byrd sien twete Antarktisexpeditschoon (1933–1935) weer.
Kilogramm
Dat Kilogramm is de SI-Basiseenheit vun de Masse. Dat Eenheitenteken dorför is kg.
Dat Kilogramm is gliek op mehrere Oort en sünnere Maateenheit. Dat is to’n Bispeel de eenzige SI-Basiseenheit, de alleen över en Vergliekskörper (Prototyyp), dat Oorkilogramm, fastleggt is. Dorto kummt, dat de Naam vun de Eenheit mit den SI-Präfix „kilo“ anfangt, also mit de Vörsülv för Dusend. De dezimalen Delen öder Veelfaken warrt dorüm nicht vun’t Kilogramm afleidt, man vun’t Gramm. Na de SI-Regeln un de Norm is dat nich verlööft dat Gramm as Millikilogramm to beteken. Oorsprünglich hett dat Kilogramm Grave heten.
Fröhere Definitschoon
In verleden Tieten weer dat Kilogramm defineert as de Masse vun een Liter (dm³) Water bi sien gröttste Dicht, also bi 3,98 °C un geven Druck. Man, de Definitschonen vun de Eenheiten Temperatur un Druck bargen sülvst ok wedder de Eenheit Masse. Dat weer also nich akkerat, vun wegen dat de Masse al vörher defineert wesen müssn, üm dat een dormit över den Liter de Masse defineeren künn. To de Tiet weer dat Kilogramm noch ’n lütt beten weniger as dat vundaag is. Na de ne’en Definitschoon dör dat Oorkilogramm in’t Johr 1889 hett dat Water vundaag nu blots noch en gröttste Dicht vun 0,999975 kg/dm³.
Hüütige Definitschoon
thumb|Dat Oorkilogramm (dorstellt in en Reeknermodell) Siet 1888/89 stellt dat Oorkilogramm oder de Internatschonale Kilogrammprototyyp, den weltwieten eenzigoordigen Referenzweert för de Maateinheit dor. Verwohrt warrt dat in en Tresor vun’t Internatschonale Büro för Maat un Gewicht (BIPM) in Sèvres bi Paris.
De offizielle Definitschoon is: Dat Kilogramm is de Eenheit vun de Masse. Dat is gliek de Masse vun’n Internatschonalen Kilogrammprototyyp.
Bi den Prototyyp hannelt sik dat üm en Zylinder vun 39 Millimeter Hööch un Dörmeter, de ut en Legeeren vun 90 % Platin un 10 % Iridium besteiht. Länner, de den metrischen System bipeedt sünd, also de Meterkonventschoon ünnerschreven hebbt, hebb tok en Kopie vun dat Oorkilogramm. Dat Internatschonale Komitee för Maat un Gewicht (CIPM) hett dat Seggen doröver, wanneer disse natschonalen Kopien mit dat Oorkilogramm vergleken warrt.
Solke Verglieken geev dat 1950 un toletzt 1990. Dorbi is faststellt worrn, dat de Kopien vun’t Oorkilogramm in Loop vun de Johren üm 0,00005 g sworer worrn sünd as dat Original. Wo dat vun kummt, is opstunns nich klor. De Mööglichkeit, dat vun’t Oorkilogramm to’n Bispeel bi’t Reinmaken Atomen afhannenkamen sünd warrt jüst so utslaten as de, dat de Kopien Frömdatomen anlagert hebbt, ahn dat dat een markt hett. En annere Möglichkeit is, dat ut de Platin-Iridium-Legeeren Waterstoff utströömt wesen künn. En Land, dat Liddmaat is, kann to jede Tiet sien Kopie na dat BIPM henbringen, üm dat mit de Arbeitskopien vun’t BIPM verglieken to laten. De Physikaalsch-Technische Bundsanstalt (PTB), de blangen dat aktuelle düütsche Duplikaat vun’t Oorkilogramm ok dat in’n tweeten Weltkrieg to Schaden kamen düütsche originale Oorkilogramm un dat vun de DDR besitt, hett dorvun bit nu all teihn Johren Bruuk maakt. Liekers is dat Kilogramm vun de söven Basiseenheiten vun’t SI-System de eenzige Grött, de nich mit en defineerte Meten in en Labor bestimmt warrn kann.
Plaante Needefinitschoon
Opstunns warrt weltwiet doran arbeit, dat Kilogramm nee to defineeren, üm dat dat vun en Fundamentalkunstant vun de Physik afleidt warrn kann. Disse Plaan is sünners ielig worrn, vun wegen dat faststellt worrn is, dar de ruchweg veertig Kopien gegenöver dat Original in’n Snitt en Massendifferenz vun üm un bi 50 Mikrogramm opwiest. Meist all natschonale Prototypen hebbt en vergliekbore Drift. Dat gellt vör allen ok för de tosamen mit den internatschonalen Prototyyp an’t BIPM opbewohrte Referenznormaal Dat is wohrschienlicher, dat de internatschonale Prototyyp lichter warrt, as dat all anneren Prototyyp-Kopien glietieig sworer warrt.
Üm de Situatschoon to verbetern, mutt en Verfohren to’n Massenbestimmen utklamüstert warrn, dat en Nauigkeit in de Gröttenornen vun 10−8 hett. En Resultat schall bit 2010 tostannen kamen, üm dat 2011 op de nächsten turnusmatigen Generalkonferenz för Maat un Gewicht en ne’e Definitschoon verafscheedt warrn kann. Twee Ansätz warrt opstunns noch eernsthaftig verfolgt, twee wietere sünd in Henblick op den Termin 2010 eerstmol opgeven worrn:
Avogadro-Projekt
thumb|upright|Een vun de hoochreinen Siliziumkugeln ut dat Avogadro-Projekt Disse Ansatz geiht över de Bestimmen vun de Avogadro-Tall N_A ut de Masse m un’t Volumen V vun en Körper, de ut en Material mit bekannte Deelkendicht n un molare Masse M besteiht: En Bestimmen vun de Deelkendicht, de nau noog is, is blots mit en Röntgenlaserinterferometer to maken un sett vörut, dat dat en monokristallin Material is. Vun wegen dat de Nauigkeit vun de Materialkennwerten so bannig hooch wesen mutt, kummt dorför opstunns an sik blots cheemsch höchstrein, isotoprenrein Silizium-28 in Fraag. Bi dat natürliche Silizium, dat ut dree Isotopen besteiht warrt de Samtnauigkeit begrenzt dör de teemlich slechte Bestimmborkeit vun de middleren molaren Masse. De naue Volumenbestimmen sett en hoochnaue Kugel ut dat Material vörut. Butendem mööt de Fehlstedendicht, de Frömdatomenkunzentratschoon, Stärk un Tosamensetten vun de Siliziumoxidschicht an de Bavenflach un annere Saken mit inbetogen warrn. En Kilogramm künn denn na’t Fastleggen vun de Avogadro-Konstant op en nipp un nauen Weert dör en sünnere Tall vun Atomen vun disse hoochreinen Isotopenmischen defineert warrn.