cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kampanien
Campania (Plattdüütsch: Kampanien) is en Region in Süüd-Italien. Se grenzt in'n Noordwesten an Latium, in'n Norden an Molise, in'n Noordosten an Apulien, in'n Osten an de Basilicata un in'n Westen an de Tyreensche See. De Region is 13.595 km² groot un dor leevt um un bi 5.7 Mio Inwahners. De Region ehr Naam kummt direktemang ut de Latiensche Spraken. De Römers hefft de doren Gemarken Campania felix nömmt, wat Glückliche Landschop bedüden deit. De Hööftstadt vun de Campania is Neapel. De Region is updeelt in fiev Provinzen. Twuschen 600 un 200 v. Chr. weer Capua de wichtigste Stadt vun Kampanien. In düsse Tieden is ok in de Samnitenkriege twuschen Rom un dat Volk vun de Samniten dor over streden wurrn, wer Baas in de Campania ween scholl. Tolest hett Rom sik dörsetten konnt. In dat fröhe Middeloller is Amalfi een vun de wichtigsten Hannelsstäder vun Europa ween. Vun dat late Middeloller af an steiht avers Neapel ganz boven in de Campania.
Wat een sik in de Campania ankieken scholl
thumb|290px|right| Sicht up dat Eiland [[Procida vun Capo Pizzaco ut]]
Iedereen beroemd!
Inholt
De eenfach Fabrikarbeider Jean Verreecken dröömt dorvun, en beropen Leedermaker to warrn un överdriggt dissen Droom op sien ’n beten wat pummelige Dochter Marva. Ehrn Naam hett se vun en ehmolig beropen Singersche un vun lütt op an warrt se vun eher Vadder al to Gesangswettstrieden un Karaokeveranstalten. Afgünstig kiekt Jean op de Fernsehoptreden vun Debbie, en junge Fro, de al en echten Star worrn is.
As Jean sik een Dag mol wedder en Leed utdacht hett, överrascht he dormit sien Deern bi’n Fröhstück. Marva aver reageert teemlich füünsch vun wegen den anhollend Druck dör ehrn Vadder. To glieken Tiet stüürt Jean in en Sinnkries, as de Fabrik pleiet maakt un he op’n Slag sien Arbeit verleert. As denn ok noch sien Auto den Geist opgifft, kummt utrekend de Singersche Debbie vörbi un hülpt em dat Auto to repareeren. Ahn lang Överleggen gifft he Debbie en Tee mit Slapmiddel un entföhrt ehr. Mit Debbie as Börgin versöcht he ehrn Produzenten to erpressen, ut sien nieg utdacht Leed en groten Hit un ut sien Dochter Marva en richtigen Star to maken.
Achtergrund
De Ünnerhollen vun den Film grünnt sik op narrsche Szenen un Situatschoonskomik, de sik deelwies ut unöverleggt Hanneln oder snell Entsluten wergeev, bi de Naklapp nich glieks klor warrt. So verkleedt sik Jean bi en Snack mit Debbies Produzenten Michael Jensen mit en Gummimask vun Michael Jackson, verraad sik aver gliektietig dormit, dat he sien Dochter as Singersche för dat Leed vörsleit. Op disse Oort un Wies warrt veele Verhollensoorden un Klischees op’e Schipp nahmen, wat dorto föhrt, dat de Hanneln op en wollmenend Oort abasig anslahn deit.
Kritik
De Film weer von de Kritikers mit veel Tospraak bedacht worrn as en zyynsch, sünnerlich-narrsch un meist al britisch anmoten Kummedie, de to Recht för’n Oscar vörslahn worrn is. De Film winnt sien Tokiekers vör allen dör den Respekt un de Vörleev to de mehrstendeels bannig naiven aver even ok leeftalligen Personen in den Film. Man, üm as echte Satire gelln to künnen, hett dat de Kritikers opletzt doch an Beet fehlt. Dorför weer de Film denn doch as to tamm un harmlos instoopt. Dat weer nich toletzt grünnt in dat harmonisch Enn, wo sik all wedder goot verstaht. De Ümstand, dat een an’n Enn nich recht weet, wat de Film nu ironisch verstahn warrn wull oder even nich, weer en bedüden Kritikpunkt. Jümmerhen künn dat Enn den Indruck torüchlaten, dat Lüüd roven en goot Middel wesen künn, üm sien Problemen to lösen un an’t egen Teel to kamen.
Utteken
Josse De Pauw hett 2000 den belgsch Joseph-Plateau-Filmprijs as Best Schauspeler wunnen. Eva Van Der Gucht, Dominique Deruddere un de Film sülvst (as Best Belgschen Film) weern ok för de Joseph-Plateau-Filmprijzen nomineert.
Guido Adler
Guido Adler is de Naam von
* Guido Adler (1855–1941), öösterriekschen Musikwetenschopper,
Turdaș
Turdaș betekent
Wetter
Wetter betekent
Wetter is de Familiennaam von
Draisaitl
Draisaitl is de Familiennaam von
Alois Seiler
Alois Seiler is de Naam von
Alfred Rauch
Alfred Rauch is de Naam von
* Alfred von Rauch (1824–1900), düütschen Generaal,
Hansruedi Müller
Hansruedi Müller is de Naam von
* Hansruedi Müller (* 1940), Swiezer Bobfohrer,
Jacobs River
Jacobs River betekent
Rühmkorf
Rühmkorf oder Rühmkorff is de Familiennaam von
Prunaru
Prunaru betekent
Albert Rauch
Albert Rauch is de Naam von
* Albert von Rauch (1829–1901), düütschen Generaal,
Hale Township
Hale Township betekent
Trigland
Trigland is de Familiennaam von
Andrei Semjonow
Andrei Semjonow is de Naam von
* Andrei Alexejewitsch Semjonow (* 1977), russ’schen Sprinter,
Drahun
Drahun is de Familiennaam von
Dean Cundey
Leven un Wark
Cundey weer een vun de eersten Kameralüüd, de de neesten Technologien för Kameras insetten deen. To’n Bispeel kamt vun em de Kamerafohrten in Filmen as Halloween oder Escape from New York. Mit den Videofilm Honey, We Shrunk Ourselves hett he 1997 eenmol ok as Speelbaas arbeit, un in en poor Filmen harr he ok lütte Nevenrullen.
För sien Arbeit weer he ok al mit Priesen uttekent un eenmol sogor för den Oscar vörslahn.
Utteken
Cundey weer bi hüüt (Juni 2011) för negen Filmpriesen nomineert, dorünner eenmol ok för den Oscar in de Kategorie Best Kamera för den Film Who Framed Roger Rabbit. Wunnen hett he twee Priesen:
Alexei Semjonow
Alexei Semjonow is de Naam von
* Alexei Anatoljewitsch Semjonow (* 1981), russ’schen Ieshockeyspeler,
Amărăști
Amărăști betekent
Kunhardt
Kunhardt is de Familiennaam von
Alhagie Drammeh
Alhagie Drammeh is de Naam von
* Alhagie Drammeh (* 1987), Lichtathlet ut Gambia,
Konrad II. (HRR)
thumb|hochkant=1.5|Twuschen Muern sitt Konrad II. up'n Throon. In de lunke Hand hett he den [[Rieksappel, in de rechte en Medaillon mit dat Bostbild vun sien Söhn un Nafolger Hinrich III.. Dorunner is Hinrich IV. dorstellt un unner em siene Kinner: de Söhns Konrad III. un Hinrich V. un de Dochter Agnes, de hier verkehrt man Adelheid nömmt warrt. Staatsbibliothek Berlin, Stiftung Preußischer Kulturbesitz, Cod. lat. 295, fol. 81v (um 1130).]]
Paul Cameron
Paul Cameron is de Naam von
* Paul Cameron (* 1939), US-amerikaanschen Psycholoog un Sexuaalforscher,
Veinticinco de Mayo
Veinticinco de Mayo oder 25 de Mayo betekent
.
Alexander Seiler
Alexander Seiler is de Naam von
* Alexander Seiler I. (1819–1891), Swiezer Hotelier un Politiker,
Moriz von Rauch
Moriz von Rauch is de Naam von
* Moriz von Rauch (1794–1849), düütschen Poppeerfabrikant,
Coasta Mare
Coasta Mare betekent
* Coasta Mare, Oort in’n Kreis Mureș, Rumänien,
Josef Rauch
Josef Rauch is de Naam von
* Josef Rauch (1765–1834), öösterriekschen Offzeer un Schriever,
Kiek ok bi: Joseph Rauch.
Hans-Peter Müller
Hans-Peter Müller is de Naam von
* Hans-Peter Müller (1934–2004), düütschen protestantschen Theoloog,
Drammeh
Drammeh is de Familiennaam von
,
Pierre Jacquet
Pierre Jacquet is de Naam von
* Pierre Jacquet (* 1955), franzööschen Weertschopswetenschopper,
Andreas Seiler
Andreas Seiler is de Naam von
Paul Cameron (Kameramann)
Paul Cameron (* 30. Mai 1958 in Montreal) is en kanaadschen Kameramann.
Leven un Wark
Cameron is in Kanada boren, dorna aver in New York City opwassen. He hett an de State University of New York studeert. Vun de fröhen 1980er Johren an hett he as Helpsmann un ok sülvst as eenfacken Kameramann arbeit. In disse Funkschoon weer he an enige Kunzertfilmen un Dokumentatschonen bedeeligt. Siet 1986 is he ok as egenstännigen Kameramann ünnerwegens. He weer an de Produkschoon vun mehrere Musikvideos un Warfspots bedeeligt un arbeit in de Warf ok sülvst as Speelbaas.
Utteken
Cameron weer bit hüüt (Stand: September 2013) veermol för Filmpriesen vörslahn. Dorvun hett he twee wunnen:
Christian Rauch
Christian Rauch is de Naam von
* Christian Rauch (1813–1887), düütschen Pädagoog un Politiker,
Coasta
Coasta betekent
,
Semjonow
Semjonow, Semjonov, Semyonov oder Semenov is de Familiennaam von
,, ,.
Semjonow oder Semenov betekent
Kiek ok bi: Semjonowa.
Brockmannsmöhlen
Brockmannsmöhlen is en Oort in de Gemeen Oosterholt-Scharmbeek in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen. De Oort höört polietsch von öllers bi Garlst mit bi.
Geografie
De Oort liggt op de Oosterholter Geest an dat Över von de Drept.
Hamilton Township
Hamilton Township betekent
Brockmannsmöhlen
Geografie
De Naveröörd sünd Hoop un Haslah in’n Noordoosten, Aßbarg, Feldhoff un Ohlenst in’n Oosten, Büttel un Isehorn in’n Süüdoosten, Garlst in’n Süden, Buggehorn un Vosloog in’n Süüdwesten un Hein, Wolsbuddel un Woldar in’n Noordwesten.
Historie
De Oort is as Watermöhl an de Drept anleggt worrn un kummt in dat 14. Johrhunnert toeerst in de Oorkunnen vör.
In’n Oosten un Süden üm de Möhl rüm liggt vondaag de Golfplatz Garlster Heid von’n Club zur Vahr ut Bremen. De Golfplatz is anleggt worrn, nadem de Möhlenbesitter Honnen an’n 25. November 1960 en Pachtverdrag över 99 Johr mit’n Club zur Vahr afslaten hett. De Golfplatz hett an’n 15. Juli 1965 apenmaakt. Toeerst mit 9 Löcker, 1963 denn mit 18 Löcker.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Scharmbeek in’n Kanton Oosterholt höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
Röpke
Röpke betekent
Brockmannsmöhlen
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Scharmbeek in dat Amt Oosterholt tohöört un weer dor Deel von de Buurschop Garlst. Na 1885 weer dat in’n Kreis Oosterholt, de 1932 mit’n Kreis Blomendal to’n ne’en un grötteren Kreis Oosterholt tohoopgahn is.
Röpke
Röpke oder Roepke is de Familiennaam von
Brockmannsmöhlen
Verwaltungsgeschicht
De Gemeen Garlst is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Oosterholt-Scharmbeek worrn un billt binnen de Gemeen nu to de Oortschop Garlst.
Röpke
,.
Brockmannsmöhlen
Religion
Brockmannsmöhlen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Willehadi-Kark in Scharmbeek.
För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek tostännig.
Verkehr
Brockmannsmöhlen is över en lüttjere Straat anbunnen an de Landsstraat 135 (fröher Deel von de Bundsstraat 6), de in’n Noordwesten över Hoop an Hagen langs op Bremerhoben to geiht un in’n Süden op de L 149 drippt un na Ihlpohl un Bremen-Noord geiht. In’n Oosten geiht de Kreisstraat 46 von Garlst ut na Hülsbarg un von dor na Oosterholt-Scharmbeek an de B 74.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 13 Uthleer liggt üm un bi acht Kilometer wied weg in’n Noordoosten von Brockmannsmöhlen an de K 48.
De nächste Bahnhoff is so bi teihn Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Lübbs an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.
Blievergiften
De Blievergiften oder Saturnismus is en Vergiften, de dör de Opnahm vun metallsch Blie oder Blieverbinnen utlöst warrt. Blie schaadt de Gesundheit vun vele Leevwesen. Disse Artikel geiht alleen üm de Vergiften mit anorgaansche Blieverbinnen bi Minschen. Vergiften mit orgaansche Blieverbinnen as to’n Bispeel Tetraethylblie oder Tetramethylblie hebbt en vullstännig annern Verloop. Kiek dorto in de entspreken Artikels.
Blie un Blieverbinnen künnt över’t Eten, dör Inhalatschoon oder över de Huut in’n Lief opnahmen warrn. Wenn dat eenmolig passert, föhrt eerst vergliekswies grote Mengden vun Blie oder Blieverbinnen to en akut Blievergiften (de döödliche Dosis vun’t goot waterlöösliche Bliesolt Blie(II)-acetat liggt för utwassen Minschen bi 5 bit 30 g ). Dorgegen reckt bi de Opnahm över längere Tiet mit de Nohren al en Dosis vun blots 1 mg an’n Dag, üm en chroonsche Vergiften uttolösen, vun wegen dat Blie blots langsom wedder utscheedt warrt un sik dorüm in’n Lief – sünners an Steed vun Calcium in de Knaken – anriekert. De Weltgesundheitsorganisatschoon (WHO) schätzt de dörsnittliche perorale Opnahm vun Blie an’n Dag op ruchweg 100–500 µg bi jeden Minschen. De Bruuk vun Blie un Blieverbinnen, t. B. dat in’n Motor to orgaansche Blieverbinnen reageeren Antikloppmiddel Tetraethylblie in Autokraftstoffen is as de gröttste Blieborn siet de 1970er Johren bannig torüchgahn. Gliektietig is ok de in de Ümwelt meetbore Belasten mit Blie lütter worrn.
Blie schaadt dat zentrale un dat periphere Nervensystem, minnert de Bloodbillen un föhrt to Magen-Darm-Lasten un Nerenschadens. Bit op Utnahmen sünd Blieverbinnen as gefährlich för’t Foortplanten instoopt, d. h. se schaddt de Frucht un minnert de Fruchtborkeit. Siet Juli 2006 warrt Blie un sien anorgaanschen Verbinnen vun de Düütschen Forschensgemeenschop (DFG) as „krebstügen in’n Deertversöök“ beweert. Swore Vergiften föhrt to’n Koma un to’n Dood dör Kreisloopverseggen.
Blievergiften is ünner de BG-Kenntall 1101 asw Beroopskrankheit acht.
Borns un Opnahm vun Blie
De Belasten vun de Ümwelt mit Blie is sünners dör dat Begrenzen un Verbaad vun Blie in’t Benzin bannig torüchgahn. Aver ok de betere Afgasreinmaken mit Fienstofffilters in grote Verbrennanlagen, betere Afwater- un Afluftreinmaken in blieverarbeiten Ünnernehmen as ok generell de reduzeerte Bruuk vun bliebargen Produkten in de Industrie hebbt jemehrn Bidrag dorto hatt.
Wendsch
Wendsch betekent
Blievergiften
Borns un Opnahm vun Blie
Utwassen Minschen nehmt mehr as 80 % vun’t Blie mit de Nehrmiddel op. Wenn Lüttkinner mit Blie belasten Bodden oder Stoff sluckt, künnt se dormit mehr Blie opnehmen as över de Nohren. De Mengde an Blie, de een jeden Dag op’n Kilogramm Liefgewicht opnehmen deit, liggt twüschen 0,5 un 30 µg. Bi Kinner is de Weert mit dörsnittlich 0,8 µg/kg relativ sehn grötter as bi utwassen Lüüd mit dörsnittlich 0,55 µg/kg. De WHO gifft as vörlöpig to verdrägene Opnahmmengde in de Week (Provisional Tolerable Weekly Intake, PTWI) 25 µg/kg Liefgewicht an. Dat is dat glieke as ruchweg 3,6 µg/kg an’n Dag oder üm un bi 200 µg för en utwassen Minschen mit 60 kg Gewicht.
Luftbelasten
De Bliebelasten vun de Luft is ruchweg twüschen 1920 un 1980 düütlich höger wesen dör den Bruuk vun dat bliebargen Antikloppmiddel Tetraethylblie. Bi’t Verbrennen in’n Motor entsteiht Blie un Blie(II)-oxid, dat mit Chlor un Brom, wat ut Kohlenwaterstoffen stammt, dat den Benzin tosett warrt, to fien Blie(II)-chlorid- un Blie(II)-bromid-Partikels reageert. Disse fienen Sweevstoffen sett sik denn vör allen in de Neeg vun de Straten af, woneem se – vergleken mit annere Öörd wieter weg vun de Straat – to en üm den Fakter 2-10 högeren Blieandeel in Aaftbööm un böverirdisch wassen Grööntüüch veroorsaakt hebbt. Bi’t Verhütten vun Blie un ok bi sien Raffinatschoon warrt dat as fienen Blie(II)-oxid-Stoff freesett un lett de Bliebelasten in de Ümgegend anstiegen. Ok Affallverbrennanlagen un annere Füeranlagen as ok blieverarbeiten Bedrieven geevt bliebargen Stoff an de Ümwelt af. De fiene Stoff mit Partikelgrötten twüschen 0,1 un 10 µm warrt deelwies vun’n Wind in Rebeden wieter weg transporteert, wo de sik sünners mit den Nedderslag afsetten deit. Stark blieholligen Stoff billt sik ok, wenn bi’n Korrosionsschuul olle Bliemennige-Farven dör Sandstrahlen wegmakkt warrt.
Mitünner lett sik ok bi Sportschütten en högere Bliekunzentratschoon in’t Blood nawiesen, oder ok bi annere Personen, de regelmatig to’n Öven mit Scheetwapen in slaten Rüüm gaht. Gefährliche Kunzentratschonen kamt dorbi aver nich faken tostannen, vör allen dör de Inkapseln vun’t Blie in en Koppermantle (Vullmantelgeschaat).
Book Mormon
duum|hochkant=0.5|Dat Book Mormon Dat Book Mormon ( engelsch The Book of Mormon) is en religiöös Schrift vun de nah dat Book nömmt religiöös Gemeenschop vun de Mormonen.
Seilern
Seilern is de Familiennaam von
Book Mormon
Die vun dat traditionell Christendom nich deelt Anerkennung vun dit Wark as Hillig Schrift gellt as wesentlich gemeensam Kennteken vun de ansonsten bannig ünnerscheedlich Karken. De Naam geiht up den Propheten Mormon torüsch, de in dat Book sülvst as Hööftredakteur vun den oorsprünglichen Bericht nömmt wurrd. Mit de Eerstverapenlichung vun dat Book fung dat apenlich Wirken vun den Karkengrünner Joseph Smith an. De Oorsprung vun dat Book is umstreeden.
Wladimir Tichonow
Wladimir Tichonow is de Naam von
Drangosch
Drangosch is de Familiennaam von
Wilhelm Röpke
Wilhelm Röpke is de Naam von
Wladimir Tichonow
* Wladimir Iljitsch Tichonow (* 1947), russ’schen Politiker,
Die Geierwally
Die Geierwally betekent
Blievergiften
Luftbelasten
Blie dat över Stoff inatent warrt, riekert sik nich in de Lung an, man dat warrt resorbeert oder in’n Rahmen vun’t Sülvstreinmaken vun de Atenweeg mit den in’n Rachenruum transporteerten Bronchialsliem rünnersluckt. Vun de inatenten Bliepartikels blieft afhangig vun de Grött 20-50 % in de Lung. tosamen warrt ruchweg 30 % vun de inatente Mengde resorbeert. Bi 20 m³ inatent Luft an’n Dag un en Blieandeel vun 1 µg/m³ in de Atenluft – wat en Weert is, de ok in Städer nich faken överschreden warrt – resulteert dorut en Blieresorpschoon vun 6 µg an’n Dag. Vun’n 1. Januar 2005 af gellt en Grenzweert vun 0,5 µg/m³ in’t Johresmiddel.
En grötteret Risiko hebbt also vör allen Lüüd, de mit dat Winnen vun Blie to kriegen hebbt oder in wieterverarbeiten Bedrieven arbeit. In Bliehütten un -raffinerien kann de Luftkunzentratschoon twüschen 80 un 4000 µg/m³ bedrägen. De MAK-Weert för Blie is op 100 µg/m³ fastleggt.
Nohren un Drinkwater
De Kunzentratschoon vun Blie in Nehrmiddel wesselt düchtig. Sünnere Organismen riekert Blie an. Eenige Poggenstöhl künnt Kunzentratschonen vun bit to 40.000 µg/kg Drööggewicht oder gor bit 80.000 µg/kg opwiesen. In Söötwaterfisch sünd 0,5–1000 µg/kg funnen worrn. Högere Planten nehmt bit op en poor Utnahmen blots wenig Blie över de Wörtel oder över de Blattböverflachen op. Planten sünd dorüm vör dör den Stoff an de Böverflach belast, de sik to’n Deel aver afwaschen lett. Planten mit grote Blattböverflachen künnt dorüm Hööchstweerten bit to 20.000 µg/kg hebben. Vergleken mit de meisten Nehrmiddel, de vun Deerten maakt warrt (Blieandeel 10–100 µg/kg ) wiest Innereien vun Slachtdeerten mit 100–1000 µg/kg teemlich veel Blie op.
För vele Gruppen vun Levensmiddel gifft dat Blie-Hööchstandelen, de vun de Europääschen Union enkelt fastleggt worrn sünd. Se künnt to’n Bispeel twüschen 20 µg/kg för Melk un 1.500 µg/kg för Musseln liggen. De Weerten richt sik dorna, in wovun Mengden man disse Nehrmiddel tyypschwies to sik nimmt un woveel Blie normalerwies in disse Levensmiddel binnen sünd. Dat is ok de Grund, worüm de Grenzweert för Musseln so hooch is, vun wegen dat se Blie anriekern doot un vun Natur ut vergliekswies veel Blie in sik bargt, gliektietig aver ok blots in lütte Mengden eten warrt.
In de verleden Tiet weern Bliegeschirr un bliehollig Geschirr ut Tinn bedüden Blieborns, vör allen as sünners sure Nehrmiddel as Wien oder Fruchtsaft grote Mengden vun Blie dorut lösen künnen. Intwüschen is jemehr Bruuk verboden. Vundaag kann aver noch Keramikglasur Blie bargen un in gröttere Mengden an de Levensmiddel afgeven. De in’t Johr 1984 fastleggte Hööchstweert för Blieafgaav an Levensmiddel liggt bi 4.000 µg/l, wat intwüschen aver as to hooch ansehn warrt.
Waterleitungen ut Blie sünd sünner bi week oder suer Water problemaatsch, vun wegen dat sik denn keen schulen Schicht ut dat swor lösliche Blei(II)-carbonat billn kann un in’n dullsten Fall bit to 3.000 µg/l (annere Borns: 200 µg/l, 500 µg/l ) Blie in Lösen gahn künnt. De siet 1. Dezember 2003 inföhrte Grenzweert för Drinkwater vun 25 µg/l, de bit Anfang 2013 op 10 µg/l rünnersett warrt, kann dormit üm en Veelfack överschreden warrn. Dorför hett för lange Tiet en Grenzweert vun 40 µg/l gellt. Blierohren warrt siet 1973 nich mehr verboet, sünd aver in Ballungsrebeden noch in 10 bit 15 % vun de Huusholten in Bruuk. Blie kann aver ok ut Missingamaturen in’t Drinkwater gahn un den hüütigen Grenzweert överstiegen, wenn dat längere Tiet mit dat Metall in Kuntakt blifft.
Sünners Kinner künnt över’n belasten Bodden Blie opnehmen. In’t Rebeet vun de Eerdböverflach ännert sik de Blieandeel in’n Bodden düchtig vun Oort to Oort. He kann twüschen 50.000 µg/kg un 1.000.000 µg/kg liggen.
Utwassen Minschen resorbeert över de Verdauen blots ruchweg 10 % vun de opnahmen Bliemengde in den Lief. Bi Kinner twüschen twee Maanden un söss Johren dorgegen kamt bit to 50 % vun’t Blie in’n Lief. Kinner sünd dorüm dör dat Blie in de Nohren sünners in Gefohr.
Smöken
Siet Sommer 2006 is in Düütschland mehrmols Cannabis opduukt, dat mit elementar Blie verunreinigt weer. In’n Ruum Leipzig sünd mehr as 100 Fäll vun Blievergiften dokumenteert worrn, de sik op den Bruuk vun verunreinigt Marihuana torüchföhren laat. In’n Februar 2009 sünd in’n Ruum München mehrere Patienten mit Blievergiften faststellt worrn, as se Cannabis konsumeert hebbt, dat mit Bliesulfid streckt weer. Bi de Patienten, de Symptomen vun’n Vergiften wiesen deen, sünd hoge Blieweerten in’t Blood faststellt worrn.
Verdelen
In’n Lief warrt dree Bliedepots ünnerscheedt, de verscheden gau Blie inlagern un afgeven künnt un en wesselsietig Gliekgewicht anstreevt. Dat opnahmen Blie kummt toeerst in dat Blood, woneem sik dat to 95 % an de roden Blöödkörpers anbinnt. Gau stellt sik en Gliekgewicht in twüschen dat Blood un Hart, Lung, Lebber, Neer, Bregen un den Magen-Darm-Trakt. De Uttuusch mit de Muskeln un de Huut löpt langsomer af. In Weekgeweev hett Blie en Helfweertstiet vun ruchweg 20 Daag. Blie in disse Depots warrt wedder utscheedt oder in Form vun Bliephosphat an Steed vun Calciumphosphat in de Knaken un Tähnen inlagert. Dor billt Blie en Depot, dat düchtig lang bestahn blifft mit en Halfweertstiet vun 5 bit 20 Johren. Bi utwassen Minschen befinnt sik 90 % vun’t Blie in de Knaken, bi Kinner blots 60 %. Wenn dat to’n Afbo vun Knakensubstanz kummt – to’n Bispeel bi Calciummangel, Stress, wiel en Cortisontherapie, dör Azidoos oder wiel en Swangerschop – kann de Bliespegel invt Blood anstiegen un ok ahn vermehrte Opnahm vun Blie vun buten de Symptomen vun en akute Blievergiften utlösen. Dat warrt as Bliekrise betekent.
Blie is plazentagängig, wat bedüüt, dat Blie ut dat Blood vun en swangere Fro op den Fetus övergahn kann un den Schaden tofögen kann.
Utwirken
De Wirken vun Blie op’n Lief hangt af vun de Kunzentratschoon in’t Blood. För utwassen Mannslüüd hett de DFG 400 µg/l as hööchsten tolaten Weert an de Arbeitssteed (BAT-Weert) fastleggt, för Fronslüüd ünner 45 Johren 300 µg/l. Bi Deertversöken un breed anleggte Studien bi Kinner un Fronslüüd, de ’n Kind kriegt, hett man bi al bi 150 µg/l Blie in’t Blood Henwiesen funnen, dat de IQ un dat Lehrverhollen minnert sünd. Dorüm schall na de WHO en Blootbliespegel vun 100 µg/l in 98 % vun de Inwahners (Kinner inslaten) nich överschreden warrn.
Frăsinet
Frăsinet betekent
Blievergiften
Utwirken
Gladde Muskulatur tütt sik dör Blie tosamen, wat Darmrammen utlösen deit. Butendem teiht sik ok de lütten Bloodfatten tohopen. Dordör stiggt de Blooddruck licht an un de Huut warrt bleker in’t Utsehn.
Bloodbillen
Blie hemmt de dree Enzymem (Delta-Aminolävulinsüür-Dehydrataas (ALAD), Koprogenaas un Ferrochelataas), de an de Bloddbillen bedeeligt sünd. Dat föhrt dorto, dat to’n een de Bloodbillen an sik stört is un sik to’n annern Twüschenprodukten – de Substraten vun de bedrapen Enzymen oder jemehr Stoffwesselprodukten, also δ-Aminolävulinsüür (ALA), dat Produkt vun de Dehydreeren Koproporphyrin III vun’t Koproporphyrinogen III un Protoporphyrin IX – anriekert.
thumb|basophil Tüppeln vun Erythrozyten bi Bleivergiften Af en Bliespegel in’t Blood vun üm un bi 150 µg/l lett sik de Hemmen vun de ALAD nawiesen, af 400 µg/l is de ALA-Andeel in’n Mieg höger. Dat brune Koproporphyrin III lett sik ok vun disse Bliekunzentratschoon an in’n Urin vermehrt nawiesen un farvt em in swore Fäll (hogen Bloodbliespegel) düüsterbruun. Dat driggt ok to’n bleek-grau-geel Farven vun de Huut bi, wenn en chroonsche Blievergfiten vörliggt. Twüschen 200 un 600 µg/l stiggt de Andeel vun’t Protoporphyrin in de roden Bloodkörpers an un löst dor en so nöömte „basophile Tüppeln“ vun de roden Bloodkörpers ut, de sik ünner’t Mikroskop nawiesen lett.
Mehr as 500 µg/l (bi Kinner 200 µg/l) Blie in’t Blood kann en Bloodarmot utlösen, vun wegen dat de Bloodbillen inschränkt is un de Levensduer vun de roden Bloodkörpers rünner geiht.
Nervensystem
Bi Kinner sünd al af 100–200 µg/l Blie in’t Blood statistisch psychische Ännern as’n beten sietere Intelligenz unpsychomotoorsche Inschränken fasttostellen. Bi utwassene Lüüd is de Leistung bi visimotoorsche Proven af 500 µg/l rünnersett. To en Enzephalopathie kummt dat bi utwassen Minschen af 1.200 µg/l, bi Kinner al af 800–1000 µg/l. Disse Enzephalopathie ennt, wenn se nich behannelt warrt, bi Kinner jümmer mit’n Dood un föhrt bi de, de dat överleevt, faken to duersome neurologische un neurophsychologische Schadens. To de Symptomen vun so en Enzephalopathie tellt Koppweh, Desorienteeren, Slaaplosigkeit, Spucken, Apathie, Stupor, Överaktivität un Aggressivität. In swore Fäll münnt de Krankheit in’t Delirium, Rammen, Koma und Dood dör Kreisloopverseggen.
Chroonsche Blievergiften mit Kunzentratschonen af 600–800 µg/l in Blood lahmt dör Nervenschadens vör allen de starker bruukten Extensers, wat to de tyypschen „Fallhandstellung“ föhrt.
Organen vun de Verdauen
En Blievergiften maakt tyypsche Darmkoliken („Bliekolik“) un Verstoppen, in swore Fäll bit to’n spastischen Ileus. En akute Vergiften dör grote Mengden vun en Blieverbinnen kann to’n Spucken föhren, wobi dat Utspeete dör Blei(II)-chlorid, dat sik in’n Magen mit de Magensüür billt hett, witt farvt wesen kann.
Neren
De Nerenfunkschoon warrt bi Kinner al af 100 µg/l Blie in’t Blood licht stört. in sworere Fäll vun Vergiften kann dat Nerengeweev schaadt warrn. Bi Rotten hett Blie dör hoge Dosen över lange Tietrüüm Nerentumoren utlöst.
Foortplanten
Bi Rotten un Primaten hebbt in Deertversöken Bliespegel vun üm un bi 150 µg/l in’t Blood vör de Geboort to anduern Lehr- un Gedächtnisswackheit föhrt. Blie hett in Deertversöken ok de Grött vun’n Worp, dat Geboortsgewicht un de Överlevensproportschoon vun de Neeboren rünnersett. Bi Minschen schient en Bloodbliespegel vun de Mudder vun mehr as 140 µg/l dat Geboortsöller rünnersetten to künnen.
Utscheeden
Blie warrt blots düchtig langsom wedder utscheedt. Dat duert dorüm mehrere Johren, bit sik vun’t Enn vun de Blieopnahm an wedder normale Weerten instellt. De gröttste Deel (76 %) vun’t Blie warrt över de Neren utscheedt, över de Gall un den Darm ruchweg 16 % un weniger as 8 % över de Hoor, Nagels, Huutafschilfern un Sweet.
Diagnoos un Wacht
To de buteren Symptomen vun en Blievergiften tellt dat so nöömte „Bliekolorit“ (bleek-grau-gele Huutverfarven), Darmkoliken, diffuse zentralnervöse Symptomen as Mööd, Koppweh, keen Hunger, usw., Lahmen, en blauswarten „Bliesuum“ üm den Tähnhals in’t Tähnfleesch, de Blei(II)-sulfid bargt un in swore Fäll en Enzephalopathie.
Arthur Ashkin
Arthur Ashkin (* 2. September 1922 in New York City; † 21. September 2020 ) weer en US-amerikaansch Experimentalphysiker. Ashkin wurr 2018 gemeensam mit Gérard Mourou un Donna Strickland för „bahnbreekend Utfinnen in den Beriek van de Laserphysik“ den Nobelpries för Physik uttekent.
Merrick
Merrick is de Familiennaam von
Blievergiften
Diagnoos un Wacht
To’n Faststellen vun de Bliebelasten künnt Blood, Urin, Tähnen oder Hoor hernahmen warrn. Blood is an’n besten för de Diagnoos un för de Spoodkontroll vun en Behanneln egent.
Ernesto Drangosch
Ernesto Drangosch is de Naam von
Blievergiften
Diagnoos un Wacht
De Blieandeel in’n Urin ännert sik to dull in Afhangigkeit vun de Fletigkeitsopnahm un vun de Nerenfunkschoon. Bito is de Bliekunzentratschoon in’n MIeg üm den Fakter 10 lütter as in’t Blood, wat dat Bestimmen sworer maakt. As de Andelen an ALA un Koproporphyrin III in’n Mieg eerst af de al schaadhafte Bliekunzentratschoon vun 400 µg/l düütlich anstiggt, egent sik disse Weert blots, üm starkere Belasten – to’n Bispeel veroorsaakt dör’n Beroop – fasttostellen. To’n Kontrolleeren vun de Bliebelasten bi de normalen Lüüd döögt disse Parameter nix.
Arthur Ashkin
Arthur Ashkin weer mit 96 Johren de öldste je mit de Nobelpries uttekent Minsch. In dat Folgejohr wurr he aber van John Bannister Goodenough aflööst.
Merrick
Merrick betekent
Blievergiften
Diagnoos un Wacht
Tähnen egent sik vun’t Prinzip her goot, üm Belasten mit Blie över längere Tiet to bestimmen, vun wegen, dat de Blieandeel mit dat Öller un Blieexpositschoon anstiggt. Man, bi utwassen Lüüd staht Tähnen normalerwies nich praat. Goot egent sünd se aver bi Kinner, vun wegen dat de utfallen Melktähnen ünnersöcht warrn künnt.
Arthur Ashkin
Leven un Wark
Ashkin, de ut en jöödsch Familie stamm, is in Brooklyn upwussen un hett an dat Columbia College studeert, wo he 1947 sien Bachelor kreeg. Van 1942 bit 1946 hett he sien Studium ünnerbraken, um an dat Radiation Laboratory van dat Massachusetts Institute of Technology as Radartechniker to arbeiten. 1952 kreeg he sien Doktertitel an de Cornell University. Af 1952 weer he an de Bell Laboratories, wo he 1992 in den Ruhestand gung. Dornah hett he aber in sien eegen Labor wieder arbeit. Van 1963 bit 1987 weer he an den Bell Laboratories Baas van de Afdeelen Laserphysik un he hett an den Bell-Labs över Mikrowellen, nichtlineare Optik un Laser-Fallen forscht.
Ernesto Drangosch
* Ernesto Drangosch (1882–1925), argentienschen Kumponist,
Puan
Puan betekent
Kiek ok bi: Pu’an.
Arthur Ashkin
Leven un Wark
He gellt as Vader van dat Optical Trapping, dat Prinzip, Atomfallen mit Lasern to bauen, un van optischen Pinzetten. Ünner anner dorför kreeg sien Kolleeg Steven Chu, mit de he tosommenarbeiten dee, 1997 den Nobelpries. Eerste Experimente dorto hett Ashkin 1967 maakt: he wies, wu man lütt Latex-Kugeln (Dörmeter in’n Mikrometerberiek) mit Lasern bewegen un ok infangen kunn. Dat Infangen van Atomen gelung denn nah de Entwicklung van optischen Köhlenstechniken (dör Theodor Hänsch, Arthur Leonard Schawlow, John Lewis Hall un annern) de Grupp van Ashkin un Chu Midden van de 1980er Johren. Ashkin hett de optische Pinzette in de Folg up biologische Objekte (Bakterien, Viren, Körperzellen) anwennd.
Blievergiften
Diagnoos un Wacht
Över de Aflagern in de Hoor künn een de Belasten vun de verleden Maanden afschätzen. Dat Problem dorbi is aver, dat Blie, wat an de Hoor vun buten anbacken deit, dat Resultat verkehrt maken künn.
Arthur Ashkin
Leven un Wark
He hett mit sien Kollegen de eerste Beobachtung van Frequenzverdüpplung (Second harmonic generation) an Düersamstreeklasern (cw Laser), parametrischer Verstärkung an Düersamstreeklasern un van den photorefraktiven Effekt (1966) maakt. Ashkin hett ok över nichtlineare Optik, to’n Bispeel in Glasfasern arbeit un gellt as en van de Begrünner van de nichtlinearen Optik in Glasfasern.
Blievergiften
Diagnoos un Wacht
Üm Bliedepots in de Knaken dör torüchliggen Belasten natowiesen is de Bloodünnersöken nich goot, vun wegen, dat de Bliespegel dorin denn tomeist nicht mehr hooch is. An de Steed kann een dat Blie in de Knaken direkt över en Röntgenfluoreszenzanalys bestimmen oder man maakt’n EDTA-Provokatschoonsproov. Dorto warrt den Patient EDTA sprütt un de Blieutscheden kontrolleert. Wenn se düütlich höger is as’n tyypschen Verglieksweert, düüt dat op en groot Bliedepot in’n Lief hen.
Arthur Ashkin
Leven un Wark
Sien Bröer Julius Ashkin (1920–1982) weer ebenfalls Physiker.
Charlois
Charlois is de Familiennaam von
Arthur Ashkin
Utteknungen un Liddmaatschapen
He is Ehrenliddmaat van de Optical Society of America un Fellow van de American Association for the Advancement of Science un de American Physical Society.
Königlich Opernhuus Maskat
duum|Opernhuus Maskat
Blievergiften
Behanneln
Na’t orale Opnehmen vun en blieholligen Stoff warrt toeerst versöcht, dör Spucken un Magenspölen to hinnern, dat dat Blie resorbeert warrt. Gegen en akute Vergiften warrt mit en Magensölen mit en 3 %ige Natriumsulfatlösen un gliektietige Gaav vun Aktivkahl angahn. Dordör warrt Blieionen in swor löslichet Bliesulfat överföhrt un an de Aktivkahl bunnen.
Charlois
Charlois betekent
Rolf Röpke
Rolf Röpke is de Naam von
Blievergiften
Behanneln
Üm dat Blie ut dat Blood un ut de licht togänigen Depots ruttokriegen, kann en Therapie mit Chelatbillner as EDTA, DTPA un/oder D-Penicillamin maakt warrn. De Chelaten warrt över de Neren utscheedt. Man, Chelatbillner hebbt ok bannige Nevenwirken un künnt dorüm nich över längere Tiet geven warrn, vun wegen dat se ok Sporenelementen ut den Lief utschwemmen doot, de to’n Leven afsluut nödig sünd. Bi Kinner kummt en Chelat-Therapie bi en Bliespegel vun mehr as 450 µg/kg in Fraag.
Rolf Röpke
* Rolf Röpke (* 1936), düütschen Footballspeler,
Blievergiften
Behanneln
Wichtig is in jeden Fall, wies to warrn, wat de Blieborn is un to hinnern, dat dat dordör nochmol to en Vergiften kamen kann.
Vörsorg
Dat eenzige, wat för Blie schuult, is dat Swormetall gor nich eerst freetosetten un optonehmen. Vele Anwennen vun Blie sünd in de Twüschen düchtig inschränkt oder verboden worrn. Dorto höört Bliewitt as Farvpigment, Meninge as Rostschuul, Tetraethylblie as Antikloppmiddel, bliehollih Lööttinn un mehr. Dor, woneem Blie nich uttotuuschen geiht, schüllt Produkschoonsverfohren insett warn, de mööglichst wenig Blie bargen Stoff un Afwater produzeert. Wenn dat Tostannenkamen vun Bliestoff oder Blie in’t Afwater nich to hinnern is, mutt dat afsogen oder opfungen, sammelt, sauber maakt un opletzt anstännig entsorgt warrn, ahn dat dormit de Ümwelt belast warrt. Üm de Arbeitskräft to schulen, de mit Blie oder Blieverbinnen in Kuntakt kamt, mööt de Arbeitgevers to gellen Arbeitsschuulvörschriften inhollen. Dorto höört dat Överwachen vun de Kunzentratschoon in de Luft, dat Överwachen vun den Bliespegel in’t Blood bi’t Personal, Hygieneanstalten un, wo nödig, Schuulutrüsten.
Produkten un Affäll, de Blie bargen doot, as olle Autobatterien mööt enkelt sammelt un entsorgt warrn.
Königlich Opernhuus Maskat
duum|De Lobby duum|Turandot 2011 duum|La Traviata 2013 Dat Königliche Opernhuus Maskat is en Opernhuus in’n Stadtdeel Schati al-Qurm von de Stadt Maskat in’n Oman.
Blievergiften
Vörsorg
För Personen, de nich vun Beroops wegen mit Blie to kriegen hebbt oder in bannig belast Rebeden wahnt, besteiht in de Twüschentiet keen Gefohr mehr, över de Luft oder dat Eten to veel Blie optonehmen. En Problem stellt aver jümmer noch olle Waterleitungen ut Blie dor, de grote Mengden an Blie in’t Drinkwater afgeven künnt. Se schülln so wiet mööglich dör Rohren ut annere Materialen uttuuscht warrn. Dat „Aflopenlaten“ vun Water, dat längere Tiet in de Leitung stahn hett is blots en Nootbehelp för utwassen Minschen, reckt aver nich för Swangere oder Lüttkinner. To’n Torechtmaken vun Babynohren is Water mit’n hogen Blieandeel afsluut nich egent, vun wegen dat Kinner dör Blie in Nehrmiddel sünners grote Gefohr drauht. Aaft un Grööntüüch schüll vör’t Eten afwaschen warrn, müm den Stoff wegtomaken, de an de Schaal anbackt. Nehrmiddel, de vun Natur ut ’n hogen Blieandeel bargt, as Wildpoggenstöhl, Musseln un Innereien schülln al so blots in lütte Mengden eten warrn.
Hamlin Township
Hamlin Township betekent
Wieacker
Wieacker is de Familiennaam von
Blievergiften
Vörsorg
För Nehrmiddel dröff een blots Fatten un Redschoppen bruken, de dorför utdrücklich egent sünd. En Problem künnt Keramikfatten wesen, de mit en bliebargen Glasur övertogen sünd. Oppassen mutt een sünners bi „No-Name-Produkten“ un Importen ut’t Utland. 2007 is opdeckt worrn, dat Speeltüüch mit Farv övertogen worrn is, de to dull mit Blie belast weer. Dat keem dorbi mehrfack to Torüchroopakschonen to’n Bispeel vun den US-amerikaanschen Hersteller Mattel, de dat Speeltüüch billig in de Volksrepubliek China herstellen laten hett. En Göödkontroll harr dor nich oder wenigstens nich goot nooch stattfunnen.
Drancourt
Drancourt is de Familiennaam von
Wieacker
.
Königlich Opernhuus Maskat
Historie
Sultan Qabus ibn Said hett 2001 dör en Dekret beslaten, dat in Maskat en Opernhuus boot warrn schall. Bi en Architektenwettstried 2003 hett sik dat Architektenbüro Wimberly Allison Tong and Goo (WATG) dörsett un hett den Opdrag för de Planung kregen. De Boarbeiden dör Carillion Alawi hebbt in’n April 2007 anfungen.
Seilern und Aspang
Seilern und Aspang is de Familiennaam von
Königlich Opernhuus Maskat
Buten
De Gebüüdkumplex steiht op en 80 Hektar groot Gelänn, dat to’n halven Deel överboot un von en groten Landschopsgoorn ümgeven is. De Fassaad is mit rosa Kalksteen ut de Wööst von Oman verkleedt. Blangen dat Opernhuus is dor ok en Opera Galleria mit en Museumsladen, verschedene Restaurants un Luxus-Geschäften boot worrn. To de Anlaag höört ok en Kulturzentrum mit en Kleenkunstbühn.
Binnen
duum|De Örgel
De Rüüm sünd riev mit kostbore Marmorboddens un en düre Täfelung utstatt. De Theaterruum sülvs is in Rood un Gold hollen. De Ruum kann modular as Proszenium-Theater mit alltohoop 1.100 Sitzplätz bruukt warrn.
En grote Tall von Sitten is op de Rüggsied mit ene Monitor utstatt, op de Ünnertitels op Araabsch un Engelsch inspeelt warrn köönt. Dat System is von Radio Marconi levert worrn. De Böverbühn is alltohoop 32 Meter hoog. De Königsloog liggt güntsied de Bühn.
Örgel
Op de Bühn finnt sik en grote Kunzertörgel, de von de Örgelbofirma Klais (Bonn) boot worrn is. Dat Instrument stickt in en riek smückt Holtgehüüs. De Prospekt is in dree Piepenfeller ünnerdeelt. Ok de Prospektpiepen von de Örgel sünd riek utsmückt. Ünner dat middlere Piepenfeld is de Speelanlaag. Dat Sliepladen-Instrument hett 70 Registers op veer Manuale un een Pedaal. De Speel- un Registertrakturen sünd elektrisch. Dat Instrument is mit twee swellbore Warken utstatt (Swellwark, Echowark). En Besünnerheit von de Örgel is en tweet Solowark (Solo Royal), dat an elk Manualwark un dat Pedaal free ankoppelbor is.
Middelozeaansch Rüch
duum|Verloop vun Middelozeansche Rüchen op de Eer En Middelozeaanschen Rüch (eng.: mid-ocean ridge) is en Bargkeed an’n Grund vun en Ozean, woneem ne’en Seeboden tostannen kummt. De Hööch vun middelozeaansche rüchen kann düchtig wesseln. Deelwies billt se bannig hoge Bargkeden, mitünner sünd se ok blots flach. De längste Bargkeed vun disse Oort is de middelatlantsche Rüch, in de Mitt vun’n Atlantik.
Disse Rüchen un Drempels sitt an de Steden in’n Ozean, woneem de butere, faste Eerdschicht, de Eerdköst tweibreken deit un sik de Seebodden utenanner bewegt. Faken liggt dor een langen Rüch blangen en annern, de ünnerbroken warrt vun lange aver bannig smalle Rinnen in’n Seebodden, de dör Transformstören tostannen kamt. Dor bewegt sik Deelen vun de Eerdköst sietwärts an’nanner vörbi. De Rüchen tosamen mit de Rinnen sünd Resultaten vun de Platentektonik. De faste Eer, de as Lithosphäar (Eerdköst mit den böversten Eerdmantel) betekent warrt, is in Platen ünnerdeelt, de sik gegenenanner bewegen doot.
Entwickeln
duum|hochkant=2.0|Mittelozeaansch Rüch Vun’n Eerdmantel ut stiggt hitt Magma in de ünnere Eerdköst op. Dat Magma entsteiht dör de Bewegung vun de Platten: Dör dat Tweirieten warrt de Druck in de Lithosphäär sieter, wat dorför sorgt, dat dat hitte Material lichter smölten kann un sik partielle Smölt billt. Dat Magma sammelt sik eerst in Magmakamern un wannert to’n Deel wieter na baven, woneem sik dat as fasten magmaatschen Steen aflagert. De Oort vun’n Steen hangt dorbi vun de Deep af: Över den Peridotit vun’n Eerdmantel verklaamt dat Magma to en plutonitischen Gabbro, wieter na baven hen billt sik Gangstenen, de as Diabas betekent warrt un toletzt folgt de vulkanitische Basalt. Disse Basalt hett en sünnere Tosamensetten, vun wegen dat dat Magma, worut de entsteiht, ut den böversten Mantel kummt. Man seggt dorto mid ocean ridge basalt oder MORB.
Wenn Seewater in de Eerdköst indringen deit, gifft dat en hydrothermale Zirkulatschoon, bi de dat Water op 400-500 °C ophitt warrt, wodör sik Mineralen ut de ozeaanschen Köst lösen doot. Op’n Weg torüch köhlt dat Water wedder un scheedt sulfidischen Ierzmudd af. Op disse Oort entstaht hydrothermale Lagersteden. Dorvun kummt to’n Bispeel dat Kopperierz vun Zypern, dat al siet dat Öllerdom afboet warrt.
Dör de Bewegung vun de Lithosphärenplaten warrt jümmer wedder frisch Magma na baven föddert, woneem dat verklaamt, wiel de Ränner sik wieter vun’nanner wegbewegt. So warrt jümmer ne’en Seebodden billt, de as jungen Deel vun de Platen vun den Rüch wegtransporteert warrt (seafloor spreading). Dat Öller vun de Stenen nimmt also jümmer wieter to, je wieter man vun’n Rüch weggeiht. Wenn dat Magma hooch kamen is un verklamt, nimmt dat dorbi de magneetsche Signatur vun dat Eerdmagnetfeld an, sobald de Temperatur ünner den Curie-Punkt fallt. In de Eerdhistorie hett sik dat Magnetfeld aver mehrfack ümdreiht, so dat ok de Seebodden in’n Wessel mol de een un mol de ümdreihte Richt vun’t Magnetfeld wiesen deit. Dat Opdecken vun disse magneetsche Striepens vun’n Seebodden gellt vundaag as Dörbrook för de Theorie vun de Platentektonik, vun wegen dat dormit to’n eersten mol nawiest worrn is, dat de Seebodden sik över de Johrmillionen bewegen deit.
Eegenorden
Middelozeaansche Rüchen wiest sünnere Egenschoppen op, de dorvun afhangt, wo gau de Platen sik ut’neen bewegt. Ünnerscheedt warrt twüschen Rüchen, de gau un de langsom ut’neen gaht. Gifft ok Wetenschopplers, de glöövt, dat bannig langsome Rüchen noch’n egenen Tyyp dorstellt. De Gakkelrüch is de Rüch, de na’t hüütige Weten mit 6 bit 13 mm in’t Johr de langsomste is.
Transformstören
En middelozeaanschen Rüch is dör aktive Transformstören in verschede Segmenten deelt, de gegen’nanner verschaven sünd, un jeed en eenheitliche Bewegung opwiest. Twüschen de divergeeren Platengrenz (woneem de Platen uteneen gaht) gifft dat also konservative Platengrenzen (woneem de Platen sietlich anenanner vörbischrammt). Disse Stören künnt teemlich lütt wesen, in eenige Fäll aver ok mehr as hunnert Kilometer lang wesen. In’n Pazifik gifft dat butendem de Sünnerheit vun so nöömte overlapping spreading zones, also vun Rüchsegmenten, de toenanner parallel versett sünd un sik mitünner ok översnieden doot. Dorbi kamt Mikroplaten tostannen mit Dörmetern twüschen 100 un 200 km.
Wo veel Transformstören sik utbillt, hangt vun de Snelligkeit af, mit de de Rüch apengeiht. Je langsomer dat aflöpt, ümso mehr Stören billt sik. In’n Atlantik leegt de Transformstören to’n Bispeel blots ruchweg 50 km utenanner, wiel se in’n Pazifik mehrere hunnert Kilometer Afstand hebbt, vun wegen dat de Vörgang dor veel gauer aflöpt
Topografie
duum|Topografie an’n Rüch Ok de Topografie vun middelozeaansche Rüchen hangt vun de Snelligkeit vun’t Apengahn af. Gaue Rüchen sünd flach un shet eher gliekmatig ut. Bi en siete Snelligkeit künnt de Rüchen teemlich piel hoochgahn, sünd unregelematig formt un wiest längs de Mitt en Rift op, dat een bit eenige Kilometer deep wesen kann. Op den middelatlantischen Rüch sünd op en Deelstück vun 800 km Läng eenige hunnert lütte Seamounts unnen worrn, de faken blots ruchweg 60&nb sp;m hooch sünd. Faken sünd ok de beiden Flanken vun den Rüch ünnerscheedlich hooch. Wenn de Platen bannig langsom uteneen drieven doot, sünd keen groten Transformstören mehr to finnen. Bi disse Oort vun Rüchen is beoabcht worrn, dat nich alleen fletig Magma ut den Eerdmantel opstiggt, man deelwies ok faste Steenblöck.
Țărmure
Țărmure betekent
Middelozeaansch Rüch
Ökosystem
Tyypsch för middelozeaansche Rüchen sünd de Feller mit hydrothermale Deepseeborns, wo ok de so nöömten Swarten un Witten Smökers to hören doot. Disse Feller billt en egen Biotop mit vele Ornen, de tomeist blots in dit System leven doot.
Dancourt
Dancourt betekent
Dancourt is de Familiennaam von
Stăuceni
Stăuceni betekent
Middelozeaansch Rüch
Ökosystem
De Thermalborns entstaht dör de Warms vun de noch hitten jungen Köst un later ok dör den Exothermen cheemschen Vörgang vun’t Serpentiniseeren. Dorbi ritt de ne’e Köst bi’t Afköhlen an de Böverflach in, un Seewater kann dör de Spleten in grote Mengden in den Steen opnahmen warrn. De Olivin dor binnen warrt dorbi in Serpentinit ümwannelt.
In disse hitten Rebeden ahn Licht is de Chemosynthees vun to’n Bispeel Methan un Swevelwaterstoff de Grundlaag vun’t Nehren – anners as an de Böverflach vun de Eer, woneem dat de Fotosynthees mit Help vun’t Sünnlicht is.
Forschung
Rüchen künnt mit Help vun Meetvermethoden as de Seismik un de Geomagnetik bit in grote Deep ünnersöcht warrn.
Dat so nöömte MELT Experiment (Mantle Electromagnetic and Tomography Experiment), dat 1995 an’n Oostpazifischen Rüch losgahn is, hett den Rüch twüschen de Pazifischen Plaat un de Nazca-Plaat ünnersöcht. Dorbii is en asymmetrisch Rebeet funnen worrn, dat mehrere hunnert Kilometer lang is un deekwies fletigen Steen in Deepen bit to 200 km wiest. Ünner de Pazifischen Plaat, de vergleken mit de Nazca-Plaat en mehr as dubbelt so grote Snelligkeit opwiest, leeg dat gröttere Rebeet mit en 250 km gegen 100 km ünner de Nazca-Plaat.
Wiktor Tichonow
Wiktor Tichonow is de Naam von
* Wiktor Wassiljewitsch Tichonow (1930–2014), russ’schen Ieshockeyspeler un -trainer,
Kreissl
Kreissl is de Familiennaam von
Trutwin
Trutwin betekent
Kreissl
Kiek ok bi: Kreißl.
Trutwin
Trutwin is de Familiennaam von
Dieter Quast
* Dieter Quast (* 1928), düütschen Architekt,
Dransfield
Dransfield is de Familiennaam von
Kreißl
Kreißl is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Kreissl.
Jürgen Oßenbrügge
Jürgen Oßenbrügge (* 15. Januar 1954 in Stood) is Perfesser för Geografie an dat Institut för Geografie von de Universität Hamborg.
Pfaudler
Pfaudler is de Familiennaam von
Pfaudler betekent ok
Bechet
Bechet is de Familiennaam von
Bechet betekent
Drapal
Drapal oder Drapál is de Familiennaam von
Yuricich
Yuricich is de Familiennaam von
Hampton Township
Hampton Township betekent
Kiek ok bi: Hampden Township.
Quast
Quast is de Familiennaam von
, ,
303 v. Chr.
Wat passeert is
thumb|left|upright|Kriegselefant. Bild der Illustrated London News, 1845
Hancock Township
Hancock Township betekent
Nikolai Tichonow
Nikolai Tichonow is de Naam von
* Nikolai Alexandrowitsch Tichonow (1905–1997), sowjetschen Politiker,
Wassili Tichonow
Wassili Tichonow is de Naam von
* Wassili Tichonow (* 1960), russ’schen Roderer,
Alexander Tichonow
Alexander Tichonow is de Naam von
Drantum
Drantum betekent
Alexander Tichonow
* Alexander Andrejewitsch Tichonow (* 1988), russ’schen Swemmer,
Lührsen
Lührsen is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Lürssen, Lüerssen, Luhrsen, Lührs.
Lührs
Lührs is de Familiennaam von
Schultes
Schultes is de Familiennaam von
,
Draschwitz
Draschwitz betekent
Andrei Tichonow
Andrei Tichonow is de Naam von
* Andrei Nikolajewitsch Tichonow (1906–1993), russ’schen Mathematiker,
Dräseke
Dräseke is de Familiennaam von
Plopșoru
Plopșoru betekent
Wiemann
Wiemann betekent ok
Crângeni
Crângeni betekent
Rugetu
Rugetu betekent
Drasenberg
Drasenberg betekent
Wallace County
Wallace County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Kansas. He hett 1.485 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 2.367 km². De Sitt vun de Verwalten is in Sharon Springs.
Historie
De Kreis is an’n 2. März 1868 grünnt worrn.