cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Meuteree
Militär
Na dat düütsche Wehrstraafgesett is de Meuteree na § 27 WstrG bi dat Militär, wenn sik Suldaten tosamen doot un alltohopen en Befehl nich utöven doot, oder wenn se gegen de Boversten gegenan goht oder se angriepen doot. Dor gifft dat amenne twuschen sess Maande un fiev Johre Straaf for. Unner sunnerlich swaare Umstänn (wenn een de Anföhrer vun en Meuteree is, oder wenn dor Gefohr for de Sekerheit oder Slagkraft vun de Trupp, oder Gefohr for Liev un Leven vun kaamt, kann dat ok een Freeheitstraaf vun een bit 10 Johre geven. Ok, wenn een sik blot verafreedt hett to en Meuteree, oder wenn een bi en Versöök mitmaakt hett, fallt dat up jeden Fall unner en Straaf, ok, wenn een later nich mehr mitmaakt hett.
Seefohrt
In Düütschland warrt dat in de Seefohrt as Meuteree ankeken, wenn de Mannschop vun en Schipp oder Deele vun de Trupp up en Schipp tohopen gegen een oder mehr vun de Uppersten gegenan geiht. Faken warrt avers allens „Meuteree“ nömmt, wat in § 115 un § 116 vun dat Seemanngesett steiht, also „Nich doon, wat anordent wurrn is“ un „Wedderstand“.
In de engelsche Seefohrt hett dat heten: „Een Befehl, den du utföhren deist (ok, wenn he keen Sinn maakt) is Deenst. En Befehl, den du nich utföhren deist, is Meuteree.“
Bekannte Meutereen up Scheepe
thumb|De [[Bounty|Meuteree up de Bounty is up de ganze Welt bekannt]]
Bekannte Meutereen hett dat up düsse Scheepe geven:
Innozenz I.
Leven un Verehrung
He weer vermoodlich de Söhn vun en Innozenz vun Albano (so sien Biograph im Liber Pontificalis) oder de Söhn vun sien Vörgänger Anastasius I. (so en Tietgenosse vun den Hieronymus). Sien Pontifikat stunn ünner den Schadden vun de Neddergang vun dat Weströömsch Riek un vun de Belagerung un Plünnern vun Rom dör de Westgoten ünner Alarich I. in dat Johr 410. In sien Amtstiet full ok de Veroordeelen vun Caelestius un Pelagius.
In sien Breef an de Bischöpen Victricius vun Rouen, Exuperius vun Toulouse, Decentius vun Gubbio un annern wurrd düütlich, dat he de Vörmachtstellung vun Rom in de Gesamtkark utbauen wull. He hett fordert, de abendländische Karkendisziplin nah dat röömsch Vörbild uttorichten un hett den Anspröök up de böverste Lehrentscheeden för all wichtig Fragen, de causa maiores, för den apostolischen Stohl stellt. Weniger Spood harr he in' Oosten (Ingriepen för Johannes Chrysostomos, *344/345, † 407), ofschons he mit de Begrünnen vun dat päpstlich Vikariat vun Thessalonike den Infloot vun Konstantinopel gegentotreden versöcht hett. Sien Naam bedüüd: de Unschuldige (latiensch). He wurrd as bannig aktiv un energisch Mann beschreven.
De Reliquien vun den hilligen Innozenz wurrn nah de vorhergahn Bewilligung vun Paapst Sergius II 846 tosommen mit de vun sien Vörgänger Anastasius dör den Sassenhartog Liudolf nah Gandersheim brocht, wor se bit hüüd in de Krypta vun de ehmalg Stiftskark ruhen. De Gedenkdag is de 28. Juli.
Karl Müller
Karl Müller oder Karl Mueller is de Naam von
* Karl von Müller (1783–1863), Swiezer Jurist, Politiker un Historiker, ,, ,.
Kiek ok bi: Carl Müller.
Wilhelm Raimund
* Wilhelm Raimund († 1034), Greev von Carcassonne,
Sierra de Paya
De Sierra de Paya is en Bargkeed in Honduras, de in dat Departamento Colón liggt. Se reckt sik över 75 Kilometer von dat Daal von’n Río Bonito de Küst von de Karibische See langs bet na Iriona. In’n Noorden warrt se von dat Daal von’n Río Aguán (Valle del Aguán) un de Karibische See afgrenzt, in’n Süden von’n Río Sico. In’n Süden von’n Río Sico slutt sik de Sierra Río Tinto an.
Dorothea Wierer
Leven
Dorothea Wierer leevt in Niederrasen un wurrd vun Alex Inderst un hör Techniktrainer Manuel Tovagliari traineert. Dat darte vun fiev Kinner hett de Sportböverschool in Mals besöcht un dor 2009 de Matura afleggt. Sietdem arbeit se bi de Finanzwache.
Sportlich Loopbahn
Mit denn Biathlonsport fung se mit 10 Johr an, 2006 is se in de italieenschen Natschonalkader uprückt. 2010 wurr se Liddmaat vun de B-Natschonalmannschap. Siet de Saison 2007/08 is Wierer tonächst in' Italiencup, later in' Europacup vun de Junioren antreeden. In de dorup folgen Saison keemen ok Rennen vun den Alpencups dorto. In Martell nehm se 2007 an hör eerst Junioren-Weltmeesterschapen deel. Mit en teihnten Platz in dat Eenzelrennen, Rang 16 in' Sprint un 14 in de Verfolgung as ok en teihnten Platz mit de Staffel reck Wierer good Resultate. Noch beeter wurrn de Ergevnisse bi de Junioren-WM 2008 in Ruhpolding, wo de Italienerin den Titel in' Eenzel wunn, in' Sprint up Rang 8, in de Verfolgung aber blots up Rang 21 keem. Gemeensam mit Alexia Runggaldier un Monika Messner wunn se todem de Bronzemedaille achter de Mannschapen ut Düütschland un Norwegen. Bi de Junioren-Europameesterschap 2008 in Nové Město na Moravě keemen de Ränge 17 in' Eenzel, 26 in' Sprint un 5 in de Staffel dorto. In den wiederen Verloop vun dat Johr nehm Wierer an de Sömmerbiathlon-Weltmeesterschapen 2008 vun de Junioren in Haute Maurienne deel, wo se as Fievte in' Sprint as ok Veerte in dat Verfolgungsrennen un mit de Staffel knapp Medaillen verpassen dee. In Canmore is Wierer weer spoodoriek bi de Junioren-WM antreeden un wunn den Titel in de Verfolgung, nahdem se as Veertplatzeerte in' Sprint noch knapp en Medaille verpasst harr. Mit Nicole Gontier un Runggaldier wunn se todem weer de Bronzemedaille in dat Staffelrennen. In dat Eenzel keem se up den 7. Platz. In Torsby nehm de Italienerin 2010 to'n veerten Mal an en Junioren-WM deel, wunn dor kien Medaillen, reck aber dennoch good Ergevnisse. In dat Eenzelrennen keem se up Platz 6, in' Sprint Rang 13 un in de Verfolgung up Platz 11.
Ooldhoochdüütsch
miniatur|De westgermaanschen Spraken (ohne Langobardisch) up den Kontinent vor dat Johr 1000 Ooldhoochdüütsch is keen eenheitliche Spraak, as dat Woort een dat so wiesmaken kann. Dat hannelt sik dor um en Grupp vun Westgermaansche Spraken bi, de in'n Süden vun de „Benrather Lien“ snackt wurrn sund. Düsse Dialekte verscheelt sik vun de annern westgermaanschen Spraken dör de so nömmte „Tweete Luutverschuven“ (oder „Hoochdüütsche Luutverschuven“). Düsse Luutverschuven hefft de Dialekte in'n Norden vun de Benrather Lien, in dat Noordüütsche Siedland un de hüdigen Nedderlannen nich mitmaakt. To'n Unnerscheed vun dat Ooldhoochdüütsche weert düsse Dialekte unner den Naam „Ooldsassisch“ oder ok „Ooldnedderdüütsch“ tohopen faat. Ut dat Ooldsassische hett sik later de Middelnedderdüütsche Spraak un noch later dat moderne Plattdüütsch utspunnen. Ok dat Ooldnedderfranksch hett de tweete Luudverschuven nich mitmaakt un is vundeswegen nich mit to dat Ooldhoochdüütsche to to reken. Ut dat Ooldnedderfranksch hett sik later de Nedderlannsche Spraak utspunnen.
Dorothea Wierer
Sportlich Loopbahn
To de Saison 2008/09 geev Wierer hör Debüt bi de Fruen in' Leistungsberiek. Hör eerste hett se dorbi in' IBU-Cup in Obertilliach bestreeden un wunn as 34. vun dat Eenzel un 21. in' Sprint ok glieks eerste Punkte. Doran sloot sück in Oberhof 2009 dat eerste Rennen in' Biathlon-Weltcup an. Mit Rang 69 in' Sprint reck se gliek in dat eerste Rennen hör för lang Tiet best Eenzelresultat, dat Bestand bit to den Gewinn vun de eersten Weltcuppunkte harr. In den wiederen Saisonverloop kunn se aber hör Bestleistung in' IBU-Cup bit to en elften Platz in en Verfolgungsrennen in Martell verbeetern. In Hochfilzen wurr Wierer fröh in de Saison 2010/11 weer in' Weltcup insett. Mit Michela Ponza, Katja Haller un Karin Oberhofer reck se in hör eerst Staffelrennen Platz 9. Eegenoordig verleep dorbi de Wessel vun Oberhofer up Wierer, wiel Wierer mehrere Sekunnen to laat bi den Wessel weer un Oberhofer solang up hör Mannschapskameradin wachten muss. Infloot up dat Gesamtergevnis harr dat aber nich, to dat Wierer mit blots tweemaal Nahladen en good Leistung bistüern dee. In Ruhpolding kunn se as 24. vun den Sprints eerstmals Punkte in en Weltcuprennen winnen. Bannig spoodriek weer Dorothea Wierer bi de Biathlon-Juniorenweltmeesterschapen 2011 in Nové Město na Moravě. In' Eenzel, in' Sprint un in de Verfolgung wurr se Junioren-Weltmeesterin un wunn mit de Staffel de Sülvermedaille. Bi de Biathlon-Weltmeesterschapen 2011 belegg Wierer in dat Verfolgungsrennen Platz 9 un reck dormit hör eerst Top-10-Resultat. Ehrn bit dorhen gröttsten Erfolg fier se bi de Biathlon-Weltmeesterschapen 2013 in Nové Město. Dor wunn se as Startlöperin mit de italieensch Staffel an de Siet vun Gontier, Ponza un Oberhofer unverwacht Bronze un dormit de eerste Medaille för en italieensch Fruenstaffel bi en Biathlon-Weltmeesterschap. In' Sprint un in den Verfolger leep dat nich so good, nah Platz 50 full se in den Verfolger noch up Platz 59 torüch.
Borgwall bi Ottens
duum|De dör en Padd dörstaken Hauptwall De Borgwall bi Ottens weer en Wallanlaag, de in de Neegd von Ottens bi Buxthu legen hett. Se liggt bi’n Maiklockenbarg, en Barggraff ut de Bronztied, op en Geestsporn, de in dat Daal von de Eest rinreckt, un güntsied von Heimbrook.
Ooldhoochdüütsch
Vunwegen datt dat Ooldhoochdüütsche en Grupp vun verwandte Dialekte ween is un dat in dat föhe Middeloller keen Standardspraak geven hett, de allerwegens gellen dö, könnt Schriften ut düsse Tied to de enkelten ooldhoochdüütschen Spraken to sorteert weern. Denn warrt faken passlich vun (Oold-)Süüdrhienfränksch, Ooldbairisch, Ooldalemannsch usw. snackt.
Dorothea Wierer
Sportlich Loopbahn
Bi de Olympisch Winterspelen 2014 in Sotschi keem se in' Sprint up Platz 6 und in de Verfolgung up Rang 17, wunn aber mit de Mixed-Staffel an de Siet vun Karin Oberhofer, Dominik Windisch un Lukas Hofer de Bronzemedaille.
Borgwall bi Ottens
Anlaag
De Borg liggt strategisch good op en Geestsporn, de Ümgegend büddt na all Sieden goden Schuul. Von de Borg ut weren de Falkenbarg in Huusbrook, Mesborg un sogor Blankenees to sehn. Blangen dat Flach, op dat de Anlaag liggt, doot op twee Sieden dröge Grunnen liggen. An de apene Sied na Süüdoosten to weer de Borg, de de Form von en Halvkrink harr, dör en Klint schuult un dor vör leeg de moorige Grund von de Eest. Op de Sied na de Geest to is de Hauptwall anleggt worrn, mit en Binnendörmeter von 70 bet 80 m. De Vörwäll un Gravens hebbt en Vörborg billt. En Barggraff in de Neegd is as Utkiek bruukt worrn.
Dorothea Wierer
Sportlich Loopbahn
Bi de Biathlon-Weltmeesterschapen 2015 verpass se mit Platz 4 in't Eenzel de Bronzemedaille blots um 0,4 Sekunnen tegenöver Kaisa Mäkäräinen.
Ooldhoochdüütsch
Luutschuven
Bi de tweete Luutschuven hefft sik allerhand Luten verschaven:
Borgwall bi Ottens
Herkumst
De Herkumst von de Borg is nich bekannt. De Anlaag düüdt op en sassische Fluchtborg hen. Hermann Grotefend weer vermoden, dat dat en dynastische Wahnborg von de Familie von Heimbrook ween is. De Historiker Artur Conrad Förste wiest dat trügg, ünner annern mit dat Argument, dat to de Tied as de von Heimbrook opdükert sünd Anlagen as in Ottens nich mehr boot worrn sünd. He seggt ok, dat dat normalerwies al in de Oorkunnen beleggt is, wenn in disse Tied Borgen nee boot worrn sünd.
Gravung
1932 hett de Grupp Adlerklaue von’n Düütschen Turner-Bund sik de Anlaag as Lager utsöcht un dor för en Ünnerstand ok en Kuhl anleggt. De Behörden hebbt de Grupp denn stoppt. Dat hett aver Major von Holleuffer von Good Daudiek op’n Plaan bröcht, de sik för Archäologie intresseren dee. He hett de Borg 1933 vermeten un den Landsarchäoloog Karl Hermann Jacob-Friesen vörslahn, dor to graven. Jacob-Friesen wull dat nich, von wegen dat de Anlaag nich bedroht weer un ünner de Eer eerstmaal beter bewohrt blieven kunn. Dorüm is von Holleuffer över den Stoder Geschichts- un Heimatvereen an’n Rieksbund för Düütsche Vörgeschicht rangahn. De Baas von’n Rieksbund, Hans Reinerth, hett denn in’n August 1936 Liebetraut Rothert schickt, üm an de Anlaag to graven. Dat is aver nich sorgsaam maakt worrn un mit de Befunnen weer denn nich veel antofangen. De poor Funnen, vör allen en poor Schören, un de Ünnerlagen över de Gravung güngen meist kumplett verloren. De Hauptwall is an twee Steden dörsneden worrn un de utkuhlt Eer hebbt se an de apen Sieden afkippt, so dat de Anlaag vondaag den Indruck von en Ringwall maakt. Dat Land ümto weer vör 1933 en Heidlandschop. Üm de Anlaag to schulen hett de Landsarchäologie 1938 ümto Bööm un Büsch planten laten. Dorüm liggt de Anlaag nu merrn in en Holt.
Dorothea Wierer
Sportlich Loopbahn
Bi den Weltcup in Östersund in de Saison 2015/16 gelung hör mit en Sieg in' Eenzel hör eerst Weltcupsieg. Dör en wiederen Sieg in dat Eenzel vun Ruhpolding un en achten Platz bi de Biathlon-Weltmeesterschapen 2016 in Oslo kunn se an dat Enn' vun de Saison den Eenzelweltcup mit twee Punkten Vörsprung vör Marie Dorin-Habert winnen. In den Sprint-Weltcup reck se Rang 3, in den Verfolgungs-Weltcup Rang 2 un in de Gesamtweltcup leeg se an' Enn up Platz 3.
De Saison 2016/17 fung vör hör bi de beid Rennen weniger good an, as se bi de eerst Statschoon in Östersund blots in den Verfolger up dat Podest keem un bi de tweet Statschoon in Pokljuka ok blots in't Middelfeld bi de Punkteränge rinkeem. In de nahfolgen Statschonen keem se in acht Rennen blots eenmal nich ünner de best Teihn und stunn tweemal up dat Podest. Pünktlich vör de Weltmeesterschapen keem se in Antholz aber nich so good torecht un bi de Biathlon-Weltmeesterschapen 2017 in Hochfilzen reck se in de Eenzelrennen kien Medaille. Platz 10 in dat Verfolgungsrennen un Platz 8 in den Massenstart beleeven hör best Eenzelergevnisse. Mit de Fruenstaffel keem se up den 5. Platz und mit de Mixed-Staffel verpass se up Platz 4 ebenfalls en Medaille. Up de dree letzt Weltcupstatschonen in dissen Winter reck se bi den Verfolger in Oslo as best Ergevnis Platz 8. Wiel se aber an all Rennen vun de Saison deelnommen harr un immer in de Punkteränge kommen weer, reck dat an Enn' to Platz 5 in den Gesamtweltcup. De sülvige Platzeeren reck se ok in de Verfolgungsweltcup und den Massenstartweltcup. In' Eenzelweltcup keem se nich ünner de best Teihn und in den Sprintweltcup reck se Platz 8.
Rob McConnell
Rob McConnell (eegentlich Robert Murray Gordon McConnell; * 14. Februar 1935 in London, Ontario; † 1. Mai 2010 ok dor) weer en kanaadsch Jazz-Basuunist, Komponist, Arrangeur, Bandleader un Lehrer.
Leven un Wark
Rob McConnell hett dat Speel up de Ventil-Basuun up de Highschool lernt un fung Anfang vun de 1950er Johren sien Karriere as Beropsmusiker in kaanadsch Danzbands, u.a bi Don Thompson, Bobby Gimby, later in de Big Band vun Maynard Ferguson an. Van 1965 an speel he in de Formation Nimmons’n’Nine Plus Six vun den Arrangeur un Klarinettisten Phil Nimmons. 1968 hett he sien eegen Bigband The Boss Brass grünnd, mit de he während de 1970er un 1980er Johren arbeit hett, u.a mit de Vokaalgrupp Singers Unlimited (1979).
De Band hett McConnell ut Studiomusikers vun Toronto tosommenstellt. De Instrumenteeren vun de 16 Mann stark Big Band bestunn ut Trompeten, Basuuns, Waldhöörns, en rhythm section, harr aber kien Saxophone. Eerst 1970 hett McConnell ok en Saxophone section inföhrt und hett de Band up 22 Liddmaaten erhöht. In de Loop vun de Johren hett sück Rob McConnell & The Boss Brass to en vun de populärst Jazzensembles Kanadas entwickelt, dat en Reeg vun Alben för Concord Jazz un anner Label upnommen hett. Liddmaaten vun sien Band weern u. a. Ed Bickert, Moe Koffman un Ludwig Nuss. 1986 speel de Big Band mit Mel Tormé en Concord-Album in.
1988 nehm McConnell en Lehrtätigkeit an de Dick Grove School of Music in Kalifornien an, is aber all en Johr later weer nah Kanada torüchgahn. 1997 wurr McConnell in de Canadian Music Hall of Fame upnommen. 1998 kreeg he de Utteknung Officer of the Order of Canada.
In de 2000er Jahren hett Rob McConnell mit en Tentett mit Terry Clarke arbeit, mit de he dree Alben inspeelt hett.
Utteknungen
Bob McConnell wurr mehrmals mit den Grammy uttekent:
Ruta Nacional 113 (Honduras)
De Ruta Nacional 113 (RN-113, Natschonaalstraat 113) is en Straat in dat Departamento Colón in Honduras, de to dat Stratennett von de Rutas Nacionales tohöört. Se is 66 Kilometer lang un föhrt dör’n Noorden von dat Daal von Río Aguán (Valle del Aguán).
Verloop
De Straat nimmt ehren Anfang an de CA-13 in Los Planes. Von dor löppt se na Noordoosten över Trovador un Las Minitas na Sonaguera, wo se mit en Brügg över’n Río Sonaguera föhrt. Wieder geiht dat an Quebrada de Arena langs un dör Lorelay över’n Río Lorelay. In Churrusquera över’n Río Churrusquera un an Parma langs löppt de Straat in Chacalapa Puente över’n Río Chacalapa un denn in Ilanga över’n Río Ilanga. Bi El Coco is se över en Siedenstraat, de na Süüdoosten afgeiht, mit de CA-13 in Tocoa verbunnen. De RN-113 sülvs löppt aver wieder na Noordoosten över’n Río El Coco, na La Brea, an Cuyamel langs na Santa Elena un över’n Río Chapaguita, na Quebrada de Arena, in Los Leones över’n Río de Tarros un Río Enmedio un in Río Claro över’n Río Claro. Toletzt münnt de Straat in Colonia Aguán wedder in de CA-13.
Müffelmann
Müffelmann is de Familiennaam von
Auböck
Auböck is de Familiennaam von
,
Wilhelm Breithaupt
Wilhelm Breithaupt is de Naam von
* Wilhelm von Breithaupt (1809–1889), düütschen Offzeer,
Onsager
Onsager is de Familiennaam von
Ruta Nacional 99 (Honduras)
De Ruta Nacional 99 (RN-99, Natschonaalstraat 99) is en Straat in dat Departamento Colón in Honduras, de to dat Stratennett von de Rutas Nacionales tohöört. Se is 31 Kilometer lang un föhrt an’n Süüdoost-Rand von dat Daal von’n Río Aguán (Valle del Aguán) langs.
Verloop
De Straat nimmt ehren Anfang an de RN-39 in Bonito Oriental. Se löppt mit en Brügg över’n Río Bonito un föhrt denn na Noordoosten över Río Piedra Blanca un Río Tabasco na Francia. Von dor löppt se na’n Río Limoncito. Achter’n Río Limoncito ennt de RN-99 an en Krüzung. Von dor geiht de Straat na Noorden veer Kilometer wieder bet na Limón un in’n Oosten na Farallones, Lavaderito, Punta Piedra un Cusuna.
Róchez
Róchez is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Roches.
Hoisești
Hoisești betekent
Muench
Muench is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Münch.
Gamboa
Gamboa is de Familiennaam von
,
Helmuth Andreas Koch
Andreas Carl Hermann Koch (Helmuth Koch nöömt; * 17. September 1889 in Bremerhoben; † 2. Juli 1963 in Ilten) weer en düütschen Verwaltungsbeamten un Politiker von de DNVP, later CDU.
Seaborg
Seaborg is de Familiennaam von
Seaborg betekent
Kloss
,,.
Kiek ok bi: Kloß, Klos, Kloos, Cloos, Closs, Clos, Klooß.
Singularetantum
En Singularetantum (Mehrtall: Singulariatantums) is en Woort, dat blots in de Singular (Eentall) vörkaamt. Solke Wöör warrt nich so faken mit en unbestimmten Artikel bruukt un steiht faken ok heel ahn Artikel.
Singulariatantums kaamt in vele Rebeden vöör:
Se köönt dörch Kompositschoon in de Mehrtall sett warrn, se kriegt denn en Suffix oder en anneret Woort achteranhangt. So kann een to Loof in de Plural Loofaarten seggen.
Dat Gegendeel herto is dat Pluraletantum.
Greenup County
Greenup County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Kentucky. He hett 36.910 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 896 km². De Sitt vun de Verwalten is in Greenup.
Historie
De Kreis is an’n 12. Dezember 1803 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 36.891 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 15.517 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 17.137 US-Dollar. 19.023 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 2.914 Minschen maakt. 13,91 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
1,85 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 0,59 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 98,07 % vun de Minschen Witte, 0,57 % Swarte, 0,38 % stammt ut Asien un 0,19 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,15 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,64 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 0,55 % vun de Lüüd ansehn.
Schramm
Schramm betekent
Bunny Berigan
Bunny Berigan, eegentlich Rowland Bernard Berigan (* 2. November 1908 in Fox Lake (Wisconsin); † 2. Juni 1942 in New York City) weer en vun de bedüüdenst Jazztrompeter vun de Swing-Ära.
Schramm
Kiek ok bi: Schram, Schramme.
Distributiv
De Distributiv (mannigmal ok Plurativ nöhmt) is en sünnerliche Numerus in de Spraakwetenschap. He betekent de Verdeln vun bestimmte Saken. Dörmit warrt en Reeg vun Numerialia (Tallwöör) dörstellt, as dat ok bi de Kardinaltallen, Ordinaltallen un Kollektivtallen is.
Bunny Berigan
Lenen
Berigan weer en musikalisch Wunnerkind, dat all fröh Violine un Trompete lernte. Nah verscheedenen Engagements in lokalen Orchestern hett he sück Enn’ vun de 1920er Johren bi dat Orchester vun Hal Kemp bewurben, wurr dor aber eerstmal aflehnt. Midden 1930 harr de tweete Bewerbung Spood un he wurr annommen. Mit Kemp hett Berigan sien eersten Plattenupnahmen makt un nehm an en England-Tournee deel: Af 1931 weer he ok as Studiomusiker fragt un speel in Bands vun Fred Rich, Freddy Martin un Ben Selvin.
Distributiv
Dat Plattdüütsche kennt düsse Woortfoorm nich, man blots mit de Hülp vun sünnerlichen Ümschrieven as je: je veer Assen oder Königen billt en Quartett. Dörto gifft dat noch solke Wöör as enkelt, de as Exklusiv betekent warrt.
Bunny Berigan
Lenen
Af Enn’ 1932 un dat Johr 1933 dör weer Berigan Liddmaat vun dat Orchester vun Paul Whiteman, 1934 speel he bi Abe Lyman. In dat folgend Johr nehm he as Gast vun bekannt Bands as dat Dorsey Brothers Orchestra un Glenn Miller an tallriek Plattenupnahmen un Radiosendungen deel. Wiederhenn tour Berigan ok mit de Big Band vun Benny Goodman. Dornah folg en Engagement bi Tommy Dorsey. 1937 nehm he ünner eegen Naam "I Can't Get Started" up, en legendär Stück vun Vernon Duke, dat to sien Markenteken wurr.
Distributiv
In dat Latien existeert en Woortfoorm för Distributivnumeralia:singulī, bīnī, ternī, quaternī, quīnī, sēnī, … – düsse warrt mit de adverbium numerale ok för de Multiplikatschoon bruukt (de in’t Plattdüütsche mit de Multiplikativa op -mal/-mol billt warrt): bis bina sunt quattuor ‚tweemal je twee sünd veer‘
De Distributiv tritt besünners in de Turkspraken op: So to’n Bispell in’t Uigursche vun de Turfan-Texten: tört öd içinde yana ikirer öd adrılur („binnen vun de veer Jahrtieden warrt je twee (Neven-)Jahrtieden ünnerscheden“); oder in de modernen Türkei-Türksch: Ikişer yataklı iki oda istiyoruz („Wi müchen twee Rüüm mit je twee Betten.“).
Butendem gifft dat Distributivsuffixen in’t klass’sche Mongoolsche (-ğad/-ged) un in de Westtochaarsche (Tocharisch B): -waiwenta
Bunny Berigan
Lenen
Denn folg noch en wieder kört Engagement bi Tommy Dorsey vun Anfang März bit Enn’ Juni 1940; dorbi es he denn ok up en Reeg vun Studioupnahmen vun de jung Frank Sinatra as Solist uptreden.
Um disse Tiet hebbt sück aber ok tonehmend Gesundheitsprobleme bemarkbar makt, de in eerster Linie up övermaatigen Alkoholkonsum torüchtoführen weern. Berigan sloog sück mit lütt vun hüm leit Formation mehr slecht as recht dör. In’ Fröhjohr 1942 wurr he mit en Lungenentzündung in Pittsburgh in’t Krankenhaus inlefert, wo man denn ok noch en fortschreeden Leberzirrhose faststellt hett. De Dokters hebbt hüm seggt, dat he mit dat Drinken un Trompetenspelen uphollen sull. He hett dor aber nich drup hört un is torüch nah New York gahn, wo he an’ 2. Juni an de Folgen vun swoor binnere Blutungen storven is.
Bedüüden
Bunny Berigan hörrt as Bix Beiderbecke, vun de sien Speel he beinfloot weer, to de tragisch Gestalten in’ Jazz, de dör en fröhen Dood to Legenden wurrn. Berigan sülvst hett immer seggt, dat Louis Armstrong sein gröttst Vörbild weer, aber dat gelung hüm, en eegen charakteristisch Speelwies to entwickeln. De teken sück dör en bannig grooten Tonumfang un virtuos Speel ut. In’ Vergliek to anner bedüüdend Jazztrompeters weer Berigan aber ok en Mestervun dat lyrisch Speel in för de Trompet ungewöhnlich deep Lagen.
Johann Breithaupt
* Johann Christian Breithaupt (1736–1799), düütschen Fienmechaniker ,
Hans Kloss
Hans Kloss is de Naam von
* Hans Kloss (1905–1986), öösterriekschen Jurist un Bankmanager,
Kartuffelkäver
De Kartuffelkäver oder Tüffelkäver, in Oostfreesland Tuffeltiek(e), (Leptinotarsa decemlineata) is en Aart ut de Familie vun de Blattkävers.
Kennteken
De Tüffelkäver is 7 bit 15 Millimeters lang. He is geel, mit swatte Placken up sien Halsschild un tein dunkere Striepen langs de Deekflunken. Bi Gefohr kann de Käver en Wehrsekret afgeven, vun dorher warrt sien Farv as Wohrschau un Alarmfarv ankeken.
Wat he freten deit
De Kartuffelkäver un siene Budden freet Deele vun de Kartuffelplanten. Dor hett he ok den Naam vun her. Kartuffelkävers bruukt nich veel Tied un könnt slank en ganzen Acker mit Tuffeln wegneihen. Man ok an annere Nachtschaddenplanten gaht se ran, sunnerlich an Planten, de in'e Landweertschop anboot weert, as Aubergine, Paprika, Toback un Tomaat.
Wie he sik vermehren deit
An de Unnersieten vun Kortuffelblöder leggt de Kävers in'n Junimaand Bulten vun 20-80 geele Eier af. Alltohopen leggt elk Seken bi 1200 Eier. Dor kruupt denn na 3 bit 12 Dage de Budden ut. Se sünd wat rood mit swatte Punkten an'e Sieten un an'n Kopp. De Budden weert fix groot un treckt dreemol ehre Huud ut. Dat duert 2 bit 4 Weken, denn buddelt se sik in'e Eer un verpoppt sik dor. Denn duert dat nochmol bi twee Weken, un de Kävers kruupt ut un blievt tominnst noch een Weken unner de Eer. Elk Johr gifft dat een bit twee Generatschonen vun Kävers. Overwintern doot se unner de Eer.
Wie gegen de Kävers gegenan gahn warrt
In Europa gifft dat in'e Natur keen Feenden, de Kartuffelkävers freten doot. Vundeswegen sünd de Minschen mit Hölp vun de Chemie gegen de Kartuffelkävers gegenan gahn. Toeerst is dor Arsen bi insett wurrn, later weern dat Insektiziden ut de Gruppen vun de chloreerten Köhlenwaterstoffen (HCH un DDT) oder ut de Gruppen vun de syntheetschen Pyrethroiden. Vunwegen, datt de Gefohr vun Pestizidresistenz besteiht, mütt de Warkstoffen jummers wedder wesselt un uttuuscht weern. Ok mit Hölp vun sunnerliche Bakterienstämm, kann gegen de Kävers gegenan gahn weern (as Bacillus thuringiensis tenebrionis).
In China is in de Uiguurschen Autonomen Gemarken vun Xinjiang unnersocht wurrn, ob Endosulfan un Fipronil gegen de Kävers hölpen könnt. Ok is al utprobeert wurrn, verscheden Kartuffenaarden gentechnisch to verännern un se so resistent to maken gegen Kartuffelkävers. Sunnerlich in Russland un in Oosteuropa schall dat in Tokunft good anslahn, warrt seggt.
In jüngere Tied is unner annern dat Insektizid Spinosad up'n Markt kamen.
Prundu
Prundu betekent
Erich Kloss
Erich Kloss is de Naam von
Vallecito
Vallecito betekent
Fernando Gamboa
Fernando Gamboa is de Naam von
Erich Kloss
* Erich Kloss (1879–1964), düütschen Verwaltungsjurist un Politiker,
Fernando Gamboa
* Fernando Gamboa (1909–1990), mexikaanschen Künstler,
Oppeln (Wingst)
Oppeln is en Dörp mit üm un bi 300 Inwahners in de Gemeen Wingst (Samtgemeen Land Hadeln) in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. Binnen dat Dörp warrt noch en Ünnerscheed maakt twischen dat Noorderenn un dat Süderenn un de Oppler Geest.
Geografie
Oppeln liggt as 4,3 km lang Stratendörp in anmoorige, siede Masch. Na Oosten to reckt sik denn aver de Wingst as Geestrügg hoog. In’n Süüdoosten liggt de Balksee. Von’n Balksee her flütt de Au in en Bagen in’n Süden un Westen an Oppeln langs. In’n Noorden is de Grift de Grenz von Oppeln. In’n Oosten von de Gemeen, von’n Balksee na Tollboom, löppt de Oppler Kanaal langs.
De Naveröörd sünd Au in’n Noorden, Tollboom in’n Noordoosten, Grift, Westerhamm, Bargkamp un Süderbusch in’n Oosten, Boomoor in’n Süden, Godshem in’n Süüdwesten un Bülkau in’n Noordwesten.
Historie
duum|Dat ole Pastoorhuus In de Oorkunnen kummt Oppeln toeerst an’n 19. März 1301 vör. Von en Kark in Oppeln warrt toeerst 1384 in dat Stoder Copiar snackt.
In’n Eersten Weltkrieg sünd 28 Soldaten ut Oppeln fullen oder vermisst un in’n Tweten 61.
Oppeln is an’n 1. Juli 1972 bi de Gemeenreform in Neddersassen mit de Gemeen Wingst tohoopleggt worrn.
Religion
duum|De Nikolaus-Kark Oppeln is evangeelsch-luthersch präägt un hett mit de Nikolaus-Kark en egen Karkenhuus, höört aver siet 1967 to dat Kaspel Bülkau. De Karkentoorn is 1721 boot worrn un de Kark 1734. 1916 is de Toorn afbrennt, aver denn wedder opboot worrn, wat bet 1926 duurt hett. De Örgel mit en II/P-Manual un teihn Register is 1886 von Johann Hinrich un Carl Johann Heinrich Röver boot worrn.
För de Kathoolschen is de Hillig-Krüüz-Kark in Oterndörp tostännig.
Börgermeesters
Gemeenvörstehers:
Börgermeesters:
Kultur
duum|Dat Kriegerdenkmaal En Denkmaal för de Fullenen ut Oppeln ut de twee Weltkrieg’ steiht bi de Kark.
Verkehr
De Dörpstraat von Oppeln löppt in’n Noorden an de Kreisstraat 21 ran, de in’n Westen na Bülkau an de Landsstraat 144 löppt un in’n Oosten över de K 22 bi Kumbarg an de Bundsstraat 73 anbunnen is. In’n Süden löppt de Straat na Boomoor un na Süderbusch. Ans is Oppeln bloot noch in’n Westen över den Westerweg mit Bülkau-Süderenn verbunnen.
Claudio Monteverdi
thumb|upright|Claudio Monteverdi (Porträt vun [[Bernardo Strozzi)]]
Heinrich Otto von Borries
Heinrich Otto von Borries (* 10. November 1728 in Stood; † 21. November 1785 ok dor) weer en düütschen Jurist.
Claudio Monteverdi
Claudio Zuan Antonio Monteverdi (ok Monteverde; döfft 15. Mai 1567 in Cremona; † 29. November 1643 in Venedig) weer en italiensch Komponist, Gambist, Singer un kathoolsch Preester. Sien Werk stellt de Wenn' vun de Musik vun den Renaissance to'n Barock dor.
Jöögd
Claudio Monteverdi weee de öldste Söhn vun den Wunddokter Baldassare Monteverdi (* um 1542), de ok as Barbier arbeiten dee, sien Moder weer Maddalena, borene Zignani. He harr noch en Süster, Maria Domitilla (* 1571), un en Bröer, Giulio Cesare (1573–1630/1631). Nah den Dood vun sien Moder (um 1576) hett sien Vader en tweet Mal heiraadt un harr mit sien tweet Frau noch dree Kinner, dorünner de Dochter Clara Massimilla (* 1579) un den Söhn Luca (* 1581). Ofschons sien Vater in eenfack Verhältnissen leven dee un bit 1566 sien Arbeit in en lütt, vun dat Domkapitel vun de Kathedrale hüert Geschäft utführen dee, leet he sien twee Söhns ut de eerste Ehe en gründlich musikaalsch Uptrecken bi Marc’Antonio Ingegneri, den Kapellmeester vun de Kathedrale vun Cremona, tokommen. De Infloot vun Ingegneri find sück in Monteverdi sien eerst Warksammlung Sacrae cantiunculae wedder, de he 1582 mit fiefteihn Johren herutgeven hett. 1583 keem en Book mit Madrigali spirituali herut, vun dat blots en Bassstimmbook erhollen bleev. 1587 keem denn sien eerst Madrigalbook herut, dat blots noch weltlich Warken enthollen dee.
Heinrich Otto von Borries
Borries is 1728 as Söhn von Dorothea Sophia Charlotta, borene Bacmeister (23. August 1695–24. Juli 1755; Dochter von Johann Christian Bacmeister), un den Beamten Johann Friederich von Borries (26. Dezember 1684–21. März 1751) in Stood boren. Sien Vader is 1733 von Kaiser Karl VI. in’n Adelsstand hoven worrn un de Familie hett von de Tied an von Borries heten. He weer eerst an de Universität Jena un hett sik denn an’n 14. Oktober 1750 för en Studium von de Juristeree an de Universität Göttingen inschreven. Na dat Studium is he in’n kurhannöverschen Justizdeenst gahn un 1751 Auditer worrn. 1755 is he außerordentlichen Justizraad worrn un 1768 ordentlichen Justizraad.
Claudio Monteverdi
Mantua
upright|thumb|Titelsiet vun en Stimm ( Generalbass) vun de [[Marienvesper (Monteverdi)|Marienvesper]] 1590 wurr Monteverdi an den Hoff vun den Hartog Vincenzo I. Gonzaga as Singer un Violist nah Mantua bestellt, wo he 22 Johr lang blieven sull. He funn dor mit en vullständig Orchester un herutragen Solisten besünners good Bedingungen vör. Dor wurr Monteverdi 1594 „Cantore“. He hett Claudia de Cattaneis, de Dochter vun en dor leven Musiker heiraadt. 1597 bereis he mit dat Orchester Flannern, wo he de groot Meesters vun den franko-fläämschen Stil kennenlehrt hett. Nah sien Rückkehr wurr he 1601 to'n Kapellmeester beropen, trotz de Angreep vun Giovanni Artusi, de den harmonischen Neerungen vun Monteverdi to völ „Modernität“ vöörsmieten dee, wiel he in' Deenst vun den Utdruck de olt Regel vun den Kontrapunkt nich achten dee.
Heinrich Otto von Borries
He weer Justizraad bi de Justizkanzlie Stood un Hoffgerichtsassesser bi dat Hoffgericht Stood. 1761 is he Kunsistorialraad von dat Kunsistorjen in Stood worrn. Von 1784 bet to sien Dood 1785 weer he tosätzlich Viezdirekter von dat Kunsistorjen. Ofschoonst he den Titel Viezdirekter harr, harr he dormit dat Leid över dat Kunsistorjen.
Claudio Monteverdi
Mantua
Trotz sien Plichten tegenöver den Hoff hett Monteverdi vun 1590 bit 1605 veer wiedere Madrigalböker komponeert. Vun de Monodie mit hör Betonung vun klor Melodielinien, verständlich Texten un en toruchhollen begleiten Musik weer dat blots en lütt, logisch Träe to de Entwicklung vun de Oper. 1607 komponeer he een vun de eersten vun hör Oord, L’Orfeo, de as Updragsarbeit to'n Anlaat vun dat to'n jährlichen Karneval in Mantua rutkeem un an' 24. Februar eerstmals upführt wurr; to'n Insatz keemen ünner annern de beid Kastraten Giovanni Gualberto Magli un Girolamo Bacchini as Mezzosoprane. De Oper weer sofor spoodriek. Vun den Dood vun sien Fru, de in' September in Cremona begraben wurr, weer Monteverdi deep drapen. Er wull eerst nich weer nah Mantua torüchgahn, komponeer dor aber 1608 en wiedere Oper, L'Arianna, vun de blots dat Lamento överleefert is.
Heinrich Otto von Borries
Von Borries hett an’n 5. Mai 1769 in Beers Eleonore Sophie Grote (25. Februar 1749–6. März 1820) freet. De beiden harrn de Kinner Wilhelm Friedrich (3. Juni 1776–19. Oktober 1819), Philipp Karl Ludwig (26. April 1778–17. Juni 1838), Caroline Dorothea Johanna (30. August 1781–4. Februar 1844) un Franz Wilhelm (9. April 1785–15. August 1858).
Grootdöör
duum|Grootdöör an en Huus in [[Waaschen]] Grootdöör, Grotendöör oder Miessendöör is de grote Ingangsdöör an de Gebelsiet von de neddersassischen Buernhüs. Dat is de Wirtschaftsingang direkt up de Deel / in’t Flett. De Grootdör is ’n 2-flügelige Döör mit tausätzlich noch ein Ingangsdöör för de Minschen.
Claudio Monteverdi
Mantua
1610 komponeer he sien hüüd woll bekannst Sakralwark, de so nömmt Marienvesper (Vespro della Beata Vergine). Nah den Dood vun Hartog Vincenzo 1612 wurr Monteverdi vun de sien Nahfolger entlaaten, de mit de Musik vun Monteverdi wenig anfangen kunn.
Venedig
Nah den Dood vun sien Söhn, de de Pestepidemie wiels den Mantuaansch Arvfolgekrieg to'n Opper full, wurr Monteverdi tosehends krank. 1632, sien Fru weer 1607 storven, leet he sück, ok ünner den Indruck vun en Pestepidemie, to'n Preester weehen. Insbesünnere dör de Eröffnung vun dat eerste allgemeen togängliche Opernhuus in Venedig 1637 anreegt, hett he wiedere Bühnenwarken verfaat, dorünner Il ritorno d’Ulisse in patria (1641) un L’incoronazione di Poppea (1642). Tietgliek hett he de Utgaav vun sien utwählt geistlich Musik in de Sammlung Selva morale e spirituale (1641) överwacht. Nah en letzte Reis nah Cremona un Mantua sis he 1643 in Venedig storven, wo dat denn en fierlich Begrävnis geev. Sien Graff is in de Kark Santa Maria Gloriosa dei Frari in de eerst vun de veer Kapellen, de den Hööftchor flankeeren.
Tosommen mit sien eenzig Fru harr Monteverdi twee Söhns. Francesco wurr later Tenorsänger an' Markusdom; Massimiliano studeer Medizin, wurr 1627 up Befehl vun de Inquisitschon wegen de Lektüre vun verboden Böker verhaft, nahdem sien Vader Lösegeld betallt harr, een Johr later ut dat Gefängnis entlaaten un weer dornah Dokter in Cremona bit to sien Dood 1661.
Bedüüden
Monteverdi führ de vun de Florentiner (vör allen Jacopo Peri) kört vör de Johrhunnertwenn as nee musikalisch Form entwickelte Oper to ehr eersten Hööchpunkt un kreeg dormit all to Leevtieden grooten Ruhm. All tosommen hett he mindst 18 Opern komponeert; aber blots L’Orfeo, L’Incoronazione di Poppea un Il ritorno d'Ulisse in patria sünd erhollen bleven.
Dat 8. Madrigalbook vun Monteverdi enthollt de „Madrigale vun Leev un Krieg“ (Madrigali guerrieri et amorosi), de völfack as de vullendeste Bispeelen vun disse Form ansehn wurrn. All tosommen demonstreeren de acht Böker de bedüüden Träe vun den polyphonschen Stil vun de Renaissancemusik to'n monodschen Stil vun den Barock.
Monteverdi hett ok mit theoretisch Ütern de latere Musikgeschichtsschrieven beinfloot. In sien bUtnannersetten mit Giovanni Artusi hett he in dat Vörwoort vun sien 5. Madrigalbook vun „Seconda pratica, overo perfettione della moderna musica“. snackt In de Vörreed to sien 8. Madrigalbook behaupt he, he sülvst harr mit dat Utfinnen vun en bitlang fehlen „erregten Stils“ („genere concitato“) de Musik eerst „vollständig“ bzw. „vollkommen“ maakt.
Nah sien Dood hett man Monteverdi lang Tiet vergeeten; eerst mit Gian Francesco Malipiero, de de Kompositschonen vun Monteverdi van 1916 bit 1942 in sössteihn Bannen herutgeven hett, wurr dat Interesse an sien Wark grötter. En Warkverteken, dat Stattkus-Verteken, keem 1985 herut.
Bühnenwarken
thumb|Uttogg ut Il ritorno d’Ulisse in patria
Männer vom Morgenstern
De Männer vom Morgenstern sünd en Heimatbund in dat Elv-Werser-Dreeeck. De Vereen hett mehr as 1300 Liddmaten un hett sien Seet in Bremerhoben.
De Heimatbund deit sik mit dat Rebeed von de fröheren Hertogdömer Bremen un Veern befaten, also groff dat Elv-Werser-Dreeeck. De Fokus liggt aver op dat Rebeed von Bremerhoben un den Landkreis Cuxhoben. In dat sülve Rebeed arbeidt de Stoder Geschichts- un Heimatvereen.
Historie
duum|Gasthuus Slott Morgensteern De Bund is 1882 von Hermann Allmers grünnt worrn. De Naam kummt dorvon, dat de Vereen in dat Gasthuus Slott Morgensteern in Weddewarden (an de fröhere Steed von dat Slott Morgensteern) grünnt worrn is.
De Männer vom Morgenstern doot elk Johr siet 1898 jemehr Jahrbuch der Männer vom Morgenstern rutbringen, in dat Bidrääg to de regionale Geschicht tohoopstellt sünd.
All twee Johr gifft de Vereen siet 1957 den Hermann-Allmers-Pries ut. Dat Priesgeld von 3000 Euro warrt von de Stadt Bremerhoben, den Landkreis Cuxhoben un de Stadt Cuxhoben stift.
Tohoop mit de Kreisspoorkass Wersermünn-Hadeln (nu Werser-Elv-Spoorkass) hett de Vereen 1979 de Möhlenstiftung grünnt, de sik för dat Bewohren von de Wind- un Watermöhlen in de Region insett. De Stiftung hett betherto mehr as 250.000 Euro an Toschüss an de Besitters von ole Möhlen vergeven.
Mühlbeyer
Mühlbeyer is de Familiennaam von
Bechem
Bechem betekent
Bechem is de Familiennaam von
,
Fast (Gebüüd)
duum|Fössen von en Dack duum|Fössen bi en Reetdack in [[Hamborg-Sasel]] Fast, Fassen oder Fössen is de böberste Kant vun ein mins 2-fläkiges Dack, wo sik de Dackfläken an de böberste Siet dreept. Normaal löppt de Fössen graduut un in'ne Waag. Wenn dat nich so is, wiel de Dackkonstrukschon wat anners hergift, denn snackt'n vun een stiegend oder fallend Fössen.
Bi een Pannendack sinn beid Pannensieten nich dicht tosoomen. Disse Twischenroom ward langs dat Dack mit Fössenpannen afdeckt. Inboot ward disse Fössenpannen gegens de Wedderrichen, dormit't dor nich rinregent.
Bi een Reetdack ward de Twischenroom mit Heidplaggen schloten / afdeckt.
Smeelweg
duum|Luftbild von’n Smeelweg von Süüdwesten keken (2012) De Hüüs an’n Smeelweg billt en lütten Oort in de Gemeen Oterndörp (Samtgemeen Land Hadeln) in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.
Geografie
De Oort liggt in Land Hadeln in de Masch von de Ünnerelv. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Waterlösen na de Mehm hen af.
De Naveröörd sünd Aßel in’n Noorden, Oterndörp in’n Noordoosten, Kampen, de Hoff Katthusen un Katthüserdeel in’n Süüdoosten, Süderwisch un Dellnwort in’n Süden un dat Oosterenn von Olenbrook in’n Westen.
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1852 to dat Kaspelsgericht Westerenn-Oterndörp in dat Land Hadeln tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Oterndörp. Na 1885 weer dat in’n Kreis Hadeln. 1932 is dat Deel von’n Kreis Land Hadeln worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.
De Oort hett bet 1929 to de Gemeen Westerenn-Oterndörp tohöört. As düsse Gemeen 1929 oplööst worrn is, is Smeelweg an de Stadt Oterndörp kamen.
Religion
De Smeelweg is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Severus-Kark in Oterndörp.
För de Kathoolschen is de Hillig-Krüüz-Kark in Oterndörp tostännig.
Weertschop un Infrastruktur
För’n Smeelweg is de freewillige Füürwehr Oterndörp mit tostännig.
Verkehr
Dör’n Smeelweg löppt de Bundsstraat 73, de in’n Noordwesten över Olenbrook na Cuxhoben föhrt un in’n Süüdoosten över Neehuus, Kumbarg un Hemmoor na Stood. Von de B 73 geiht na Noordoosten de Kreisstraat 70 af, de na Oterndörp rin föhrt. In’n Süden geiht de K 11 na Dellnwort an de K 9.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Cuxhoben–Bremerhoben). De Opfohrt 1 Cuxhoben liggt so ölven Kilometer in’n Noordwesten von’n Smeelweg an de B 73.
De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Oterndörp an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg.
Friedrich Wilhelm Leyser
Friedrich Wilhelm Leyser is de Naam von
* Friedrich Wilhelm Leyser (1622–1691), düütschen Theoloog un Preddiger,
Thomas Kloss
Thomas Kloss is de Naam von
* Thomas Kloss (* 1956), öösterriekschen Kameramann,
Friedrich Wilhelm Leyser
Kiek ok bi: Friedrich Wilhelm von Leysser.
Dreiher (Technik)
duum|Dreiher bi en [[Stratenbahn]] Dreiher (m., pl. Dreihers) is een Stell, de as Andriev bi allerhand Moschinen un Reedschop bruukt ward. Een grooten Ünnerscheid gifft dat dorin, wo ans de Dreiher anfoot ward: a) Ward dat mit de Hann doon, denn is dat een Handdreiher; b) ward dat mit de Fööt doon, denn nömt’n dat een Pedodel.
Reedschopen mit’n Handdreiher gifft dat vun fröher her un up stünns jümmer noch in’e Köken to’n Röhren, Snippeln un so wieder.
De vörnehmst Reedschop, de mit’n Pedodel dreben ward, is na wie vör dat Fohrrad. Vun fröher her kennt’n woll ok noch Omas Neihmoschin oder ok dat Spinnrad.
De Minsch kennt den Handdreiher to’n Bedrief vun eenfack Moschinen all ut de Römertied vör 1700 / 1800 Johr.
Wüthrich
Wüthrich is de Familiennaam von
,
Kiek ok bi: Wüterich, Wütherich.
Cusuna
Cusuna is en Oort in dat Municipio Iriona, Departamento Colón, Honduras.
Verkehr
De eenzige Straat dör Cusuna löppt in’n Noordoosten na Ciriboya un Iriona un is dor toenn. In’n Süüdwesten föhrt de Straat na Limón (RN-99) un na Bonito Oriental.
Lenni Lenape
As Lenni Lenape, seltener in‘t Düütsche Delawaren (kört Lenape oder Delaware), wurrn spraaklich un kulturell eng verwandt Indianer betekent, de to Anfang vun dat 17. Johrhunnert de Stroomdäler un angrenzend Rebeeden entlang vun den Delaware River un den mittleren un ünneren Hudson River bit to de Atlantikküst in’n hüüdigen Nordosten vun de USA bewahnen deen. Kulturell wurrn se to de Stämme vun dat Nordöstlich Waldland tellt.
Vun de witt Inwannerer nah Westen afdrängt, hemm se ständig an de Siedlungsgrenz, de so nömmt Frontier leevt un weern dormit in’t Zentrum, vun dat wat passeeren dee: Kriege tüschen de Kolonialmächte England un Frankriek un later tüschen de US-Amerikaner un Indianern, de nich to tellen Opfer up beid Sieden fordern deen. 2005 hemm noch etwa 13.500 Nahkommen vun de Lenni Lenape verstreet in över söben Staaten vun de USA un een Provinz in Kanada leevt.
Spraak
De Volksstamm vun de Lenni Lenape hemm twee eng verwandte, as Delawarisch oder Lenape (Lixsëwakàn, Lunaapeew, Lënape) betekent, Östliche Algonkin-Spraaken: dat Unami (Lënape, Lënapei èlixsuwakàn) (mit dree Dialektvarianten) as ok dat Munsee (Lunaapeew, Huluníixsuwaakan) (dat woll eng mit de Spraak vun de nördlich levend Mahican verwandt weer) snackt. Inst wurr annommen, dat de oorsprünglich veer regionalen Hööftgruppen vun de Lenni Lenape – de Unalimi („Volk stroomupwärts“, ok „nördliche Unami“, in dat Rebeet vun Trenton, Hööftstadt vun New Jersey) un Unami („Volk stroomafwärts“, ok „südliche Unami“, in dat Rebeet vun Philadelphia, Pennsylvania) in de Midden, de Unalachtigo („Volk, dat nich wiet vun den Ozean weg leevt“ – wegen de Nähe to de Delaware Bay in dat südliche New Jersey) in‘n Süden as ok de Munsee („Volk vun dat steenig (bargig) Land“, nördlich vun den Delaware Water Gap) in‘n Norden – blots twee Dialekte vun een gemeenam Spraak snackt hemm. Wiels sück disse aber trotz hör Ähnlichkeit in hör Syntax, Phonologie un in‘t Wöörschatz düütlich ünnerscheeden un de Snacker vun beid Dialekte disse ünnernanner as swoor oder nicht verständlich empfinnen, wurrn se in jüngere Tiet as eegen Spraaken behannelt.
Dat Delaware-Pidgin wurr vun de Unami-Snackers bewusst to de Kommunikatschoon mit europääschen Siedlern (ut de Nedderlannen, Sweden un England) entwickelt, bi disse Pidgin-Spraak hanneld sück dat klor um en anlehrt Spraak, dat wiest sück ok, dat dat as Verkehrsspraak ebenfalls vun de verwandt Munsee-Snacker bruukt un övernommen wurr. In’t Engelsche wurr dat dorum ok as Trader’s Jargon (Jargon / Slang vun de Händler) betekent.
De meesten Lenni Lenape hemm hüüd Engelsch as Moderspraak. Blots wenig öllere Lüüd beherrschen noch Varianten vun de delawarisch Spraaken (oder Spraak), de all siet länger Tiet as stark gefährdete Spraak gellt. Enn’n vun dat 20. Johrhunnert wurr versöcht, de utstarvend Spraak wedder to beleeven oder tominst to dokumenteeren. So geev dat ok af un to Versöök, en Schoolünnerricht för Kinner in de Munsee-Spraak in’t Leven to ropen.
Valea Albă
Valea Albă betekent
Lenni Lenape
Naam
Hör Eegennaam is Lenape / Lënape („wohr, wirklich Minsch“) oder Lënapeyok („wohr, wirklich Minschen“), later Lëni Lënape (in Unami) bzw. Lunaapeew (in Munsee), in Unami is ok af un to eenfack Lënuwàk („mehrere Personen“) in Gebruuk. Um sück vun de wieder in dat Landsbinnere levend Algonkin-Völker in’n Westen aftogrenzen, hemm se sück ok Woapanachke („Lüüd vun den Sünnupgang“ oder „Lüüd. De in’n Osten leven“), en Wöörverglieken mit Wôbanakiak oder Wâbŭna'ki, de Eegenbeteken vun de Abenaki, Liddmaat vun de mächtige Wabanaki-Konföderatschoon.
De Engländer hemm de indigene Beteknung as Lenape övernommen, wiels Lenni Lenape eerst Enn’n vun dat 18. Johrhunnert in Gebruuk keem un Wohr Volk heeten kunn.
De Sweden hemm den Utdruck Lenappi (aber meest för de Unami-Snacker) bruukt, wiels de Munsee (tosommen mit Mahican un Wappinger), de ebenfalls entlang vun den Hudson River leven deen, bi de Lüüd ut de Nedderlannen un England faken eenfach as „River Indians“ betekent wurrn. De indiaansch Verbündeten vun de Franzosen hemm sowohl de Mahican as ok de Munsee as „dat Wulfs-Volk“ betekent, wiel ünner de beid Völker dat Clan-Totem Wulf domineeren dee, dorum hemm de Franzosen de ebenfalls in hör Spraak as Loups („Wulfen“) betekent. Dat Teeken för de Lenni Lenape in de Teekenspraak vun de Prärie-Indianer weer en afwärts striekend Bewegung mit de flach Hand mit slooten Fingern an’n Achterkopp. Dit Teeken hett up dat Band henwiest, dat de Lenape-Fruen as Hoorsmuck draagen deen.