cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Piet Keizer
Vereen
Keizer gull in de 1960er un 1970er Johren as en vun de best Speler vun sien Land. 1961 stunn he as 17-Johriger eerstmals in‘ Kader vun den Ehrendivisionär Ajax Amsterdam. Sien kongenialen Mitspeler funn de Linksbuten sowohl bi Ajax, as ok in de Natschonalmannschap in Johan Cruijff. Mit den Wessel vun Cruijff to’n FC Barcelona verlor Keizer ahn sien Partner in‘ Angreep sien dörslahn Kraft.
Tosommen mit Ajax Amsterdam wurr Keizer sössmal nedderlannsch Meester un fievmal nedderlannsch Pokalwinner. Tüschen 1971 un 1973 wunn he mit sien Vereen dreemal nahnanner den Europapokal vun de Landsmeester un wurr 1972 Weltpokalwinner.
För Ajax hett he 365 Spelen maak un dorbi 365 Doren schaaten. Dormit steiht he up Platz 4 in de List vun de Speler mit de meest Insätze för den Vereen.
Natschonalmannschap
Een Johr nah sien Profidebüt för Ajax, geev Keizer sien Debüt in de Natschonalmannschap vun de Nedderlannen.
To de Football-Weltmeesterschap 1974 is he blots as Ersatzspeler mitfohren un keem in dat Gruppenspeel gegen de Sweden as Ersatzmann för Rob Rensenbrink to sien eenzigen Insatz. Dat weer denn ok sien 34. un letzt Lännerspeel.
Nah sien aktiv Loopbahn
Keizer hett as Scout för den greekschen Vereen Panathinaikos Athen arbeit.
Der Wixxer
Der Wixxer is en düütsche Filmkummedie vun den Speelbaas Tobi Baumann ut dat Johr 2004. Dat Dreihbook weer vun Oliver Kalkofe, Oliver Welke un Bastian Pastewka schreven, de mit den Film de Edgar-Wallace-Filmen ut de 1950er un 1960er Johren – as ok verschedene annere Action- un Agentenfilmen – parodeert, sünners aver den Film Der Hexer ut dat Johr 1964. De Premiere hett an’n 10. Mai 2004 in München stattfunnen.
Inholt
Scotland Yard sett nu den vörgeevlich besten Mann op den Fall an: den Chief Inspector Even Longer. Ünnerstütten schall em sien ne’en Partner Very Long, nadem sien fröheren Partner Rather Long storven is. De beiden Polizisten hebbt den Earl of Cockwood ünner Hööftverdacht. Offiziell is he Mopstüchter, man egentlich geiht he kriminelle Angelegenheiten na un hett dat Seggen över en Smugglerring för Girlgroups, de goot lopen deit. Man opletzt is ok he bang för den Wixxer – so as de hele engelsche Ünnerwelt.
Jemehr Ünnersöken föhrt de beiden Inspekters opletzt torüch na London, woneem se den snaakschen Harry Smeerlap draapt. Dat is en Macker vun Cockwood, de mit all Middels versöcht, sien Daten un de vun sien Arbeitgever heemlich to hollen. Opletzt künnt Very Long un Even Longer de Verbrekers vun’n Earl utschalten un de Identität vun’n Wixxer opdecken: Wohrhaftig hannelt sik dat üm Rather Short, vun den Even Longer övertüügt weer, dat he doot is. An’t Enn warrt he vun en smeten Pistool an’n Kopp drapen un geiht in’t Water ünner. Na’n Afspann is to sehn, woans he wedder ut dat Water rutkrüppt.
Utteken
De Film weer för twee Filmpriesen vörslahn. Uttekent weer he 2005 mit den Pries vun de düütschen Filmkritik in de Kategorie Best Filmmusik för Andreas Grimm.
Produkschoonsachtergrund
Der Wixxer weer eerst en en „Krimireeg“ in de Kummedie-Radiosennen „Das Frühstyxradio“. As in de letzten Episood bekannt warrn schüll, wokeen de „Wixxer“ is, hett Klakofe in de Figur „Onkel Hotte“ sien Kaffee in de Bandmaschien kippt, so dat de Identität nienich rutkamen is.
En annert Enn, dat in’n Rahmen vun en Sünnersennen (Kalk und Welk in Die Stunde, die es nicht gibt) utstrahlt worrn is, gifft pries, dat de Wixxer de Verteller is, de den Tüdelkraam vun de Protagonisten ophollen wull un dormit böös worrnis.
Grote Deelen vun den Film sünd in Tschechien dreiht worrn. Ünner annern weer dreiht in de Hostivar-Studios, dat Bargwark Kladnice un de Ümgegend vun Prag. De Film is in blots söss Weken in’t Fröhjohr 2003 fardig worrn. Dat Budget weer op ruchweg 4,7 Millionen Euro schätzt.
Mit Grit Boettcher as Kellnersche, Eva Ebner as Miss Drycunt un Wolfgang Völz as Sir John speelt dree Schauspelers mit, de fröher ok in de Original-Wallace-Filmen mitspeelt hebbt. De Makers wulln eerst ok Joachim Fuchsberger för den Film winnen. Man de Wull dor nix vun weten as he den Titel gewohr worrn is. Nadem he vun den Film en DVD kregen hett, hett he aver för den nächsten Deel toseggt.
De Besetten vun Achim Mentzel as den oorsprünglichen Wixxer geiht op de 1990er Johren torüch, as Mentzel un sien Gäst vun de Volksmusiksennen Achims Hitparade regelmatig vun Oliver Kalkofe in Kalkofes Mattscheibe persifleert weer.
Étienne Krähenbühl
Étienne Krähenbühl is de Naam von
Corinne
Corinne is de Familiennaam von
Corinne betekent
Étienne Krähenbühl
* Étienne Krähenbühl (1935–1985), Swiezer Dirigent,
Günter Warnecke
Günter Warnecke is de Naam von
Neuvic
Neuvic betekent
Neuvic is de Familiennaam von
Dušková
Dušková is de Familiennaam von
Crystal Township
Crystal Township betekent
Fellerer
Fellerer betekent
Kiek ok bi: Feller.
Bang Gang
Bang Gang is en Band vun Iesland. Bang Gang is ok dat musikaalsche Alias vun de Songwriter un Produzent Barði Jóhannsson, de de Band grünn un in Reykjavík leevt.
1998 harrn Bang Gang en Hit in Europa mit So Alone? un se hebbt en Utstrahlen op MTV Europe wunnen. Dat ledd dörto, dat de Debüt You verapentlich worr. Bang Gang hett betto dree Alben rutbröcht. Dat jongste Ghosts From The Past worr 2008 verapentlicht. 2007 hett Bang Gang op de South by Southwest Festival en Optritt hatt.
Seghers
Seghers is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Segers, Seegers.
Malíř
Malíř oder Malířová is de Familiennaam von
Reimen
Reimen is en lütten Oort in de Gemeen Snevern in’n Landkreis Heidkreis, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietsche Oortschop Langloh.
Geografie
De Oort liggt in de Lümbörger Heid. Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Noordbeek na de Böhm hen af. In’n Noordwesten liggt dat Naturschuulrebeed Hünengräverheid bi Langloh.
De Naveröörd sünd Langloh in’n Noorden, Gröps un Surbossel in’n Noordoosten, Hillen in’n Oosten, Woltern in’n Süüdoosten, Ellng, Wieheholt un Steenbarg in’n Süüdwesten un Vahlzen un Vorwark in’n Noordwesten.
Historie
In de Neegd von Reimen weer an’n 28. Juni 1519 de Slacht bi Soltau, de as letzte grote Ridderslacht gellt.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Woltern in’n Kanton Soltau höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon un dor to de Mairie Soltau in’n Kanton Wasra.
De Oort hett vör 1852 to de Amtsvaagdie Snevern in dat Amt Rodenborg tohöört un is in dat Johr denn in dat ne’e Amt Snevern wesselt. Dit Amt hett blots söven Johr bestahn. Von 1859 bet 1885 hett Reimen to dat Amt Soltau höört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Soltau. 1977 is dat Deel von’n Landkreis Soltau-Fambossel worrn, de siet 2011 Heidkreis heten deit.
Fennel
Fennel is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Fennell, Fendel.
Rochebrune
Rochebrune betekent
Reimen
Religion
Reimen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Hillig-Geist-Kark in Woltern. Bet 1925 hett de Oort noch to dat Kaspel von de Peter-un-Paul-Kark in Snevern höört. De Oort hett dat Kaspel wesselt, von wegen dat Woltern dichter bi weer as Snevern.
Rochebrune
Rochebrune is de Familiennaam von
Reimen
Religion
För de Kathoolschen is de St.-Ansgar-Kark in Snevern tostännig, de siet 1. November 2006 to de St.-Maria-Karkengemeen in Soltau tohöört. De St.-Ansgar-Kark is 1963 boot un an’n 1. Januar 1964 egenstännige Karkengemeen worrn. Vörher is dat Rebeed ok al von de St.-Maria-Kark in Soltau betreut worrn.
Weertschop un Infrastruktur
För Reimen is de freewillige Füürwehr Langloh mit tostännig.
Dwirzi
Dwirzi betekent
Reimen
Verkehr
De nächste Autobahn is de Autobahn 7 (Afsnidd Hamborg–Hannover). De Opfohrt 44 Soltau-Oost liggt so 13 Kilometer in’n Süüdoosten von Reimen an de B 71.
De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Süüdoostn de Bahnhoff Woltern an de Heidbahn.
Scholen
De Kinner ut Reimen gaht in Snevern op de Grundschool an’t Pietzmoor.
Cumberland Township
Cumberland Township betekent
Kiek ok bi: Cumberland Valley Township.
Dwinskoi
Dwinskoi betekent
Krähenbühl
Krähenbühl is de Familiennaam von
,
Custer Township
Custer Township betekent
Schela
Schela betekent
Kiek ok bi: Shelah.
Mike Zwerin
Michael "Mike" Zwerin (* 18. Mai 1930 in New York City, New York; † 2. April 2010 in Paris, Frankriek) weer en US-amerikaansch Jazzmusiker (Basuun, Bassbasuun, Klaveer) un Schriever.
Leven
Zwerin stamm ut en Industriellenfamilie un lern mit söss Johren Geige. Later henn hett he de New York High School of Music and Art besöcht. He speel 1948 in Miles Davis' Capitol-Band, bevör he nah Paris översiedelt is. 1958 is he weer in de USA torüchgahn un speel in diversen Big Bands vun Billy May, Claude Thornhill (1958/9), Maynard Ferguson as ok bi Bill Russo. Ut dat Orchestra U.S.A., in dat he 1962 - 1965 speel, hett he en Sextett makt un nehm dormit ungewöhnlich Arrangements vun Kurt Weill-Kompositschonen up. En Tournee mit Earl Hines 1966 führ hüm ok in de UdSSR. Dornah muss he sück aber üm de Verwalten vun dat Familienünnernehmen kümmern. Af 1969 fung he an, to’n Deel ut Süüdfrankriek ut, as Schriever to arbeiten. He schreev ünner annern för Village Voice un de International Herald Tribune. To’n Anfang vun de 1980er Johren gung he weer nah Paris torüch an nehm an Upnahmsezzions vun de dortig Jazzmusiker (t. B. Alan Silva) deel, speel aber ok mit de George Gruntz Concert Jazz Band, de Mingus Big Band un de New York Jazz Repertory Company.
Zwerin weer af 1980 starker as Jazz-Journalist tätig, u. a. för de International Herald Tribune. För sien Book över den Swing in de NS-Tiet hett he över mehrere Johren in ganz Europa mit Tiettüügen snackt.
Malir
Malir betekent
Kiek ok bi: Malíř.
Thomas Urban
Thomas Urban is de Naam von
* Thomas Urban (1909–1996), düütschen Historiker,
Helen Joseph
Helen Joseph is de Naam von
* Helen Joseph (1888–1978), US-amerikaansche Poppenspelerin,
Johann Seger
Johann Seger is de Naam von
* Johann Seger (1582–1637), düütschen Pädagoog,
Dwinger
Dwinger is de Familiennaam von
Fennell
Fennell is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Fennel.
Johann Georg Amann
Johann Georg Amann (* 20. April 1794 in Hartwarden; † 7. September 1852 in Berne) weer en ollnbörgschen Verwaltungsbeamten.
Amann is 1794 in Hartwarden as Söhn von Dorothea, borene Langreuther (1771–1837), un den Amtmann von dat Amt Hartwarden, Hinrich Jacob Amann (1748–1821), boren. In de eersten Johren hett Amann Ünnerricht von sien Vader kregen. To Michaelis 1809 is he denn op dat Gymnasium Ollnborg gahn un dor ünner Rekter Christian Wilhelm Ahlwardt glieks in de Prima kamen. He is bet Michaelis 1811 op dat Gymnasium bleven. Ut sien Studienplään is toeerst nix worrn, von wegen, dat de Franzosen dat Hartogdom Ollnborg innahmen un to en Deel von dat Departement von de Wersermünnen maakt harrn. De Vader harr sien Posten as Amtmann verloren un müss nu as Notar mit weniger Geld utkamen. Johann Georg keem trügg na Hartwarden un hett bi sien Vader de Geschäften as Notar kennenlehrt un för de Franzosen as Översetter arbeidt. To’n 16. Januar 1812 is he as Kontributschoonsinnehmer för de Kommun Abbehusen ernannt worrn. He hett dree Maand in Bremen bi’n Direkter för de direkten Stüürn arbeidt un hett an’n 23. März 1812 sien Amt in Abbehusen antreden.
Nadem de Franzosen slahn weren, hett Amann sik an’n 6. Mai 1814 op de Universität Göttingen för en Studium von de Juristeree inschreven. Sien Vader hett för de Övergangstied dat Amt as Innehmer mit övernahmen. An’n 26./27. Januar 1817 hett he dat Tentamen bestahn un is an’n 18. März as Amtsauditer bi dat Amt Steinfeld beropen worrn. An’n 23. April hett he dor den aktiven Deenst opnahmen un weer för en Tied ok för de Verwaltung von dat Amt Dinklage mit tostännig. An’n 30. September 1819 is he as tweten Sekretär bi dat Landgericht Ollnborg beropen worrn un hett den Posten 1820 aktiv övernahmen. An’n 16. April 1821 hett he dat Examen maakt. To’n 18. November 1821 is he tweten Kamersekretär worrn un een Johr later eersten Sekretär. Amann weer von September 1827 bet 1833 Amtmann von dat Amt Landwörden. In’n Mai 1833 is he denn as Amtmann in dat Amt Berne versett worrn. He weer Kommissär för de Regulerung von de Hoheitsgrenz in de Werser un von 1842 af an Maat von de Braker Schippfohrts-Kommission.
Tohoop mit sien Swager, Johann Ludwig Mosle, hett he sik ok al von 1826 af an för den Bo von’n Hunte-Ems-Kanaal insett, de aver eerst na sien Dood anfungen worrn is. Liekers gellt he as een von de Vaders von’n Kanaal. Allgemeen hett sik Amann jümmer dor för insett, de Infrastruktur von sien ollnbörgsch Vaderland mit Straten un Kanaals uttoboon un de Weertschop to fördern.
Biron
Biron is de Familiennaam von
,.
Biron betekent
Gudbjerg Sogn
Gudbjerg Sogn is en däänsch Kaspel (däänsch sogn) von de Däänsche Volkskark. Dat liggt in de Proovstie Svendborg von dat Bisdom Fünen. De Kark von dat Kaspel is de Gudbjerg Kirke in’n Oort Gudbjerg. De Kaspels sünd in Däänmark gliektiedig för de amtliche Statistik ok Ünnerdelen von de Kommunen (LAU-2), bi Gudbjerg Sogn also von de Kommun Svendborg.
Historie
Dat Kaspel leeg bet to de Kommunaalreform 1970 in de Harr Gudme Herred von dat Amt Svendborg un denn von 1970 bet 2006 in de Kommun Gudme in dat Amt Fünen. Mit de Kommunaalreform an’n 1. Januar 2007 is dat Kaspel Deel von de Kommun Svendborg in de Region Süüddäänmark worrn.
Landdag Mäkelborg-Vörpommern
Upgaben
De Landdag wählt den Ministerpräsidenten, hei beslütt de Gesetze un richt't sin Og' dorup, woans de Lannesregierung un Verwaltung ehr Arbeit daun.
Landdagspräsidenten
De Präsidentin von den Landdag is in de 6. Wahlperiod Sylvia Bretschneider. De Vizepräsidentinnen sünd Beate Schlupp (CDU), Silke Gajek (Bündnis 90/DIE GRÜNEN) un Regine Lück (DIE LINKE).
Coolspring Township
Coolspring Township betekent
Kiek ok bi: Cool Spring Township, Cool Springs Township, Cold Spring Township.
Dimkow
Dimkow is de Familiennaam von
Dimkow betekent ok
Frank Frederick Borman
thumb|upright|Frank Frederick Borman Frank Frederick Borman, II (* 14. März 1928 in Gary, Indiana, USA) is en ehmalger US-amerikaansch Astronaut.
Crescent Township
Crescent Township betekent
Frank Frederick Borman
Leven
Nahdem Borman 1950 an de Militärakademie in West Point sien Luftfahrttechnikstudium beend harr, deen he bit 1953 as Kamppilot vun de Luftwaffe up de Philippinen, dornah as Flooglehrer in Georgia un Arizona. 1957 kreeg Borman en Master in Luft- un Ruumfohrt. Dornah lehr he bit 1960 as Assistenzperfesser in West Point Thermodynamik un Fluidmechanik. Denn is he weer an de Edwards Air Force Base in Kalifornien torüchgahn un weer in’t Cockpit stegen: toeerst in de Utbilln to’n Testpilot, dornah as Utbilder.
Crescent Township
Kiek ok bi: La Crescent Township.
Günter Voigt
Günter Voigt is de Naam von
Frank Frederick Borman
Leven
An’ 17. September 1962 wurr he vun de NASA in de tweete Astronautengrupp wählt un övernehm as Spezialupgaav de Raketen, de de Ruumschipp in de Erdumloopbahn bringen sullen.
Günter Voigt
* Günter Voigt (* 1933), düütschen Generaalmajor,
Frank Frederick Borman
Leven
Enn’ 1963 war Borman as Ersatzpilot för de Mission Gemini 3 vorgesehen. Wiel sück dat denn aber all verschoben hett, wurr he denn Ersatz-Kommandant vun de Mission Gemini 4, wat an’ 27. Juli 1964 bekannt geven wurr.
As nächst wurr he denn Kommandant vun de Mission Gemini 7. Tosommen mit Jim Lovell hett he van 4. Dezember bit to’n 18. Dezember 1965 de Eer umkreist, en Langtietrekord, de eerst 1970 braken wurr.
Nah de Katastrooph vun Apollo 1, bi de dree Astronauten to Dood keemen, weer Frank Borman Liddmaat vun de Kommision, de dat ünnersöken de. In de Folg kreeg he de Upgaav, dat Team för den Umbau vun de Apollo-Kommandokapsel to leiten
Nahdem de Mission Apollo 7 good verloopen weer, floog Borman as Kommandant vun Apollo 8 nah de Maand. Tosommen mit James Arthur Lovell un William Alison Anders is Borman 1968 eerstmals mit en Ruumschipp Richtung Maand floogen un hett de umkreist. Dat weer bannig spannend, wiels man nich wuss, wu dat utgahn dee, aber dat gung all glatt un dat weer en bannig grooten Spood. 7 Daag düer de Mission.
An’ 1. Juli 1970 is Borman bi de NASA utscheden un gung to de amerikaansch Floogsellschap Eastern Airlines, toeerst as Viezpräsident, af 1976 as Vörsitter. Während sien Tiet bi Eastern harr de Sellschap de veer profitabelsten Johresafslüsse vun hör Historie.
1986 truck he sück ut dat Ünnerehmen torüch. He hett denn Floogtüüch restaureert.
Segert
Segert is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Segers, Seger.
Artari
Artari is de Familiennaam von
Arțari betekent
Kiek ok bi: Atari.
Günter Thiele
* Günter Thiele (1927–2010), düütschen Verwaltungsjurist,
Frank Fenton
Frank Fenton is de Naam von
* Frank Fenton (1903–1971), brietsch-US-amerikaanschen Schriever un Dreihbookschriever,
Günter Stein
Günter Stein is de Naam von
* Günter Stein (1924–2000), düütschen Kunsthistoriker,
Kiek ok bi: Günther Stein.
Quetschkommood
thumb|250px|120-bas Pigini klaveeraccordeon thumb|250px|120-bas Bugari Armando knopaccordeon En Quetschkommood (ok Treckbüdel oder Treckfiedel) is en Musikinstrument dat ok Schipperklaveer nöömt warrt, vun wegen sien Tasten, to verglieken mit’n Klaveer, aver lütt noog dorför, dat en Minsch dat alleen drägen kunn. Dat maakt Töön mit de Luft darwegen dat Schuven un Trecken mit de Hülp vun en Pustersack. Towielen hett de Quetschkommood ok Knööp an Steed vun Tasten.
Utfunnen hett dat Instrument 1822 in Düütschland Friedrich Buschmann.
Enkeld Nahwiesen
-
Story County
Story County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Iowa. He hett 89.542 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.484 km². De Sitt vun de Verwalten is in Nevada.
Historie
De Kreis is an’n 13. Januar 1846 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 79.981 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 46.694 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 19.949 US-Dollar. 39.423 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 18.756 Minschen maakt. 12,40 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
9,35 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 6,92 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 91,14 % vun de Minschen Witte, 1,83 % Swarte, 5,10 % stammt ut Asien un 0,03 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,16 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,60 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,14 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 1,55 % vun de Lüüd ansehn.
Dwinell
Dwinell is de Familiennaam von
Seger
Seger betekent
Seger is de Familiennaam von
, ,
Kiek ok bi: Seeger, Segers, Segert, Sieger, Segar, Seager, Saeger.
Groten Hollen
Groten Hollen is en lütten Oort in de Gemeen Eiten in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Eiten höört de Oort to de polietsche Oortschop Bassen.
Geografie
De Naveröörd sünd Petershollen, Brammer un Kasshoope in’n Noorden, Tüchten in’n Noordoosten, Schanzendörp in’n Oosten, Giersdörp in’n Süüdoosten, Bauermoor in’n Süden, Üserdicken un Lüttjen Hollen in’n Süüdwesten un Bassen in’n Noordwesten.
Historie
Groten Hollen weer fröher en lüttjen Oort mit veer bet fiev Hüüs. An’t Enn von dat 19. Johrhunnert weer dor denn blots noch een Hoff von över.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Achem in’n Kanton Achem höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort hett vör 1852 to de Oostvaagdie in dat Gogericht Achem tohöört un von 1852 bet 1885 to dat Amt Achem. Na 1885 weer dat in’n Kreis Achem. 1932 is dat Deel von’n Kreis Veern worrn.
De Oort weer von öllers Deel von de Gemeen Bassen. Bassen is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Eiten worrn. Sietdem höört Groten Hollen binnen de Gemeen to de Oortschop Bassen.
Religion
Groten Hollen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Petrus-Kark in Eiten. Düsse Kark is 1861 boot worrn. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Laurentius-Kark in Achem tohöört.
För de Kathoolschen is de St.-Matthias-Kark in Achem tostännig.
Weertschop un Infrastruktur
För Groten Hollen is de freewillige Füürwehr Bassen mit tostännig.
Verkehr
An Groten Hollen langs löppt de Kreisstraat 5, de in’n Süüdoosten över Schanzendörp, Giersdörp un Middeldörp na Postdörp an de L 155 geiht un in’n Westen an de Landsstraat 156 ran. De L 156 föhrt in’n Noorden na Bassen an de L 168 ran un in’n Süüdwesten na Üsen an de L 158 un von dor wieder na Thänhusen. De L 168 wedder löppt von Bassen in’n Noordoosten na Otterbarg un Stuckenbossel un von dor as Bundsstraat 75 wieder na Söttmer un Rodenborg un in’n Westen över Schaaphusen na Eiten un na de Bremer Oortsdelen Oosterholt un Hemeln.
De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Bremen–Hamborg), de direkt an Groten Hollen langs löppt. De Opfohrt 52 Eiten liggt aver so söven Kilometer wied weg in’n Westen an de L 167. Dichter bi is de Opfohrt 24 Achem-Oost op de A 27 (Afsnidd Bremen–Wasra), de blots söss Kilometer in’n Süüdwesten liggt.
Knudsen
Knudsen is de Familiennaam von
Einem
Einem is en lütten Oort in de Gemeen Snevern in’n Landkreis Heidkreis, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietsche Oortschop Ehrhoorn.
Knudsen
E
.
Einem
Geografie
De Oort liggt in de Lümbörger Heid un in dat Naturschuulrebeed Lümbörger Heid. Dat Water ut dat Rebeed flütt in’n Noordwesten över de Eest af un in’n Süüdwesten över’n Habenbeck na de Wümm.
Knudsen
J
,
Einem
Geografie
De Naveröörd sünd Heimbeuk in’n Noordoosten, Wils in’n Oosten, Sellhorn, Habenbeck-Bobendörp un Habenbeck-Nerndörp in’n Süüdoosten, Baal in’n Westen un Wintemaur an de Chaussee un Ehrhoorn in’n Noordwesten.
Knudsen
K
,
Einem
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Wils in’n Kanton Soltau höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon un dor to de Mairie Behrn in’n Kanton Garlstörp.
Knudsen
W
Kiek ok bi: Knudson, Knutson, Knutsen, Knutzen, Knuthsen.
Einem
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1852 to de Amtsvaagdie Amelkusen in dat Amt Winsen tohöört un is 1852 denn in dat Amt Soltau wesselt. Na 1885 weer dat in’n Kreis Soltau. 1977 is dat Deel von’n Landkreis Soltau-Fambossel worrn (de siet 2011 Landkreis Heidkreis heet).
(646) Kastalia
(646) Kastalia is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 11. September 1907 vun den düütschen Astronom August Kopff in Heidelbarg opdeckt worrn is.
Einem
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett von öllers bi de Buurschop un later de Gemeen Ehrhoorn mit bihöört. De Gemeen Ehrhoorn is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Snevern worrn. Sietdem höört Einem binnen de Gemeen to de Oortschop Ehrhoorn, de en egen Oortsvörsteiher hett.
(646) Kastalia
Nöömt is de Asteroid na den Kastaalschen Born an’n Foot vun den Barg Parnass in de Neeg vun Delphi, de na de greeksche Mythologie den Gott Apollon weiht un Heimat vun de Musen is. Kastalia is dorna en Nymphe, de Sinnbild för de Poesie is.
Einem
Religion
Einem is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Antoniuskark in Bissen.
(646) Kastalia
Kiek ok
List vun de Asteroiden
Einem
Religion
För de Kathoolschen is de St.-Ansgar-Kark in Snevern tostännig, de siet 1. November 2006 to de St.-Maria-Karkengemeen in Soltau tohöört. De St.-Ansgar-Kark is 1963 boot un an’n 1. Januar 1964 egenstännige Karkengemeen worrn. Vörher is dat Rebeed ok al von de St.-Maria-Kark in Soltau betreut worrn.
Weertschop un Infrastruktur
För Einem is de freewillige Füürwehr Ehrhoorn/Wintemaur mit tostännig.
Verkehr
Dör Einem löppt de Landsstraat 211, de in’n Noordwesten över Ehrhoorn na Wintemaur an de Chaussee an de Bundsstraat 3 ran geiht un in’n Süüdoosten över Habenbeck un Behrn na Bissen.
De nächste Autobahn is de Autobahn 7 (Afsnidd Hamborg–Hannover). De Opfohrt 43 Bissen liggt so negen Kilometer in’n Süüdoosten von Einem an de L 211.
De nächste Bahnhoff is so bi söss Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Wintemaur an de Heidbahn.
Peter Biron
Peter Biron is de Naam von
* Peter Biron (* 1938), düütschen Journalist un Schriever,
Ludwig Seeger
Ludwig Seeger is de Naam von
* Ludwig Seeger (1810–1864), düütschen Politiker un Dichter,
Bundsministerium för Atomfragen
Dat Bundsministerium för Atomfragen (BMAt) is op Besluss vun’t Bundskabinett vun’n 6. Oktober 1955 grünnt worrn. De eerste Bundsminister vun dit Ressort is Franz Josef Strauß wesen, de vörher as Bundsminister für Sünneropgaven arbeit hett. Dat wichtigste Gremium weer de Atomkomisschoon.
Dat BMAt is in de Johrteihnten dorna mehrmols ümnöömt worrn. 1957 weer dorut dat Bundsministerium för Atomkarnenergie un Waterweertschop (BMAtW), 1961 dat Bundsministerium för Atomkarnenergie (BMAt), 1962 dat Bundsministerium för wetenschopplich Forschen (BMwF) un 1969 dat Bundsministerium för Bildung un Wetenschop (BMBW)
As an’n 15. Dezember 1972 dat Bundsministerium för Forschen un Technologie grünnt worrn is, is de Tostännigkeit för de Karnenergie nee regelt worrn. Vundaag is dat Bundsministerium för Ümwelt, Naturschuul un Reaktersekerheit för Atomfragen tostännig. De Behörden, de för’t Tolaten un för de Opsicht över de karntechnischen Anlagen (Atomopsicht) tostännig sünd, sünd op Landseven in verschedene Fackrebeden ünnerbröcht.
Bomlitz
Bomlitz betekent
Dale Township
Dale Township betekent
Peter Flache
Peter Flache is de Naam von
* Peter Flache (* 1969), düütschen Kabarettist un Schauspeler,
Flagg vun Noord-Dakota
Dat Design vun de Flagg vun Noord-Dakota is meest en nipp un nau Kopie vun den Eenheitsbanner, dat vun Truppen vun den Staat in den Philippiensch-Amerikaanschen Krieg dragen wurr. Dat wurr an’n 3. März 1911 vun de gesettgeven Versammlung vun Noord-Dakota annommen, ofschons de Farven to de Tiet noch nich nau fastleggt wurrn weern. De Gesettgeven hett 1943 de Flagg den Original-Truppenbanner angleeken, dat in dat Zentrum vun dat Kulturarv vun Noord-Dakota in Bismarck utstellt wurrd.
Dat offizielle Verhältnis vun de Flaag is 33:26 un somit bedüüdend körter as anner Flaggen; Liekers wurrd de Flagg praktisch immer in en Verhältnis vun 5:3 produzeert un verköfft.
Río Santa Lucía
Río Santa Lucía betekent
* Río Santa Lucía, Stroom in Argentinien, de in’n Río Paraná münnt,
Dwight Foster
* Dwight Foster (1757–1823), US-amerikaanschen Politiker,
Flache
Flache is de Familiennaam von
.
Kiek ok bi: Flach.
Paul Buck
Paul Buck is de Naam von
* Paul Buck (1911–2006), düütschen Klaveerpädagoog,
Paul Buck betekent
Quark (Physik)
duum|En Proton besteiht ut twee up-Quarks un en down-Quark Quarks [IPA: kwɔrk] sünd de elementaren Bestanddeelen (Elementardeelken), ut de na hüütige Vörstellen de Hadronen (t. B. de Protonen un Neutronen) opboet sünd.
Översicht
Quarks hebbt den Spin ½ un höört dormit to de Fermionen. Se gellt hüüt tosamen mit de Leptonen un de Liekbosonen as de fundamentalen Bostenen, ut de all de Materie opboet is. So bestaht to’n Bispeel Baryonen ut dree Quarks un Mesonen ut een Quark un een Antiquark.
De Caltech-Physiker Murray Gell-Mann hett 1964 postuleert, dat dat de Quarks gifft. För dat Schematiseeren vun den Deelkenzoo vun de Hadronen över de Quarks is he 1969 mit den Nobelpries för Physik uttekent worrn. Vun em unafhangig hett George Zweig an’t CERN en lieke, wietergahn Theorie formuleert, bi de he de fundamentalen Bostenen aces nömen de. Man, he künn sien Manuskripten nich publizeeren, vun wegen dat sien Basen dat nich wullen. De Klassifikatschoon vun de dormols bekannten Hadronen mit de speziell-unitären Grupp SU(3) hett 1962 unafhangig ok Juval Ne’eman vörslahn.
Gudme Sogn
Gudme Sogn is en däänsch Kaspel (däänsch sogn) von de Däänsche Volkskark. Dat liggt in de Proovstie Svendborg von dat Bisdom Fünen. De Kark von dat Kaspel is de Gudme Kirke in’n Oort Gudme. De Kaspels sünd in Däänmark gliektiedig för de amtliche Statistik ok Ünnerdelen von de Kommunen (LAU-2), bi Gudme Sogn also von de Kommun Svendborg.
Historie
Dat Kaspel leeg bet to de Kommunaalreform 1970 in de Harr Gudme Herred von dat Amt Svendborg un denn von 1970 bet 2006 in de Kommun Gudme in dat Amt Fünen. Mit de Kommunaalreform an’n 1. Januar 2007 is dat Kaspel Deel von de Kommun Svendborg in de Region Süüddäänmark worrn.
Quark (Physik)
Översicht
De Ümstand, dat bi hüüt noch keen fre’en Quarks meten warrn künnen, is een vun de gröttsten Problemen vun de Deelkenphysik, de noch jümmer nich lööst sünd. Dit as Confinement bekannt Phänomen is een vun de Millenium-Problemen. Dat gifft starke Henwiesen dorop, dat de Theorie vun de starken Wesselwirken, de Quantenchronodynamik, to dit Insluten vun de Quarks föhren deit, man en strengen mathemaatschen Bewies gifft dat dorför noch nich.
Inföhren
duum|De deep-inelastische Strein wiest, dat dat Proton ut annere Deelken tohopensett is. De Quarks sünd dat Resultat vun den Versöök, na’n hüütigen Stand vun de Wetenschop de Grundbostenen vun de Materie to finnen. Mit de atomistischen Theorie in’t 19. Johrhunnert weern de Atomen as de Grundsbostenen ansehn un – as de Naam dat andüüt – för undeelbor holen. In’t Rutherfordsche Atommodell wies sik dat Atom tosamensett ut en Atomkarn un en Elektronenhüll. De Karnphysik hett denn wiest, dat de Karn ut Protonen un Neutronen tosamensett is. Mit blots fief Elementardeelken – blangen de Protonen, Neutronen un Elektronen ok noch de Myonen ut de Högenstrahlen un de eerst blots indirekt nawiesten Neutrinos – weer Anfang vun de 1930er Johren en Bild todamenstellt, dat schienbor allens verkloren künn.
Man, de Nawies vun jümmer mehr Mesonen un Baryonen – eerst in de Högenstrahlen, later denn ok in Gaumakers – de later to den smuüsterhaften Utdruck „Deelken-Zoo“ föhrt hett, weer en Grund, noch mol na fundamentaleren Deelken to söken, ut de all Hadronen (also Mesonen un Baryonen) opboet sünd. De annere Motivatschoon weren Meten vun’n Formfakter vun de bestännigeren Hadronen, de düütlich en rüümlich Utdehnen wiesen, wiel sik Elektronen un Myonen bit an de Grenzen vun dat, wat een noch meten kann, as punktförmig dorstellt.
Egenschoppen
To all Quarks gifft dat ok en tohören Antideelken, dat as Antiquark betekent warrt un de gegendeelige elektrische Ladung hett. Blots de Quarks vun de eersten Generatschoon billt Nukleonen un dormit de normale Materie. De Bestanddeelen vun de Atomkarns, also de Protonen un Neutronen, sett sik ut Down-Quarks un Up-Quarks tosamen.
In’n Gegendeel to de Leptonen, reageert de Quarks op all Grundkräft vun de Physik:
Farvladung
duum|De Farvladung warrt jüst so as de [[Klörenlehr behannelt: Root, Blau un Gröön mischt sik to witt („ahn Klöör“)]] Quarks drägt en Ladung, de as Farvladung betekent warrt un de dree Weerten root, blau un gröön annehmen kann. De dree Weerten addeert sik tosamen as null, (witt). De Betekenen Farvladung hett nix mit de Klören to doon, as se ut’n Alldag in’n Tosamenhang mit dat Licht bekannt sünd. Antiquarks dräägt de entspreken Farvladungen antiroot, antiblau oder antigröön.
De Confinement-Hypothees seggt, dat blots farvneutrale (witte) Tostännen isoleert vörkamen künnt. Disse Annahm is opstellt worrn, vun wegen dat Quarks noch nienich isoleert opdeckt worrn sünd. Se sünd jümmers in Hadronen bunnen as Kombinatschonen ut dree Quarks (Baryonen), dree Antiquarks (Antibaryonen) oder een Quark mit een Antiquark (Mesonen). Theoretisch künnen ok noch annere witte Tostännen vörkamen, as to’n Bispeel 4 Quarks un een Antiquark. Wat dat wohrhaftig vörkummt warrt opstunns noch utforscht.
Mit Reeknersimulatschonen kann nawiest warrn, dat sik twüschen twee staatsche Quarks (d. h. dat Poortügen warrt ünnerdrückt) en Potential utbillt, dat mit den Afstand linear tonimmt. Dormit warrt verkloort, dat sik de Uttuuschdeelken vun de starken Wesselwirken, de Gluonen, de sülvst en Farvladung (en Farv-Antifarv-Kombinatschoon) drägt, to en Strang binnt, den sien Energie mit de Läng anwassen deit. En Deelken mit Farvladung vun’n Rest to splitten, bruukt dorüm en bannig hoge Energie. Quarks vun de Gluonen aftosplitten is dorüm blots ünner sünnere Bedingen un för bannig korte Tiet mööglich.
Woans de Mechanismus nipp un nau arbeit, dat en Strang tüügt warrt, hangt vun de Wesselwirken vun de Gluonen ünnerenanner oder mit de Wesselwirken vun de Gluonen mit Vakuumfluktuatschonen tosamen un warrt opstunns utforscht. Dat gifft verschedene Szenarien, woans sik de Strang billn kann, man en eenheitlich BIld hett sik noch nich dörsett.
In’n Rahmen vun een Thermodynamik vun de Quantenchromodynamik warrt för en Quark en Tostand vörrutseggt, in dat sik de Qurks as quasi-fre’e Deelken verholt, dat Quark-Gluon-Plasma. De Phaaswessel dorto warrt bi en Temperatur vermoodt, de en Energie vun 200 MeV entspreken deit un de een- bit dreefacke Dicht vun Atomkarns. En direkt Beobachten vun en Quark-Gluon-Plasma is bit hüüt nich mööglich. Experimenten an’t CERN un an’t BNL geev aver Henwiesen, dat so en Plasma wohrhaftig existeert.
Elektrische Ladung
De elektrische Ladung vun de Quarks is -1/3 oder +2/3 vun de Elementarladung. Dorut folgt, dat bunnen Tostännen (Baryonen, Mesonen) jümmer heeltallige Ladungen hebbt. Experimentell (t. B. in’n Millikan-Versöök) gifft dat keen Henwiesen op brokene Ladungen vun isoleerte Deelken. De drüddeltalligen Ladungen vun de Quarks, de in Hadronen bunnen sünd, laat sik aver eendüüdig ut Streiexperimenten afleiden.
Quark-Flavours
duum|Dat Standardmodell mit de Quarks in vigelett In’t Standardmodell vun de Elementardeelkenphysik höört dat Down-Quark, dat Up-Quark, dat Elektron un dat Elektron-Neutrino to de eersten Generatschoon vun de Deelken. De söss Quarks sünd tosamen mit de Leptonen de Grundbostenen vun de Materie.
De nafolgen söss verschedenen Quark-Orden warrt ok as Quark-Flavours (eng.: „Smackricht“) betekent.
! Generatschoon || Hyper- ladung || 3. Komp. vun’n swacken Isospin || Flavour- Quanten- tallen || Naam || Teken || Ladung/e || Masse/MeV c−2 De Quantentallen vun Top- un Bottom-Quark sünd ok as truth un beauty bekannt.
Düstere Feller: u, c un t un jemehr Antideelken sünd vun’n Up-Tyyp (mit Ladungstall ±2/3)<br \> Helle Feller: d, s un b sünd dorna vun’n Down-Tyyp (Mit Ladungstall -1/3)<br \> Up-, Down- un Strange-Quark warrt ünner den Begreep lichte Quarks tosamenfaat.
De Torden vun de Massen is nich eendüdig. In den Tosamenhang warrt tüwschen Konstituentenquarks („effektive“ Quarks in Hadronen) un Stroomquarks („naakte“ Quarks) ünnerscheedt. In de Tabell sünd de Massen vun de Stroomquarks angeven. As Quarks aver nienich alleen vörkamt, lett sik jemehr Masse blots ut de Koppel bestimmen un dorut op de enkelten Bestanddeelen torüchsluten.
De Massen-Egentostännen vun de Quarks q, de in de Natur vörkamt, sünd nich de glieken as de Egentostännen vun de swacken Wesselwirken q. Nicola Cabibbo hett wiest, woans dat physikaalsche Down-Quark d as Mischen ut dat swacke Dowan-Quark d un dat swacke Strange-Quark s beshreven warrn kann. De Mischen warrt dorbi över den so nöömten Cabibbo-Winkel parametriseert. Disse Formalismus is wieter utföhrt worrn to en Mischen vun de swacken Energietostännen vun Down-, Strange- un Bottom-Quarks to de physikaalschen Egentostännen. An Steed vun en enkelten Parameter bruukt man dorför nu veer, de en 3 × 3-Matrix, de so nöömte Cabibbo-Kobayashi-Maskawa-Matrix beschrieft
Up-Quark
Up is dat engelsche Woort för „na baven“. Disse Naam baseert op een vun de physikaalschen Grötten, welke de Quarks toschreven warrt, neemlich den Isospin.
De Isospin bedüüdt in sien mathemaatsche Beschrieven dat glieke as’n halftalligen Dreihimpuls (Spin), de analog dorto in twee verschiedene Richten orienteert wesen kann, even up oder down. Disse Orienteeren hebbt aver nix mit de Ruumrichten to doon. Vörslahn weer de toeerst vun Werner Heisenberg, üm de beiden Karnbestanddeelen Proton un Neutron as ünnerscheedliche Spin-Instellen vun een un datsülve Deelken, neemlich dat Nukleon, dortostellen. Grund dorför weer, dat sik Protonen un Neutronen ut Sicht vun de Karnkräft afsluut gliek verholen doot. In’t Bild vun de Konstituentenquarks is de Isospin vun de Nukleonen en direkte Folg vun de Isospins vun de bedeeligten Up- un Down-Quarks. Dat Up-Quark hett en elektrische Ladung vun +2/ 3 e.
Strange-Quark
Dat Quark-Modell, dat op dat Up- un dat Down-Quark baseeren de, weer nich goot noog, üm den Opbo vun enige Baryonen to verkloren, as to’n Bispeel vun’t Σ+, vun’t Σ− un vun’t Σ0. Dorüm hett Gell-Mann en nee Quark inföhrt, üm de Deelken mit Help vun’t Quark-Modell verkloreb to künnen. Vun wegen, dat dit Quark ’n beten „snaaksch“ weer, hett he em de Beteken Strange geven.
De Snaakschheit (eng.: Strangeness) S vun en Deelken is gliek de gegendeelige Tall vun de Strange-Quarks, de dat bargen deit. En enkelt Strange-Quark hett dorna also de Snaakschheit -1.
(647) Adelgunde
(647) Adelgunde is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 11. September 1907 vun den düütschen Astronom August Kopff in Heidelbarg opdeckt worrn is.
Quark (Physik)
Charm-Quark
Dat Charm-Quark höört to de tweeten Familie vun de Quarks un stellt dat Gegenstück to de Strange-Quarks dor. Dat Charm-Quark hett de Charm-Quantentall C, de för dat Charm-Quark den Weert +1 hett. Dat Charm-Quark weer 1970 vörrutseggt worrn un 1974 to’n eersten mol in en Experiment künstlich tüügt. De Levensduer vun en Charm-Quark liggt bi ruchweg 10−12 Sekunnen, un sien Masse is düütlich grötter as de vun de dree lichten Quarks
(647) Adelgunde
De Afkumst vun den Naam för den Asteroid is nich överlevert.
Quark (Physik)
Charm-Quark
In Deelkennawiesers sünd Verbinnen mit Charm-Quarks an jemher teemlich langen Levensduer to kennen. Dat kummt dorvun, dat de Charm-Quarks blots över de swacke Wesselwirken in Strange-Quarks verfallen künnt.
Pierrefitte
Pierrefitte betekent
Quark (Physik)
Charm-Quark
Dat Charm-Quark is Bestanddeel to’n Bispeel vun de so nöömten D-Mesonen un vun’t J/ψ-Meson.
Günter Staudt
Günter Staudt is de Naam von
* Günter Staudt (1926–2008), düütschen Botaniker,
(647) Adelgunde
Kiek ok
List vun de Asteroiden
Quark (Physik)
Bottom-Quark
Dat Bottom-Quark warrt ok as Beauty-Quark betekent un billt mit dat Top, dat Tauon un dat Tauon-Neutrino de drüdde Deelkengeneratschoon vunt Standardmodell. Dat eerste Deelken, dat en Bottom-Quark bargen de, weer in’t Johr 1977 an’t Fermi National Accelerator Laboratory opdeckt.
Dat Bottom_Quark is Bestanddeel vun de so nöömten B-Mesonen un vun’t Y-Meson. De toordente Flavour-Quantentall is de Bottomness B' (ok Beauty), dat Bottom-Quark hett B' = -1
Top-Quark
En annere Sünnerheit is, dat dit Quark mit 178,0 ± 4,3 GeV/c² extrem swoor is. De Masse liggt in’t Rebeet vun en Goldatom. Üm dat Top-Quark to tügen, warrt bannig veel Energie bruukt, so dat dit Quark eerst 18 Johren na sien Partner in’t Johr 1995 experimentell nawiest warrn künn (vun’n CDF an’t Fermi National Accelerator Laboratory), ofschoonst dat al siet 1977 theoreetsch vörutseggt weer.
De Flavour-Quantentall, de dat Top-Quark toordent is is de Topness T (ok Truth). Dat Top Quark hett T = +1.
Historie
De Modellvörstellen vun de Quarks is Anfang vun de 1960er Johren unafhangig vunenanner vun Murray Gell-Mann un George Zweig utklamüstert worrn. Dit Schema hett de Deelken mit sünnern Isospin un en sünnere Strangeness na en unitären Symmetrie indeelt, de sik ut de Stroomalgebra afleiden de. Vundaag is disse globale SU(3)-Flavour-Symmetrie – nich to verwesseln mit de Lieksymmetrie vun de Quantenchromodynamik – as Deel vun de chiralen Symmetrie vun de Quantenchromodynamik bekannt, de ruchweg gellt.
In dit Schema weern de lichtesten Mesonen (Spin 0) un Baryonen (Spin ½) oktettwies in de Flavour Symmetrie indeelt. En Klassifizeeren vun de Spin-3/2-Baryonen billt en Dekuplett, wat to’t Vörrutseggen vun en nee Elementardeelken föhrt hett, neemlich dat Ω−. As dit Ω−-Deelken 1964 opdeckt worrn is, weer dat Quark-Modell wietrecken acht.
Gell-Mann hett dat Schema Eightfold Way nöömt, wat en Verbinnen maakt twüschen de Oktetten vun’t Modell un dan Achtfacken Padd vun’n Buddhismus. Ok den Begreep Quark hett he prägt, den he ut den Roman Finnegans Wake vun James Joyce ut den Satz Three quarks for Muster Mark nahmen harr. Joyce harr dat Woort höört, as he op de Dörreis dör Freiburg in’n Breisgau över’n Buernmarkt keem, woneem Marktfrons jemehr Melkwaren anbeden deen. Vun wegen dat de Quarks nie enkelt in Experimenten beobacht warrn künnen, hett Gell-Mann jem in sien fröhen Publikatschonen sülvst as „mathemaatsche Fikschoon“ betekent. Dormit stünn he to de Tiet nich alleen.
Ut Ünnersöken vun sünnere Egenschoppen bi hoochenergeetsche Reakschonen vun Hadronen hett Richard Feynman 1969 en Ünnerstruktur vun de Hadronen postuleert, neemlich de Partonen. En Skaleeren vun de deepinelastischen Streidqeersnitten, de James Bjorken ut de Stroomalgebra afleiden de, künn jüpst so mit de Partonen verkloort warrn. As de Bjorken-Skaleeren in’t Johr 1969 dör de Experimenten vun Jerome I. Friedman, Henry W. Kendall un Richard E. Taylor (Nobelpries 1990) nawiest worrn is, hett sik rutstellt, dat de Partonen dat glieke wesen künnen as de Quarks. Mit den Nawies vun de asymptotschen Freeheit vun de QCD in’t Johr 1973 dör David Jonathan Gross, Frank Anthony Wilczek un Hugh David Politzer (Nobelpries 2004) hett sik disse Ansicht wieter fastigt.
Dat Charm-Quark is 1970 vun Sheldon Glashow, John Iliopoulos un Luciano Maiani postuleert worrn (GIM-Mechanismus), üm den Flavour-Wessel in Verfäll vun de swacken Wesselwirken („Flavour-ännern neutrale Strööm“) to hinnern, de bit dorhen nich beobacht worrn sünd, aver na’t Standardmodell vörkamen deen. Mit dat Opdecken vun dat J/ψ-Meson in’t Johr 1974, dat ut en Charm-Quark un sien Antiquark besteiht, is dat bestätigt worrn.
Masse vun’t Top-Quark
Bi en Tosamenarbeit vun Wetenschopplers an’t Fermilab (Illinois/USA) is eerst in’t Johr 2004 de Masse vun’t Top-Quark mit go’e Nauigkeit bestimmt worrn. Dormit is nu en betere Vörrutsaag mööglich vun de Masse vun dat vun’t Standardmodell vörrutseggte aver noch nich opdeckte Higgs-Boson.
Quarks künnt nich enkelt beobacht warrn. Se sünd jümmer to tweet oder drütt kombineert un künnt blots indirekt dör sünnere Ümwanneln nawiest warrn. Eerst in’t Johr 1995 hebbt twee Arbeitsgruppen an’t Fermilab unafhangig vunenanner den Nawies vun’t Top-Quark bekanntmaken künnen, de dor as Quark-Antiquark-Poren bi Tosamenstöten vun Protonen un Antiprotonen entstahn sünd. Dat Deelkenpoor, dat se söcht hebbt, verfallt aver wedder na blots 10−24 Sekunnen in Bosonen un Verbinnen vun’t lichtere Bottom_Quark, de denn ok wedder verfallt un hele Jets vun Deelken billt. De Masse lett sik blots dör en nipp un naue Analys vun de Energien un Impulsen vun disse Verfäll bestimmen. Dorbi is en bannig hoge Masse vun 174 GeV/c² bi rutkamen, wat düütlich sworer is as all annern Quarks. Man, de Unsekerheit vun’t Meten weer to de Tiet noch bi 10 %.
As dat Fermilab oprüst worrn is un de Nawiesdetekers verbetert weer, is de Meetbedrief 1999 bi en Kollisionsenergie vun 1,8 TeV wedder opnahmen worrn. En högere Produkschoon vun Top-Quarks hett dorbi en veel nauere Analys vun de Deelkenjets mööglich maakt. En ne’e Meten vun de beiden Arbeitsgruppen (de CDF- un de DØ-Kollaboratschoon) is 2009 maakt worrn, wobi de Masse vun’t Top-Quark nauer bestimmt weer op den opstunns offiziellen Weert vun173,1 ± 1,6 GeV. De Particle Data Group gifft den aktuellen Weert (Stand: Juli 2008) mit 171,2 ± 2,1 GeV/c² an.
Dör de bannig grote Masse is to vermoden, dat sik dat Top-Quark grundsätzlich vun de fief annern ünnerscheden deit. Op de Grundlaag vun en nipp un naue Meten vun sien Masse laat sik na de Theorie Insichten över dat noch nich opdeckte Higgs-Boson winnen, dat 1964 vun den engelschen Physiker Peter Higgs vörrutseggt worrn is. Dat Higgs-Boson wesselwirkt mit annere Deelken un verleht jem dordör as Uttuuschdeelken jemehr Masse. Dat maakt dat Stadardmodell vullstännig. De wohrschienlichste Weert för de Masse vun dat Higgs-Boson is vun 96 op 117 GeV stegen, en Weert, de mit Experimenten opstunns noch nich hentokriegen is. En Weert ünner 114 GeV is dör Experimenten al utslaten worrn. Disse Afwieken harr dat Vörkamen vun’t Higgs-Boson to Fall bröcht. Un dormit harr denn ok dat Standardmodell op de Kipp stahn.
Confinement
De theoreetsche Verkloren vun’t Confinement-Problem is een vun de gröttsten Rutfoddern vun de theoreetschen Deelkenphysik. Verschedene Modellen sünd utklamüstert worrn, de in de verleden Johren theoreetsch ünnersöcht worrn sünd. En Mööglichkeit is dat Billn vun en Gluonenkondensat, dat denn nich-triviale topologische Objekten bargen kann (chromo-magneetsche Monopolen, Center-Vortices, Dyonen), en annere Idee is dat Confinement dör Instantonen, also dör Tunnelvörgäng to verkloren. In de letzten Johren sünd ok enkelte Greens-Funkschonen vun de QCD mit verschedene Methoden ünnersöcht, Vun sünner’t Intresse is dorbi de Gluonpropagater, för sien Verhollen in’t Infrarootrebeet, bi dat ünnerscheedliche Methoden ünnerscheedliche Resultaten bringt. Dit Problem weer un is warrt bannig diskuteert un is opstunns (Stand: Januar 2011) noch nich vullstännig lööst. Ut dat Infrarootverhollen vun’n Gluonpropagater geevt sik Henwiesen dorop, wat de verschedenen MOdellen gellen doot oder nich.
QCD-Phasendiagramm
En annern Swoorpunkt vun’t Forschen in de letzten Johren – op tehoretische Even – is dat Verholen vun Quarks bi endliche Temperaturen un Dichten. Ut Experimenten weet man, dat sik bi extrem hoge Dichten en ne’e Phaas instellt, neemlich dat Quark-Gluon-Plasma. De theoretische Beschrieven vun dissen Tostand un de Beschrieven vun’n Phaaswessel is vun groot theoreetsch Intresse. To’n een sünd de Quarks quasi-free, d. h. de Confinement-Hypothees gellt denn,nich mehr un man snackt vun en Confinement-Deconfinement-Övergang. Wieter warrt bi hoge Temperaturen un Dichten de chirale Symmetrie wedder herstellt bit op dat explizite Breken vun de Stroomquarkmassen. En Tosamenhang vun disse beiden Phaaswessels gellt as teemlich wohrschienlich un de Övergangstemperaturen vun de beiden scheint tosammentofallen. Woans disse Tosamenhang nipp un nau tostannen kummt, vun welke Ornen de Phaaswessel is un wat nich villicht doch ünner Ümstännen de Övergangstemperaturen in sünnere Rebeden verscheden wesen künnt, is noch nich afsluten verkloort un warrt woll eerst dör experimentell Meten kloor warrn.
Karl Seeger
Karl Seeger is de Naam von
Hennadij Kusmin
Hennadij Kusmin (,, Schrievwies bi de FIDE Gennadi P Kuzmin; * 19. Januar 1946 in Mariinsk; † 28. Februar 2020 in Luhansk ) weer en ukrainsch-sowjeetsch Schachgrootmeester.
Karl Seeger
* Karl Hermann Friedrich von Seeger (1829–1903), düütschen Jurist,
Târnova
Târnova betekent