cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Europa (Maand)
Leven op Europa
So sünd, t. B. op de Böverflach Waterstoffperoxid un Rebeden bedeckt mit konzentreerte Swevelsüür nawiest worrn. Man geiht hier dorvun ut, dat de Süür ut den Ozean ünner dat Ies stammt. De Konzentratschoon warrt verklort mit Vulkanismus, de sik ünner den See afspeelt un den Swevel freesett hebben kann.
Georgia Township
Georgia Township betekent
Kevin Costner
thumb|Kevin Costner Kevin Michael Costner (* 18. Januar 1955 in Lynwood, Kalifornien) is en US-amerikaanschen Schauspeler, Filmproduzent un Speelbaas.
Biografie
Costner is de Söhn vun en irischstämmige Mudder, Sharon Rae Tedrck, un en düütschstämmigen Vadder, William Costner. In sien Schooltiet weer Cosnter Liddmaat vun‘n Karkenchor un schreev blangeto Gedichten. He gell as en Dagdrömer un Butensieter. Een vun sien gröttsten Hobbys weer jümmer de Sport. In de Jöögd hett he Basketball, Baseball un American Football speelt, later hett sik op in‘t Sport versöcht.
Sien Filmdebüt geev Costner 1974 mit de Softsex-Kummedie Sizzle Beach, U.S.A., de aver eerst 1986 rutbröcht worrn is, as Costner al lang en Star weer. De Dreiharbeiten weern rein gro nix för em, so dat he sik vörnahmen hett, de Schauspeleree blieven to laten, wenn he keen annere rullen finnen künn. Eerst Anfang vun de 1980er Johren keem he mit lüttere Rullen wedder na‘n Film torüch. Sien Szenen in de Tragikkummedie The Big Chill (1983) vun Lawrence Kasdan sünd rutsneden worrn, man Kasdan hett den jungen Costner 1985 denn en Hööftrull in den Western Silverado geven. Sien Speel un sien akrobaatschen Rietkünsten hebbt Indruck maakt un kemen bi de Tokiekers un bi de Kritikers goot an.
Sien Dörbrook to‘n Star harr he 1987 in den Film The Untouchables vun Brian de Palma. In‘t glieke Johr hett he den spoodrieken Thriller No Way Out dreiht. Twee Johr later harr he en wieteren Filmspood mit den märkenhaften Film Field of Dreams, över en Buern, de mit den Bo vun en Baseball-Stadion in sien Maisfeld de verleden Tieten torüchbeswört. To disse Tiet hett de Kritik Costner, de in sien Rullen jöögdhaften Charme un fasten Willen utstrahlen de, as en „ne‘en Gary Cooper“ fiert.
Op den Höögdpunkt vun sien Popularität hett Costner 1990 de Hööftrull in Dances with Wolves övernahmen un weer togliek ok Speelbaas un Produzent vun den Film. De meher as dree Stünnen duern Film is en internatschonalen Spood worrn, liekers de Fackwelt dat nich glöövt harr. De Film weer twölf mol för den Oscar nomineert un hett sövern dorvun wunnen. Bit Mitt vun de 1990er Johren keem denn meist een Spood na’n annern mit Filmen as Robin Hood: Prince of Thieves, JFK, Bodyguard oder Perfect World.
De Verfilmen vun’t Leven vun Wyatt Earp vun Lawrence Kasdan mit Costne in de Titelrull weer 1994 teemlich mau. Een Johr later hett Costner den Science-Fiction-Film Waterworld produzeert, denn he nan Striet mit den Speelbaas Kevin Reynolds to’n Deel ok sülvst inszeneert hett. De Film weer dormols de düerste Film, de je dreiht worrn is, hett aver 264 Millionen US-Dollar inspeelt. De Film hett aver in de USA mit 88 Miollionen US-Dollar teemlich wenig inspeelt un gellt dor nu as finanziellen Flop. Twee Johr later hett Costner nochmol alles op een Kort sett, üm as Schauspeler, roduzent un Speelbaas en vergliekswies düre Mischen ut Western un Science-Fiction to dreihn. De Film The Postman is aver finanziell meist spektakulär na achter los gahn un hett Costner butendem noch de Golden Himbeer för den slechtsten Film vun’t Johr inbrocht.
Grode Filmen mit Costner sünd dorna nich mehr kamen. Liekers bleev he mit Hööftrullen in Filmen as Message in a Bottle, Thirteen Days oder Open Range wieter to sehn un bi sien Smack. 2007 hett he mit sien Rull as Regenmöörder in den Film Mr. Brooks överrascht. Costner weer in de düütschen Versionen tomeist vun Frank Glaubrecht synchrooniseert.
Costners Eh mit sien Fro Cindy Silva is 1994 na 16 Johren scheedt worrn. De beiden hebbt tosamen dree Kinner. Ut en korten Affär mit Bridget Rooney stammt sien Söhn Liam. Siet 2004 is he mit de düütschen Handtaschenmakersche Christine Baumgartner verheiraadt. De beiden hebbt tosamen twee Kinner. 2007 hett Costner mit Ünnerstütten vun sien Fro en Country-Grupp grünnt, de den Naam Modern West hett. Vun jem is bit hüüt een Album (Untold Truth) rutkamen.
Utteken
Kevin Costner heer al faken för Filmpriesen un Utteken nomineert. Tosamen weer he för mehr as 70 Priesen vörslahn. Uttekent worrn is he bit hüüt (Dezember 2013) mit 34 Filmpriesen, as to’n Bispeel:
Ünner de Priesen weer aver ok söss mol de Goldene Himbeer.
Lorenz Hauser
Lorenz Hauser is de Naam von
* Lorenz Hauser (1828–1882), düütschen Richter,
Loss
Loss betekent
Loss is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Los, Lossius.
Ashton Township
Ashton Township betekent
Schäper
Schäper betekent
Canandaigua
Canandaigua betekent
Schaeper
Schäper oder Schaeper is en Familiennaam, de von’n Beroop von’n Schaper herkummt.
Jörg Peters
Jörg Peters (* 1963) is en düütschen Germanist.
Peters hett an de Universitäten Konstanz un Berlin Germanistik un Gräzistik studeert. In Berlin hett he sien Magister maakt un 1994 ok sien Dokter. Vun 1998 af an bet 2004 arbeidt Peters in dat Forschungsprojekt Untersuchungen zur Struktur und Funktion regionalspezifischer Intonationsverläufe im Deutschen an de Universität Potsdam mit. 2005 hett he an disse Universität ok sien Habilitatschoon to dat Thema Regionale Variation der Intonation des Deutschen maakt, de op dit Projekt opsett. Denn weer he Perfesser an de Radboud-Universität in Nijmegen. 2007 hett em de Universität Ollnborg op den ne’en Lehrstohl för Nedderdüütsch beropen.
Josef Prokop
Josef Prokop is de Naam von
* Josef Prokop (1839–1904), öösterriekschen Architekt,
Canápolis
Canápolis betekent
Lorenz Huber
Lorenz Huber is de Naam von
* Lorenz Huber (1862–1910), düütschen Preester,
Midkiff Rock
De Midkiff Rock is en isoleerten un hogen Felsvörsprung in Marie-Byrd-Land, Westantarktika. He liggt in de Ford Ranges 10 km oostsüüdoosten von’n Mount West un reckt sik ut en breden un veriesten Bargkamm twüschen Hammond- un Swope-Gletscher rut.
De United States Geological Survey hett em mit egen Meetarbeiden un Luftopnahmen von de United States Navy ut de Johren von 1959 bet 1965 karteert. Dat Advisory Committee on Antarctic Names hett em 1970 na Frank Tyler Midkiff Jr. (1942–1997) nöömt, de Flegermechaniker un Krumaat bi Helikopterflöög von de Operation Deep Freeze in dat Johr 1968 weer.
Adolph Hachtmann
Johann Heinrich Hachtmann (* 29. November 1844 in Groden; † 16. September 1919 in Brooklyn) weer en plattdüütschen Schriever.
Hachtmann is 1844 as Söhn von Caroline Wilhemine, borene Dürels (24. September 1823-17. Oktober 1900), un den Kanter un Organist Johann Peter Hachtmann (28. Oktober 1818-25. April 1848) in Groden bi Cuxhoben boren un an’n 30. Dezember 1844 in de Abundus-Kark döfft worrn. He hett later in Hamborg Koopmann lehrt un is 1868 na de USA utwannert. He is dor toeerst Koopmann in Hoboken ween un denn von 1883 af an in Brooklyn.
An’n 11. Juli 1875 hett he in Hoboken Henriette Auguste Dorothea Grossheim (11. Januar 1855-22. Mai 1902) freet, de in Dorum boren weer. De beiden hebbt de Kinner Rhea Emma Hermina (* 15. April 1876), Carl Adolph Jakob (* 30. Mai 1877), Julius (* 25. Februar 1879), Henry Charles (* 9. April 1880), August Dietrich (* 1. Juli 1883) un Marie Edith Alberta (* 4. Dezember 1890) hatt.
Swienegripp 2009
miniatur|250px|Koloreert Bild vun en paar [[Influenza-A-Virus H1N1|Influenza-A/H1N1-Viren (Born: CDC)]] Swienegripp 2009 is de Naam vun en Gripp, de vun en Virus tostanne bröcht warrt, de in dat Johr 2009 to’n eersten mol upspöört wurrn is. Dor hannelt sik dat üm den Influenzavirus-Unnertyp Influenza-A-Virus H1N1 bi. Mit düssen Virus hefft sik unbannig veel Lüde över de ganze Eer hen ansteken. Düsse Gripp hett ok den Naam „Nee Gripp“ afkregen. De Virus-Unnertyp is Midden April 2009 bi twee Kranken funnen wurrn, de an’t Enne vun’n März in de USA krank wurrn weern un de sunst nix mit’nanner to kriegen harrt hefft. As denn wieter söcht wurrn is, is rutkamen, datt en ganzen Bulten vun so’n Süken in Mexiko to finnen weern un datt de Viren över de Grenzen vun dat Land hen rutsleept wurrn weern.
An’t Enn vun ’n April hett de Organisatschoon vun de Weltgesundheit (WHO) vör en Pandämie wohrschaut un seggt, nu weer de Süke dor bi, sik över de ganze Welt hen ut to breden. Anfang Juni 2009 is wohrschaut wurrn, dat weer nu hööchste Gefohr.
Al in de Midden vun’n Mai hett de WHO denn avers kunnig maakt, de Sake mit de Gefohr möss noch mol överdacht weern, vunwegen dat de H1N1-Virus man doch nich so’n Quaat anstellen dö, as se dat eerstto dacht harrn.
Dat so unbannig veel Lüde sik mit düsse Gripp befaten döen un dor bange vör weern un ok, dat över de ganze Eer hen so unbannig veel gegen düsse Gripp unnernahmen wurrn is, dat liggt ok dor an, dat en annern H1N1-Unnertyp 1919/20 de „Spaansche Gripp“ utlööst harr. Dormols sünd dor bi 50 Mio. Minschen bi to Dode kamen. Nu is dat avers so, dat bi de Grippen, de jedet Johr över de Eer hengaht, jummers ok H1N1-Unnertypen mit bi sünd.
Cañar
Cañar oder Cáñar betekent
Süür
Een Süür is in de Chemie een Stoff, de suur is, wenn he in't Water kümmt.
Na Johannes Nicolaus Brønsted is dat so, dat de Süür H+-Ionens, wat blots Protonens sünd, afgifft. Un twors an een Base. Dat is denn Water, wenn dat dor is. To'n Bispeel de Soltsüür:
Dat H3O+ is dat Oxonium-Ion, un dat mookt denn, dat de Lösung suur is.
Anner Süüren sünd
(614) Pia
(614) Pia is en Asteroid vun den Hööftgördel.
De Asteroid mit de Afsolute Helligkeit vun 11,0 is mögelkerwies nah de Pia-Steernwacht in Triest, dat private Observatorium vun den düütschen Astronom un Maandforscher Johann Nepomuk Krieger, nömmt.
Departamento San Pedro
Departamento San Pedro betekent
Canarana
Canarana betekent
Lehn
Lehn betekent
Lehn is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Lehen, Lähn, Leen.
Allegheny County
Allegheny County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Pennsylvania. He hett 1.223.348 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.891 km². De Sitt vun de Verwalten is in Pittsburgh.
Historie
De Kreis is an’n 24. September 1788 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 1.281.666 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 630.964 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 22.491 US-Dollar. 769.335 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 252.583 Minschen maakt. 10,88 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
6,58 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 3,77 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 84,33 % vun de Minschen Witte, 12,41 % Swarte, 1,69 % stammt ut Asien un 0,03 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,12 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,34 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,07 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 0,87 % vun de Lüüd ansehn.
Willem Poeck
Willem Poeck (* 29. Dezember 1866 in Mesborg; † 7. Juli 1933 in Blumenau, Brasilien) weer en hooch- un plattdüütschen Schriever.
Poeck is 1866 as Söhn vun’n Dörpsmitt in Mesborg boren. He weer 1878 bet 1886 op dat Gymnasium in Horborg un hett 1886 dat Studeren an de Universitäten Göttingen un Marburg anfungen, op ne’e Spraken. 1887 weer he Grünnungspräsident vun de Sängerschaft Gottinga. Denn dee Poeck vun 1898 af an bet 1907 as Oberbeamter bi’n Toll in Hamborg arbeiden. Later hett he anfungen blot noch to schrieven.
Hele Tall
De helen Tallen sünd de positiven natürlichen Tallen (1, 2, 3, ...), de negativen Tallen (−1, −2, −3, ...) un de Tall Null. De Koppel vun alle helen Tallen warrt in de Mathematik ok as Z (oder ok as \mathbb{Z}) schreven. (Dat kummt vun Hoochdüütsch Zahl.)
Scheper
Scheper is en plattdüütschen Familiennaam, de von’n Beroop von’n Schaper herkummt.
Verwandte Formen sünd Schäper un Šeper.
Prokop
Prokop betekent
Kiek ok bi: Procope, Procopius.
Lied der Deutschen
Dat Ledd de Düütsche: „das Lied der Deutschen”, ok Düütschlandleed nöömt, is de Natschonalhymne vun Düütschland. De Text vun dat Leed worr vun August Heinrich Hoffmann von Fallersleben an'n 26. August 1841 op de Insel Helgoland dicht un an'n 5. Oktober 1841 in Hamborg dat eerste Mool vör all Lüüd sungen. De Melodie hett Joseph Haydn schreven, de ehr 1797, wenn de Napoleonschen Kriege togange wören, as „Kaiserhymne” („Gott erhalte Franz, den Kaiser, unsern guten Kaiser Franz“) för de düütsche Kaiser Franz II. verfaat harr. Later maak he dovun den drüdden Satz vun dat so nöömt „Kaiserquartett“ för veer Striekinstrumenten.
Dat Leed worr 1922 Natschonalhymne vun dat Düütsche Riek. Na dat Grünnen vun de Bunnsrepubliek Düütschland worr later blot de drüdde Strophen sungen. Na dat Bitreden vun de DDR to dat bunnsdüutsche Grundgesett 1990 worr de drüdde Strophen vun dat „Düütschlandleed“ dör en Breefwessel vun den Bunnspräsident Richard von Weizsäcker mit den Bunnskanzler Helmut Kohl to de offizielle Natschonalhymne maakt.
Lorenz Koller
Lorenz Koller is de Naam von
Lied der Deutschen
Geschicht
As Hoffmann von Fallersleben den Text vun dat Leed 1841 verfat, wöör Düütschland ut vele gröttere un lüttere Staaten tosamensett. De Herrscherhüser vun denen harrn sik negen Johr na dat Oplösen vun dat middelalterliche düütsche Riek 1815 to en losen Bund vun „de düütschen Staaten“ wedder tosamenslaten. Dat Verlangen vun de Minschen na nationale Eenheit hett Fallersleben mit de Leedzeilen vun de eersten Strophe utdrücket: „Deutschland, Deutschland über alles“ (dorümme: „Düütschlandleed“). Domit wöör mennt, dat dat Teel vun de Eenheit vun dat „düütschsprekend Land“ (Düütschland) vör alle annere Telen stellt warrn schull. In de annern Strophen warrt up de Freeheit un de Bröderlichkeit vun de Düütschen sworen. De eerste Strophe worr besünners in de Tiet vun den Natschonalsozialismus vun de mächtigen Lüüd mit Willen för jemher Sinn (Natschonalismus, Rassismus, Krieg gegen annere Länner) missbruukt.
Lorenz Koller
* Lorenz Koller (* 1958), Swiezer Politiker,
Lied der Deutschen
Geschicht
„Düütschland“, also dat dor besungene „Land vun de düütschsprekend Minschen“, warr in dat Leed betekent as: „Von der Maas bis an die Memel, von der Etsch bis an den Belt“. Dat Land wöör begrenzt vun veer Strööm, de historsche Siedelngrenzen vun de düütschsprekend Minschheit markeerten und Grenzströöm vun den „Düütschen Bund“ wören: De Memel wöör Noordgrenze von Preußen to Litauen, de Maas de Westgrenze vun dat Fürstentum Limborg, de Etsch flööt dör Südtirol, de Belt wöör in Sleswig de düütsche Siedelngrenze in den Noorden. Vundaag levt blot noch in dat Rebeet vun de Etsch Düütsche odder düütschsprekend Südtiroler.
För de twete Strophen hett sik Hoffmann dat Preislied vun den Minnesänger Walther von der Vogelweide ankeken un woll ok en lütt bittken „afschreven“. De Text vun de düütsche Natschonalhymne is blot de drüdde Strophen.
Text vun dat Lied der Deutschen
1.
2.
3.
Stelly
Stelly is de Familiennaam von
Six Mile Township
Six Mile Township betekent
Delft
Delft betekent
Delft is de Familiennaam von
Lehn (Feudalismus)
En Lehn weer vun dat Middeloller af an en Gave vun en Lehnherr an sien Lehnsmann. Toeerst is dat Lehn en „Beneficium“ nömmt wurrn, vun dat 10. Johrhunnert af an heete dat Feudum. Dor konn sik dat um Land bi hanneln, man ok um en Amt oder um Geldinkamen. In de Tuusch-Ökonomie to Tieden vun dat Frankenriek geev dat for Lehnslüde meist keen annern Lohn, as man Land. Dat dröffen se denn bruken na ehrn egen Sinn. Dör düt Lehn hett de Herr sien Vasall an sik bunnen in sien „Mannschop“ oder „Mannheit“. For beide Sieden geev dat dor Plichten bi. De Vasallen mössen mit ehre Lüde an den Herrn siene Sieten stahn, wenn dat Krieg geev. De Herr möss en Oog up siene Lehnslüde hebben un Schutz un Schuul geven.
An un for sik hett dat Lehn man bloß en Tied lang gullen un full na den Dood vun den Vasallen wedder torüch an den Herrn. Man de Lehnslüde streven dor mit de Tied jummers mehr na, datt se dat Lehn beholen un as Arv an ehre Kinner wieter geven konnen. Dor kemen de Lehnherren mit ehre swacken Middels up Duer nich gegenan. Al 877 is dat denn ok verlööft wurrn dör dat Kapitulare vun Quierzy. Amenne hett sik dor in dat latere Middeloller de Feudalismus vun utspunnen.
Gemeen Rosengoorn
Rosengoorn is ene Gemeen in’n Landkreis Horborg bi Hamborg in Neddersassen. Se hett.
Historie
De Gemeen Rosengoorn is dör de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. Juli 1972 billt worrn. An den Dag hebbt sik de Gemenen Eekel, Ehstörp, Ems, Jiddens, Klecken, Leversen, Ninndörp, Sottörp, Tötsen un Vohrndörp to de Eenheitsgemeen Ninndörp tohoopslaten.
An’n 18. Juli 1973 is de Naam von de Gemeen von Ninndörp op Rosengoorn ännert worrn. De Rosengoorn weer dat Holtrebeed, dat de Westgrenz von de Gemeen billt. Dat gifft in de Gemeen ok en Forsthoff Rosengoorn, de bet 1928/1929 en egenstännigen Goodsbezirk billt hett un vondaag to Ems tohöört.
Gemeenopdelen
De Sitt vun de kommunale Verwalten is in Ninndörp.
Weertschop un Infrastruktur
Rosengoorn billt mit sien Hauptoort Ninndörp en Grundzentrum för de Öörd in de Ümgegend.
Rosengoorn is en Utfloogsoort (Stand 1. Januar 2015). Dat bedüüdt ünner annern, dat na dat Neddersassische Gesett över de apenen Tieden un de Verkoopstieden von Ladens Ladens ok sünndags apenmaken dröfft.
Bildung
In Roosengoorn gifft dat Hööft- un Realschool in Ninndörp. Grundscholen sünd in Klecken, Ninndörp, Vahrndörp un Westerhoff.
Petrochemie
De Petrochemie (oder Petrolchemie; na (greeksch) petros = Fels un (lat.) oleum = Ööl) is dat Deelrebeet vun de Chemie, dat sik mit de Produkschoon Stoffen befaat, de op Eerdgas oder egente Frakschonen vun’t Eerdööl baseert.
Weertschopliche Bedüden
duum|Petrocheemsche Anlaag in [[Baytown, Texas]] Wegen jemehr Afhangigkeit vun Naphtha sünd petrocheemsche Anlagen un Bedrieven faken in de Neeg vun Raffinerien boot worrn. De Crackkapazität in Düütschland liggt bi ruchweg 5,8 Millionen Tunnen, de europääsche Kapazität bi ruchweg 26,3 Millionen Tunnen. De Produzenten un Verbrukers vun Ethylen sünd faken över Ethylen-Pipelines mit’nanner verbunnen, üm ünnerscheedliche Produkschoonsmengden uttoglieken. De Pridukschoon in Westeuropa, Asien un Noord- un Süüdamerika legen 2006 bi üm un bi 55,3 Mio. Tunnen för Ethylen, bi 35,6 Mio. Tunnen för Propylen un bi 27,8 Mio. Tunnen för Benzol. De Ümsatz vun de Petrochemie in Düütschland weer 2007 ruchweg 66 Mrd. Euro.
Grundprodukten un Verfohren
Dat wichtigste Verfohren vun de Petrochemie is dat so nöömte Steamcracken, bi dat Ethan, Fletiggas, Naphtha, Hydrowax, Gasööl oder annere dorför egente Kohlenwaterstoffen bi lütte Tietduern in’t Rebeet vun Millisekunnen (begäng sünd 200 bit 500 ms) un Temperaturen twüschen 800 un 850°C in’n Biwesen vun Waterdamp crackt warrt. De Gasphaas vun de Steamcrackprodukten bargt de cheemschen Grundstoffen Ethylen, Propylen, den C4-Snitt (vör allen Buten, Iso-Buten un 1,3-Butadien) as ok Isopren. De fletige Phaas bragt vör allen Aromaten as Benzol, Toluol un Xylolen un warrt ok as Pyrolyysbenzin bruukt.
Dat Dampreformeren vun Raffineriegasen oder ok vun licht Naphtha gifft vör allen Kohlenmonoxid un Waterstoff för de Produkschoon vun Methanol, Ammoniak, Etigsüür un Hydreeervörgäng.
Folgprodukten
Ut de cheemschen Grundstoffen warrt dör verschedene Aflööp en grote Tall vun Twüschen- un Endprodukten herstellt.
De bedüdensten dorünner sünd:
Lorenz Müller
* Lorenz Müller (1862–1922), öösterriekschen Politiker,
Gustav Albrecht (1828–1878)
Heinrich Theodor Albrecht (* 5. Februar 1828 in Hannover; † 22. August 1878 in Ollenstadt) weer en düütschen Verwaltungsbeamten un Politiker.
Albrecht is 1828 in Hannover as Söhn von Ulrike Margarethe, borene Luerman (18. April 1801–11. Juni 1832), un Karl Franz Georg Albrecht (19. Mai 1799–11. Februar 1873) boren (Familie Albrecht). He weer bet 1847 op dat Lyzeum in Hannover. He hett sik an’n 17. April 1847 as Student von de Juristeree an de Universität Göttingen inschreven un is to Oostern 1848 an de Universität Bonn wesselt. Na dat Studium is he in’n hannöverschen Verwaltungsdeenst gahn. He is 1850 Amtsauditer bi dat Amt Ibig worrn un weer denn bi dat Amt Fürstenau. Na dat twete Staatsexamen is he 1853 Amtsassesser worrn un weer bi dat Amt Bremervöör anstellt. 1854 weer he Hülpsarbeider bi de Landdrostie Stood. Von 1856 bet 1861 weer Albrecht Börgermeester von de Stadt Bremervöör. 1861 is he as Amtsassesser in dat Amt Ollenstadt gahn. Nadem Prüßen 1867 Hannover annekteert harr, weer he von 1868 bet 1878 Amtshauptmann von dat Amt Ollenstadt un Kreishauptmann von’n Kreis Ülzen.
Lorenz Petersen
Lorenz Petersen is de Naam von
Gustav Albrecht (1828–1878)
1876 is Albrecht för den Wahlkreis Hannover 26 (Ülzen) Afornten in dat Prüüßsche Aforntenhuus worrn (Natschonalliberale Partei) un dat bet to sien Dood 1878 bleven.
Lorenz Petersen
* Lorenz Petersen († 1668), Raadsherr ut Lübeck,
Gustav Albrecht (1828–1878)
He hett den Prüüßschen Kronenorden kregen.
Albrecht hett an’n 28. März 1855 in Hamborg Anna Katharina von Düring (9. Februar 1826–25. April 1874; Dochter von Karl Ulrich Christian Hartwig von Düring) freet. De beiden harrn de Kinner Franz Georg Karl Hermann (* 22. Oktober 1860) un Friedrich Wilhelm Karl (6. Januar 1864–2. November 1963). Nadem siene eerste Fro doodbleven is, hett he an’n 27. Juli 1876 in Kronberg in twete Eh Charlotte Claren (17. Juni 1831 7. Oktober 1902; Dochter von Heinrich Georg Friedrich Claren) freet.
Hambargen
Hambargen is en Dörp in de Gemeen Hambargen (Samtgemeen Hambargen) in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.
To Hambargen höört von öllers ok de lüttjeren Öörd Bullwinkel, Schrum un Kiebitzsegen mit to.
Geografie
De Oort liggt op de Oosterholter Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt in’n Westen un Noorden över Gravens na’n Giehler Beek un in’n Oosten na de Beek un wieder in de Hamm. In’n Noordoosten liggt dat Naturschuulrebeed Heilsmoor.
Historie
Hambargen kummt 1056 toeerst in de Oorkunnen vör. Dat weer en lütt Good in’n Besitt von de Arzbischöp von Bremen.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Hambargen in’n Kanton Oosterholt höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon un dor to de Mairie Hambargen in’n Kanton Oosterholt.
De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Hambargen von dat Amt Oosterholt tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Oosterholt, de 1932 mit’n Kreis Blomendal to’n ne’en, grötteren Kreis Oosterholt tohoopgahn is.
An’n 1. April 1937 sünd de Gemenen Hambargen un Ströh un de gröttere Deel von Heißenbuttel to een Gemeen tohoopgahn, de sietdem ok den Naam Gemeen Hambargen driggt.
Religion
duum|Luftbild von’n Karkhoff (2013) Hambargen is evangeelsch-luthersch präägt un billt mit de Cosmae-un-Damiani-Kark en egen Kaspel. De Kark is 1335 inricht worrn. Vörher hett dat Rebeed to dat Kaspel Scharmbeek höört.
För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek tostännig.
De Oort hett en egen Karkhoff an de Schoolstraat.
Weertschop un Infrastruktur
Hambargen hett en egene freewillige Füürwehr, de 1893 grünnt worrn is.
1995 is in’n Noordoosten von Hambargen en eerst Windrad boot worrn, dat en Leistung von 0,6 Megawatt hett. 2001 sünd dor noch fiev Windrääd von’n Typ Vestas V47/660 (Leistung 0,66 MW) tokamen. Allens tohoop hett düsse Windpark, de von de WKN AG bedreven warrt, also en Leistung von 3,9 MW. Twüschen Lübbs un Hambargen is 2016 von’n Bedriever wpd en tosätzlichen Windpark mit söven Windrääd von’n Typ Enercon E101/3050 boot worrn, de 186 Meter hoog sünd un tohoop en Leistung von 21,35 Megawatt hebbt. De Kösten för de Anlagen weren knapp 35 Milljonen Euro.
Verkehr
An Hambargen langs löppt de Bundsstraat 74, de in’n Noordoosten över Kuhs un Basdaal na Bremervöör geiht un in’n Süüdwesten na Oosterholt-Scharmbeek, Hu’e un Bremen-Noord.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 13 Uthleer liggt so 18 Kilometer in’n Westen von Hambargen an de K 48.
Scholen
De Kinner ut dat Dörp gaht na de Grundschool Hambargen un later op de Gesamtschool an’n Wällenbarg oder op dat Gymnasium Oosterholt-Scharmbeek.
Freetied
Dat Hallenbad in Hambargen heet Hambad un is 1975 boot worrn.
Lüüd
De Journalist Reiner Pfeiffer hett von de Johren 1990 bet to sien Dood 2005 in Hambargen leevt. De Basketballspelerin Katja Bavendam is 1985 in Hambargen boren. 1942 hebbt Helmut un Loki Schmidt in de Hambarger Kark freet.
Rosefield Township
Rosefield Township betekent
Lorenz Weinzierl
Lorenz Weinzierl is de Naam von
* Lorenz Weinzierl senior (1764–1831), düütschen Broer un Politiker,
Furna
Geografie
De Oort liggt in en ollen Vulkankrater, de vun de See överspöölt worrn is. Dordör is dat Havenbecken von dree Sieten vun hooge Felswannen ümgeven un schuult un dat Water eenigermaten ruhig. Vun dat Dörp gaht twee Straten in de Bargen, de den Havenoort mit de Hööftstadt Vila Nova Sintra verbinnen doot, de op 500 m Hööch liggt. De ne’ere vun de beiden Straten löpt in Kehren de pielen Felswannen hooch un is ok för den Stratenverkehr egent, de ruchweg 15 Minuuten bit in de Stadt bruukt. De annere Straat is lütter un löpt op en veel direkter to. Man, dordör is se för Autos nich to befohren.
Historie
Dat Eiland Brava is in’n Vergliek to de annern Eilannen vun Kap Verde eerst teemlich laat bewahnt worrn. Dat mag ok dormit tohopenhangen, dat an dat Eiland so swor antolannen is. Entsprekend jung is ok de Oort Furna, woneem eerst 1843 de Haven tostannen keem. Schuult gegen de hoogen Bülgen billt de ehmolige Krater en natürlichen Schuul för de anleggenden Scheep. Man den hüütigen Kai gifft dat ok eerst siet 2000. Dorför weer dat bannig swor för de Fährscheep an’t Över antoleggen vun wegen den Bülgenslag. Man, eenfach is dat jüst för de groten Scheep ok vundaag noch nich. Aver sietdem gifft dat tomindst een eenigermaten regelmatigen Fährverkehr na Brava.
thumb|right|Furna, Dörp un Haven in’n Noorden vun’t Eiland Brava De Rull vun Furna för de Versorgen vun’t hele Eiland is för en poor Johr noch mol wassen, as de Flaaghaven vun Fajã de Água op de annern Siet vun’t Eiland stillleggt woorn is vun wegen de gresig starken Winnen. Siether is Furna wedder de eenzige Togang na Brava.
McKinley Peak
De McKinley Peak is en hogen Barg in Marie-Byrd-Land, Westantarktika. He liggt 24 km westen von de Hershey Ridge an’t süden Enn von de Ford Ranges.
Löss
De Löss (Eentall: Loss; düütsch Luchse) sünd en Geslecht ut de Familie vun de Katten (Felidae). Se sünd middelgrote Katten mit lange Been, grote Pinselohren un en korten Steert. Alle Oorden hebbt en mehr oder weniger düüdlichen Backenboort. All veer hüüd levend Oorden kommt up de Noordhalfkugel vör.
Sergio Álvarez
Sergio Álvarez is de Naam von
Löss
Dat gifft disse Oorden:
Sergio Álvarez
* Sergio Álvarez (* 1965), kolumbiaanschen Schriever,
Löss
De Karakal warrt ok „Wööstenloss“ nöömt, höört aver to en anner Geslecht vun de Katten.
Lorenz Zotz
Lorenz Zotz is de Naam von
* Lorenz Zotz de Öllere (1862–1903), öösterriekschen Stuckatör,
Nenndörp (Wittmund)
Nenndörp in Ostfreesland is eein Gemeend in’t Samtgemeend Holtriem in’t Landkreis Wittmund in Nedersassen. 2004 har Nenndörp etwa 650 Inwohner un Flääck vun 6,86 Quadratkilometers. De Gemeend höört dormit to de lütjest Gemeenden in Nedersassen.
Theodor Zimpel
Johann Carl Zimpel (* 20. Mai 1842 in Elsdörp; † 1922) weer en plattdüütschen Schriever.
List vun de Königen vun Hawaii
Vun 1795 af an bit 1893 geev dat up de Inselkeed vun Hawaii Königen, de öber dat ganze Land regeeren döen.
Hier is de
Canari River
Canari River betekent
* Canari River, Stroom in Dominica, de in de Karibische See münnt,
Canari
Canari betekent
.
Kiek ok bi: Canaries, Canarie, Kañari.
Leo Anton Carl de Ball
framed|right|Leo Anton Carl de Ball Leo Anton Carl de Ball (* 23. November 1853 in Lobberich; † 12. Dezember 1916) weer en düütsch Astronom.
De Ball studeer an de Universitäten vun Berlin un Bonn. 1878 wurr he Assistent an dat Observatorium vun Gotha. Hier hett he ünner de Leitung vun Adalbert Kruegers as Beobachter an verscheeden Instrumenten arbeit. Sien Ergebnisse hett he in tallriek Publikationen verapenlicht. Nahdem Krueger vun Gotha weggahn is, wurr he as Verweser vun de Steernwacht Gotha insett. 1881 wessel he an de Steernwacht Bothkamp bi Kiel. Disse Privatsteernwacht vun den Kammerherrn von Bülow hett he laterhenn as Direkter leit. An’ 3. September 1882 hett he vun Bothkamp ut den Asteroiden Athamantis opdeckt.
1883 gung de Ball nah Belgien un hett dor an de Observatorien vn Lüttich un Uccle arbeit. Af 1891 weer he Direkter vun de privat Kuffner-Steernwacht in Wien.
De Ball hett Arbeiten över de Eegenbewegen vun dat Sünnsystem, Sphärische Astronomie verfaat, un in Tabellen to de Refrakschoon vun dat Lucht vun de Himmelskörper in de Eerdatmosphäär opstellt.
Canaval
Canaval is de Familiennaam von
Lorenzelli
Lorenzelli is de Familiennaam von
Quentin
Quentin betekent
Quentin is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Saint-Quentin.
Cunningham Township
Cunningham Township betekent
Rathlef
Rathlef is de Familiennaam von
Faith Babb
Lavern Babb (Faith Stuart-Babb) is en Politikerin ut Belize (UDP).
Meteorologie
duum|Satellitenbild mit de Wulkenstruktur duum|[[Wederkoort vun 1978 för Deelen vun Noordamerika]] De Meteorologie (ooltgr. μετεωρολογία meteorología „Ünnersöken vun de överirdischen Saken un Himmelskörpers“) oder Wederkunn is de Lehr vun de physikaalschen Vörgäng un Gesetten in de Eerdatmosphäär. Se ünnersöcht un beschrifft de Atmopshärenphysik un de Wederbeobachten un wieter ok de cheemschen Aflööp in de Lufthüll, as to’n Bispeel Ozonbilln, Driefhuusgasen usw., un beobacht atmosphäärsche Begeevnissen an’n Himmel.
Faith Babb
Babb leevt in Belize-Stadt un is al fröh in de United Democratic Party (UDP) intreden. Se hett dor de Grupp UDP – National Organization of Women (UP NOW) grünnt, in de sik Froonslüüd in de Partei organiseert hebbt.
Meteorologie
De Meteorologie is Deel vun de Eerdwetenschoppen un an de Universitäten faken in de Instituten för Eerdphysik inordent oder an de tostännige Fakultät för Physik. Allgemeen bekannte anwennte Rebeden, de vun de Meteorologie bedeent warrt sünd dat Wedervörutseggen un de Klimatologie.
Historie
Dat Woort Meterorologie kummt över dat franzöösche météorologie vun dat greeksche μετεωρολογία meteōrologiā un sett sik dor tosamen ut μετεωρος meteōros „in de Sweev“ un λόγος lógos „Lehr“. To de Tiet vun Archimedes weern all Körpers un Begeevnissen an’n Himmel to de Meteoren tellt, de man nich vörrutsehn künn – in’n Sinn vun nich to bereken oder nich ut de Naturgesetten aftoleiden. De Steerns, de wiet weg sünd, künn man mit jemehr Bewegen bereken un vörutbestimmen. Se weern dorüm nich to de Meteorologie tellt, man för jem weer de Astronomie tostännig. De Grenz weer de Maand: De Astronomie weer supralunare, de Meteorologie sublunare Physik.
In’n Verloop vun de Tiet sünd de Meteoren denn verstahn worrn un künnen ok berekent warrn. Vundaag warrt de Meteorologie inschränkt op de Berekenborkeit (Vörutseggen) vun’t Weder un dat Klima anwennt. De Meteorologie versöcht wetenschopplich to verkloren, wat beobacht warrt, wiel de Wederbeobachten sik op dat Opteken un Fasthollen vun Wederdaten beschränken deit. Liekers kann een op Grundlaag vun de Wederdaten ok al Prognosen maken.
Wederbeobachten harr al för uns Vörfohren, de noch as Nomaden leevt hebbt, grote Bedüden. Dat Beobachten un Opteken vun’t öörtliche Weder weer un is bit vundaag en wichtige Grundlaag för de Bueree, wenn dat dorüm geiht, wanneer utseit un wanneer oornt warrt.
Dat Beobachten un Utforschen vun’t Weder kann ok militäärsche Bedüden hebben. To’n Bispeel weer dat fröher för Seeslachten wichtig to weten, ut wo vun Richt de Wind wo stark blasen deit. Dat Opdecken vun Amerika weer de Anfang dorvun de Weltmeeren to befohren. De interkontinentale Schippverkehr, de jümmer mehr tonehmen de, hett veel nee Weten över de Wederaflööp bröcht. Op de Scheep is dat Weder nipp un nau beobacht un in’t Logbook fastholen worrn.
As de Luftfohrtüüch utfunnen weern (1783 is de eerste Montgolfière flagen) geev dat de Mööglichkeit, de ünnerren Luftschichten beter to ünnersöken (Wederballon). Mit Utfinnen vun Motorflegers 1909 wünn de Wederforschung an Bedüden. Flegers sünd en wichtigen Deel vun de Forschung worrn, mit de man dat Weder (to’n Bispeel de Wulken vun baven) över grote Flachen beobachten un utmeten künn.
De Insatz vun Wedersatelliten weer en Oort Quantensprung för dat Wederforschen. De eerst is 1960 hoochschaten worrn. Bit 1966 hebbt de USA tosamen teihn TIROS-Satelliten loschickt, folgt vun de NIMBUS-Satelliten, de ok Infrarootkameras an Boord harrn. Dormit kann een ok in de Nacht Wederaflööp (t.B. Wulken) filmen oder meten, woveel Warms vun de Eerdböverflach in’t Weltall afstrahlt warrt. De Satellitenmeteorologie gellt vundaag as egenstännig Deelrebeet vun de Meteorologie. Ok de Entwicklung vun de EDV hett de Meteorologie düchtig vöranbröcht.
Beropene Wederforschers weern ünner annern
Dannenappel
thumb|Dannenappel thumb|Kienappel
Meteorologie
Översicht över de moderne Meteorologie
Vele Methoden un Ideen vun de dynaamschen Meteorologie stammt ut de allgemenen Fluiddynamik un warrt ok in annere Wetenschopsfeller as de Ozeanografie, Eerdphysik oder Ingenieurswetenschop, as ok in meist all Ümweltwetenschoppen anwennt. Afsehn vun’t Wederbeobachten is de Meteorologie noch en teemlich junge Wetenschop. Se vereent vele verschedene Wetenschoppen in sik, arbeit als interdisziplinär. Wetenschoppliche Fackrebeden, de vun de Meteorologie nütt oder ansneden warrt, sünd:
Dannenappel
En Dannenappel is de schuppige holten Kegel bi de Nadelbööm, wonehm sik de Saat vun disse Bööm finnt. Bi de Dann is dat 'n Dannenappel, bi de Föhr warrt dat Kienappel nöömt.
Bi de ünnerscheedlichen Nadelbööm sitt disse „Appeln“ op ünnerscheedliche Oort op de Twiegen. Bi de Dann staht se oprecht. Bi de Ficht hangt se daal. Bi de Swattföhr staht se waagrecht af.
Bi welke Oorden (as t.B. bi de Dann) fallt de Dannenappel utenanner, wenn de Saat riep is. Op de Eer finnt sik denn keen hele Dannenappeln. Bi de Föhr (un ok bi de Ficht) fallt de hele Kienappel op de Eer daal. Blots warrt vörher de Schuppen opmaakt, sodat de Saat rutfallt.
Meteorologie
Översicht över de moderne Meteorologie
De Deelrebeden vun de Meteorologie künnt na verschedene Richten ünnerscheedt warrn, wobi sik eenige Feller stark översnieden doot: duum|En Wederstatschoon to’n Sammlen vun Wederdaten
{| border="1" class="Tabell" !colspan="3" align="center" |
Kommun Arjeplog
De Kommun Arjeplog is ene Gemeend in dat Lehn Norrbotten in Sweden. Dat höört to de Landschop Lappland un den Gerichtsbezirk Luleå. Se hett 3.152 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 12.804,48 km². De Sitt vun de Verwalten is in Arjeplog.
Faith Babb
Bi de Parlamentswahl in Belize 1993 weer Babb Kannedatin för de UDP in’n Wahlkreis Collet un hett de Wahl mit 49,8 % von de Stimmen temlich knapp gegen Remijio Montejo von de PUP wunnen. Bi de Wahl 1998 weer se in’n sülven Wahlkreis ok wedder Kannedatin, hett dütmaal aver mit 37,71 % von de Stimmen gegen Montejo verloren.
Kommun Arjeplog
Demografie
2005 kemen op 100 Froonslüüd 107,54 Mannslüüd. 2006 weren 6,41 % vun de Inwahners buten Sweden boren.
Scholen
De Kommun hett 3 Grundscholen, de vun de Kommun bedreven warrt. De Scholen hebbt alltohoop 318 Schölers.
Faith Babb
Dormit weer se von 1993 bet 1998 Afornte von dat Repräsentantenhuus von Belize. Se weer von 1993 bet 1997 Staatsministerin in dat Ministerium för Entwicklung för de Jungen Lüüd, Humanressourcen un Froonslüüd ünner Minister Philip Goldson un hett an’n 23. Februar 1997 den Ministerposten von Goldson övernahmen.
Meteorologie
Deelrebeden
! na Verfohren ! na rüümliche Bedingen ! na anwennte Techniken Disse Tabell is nich vullstännig. Vör allen befaat sik de Meteorologie nich blots mit de Troposphäär, also de ünnersten Schichten vun de Atmosphäär, man ok mit de Stratosphäär un to’n Deel sogor ok mit de Mesosphäär un de Thermosphäär.
Daten un jemehr Borns un Gööd
De wichtigste Opgaav un togliek een vun de gröttsten Problemen vun de Meteorologie as empirische Wetenschop is dat Winnen, Bearbeiten un dat Utwerten un Verglieken vun Daten. In’n Ünnerscheed to annere Naturwetenschoppen kann man in de Meteorologie blots för en bannig lütten Deel vun Fragen De nödigen Bedingen för Experimenten in en Labor herstellen. Dat Meten vun Wederdaten is normalerwies an de Rhamenbedingen knütt, de vun de Natur vörgeven warrt. Dördor sünd de Meetresultaten blots swoor to wedderhalen. De Redukschonismus op slatene Fragen, de dör en Meten beantwoort warrn künnt, is nich eenfack.
Wichtige Meetgrötten sünd: duum|Meetweerten vun’t Weder
Griffin Township
Griffin Township betekent
Kiek ok bi: Griffins Township.
Meteorologie
Daten un jemehr Borns un Gööd
Vele vun disse Meetweerten warrt in so nöömte Klimagoorns opnahmen.
De Grötten warrt in verschedene Standardformaten to’n Uttuuschen vun Daten praatstellt. In de Luftfohrt warrt to’n Bispeel de Meteorological Aviation Routine Weather Report (METAR)-Kood bruukt, för’t Överdrägen vun meteoroloogsche Daten vun Landstatschonen vun’t SYNOP gifft dat den FM12/13-Kood un op See warrt de Daten mit den Ship-Kood verslötelt.
To’n Klassifizeren vun’t Utprägen vun en Parameter künnt ünnerscheedclieh Hülpmiddels insett warrn. För den Wind kann to’n Bispeel de Beaufortskala oder de Sichtmarkentabell vun en Wederstatschoon bruukt warrn. Meteoroloogsche Daten warrt afhangig vun den Status vun en Wederstatschoon in’t Meetnett (as Klimastatschoon, Nedderslagmeetstatschoon oder synoptische Statschoon) jede Stünn oder twee bit dree mol an’n Dag (morgens Klock 7, middgas un avends Klock 7 oder morgens un avends Klock 7) afleest un internatschonal uttuuscht. Verarbeit warrt se natschonal. Wunnen warrt de Daten vun en Reeg vun meteoroloogsche Reedschoppen, so as: duum|Diagramm mit Wederdatenopteken vun’n Flaaghaven Melbourne
Ut de groten Tall vun Meetreedschoppen, Oort vun de Meetgrötten un den Sinn vun jemehrn Bruuk folgt tallrieke Problemen.
Bispeelswies gifft dat för de Meetgrött Nedderslag verschedene Meetreedschoppen to’n Meten vun Regen, Dau, Snee oder Hagel. Ut methoodsche Grünnen warrt dat Meten von fletigen Regen oder Dau ünnerscheedt vun faste Nedderslääg as Snee oder Hagel. Dorüm mööt de Weerten na Nedderslagsoort klassifizeert warrn. De Meetnauigkeit kann bi’n fletigen Nedderslag mit ruchweg 30 % ansett warrn un is bi faste Nedderslääg nich jüst beter. Andere Hydrometeoren warrt dör dat Ansugen vun en Luftmengde oder dör dat Anlagern an Stääv faststellt un na Volumen bestimmt.
De Gööd vun Nedderslagmeten warrt in eerste Lien dör Parameters as Lufttemperatur, Wind, Opstellhööch över Grund, Verdunsten un Opstellsteed bestimmt. De Fraag na jemehr Vergliekborkeit oder na de nödigen Korrekturen warrt in de Wetenschop diskuteert. Dorto sünd för verschedene Meetverfohren al tallrieke Verglieksmeten maakt worrn.
Ok annere meteoroloogsche Meetgrötten hebbt jemehr Lasten. So weer dat lange Tiet nich möglich de piele Kumponent vun de Windricht fasttostellen, man ok vundaag noch is dat Meten vun piellieke Gradienten bannig opwännig. Ut den Grund beschränkt man sik tomeist op Meten an’n Bodden, wobi je na Methood en Boddenafstand vun tomeist twee oder teihn Meter ansett warrt. Man mutt doran denken, dat en enkelte meteoroloogsche Meten so goot as keen Bedüden hett. De Wederdynamik in gröttere Ruumskalen kann blots dör en grote Tall vun Meten verstahn un vörutseggt warrn. Man, dorför is dat nödig, dat een de Meten ok mitenanner verglieken kann. Wichtig sünd in de Meteorologie dorher en Normung un Standardiseren vun Reedschoppen un Verfohren, wat dör de velen Problemen aver nich licht ümtosetten is. Dat Inrichten vun Meetnetten un Wederstatschonen passeert dorher normalerwies na de VDI-Richtlien 3786 oder annere, deelwies ok weltwiet na Richtlienen dör de World Meteorological Organization.
Blangen de Vergliekborkeit vun Daten vun verschedene Öörd kummt noch de Vergliekborkeit vun Daten över de Tiet mit dorto, wenn dat t. B. üm’t Entwickeln vun’t Klima geiht. Wenn bi olle Daten de Nauigkeit vun de Meetwerten nich acht warrt oder nicih mehr bekannt sünd, kann een de Daten wetenschopplich nich bruken. Dat kummt dorher faken vör, dat Reedschoppen teemlich oolt sünd, üm mööglichst lang mit de glieken Instrumenten arbeiten to künnen. Ok de Kosten speelt dorbi en Rull, vunwegen dat nich jeed Land de neetste Technik betahlen kann un buetendem jede Ümbo ok wedder mit en Wessel vun de Datengööd verbunnen is. In’n Sinn vun en betere Vergliekborkeit warrt dorüm o pKosten vun en högere Nauigkeit faken vun en Moderniseeren afsehn. Op de annern Siet kann een sünnere Effekten as de globale Temperaturanstieg mitünner nich mit olle Reedschoppen faststellen, vunwgen dat de Meetnauigkeit nich hoog noog is, üm de Ännern düütlich to sehn.
Dat naue Meten un dat Inbetehn vun de Fakters dör Standöörd, Personal oder Verfohren ist dorher wichtig. In de Meteorologie steiht dorbi de rüümliche Datenanalyys in’n Vördergrund, wiel de Klimatologie vör allen den Tietverloop (Tietregenanalyys) in’t Oog hebbt.
Satellitenmeten
duum|Dörsnittliche Sünnschienduer för Europa in Stünnen in’t Johr Vundaag is en vun de wichtigsten Hülpmiddels för de Meteorologen de Bruuk vun Satelliten, sünners de Wedersatelliten un de Ümweltsatelliten. Dat gellt natürlich sünners för dat Deelrebeet vun de Satellitenmeteorologie. Ünnerscheedt warrt dorbi de geostatschonären Satelliten, de in en Hööch vun 36.000 km fast över en sünnere Steed vun de Eer blievt, as ok Satelliten, de op Bahnen twüschen 400 bit 800 km (LEOs, Low Earth Orbits) üm de Eer kreist. Satelliten warrt bruukt üm globale Tosamenhäng beter to sehn un to verstahn, vunwegen dat se Meetdaten över en grote Flach opnehmen künnt. Weltwiet sammelte Daten, de jeden Dag nee bestimmt warrt, is blots mit Hül vun Satelliten mööglich. Vör allen de Tostand vun de böveren Atmosphäär (Stratosphäär, Mesosphäär, Thermosphäär) kann alleen dör den Insatz vun Satelliten ünnersöcht warrn.
En hoge Oplösen in Ruum un Tiet is to wünschen, vunwegen dat een dordör in de Laag is, över de Atmosphärenbestanddeelen un jemehr Ännern to wachen. So drägt Satellitendaten veel dorto bi, de Entwickeln vun Ozonlöcker to överwachen, vunwegen dat de Andeel vun’t Ozon jeden Dag in jede Hööch bannig nau afschätzt warrn kann. Op de glieken Wies künnt ok vele annere atmosphäärsche Sporengasen in’t Oog behollen warrn, as to’n Bispeel Methan, Kohlenstoffdioxid, Waterdamp, aver ok Meetgrötten as de Temperatur, de Druck un annere. Mit Entwickeln vun de Technik künnt vundaag al hoochspezialiseerte Satelliten boet warrn, mit de ok Stören mit anthropogene Oorsaken ünnersöcht warrn künnt. Tosamen mit Meten ut Wederballons un Modellreken kann dormit en jümmer nauer’t Bild vun den Tosatnd vun de Eerdatmosphäär maakt warrn.
Troposphäärsche Satellitendaten warrt butendem bruukt üm Informatschonen ut Rebeden to kriegen, woneem dat keen Meetnett gifft, so as vun de Ozeanen. Dor staht keen Meetstatschonen un man hett anners bltos de Daten, de vun Bojen oder op Scheep faststellt warrt. De Gööd vun’t Vörutseggen is dorher för de Seerebeden ok vundaag noch weniger nau as för kontinentale Wederlagen. Satellitendaten warrt as Grundlaag ok för de Klimatologie bruukt, üm Modellen to verbetern oder to ünnerstütten. Se sorgt för en gliekmatige un ümfaten Datenopnahm.
Modellen un Simulatschonen
Dat Modelleren speelt sünner in de Klimatologie (Klimamodell), aver ok in de Meteorologie (Numeersch Wedervörutseggen) un dat Feernünnersöken en grote Rull. Jemehr Bedüden liggt in verschedene Fakters:
Meteorologen hebbt dorüm normalerwies keen Labor, woneem se wat meten doot, se sünd veelmehr op theoreetsche Modellen anwiest. De Entwcikeln, de ut de Modellen rutkummt, mööt denn wedder dormit vergleken warrn, wat in Wohrheit to beobachten is. Utnahmen sünd to’n Bispeel to Klimakamer AIDA vun’t Forschungszentrum Karlsruhe un de Klimakamer an’t Forschungszentrum Jülich.
Dat Utklamüstern vun so en Modell is en swore Opgaav. Blots Modellen, de mööglichst goot de Natur beschrieven doot, bringt an’t Enn ok Resultaten, de in de Forschung oder för’t praktische Anwennen Sinn maken doot. Man, ümso nauer en Modell is, ümso kumplexer warrt dat ok, un een man bruukt denn lange Rekentieten vun mitünner mehrere Maanden, üm to sehn, wat en söken deit. En wichtigen Punkt bi’t tosamenstellen vun Modellen is dorüm en go’e Algorithmik to finnen, also mööglichst eenfacke statistische Annahmen, de de Natur goot weddergeven doot.
In de 1920er Johren hett de Mathematiker Lewis Fry Richardson Methoden utklamüstert, mit de de gresige Kumplexität vun mathemaatsche meteoroloogsche Modellen angahn warrn kann. Disse Methoden billt ok nu noch de Grundlaag vun vele Simulatschonen, de vundaag op Superreekners maakt warrt. Man, ok de kamt bi de kumplexen Modellen gau an jemehr Grenzen.
Mann kann groff verschedene Orden vun Atmosphärenmodellen ünnerscheden: Strahlentransfermodellen (t.B. KOPRA), Chemietransportmodellen (t.B. ECHAM) un dynaamsche Modellen. De Trend geiht aver mehr na de integreerten oder „Weltmodellen“, de de hele Natur simuleeren schüllt (t.B. SIBERIA 2).
Wederdaten
Üm Wederdaten – aktuelle, histoorsche oder ok vörutseggte – licht uttuuschen to künnen, hett de Weltorganisatschoon för Meteorologie (WMO) dat Datenformat GRIB (vun eng. GRIdded Binary) defineert.
De Rechtslaag is kumplex, jüst so as bi de Rechten an Geoinformatschonen. Wichtig is sünners dat Oorheverrecht un dat Datenschuulrecht, dat sik op Sammeln vun Wederdaten betütt. Man, dta gifft ok europääsche Richtlienen to’n Wieterverwennen vun Daten ut dat apentliche Rebeet (Public Sector Information, de in Düütschland as Informatschoonswieterbruukgesett ümsett is, oder to’n Verbreden vun Ümweltinformatschonen (in Düütschland ümsett as Ümweltinformatschoonsgesett), de ok för de Rechten an Wederdaten un jemehr Verbreden Belang hebbt.
Jarbi Álvarez
Jarbi Álvarez (* 1. November 1976) is en fröheren Footballspeler ut Belize, de in de Afwehr speelt hett.
Álvarez harr sien eerst Speel för de Natschonaalmannschop von Belize an’n 13. Juni 2004 in en Speel gegen Kanada (Qualifikatschoon to de Weltmeesterschop 2006 in Düütschland). Ok bi’n UNCAF Nations Cup 2005 hett he för Belize speelt. Dat Speel an’n 23. Februar 2005 gegen Nicaragua in’n UNCAF Nations Cup 2005 weer dat letzte, dat he för de Natschonaalmannschop von Belize maakt hett. Alltohoop hett he fiev Spelen för de Natschonaalmannschop maakt.