cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Koronarfatt
Koronarvenen
De groten Koronarvenen (Venae cordis) loopt över wiete Strecken parallel to de Koronarslagadern un münnt in den transversal verlopen Sinus coronarius in’n rechten Vörhoff. Lüttere Koronarvenen münnt direkt in’n rechten Vörhoff oder in annere Hartrüüm, as to’n Bispeel de Vv. ventriculi dextri (rechte Ventrikel) un de Vv. cardiacae minimae oder Thebesiusvenen (Binnenrüüm vun’t Hart)
De groten Koronarvenen (Venae cordis) sünd:
Carterville
Carterville betekent
Mailler
Mailler is de Familiennaam von
William McMillan
William McMillan is de Naam von
* William McMillan (1764–1804), US-amerikaanschen Politiker,
Lazzarotto
Lazzarotto is de Familiennaam von
San Marcos (Belize)
San Marcos is en Gemeen in’n Distrikt Toledo von dat Land Belize. In dat Dörp leevt vör allen Maya von dat Volk von de Kekchí.
Geografie
Dat Water ut dat Rebeed flütt över Jacinto Creek un Rio Grande af.
De Naveröörd sünd Silver Creek, Big Falls un Pine Hill in’n Noordoosten, Eldridgeville in’n Süüdoosten, Jacintoville un Yemeri Grove in’n Süden, Laguna in’n Süüdwesten un Dump in’n Noordwesten.
Verkehr
De nächste Flegerplatz is de Punta Gorda Airport in Punta Gorda.
Buukfell
Dat Buukfell oder Peritoneum (vun greeksch peritonaion „dat Utspannte“) is en seröse Huut, de den Buukruum utkleden deit. Dat Buukfell ümslutt de meisten binneren Organen ünner’t Dweerfell bit to’n Ingang vun’t Becken. Kenntekent is dat dör en eenschichtig flach Epithel.
Opbo
De Utkleden vun de Binnensiet vun de Buukwand warrt Peritoneum parietale nöömt, wiel de Övertog vun de Organen as Peritoneum viscerale betekent warrt. Sensibel innerveert warrt aver blots dat Peritoneum parietale – dat heet, blots de Deel an de binneren Buukwand is fienföhlig för Pien un Wehdaag.
Bi’n Minsch hett dat Buukfell en Samtflach vun ruchweg 1,6 bit 2 m². An de Vörderwand vun de Buukhöhl ünner den Buuknavel gifft dat fief Längsfolden (Plicae). De dree, de medial loopt, sünd Rudimenten vun de embryonale Entwickeln. De binnerste, nich-poorige Opfoolt bargt den Urachus, also de oorsprüngliche Utprägen vun’t Miegröhr, de noch in de embryonalen Entwickeln torüchbillt warrt. Dorneven verloopt vör de Geboort de beiden Arteriae umbilicales, de sik na de Geboort ok wedder torüchbillt. De lateralen Folden vun’t Buukfell bargt de Arteriae un Venae epigastricae inferiores. In de Chirurgie deent disse Folden as wichtige anatoomsche Leddstrukturen.
Dat Peritoneum viscerale üslutt de Lebber, de Gallenblaas, de Milt, den Magen, den gröttsten Deel vun’n Dünndarm (Intestinum tenue) un vun’n Dickdarm (Intestinum crassum).
De Miegblaas (Vesica urinaria) un bi de Fronslüüd ok de Beermudder (Uterus), de Eileider (Tuba uterina) as ok de Eierstöck (Ovarien) leegt in’n so nöömten Subperitonealruum. Disse Organen kruupt sik vun ünner her in dat perietale Blatt vun’t Buukfell is, dat an de Steed ok Peritoneum urogenitale nöömt warrt.
Funkschoon
Dat Buukfell gifft Sekret af un kann Peritonalfletigkeit opnehmen. Dat is en Sekret, dat as „Smeermiddel“ deent un dat Rieven an de Böverflach vun de Huut minnern deit. Dordör künnt sik de Organen beter gegen’nanner bewegen, to’n Bispeel bi’t Füllen vun’n Magen oder bi en Swangerschop. Mit üm un bi 50 ml is dat eher wenig Fletigkeit. Wenn sik mehr dorvun in ’n Buukruium ansammelt is dat krankhaft un warrt as Aszites betekent. Wenn vun de Peritonlafeltigkeit to wenig afgeven warrt, rievt de Organen starker an’nanner, wat to Pien oder sogor to’n Verwassen vun’t Buukfell föhren kann. En Sweer vun’t Buukfell warrt Peritonitis nöömt un stellt en levensgefährliche Kumplikatschoon dor as Naklapp vun Sehren vun de Buukwand oder vun’n Darm, vun en Kreeftkrankheit oder ok vun en „dörbroken Blinddarm“ na en Appendizitis (Sweer vun den Wormfoortsatz vun’n Blinddarm).
Krankheiten
De fakensten Krankheiten vun’t Buufell sünd:
Tabala
Tabala betekent
Kiek ok bi: Tabola.
Chhewang Nima
Chhewang Nima (* 20. August 1967; † 25. Oktober 2010) weer en nepaleesch Bargstieger.
He hett tallriek Touren in’ Himalaya as Hoochgebirgsdräger, en so nömmt Sherpa, begleit un gull as en vun de erfohrenst Bargstieger vun de Welt. He ist 19mal up den Tipp vun den Mount Everest ween, to’n eersten Mal an’ 3. Mai 1994. Buterdem besteeg he tweemal den Cho Oyu (2002 un 2003) un 2004 keem he up den Middeltipp vun den Shisha Pangma 2004.
In 7045 Metern Hööcht up den Weg to de 7129 Meter hooch Baruntse in de ööstlich Himalaya-Region wurr he an’ 23. Oktober 2010 vun en Lawine erfaat; de Söök hett man an’ 25. Oktober 2010 ahn Spood instellt.
(113) Amalthea
Nöömt is de Asteroid na de Nymph Amaltheia, de in de greekschen Mythologie Zeus mit de Melk vun een Zeeg groottogen hett.
Badrutt
Badrutt is de Familiennaam von
Sarrazin
Sarrazin oder Sarazin is de Familiennaam von
Trudy Pitts
Getrude E. “Trudy” Pitts Carney (* 10. August 1932 in Philadelphia; † 19. Dezember 2010 ok dor) weer en US-amerikaansch Organistin vun de Soul Jazz.
Peitho
Peitho betekent
Trudy Pitts
Biographie
Pitts studeer an de Philadelphia Musical Academy, an de Temple University un Julliard. Hör Karriere fung se an as Assistentin vun den Pianisten in de Show Raisin'. Nah dat Enn‘ vun de Tournee vun dat Musical hett hör Ehemann William Theodore Carney II (ok Bill Carney, oder eenfak Mr. C nömmt) – he weer Slagtüüchspeler bi Shirley Scott – hör dorto anregt, hör Repertoire wieder to entwickeln. 1967 is se an de Oostküst uptreden und wurr dorbi vun Carney begleit. . Se harr Bill Carney 1958 heiraadt. Buterdem speel se mit Ben Webster, Gene Ammons un Sonny Stitt. Enn‘ vun de 1960er Johren nehm se veer Alben ünner eegen Naam för Prestige Records up, an de ü.a. Willis Jackson, Pat Martino un Rahsaan Roland Kirk mitwarkt hebbt. Se hett Pat Martino up sien Prestige-Album El Hombre (1967) begleit un Roland Kirk up de sien Alben The Return of the 5000 Lb. Man (1976), Other Folks' Music (1976) un Kirkatron (1977). Later is se up dat ölfte Mary Lou Williams Women in Jazz Festival in Washington, D.C. uptreden, 2008 in dat Kennedy Center.
Arabeske
Arabeske oder Arabesque betekent
(108) Hecuba
(108) Hecuba is en Asteroid ut den Buteren Hööftgördel, de an’n 2. April 1869 vun den düütschen Astronom Karl Theodor Robert Luther‎ in Düsseldörp opdeckt worrn is.
Nöömt is de Asteroid na Hecuba, de in de greekschen Mythologie to de Tiet vun’n Trojaanschen Krieg Ehfro vun den König Priamos vun Troja weer.
Marnie (1964)
Marnie is de Titel vun en US-amerikaanschen Thriller mit psycholoogsche Elementen vun Alfred Hitchcock ut dat Johr 1964. Dat Dreihbook baseert op den gliek nöömten Roman vun Winston Graham. De Hööftrullen hebbt Tippi Hedren un Sean Connery speelt.
Inholt
De smucke junge Fro Marnie Edgar is Kleptomanin, de sik as Sekretärin in Ünnernehmen instellen lett, üm dor denn Geld to roven. Anners sütt dat ut, wenn se ehr Mudder besöcht: denn is se in sik kehrt un warrt vun starke Emotschonen mitreten un is sogor ieversüchtig gegenöver de lütt Jessi, de sik faken bi ehr Mudder ophollt. Nadem se in’t Ünnernehmen vun Mr. Strutt 10.000 US-Dollar klaut hett, söcht se sik en ne’e Steed in den Verlag vun Mr. Rutland. Rutland hett sülvst fakener mit Strutt to doon hatt un kennt Marnie wedder, ofschoonst se ehr Hoor un Kledaasch ännert hett. He sorgt dorför, dat se instellt warrt, un wiest ok buten de Arbeit Intresse an ehr.
Liekers roovt se een Dag ok Geld ut’n Safe vun Rutland sien Verlag. Mr. Rutland hett ehr aver al lang op’n Kieker un stellt ehr. Man, ansteed dat he de Polizei Bescheed gifft, will he rutfinnen, wat ehr to dat krankhafte Roven andrieven deit. He sett ehr ünner Druck, em to heiraden, wat se ok annehmen deit, üm nich bestraaft to warrn. Gau wiest sik aver, dat Marnie koolt un afwiesen is. Wohrhaftig versöcht se sogor sik sülvst ümtobringen, üm sik ut den Dwang vun de Eh to befre’en. De Ümgang mit Mannslüüd is ehr vun Huus ut jümmer utsnackt worrn, siet se en lütt Kind weer.
Na un na finnt Rutland rut, dat Marnie op männige Oort un Wies bang is. So is se düchtig bang vör Gewidder un jüst so vör de Klöör Root. Butendem kann se op’n Doot nich lieden, wenn se vun Mannslüüd anröhrt warrt. Eerst an’t Enn vun’n Film finnt Rutland rut, wat mit Marnie passeert is: As se noch en lütt Kind weer, hett ehr Mudder as Hoor arbeit. In een Gewiddernacht wull een vun de Free’ers vun ehr Mudder Marnie begööschen. Dat hett de Mudder aver verkehrt verstahn. Se hett dacht, de Seemann wull sik an ehr Dochter vergriepen un hett den Kerl in den Gloven an Nootwehr daalslahn. Marnie sülvst hett den Seemann dootslahn – dorher de Angst vör de Klöör Root. All dat kummt in’t Huus vun Marnie ehr Mudder rut. Dorna schient se langsom mit de Eh mit Rutland inverstahn to wesen un geiht tosamen mit em ut dat Huus vun ehr Mudder. To’n letzten mol is de Haven in’n Achtergrund to sehn – as Teken för de Prostitutschoon vun ehr Mudder, de sik dormols vör allen an de Seelüüd verköfft hett – ditmol aver bi opkloren Weder.
Kritik
Anners as de Vörlöper The Birds weer Marnie keen groten Spood, steiht aver in Hitchcock sien Bestreven as Auteur ansehn to warrn. De Kritikers argern sik över de olle Psychologie vun den Film un över de dormols al unmoderne Tricktechnik (to’n Bispeel is in de Havenstraat, woneem Marnie ehr Mudder wahnt, en groot Schipp to sehn, dat ahn grote Möh as en opmahlt 2D-Bild to kennen is). De Gööd vun den Film is eerst later faststellt worrn.
Hecuba
Hecuba betekent
Marnie (1964)
Kritik
Donald Spoto schrifft in sien Biografie över Hitchcock, dat Marnie Johren later en intime un snaaksche Kraft harr antotehn,wat in Hitchcock sien Wark eenzigordig is. Dat Fehlen vun Struktur un de meist halluzinatoorsche Substanz vun den Film geev den Tokieker de Mööglichkeit, sik in de pieren Emotschonen intoföhlen. In’n Ünnersched to sien annern Warken wies de Film en apen Verlangen na Leef.
Utteken
De Film sülvst is nich mit Filmpriesen uttekent owrrn. Man, in’t Johr 2005 weer de DVD-Produkschoon The Masterpiece Collection för en Satellite Award vörslahn.
Cameo
As in vele vun sien Filmen, hett Hitchcock ok in Marnie en Cameo-Optritt. Man sütt em teemlich to Anfang na ruchweg fief Minuuten, as he ut en Hotelkamer kummt un dör en Flur geiht.
Gröger
Gröger oder Groeger is de Familiennaam von
Unionville
Unionville betekent
Magoo
Magoo betekent
Kiek ok bi: Magu.
Guillemin
Guillemin oder Guillemín is de Familiennaam von
Guillemin betekent ok
Kiek ok bi: Duchesne-Guillemin.
Armfield
Armfield is de Familiennaam von
Kräutler
Kräutler is de Familiennaam von
Badstuber
Badstuber is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Badstübner.
Broderick Crawford
William Broderick Crawford (* 9. Dezember 1911 in Philadelphia; † 26. April 1986 in Rancho Mirage, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Schauspieler.
Leven
Broderick Crawford, Söhn vun de Schauspelerin Helen Broderick un den Komiker Lester Crawford (1882–1962), fung sien Karriere an’ Broadway an un gung 1937 nah Hollywood. Enn’ vun de 1940er un Anfang vun de 1950er Johren wark he in en Reeg vun Film noirs un Gangsterfilmen mit. För sien dorstellerisch Leistung in Der Mann, der herrschen wollte (1949) wurr he mit den Oscar, den Golden Globe Award un den New York Film Critics Circle Award uttekent. 1955 speel Crawford neben Giulietta Masina de Hööftrull in den Film Die Schwindler  vun Federico Fellini. 1960 kreeg he twee Steerns up den Hollywood Walk of Fame. Crawford weer dreemal verheiraadt un tweemal schett: 1940 bit 1958 mit de Schauspelerin Kay Griffith (1915–2002), mit de he twee Söhns harr, 1962 bit 1967 mit de Schauspelerin Joan Tabor (1932–1968), de he in Las Vegas heiraadt hett un van 1973 bit to sien Dood 1986 mit de Schauspelerin Mary Alice Moore (1923–1989).
Wentel
Wentel is en Hoff in de Gemeen Karktimk (Samtgemeen Tarms) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. Polietsch hett de Hoff al jümmer to Karktimk mit tohöört.
Giachino
Giachino is de Familiennaam von
Wentel
Geografie
De Hoff liggt op de Zevener Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Tanzbeek na de Baad hen af.
De Naveröörd sünd Rohreis in’n Noorden, Oostereis in’n Noordoosten, Badenst in’n Oosten, Oostertimk in’n Süüdoosten, Karktimk in’n Süden, Hepst in’n Süüdwesten un Breddörp in’n Noordwesten.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Karktimk in’n Kanton Otterbarg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort hett vör 1859 to de Amtsvaagdie Wilst in dat Amt Otterbarg tohöört. 1859 is dat as Deel von dat Kaspel Karktimk in dat Amt Zeven wesselt un weer na 1885 denn in’n Kreis Zeven. 1932 is dat Deel von’n Kreis Bremervöör worrn un 1977 von’n Landkreis Rodenborg.
Religion
För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.
Verkehr
De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 49 Bokel liggt so 17 Kilometer in’n Süüdoosten von Wentel an de B 71.
De nächste Bahnhoff is so bi 23 Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Söttmer an de Bahnlien Hamborg–Bremen. Von 1917 bet 1964 hett dat ok op de Bahnlien Wilst–Töst Personenverkehr geven. De nächste Bahnhoff weer in disse Tied dree Kilometer in’n Noorden de Bahnhoff Rohreis.
Molterer
Molterer is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Moltrer, Molter.
Weiding
Weiding betekent
Weiding is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Weidling, Weidig, Weidingen.
Helma Schimke
Helma Schimke (* 16. Februar 1926 in Seekirchen am Wallersee, Land Soltborg; † 7. April 2018) weer en öösterrieksch Architektin un gellt as Pionierin vun dat Fruenbargstiegen.
Mit 13 Johren fung Helma Schimke mit Bargstiegen an. Nah den Afsluss vun de Höheren Technischen Lehranstalt in Soltborg studeer se in Wien Architektur (u. a. bi Clemens Holzmeister).
Af de 1950er Johren gelungen hör mit hör Klauterpartners - u. a. Fritz Wintersteller, Hermann Buhl, Marcus Schmuck, Christl Haas etc. – tallriek swoor Bargtouren bit to‘n VI. Grad (bspw. Mont Blanc Brenvaflanke un Peutereygrat, Piz Badile Nordostwand, Grossglockner Pallavicinirinne, Mauktipp Westwand, Fleischbank Südostverschneidung, Monte Rosa Ostwand). In de 1950er un 1960er Johren tell se to de weltwiet best Bargstiegerinnen.
Karl Bauer
Karl Bauer is de Naam von
* Karl von Bauer (1777–1847), düütschen Generaal,
Herman Autrey
Herman Autrey (* 4. Dezember 1904 in Evergreen, Alabama; † 14. Juni 1980 in New York City) weer en US-amerikaansch Jazztrompeter vun den Swing.
Autrey fung sien Karriere up dat Oldsaxophon in de Band vun sien Vader an, wessel aber later to de Trompete. 1923 truck he nah Pittsburgh, wo he mit lokalen Bands speel un denn dör de Süüdstaaten touren dee. In Florida hett he denn mit en eegen Band arbeit. He leet sück - nah Statschonen in Boston, Washington D.C. un Philadelphia 1933 in New York City daal un speel bi Charlie Johnson (1933-34) in dat Small's Paradise, dornah bi Fletcher Henderson (1935), Claude Hopkins (1938/9), un weer mit Ünnerbreeken bit 1941 Liddmaat vun de Band "Fats Waller & his Rhythm", to hören up Plattenupnahmen as „Let's Pretend There's a Moon“ 1934 oder „Don't You Know or Don't You Care“ 1935. He gung 1942 to Stuff Smith, harr en Band an de Westküst un hett bit 1944 ok bi Benny Waters arbeit. Ansluutend hett he sück sülvständig makt un speel mit eegen Bands in Brooklyn, aber ok in Kanada. 1958 hett he Upnahmen mit Buster Bailey makt. 1960 harr he sien eegen Quartett un 1961 en eegen Trio. In de 1960er Johren speel he ok in de  Dixieland-Band Saints and Sinners vun Vic Dickenson un Red Richards. 1968 weer he Gast bi dat Jazzfestival in Frankfort. In de 1970er Johren is he noch in den New Yorker Club Jimmy Ryan's uptreden
Thomas Bradley
Thomas Bradley is de Naam von
* Thomas J. Bradley (1870–1901), US-amerikaanschen Politiker,
Badstübner
Badstübner is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Badstuber.
Transplantatschoon
Transplantatschoon (lat. transplantare = ‚verpflanzen‘, ‚versetzen‘) is inner Medizin dat Inplanten vun lebennig Materiol (Knaken, Organe, Geweve oder Körperdeele). Denn gifft dat noch dat Inplanten vun kunstmaakt Saak (to'n Bespill een kunstmaakt Hart) ook Implantat oder Prothese nömt.
Gesette
In Düütschland unnerliggt de Transplantatschoon vun Geweven vun minschlichen Gävern dem Transplantatschoonsgesett (TPG). Verlööft sin Organrutnahm vun Dootbleven (Liekengaav) oder vun Lebennigen (Lebenniggaav). Organhannel, d. h. Berappen oder anner extra doon för den Gäver oder siene Verwandten, is nich verlööft. Transplantatschoonen warrn blot in Transplantatschoonzentren mit Tügnis maakt.
Gemeen Töst/Söhns un Döchter
Diese Wikidata Liste der Söhne und Töchter von Gemeen Töst (und den untergeordneten Verwaltungseinheiten) wird automatisch aus Wikidata gefüllt.
Personen ohne Artikel in der Plattdeutschen Wikipedia sind kursiv gekennzeichnet und direkt mit dem Datensatz in Wikidata verlinkt.
Um eine Person in diese Liste aufzunehmen, muss sie in Wikidata mit Geburtstag und Geburtsort (Buxthu oder untergeordneten Verwaltungseinheiten) versehen sein.
Taucht ein existierender Plattdeutschen Wikipedia-Eintrag für eine Person hier nicht auf, liegt hierzu höchstwahrscheinlich kein oder ein unvollstädiger Wikidata-Eintrag vor. Bitte gern in Wikidata anlegen, mit dem Plattdeutschen Artikel verlinken, komplettieren und diese Liste manuell aktualisieren (s.u.).
Taucht eine Persone hier fälschlicherweise auf, liegt das an den Wikidata Einträgen für dessen Geburtsort und der Zuordnung des Geburtsorts zu den darüberliegenden Verwaltungseinheiten (siehe z.B. Verwaltungsgliederung Landkreis Harburg ). Bitte genau Belege prüfen und ggf. in Wikidata den Geburtsort ergänzen und den alten nicht löschen, sondern als "Missbiligter Rang" kennzeichnen (siehe F. C. S. Schiller (Q819293)).
Die Liste wird über die Vörlaag:Person Row (Name, Geburtsjahr, Todesjahr und Liste der Tätigkeiten) formatiert. Bei Tätigkeiten ohne Plattdeutsche Bezeichnung (Label) können dort Wikidata-IDs auftauchen, diese bitte gern in Wikidata übersetzen und diese Liste manuell aktualisieren (s.u.).
Mérida
Mérida betekent
Mérida is de Familiennaam von
Brooksville
Brooksville betekent
Jacquin
Jacquin is de Familiennaam von
Dirk van Haaren
Dirk Johannes van Haaren (* 21. April 1878 in Amsterdam; † 30. Juni 1953 ok dor) weer en nedderlannsch Maler.
Dirk Johannes van Haaren hett in Amsterdam as ok in Sloten, Noordholland arbeit un wahnt. He weer Autodidakt un mal Aquarelle un Öölbiller. He wurrd as Nahfolger vun de Haager School ansehn. To sien Warken tellen Landschopsbiller, up de faken Water, Windmöhlen un Veeh dorstellt sünd, Ansichten vun de Stadt Amsterdam un Peer mit Rieders.
Zeven
De Stadt Zeven (IPA: ) is de Hauptoort von de Gemeen Zeven in de Samtgemeen Zeven in’n Landkreis Rodenborg (Wümm), Neddersassen.
Bi Zeven höört ok de Oortsdeel Asp mit bi.
Geografie
De Stadt Zeven liggt midden in’t Elv-Werser-Dreeeck un ok middenmang de Städer Bremen, Bremerhoben un Hamborg. Rundüm gifft dat veel Loof- un Nadelwoolden, wat de Grund is, worüm sik Zeven ok as De Stadt an’n Woold vörstellt. Dör de Stadt fleet de lütte Stroom Meh-Au, de ruchweg twee Kilometer in’n Noorden vun de Stadt in de Oost münnt.
De Naveröörd sünd Brauel in’n Noorden, Offens un Heeßel in’n Noordoosten, Wiersdörp in’n Oosten, Frankenbossel un Wist in’n Süüdoosten, Brüttendörp in’n Süden, Olendörp un Brümmerhoff in’n Süüdwesten, Badenst un Baadmöhlen in’n Westen un Godenst in’n Noordwesten.
Geologie
En Översicht över de Geologie un Entstahn vun dat Rebeet vun’n helen Landkreis is in den Artikel Landkreis Rodenborg (Wümm) beschreven un kann dor naleest waarn.
Historie
thumb|De St.-Viti-Kark mit Delen vun’t olle Klooster Dat eerste mol is Zeven an’n 17. März 986 in en Oorkunn von König Otto III. nöömt worrn as Kiuinana, in de he dat Verhältnis twüschen dat Klooster Heeßel un dat Arzbisdom Bremen regelt. . Dat weer in de öllste Oorkunn vun’t Klooster Heeßl, dat dichtbi leeg un 1141 na Zeven verleggt worrn is. De Zevener Klooster speel dorna en grote Rull för den Oort. An de Steed mööt aver al lange Tiet Minschen leevt hebben, wat dör mehr as dörtig Bultengräver düütlich warrt.
Wiel de Besetten dör de Sweden na den Dörtigjohrigen Krieg in’t 17. Johrhunnert weer Zeven en Nevenwahnsteed vun de Königsche Christina vun Sweden. 1715 is Zeven na Hannover kamen. Zeven is in de Historie bi twee Begeevnissen bedüdent wesen, de dor stattfunnen hebbt. Dat een weer en Konferenz in’n Mai 1694 mit Afsandte vun Bremen un Sweden, wobi över den Stand vun de Stadt un dat Hertogdom Bremen beraden weer. Dat annere weer de Zevener Koventschoon, bi de wiel den Sövenjohrigen Krieg in’n September 1757 en Wapenstillstand twüschen de Föhrers vun de hannoberschen un franzööschen Truppen slaten worrn is. Man, de Wapenstillstand harr an’n Enn keen Bestand, as de britsche König de Acht verseggen de.
thumb|left|170px|Statue vun de sweedschen Königin Christina In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Zeven in’n Kanton Zeven höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon un dor ok wedder to de Mairie Zeven in’n Kanton Zeven.
Na den Wiener Kongress höör Zeven to’t Königriek Hannober. In’n Opdrag vun hannoberschen König is Carl Friedrich Gauß 1824/1825 na Zeven kamen, üm de trigonometrische Landsopnahm vun’t Königriek aftosluten. Vun’n Karktoorn in Zeven ut hett he Meten dörföhrt. Af 1866 höör Zeven den to de preuß’sche Provinz Hannober. De Flecken bleev Sitt vun dat Amt Zeven; af 1885 regeer in Zeven en königlich-preuß’sch Landraad (Kreis Zeven).
De Inwahnertall bleev to de Tiet üm un bi hunnert Johr lang fast bi ruchweg 1.200 Lüüd. Sünners vun wegen de ümgahen Cholera un vele Utwannerers na Amerika is de Tall nich wassen. Erst Anfang vun’t 20. Johrhunnert güng dat na baven. 1906 is de Bahnlien vun Zeven na Rodenborg (Wümm) apenmaakt worrn un Zeven kreeg in Form vun Ööllampen en Stratenbelüchten. An’n 25. Oktober 1929 hett Zeven de Stadtrechten kregen, man de Kreis Zeven weer al korte Tiet later, 1932, oplöst un mit’n Kreis Bremervöör to den ne’en grötteren Kreis Bremervöör tohopenslaten.
duum|Dat Christinenhuus is de öllst Profanbo in Zeven, dat noch instand is Vör den Tweeten Weltkrieg harr Zeven 3.233 Inwahners. Disse Tall weer na’t Enn vun’n Krieg fast dubbelt so groot vun wegen de velen Flüchtlingen, de na Zeven översiedelt sünd. De Stadt weer vun britsche Truppen besett, de sik ok in de Wahnrüüm daallaten hebbt, wat to’n groten Wahnruummangel in de Stadt föhrt hett. In de Johren na’n Krieg stünn dorüm de Utbo vun de Stadt in eerset Steed. In de Johren is Zeven en bedüdsome regionale Industriedsteed worrn. De Standoort Zeven-Asp, in’n Süüden vun de Stadt, bargt en Tall vun överregional bekannte Bedrieven. En wieter’t Indrustrierebeet (Noordwestring) is in’n Noorden vun de Stadt ansiedelt worrn.
De eerste Samtgemeen Zeven is 1965 grünnt worrn. In’t Johr 1977 is de Landkreis Bremervöör wedder oplöst un mit Rodenborg tohopenleggt worrn. Siet de Tiet höört Zeven to den Landkreis Rodenborg (Wümm). De Binnenstadt vun de Stadt Zeven is 2001/2002 vun Grund op nee anleggt worrn. De Lange Straat, de vördem as Deel vun de B 71 en veel beföhrt Dörgangsstraat weer, is siether as Footgängerzoon ümboot, wiel de Verkehr över en Ümfohrtstraat leit warrt.
Religion
Zeven is evangeelsch-luthersch präägt un billt mit de Viti-Kark en egen Kaspel.
För de Kathoolschen gifft dat de Christ-König-Kark, de siet 1. November 2006 to de Karkengemeen Corpus Christi in Rodenborg tohöört.
Fleckensvörsteihers/Börgermeesters
Vör de Verwaltungsreform in dat Königriek Hannover 1852 weer en Fleckensvörsteiher Baas von Zeven. Dat sünd jümmer ümschichtig annere Börger ween. Na de Reform sünd de Vörsteihers denn aver wählt worrn:
Nadem Zeven 1929 Stadt worrn is, hett Zeven Börgermeesters hatt:
Wapen
Dat Wapen hett en pielliek spleten Schild, dat in de rechten Hälft (ut Sicht vun den Schilddräger) dat Wapenteken vun’t olle Arzstift Bremen wiest, dat krüüzte Slötelpoor, un in de linken Hälft den Schuulhilligen vun Zeven, den hilligen Veit (Sankt Vitus). Dat krüüzte sülverne Slötelpoor liggt op en root Feld, de Hillige Vitus mit en Hilligenschien steiht in en geel Feld in en Öölketel, driggt rode Kledaasch un hett in de rechten Hand en Palmtwieg un in de linken en Book. Ünner dat Wapenschild höört en Band mit de Inschrift Stadt Zeven.
Peter Hoffmann
Peter Hoffmann is de Naam von
Neenlannersiel
Neenlannersiel is en lütten Oort in de Gemeen Lox in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietsche Oortschop Neenlann.
Zeven
Weertschop un Infrastruktur
Zeven billt en Middelzentrum för de Öörd in de Ümgegend. Zeven hett mit dat Martin-Luther-Krankenhuus en egen Krankenhuus, dat aver to’n 31. Dezember 2018 dichtmaken schall. Na düsse Tied is denn dat Krankenhuus Bremervöör dat nächste Krankenhuus, dat von Zeven üm un bi 24 Kilometer wied weg in’n Noordwesten liggt.
Peter Hoffmann
* Peter Hoffmann (1770–1842), düütschen Politiker,
Neenlannersiel
Geografie
De Naveröörd sünd Büttelersiel un Deesdorp in’n Noorden, Indiek un Büttel in’n Noordoosten, Neenlann in’n Oosten un Dreptersiel in’n Süden.
Op dat annere Över von de Werser doot in’n Süüdwesten Roonkarken un Hartwarden liggen, in’n Westen Beckumersiel un in’n Noordwesten Lüttensiel.
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1885 to dat Amt Hagen tohöört un leeg dor in Noord-Oosterstood. Na 1885 weer dat in’n Kreis Geestmünn. 1932 is dat Deel von’n Kreis Wersermünn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben worrn.
De Oort hett von öllers bi de Gemeen Neenlann mit bihöört, de an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Lox worrn is. Sietdem höört Neenlannersiel binnen de Gemeen to de Oortschop Neenlann.
Religion
Neenlannersiel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Laurentius-Kark in Deesdorp.
För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Jesu-Kark in Geestmünn tostännig.
Verkehr
Neenlannersiel is över lüttjere Straten anbunnen an de Kreisstraat 50, de in’n Noorden na Büttel föhrt un denn in de Landsstraat 121 övergeiht, de na Deesdorp löppt. De K 50 is dor ok an de Bundsstraat 437 anbunnen. In’n Süden löppt de K 50 na Rechtenfleth, Saans, Offenwarden un Weersbe.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 11 Stotel liggt so söven Kilometer in’n Noordoosten von Neenlannersiel an de B 437.
Dillman
Dillman is de Familiennaam von
Neenlannersiel
Verkehr
De nächste Bahnhoff is so bi 14 Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Lox an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben. Op de Nedderwerserbahn hett dat von 1911 bet 1964 Personenverkehr geven. De Bahnhööv Büttel un Neenlann legen veer Kilometer in’n Noordwesten/Westen.
Peter Hoffmann
Kiek ok bi: Peter Hofmann.
Dillman
Dillman betekent
Pipestone County
Pipestone County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Minnesota. He hett 9.596 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.207 km². De Sitt vun de Verwalten is in Pipestone.
Gardoni
Gardoni is de Familiennaam von
Pipestone County
Historie
De Kreis is an’n 23. Mai 1857 grünnt worrn.
Dillman
Kiek ok bi: Dillmann, Tillmann.
Pipestone County
Demografie
Vun de 9.895 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 5.077 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 16.450 US-Dollar. 5.175 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 928 Minschen maakt. 9,30 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
Zeven
Weertschop un Infrastruktur
De freewillige Füürwehr Zeven is 1885 grünnt worrn.
Pipestone County
Demografie
3,74 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 1,39 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Zeven
Verkehr
För den Stratenverkehr is de B 71 an bedüdensten. Se föhrt vun Bremervöör dör Zeven dör na Rodenborg (Wümm). Op’n Weg na Rodenborg föhrt se an de Anslussteed 49 Bokel över de A 1 Hamborg–Bremen. In Zeven loopt ok en Reeg vun Landsstraten tosamen, de in all Himmelsrichten na de neegsten Öörd un Gemenen ümto föhrt. Ansluss hett Zeven ok an den Radfeernweg Hamborg-Bremen.
Gerhard Hoffmann
Gerhard Hoffmann is de Naam von
Zeven
Verkehr
Dör Zeven lopt twee Bahnlienen: De Streck Rodenborg (Wümm) – Zeven – Bremervöör (ehmols de Bahnlien Bremervöör–Wasra) un de Lien Zeven – Heeßl – Zittens – Töst. Beid warrt blots noch in’n Göderverkehr vun de Iesenbohn- un Verkehrsbedrief Elv-Werser GmbH (EVB) bedreven. De wietere Lien vun Zeven na Wilst schall in tokamen Tiet afboot warrn. In Zeven gifft dat de dree histoorschen Bahnhöff Zeven (Han) an de Bahnlien Rodenborg – Zeven – Bremervöör, as ok Zeven Süüd un Zeven Noord an de Wilst-Zeven-Töster Iesenbahn (WZTE). Zeven Süüd un Zeven (Han) leegt in direkt Naverschap un hebbt ok en Gleisverbinnen.
Pipestone County
Demografie
Vun de Vöröllern her sünd 96,68 % vun de Minschen Witte, 0,17 % Swarte, 0,46 % stammt ut Asien un 0,02 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 1,48 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,26 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,93 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 0,70 % vun de Lüüd ansehn.
Zeven
Weertschap
Zeven is in de Region in wichtigen Standoort för Industrie. Mit de Johren hebbt sik enige Bedrieven daallaten, de deelwies överregional bekannt. To de bekanntesten dorünner tellt de Mapa, de sünners bekannt is för ehr Huushaltshygieen-Produkten as Gummihandschoh un annere Putzmiddel vun de Marke Spontex, Babyartikels vun de Marke NUK un de Kondomen vun de Marken Blausiegel, Fromms un Billy Boy. Wiethen bekannt is aver ok de Zevener Molkeree Nordmilch, de bundswiet mit de Marke Milram mit ehr Produkten op’n Markt is.
Gerhard Hoffmann
* Gerhard Hoffmann (1690–üm 1756), düütschen Kumponist,
Kiek ok bi: Gerhard Hofmann.
Riordan
Riordan oder O’Riordan is de Familiennaam von
,
Scott Bradley
Scott Bradley is de Naam von
Molter
Molter is de Familiennaam von
,
Kiek ok bi: Molterer, Moltrer, Molters.
Friedrich Molter
Friedrich Molter is de Naam von
Dublin (Mehrdüdig Begreep)
Dublin betekent
Friedrich Molter
* Friedrich Molter (1775–1842), düütschen Bibliothekar,
Zeven
Weertschap
Op dat Rebeet vun de Medien kummt ut de Stadt Zeven dat öörtlich Daagblatt „Zevener Zeitung“, de to de Nordsee-Zeitung höört.
Baechler
Baechler oder Bächler is de Familiennaam von
Brian Quade Torff
Brian Quade Torff (* 16. März 1954 in Chicago) is en US-amerikaansch Bassist vun den Modern Jazz, de todem regelmatig för Orchester as de Boston Pops, dat Los Angeles Philharmonic Orchestra oder Pittsburgh Symphony Orchestra komponeert.
Leven un Warken
Torff studeer Kontrabass sowohl an de Manhattan School of Music as ok an dat Berklee College of Music. 1974 hett he Cleo Laine begleit un denn af 1975 Erroll Garner. Dorneben nehm he en Duoalbum mit Mary Lou Williams up (Live at the Cookery). Mit Stéphane Grappelli weer he af 1976 mehrfak up weltwiet Tourneen. Enn‘ vun de 1970er hett he in en Trio mit Marian McPartland un Jake Hanna arbeit. Tüschen 1979 un 1982 bild he en Duo mit George Shearing. Dorneben hett he ok mit Hank Jones, Clark Terry, James Moody, Jimmy Cobb un Red Rodney arbeit. Siet 1995 hett he de Grupp Union leit, to de ok Paul Wertico un Laurence Hobgood hörrn deen, un weer todem mit Dave Samuels, John Etheridge un Larry Coryell ünnerwegens. He is todem up Upnahmen vun so ünnerscheedlich Musiker as Sonny Stitt, Dave Amram, Roy Kral, Oliver Nelson, Carrie Smith, Tony Bennett, Henry Mancini, Milton Hinton oder Toots Thielemans to hören.
Torff is as Hoochschoollehrer an de Fairfield University för de de hör Jazzprogramm verantwortlich un leit dat Django Reinhardt New York Festival. Wiederhen hörrt he to de Advisory Board vun dat National Endowment for the Arts un is ok as Jazzautor bekannt.
Zeven
Verenen
In de Stadt Zeven, aver ok in de Gemenen ümto, gifft dat en grote Utwahl an Sport- un Kulturverenen, in de een sien Freetiet gemeensom mit annere Minschen gestalten kann. Bekannte Sportverenen sünd vör allen de TuS Zeven un de Zevener Tennisclub, annere Verenen sünd de Schüttenvereen, de Rietvereen, de Vereen vun de Bagenschütten un noch enige mehr. Op kulturell Gebeet gifft dat Verenigen as den Posaunenchor, Singverenen, Museums- oder Deertuchtverenen usw.
Siet Oktober 2007 gifft dat in Zeven elk Johr den Groten Pries vun Zeven. Dat is en Loopveranstalten, de blangen en Halfmarathon en 10-km-Loop un siet 2008 ok en 5-km-Jeedeen-Loop ümfaat. Bito gifft dat ok Loopstrecken för Kinner. Anfang un Teel sünd elk in de Footgängerzoon vun Zeven.
Dublin (Mehrdüdig Begreep)
Dublin is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Dublin Township.
Tanner
Tanner betekent
Kiek ok bi: Thanner, Tannert.
Allué
Allué is de Familiennaam von
Françon
Françon oder Francon betekent
Françon oder Francon is de Familiennaam von
Allué
Allué betekent
Dröscher
Dröscher oder Droescher is de Familiennaam von
Darbyville
Darbyville betekent
Almario
Almario is de Familiennaam von
Kronberger
Kronberger is de Familiennaam von
Kronberger betekent
Kiek ok bi: Kronenberger, Kornberger, Cronberger.
Saunders
Saunders is de Familiennaam von
Flandin
Flandin is de Familiennaam von
Hobbie
Hobbie betekent
Richard Bradley
Richard Bradley is de Naam von
* Richard Bradley (1688?–1732), brietschen Botaniker,
Hobbie
Hobbie is de Familiennaam von
Saunders
,, , , , , , ,
Bäckman
Kiek ok bi: Beckmann.
Otisville
Otisville betekent
Samtgemeen Hanstää
De Samtgemeen Hanstää is en Samtgemeen in’n Landkreis Horborg, in de sik söss Gemenen för dat Afwickeln von de Verwaltenssaken tohoopslaten hebbt. Se hett.
Saunders
Saunders betekent
Kiek ok bi: Sanders, Saunder, Saunderson.
Samtgemeen Hanstää
Geografie
De Samtgemeen liggt in’n Süden von’n Landkreis Horborg an de Grenz na’n Landkreis Lümborg un Landkreis Heidkreis.
Dublin
Dublin [], lokal ok [], Baile Átha Cliath [] oder [], is de Hööftstadt un gröttste Stadt van Irland.
Hobbie
Kiek ok bi: Hobie, Hobby.
Dublin
Dublin liggt an de Ostküst van dat Eiland Irland, an de Münnen van den Stroom Liffey in de Dublin Bay. Dublin liggt in’n Dörsnitt 20 Meter över NN. De Stadt hett 553.165 Inwahner (Stand. 2016) up en Flach van 115 km² un is Universitätsstadt.
Samtgemeen Hanstää
Geografie
Se grenzt in’n Noorden an de Gemeen Seevdaal, in’n Noordoosten op en lütt Enn an de Gemeen Winsen, in’n Oosten an de Samtgemeen Solzhusen, in’n Süüdoosten an de Samtgemeen Amelkusen (Landkreis Lümborg), in’n Süüdwesten an de Gemenen Bissen un Snevern (Landkreis Heidkreis), in’n Westen an de Samtgemeen Töst un in’n Noordwesten an de Gemeen Bookholt un an de Samtgemeen Jesborg.
Historie
De Samtgemeen is an’n 1. Juli 1972 billt worrn.
Politik
To de Samtgemeen höört de söss Gemenen:
Wapen un Flagg
Dat Wapen von de Samtgemeen wiest op gollen Grund en swarten Barkhahn mit en roden Plack över de Ogen.
Ambrozic
Ambrozic oder Ambrožič is de Familiennaam von
Forbath
Forbath is de Familiennaam von
Gurney
.
Gurney betekent
Semliki
De Semliki (na de öllere Schrievwies ok Semuliki) is en 230 km langen Stroom in Oostafrika. He billt den eenzigen Afloop vun’n Eduardsee un münnt in’n Albertsee.
Wilhelm Henkel
Wilhelm Henkel is de Naam von
* Wilhelm Henkel (1788–1853), düütschen Schauspeler un Theaterbaas,
Semliki
Na den Stroom is ok de Semliki-Natschonalpark nöömt. In un in de Neeg vun’n Semliki leevt Krokodilen, Elefanten un Antilopen. An sien Münnen billt de Stroom en lütt Delta, in den de Ambatch – en gau wassen Boom mit Döörn – un Echten Papyrus wasst.
Polk County (Minnesota)
Polk County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Minnesota. He hett 31.600 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 5.102 km². De Sitt vun de Verwalten is in Crookston.
Demografie
Vun de 31.369 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 15.270 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 17.279 US-Dollar. 16.559 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 3.548 Minschen maakt. 10,47 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
8,13 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 2,23 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 94,18 % vun de Minschen Witte, 0,33 % Swarte, 0,30 % stammt ut Asien un 0,02 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 1,30 % sünd Nakamen vun Indianers. 2,57 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,30 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 4,79 % vun de Lüüd ansehn.
Geschichte vun Builefeld
duum|Builefeld vor 1872 De Ort Builefeld liggt in'n Nordausten vun Nordrhuin-Westfailen. De Geschichte gait truügge bet in dat 9. Johrhunnert, os Stadt is Builefeld owwer erst 1214 grünnet weoren. Wat denn nau ollens passairt is, dat kann enner hiar in düssen Artikel fuinen.
Grünnen un Füdderkuomen in dat Middeloller
duum|Alter Markt (1980) Oll inne Midden vun dat 9. Johrhunnert weor vun den Eort schruiwen, os den Klauster Corvey äine Biurnstuie in Bylanuelde giäwen weoren is. Innen Johr 1214 hät de Grof Herrmann II. vun Ravensberg de Stadt Builefeld denn grünnet. Builefeld lag an de Snot vun'en Süden vun de Grofskop Ravensbiarg, un Hermann woll med de Statt suine Macht siäker maken. Iut den Johr 1214 gifft et n Verdragg tüsken Hermann un den Klauster Marienfeld, in den dat erste Mol iawer de Statt Builefeld schruiwen is. Teo düsse Tuit haur Builefeld teon Kiarkspel Heepen. Inner Naichte vun de Aultstädter Nicolaikiarke gaff et ümme 1230 äine Klius, wo äin Kaplan iut Heepen äinmol inne Wiäken n Gottesdeenst häil. 1234 kraig Builefeld twar n äigenen Pastaur, owwer jäider Builefelder Hiusholt mosse an Ollerhuiligen n Grosken uppen Alter inner Kiarke teo Heepen leggen, bet de Builefelder med Heepen os Mudderkiarke inverstohn wören. 1236 is de Builefelder Kiarke denn unafhängig weoren. In dat Kiarkenbeok teo Heepen stait: "Anno 1236 is de Kerke sünte Nicolaus up de Olenstatt Bielevelde affesündert van der Kerken tho Hepen mit Vullborde des Hochwürdigen in Godt, Biscop Bernhard tho Paderbornen". De Aultstädter Nicolaikiarke is denn innen 14. Johrhunnert bobbet weoren.
Grof Hermann vun Ravensbiarg dai iut den Eort Builefeld äine Kaupmannsstatt un de Hauptstatt vun de Grofskop maken. Wuil Builefeld an den wichtigen Pass iawer den Osning lagg, wo aule Hannelswiage duür gengen, wuoß de Statt baule teo äine wichtige Wertskop- un Finanzstuie, un viäle Kaupluüe iut de Giägend un iut den naigen Mönster kaime do hen. Med den Hannel weoren de Kaupluüe ruiker un med ennen auk Grof Hermann. Builefeld hät sik dat Stadtrecht vun Mönster giäwen, un dat is läder vun den Grof Otto III. vun Ravensbiarg in äiner Urkunde vun 1287 fasteleggt weoren.
Os dat domoals Meode hadde, gaff et Muürn un Wadergrabens ümme de Statt. De Deors wören blaut an'en Dage uapen. Wo de Muürns wören, dat kann enner fandage nau an'en Strodennamen säin. Do gift et Ulmenwall, Siekerwall, Niederwall, un olle de annern. Dat Zentrum was domoals de Aule Markt med den Rothius un de naige Nicolaikiarke. Dat aule Rathaus is vandage dat Theater am Alten Markt. Wat de Builefelder seo os aulet Rothius kinnen, is dat Rothius an'en Niederwall, dat se 1904 bobbet häwwet.
Ümme 1240 hätt man anfangen, de Sponburg uppen Sponbiarg teo bobben. Se finnet sik dat erste Mol in äiner Urkunde vun 1256. Os de Burg ferch was, hätt de Grof vun Ravensbiarg se vor sik un suine Luüe os Behiusung nuamen. De Burg soll auk den Pass iawer den Osning un de Statt schütsen. Domoals soch de Burg owwer nau gans anners iut os niu. Se was n Rechteck med ner 45 mol 85 Meter langen Muür, un binnen äin Taurn med Stallen, Wuohn- un Wahrgebaiden.
Vun 1293 an kaime Handwiarker no Builefeld, de an de Sponburg bowwen daie. Se daie tüsken den Deors vun de Statt un de Sponbiarg wuohnen. Os denn jümmer mair Minsken kaime, is iut den Huüsern vun den Handwiarkern an'e "Breite Strasse", äin par Adelshoöwen in de Naichte vun de "Kreuzstrasse" un de Nuigstätter Marienkiarke de Nuigstatt weoren. Auk ümme de Nuigstatt gaff et äine Muürn. De Snot tüsken Ault- un Nuigstatt was de Lutter. Bäide Däile vun Builefeld hedden nich blaut äigene Stattmuürn, se hedden auk n äigenen Büörgermester un Stattrote. Erst innen Johre 1520 weoren Ault- un Nuigstatt tohaupe leggt un et gaff denn blaut no äinen Büörgermester un 12 Stattrote, 9 iut de Aultstatt un 3 iut de Nuigstatt. Teo de Tuit hadde Builefeld 3.000 Inwuohner.
Os de Grofen vun Ravensbiarg iutstuorben wören, geng de Grofskop un domedde auk Builefeld 1346 an de Grofskop Berg un 1423 an dat Hertogdum Jülich-Berg. Seo was Builefeld wuid weg vun den Lannesheren un was fruiger os annere Stätte. Auk de Kruige innen laden Middeloller hedden n Buagen ümme de Statt maket. Na ja, nich gans, owwer Builefeld kamm medden bloöen Auge weg. Seo geng et den Luüen, mäist Handwiarker un Kaupluüe, jümmer biader. Af den 15. Johrhunnert dai Builefeld auk bui de Hanse medmaken.
Reformatscheon un Dartigjohrger Kruig
1498 weor dat Jostbiargklauster vun den Franziskanern bobbet, owwer oll 12 Johre läder wiagen den wuiden Weg inne Statt un wiagen Malässen medden Wader upgiäwen un an'en "Klosterplatz" inner Aultstadt nuig bobbet. Dat aule Gebaide an'en Jostbiarg was oll innen 16. Johrhunnert inne Dutten, un vandage kann enner blaut nau de Grundmuürn bekuiken.
Af den Johr 1542 kamm de Reformatscheon auk no Builefeld un de Grofskop Ravensbiarg. De Pasteore vun de Nikolaikiarke un de Marienkiarke fenge an, de Priage up de evangelske Ort to haulen un duütske Läider to singen, ofschons de Heren vun′t Marienstift dat partiu nich wolle. Dat Franziskanerklauster blaif owwer katholsk, un de Franziskaner iawernaime de Pliage vun de Katholsken innen gansen Ravensbiarger Lanne. Innen Mai 1829 dai de preußiske Küöning dat Klauster dicht maken. Dat Klaustergebaide is denn äin Däil vun dat Gymnasium weoren, un de Klausterkiarke ne katholske Pfarrkiarke. De Süsterkiarke was bet 1616 de Klausterkiarke vun dat Augustinerklauster Mariental, 1657 kamm se de evangelsk-reformairte Gemeinde in Builefeld teo.
1609 häwwet sik de Iarben vun den Lannesheren in Jülich-Kleve derbe striäden. Dobui is denn rutkuomen, dat de Grofskop Ravensbiarg med Builefeld vort erste an de Mark Brandenburg geng. 1612 gaff äin derbet Airnbiäwen, dat in Builefeld viäl kaputt maket hadde. Innen dartiggjohrgen Kruige kaime Tropps iut Holland, Spanien, Schweden un Frankruik no Builefeld un naime sik de Sponburg teo äigen. De Saldoden iut Spanien häwwet 1623 vun de Burg med Kaneonen in de Statt schuaden. 1636 häwwet Schweden un Hessen baule äin ganset Johr lang de Burg beliargert, bet de Spanier 1637 aftrocken un se de Burg kriäge. In düssen Johren is auk de Pest no Builefeld kuomen. Do an send ümme 350 Luüe stuorben. No den Kruig 1648 blaif Ravensbiarg bui de Mark Brandenburg, wat denn 1666 innen Verdragg richtig fasteleggt weor. Dat is denn auk bet 1947 seo bluiwen, blaut dat de Mark Brandenburg läder Brannenborg-Preußen häide. De Lannesheren wören de Hohenzollern.
Innen 17. Johrhunnert weor Builefeld teo de Linnenstatt, wuil et domoals viäl Linnenhannel gaff. De Biurn in de Grofskop daie mäistentuits dat Linnen anbowwen, wuil et dovor Geld vun'en Statt gaff. Up den Hiawen daie se doriut denn os Linnenwiawer Linnen trechte maken un denn verkaupen. De Biurn hedden nich seo viäl dovun, owwer de Kaupluüe send dobui ruik weoren. Dat kann sik enner vandage nau an den Huüsern an'en Aulen Markt bekuiken. Auk dat Linnenwiawerdenkmal doöt an düsse Tuit manen. Af den 19.Johrhunnert weor et vor de Biurn owwer derbe siur med den Linnen. Et gaff upmol Maschuinen, de dat Linnen flinker un bui wuidem nich seo duür trechte maken können. De Biurn daie kium nau Geld vor iar Linnen kruigen un hedden graude Naut. Viäle send denn auk iut den Ravensbiarger Lanne no Amerika trocken, ümme n biaderet Liäwen teo fuinen.
Industrialesairung un Kaiserruik
Ümme 1860 kamm de Tobak no Ravensbiarg. De Tobakfabruik Crüwell in Builefeld was äine vun de gans wichtigen in Duütsland. Crüwell gaff viäle Arbäiden an de Landluüe, de denn teo Hius produtschairen un wuir Geld verdainen können. Dat Zentrum vun de Tobakprodukscheon was owwer in Buüne. 1847 kamm auk de Uisenbahn no Builefeld, un wuil domedde mäir Waren kaime un genge, gaff et baule auk mäir Fabruiken. De Ravensbiarger Spinneruigge was in de biadste Tuit de gröddste Flassspinneruigge in Europa. Oll ümme 1870 was Builefeld med 11% oller Spillen un Würkestelle dat Zentrum vun de duütske Textilindustrie. Auk de Maschuinenbeo kamm jümmer mäir an t Laupen. Vandage is Builefeld de fifftgröddste Maschuinenbeo-Eort in Duütsland. 1891 dai August Oetker nau in suiner Awwetäike inner Niedernstrode Backpulver trechte maken un verkaupen, vandage is doriut is äin grauder Konzern weoren.
1867 weoren de Von Bodelschwinghschen Anstalten Bethel grünnet. Bet teon 1. Oktober 1878 gehaur Builefeld teon Kruis Builefeld un is denn ne kruisfruigge Statt weoren. 1900 gaff et de erste Tram un vun 1901 bet 1954 förde de Builefelder Kruisbahnen no Schildske, Werther un Enger. 1904 kamm nau de Bahn no Hameln doteo. Et gaff med de Tuit jümmer mäir Inwuohner. Innen Januar 1848 wören dat 8.150, innen Johre 1914 oll 82.580. Dobui send auk de Inwuohner vun Quelle un Gadderbaum, de bet 1914 auk teo Builefeld doteo kuomen send.
Weimarer Republik un Nationalsozialismus
Innen 20er Johren vun't 20. Johrhunnert was Rudolf Stapenhorst Büörgermester.Häi hät med mäiren Gemäinen in t Builefelder Ümland verhannelt. An'en Enne wören olle domedde inverstohn, n Däil vun Builefeld teo weren. Dobui kaime auk Schildske, Suiker, Gellershagen un Stieghorst teo Builefeld. An'en 1. Oktober 1930 hadde Builefeld 130.000 Inwuohner un weor de 50. duütske Graudstatt.
1938 daie in Builefeld ümme 900 Jiuden wuohnen. Se hedden inne Turnerstrode ne schoöne Synagoge, de 1905 inwuijjet weor. Inner Ruiksprogromnacht an'en 9./10. November 1938 häwwet de Nazis de Synagoge dalbrennt. Et diurte 4 Stunnen, bet de Fuürwuir kamm, un os de Nazis dat wollen, hätt de Fuürwuir dat Fuür nich iutmaket, blaut de annern Huüser rundümme de Synagoge schützt. De Wuohnungen vun'en Jiuden häwwet de Nazis mäistendäils me Läiwe loden, owwer 17 Lans un Kontors, de mäist inner Binnenstatt wören, häwwet se verwoöst un plünnert. Viäle Jiuden send in t Iutland weglaupen. An'en 13. Dezember 1941 häwwet de Nazis de ersten Jiuden no Riga schickt, denn kaime nau mol 8 Deportatscheonen no Auschwitz, Warschau un Theresienstadt. Vun de 450 Jiuden, de de Nazis deportairt häwwet, send blaut 60 an t Liäwen bluiwen.