cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Himmelsschiev vun Nebra
Oorhever- un Markenrecht
Utgangspunkt för den Striet weer dat stark stiliseerte Dorstellen vun de Himmelsschiev op Bookdeckels. Dat Landsamt för Denkmaalpleeg un Archäologie, vertreden dör den Landsarchäologen Harald Meller, hett bi dat Landgericht Meideborg ienstweilige Verfögungen gegen de beiden Verlagen beandragt, wiel disse de Himmelsschiev afbillen dein, ahn Lizenzgeböhren an dat Land Sassen-Anholt to tahlen.
De rechtliche Achtergrund is dat Oorheverrecht, dat den, de dat eerste Maal en bether unverapentlicht Wark in de Apentlichkeit bringt (Editio princeps), 25 Johr lang oorheverrechtlich Schuul gifft. Dorgegen argumenteert nu de Rechtsvertreder vun de Verlagen, dat de Himmelsschiev as „Kultobjekt”, en Keerngedank in Harald Meller sien Interpretatschoon, al in prähistoorsche Tiet apentlich maakt weer. Todem müss sik dat Land Sassen-Anholt „''nich blot na de rechtliche, man ok na de moralische Legitimatschoon fragen laten. Kulturschätt vun de Minschheit dröfft de apentliche Erörterung nich enttogen warrn, eenzig wiel se as en Hannelswoor monopoliseert sünd''” – so de Afkaat Jörg Nabert, de den Piper Verlag vertridd.
Op de annere Siet hett dat Landsamt de Himmelsschiev as en Mark anmellt; na Angaven vun Nabert is dat aver rechtlich temlich ümstreden, of beröhmte Kunstwarken as Marken överhaupt schuult warrn köönt.
In en ähnlichen Striet üm Vermarktungsrechten in’t Johr 2003 harr dat Land Sassen-Anholt gegen de Stadt Querfurt wunnen. Dormals güng dat üm dat Afbillen vun de Himmelsschiev op Souvenirs. Winnt dat Land ok ditmal, dröfft de Verlagen de Böker mit de Biller nich mehr verköpen.
Leo Sternbach
Leo Henryk Sternbach (* 7. Mai 1908 in Abbazia (do Österriek; vundaag Kroatien); † 28. September 2005 in Chapel Hill, North Carolina) weer en US-amerikaansch Chemiker un Pharmazeut. He weer vör allen as Utfinner vun dat Medikament Valium bekannt.
Leven
De Söhn vun en jüüdsch-poolschen Aftheker un en jüüdsch-ungaarsche Moder studeer an de Jagiellonen-Universität in Krakau toeerst Pharmazie, denn Chemie, worin he 1931 promoveer. In't Johr 1937 toog he in de Swiez üm, wo he Assistent vun Leopold Ruzicka an de ETH Zürich weer un 1940 to't Pharmaünnernehmen Hoffmann-La Roche na Basel wesseln dei.
1941 emigreer he in de USA, wo he wieder för Hoffmann-La Roche arbeid. Sternbach entwickel mehr as 240 Medikamenten, vun de de bekanntsten Librium (1960) un Valium (1963) ut de Stoffklass vun de Benzodiazepinen sünd. Een vun fief Patenten vun de Firma keem vun Sternbach.
In't Johr 1973 güng Sternbach in Rent, arbeid aver wieder bet en poor Johr vör sien Dood in sien Labor in Nutley.
Ruten (Klöör)
Ruten 20px|♣ is en Klöör vun de franzööschen Speelkoorten. De originale franzöösche Naam is Carreaux, dat is dat franzöösche Woort för veereckige Glasschieven un Klinkers (de för den Footbodden) un Ruut is dat plattdüütsche Woort för so en Schiev. Dat Teken is toeerst in Rouen un Lyon in’t 15. Johrhunnert bruukt worrn. Lyon weer in disse Tiet bekannt för ehr Produkschoon vun Klinkers.
In England un Spanien hebbt se dat Teken anners nöömt. För jem is dat en Demant.
Bi Skat un Dubbelkopp is Ruten de sietste Klöör.
Rönn (Beek)
An de Rönn langs geiht ok de Düütsche Krimi-Straat.
Hanson County
Hanson County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Süüd-Dakota. He hett 3.331 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.127 km². De Sitt vun de Verwalten is in Alexandria.
Diesel
Diesel betekent
Hanson County
Historie
De Kreis is 1873 grünnt worrn.
Diesel
Diesel is de Familiennaam von
Hanson County
Demografie
Vun de 3.139 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 1.498 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 14.778 US-Dollar. 1.473 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 274 Minschen maakt. 16,60 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
11,82 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 0,51 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 99,52 % vun de Minschen Witte, 0,13 % stammt ut Asien un 0,03 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,10 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,03 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,19 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 0,10 % vun de Lüüd ansehn.
John Hackett
John Hackett is de Naam von
* John Hackett, brietschen Musiker, .
Potsdam
Potsdam is de Hööftstadt vun Brannenborg, de an de Havel in’n Süüdwesten vun Berlin liggt.
Fröher is Potsdam Residenz vun de Preußischen Königen wesen. In de Stadt leegt dat Slott Sanssouci un dat Ne’e Palais un veele Parks un Karken. Histoorsch vun Belang is ok dat ole Hollännsche Veerdel. Potsdam is en vun de wenigen Hööftstäder, de en Grenz to en annere Hööftstadt hebbt, neemlich Berlin.
Eerstmals nömmt wurrn is de Stadt Potsdam in en Schenkungsoorkunn vun Kaiser Otto III. ut dat Johr 993 as Poztupimi.
Muffrika
Muffrika is en Ökelnaam för dat ole hannöbersche Eemsland. De Lüüd vun dat Land heet denn Muffrikaners. In de Nedderlannen is de Naam Moffrika ok as Ökelnaam för ganz Düütschland un Mof oder Moffrikaan för all de Düütschen övernahmen worrn. Wo de Naam vun afkummt, dat is nich gewiss. Een Geschicht is, dat Berend vun Galen sien Soldaten in’t 17. Johrhunnert in’n Winter to de Uniform Muff dragen hebbt un dat de Hollänners dorvun den Naam präägt hebbt. En annere Etymologie is, dat dat vun muffelig kummt, dat de Hollänners de Düütschen achter de Grenz för en beten muffelköppsch hollen hebbt. Villicht hett dat Woort aver ok noch en annern Achtergrund. Dat is op jeden Fall bekannt, dat de Eemslänners dat Woort ok sülvst bruukt un bruukt hebbt, ahn dat se dat as bösen Ökelnaam ansehn hebbt.
Ludwig Schwabe
Ludwig Schwabe is de Naam von
* Ludwig von Schwabe (1835–1908), düütschen Philoloog un Archäoloog,
Gröne Week
duum|Messehallen Berlin duum|Gröne Week 1930, bi de Fedderveehtüchters duum|Gröne Week 2008, Blick in en Messehall
De Internatschonale Gröne Week Berlin, kort Gröne Week nöömt, is en Mess in Berlin, op de Herstellers un Vermarkters ut de ganze Welt Produkte ut de Bueree wiest. De Mess steiht för jeedwereen apen, nich blot för Fackbesökers. De Gröne Week is op de Welt de wichtigste Mess för Etelworenweertschop, Bueree un Goornbo un is jümmer elk Johr to Anfang von’t Johr in de Messehallen ünner’n Funktoorn in Berlin.
Geschicht
De eerste Gröne Week geev dat von’n 20. bet to’n 28. Feberwor 1926. En Mitarbeider bi’t Berliner Frömmenverkehrsamt harr de Idee hatt, dat dat to de Winterdagfohrt von’e Düütsche Landweertschops-Sellschop in Berlin elk Johr ok en Utstellung geven schull. Dat weer sounso al so, dat to de Dagfohrt op de Straat veel Bueree-Kraam an de Lüüd von de Dagfohrt verköfft worrn is. Dat schull in en orrig Bahn lenkt warrn. In’t eerste Johr harr de Utstellung op 7.000 m² 50.000 Besökers. Bet 1939 geev dat elk Johr en Gröne Week, mit Utnahm von 1938, de utfullen is vonwegen de Muul- un Klauensüük. Na en Paus den Krieg dör geev dat 1948 wedder en Gröne Week. 1950 is de Utstellung vonwegen nödige Boarbeiden noch wedder utfullen, aver von 1951 af an hett dat nu wedder elk Johr en Gröne Week geven. Dat geev nu bilütten ok jümmer mehr Utstellers ut dat Butenland. 1963 to’n Bispeel weren dat al twee Drüddel. Besünners sied de Johren 1990, nadem Düütschland wedder vereenigt weer un sik de Oostblock apent harr, güng dat mit de Gröne Week stüttig opwarts.
Müssen
Müssen betekent
Juan Carlos Fernández
Juan Carlos Fernández is de Naam von
Kenzaburō Ōe
Kenzaburō Ōe (japaansch: 大江 健三郎, Ōe Kenzaburō; * 31. Januar 1935 in Ōse, hüüd Oortsdeel vun Uchiko, Präfektur Ehime; † 3. März 2023 ) weer en japaansch Schriever. In sien Heimatland tellt he to de wichtigst Schrievers vun sien Generatschoon. 1994 wurr he mit den Nobelpries för Literatur uttekent.
Utbillen
Kenzaburō Ōe wurr 1935 as dat fiefte vun söben Kinner in dat hüüd to Uchiko hören Dörp Ōse up Shikoku boren. De Gegen vun Ōse, besünners de dicht bi liggend Wald un de Gassen vun dat Dörp funnen Ingang in sien latere literarischen Schaffen. Af 1941 hett he dor de Grundschool besöcht. 1947 is he to de Ōse-Middellschool wesset un dree Johr later an de Uchiko-Böverschool vun de Präfektur Ehime fort. 1951 is he to de Matsuyama-Böverschool wesselt, wiel he mobbt wurrn weer. De Erlevnisse, de to den Schoolwessel führt harrn, hett Ōe in dat Vertellsels Reißt die Knospen ab … verarbeit. Wiels sien Böverschooltiet hett he japaansch Schriever as Ishikawa Jun, Kobayashi Hideo un annern leest; he hett eerste Gedichte un Upsätze in dat Schölerblatt Shōjō (japaansch: 掌上), an de he redaktschonell mitarbeiten dee, herutbrocht.
1953 truck Ōe nah Tokio um. He hett een Johr lang de Vörbereitensschool besöcht un hett sück 1954 an de Universität Tokio för en Studium generale inschreven. För dat Studententheater schreev he de Stücke Ama no nageki (japaansch: 天の嘆き) un Natsu no kyūka (japaansch: 夏の休暇). För Kazan (japaansch: 火山), dat he in Facktietschriften herutbrocht hett, kreeg he den Ichō-Namiki-Pries (japaansch: 銀杏並樹文学賞). Wiels sien Studientiet hett sück Ōe mit Pascal, Camus, Faulkner, Norman Mailer, Abe Kōbō un besünners ok mit Sartre befaat. Van 1956 an studeer he franzöösch Literatur ünner annern bi Watanabe Kazuo. Mit de Upnahm vun dat Studium fung he ok an Sartre in dat franzöösch Original to lesen. In dat sülvig Johr schreev Ōe dat Theaterstück Shi’nin ni kuchi nashi (japaansch: 死人に口なし) un dat Bühnenstück Kemonotachi no koe (japaansch獣たちの声). Todem nehm he an de Protestdemonstratschoon gegen dat Utwieten vun den militärisch bruukt Tachikawa-Floogplatz Tachikawa Hikōjō (japaansch: 立川飛行場) deel.
1957 hett Ōe in de Tokio Daigaku Shimbun den Roman Kimyō na shigoto (japaansch: 奇妙な仕事) herutbrocht, de in de Mainichi Shimbun vun den Literaturkritiker Ken Hirano düchtig loovt wurr. Doruphen geev Ōe in dat glieker Johr in de Literaturtietschrift Bungakukai as studentischer Schriever mit Shisha no ogori (japaansch 死者の奢り) sien Debüt. Mit dit Wark wurr Ōe togliek Anwärter up den renommeerten Akutagawa-Pries, doch, ok wenn sück Kawabata Yasunari, Inoue Yasushi un Funabashi Seiichi för hüm voteert hemm, wurr 1957 Takeshi Kaikō uttekent.
Akutagawa-Priesdräger
Een Johr later, 1958, nahdem Ōe tonächst sien Reißt die Knospen ab (japaansch: 芽むしり仔撃, Me mushiri ko uchi) herutbrocht harr, kreeg he mit 23 Johren för Der Fang (japaansch:飼育}}, Shiiku) den Akutagawa-Pries. To dissen Tietpunkt weer Ōe gemeensam mit Shintarō Ishihara, de ok in dat Öller vun 23 Johren 1956 uttekent wurrn weer, de jüngste Akutagawa-Priesträger.
Ōe is, ähnlich as etwa Günter Grass, en Schriever, de sück sellschoppspolitischinsett un Stellung betreckt. So hett he sück 1958 ünner annern mit Kollegen as Shintarō Ishihara, Etō Jun, Tanikawa Shuntarō, Shūji Terayama, Keita Asari, Ei Rokusuke, Toshirō Mayuzumi un Fukuda Yoshiyuki to de Gesellschaft junges Japan (japaansch: 若い日本の会, Wakai nihon no kai) tosommenslooten. In‘n Rahmen vun de Studentenbewegen in den 1960er Johren hett de Grupp gegen den Sekerheitsverdrag tüschen Japan un den USA protesteeert.
1959 hett Ōe sien Studium mit en Arbeit Över dat Bild in Satre sien Roman afslooten. He hett den japaansch Komponisten Tōru Takemitsu kennen lehrt un hett een Johr later, 1960, Yukari Itami, de Süster vun sien Schoolfrüend Jūzō Itami, mit den he bit to de sien Freedood eng befrüend bleev, heiraadt.
1961 hett Ōe en Sammlung vun Schriften to dat Thema Politik und Sexualität (japaansch: 政治と性) ünner den Titel Seventeen in de Januar- un Februarutgaav vun de Literaturtietschrift Bungakukai herutbrocht. Ōe nimmt in disse Schriften Betoog up den 17-johrigen rechtsradikalen Attentäter Yamaguchi Otoya, de 1960 den linken Politiker Asanuma Inejirō wiels en Wahlkampveranstaltung mit en Körtschwert ümbrocht hett. Ōe beschrifft den Täter as prototypisches Modell vun en rechtsricht Jöögd, de sück an de Politik ebenso as an sexuellen Utschweifungen beruuscht. Ähnlich as ok all Ōe sien Schrieverkolleeg Shichirō Fukazawa hett sück Ōe dör disse Verapenlichung Drohungen vun rechte Gruppeerungen inhannelt. Een Johr tovör, 1960, harr Fukazawa in‘n Verlag Chūōkōron sien Wark Furyū mutan (japaansch: 風流夢譚, etwa: Geschichte eines Traums von königlicher Erlesenheit) herutbrocht, in dat he en Drööm vun dat Störmen vun den Kaiserpalast un de Enthauptung vun den Tennō un de kaiserlich Familie dör de Linken beschrifft. Doröver hemm sück de Kaiserhof un de Ultranatschonalisten düchtig upreegt, dat führ aber ok dorto, dat ok en 17 Johr olt rechter Jugendlicher in dat Huus vun den Verlagsleiters Shimanaka Hōji indrungen is, en Bedeenstete umbroch un de Fru vun swoor besehren dee. Disse Umstände un de Drohungen sünd ok de Grund dorför, worüm Ōe disse Schriften bit hüüd nich as sülvständig Book herutbrocht hett. 1963 wurr Ōe sien Söhn Hikari mit en geistigen Behinnnern boren, de up de Deformatschoon vun sien Schädelknaken foot. De eegendömlich Beschrieven vun den Fluch, in en Nahkriegssellschopp mit de Gebort vun en geisitig behinnert Kind konfronteert to ween, un dat Schrieven över den vertwiefelten Wedderstand tegen en sückse Sellschopp hemm to en Wennen in dat schriftstellerisch Schaffen vun Ōe führt. För den in dissen Tosommenhang entstahn Roman Eine persönliche Erfahrung (japaansch: 個人的な体験) kreeg he 1964 den Shinchōsha-Literaturpries. In dat sülvig Johr fung he an, sien Erfohrungen ut mehreren Besööken vun Hiroshima un de Deelnahman den Kongress för en Verbut vun Waterstoffbomben as Hiroshima-Notizen (japaansch: ヒロシマ・ノート, Hiroshima nōto) heruttobringen.
Nahdem Ōe sück mit Hiroshima befaat harr, keem Okinawa in sien Upmarksomkeit. De Inselgrupp weer bit to de Meiji-Restauratschoon unafhängig un hörr nich to Japan. In den Verloop vun den Tweeten Weltkrieg hett Japan in de Slacht um Okinawa eerstmals un eenzig in Okinawa up eegen Territorium gegen de Allieerten kämpt. Ōe hett sück in sien Okinawa-Notizen mit twee sellschoppspolitisch brisanten Themen befaat: eenmal mit de Utwirkungen vun der amerikaansch Besatten un dat Uprichten vun en Militärbasis up Okinawa, to’n annern mit de Traditschonen vun de Inahner, besünners ok bevör Okinawa mit de Meiji-Restauratschoon sien Souveränität verlor. Dat Herutgeven vun sien Okinawa-Notizen broch Ōe un den Verlag later, 2005, en Klaag un en Gerichtsperzess in. Utwiet um de Betrachtung vun de Kultur vun de koreaansch Minnerheit in Japan, keem Ōe entgegen de Mehrheitsmeenung to en Wertschätzung vun de „Randkulturen“ in Japan.
Nobelpriesdräger un wiederes Schaffen
Mit Rückbetoog up Bachtin entstunn so 1967 Der stumme Schrei, in den Ōe Mythen un Geschichte mit de Gegenwart verbunn. Der stumme Schrei (in Düütschland ok ünner den Titel: Die Brüder Nedokoro herutkommen) is en komplexes un völschichtig Wark, in dat Ōe die Themen vun vörangahn Warken um de Protagonisten Mitsusaburō un Takashi Nedokoro bündelt un as Vertellebene över historsch Ereignisse um en scheef gahn Buurnupstand vun 1860, dat eerste Johr vun de Man’en-Ära, in en Dörp in Shikoku leggt. Mitsusaburō, Vader vun en geistig behinnert Kind, präägt vun den Sülvstmord vun en politisch aktiven Früend, geiht in sien Heimatdörp, um sien Herkunft to ergrünnen. Parallel to’n Buurnupstand vun 1860, de to de Tiet vun den Grootvader anführt wurr, bringt de Broer vun Mitsusaburō, Takashi, de Dörpbevölkerung to’n Upstand gegen en utbeutend Supermarktbesitter up. De stumme Schrei keem rund 100 Johr nah dissen historschen Ereignissen herut to en Tietpunkt, as sück in Japan Börgerproteste gegen de Verlängerung vun den Sekerheitsverdrag tüschen Amerika un Japan (1960) formeeren deen. För den Roman wurr Ōe as jüngst Priesdräger mit den Tanizaki-Jun’ichirō-Pries uttekent.
Nah Der stumme Schrei hett sück Ōe in sien Wark mit twee Gedankengängen befaat: Eenmal schreev he eenige Böker, de sück mit dat Laven vun sien behinnert Söhn Hikari befaaten: Up Eine persönliche Erfahrung folg tounächst {japaansch: われらの狂気を生き延びる道を教えよ, engelsch: Teach Us to Outgrow our Madness) (1969). Mit (japaansch: 新しい人よ眼ざめよ,engelsch Rouse Up, O, Young Men of the New Age!) (1983), en Beschrieven vun de Entwicklung vun sien Söhn vun en Lüttkind to’n jungen Mann, funn disse Beschäftigung ehrn vörlöpingen Afsluss. To’n annern hett sück Ōe mit den Mythen un de Geschichte vun sien ländlich Gebortsoort befaat. Neben Der stumme Schrei könnt dor vör allen de Roman M/Tと森のフシギの物語, engelsch M/T and the Wonders of the Forest) (1986) un  de Trilogie Grüner Baum in Flammen (1993–1995) nöömt wurrn.
1994 wurr Ōe för sien Wark de Literaturnobelpries tospraken. 1995 keem dat autobiografische Wark mit den Titel 復する家族 (Kaifuku suru kazoku, engelsch A Healing Family) herut. Ōe hett mehrere Utlandsreisen ünnernommen; van 1999 bit 2000 harr he de Samuel-Fischer-Gastprofessur für Literatur an de Free Universität Berlin inne.
Wiels de Gerichtsverhandlung gegen den Verlag un hüm van August 2005 bit März 2008 schreev Ōe nich völ. Eerst dornah wurr Ōe wedder kreativ un fung an en Roman över en Figur to schrieven, de up sien Vader foot. De Roman wurr 2009 ünner den Titel 水死 (Suishi) herutbrocht, de düütsch Översetten mit den Titel Der nasse Tod keem 2018 herut.
Ōe hett k noch in en hooch Öller Böker schreven. 2013 keem sienRoman 晩年様式集（イン・レイト・スタイル）(engelsch In Late Style) herut un 2014 dat autobiografische Kaifukusuru kazoku ut dat Johr 1995 in düütsch Översetten ünner den Titel Licht scheint auf mein Dach: die Geschichte meiner Familie.
Mackenthun (Oort)
duum|De Steed, an de fröher Mackenthun ween is, opnahmen 1985 Mackenthun weer en lütt Dörp in de Lümbörger Heid, dat afrüümt worrn is, as 1936 de Truppenövungsplatz Bargen anleggt worrn is. Dat Rebeed höört vondaag to’n gemeenfre’en Bezirk Oosterheid in’n Landkreis Heidkreis, Neddersassen.
Kenzaburō Ōe
Privates
De Schriever leevt mit sien Familie in den Tokioter Stadtdeell Seijō (Setagaya). 2006 wurr vun den Verlag Kōdansha de Ōe-Kenzaburō-Preis för Nahwussschriever inricht.
Mackenthun (Oort)
Geografie
De Oort leeg in de Lümbörger Heid. Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Fischendörper Beek af.
Morrone
Morrone is de Familiennaam von
Kenzaburō Ōe
Politische Ansichten
Ōe bekennt sück to de Nachkriegsdemokratie (戦後民主主義, Sengo minshushugi) un he nimmt dordör en kritischen Standpunkt tegenöver den Natschonalismus un besünners ok to dat japaansch Tennō-System in. In Vördrääg un Essays nimmt he utdrücklich Betoog up den umstreeden Artikel 9 vun de Japaansch Verfaaten, den he as Pazifist versteiht un worut sien Aflehnung vun Karnwappen as ok de japaansch Sülvstverteidigungsstrietkräfte resulteert. In sien Reed 1994 to’n Anlaat vun de Verleehn vun den Nobelpries nimmt he Betoog up den däänsch Romanisten Kristoffer Nyrop un de sien Utspröö, well kein Inspröök / Protest (gegen den Krieg) erheven deiht, maakt sück mitschuldig. De Inspröök, respektive der Protest, is dat Konzept, up dat sück Ōe beropen deiht.
Wehldörp (Landkreis Rodenborg)
Geografie
Na Westen to liggt dat Naturschuulrebeed Hemelsmoor un 500 Meter in’n Oosten von Wehldörp flütt de Meh-Au langs.
Mackenthun (Oort)
Geografie
De Naveröörd weren vör allen enkelte Heidhööv oder lüttje Gruppen von Hööv: Grefel in’n Noordoosten, Lütt Bokel in’n Oosten, Achterbarg in’n Oosten, Wittenbarg un Wehrhoff in’n Süden, Kohrshoff un Dammannshoff in’n Süüdwesten, Meyershoff un Thomashoff in’n Westen un Feldmannshoff un Neenwisch in’n Noordwesten.
Wehldörp (Landkreis Rodenborg)
Geografie
De Naveröörd sünd Brüttendörp in’n Noorden, Wist un Bahnhoff Elsdörp in’n Noordoosten, Osenhorst un Elsdörp in’n Oosten, Jeem un Heesdörp in’n Süüdoosten, Siek un Bokel in’n Süden, Narbn un Steenfeld in’n Süüdwesten un Oostertimk, Badenst un Brümmerhoff in’n Noordwesten.
Mackenthun (Oort)
Historie
2004 hett de Heimaatvereen Kaspel Dörpmark an de Steed von dat ole Dörp en Gedenksteen opstellt.
Wehldörp (Landkreis Rodenborg)
Historie
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Jeem in’n Kanton Rodenborg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
Mackenthun (Oort)
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Buurschop Einzingen in’n Kanton Visselhöövd höört. To’n 1. Januar 1811 is de Kanton oplööst worrn un to’n groten Deel an dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon fullen. Mackenthun is aver bi Westfalen bleven weer denn von 1811 bet 1814 Deel von de Mairie Dörpmark in’n Kanton Fambossel.
Wehldörp (Landkreis Rodenborg)
Historie
De Oort hett vör 1885 to de Böörd Jeem in dat Amt Zeven tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Zeven. 1932 is dat Deel von’n Landkreis Bremervöör worrn un 1977 von’n Landkreis Rodenborg.
Mackenthun (Oort)
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1852 to de Vaagdie Dörpmark von de Amtsvaagdie Fambossel-Soltau tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Fambossel. Na 1885 weer dat in’n Kreis Fambossel.
Wehldörp (Landkreis Rodenborg)
Historie
Von 1965 bet 1974 weer de Gemeen Maat von de Samtgemeen Zeven. De Oort is an’n 1. März 1974 tohoop mit Jeem, Bokel, Heesdörp un Narbn Deel von de Gemeen Jeem worrn.
Kenzaburō Ōe
Klaag un Gerichtsverhandlung
Van August 2005 bit März 2008 hett dat Gericht in Osaka ünner de Aktennummer 2005-WA-7696 en Klage gegen Ōe Kenzaburō und den Verlag Iwanami Shoten die Schlacht um Okinawa betreffend 大江健三郎・岩波書店沖縄戦裁判, Ōe Kenzaburō Iwanami Shoten Okinawasen Saiban). De Klaag wurr vun den ehmalgen Kommandanten vun de japaansch Truppen up okinawa (hüüd: Zamami-jima), Umezawa Yutaka un Akamatsu Yositsugu as ok vun Achterbleeven vun fallen Suldaten wegen Verleumdung gegen den Verlag un gegen de Person Ōe geführt. De Kläger hemm Schadenersatz verlangt un de Instellen vun verscheeden Verapenlichungen vun den Verlag, insbünnere ok de 1970 herutbrochten Okinawa-Notizen. De Klaag wurr afwiest.
Mackenthun (Oort)
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett fröher to de Buurschop un later Gemeen Över-Einzingen tohöört.
Clemen
Clemen is de Familiennaam von
Mackenthun (Oort)
Religion
Mackenthun weer evangeelsch-luthersch präägt un hett to dat Kaspel von de Martinskark in Dörpmark höört.
Kenzaburō Ōe
Prosa (Utwahl)
Ōe, de sien Söhn Ōe Hikari en autistischer Savant in den Beriek Musik is, verfaat faken düchtig persönliche, halfautobiographische Warken; Eine persönliche Erfahrung (1964) hannelt to’n Bispeel vun de Geschichte vun en Mann, de nah de Gebort vun sien Söhn mit geistig Behinnern tonächst in Eskapaden flücht. De Roman vertellt vun de Verstörung, de de Suizid vun en Speelbaas in dat Leven vun sien Früenden un Familie achterlaaten deiht, uni s dormit togliek en Verarbeiten vun den Freedood vun den Speelbaas Jūzō Itami, den Schwager vun Ōe.
Wehldörp (Landkreis Rodenborg)
Religion
Wehldörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Margarethenkark in Jeem.
För de Kathoolschen is de Christ-König-Kark in Zeven tostännig, de siet 1. November 2006 to de Karkengemeen Corpus Christi in Rodenborg tohöört.
Verenen
Wehldörp hett en egene freewillige Füürwehr. 1920 hebbt sik Lüüd ut Wehldörp, Brüttendörp un Brümmerhoff tohoopdaan un den Schützenvereen Wehldörp-Brüttendörp grünnt. Dat hett aver nich goodgahn un 1921 hebbt de Brüttendörpers un Brümmerhoffers jemehr egen Vereen grünnt. De Schützenvereen Wehldörp hett denn bet 1939 bestahn. In’n Tweten Weltkrieg hett dat Schützenwesen roht un na’n Krieg is de Vereen nich wedder in’e Gang kamen. De mehrsten aktiven Schützen weren von de Tied af an in’n Schützenvereen Jeem mit aktiv.
Weertschop un Infrastruktur
De Naam Wehldörp is in de Ümgegend temlich bekannt, vonwegen dat dor de Diskothek Meyers Tanzpalast is.
Verkehr
Dör Wehldörp löppt de Bundsstraat 71, de in’n Noorden na Zeven, Sürsen un Bremervöör geiht un in’n Süüdoosten na Rodenborg. Na Jeem in’n Süüdoosten löppt de Kreisstraat 141. Lüttjere Straten gaht ans noch na Elsdörp, Steenfeld un Narbn.
So bi dree Kilometer in’n Süüdoosten löppt de Autobahn 1 an Wehldörp langs. De Opfohrt 49 Bokel is so fiev Kilometer in’n Süden von Wehldörp.
De nächste Bahnhoff is so bi 18 Kilometer wied weg de Bahnhoff Rodenborg an de Bahnlien Bremen–Hamborg.
Scholen
De Kinner ut Wehldörp gaht op de Grundschool Elsdörp.
Morrone
Morrone betekent
Musée maritime fluvial et portuaire de Rouen
Dat Musée maritime fluvial et portuaire is en Museum över de Historie vun den Haven un de Schippfohrt, de Binnenschipperee (met en Slüüsmodell), un de Schippbo in Rouen. Dat Museum gifft dat siet dat Johr 1999.
Ludwig Strecker
* Ludwig Strecker de Öllere (1853–1943), düütschen Musikverleger,
Gora Dvuglavaja
Gora Dvuglavaja betekent
John Winthrop Hackett
John Winthrop Hackett is de Naam von
José Fernández
José Fernández is de Naam von
* José Fernández, mexikaanschen Diplomaat un Politiker,
Kiek ok bi: José Fernandes.
Christa Siems
Christa Siems (* 28. Mai 1916; † 27. Mai 1990 in Hamborg) weer en düütsche Volksschauspelerin.
Bekannt weer se dör hör Höörspeel-Arbeit bi’d Rundfunk un as Schauspelerin bi’d Ohnsorg-Theater. Af 1940 an hett so ok in verscheeden Speelfilmen mitspeelt, so as in „Für die Katz“ (1940) un Pension Schöller (1960) aber ok in Feernsehstücken un Feernsehregen so as in Tatort, Stahlnetz, Gestatten, mein Name ist Cox.
Ludwig Stock
Ludwig Stock is de Naam von
* Ludwig Stock (1778–1861), düütschen Archivar un Historiker,
Kaspar Capparoni
duum|Kaspar Capparoni mit Rex in [[Rom]] duum|Kaspar Capparoni (links) mit [[Denise Zich un Martin Weinek]] Gaspare „Kaspar“ Capparoni (* 1. August 1964 in Rom) is en italieensch Schauspeler.
Leven un Wark
Sien Vader weer Chirurg, sien Moder en Düütschschoolmeestersche ut Sexten in’t Pusterdaal. Mit 18 Johr is he an’t Theater anfungen, woneem he mit Giuseppe Patroni Griffi tosommenarbeidt hett. Later henn fung sien Kinokarriere mit Filmen as Phenomena (1984) ünner Speelbaas Dario Argento an.
Arno Stabbert
duum|Arno Stabbert bi’n [[Dag von de Neddersassen|Neddersassendag 2007 in Cuxhoben]] Arno Stabbert (* 31. Dezember 1956 in Cuxhoben) is en düütschen Politiker von de CDU.
Stabbert is 1956 in Cuxhoben boren un hett 1976 an dat Amandus-Abendroth-Gymnasium Abitur maakt. He weer denn bi de Polizei Neddersassen un hett 1976 sien Grundutbildung an de Landspolizeischool Neddersassen in Münnen anfungen. Later weer he an de Neddersassische Fachhoogschool för Verwaltung un Rechtspleeg in Hilmssen un an Fachhoogscholen in Stood un Cuxhoben. Na sien Afsluss as Diplom-Verwaltungswirt 1981 weer he in’n haven Deenst bi de Kriminalpolizei. Von 1981 bet 1986 weer he Wachgruppenbaas in Veern, denn von 1986 bet 1990 Gruppenbaas von en Mobil Insatzkommando bi dat Landskriminalamt Neddersassen in Hannover un von 1990 bet 1994 Deenststellenbaas in Bramsche.
Nadem Stabbert 1994 op de Polizei-Führungsakademie wesen is, weer he bi de Kriminalpolizei in’n högern Deenst. Von 1994 bet 2002 weer he Baas von de Kriminalpolizei in Cuxhoben. 2002 bet 2004 weer he denn Referent bi dat Neddersassische Binnen- un Sport-Ministerium. 2004 un 2005 weer he Behöördenbaas un Polizeipräsident von de Zentrale Polizeidirektion in Hannover.
An’n 22. Mai 2005 is Stabbert mit 50,5 Prozent von de Stimmen in’n eersten Wahlgang as hauptamtlichen Böverbörgermeester von Cuxhobens wählt worrn. He harr dit Amt denn von Juni 2005 bet to’n 31. Oktober 2011, nadem he sik bi de Kommunalwahlen an’n 11. September 2011 nich wedder hett opstellen laten. Sien Nafolger weer Ulrich Getsch.
Stabbert is verheiraadt un hett twee Kinner. He wahnt in Cuxhoben.
Plattdüütsche Bookmess
De Plattdüütsche Bookmess is ene Bookmess, de siet 1998 elk Johr in’n November vun de Carl-Toepfer-Stiftung in Hamborg afhollen warrt. In de verleden Johren hebbt jümmer üm un bi 10 bet 20 Verlääg jemehr nee rutkamene Böker op Platt vörstellt.
In’n Rahmen vun de Bookmess warrt siet 2005 ok dat Plattdüütsche Book vun’t Johr uttekent.
Gora Dvuglavaja (Aramis Range)
Russ’sche Wetenschoppers hebbt em nöömt.
Bibb County (Georgia)
Bibb County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Georgia. He hett 155.547 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 647 km². De Sitt vun de Verwalten is in Macon.
Historie
De Kreis is an’n 9. Dezember 1822 grünnt worrn.
Demografie
4,02 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 1,88 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn. Op 100 Mannslüüd kaamt na de Statistik 117,4 Froonslüüd.
Vun de Vöröllern her sünd 50,13 % vun de Minschen Witte, 47,32 % Swarte, 1,08 % stammt ut Asien un 0,02 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,18 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,46 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,81 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 1,31 % vun de Lüüd ansehn.
Hünebedden
duum|Hünenbedd bi [[Börger]] En Hünenbett oder Hünengraff is en stenen Graffkamer, de besteiht ut grode stoande Steenen (zwaarfvlints) overdeckt dör hele grode, platte Steenen. Mit kleendere Steenen is faak, maar neet altied, an 'n Siedkant en Ingang maakt. Dat Geheel weer overdeckt mit Eerde, sodat dor 'n flinke Hoochte ontstond. Se wören baut in de Prähistorie. Man fond ok vaak prehistorische Vörwarpen onder de Steenen.
In Düütsland stoan vöral in't Emsland Hünebedden. Dit is ok te sehn an't Wapen van't Landkreis Emslaand. Sommege düütse Hünebedden binnen sülfs groter as de Drintse.
Nederlandse Hünebedden
Ondersöök noar en op Hünebedden wöör pas doan in de tweede Helfte van de 19. Eew dör Professor A. van Griffen ut datt Grunnengse Noordhorn. Bi dit Ondersöök wören al Nederlandse Hünebedden nümmerd. So binnen der in de Provinzie Drenthe 52 Hünebedden de lopen van D1 tot D52 to en in de Provinzie Grunnen binnen der twee, de lopen van G1 tot G5 to. De Ander dree binnen dör de Eewen hin heelmoal vot kommen. Man docht altied, dat F1 ok bestond, en Hünebett in't Freese Goasterland, maar noa Ondersöök bleek, dat dit geen Hünnebett was, maar en sonöömde Steenkist. Bi Dreintse Börger steiht datt grootste Hünebett van Nederland en de stoahn ok de meeste bi mekoar: 13. In Börger is ok datt Hünebeddenzentrum vestigt.
Jorge Fernández
Jorge Fernández is de Naam von
* Jorge Fernández (* 1968), uruguayschen Rieder,
Palitzsch
Palitzsch is de Familiennaam von
Palitzsch betekent
Kiek ok bi: Palitsch, Pahlitzsch, Palić.
Ludwig Stern
Ludwig Stern is de Naam von
Harding County (Süüd-Dakota)
Harding County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Süüd-Dakota. He hett 1.255 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 6.918 km². De Sitt vun de Verwalten is in Buffalo.
Ludwig Stern
* Ludwig Stern (Ludovico Stern; 1709–1777), düütsch-italieenschen Maler,
Harding County (Süüd-Dakota)
Historie
De Kreis is 1909 grünnt worrn.
Kommun Högsby
De Kommun Högsby is ene Gemeend in dat Lehn Kalmar in Sweden. Dat höört to de Landschop Småland un den Gerichtsbezirk Kalmar. Se hett 6.022 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 754,34 km². De Sitt vun de Verwalten is in Högsby.
Demografie
2006 weren 9,96 % vun de Inwahners buten Sweden boren.
Scholen
De Kommun hett 7 Grundscholen, de vun de Kommun bedreven warrt. De Scholen hebbt alltohoop 728 Schölers.
Geografie
In de Kommun gifft dat 508 Eilannen, de alltohoop 199 Hektar groot sünd.
Michael Griffin
thumb|right|Michael D. Griffin
thumb|Michael Griffin mit siene Fro bi de Amtsinföhrung dör US-Viezpräsident [[Dick Cheney an'n 28. Juni 2005]] Michael Douglas Griffin (* 1. November 1949 in Aberdeen, Maryland, USA) is en Physiker un Raketenexpert. Van' 13. April 2005 bit 20. Januar 2009 weer he Baas vun de US-Ruumfohrtbehöörd NASA.
Griffin weer al de Viez-Technologiebaas för dat SDI-Programm in't Pentagon un arbeid vun 1991 bet 1994 bi de NASA as böverst Inschenör un Direkter vun de Forschensafdelen. Siet April 2004 leid he as Direkter de Ruumfohrtafdelen an de Johns-Hopkins-Universität in Laurel in'n US-Bundsstaat Maryland.
An'n 11. März 2005 sleeg em US-Präsident George W. Bush as Baas vun de NASA vör. An'n 13. April geev denn ok de Senat sien Okay un Griffin is dormit as Nafolger vun Sean O'Keefe de ölvte Baas vun de NASA siet ehr Grünnen. In't Amt föhrt em an'n 28. Juni 2005 de US-Viezpräsident Dick Cheney in.
Jesús Fernández
* Jesús Fernández (Jesús Fernández Collado; * 1988), spaanschen Footballspeler,
Provence
De Provence (franzöösch: Provence [pʁɔ.ˈvɑ̃ːs], okzitaansch: Prouvènço/Provença) is en groot Rebeet in Frankriek, dat sien Naam vun de röömsche Provinz vun Narbonne hett. De Provence is in den süüden Deel vun Frankriek, in Okzitanien. De gröttste Stadt is Marseille. Na de Tiet vun Martin Luther geev dat hie veele Hugenotten. Vör de Hugenotten weern hie ok wecke Albigenser un Waldenser, wat twee evangeelsche Minnerheiten sünd/weern. Nu is dat Rebeet Deel vun de Region Provence-Alpes-Côte d'Azur. Hier warrt vundaag mehr Franzöösch as Okzitansch snackt. De provenzalsche Dichter Frederic Mistral hett den Nobelpries för Literatur kregen. De Provence hett vangdaag en hooge Arbeitslosigkeit. De Provence is nich bannig industriell, ok wenn dat hie welke Hobenstäder gifft. De Bezirke in de Provence sünd:
Diesel (Blatt)
Diesel – dat oostfreeske Bladdje weer en plattdüütsch Blatt, dat vun September 1992 an veermal in’t Johr rutkeem, rutgeven vun Hans-Hermann Briese ut Nörden un Carl-Heinz Dirks ut Emden. Mit de leste Utgaav Nr. 106 worr dat Blatt in'n Dezember 2018 instellt. Johannes Diekhoff ut Auerk, de de Tietschrift mitgründt harr, weer in Sömmer 2013 overleden.
In Diesel worrn allerhand „Dööntjes un Vertellsels“ rutbrocht, man ok Gedichte un Prosatexte, de wat eernsthaftiger to nehmen sünd. Allens weer up Platt schreven. Böker worrn ok bespraken. De meisten Lesers weren in Oostfreesland tohuus oder harrn Wuddeln in Oostfreesland. Dorüm weren de Texte dor allermeist in oostfreesch Platt schreven, un twoors in de Schrievwies, de de Oostfreesche Landschop vörleggt hett. De Tietschriften-Makers geeven sik Mööh, dat düsse Schrievwies dörgahns bruukt worr. Mööglichst in jede Utgaav vun dat Blatt worrn blangen hüdige oostfreesche Schrievers ok Schrieverslüüd ut annere Kuntreien vun Plattdüütschland afdruckt, fakener mol ut Grunneng, hen un wenn ok ut de USA. Jümmers wedder geev dat ok Texte vun wichtige Schrievers, de al storven weren, as Oswald Andrae, Enno Wilhelm Hektor, Moritz Jahn, Greta Schoon, Wilhelmine Siefkes un Berend de Vries.
Dat Blatt dee bovento sien Deenst as Tietschrift vun den Vereen för oostfreesche Spraak un Kultur Oostfreeske Taal; in jede Utgaav weren veer Sieden mit Informatschonen ut un för den Vereen mit bi. 2004 worrn de DIESEL-Rutgevers mit den Keerlke-Pries un ok mit dat Totius-Frisiae-Siegel van de Oostfreeske Landskupp uttekent.
Bleckley County
Bleckley County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Georgia. He hett 13.063 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 562 km². De Sitt vun de Verwalten is in Cochran.
Historie
De Kreis is an’n 30. Juli 1912 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 11.666 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 5.099 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 15.934 US-Dollar. 5.214 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 909 Minschen maakt. 15,01 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
2,69 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 1,43 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 73,24 % vun de Minschen Witte, 24,59 % Swarte, 0,93 % stammt ut Asien un 0,03 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,09 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,48 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,63 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 0,92 % vun de Lüüd ansehn.
Karibik
thumb|De Karibik De Karibik is een Rebeet vör de Waterkant vun Amerika mit een paar groten un velen lütten Inseln. Ehrn Naam hett de Karibik vun dat Indianer-Volk vun de Kariben.
De See, de von’n Bagen von de karibischen Eilannen von’n Atlantik afdeelt warrt, heet Karibische See.
Marron C. Fort
Marron Curtis Fort (* 24. Oktober 1938 in Boston; † 18. Dezember 2019 in Leer) weer en US-amerikaanschen Spraakwetenschopler.
Fort weer as Söhn vun Marron William un Alice Cabell (Deernsnaam Curtis) Fort boren un in New Hampshire opwussen. 1957 füng he dat Studeren an de Princeton-Universität an, op Germanistik, Anglistik, Niederlandistik, Skandinavistik un Mathematik un möök 1961 sienen Afsluss as Baccalaureus Artium. He güng denn an de Universität vun Pennsylvania in Villanova un studeer dor wieder. Vun dor ut keem he ok för ene Tiet an de Universität Freiburg, wo he an siene Dokterarbeit över dat Nedderdüütsche vun Vechte schreev, för de he 1965 in Villanova den Dokter kreeg. Nedderdüütsch hett he toeerst bi Franz Brägelmann in Vechte lehrt. In Villanova weer he ok vun 1964 af an bet 1969 Perfesser ahn Lehrstool. Vun 1969 bet 1985 weer he Perfesser ahn Lehrstool för Germanistik an de Universität vun New Hampshire. In disse Tiet weer he al tweemal 1976/1977 un 1982/1983 dör dat Fulbright-Programm Gastperfesser an de Universität Ollnborg.
Fort weer verheiraadt mit Ute Dóerte Lissy un harr twee Kinner mit ehr.
Ehrungen
Fort kreeg 1991 de Landschapsmedaille van de Oldenburgische Landschaft. 1998 kreeg he dat Indigenat van de Oostfreesch Landschap verleeht un weer dormit „inbörger Oostdrees“. An'n 13. Dezember 2004 wurr Fort Ehrenbörger van de Gemeend Saterland un 2008 Ehrenliddmaat in'n Seelter Buund. 2012 kreeg he för sienjohrenlang Insetten to dat Utforschen un to'n Erhollen van de Regionalspraaken den Neddersassschen Verdeenstorden an'n Band. Ut den sülvigen Anlaat wurr he an'n 1. September 2015 mit dat Bundsverdeenstkrüüz ehrt.
Gulfhuus
thumb|Gulfhuus - Vörenn un Schüündoor
En Gulfhuus is en Huustyp in Oostfreesland un Grünneng. De meist Husen in't Oostfreesland bünt Gulfhuus. Elker Gulfhuus hett 'n Vörenn un 'n Achterenn. In't Vörenn wohnen de Lü, in't Achterenn bünt de Schüür, de Veehstallen un de Gulfen. Dat Achterenn is breeder as't Vörenn, umdatt dat Dack wieder amdaal trukken is.So kummt dor Bott för de Kohstallen up't Enn un de Utkübbens up de anner Siet. Vör de Kohstallen langs löppt de Kohgang. Achter't Kohstall is van Ollers her 't Gemack un up't Enn van't Kohgang is 'n tweideelt Döör, de heet van Messeldöör, umdatt's dor dörmautten bi't Utmessen. Vör't Gevel is de Peerstall. In't Midden van't Schüür bünt de Gulfen, wor't Hai burgen word un't Groot Reef. Lütjerder Reev un anner Gaut kummt in't Utkübbens. Up de Siet van't Utkübbens löppt dor 'n Gang nah't groot Schüürdöör to. De is so groot, dat's dor mit'n Wagen dör köönt. Faal is dor baben de groot Schüürdöör 'n Finster dat is halfrund un hett 'n iesdern Rahm. In'n Binnen is dat updeelt, as wullt 'n upgahnd of daalend Sünn dorstellen. Dat Dack van't Gulfhuus liggt neet up de Butenmüren, man up'n holten Stapelwark, wat binnen 't Huus upsett is. Een Utsünnerlkheit van meenig ool Gulfhuus is de Upkamer in't Vörenn. Dat is 'n Kamer, wat hogerder liggt, as de annern, umdatt dor 'n Keller unner is, wat man to 'n Hälft unner'n Grund is. Van buten kann 'n dat faak noch gewohr worden, umdatt ok de Fensters verschelend hooch in't Müürwark sitten.
Hughes County (Süüd-Dakota)
Hughes County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Süüd-Dakota. He hett 17.022 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.919 km². De Sitt vun de Verwalten is in Pierre.
Historie
De Kreis is 1880 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 16.481 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 9.139 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 20.689 US-Dollar. 9.709 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 3.470 Minschen maakt. 7,61 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
Palitsch
Palitsch is de Familiennaam von
Palitsch betekent
Kiek ok bi: Palitzsch, Pahlitzsch, Pallitsch.
Suso
Suso is de Familiennaam von
Suso betekent
Kivi
Kivi is de Familiennaam von
Kivi betekent ok
Kiek ok bi: Kiwi.
Fritz-Reuter-Pries (Hamborg)
De Fritz-Reuter-Pries is en Pries för Verdeensten üm dat Nedderdüütsche, de all twee Johr vun de Alfred-Toepfer-Stiftung, siet 2000 vun de Carl-Toepfer-Stiftung in Hamborg vergeven warrt. Vördem weer de Pries vun 1955 bet 1982 een vun fief Priesen för plattdüütsche Literatur vun de Alfred-Toepfer-Stiftung, man denn hebbt se se all ünner den Naam Fritz-Reuter-Pries tohoopleggt. He is na den plattdüütschen Schriever Fritz Reuter nöömt un mit en Priesgeld vun 10.000 Euro verbunnen.
Ludwig Steiner
Ludwig Steiner is de Naam von
* Ludwig Steiner (1792–1869), öösterriekschen Politiker,
Kiowa
thumb|Kiowa thumb|[[Kicking Bird, en Hööftling vun de Kiowa, 1870]] De Kiowa (Hööftlüüd) sünd en Indianerstamm ut de Kiowa-Spraakfamilie.
Swevelsüür
De Swevelsüür is en starke Süür mit de chemisch Formel H2SO4.
Kiowa
Historie
Nah de Överleeferungen vun de Kiowa hett de Stamm fröher in dat Quellrebeet vun de Yellowstone River leevt, bevör se later henn in de deeper liggend Ebenen tüschen de  Missouri River in Noord-Montana un de Arrow River in’t süüdlich Kanada trucken. Dor hebbt se denn eng mit de Sarcee tosommenleevt. De Sarcee weern en vun de eerste Prärie-Indianers, de in Tipis leeven un Büffels jagen deen. De Kiowa hebbt sück gau anpasst un weern bald nich mehr Jäger un Sammler, sonnern wurrn en nomaadsch leevend Volk vun Prärie-Indianer.
Swevelsüür
Maakt warrt de Swevelsüür tomeist so:
Kiowa
Historie
Vermutlich um dat Johr 1700 herüm sünd de Kiowa, de wahrschienlich nie mehr as 4.000 Angehörigen harrn, nah de Black Hills trucken. Worüm dat so weer, weet man nich, aber old Vertellsels vun de Kiowa seggen, dat sück twee Hööftlinge in de Wull kregen hebbt, de Stamm sück deswegen spalten de un de grötter Deel süüdööstlich afwannert is. In de Black Hills hebbt sück de Kiowa mit de Absarokee verbünd, vun de se nu vullends de Oort un Wies to leeven annemmen deen. Dör de Absarokee, de ok Crows nömmt wurrn, keemen se ok in de Besitt vun Peer, de se to de Jagd bruken deen. Ok de Sünnendanzzeremonie hebbt se vun de Crows övernommen. As Nomaden vun de Prärie leeven de Kiowa nu meest vun de Jagd up Bisons. Later henn weern de Kiowa för ehr groot Peerkoppels bekannt un för ehr Roovöverfälle berüchtigt. Mit ehr Peer kunnen se dorbi wiet Distanzen torüchleggen (bit nah Kanada oder bit wiet in de Süüden vun Mexiko). In de 19. Johrhunnert gellen de Kiowa as "notorisch Räuber", de alles un jeden överfallen deen, egal of Witten, Mexikaners oder anner Stämme. Meest weer dat aber ok so, dat de Kiowa blots reageeren deen. Den, wiels de Kiowa so völ Peer harrn, wurrn se sülvst ok vun anner Indianerstämme överfallen.
Swevelsüür
De Swevelsüür is en tweeprotonige Süür. Dat heet, dat dor toerst en H+ afgeiht, un denn ok noch en tweet.
Kiowa
Historie
Nahdem de Lakota (Sioux), Arapaho un Cheyenne vun Oosten her in de Black Hills keemen, mussen de Kiowa in de Süüden wieken. Över de North un de South Platte River keemen se üm 1790 in de nöördlich Deel vun de hüdige US-Bundsstaat Texas un hebbt versöcht, dor to siedeln. Mit de Comanche, de dor all wahnen deen, kreegen se eerst Moid aber tüschen 1790 und 1800 hebbt se en düürsamen Freedensverdrag afslooten. Dornah kontrolleren de beid Stämme mit Erfolg dat bannig groote Rebeet, wat sück över de Bundsstaaten Kansas, Oklahoma, New Mexico un Texas verdeelen de. Dat Rebeet wurr of sien meest nahtloos Kontroll dör de beid Stämme ok as Comancheria betekend.
Swevelsüür
Dat Ion HSO4- heet Hydrogensulfat-Ion, dat Ion SO42-.
Swevelsüür maakt en Slag wichtige Solten:
Kiowa
Historie
Zwar leevten de Kiowa eng mit de Comanchen tosommen, de beid Stämme hebbt ehr kulturelle Ünnerscheeden aber dorbi bewahrt. Bi de Kiowa leevten ok de Prärie-Apachen, de Kiowa-Apachen, de kulturell to de Kiowa tellen, spraaklich aber den Apachen torekend wurrn. Disse eegenoortig Verbinnen bewark, dat de Kiowa tegen de Fiendschap tüschen Comanche un Apachen Neutralität bewahren kunnen. In de Johren van 1800 bit 1850 hebbt sück de Kiowa mit anner Indianerstämme bekämpft, de versöcht hebbt, in de Comancheria rintokommen. So geev dat Utnannersetten mit de Cheyenne, Arapaho, Osage, Ute, Diné un Pawnee, allens olde Fiende vun de Kiowa bzw. de Comanchen. Sogor Raubtöög bit to de Sioux in’ Noorden un langs de Mississippi/Missouri tegen de Sauk & Fox, de Kansa un de Oto sünd bekannt. 1840 wurr dat Bündnis vun de Kiowa un Comanche üm de nah den Süüden drängend (Southern) Arapaho un ok (Southern) Cheyenne wieder makt, mit de man nah johrenlangen Kämpfen en Freedensverdrag sloten harr.
Parlament
miniatur|upright=1.9|Bispeel för en modern Parlament: De Afordneten vun den [[Düütsch Bundsdag|Düütschen Bundsdag versammelt in’ Plenarsaal vun dat Bauwark vun den Rieksdag.]] Dat Parlament (vun oltfranzöösch parlement ‚Ünnerreeden‘; franzöösch:parler‚reden‘) is de Volksvertreeden, de in de Regel ut een oder twee Kamern bestahn kann.
Kiowa
Historie
Af 1850 geev dat immer mehr Kämpfe mit de US-Armee, de en 1837 mit de Kiowa vereenbarten Verdrag breken dee. För en lütt Sett mussen eenige Landstreker in Texas vun de Witten weer hergeeven wurrn, aber um 1855 kunn de US-Armee de Gegend weer ruhig stellen. As de Börgerkrieg to Ennen weer, fung de Armee weer an, Druck up de Kiowa to maken. 1867 weern de Kiowa denn, tosommen mit de Comanche un de Southern Cheyenne so wiet, dat se de Verdrag vun Medicine Lodge ünnerschrieben deen. De Verdrag seeg dat Ümsiedeln vun de Prärieindianer in en Reservatschoon bi Fort Sill vör. En grooten Deel vun de Kiowa gung ok all in de Reservatschoon. Aber in de Winter 1868 geev dat dat Washita- Massaker an de Cheyenne. Doruphenn hebbt eenig Kiowa-Hööftlinge ehr Stamm upfördert, weer torüch to kommen, wat prompt dorto föhren de, dat dat in Texas vun 1869 bit 1871 weer Överfälle un Kämpfe geev. Eerst, as de Hööftlinge Satanta, Satank un Big Tree fastnommen wurrn sünd, sünd de Kiowa weer in ehr Reservatschoon torüchgahn.
Parlament
In’ överdragen Sinn wurrd hüüd ok anner politisch Versammeln mit dissen Begreep betekent. Disse Versammeln sünd aber kien vun dat Volk legitimeert Volksvertreeden.
Kiowa
Historie
Upsteernaatsch bleven se liekers. To’n letzten Mal hebbt de Kiowa tosommen mit de Comanche 1874/75 versöcht, sück tegen de amerikaansch Bövermacht to wehren. Wichtigst Grund weer nu, de Bisonheerden vör de Vernichtung to bewohren, aber Satanta muss sück nah de verheerend Nedderlaag in de Palo Duro Canyon in’ November 1874 ergeben. Lütt Sett dornah muss ok Lone Wolfe mit de letzt 252 free Kiowa in’ Mai 1875 den Wedderstand upgeeven, so dat dat de US-Regierung bit to’n Sömmer 1875 gelung, de Kiowa wedder komplett in de Reservatschoon bi Fort Sill in Oklahoma ümtosiedeln.
Parlament
Kien Parlamente in’ juristischen Sinn sünd dorgegen Verdtreedensorgane vun de Inwahner vun Rebeetskörperschapen (ahn eegen Staatlichkeit). Dorto tellen de Organe vun Gemeenden (to’n Bispeel Gemeenderaat) as ok för de Kreise un sonstige vun de middelbor  Staatsverwalten togehörig Körperschapen vun dat apenliche Recht tätigen Gremien.