cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ägypten
Christen
Op dat Wark vun presbyteriaansch Missionaren vun’t 19. Johrhunnert geiht de reformeerte Evangelsche Kark vun Ägypten torüch, de mit 300.000 Liddmaten mit Afstand de gröttste protestantische Kark in’t Land is. Dorblangen gifft dat ünnerscheedlich Karken vun de Pingstbewegen (Assemblies of God, 75.000 Liddmaten; Pentecostal Church of God, 3.800 Liddmaten; Church of Grace, 2.600 Lüüd; Church of God (Anderson), 1.500 Liddmaten; Pentecostal Holiness, 1.400 Liddmaten; Church of God of Prophecy, 1.100 Lüüd), de to de Hilligensbewegen tohöörende Kark vun de Evangelikalen Kopten („Free Methodists“) mit 43.000 Lüüd, de Bröderbewegen mit ruchweg 15.000 Lüüd, de anglikaansch Episkopalkark vun Jerusalem un den Nögen Oosten (Diözees Ägypten) mit 10.000 Anhangers un de baptistische Egyptian Baptist Convention mit ungefähr 1.000 Liddmaten. De Tügen vun Jehova sünd in Ägypten 1960 verboden worrn un hebbt siether keen Daten mehr över Liddmatentallen kunnig maakt.
Jöden
In Ägypten leevt vundaag blots noch üm un bi 100 Jöden. 1948 weern dat to’n Vergliek noch 75.000. Jöden weern in groot anleggte Akschonen ut dat Land utwiest, eenmol 1956 in’n Tosamenhang mit’n Suezkrieg un 1967 vun wegen den Sössdaagkrieg. Siet 1979 gellt de Fredensverdrag twpschen Ägypten un Israel. Siet de Tiet sünd de Jöden in Ägypten nich mehr in jemehr Religionsfreeheit inschränkt, man se stellt blots noch en bannig lütte, överöllerte Minnerheit dor.
Annere
In Ägypten leevt ruchweg 2.000 Bahai. Jemehr Institutschonen sünd 1960 dör en Gesett oplöst worrn. Se striedt för jemehr Börgerrechten, vun wegen dat se, solang se sik to jemehr Religion bekennen doot, keen staatlichen Utwies kriegen künnt.
Soziale Laag un Bildung
In’n afrikaanschen Vergliek liggt Ägypten in’t Middelfeld, wat dat Per-Kopp-Inkamen angeiht. Dat Bruttoinlandsprodukt is 2004 üm 4,2% wassen. Dorvun sünd 15% in de Landweertschap, 37% in de Industrie un 48% in de Deenstleistung weertschapt worrn. 27% vun all Arbeiters sünd 2002 in de Landweertschap ünnerbrocht wesen, 21% in de Industrie un 52% as Deenstleister.
Arbeiters sünd in Ägypten all sozialversekert: dat gifft Versekern för Krankheit, Öller un Versehrtheit. Butendem gifft dat Leistungen as Renten för Anhörige, Krankengeld un Ünnerstütten bi Arbeitslosigkeit. In de Industrie sünd de Arbeiters to’n sünnern Prozentsatz an’n Indrag vun’t Ünnernehmen bedeeligt. In de Johren 2005 un 2006 leeg de Arbeitslosigkeit in’n Dörsnitt bi 9,8%, man de verdeckte Arbeitslosigkeit is hooch. Dorto kummt, dat vun de ehmols dree Millionen ägyptischen Gastarbeiters in’t Utland bannig vele wedder in’t Land torüch kamen sünd – sünners ut’n Irak un ut Kuwait. In de ländlichen Rebeden is an sik de saisonal Arbeitslosigkeit tyypsch, in de Städer herrscht dorgegen en anhollend Ünnerbeschäftigen. In den glieken Tietruum leeg de Inflatschoon in’n Dörsnitt bi 4,5%.
Dat Gesundheitssystem is in de Städter vun Ägypten enigermaten goot, man op’n Land gifft dat deelwies düchtige Lücken in de Versorgen. Fehlend Rennlichkeit un Hygiene, as ok de eensietig Nehren sünd de Oorsaken för endeemsch Krankheiten as to’n Bispeel Bilharziose. En wieter’t Problem is de Malaria.
In Ägypten gifft dat en allgemeen Schoolplicht för 6- bit 12-Johrige. De Ünnerricht köst nix. Dat hüütige Schoolsystem in’t Land is 1952 inföhrt worrn. Dorna slutt sik an de Grundschool en dreejohrige School to’n praat maken un en dreejohrige Sekundarschool an. In’n Ansluss kummt de Hoochschoolutbilln. De Andeel Analphabeten liggt jümmer noch bi ruchweg 50%, ofschoonst de Scholen düchtig utboot worrn sünd. Dat gifft in Ägypten twölf Universitäten, wovun fief in Kairo sünd. En Sünnerheit is de Al-Azhar-Universität in Kairo: Se is siet 983 en Zentrum för islaamsch Lehr.
Opstiegen vun en Hoochkultur
Hööftartikel: Historie vun’t Olle Ägypten
De Hoochkultur vun Ägypten güng üm un bi 3000 v. Chr. dormit los, dat dör dat Vereenigen vun Böver- un Ünnerägypten ünner den legendären Pharao Menes en Königriek entstahn is. He schall sien Residenz in Memphis hatt hebben. De Indelen vun de Pharaonentiet in dörtig Dynastien geiht torüch op den ägyptischen Priester Manetho, de in’t 3. Johrhunnert v. Chr. en ägyptische Historie verfaat hett.
thumb|right|170px|Statue vun Amenophis IV. (Echnaton)
Mit de drüdden Dynastie is dat Olle Riek tostannen kamen, in dat sik de Staat un de Sellschop mit Kunst un Religion utbillt hett. De König weer as Afbild vun den Himmelsgott ansehn un herrsch autokraatsch över all tweeunveertig Gauen vun sien Land. Ünner den Pharao Djoser (üm 2610-2590) un de Herrschers vun de veerten un föfften Dynastie hett sik dat Rebeet vun’t Königriek bit süüdlich vun Assuan utwiet. De Pharaonen weern jetzt as de Söhn vun den Sünnengott Re acht.
Na den Verfall vun’t Olle Riek künn eerst in’t Middelriek (11. bit 14. Dynastie) en Gauförstengeslecht ut’n Süüden ünner Mentuhotep II. (2061-2010 v. Chr.) wedder tohopenbringen. As ne’e Hööftstadt is Theben grünnt worrn mit de Tempelsteden Karnak un Luxor. De Residenz is aver gau wedder in’n Noorden verleggt worrn. Üm 1650 v. Chr. hebbt de Hyksos, de ut Asien kemen, de Herrschap över Ägypten an sik reten. Mit jem brochen se Peerd un Strietwagen mit in’t Land un somit en vullstännig ne’e Oort vun Kriegstechnik.
Först Kamose künn üm 1550 v. Chr. tohopen mit sien Broder Amosis I. de frömden Herrschers wedder loswarrn un grünnen in Theben dat Ne’e Riek (18. bit 20. Dynastie), dat sik ünner Amenophis I. un Thutmosis I. bit na Nubien un bit to’n Euphrat utbreden de. Na de Herrschap vun de „Fredenförstin“ Hatschepsut (1490-1468 v. Chr.) hett Thutmosis III. Feldtöög na Syrien un Palästina ünnernahmen un dat Riek fastigt, dat vun’n Orontes in Syrien bit na’n veerten Katarakt vun’n Nil recken de. Ünner König Amenophis IV. (1364-1347 v. Chr.) höör dat Utwieten op. He sorgt sik vör allen üm den Religion un hett en geistige Revolutschoon utlöst, as he den Sünnengott Aton to’n alleenigen Gott hoochsetten de.
Ünner den Naam Echnaton hett he tohopen mit sien Ehfro Nofretete vun de ne’en Residenz Tell el-Armana ut dat Riek regeert. Sien Nafolger Tutenchamun (1347-1338 v. Chr.) hett aver den Monotheismus wedder torüchnahmen un an sien Steed en Dreeheit vun’t göttliche Prinzip sett. Ünner Ramses II. (1290-1224 v. Chr.) bleih dat Ne’e Riek noch eenmol wedder op. Man, de Völkerbewegen üm 1200 v. Chr. rüm brochen ne’e Gefohren mit sik, as Ägypten dör de Hethiter, Libyer un de Seevölker ut’n Noorden bedroht weern. Na den Dood vun Ramses III. (1184-1153 v. Chr.) güng dat mit Ägypten gau bargdaal un dat Riek füll ünner frömde Herrschers in en grote Tall vun enkelte Herrschoppen uteneen.
Vun’t Grootriek to’n Provinz
thumb|upright=0.8|Ptolemaios I. Soter, Statue in’t [[Louvre, Paris]]
In’t Johr 525 v. Chr. is Ägypten vun de Perser innahmen worrn un weer denn to’n eersten mol Provinz vun en frömd Weltriek. In’n sünnern Rahmen hett Ägypten aver sien Religionsfreeheit behollen künnt un sik ok sülvst verwalten dröfft. 404 v. Chr. is Ägypten wedder unafhangig worrn, is aver 332 v. Chr. ahn Kamp in de Hannen vun Alexander, den Groten, de dat Land as’n Deel vun’t Makedonische Riek helleniseert hett. Na sien Dood 323 v. Chr. is de Verwalten över de ägyptische Provinz an sien Feldherrn Ptolemaios I. Soter gahn, de 305 v. Chr. den Titel vun en König annahmen un dormit de Herrscherhuus vun de Ptolemäer begrünnt hett, dat meist 300 Johr lang in Ägypten dat Regeer harr. Ünner jem is de vun Alexander grünnte Stadt Alexandria to Ägyptens Hööftstadt maakt worrn. Butenpolitisch hebbt se sik op den middellannschen Ruum konzentreert.
As Kleopatra VII., de letzte Herrscherin vun’t Ptolemäerhuus, doobleven weer, is Ägypten 30 v. Chr. röömsche Provinz worrn. Mit dat Delen vun’t Röömsche Riek in’t Johr 395 keem dat Land ünner byzantinsche Herrschop un hett den gröttsten Deel vun sien dormolige weertschoppliche Bedüden verloren, vun wegen dat sik de Feernhannelsweeg na Konstantinopel verlagert hebbt. Dordör un sünners dör de ooströömsche Religionspolitik keem en düchtige Oppositschoonsbewegen gegen dat Byzantinsche Riek tostannen. Dat hett sik sünners na dat Konzil vun Chalcedon in’t Johr 451 dör dat Billn vun en unafhangige koptische Kark utdrückt. In de lateren Antike is Ägypten to’n Utgangssteed vun de christlichen Mission in Nubien un Äthiopien worrn. Jemehr Karken hebbt sik drang an de koptische Kark in Ägypten anlöhnt.
Ünner islaamsch Herrschop
Üm dat Johr 640 is dat Nildaal vun de islaamschen Araber erovert worrn. In de folgen Tiet weer Ägyspten vun wesselnde Machtzentren ut – Damaskus, Bagdad, Kairo – regeert. Ünner de Umayyden (661-750) hebbt sik araabsche Stämm in de fruchtboren Evenen daallaten un hebbt dorna dat kulturelle Bild uvn Ägypten bestimmt. As Saladin an de Macht keem, de de Dynastie vun de Ayyubiden (1171-1249) grünnt hett, is Kairo to’n Middelpunkt vun den Muslimschen Wedderstand gegen de christlichen Krüüztöög opstegen. Gegen 1250 geev dat en Opstand vun de Palastgarde, de sik ut Mamluken – anfangs tomeist törksche Militärslaven – tosamensetten dee. Se hebbt de Macht den an sik bröcht. Enn vun’t 13. Johrhunnert hebbt se de letzten Krüüzfohrerstaaten op asiatschen Bodden daalmaakt. De Verwalten vun Ägypten bleev ok in jemehr Hannen, as dat Land 1517 vun de Törken innahmen worrn is. Dat weertschoppliche Nalaten as Folg vun’t Opdecken vun’n Seeweg na Indien (1498) hett Ägypten to een vun de armsten Länner in’t Osmaansche Riek maakt.
Ünner Kontroll vun de Briten
thumb|Scheep töövt 1880 bi Port Said op jemehr Dörfohrt dör den Sueskanal
De Herrschop vun de Osmanen weer eerst 1798 to Enn, as dat franzöösche Expeditschoonskorps ünner Napoléon lannt is. As de britsche Admiral Nelson in’t glieke Johr bi Abukir en Seeslacht wunnen hett, müssen de Franzosen jemehrn Orientfeldtog afbreken, un de albanische Offizier Muhhamad Ali Pascha hett de Situatschoon utnütt, üm de Macht an sik to rieten (1805-1849). He un sien Nafolgers hebbt ünner de törkschen Böverherrschop en Oort vun Sülvststännigkeit kregen. Se bedreven en expansive Politik un hebbt de moderne Historie vun Ägypten in Gang bröcht. De Bo vun’n Sueskanal (1859-1869) hett dat Land so dull vun utlännsch Nalehen afhangig maakt, dat de vun Grootbritannien un Frankriek inrichte Staatschullenverwalten dat egentliche Regeer vun’t Land övernehmen dee. To’n Sekern vun den Verbinnensweg na Indien hett Grootbritannien de ägyptischen Kanalaktien köfft un besett 1882 dat Land, wat 1914 denn formell to en Protektorat worrn is. 1922 is Ägypten ünner Fuad I. en al wietrecken sülvststännig Königriek worrn un kreeg 1936 sien Souveränität, nadem Fuad I. dood bleven weer. In’n Tweeten Weltkrieg weer Ägypten to’n Slachtfeld vun de düütschen un italienschen Armeen ünner Erwin Rommel un de Briten ünner Bernard Montgomery. Britische Truppen sünd bit 1946 in’t Land bleven.
Ägypten as Republiek
thumb|upright=0.8|Gamal Abdel Nasser
In dat Johr 1948 hebbt sik ägyptische Armeen an’n araabschen Angreep op de jüst nee utropen Staat Israel bedeeligt. Man, as de annern araabschen Armeen ok, weer se torüchslahn. An’n 23. Juli 1952, den Natschonalfierdag, hett de Bewegung vun de „Fre’en Offizeren“ den 1936 inthroniseerten König Faruk stört. De Historie vun de junge ägyptische Republiek weer toeerst vun den General Ali Muhammad Nagib un dorna vun den föhren Kopp vun de Revolutschoon, Oberst Gamal Abdel Nasser (1954-1970) bestimmt. Dat sozialistische Regime vun Nasser pleeg drangen Kunktakt to de Regeren vun de Sowjetunion. De Sueskanal-Sellschop is 1956 verstaatlicht worrn, wat to’n militäärsch Ingriepen vun Israel, Grootbritannien un Frankriek föhrt hett. Disse Sueskries is dör’t Ingriepen vun de Vereenten Natschonen bileggt worrn. 1958 hett sik Ägypten mit Syrien un Noordjemen to de Vereenigten Araabschen Republiek (VAR) tosamenslaten, de dat faktisch blots bit 1961 geev. In’n Sössdaagkrieg mit Israel in’n Juni 1967, wiel den israelsche Truppen bit na’n Sueskanal rankamen sünd, hett dat Land en swore militärsche Nedderlaag insteken müsst. Na den Dood vun Nasser 1970 is de Viezpräsident Anwar as-Sadat de nee Staatspräsident worrn. Dör den to’n Deel spoodrieken Yom-Kippur-Krieg 1973 hett Sadat versöcht, de Nedderlaag vun 1967 wedder goottomaken.
1977 hett Sadat dormit överrascht, dat he mit Fredensanbott den Dialoog mit Israel opnahmen hett, wat 1979 to’n Fredensverdrag un dormit to’n Aftehn vun de israelschen Truppen vun’t Sinai-Halfeiland föhren dee. Op de annern Siet hett sik dat Land dordör binnen de araabschen Welt isoleert un den Wedderstand vun islaamsch Fundamentalisten utlöst. Sadat hett 1978 tosamen mit den iasraelschen Premierminister Menachem Begin den Fredensnobelpries kregen. Man, in’t Johr 1981 is en Anslag op em veröövt worrn, bi den he dood bleev. Sien dormoligem Viezpräsident Muhammad Husni Mubarak is sien Amtsnafolger worrn. He hett dat henkregen, dat Ägypten vundaag wedder en vullstännig respekteert Liddmaat vun de Araabschen Liga is. Sien Politik is jümmer noch op de Verständigung mit Israel utleggt, wodör aver de Militanz vun de vun Iran, Libyen un Sudan ünnerstütten Islamisten wieter anstiggt, de op de Grundlaag vun de siet 1981 gellen Nootstandsgesetten verfolgt warrt.
Politik
Hööftartikel: Politisch System vun Ägypten
Politisch System
Ägypten is na den Verfaten vun 1971, de 2005 to’n letzten mol ännert worrn is, en Präsidialrepubliek. Staatsbaas is de vun’t Parlament mit Tweedrüddelmehrheit vörslahn Präsident, över den dorno dör Volkswahl afstimmt warrt. Denn is he för söss Johren wählt un hett dormit ok gliektietig dat böverste Regeer över de Strietmächt. siet 1981 is Muhammad Husni Mubarak de Präsident, de toletzt in’t Johr 2005 wedderwählt worrn is. Na en Ankünnigen vun’n 26. Februar 2005 schall de Präsident aver in de tokamen Tiet dör dree Wahlen mit mehrere tolaten Kandidaten wählt warrn. De Präsident bestimmt den Ministerpräsident un de Liddmaten vun’t Kabinett, as ok de Gouverneuren, de hogen Richters un Offizeren. Bito hett de Präsident en Vetorecht bi de Gesettgevend Macht, kann Dekreten verkünnen un ok dat Parlament oplösen. Kritikers meent dorto, dat Mubarak siet den Dood vun sien Vörgänger dör en Nootstandsgesett regeert un dat he över en schienbor demokraatsch System herrschen deit. Gifft ok Vörholten, dat de Wahlen deelwies schaven oder fälscht worrn sünd, un mitünner ok oppositschonelle Politikers na Schienprozessen fangen sett worrn sünd. In Ägypten schall dat jüst so vell apeentlich Oppositschoon geven, as Mubarak dat tolaten deit.
Dat Parlament besteiht ut den Volksraat 454 Liddmaten, vun de 444 all fief Johren wählt warrt; Siet 1986 sünd dat 400 Afordente över Parteilisten un 44 as parteilose Direktkandidaten. De restlichen teihn warrt vun’n Staatsbass bestimmt. De beraden Gesettgeven Macht is de Schura mit 210 Liddmaten. Dorvun warrt twee Drüddel all dree Johren wählt, dat annere Drüddel warrt wedder vun’n Staatsbaas insett. Bi de letzten Wahlen to’n Volksraat twüschen den 9. November un 7. Dezember 2005 hett de regeeren Natschonaldemokraatsche Partei (NDP) 311 Sitten wunnen, dat sünd 77 weniger as in’t Johr 2000. Dorna kummt de muslimsche Broderschap mit 88 Sitten (2000: 17) un de liberale Wafd-Partei mit 6 Sitten (2000: 7). 27 Sitten (2000: 30) warrt vun Unafhangige un Liddmaten vun lüttere Parteien besett. 12 Sitten (2000: 2) sünd free bleven. De Deelwahlen för de Schura in’n Mai/Juni 2004 hebbt ok en Mehrheit för de NDP bröcht. In Ägypten gellt för all Lüüd af 18 Johren en Wahlplicht.
De Hööftborn för de Gesetten is de Schari’a. Dat System vun de Gerichten wiest op de ünnersten Even so nöömte Zentral- un Distriktgerichten op. Butendem gifft dat söss Appelatschoonsgerichtshöff. De böverste utöven Instanz is de Böverste Gerichtshoff in Kairo. Op de konstitutinelle Orden passt en Verfatensgericht op. Ägypten is Liddmaat vun de Vereenten Natschonen (UN), vun de Welthannelsorganisatschoon (WTO), vun de Afrikaanschen Union (AU) un vun de Araabschen Liga.
Indelen vun de Verwaltung
Dat Rebeet vun Ägypten is in 29 Gouvernements (araabsch محافظات muhāfazāt, Eental محافظة muhāfaza) indeelt, de elk ünner dat Regeer vun en Gouverneur staht. De Gouverneur hett den Rang vun en Minister. In Ägypten is de Zentralismus bannig utprägt. Dat schall sik mit de Tiet ännern, so dat op regionale Even de Sülvstverwaltung utboot warrt.
Wahlsystem
Na de Refoorm vun’ne Verfaten weern to’n eersten mol in de Historie vun’t Land mehrere Lüüdför de Wohl to’n Präsidenten tolaten. Wat vun Mubarak as’n Mielensteen in den ünner den Druck vun de USA inleiten Vörgang vun Reformen un Demokratiseeren betekent hett, is vun de Oppositschoon scharp angrepen worrn, vun wegen dat de Novell in’n Grunnen en Monopoolstellung för de NDP billn de. To glieken Tiet hett sik in’n Wahlkamp en Paradigmenwessel andüüt: Na een Veerdeljohrhunnert vun de Herrschap vun Mubarak hett en düchtigen Andeel vun’t Volk apen de Politik vun de harden Hand in Fraag stellt, un jüst so sien jümmer militäärsch un ahn politish Argumenten föhrten Striet gegen den Islamismus. An’n 18. Juli 2005 hett en breet Oppositschoonsbündnis to’n Boykott vun de Wahlen opropen, dat sik tosamensett hett ut so ünnerscheedliche Frakschonen as de Wafd-Partei, de muslimsche Broderschap un de Bewegung Kifaya („Noog“). Prominente potentielle Kandidaten as de Fronsrechtslersche Nawal Saadawi un de Minschenrechtsaktivist Saadeddin Ibrahim hebbt jemehr Warven för Präsidentschap wedder torüchtogen. Man, de Kandidat vun de eerst 2004 grünnten liberalen Al-Ghad („Morgen“), Aiman Nour is antreden. Gegen em weer Enn vun’n Juni en Prozess anstött worrn, vun wegen daz he angeevlich Wahlünnerlagen fälscht hebben schüll.
An’n 30. un 31. Juli geev dat in de Innenstadt vun Kairo Schandaal gegen de Politik vun Mubarak, nadem he bekannt geven harr, dat he wedder för dat Amt kandideren wull. De Sekerheitskräft sünd mit Gewalt gegen de Protesten vörgahn un hebbt üm un bi 20 Lüüd fastnahmen. Bi de Wahl an’n 7. September is Mubarak denn mit 88,6 % vun de Stimmen in sien Amt bestätigt worrn. Sien scharpsten Konkurrent ünner de tosamen negen Gegenkandidaten, Aiman Nour, hett blots 7,6 % vun de Stimmen kregen. De Wahlbeledigen is mit 23 % angeven worrn. Kritikers hebbt seggt, dat dat bi de Wahlen an eenige Steden nich mit rechten Dingen togahn is, man internatschonale Oppassers weern nich tolaten worrn. Bi de Wahlen to’n Volksraat künn de Oppositschoon 2005 bannig dorto winnen. Tohopen hett dat Bündnis knapp 100 vun de tosamen 440 Sitten kregen. In de eersten Wahlrunnen hett sik aftekent, dat de Muslimbröder starker warrt, man de letzte Rund weer dordör tekent, dat Sekerheitskräft mit Gewalt versöcht hebbt, jemehr Anhängers doran to hinnern, in de Wahllokalen to gahn. Twölf Minschen sünd dorbi doodbleven. De Spood vun de muslimsche Bröderschap kummt vun jemehr soziale Anstrengen in de Armenveerdels vun Kairo, wobi de NDP jem gewähren lett.
Butenpolitik
Ägypten steiht siet 1989 op de List vun de USA vun jemehr wichtigsten Verbünnten buten de NATO. Dat heet, dat Ägypten op Nafraag bi enkelte fastleggte amerikaansche Rüstungsprogrammen gegenöver annere Länner vörtogen warrt, sogor gegenöver vele annere NATO-Liddmaten.
Bi en fief Daag duern Fohrt in’n Negen Oosten hett de US-amerikaansche Butenministersche Condoleezza Rice an’n 22. Februar 2006 ehrn Amtskollegen Ahmed Abul Ghait fraagt, dat he den Weg vun de USA gegen den Iran un de vun de Hamas föhrte Regeeren vun Palästina ünnerstütten deit. Na Diskuschonen mit de düütschen Bundskanzlersche Angela Merkel un den öösterriekschen Präsident Heinz Fischer in Berlin un Wien, bi de dat ok üm den Freden in’n Negen Oosten un üm dat iraansch Atomprogramm güng, hett Mubarak an’n 13. März Israel un de Hamaas dorto opropen, foorts mit jemehr Gewalt natolaten un över den Freden to snacken. As de jöödschen Siedlers ut’n Gaza-Striepen aftogen weern, hett sik Ägypten, Israel un Palästina Mitt vun’n September 2005 eenigt, dat 750 ägyptische Soldaten an de ruchweg 14 km langen Grenz twüschen Ägypten un den Gaza-Striepen patrolleeren schüllt.
Minschenrechten
In Ägypten schall jümmer noch regelmatig foltert warrn. An’n fakensten warrt vun Slääg, elektrische Slääg, dat Ophangen an Hand- oder Footleden, dat Utdrücken vun Zigaretten op’n Lief as ok verscheden Methoden vun psycholoogsch Folter un Misshanneln bericht. Dorünner ok dat Drauhen mit sexuell Vergahn oder misshanneln vun Fangene oder jemehr Froonslüüd in de Familie.
Kritik warrt in de Apentlichkeit nich hennahmen. Man, dorför gifft dat harde Strafen. De Minschenrechtsorganisatschonen klaagt över dat harde un kompromisslose Vörgahn gegen Oppositschonelle dör de ägyptische Polizei un de Justiz, sünners ok gegen de Bloger-Szeen in’t Land. De Statuten vun’n internatschonalen Straafgerichtshoff hett Ägypten ünnerschreven un de UN-Froonrechtskonventschonen ünner Vörbehollen ratifizeert, man dat Tosatzprotokoll to de Froonrechtskonventschoon hebbt se nich ünnertekent.
As in’n Fall vun Abu Omar, hett de Regeeren vun de USA Ägypten as Twüschenstatschoon bruukt för Lüüd, de vun’n CIA roovt worrn sünd. Dorför hett se Opdrääg geven ü.a. an de CIA Firma Aero Contacts.
Militär
De ägyptische Strietmacht gellt as de starkste Militärmacht op’n afrikaanschen Kontinent un maakt Ägypten to en Regionalmacht in’n Negen Oosten. Dat Seggen över de Strietkräft hett de Staatsbaas, de as Kommandant gliektietig ok den hööchsten militäärschen Rang föhrt. De Orginisatschoon vun de Strietkräft löpt in veer Twiegen, wat de dree klassischen Sparten Armee, Luftwaffe un Marine sünd un tosätzlich as egen Deelstrietmacht vun’t Militär dat Kommando för’t Luftverdeffenderen.
In Ägypten gifft dat en dreejohrige Wehrplicht för Mannslüüd af achtteihn Johren. Vun wegen dat de Inwahnertall so gau anwassen deit, warrt aver nich mehr all Rekruten to’n Deenst togen, as de Tall vun 450.000 aktive Soldaten en Tall vun 800.000 Deenstplichtige gegenöversteiht. Aver de Staat hett butendem noch ruchweg 250.000 paramilitäärsche Kräft, de ünner dat Binnenministerium staht un rantogen warrt, wenn dat üm de Binnere Sekerheit geiht. Mit dat butenpolitische Negerkamen ünner Anwar as-Sadat hett sik Ägypten den Togang to US-amerikaansche Wapenlevern sekert, wodör in de 1980er Johren en bedüden Moderniseren vun de Strietkräft dörföhrt warrn kunn.
Literatur
To dat olle Ägypten kiek bi:
Songun
Songun is blangen Juche een von de Leidlienen von’n Staat Noordkorea. Songun bedüüdt soveel as dat Militär geiht vör (선 son=toeerst, 군 gun=Armee). Na disse Leidlien hett de Koreaansche Volksarmee Vörrang un Ressourcen warrt vör allen för dat Militär praatstellt.
De Grundlaag för de Leidlien is dat Bild, dat Noordkorea dör de imperialistischen Staten USA un Japan un jemehr „Marionettenstaat“ Süüdkorea bedroht warrt un dat bloot en stark Militär dor för sorgen kann, dat Noordkorea bestahn blieven kann. Disse Staatsdoktrin is 1995 offiziell worrn, nadem de Sowjetunion as wichtigen Verbünnten tohoopfullen is un Kim Il-sung 1994 doodbleven weer.
Giurtelecu Şimleului
Giurtelecu Şimleului is en Dörp in de Gemeen Măerişte in’n Kreis Sălaj, Rumänien.
Giurtelecu Şimleului hett 1.055 Inwahners (2002) un hett en Flach vun 20 km².
Demografie
Se hett 1.055 Inwahners (Stand 2002).
Sinuiju
duum|Laag von sinuiju binnen Noordkorea duum|Laag von de Gemeen Sinuiju binnen de Provinz Noord-Pyongan Sinuiju is de Höövdstadt von de Provinz Noord-Pyongan in Noordkorea. De Stadt liggt direkt an de Grenz na China an’n Grenzstroom Yalu, dicht bi de Münn von Yalu in de Bucht von Korea. Se hett 288.112 Inwahners (Stand 1. Januar 2005) op en Rebeed von 180 km². En Deel von de Stadt weer Deel von de Sünnerverwaltensregion Sinuiju.
Kim Ki-nam
Kim Ki-nam (Hangul 김기남; * 28. August 1929 in Wonsan) is en noordkoreaanschen Politiker un Diplomaat. He is de Viez-Vörsitter von dat Komitee för dat freedvulle Verenigen von dat Vaderland.
Sinuiju
Historie
De Stadt Sinuiju is in de Tied von de Japaansche Herrschop in Korea 1910 bet 1945 grünnt worrn. De Naam kummt von de Stadt Uiju af, de so bi teihn Kilometer na’n Oosten to liggt. Sinuiju bedüüdt Nee-Uiju. An de Steed harrn de Japaners en Brügg över’n Yalu boot (de hüdige Sinokoreaansche Fründschopsbrügg). Besünners de Holtindustrie, de jemehr Produkten den Yalu daltransporteert hebbt, hett bi dat Utwickeln von Sinuiju mithulpen. Nadem de Supung-Staudamm boot worrn is, harr de Stadt ok Togang to goodkopen Stroom un en Chemieindustrie hett sik utwickelt.
Kim Ki-nam
Kim is 1929 in Wonsan boren un hett de Mangyongdae-School, de Kim-Il-sung-Universität un de Universität Moskau besöcht. Von November 1977 af an weer he Liddmaat von’n Böversten Volksraad.
He is de Bröer vun Kim Yong-nam.
Sinuiju
Verkehr
De Pyongui-Lien verbinnt Sinuiju per Iesenbahn mit Pjöngjang. Mit de Iesenbahnbrügg över den Yalu na China is Sinuiju ok de wichtigste Grenzövergang för den Hannel mit China. De Stadt hett ok en lütten Flegerhaven mit en Lannbahn von 1,2 km. Ok en Haven hett de Stadt.
Stadtdelen
Sinuiju is opstunns opdeelt in 24 Stadtdelen un veer Dörper.
Sport
De wichtigste Sportvereen von Sinuiju is Lokomotiv Sinuiju, de in’t Sinuiju-Stadion speelt un al fakener noordkoreaansch Footballmeester worrn is.
Lüüd
De Marathonlöper Sohn Kee-chung is 1912 in Sinuiju boren.
Morna
thumb|upright|Warrt ok as „Königin vun’t Morna“ betekent: [[Cesária Évora]] Morna is de Naam vun en Musikricht vun Kap Verde. Dat warrt annahmen, dat de Morna op dat Eiland Boa Vista tostannen kamen is
Dat is op de Kapvereden de populärste un an’n wietsten verbreedte Musikricht, de sik uttekent dör en teemlich langsom Tempo un ehrn Swoorpunkt op Moll. Vergleken warrt de Musik faken mit de Fado ut Portugal. Se transporteert vör allen en melancholische Luun, de to’n Nadenken anreegt. Ehr Texten sünd tomeist prägt vun Heimweh, Lengen un Verlangen („Sodade“).
Speelt warrt de Morna vör allen mit Gitarr, Cavaquinho (en lütte veer-saitige Gitarr), Vigelien un en teihn-satige Gitarr. Ok Slaginstrumenten höört mit dorto. De – ok internatschonal – bekannste Morna-Singersche vun de Kapverden is Cesária Évora. Wietere bekannte Interpreten sünd to’n Bispeel Tito Paris, Lura oder Ildo Lobo.
Arktis
De Arktis is de Eerdregion rund um den Noordpol umto. Dor höört de nöördlichen Deele vun de dree Kontinente Noordamerika, Asien un Europa to un ok de Arktische Ozean, de to’n groten Deel todeckt is mit Ies.
De Naam Arktis kummt vun dat ooldgreeksche Woort ἄρκτος (árktos) vun her, wat „Boor“ bedüden deit. Dat Adjektiv arktikós (‚arktisch‘ ‚nöördlich‘) meent dat Land unner dat Steernbild vun den Groten Boren. De Polarsteern liggt mit man bloß 44 Bagenminuten Afstand meist lootrecht over den Noordpol un warrt hüdigendags to dat Steernbild Lüttje Boor torekent.
Geografie
Wecke Gemarken to de Arktis tohören doot, dat warrt faken bestimmt vunwegen dat Klima oder vunwegen de Vegetatschoonsgeografie. Dor speelt u. a. de Boomgrenz en Rull oder de Juli-Isotherme vun 10 °C, wenn se vun de süüdlichern Regionen up de Eer afgrenzt warrt. Vörtieds is slicht seggt wurrn, bi de Arktis hannel sik dat um de „Region nöördlich vun’n Polarkrink“ (66° 33‘ nöördliche Breede). For allerhand Naturwetenschoppen, de sik mit de Arktis befaten döen, weer düsse Definitschoon avers nich to bruken, vunwegen datt de Klimazoon vun de Arktis nich vun’n Polarkrink afhangen dö.
Sunnerlich in de Hoocharktis sünd Land un See to’n groten Deel dat ganze Johr vun Snee un Ies todeckt. Wieter süüdlich in de Arktis daut dat in’n Sommer wiethen up un Minsch, Deert un Planten könnt dor beter leven. Ok, wenn de Klimawannel ok in de Arktis jummers mehr to spören is, sünd de Umweltbedingungen dor extrem (Polarklima).
Braeburn (Appel)
thumb|Appel vun de Sort Braeburn Braeburn ist en Sort vun den Huusappel (Malus domestica), de noch teemlich nee is un ut Neeseeland stammt.
De Braeburn is as Tofallssamling in’t Johr 1952 vun O. Moran, en Aaftbuern ut Waiwhero in Upper Moutere, Neeseeland, ennerworrns an’n Weg opdeckt worrn. De Boomschool Williams Brothers in Braeburn hett den Appel denn optogen un’n för’n Export anboet. As en vun de Öllern- oder Grootöllernsorten warrt de Cox Orange vermodt. As tweete Öllernsort warrt Lady Hamilton angeven – en Sort, de na Emma Hamilton nöömt is, de Mätress vun den britischen Admiral Horatio Nelson.
De Frücht bruukt en teemlich lange Vegetatschoonsperiod to’n riepen. Dorüm bruukt de Appelsort en warm Klima. In Düütschland is se blots in de warmeren Rebeden to’n Anbo egent. De Oorn is in Düütschland eerst Mitt bit Enn vun’n Oktober. In’t Köhllager kann de Braeburn bit April lagert warrn.
De Appel is teemlich hard, aver bannig aromaatsch un hollt sik lang. Man, wenn he ut dat Kööhllager kummt, verlütt he gau sien Fastigkeit. Bito is de Braeburn sünners anfallig för Appelschorf.
Braeburn egent sik as Tafelappel jüst so as to’n Kaken un Backen. He is wunnerbest för Aaftsalat, Kumpott oder Saft.
Victor J. Kemper
Victor J. Kemper (* 14. April 1927 in Newark, New Jersey) is en US-amerikaanschen Kameramann.
Leven
Sien Loopbahn bin Film füng he int Johr 1969 as camera operator an bi den Film Alice’s Restaurant. En Johr later weer he denn director of photography för The Magic Garden of Stanley Sweetheart.
Kemper weer vun 1993 bit 1996 un in de Johren vun 1999 bit 2001 Präsident vun de American Society of Cinematographers. Vun disse Organisatschoon is he 1998 mit en Pries för sien Levenswark uttekent worrn. He weer an mehr as föfftig Produkschonen bedeeligt.
Utteken
Vun de American Society of Photographers is Kemper 1998 mit den Pries för sien Levenswark uttekent worrn. Wietere Priesen hett he nich wunnen, man he weer 1987 för den Emmy nomineert in de Kategorie Rutragen Kameramann in en Minireeg oder Special för Kojak: The Price of Justice un ok dorför 1988 noch mol för den ASC Award.
Daily NK
Daily NK is en Webbladd, dat vör allen to Themen över Noordkorea berichten deit. Bedreven warrt dat ut Seoul in Süüdkorea von Gegners von de Regeren in Pjöngjang. De Rutgever is Han Ki-hong. Anfungen hett de Websteed in’n Dezember 2004. Dat Bladd sett op Informanten binnen Noordkorea, de faken mit chineesch Mobiltelefoons an de koreaansch-chineesch Grenz över dat chineesch Telefoonnett jemehr Infos na Süüdkorea wiedergeevt. Aver ok de offiziellen Medien in Noordkorea sünd en wichtigen Born.
Dat Bladd schrifft vör allen op Koreaansch, aver ok op Engelsch, Chineesch un Japaansch. Themenfokus sünd Demokratie, Minschenrechten etc.
Scharnhorst
Scharnhorst betekent
Dat is ok de hoochdüütsche Naam von
Scharnhorst is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Scharnhorst-Oost.
Anjou
thumb|300px|Anjou Anjou is de Naam vun en Graafschup (vun ca. 880 af an), en Hartogdom (1360) un en Provinz vun Frankriek. Ehr Zentrum liggt bi de Stadt Angers in dat ünnere Daal vun de Loire. Anjou is 8.975 km² groot. Hüdigendags fallt de Grenzen vun Anjou tämlich akraat övereen mit dat Département Maine-et-Loire.
Angelsassen
300px|duum|De Königrieken vun de Angelsassen un de Gemarken vun ehre Stämm Angelsassen is en Sammelnaam för verscheden Stämmen vun de Germanen, de sik na 407 in den Loop vun dat 5. Johrhunnert in England ansiedelt hefft. Dormols hett sik dat Röömsche Riek ut Britannien torüch trocken. De Kelten, de in de Tied vun de röömsche Herrschop in Britannia romaniseert wurrn weern, dat weern de so nömmten Romano-Briten, sünd vun de Angelsassen an den Rand vun dat Eiland dreven wurrn. Hüdigendags leevt jem ehre Arven sünnerlich in Wales un in Cornwall.
Historie
De Stämm, de in dat Land infullen sünd, weern ut den Noordwesten vun Düütschland un de Nedderlannen (so de Angeln, de Sassen un mööglicherwiese de Fresen) un ut dat hüdige Däänmark (de Jüten) kamen.
De Sassen hefft sik in den Süden vun dat Land ansiedelt, de Jüten in den Süüdoosten (Kent) un de Angeln hefft de gröttsten Gemarken innahmen in de Midden un in'n Noorden vun't Land.
Na en Tied sünd en Reeg vun lüttjere Königrieken tostanne kamen, de elkeen gegen dat annere um de Herrschop strieden döen. Vunwegen en betere Översicht weert tomeist de seven wichtigsten tohopenfaat' unner den Naam vun de „Heptarchie“: Kent, Sussex, Wessex, Essex, Northumbria, East Anglia un Mercia.
An't Enne vun dat 6. Johrhunnert weer Kent dat mächtigste Riek. Paavst Gregor de Grote hett sik mit Hölpe vun Augustinus vun Canterbury dor achter klemmt, dat de germaanschen Stämm christlich wurrn sünd. So is in dat Johr 597 de König Ethelbert vun Kent bekehrt wurrn. Later keem Northumbria na baven. König Edwin hett sik 627 döpen laten. Dormols is York de Stohl vun en neet Bisdom un vun en Kathedraalschool wurrn.
Mit de Tied is denn Mercia de annern Rieken över ween unner König Ethelred vun Mercia. Unner düssen König, man noch mehr unner König Offa is Mercia en mächtig Riek ween. Offa is sünnerlich bekannt wurrn vunwegen den Grenzdamm, den he boot hett an de Grenz na Wales un dé Kelten ehre Gemarken hen: Offa sien Diek.
Na Offa kreeg dat Königriek Wessex de Overhand. König Egbert (802-839) is vun Mercia un Northumbria ankeken wurrn as Bretwalda. Dat weer de Naam för den Primus inter Pares un dor de würkliche Herrscher över ganz Britannien mit. Na em güng dat los un de Dänen (ok Wikingers oder Normannen nömmt) grepen de Insel an. To de Tied vun König Alfred den Groten hefft se al en groten Deel vun dat Land in jem ehre Hannen harrt. Alfred hett later de Dänen in de Slacht bi Edington (878) unner kregen un en Freden tostanne bröcht, wo Wessex goot bi wegkamen is, man de Noordoosten möss an de Dänen afgeven weern. Jem ehre Kuntreien hefft den den Naam vun den Danelag kregen.
Alfred siene Upfolgers, sien Söhn Edward de Öllere un den sien Söhn Athelstan hefft de Dänen unner to kriegen wußt un hefft jem ehre Macht utbreden konnt. Unner König Edgar (959-975) weer de Angelsassen ehr Riek baven up. De Angreep vun de Normannen hören dormols up un de Volksgruppen hefft sik unner'nanner vermengt.
An't Enne vun dat 10. Johrhunnert sund de Dänen wedder anfungen mit jem ehre Angreep. Toeerst konnen se för en Tiedlang mit dat so nömmte Danegeld vun England afholen weern, man 1016 is de Dänenkönig Knut de Grote ok König vun de Angelsassen wurrn. Na de Königen Harold I. un Hardeknut kreeg Wessex 1042 wedder de Böverhand unner König Edward den Bekenner. Later hett de Infloot bvun de Normannen tonahmen un 1066 hett Willem de Eroverer dat Land vun de Normandie ut för de Normannen innahmen.
Hüdigendags
Hüdigendags warrt „Angelsassen“ un sünnerlich dat Adjektiv „angelsassisch“ bruukt för allens, wat mit de Länner un Staaten tosamenhangt, wo Engelsch snackt warrt, besunners mit Grootbritannien un de USA un Kanada.
1984 (Mehrdüdig Begreep)
1984 betekent
Arbeiderpartei
Arbeiderpartei betekent
Överndörpmark
Historie
In de Lehnregister vun Lüünborg heet et all in de Johr 1330:
Lüttalken
Lüttalken (Aethia) sünd en Geslecht mank de Alkenvagels. Hüdigendags höört dor veer Aarden to, de all in'n Noordpazifik vörkaamt. Dor sünd mit den Lüttjen Alk un den Baartalk de lüttjesten vun all Alkenvagels mit bi. De IUCN sütt de Saak so, datt man sik um de Lüttalken alltohopen „gor keen Sorgen“ (least concern) um maken möss.
Alken (Vagels)
Alken sünd en Geslecht ut de Familie vun de Alkenvagels. Dor höört twee Aarden to, man een is in dat 19. Johrhunnert utstorven un bloß een gifft dat hüdigendags noch.
Holbm (Geest)
duum|Windmöhl in Holbm Holbm is en Dörp in de Gemeen Kerklinneln in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Kerklinneln billt de Oort de polietsche Oortschop Holbm.
Geografie
De Oort liggt op de Achem-Veerner Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt in’n Süüdwesten na’n Halsbeek hen af un in’n Noordoosten över’n Eberser Beek na’n Ahuser Beek.
De Naveröörd sünd Bokel un Ahusen in’n Noorden, Ebersen, Westerwals un Weehoff in’n Noordoosten, Süderwals un Rahnhorst in’n Oosten, Kreepm un Brammer in’n Süüdoosten, Deelsen un Kerklinneln in’n Süden, Scharnhors un Wall in’n Süüdwesten, Schüülg’n, Doolbröch un Völkersen in’n Westen un Heidkroog un Spang in’n Noordwesten.
Historie
Holbm kummt an’n 24. Mai 935 as Holthem toeerst in en Oorkunn vör, in de König Hinnerk I. de Kark in Hamborg un den Hambörger Arzbischop Unni bestätigt, dat de Eddelherr Willarius sien Besitt in negen Dörper bi Langwedel gegen Besitt von de Hambörger Kark tuuscht hett.
Sampras
Sampras is de Familiennaam von
Holbm (Geest)
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Wall in’n Kanton Veern höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
Joe Frazier
duum|Joe Frazier Midden 2010 Joseph William „Joe“ Frazier (* 12. Januar 1944 in Beaufort, South Carolina; † 7. November 2011 in Philadelphia, Pennsylvania ) is en US-amerikaanschen Boxer ween. He weer Weltmeester in’t Swaargewicht. Sien Ökelnaam as Boxer weer Smokin’ Joe (Vulldamp-Joe). Frazier is de eerste Boxer ween, de as en Amateur de Goldmedaille bi de Olympschen Speele in't Swaargewicht wunnen hett (1964 in Tokio) un achterna as Profi den Titel in't Swaargewicht hoolt hett (1970). Den Welttitel hett Frazier in en Gefecht gegen Jimmy Ellis wunnen. Later hett he den avers an George Foreman wedder verlaren.
Holbm (Geest)
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1885 to de Huusvaagdie Veern in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.
Macnee
Macnee is de Familiennaam von
Holbm (Geest)
Verwaltungsgeschicht
Holbm is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Kerklinnlen worrn un billt sietdem en Oortschop mit egen Oortsvörsteiher.
Religion
Holbm is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Petrus-Kark in Kerklinneln. Bet 1999 hett de Oort noch to dat Kaspel von’n Doom in Veern tohöört.
För de Kathoolschen is de St.-Josef-Kark in Veern tostännig.
Verenen
Schüttensport warrt in’n Schüttenvereen Holbm dreven. De Sportvereen TSV Holbm is 1968 grünnt worrn un de Heimat- un Kulturvereen Holbm 2010.
Weertschop un Infrastruktur
Holbm hett en egene freewillige Füürwehr, de 1937 grünnt worrn is.
Verkehr
Dör Holbm löppt de Kreisstraat 11, de in’n Süüdwesten na Wall an de Bundsstraat 215 ran geiht un in’n Noordoosten na Süderwals un Karkwals (dor in’n Landkreis Rodenborg as K 206). De B 215 löppt in’n Noordoosten na Rodenborg un in’n Süüdwesten över Daulsen na Veern un Dörbern. Von Holbm na Süden geiht de K 21 över Deelsen na Kerklinneln an de Landsstraat 171. En lüttjere Straat geiht in’n Noordwesten ok na Heidkroog an de B 215.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 25 Veern-Noord liggt so söss Kilometer in’n Süüdwesten von Holbm an de B 215.
De nächste Bahnhoff is so bi negen Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Langwedel an de Bahnlienen Wunsdörp–Bremen un Ülzen–Langwedel. Disse Bahnhoff is ok inbunnen in dat Nett von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen. Fröher harr Holbm ok en lütten Bahnhoff an de Bahnlien Veern–Rodenborg.
Iwan Alexandrowitsch Skobrew
Iwan Alexandrowitsch Skobrew (russisch: ван Александрович Скобрев; * 8. Februar 1983 in Chabarowsk) is en up Middel- un Langstrecken spezialiseert russisch Iesflinklöper (Allrounder).
Iwan Skobrew debüteer in’ März 2002 bi dat Weltcupfinale in Inzell. He keem up mehrere Podiumsplatzen in de B-Grupp vun den Weltcup un leep ok in de A-Grupp af un an ünner de best Teihn. Bi de Olympisch Winterspelen 2006 in Turin is he bi veer Rennen antreden un keem över de 1000 un 1500 Meter up jeweils en överraschend gooden sössten Rang. In de Teamwettstried keem he mit Russland up Platz fiev.
Bi de Mehrkampweltmeesterschap 2011 in Calgary wunn he den Titel vör Håvard Bøkko.
De Viezjunioreneuropameester in' Mehrkamp von 2002 achter Beorn Nijenhuis wurr dreemal russisch Meester, fievmal Viezmeester un tweemal keem he up den darten Platz.
Hüll
Hüll is en Dörp in de Gemeen Drochters in’n Landkreis Stood in Neddersassen. Bi Hüll flütt de Oost langs.
To Hüll höört de Delen Böver- un Nedderhüll, Gehren, Rönndiek, Draakenstieg, Hüller Sietwenn un Neestadt.
Geografie
Hüll liggt in Keden in dat Kedener Moor. Dat Water flütt över de Rönn af na de Oost. De Wischhobener Süderelv liggt üm un bi fiev Kilometer in’n Noordoosten, de Hauptstroom von de Elv is acht Kilometer weg.
De Naveröörd sünd Neelannermoor in’n Noorden, Wulfsbrokermoor un Doornbuschermoor in’n Noordoosten, Nindörpermoor un Theisbrüggermoor in’n Oosten, Aschhoorn, Aschhoornermoor un Drochtersermoor in’n Süüdoosten, Neeland un Grootweurn in’n Süden, Olendörp in’n Westen un Schüttdamm in’n Noordwesten.
Historie
Vör 1852 weer Hüll in dat Amt Himmelpoorten, is denn aver 1852 Deel von dat Amt Oosten worrn. 1885 is dat Deel von’n Kreis Neehuus worrn, 1932 denn aver tohoop mit Neeland un Grootweurn na’n Landkreis Stood wesselt.
Den 1. Juli 1972 is de ole Gemeen Hüll mit de Gemeen Drochters tohoopleggt worrn. En Wapen föhrt dat Dörp nich.
Religion
Hüll is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Petrus-Kark in Oosten.
För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.
Kultur
In Hüll geev dat den KunstRaum Drochtersen. Aver de Dregervereen müss 2010 Insolvenz anmellen. In Nedderhüll hett de Heimatvereen 1992 den Heimathoff köfft. Dat is ene Buursteed mit 1,5 Hektar Land. Dat Huus is vun 1850 un en richtig oolt Neddersassenhuus mit Kruppschüün.
Theater
De Hüller Theoterspeelers sünd ene Theatergrupp in Hüll, se sorgt för en beten Hüllywood in’t Dörp.
Verenen
Hüll hett en Schüttenvereen, de 1902 grünnt worrn is.
Weertschop un Infrastruktur
De freewillige Füürwehr Hüll is an’n 10. September 1934 grünnt worrn. Vörher hett de Oort to de Füürwehrmannschop von dat Kaspel Oosten mit bihöört.
Verkehr
De nächste Bahnhoff is in Hemmoor an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg, wat so bi teihn Kilometer weg is.
Scholen
Hüll hett blots noch en Kinnergoorn för 25 Kinners in’t Dörp. De Kinner ut’n Oort gaht na de Grundschool Doornbusch op School.
Heinrich Burmester
Franz Joachim Heinrich Burmester (* 10. November 1839 in Niendörp; † 24. April 1889 in Boizenborg) weer en plattdüütschen Schriever.
Sosialistisk Venstreparti
duum|Dat Parteilogo siet 2020 De Sosialistisk Venstreparti (afkört: SV, op platt: Sozialistische Linkspartei) is en politische Partei vun Norwegen, de 1975 ut de sozialdemokraatschen Sosialistisk Folkeparti grünnt worrn is. Bi disse Parteigrünnen hett de Ansicht en Rull speelt, dat de Arbeiderparti in de Binnenpolitik kuum mehr sozialistische Standpunkten verfolgen de.
Heinrich Burmester
Burmester is 1839 in Niendörp as Söhn vun en Buurn boren un güng dor ok op de Volksschool. Denn weer he op dat Lehrerseminar in Ratzeborg. He is bi de Vörschool vun dat Ratzeborger Gymnasium anstellt worrn, güng denn aver ut finanzielle Grünn na Hamborg. Dor hett he an Privatscholen Ünnerricht geven un en Lehrerkurs op dat akadeemsche Gymnasium besöcht. He hett denn in’n Harvst 1863 en Philologie-Studium in Kopenhagen anfungen. Vörjohr 1864 güng he na Jena un in’n Harvst an de Universität Kiel. Dor wesselt he denn vun Philologie na de Juristeree. Vun Vörjohr 1867 af an is he denn as Huuslehrer in Mekelborg un Loonborg ünnerwegens. Denn füng he as Korrektor bi’n Altonaer Merkur an. Dor sünd ok siene eersten plattdüütschen Saken rutkamen. As dat Blatt pleite geiht, güng he en Tiet as Filzpantüffelmaker na Loonborg. Karl Theodor Gaedertz harr wat vun Burmester sien plattdüütsche Schriften leest un haal em denn na Berlin un hett em Arbeit bi en Afkaat vermiddelt. Later harr he anbaden kregen, dat he dat Leid över de Lauenburger Landeszeitung övernehmen schull. He hett sien Anstellung in Berlin opgeven un güng ahn Verdrag na Loonborg. Doch welk Lüüd wullen em nich op dissen Posten sehn un Burmester kreeg em nich. He weer noch en ganze Tiet vör Gericht in Striet wegen de Saak un is denn 1889 bi Loonborg in’e Elv in’t Water gahn.
Sosialistisk Venstreparti
In’t Johr 1977 hett sik de Partei mit Deelen ut de Norges Kommunistiske Parti tosamendoon. De Sosialistisk Venstreparti steiht düütlich links vun de Arbeiderparti un sütt sik sülvst as root-gröne Partei.
De SV billt siet 2005 tohopen mit de sozialdemokraatschen Arbeiderparti un de zentristisch-agraarsche Senterparti de Regeeren vun Norwegen.
Dienshoop
Dienshoop is en lütt Dörp in de Gemeen Dörbern in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Dörbern billt de Oort en egene polietsche Oortschop.
Geografie
De Oort liggt in’t Dienshoper Holt in en Brookrebeed twüschen Werser un Aller. Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Meesgraven af.
De Naveröörd sünd Hiddenhusen un Wessen in’n Noordoosten, Hülsen in’n Oosten, de Hämelheid un Horst in’n Süüdoosten, Hämelhusen in’n Süden, Heidhüsen, Eestrup un Hassel in’n Süüdwesten, Jübber un Drübber in’n Westen un Baame un Dörbern in’n Noordwesten.
Historie
Dienshoop kummt 1310 as Dinshope toeerst in de Oorkunnen vör. In Dienshoop staht noch welk von de Snedensteen, de 1575 an de Grenz von dat Stift Veern, de Graafschop Heien un dat Förstendom Lümborg opstellt worrn sünd.
1938 sünd in’t Dienshoper Holt na Baame to en Reeg Bunkers för de Pulverfabrik Eibia anleggt worrn.
In’n Eersten Weltkrieg sünd veer Soldaten ut Dienshoop fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg twee.
In de Tied von’n Kolen Krieg sünd in de Standortmunitionsniederlage Dienshoop von de NATO Wapen lagert worrn, ünner annern ok Nuklearwapen.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Eestrup in’n Kanton Heien höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort hett vör 1852 to de Vaagdie Hassel in dat Amt Heien tohöört, denn von 1852 bet 1859 to dat Amt Wessen un von 1859 bet 1885 to dat Amt Veern. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.
De Oort is an’n 1. Januar 1971 freewillig un noch vör de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Dörbern worrn. Vondaag billt Dienshoop binnen de Gemeen Dörbern en Oortschop mit egen Oortsvörsteiher.
Religion
Dienshoop is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Cosmae-un-Damiani-Kark in Dörbern.
För de Kathoolschen is de St.-Josef-Kark in Veern tostännig.
De Oort hett en egen Karkhoff.
Wapen
Dat Wapen von de fröhere Gemeen wiest op sülvern Grund en roden Rehbuck, de na vörn schriddt, dor över dree gröne Dannen.
Kultur
En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in Dienshoop op’n Karkhoff.
Weertschop un Infrastruktur
För Dienshoop is de freewillige Füürwehr Dörbern mit tostännig.
Verkehr
Von Dienshoop geiht de Kreisstraat 17 in’n Noordwesten na Dörbern an de Bundsstraat 215. De B 215 wedder geiht in’n Süden över Eestrup un Hassbargen na Neenborg un in’n Noorden na Veern un Rodenborg. In’n Süüdwesten geiht en lüttjere Straat von Dienshoop na Heidhüsen un dor an de Kreisstraat 151.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 25 Veern-Noord liggt so 18 Kilometer in’n Noorden von Dienshoop an de B 215.
De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Eestrup an de Bahnlien Bremen–Wunsdörp.