cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Westerwisch (Thänhusen)
Verwaltungsgeschicht
De Oort weer fröher en egenstännige Gemeen. Düsse Gemeen is an’n 1. April 1908 mit de Gemenen Thänhusen, Hagen un Börgeree tohoopslaten worrn. De ne’e Gemeen hett denn Thänhusen heten. De Gemeen Thänhusen is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen in’n Landkreis Veern wesselt.
Religion
Westerwisch is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Maria-Magdalena-Kark in Thänhusen. Düsse Kark is 1870 boot un 1912 egenstännig worrn. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Cosmas-un-Damian-Kark in Lunsen tohöört.
För de Kathoolschen is de St.-Matthias-Kark in Achem tostännig.
Kultur
En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in Thänhusen bi de Kark.
Verkehr
Dör Westerwisch löppt de Landsstraat 354, de in’n Noordoosten na Thänhusen an de L 203 geiht un in’n Süüdwesten na Emhusen un Syke. In’n Noordwesten gaht de Kreisstraten K 60 un K 67 na Dönnerstäen un na Dibbelsen. De L 203 föhrt von Thänhusen in’n Süüdoosten över Morsen un Blenner na Veern un in’n Noordwesten över Dibbelsen na de Landsstraat 331.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 24 Achem-Oost liggt so teihn Kilometer in’n Noordoosten von Westerwisch an de L 156.
De nächste Bahnhoff is so bi twölv Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Achem an de Bahnlien Wunsdörp–Bremen. De Bahnhoff Drey an de Bahnlien Bremen–Ossenbrügge liggt 13 Kilometer in’n Noordwesten. Von 1910 bet 1955 hett dat ok Personenverkehr op de Bahnlien Bremen–Thänhusen geven. De Bahnhoff Thänhusen leeg in düsse Tied twee Kilometer wied weg in’n Noordoosten.
Distrikt Veern
De Distrikt Veern (oder Arrondissement Veern) weer as Distrikt en Verwaltungsrebeed von dat Königriek Westfalen in de Franzosentied (1810-1811). De Seet weer Veern. Ünnerpräfekt weer Friedrich Georg Wilhelm Ostermeyer.
Historie
Dat Rebeed hett vörher to dat Hertogdom Veern (Kurförstendom Hannover) höört.
An’n 1. März 1810 hett de König von dat Königriek Westfalen, Hieronymus, kund daan, dat dat Kurförstendom Hannover Deel von sien Königriek warrt. Westfalen weer en Vasallenstaat von dat Franzöösche Kaiserriek, dat siet 1803 dat Kurförstendom besett hollen harr.
Binnen Westfalen weer de Distrikt Veern een von de dree Distrikte in dat Departement von de Elv- un Wersermünnen. Man al to’n 1. Januar 1811 harr dat wedder en Enn. Dat Königriek Westfalen müss dat Departement direkt an dat Franzöösche Kaiserriek afgeven. De Distrikt Veern is oplööst worrn un dat Rebeed is opdeelt worrn op de Distrikte Bremen un Neenborg.
1813/1814 sünd de Franzosen slahn un dat Rebeed befreet worrn. Dat Kurförstendom Hannover is denn wedder herstellt worrn un de ole Stand von vör 1810 weer wedder dor.
Schinkel (Landkreis Stood)
De Schinkel is en Oort in de Gemeen Öderquart (Samtgemeen Noordkeden) in’n Landkreis Stood, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Öderquart mit bi.
Distrikt Veern
Kantons
De Distrikt weer indeelt in ölven Kantons:
Schinkel (Landkreis Stood)
Geografie
De Oort liggt in de Masch von Keden an de ole Dieklien von’n Hollerdiek (fröher de Diek von de Elv). Vondaag liggt de Hauptdiek von de Elv knapp twee Kilometer in’n Noordoosten un dat Över dree Kilometer. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens af na dat Wischhobener Slüsenfleet un dat Allwöördener Fleet.
De Naveröörd sünd Allwöörden in’n Noorden, Hollenwisch in’n Oosten, Hamelwöörden, Hollerdiek un Wischhoben in’n Süüdoosten, Hamelwöördenermoor un Döösmoor in’n Süüdwesten, Landsbrügg in’n Westen un Langenhoff, Schönworth un Rutensteen in’n Noordwesten.
Historie
Op’n Schinkel weer fröher de Versammlungssteed von de Kedeners ut de twee Grevengerichten Freeborg un Bützfleet.
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1852 to dat Kaspel Öderquart Grevengericht Freeborg tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Freeborg. Na 1885 weer dat in’n Kreis Keden. 1932 is dat Deel von’n Kreis Stood worrn.
Binnen dat Kaspel Öderquart weer de Oort Deel von de Buurschop Ooster-Öderquart.
Religion
Schinkel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannis-Kark in Öderquart.
För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.
Weertschop un Infrastruktur
In’n Süüdwesten von Schinkel liggt en groten Windpark.
Verkehr
Dör Schinkel löppt de Kreisstraat 85, de in’n Noordwesten na Landsbrügg un an de Landsstraat 113 ran geiht un in’n Süüdoosten na Wischhoben an de Bundsstraat 495. De B 495 löppt in’n Noordoosten denn an de Elvfähr Glückstadt–Wischhoben, de över de Elv na Sleswig-Holsteen översett, un in’n Süüdwesten na Hemmoor (Basbeek/Warstood). De L 113 geiht von Landsbrügg in’n Noorden na Freeborg un in’n Süüdwesten na Öderquart un Öberndörp.
De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 3 Stood-Oost liggt so 32 Kilometer in’n Süüdoosten von Schinkel an de L 111.
De nächste Bahnhoff is so bi 18 Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Wingst an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg. Von 1899 bet 1933 harr de Oort ok en Bahnhoff an de Kedener Kreisbahn.
Tito Mendoza
Tito Mendoza is de Naam von
* Tito Mendoza (* 1945), argentienschen Schauspeler,
Kilo (mehrdüdig Begreep)
Kilo betekent
Kilo is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Killo, Kylo.
Lippert Peak
De Lippert Peak is en spitzen, felsigen un hogen Topp in de Heritage Range, wat de süden Deel von de Ellsworthbargen in Ellsworthland, Westantarktika, is. He liggt an’t Enn von en Felskamm, de von de Douglas Peaks na Westen in dat verieste Horseshoe Valley rinreckt. Blots üm un bi 100 bet 150 Meter von siene Höögd sünd över de Iesmassen ümto rut sichtbor.
De United States Geological Survey hett em mit egen Meetarbeiden un Luftopnahmen von de United States Navy ut de Johren von 1961 bet 1966 karteert. Dat Advisory Committee on Antarctic Names hett em in dat Johr 1966 na George E. Lippert nöömt, de in’n Rahmen von dat United States Antarctic Research Program 1965 op de Palmer-Statschoon arbeidt hett.
Frank Lizama
Leven
Lizama is 1931 boren un hett as Snittjer (Warksteed an de Cemetery Road in Belize-Stadt) un Schoolmeester arbeidt. He weer verheiraadt mit siene Fro Sheena. De beiden harrn dree Söhns un dree Döchter.
Lizama is an’n 11. Juni 2019 in Orlando an Kreeft doodbleven. Siene Truurfier weer an’n 19. Juni in de St. Martin De Porres Church un he is op’n Lord Ridge Cemetery begraven worrn.
Politik
Bi de Parlamentswahl in Belize 1984 weer he Kannedaat för de UDP in’n Wahlkreis Collet un hett de Wahl mit 52,9 % von de Stimmen gegen Remijio Montejo von de PUP wunnen.
Brunau
Brunau betekent
Frank Lizama
Politik
Bi de Wahl 1989 weer he in’n sülven Wahlkreis Kannedaat un hett de Wahl dütmaal mit 40,9 % von de Stimmen gegen Montejo verloren.
Dormit weer he von 1984 bet 1989 Afornten von dat Repräsentantenhuus von Belize.
Von 1983 bet 1989 weer Lizama Afornten in’n Stadtraad von Belize-Stadt. He weer in düsse Tied von 1985 bet 1986 ok Börgermeester von de Stadt.
Ehren
2013 is Lizama to Königin Elisabeth II. ehren Geboortsdag Officer of the Most Excellent Order of the British Empire worrn.
Kellermann
Kellermann is de Familiennaam von
,, ,
Kiek ok bi: Kellerman.
Bornit
Bornit (ok Buntkopperkies, Kopper-Lazur oder Kopperlasurierz nöömt) is en faken vörkommend Mineral ut de Klass vun de Sulfiden mit en Mengdenproportschoon vun Metall:Swevel > 1:1. Dat Mineral kristalliseert in’t orthorhombsche Kristallsystem un bildt sik tomeist teemlich massig ut. Kristallen in oktaeder- oder pseudokuubsch Form sünd eher roor. De Klöör is as Bronze oder Kopper.
Struktur
Bornit kristalliseert toeerst as Hooch-Bornit in dat kuubsch Kristallsystem. Wenn dat Mineral afköhlt wannelt sik dat bei ca. 270°C üm in dat so nöömte intermediäär Bornit, wat en metastabil kuubsch Struktur hett. Bi 200 °C geiht dat denn över in dat bestännige orthorhombsch Deep-Bornit.
Historie un Naam
thumb|left|160px|Bunt anlopen Bornit. Bornit hebbt de Lüüd al siet 1725 kennt, man siek offiziellen Naam kreeg dat Mineral eerst 1845 na den öösterriekschen Mineraloog Ignaz von Born. De bargmännsche Naam Buntkopperkies kummt dorvun, dat Bornit an de Luft gau bunt anlopen deit, as dat op dat Bild to sehn is.
Entstahn un Vörkamen
Bornit kummt op magmatschen, hydrothermalen oder sedimentär’n Weg in Pegmatit oder Skarn tostannen. Dorbi kummt dat faken in Sellschop mit verscheeden annere Sulfidmineralen vör, as Chalkopyrit, Chalkosin, Pyrit aver ok mit Quarz.
De gröttsten Vörkamen gifft dat in Mexiko un in den US-Bundsstaat Montana. Wietere Lagersteden gifft dat in Mansfeld in Sassen-Anholt un in’t düütsche Rhienland, in’t engelsche Cornwall, in Dzhezkazgan in Kasachstan, in Kipushi un Likasi in de Demokraatsche Republiek Kongo un in Bisbee (Arizona), USA.
Verwennen
Vun wegen sien hogen Kopperandeel vun ungefäähr 63% un sien wiet Vörkommen tellt Bornit to de wichtigen Koppermineralen.
Adjektiv
Dat Adjektiv (Latien), up Platt an’n besten as Biwoort oder Egenschopswoort översett, is in de Spraakwetenschop de Woortaart, de utdrücken deit, woans dat genau bekeken mit en Ding oder Saak, en Vörgang oder en Tostand utsütt. Dat Adjektiv gifft an, vun wat vun Oort en Ding oder Saak is un woans en Vörgang vör sik geiht. Dat Adjektiv hangt also jümmers mit en Substantiv oder mit en Pronomen tohopen.
Adjektiven künnt deklineert warrn un höört to de Grupp vun de Nomens mit hento. In de düütsche un in de plattdüütsche Spraak warrt Adjektiven lütt schreven, solang se nich Deel vun en Egennaam sünd.
Bispelen för Adjektiven:
En Adjektiv kann in de Syntax up twee verscheden Orden vörkamen:
Gooshuus
Gooshuus is en Hoff in de Gemeen Sandbossel (Samtgemeen Sürsen) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Sandbossel mit bi.
Geografie
Gooshuus liggt dicht bi de Oost.
De Naveröörd sünd Sandbossel in’n Noorden, Falje in’n Oosten, Stoppelheid un Ochenhusen in’n Süüdoosten, Olenborg in’n Westen un Mintenborg in’n Noordwesten.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Bevern in’n Kanton Zeven höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort hett vör 1859 to de Böörd Sürsen in dat Amt Zeven tohöört un is denn Deel von dat Amt Bremervöör worrn. Na 1885 weer dat in’n Kreis Bremervöör un na 1932 in’n ne’en, grötteren Kreis Bremervöör. 1977 is dat Deel von’n Landkreis Rodenborg worrn.
Gooshuus hett von öllers to de Gemeen Sandbossel tohöört. Von 1965 bet 1974 hett de Gemeen Sandbossel to de ole Samtgemeen Sürsen tohöört. De is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen oplööst worrn. Sietdem höört dat Rebeed to de gröttere Gemeen Sandbossel in de gröttere Samtgemeen Sürsen.
Religion
Gooshuus is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Lamberti-Kark in Sürsen.
För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.
Verkehr
Gooshuus liggt dicht an de Kreisstraat 101, de in’n Süüdoosten över Ochenhusen na Sürsen an de Bundsstraat 71 ran geiht un in’n Noorden na Sandbossel. Von Sandbossel geiht de K 101 över Mintenborg un Klenkendörp na Fohrendörp. Na Noorden geiht dor von de K 101 de K 148 af, de na Bremervöör föhrt.
De nächste Autobahn is de Autobahn 1. De Opfohrt 48 Elsdörp liggt so 25 Kilometer in’n Süüdoosten von Gooshuus.
De nächste Bahnhoff is so bi teihn Kilometer wied weg in’n Noorden de Bahnhoff Bremervöör an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu. Fröher hett dat in de Neegd ok en Bahnhoff an de Bahnlien Bremervöör–Wasra geven. Dat weer de Bahnhoff Sürsen söss Kilometer in’n Süüdoosten. Dor hett dat von 1890 bet 1968 Personenverkehr geven.
Kurt Beck
thumb|Kurt Beck (2011) Kurt Beck (* 5. Februar 1949 in Bergzabern) is en düütschen Politiker vun de SPD. Vun 1994 af an regeer he as Ministerpräsident dat Land Rhienland-Palz. Dor is he deenstöllsten Ministerpräsident vun Düütschland mit. An' 16. Januar 2013 wurr, nahdem he vördem ut gesundheitlich Grünnen sien Rückträe verklort harr, Malu Dreyer as sien Nahfolgerin wählt.
Vun 2006 bit 2008 weer he ok Vörsitter vun siene Partei. An'n 7. September 2008 hett he up en Dagfohrt vun de SPD verklaart, dat he up düssen Posten Bott geven dö. He meen, de Lüde in sien egen Partei stünnen nich genoog achter em. Amenne is he mit de verscheden Flögels vun siene Partei nich torechtkamen.
Dieter Pohl
Dieter Pohl is de Naam von
* Dieter Pohl (* 1934), düütschen Inschenör un Heimaatforscher,
Kastanjenaant
De Kastanjenaante (Anas castanea) is en Aart ut dat Geslecht vun de Aanten an sik. Se höört to Australien siene Fauna. Dor hannelt sik dat um en lüttje Grunnelaant bi mit hoge Steern un runnen Kopp. Se is een vun de rooren Aantenaarden, de ok Water mit hogen Soltandeel lieden möögt. Regelmatig is se antodrepen in Buchten an’e See, Münnen vun Ströme, Mangroven-Bröke, Soltseen, un in’e Masch. To'n Drinken bruukt se avers Söötwater. De IUCN meent, de Bestand weer bi 110.000 utwussene Aanten groot un seggt vundeswegen, de Kastanjenaante weer nich in Gefohr (Least concern). In Australien warrt de Kastanjenaante to dat Fedderwild rekent.
Kommun Sotenäs
De Kommun Sotenäs is ene Gemeend in dat Lehn Westgötland in Sweden. Dat höört to de Landschop Bohuslän un den Gerichtsbezirk Uddevalla. Se hett 9.300 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 139,18 km². De Sitt vun de Verwalten is in Kungshamn.
Demografie
2006 weren 6,43 % vun de Inwahners buten Sweden boren.
Scholen
De Kommun hett 7 Grundscholen, de vun de Kommun bedreven warrt. De Scholen hebbt alltohoop 927 Schölers.
Geografie
In de Kommun gifft dat 851 Eilannen, de alltohoop 2.478 Hektar groot sünd.
(1379) Lomonosowa
(1379) Lomonosowa is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 19. März 1936 vun den russ’schen Astronom Grigori Nikolajewitsch Neuimin in Simejis an de Krim-Steernwacht opdeckt worrn is.
De Asteroid hettsien Naam na den russ’schen Wetenschoppler Michail Wassiljewitsch Lomonossow.
Löh
Löh betekent
Löh is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Löhe.
Zenti
Zenti is en Vörsülv (Präfix), de bi Maateenheiten – t. B. ok in dat SI-System – bruukt warrt. Dat Woort is vun dat latiensche centesimus afleidt, wat so veel as Hunnertste. Zenti warrt mit den Bookstaven c afkött. Dat warrt eenfach vör dat Eenheitenteken sett: T. B. is een Zentimeter (1 cm) de hunnertste Deel vun een Meter (0,01 m oder ok 10-2 m).
Dietmar Pohl
Dietmar Pohl is de Naam von
* Dietmar Pohl (* 1943), düütschen Footballspeler,
Hermann Kellermann
Hermann Kellermann is de Naam von
Hiel
Hiel is de Familiennaam von
Hermann Kellermann
* Hermann Kellermann (1875–1965), düütschen Montanindustriellen,
Hiel
Kiek ok bi: Heal, Heel.
Johann Friedrich Schröter
Johann Friedrich Schröter is de Naam von
* Johann Friedrich Schröter (1559–1625), düütschen Mediziner,
Eduard Sthamer
Eduard Sthamer is de Naam von
* Eduard Sthamer (1803–1872), hambörgschen Senater,
Otto Schily
duum|rechts|Otto Schily 2005
Otto Georg Schily (* 20. Juli 1932 in Baukem) is en düütschen Politiker (SPD) un Jurist. Vun 1998 bit 2005 wörr he Binnenminister. He wörr inst Anwalt vun de RAF un wörr inst bi Bündnis 90/De Grönen.
Lüttbossel
Geografie
Lüttbossel liggt dicht bi de Oost.
De Naveröörd sünd Minst in’n Noorden, Bevern mit Bokel in’n Noordoosten, Plönjeshusen in’n Oosten, Bockhorst in’n Süüdoosten, Sandbossel in’n Süden, Mintenborg in’n Süüdwesten, Klenkendörp in’n Westen un Fohrendörp in’n Noordwesten.
Historie
De Tosatz Lütt kummt dorvon, dat dat gröttere Sandbossel fröher ok Bossel nöömt worrn is.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Bevern in’n Kanton Zeven höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort hett vör 1859 to de Böörd Sürsen in dat Amt Zeven tohöört un is denn Deel von dat Amt Bremervöör worrn. Na 1885 weer dat in’n Kreis Bremervöör. 1977 is dat Deel von’n Landkreis Rodenborg worrn.
De Oort is an’n 1. März 1974 as Deel von de Gemeen Minst mit de Gemeenreform in Neddersassen an de Gemeen Bremervöör kamen.
Religion
Lüttbossel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Lamberti-Kark in Sürsen.
För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.
Verkehr
An Lüttbossel langs löppt de Kreisstraat 148, de in’n Noorden över Minst na Tingo un Bremervöör geiht un in’n Süden na Sandbossel. In’n Oosten geiht von Minst ut en Straat an de Bundsstraat 71 bi Bevern.
De nächste Autobahn is de Autobahn 1. De Opfohrt 48 Elsdörp liggt so 30 Kilometer in’n Süüdoosten von Lüttbossel.
De nächste Bahnhoff is so bi acht Kilometer wied weg in’n Noorden de Bahnhoff Bremervöör an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu. Fröher hett dat in de Neegd ok en Bahnhoff an de Bahnlien Bremervöör–Wasra geven. Dat weer de Bahnhoff Bevern söven Kilometer in’n Noordoosten. Dor hett dat von 1890 bet 1968 Personenverkehr geven.
Ernst Pohl
Ernst Pohl is de Naam von
* Ernst Pohl (1876–1962), düütschen Ünnernehmer un Utfinner,
Kiek ok bi: Ernst-Pohl-Stadion.
Butenminister
En Butenminister is en Minister vun en Staat, de för de Butenpolitik tostannig is. Dat heet, he oder se mutt mit annere Staaten snacken un klorkamen. Sien Ministerium is dat Butenministerium.
De Butenminister is ok tostannig för de Diplomaten.
Claude-Hyacinthe-Félix Barthélemy
Claude-Hyacinthe-Félix Barthélemy (* 8. März 1787 in Belfort; † 22. Dezember 1868 in Chalons) weer en franzööschen Präfekt.
Linder Peak
De United States Geological Survey hett em mit egen Meetarbeiden un Luftopnahmen von de United States Navy ut de Johren von 1961 bet 1966 karteert. Dat Advisory Committee on Antarctic Names hett em 1966 na’n Geophysiker Harold W. Linder nöömt, de an de Ross-Schelfies-Expeditschoon in’n Rahmen von dat United States Antarctic Program twüschen 1961 un 1962 deelnahmen harr.
Claude-Hyacinthe-Félix Barthélemy
Barthélemy is 1787 as Söhn von Jehan Baptiste Barthélémy de Barthélemy in Belfort boren. He hett 1809 bi dat Binnenministerium arbeidt un is dor Supernumerär worrn. He weer 1810 denn Auditer bi dat Conseil d'Etat un is von 1811 bet 1813 Ünnerpräfekt von’n Distrikt Lümborg ween. 1814 is he Ünnerpräfekt in’n Distrikt Lille worrn, in’n Juni 1815 in’n Distrikt Abbeville, in’n August 1815 wedder in’n Distrikt Lille un 1817 in’n in’n Distrikt Sainte-Ménehoulde.
An’n 10. August 1830 is Barthélemy Präfekt von dat Departement Maine-et-Loire worrn un dat bet bet 1834 bleven. Von Februar 1834 bet November 1838 harr he dat Amt as Präfekt denn in dat Departement Saône-et-Loire. 1838 is he in dat Departement Haute Saône wesselt un hett an’n 10. August 1839 den sülven Posten in dat Departement Loire övernahmen. Von 1841 af an is he Präfekt in dat Departement Charente-Inférieure ween un von 1847 bet 1848 in dat Departement Aube.
Von 1848 bet 1852 weer he Liddmaat von’n Generalraad von dat Departement Marne. 1853 is he Börgermeester von Courmelois worrn un dat bet to sien Dood bleven.
Siene Söhns weren de Archäoloog Anatole (1. Juli 1821-27. Juni 1904) un de Historiker Édouard (21. November 1830-30. Mai 1888).
Georg Kellermann
Georg Kellermann is de Naam von
* Georg Kellermann (1776–1847), düütschen Theoloog un Geistlichen,
Frömdwoord
En Frömdwoord is en Woord, dat ut een Spraak in en annere övernahmen worrn is. Anners as dat Lehnwoord is disse frömme Herkumst bi dat Frömdwoord noch to kennen. De Gegensatz to Frömd- un Lehnwöör sünd de Arvwöör, de al so lang Deel vun de Spraak sünd, dat de Wetenschoppers keen frömme Herkumst mehr nawiesen köönt.
Wie Frömdwöör upkaamt
Dat gifft twee Soorten, wie Frömdwöör in en Spraak opnahmen warrt. De een sünd Wöör för Saken, för de dat ans keen Utdruck gifft. To’n Bispeel hebbt de Lüüd keen Jogurt kennt, ehrdat se em bi de Törken kennenlehrt hebbt. Op de anner Sied gifft dat aver ok Wöör, de Wöör verdrängen doot, de dat al gifft. Dat hett denn mit Prestiesch to doon. En Bispeel sünd de Hoochdüütschen mit jemehr Utdruck för deit mi leed: Op Düütsch heet dat Verzeihung oder Entschuldigung. In’t 17. un 18. Johrhunnert in de alamoodsche Tied keem den aver Franzöösch temlich in Mood un ’keen „wat Beters“ wesen wull, hett franzöösche Phrasen in sien Sätz inbunnen. De Lüüd füngen do an, Pardon to seggen. In’t 20. Johrhunnert harr Franzöösch keen groot Bedüden mehr un Engelsch weer nu de grote Weltspraak. Engelsche Utdrück kemen in Mood un de Lüüd füngen an, Sorry to seggen. Dit Över-Estemeren vun en annere Spraak kann so wied gahn, dat sogor en Woord nee in en Spraak opnahmen warrn kann, dat blot so lett, as wenn dat ut de hoochestemeerte Spraak kummt. En Bispeel is dat Woord Showmaster, dat engelsch lett, aver dat de Engelschen nich kennt. De seggt dor host to. Just so sütt dat bi dat düütsche un plattdüütsche Frömdwoord Handy ut: Dor seggt de Engelschen mobile phone to. Dat sünd denn Schien-Frömdwöör.
Wo Frömdwöör for bruukt weert
Denn warrt Frömdwöör deelwies ok bruukt, Lüüd uttosluten oder annersrüm de egene Grupp enger tohooptobringen. De Burschenschaften vun de Studenten hebbt sik en besünnere Utdruckswies toleggt, an de se sik ünnerenanner kennen köönt un de jem vun annere afgrenzt. Denn staht Frömdwöör ok för „Bildung“, denn ’keen veel frömme Wöör kennt, mutt klook wesen. Welk Lüüd bruukt Frömdwöör, dat se de annern Lüüd wiesen köönt, wo klook se sünd. Dorto gifft dat de Geschicht vun dat Woord repunsieren, de bi vele Schrievers faken mal to lesen is. En poor Lüüd överleggt sik in de Weertschop en neet Woord, repunsieren, dat an un för sik nix bedüden deit. Se doot dat denn jümmer wedder gegenöver annere Lüüd bruken, ahn dat dat Woord en besünnern Sinn hett. Aver nüms mag fragen, wat dat Woord woll bedüden schall. Nüms mag sik blotstellen, dat he dat Frömdwoord nich kennt un all doot se so antern, as dat in’n Kontext jüst Sinn maakt.
Spraakwannel dör Frömdwöör
Welk Spraken hebbt över de Tieden soveel Frömdwöör opnahmen, dat sik de Charakter vun de Spraak ganz wannelt hett. Dat Engelsche hett temlich veel Wöör ut dat Däänsche un Norweegsche, ut dat Franzöösche un ut dat Latiensche un Greeksche övernahmen. De olen angelsassischen Wöör sünd hüdigendaags in de Minnertall in dat Engelsche.
Spraakpurismus
Ut Angst vör so en Wannel sünd welk Spraken to welk Tieden richtig gegenan gahn gegen toveel Frömdwöör. In dat 17. un 18. Johrhunnert hebbt sik to’n Bispeel veel kloke Lüüd gegen den Instroom vun franzöösche un latiensche Wöör stellt un hebbt sik Gedanken maakt, wat för hoochdüütsche Wöör een lever bruken kann. Veel Wöör, de de Hoochdüütschen nu ganz normal bruken doot, hebbt sik Lüüd in de Tied utdacht. En anner Bispeel is de ieslandsche Spraakpurismus. De Ieslanners verwehrt sik to’n Bispeel ok gegen de latienschen un greekschen Wöör, de de Wetenschop produzeert hett, un hett so ok för Elektrizität (rafmagn, kann as „Barnsteenkraft“ översett warrn) oder Film (kvikmynd, „levig Bild“) egene Wöör.
(1351) Uzbekistania
(1351) Uzbekistania is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 5. Oktober 1934 vun den russ’schen Astronom Grigori Nikolajewitsch Neuimin in Simejis an de Krim-Steernwacht opdeckt worrn is.
Nöömt is de Asteroid na de fröhere Sowjetrepubliek Usbekistan, woneem de Opdecker leevt hett.
Lysander
duum|Lysander, dorstellt as Försten ut de [[Renaissance, 1553]] Lysander (ooldgr. Λύσανδρος Lysandros); † 395 v. Chr. bi Haliartos) weer en Staatsmann un Admiraal ut Sparta in den Peloponnes'schen Krieg un in den Krieg vun Korinth.
Lysander hett 408 v. Chr. dat Upperkummando over de spartaansche Flotten overnahmen. 407 oder 406 v. Chr. (dor hefft sik de Historikers over in’e Plünnen) hett he bi Notion gegen Athen siegt. Vordem harr he sik den Perserprinzen Kyros den Jüngern to’n Fründ maakt. De Persers hefft em denn oorntlich mit Geld unnerstütt. Dat duer avers nich lang, denn keem de Tied, wo he dat Kummando wedder afgeven möss, as dat in Sparta so inricht‘ weer. Kallikratidas is denn an’e Reege ween un is Befehlhebber wurrn. Man de keem nich so good torecht mit Kyros. Nadem de Spartaners 406 v. Chr. de Seeslacht bi de Arginusen verlaren harrn, möss Lysander wedder ran, ofschoonst dat vun de spartaanschen Gesette her an un for sik nich mööglich weer. Unner sien Kummando sünd de Atheners mit ehre leste Flotten denn 405 v. Chr. bi Aigospotamoi slahn wurrn. Düsse Nedderlage hett den Utslag geven in’n ganzen Krieg. All Bundsgenaten vun Athen hefft sik denn afsett, bloß Samos is noch bleven. 404 v. Chr. hett Lysander Piräus blockeert un dor Athen mit to de Kapitulatschoon nöögt. He schaff denn in Athen de Demokratie af un hett en Oligarchie dor insett. De Lüde vun Samos hefft dorup hen beslaten, Lysander göttliche Ehren tokamen to laten. Dor keem to’n eersten Mol in de Minschheitsgeschicht de Herrscherkult mit up, as de later in de Tied vun den Hellenismus un in dat Röömsche Riek begäng weer.
Ok in de annern Städer, de mit Athen tohopen gahn weern in’n Krieg, hett Lysander nee Regimes insett (de „Dartig“, de schollen dat mit Sparta holen.) Man Sparta siene Regeerung hett nich achter siene Politik stahn, un so konn Athen wedder torüch kehren na de Demokratie. Ofschoonst Lysander sik gegen siene Gegenspelers in düssen Striet nich dörsetten konn, bleev he doch en unbannig mächtigen Mann. 399 v. Chr. hett he siene Macht dor for bruukt, den latern König Argiselaos II. up den Throon to wuppen. Lysander is in’n Harvst 395 v. Chr. to’n Anfang vun den Krieg vun Korinth bi en Scharmützel vör Haliartos fullen. He is ankeken wurrn as een vun de gröttsten Feldherrn vun Sparta, de sik avers as stolten un ehrgiezigen Minschen veel Feende maakt hett.
Nomen
Dat Woort Nomen (v. latiensch nomen, Gen. nominis, „Naam“, Pl. Nomina, ok Nomen; up Plattdüütsch an’n besten Naamwoort) warrt in veele Grammatik-Böker för de School övereen bruukt mit dat Woort Substantiv. In de Spraakwetenschop weert ünner Nomen ganz allgemeen de Aarten vun Wöör verstahn, de een deklineren kann. Dat sünd nich bloß de Substantiven, man ok de Adjektiven. Dor blifft de Wetenschop mit in de Footstappen vun de latiensche Grammatik. Mit een Substantiv (lat. nomen substantivum) is denn man bloß de eene Woortaart vun de Naamswöör mit meent, in'n Ünnerscheed to dat Adjektiv (lat. nomen adjectivum). Ofschoonst ok de Pronomina deklineert weern könnt, weert se doch för sik nahmen.
Coke County
Coke County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Texas. He hett 3.320 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 2.328 km². De Sitt vun de Verwalten is in Robert Lee.
Historie
De Kreis is 1889 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 3.864 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 1.519 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 16.734 US-Dollar. 1.944 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 384 Minschen maakt. 12,03 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
14,42 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 2,77 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 88,85 % vun de Minschen Witte, 1,94 % Swarte, 0,08 % stammt ut Asien un 0,03 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,78 % sünd Nakamen vun Indianers. 6,94 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,40 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 16,90 % vun de Lüüd ansehn.
Caspar Hartung
duum|Porträt von Caspar Hartung Caspar Hartung (* 1. Januar 1795 in Hamborg; † 10. April 1863 ok dor) weer en hambörgschen Jurist.
Hartung is 1795 as Söhn von Margaretha Magdalena, borene Schroedter, un Caspar Heinrich Hartung (29. Juli 1765-3. Juli 1844) in Hamborg boren. He hett Juristeree studeert un sien Dokter maakt. In’n Mai 1826 is he Gerichts- un Amtsaktuar bi dat Amt Ritzbüttel worrn. Nadem de Amtmann von Ritzbüttel, Andreas Christian Wolters, 1827 doodbleven is, is Hartung an’n 5. September 1827 as Nafolger von Wolters hambörgschen Senater worrn. Hartung is in’n September 1827 eerst Verwalter un denn in’n Juni 1828 richtigen Amtmann von dat Amt Ritzbüttel worrn. Dat is he bet 1834 bleven.
Von 1852 weer 1858 he noch en tweet Maal Amtmann von dat Amt Ritzbüttel.
Na em hett dat Lüchtschipp Caspar sien Naam kregen, dat von 1845 bet 1916 in Insatz weer. Ok de Hartungstraat hett an’n 19. März 1936 na em ehren Naam kregen.
Hartung hett an’n 19. Oktober 1825 Elisabeth Stoppel (21. August 1806-17. Juli 1867) freet. De beiden harrn de Dochter Margarete Elisabeth (3. Mai 1836-21. Januar 1880). Hartung is 1863 doodbleven un op’n Olen Hammer Karkhoff in Hamborg begraven worrn.
Klaus Schröder
Klaus Schröder oder Klaus Schroeder is de Naam von
* Klaus Schröder (1844–1927), plattdüütschen Schriever,
Kiek ok bi: Klaus Schröter.
Joschka Fischer
duum|Joschka Fischer 2006 Joseph Martin (Joschka) Fischer (* 12. April 1948 in Gerabronn, domaals Landkreis Crailsheim) weer en föhren Liddmaat vun de Partei Bündnis 90/De Grönen. He weer vun 1998 bit 2005 Butenminister un Viezkanzler vun de Bundsrepubliek Düütschland. Un dat eerste halve Johr vun 1999 Präsident vun’n Raat vun de Europääschen Union. Ruchweg een Johr na de Bundsdagswahl 2005 hett he sik ut de aktive Politik torüchtogen.
Siet dat Enn sien politischen Loopbahn arbeit he as journalistischen Kommentater, Ünnernehmensberader un in verschedene Positschonen in de Weertschop – ünner annern as Lobbyist för de Energieversorgers RWE un OMV.
Utteken
Fischer weer in’n Mai 2002 as Ehrendokter vun de Universität Haifa uttekent. An’n 4. Mai 2004 weer he in Rüschlikon mit den renomeerten Gottlieb-Duttweiler-Pries ehrt. In sien Funkschoon as Butenminister vun de Bundsrepubliek hett he in’n Mai 2005 den Leo-Baeck-Pries kregen, also de höchste Utteken vun’n Zentralraat vun de Jöden in Düütschland, för sien Verdeensten in’n Neegoosten-Striet as Vermittler twüschen de Pälestinenser un de Israelis. Den 20. Mai 2006 kreeg he bito den Ehrendokter vun de Universität Tel Aviv tospraken.
För sien Insatz as hess’sch Ümweltminister gegen den Bruuk vun de Kuhl Messel as Mülldeponie un dat Wohhren vun de Kuhl as Fossilenfundsteed is na em 2005 en fossile Slang as Palaeopython fischeri nöömt worrn. Wieter is Fischer Ehrenbörger vun Budakeszi.
2010 is he mit de Heinrich-Heine-Gastprofessur vun de Heinrich-Heine-Universität Düsseldörp ehrt worrn.
Lanz Peak
De Lanz Peak is en hogen Topp in Ellsworthland, Westantarktika. He liggt 16 km noordnoordwesten von’n Mount Weems un reckt sik ut en Grupp von dree Toppen, de Noordoost-Süüdwest utricht sünd, an’n Noordrand von de Sentinel Range von de Ellsworthbargen rut.
De US-amerikaansche Polarforscher Lincoln Ellsworth hett em bi sien Transantarktisfloog an’n 23. November 1935 opdeckt. Dat Advisory Committee on Antarctic Names hett em 1961 na Walter G. John Lanz (1907–2000) nöömt, de Funker bi dree von Ellsworth sien Antarktisexpeditschonen twüschen 1933 un 1936 weer.
Lucien Storme
Lucien Storme weer Profi-Radrennfohrer van 1937 bit 1942. De gröttste Erfolg in sien Loopbahn weer sien Sieg 1938 bi Paris–Roubaix. 1939 is he bi de Tour de France antreeden, wunn en Halfdeelstreck, hett aber later upgeven.
Wiel wiels den Tweeten Weltkrieg de Verdeenstmögelkeiten för Beropsradrennfohrer meest nich recken deen, um to Överleven, fung Storme an, Tabak un Benzin över de Grenze nah Frankriek to smuggeln. 1942 wurr he deswegen verhaft un seet af März 1943 in dat Gefängnis van Siegburg in Düütschland in. An' 10. April 1945 hemm de US-amerikaansch Truppen de Stadt reckt, un Storme wurr in de Wirren van dat Befreen ut Versehns van en GI dood schaaten, de hüm för en düütschen Suldaten hollen harr, de sien Wappen trecken wull.
François Kellermann
François Kellermann is de Naam von
* François-Christophe Kellermann (1735–1820), franzööschen Marschall,
Friedrich Pohl
Friedrich Pohl is de Naam von
* Friedrich Pohl (1768–1850), düütschen Agrarwetenschopper,
Schörg
Schörg is de Familiennaam von
Morphologie
Morphologie (von ) betekent
Storme
Storme is de Familiennaam von
Abdullah Gül
An'n 6. September 2008 hett he vun sik höörn laten, as he as eersten Staatspräsidenten vun de Törkei na Eriwan reist is. Grund weer en Inladung vun den armeenschen Präsidenten Sersch Sarkissjan, he scholl sik doch dat Footballspeel twuschen Armenien un de Törkei ankieken. Gül hett mit Sarkissian doröver snackt „wie dat gahn schall, dat de beiden Länner, de so lang in Striet un Fiendschop leevt hefft, nu bilüttjen normol mit'nanner ümgahn könnt“. Düsse Besöök warrt as en histoorsche Reis ankeken.
Wilhelm Jordan
Wilhelm Jordan is de Naam von
* Wilhelm Jordan († 1462), düütschen Koopmann un Börgermeester von Danzig,
Bargst
Bargst betekent
Amtsgericht Oosterholt-Scharmbeek
Dat Amtsgericht Oosterholt-Scharmbeek is een von de teihn Amtsgerichten in’n Landgerichtsbezirk Veern. Dat hett sien Seet in dat Gebüüd an’n Kloosterplatz 1 in Oosterholt-Scharmbeek in’n Landkreis Oosterholt.
Överornt Gerichten
Dat Amtsgericht Oosterholt-Scharmbeek sünd in’n Instanzentog dat Landgericht Veern, dat Oberlandsgericht Celle un de Bundsgerichtshoff in Karlsruhe överornt.
Den Gerichtsbezirk billt de Landkreis Oosterholt.
Christian Pfaff
Christian Pfaff is de Naam von
* Christian Pfaff (1770–1845), düütschen Hannelsmann un Politiker,
Amtsgericht Oosterholt-Scharmbeek
Geschicht
Mit de Veerte Verordnung över den Neeopbo von dat Riek sünd an’n 1. November 1939 grote Delen von dat Rebeed noorden de Lesum Deel von Bremen worrn. Dor sünd denn ok de Amtsgerichtsbezirken bi afännert worrn. Dat Amtsgericht Oosterholt-Scharmbeek hett dorbi von dat Amtsgericht Leendaal de Gemeen Huttenbusch tokregen un von de Amtsgerichten Blomendal un Lesum, de nu an Bremen fullen weren, all Rebeden, de bi Prüßen bleven sünd.
Amtsrichters/Direkters
Amtsrichters:
Direkters:
Hans Pohl
Hans Pohl is de Naam von
* Hans Pohl (1935–2019), düütschen Historiker,
(1347) Patria
(1347) Patria is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 6. November 1931 vun den russ’schen Astronom Grigori Nikolajewitsch Neuimin in Simejis an de Krim-Steernwacht opdeckt worrn is.
Nöömt is de Asteroid na dat latiensche Woort för Vadderland.
Lüttjepütt-Pries (Bemsen)
De Lüttjepütt-Pries warrt all veer Johr in’n Rahmen vun de Bemsen-Dagfahrt för nedderdüütsche Spraak för plattdüütsche Warken för oder vun junge Lüüd vergeven. De Pries, den de Spoorkassen-Stiften vun Neddersassen stift hett, is mit en Geldpries vun 3000 Euro verbunnen un is in’n Harvst 2007 dat eerste Maal vergeven worrn. Birgit Lemmermann hett em dor för ehr Book Ebbe un Hehn in’e Hannen kregen. Nöömt is de Pries na dat Book Lüttjepütt vun Johann Bellmann. De Winner warrt vun ene Jury ut negen Lüüd utwählt, vun de je een vun’e Bemsen-Dagfahrt, vun’e Spoorkassen-Stiften, vun’t Institut för Nedderdüütsche Spraak un vun’n NDR sitten doot un noch fief annere Lüüd mit Verstand un Weten üm de plattdüütsche Spraak.
Helmut Kohl
miniatur|Helmut Kohl (1989) Helmut Josef Michael Kohl (* 3. April 1930 in Ludwigshafen; † 16. Juni 2017 ok dor) weer en düütschen CDU-Politiker. He weer van 1969 bit 1976 Ministerpräsident vun dat Land Rhienland-Palz un van 1982 bit 1998 de sösste Bunnskanzler vun de Bunnsrepubliek Düütschland. Van 1973 bit 1998 weer he todem Parteivörsitter vun de CDU. Kohl hett den Prozess vun de Düütsch Weddervereenigen mitgestalt un hett maatgevend to de europääsch Eenigungsprozess bidragen.
Öllernhuus
Helmut Kohl wurr 1930 as dart Kind vun de in dat ünnerfränkisch Greußenheim boren Finanzbeamten Hans Kohl (1887–1975) un de sien ut Ludwigshafen-Friesenheim stammend Fru Cäcilie boren Schnur (1890–1979) in Ludwigshafen boren. De Familie weer konservativ-kathoolsch präägt. Sien Geschwister weern Hildegard (1922–2003) un Walter (1926–1944). De Kinner hebbt hör Jöögd in de Friesenheimer Hohenzollernstraat verbrocht. Över de Beziehung to sien öllere Süster weet man nich völ, sien Bröer Walter, de he bannig verehrt hett, is fröh storven. Walter is November 1944 as Suldat bi en Deepflegerangreep dicht bi Mönster fallen.
Wilhelm Seedorf
* Wilhelm Seedorf (1881–1984), düütschen Agrarökonoom,
Helmut Kohl
Schooltiet / Studium
Helmut Kohl hett af den 1. April 1936 de Grundschool „Ruprechtschule“ un siet 1940 – de Tweete Weltkrieg weer all utbraken – de Böverrealschool besöcht. As 14-Johrig wurr Helmut Kohl in en Ludwigshafener Füerlöschtrupp insett un per Kinnerlandverschickung nah Erbach in den Odenwald un later nah Berchtesgaden brocht. Van dor kehr he in‘ April 1945 mit dree Schoolkameraden to Foot torüch nah Ludwigshafen. Nah sien Rückkehr weer de Böverrealschool tonächst slooten, un Kohl fung in‘ August 1945 en landwertschaplich Lehr an. All in November 1945 kehr he aber weer an sien old School torüch un hett dor in März 1950 dat Abitur makt.
To dat Sömmersemester 1950 fung he denn en Studium vun Rechtswetenschapen un Historie in Frankfort an’n Main an, wat he aber nah twee Semester weer afbraken hett. To dat Wintersemester 1951/52 wessel he an de Universität Heidelbarg un hett en Magister-Studium mit de Hööftfaken Geschichte un Staatswetenschapen absolveert. Nahdem Kohl sien Studium 1956 mit den akadeemschen Grad Magister Artium beend harr, hett he en Stäe as Wetenschaplich Mitarbeiter an dat Alfred-Weber-Institut vun de Universität Heidelberg antreden. 1958 hett he mit de Dissertation Die politische Entwicklung in der Pfalz und das Wiedererstehen der Parteien nach 1945 bi Walther Peter Fuchs (1905–1997) sien Doktertitel (Dr. phil.) makt. Ansluutend wurr he Direktionsassistent bi en Iesengeeteree in Ludwigshafen un 1959 Referent bi den Verband der Chemischen Industrie in Ludwigshafen.
Privatleven
miniatur|Helmut Kohl mit Familie in Leipzig, 1975 1960 hett Helmut Kohl de Frömdsprakensekretärin Hannelore Renner (1933–2001) heiraadt, de he siet 1948 kennen dee. Ut de Ehe gungen de beid Söhns Walter (* 1963) un Peter Kohl (* 1965) hervör. In de folgend Johrteinten weer Kohl immer drup bedacht, en heel Familienleven dortostellen. So hebbt he un sien Fru siet Anfang vun de 1970er Johren hör veer Week düernden Sömmerurlaub stets in dat soltborgsch St. Gilgen an‘ Wolfgangsee, in den eerst Johren ok mit de beid Kinner un immer weer in dat sülvige Huus direkt an den See, de dordör överall in Düütschland bekannt wurr. Sommerinterviews ut de Ferien un stell Pressebiller vun en anschienend intakten börgerlich Familie hebbt immer to dat Urlaubsprogramm hörrt. Kohls Söhn Walter hett nahderhenn in en Book dit tekent Bild wedderspraken. De Familie is nah de Dood vun Hannelore Kohl, de an‘ 5. Juli 2001 mit 68 Johren Suizid begung, utnannerbraken. Se harr tovör johrenlang ünner en Luchtallergie leeden.
Rund fiefenhalv Johr nah dat Enn‘ vun sien Kanzlerschap, an‘ 4. März 2004, stell Helmut Kohl den eersten Deel vun sien Memoiren ünner den Titel „Erinnerungen, 1930–1982“ vör. Se umfaaten de Johren 1930 bit to de Beginn vun sien Kanzlerschap 1982. De tweete Deel över de Regeerensjohren bit 1990 keem an‘ 3. November 2005, de darte Deel över de Johren bit 1994 an‘ 16. November 2007 herut. Een veerten afsluutend Band is plaant.
In‘ Fröhjahr as ok in‘ Harvst 2007 harr Helmut Kohl twee Kneeoperatschonen, bi de hüm künstlich Gelenken insett wurrn. He befunn sück noch in de Rehabilitatschoo, as he sück in‘ Februar 2008 bi en swooren Störrt in sien Huus en Schädel-Hirn-Trauma totruck, wat noch in de sülvig Nacht opereert wurrn muss. Sietdem bruukt he bi apenlich Uptreden en Rullstohl.
thumb|Helmut Kohl mit sien tweet Ehefrau [[Maike Richter|Maike (2009)]] Över de stuur Tiet nah den Störrt hett he sülvst seggt: „Wenn meine Frau nicht gewesen wäre, wäre ich nicht mehr am Leben, und wenn sie nicht bei mir wäre, wäre mein Leben heute sehr viel weniger lebenswert“. An‘ 8. Mai 2008 hebbt he un Maike Richter (* 1964), mit de he siet 2005 in en fasten Beziehung leevt, in de Kapell vun en Reha-Klinik in Heidelbarg in‘ engsten Früendeskrink heiraadt. De beid Söhns Walter un Peter weern nich inlaaden. Trootüügen weerm de Medienünnernehmer Leo Kirch un BILD-Chefredakteur Kai Diekmann. Maike Richter, de nah de Hochtiet de Nahnaam Kohl-Richter annehm, harr Kohl in dat Kanzleramt kennenlehrt, wo de Volkswirtin mit Doktertitel vun 1994 bit 1998 as Beamtin in de Wertschaftsafdeelen arbeiten dee. Nah Gerhard Schröder sien Wahlsieg weer se to de Finanzexperten vun de Unionsfraktschoon, Friedrich Merz, wesselt. Nah en Tätigkeit as Journalistin bi de Wirtschaftswoche is se to Tiet Baas vun dat Referat Regional Wertschaptspolitik, Städerbau un Ruumordnung in dat Bundwertschaftsministerium (is aber beurlaubt).
Helmut Kohl leevt in den Ludwigshafener Stadtdeel Oggersheim un in Berlin.
Politisch Karriere
All as Schöler (1946) is Helmuth Kohl de CDU bitreden un weer ansluutend Mitbegrünner vun de Junge Union in sien Heimatstadt Ludwigshafen (1947). Sien politisch Aktivitäten hett he ok während sien Studium wieder verfolgt. 1953 wurr he Liddmaat vun den geschäftsführenden Vörstand vun de CDU in Rhienland-Palz, 1954 stellvertreden Landsvörsitter vun de Junge Union vun Rhienland-Palz, 1955 Liddmaat vun den Landsvörstand vun de CDU Rhienland-Palz. 1959 wurr he Vörsitter vun de CDU-Kreisverband Ludwigshafen, 1960–1969 weer he Fraktschoonsführer vun de Stadtratsfraktion Ludwigshafen, af 1963 Fraktschoonsvörsitter in den Landdag vun Rhienland-Palz, van März 1966 bit September 1974 weer he Landsvörsitter vun de CDU vun Rhienland-Pfalz, 1966 Liddmaat vun den Bundsvörstand vun de CDU, af 1969 Stellvertreder un van 1973 bit 1998 Bundsvörsitter vun den CDU. En wichtigen Förderer vun Helmut Kohl weer de to Tieden vun den Natschonalsozialismus un Tweeten Weltkrieg vermögend wurrn Industrielle Fritz Ries.
Ministerpräsident
miniatur|Helmut Kohl, 1969 in Ludwigshafen As Kohl 1966 to’n Landsvörsitter vun de CDU vun Rhienland-Palz wählt wurr, weer he ok to’n Nahfolger vun Peter Altmeier in dat Amt vun den Ministerpräsidenten bestimmt. Nah de folgenden Landdagswahl wurr woll noch eenmal Altmeier Ministerpräsident, aber an‘ 19. Mai 1969 lhett Kohl hüm in dit Amt aflööst. Wichtig Entscheidungen in Kohl sien Amtszeit weern de Gebietsreform un de Grünnen vun de Universität Trier-Kaiserslautern (hüüd: Universität Trier, Technische Universität Kaiserslautern).
As Nahfolger vun Kurt Georg Kiesinger hett Kohl 1971 ahn Spood för den Bundsvörsitt vun de CDU kandideert un verlor tegen Rainer Barzel. 1973, en Johr nah Rainer Barzel sien scheitert Konstruktiv Misstrauensvotum tegen den amteerenden Bundskanzler Willy Brandt, hett Kohl hüm as Bundsvörsitter vun de CDU aflööst un behull disse Parteifunktschoon 25 Johr bit to’n 7. November 1998.
Oppositschoonsführer
Bi de Bunddagswahl 1976 is he eerstmals as Kanzlerkandidat vun sien Partei antreden. De CDU/CSU hett de afsolute Mehrheit mit 48,6 Perzent vun de Stimmen blots knapp verfehlt un de sozialliberale Koalitschoon kunn sück behaupten. Dat weer aber bit dorhenn dat tweetbest Wahlergebnis vun de CDU/CSU överhoopt. Kohl is nah de Wahl as Ministerpräsident torüchtreden un wurr as Vörsitter vun de CDU/CSU-Fraktschoon in‘ Düütschen Bundsdag in Bonn Oppositschoonsführer. Sien Nahfolger as Ministerpräsident wurr an‘ 2. Dezember 1976 Bernhard Vogel. Nah de verloren Wahl hett de CSU den Kreuther Trennungsbeschluss to de Upheven vun de Fraktschoonsgemeenschap mit de CDU faat, Kohl kunn aber tegen den CSU-Vörsitter Franz Josef Strauß de Fortführen dörsetten. Bi de Bundsdagswahl 1980 muss he dorför Strauß den Vörtritt bi de Kanzlerkandidatur laaten. Wiel Strauß aber nah de verloren Wahl Ministerpräsident in Bayern bleev, weer Kohl wiederhenn Oppositschoonsführer.
Kohl weer van 1976 bit 2002 Liddmaat vun den Düütschen Bundsdag.
Wahl un Uplöösen vun den Bundsdag
Nahdem sozial-liberal Koalitschoon vun Bundskanzler Helmut Schmidt an‘ 17. September 1982 utnannerbraken weer – dat geev swoorwegend Meenungsverscheedenheiten över de tokünftig Wertschapspolitik in de Bundsrepubliek – nehmen FDP un de CDU/CSU an‘ 20. September 1982 Koalitschoonsgespräche up. Anlass för den Bröök weer ünner annern en Strategiepapier vun de FDP, dat vun Otto Graf Lambsdorff utarbeit wurrn weer un  neoliberal Positschonen to en Reform vun den Arbeitsmarkts enthull.
Kohl wurr för dat Amt vun den Bundskanzler nomineert un an‘ 1. Oktober 1982 in‘ Rahmen vun da teerst spoodriek konstruktiv Misstrauensvotum in de Historie vun den Bundsdag tegen den amteerenden Bundskanzler Helmut Schmidt to’n sössten Bundskanzler wählt. Butenminister wurr, as ok all in de sozial-liberalen Koalitschoon, Hans-Dietrich Genscher. De Koalitionswessel weer binnerhalv vun de FDP bannig umstreeden. Wiel de FDP mit en Koalitschoonsutsaag togunsten vun de SPD in den Wahlkamp 1980 gahn weern, wurr fehlend materiell Legitimatschoon reklameert; formaal weer dat aber verfaatenskonform. Dorto keem, dat Kohl sien Kanzlerschap nich ut normal Bundsdagswahlen hervörgahn weer. Um dissen Makel to tilgen, hett Kohl en bannig umstreeden Verfohren dörführt: He stell den Bundsdag de Vertrauensfraag, över de an‘ 17. Dezember 1982 afstimmt wurr, Nahdem de Regeeerenskoalitschoon an‘ Dag tovör mit breet Mehrheit den Bundshuushollen för 1983 verafscheed harr; enthullt sück de Mehrtall vun de Afordneten vun de Regeerenskoalitschoon as vereenbort de Stimm, wodör dat wünscht Ergevnis tostannen keem: Kien Mehrheit för den Bundskanzler un dormit de Mögelkeit, den Bundspräsidenten de Uplöösen vun dat Parlament vörtoslahn. Bundspräsident Karl Carstens hett sück länger Tiet laaten mit de Entscheedung, sück denn aber in‘ Januar 1983 för de Uplöösen vun den Bundsdag un dat Utschrieven vun vörtrucken Bundsdagswahlen för den 6. März 1983. Gegen disse Vörgehenswies hebbt eenig Afordneten vör dat Bundsverfaatengericht klaagt, de aber den faststellt hett, dat dat Uplöösen nah de Verfaaten mögelk weer.
De eersten Johren vun sien Kanzlerschap
Bi de Bundsdagswahl an‘ 6. März 1983 wunn de Koalitschoon ut CDU/CSU un FDP mit Stimmengewinnen för de CDU/CSU (48,8 Perzent, +4,3 Perzentpunkten) un düütlichen Stimmenverlusten för de FDP (7,0 Perzent, -3,6 Perzentpunkten) de Mehrheit vun de Seeten in‘ Bundsdag. Helmut Kohl, de tüschen 1976 un 1998 sössmal as Kanzlerkandidat antreden, harr sien best Wahlergebnis (un dat tweetbest vun de Unionsparteien in de Historie vun de Bundsrepubliek). Kanzlerkandidat vun de Sozialdemokraten weer de ehmalge Bundsjustizminister un Münchener Böverbörgermeester Hans-Jochen Vogel.
Hengge
Hengge is de Familiennaam von