cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nedderlannen (Europa)
Verkehrswesen
De Nedderlannen hebbt twee wichtig, internatschonaal Flooghabens: Schiphol un de Flooghaben Rotterdam-Den Haag. Schiphol is aber de gröttste Flooghaben in den Nedderlannen un speelt ok en wichtig internatschaal Rull. He tellt to de gröttst Flooghabens in Europa un is, wat de Tall vun de Passagieren bedrapt, de 13. gröttst Flooghaben weltwiet.
All Straatenbahnen in den Nedderlannen, etwa in Den Haag oder Rotterdam, brukken de Normaalspoor. Städisch Bussen dröfft offiziell den Gleiskörper mit straatenähnlichem Belag mitbruuken, um nich in den Verkehr sticken to blieven.
De Nedderlänner bruukt meest immer Brüggen vun den Typ Hollännerbrügg mit hör hooch uphangt Gegengewicht. Aber dat gifft ok noch eenig Schuuvbrüggen, Dreihbrüggen un Heevbrüggen sünners as Kanal- un Gracht-Querungen.
In den Nedderlannen is dat Fohrrad (fiets) wiet verbreedt. För de Radfohrers giift dat meest eegen Verkehrsstriepen oder en gesondert Radweegnett.
Mit dörsnittlich 43 Verkehrsdooden pro Million Inwahner in’t Johr is de Verkehr in den Nedderlannen de sekerste in’ ganzen EU-Ruum.
Middelöller
miniatur|hochkant|links|[[Wilhelm I. (Oranien)|Wilhelm I. von Oranien-Nassau, Grünner vun de Nedderlannen. Adriaen Thomasz Key (um 1575)]]
Nah dat Updeelen vun dat Frankenriek hebbt de nedderen Lannen to dat oostfränkisch Königriek (Regnum Teutonicae) un dornah to dat Hillig Röömsch Riek hörrt. Ünner Kaiser Karl V., de togliek spaansch König weer, weer dat Land in söbenteihn Provinzen updeelt un hett ok Belgien (mit Utnahm vun dat Fürstbisdom Lüttich) un Deelen vun Noordfrankriek un Westdüütschland umfaat. An’ 15./16. Juli 1572 keemen Repräsentanten vun de meest Städer vun de Grafschap Holland in Dordrecht (in dat Huus „Het Hof“) tosommen un hebbt hör Unafhängigkeit vun Spanien beslooten. Se hebbt Wilhelm vun Oranien to ehrn Führer makt. Nah nee’ere historsch Forschen gellt disse Dordrechter Ständeversammlung as en wesentlich Kienzell vun verfaatenstextlich un politisch wirksamen Grundrechten in de Neetiet.
Nah de Utrechter Union van’ 23. Januar 1579, de endgültig Unafhängigkeitsverkloren van’ 26. Juli 1581 un den Achtzigjohrigen Krieg tegen de spaansch Habsburger wurr de formell Unafhängigkeit vun Spanien in’ Freeden vun Mönster as Deel vun den Westfälschen Freeden an’ 15. Mai 1648 beseegelt, de, to glieker Tiet mit de Swiez, to de Trennung vun dat middelöllerich Düütsch Riek führen dee. Dit Datum gellt as Gebortsdag vun de hüdig Nedderlannen.
Republiek vun de Söben Vereenigten Nedderlannen
In de Folg wussen de Nedderlannen, oder „nedderen düütschen Lande“ („de nederen duitse landen”), as Republiek vun de Söben Vereenigten Nedderlannen, to en vun de gröttsten See- un Wertschapsmächte vun dat 17. Johrhunnert. In disse Tiet wurrn Kolonien un Hannelsposten up de ganze Welt erricht.
Bekannt is de Grünnen vun Nee Amsterdam (Nieuw Amsterdam), dat later in New York umnömmt wurr. In Asien hebbt de Nedderlänner hör Kolonialriek Nedderlannsch-Indien ('Nederlands-Indië'), grünnd, dat hüdige Indonesien, dat in‘ Dezember 1949 unafhängig wurr. Ok in‘ Noordoosten vun Süüdamerika hebbt se Kolonien erricht. Suriname wurr 1975 unafhängig. Bi den Nedderlannen bleven blots noch wenig Eilannen in de Karibik.
Napoleoonsch Tiet un 19. Johrhunnert
1795 wurr mit franzöössch Stööt de Batavisch Republiek grünnd (nömmt nah den germaanschen Stamm vun de Bataver, de dat Rebeet tüschen Rhien un Maas toeerst besiedelt harr); 1806 hett de franzöösch Kaiser Napoleon I. dorut dat Königriek Holland. König wurr Louis-Napoléon Bonaparte, en Bröer vun den Kaiser.
Kaiser Napoléon weer nich tofree dormit, wu sien Bröer dat nee Königriek verwalten dee. In‘ Juli 1810 hett he dorum dat Königriek Holland uplööst. De Nedderlannen wurrn to Frankriek slahn.
De Nedderlannen kreegen hör Unafhängigkeit 1813 weer torüch. Wilhelm I. ut dat Huus Oranien-Nassau wurr souverän Fürst vun de Nedderlannen; 1815 wurr he König. De Wiener Kongress hett denn 1815 de süüdlich Nedderlannen, dat hüdige Belgien, an dat Königriek toföögt. De Afsicht dorbi weer, dat Frankriek in Tokunft in‘ Noorden vun en starken Staat begrenzt wurr. De dormals verafscheedt nedderlannsch Verfaaten gellt hüüd noch, wenn ok mit tallriek Ännern. De wichtigste, van 1848, hett de Ministerverantwoortlichkeit inführt un hett dormit den Weg platt makt för dat parlamentarisch System.
De nedderlannsch König weer siet 1815 ok Groothartog vun Luxemborg, wo de Lex Salica kien weiblich Staatsböverhööft toleet. As Wilhelm III. bi sien Dood 1890 blots een Dochter (Königin Wilhelmina) achterleet - sien Söhns weern storven – gung de Luxemborger Thron up en anner Arvfolgelien in dat Huus Nassau över un Wilhelm sien Vedder Adolf von Nassau övernehm dor de Regeeren.
20. Johrhunnert
De Nedderlannen bleeven ok in den Eersten Weltkrieg offiziell neutral un kunnen sück ok ut den Krieg ruthollen. Hör Truppen hebbt se aber bit to dat Kriegsenn’ mobiliseert hollen un harrn doröver herut mit en groot Flüchtlingswell ut dat vun Düütschland besett Belgien to doon. Nah den Eersten Weltkrieg hebbt de Nedderlannen den bitherigen Düütschen Kaiser Wilhelm II. Exil gewährt.
Wheatfield Township
Wheatfield Township betekent
Nedderlannen (Europa)
20. Johrhunnert
miniatur|Rotterdam nah den düütschen Luftangreep, Mai 1940 Ok bi den Utbröök vun den Tweeten Weltkrieg hett de nedderlannsch Regeeren toeerst versöcht, sück neutral to verhollen.
Hitler hett aber de Wehrmacht befahlen, de Nedderlannen, Belgien un Luxemborg to besetten, üm dat se Frankriek ünner Umgahn vun de „Maginot-Lien“ vun Noorden her innehmen kunnen. Nah en dree Daag düernd Kamp hebbt de düütsch Truppen an’ Abend vun den 14. Mai 1940 de Nedderlannen dwungen, uptogeven. Utslaggevend dorför weer dat Bombardement vun Rotterdam. De königlich Familie weer to den Tietpunkt all nah England flücht. Dat Land wurr vun dor an bis April 1945 vun de Wehrmacht besett hollen. De Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) ünner Anton Adriaan Mussert hett mit de düütsch Besettenstruppen tosommenarbeit, kreeg aber kien relevanten Infloot in de Bevölkerun as ok in den Besettensapparat. Aber de Nedderlannen hebbt mit 60.000 Freewilligen en bedüüdend Kontingent an utlänndsch Freewilligen in de Waffen-SS stellt. Nah de Invasion keem dat to de Jödenverfolgung dör de düütsch Besetter. De Februarstreik 1941 gegen de Deportatschonen wurr bluöödig daalslahn. Vun de to Anfang vun den Krieg 160.000 jöödsch Nedderlanners un 20.000 jöödsch Flüchtlings hebbt an‘ Enn‘ vun den Krieg blots noch etwa 30.000 leevt. Symbol för de Jödenverfolgung is de Fall vun Anne Frank. Ok Roma un Sinti („Manoesje“) ut de Nedderlannen sünd in dat Vernichtungslager Auschwitz-Birkenau deporteert wurrn.
miniatur|Nedderlannsch Militärkolonne wiels de eerst Polizeiaktschoon in Nedderlannsch-Indien, Sömmer 1947 An‘ 11. Januar 1942 fung de japaansch Invasion vun Nedderlannsch-Indien an. De Nedderlanners hebbt an‘ 1. März 1942 kapituleert. De süüdlich Deel süüdlich Deel wurr in de tweet Hälft vun dat Johr 1944 vun de vorrückend Allieerten befreet; de Noorden vun dat Land eerst bi Kriegsenn‘. Sofort nah de japaansch Kapitulatschoon hebbt de indoneesch Natschonalisten an‘ 17. August 1945 de Unafhängigkeit utroopen. Eerst nah militärisch Utnannersetten, „Polizeiaktschonen“ nömmt, wurr Indonesien an 27. Dezember 1949 formal in de Unafhängigkeit entlaaten. Bi den Nedderlannen verbleev bit 1962 de Westdeel vun de Insel Nee-Guinea.
Van 1949 bit 1963 weern in‘ Rahmen vun de Nedderlannsch Annexionsplääns nah den Tweeten Weltkrieg westddütsch Gemeendn ut den Landkreis Geilenkirchen-Heinsberg (Selfkant) un de Gemeend Elten (bi Emmerich) ünner nedderlannsch Verwalten stellt. Versöök vun de nedderlannsch Regeeren, Deelen vun Neddersassen as ok vun dat westlich Mönster- un Rhienland an de Nedderlannen antogleedern (Bakker-Schut-Plaan), harrn kien Spood. 1952 hebbt de Nedderlannen mit Frankriek, Düütschland, Italien, Belgien un Luxemborg de Europäisch Gemeenschap för Köhlen un Stahl (un dormit de latere Europäisch Union). Sie weern ebenfalls Mitbegrünner vun de NATO.
21. Johrhunnert
thumb|Reaktschoon up de „Utgahns-Gewalt” in nedderlannsch Städer: en Straatenschild, dat to Rücksichtnahm up de Inwahner uproopen deiht ([[Nijmegen 2008).]]
De Morde an den Politiker Pim Fortuyn an’ 6. Mai 2002 un an den Speelbaas Theo van Gogh an’ 2. November 2004 hett de nedderlannsch Apenlichkeit bannig uprüttelt un hebbt to heftig Debatten över dat Sülvstverständnis vun de nedderlannsch Sellschopp führt. Nah den Mord an Theo van Gogh keem dat in den Nedderlannen ok to Brandanslääg up islamisch un christlich Inrichtungen.
Siet April 2001 is in den Nedderlannen dat Sluuten vun gliekgeschlechtlich Ehen mögelk. Dormit weern de Nedderlannen weltwiet de eerste Staat, de över den Status vun de „indragen Levenspartnerschap” to dat Schaffen vun en rechtlichen Rahmen för homosexuelle Beziehungen herut keem. Königin Beatrix hett an’ 30. April 2013 afdankt. Hör öldste Söhn Willem-Alexander wurr hör Nahfolger.
Politik
De Nedderlannen sünd ein parlamentarisch Monarkie. Dat Staatsböverhoopt is nah der Nedderlannsch Verfaaten, de König, to Tiet König Willem-Alexander. Se ernennt offiziell den Ministerpräsidenten un de Ministers, tosommen formen se de Regeeren.
Dat Parlament, de Generalstaaten (Staten-Generaal), besteiht ut twee Kamers. De eerste wurrn vun de Afordneten vun de Provinzparlamente, de tweet vun nedderlannsch Börgers nah Listen wählt. Dormit is de Tweete Kamer (Tweede Kamer) de wichtigere; se entspreekt den düütschen Bundsdag oder den Natschonalrat in Öösterriek un de Swiez. Formell hett dat Parlament nich över de Tosommensetten vun de Regeeren to bestimmen, tatsächlich aber ernennt de Königin de Minister nah Konsultatschoon vun de Fraktschonen.
De Tweete Kamer mit 150 Seet wuur toletzt in’ Juni 2010 wählt. Dor sünd 10 Perteien vertreden. De veer gröttst Parteien sünd de rechtsliberale VVD, de rechtspopulistische PVV, de christdemokraatsche CDA un de linksliberale D66. De CDA weer 2006 noch de starkste Kraft in dat Parlament wurrn un stell siet 2002 den Ministerpräsidenten, Jan Peter Balkenende. Bit man en Nahfolger nömmt hett, bleev he kommissarisch in’t Amt. Nah meest veer Maand lang Koalitschoonsverhanneln wurr an’ 2. Oktober 2010 dör en Afstimmen up den Sonnerparteidag vun de Christdemokraten de letzte Hürde bisiet sett, um en dör de PVV „duld“ Koalitschoon vun VVD un CDA to billen. De Rechtspopulist Geert Wilders kreeg mit sien Partei PVV dordör en bedüüdend starkeren Infloot up de nedderlannsch Regeeren. Siet den 14. Oktober 2010 is nu Mark Rutte vun de VVD de Ministerpräsident vun de Nedderlannen.
Polizei
De nedderlannsch Gendarmerie, de dor Koninklijke Marechaussee nömmt wurrd, mit ruch weg 6.800 Mitarbeiters hörrt organisatorisch as eegen Deelstrietkraft to de Nedderlannsch Strietkraften. Se hett Upgaven as de Düütsch Grenzschutz, dat Bewachen vun Flooghabens un den Personenschutz för de Königsfamilie.
Militär
De allgemeen Wehrplicht wurr 1996 up unbestimmt Tiet utsett. De Nedderlannen hebbt somit en Beropsarmee. De Striekraften umfaat all tosommen 53.130 Personen, dorvan entfallen up dat Heer 23.150, up de Luftwaffe 11.050 un up de Marine 12.130 Soldaten. Dorneben gifft dat noch de Koninklijke Marechaussee (kiek vörigen Afsatz), siet 1998 as eegenstännig Deel vun de Strietkraften. De Militärutgaven bedragen 1,6 % vun dat BIP (to’n Vergliek: Düütschland: 1,5 %, USA: 3,4 %).
Dat nedderlannsch Heer (Koninklijke Landmacht) is ok dör dat 1. Düütsch-Nedderlannsch Korps mit de Düütsch Bundswehr verbunnen.
Internatschonal Tosommenarbeit
Dat Land hett de Inführen vun den Euro in dat Johr 1999 (Verdrag vun Maastricht) as Währungseenheit vun de EU mit up den Weg brocht. Siet den 1. Januar 2002 is de Euro de offiziell Währungseenheit, de den Gulden aflööst hett.
In den Nedderlannen hebbt ünner annern folgend internatschonal Institutschonen ehrn Seet:
Provinzen un Gemeenden
De Nedderlannen sünd en dezentraliseert Eenheitsstaat. Ünnerhalv vun de natschonale Ebene gifft dat de Provinzen (nedderlannsch provincies). 1579 geev dat tonächst söben Provinzen. Later keemen de so nömmt Generalitätslande (nedderlannsch Generaliteitslanden) as Provinzen Nord-Brabant un Limburg dorto. Drenthe wurr ebenfalls en eegen Provinz, un de domineeren Provinz Holland wurr 1840 in Noord-Holland un Süüd-Holland updeelt. Eerst 1986 wurr Flevoland as jüngste Provinz grünnd, dormit sünd dat nu twalv.
Man deelt de Provinzen faken in veer Gruppen tosommen:
Dat wurrd doöver diskuteert, bispeelswies Rotterdam as stadsprovincie uttogledern oder de dree Noordprovinzen tosommen to leggen. Das Recht dorto hett de nedderlannsch Binnenminister. Allgemeen aber sünd disse Provinzen bannig old un traditschoonsriek, so dat dorut woll so gau nix wurrd.
De Provinzen wedderrum gleedern sück in 342 Gemeenden (gemeenten; Stand: 1. Januar 2023). De Stadt Amsterdam bispeelswies is en Gemeend mit söben Stadtbezirken, ebenso is Oude IJsselstreek en Gemeend, de en Stadt as ok mehrere Dörper un Oortschapen beinhollen deiht. En Indeelen in Kreise un kreisfree Städer gifft dat nich. De 344 Gemeenden hörrt jeweils een vun de twalv Provinzen an as ok een vun de 25 Polizeiregionen. Dorneben gifft dat noch de waterschappen, de sück mit Diekschuul un Waterwertschap befaaten. De so nömmt Plusregios (nedderlannsch: Plusregio's) sünd en Tosommenarbeitsform, de af un to en Grupp vun Gemeenden för sück wählt hett. Bispelen dorför sünd dat Stadsgewest Haaglanden, de Stadsregio Arnhem-Nijmegen un de Parkstad Limburg. 2006 geev dat acht vun disse Plusregios.
De Provinzen hebbt jeweils en Parlament (Provinciale Staten) un en Regeeren (College van Gedeputeerde Staten). Dat College besteiht ut den Beupdragten vun de Königin (Commissaris van de Koningin) un wählt Vertreders vun dat Parlament vun de Provinz. Ähnlich gifft dat in de Gemeenden en Gemeenderaad un en Gemeendvörstand (College van burgemeester en wethouders). De Gemeendvörstand besteiht ut den Börgermeester un wählt Vertreder vun den Gemeenderaad.
De Beupdragten vun den König un de Börgermeester wurrd mit königlich Besluss vun de Regierung ernannt, in’ Allgemeen up Vörslag vun de Staten oder den Gemeenderaad. Bi de Provinzen un groot Städer wurrd de politisch Machtverdeelen in dat natschonal Parlament berücksichtigt. Völ Börgermeester makt Karriere in den Börgermeesterberop, in de se nah’nanner in ünnerscheedlich Gemeenden Deenst doon (för jeweils en sössjohrig Periood, de nee makt wurrn kann). En Börgermeester is also nich wählt Vertreder vun den Gemeenderaad oder vun de lokal Bevölkerung. Siet Johren gifft dat Initiativen, etwa dör Referenden de Inwahner vun de Gemeend an de Utwahl vun den Börgermeester to bedeeligen. 2005 is en Gesettentwurf to en Direktwahl aber scheitert.
Städer
Hööftstadt un gröttste Stadt vun de Nedderlannen is Amsterdam mit 742.884 Inwahners. Regeerensseet un dartgröttste Stadt vun dat Land is Den Haag mit 473.941 Inwahners.
(747) Winchester
(747) Winchester is en Asteroid (Spektraalklass C) ut de Hööftgördel, de an’n 7. März 1913 vun de US-amerikaansch Astronom Joel Hastings Metcalf in Winchester opdeckt wurrn is. De afsolute Helligkeit bedrocht 7,69.
Nedderlannen (Europa)
Städer
De folgend Tabelle enthollt de Städer un Gemeenden mit mehr as 50.000 Inwahner, nah de offiziell Schätzung vun dat Zentraalamt för Statistik vun de Nedderlannen för de Johren 1980, 1990, 2000 und 2008 (jeweils 1. Januar). Upführt is ok jeweils de Provinz, to de de Gemeend hörrt. De Inwahnertallen betrecken sück up de jeweilig Gemeend in hör politisch Grenzen, ahn politisch sülvstännig Vöröörd. (S = Schätzung)
Born: Zentraalamt för Statistik vun de Nedderlannen
(747) Winchester
De Asteroid is nah de Stadt nömmt wurrn, vun wo he opdeckt wurrn is.
Nedderlannen (Europa)
Allgemeen
Bi dat produzeeren Gewarf domineeren Levensmiddel (Unilever, Heineken), chemisch Industrie (AkzoNobel, DSM), Eerdöölraffinerie (Shell) un de Herstellen vun Elektrogeräten (Philips, TomTom, Océ) as ok LKW (DAF).
Lang vör sien europäisch Nahbers hett dat Land för en utwogen Staatshuushollen sörgt un is spoodriek tegen de Stagnatschoon in’ Arbeitsmarkt vörgahn.
Deenstleistung is in de Nedderlannen besünners wichtig. De groot Finanzdeenstleister (ING, Fortis, AEGON), de Welthabens Rotterdam un Amsterdam, Schiphol (Amsterdam Airport) hörrt to de fiev gröttsten Deenstleister in Europa.
miniatur|De Nedderlannen is Deel vun den [[Europäisch Binnenmarkt|Europäischen Binnenmarkt. Tosommen mit 16 wiederen EU-Liddmaatstaaten (blau) bild se en Währungsunion, de Eurozone.]]
De hooch technologiseert Landwertschap is besünners produktiv: neben Getreide-, Gemüüs-, Früchte- un Schnittblömennanbau – de Tulpentüchten hett sogor up de Historie vun dat Land Infloot harrt – gifft dat noch de Melkveehhollen in grooten Maatstaff. Letztere leefert Kääis as wichtig Exportprodukt.
De nedderlannsch Landwertschap beschäftigt blots 2 % vun de Arbeitnehmer, drocht aber düchtig to’n Export bi. De Nedderlannen sünd nah de USA un Frankriek de weltwiet dartgröttste Exporteur vun landwertschaplich Göder.
As Mitbegrünner vun de Euro-Zone wurr in den Nedderlannen för Bankgeschäfte an’ 1. Januar 1999 de vörherig Währung de Gulden, dör den Euro ergänzt. Der Johr later, an’ 1. Januar 2002, hebbt de Euromünten un –banknoten för de Konsumenten den Gulden as Betahlmiddel ersett. Up de natschonale Rücksiet vun den Münten is ahn Utnahm Königin Beatrix afbildt.
De Nedderlannen hebbt mit Düütschland mehrere Düppelbestüerensafkommen afslooten.
Natuurressourcen
miniatur|Dat Kurhuus an‘ Strand vun Scheveningen De Nedderlannen verfügt över Eerdgaslager, ut de dicht bi Groningen as ok in de süüdliche Nordsee in grooten Maatstaff fördert wurrd. 1996 wurrn 75,8 Mrd. m³ (nah BP) fördert. Dormit staht de Nedderlannen in‘ Lännervergliek bi de Eerdgasförderung up Platz fiev, nah Russland (561,1 Mrd. m³), USA (546,9 Mrd. m³), Kanada (153,0 Mrd. m³) un Grootbritannien (84,6 Mrd. m³). Wiederhen gifft dan an de eemsländsch Grenz lüttgere Eerdöölreserven un gröttere Saltlagerstätten bi Delfzijl un Hengelo. Afsehn vun Törf (u. a. in dat Bourtanger Moor) verfügt de Nedderlannen över kien wiedere nennenswert Bodenschatzen.
Staatsutgaven
De Staatshuusholt hett 2009 Utgaven vun ümrekend 410 Mrd. US-Dollar utwiest, bi Innahmen vun ümrekend 368 Mrd. US-Dollar. Dorut ergifft sück en Huusholtsdefizit in Hööcht vun 5,3 % vun dat BIP.
2006 bedroog de Andeel vun de Staatsutgaven (in % vun dat BIP) folgend Berieken:
Kultur
thumb|Königin Beatrix an’ Koninginnedag
Fierdaag
In den Nedderlannen gifft dat kien eegentlichen Natschonalfierdag, dorför aber den Königinnendag. In‘ Vergliek to all anner europäisch Länner is de 1. Mai kien Fierdag un dat Enn‘ vun den Tweeten Weltkrieg wurrd an‘ 5. Mai (nich an‘ 8. Mai) begahn, wiel de düütsch Strietkraften in den Nedderlannen sünnert kapituleert hemm.
thumb|[[Vincent van Gogh|Van Gogh „Sünnenblömen“]]
Maleree un Kunst
Völ weltberühmt Maler weern Nedderlanner. Een vun de bekannst fröhen Künstlers weer Hieronymus Bosch. De Blütetirt vun de Republik in dat 17. Johrhunnert, dat so nömmt Golden Tietöller broch groot Künstlers as Rembrandt van Rijn, Jan Vermeer, Frans Hals, Carel Fabritius, Gerard Dou, Paulus Potter, Jacob Izaaksoon van Ruisdael oder Jan Steen hervör. Berühmt Maler vun latere Epochen weern Vincent van Gogh un Piet Mondrian. M. C. Escher un Otto Heinrich Treumann weern bekannte Grafiker.
thumb|[[Rijksmuseum Amsterdam|Rijksmuseum, Amsterdam. Een vun de renommeertesten Kunstmuseen vun de Welt]]
Architektur
Nedderlannsch Architekten hebbt wichtige Impulse för de Architektur vun dat 20. Johrhunnert geven. Hervörtoheven sünd vör allen Hendrik Petrus Berlage un de Architekten vun de De-Stijl-Grupp (Robert van ’t Hoff, Jacobus Johannes Pieter Oud, Gerrit Rietveld). Johannes Duiker weer en Vertreder vun dat Nee Bauen. De so nömmt Amsterdamer School (Michel de Klerk, Het Schip) hett en bemarkenswerten Bidrag to de expressionistisch Architektur leefert. thumb|De weltberühmt Möhlen vun Kinderdijk Ok nah den Tweeten Weltkrieg geev dat innovativ nedderlannsch Architekten. Aldo van Eyck un Herman Hertzberger hebbt de Architekturströömg Strukturalismus präägt. Piet Blom wurr dör sien eegenwillig Boomhüüs bekannt.
Ünner de Gegenwartsarchitekten tellt Rem Koolhaas mit sien Büro OMA to den inflootriekst Vertreder vun en tietgenössischen, up urbanistisch Erfohrungen beruhend Architekturricht (tietwies to’n Dekonstruktivismus toordnet). Nedderlannsch Architektur hett siet de 90er Johren vun dat 20. Johrhunnert un immer noch fortdüernd en erheblichen Infloot up de weltwiet Architekturentwicklung nommen.
Wetenschap un Technologie
Ut den Nedderlannen stammen bedüüdend Wetenschapler as Erasmus von Rotterdam, Baruch Spinoza, Christiaan Huygens un Antoni van Leeuwenhoek. René Descartes hett en grooten Deel vun sien Schaffenstiet in den Nedderlannen tobrocht. Överhoopt funnen siet de fröhe Neetiet tallriek verfolgt Wetenschapler in den Nedderlannen Asyl un Warkensmögelkeiten. thumb|Hööfthuus vun de [[Technische Universität Delft|Technisch Universität Delft]] De modern Soziologie verdankt ehrn nedderlannsch Begrünner S. Rudolf Steinmetz bedüüdend Anregungen. För de Medizin vun de fröhe Neetiet weern de Bildungsinrichten in de Stadt Leiden (insbesünner de Universitätsbibliothek Leiden) en relevant Zentrum, vun de wichtige Impulse utgingen. Hüüd gifft dat 148 Universitäten in den Nedderlannen un tallriek Hoochschoolen. In Noordwijk is de Europäische Weltruumorganisatschoon ansiedelt.
Literatur
In dat „Golden Tietöller“ (De Gouden Eeuw) vun de Nedderlannen is neben de Maleree ok de Literatur upbleut. As bekannst Vertreder sünd Joost van den Vondel un Pieter Corneliszoon Hooft to nennen.
Während de düütsch Besetten (1940–1945) hett Anne Frank in Amsterdam hör weltbekannt Daagbook schreven.
As de dree wichtigst Schrievers vun de tweet Hälft vun dat 20. Johrhunnert gellen Harry Mulisch („Das Attentat“, „Die Entdeckung des Himmels“, beid ok verfilmt), Willem Frederik Hermans („Die Dunkelkammer des Damokles“, ok verfilmt: Like Two Drops of Water [Europa] / The Dark Room of Damocles [USA]; „Nie mehr schlafen“) un Gerard Reve („Die Abende“, „Der vierte Mann“, beid ok verfilmt). To de in Düütschland ok wat bekannteren hörrt ok noch Cees Nooteboom, Jan Wolkers un Hella Haasse.
Musik
En hervörragend Strömung in de Renaissance weer de Nedderlänner School, de aber wesentlich vun Flamen, Hennegoern un Franzoosen dragen wurr.
Dat nedderlannsch Musikleven weer in den Beriek vun de klassisch Musik lang Tiet nich up dat Niveau vun anner europäisch Staaten organiseert. Eerst Enn‘ vun dat 19. Jorhunnert funn en Professionaliseeren statt un dat hebbt sück denn tallriek Orchester un Kamerensembles grünnd.
Wichtig nedderlannsch Komponisten um 1800 weern bispeelswies de gebörtig Düütsche Johann Wilhelm Wilms as ok Carolus Antonius Fodor, de sück beid an de Wiener Klassik orientiert hebbt. In‘ 19. Johrhunnert hebbt lang Tiet vun de düütsch Romantik beinfloot Strömungen dat Musikleven domineert, u. a. repräsenteert dör Richard Hol. Bernard Zweers hett as eerst versöcht en spezifisch nedderlannsch Natschonalmusik to entwickeln. Hüm sünd denn Julius Röntgen un Alphons Diepenbrock folgt, mit de de nedderlannsch Musik den Ansluss an de internatschonale Musikentwicklung funn. Wichtige Komponisten in‘ 20. Johrhunnert sünd Willem Pijper, Matthijs Vermeulen, Louis Andriessen, Otto Ketting, Ton de Leeuw, Theo Loevendie, Misha Mengelberg, Tristan Keuris un Klaas de Vries.
De woll bekanntste nedderlannsch Rockband Golden Earring harr in de 1970er Johren ehrn gröttsten Hit mit „Radar Love“. Ebenfalls weltbekannt weern in de 1970er Johren de Classic Rock Bands Ekseption um Rick van der Linden un Focus, as ok Shocking Blue mit ehr Hit „Venus“.
Internatschonal bekannt nedderlannsch Musikers sünd to’n Bispeel Herman van Veen, Robert Long, Nits, Candy Dulfer, Anouk Teeuwe, Ellen ten Damme, Tiesto oder de Gruppen Within Temptation un The Gathering (Band).
Da jährlich veranstalt North Sea Jazz Festival in Ahoy Rotterdam (vörher Den Haag) hörrt to de wichtigst Jazz-Ereignissen weltwiet.
Siet eenig Johren is nederlandstalige muziek, Musik in de Landsspraak, bannig spoodriek. Nestor vun disse Gattung is Peter Koelewijn, de all siet 50 Johr Rock 'n' Roll in sien Moderspraak singt. Later keem de Ledermaker Boudewijn de Groot up. To’n Anfang vun de 1980er Johren weer nedderlannsch Popmusik mal bannig anseggt, deren wichtigst Vertreder Doe Maar, Het Goede Doel un Frank Boeijen weern. Nah 1984 gung de Popularität vun disse Gattung stark torüch, um sück teihn Johr later weer to verhalen, ditmal aber nich blots für en poor Johr.
De berühmtest Pop/Rockbands vun de nee Ära sünd Bløf, de meest speelt Band in dat nedderlannsch Radio in de vergahn Johren, un Acda en de Munnik, en Duo, dat mit Lüttkunstprogrammen bekannt wurrn is. Noch höhgere Plattenverkoopstallen harrn Slagerkünstler as Marco Borsato, Jan Smit un Frans Bauer. Bekannt nedderlannsch Rapper sünd Ali B un Lange Frans.
Zeitungen un politische Magazine
De bedüüdenst Traditschoonszeitungen sünd De Telegraaf, AD, de Volkskrant, NRC Handelsblad un Trouw. En historsch wichtig överregionaal Dagblatt weer Het Parool, de later to en Amsterdamer Stadtzeitung umkonzipeert wurr. 1999 keemen mit metro un Sp!ts de eersten Gratiszeitungen in den Nedderlannen herut, mittlerwiel sünd DAG un De Pers dortokommen. Disse un dat Internett hebbt den Traditschoonszeitungen to’n Deel völ Marktandeelen afnommen. Mit De Groene Amsterdammer, Elsevier, HP/De Tijd, Vrij Nederland gifft dat veer politisch Weektietschriften.
Feernsehn
As in völ europäisch Länner ok, ünnerscheedt man ok in den Nedderlannen de Feernsehlandschap in apenlich-rechtlich un privaat Feernsehsenner. To de apenlich-rechtlich Senner hörrn Nederland 1, Nederland 2 un Nederland 3 un för Nedderlanner in’t Utland BVN. Se wurr to’n grooten Deel över Stüern betallt, deelwies aber noch dör dat Liddmaatsystem: Oorsprünglich werrn de Rundfunksenner vun weltanschaulich orienteert Vereens richt wurrn, as dat kathoolsche oder dat Arbeiterradio.
De utländsch TV-Inhollen as to’n Bispeel amerikaansch Produktschonen, de en Grootdeel vun dat nedderlannsch Feernsehn utmaken, wurrd nich as in Düütschland synchroniseert, sonnern in Originalspraak utstrahlt un betitelt. Bi Kinnerprogramme draapt dat so aber nich to, de wurrd synckroniseert.
Nedderlannsch Köken
Oorsprünglich ünnerscheedt sück de nedderlannsch Köken nicht völ vun de düütsch, in de ok Kantuffel, Suerkohl un Wursten en grooten Rull spelen (to’n Bispeel in‘ stamppot). An‘ bekanntsten sünd ‚frieten‘ oder ‚patat‘, nedderlannsch för Pommes Frites mit verscheeden Saucen, wobi de woll bekanntste Kombinatschoon ut Mayonnaise un Eerdnöötsooß (mit Ziepels) besteiht, de ‚patatje oorlog‘. Anner Spezialitäten sünd Gouda-Kaas un Hollandse Nieuwe; bi disse Matjes hannelt sück dat um junge, noch nich geschlechtsriep Herngs. Dör de Vergangenheit as Seemacht keemen aber ok kulinarisch Inflooten ut de ehmalg Kolonien in dat Land, so as to’n Bispeel de Nasibal oder Bamibal. Dorbi hannelt sück dat um Nasi- oder Bamigoreng in Frikadellenform. Över de Grenzen herut bekannt sünd ok de nedderlannsch Pudding Vla un de Braatrullen, de „Frikandel“ nömmt wurrn (in’ Gegensatz to de Utspraak vun düütsch Touristen liggt de Betoonung bi „Frikandel“ up de letzte Sülv – ähnlich as bi de düütsch Frikadelle – un nich up de tweete!).
thumb|Kaasmarkt in Gouda thumb|Hollandse Nieuwe
Bröök
De Bröökreken befaat sik mit de Divischoon vun helen Tallen. De Bröök is dorbi de Schrievwies vun’n ratschonale Tall as Quotient, also as Resultat vun ’n Divischoon.
För dat Opschrieven vun Bröken warrt tomehrst de Teller un de Nömer över ennanner schrieven un mit ’n waagrechten Streek trennt:
Achter de Naams Teller un Nömer steiht dit Bild: En hele Saak warrt opdeelt. De Nömer „nöömt“ wo groot de Andelen sünd, t.B. Drüddel oder Veertel. Un de Teller tellt, wo vele Andelen een vun de hele Saak kregen hett.
Wenn een den Bröök as Divischon verkloort, denn is de Teller Z de Dividend vun de Division und de Nömer N is ehr Divisor. Jedeen Divischoon lett sik as Bröök opschrieven.
Bi en konkreten Bröök sünd Teller un Nömer dorbi hele Tallen. För ’n allgemenen Bröök köönt se aber ok algebraaschee Utdrück ween. Wichtig is dorbi noch, dat de Nömer nienich Null ween dörv, wieldat dat Delen dör Null nich defineert is.
In’n Alldag schrifft een Brööktallen, de grötter as 1 sünd ok as unechte Bröken, dat heet, de hele Tall warrt ruttrocken un blots de Divischoonsrest warrt as echten Brook schrieven, t.B. 1½ un nich 3/2.
Bispelen
sünd „dree Veertel“
Dat is ok kloor, dat een 'n Bröök ok as 'n ratschonale Tall verstahn kann, de rutkumt, wenn een den Teller dör den Nömer deelt:
Wenn Teller un Nömer ’n gemeensamen helen Deler hebbt, is dat möglich, den Bröök to körten. Dorbi is dat goot, wenn een de Primfaktoren vun Teller un Nömer kennt:
Ok algebraasche Utdrück mit Variablen binnen, kann een as Bröök opschrieven:
Dat heet „twee x deelt dör fief“ un dat sünd ok twee Föfftel vun x. x is dorbi de Variable.
Delen
Üm dör en Bröök to delen, mutt een also bloots mit den Kehrweert malnehmen. Dat heet, de Divischoon warrt op de Multiplikatschoon trüchfööhrt, de wi al keent.
Camenca
Camenca betekent
Koldewey
Koldewey is de Familiennaam von
,
Koldewey betekent ok
Kiek ok bi: Coldeway, Coldewey.
Camenisch
Camenisch is de Familiennaam von
Soltborg
Soltborg in düütsch: Salzburg is de Hööfstadt van dat Bundsland Soltborg in Öösterriek. De Stadt hett 152.367 Iwanhner (Stand: 1. Januar 2017) up en Flach van 65,64 km². Se is dormit nah Wien, Graz un Linz de veertgröttste Stadt van Öösterriek.
De Stadt wurrd deelt dör den Stroom Salzach, de midden dör de Stadt löppt. Ok de Stadtbargen sünd prägend för de Stadt. In’n Noordwesten grenzt Sooltborg an de bayerisch Stadt Freilassing.
Geschichte
Soltborg wurr 696 as Bischopsseet nee grünnd un wurr 798 Seet van den Arzbischop. De Naam van de Stadt kummt dorvan, dat man dor fröher völ Solt wunnen hett. Wiel Wolfgang Amadeus Mozart dor boren is, hett de Stadt ok de Beteeknung „Mozartstadt“. Wegen hör historsch Bosubstanz wurrn in Soltborg ok völ Speelfilms dreiht.
Karl Buchholz
Karl Buchholz (* 1894 in Döhl; † 1976 ok dor) weer en düütschen Politiker von de DP un CDU.
Buchholz is 1894 in Döhl boren un weer Buur. He weer in’n Eersten Weltkrieg Soldaat un in’n Tweten Weltkrieg weer he as Soldaat in Narvik in Noorwegen.
He weer en Tied Kreisvörsitter von de CDU un ok Vörsitter von’n Heidsnucken-Tuchtverband.
In Döhl is de Karl-Buchholz-Hain mit dat Kriegerdenkmaal na em nöömt.
Wheatland Township
Wheatland Township betekent
Jägertuun
thumb|Scherentuun an en Goorn De Scheren- oder Krüüztuun (bekannter as Jägertuun) is en billigen Holttuun, de fröher as Schuul vör Wildbeet upsett wööd. He besteiht ut x-förmig fastmaakte Latten, de överkrüüz leegt. För den Transport lett he sik as en Quetschkommood innanner schuven. De Adelslüüd leten den Wildbestand för de Jagd gern unnormal groot warrn. Buurn de dor Last vun kregen dröffen sik free ut de Adelsforsten Holt as Schuul för jemehr Land slahn, üm Jägertüün as utreckend Afsparr to boen.
Noordalbingien
De Naam Noordalbingien kümmt vun’n Naam Alba för de Elv af. Dat is de Naam vun dat öldste sassische Rebeed, vun dat wi wat afwäten doot, so üm un bi dat Rebeed vun’t hüdige Holsteen in Noorddüütschland.
Noordalbingien was een vun de veer sassischen Lannen. De annern weern Engern (dat Land vun de Angrevariers or Angarier), Oostfalen un Westfalen.
As de Sassen vun Kaiser Karl (nu „de Grote“ nöömt, wat vun sien latienschen Egennaam Carolus Magnus afkeem) heel un deel daalkrägen un to’t Christendom dwungen weern, daar wöör dat hele Sassenland in’t Jahr 804 Deel vun binnen Karl sien Karolingsch Kaiserriek.
Kommun Noordfünen
De Kommun Noordfünen is ene Gemeend in de Region Süüddäänmark in Däänmark. Se hett 29.195 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 451,57 km². De Sitt vun de Verwalten is in Bogense.
Doug Wilson
Doug Wilson is de Naam von
Kommun Noordfünen
Historie
De Kommun is an’n 1. Januar 2007 mit de Kommunalreform in Däänmark ut de Kommunen Bogense, Otterup un Søndersø nee billt worrn.
Doug Wilson
* Doug Wilson (Douglas Gordon Wilson; 1920–2010), brietschen Lichtathlet,
Noordalbingien
Karl de „Grote“ schall wullt hebben, dat ’n Bisdoom Noordalbingien ünner den Preester Heridag gründt wardt. Man denn bleev Heridag dood, un dat Rebeed wöör ünner’t Regeer vun Kaiser Ludwig den Framen an de Bisdömer Bremen un Veern gäven.
Doug Wilson
Kiek ok bi: Douglas Wilson.
Leipzig
Leipzig (bi Wolke ok plattdüütsch Lips ) is ene Grootstadt in’t westlich Bundsland Sassen. Se liggt an de Pleiße un de Witte Elster. De slaavsch Naam Lipsk seggt, dat dor ein Oort mit Linden west is.
Leipzig hett een lang Traditschon as Hannels- un Messestadt. Se is en kreisfree Stadt as ok mit 597.493 Inwahner (31. Dezember 2020) up en Flach van 297,8 km² de gröttste Stadt in den Freestaat Sassen un belegg 2018 in de List van de Grootstäder in Düütschland den 8. Platz.
Arthur Paul
Arthur Paul, nömmt: „Art“ (* 18. Januar 1925 in Chicago, Illinois; † 28. April 2018 ok dor ) weer en US-amerikaansch Grafikdesigner.
Leven
Paul hett van 1940 bit 1943 an dat Art Institute of Chicago un dornah an dat Institute of Design (1946–1950) studeert.
Dat Erkennensteeken van dat Mannlüüdmagazin Playboy, de Bunny, is Art Paul to verdanken. De eerst Art Director van dat Playboy-Magazin hett 1953 den bekannten Haasenkopp mit Ohren un Fleeg schafft. Dit Logo steiht siet de tweet Utgaav van den Playboy up dat Deckblatt.
1986 wurr Art Paul fierlich in de Hall of Fame of the Art Directors Club van New York upnommen.
(999) Zachia
(999) Zachia is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 9. August 1923 vun den düütschen Astronom Karl Wilhelm Reinmuth in Heidelbarg opdeckt worrn is.
De Namm vun den Asteroid weer to Ehren vun den düütschen Astronom un Mathematiker Franz Xaver vun Zach utwählt, de den hüütigen Dwargplanet (1) Ceres wedderopdeckt harr.
Butte County (Kalifornien)
Butte County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Kalifornien. He hett 220.000 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 4.248 km². De Sitt vun de Verwalten is in Oroville.
Historie
De Kreis is 1850 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 203.171 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 91.098 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 17.517 US-Dollar. 104.259 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 27.674 Minschen maakt. 19,27 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
12,48 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 7,71 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 84,52 % vun de Minschen Witte, 1,39 % Swarte, 3,32 % stammt ut Asien un 0,15 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 1,90 % sünd Nakamen vun Indianers. 4,82 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 3,90 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 10,50 % vun de Lüüd ansehn.
Polymorphismus
As Polymorphismus (greeksch: πολυμορφισμός Polymorphismos „Veelgestaltigkeit“) warrt in de Genetik dat Vörkamen vun een oder mehrere Genvarianten betekent, d. h. in een Populatschoon kamt een oder mehrere Allelen vör. Na de Definitschoon mutt de Männigkeit vun’t Optreden vun en Genvariante (de Allelfrequenz) grötter as een Prozent wesen. Wenn nich, warrt vun en Mutatschoon snackt. Eendüdiger is in den Tosamenhang de Beteken Sequenzvariatschoon, de sik aver opstunns noch nich dörsett hett.
Vun Enzym- oder Proteinpolymorphismus warrt snackt, wenn en Polymorphismus in de Arvinformatschoon ok en Ännern vun’t Genprodukt (Enzym, Protein) mit sik bringt.
Sequenzvariatschoon
Man kann dree Orden vun Sequenzvariatschonen ünnerscheden:
De fakensten Sequenzvariatschonen sünd de eerste Grupp, de Enkeltnukleotidpolymorphismen (SNP), bi de en Nukleotid in’t DNA-Molekül uttuuscht is. Man geiht vun een SNP op 200 bit 1000 Basenporen in’t minschliche Genom ut. Liggt de SNP in’t kodeeren Rebeet vun en Gen-Affolg, kann dat en Uttusch vun Aminosüren in dat resulteeren Protein na sik tehn. Dat mutt aver nich bi jeden Basenuttuusch paseeren, vunwegen dat vele Aminosüren vun mehrere Basentripletts kodeert warrt.
CNVs (Genverdubbeln, Verveelfachen oder Deletschonen) künnt dat hele Gen bedrapen. Dordör kann to’n Bispeel de Stoffwesselkapazität vun dat bedrapene Genprodukt bannig stört warrn.
Utwirken vun Sequenzvariantschonen
Jümmer wedder is fasttostellen, dat bi en Koppel vun Minschen, de ünner vergliekbore Ümstännen leevt un glieke Ümweltbedingen utsett sünd, blots enige Personen as Folg vun de Ümweltinflüss vun gesundheitliche Utwirken bedrapen sünd. To’n Bispeel warrt in rore Fäll Kedensmökers vergliekswies oolt, wiel annere, de blots af un to mol smöökt, al fröh an Lungenkrebs doodblieven künnt. För dat Tosamenspeel mit de Ümwelt un de Frömdstoffen, de ut ehr opnahmen warrt, sünd jümmers Enzymen vun grote Bedüden, de disse Frömdstoffen afboen künnt. As Studien vun Heelmiddelnevenwirken un UNglücksfäll wiesen doot, künnt Sequenzvariatschonen för grote Ünnerscheden bi’n Afbo vun Frömdstoffen in’n Lief vun verschedene Personen verantwoortlich wesen. En praktischen Nütten hebbt disse Resultaten aver nich. Man hett ok al grote ethnische Ünnerscheden faststellt bi’t Optreden vun Sequenzvariatschonen. De Grünnen dorför sünd aver nich nich kloor.
Polymorphismus bi Markmolen, de to sehn sünd
To Anfang weer de Begreep meist blots op Ännern betogen, de to sehn weern. HE weer also bruukt, üm ünnerscheedliche Phänotypen to beschrieven. Ut dat Rebeet kamt dorüm ok de bekanntsten Bispelen: Gifft dat binnen en Oort verschedene Utprägen, warrt vun en Phänotyyp-Polymorphismus snackt. Vele Orden Wiest tomindst en Geslechts-Dimorphismus op, vunwegen dat sik Heken un Seken ünnerscheden doot. En wietere Oort vun Polymorphismus is de soziale oder Kasten-Polymorphismus, as he bi Insekten to beobachten is, de Staaten billt – sünners bi Miegeems un Termiten. En Johrestieten-Polymorphismus liggt vör, wenn de to ünnerscheedliche Tieten vun’t Johr vörkamen Generatschonen ünnerscheedliche utprägt sünd, as dat to’n Bispeel bi eenige Bottervagel-Orden vörkummt. Butendem gifft dat blangen’nanner verschedene Klören bi Snirkelsnicken (Farv-Polymorphismus). Ok bi’t Verhollen sünd Polymorphismen beschreven worrn (Polyethismus).
Lettsche Spraak
Lettsch is ene Baltische Spraak, de in Lettland sproken warrt. Se is verwandt mit’t Litausch. Dat Lettsch is een flexierend Spraak. Vör lange Tied is Düütsch de herrschend Spraak in Riga, de Hööftstadt vun Lettland, west. De Landlüüd hebben ehr egen Spraak harrt. Eerst in’t 17. Johrhunnert hett dat Spraakböker van Lettsch gäven. Doar sünd Lehnwörters vun Düütsch, Russisch un nu ok vun Engels to finnen.
Conflans
Conflans is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Confolens, Couffoulens.
Platinswamm
As Platinswamm warrt poröös metallsch Platin betekent. Dör de Poren hett dat en bannig grote Böverflach un deent dorüm as en goden Katalysater för Hydreeren nu Dehydreeren.
Herstellen
För de Herstellen gifft dat ünnerscheedlich Mööglichkeiten. Bi den eersten Weg warrt Ammoniumhexachloroplatinat ( (NH4)2[PtCl6] ) in en Putt (an’n Besten en Platinputt) bi üm un bi 600 bit 800°C gleiht (ünner’n Aftog!). Wat torüch blieven deit, warrt waschen un goot dröögt. Bi de tweeten Mööglichkeit warrt dat an sik nau so maakt, man dat gleihn geit in’n Waterstoff-Stroom bi 350 bit 400°C (bargt de Gefahr, dat sik in’n Apparat Knallgas billt!)
Opletzt kann man ok konzentreert Platin-Solt-Lösen op Löschpapeer drapeln un dat Papeer över en Spiritus-Brenner so lang hitt maken, bit en grau tohopenhangend Mass överblifft, de Platinswamm neemlich. (Vörschrift na Heumann)
Saint-Marcouf
Saint-Marcouf betekent
Edward Daly
Edward Daly is de Naam von
Michael Schreiner
Michael Schreiner is de Naam von
Wheeler Township
Wheeler Township betekent
Michael Schreiner
* Michael Schreiner (1950–2019), düütschen Schauspeler,
Edward Daly
* Edward Daly (1891–1916), eirschen Natschonalist,
Heidelberen
De Heidelberen (Vaccinium) sünd en Geslecht in de Familie vun de Heidkruutplanten (Ericaceae). Dor höört ruchweg 100 bit 150 Oorden to. Heidelberen wasst faken in Heid- un Moorlandschoppen oder in lichte Woolden. In’t Rebeet vun de Alpen sünd se in enkelte Zonen in de ünneralpinen Stoop bit deelwies in de alpine Stoop to finnen. Se warrt in de Plantensoziologie to de Dwargstrüker rekent.
In Europa is vör allen de Oort Bickbeer (Blaubeer, Vaccinium myrtillus) to Huus un begäng. De Kulturbickbeer, de vundaag veel op Plantagen optogen warrt, sünd en Krüzen ut de ut Noordamerika kamenden Oorden Vaccinium angustifolium un Vaccinium corymbosum. De Frücht warrt faken an Oort un Steed to’n Sülvstplücken anbaden, man ok in Supermarkten oder bi’n Gröönhöker to’n Köpen.
Heidelbeeroorden (Utwahl)
Vun de Heidelberen gifft dat de nafolen Ünneroorden :
Ohr
Ohr betekent
Mance
Mance betekent
Mance is de Familiennaam von
Shriner
Shriner is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Schreiner.
Apeler
Apeler is en Dörp in de Gemeen Schippdörp in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Oort höört polietsch to de Oortschop Schippdörp binnen de Gemeen.
Geografie
De Oort liggt dicht bi de Rohr, de in’n Süden langs flütt. In’n Noorden liggt dat Naturschuulrebeed Sellster See un Ossendriftmoor. In’n Westen liggt de Apeler See, de eerst in de Johren 1970 anleggt worrn is, as hier Sand för de Autobahn 27 afboot worrn is.
De Naveröörd sünd Bramel in’n Noordoosten, Sellst mit Pennhoop in’n Oosten, Hosermöhlen un Donnern in’n Süüdoosten, Bexhöv in’n Süden, Nückel, Lox un Hogewort in’n Süüdwesten, Wulsdörp in’n Westen un Suurheid un Schippdörp in’n Noordwesten. Wulsdörp un Suurheid sünd Stadtdelen von Bremerhoben. 300px|duum|Apeler (2022)
Historie
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Wulsdörp in’n Kanton Bremerleh höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort hett vör 1851 to’n Bezirk von dat Borggericht Oolluunbarg in dat Gericht Beverst tohöört. Von 1851 bet 1859 weer de Oort denn in dat Amt Beverst un von 1859 bet 1885 in dat Amt Leh. Na 1885 weer dat in’n Kreis Geestmünn. 1932 is dat Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.
De Oort is 1929 Deel von de Gemeen Schippdörp worrn.
In’n Eersten Weltkrieg sünd dree Soldaten ut Apeler fullen oder vermisst.
Religion
Apeler is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Martin-Kark in Schippdörp.
Kultur
In Apeler steiht en Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’.
Verkehr
Apeler liggt an en lütte Blangenstraat von de Kreisstraat 58, de in’n Noordwesten över Schippdörp na Bremerhoben rin geiht un in’n Oosten in Sellst an de Landsstraat 143 ran.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27. De Opfohrt 8 Geestmünn liggt so fiev Kilometer in’n Noordwesten von Apeler.
De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Oosten de Bahnhoff Sellst an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu.
Portage County (Ohio)
Portage County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Ohio. He hett 161.419 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.274 km². De Sitt vun de Verwalten is in Ravenna.
Wheeling Township
Wheeling Township betekent
Portage County (Ohio)
Historie
De Kreis is an’n 10. Februar 1807 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 152.061 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 83.571 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 20.428 US-Dollar. 80.829 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 19.779 Minschen maakt. 8,81 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
Vun de Vöröllern her sünd 94,40 % vun de Minschen Witte, 3,18 % Swarte, 0,82 % stammt ut Asien un 0,01 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,18 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,22 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,19 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 0,72 % vun de Lüüd ansehn.
Pyrit
Pyrit (cheemsch: Iesen(II)-disulfid) is en Mineral, dat düchtig faken vörkummt un to de Mineralklass vun de Sulfiden mit de Mengdenproportschoon Metall : Swevel (Selen, Tellur) < 1 : 1 höört. Bekannt is dat Mineral ok ünner de Beteken Swevelkies oder Narrengold. Pyrit kristalliseert in’t kuubsche Kristallsystem mit de cheemschen Tohopensetten FeS2 un entwickelt vör allen idiomorphe Kristallen – dat sünd Kristallen mit vullstännige Utbilln vun de Egenfigur – in de Form vün Tardels oder Pentagondodekaeders. Ok Oktaeders un Disdodekaeders sünd verbreedt oder ok Kombinatschonen vun disse Formen.
Sünnere Egenschoppen
De metallsche Gleem un sien golden Klöör weren för den volksdömlichen hoochdüütschen Binaam Katzengold sorgt, wat vunt Woort Ketzer afleidt is. In’n engelschen Spraakruum seggt man fool’s gold dorto, wat soveel as Narrengold heet. Man Pyrit lett sik vun Gold licht ünnerscheden: Anners as echt Gold is Pyrit nich formbor un düütlich harder. An eenige Fundsteden kann Pyrit aver wohrhaftig lütte Mengden vun Gold bargen, de dorut en weertschopplich Goldierz maken künnen.
Pyrit is en natürlichen Halfleider, bi den de Energielück twüschen dat Valenzband un dat Leddband dör den Inbo vun Frömdatomen rünnersett is. En Doteeren mit Arsen föhrt to en p-Halfleider. De Bandlück liggt twüschen 0,8 un 1,8 Elektronenvolt. Wat sik dat dorbi üm direkte oder indirekte Bandkantenövergäng hannelt, is noch nich kloor. För den direkten Övergang warrt tomeist en Energie vun 0,95 eV angeven.