cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Io (Maand)
Bavenflach
Bito sünd wiet recken Lavaströöm vun en nedderviskosen Fletigkeit to sehn, de sik över mehrere Hunnert Kilometer teht. Ut de Daten vun de Voyageropteken is utweert worrn, dat disse Lavaströöm to’n gröttsten Deel ut Swevel un Swevelverbinnen tosamensett sünd. Ünnersöken vun Infrarootstrahlen vun de Eer ut hebbt wiest, dat dat ok so nöömte Hotspots mit Temperaturen bit to 2000 K gifft. För smölten Swevel is dat al veel to hitt. Dat kann dorüm ok wesen, dat de Lavaströöm ut smölt Silikat bestaht. Aktuelle Ünnersöken vun’t Hubble-Teleskop düüt dorop hen, dat dat Material riek an Natrium is.
Strahlen un Magnetfeld
thumb|De 330 km hoge Eruptschoonswulk vun den Vulkan [[Tvashtar, opnahmen vun New Horizons an’n 28. Februar 2007.]] Op ehr Bahn bewegt sik Io dör dat Magnetfeld vun’n Jupiter, wat to’n Indukschoon vun elektrische Strööm föhrt. Dorbi warrt ruchweg 1000 GW mit en Spannungspotential vun ungefähr 400.000 V tüügt. Ünner disse Bedingen warrt Atomen in de böveren Atmosphäär ioniseert un in’n Weltruum rutsleudert. Dör dissen Partikelstroom verlütt Io in een Sekunn mehrere Tunnen Masse.
De Ionen billt’n Torus längs de Io-Bahn üm den Jupiter, de in’t infrarode Licht bannig lüücht. Partikel, de dör den Sünnwind ut den Torus wegreten warrt, künnen mitverantworrtlich wesen för de ungewööhnlich wiet utdehnte Magnetosphäär vun’n Jupiter. In de Jupiteratmosphäär warrt disse Ionen so dull gaumaakt, dat se en so starke Strahlen utlööst, dat ok de strahlensekerste Elektronik vun Ruumsonden in de Neeg vun Io na korte Tiet ehrn Geist opgeven dee.
Dör den sülven Mechanismus, dör denn ut Polaarlichter utlöst warrt, billt sik in de Jupiteratmosphäär ünner Io ok en Lüchten ut, dat en Lüchtspoor na sik tütt. Man, worüm de Lüchtsteed ok en poor swacke Lüchtpunkten vörutneihn doot, dat is physikaalsch opstunns nich klor.
De Positschoon vun Io hett starken Influss op dat Utsennen vun Radiobülgen, de vun’t Jupitersystem afstrahlt warrt. Wenn Io vun de Eer ut tosehn is, stiggt de Intensität vun de Radiostrahlen düütlich an. Spekulatschonen över en eegen Dipoolfeld, as de Jupitermaand Ganymed dat hett, künnt na den Besöök dör de Ruumsond Galieleo utslaten warrn.
Looss
Looss oder Looß is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Loos.
László Kovács
László Kovács is de Naam von
* László Kovács (1933–2007), ungaarsch Kameramann, Fotograaf un Speelbaas,
Woolmer
Woolmer betekent
Woolmer is de Familiennaam von
Lootens
Lootens is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Looten.
Kuhs-Siedlung
Geografie
De Oort liggt op de Oosterholter Geest, de hier so op 20 bet 30 Meter över NHN liggt. Deelwies slütt sik Moor un Forst an. Dat Water ut dat Rebeed flütt in’n Süden över’n Forstgraven na’n Giehler Beek un in’n Noorden över Gravens in de Ah un wieder in de Ooldwister Luun un de Luun.
De Naveröörd sünd Ooldwist in’n Noorden, Volkmarst un Brillit in’n Noordoosten, Kuhs in’n Oosten, Nee-Kuhs, Nee-Kuhstermoor un Giehl in’n Süüdoosten, Giehlermöhlen un Vollerso in’n Süden, Paddewisch un Steern in’n Süüdwesten, Ollendörp in’n Westen un Wellen un Ah in’n Noordwesten.
Historie
Dat Land in’n Westen von de Kuhster Feldmark weer fröher Heid un weer nich för de Bueree to bruken. Jüstso weer dat mit dat Land in Ah un Ooldwist, dat dor angrenzen dee. Al 1914 un 1919 harr dat Plaans geven, düt Land to kultiveren. In de Johren 1930 hett dat för korte Tied ok Plaans för en Flegerplatz geven. Dor is aver nix von worrn. 1938 weer dat denn aver so wied, dat de Heid deep plöögt worrn is un 1939 sünd twee Gebüüd boot worrn, in de toeerst de Verwaltung för de ne’e Siedlung in ween schull un de later an Siedlers afgeven warrn schullen. 1939 is dat eerste Maal Roggen seit worrn. In de Tied von’n Tweten Weltkrieg sünd de Arbeiden denn aver kuum vörangahn. Eerst na’n Krieg hett de Siedlung wedder Fohrt opnahmen. Organiseert hett dat nu de Hannöversche Siedlungssellschop. Dat hett 21 Siedlersteden geven un den Schoolplatz. De eersten Hüüs sünd 1947 boot worrn.
Verwaltungsgeschicht
Vör 1977 weer de Siedlung in’n Kreis Bremervöör. 1977 is se Deel von’n Landkreis Rodenborg worrn.
De Oort hett jümmer bi de Gemeen Kuhs mit bihöört, de an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Gnarrenborg worrn is.
Religion
Kuhs-Siedlung is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Kuhs.
För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.
Weertschop un Infrastruktur
För Kuhs-Siedlung is de freewillige Füürwehr Kuhs mit tostännig.
Verkehr
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 13 Uthleer liggt so 26 Kilometer in’n Süüdwesten von Kuhs-Siedlung an de K 48.
De nächste Bahnhoff is so bi 12 Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Stubben an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.
Scholen
Nadem de Oort anleggt worrn is, harr he von 1951 bet 1962 en egen Volksschool. Düsse School is 1962 dichtmaakt worrn un sietdem gaht de Kinner op de Grundschool Kuhs.
Noordfreesche Inseln
De Nordfreeschen Inseln liggen in'n Sleswig-Holsteenschen Wattenmeer in’e Noordsee un gehörn to’n Kreis Noordfreesland. De Nordfreeschen Eilanden sünd Sylt, Amrum, Föhr, Pellworm un de Halligen. Dor de Lüüd snackt as förste Spraak Eilandnoordfreesch (Sölring un Feering- Öömrang) un Halligfreesch. As twede Spraak snackt de Lüüd Plattdüütsch un siet niegester Tiet Hoochdüütsch.
Lootsma
Lootsma is de Familiennaam von
Titmus
Titmus is de Familiennaam von
Hautes-Pyrénées
Hautes-Pyrénées [ot.pi.ʁe.ˈne] is en Bezirk in de franzöösche Region Midi-Pyrénées.
Beekdörp (Neddersassen)
duum|Luftbild von Beekdörp von Süüdwesten keken (2013) Beekdörp is en Dörp in de Gemeen Beekdörp (Samtgemeen Obbens) in’n Landkreis Stood, Neddersassen.
Geograafsche Laag
Beekdörp liggt up de Geest an’n Guldbeek, so wat üm 8 Kilometer in’n Süden von Oolland, in’n Westen vun de Horborger Bargen. Dat Dörp liggt up en Knüll in dat Daal vun den Guldbeek, so wat üm 2,5 km vun den Litbarg, wat de hööchst Tipp in’n Landkreis Stood is. In’n Westen liggt dat Beekdörper Moor un dat Naturschuulrebeed Moor bi Remnoh.
De Naveröörd sünd Obbens in’n Noorden, Ottens un Heimbrook in’n Noordoosten, Nindörp in’n Oosten, Guldbeek un Resbossel in’n Süüdoosten, Sounsiek in’n Süden, Wiegersen in’n Süüdwesten, Kommerbusch un Remnoh in’n Westen un Wittenfell un Ruschwedel in’n Noordwesten.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Beekdörp in’n Kanton Harsfeld höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon un dor to de Mairie Harsfeld in’n Kanton Hornborg.
Vör 1852 hett dat Dörp to dat Gericht Delm höört un weer denn von 1852 bet 1859 in dat Amt Hornborg. Denn is dat Deel von dat Amt Harsfeld worrn. Na 1885 hett dat denn to’n Kreis Stood höört un von 1932 af an to’n hüdigen Landkreis Stood.
De Oort is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen mit de Gemenen Nindörp un Guldbeek to de ne’e, gröttere Gemeen Beekdörp tohoopgahn.
Religion
Beekdörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Obbens.
För de Kathoolschen is de St.-Maria-Kark in Buxthu tostännig.
Kultur un wat to bekieken is
duum|Möllers Gasthoff duum|De Beekhoff
Historisch Bowarken
De Beekhoff is eene vun de schöönsten Inrichten vun de Bueree in Düütschland.
In dat Beekdörper Moor is de Borg Dannsee. Dat wöör en Fluchtborg in’t 14. Johrhunnert vun den Roofridder Iesern Hinnerk (Heinrich von Borch), de hier wohnt hett.
In’n Westen un Süden sünd en poor Hünengräver.
Sport
De Oort hett ok en Schüttenvereen.
Weertschop un Infrastruktur
Beekdörp hett en egene freewillige Füürwehr.
Verkehr
Beekdörp is över de Landsstraat 130 mit Obbens un Sounsiek verbunnen. De Kreisstraat 52 verbindt den Oort mit Guldbeek un Nindörp.
De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 5 Hornborg liggt so ölven Kilometer in’n Noorden von Beekdörp an de K 36.
De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Noorden de Bahnhoff Obbens an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu.
Ver- un Entsorgung
För dat Afwater is de Stadtentwässerung Buxthu tostännig.
Lovell Township
Lovell Township betekent
Kiek ok bi: Lowell Township.
Sassen (Bundsland)
thumb|right|Sassen De Freestaat Sassen is en düütsch Bundsland an de Grenz to Polen un Tschechien. Todem grenzt Sassen an de Bundslänner Bayern, Döringen, Sassen-Anholt un Brannenborg. In Sassen leevt up 18.451,51 km² 4.254.000 Inwahners (30. September 2006). Dat sünd 231 Inwahners/km². De Hööftstadt is Dresden, de gröttste Stadt is Leipzig. De gröttste Stroom is de Elv.
Regeerung
Regeert warrt Sassen vun den Oktober 2004 af an vun en Grode Koalitschoon ut CDU un SPD. Ministerpräsident is Michael Kretschmer vun de CDU vun den 13. Dezember 2017 af an. Sien Vörgänger weer Stanislaw Tillich.
Spraken
In de Lausitz warrt Sorbsch snackt, wat en slaavsche Spraak is un mit Poolsch un Tschechsch verwandt is. Ministerpräsident Tillich hörrt ok to de Sorben. Annerwegens snackt de Lüde Hoochdüütsch.
Historie
De Freestaat Sassen hett sik 1918 ut dat Königriek Sassen billt. Düütschland weer nu Republiek un de König afsett. 1945 kemen to den Freestaat de Delen vun Slesien, de westen de Neiße legen. Sassen weer nu Deel vun de Düütsche Demokraatsche Republiek (DDR). 1952 hett de DDR denn de Länner oplööst un Bezirke billt. Dat Rebeet vun Sassen keem an de Bezirke Leipzig, Dresden un Chemnitz. Nadem de DDR 1990 de Bundsrepubliek Düütschland bitreden is, geev dat wedder den Freestaat Sassen in siene Grenzen vun 1952.
Den Naam driggt dat Land aver, ofschoonst dor to kene Tiet Lüüd vun den olen Sassenstamm leven, op de sik de Naam betüht. De Herrschers vun de olen Sassen harrn Rebeden in dat ole Stammland vun de Sassen un ok in de Neesiedelrebeden in’n Oosten, wo vördem vör allen Slaven leven. Mit de Tiet hett sik aver de Besitt vun de Sassenherrschers op mehr Förstendömer opdeelt. Een vun de bedüdensten ünner de Förstendömer, de den Naam na sassisch weren, weer nu dat Hartogdom Sassen-Wittenbarg. De Hartög seten in Wittenbarg, wat to de Tiet noch even in dat ole sassisch-nedderdüütsche Rebeet leeg. 1423 is del letzte Hartog doodbleven un nu keem dat Hartogsamt an de Markgrafen vun Meißen. Dormit weer denn de Sassennaam ganz op en Rebeet övergahn, dat buten dat Sassenland leeg. Dat Stammland vun de Sassen heet nu mehrsttiets Neddersassen (wat aver ok nich ganz dat sülve is as dat hüdige Bundsland), dat annere heet toeerst Obersassen, denn baald blots noch Sassen.
Bedser
Bedser is de Familiennaam von
Chalkopyrit
Chalkopyrit (ok as Kopperkies, Geelkopperierz, Kopperiesenierz betekend) is en bannig faken vörkommend Mineral ut de Klass vun de Sulfide. Kopperkies hett de cheemsch Tohopensetten CuFeS2, wiest also en Proportschoon Metall:Swevel vun 1:1 op un hett en Kopperandeel vun bit to 35 %. Dat Mineral kristalliseert in en tetragonal Kristallsystem mit en Mohshard vun 3,5 bit 4 un en Dicht vun dörsnittlich 4,2 g/cm³.
Vun wegen sien golden Gleem un sien tetraederförmig Tweeschenbilden (Dördringtweeschen vun twee Sphenoeder – dat is’n kielförmig Kristallform) mitünner mit den kuubsch Pyrit verwesselt. Chalkopyrit hett aver en starker’t Geel un löpt dör Verwittern mit de Tiet buntklöört an.
Af 550°C is dat Kristallsystem in β-Chalkopyrit kuubsch.
Entstahn un Vörkamen
Chalkopyrit bildt sik massiv, mitünner aver ok kristallin in hydrothermale Gäng un in ünnerscheedlich metamorphe un magmatische Steen tohopen mit Pyrit un Bornit.
Dat Mineral verwittert to Bruuniesensteen, Tegelierz, Kopperpechierz (en Mischen ut Cuprit un Tenorit) un annere Koppersolten as Malachit, Azurit oder Koppersulfat (Chalkanthit).
To finnen is Kopperkies ünner annern in Arawaka und Osarizawa in Japan, Huaron un Huanzala in Peru, Sudbury in Kanada, Cavnic in Rumänien, Dalnegorsk in Russland, Banská Štiavnica in de Slowakei, an’n Río Tinto in Spanien, in Bingham un Bisbee in de USA un ok in Süüdafrika.
Verwennen
Chalkopyrit is en vun de bedüdensten Kopperierze, nich so dull wegen sien Kopperandeel vun dörsnittlich 25 %, man wegen sien wiet Verbreden.
Carlos Diaz (Politiker, Belize)
Carlos A. Diaz (* 1947 oder 1948) is en Politiker ut Belize (PUP).
Chalkopyrit
Verwennen
Ut de Klass vun de Chalkopyrite (2/C1.03), to de ok Chalkopyrit sülvst tohöört, künnt eenige Stoffen as aktiv Material in Solarzellen bruukt warrn. Bitlang (op’n Stand vun 2006) warrt hier vör allen – enkelt oder in Mischen – de Chalkopyriten CuInSe2 un CuInS2 (Roquesit) bruukt. Dorüm is de Technologie ok ünner den Överbegreep CIS-Solarzelle begäng worrn.
Carlos Diaz (Politiker, Belize)
Bi de Wahl 2012 hett he sik ok nochmaal wedder as unafhängigen Kannedaat in’n Wahlkreis Lake Independence opstellt un keem mit 6,93 % von de Stimmen op’n drüdden Platz achter Mark Anthony King von de UDP un Martin Galvez von de PUP.
Barrien
Barrien is vun 1974 af an en Oortsdeel vun de Stadt Syke in den Landkreis Deefholt in Neddersassen. Bit dorhen weer Barrien sülvstännig.
Laag
Tohopen mit de Oortsdelen Rist un Okel liggt Barrien in den nöördlichen Deel vun Syke un verbinnt düsse Stadt mit den Bremer Speckgördel.
Inwahners
In Barrien waast de Tall vun de Inwahners jummer mehr. 1950 leven dor 2.434 Lüde, 1966 weern dat all 3.024, 1982 sünd dat 3.987 ween un in dat Johr 2006 weern dat al 5.097. Dat warrt annahmen, dat dat woll so wiedergahn schall.
Nabers
Nabers vun Barrien sünd de Syker Oortsdelen Gessel, Rist un Okel un de Karn vun Syke süms. Vun Syke siene Nabergemeende Weyhe in'n Noorden grenzt de ehr Oortsdelen Melchershusen, Hahnfeld un Jeebel an Barrien.
Mount Dolber
Mount Dolber is en hogen un markanten Barg in Marie-Byrd-Land, Westantarktika. Mit sien unveriesten Topp liggt he twüschen Mount Rea un Mount Cooper in de Sarnoff Mountains von de Ford Ranges.
Barrien
Verkehr
Midden dör Barrien dör löppt de B 6 un snitt den Oort in twee Delen. Up düsse Bundstraat kann een na Noorden na Bremen, na de A 1 un na de A 27 henkamen. Na Süüden geiht dat dor na Hannober un na de A 2. De vörmalige Bahnhoff is siet 1972 bloß noch en Hollpunkt vun de DB un höört to de Bahnlien Bremen–Ossenbrügge. He liggt bi een Kilometer vun de ole Midde vun dat Dörp af. 38 mol hoolt dor Töög vun de DB, man bloß an Wekendaag.
Mount Dolber
Wetenschoppers von de United States Antarctic Service Expedition (1939–1941) hebbt em karteert. De United States Geological Survey hett dat mit egen Meetarbeiden un Luftopnahmen von de United States Navy ut de Johren von 1959 bet 1965 noch wedder daan. Dat Advisory Committee on Antarctic Names hett em 1970 na Sumner Raymond Dolber (1924–2015) von de United States Coast Guard nöömt, de Koptein von’n Iesbreker USCGC Southwind weer, de von 1967 bet 1968 to dat US-amerikaansche Geschwader to’n Utkunnen von de Antarktische Halvinsel un von 1968 bet 1969 to dat Geschwader to’n Utkunnen von de Ross-See höört hett.
Barrien
Verenen
Dat gifft allerhand Verenen in Barrien, as Sport-, Schütten-, Gesangverenen un de Kyffhäuser Kamroodschop.
Wapen
Dat Wapen wiest en Feld, dat blo un sülver deelt is. Baven in dat blaue Feld een gullen Waag mit Sweert, ünnen in dat sülvern feld een halvet Watermöhlenrad.
Duus
Duus is de Familiennaam von
Dick Bass
Dick Bass is de Naam von
* Dick Bass (Richard Bass; 1929–2015), US-amerikaanschen Ünnernehmer un Bargstieger,
Washita Township
Washita Township betekent
Solt
Dat Solt (n., ook Salt oder Saolt schreewen) is allgemeen en cheemsch Verbinnen, de ut Ionen besteiht.
De bekanntste Verbinnen ut disse Grupp is dat Kaaksolt, Natriumchlorid, (NaCl), dat in de Köök bruukt warrt, üm Smack an’t Eten to kriegen.
Bob Swift
Bob Swift is de Naam von
* Bob Swift (Robert Virgil Swift; 1915–1966), US-amerikaanschen Baseballspeler un -trainer,
Kiek ok bi: Robert Swift.
Bigelow Township
Bigelow Township betekent
Bass
Bass betekent
Kiek ok bi: Bas, Baas, The Bass, Bass Branch, Bass Brook Bass Creek, Bass Island, Bass Lake, Bass Lakes, Bass River.
Looten
Looten betekent
Lane County (Oregon)
Lane County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Oregon. He hett 351.715 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 11.795 km². De Sitt vun de Verwalten is in Eugene.
Looten
Looten is de Familiennaam von
Lane County (Oregon)
Historie
De Kreis is 1851 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 322.959 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 166.126 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 19.681 US-Dollar. 184.336 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 53.723 Minschen maakt. 14,06 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
Looten
Kiek ok bi: Lot, Löten, Lootens.
Lane County (Oregon)
Demografie
7,85 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 4,94 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Worrell
Worrell is de Familiennaam von
Lane County (Oregon)
Demografie
Vun de Vöröllern her sünd 90,64 % vun de Minschen Witte, 0,78 % Swarte, 2,00 % stammt ut Asien un 0,19 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 1,13 % sünd Nakamen vun Indianers. 1,95 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 3,32 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 4,61 % vun de Lüüd ansehn.
Worrell
Kiek ok bi: Worrall, Worell.
Diekslipp
Diekslipp is en lütten Oort in de Gemeen Belen (Samtgemeen Land Hadeln) in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Oort höört polietsch von öllers bi Kedenbrook mit bi.
Geografie
En poor hunnert Meter in’n Oosten flütt de Au langs.
De Naveröörd sünd Belen in’n Noorden, Buckhoff, Hollannerhoff, Bülsdörp un Neehuus in’n Noordoosten, Intzenbüttel in’n Oosten, de Bullenwinkel in’n Süüdoosten, Austood in’n Süden, dat Noorderenn von Bülkau mit Spreng in’n Süüdwesten, Kedenbrook in’n Westen un Bahrdörp in’n Noordwesten.
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1885 to dat Amt Neehuus tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Neehuus. 1932 is dat Deel von’n Kreis Land Hadeln worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.
Religion
Diekslipp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Jürgen-Kark in Kedenbrook.
För de Kathoolschen is de Hillig-Krüüz-Kark in Oterndörp tostännig.
Gros Ventre
miniatur|hochkant=1.8|Ehmalges Stammesrebeet vun de Gros Ventre un hüüdig Reservatschoon in Montana
Diekslipp
Verkehr
Nich wied von Diekslipp af löppt de Landsstraat 144 langs, de in’n Süüdwesten na Bülkau, Goddshem un Steenau geiht un in’n Noordoosten na Neehuus an de Bundsstraat 73 ran.
Gros Ventre
miniatur|200px|Gros Ventre Indianer 1909 vun [[Edward Curtis]] De Gros Ventre (segg: grow VAHNT, franzöösch. ‘Fett Buuk’), ok Atsina nömmt, sünd en Indianer-Stamm vun de Algonkin-Spraakfamilie ut dat nöördlich Montana in den USA. De Naam Fett Buuk wurr hör vun de Franzosen geven, de hör Tekenspraak falsch düüd harrn.
Naam
De Gros Ventre hebbt sück sülvst A’ani, A’anini oder Ahahnelin (segg: ah-ha-NEE-nin), wat ‘Volk vun de witt Toon (Eerd)’ bedüüd. De Beteken Atsina stammt wohrschienlich vun de mit hör verbünd Blackfoot un bedüüd ‘Moodig Volk’, wiels se vun de mit hör verwandt Arapaho, de sück överleegen föhlen deen, verächtlich Hitunena - ‘Bettler’ bömmt wurrn. As de Gros Ventre gänzlich up de Plains trecken deen, wurrn se vun de Franzosen ok as Gens de Vache (Büffel-Volk) betekent. Se weern todem noch ünner folgend Naams bekannt: Fall Indians, Gros Ventre of the Prairie, Minnetarees of Fort de Prairie, Rapid Indians, White Clay People.
Diekslipp
Verkehr
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Cuxhoben–Bremerhoben). De Opfohrt 1 Cuxhoben liggt so 23 Kilometer in’n Noordwesten von Diekslipp.
Gros Ventre
Levenswies
De Gros Ventre hörrn to de Kultur vun de Plains-Indianer un hör Hööftnehrensborn weer de Amerikaansch Bison. Noch Midden vun dat 19. Jorhunnert hemm up de Groot Ebenen vun Noordamerika an de 60 Million Deerten leevt. Bevör de Gros Ventre Peer harrn, hemm se up de Jagd en Büffelherde in Panik sett. De in wild Flucht wegg rönnen Deerten wurrn in en V-Form dwungen un to den Rand vun en Klippe dreeven, vun de se denn afstörten deen. An sückser Stäen keemen jeden Johr Dusende vun Büffel to Dood, faken so groot Mengen, dat de Gros Ventre dat völ Fleesch nich upbruken kunnen, ofschons en Deel dorvan dröögt un as Wintervörrat to Pemmikan verarbeit wurr. De Huuten hett man as Teltdecken för de Tipis un för Kleedasch bruukt. Nah de Adaptschoon vun dat Peerd un de Füerwappen reck de Plainskultur ehr Hööchpunkt. De gröttere Beweglichkeit dör dat Peerd hett allgemeen de Levensqualität verbetert. Nu kunnen gröttere Tipis baut un mehr Levensmittel transporteert wurrn.
Reservatschoon
Vun de US-Regeeren weer 1878 de Fort-Belknap-Reservatschoon inricht wurrn, de sück de Liddmaaten vun de Gros Ventre mit hör ehmalge Feenden, de Assiniboine, deelen mussen. 1888 hebbt de Blackfoot, Assiniboine un Gros Ventre hör Land afrtreden un sünd in de Reservatschonen trucken. Um 1904 geef dat blots noch 535 Stammesliddmaaten. 1900 tell de Gesamtbevölkerung vun Fort Belknap 1.200 Personen, vun de blots noch 111 hör Moderspraak snacken kunnen. De Volkstellen vun all Gros Ventre in dat Johr 2000 ergeev 2.881 Stammesliddmaaten. Hüüd leven de 3.682 Stammesangehörigen in de Fort-Belknap-Reservatschoon, de se sück wiederhen mit de Assiniboine deelen.
Wilburn Township
Wilburn Township betekent
Löten
Löten oder Løten betekent
Suerstoff
De Suerstoff (latiensch: Oxygenium) is en Element in de Chemie. Dat Atomteken is O un de Atomtall is 8. Suerstoff liggt normalerwies as Gas vör un tellt to de Nichmetallen. In dat Periodensystem steiht Suerstoff in de sössten Hööftgrupp. De Elementen in disse Grupp warrt ok Chalkogenen nöömt.
Kümmt elementar vör as Moleküle mit de Formel O2 un dat nennt man ok Suerstoff, un mit de Formel O3, dat nennt man Ozon. O2 is besünners in de Luft, de hett rund 20 % Suerstoff.
Suerstoff reageert mit Waterstoff to Water, wat dat Oxid vun den Waterstoff is:
Kästner
Kästner oder Kaestner is de Familiennaam von
, ,
Kästner betekent ok
Benedix
Benedix betekent
Kästner
Kiek ok bi: Kestner, Kastner.
Benedix
Benedix is de Familiennaam von
,
Mairie St. Jürgen
De Mairie St. Jürgen weer in de Franzosentied (1810 bet 1813) een von de dree Mairien, in de de Kanton Leendaal indeelt weer. De Seet weer in St. Jürgen. Se harr 2125 Inwahners.
Historie
Binnen Westfalen weer St. Jürgen Deel von de Mairie Öberenn in’n Kanton Leendaal von’n Distrikt Bremervöör, Departement von de Elv- un Wersermünnen. Man al to’n 1. Januar 1811 harr dat wedder en Enn. Dat Königriek Westfalen müss dat Departement direkt an dat Franzöösche Kaiserriek afgeven. De ne’e Mairie St. Jürgen weer nu een von de dree Mairien in’n Kanton Leendaal, Distrikt Bremen, Departement von de Wersermünnen. In de Mairie sünd Öörd in tohoopfaat worrn, de vörher in Westfalen to de fiev Mairien Öberenn, Törfmoor, Worphusen, Wörpdörp un Wörpheim (all in’n Kanton Leendaal) höört harrn. Von de Mairien Törfmoor un Worphusen weer dat blots en Deel. De Rest is an de Mairie Leendaal fullen. Von de Mairie Seehusen weer dat blots Wörpdörp. Seehusen güng an de Mairie Worpsweed.
1813/1814 hebbt de Russen de Franzosen slahn un dat Rebeed befreet. Dat Kurförstendom Hannover is denn wedder herstellt worrn un de ole Stand von vör 1810 wedder dor. Mit’n Wiener Kungress is 1815 ut dat Kurförstendom dat Königriek Hannover worrn.
Öörd
Dor hebbt düsse Öörd tohöört:
Vondaag sünd düsse Öörd Deel von de Gemeen Leendaal un to lüttje Delen de Gemenen Hu’e un Grasbarg.
Pyrénées-Orientales
Pyrénées-Orientales [pi.ʁe.ne.z‿ɔ.ʁi.ɑ̃.ˈtal] is en Bezirk in de franzöösche Region Languedoc-Roussillon.
Robert Swift
Robert Swift is de Naam von
* Robert Swift (* 1943), US-amerikaanschen Canadian-Football-Speler,
Kiek ok bi: Bob Swift.
Benedict Township
Benedict Township betekent
Kilombero
Kilombero betekent
Lynch Township
Lynch Township betekent
Loten
Loten betekent
Loten is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Löten, Loot.
Michael Bass
Michael Bass is de Naam von
* Michael Bass, 1. Baron Burton (1837–1909), brietschen Broer un Politiker,
Kiek ok bi: Michael Basse.
Mairie Worpsweed
De Mairie Worpsweed weer in de Franzosentied (1810 bet 1813) een von de dree Mairien, in de de Kanton Leendaal indeelt weer. De Seet weer in Worpsweed. Se harr 2735 Inwahners.
Historie
De Ümgegend von Worpsweed hett vör de Franzosentied to de Ämter Oosterholt un Otterbarg in dat Hartogdom Bremen höört, wat in dat Kurförstendom Hannover leeg. Dat Kurförstendom Hannover weer in de Tied von de Koalitschoonskriege siet 1801 von Franzosen un Prüßen besett. To’n 1. März 1810 is dat Rebeed denn Deel von dat Königriek Westfalen worrn, wat en Satellitenstaat von Frankriek weer.
Binnen Westfalen weer de Mairie Worpsweed een von de twölv Mairien in’n Kanton Leendaal von’n Distrikt Bremervöör, Departement von de Elv- un Wersermünnen. Man al to’n 1. Januar 1811 harr dat wedder en Enn. Dat Königriek Westfalen müss dat Departement direkt an dat Franzöösche Kaiserriek afgeven. De Mairie Worpsweed weer nu een von de dree Mairien in’n Kanton Leendaal, Distrikt Bremen, Departement von de Wersermünnen. De Mairie weer nu düüdlich grötter, dor sünd Öörd in tohoopfaat worrn, de vörher in Westfalen to söss Mairien höört harrn: de Mairien Worpsweed, Huttenbusch, Adelsdorp, Nee Sankt Jürgen un Seehusen in’n Kanton Leendaal un de Mairie Heudorp in’n Kanton Otterbarg. Von de Mairie Seehusen weer dat blots Seehusen sülvs. Wörpdörp güng an de Mairie St. Jürgen.
1813/1814 hebbt de Russen de Franzosen slahn un dat Rebeed befreet. Dat Kurförstendom Hannover is denn wedder herstellt worrn un de ole Stand von vör 1810 wedder dor. Mit’n Wiener Kungress is 1815 ut dat Kurförstendom dat Königriek Hannover worrn.
Öörd
Dor hebbt düsse Öörd tohöört:
Themeln
Geografie
De Oort liggt in de Masch von Land Wusten un an de Lemmasch. De Noordsee is knapp veer Kilometer in’n Westen.
Mairie Worpsweed
Öörd
Vondaag sünd düsse Öörd Deel von de Gemenen Worpsweed un Worpsweed.
Joe Worrall
Joe Worrall is de Naam von
Themeln
Geografie
De Naveröörd sünd Heuhusen un Kreienborg in’n Noorden, Knakenborg in’n Noordoosten, Valg, Alsum un Dorum in’n Oosten, Feldsaten un Lewen in’n Süüdoosten, Mulsen in’n Süden, Barlinghusen, Veerhusen un Misselwarden in’n Süüdwesten, Rotthusen, Weitenweg un Engbüttel in’n Westen un de Hoff Bellitzen un Padingbüddel in’n Noordwesten.
Robert Clifton Swift
Robert Clifton Swift (* üm 1929 in Belize-Stadt ) is en Beamten ut Belize.
Themeln
Verwaltungsgeschicht
De Oort weer vör 1852 in dat Dorumer Veerdel von dat Kaspel Dorum un hett to dat Vaagdiegericht Land Wusten tohöört. Von 1852 bet 1885 leeg de Oort in’t Amt Dorum un denn in’n Kreis Leh. 1932 is dat Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 denn von’n Landkreis Cuxhoben.
Tennessee
thumb|Laag vun Tennessee binnen de USA thumb|[[Flagg vun Tennessee]] Tennessee is een Bundsstaat in de USA.
De Staat hört to de Südstaaten un is bekannt dör sien Whisky, wat een besünners Soort Schnaps is. De beröhmst Marke dorvan is Jack Daniel’s. Musikaalsch Interesseerte kennen Tennessee dör de Musikrichtung Blues (Memphis) un Country Music, wat in Nashville sien Ursprung hett.
Joe Worrall
* Joe Worrall (* 1945), engelschen Footballscheedsrichter,
Mount Darling
Mount Darling is en hogen Barg in Marie-Byrd-Land, Westantarktika. He is de höögste Topp von de Allegheny Mountains in de Ford Ranges un liggt 1,5 km westen von’n Mount Swartley.
Tennessee
De gröttsten Städer van Tennessee sünd:
Tennessee is 1796 de USA bitreden, aber 1861 hebbt se sük weer trennt. Nahdem de Börgerkrieg aber vörbi weer, sünd se 1866 weer in de USA intreden.
In Tennessee leven all tosommen 5,689 Million Inwahners (Stand: 2000) up een Flach van 109.247 km².
Ut Tennessee stammen:
Aretha Franklin (Singersche), Tamara Jernigan (Astronaut), Andrew Johnson (Präsident), Rhea Seddon (Astronaut), William Shepherd (Astronaut), Roscoe Tanner (Tennisspeler), Justin Timberlake (Singer), Tina Turner (Singersche), Reese Witherspoon (Schauspelersche).
Politik
Tennessee is opdeelt in 95 Kreise (Countys):
Themeln
Verwaltungsgeschicht
To’n 1. Januar 2015 is de Gemeen Dorum oplööst un Deel von de ne’e Gemeen Wuster Noordseeküst worrn.
Robert Clifton Swift
Leven
Swift hett en Diplom in Apentliche Verwaltung un is 1959 as Beamten för de Regeren von Brietsch-Honduras anfungen. He weer Finanzbeamten un hett ünner annern in de Revision arbeidt. Swift is 1977 Assistant Accountant General worrn, 1979 Ünnersekretär för Finanzen in dat Ministerium för Finanzen un Weertschopliche Entwicklung un 1981 Deputy Financial Secretary.
Likoma
Likoma betekent
Robert Clifton Swift
Leven
He weer 1982/1983 ünner Edney Cain Viez-Guvernör von de Zentraalbank von Belize un is denn von November 1983 bet Januar 1986 to’n Guvernör von de Bank opstegen.
Themeln
Religion
Themeln is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Urbanus-Kark in Dorum.
För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Jesu-Kark in Bremerhoben-Leh tostännig.
Verkehr
Themeln is över lüttjere Straten verbunnen mit de Landsstraat 129 un de Kreisstraat 69. De K 69 löppt in’n Noordwesten an de K 68 ran un op Dorumer Neefeld to. De L 129 geiht in’n Süden över Mulsen un Wremen na Dingen un Weddewarden un in’n Noordoosten na Millm an de L 135. Von Dorum ut na Oosten löppt de L 119 na Niewohl un Beers.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremerhoben–Cuxhoben). De Opfohrt 4 Niewohl liggt so acht Kilometer in’n Oosten von Themeln an de L 119.
Robert Clifton Swift
Leven
He weer von’n 15. September 1989 bet 1. Juni 1993 ünner Premierminister George Cadle Price Spreker von dat Repräsentantenhuus.
Loox
Loox betekent
Worrall
Worrall betekent
Robert Clifton Swift
Leven
Von 1999 bet 2008 weer Swift Contractor General.
Loox
Kiek ok bi: Loxx, Lux.
Worrall
,
Robert Clifton Swift
Leven
He is verheiraadt mit Greta Mossiah, borene Goldson. De beiden hebbt acht Kinner.
Themeln
Verkehr
De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Oosten de Bahnhoff Dorum an de Bahnlien Bremerhoben–Cuxhoben.
Robert Clifton Swift
Ehren
To Neejohr 1992 is he Officer of the Order of the British Empire worrn.
Worrall
Kiek ok bi: Worrell.
Suspension
Suspension (vun’t ) betekent
Keener Township
Keener Township betekent
Lopuchina
Lopuchina is de Familiennaam von
Palermo Township
Palermo Township betekent
Richard Bass
Richard Bass is de Naam von
* Richard Bass (* 1951), US-amerikaanschen Mathematiker ,
Kiek ok bi: Dick Bass.
Trainspotting
Trainspotting betekent
Heißenbüttel
Heißenbüttel is de hoochdüütsche Naam von
Heißenbüttel is de Familiennaam von
Erich Kästner
Erich Kästner is de Naam von
* Erich Kästner (1899–1974), düütschen Schriever, Dreihbookschriever un Kabarettist,
William Bass
William Bass is de Naam von
* William Bass (1717–1787), brietschen Ünnernehmer,
Moritz Jahn (Schriever)
Moritz Jahn (* 27. März 1884 in Lelendaal; † 19. Februar 1979 in Geismar) weer en plattdüütschen Schriever.
Jahn is 1884 in Lelendaal boren un in Linden opwussen. He weer 1901 bet 1904 op dat Lehrerseminar in Hannober un hett denn as Lehrer an ene Volksschool arbeidt. 1906 bet 1921 hett he in de Lehrerutbillung in Auerk un Melle lehrt. He hett vun 1921 af an bet 1925 blangenbi Germanistik un Kunstgeschicht studeert. Bet 1943 weer he Schoolmeester un hett tolest siet 1921 as Rekter in Geismar arbeidt. Na 1943 weer he denn in Rohstand un hett sik ganz dat Schrieven towennt.
Jahn siene Böker weren vör allen Lyrik, Balladen, Märken un Vertellsels.
Priesen un Ehrungen
1936 hett Jahn tohoop mit Alma Rogge un Wilhelm Scharrelmann den Literaturpries vun de Provinz Hannover kregen. 1941 kreeg he den Mekelbörgschen Schriftdomspries. 1944 hett em de Philosophsche Fakultät vun de Georg-August-Universität in Göttingen den Ehrendokter geven.
1959 hett Jahn den Fritz-Reuter-Pries un 1958 den Klaus-Groth-Pries kregen. Ok de Ehrenmedallje vun de Stadt Göttingen hett he kregen un de Oostfreesche Landschop hett em dat oostfreesche Indigenat tokennt. Ok dat Grote Bundsverdeenstkrüüz harr he kregen.
Siet 1981 steiht in Geismar an’n Thieplatz en Gedenksteen för Jahn. Ok dat Gemeendehuus in Geismar is na em nöömt.
Bas-Rhin
Bas-Rhin [bɑ.ˈʁɛ̃] is en Bezirk in de franzöösche Region Elsass.
Gonsalves
Gonsalves is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Gonçalves.
Sassen-Anholt
Sassen-Anholt (Länderkood: ST, Hoochdüütsch Sachsen-Anhalt, is en düütsch Bundsland in’n Osten. De Hööftstadt is Meideborg, de gröttste Stadt is Halle. Dat Land grenzt an Neddersassen, Brannenborg, Sassen un Döringen. Sassen-Anholt liggt twüschen Havel un Harz. De gröttste Stroom is de Elv, de hoogste Barg is de Brocken in'n Harz.
Loosch
Loosch betekent
Loosch is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Looschen, Losch, Loche.
Sassen-Anholt
Geographie
In'n Norden warrt Sassen-Anholt sunnerlich vun Siedland präägt. In de Ooldmark, wo nich veel Minschen leven doot, gifft dat ole Hanse-Städer, as Soltwedel, Garlä, Stendal un Tangermünn. Den Overgang vun de Ooldmark to de Region Elv-Börde-Heide mit de fruchtbore Meideborger Börde, wo nich veel Holt to finnen is, sund de Colbitz-Letzlinger- Heid un de Drömling. In de Meideborger Börde liggt de Städer Halslä, Oscherslä, Wanzlä, Schöönbeck, Ascherslä un Meideborg, wo de Region ehrn Naam vun hett.
Bendix
Bendix (ok Benedix) is een plattdüütschen Vörnaam for Jungs. Besunners begäng is düsse Naam in Noordfreesland un up de noordfreeschen Eilannen.
Sassen-Anholt
Geographie
In'n Süüdwesten liggt de Horz mit den Natschonalpark Horz, de over Grenzen henweg geiht, mit dat Horz-Vorland un dat Mansfeller Land, dorto ok, unner annern, de Städer Halverstadt, Queddelnborg, Werningerode, Thale un Eisleven.
Bendix
Herkamen
De Naam kümmt ut de latiensche Spraak. Bene heet goot un dictus is dat Partizip Perfekt Passiv vun dicere. Dat heet snacken. De beiden Wöör tohopen sünd dat eene Woort Benedictus. Dat heet goot spraken oder goot seggt. Bedüden deit dat soveel as Een, öber den een Segen spraken is oder Een, de segent is.
Sassen-Anholt
Geographie
An de Grenz na Sassen hen gifft dat den Grootruum Halle/ Merseborg/Bitterfeld-Wolfen (ok „Middeldüütsch Chemiedreeeck“ nömmt, de bit na Leipzig in Sassen hen geiht. Halle is de grottste Stadt in Sassen-Anholt. In de vergahn Tieden is hier de Chemieindustrie tohuse ween, de ehrn weertschopplichen Middelpunkt in Leuna harrt hett.
An de Saale un de Unstrut in'n Süden vun dat Bundsland warrt Wien anboot in de Saale-Unstrut-Region. Dor liggt Zeitz, Naumborg, Wittenfels un Freeborg. Amenne höört to Sassen-Anholt de Region Anholt-Wittenbarg mit de druddgrottste Stadt vun't Land, Dessau-Roßlau. Düsse Stadt hett sik ut de ole anholtinsche Residenzstadt Dessau utspunnen. Un denn gifft dat ok noch de Lutherstadt Wittenbarg un en Deel vun den Flämling.
Bendix
De plattdüütsche Naam
As dat bi de Plattdüütschen begäng weer, is de Naam Bendix de korte Form vun den öllern latienschen Naam Benedictus. Plattdüütsche Naams sund jümmers afkört. Ut Benedictus is Bendix wurrn oder tominnst Benedix.
Sittee River (Oort)
duum|Blick op dat Dörp Sittee River is en Gemeen in’n Distrikt Stann Creek von dat Land Belize.
Bendix
Weblenken
Kiek ok nah bi de List vun plattdüütsche Vörnaams
Sassen-Anholt
Geographie
miniatur|hochkant=2.0|Geographie vun dat Bundsland Sassen-Anholt
Spraak
In de Oolmark un in de Börde warrt Plattdüütsch snackt.
Sittee River (Oort)
De Oort besteiht ut dree Delen: Middle Bank, High Sand (Stück na Westen to) un Freetown (Stück na Oosten to).
Geografie
De Oort liggt an dat Noordöver von’n Sittee River. In’n Noorden liggt de Hopkins Wetland Nature Reserve. Von de Küst von de Karibische See is de Oort veer bet fiev Kilometer wied weg.
Historie
In’n Westen von Sittee River lööp von 1865 bet 1910 de Serpon Sugar Mill un hett Zucker herstellt. De Anlagen sünd vondaag as archäoloogsch Schuulrebeed utwiest.
Verkehr
De Oort liggt knapp fiev Kilometer af von’n Southern Highway, de in’n Noorden na Dangriga un an’n Hummingbird Highway ran föhrt un in’n Süüdwesten an Independence langs över Dump na Punta Gorda.
Anja Hümme
Anja Hümme (* 24. November 1967) is en ehmalge düütsche Footballspelerin.
Se speel in Vertedigung un hör Heimatvereen weer Fortuna Sachsenross Hannover. Für de düütsche Football-Natschonalmannschap hett se tüschen 1986 un 1991 all tosommen 4 Spelen makt.
Lopuschna
Lopuschna betekent
Keferstein
,
Kiek ok bi: Käferstein.
Trumper
Trumper betekent
Trumper is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Trümper.
George Harrison
thumb|right|George Harrison 1974 George Harrison (* 25. Februar 1943 in Liverpool; † 29. November 2001 in Los Angeles) weer en britisch Muskant, Singer, Komponist un Lidmaat vun de Musikgrupp The Beatles.
He gehör to de Gründungslidmaaten vun de Beatles un weer de Hööftgitarrist. He weer aber ok as Komponist för de Beatles aktiv. Dat Leed Here comes the sun stammt van hüm.
As sük de Beatles uplööst hebbt, hett he noch en Solokarriere start. My sweet Lord ut dat Johr 1971 weer denn sien gröttste Hit. Harrison weer wat stiller as de anner Beatles un weer ok wat mehr religiöös präägt. So is he ok all in de 1960er Johren to’n Hinduismus konverteert.
He is later denn to’n MBE (Member of the British Empire) benöömt wurrn.
Diskographie (sien Soloprojekte)
Ok för de Traveling Wilburys hett he noch Leder maakt. Dor nömm he sick Nelson Wilbury.
Haut-Rhin
Haut-Rhin [o.ˈʁɛ̃] is en Bezirk in de franzöösche Region Elsass.
Feldsaten
Feldsaten is en lütten Oort in de Gemeen Wuster Noordseeküst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Dorum mit bi.
Geografie
De Oort liggt in de Masch von Land Wusten. De Noordsee is üm un bi fiev Kilometer in’n Westen. Dat Water flütt över Gravens af na de Lemmasch un över Dorumer Helmer un Dorumer Helschenfleet na de Dorumer Waterlöös.
Verwaltungsgeschicht
De Oort weer vör 1852 in dat Dorumer Veerdel von dat Kaspel Dorum un hett to dat Vaagdiegericht Land Wusten tohöört. Von 1852 bet 1885 leeg de Oort in’t Amt Dorum un denn in’n Kreis Leh. 1932 is dat Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 denn von’n Landkreis Cuxhoben.
To’n 1. Januar 2015 is de Gemeen Dorum oplööst un Deel von de ne’e Gemeen Wuster Noordseeküst worrn.
Religion
Feldsaten is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Urbanus-Kark in Dorum.
För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Jesu-Kark in Bremerhoben-Leh tostännig.
Verkehr
Feldsaten liggt an de Landsstraat 129, de in’n Noordoosten över Dorum na Millm un dor an de L 135 geiht un in’n Süüdwesten över Mulsen un Wremen na Dingen un Weddewarden. Von Dorum ut na Oosten löppt de L 119 na de L 135 un na Niewohl un Beers.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremerhoben–Cuxhoben). De Opfohrt 4 Niewohl liggt so acht Kilometer in’n Oosten von Feldsaten an de L 119.
De nächste Bahnhoff is so bi twee Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Dorum an de Bahnlien Bremerhoben–Cuxhoben.
Düörpm
Düörpm, düütsch: Dortmund, (westfäälsch Düörpm, nedderlannsch [ollerwelsch] Dortmond, franzöösch [ollerwelsch] Trémoigne, spaansch [ollerwelsch] un latiensch Tremonia, oltsassisch Throtmanni) is en Grootstadt in de Metropolregion Rhien-Ruhr in Noordrhien-Westfalen. Se is dat Wertschaps- un Hannelszentrum vun Westfalen un mit över 580.000 Inwahner de bevölkerungsriekste Stadt sowohl vun dissen Landsdeel as ok vun dat Ruhrrebeet. Düörpm hörrt to den Regeerensbezirk Arnsbarg un weer 2010 tosommen mit anner Städer vun dat Ruhrrebeet Kulturhööftstadt vun Europa.
De vermootlich up en karolingisch Riekshoffgrünnen torüchgahn, inst wichtige Rieks- un Hansestadt längs den Westfäälsch Hellweg entwickelt sück hüüd vun en Industriemetropole to en bedüüden Deenstleistungs- un Technologiestandoort: Fröher vör allen bekannt dör Stahl, Köhlen un Beer, is Düörpm hüüd nah en langjohrig Strukturwannel en Zentrum vun de Versekerungswertschap un den Eenzelhannel. Mit etwa 50.000 Studeerenden an söss Hoochscholen, dorünner de Technische Universität Düörpm un 19 wiederen wetenschaplich Inrichtungen hörrt Düörpm to de teihn gröttst Hoochschoolstäder in Düütschland un is ok en bedüüden Wetenschaps- un Hoochtechnologie-Standoort. Neeansiedlungen un Existenzgründungen entstaht dorüm meestens in de Berieken Logistik, Informatschons- un Mikrosystemtechnik.
Düörpm is mit sien Hööftbahnhoff un Flooghaben de wichtigste Verkehrsknütt in dat östlich Ruhrrebeet un Antreckenspunkt för dat för allen östlich vun de Stadt liggen ländlich präägt Umland. Överegionale Bekanntheit hett Düörpm dör den Footballvereen Borussia Düörpm mit sien Heimspeelstäe Signal Iduna Park, dat fröhere Westfalenstadion. Wiedere Antreckenspunkte un Wohrteeken sünd buterdem dat Düörpmer U, dat Düütsch Footballmuseum, de Westenhellweg as an meesten besöcht Inkoopsstraat in Düütschland, de Reinoldikark, de Westfalenhall, de Floriantoorn un de Phoenix-See. Dat Stadtbild un de Skyline wurrn ok dör de markant Hoochhüüs präägt.
Laag
Duörpm liggt in' Südwesten vun de Westfäälsch Bucht, den südlichen Fortsatz vun den Norddüütsch Deepebene an de Grenz to dat Düütsch Middelgebirge; südlich liggende Utlöper vun dat Suerland un dat Ardeygebirge, to dat as nördlichste Erhebung noch de Düörpmer Rügg in' Osten vun de Stadt tellt wurr. Achter dissen liggt, as Deel vun de Hellwegbörden, de Werl-Unnaer Börde, nördlich grenzen dat Lippedaal un de Lipper Hööchten in dat Mönsterland an. De Westen wurrd bestimmt dör den Ballungsruum Ruhrrebeet, de sien östlich, westfäälsch Deel Düörpm anhörrn deiht. Ok wenn Düörpm gröttste Stadt un en Zentrum vun dissen Ruum is, nimmt de Stadt geographisch doch ehrder en Randlaag in' Nordosten vun dat Ruhrrebeet in.
De Stadtkarn vun Düörpm liggt up en Grenz tüschen nördlich Flack- un südöstlich Hügelland, den so nömmten westfäälschen Hellweg; entsprekend hett de Stadt Andeel an de Natuurrüüms vun de Hellwegbörden un den Westenhellweg. Wiel ok de Böverloop vun de Emscher dör Düörpm floot, is se ebenso Deel vun dat wieder nördlich liggen Natuurruum Emscherland. In' Süden, ünnerhalv vun de Hohensyborg, bild de Middelloop vun de Ruhr de Stadtgrenz, in de up Hagener Rebeet de Lenne münnd un dor den Hengsteysee bild. In den Düörpmer Stadthaben fangt buterdem de in den Norden führen Düörpm-Eems-Kanal.
Water
Dat Stadtrebeet vun Düörpm is relativ arm an natüürlich Waterflachen. To de grötter Water, de flooten deiht, tellt neben de Ruhr in den Düörpmer Süden an de Stadtgrenz to de Städer Hagen un Herdecke blots de Stroom Emscher, de sück vun Osten nah Westen dör dat Stadtrebeet treckt. Doröver herut gifft dat tallriek lütt Beeken as den Hörder Bach, Rüpingsbach, Schondelle, Roßbach oder Körnebach, de in de eerst nömmt Strööms münnen oder to dat Intoogsrebeet vun de Lippe hörrn. Völ vun de Beeken hemm för de Afwaterentsörgen deent, wurrn aber in' Toog vun de Emscher-Renatureeren dör de Emschergenossenschaft nah un un nah wedder in hör naturnahen Tostand versett. Dör de Renatureeren wurrd dat Umfeld vun de Beeken düchtig upwert. Buterdem befind sück de Düörpm-Eems-Kanal (DEK, Gewässerkennzahl: 70501) as en Bundswaterstraat tüschen Düörpmer Stadthaben un Papenborg/Eems.
Mit de Hallerey, den Lanstroper See, den Pleckenbrinksee un de Brunosee in dat Natuurschuulrebeet Beerenbruch sünd veer Seen eng mit de Bargbaugeschichte in Düörpm verknütt. Disse Waterflachen entstunnen dör Bargsenkungen. Wiederhen wurrn mit den Hengsteysee un Phoenix-See twee wiedere Seen künstlich herstellt.
Rebeet
Dat Stadrebeet vun Düörpm umfaat 280,401 km². Dormit liggt Düörpm up Rang 26 ünner de flachengröttsten Städer un Gemeenden in Düütschland. Sien Flach wurrd in Noordrhien-Westfalen blots vun de Grootstäder Köln un Mönster un de Stadt Schmallenberg överboden.
Nahbergemeenden
Düörpm grenzt up 21 km an den Kreis Riäkelhusen mit de Städer Castrop-Rauxel in‘ Westen un Waltrop in‘ Nordwesten. Vun Norden bit Südosten is Düörpm up insgesamt 76 km vun den Kreis Unna mit de Städer Lünen in‘ Norden, Kamen in‘ Nordosten, Unna in‘ Osten, dr Gemeend Holzwickede as ok de Stadt Schwerte (beid in‘ Südosten) umklammert. Doran slutt sück de blots twee Kilometer lang Stadtgrenzt o de kreisfree Stadt Hagen direkt in‘ Süden an. In‘ Düörpmer Südwesten stött de Stadt över 17 km an den Ennepe-Ruhr-Kreis mit de Städer Herdecke un Witten. Genau in‘ Westen lggt sluutend de kreisfree Stadt Baukem, de Stadtgrenz is hier teihn Kilometer lang. Insgesamt umfaat de Düörpmer Stadtgrenze somit 126 km.
Politische Geographie
Düörpm is historsch en Deel vun Westfalen un liggt hüüd in dat BundslandNoordrhien-Westfalen. De Stadt is kreisfree un liggt in den Beriek vun den Regeerensbezirk Arnsbarg. Se hörrt sowohl den Landschapsverband Westfalen-Lippe as ok den Regionalverband Ruhr an. Dorneben is se noch Liddmaat in wiederen Zweckverbänden as den Verkehrsverbund Rhien-Ruhr, den Ruhrverband, de Emschergenossenschap oder den Lippeverband. Düörpm is en Böverzentrum in Noordrhien-Westfalen un Deel vun de europääsch Metropolregion Rhien-Ruhr. Siet den 1. Januar 1975 gleedert sück de Stadt Düörpm in twalf Stadtbezirke.
Dat sünd de dree Binnenstadtbezirke West, Nord un Ost as ok de de umgeven Ring ut den in Klocksinn (anfangend in‘ Norden) negen wiederen Bezirken Eving, Scharnhorst, Brackel, Aplerbeck, Hörde, Hombruch, Lütgendüörpm, Huckarde un Mengede. Elker vun disse Stadtbezirke wählt bi de Kommunalwahlen en Bezirksvertreeden un disse ut hör Reegen en Bezirksbörgermeester. In de Butenbezirken finnen sück buterdem Bezirksverwaltensstäen.
Ünnerhalv vun de Stadtbezirke wurrd de Stadt wieder in 62 statistisch Bezirke un de wedderum in all tosommen 170 statistische Ünnerbezirke ünnerdeelt. Buterhalv vun de Binnenstadtbezirke sünd de faken gliek mit de in de Stadt Düörpm ingemeeenten ehmals sülvständig Oortschapen. Neben disse offiziell Indeelen gifft dat ok noch de wieder ünner upführten urbanen Veertel.