cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dienshoop
Scholen
De Kinner ut Dienshoop güngen fröher al op de Volksschool in Dörbern un vondaag op de Grundschool Dörbern.
Hermann Tardel
Dr. phil. Hermann August Heinrich Tardel (* 25. Juni 1869 in Güstrow; † 2. August 1951 in Bremen) weer en düütschen Pädagogen un Literaturhistoriker un geev sik ok mit Volkskunn af.
Leven
Sien Öllern weern de Oberpostdirektionssekretär Ludwig Tardel un den sien Fro Charlotte, b. Jacobsen. Tardel besöch dat Realgymnasium in Swerin. Dor hett he 1888 den Afsluss maakt un studeer denn nee Spraken un Düütsch in Berlin, Leipzig un Rostock. 1893 bit 1894 lä he sien Seminarjohr an dat Realgymnasium to Güstrow af. Dat Proovjohr hett he denn 1894/95 an dat Gymnasium in Bad Doberan maakt. Sien eersten Schooldeenst weer an de Realschool in Graudenz. Vun 1896 af an lehr he an de Högere Börgerschool in Rostock. An’n 1. April 1898 keem he as Hölpslehrer an de Hannelsschool nah Bremen. Dor is he en halvet Johr later vun Senat to’n Studienraat maakt wurrn. 1905 öbernehm he dat nee Realgymnasium an de hüdige Hermann-Böse-Straat. Dor hett he Ünnerricht geven, bit he an’n 31. März 1933 in’n Rohstand intreden is. 1913 hett de Senat em den Titel „Professor“ geven.
Wo he sik mit befaten dö
Al as en jungen Hölpslehrer hett Tardel forscht un schreven. 1896 bröch he en lüttje Schrift öber „Quellen zu Chamissos Gedichten“ rut. Rutgeven hett he de Warken vun Chamisso denn 1907/08 bi Meyer sien bekannten Klassiker-Utgaven. 1909 bröch he denn Georg Herwegh sien Schriften rut. Nadem he 1894 in Rostock mit sien Schrift „Untersuchungen zur mittelhochdeutschen Spielmannspoesie“ to’n Dokter promoveert wurrn is, schreev he allerhand Upsätz un befaat sik mit Fragen ut de Wetenschup. Ok mit de plattdüütsche Spraak hett he sik ut’neen sett. As Ernst Grohne sien „Niederdeutsche Zeitschrift für Volkskunde“ vun Hamborg na Bremen bröcht hett, hett Tardel an’n meisten mit em tohopenarbeit’. Över de Spraak un ok över Naams hett he forscht. De grode „Breemsch-Nedderdüütsche Literaturgeschicht vun dat 14. Johrhunnert af an bit up vundage“ hett he schrieven wullt. Man dor is nix vun wurrn. Man in dat „Bremische Jahrbuch“ hett he de Theatergeschicht vun Bremen bit 1796 afhannelt. Bi de „Bremische Biographie des neunzehnten Jahrhunderts“ weer he en vun de wichtigsten Mitarbeiders. 1935 schreev he över „Goethes Beziehungen zu bremischen Zeitgenossen“. Wichtig weer ok 1929 sien „Bremen im Sprichwort“ un 1931 sien „Bremen im Volksreime und Volkslied“. Na den tweeden Weltkrieg hett he düsse beiden Schriften tohopenfaat un 1947 ünner den Titel „Bremen im Sprichwort, Reim und Volkslied“ rutgeven. Dor staht unbannig veel plattdüütsche Riemels, Snacks un Leeder in.
Seekuten
De Seekuten oder Lummen (Uria) sünd en Geslecht ut de Familie vun de Alkenvagels. Dor höört twee Aarden to. Dor hannelt sik dat um Seevagels bi, de up de Noordhalfkogel veel to finnen sünd. Bloß to'n Bröden kaamt se an de Küsten, anners leevt se up de hoge See.
Teiste
Teiste (Cepphus) sünd en Geslecht ut de Familie vun de Alkenvagels. Dor höört dree Aarden to. Een vun jem, dor hannelt sik dat um den Gryllteist bi, kummt in de Gemarken rund um den Noordpol in de ganze Arktis vor un is in Middeleuropa regelmotig as Gastvagel to sehn. De beiden annern Aarden sünd in den Pazifik tohuse. Sunnerlich vun den Brillenteist weet man noch nich veel. Bi den Gryll- un den Duventeist gifft dat allerhand Unneraarden, bi den Brillenteist avers nich. All Aarden weert vun de IUCN so taxeert, datt se „nich in Gefohr“ (least concern) sünd.
Petrografie
De Petrografie (ok Petrographie, na’t gr. ok Lithologie) is en Deelrebeet vun de Petrologie, wat wedder to de Eerdwetenschoppen höört. De Petrografie beschrifft de Struktur un de Textur vun Stenen na jemehr Grött, Klöör un Form. Deelrebeden dorvun sünd to’n Bispeel de Sedimentpetrografie un de Boddenphysik. De Petrologie in’n egentlichen Sinn befaat sik mit de geologoosch Billen vun de Stenen binnen de Eer, dör Sedimentatschoon oder tektonische Vörgäng. Dor warrt ut de Tohopensetten torüchslaten op dat Tostannenkamen.
Wetenmöhlen
Wetenmöhlen is en Dörp in de Gemeen Kerklinneln in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Kerklinneln billt de Oort de polietsche Oortschop Wetenmöhlen.
To Wetenmöhlen höört ok de lüttjeren Öörd Ramels un Specken mit to.
Geografie
De Oort liggt op de Achem-Veerner Geest. Dör’n Oort flütt de Gibbeek, de an’n Süüdrand von’n Oort in’n Gohbeek münnt.
De Naveröörd sünd Kerklinneln in’n Noorden, Ramels un Specken in’n Oosten, Armsen in’n Süüdoosten, Lutten in’n Süden, Eitze in’n Süüdwesten, Bössel in’n Westen un Oosterkroog, Schnuckenstall, Hoost un Lindhoop in’n Noordwesten.
Historie
In’n Eersten Weltkrieg sünd acht Soldaten ut Wetenmöhlen fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 19.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Kerklinneln in’n Kanton Veern höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Kerklinneln in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.
De Oort is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Kerklinneln worrn un billt sietdem en Oortschop mit egen Oortsvörsteiher.
Religion
Wetenmöhlen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Petrus-Kark in Kerklinneln.
För de Kathoolschen is de St.-Josef-Kark in Veern tostännig.
Kultur
En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht an de Wetenmöhlener Dörpstraat.
2014 is dat Möhlener Hus inwieht worrn, in dat nu de Füürwehr, de Schüttenvereen un de Dörpgemeenschop ehr Tohuus hebbt.
Verenen
Schüttensport warrt in’n Schüttenvereen Wetenmöhlen bedreven.
Weertschop un Infrastruktur
Wetenmöhlen hett en egene freewillige Füürwehr, de 1943 grünnt worrn is.
Verkehr
Dör Wetenmöhlen löppt de Kreisstraat 21, de in’n Noorden na Kerklinneln an de Landsstraat 171 ran geiht un in’n Süüdwesten na Eitze an de L 160. De L 171 föhrt von Kerklinneln in’n Süüdwesten na Veern un in’n Noordoosten över Jeddingen na Visselhöövd. De L 160 löppt von Eitze in’n Noordwesten na Veern un in’n Süüdoosten över Lutten un Hogenabargen na Süüdkampen un Kerkboitzen. Von de K 21 geiht in Wetenmöhlen na Süüdoosten de K 38 af, de na Lutten, Armsen un Neernabargen föhrt.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 26 Veern-Oost is veer Kilometer wied weg in’n Noordwesten von Wetenmöhlen an de L 171.
De nächste Bahnhoff is so bi söss Kilometer in’n Westen de Bahnhoff Veern an de Bahnlien Wunsdörp–Bremen. Disse Bahnhoff is ok inbunnen in dat Nett von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen. Op de Bahnlien Veern–Wasra hett dat von 1910 bet 1969 Personenverkehr geven. De Bahnhoff Eitze weer in disse Tied veer Kilometer in’n Süüdwesten. De Bahnhoff Kerklinneln an de Bahnlien Ülzen–Langwedel (inricht 1873) weer dree Kilometer in’n Noorden, is aver 1987 dichtmaakt worrn.
Scholen
Fröher sünd de Kinner ut Wetenmöhlen in Kerklinneln na de Volksschool gahn. Vondaag gaht se op de Lintler Geest-School in Bennbössel.
Ned Madrell
Edward „Ned“ Maddrell (* um 1877 rüm; † 27. Dezember 1974) is en Fischer vun de Isle of Man ween. He weer de leste Minsch to siene Tied, de de Spraak Manx vun Kinnertied af an snackt hett. Nadem Sage Kinvig (1870-1962) doot bleven weer, weer he de leste Minsch, de vun sik seggen konn, vun siene Kinnertied af an Manx to snacken. He hett Manx lehrt vun en Groottant, man he hett al vördem en beten wat wußt vun de Engelsche Spraak. En Reeg vun Spraakproven vun Madrell sund uptekent wurrn, um to bewohren, wie de Spraak utspraken wurrn is. Anners as annere Lüde, de mit Manx as Muddersprake upwussen weern, leet dat so, as wenn Madrell dat geneten dö, datt he dor in siene Gegend en Beröhmtheit weer un he geev geern jungere Lüde Unnerricht in siene Sprake.
Witness (Film)
Witness (op Platt so veel as „Tüüg“, dt. Titel: Der einzige Zeuge) is en US-amerikaansch Filmdrama ut dat Johr 1985, dat vun Paramount Pictures produzeert worrn is. In de Hööftrullen weer Harrison Ford un Kelly McGillis to sehn, Speelbaas weer Peter Weir. Dreiht worrn is de Film vör allen in Philadelphia as ok in Intercourse, Pennsylvania. De Speelfilm speelt to’n gröttsten Deel ünner de Minschen vun de Glovensgemeenschop vun de Amischen.
Hermann Greifeld
‎ Hermann Greifeld (* 27. Juni 1901 in Ilsenburg; † 21. September 1991) weer en Harzer Heimatdichter.
Witness (Film)
Inholt
Samuel Lapp is en amischen Jung vun söven Johren. As he een Dag mit sien Mudder Rachel in’n Bahnhoff vun Philadelphia op’n Tog töövt, warrt he op de Bahnhoffs-Toilett Tüüg vun en brutalen Moord. Ünnersöcht warrt de Fall vun Detective Cpt. John Book, de veel doran setten deit, den Moord optokloren, vun wegen dat de Dode ok en Polizist wesen is.
Hermann Greifeld
Greifeld hett eerst Slosser lernt un weer denn 40 Johr lang in de Wooldrebeeden üm Ilsenburg rüm as Holtföhrmann tätig. He hett sück för dat Plattdüütsche stark maakt und hett ok in disse Spraak verapenlicht. Todem weer he Boddendenkmalpleger. Politisch weer he in’ Raad un in de Kreisdag. 1991 wurr he to’n Ehrenbörger nömmt.
Witness (Film)
Inholt
Een vun de beiden Mörders hett de Jung aver sehn un so stellt sik rut, dat de korrupte Polizeibeamte James McFee den Moord begahn hett. As Book mit sien Baas Schaeffer snackt hett, luert McFee em op un versöcht em ok ümtobringen. Dormit is kloor, dat de ok in de Saak verwickelt is un Book beslutt, liekers dat he anschoten is, den Jungen un sien Mudder na de Amischen torüchtobringen, dat se dor ünnerduken künnt. He will foorts wedder wegfohren, man sien Sehr is so swoor, dat he tosamenbreken deit. Rachel sorgt dorför dat sien Wunnen versorgt warrt. Book kummt wedder op de Benen un verkleedt sik as Amischen, vun wegen dat de Polizei em nu söcht un he nich mehr seker is. Mit de Tiet bedeeligt he sik an’t Leven vun de Gemeenschop un verkiekt sik dorbi in de Weetfro Rachel, vun de aver ok de Amische Daniel Hochleitner wat will.
As Book een Daag to’n Telefoneeren in de Stadt fohrt, warrt he in en Striet Lüüd rintogen, as en poor halfstarke junge Lüüd de Amischen optehn doot un provozeert. Wiel de Amischen ruhig blieft un de Demödigen still sluken doot, kann de Polizist dat nich mit ansehn un sleiht een vun jem de Nees blödig. Dordör warrt de Polizisten in de Stadt wies, dat he sik nich as’n tyypisch Amischen verhollt un sien Tarnen flüggt op. Gau kamt em McFee, Schaeffer un jemehr Macker Fergie op de Spoor un sökt em nu, üm em üm de Eck to bringen. Book verstekt sik in en Schüün, vun wegen dat he keen Apen hett. In de Schüün kann de Fergie ünner en Hopen Mais begraven. Mit den sien Gewehr schütt he denn McFee doot un kann so Schaeffer opletzt to’n Opgeven bewegen.
An’t Enn vun’n Film verafscheedt sik Book vun Samuel un Rachel un geiht wedder vun jemehr Gemeenschop weg, as se nu wedder seker sünd un he sik mit de Leevoort nich anfrünnen kann. Ünnerwegens dröpt he Hochleitner, de woll op’n Weg na Rachel is.
Kritik
Dat Lexikon vun’n internatschonalen Film schreev över den Film, dat he „inföhlsom in Szeen sett“ weer. Bito weer as „’n Freid“ ansehn, dat sik de Film „wietaf vun de Klischees vun’t Genre“ bewegt.
Utteken
De Film is mit twölf Filmpriesen uttkent worrn, dorünner tweemol mit den Oscar, un weer för wietere 25 Priesen vörslahn. Uttekent weer de Film ünner annern mit:
Anners wat
De Amisch Lüüd hebbt den Film vun Anfang an nich goot heten. Se kritiseeren, dat de Film de amische Kultur to Schau stellen wull. Ut den Grund sünd in den Film ok keen Amische as Schauspelers oder Statisten optreden. Enkelte Amische, de mit de Filmkru tosamen arbeit hebbt, sünd mit Bannstrafen bedrauht worrn. Sünners veel Schandaal geev dat üm de Schauspelersche Kelly McGillis, de sik för ehr Rull rüsten wull un sik dorför ünner verkehrte Angaven Togang to en amische Familie besorgt harr. .
In de engelschen Originalfaten snackt de Amischen ünnerenanner tomeist op Hoochdüütsch. In Wohrheit warrt bi de Amischen Pennsylvaniadüütsch snackt, wat in’n Film blots in wenige Fäll vörkummt. Üm in’t Original en schienbor wohrhaftigen amisch-düütschen Akzent hentokriegen, sünd bedüdene Nevenrullen mit oosteuropääschen Schauspelern besett worrn, as de ut Russland stammen Alexander Boris Godunow.
In de lütten Rull as Arbeiter vun de Amischen, hett Viggo Mortensen in dissen Film sien eerste Speelfilmrull speelt.
Facebook
duum|Logo von Facebook Facebook is en Websteed, wo de Lüüd soziale Nettwarken billn köönt. An’n 21. Juli 2010 harr de Websteed 500 Millionen Brukers weltwiet, as dat Ünnernehmen dat sülvst seggt hett. Dat gifft düsse Websteed nu al in 74 Spraken, Plattdüütsch is dor nich bi. Facebook warrt al bannig slecht Tüüg naseggt, dat dor en unreine Politik föhrt warrt. Kritikpunkten sünd to’n Bispell personaliseerte Warven un Weddergeven un Apenmaken vun persönlichen Daten.
Seepapagoyen
duum|[[Hoornlund]] Seepapagoyen (Seepapageien) oder Lunden (Fratercula) sünd en Geslecht ut de Familie vun de Alkenvagels. Dor höört dree Aarden to, de dat hüdigendags up de Noordhalfkogel wiethen gifft. Een is utstorven. Dor hannelt sik dat um Seevagels bi, de ehr Freten sunnerlich dör Dükern na Fisch fangt. Se bröödt in grote Kolonien an steile Küsten oder up Eilannen an de Küst. Nisten doot se in Felsklöven unner Felsen oder in Höhlen in'e Eer. De Geeltopplund un de Hoornlund leevt in den nöördlichen Pazifik, man de Seepapagooy is bloß man in'n nöördlichen Atlantik un in de Noordpolarsee tohuse.
Massenpanik up de Love Parade 2010
thumb|rechts|Polizei- un Krankenwagens na dat Unglück
De Massenpanik up de Love Parade 2010 is an’n 24. Juli 2010 mank de Besökers vun dat Danzfestival “Love Parade” in Duisborg utbraken. De Panik speel sik af an’n Ingang vun dat Fest-Terrain. 21 Lüde sünd dor bi umkamen un 509 Lüde hefft dor wat bi afkregen un sünd verwunnt wurrn.
De Geschicht vörweg
De Love Parade is 1989 in Berlin to’n eersten Mol afholen wurrn. Vun dor af an hett se, mit Utnahme vun 2004, 2005 un 2009, jedet Johr statt funnen. Dör de Johre hen is dor dat gröttste Techno-Event vun de Welt vun wurrn. 2007 is dat Festival na dat Ruhrrebeet umtagen. Dor hett dat achternanner in Essen un in Düörpm statt funnen. 2009 möss de Love Parade afseggt weern, vunwegen dat de Stadt Baukem mit de grote Masse Besökers, de dor kamen schollen, nich torecht kamen konn. Dat weern in de Vörjohre jummers mehr as 1 Mio. Besökers ween, in dat Johr 2006 man bi 1,6 Mio.
Dat Ruhrrebeet weer 2010 Kulturhööftstadt vun Europa un de Love Parade in Duisborg harr en vun de Hööchtepunkte vun „Ruhr 2010“ weern schollt. Organiseert wurrn is de Sake vun den Bedriev „Lopavent GmbH“ vun den Unnernehmer Rainer Schaller. Dat Festival scholl sik afspelen up en vörmolig Iesenbahn-Gelänne mit 230.000 m² Grund.
Wat passeert is
thumb|links|Kaart vun de Love Parade in Duisborg- bi 3 is dat Unglück passeert Dat Unglück hett sik afspeelt an den Ingang vun dat Fest-Terrain. Dor konn een dör den Tunnel vun de Karl-Lehr-Straten henkamen. De Tunnel weer togänglich vun beide Sieten ut. Vun den Punkt ut, wo de Anloopwege tosamen lopen sünd, is en Padd na dat Festival-Terrain hoochgahn. Anners, as bloß man över düssen Padd konnen Besökers nich hen un ok nich weg vun dat Gelänne. Vunwegen, dat de Tunnel to small weer vör de unbannige Masse Minschen, güng dat al an’n Anfang vun dat Event nich hen un nich her.
Ok dat Terrain för dat Festival sülms weer to lüttjet för de unbannige Minschenmasse. Dor passen hoochut 250.000 Minschen rin, gegendes doch de Organisatschoon mit 1,4 Mio. Besökers rekent hett. So güng dat k up dat Terrain sülms an allerhand Stäen nich wieter.
thumb|rechts|De meisten Doden sünd bi düsse Trepp an'n Ingang umkamen Gegen Klock 5 an’n Namiddag is dat Unglück passeert. De Polizei harr kort vördem dat Festival-Terrain slaten. De Lüde, de nich mehr rinlaten wurrn sünd, strömen nu torüch. Man vun de annere Kant her strööm de Tunnel jummers noch vull mit Minschen, de na dat Fest henwollen. De Tunnel weer vull prammst mit Lüde. Amenne versöchen Besökers, över Containers, Noodtrappen un Luudspreker-Masten ut de Minschenmasse rut to kladdern. Man dusende vun Minschen konnen nargens hen. De Hölpdeenste konnen gor nich henkamen. An de twee Ingänge vun den Tunnel sünd de Lüde upropen wurrn, se schollen na Huus gahn. Dat duer noch bit Klock 6 avends, ehr datt de eerste Hölp överhoop dör den Tunnel dörkeem. 15 Lüde sünd an de Stäe vun dat Unglück umkamen. Later, an’n sülvigen Dag sünd noch mol veer Minschen in’t Sükenhuus sturven un in de Dage dornah sünd noch mol twee dood bleven. Amenne weern dat denn tohopen 21 Lüde, de sturven weern. Se sünd all umkamen, weil se dood drückt wurrn sünd. 509 Minschen hefft anners wat afkregen un weern verwunnt.
Vunwegen, datt nich noch grötter Chaos utbreken scholl, is beslaten wurrn, dat Event nich slankweg to stoppen. So is vun allerhand Lüde wieter fiert wurrn, ofschoonst dor al Dode to beklagen weern.
Oppers
Mank de 21 Doden sünd tein Froenslüde un ölben Mannslüde ween. Dartein vun jem kemen ut Düütschland. De annern sünd ut de Nedderlannen, ut Australien, ut Bosnien un Herzegowina, China, Italien un Spanien kamen.
Wat achterna keem
Politikers, as de Bundskanzlersche Angela Merkel un de Bundspräsident Krischan Wulff hefft slank hören laten, datt se deep bedrapen weern vun dat Unglück un datt se dat leed doon dö för de Verwunnten un för de Angehörigen vun de Doden.
Kritiek
thumb|rechts|De Grünner viun de Love Prade, Dr. Motte
Al vörweg harr dat Fragen vunwegen de Sekerheit vun de Veranstaltung geven, sunnerlich dör de Polizei. Ok in dat Internet weer al vörweg Sprake dorvun, datt dor Chaos un en Katastroof vun kamen konn. . De Grünner vun de Love Parade, Dr. Motte, hett de Organisaters de schuld geven un hett vun en „Schandaal“ spraken. Lüde, de annere Festivals organiseern döen, hefft seggt, de Saak in Duisborg weer vun Amateurs anpackt wurrn un dor hannel sik dat um en Verbreken bi. Wolfgang Orscheschek, Viez-Baas vun de noordrhien-westfäälsche Polizei-Gewerkschaft, kritiseer, datt veel to wenig Platz för all de Minschen vörsehn weer, ok schollen Polizei un Füerwehr Bedenken över de Sekerheit utspraken hebben. Erich Rettinghaus, wat de Vörsitter vun desülvige Gewerkschaft is, meen, nu möss gründlich unnersöcht weern, wie dat to de Panik kamen konn un wat dat mit de Sekerheitskonzepte up sik harr, de hier handhaavt wurrn sünd.
Bannige Kritik hett dat geven an Börgermeester Adolf Sauerland vun de CDU. Gegen em is demonstreert wurrn, as he den Oort vun de Katastroof besöken dö un de Lüde, de dor ween sünd, hefft em utschimpt. Allerwegens warrt foddert, he scholl Bott geven un nich länger Börgermeester blieven. Man he meen, he harr keen Schuld an de Sake. He un ok de Organisater Rainer Schaller sünd bi den Troer-Goddesdeenst an’n 31. Juli in de Salvator-Karken vun Duisborg nich mit bi ween.
Afscheed
An’n 31. Juli 2010 is en Troer-Goddesdeenst in de Salvator-Karken in Duisborg afholen wurrn. Bundspräsident Wulff, de Präsident vun’n Düütschen Bundsdag, Norbert Lammert, Bundskanzlersche Merkel, Butenminister Westerwelle un bi 500 Troergäste sünd dor mit bi ween, dormank de Angehörigen vun de Doden. De Predigten sünd vun den Präses un EKD-Raatsvörsitter Nikolaus Schneider un vun den kathoolschen Bischop vun Essen, Franz-Josef Overbeck, holen wurrn. Na den Goddesdeenst hett de nee Ministerpräsidentsche vun Noordrhien-Westfalen, Hannelore Kraft, in de Karken noch en persönliche Anspraak holen. De Goddesdeenst is in 14 Karken in de Stadt un in dat Footballstadion vun den MSV Duisborg överdragen wurrn. Namiddags hett dat noch mol en Troermarsch na de Unglücksstäe hen geven.
Gangsteen
Dat Magma dörsett dorbi vör’t Afkölen den al verklamten, fasten Erupschoonsblock un dringt faken ok in den Nevensteen in. De Gäng (Kluften) sünd tomeist vun ruchweg parallel Flachen un hebbt faken blots lütte Dicken vun wenige Zentimeter bit hööchstens ’n poor Meter.
Egenschoppen
Gangstenen kamt to’n een as so nöömte Dykes (utdehnt platenförmige Steenkörpers) vör, to’n annern in Röhren (ok engelsch as pipes betekent) as to’n Bispeel de Kimberliten in Süüdafrika. Vunwegen dat gaue Afköhlen bi’n Opstieg, wiest Gangstenen – in’n Gegendeel to de Deepenstenen – faken en porphyrisch Föög op, d. h. grote, goot utbillte Kristallen in en fienkörnige Grundmasse.
Gangstenen, wovun de cheemsch un mineralogische Tohopensetten to’n wieten Deel noch as de vun’t Utgangsmagma is, warrt as aschist (vun’t gr.: aschistos „nich splitt“) betekent. Disse Gangstenen warrt nöömt na dat entsprekent Plutonit plus Beteken, t. B. Granitporphyr oder Syenitporphyr.
Fakener gifft dat aver de diaschisten Gangstenen as Apliten, Pegmatiten, Lamprophyren un Lamproiten. Lamprophyren sünd düster, fienkörnig un liek den Basalt, dat sünd Stenen as Spessartit, Monichiquit oder Kersantit. Apliten un Pegmatiten sünd helle Gangstenen, de ut granitische Magmen entstaht un blots Feldspaten un Quarz bargt. Pegmatiten, de faken ok rore Mineralen un Ierzen bargt, sünd groff- bit resenkörnig, Apliten dorgegen fien- bit middelkörnig.
Böverjura
De Böverjura is in de Chronostratigrafie de böverste (jüngste) Serie vun’t Jura in de Eerdhistorie. Fröher weer disse Tietafsnitt ok as Malm oder Witt Jura betekent un finnt sik ünner disse Begrepen noch in öllere Literatur un to’n Deel ok in de aktuellen populärwetenschopplichen Literatur. Beide Begrepen schülln aver för de chronostratigraafschen Eenheiten nich mehr bruukt warrn. In’n Rahmen vun de Indelen vun’n Süüddüütschen- un Noorddüütschen Jura in de Lithostratigrafie warrt de Begrepen aver in’n Sinn vun en Grupp vun Formatschonen jümmer noch bruukt.
De Böverjura liggt op de Serie vun’n Middeljura un warrt vun’t Berriasium vun de Ünnerkried-Serie överlagert. In de geochronologischen Indelen ümfaat dat ruchweg de Tiet vun vör 161,2 bit vör 145,5 Millionen Johren.
Öllere Beteken
In öllere Arbeiten, sünners aver in de populärwetenschopplichen Literatur warrt disse Afsnitt as Witten Jura, Wittjura oder ok as Malm betekent. Dat is aver nich richtig, vun wegen dat dormit twee ünnerscheedliche stratigraafsche Indelen (Chronostratigrafie un Lithostratigrafie) mitenanner vermengeleert warrt: De lithostratigraafsche Eenheit vun’n Witten Jura in Süüddüütschland is vör allen vun hellen Kalk un Kalkmergel bestimmt. Dorvun kummt ok de Naam. As de Aflagern vun’n Witten Jura düütlich na’n Anfang vun’t Böverjura insetten un in wiete Delen vun’n Süüddüütschen Jura al wiet vör de Jura-Kried-Grenz ophören deen, hett de lithostratigraafsche Begreep vun’n Wittjura nich nipp un nau de glieke Bedüden as de chronostratigraafsche Böverjura-Serie.
En annern histoorschen Begreep is de Malm, de för de Serie vun’n Böverjura noch faken bruukt warrt. De Beteken kummt vun Stenen, de in’t Rebeet vun Oxford in England an de Böverflach kamt. Vundaag is de Begreep provisoorsch för en lithostratigraafsche Grupp in’n Böverjura vun Noorddüütschland reserveert (Noorddüütschen Malm). Hier is dat dorgegen so, dat de Münder-Formatschoon, de bit nu as böverste lithostratigraafsche Formatschoon in’n „Malm“ stellt weer, noch bit in de Ünnerkried reckt. Man, wo nipp un nau de Grenz to tehn is, gifft dat noch keen afsluten Oordeel un jüst so ok nich över de Verwennen vun de lithostratigraafschen Eenheit vun’n Noorddütschen Malm in Middel- un Noorddüütschland. .
Chronostratigraafsche Indeelen
De chronostratigraafsche Serie vun’t Böverjura warrt as folgt unterdeelt:
Verbreden
thumb|Tiersteinfels op de [[Schwäbische Alb|Schwäbschen Alb bi Bad Ditzenbach]] De Böverjura is in Süüddüütschland (Schwäbische Alb un Fränkische Alb), in’n franzööschen Jura un in de Swiez op wiete Flachen opslaten. Dorblangen kummt de Böverjura aver ok in Noorddüütschland in’t Werserbargland un in’t Leinebargland an de Böverflach.
Weertschoppliche Bedüden un Fossillagersteden
Bi’t Böverjura hannelt sik dat üm Kalkstenen mit Horizonten, de Fossilen bargt. Beropene Kalkstenen vun’n Witten Jura sünd de bannig fienkörnigen Platenkalken ut Solnhofen un ümto, de 1798 vun Alois Senefelder för den Steendruck, de Lithografie opdeckt worrn sünd.
För de Paläontologie liggt de rutragen Bedüden in’t Opdecken vun den eersten un wietere Exemplaren vun’n Archaeopteryx in de Solnhofener Platenkalken. Blangen de Solnhofener Platenkalken is de Treuchtlinger Marmor överregional bekannt. Dat is en Kalksteen, de riek is an Fossilen as Ammoniten, Belemniten, Brachiopoden, Seeigels un Musseln. De warrt för architektonischen Bruuk to Wand- un Boddenplaten verarbeit.
Proterozoikum
Dat Proterozoikum (vun’t gr.: próteros „fröh, vörher“ un zôon „Leevwesen“) is en Äon vun de eerdtietlich Entwickeln in’t Präkambrium. En ole Beteken, de nich mehr bruukt warrt, is Algonkium. Dat Äon reckt vun vör 2,5 Milliarden Johr bit ruchweg vör 542 Millionen Johr. Dorför leeg dat Archaikum un dat Phanerozoikum keem dorna.
Atmosphäär
Dat Markmol vun’t Proterozoikum is dat Vörkamen vun en Suerstoff bargend Atmosphäär. To’n Enn vun’t Archaikum, vör ungefäähr 2,5 Mrd. Johren füng de Suerstoffandeel in de Luft an to stiegen. De Produkschoon vun Suerstoff dör oxygen fotosynthetisch Leevwesen harr woll al ruchweg een Millard Johren vörher anfnugen, man eerst to dissen Tietpunkt weer de Suerstoff ok an de Atmosphäär afgeven. Vörher is de Vörgang dör de Suerstoffopnahm bi de Oxidatschoon vun anorgaansch Stoffen in’t Seewater, sünners vun Iesenionen un Ionen vun annere Swormetallen, hinnert. Disse in’n reduzeerten Tostand vörliggenden Metallionen weern in’l Loop vun de Tiet to Oxiden ümwannelt, eerst dorna künn de fre’e Suerstoff in de Atmosphäär kamen.
Mit Anstiegen vun de Suerstoffkonzentratschoon in de Atmosphäär künn sik denn ok Ozon billn, de in de Laag weer, dat för Leevwesen schäädliche UV-Licht to filtern. Eerst dör den Suerstoff is op de Eer de Entwicklen vun Beester möglich worrn. Dat Klima weer vun Tiet to Tiet bannig anners, as wie dat vundaag kennt. Henwiesen düüdt t. B. op weltwiet Veriesen („Sneeball Eer“).
Entwickeln vun’t Leven
Al de Naam Proterozoikum wiest an, dat sik dat hier üm de Tiet hannelt, as dat deersch Leven to entwickeln anfäng. Fossil Överresten vun Leevwesen sünd funnen worrn, de aver swor to de hüüt bekannten Stämm vun de Beester totoorden sünd. Wieldat disse eersten deerschen Formen kuum sowat as’n Skelett oder harde Schalen harrn, hebbt vele morphologische Strukturen dorvun nich överduert. Jemehr Formen un Utsehn sünd dorüm blots swor torüchtoverfolgen. Dorto kummt, dat de geologischen Schichten, wo de Fossilen binnen sünd, to’n groten Deel mit de Tiet verännert worrn sünd.
Indelen
thumb|right|200px|[[Stromatolithen ut dat Proterozoikum]] Dat Proterozoikum warrt in de folgenden Äras ünnerdeelt:
Blangento gifft dat noch en annere Indelen:
Gene Sedric
miniatur|240px|Sam Wooding un sien Orchester 1925 in Berlin, Gene Sedric (vun de, de stahn doot, tweet vun links miniatur|rechts|240px|Gene Sedric, [[Danny Settle, Slick Jones, Mary Lou Williams un Lincoln Mills, Upträe in The Place, New York, ca. Juli 1946. Fotografie vun William P. Gottlieb.]] Gene Sedric, eegentlich Eugene Hall Sedric, (* 17. Juni 1907 in St. Louis; † 3. April 1963 in New York City) weer en US-amerikaansch Tenorsaxophonist un Klarinettist.
Rechtswetenschoppen
De Rechtswetenschoppen (ok: Jura un Lowwetenschoppen) sünd de Wetenschoppen vun dat Recht. De Begreep steiht ümmers in Plural.
Rebeden
In de Rechtswetenschoppen kann een verscheden Rebeden ünnerscheeden:
Gene Sedric
He weer de Söhn vun den Ragtimepianisten Paul „Can Can“ Sedric. Bevör he 1934 bi Fats Waller einsteeg, harr he all en lütt Musikerkarriere achter sück, harr bi Charlie Creath (1922), in den Vergnögensdamperbands vun Fate Marable un Dewey Jackson, dornah in de Big Bands bi Sam Wooding (1923 bit 1934) un Fletcher Henderson speelt. 1938 entstunnen eerstmals Upnahmen ünner eegen Naam; 1943 harr he en eegen Band. In de 1940er Johren hett he ok mit Jimmy McPartland, Bobby Hackett un Phil Moore arbeit. In de 1950er Johren hett he ünner annern mit Mezz Mezzrow (1953 in Frankriek, wo he för dat Label Swing upnehm) un Conrad Janis arbeit.
Sedric gull as Meester vun den „Big Sound“, un weer de Klarinettenlehrer vun den berühmten Laien-Jazzer Woody Allen.
Kreepm
Kreepm is en Dörp in de Gemeen Kerklinneln in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Kerklinneln billt de Oort tohoop mit Brammer de polietsche Oortschop Kreepm.
Geografie
De Naveröörd sünd Rahnhorst un Süderwals in’n Noorden, Lüttjen Zähln un Groten Zähln in’n Oosten, Brouk, Schmomöhlen un Lüttjen Linneln in’n Süüdoosten, Kerklinneln, Deelsen un Brammer in’n Süüdwesten un Holbm un Weehoff in’n Noordwesten.
Historie
Kreepm kummt wohrschienlich 1320 in en Oorkunn von’n Veerner Bischop Nikolaus as Cregenhob toeerst in de Oorkunnen vör. Aver dat is nich ganz düüdlich, wat mit düt Cregenhob ok würklich dat Dörp Kreepm meent weer. As dat Dörp Huckfelde in de Neegd von Kreepm un Brammer in dat 15. Johrhunnert verswunnen is, dor is de Feldmark von düt Dörp twüschen Kreepm un Brammer opdeelt worrn.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Kerklinneln in’n Kanton Veern höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Kerklinneln in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.
De Oort billt von öllers tohoop mit Brammer de Gemeen Kreepm, de an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Kerklinneln worrn is. Sietdem billt Kreepm en Oortschop mit egen Oortsvörsteiher binnen de Gemeen Kerklinneln.
Religion
Kreepm is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Petrus-Kark in Kerklinneln.
De Karkhoff Kreepm-Brammer liggt twüschen de beiden Dörper un is 1942 anleggt worrn.
Börgermeesters/Oortsvörsteihers
Börgermeesters:
Kultur
En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht op’n Karkhoff Kreepm-Brammer.
Verenen
De Schüttenvereen Kreepm-Brammer is an’n 19. Mai 1901 grünnt worrn.
Weertschop un Infrastruktur
Elektrischen Stroom hett de Oort 1912 kregen.
Verkehr
Dör Kreepm löppt de Kreisstraat 18, de in’n Süüdwesten över Brammer na Kerklinneln an de Landsstraat 171 geiht un in’n Westen na de Dörper Lüttjen Zähln, Groten Zähln un Odeweg. Von Kreepm ut geiht in’n Noorden de K 25 (in’n Landkreis Rodenborg K 233) na Süderwals un Westerwals. De L 171 föhrt von Kerklinneln in’n Süüdoosten na Veern an de Bundsstraat 215 un in’n Noordoosten na Jeddingen un Visselhöövd.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 26 Veern-Oost is acht Kilometer wied weg in’n Süüdwesten von Kreepm an de L 171.
Bennbössel
Bennbössel is en Dörp in de Gemeen Kerklinneln in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Kerklinneln billt de Oort de polietsche Oortschop Bennbössel.
Geografie
De Oort liggt op de Linnelner Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Gohbeek af.
De Naveröörd sünd Groten Zähln in’n Noorden, Geerkenhoff un Odeweg in’n Noordoosten, Schepinkel, Sankt Pauli un Egenbossel in’n Oosten, Lehrden un Groten Heinz in’n Süüdoosten, Lüttjen Heinz un Goldborn in’n Süden, Kükenmoor, Gohbeek, Neenkroog, Kohlenföör un Huxhaal in’n Süüdwesten, Brouk un Schmomöhlen in’n Westen un Lüttjen Zähln in’n Noordwesten.
Historie
Bennbössel kummt 1320 in en Oorkunn von’n Veerner Bischop Nikolaus as Benige-Bostellde toeerst in de Oorkunnen vör.
In’n Eersten Weltkrieg sünd 13 Soldaten ut Bennbössel fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 32.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Kerklinneln in’n Kanton Veern höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Kerklinneln in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.
De Oort is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Kerklinneln worrn un billt sietdem binnen de Gemeen en Oortschop mit egen Oortsvörsteiher.
Religion
Bennbössel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Petrus-Kark in Kerklinneln.
För de Kathoolschen is de St.-Josef-Kark in Veern tostännig.
De Oort hett en egen Karkhoff.
Kultur
En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in Bennbössel op’n Karkhoff.
Verenen
De Schüttenvereen Bennbössel is 1876 grünnt worrn.
Weertschop un Infrastruktur
Bennbössel hett en egene freewillige Füürwehr, de in’n Mai 1936 grünnt worrn is.
Dat gröttste Ünnernehmen in’n Oort is Schutz Fahrzeugbau, de Fohrtüüg mit Spezialopboten utrüsten doot. Dat Ünnernehmen is 1961 von Heinz Schutz grünnt worrn un hett vondaag üm un bi 95 Mitarbeiders.
In Bennbössel gifft dat veer Goorneree, de all in de Goornersiedlung in’n Süüdwesten von dat Dörp sitten doot. De Goornereen hebbt sik to en Verdrievssellschop tohoopslaten.
Verkehr
Dör Bennbössel löppt de Kreisstraat 22, de in’n Süden bi Lüttjen Heinz an de Landsstraat 171 ran un wieder na Groten Heinz geiht un de in’n Westen över Brouk un Lüttjen Linneln ok an de L 171 ran föhrt. De L 171 löppt in’n Noordoosten över Jeddingen na Visselhöövd un in’n Süüdwesten över Kerklinneln na Veern.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 26 Veern-Oost is teihn Kilometer wied weg in’n Süüdwesten von Bennbössel an de L 171.
De nächste Bahnhoff is so bi ölven Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Visselhöövd an de Bahnlien Ülzen–Langwedel (inricht 1873). Bet 1987 hett dat ok in Bennbössel en Bahnhoff an düsse Bahnlien geven. De Bahnhoff Veern an de Bahnlien Wunsdörp–Bremen liggt 13 Kilometer in’n Süüdwesten un is inbunnen in dat Nett von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen.
Scholen
In’t Dörp liggt de Lintler Geest-School. Na düsse Grundschool gaht de Kinner ut’n Oort un ut en ganze Reeg annere Öörd ümto.
Eike Immel
Eike Immel (* 27. November 1960 in Stadtallendorf) is en ehmalge düütsch Footballspeler un –trainer.
Karriere as Aktiver
Immel debüteer 1978 as 17-Johriger in de Football-Bundsliga för Borussia Dortmund. Mit disse Vereen hett den Dorhöder 247 Bundsliga-Speelen makt. 1986 is he denn ton VfB Stuttgart wesselt. Mit disse Vereen is he 1992 düütsch Meester wurrn un hett bit 1995 insgesamt 287 Mal in de Bundsliga speelt. Denn wurr hüm aber de jüngere Marc Ziegler vor’t Nöös sett, worup he denn in de engelsche Premier-League to Manchester United wesselt is. För de Vereen hett he bit 1997 noch 43 Ligaspelen makt.
Ok in de düütsche Natschonalmannschap hett he speelt. 1982 weer he all mit de Junioren U21-Viez-Europameester. 1980 hett he eerstmals in de A-Natschonalmannschap speelt. Bit 1988 keem he up 19 Spelen. 1988 bi de Europameesterschap hörr he ok to de düütsch Mannschap.
Karriere as Trainer
As Trainer weer he eerst bi VfR Heilbronn un is denn eerst nah Österriek (Austria Wien) un denn in de Törkie wesselt (Beşiktaş Istanbul un Fenerbahçe Istanbul) He weer dor Dorwarttrainer.
He kreeg denn aber Probleme mit sein Hüft und kunn de Arbeit nich mehr maken. In jung Johren harr he todem völ Geld woll unnütz utgeven, so dat he nahst kien Geld mehr harr. He muss denn 2008 sogor bi de RTL-Show: Ich bin ein Star – Holt mich hier raus! mitmaken, dormit he överhoopt Geld för de Operatschoon tosommen kreeg.
Brook (Mineral)
De Brook betekend in de Mineralogie den Vörgang, wenn en Mineral dör Inwarken vun starke Kräft – groten Druck oder ’n düchtigen Slag – tweibrickt un dorbi mit tomeist unregelmatig Flachen uteneenfallt. För veele Mineralen gifft dat en tyypsch Utsehn vun disse Brookflachen. Dorüm hett man jüm Naamen geven, wiel de Brook to’n Bestimmen un künnig warrn vun Mineralen nütt warrn kann.
En annere Oort vun Verfallen bi Mineralen is dat Splitten. Dat hett aver nix mit den Brook to doon un dröff dormit nich verwesselt warrn.
Mira (Steern)
Mira is en Dubbelsteern in’t Steernbild Waal, de sik ut den Roden Rees Mira A un den Witten Dwarg Mira B oder VZ Ceti tosamen sett. Sien Bayer-Beteken is ο Ceti (Omikron Ceti). De Hööftsteern Mira A is en ännerlichen Steern, de as Prototyyp för all Mira-Steerns gellt. Sien Afstand vun de Eer liggt bi üm un bi 419 Lichtjohren.
Beschrieven
left|thumb|upright|De Rode Rees Mira Mira A is en Roden Resensteern vun de Spektralklass M (Hipparcos Datenbank). De Steern ännert sien Lüchtkraft mit en Periood vun ruchweg 331 Daag üm mehrere Gröttenklassen, wobi de Periood nich nipp un nau kunstant is, un ok nich de Minima un Maxima vun de Helligkeit. In’t Maximum kann de schienbore Helligkeit bit op +2m,0 stiegen, wat an’n Nacht himmel al teemlich opfallig is. In’t Minimum kann de Helligkeit aver bit op de 9. oder 10. Gröttenklass affallen. Denn kann een denn Steern nich mit mit free Oog sehn. In dat afsluute Maximum is Mira üm un bi 1700 mol heller as in dat afsluute Minimum. Man, in’t Rebeet vun’t Infraroot, in dat Mira den gröttsten Deel vun de Strahlen utsennt, is dat Maximum blots sössmol heller as dat Minimum.
Mira hett en middleren Dörmeter vun ruchweg 553,5 Mio. km, wat ungefähr dat 400-Facke vun den Sünndörmeter is. Mira is dormit so groot, dat dat Hubble-Teleskop den Steern as Schiev oplösen kann un nich blots as Punkt sütt.
Opdeckt weer Mira an’n 13. August 1596 vun den oostfrees’schen Pastoren un Amateurastronom David Fabricius. In’t Johr 1639 hett Johann Ph. Holwarda denn faststellt, dat de Steern sien Helligkeit mehr oder minner regelmatig ännert. Wegen disse Egenoort, hett de Steern vun Johannes Hevelius sien Naam kregen – Mira, de „Wunnersome“. De lichtswacke tweeten Steern VZ Ceti weer 1923 dör R.G. Aitken opdeckt, de üm Mira mit en Ümlooptiet vun ruchweg 400 Johren kreist.
Op Opnahmen vun dat NASA-Weltruumteleskop GALEX is 2007 opdeckt worrn, dat Mira as opstunns eenzige Steern en bannig groten Steert opwiest as bi de Kometen. Miras Steert reckt över en Läng vun 13 Lichtjohren. . thumb|upright=1.8|Ultravigelett-Bild vun den kometenordigen Steert.
Geert Wilders
thumb|Geert Wilders 2010
Geert Wilders (* 6. September 1963 in Venlo, Provinz Limborg) is en nedderlannschen Politiker. He is Vörsitter vun de Partij voor de Vrijheid (PVV) un höört vun 1998 af an to de Tweete Kamer. He warrt as en Mann ankeken, de den Islam scharp tegenöver steiht.
Leven
Wilders is boren in Venlo as Söhn vun en nedderlannschen Vadder ut de limbörgsche Landgemeen Maasbree un en Mudder ut Sukabumi in Nedderlannsch Indien. De Vadder hett bi de Firma Océ arbeit. Vun sien Vadder hett Wilders as Jugendlichen nix Godes över Düütschland to höörn kregen. In de Tied vun’n Tweeten Weltkrieg hett de Vadder sik vör de Nazis versteken mösst. Wilders besöch de Middelschool vun dat kathoolsche St. Thomas College to Venlo. He is ok röömsch-kathoolsch döfft wurrn, man, as he grootjöhrig wurrn weer, is he ut’e Karken uträen. As en Studenten vun 18 Johren hett Wilders 1982 to’n eersten Mol en islaamsch Land besöcht. Dor hett he, so hett he dat sülms vertellt, fründliche Lüde drapen, de jummers geern hölpen döen, man ok Bangigkeit vör „islaamsche Herrschers“. As he mit’e Scholen feerdig weer un den Militärdeenst achter sik harr, hett he 1983/84 för en Versekerungs-Sellschop arbeit. Bito studeer he Wetenschoppen vun dat Recht an de nedderlannsche Feernuniversität. Achternah hett he en paar Maande in en Moschaw in Israel arbeit’. Wilders seggt, he mag “Israel jummers noch bannig geern lieden”. Den Staat Israel kickt he as den groten Bundsgenoten un Fründ vun siene Partei an.
An’n 31. Juli 1992 hett he siene ungaarsche Fro Krisztina in Budapest heiraat.
Wilders is 1989 Liddmaat wurrn vun de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD). Ehr he in de Politik instiegen dö, hett he vun 1984 bit 1986 bi den Raat för de Krankenversekerung mitarbeit’. De höör to dat Ministrium för Gesundheit, Weelde un Sport. 1986 bit 1988 weer he in’n Raat för de Sozialversekerung. In de Johre vun 1990 bit 1998 is he togange ween för de Fraktschoon vun de VVD in dat nedderlannsche Parlament. Dor hett he Reden schreven un sik mit Themen ut de Sozialwetenschop befaat. Bovendem hett he mitmaakt bi de ungaarsche Arbeitsgrupp vun de VVD. De hett sik dormols up de Achterbeene stellt, datt de Slowakei un Rumänien nich to de EU biträen dröffen (vunwegen de doren ungaarschen Minnerheiten). Korte Tied lang hett he ok in den Raat vun de Gemeende Utrecht seten. Man 1998 is he för de VVD in de Tweete Kamer vun de Generalstaten (dat nedderlannsche Parlament) wählt wurrn, just so, as bi de neegste Wahl 2002. In’n September is he bi de VVD utstegen un hett, as Eenmann-Fraktschoon, de „Grupp Wilders“ upmaakt. Anfang 2006 hett he de Partij voor de Vrijheid upmaakt. De Partei is anträen bi de Wahlen to dat nedderlannsche Parlament an’n 22. November 2006 un hett stracks 5,9 % vun de Stimmen kregen. Dor is se denn mit negen Sitte in’t Parlament intagen. In’t Johr 2007 is he vun de apentlich-rechtliche Rundfunkanstalt Nederlandse Omroep Stichting to’n „Politiker vun’t Johr“ wählt wurrn. As Grund is angeven wurrn, datt he „de Diskusschoon över Politik regeern“ dö un datt he „de Debatt an sik rieten“ dö.
Lobamba
Lobamba is de traditschonell Hööftstadt un Regeerenssitt vun Swasiland, hier is de Sitt vun dat Parlament un de Residenz vun de Königinmoder. Lobamba liggt in‘ Westen vun Swasiland, in dat Ezulwini-Daal, 16 km weg vun de Hööftstadt Mbabane, in de Verwaltensrebeet vun Manzini. De Inwahnertall bedrocht ca. 5.800. .
Geert Wilders
Leven
In’n Februar 2009 is dor in de Medien allerhand Wind vun maakt wurrn, datt de Regeerung vun Grootbritannien em nich in dat Land laten wull. Düt Verboot, man eerst Recht, datt he achterher in London achter Trallen kamen is, hett in dat Binnen- un Butenland för Proteste sorgt. Wilders wull dormols sien Film Fitna in dat brittsche Parlament vörspelen. Dor harr em en brittschen Afordenten to inlaadt. De Film geiht gegen den Islam gegen an. Wilders is denn avers vör Gericht dörkamen un konn denn in’n Oktober 2009 wedder na London reisen.
An’n 20. Januar 2010 is vör en Gericht in Amsterdam en Prozess gegen Wilders losgahn, weil em vörsmeten wurrn is, he dö „dat Volk uphissen“.
Wo Wilders sik för insetten deit in de Politik
Wilders is dor bekannt för, datt he gegen den Islam angahn deit un datt he dor nix vun höllt, wenn de Törkei in de EU inträen deit. He stellt sik ok up de Achterbeen, datt nich so veel Lüde in de Nedderlannen inwannern könnt.
Nedderlannsche Forschers vun den IVA, de sik mit den Extremismus ut’neen setten doot, hefft sik in’n Updrag vun dat Binnenministerium mit Wilders siene Politik befaat un meent, dor hannel sik dat um „neo-rechtsradikale“ Politik bi. Dat weer en nee Aart vun Rechtsradikalismus, de nix mehr mit de ole Rassenlehr to kriegen harr.
Politikwetenschopplers, as Frank Geldmacher, Frans Becker oder René Cuperus, nömmt Geert Wilders en typischen Populisten vun de rechte Siet.
In de Berichten in de Massenmedien warrt Wilders ok meist en „Rechtspopulisten“ nömmt. To’n Deel warrt ok seggt, he weer bange för frömme Lüde. Anners fallt dat Oordeel vun den düütschen Journalisten un Schriever Henryk M. Broder ut. He meent, datt weer utverschaamt un ganz verkehrt, wenn Wilders en „Rechtspopulisten“ nömmt warrt, bloß, vunwegen datt he nich bange is un över den Islam de Wohrheit seggt. De Kritiek an Wilders sien „Fitna“-Film weer ok man bloß Bangigkeit, un en Appeasement-Politik, de de Muslims al vörweg begööschen scholl
Splitten
Splitten betekent
Ferdinand Westhoff
Joseph Ferdinand Westhoff (* 20. November 1812 in Notteln; † 18. Mai 1870 in Mönster) weer en plattdüütschen Schriever.
Westhoff is 1812 in Notteln boren un güng vun 1824 bet 1830 op dat Gymnasium Mönster. Een Semester lehr he an de Akademie in Mönster Philosophie un studeer denn Juristeree in Bonn, Berlin un Griepswoold. Vun 1837 af an weer he Referendar bi dat Oberlandesgericht in Mönster. He geev sien Arbeit aver al gau wedder op, denn he harr dat unheilbor an de Nerven. He dee nu wedder de Philosophie studeren un dee as Privatgelehrten in Mönster leven.
1861 hett he ünner dat Pseudonym G. Ungt twee Vertellen in Mönsterlänner Platt rutgeven (Ollmanns Jans in de Friümde un Ollmanns Jans up de Reise, 1863 in de twete Oplaag as Snurren un Snaken. Twee plattdütsche Geschichten.). 1870 hett he sik denn aver wegen sien Nervenkrankheit sülvst ünbröcht.
Burroughs
Burroughs betekent
Burroughs is de Familiennaam von
,.
Kiek ok bi: Burrows, Burrowes.
William Burroughs
William Burroughs is de Naam von
* William S. Burroughs (1914–1997), US-amerikaanschen Schriever un Künstler,
Burrowes
Burrowes is de Familiennaam von
Burrowes betekent
John Burroughs
John Burroughs is de Naam von
* John Burroughs (1837–1921), US-amerikaanschen Schriever, Naturforscher un Künstler,
Kiek ok bi: John Burrows.
Andrei Iwanowitsch Stackenschneider
200px|thumb|Portrait vn [[Iwan Goch: Andrei Stackenschneider]] Andrei Iwanowitsch Stackenschneider, russisch Андрей Иванович Штакеншнейдер (* 6. März 1802 in Gattschina; † 20. August 1865 in Moskau) weer en bekannt russisch Architekt vun dat 19. Johrhunnert.
Biographie
Stackenschneider, de Söhn vun en Müller mit düütsch Vörfahren, studeer an de Petersburger Kunstakademie. Laterhenn lehr he johrenlang as Architekturperfessor an de Kunstakademie. Siet 1825 weer Stackenschneider as Architekturtekner in de Kommission för den Bau vun de Isaakskathedrale ünner de Leitung vun Auguste de Montferrand tätig. 1833 wurr Stackenschneider to’n Hoffarchitekten ernannt un hett van 1837 bit 1838 en Studienreis dör Italien, Frankriek, England un Düütschland makt. 1844 wurr he vun Zar Nikolaus I. för den Bau vun de Hoffanlagen in Sankt Petersburg beupdragt.
Hodges
Hodges is de Familiennaam von
,, , ,
Hodges betekent
Kiek ok bi: Hodge.
Positron
Dat Positron is dat Antideelken to dat Elektron un stimmt dormit mit Utnahm vun dat Vörteken vun de elektrische Ladung un dat magnetische Moment in all physikaalsche Egenschoppen övereen. Dat Sympol för dat Deelken is e+. Wenn en Positron un en Elektron openanner draapt, so kann dat to en so nöömte Poorvernichten (Annihilatschoon) kamen. Man, in en ideal Vakuum, woneem dat keen Elektronen gifft, weern Positronen bestännig.