cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cherokee (Volk)
Geschichte
De Cherokee sünd en vun de eersten inheemschen Gruppen ween, de bi de Kolonisatschoon vun Noordamerika mit de Briten un Franzosen tohopen kamen sünd. Toeerst hefft de Cherokesen över de hüdigen US-Bundsstaten Georgia, Tenessee, North Carolina un Alabama hen leevt. De eersten Europäers hefft sik an de Küsten ansiedelt, so, as in Jamestown in Virginia un in de Kolonie Massachusetts. De Cherokesen in Georgia un Noord-Carolina sünd mit de Tied jummers mehr na den Westen hen schaven wurrn. Vunwegen dat de Siedlers sik unbannig utbreden döen, hefft amenne meist keen Cherokesen mehr in ehr vörmolig Land leevt. To de Tied vun de Amerikaansche Revolutschoon 1776 hett en grote Tahl vun Cherokesen sik freewillig dat Recht up ehr vörmolig Land begeven un is över den Missouri hen in de Gemarken vun de hüdigen Bundsstaten Arkansas un Missouri umtagen. Düsse Kuntreien sünd 1790 vun de US-Bundsregeerung as Reservaat för de Lüde inricht' wurrn. Üm 1820 rüm güng dat los un de Witten versöchen, in Washington D.C. en Lobby up to richten, üm dat Land vun de Cherokesen in Arkansas in de Hand to kriegen. En Delegatschoon vun Indianers is denn 1828 dwungen wurrn, en Verdrag mit de amerikaansche Overheid to unnerschrieven un dat Land af to treden an de Vereeniggten Staten. Um un bi de Hälft vun dat Volk woll dor nich mitmaken un utwannern. Dor sünd se unner Gewalt wegsleept wurrn na Westen to in dat Indianerterritorium in Oklahoma. Dusende vun Indianers sünd dor bi umkamen un düsse so nömmte Trail of Tears (Tranen-Padd) hett in dat Volk för lange Tied deepe Wunnen slahn.
De Cherokesen, de jummers noch in Georgia bleven weern, harrn sik jummerlos mit de Regeerung vun düssen Staat in de Klatten över ehre Unafhängigkeit. De Cherokesen harrn en egen Regeerung un en egen Verwaltung inricht' un weern an un for sik unafhängig as en egen Natschoon. Se harrn sik al duchtig anpasst an de Levensaart vun de Witten un ehr Baas un Hööftling Major Ridge leev as en witten Planter mit allerhand Slaven up en groot Goot. De Indianers hefft sik avers nich as US-Amerikaners ankeken, un 1827 hefft se ehre Unafhängigkeit utropen un dor en egen Verfaten bi beslaten. Dor hefft se ok studeerte Lüde, as John Ross bi harrt, de up de Amerikaners ehre Universitäten Juristeree studeert harrn. De Staat Georgia hett vun en unafhängigen Staat binnen siene Grenzen nix weten wollt un hett 1830 mit knappe Mehrheit en Gesett rutbröcht, wat de Cherokesen unner dat Gesett vun den Staat Georgia stellen dö. De Saak is avers vör Gericht kamen un ok vör den Supreme Court vun de USA verhannelt wurrn. Amenne hett sik sunnerlich de dormolige US-Präsident Andrew Jackson nich groot scheert um Recht un Gesett un hett na dat Indian Removal Act 1830 anfungen, Indianerland an Witte to verdeelen un de Cherokesen to dwingen, ehr Land to verlaten. Bloß en lüttjen Deel hett denn beslaten, to blieven.
De Tranenpadd
thumb|400px|left|Kaart vun de Wege vun den Tranenpadd
1835 hett en Grupp vun Cherokesen, de vun dat Volk nich wählt wurrn weer un de dorüm ok nich för dat ganze Volk hanneln dröffen, den Verdrag vun New Echota unnerschreven. Dör düsse Verdrag hefft sik de Cherokesen dat Land in Osten vun den Mississippi begeven. En Biddschrift vun 1838, unnertekent vun Cherokesen un Amerikaners, hett den US-Kongress beden, den Verdrag för ungüllig to verklaren. Düsse Biddschrift is nich annahmen wurrn un in'n Mai 1838 hett Präsident Martin van Buren 7.000 Suldaten unner en General na Georgia stüert, üm de Cherokesen mit Gewalt um to siedeln na ehr nee Land in Oklahoma. En Week later sünd ok Truppen in Alabama, Tenessee un North Carolina up marscheert. Alltohopen sünd bi 17.000 Cherokesen tosamen mit ehre bi 2.000 swarte Slaven ut ehre Hüser hoolt un na Lagers bröcht wurrn. Denn mössen se tosehn, datt se na dat Indianerterritorium, bi 1.700 km wiet na Westen to, kamen döen. En Reeg vun rieke Indianers sünd mit Peerd un Wagen reist, man de meisten weern to Foot unnerwegens. In de Lagers sünd gau Dysenterie un annere Süken utbraken, wo de Lüde sik mit ansteken hefft. Midderwielen harr de Overheit beslaten, datt de bi 11.000 Cherokesen, de jummers noch in ehre Hüser bleven weern, vun ehre egen Anföhrers umsiedelt weern schollen. Ofschoonst dat bi jem wat beter aflopen dö, sünd doch veel vun jem umkamen. Wie veel Indianers bi düssen Tranenpadd ümkamen sünd, is nie nich akraat tellt wurrn. De Overhed hett dormols vun 424 Dode snackt, man de meisten Wetenschopplers kaamt up 4.000 bit 8.000. Bit up den hüdigen Dag leevt avers noch Cherokesen in Georgia un Noord-Carolina. Se stammt vun Vöröllern af, de dormols al ehr Land köfft harrn un dat nich as Deel vun den Stamm sien Egendom bruken döen. So kemen se nich unner de Bestimmungen vun den Verdrag vun New Echota to stahn. Hüdigendags sünd de Cherokesen na de Navajo dat gröttste Volk vun de Indianers in de USA.
De Cherokee-Nation hüdigendags
De hüdige Cherokee-Nation hett in de leste Tied en sunnerlich Wassen vun de Weertschop, Liekheit un Weeldage för siene Börgerslüde kennen lehrt. Dor speelt Geschäfte, Immobilien, Bueree un en paar Casinos, de groten Winnst afsmieten doot, en Rull bi. In de Hand vun de Cherokee Nation liggt ok de Cherokee Nation Enterprises, en groten Bobedrief, de dusende vun Baantjes för Cherokesen in den Osten vun Oklahoma schapen hett. De Cherokee Nation hett Kliniken över ganz Oklahoma hen boot, mitmaakt bi soziale Projekte, Scholen un Universitäten boot för ehre Lüde, dat Utöven vun Gadugi (Tosamen arbeiden för de Meenheid) vöran bröcht un en Spraakprogramm för de Kinner un de Jöögd upleggt. In den Osten vun Oklahoma is de Natschoon en starke weertschoppliche Kraft.
De Schandaal um Joe Byrd
Joe Byrd is vun 1995 bit 1999 Stammhööft vun de Cherokesen ween. Bi de Wahlen vun 1999 is he slahn wurrn vun Chad "Corntassel" Smith. In Byrd siene Amtstied hett dat Schandaal um de Finanzen geven, he schall Informatschonen un Bewiese verdüstert hebben, Telefone illegal afhöört hebben un organiseerte Gewalt gegen Cherokesen utöövt hebben. In dat Johr 2003 hett he sik noch mol för de Wahlen upstellt, is avers wedder vun Chad Smith slahn wurrn.
Ildar Ibragimow
Ildar Ibragimow is de Naam von
* Ildar Abdulowitsch Ibragimow (* 1932), russ’schen Mathematiker,
Reugny
Reugny betekent
Enamorado
Enamorado is de Familiennaam von
Ilitsch
Ilitsch is de Familiennaam von
Verwaltungsgemeenschop Wittislingen
De Verwaltungsgemeenschop Wittislingen liggt in’n Landkreis Dillingen an der Donau, Swaben, Bayern, un warrt von düsse Gemenen billt:
Zimerman
Zimerman is de Familiennaam von
Verwaltungsgemeenschop Wittislingen
Seet von de Verwaltungsgemeenschop is Wittislingen.
Zimerman
Kiek ok bi: Zimmerman, Zimmermann.
Tours (Mehrdüdig Begreep)
Tours betekent
Tours is de Naam von
Kiek ok bi: Tour.
Biom
En Biom (ok Vegetatschoonsgördel) is dat Tohopenween vun Planten un Deerter in en sunnerlich Rebeet. Wenn dat Klima oder de Grund in de wecken Landstreke liek is, denn wasst dor Planten, de dor henpassen doot. An düsse Planten hangt nu wedder sunnerliche Aarden vun Deerter, de dor ehr Tohuse finnt. So finnt sik in en Biom ganz tyypsche Planten un Deerter.
Dat gifft sess, so nömmte „primäre Biome“. Dat sünd:
Düsse “primäre Biome” weert noch unnerdeelt in Unnerarden. So gifft dat bi dat Biom Tropenwoold noch de Unneraard Tropisch Regenwoold.
Verwaltungsgemeenschop Wertingen
Seet von de Verwaltungsgemeenschop is Wertingen.
Textur (Kristallografie)
Ut de Textur gifft sik sünners de Anisotropie vun de mechaansch Verformborkeit vun vele metallsche Warkstoffen. En faken anföhrt Bispeel dorför is de Zippelbilln, bi’t Deeptehn vun Blicken, as ok de Anisotropie vun de magneeetschen Egenschoppen vun enige weekmagneetsche (t. B. koornorienteert Elektroblick) un hartmagneetsche (t. B. anisotrop Alnico Magneten, Samarium-Kobalt-Legeeren, anisotrop Neodym-Iesen-Bor-Legeeren, hardmagneetsch Ferriten).
Wenn de Kristalliten kumplett regellos verdeelt sünd, het de Warkstoff isotrope Egenschoppen, d. h. sien Egenschoppen sünd in all Richten in’n Ruum gliek. Bi Vörgäng vun’t Verklamen kummt dat aver faken to en richt Wassdom vun de Kristalliten, in’n Grenzfall sogor to’n Billn vun Eenkristallen. Ok dör Ümformen vun’n Warkstoff as Kooltwalzen oder Tehn warrt Texturen tüügt, un bi hardmagneetsch Warkstoffen warrt pulverförmige Kristalliten dör Magnetfeller wiel den Sintervörgang utricht. Bi Deeptehstahlen warrt dat tardelförmige Kristallgidder möglichst so utricht, dat een Ruumdiagonalricht vun’n Tardel in Walzricht wiest. Koornorienteert Elektroblick hett mit en Fehlorienteerenwinkel vun weniger as 3° en düchtig scharpe Textur, de na ehrn Utfinner nöömte Goss-Textur. Dorbi wiest de magneetsch lichte Richt, een Tardelkant, in Walzricht.
Historie
Ofschoonst in’t 19. Johrhunnert al veel över de Textur vun vele Stenen bekannt weer, as to’n Bispeel bi Schiver, keem ehr nauere Ünnersöken erst so richtig in de Gäng mit dat Opdecken vun de Röntgenstrahlen dör Max von Laue 1912. De Filmverfohren möken toeerst de Afbilln vun Polfiguren möglich, worut de Vörtogsorienteeren (so nöömte Ideallagen) afschätzt weern. Dör dat Entwickeln vun Tellrohrdetekters un dat Insetten vun Neutronenborns in Forschensreakters künnen de Polfiguren veel nauer bestimmt warrn. Ne’ere Verfohren brukkt 2D-Detekters, Synchrotonstrahlen, Veeldetekters – Flaagtietspektrometers un Elektronenbeugen in Rasterelektronenmikroskopen.
St. Joseph County (Indiana)
St. Joseph County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Indiana. He hett 266.931 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.184 km². De Sitt vun de Verwalten is in South Bend.
Historie
De Kreis is 1830 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 265.559 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 135.196 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 19.756 US-Dollar. 136.825 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 39.238 Minschen maakt. 9,88 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
8,56 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 4,56 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 82,36 % vun de Minschen Witte, 11,46 % Swarte, 1,34 % stammt ut Asien un 0,05 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,35 % sünd Nakamen vun Indianers. 2,48 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,97 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 4,73 % vun de Lüüd ansehn.
Biathlon-Weltmeesterschapen 1993
De '''28. Biathlon-Weltmeesterschapen''' funnen van‘ 9. Bit to’n 14. Februar 1993 in den bulgarschen Wintersportoort Borowez in dat Rilagebirge statt.
Eerstmals bestunn de Fruenstaffel ut veer Deelnehmerinen pro Natschoon, de Streckenlängt wurr je Löperin todem vun 5 km up 7,5 km hooch sett.
Sprint 10 km
Datum: 13. Februar 1993
Eenzel 20 km
Datum: 11. Februar 1993
<br style="clear:both;" />
Staffel 4 x 7,5 km
Datum: 14. Februar 1993
<br style="clear:both;" />
Mannschap
Datum: unbekannt
<br style="clear:both;" />
Sprint 7,5 km
Datum: 13. Februar 1993
<br style="clear:both;" />
Eenzel 15 km
Datum: 11. Februar 1993
<br style="clear:both;" />
Rettig
Rettig is de Familiennaam von
Biathlon-Weltmeesterschapen 1993
Mannschap
Datum: 9. Februar 1993
Rettig
Rettig betekent ok
Kiek ok bi: Rettich.
Wahlkreis Collet
De Wahlkreis Collet (engelsch Collet constituency) is een von de Wahlkreise to de Parlamentswahlen, in de de Distrikt Belize von’n Staat Belize indeelt is. In’n Wahlkreis warrt een Afornten wählt, de dat Rebeed in dat Repräsentantenhuus un dormit ok in de Natschonaalversammlung vertriddt.
De Wahlkreis besteiht ut en Deel von de Stadt Belize-Stadt (op de Southside von’n Haulover Creek).
Historie
De Wahlkreis is to de Wahl 1961 nee inricht worrn.
Afornte
Afornte in’n Wahlkreis weren:
Wahl 1961
Bi de Parlamentswahl in Brietsch-Honduras 1961 hett dat in’n Wahlkreis Collet dree Kannedaten geven. As Afornten wählt worrn is Albert Cattouse von de PUP. 2168 von de 2706 registreerten Wählers (80,12 %) hebbt bi de Wahl mitmaakt.
Wahl 1965
Bi de Parlamentswahl in Brietsch-Honduras 1965 hett dat in’n Wahlkreis Collet twee Kannedaten geven. As Afornten wählt worrn is Albert Cattouse von de PUP. 2670 von de 3850 registreerten Wählers (69,35 %) hebbt bi de Wahl mitmaakt.
Wahl 1969
Bi de Parlamentswahl in Brietsch-Honduras 1969 hett dat in’n Wahlkreis Collet twee Kannedaten geven. As Afornten wählt worrn is Vernon H. Courtenay von de PUP. 2502 von de 3359 registreerten Wählers (74,49 %) hebbt bi de Wahl mitmaakt.
Wahl 1974
Bi de Parlamentswahl in Belize 1974 hett dat in’n Wahlkreis Collet dree Kannedaten geven. As Afornten wählt worrn is Vernon H. Courtenay von de PUP. 2153 von de 3502 registreerten Wählers (61,48 %) hebbt bi de Wahl mitmaakt.
Wahl 1979
Bi de Parlamentswahl in Belize 1979 hett dat in’n Wahlkreis Collet twee Kannedaten geven. As Afornten wählt worrn is Vernon H. Courtenay von de PUP. 4561 von de 5293 registreerten Wählers (86,17 %) hebbt bi de Wahl mitmaakt.
Wahl 1984
Bi de Parlamentswahl in Belize 1984 hett dat in’n Wahlkreis Collet twee Kannedaten geven. As Afornten wählt worrn is Frank Lizama von de UDP. 1367 von de 2112 registreerten Wählers (64,73 %) hebbt bi de Wahl mitmaakt.
Wahl 1989
Bi de Parlamentswahl in Belize 1989 hett dat in’n Wahlkreis Collet twee Kannedaten geven. As Afornten wählt worrn is Remijio Montejo von de PUP. 1616 von de 2656 registreerten Wählers (60,84 %) hebbt bi de Wahl mitmaakt.
Wahl 1993
Bi de Parlamentswahl in Belize 1993 hett dat in’n Wahlkreis Collet dree Kannedaten geven. As Afornten wählt worrn is Faith Babb von de UDP. 1911 von de 3203 registreerten Wählers (59,66 %) hebbt bi de Wahl mitmaakt.
Wahl 1998
Bi de Parlamentswahl in Belize 1998 hett dat in’n Wahlkreis Collet veer Kannedaten geven. As Afornten wählt worrn is Remijio Montejo von de PUP. 2140 von de 2479 registreerten Wählers (86,33 %) hebbt bi de Wahl mitmaakt.
Wahl 2003
Bi de Parlamentswahl in Belize 2003 hett dat in’n Wahlkreis Collet dree Kannedaten geven. As Afornten wählt worrn is Patrick Jason Faber von de UDP. 1892 von de 2848 registreerten Wählers (66,43 %) hebbt bi de Wahl mitmaakt.
Wahl 2008
Bi de Parlamentswahl in Belize 2008 hett dat in’n Wahlkreis Collet dree Kannedaten geven. As Afornten wählt worrn is Patrick Jason Faber von de UDP. 2786 von de 3890 registreerten Wählers (71,62 %) hebbt bi de Wahl mitmaakt.
Wahl 2012
Bi de Parlamentswahl in Belize 2012 hett dat in’n Wahlkreis Collet twee Kannedaten geven. As Afornten wählt worrn is Patrick Jason Faber von de UDP. 3046 von de 4627 registreerten Wählers (65,83 %) hebbt bi de Wahl mitmaakt.
Wahl 2015
Bi de Parlamentswahl in Belize 2015 hett dat in’n Wahlkreis Collet dree Kannedaten geven. As Afornten wählt worrn is Patrick Jason Faber von de UDP. 3176 von de 4915 registreerten Wählers (64,62 %) hebbt bi de Wahl mitmaakt.
Wahl 2020
Bi de Parlamentswahl in Belize 2020 hett dat in’n Wahlkreis Collet twee Kannedaten geven. As Afornten wählt worrn is Patrick Faber von de UDP. 3037 von de 3732 registreerten Wählers (81,38 %) hebbt bi de Wahl mitmaakt.
Franz Wrede
Franz Wrede (* 27. Oktober 1890 in Westercelle; † 22. März 1963 in Celle) weer en plattdüütschen Schriever.
Wrede is 1890 as Söhn von en Beamten op en Gestüt in Westercelle boren, geiht later na Realschool, op de Präparandenanstalt in Veern un op’t Lehrerseminar in Ülzen. As Schoolmeester arbeidt he eerst in Gifhorn, denn in Celle.
Battersea
Battersea betekent
Steltkluten
Steltkluten (Himantopus) is en Geslecht vun Vagels ut de Familie vun de Kluutvagels (Recurvirostridae).
Kennteken
Dat hannelt sik bi de Steltkluten um slanke swattbunte Vagels mit lange, dünne Been.
Wie se leven doot
Steltkluten freet lüttje Deerter un bröödt in lose Kolonien up'e Eer.
Wo se vorkamen doot
Steltkluten sünd tohuse in natt Land mit Sööt-, Brack- oder Soltwater, meist in Gemarken, wo en warm Klima regeert.
Taxonomie
Faken weert bloß noch twee Aarden unnerscheden: De Steltkluut (H. himantopus) un de Swatte Steltkluut (H. novaezelandiae). De annern weert as Unneraarden ankeken. Up de IOC World Bird List staht fiev Aarden.
Literatur
Josep del Hoyo et al.: Handbook of the Birds of the World (HBW), Band 3: Hoatzin to Auks. Lynx Edicions, Barcelona 1996
Iljans
Iljans is de Familiennaam von
Armsen
Armsen is en Dörp in de Gemeen Kerklinneln in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Kerklinneln billt de Oort de polietsche Oortschop Armsen.
Bi dat Dörp höört von öllers ok de lüttjere Oort Neenföör mit to.
Geografie
De Oort liggt op de Achem-Veerner Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens un den Drommelbeek na de Aller hen af.
De Naveröörd sünd Specken un Ramels in’n Noorden, Neenföör, Kükenmoor, Veernermoor un Saasloh in’n Noordoosten, Neernabargen in’n Süüdoosten, Wittloh in’n Süden, Hogenabargen in’n Süüdwesten, Lutten in’n Westen un Eitze un Wetenmöhlen in’n Noordwesten.
Historie
Armsen kummt üm 1320 as Ermedessen toeerst in de Oorkunnen vör.
Ledesma
Ledesma betekent
Ledesma is de Familiennaam von
Armsen
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Eitze in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.
Ledesma
,
Kiek ok bi: Ledezma.
Armsen
Verwaltungsgeschicht
De Oort is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Kerklinneln worrn. Sietdem billt de Oort binnen de Gemeen en Oortschop mit egen Oortsvörsteiher.
Religion
Armsen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Jakobi-Kark in Wittloh. Bet 1973 hett de Oort to dat Kaspel von de Andreas-Kark in Veern höört.
För de Kathoolschen is de St.-Josef-Kark in Veern tostännig.
Dat Dörp hett en egen Karkhoff an’n Karkhoffsweg. De Karkhoff hett ok en Kapell.
Verenen
De Schüttenvereen Armsen is 1911 grünnt worrn un de Heimat- un Kulturvereen Armsen an’n 19. Januar 2001.
Weertschop un Infrastruktur
Armsen hett en egene freewillige Füürwehr, de 1940 grünnt worrn is.
Verkehr
Dör Armsen löppt de Kreisstraat 38, de in’n Noordwesten an Lutten langs na Wetenmöhlen geiht un in’n Süüdoosten na Neernabargen an de K 13. Von Armsen na Süüdwesten geiht de K 28, de in de Landsstraat 160 münnt. De L 160 föhrt in’n Noordwesten över Hogenabargen, Lutten un Eitze na Veern un in’n Süüdoosten över Süüdkampen na Kerkboitzen an de Bundsstraat 209.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 26 Veern-Oost liggt acht Kilometer in’n Noordwesten von Armsen an de L 171.
De nächste Bahnhoff is so bi negen Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Veern an de Bahnlien Wunsdörp–Bremen. Disse Bahnhoff is ok inbunnen in dat Nett von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen. Op de Bahnlien Veern–Wasra hett dat von 1910 bet 1969 Personenverkehr geven. De Bahnhoff Armsen leeg en beten buten dat Dörp in’n Süüdwesten.
Scholen
Armsen harr fröher en egen Volksschool. Vondaag gaht de Kinner op de Grundschool Lutten.
Illueca
Illueca betekent
Hertzsprung-Russell-Diagramm
duum|Dat HR-Diagramm wiest, dat sik de Steerns in verschedene Rebeden opdeelt. Dat Hertzsprung-Russell-Diagramm (kort ok HR-Diagramm oder HRD) warrt in de Astronomie bruukt un wiest groff de Verdelen vun de Steerns un jemehr Entwicklen. Dorto warrt de Spektraltyyp över de afsluute Helligkeit opdragen, wat bi noog Weerten op en tyypsche lienenordige Verdelen föhrt. Dat HR-Diagramm is 1913 vun Henry Norris Russell utklamüstert worrn un baseert op Arbeiden vun Ejnar Hertzsprung.
Lefébure
Lefebure oder Lefébure is de Familiennaam von
Hertzsprung-Russell-Diagramm
Hööftreeg
De meisten Steerns leegt in dat Hertzsprung-Russeldiagramm in dat Rebeet vun de Hööftreeg, de sik vun de O-Steerns mit en afsluute Helligkeit vun ruchweg Magnitude -6 bit to de M-Steerns mit en afsluute Helligkeit vun Magnitude 9-16 tütt. De Hööftreeg billt de Lüüchtkraftklass V.
Lefébure
Kiek ok bi: Lefebvre, Lefèvre, Le Fèvre.
Hertzsprung-Russell-Diagramm
Hööftreeg
Ok de Sünn is en Steern vun de Hööftreeg. Se hett de Spektralklass G2. Annere Hööftregensteerns sünd to’n Bispeel Vega (A0) oder Sirius (A1).
Soane
Soane is de Familiennaam von
Hertzsprung-Russell-Diagramm
Resentwieg
En tweeten Twieg, de vun vele Steerns beleggt waart, geiht vun de Spektralklass G0 bit M mit afsluute Helligkeiten üm de Magnitude 0. In’n Vergliek to de Steerns op de Hööftreeg, de de glieken Spektralklassen hebbt – dat heet, se hebbt de glieken Temperaturen und Flachenhelligkeiten – wiest disse Steerns en gröttere afsluute Helligkeit un dormit en gröttere Böverflach. Se hebbt also en grötteren Dörmeter as de Hööftregensteerns un warrt as Resensteerns betekent. De Steerns vun den so nöömten Resentwieg billt de Lüüchtkraftklass III.
Soane
Soane betekent
Hertzsprung-Russell-Diagramm
Annere Rebeden
Twüschen de Hööftreeg un den Resentwieg gifft dat noch de Lüüchtkraftklass IV, de vun de roren Ünnerresen besett warrt. Se leegt vun’n Dörmeter twüschen de beiden annern Steernklassen.
Över de Hööftreeg in’t Rebeet vun de Spektralklassen A5 bit G0 gifft dat links de so nöömte Hertzsprung-Lück (nich op’t Bild to sehn), en Rebeet mit bannig wenig Steerns. Dat kummt dorvun, dat de Steerns mit grote Massen blots teemlich wenig Tiet bruukt, üm sik to en Rees wieter to entwickeln. Se wesselt gau op den Resentwieg, so dat in’t Diagramm kuum Steerns in’t Rebeet vun de Hertzsprung-Lück fallt.
Blangen de Riek besette Hööftreeg un den Resentwieg gifft dat noch de hellen Resen, de de Lüüchtkraftklass II billt un de so nöömten Överresen mit de Lüüchtkraftklass I. Beide Rebeden sünd teemlich dünn aver togliek teemlich gliekmatig besett.
Ünner de Hööftreeg gifft dat wieter noch dat Rebeet vun de Ünnerdwargen, de en 1-3 mol lüttere Magnitude opwiest, un noch wieter ünnern de Grupp vun de Witten Dwargen, de op de Spektralklassen B bit G begrenzt sünd un en 8-12 mol lüttere Magnitude as de Hööftregensteerns hebbt, bi en bannig lütten Dörmeter.
Bedüden
Dat sik de Steern sop verschedene Rebeden in’t HRD kunzentreert, lett sik ut de Theorie vun’t Steernentwickeln afleiden. De Tostännen wiel de Entwicklung sünd mehr oder minner kloor vunenanner afgrenzt un finnt sik in de enkelten Rebeden in’t Diagramm wedder. Mit de Tiet ännert sik de Tostandsgrötten vun de Effektivtemperatur un de Lüüchtkraft vun en Steern in Afhangigkeit vun de Fusionsvörgang binnen den Steern. Dorbi dörlöpt jede Steern en sünnern Weg dör dat Diagramm mit ünnerscheedliche Snelligkeit. Tostännen, de vun längere Duer sünd, kamt dorüm ok fakener vör, as to’n Bispeel de Hööftregen-Phaas. Annere Tostännen sünd gau wedder vörbi un dorüm in’t Diagramm swack oder gor nich besett, as to’n Bispeel de Hertzsprung-Lück.
Över Effektivtemperaturen vun ruchweg 3000-5000 Kelvin sünd in’t HR-Diagramm keen Steern mehr to finnen. Dor liggt dat Rebeet vun de Protosteerns, de en bannig hoge Entwicklungssnelligkeit hebbt. Disse üm un bi piellieke Grenz warrt as Hayashi-Lien betekent.
As de Spektralttyp groff mit de Temperatur tosamenhangt, kann een dat HRD ok as Temperatur-Lüüchtkraft-Diagramm ansehn. Mankann an Steed vun den Spektraltyyp ok den Farvindex vun de Steerns opdrägen, de ok vun de Temperatur afhangt. Wenn een den Afstand vun en Steerngrupp oder en Steernhopen nich kennt, kann een aver ok de schienbore Helligkeit nehmen, de sik för all Liddmaten vun de Grupp üm den glieken Fakter vun de afsluuten Helligkeit ünnerscheedt. An Steed vun dat Hertzsprung-Russel-Diagramm kriggt man so en Farven-Helligkeits-Diagramm. Warrt beide Diagrammen överenanner leggt kann en dormit den Afstand vun Steernhopens rutfinnen.
Kronberg
Kronberg betekent
Kronberg is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Cronberg, Kronenberg, Kroneberg, Kronsberg, Kronoberg.
Leo VI.
Leo VI. is de Naam von
Ilja Sorokin
Ilja Sorokin is de Naam von
* Ilja Sorokin (* 1986), düütschen Schauspeler,
Leeville
Leeville betekent
Verwaltungsgemeenschop Syrgenstein
De Verwaltungsgemeenschop Syrgenstein liggt in’n Landkreis Dillingen an der Donau, Swaben, Bayern, un warrt von düsse Gemenen billt:
Herkenhoff
Herkenhoff is de Familiennaam von
Lefaucheux
Lefaucheux is de Familiennaam von
Illanes
Illanes is de Familiennaam von
Stanton
Stanton betekent
Kiek ok bi: Stainton.
Bednarik
Bednarik oder Bednařík is de Familiennaam von
Illana
Illana betekent
Illana is de Familiennaam von
Illaire
Illaire is de Familiennaam von
Kernkamp
.
Illinois River
Illinois River betekent
Leeuwenhoek
Leeuwenhoek is de Familiennaam von
Leeuwenhoek betekent
William Stanton
William Stanton is de Naam von
Stainton
Stainton is de Familiennaam von
Stainton betekent
William Stanton
* William Henry Stanton (1843–1900), US-amerikaanschen Politiker ,
Pugin
Pugin is de Familiennaam von
,
Bernardes
Kiek ok bi: Bernárdez.
Cocteau
Cocteau is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Cocteau Twins.
Harry Leahey
Harry Leahey (* 1. September 1935 in Plattsburgh (New York); † 12. August 1990) weer en US-amerikaansch  Jazz-Gitarrist un Komponist.
Harry Leahey fung 1948 mit dat Gitarrenspeel an un harr Ünnerricht bi Johnny Smith un Dennis Sandole. Later studeer he Musiktheorie un Harmonielehr an de Manhattan School of Music in New York City. In’ Ansluss doran hett he in tallriek Jazz-Formatschonen speelt, u. a. mit Don Sebesky (1973), Michel Legrand, Mark Murphy, Ira Sullivan, Eric Kloss, Gerry Mulligan, Al Cohn as ok af 1978 bit to sien Dood mit sien eegen Trio, mit de he vör allen in New Jersey, Pennsylvania un in de Saat New York uptreden is. Lang Tiet hörr he de Band vun Phil Woods an; so wark he bi de sien Alben Silver Threads (1976) un Live from the Showboat (1977) mit, dat sien Kompositschoon „Rain Danse“ un sien Arrangement vun Django Reinhardts „Manoir de mes rêves“ enthull.
Bernárdez
Bernárdez is de Familiennaam von
Harry Leahey
Neben en Album mit sien Trio nehm he noch en anner mit den Bassisten Steve Gilmore up; in’ März 1989 entstunn in dat Studio vun Rudy Van Gelder en letzt Produktschoon, dat Soloalbum Unaccompanied Guitar.
Bernárdez
Kiek ok bi: Bernardes.
Harry Leahey
Neben sien Tätigkeit as Musiker weer he siet Beginn vun sien Karriere as Musikpädagoog aktiv; eerst as Privatschoolmeester an sien Wahnoort Plainfield (New Jersey) un van 1974 bit 1988 as Lehrbeupdragter an de William Paterson University. To sien Schölers hörrn ünner annern Vic Juris, Bob DeVos, Jon Herington, Warren Vaché, Jack Six, Walt Bibinger, Larry Barbee und Chuck Loeb.
Robert Stanton
Robert Stanton is de Naam von
* Robert Stanton (1911–1985), US-amerikaanschen Schauspeler,
Schmidt Degener
Schmidt Degener is de Familiennaam von
Augustus Pugin
Augustus Pugin is de Naam von
* Augustus Charles Pugin (1769–1832), franzöösch-brietschen Maler un Teekner,
La Ferrière
La Ferrière betekent
La Ferrière is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Ferrière, Ferrières.
Verwaltungsgemeenschop Holzheim
De Verwaltungsgemeenschop Holzheim liggt in’n Landkreis Dillingen an der Donau, Swaben, Bayern, un warrt von düsse Gemenen billt:
Seet von de Verwaltungsgemeenschop is Holzheim.
Ilkka Salmi
Ilkka Salmi is de Naam von
Ruffec
Ruffec betekent
Ilkka Salmi
* Ilkka Salmi (* 1956), finnschen Feernschachspeler,
Lee Russell
Lee Russell is de Naam von
* Lee Russell (* 1969), engelschen Footballspeler ,
Penshurst
Penshurst betekent
Lee Hurst
Lee Hurst is de Naam von
* Lee Hurst (* 1962), brietschen Comedian,
Anhydrit
Anhydrit (vun’t greeksche anhydros: „ahn Water“; ok Anhydritspat oder Calciumsulfat, Karstenit) is en faken Mineral ut de Mineralklass vun de waterfre’en Sulfaten ahn frömme Anionen, dat in’t orthorhombische Kristallsystem mit de cheemschen Formel CaSO4 kristalliseert un tomeist groffkörnige, massige Aggregaten billt. Mitünenr billt sik ok prismaatsche Kristallen in de Klören witt, vigelett, bruun, röötlich oder blauig.
Sünnere Egenschoppen
Anhydrit-Kristallen laat sik an dree Flachen in’n rechten Winkel toenanner goot splitten un künnt dordör vun den anners vun buten bannig glieken Gips ünnerscheden, in den Anhydrit bi’t Inlagern vun Water övergeiht.
Wenn Anhydrit duersom ünner Inwirken vun Fuchtigkeit steiht, nimmt he Water op un vergröttert dorbi sien Volumen üm 50 %. He wannelt sik dorbi to Gips, quellt op un kann dordör bannige Kräft utöven bit hen to’n Sprengen. Disse Vörgang warrt as Soltverweddern beteken
In’n Bargbo künnt opquellen Anhydritschichten de Stollen drang maken oder de Steenschichten, de anleegt, sprengen. In’n Extremfall kann dat ok to’n Anböhren vun Bodden föhren, as dat to’n Bispeel jüst in Staufen in’n Breisgau passeert. In Reinform is Anhydrit dorüm as Bostoff nich to bruken.
Billn un Vörkamen
Anhydrit is en Sedimentsteen, nipp un nau en Evaporit, dat faken ut Seewater as Resultat bi’t Verdampen tostannen kummt. De Temperatur mutt dorbi höger as 35 °C wesen. Bi sietere Temperaturen billt sik Gips. As dat Mineral swoor waterlöslich is, kann sik dat direkt ut överhitt Seewater aflagern, oder tohopen mit Gips un Halit bi’t Verdampen tosatennen kamen. Begleitmineralen sünd Gips(spat) un/oder Calcit.
Wenn Anhydrit korte Tiet mit Fuchtigkeit in Kuntakt kukmmt, nimmt dat Mineral keen Water op. Wenn de Fuchtigskeitskuntakt aver anduert, wannelt he sik langsom in Gips üm. Op den dormit verbunnen Volumentowass mutt bi’n Bargbo acht warrn, wenn Anhyritschichten dör Kuhlenwater „anwasst“, den Bodden anböhrt oder de Stollen drang maakt (Dwargenlöcker, Quellhöhlen). Ok in’n Tunnel- oder Stratenbo muut dorop acht geven warrn.
Bedüdene Fundsteden sünd to’n Bispeel Ellrich, Niedersachswerfen, Staßfurt un Wateln in Düütschland, Sardinien in Italien, Touissit in Marokko, Naica/Chihuahua in Mexiko, Tsumeb in Namibia, Wienern an’n Grundlsee (Steirisch Salzkammergut) in Öösterriek, Wieliczka in Polen, Simplon un dat Gotthardmassiv in de Swiez, Mežica in Slowenien as ok Idaho un Pennsylvania in de USA.
Anhydrit kann aver ok dör Brennen vun Gips entstahn. Bi Temperaturen üm 100 °C blifft en beten Water in’n Gips torüch un en Halfhydrat entsteiht. Bi noch högere Temperaturen geiht dat hele Kristallwater ut den Steen rut un Anhydrit blifft torüch.
Bruuk
In Form vun Pulver warrt Anhydrit to Kleevstoff för Fliesen verarbeit, man dorför mutt en „Anstöter“ bigeven warrn, wat tomeist Kaliumsulfat (K2SO4), oder ok Kalk (CaO) is. De Anstöter, de en Andeel vun 3 bit 15 % hett, maakt dat Inlagern vun’t Water gauer, wobi sik de Anhydrit in Gips ümwannelt. De Ümwanneln löpt aver blots to ruchweg 65 % af, wobi de Gips för’n gau Drögen sorgt un dat Anhydrit as Gerüst för de hoge Fastigkeit. Solke Anhydritbinner sünd luftharden nich hydraulische Binnmiddels ut natürlichen oder künstlichen Anhydrit. In jemehr physikaalschen oder cheemschen Egenschoppen sünd se mit Gips to verglieken. Calciumsulfatbinner warrt to’n Bispeel in’n Huusbo insett.
Pulveriseert Anhydrit is en Bestanddeel vun’n Zement un warrt bito ok bi de Produkschoon vun Swevelsüür un Porenbeton bruukt.
De Varietät Angelit warrt butendem as Smucksteen verwennt.
Ilse Fischer
Ilse Fischer is de Naam von
Atzelsdorf
Atzelsdorf betekent
Ilse Fischer
* Ilse Fischer (1900–1979), düütsche Malerin,
Ilse Jonas
Ilse Jonas is de Naam von
* Ilse Jonas (1884–1922), düütsche Malerin,
Gleitze
Gleitze is de Familiennaam von
Leedy
Leedy is de Familiennaam von
Lee Wallace
Lee Wallace is de Naam von
* Lee Wallace (* 1930), US-amerikaanschen Schauspeler,
Wycombe
Wycombe betekent
Rudolf II. (HRR)
Rudolf hett Kunst un Wetenschop bannig vöran brocht, man as Kaiser hett he alltohopen nix up'e Reege kregen. Sunnerlich in de lesten Johre hett he mit siene Regeerung nix mehr tostanne brocht. To siene Tied weer de Lange Törkenkrieg. Dat he nix up'e Reege kregen hett, as he Kaiser weer, hett dor mit to bidragen, datt dat Riek siene Verfaten dör'nanner kamen is. Erzhartog Matthias un annere Lüde ut dat Huus Habsborg hefft sik tolest open gegen den Kaiser stellt un em mit'e Tied all siene Macht ut'e Hand nahmen.
Rudolf weer en Söhn vun Kaiser Maximilian II. un vun Maria vun Spanien. Jüngere Bröer sünd Ernst (later sunnerlich Stattholler in de Nedderlannen), Matthias (Kaiser), Maximilian (den Düütschen Orden sien Hoochmeester, Stattholler vun Vörder-Öösterriek), Albrecht (Erzbischop vun Toledo, later Stattholler vun de Nedderlannen) un Wenzel (Grootprior vun den Orden vun de Johanniters in Kastilien). Denn hett he ok noch sess Sustern harrt. Dör de Hochtied mit Anna weer he de Swager vun Philipp II. vun Spanien un over Elisabeth weer he Swager vun Karl IX., den König vun Frankriek.
Sien Vorweser as Kaiser is sien Vadder Maximilian II. ween, sien Nafolger weer sien Broer Matthias.
Ben Davis
Ben Davis betekent
Ben Davis is de Naam von
* Ben Davis (* 1961/1962), brietschen Kameramann,
Kiek ok bi: Ben Davies.
Ziemer
Ziemer is de Familiennaam von
Tilly
Tilly is de Familiennaam von
Tilly betekent
Kiek ok bi: Tilley, Tiley, Tilli.
Préaux
Préaux betekent
Préaux is de Familiennaam von
Ilse Lohmann
Ilse Lohmann is de Naam von
* Ilse Lohmann (* 1960), düütsche Juristin,
Deegener
Deegener is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Degener.
Holborn
Holborn betekent
Holborn is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Holborne.
Jakesch
Jakesch is de Familiennaam von
Reyna
Reyna is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Reina.
Bledsoe
Bledsoe is de Familiennaam von
Bledsoe betekent
Kiek ok bi: Bledsoe County.
Holborne
Holborne is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Holborn, Holburne.
Chalais
Chalais betekent
Chalais is de Familiennaam von
Ilse Peters
Ilse Peters is de Naam von
* Ilse Peters (1893–1980), düütsche Religionspädagogin,
Leeker
Leeker is de Familiennaam von
Wolfgang Petersen
thumb|Wolfgang Petersen, 2006 Wolfgang Petersen (* 14. März 1941 in Emden, Düütschland; † 12. August 2022 in Brentwood, Kalifornien ) weer en düütschen Filmspeelbaas un Filmproduzent. He hett ok bi eenige vun sien Filmen an’t Dreihbook mitarbeit.
Kindheit, Jöögd un eerste Arbeiten as Speelbaas
Petersen is to de Tiet vun’n Tweeten Weltkrieg in Mekelnborg opwassen. Dorna sünd sien Öllern toeerst wedder torüch na Emden togen, 1950 denn aver na Hamborg-Bramfeld. He hett al to sien Schooltiet op de Gelehrtenschool vun’t Johaneum mit en 8-mm-Kamera eerste Filmen dreiht.
Sien eerste Arbeit as Speelbaas hett Petersen an’t Junge Theater in Hamborg maakt, woneem he Speelbaas bi verscheden Kinneropföhren weer. Blangento hett he ok as Helpsmann vun’n Speelbaas un as Schauspeler arbeit un en Schauspeelschool besöcht. 1965 hett he en Studium vun de Theaterwetenschop in Hamborg un Berlin anfungen. In dat Johr hett he ok ’n lütte Rull in de Feernsehreeg Raumpatrouille speelt.
Dat Johr dorop wessel he an de Düütsche Film- un Feernsehakademie Berlin un hett as Studienarbeiten en poor Kortfilmen dreiht (dorünner Der Eine – Der Andere un Ich nicht). As Afslussarbeit legg he 1969 den Film Ich werde dich töten vör. Wiel de Tiet hett he blangento noch wietere Theaterstücken in Hamborg inszeneert.
Loopbahn in Düütschland
1973/74 künn he sien eersten Film för’t Kino ümsetten, neemlich Einer von uns beiden. Bi’t Besetten vun de Filmkru hett he en teemlich fasten Stamm vun Mitarbeiters tosamenstellt, dorünner Jörg-Michael Baldenius as Kameramann, den Schauspeler Jürgen Prochnow und Klaus Doldinger as Komponist för de Filmmusik. De Film De Konsequenz löös 1977 en Schandal ut, as sik de BR ut de Överdrägen utschalt hett. De Senner weer dorvun övertüügt, dat dat Thema Homosexualität nix för jemehr Tokiekers weer. Korte Tiet later weer de Film in de Kinos to sehn.
1980 geev de Produkschoonsfirma Bavaria Film an Petersen den Opdrag, de Regie to de Grootprodukschoon Das Boot to föhren, de sik vör allen in de USA to’n Kassenhauer entwickelt hett. Das Boot weer dor de bit to de Tiet spoodriekste frömdsprakige Film. In Düütschland weer de Film bi sien Eerstopföhren mit 2,3 Millionen Tokiekers toeerst ehr middelmatig spoodriek. Dör de wedderhollen Opföhren un de Utstrahlen vun de Feernsehfaten is dat de bekanntste düütsche Film vun all Tieten worrn.
Na dissen eersten groten Spood hett Petersen mit en Budget vun mehr as 50 Millionen DM Die unendliche Geschichte as de düerste düütsche Produkschoon na’n Krieg dreiht.
Loopbahn in Hollywood
He hett bit hüüt söss Filmen mit Inspeelresultaten vun mehr as 100 Millionen US-Dollar (Blockbuster) in de Kinos bröcht. Inflatschoonsbereinigt sogor söven, vun wegen, dat Das Boot den ok dorto höört.
Albert Hansen
Albert Hansen (* 24. Juli 1892 in Littjen Wanzlä; † 19. Februar 1963) weer en plattdüütschen Schriever.
Heinrich Schafmeister
alternativtext=|duum|Heinrich Schafmeister Heinrich Schafmeister (* 2. März 1957 in Essen) is en düütschen Singer un Schauspeler.
Leven un Wark
Mit den Film Treffer weer he 1984 to’n eersten mol in en Speelfilm to sehn. Faken speelt he ok Rullen in Feernsehregen, as to’n Bispeel in de Regen Die Camper, Wilsberg oder Wie erziehe ich meine Eltern. Dör sien Rull as de Singer Erich Collin in den spoodrieken Film Comedian Harmonists is he för en grötter’t Publium bekannt worrn. Intwüschen hett he an mehr as hunnert Produkschonen mitarbeit.
Schafmeister arbeit butendem op Ehrenamt as Schattmeester bi’n Bundsverband vun de Film- un Feernsehschauspelers (BFFS), also bi de Gewerkschop vun de Schauspelers.
Utteken
Für sien bekanntste Rull in den Film Comedian Harmonists is Schafmeister 1998 tosamen mit sien Ensemble-Kollegen mit en Sünnerpries vun den Bayerischen Filmpries uttekent worrn.
Verwaltungsgemeenschop Gundelfingen an der Donau
De Verwaltungsgemeenschop Gundelfingen an der Donau liggt in’n Landkreis Dillingen an der Donau, Swaben, Bayern, un warrt von düsse Gemenen billt:
Seet von de Verwaltungsgemeenschop is Gundelfingen an der Donau.
Paul I. (Paapst)
Paul hett sien Wahl to’n Paapst wegen de bestahnd Striedereen tüschen de Kark vun den Oosten und den Westen nicht den ooströömschen Kaiser mitdeelt, woll aber den fränkschen König.
Wiel de Franken dör Kämpen mit de Langobarden in hör Heimatrebeet bunnen weer, leet blots dat Weeten över de trüe Verbündeten Paul de Schwierigkeiten vun sien Pontifikat överstahn.
Kettner
Kettner betekent
Leftwich
Leftwich is de Familiennaam von
Kettner
Kettner is de Familiennaam von
Stefanie Vögele
duum|rechts|Stefanie Vögele Stefanie Vögele (* 10. März 1990 in Leuggern) is en Swiezer Tennisspelerin.
Karriere
Up de WTA Tour stunn se 2009 in Portoroz in't Halffinale (Nedderlaag gegen Sara Errani), in Birmingham un Tashkent jeweils in't Veertelfinale (gegen Li Na bzw. Akgul Amanmuradova). Bi de ITF-Turnieren in Bukarest (Siegerin: Andrea Petković) un Nottingham (Siegerin: Maria Elena Camerin) weer se Finalistin, wiels se in Cueno (gegen Varvara Lepchenko) un in Dubai (gegen Sandra Záhlavová) jeweils in't Halbfinale utscheeden dee. An't Johresenn' leeg se up Platz 75 vun de WTA-Weltranglist.
2010 reck se bi de Australian Open in Melbourne de tweet Runn. In Portoroz reck se dat Veertelfinale, dat se gegen de Lokalmatadorin Polona Hercog verlor.
2011 stunn se bi ITF-Turnieren eenmal in't Finale (Dreesatznedderlaag gegen Marta Domachowska ut Polen) un tweemal in't Halffinale. Up de Tour reck se blots in Budapest dat Achtelfinale (gegen Sara Errani). Bi de Grand-Slam-Turnieren keem se jeweils nich över de Qualifikatschoon herut.
2012 reck se bi dat Sandplatzturnier in Charleston (USA) eenmal mehr dat Achtelfinale. In Paris un in Wimbledon keem se aber weer nich över de Qualifikatschoon herut.
Bi dat US-Hartplatzturnier 2013 von Charleston sörg Vögele för Upsehn, as se mit mit Siegen över Julia Görges un Caroline Wozniacki in't Halffinale keem un sück dor eerst nah dree Satzen Jelena Jankovic slahn geven muss.
Holburne
Holburne betekent
Siemon Reker
Siemon Jan Hendrik Reker (* 1950 in Oethoezen) is sied 2007 Perfesser för Grünneger Spraak un Kultur an de Rieksuniversität Grünnen. Von 1984 bet 2007 weer he bi ’t Nedersaksisch Instituut Dialektbeopdragter. He weer ampart de eerste Dialektbeopdragte, den dat in Nedderland geven hett.
Bahía de Omoa
duum|Bild ut Satellitendaten von Bahía de Omoa, [[Sierra del Omoa un Sula-Daal. De Bahía de Omoa is links in’t Bild]] De Bahía de Omoa is en groff 200 km² grote Bucht von’n Golf von Honduras, de sülvs en Deel von de Karibische See is. Dat liggt an de Küst von Guatemala (Municipio Puerto Barrios in dat Departamento Izabal) un Honduras (Municipio Omoa in dat Departamento Cortés). An’n Oostrand von de Bucht reckt sik direkt achter de Küst de Sierra del Omoa hoog, dat Land in’n Oosten is sied Swemmland an’n Río Motagua.
Siemon Reker
Von 1975 bet 2000 weer he Redaktör toeerst bi RONO, denn bi Radio Noord. Ok för dat Nieuwsblad van het Noorden hett he as Journalist schreven. Reker hett in Grünnen Nedderlandsch studeert un 1989 över ''Het Groninger werkwoordsysteem en 'hoeven'. Synchrone verbale morfologie in verandering'' promoveert. 2001 is he besünner Perfesser worrn, 2007 ordentlich Perfesser Grünneger Spraak un Kultur.
Reker hett 2008 dat Handboek Nedersaksische Taal- en Letterkunde mit samenstellt un schreven. 1997 hett Reker Pieter Boeles sien Idioticon Groninganum, dat Boeles vör över 120 Johr schreven harr un dat nienich rutkamen weer, in Druck geven.
Bahía de Omoa
An de Bucht doot de Öörd Buena Vista, Masca, Veracruz, Chachahuala, Milla 4, Milla 3, Río Coto un Omoa liggen.
Ilsley
Ilsley betekent
Ilsley is de Familiennaam von
Pieter Boeles
Pieter Boeles (* 19. April 1795 in Ferwerd; † 26. April 1875 in Grunneng) weer en Predikant un Spraakwetenschopper.
Boeles is 1795 as Söhn von’n Buur Jetzo Boeles un sien Fro Trijntje Pieters in Ferwerd, Freesland, boren. Sien Theologie-Studium (reformeert) an de Universität Grunneng hett he 1817 mit en Dokterarbeit afslaten. Dat Johr hett he ok in Eel Alberdina Janna Speckman heiraadt. He weer denn Predikant in Pingjum, Noordloaren un Noorddiek. Dor, in Noorddiek, weer he von 1827 bet 1870 an de Stephanuskark.
In disse Tied hett he en Reeg Böker schreven, över Theologie un Karkenrecht, aver ok över Spraakwetenschop. Sien grunnengsch Wöörbook Idioticon Groninganum: vergelijkend woordenboek van den Groningschen tongval is aver to sien Tied noch nich in’n Druck rutkamen. Dat hett eerst Siemon Reker 1997 daan. Dit Wöörbook weer dat eerste grunnengsch Wöörbook.
Ben Davies
Ben Davies is de Naam von
* Ben Davies (1858–1943), Sänger ut Wales,
Kiek ok bi: Benjamin Davies, Ben Davis.
Malia Metella
Malia Metella (* 23. Februar 1982 in Cayenne, Franzöösch-Guayana) is en franzöösch Swemmsportlerin.
Bi de Olympisch Spelen 2004 in Athen wunn Metella de Sülvermedaille över 50m Freestil. In dat glieker Johr weer se ok Europameesterin över 100 Meter Freestil. Se nehm 2005 an de Swemmweltmeesterschapen in Montreal deel un keem dor tosommen mit Natalie Coughlin up den 2. Platz in 100 m Freestil. Bi de Swemmeuropameesterschapen 2006 in Budapest wunn Metella mit de 4x100-Meter-Freestilstaffel de Bronzemedaille.
Gerold Meiners
Gerold Meiners (* 14. September 1925 in Hahn; † 30. August 2011 in Ollnborg ) weer en plattdüütschen Schriever.
Meiners is an’n 14. September 1925 as Söhn von’n Timmermann Anton Meiners un siene Fro Clara (borene Slaglambers) in Hahn boren. Von 1932 bet 1940 weer he op de Volksschool Hahn. In’n Tweten Weltkrieg weer Meiners von 1943 bet 1945 Soldat. Na’n Krieg hett he in Ollnborg studeert un 1949 sien Prüfung as Schoolmeester afleggt. He weer denn Schoolmeester in Neeborgerfeld, Augustgroden un Olenesch. 1965 is he Rekter an de School in Berne worrn un dor is he bet to sien Pension 1988 bleven. Sied 1990 leevt Meiners in Ollnborg. Verheiraadt weer he mit Hilla Meiners.
Blangenbi sien Arbeid as Schoolmeester hett he över Heimatkunn un över de plattdüütsche Spraak Böker schreven.
An’n 28. Juni 2005 hett Meiners de Ehrennadel von de Ollnborgsche Landschop tokennt kregen.
Chiko
Chiko is en Speelfilm vun Speelbaas Özgür Yıldırım, den he na sien egen Dreihbook maakt hett. In Düütschland is de Film an’n 17. April 2008 in de Kinos anlopen. De Hööftrullen speelt Denis Moschitto, Moritz Bleibtreu un to’n eersten mol Reyhan Şahin. De Film is mit dat Prädikat „weertvull“ uttekent worrn un is ok in annere Länner in’t Kino wiest worrn.
Inholt
Man, Tibet brickt den Kuntakt to Chiko af un leevt wieter bi sien Mudder un is sülvst in Drogen versackt. Liekers will he Bornie torüchbetahlen, wat he em andoon hett. He luert em op un will em dootscheten, wat he aver nich henkriggt. Brownie gifft dorophen Chiko de Order, Tibet an de Siek to maken. De det so, as wenn he dorop ingeiht, verstickt Tibet denn aver. Man ok dat kriggt Brownie rut un schickt dorophen sien Slägers to Tibets Mudder, üm vun ehr ruttokriegen, woneem he sik ophollt. Se weet dorvun aver nix, un so kriegt se ut ehr ok nix rut un slaht ehr doot. Man, de Fro weer ok för Chiko meist as’n Mudder. He vertellt eerst Tibet vunn Doot vun sien Mudder un föhrt denn füdder na Brownie un schütt em dor in’t Biwesen vun sien Fro un Kind doot. Toeerst is sien Plaan, aleen uttoneihn, man denn beslutt he doch, Tibet mittonehmen. De aver is vör Truer un Pien nich mehr bi sik, un noch vördem Chiko em vertellen kann, dat he den Dood vun de Mudder an Brownie torüchbetahlt hett, hollt Tibet en Messer rut un un stickt Chiko daal.
Produkschoonsachtergrund
Dreiht worrn is de Film in Hamborg (ü.a.in Mümmelmannsbarg, Horborg, Steilshoop, Billstedt), Hannober un ümto. Denis Moschitto, de en Kind vun en töksch-italieensche Inwannererfamilie is, speelt in den Film den Söhn vun en törksche Inwannererfamilie.
De Film weer to’n eersten mol in’n Februar 2008 op de Internatschonale Filmfestspele Berlin 2008 in de Apentlichkeit wiest worrn. Dor lööpt he mit Spood in’t „Panorama“. De offizielle Premiere weer Mitt vun’n April 1008 an’n Dag vör den offiziellen Kinostart in Düütschland.
Kritiken
Eva Eusterhus in Welt am Sonntag vun’n 3. Februar 2008: ''Mit viel Feingefühl zeichnet Özgür seine Charaktere, die hin- und hergerissen sind zwischen zwei Welten. Nicht zwischen der deutschen und der türkischen, nein. Die Grenze verläuft zwischen Gut und Böse. Zwischen Hasch verticken und die Mutter zur Dialyse fahren, zwischen Zuschlagen und Heulen, zwischen Statussymbolen und Kleinjungenträumen, zwischen Moschee und Plattenbau, zwischen einer Hure und dem ersten Kuss.''