cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Segebade
Plattdüütsche Tonaams
Vun düssen plattdüütschen Vörnaam kaamt ok de plattdüütschen Tonaams Segeband, Siegbold, un annere vun her. De heet so veel, as: Ut Segeband sien Familie oder ok Vun Segeband sien Hoff.
Seba
Seba is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Seba Beach, Seeba.
Johann Friedrich Keyßler
Keyßler is 1734 in dat Land Hohenlohe boren. Later is he in’n hannöverschen Verwaltungsdeenst gahn. He weer Amtsschriever bi dat Amt Rauenkerken un is dor 1779/1780 to’n Titulär-Amtmann opstegen. He weer von 1780 bet 1786 richtigen Amtmann in dat Amt Wischhoben, von 1786 bet 1793 in dat Amt Arzen un denn von 1793 bet 1810 Oberamtmann von dat Amt Himmelpoorten.
Keyßler hett an’n 1. Juli 1774 in Horborg Maria Magdalena Unruh (30. März 1745-1776) freet. Nadem siene eerste Fro doodbleven is, hett he 1777 in Linden Elisabeth Dünte (4. April 1745-20. November 1805) freet.
Rieckhof
Rieckhof betekent
Alfonso García
Alfonso García is de Naam von
* Alfonso García (* 1969), spaanschen Footballspeler,
Schützeichel
Schützeichel is de Familiennaam von
Rieckhoff
Rieckhoff is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Rieckhof.
30. Mai
De '''30. Mai''' is de 150. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner. In Schaltjohren is dat de 151. Dag.
Wilhelm Heinrich Rautenberg
Rautenberg is 1718 in Hannover boren un hett toeerst an de Universität Jena un von 21. April 1738 af an an de Universität Göttingen Juristeree studeert.
He weer toeerst Amtsschriever in dat Amt Wasra, denn von 1758 bet 1768 Amtmann von dat Amt Läernstäine un is 1779 Amtmann in dat Amt Eggersen worrn. Na de Tied in Eggersen weer he von 1780 bet 1793 Amtmann von dat Amt Himmelpoorten. 1786 is he in Himmelpoorten Oberamtmann worrn.
Rautenberg hett an’n 14. August 1749 in Wasra Sophie Karoline Wedekind (25. September 1730-6. August 1797) freet.
Karl Krafft
Karl Krafft is de Naam von
* Karl Krafft (1852–1903), düütschen Fabrikant un Politiker,
Carl Kraft
* Carl Kraft (1874–1952), düütschen Politiker,
Kiek ok bi: Karl Kraft, Carl Krafft.
Andrés García
Andrés García is de Naam von
* Andrés García (* 1941), dominikaanschen Schauspeler,
Deanston (Brenneree)
Deanston is en Whiskybrenneree in Deanston, Stirling, Schottland.
Historie
De Brenneree Deanston is 1965 vun de Deanston Distillery Co. Ltd. grünnt worrn. Dorför weer en Boomwull-Möhl ümwannelt, de 1785 vun den Architekt Richard Arkwright boet worrn is. De Produkschoon vun Whisky güng 1966 los un 1971 geev dat den eersten Single-Malt-Whisky ut de Brenneree ünner den Naam Old Bannockburn op’n Markt to köpen. In dat Johr 1972 weer de Destille vun Invergordon Distillers övernahmen, de 1974 den eersten Single-Malt ünner den hüütigen Naam Deanston affült hett. Teihn Johren later is de Brenneree dicht maakt worrn. Burn Stewart Distillers ut Glasgow hebbt 1990 de Destille för ruchwech 2,1 Millionen Pund opköfft un füngen dat Johr dorop wedder mit de Produkschoon an. 1999 hett C. L. Financial toeerst 18 % vun de Andeelen köfft, 2002 denn den Rest dorvun. Intwüschen höört Burn Stewart to de süüdafrikaansche Distell Group Ltd.
Deanston statu dat Water vun den River Teith, en poor Meilen weg vun de Brenneree. De Damm un en Turbien sorgt dorför, dat Deanston sien egen Stroom maken deit.
Produkschoon
Dat Water för de Produkschoon kummt ut den Stroom Teith. Vun de Region her tellt Deanston to de süüdlichen Highlands. De Brenneree hett keen egen Molt, vun dorher warrt dat vun frömme Moltereen anköfft. In de Destille gifft dat en Meeschtunn (mash tun) för 10,5 Tunnen ut Eddelstahl un acht Gäärfatten (wash backs) mit jeedeen 60.000 l. Destilleert warrt in twee wash stills vun 10.000 l un twee spirit stills mit 8.500 l, de dör Dampspiralen hitt maakt warrt.
Ruchweg 15 % vun den produzeerten Whisky warrt as Single Malt opn Markt bröcht. Afnehmers sünd vör allen de USA, Grootbritannien, Frankriek, de Nedderlannen un Japan. De Rest vun de Produkschoon warrt för Blends un Malt Liquer bruukt (Wallach Single Malt Liqueur un Drumray Highland Cream Liqueur). .
Sönke Hartlef
Sönke Hartlef (* 4. Juli 1962 in Stood) is en düütschen Politiker von de CDU.
Hartlef is 1962 in Stood boren. He is verheiraadt un hett een Söhn.
He hett von 1979 bet 1982 en Lehr as Groot- un Butenhannelskoopmann bi dat Baufachzentrum Hasselbring in Stood maakt un weer denn von 1982 bet 1984 bi de Bundswehr. Von 1984 bet 1987 weer he koopmännschen Anstellten bi dat Bogeschäft Albers in Stood un denn von 1987 bet 1992 anstellt bi de Bundswehrverwaltung in Stood. 1992 hett he as koopmännschen Anstellten bi de Berding Beton GmbH in Buxthu anfungen.
Hartlef leevt in Bützfleet un weer dor von 2006 bet 13. September 2019 in’n Oortsraad un von November 2010 bet 13. September 2019 Oortsbörgermeester.
Bi de Börgermeesterwahl in de Stadt Stood an’n 26. Mai 2019 weer he Kannedaat för de CDU. He hett bi de Wahl 44,3 % von de Stimmen kregen un keem dormit in de Stichwahl gegen Amtsinhebberin Silvia Nieber von de SPD. Bi de Stichwahl an’n 16. Juni 2019 hett he 55,35 % von de Stimmen kregen un is to’n ne’en Börgermeester wählt worrn. He hett dat Amt to’n 14. September 2019 övernahmen.
Sievert
Sievert, ok Siewert, Siwert, Sywert (mit weeken w oder v) is en plattdüütschen Vörnaam för Jungs.
Herkamen
De Naam Sievert kümmt vun den olen ooltsassischen Naam Sigiwart, up Ooltfreesch Si-ward. Sigi un si heet Sieg un wart/ward heet Wachter. De Naam bedutt denn so veel, as De up den Sieg passen deit oder Wachter vun'n Sieg.
Plattdüütsche Tonaams
Vun düssen Vörnaam sünd denn ok verscheden Tonaams maakt wurrn, as Sievers, Sievert un annere. De bedüüt al so veel, as Vun Sievert sien Hoff oder Ut Sievert siene Familie.
Herrin Peak
De Herrin Peak is en hogen un veriesten Barg in Ellsworthland, Westantarktika. He liggt in de Heritage Range von de Ellsworthbargen 10 km süden von’n Landmark Peak an de Oostsied von’n Gowan-Gletscher.
En Geologenmannschop von de University of Minnesota, de twüschen 1963 un 1964 in düt Rebeed arbeidt hett, hett em nöömt. Naamgever is John Marshall Herrin (1923–2017), de Baas von de Helikopterstaffel von’t 62. Transportgeswader von de United States Navy weer, de de Mannschop bi ehr Arbeid ünnerstütt harr.
Rumäänsche Spraak
Dat Rumäänsche is ene Ossromaansche Spraak, de in Rumänien un Moldawien vun de Mehrheid vun de Minschen snackt ward. Obschoonst in Moldawien meest van "Moldavisch" sproken ward, is dat de sülve Spraak. De meeste Lü, de Rumäänsch snackt, snackt Dakorumäänsch. Süden vun't Dakorumäänsch warden op de Balkan ok anner Dialekten vun de rumäänsche Spraak sproken, kiek ok bi Arumuunsch. Allet tosammen gifft dat circa 24 Milioon Minschen mit Rumäänsch as Moderspraak.
Tekens vun't Rumäänsche
Dat Rumäänsch höört, met dat Italieensche, to de Ostromaansche Spraakgrupp, dat an't End vun de Wöör i un e hett, nich -os un -as. Dat Rumäänsche hett enige Diphthongen.
Dat Rumäänsche is de enige Romaansche Spraak, de noch wat vun de latiensche Nominativ/Akkusativ hett: feminine Wöör hebben in 't Singular ene Förm för de Nominatief/Accusatief en een vör de Genitief/Datief. As dat Italieensche hett dat Rumäänsche drei vun de veer Konjugatioonen van Verbe noch. In't Vokabular hett dat Rumäänsche slawsche, deelwies Aolkarkenslawsche Wöör, törksche un greeksche Wöör.
Coles County
Coles County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Illinois. He hett 53.873 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.316 km². De Sitt vun de Verwalten is in Charleston.
Historie
De Kreis is an’n 25. Dezember 1830 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 53.196 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 27.942 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 17.370 US-Dollar. 25.151 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 6.305 Minschen maakt. 16,00 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
4,06 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 1,59 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 95,37 % vun de Minschen Witte, 2,28 % Swarte, 0,79 % stammt ut Asien un 0,05 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,20 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,41 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,90 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 1,39 % vun de Lüüd ansehn.
Slacht bi Waterloo
rechts|duum|„Schlacht von Waterloo“ Gemälde vun William Sadler (1782–1839) De Slacht bi Waterloo (ok Slacht bi Belle-Alliance) van’ 18. Juni 1815 weer de letzte Slacht vun Napoleon Bonaparte. Se funn ca. 15 km südlich vun Brüssel dicht bi dat Dörp Waterloo statt, dat dormals to dat Königriek vun de Vereenigten Nedderlannen hörr un in dat hüüdig Belgien liggt.
Nuurten
Nuurten is ene Stadt in dat Bundsland Neddersassen in Düütschland. Se is de Kreisstadt vun den Landkreis Nuurten un hett 30.617 Inwahners (Stand 31. Dezember 2006) op en Rebeet vun 145,67 km².
Slacht bi Waterloo
De Nedderlaag vun de vun Napoleon führt Franzoosen gegen de allieerten Truppen ünner General Wellington un de mit ehr verbündt Preußen ünner Feldmarschall Blücher hett de Herrschap vun de Hunnert Daag vun Napoleon beend un führ mit de sien endgüldig Afdanken an’ 22. Juni 1815 to dat Enn’ vun dat Franzöösch Kaiserriek.
Nuurten
To de Gemeen höört de Öörd Berwartshusen, Böile, Denkershusen, Edesheim, Hammstie (mit Güntgenburg), Hilleße, Höckeln, Hohnstedt, Hollenstie (mit Gut Wickershausen), Immeziusen, Lagershusen, Holtensen, Schmatjehusen, Stöcken (mit Wetze) un Ssauten.
Slacht bi Waterloo
Nah disse tweete völlige militärisch Nedderlaag binnerhalv vun en kört Tiet wurrn Frankriek in’ Tweeten Pariser Freeden scharper Freedensbedingen upgeven. Napoleon sülvst wurr as Kriegsfangen vun de Briten up de Atlantikinsel St. Helena brocht, wo he as Verbannter an’ 5. Mai 1821 storven is.
De Reedwennen „Sien Waterloo beleeven“ as Synonym för en totale Nedderlaag hett ehrn Oorsprung in disse Slacht.
In de franzöösch Spraak wurrd se „Bataille de Waterloo“ (oder seltener „Bataille de mont Saint-Jean“) nömmt; in dat Engelsche „Battle of Waterloo“. In Preußen-Düütschland weer bit in dat 20. Johrhunnert de Beteeken „Schlacht bei Belle-Alliance“ begäng.
Vör de Slacht bi Waterloo gung an’ 9. Juni 1815 de Wiener Kongress mit dat Ünnerschrieven vun de Kongressakte to Enn’.
Vörbereiten
Napoleon övernehm dat Böverkommando över de Armee, kunn aber nich mehr up sien olt Mannschap torüchgriepen: Marschall Louis Alexandre Berthier, sien ehmalger Generalstaffschef, weer dood, den Marschall Joachim Murat hett he as Verräter ansehn. Anner Marschälle hemm sück wiegert to deenen, entweder ut Öllersgrünnen oder wiel se den neen König Ludwig XVIII. en Trüeeid leist harrn. Napoleon sien Ernennungen in dat Johr 1815 wurrd vun Historiker faken kritiseert. Marschall Nicolas-Jean de Dieu Soult, en fähiger Befehlshebber in sülvstständig Stellung, wurr Generalstaffschef, ofschons he dorför kien Utbillen harr. Marschall Emmanuel de Grouchy sull eerst de Kavallerie führen, woför he bestens geeignet weer. Hüm wurr later de Befehl över den rechten Armeeflögel överdragen, ofschons he nie nich ok blots een Korps befehligt harr. De linke Flögel wurr Marschall Michel Ney anvertroot, de sien Affall vun de Bourbonen un Övergang to Napoleon för de sien Triumphtoog nah Paris vun gröttst Bedüüden ween weer. Blots, Ney gull as en Kämper, aber nich as Denker. Marschall Louis-Nicolas Davout, de woll fähigste vun de Marschälle, bleev as Kriegsminister torüch, um Paris för den Kaiser to hollen.
Över franzöösch Sympathisanten in den Nedderlannen harr Napoleon en klor Vörstellung vun de Truppendispositschoon vun sien Feinde. De Armeen weern in loos Korpsformatschoon gruppeert. De Preußen leegen in dat Rebeet Lüttich – Dinant – Charleroi – Tienen. Wellington sien Armee, de neben britisch ok nedderlannsch, hannobersche, bronswieksche un nassausche Eenheiten umfaaten dee, befunn sück in dat Rebeet Brüssel – Gent – Leuze – Mons – Nivelles. Dat Tosommentrecken vun en sückser Armee kunn Daag lang düern. De Versörgensliens vun de beid Armeen führten utnanner. De vun Wellington verleep nah Norden, de vun Blücher ostwärts nah Düütschland. Bi en etwaigen Överraschensangreep, de de to’n Rücktoog dwung, würrn de Verbündeten up disse Weeg torüchgahn. Napoleon wull eerst de een, denn de anner Armee slahn, ahn sück üm de jewiels anner kümmern to mööten. De Upstellen vun Napoleon weer för en sückse Bewegen ideal utricht. Twee Flögel ünner Ney un Grouchy sullen de Armee vörutgahn un Napoleon in de Mdden folgen, wobi he dat Gewicht wahlwies up de en oder anner vun de Flanken smieten kunn.
An’ 15. Juni hett de franzöösch Armee de Grenz to de Nedderlannen överschreeden, bi Anbröök vun de Nacht nehm Napoleon Quartier in Charleroi. Sien Armee weer tosommentrucken un stunn tüschen de Verbündeten. Wiels dat Abendeeten hett Wellington vun den Prinzen vun Oranien erfohren, dat franzöösch Upklärer Quatre-Bras (19 km südlich vun Waterloo) reckt harrn, en wichtige Straatenkrüüzen up den Weg vun de Armee to dat Drapen mit Blücher. He harr mit en Ümgahn an sien rechte Flanke rekent un dorum dormit anfungen, sien Armee bi Nivelles tosommentotrecken (Nivelles liggt 11 km westlich vun Quatre Bras, 22 km westlich vun Sombreffe un 16 km südwestlich vun Waterloo).
De nedderlannsch Befehlshebber bi Quatre Bras harr de Bedüüden vun de Straatenkrüüzen sehn un sück över de Befehle, nah Nivelles to gahn, wegsett. Twee Brigaden hullen jetzt de Krüüzen, de 33 km vun Brüssel weg liggt. Se kunn dör de Nedderlannschen, de Nassauer un nah un nah indrapen britisch un bronswieksch Verstärkungen den ganzen 16. Juni dör hollen wurrn (Slacht bi Quatre-Bras).
mini|links|Michel Ney, Gemälde von [[Charles Meynier.]] Ney, de vör sück en lichten Hang seech, de bit to de Krüüzen gühren dee, nehm an, dat de woll blots von swaak Kräften hollen wurr, dat aber dorachter versteckt de verbünnd Armee in vull Stärke liggen dee. Sien Erfohrungen in Spanien harrn Ney lehrt, Angreep up Wellington in vörbereit Stellungen to ünnerlaaten. So führ he an’ Vörmiddag blots Erkunnensangreep dör un verpass dormit de Mögelkeit, de Krüüzen vör dat Indrapen vun de Verstärkungen to nehmen. An den glieker Dag hemm sück de Preußen in en vörher utkundschaft Stellung den franzööschen Angreep stellt un wurrn in de Slacht bi Ligny slahn. Napoleon kunn kien entscheeden Sieg erringen, wiel dat franzöösch I. Korps up den Marsch vun Quatre Bras nah Ligny sück wedderspreeken Befehle kreeg un dormit weder in de Slacht vun Quatre Bras noch bi Ligny insett wurrn kunn. So weer dat den preußischen Truppen mögelk, sück en Vernichten to enttrecken un mit en wietgahn intakten Armee den Rücktoog antotreeden.
Feldmarschall Blücher weer in de Slacht swoor besehrt un binah fangen nommen wurrn. Dat Kommando führ dorum in de folgen Nacht sien Generalstaffschef, Generalleutnant von Gneisenau, de dorför sörg, dat de Rücktoog nich as vun de Franzoosen verwacht in östlich, sonnern in nördlich Richt up Wavre passeer, vun wo de Preußen entweder Wellington to Hülp kommen oder sück nah Osten torüchtrecken kunnen – en för den Utgang vun de latere Slacht entscheeden Faktor.
mini|200px|Herzog von Wellington 1814, Gemälde vun Sir [[Thomas Lawrence (1769-1830)]] Nahdem Wellington an’ Mörgen vun den 17. Juni vun de Nedderlaag vun de Preußen in de Slacht bi Ligny un deren Rücktoog up  Wavre erfohren harr, is he üm 10 Ühr vun Quatre-Bras ut upbraken un nehm Stellung tüschen de lütt Stadt Braine-l'Alleud un den Meierhoff Papelotte. Sien Hööftmacht harr he bit to’n Mörgen vun den 18. Juni in twee Afdeelen beidersiets vun de Straat vun Charleroi nah Brüssel up en vun Westen nah Osten loppen Hööchttoog upstellt. Vör de Front vun den rechten Flögel leeg dat Slott Hougoumont, in de Midden de befestigte Farm La Haye Sainte, vör den butersten linken Flögel de Gehöfte Papelotte, La Haye un Fichermont.
Wellington muss nah den unglückelken Utgang vun de Slacht bi Ligny verwachten, vun Napoleon sien Hööftmacht angreepen to wurrn, un hett sück dorüm bit to de Ankunft vun de Preußen gänzlich up de Afwehr beschränkt. Napoleon harr de Stellung vun sien Gegner sorgfältig bedacht un de Truppen eerst gegen 10 Ühr vörmiddags ut hör Nachtlager upbreeken laaten. He hett de 2 km vun den Feind weg so in de Slachtordnung upstellt, dat de Infanterie twee Drapen, de Kavallerie en dart billen dee.
De Plaan vun Napoleon weer, den Hööftangreep up den linken Flögel vun Wellington sien Truppen to richten; en Storm up Hougoumont sull vun disse Bewegen aflenken un en Deel vun de feindlich Kräfte dorhen trecken. Wiel dat aber de ganze Nacht regent harr, kunn de Angreep eerst um 11:30 Ühr losgahn.
Kamp tüschen de franzöösch un de britisch Armee
mini|Waterloo, Slachtplaan Napoleon hett den Angreep vun 9:00 up 11:30 Ühr verschaven, angevlich dormit de Eer dröög wurr, wat de Artillerie de Mögelkeit geev, lichter Stellungswessel vörtonehmen, un todem de Wirken vun afprallen Kugeln verbeter. Dat wurrd allerdings in Twiefel trucken, wiel sien Truppen eerst gegen 11 Ühr hör Angreepspositschonen gegenöver den Allieerten innehmen deen un eenige nich mal vör 13 Ühr. Dat schient dorum so to ween, dat de befohlen Vertoog weniger up de fuchtig Eer torüchtoführen is as up de Upstellen vun de Eenheiten an den Avend vörher, up de Erschöpfung vun de franzöösch Truppen un up den Tatbestand, dat de eenzig vörhannen Anmarsch-Straat verstoppt weer.
Todem hett Napoleon dat ünnerlaaten, to fröh Tiet de Befehle an Grouchy to sennen, so gau as mögelk in Richt Wavre vörtogahn un mit hüm Föhlen to hollen.
mini|De Weg nah Waterloo mini|links|200px|[[Jérôme Bonaparte]] De 6. franzöösch Infanteriedivision ünner Jérôme Bonaparte is um 11:30 Ühr gegen dat Gehöft Hougoumont vörrückt. Dat dorvör liggen Lustwäldchen full nah en mehr Stünn lang Gefecht in de Hand vun de Franzoosen, de Verlust führ aber to umso hartnäckigerer Verteidigung vun den Vörhoff un dat Gehöft sülvst dör en britisch Gardeinfanterieregiment mit Verstärkung dör bronswieksch un nassauisch Afdeelen. Etwa 100 Franzoosen sünd dör dat Door inbraaken, aber blots en Eenziger keem weer levend herut. Gegen Middag fungen de Franzoosen an, den Hoff mit Haubitzen to bescheeten, worup de Schüür Füer fung. Völ Verwundete sünd in de Flammen to Dood kommen.
De Angreep up den linken Flögel vun de Allieerten wurr dör dat Füer vun 70 Geschütten anfungen, doch hett he sück wat verzögert, wiel Napoleon gegen 13:30 Ühr de unverwacht Nahricht vun den Anmarsch vun de Preußen in sien rechte Flanke kreeg. Dorup reageer he aber blots zögerlich un nich utreckend.
mini|[[Thomas Picton|Sir Thomas Picton]] De linke Flögel vun de Allieerten tüschen La Haye Sainte un Papelotte leeg as de rechte ok up en Hööchttoog. Up de Hügelkupp leeg en Weg, de to beid Sieden vun en Ilexheech flankeert war. Langs dissen Weg weern de 95th Rifles (en Scharpschütten-Eenheit utstatt mit Baker Rifles) un dorneben nedderlannsch Truppen posteert. Glieks achter de Nedderlannschen Sudaten stunn de schottsche Infanterie ünner Thomas Picton. Ungefähr 200 Meter dorachter stunn General Ponsonby sien Union-Kavalleriebrigade, bestahnd ut Inniskillings, Royals un den Scots Greys. Wegen de franzöösch Kanonade hett Wellington de Infanterie tietwies 100 Meter achter den Hügel posteert. Gegen 14:00 Ühr greep Marschall Michel Ney mit de Infanterie vun dat I. Korps ünner Marschall d'Erlon La Haye Sainte an. Disse Hoff wurr vun knapp 400 Mann ut dat 2. Lichte Bataillon vun de King’s German Legion (KGL) ünner Major Georg Baring, later verstärkt dör Schütten vun dat 5. Linienbataillon vun de KGL, det 1. Lichte Bataillon KGL un en Kompanie Nassauer, hollen. De Franzoosen kunnen La Haye Sainte nich erobern, sonnern sünd ünner groot Verlusten um den Hoff herum vördrungen un hemm versöcht, den Hügel to störmen. Dor wurrn se vun de Rifle-Brigade düchtig beschooten, weshalb Ney de Nedderlannschen angriepen dee. As de torüchwieken deen, greep Picton mit sien Highlandern un denn noch twee Infanteriebrigaden (de 8. ünner Sir James Kempt un de 9. ünner Sir Denis Pack) de Franzoosen an, as de noch versööken deen, mit den Ilex fardig to wurrn. Denn hett ok Ponsonby mit de Union-Kavalleriebrigade angreepen, folgt vun de Household-Kavallerie. Se hemm de Franzoosen torüchdrängt un se bit ünner hör Batterien verfolgt, de Generäle Picton un Ponsonby funnen dorbi de Dood. De franzöösch Kavallerie hett denn en vernichtenden Gegenangreep fohren. Vun de britisch Kavallerie bleev meest de Hälft up dat Slachtfeld. Aber de eerst groot Angreep weer afslahn, un rund 3.000 Franzoosen weer in Fangenschap kommen.
Um 15.00 Ühr hett Ney mit dat Korps vun d´Erlon noch mal en Angreep up den linken Flögel vun de Verbündeten, ditmal blots gegen La Haye Sainte anfungen. De Franzoosen mussen sück torüchtrecken, doch de KGL harr groot Verluste un pro Suldat blots noch 4-5 Kugeln.
Nah en Paus, nah de de Franzoosen en swoor Kanonade mit 84 Geschütten anfangen deen un in Hougoumont dat Füer up dat Hööfthuus övergreep, ünnernehm de franzöösch Riederee mit 40 Schwadronen en tweeten Angreep, um tüschen La Haye Sainte un Hougoumont dörtobreeken. Trotz den Kartätschenhagel keem se up de Hööcht rup; eerst as se up 30 Träe an de britisch Karrees herankommen weern, fung de mit en verheeren Füern an. Togliek störm de verbünnd Kavallerie hervör un hett de franzöösch Riederee torüchsmeeten. Ok deren tweet Versöök scheiter an de Wedderstand vun de Allieerten, ebenso en dart, de mit mehr Nahdruck ünnernommen wurr un bi de de franzöösch Riederee dör swoor Riederee vun François-Etienne Kellermann un Eenheiten vun de Kaiserlich Gardekavallerie up 77 Schwadronen verstärkt wurrn weer. An de Kavallerieattacke hemm sück in de Loop vun de Slacht mehrfack Eenheiten bedeeligt, de mögelkerwies an dissen Angreep gar nich mitwarken sullen, sonnern sück vun de Masse vun de störmen Kavallerie mit in den Kamp rieten leeten. Dat ergifft sück jedenfalls ut franzöösch Borns un Utseggen, deren Wohrheitsgehalt aber ok ünnerscheedlich bewert wurrd. De Angreep sünd ünner annern doran scheitert, dat de Infanterie nich to rechte Tiet un in utreckend Stärkt nahführt wurr, um Ünnerstütten to geven.
Ünnerdessen gung de Kamp vun de Infanterie um den Besitt vun de Dörper un Gehöfte unverminnert wieder. Hougoumont wurr trotz immer nee Angreep vun de Allieerten hollen, La Haye Sainte muss aber tüschen 17 un 18 Ühr rüümt wurrn, wiel de Munitschoon trotz mehrfack Anfordern nich leefert wurrn weer. De dor insett Eenheiten vun de KGL weern mit Baker Rifles utrüst, de en anner Kaliber harrn as de Gewehre vun de Linientruppen, deren Munitschoon dorum nich bruukt wurrn kunn. Vun de Mannlüüd weern blots noch 42 insatzfähig. Dat Heer vun Wellington weer meest bit up de Hälft tosommenschmüllt. Ok de Franzoosen harrn groot Verluste erleeden, aber se weern bit dicht an de Lien vun de Verbündeten vördrungen un kunnen hoopen, de dör immer nee Vörstööten mööd to maaken un endlich to dwingen. Doch in’ Vertruen up de vun Blücher toseggt preußisch Hülp hull Wellington stand. De Överleefern vun sien Wöör – in’t Plattdüütsch meest översett as Ick wull dat weer Nach oder de Preußen würrn kommen – schwankt tüschen dat optimistisch (engelsch) Either night or the Prussians will come un dat militärisch körter I want night or Blucher! De Hartog vun Wellington wurr siet 10 Ühr över en eegens inricht Kurierkett loopend över de preußisch Bewegen un Plaans informeert.
De Preußen recken dat Slachtfeld
mini|[[Friedrich Wilhelm Bülow von Dennewitz]] mini|[[August Graf Neidhardt von Gneisenau]] mini|[[Hans Ernst Karl von Zieten]] Trotz de dör den Regen upweekt Weeg hemm de Tippen vun dat Korps vun Bülow nah 13 Ühr den östlichen Rand vun dat Slachtfeld bi St. Lambert reckt. Um 16:30 Ühr kunn Bülow tonächst mit twee Brigaden, af 17:30 Ühr mit sien ganz Korps bi Frichemont to’n Angreep up General Lobau övergahn, de mit twee Divisionen den Preußen tomööt schickt wurrn weer, um de uptohollen. Doch dorto weer Lobau all to swaak. He muss sück up Plancenoit, en Dörp ungefähr in’ Rügg vun dat franzöösch Zentrum, torüchtrecken. Um den Besitt vun dat Dörp geev dat denn en hitzigen Kamp.
Napoleon hett General Lobau twalf Bataillone vun de Jungen Garde mit 24 Geschütten to Hülp schickt, um Plancenoit in jeden Fall gegen de intüschen up 45.000 Mann verstärkt Preußen to hollen. He sülvst hett beslooten, mit en letzten grooten Slag, bevör Plancenoit fallen weer, de Slachtlien vun Wellington to dörbreeken un so en Nedderlaag aftowennen. De verblieven insatzbereit Infanterie vun d'Erlon sien I. Korps un teihn Bataillone vun de Kaisergarde gungen to’n Angreep över, aber se wurrn vun de Verbündeten ünner perönlich Führen vun Wellington torüchslahn. Överall weern de Franzoosen nu in’t Wieken begreepen un hemm hör Reste bi Belle-Alliance sammelt. Blots de Garde bewohr eenigermaaten hör Hollen. Ehr kommandeeren General Pierre Étienne Cambronne wurrd dat Zitat (franzöösch)]: la vieille garde meurt, mais elle ne se rend pas (Översetten: De (olt) Garde starvt aber se ergifft sück nich) toschreeven. In eenig Borns wurrd allerdings seggt, Cambronne harr angesichts vun den drohenden Dood dör en in unmittelbarer Nähe upfohren britisch Batterie blots (franzöösch): Merde (Översetten: Schiet) brüllt (dornah ok « le mot de Cambronne » nöömt). De General hett sück ergeeven, hett de Slacht aber swoor besehrt överleevt un hett sück bit to sien Dood in dat Johr 1842 beharrlich över dat „Wort“ utswiegt.
To disse Tiet hemm de Preußen sluutend Plancenoit erobert, hemm den slahn Feind energisch nahdrückt, sien rechten Flögel völlig indrückt un hemm den Rücktoog in en wild Flucht verwannelt. Blücher un Wellington sünd um 21 Ühr bi Belle-Alliance tosommendrapen. De Verfolgung wurr vun de Preußen ünner de Leitung vun Gneisenau nahdrücklich de ganze Nacht dör bedreeven. De Flucht vun de Franzoosen gung över Charleroi un Philippeville nah Laon, wo sück etwa 2.000 Mann tosommenfunnen.
De unmittelbaren Ergevnisse vun de Slacht weern bedüüdend. De gesamte Artilleriepark, de Geschütten un de Feldequipage vun den Kaiser fullen in de Hann vun de Sieger. De Franzoosen verloren mit all Dooden, Besehrten un Fangenen mehr as de Hälft vun de Armee, buterdem 182 Geschütten. De Verlust up Sieden vun de Verbündeten bedroog 1.120 Offiziere un 20.877 Mann. Later (up St. Helena) schreev Napoleon den schienbor willkürlich Vördringen vun de Reservekavallerie un de Nichtindrapen vun den Marschall Grouchy de Schuld an sien Nedderlaag to. Grouchy hett later seggt, den vun Napoleon an’ 18. Juni vörmiddags geven Befehl eerst nah 19 Ühr kreegen to hemm; sien Generäle Girard un Vandamme hemm dem aber wedderspraken, un ok Soult hett bestätigt, dat he up Napoleon sien Upfordern mehr as blots een Kurier schickt to hemm.
To dat schienbar „willkürlich“ Vördringen vun de Kavallerie af etwa 16 Ühr bemarken Historiker: sülvst ween de eerste Angreep nich unmittelbar vun Napoleon befohlen ween hemm sull, hett he in de Folge nichts ünnernommen, um entweder disse Kavallerieattacken utreckend mit Infanterie (Garde) to ünnerstütten oder aber den Angreep aftobreeken, de immerhen över en Tietruum vun rund twee Stünn leep un sluutend etwa 9.000 Rieder umfaaten dee. In’ Gegendeel, dat wurrd as gewiss ansehn (Houssaye, 1815), dat Napoleon persönlich de tonächst torüchhollen Brigade Kellermann befahlen hett, antorieden un de allgemeene Kavallerieattacke to ünnerstütten, wat ut hüdig Sicht ebenfalls militärisch sinnlos weer un latere Gegenargumente un Vertuschensversöök bezüglich vun en persönlich „Unbedeeligween“ vun Napoleon utreckend entkräftet.
Dat besteiht aber kien Twiefel an de Tatsaak, Napoleon de Ernst vun sien Laag an’ 18. Juni eerst gegen 13:30 Ühr klor wurr un he tonächst ok annommen hatt, mit dat Korps vun van Bülow fardig wurrn to können. He wuss nich, dat von Zieten up den Marsch weer, um den wanken linke Flanke vun Wellington to ünnerstütten. Ebenso wenig hett Napoleon ahnt, dat sluutend General von Pirch sien Brigaden, de achter Bülow upmarscheeren deen, Plancenoit flankeerend nehmen un alsbald de direkte Rücktoogslien vun de Franzoosen ünnerbreeken würr. As denn gegen 18:30 Ühr de eersten Salven vun preußisch Twalfpünder up de Straat vun Charleroi nah Brüssel daalgungen, weer de fehlerhafte Strategie vun Napoleon apenkunnig.
De Folgen
mini|De Löwenhügel („Butte du Lion“) överragt dat Slachtfeld vun Waterloo mini|Waterloo-Denkmal in [[Wiesbaden]] mini|[[Waterloosäule up den Waterlooplatz in Hannober]]
Ünner de Allieerten geev dat bald en gewisse Uneenigkeit över den Andeel vun de verscheeden Heere vun de Verbündeten an den Sieg up. Up britisch Siet, besünners ok bi Wellington sülvst, bestunnen Neegen, sück den alleenigen Verdeenst an den Sieg totospreeken. Vun preußisch-düütsch Siet wurr dorgegen hollen, dat den Preußen ünner Blücher en ebenso groot Andeel tokommen dee, as dat Heer vun Wellington. Buterdem wurr dorup henwiest, dat Wellington sien Heer meest to Hälft ut düütsch Truppen bestunn. Ahn Twiefel weer de taktische Leistung vun Wellington brillant un de Tapferkeit vun sien Heer bi de Verteidigung enorm. De entscheeden Fraag aber, of dat gelungen weer, den heftigen Angreep vun de Franzoosen ok ahn de preußisch Ünnerstütten standtohollen, lett sück nich mit Sekerheit seggen.
Wellington kreeg för sien för sien Verdeenste in de Slacht den nedderlannschen Titel vun den Fürsten vun Waterloo.
Dicht bi Waterloo, up dat Slachtfeld in de Gemarkung vun den Weiler Mont St.-Jean, steiht de vun König Wilhelm I. (vun de Nedderlannen) erricht Löwenhügel, en över 40 m hooch künstlich Hügel, de an en Tumulus vun de antiken Belger erinnern sall un vun en kolossalen göötiesern Lööw up en steenern Sockel bekrönt wurrd. Bi Plancenoit, südlich vun Waterloo, befind sück dicht bi de Oortsmidden un nich wiet vun den Meierhoff Belle-Alliance weg, en vun den König vun erricht iesern Schinkel-Tabernakel von Belle-Alliance. Disse beid Denkmalen wurrn 1832 vun de Franzoosen bi Gelegenheit vun hör Interventschoon to Gunsten vun Belgien stark beschädigt. Buterdem staht noch in direkte Nähe to La Haye Sainte twee Denkmalen för den Obersten Gordon un de fallen Offiziere un Mannschapen vun de Königlich Düütsch Legion (King's German Legion). Entlang vun de Stellungen vun de Allieerten un Franzoosen verdeelt befinnen sück Gedenktafeln för de verscheedenste Eenheiten un Ereignisse, ebenso in un bi Hougoumont.
Naamsgeeven
In de preußisch un düütsch Geschichtsschrieven wurr bit in dat 20. Johrhunnert ok de Naam „Schlacht bei (oder von) Belle Alliance“ bruukt. Dat is up Blücher torüchtoführen, de all in sien Berichte an’ 21. Juni 1815 dissen Naam bruuken dee. Belle Alliance is de Naam vun en Kroog, de sück to Anfang vun de Slacht achter dat Zentrum vun de franzöösch Liens befunn. Dat sück Blücher un Wellington an’ Abend vun de Slacht dort begegnet sünd, wurrd betwiefelt, ofschons dat bildliche Dorstellen vun en sückser Drapen gifft.
De Naam vun dat Dörp Waterloo wurr all in de Daag vör de Slacht sowohl vun Wellington as ok vun Napoleon för dat Beschrieven vun de allieert Stellung bruukt.
mini|Dorstellen (re-enactment) vun de Slacht bi Waterloo In de Naamswahl hett sück also de preußisch Marschall bemüht, de preußisch Leistung neben de vun de allieert Armee gliekberechtigt to Geltung kommen to laaten. Da Naam Waterloo hett sück denn aber internatschonal dörsett.
Wu präsent de Beteken „Belle Alliance“ eenmal weer, wiesen folgen Bispeelen vun Straaten un Platzen in Berlin, de nah de Befreenskriege nah herutragen Ereignisse un Slachten vun de Johren 1813–1815 nömmt wurrn. An’ bekanntesten sünd de Pariser Platz an dat Brannenborger Door to Erinnerung an den siegrieken Inmarsch vun de Preußen in Paris, de Leipziger Platz för de Völkerslacht bi Leipzig un de „Belle-Alliance-Platz“ un de „Belle-Alliance-Straße“ an dat Hallesch Door. De ehmalge Belle-Alliance-Platz un de glieknamig Straat wurrn 1947 in Mehringplatz un -damm umnömmt. Dormit verschwunn ok de Beteeken vun en U-Bahnhoff (Belle-Alliance-Straße) in Berlin. Up den Mehringplatz erinnert en lütt Siegessäule mit en Victoria noch hüüd an de Slacht. Dicht bi gifft dat ok noch de Straat „Waterlooufer“, „Gneisenaustraße“ un „Blücherstraße“ (mit „Blücherplatz“). Dat sück up den Krüüzbar in’ Viktoriapark befinnen Natschonaldenkmal, dat an jene Slachten erinnert, an de de preußisch Armee in den Befreenskriegen bedeeligt weer, drocht de Inschrift „Belle Alliance den 18. Juni 1815“.
In Hannober wurr in zentraal Laag de Waterlooplatz mitsamt de Waterloosäule erricht. Dat weer anfangs en Exerzeer- un Militärparadeplatz, hüüd faken Draappunkt bi Veranstaltungen. In Altno – an de Kämpen mit sien freewillig Jägern bedeeligt – geev dat um 1827 an de Straat Schullerblatt dat Timm’sche Wirthshaus Belle Alliance un 350 Meter wieder nördlich in dat dormals sülvstännige Hamborg-Eimsbüttel en „Belle Aliance Straat“, hüüd de „Bellealliancestraat“ un in deren Verlängerung later en „Waterloostraat“.
mini|Dat Waterloo-Door in Ossenbrügge In Ossenbrügge steiht an dat Heger-Door dat vun Johann Christian Sieckmann (1787–1861) konzipeerte Waterloo-Door un erinnert an de Ossenbrügger Angehörigen vun dat Landwehr-Bataillon Ossenbrügge, dat Lichten Feldbataillon Ossenbrügge un de King’s German Legion in de Slacht bi Waterloo. Dat wurr vun Gerhard Friedrich von Gülich stift un 1817 an dat Heger Door an de Stäe vun en Deel vun de 1815 afreeten Wehranlaag, bestahnd ut Toorn, Door, Bastion, Zwinger un Dörfohrt to de stadtutwärts liggen Heger Laischap, erricht.
Rezeptschoon
In den Film Waterloo van 1970 stell Regisseur Sergei Bondartschuk Ereignisse vun de Slacht szenisch dor.
Herrin
Herrin betekent
Herrin is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Herin.
DeWitt County
DeWitt County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Texas. He hett 20.097 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 2.354 km². De Sitt vun de Verwalten is in Cuero.
Historie
De Kreis is 1846 grünnt worrn.
Demografie
23,20 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 2,56 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 76,42 % vun de Minschen Witte, 11,04 % Swarte, 0,21 % stammt ut Asien un 0,02 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,54 % sünd Nakamen vun Indianers. 10,01 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,75 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 27,24 % vun de Lüüd ansehn.
Dabelow
Dabelow betekent
Dabelow is de Familiennaam von
Reséndez
Reséndez oder Resendez is de Familiennaam von
Carl Kraus
Carl Kraus is de Naam von
Kiek ok bi: Karl Kraus.
Steernbarg
Steernbarg is en lütten Oort in de Gemeen Stood in’n Landkreis Stood, Neddersassen.
Geografie
De Naveröörd sünd Stodermoor, Bockhorst un Schölisch in’n Noordoosten, Hogenwedel in’n Oosten, Hahl in’n Süden, Haddörp in’n Süüdwesten, Middelsdörp in’n Westen un Hammoh, Groot-Steernbarg un Villah in’n Noordwesten.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Stood in’n Kanton Stood höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort hett vör 1859 to dat Amt Stood-Gothenborg tohöört un denn von 1859 bet 1885 to dat Amt Himmelpoorten. Na 1885 weer dat in’n Kreis Stood. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Stood worrn.
In de Midd von dat 19. Johrhunnert is ut de Hööv Hahl, Steernbarg, Villah un Bockhorst de Gemeen Eenstellige Hööv billt worrn. De hett bet to’n 1. Oktober 1938 bestahn. An den Dag is Villah in de Gemeen Groot-Steernbarg wesselt un Hahl, Steernbarg un Bockhorst sünd Deel von de Gemeen Stood worrn.
Religion
Steernbarg is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Markus-Kark in Hahl. Bevör de Karkengemeen 1965 grünnt worrn is, hett Steernbarg to dat Kaspel von de Cosmae-Kark in Stood tohöört. Ganz fröher hett dat to dat Kaspel von de Wilhadi-Kark in Stood höört.
Verkehr
Steernbarg is över Hahl in’n Süden anbunnen an de Bundsstraat 73, de dichtbi ok an de B 74 anbunnen is.
De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 3 Stood-Oost liggt so söven Kilometer in’n Süüdoosten von Steernbarg.
De nächste Bahnhoff is so bi fiev Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Stood an de Nedderelvbahn.
Stahnke
Stahnke is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Stanke.
Kanton Willemsborg
De Kanton Willemsborg weer as Kanton en Verwaltungsrebeed in de Franzosentied (1810-1813). De Seet weer Willemsborg.
Historie
Dat Rebeed weer vörher Deel von dat Förstendom Lümborg (Kurförstendom Hannover) un hett dor to de Ämter Willemsborg un Horborg höört. Ossenwarder hett vörher to de Stadt Hamborg höört.
An’n 1. März 1810 hett de König von dat Königriek Westfalen, Hieronymus, kund daan, dat dat Kurförstendom Hannover Deel von sien Königriek warrt. Westfalen weer en Vasallenstaat von dat Franzöösche Kaiserriek, dat siet 1803 dat Kurförstendom besett hollen harr.
Binnen Westfalen weer de Kanton Willemsborg een von de Kantons in’n Distrikt Horborg von dat Departement von de Nedderelv. Man al to’n 1. Januar 1811 harr dat wedder en Enn. Dat Königriek Westfalen müss dat Departement direkt an dat Franzöösche Kaiserriek afgeven. De Kanton Willemsborg weer nu een von de negen Kantons, ut de de Distrikt Hamborg in dat Departement von de Elvmünnen tohoopsett weer. To disse Tied is denn ok Ossenwarder Deel von’n Kanton worrn.
1813/1814 sünd de Franzosen slahn un dat Rebeed befreet worrn. Hamborg un dat Kurförstendom Hannover sünd denn wedder herstellt worrn un de ole Stand von vör 1810 wedder dor.
De Kanton harr 8972 Inwahners un weer indeelt in dree Mairien:
Karl Kraus
Karl Kraus is de Naam von
* Karl Kraus (1764–1826), düütschen Pädagoog un Volksleedforscher,
Kommun Södertälje
De Kommun Södertälje is ene Gemeend in dat Lehn Stockholm in Sweden. Dat höört to de Landschop Södermanland un den Gerichtsbezirk Södertälje. Se hett 81.439 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 525,57 km². De Sitt vun de Verwalten is in Södertälje.
Demografie
2006 weren 27,04 % vun de Inwahners buten Sweden boren.
Scholen
De Kommun hett 21 Grundscholen, de vun de Kommun bedreven warrt, un 11 private Grundscholen. De kommunalen Scholen hebbt alltohoop 7750 Schölers un de privaten 1503.
Geografie
In de Kommun gifft dat 694 Eilannen, de alltohoop 7.076 Hektar groot sünd.
Friedrich Maurer
* Friedrich Maurer (1781–1868), düütschen Politiker,
Antonio García
* Antonio García (Antonio García Abaunza; 1909–1993), mexikaanschen Sportschütten,
Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti
Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti (SAP; nds.: Sozialdemokraatsche Arbeiderpartei Sweden) is en politische Partei, de ok in’n sweedschen Rieksdag Sitten hett. Siet 2007 is Mona Sahlin de Vörsitterin vun de Partei. Bi de Rieksdagswahlen 2006 hett de SAP 34,99% vun de Stimmen kregen.
Grünnen un Wahlrechtskamp (1889-1920)
De Sozialdemokraatsche Arbeiderpartei is de öllste Parteo vun Sweeden. Grünnt worrn is se an’n 23. April 1889. Dat Billn vun Gewerkschoppen in de 1880er Johren un de Grünnen vun sozialdemokraatsche Blööd 1882 in Malmö un 1885 in Stockholm dör August Palm weern de eersten bedüdenden Schreed op’n Weg to de Parteigrünnen.
To Anfang weer de Partei dull vun de düütsche Sozialdemokratie präägt. De eersten Parteiprogrammen harrn veel ut dat düütsche Gothaprogramm un later ut dat Erfurtprogramm vernahmen. De sozialistische Ümwanneln vun de Sellschap, de dat Teel weer, schüll dör Reformen na en demokraatsch legitimeerten Övernahm vun de Regeeren dör Wahlen passeeren.
Hjalmar Branting weer 1896 de eerste Sozialdemokraat, de mit Ünnersütten vun de Liberalen in den Rieksdag wählt worrn is. He weer 1920 ok de eerste sozialdemokraatsche Ministerpräsident. 1898 is en gewerkschopplich Dackverband, de Lannsorganisatschoon (Landsorganisationen i Sverige LO), billt worrn. De drange Verbinnen twüschen Partei un Gewerkschap weer in de Historie vun de Arbeiderbewegen vun grote Bedüden.
De politische Kamp to’n Anfang vun’t 20. Johrhunnert gell vör allen dat Inföhren vun en allgemeen Wahlrecht. In dissen Sinn weern de Liberalen Verbündte, un so weern de Sozialdemokraten twüschen 1917 un 1920 Koalitschoonspartner in en Regeeren, in de de Liebralen dat Seggen harrn. De Tosamenarbeit is 1921 beendt worrn, nadem man dat Teel mit de Inföhren vun dat allgemeen Wahlrecht un dat Froonswahlrecht schapt harr. Wiel den Eersten Weltkrieg geev dat ok in de Partei sülvst Scherereen twüschen de reformeerte Parteiföhren nu den radikaleren linken Parteiflögel, wat opletzt mit dat Utsluten vun de radikalen Kräft un to de Grünnen vun de Sveriges Socialdemokratiska Vänsterparti (Sozialdemokraatsch Linkspartei vun Sweeden) föhrt hett, de sik vun 1921 an Kommunistiska Partiet (Kommnistische Partei) nöömen de.
Twüschenkriegstiet un Tweete Weltkrieg (1920-1945)
Dat Vermoden, na de Wahlrechtsreform vun 1921 de Mehrheit in’n Rieksdag to winnen, weer groot, man harr nich recht Spood. De Sozialdemokraaten künnen woll mit de lütte Ünnerbreken twüschen 1920 un 1926 regeeren, harr aver keen parlamentaarsch Mehrheit un weer dorüm swack. In de Partei vulltöög sik to glieken Tiet en Radikaliseeren, un de Föddern na en Sozialiseeren/Verstaatlichen weern jümmer luder.
Ünner den Druck dör de Weltweertschapskries un de Massenarbeitslosigkeit un de Gefahr dör den Faschismus is de Sozialiseerenpolitik aver achternanstellt worrn. Na de Wahlen vun 1932 is mit de parlamentaarsch Ünnerstütten vun de Buernpartei, en Minnerheitsregeeren ünner Per Albin Hansson billt worrn, de sik vör allen üm de Kriesenpolitik kümmern de. De Tosamenarbeit is 1936 as Regeerenkoalitschoon deeper worrn. De bestännige parlamentarsche Situatschoon verlööf denn ok, en aktive Sozialpolitik to maken. En wohlfahrtsstaatlich Programm, dat en „Volksheim“ schappen schüll, is utarbeit un in Gang sett worrn.
Mit Utbreken vun den weeten Weltkrieg is dat Programm aver wedder ophollen worrn. Üm de politischen un weertschopplichen Rutfoddern vun de Kriegstiet bitokamen, weer denn en Konzentratschoonsregeeren ünner Bedeligen vun de dree börgerlichen Parteien billt.
Nakriegstiet (siet 1945)
Na den Afgang vun de Konzentratschoonsregeeren 1945 geev dat en hart politisch Uteneensetten twüschen de SAP un den börderlichen Block. Jüst so even künn Tage Erlander de sozialdemokraatsch Minnerheitsregeeren bi de Wahlen 1948 hollen. De Ümsetten vun en Vullbeschäftigungspolitik un de Opbo vun den Wohlfahrtsstaat, as dat vör den Krieg al andacht weer, hett de Partei en lange Regeeren sekert. Den gröttsten Wahlspood in de Nakriegstiet harr de Partei 1968, as se mehr as 50% vun de Stimmen kreeg. De Reform vun de Verfaten 1971, de weertschopplichen Problemen na de Öölkries 1971 un de Diskusschoon üm de Karnkraft hebbt aver 1976 to’t Afwählen vun de SAP föhrt.
Na de Wahlen vun 1994 geev dat wedder en sozialdemokraatsch Minnerheitsregeeren. In’t lieke Johr is ok över den Bitritt to de Europääsch Union afstimmt worrn, den de Partei ünnerstütt hett. Man dat hett sik wiest, dat de Partei in disse Fraag deep splitten weer. Na den Bitritt is doröver nich mehr veel diskuteert worrn. As aver 2000 op’n Parteidag beslaten weer, en Volksafstimmen över en Bitritt to de EWU vörtoslahn un de denn 2003 ok dörföhrt worrn is, hett sik in de Partei en düchtige Anti-Eu-Luun wiest – ok bi Liddmaten in de Regeeren.
Bi de Wahlen 2006 hebbt de Sozialdemokraten jemehr slechtest Ergeevnis siet 1914 maakt, de en Wietermaken vun de Minnerheitsregeeren inmööglich maakt hett un de Partei na twölf Johren wedder in de Oppositschoon gahn müss. De Nedderlaag weer op dat Kriesenverhollen bi de Tsunami-Katastrooph 2004 un den Ümstand, dat de Ministerpräsident Göran Persson allgemeen nich so geern sehn weer, toschreven. Op’n Parteidag 2007 is he denn torüchpedt un Mona Sahlin weer as Nafolgerin wählt.
Helfert-Nunatak
De Helfert-Nunatak is en markanten Nunatak in Ellsworthland, Westantarktika. He liggt in de Sentinel Range von de Ellsworthbargen 24 km westen von’n Mount Sharp.
Opdeckt un besöcht worrn is he von de Marie Byrd Land Traverse Party, en Mannschop, de twüschen 1957 un 1958 Marie-Byrd-Land utkunnt hett. De Mannschop hett den Nunatak na Norbert Fred Helfert (1935–1974) nöömt, de 1957 as Meteoroloog op de Byrd-Statschoon arbeidt hett.
Caperdonich
Caperdonich weer en Whisky–Brenneree in Rothes, Morayshire, Schottland.
Historie
De Brenneree weer 1898 vun James Grant ünner den Naam Glen Grant No. 2 gegenöver vun de Brenneree Glen Grant grünnt. Beide Destillen weer över en Pipeline mit’nanner verbunnen, bit 1902 Glen Grant No. 2 dat eerste mol dicht maakt weer. Dat bleev se ok bit 1965, as se dör de Glenlivet Distilleries renoveert worrn is un denn ünner den Naam Caperdonich wedder apen maakt weer. 1967 sünd twee wietere Brennblasen inboet worrn, 1977 weer se vun Seagram övernahmen, bit se 2001 an Pernod Ricard verköfft weer. Grote Deelen vun de Anlaag sünd in’n August 2002 stillleggt worrn un en Deel vun’t Land weer verköfft. 2010 is de Brenneree afreten worrn. En wash still un en spirit still ut de Brenneree sünd an de belgische Destille The Owl Distillery verköfft worrn , dree Gäärfatten güngen an de Brenneree Wolfburn.
Produkschoon
De Caperdonich-Brenneree höör to dat schottische Whiskyrebeet Speyside un kreeg dat Water för de Produkschoon ut den Black Burn (Caperdonich Well). In de Brenneree geev dat een Meeschfatt (mash tun) ut Eddelstahl vun 4,6 t un acht Gäärfatten (wash backs) mit tosamen 184.000 l. Brennt weer in twee wash stills to 11.500 l un twee spirit stills to 7.000 l.
Cook County (Illinois)
Cook County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Illinois. He hett 5.194.675 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 2.450 km². De Sitt vun de Verwalten is in Chicago.
Historie
De Kreis is an’n 15. Januar 1831 grünnt worrn.