cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Brümmerhoff (Gemeen Zeven)
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Jeem in’n Kanton Rodenborg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort hett vör 1885 to de Huusvaagdie Zeven in dat Amt Zeven tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Zeven. 1932 is dat Deel von’n Landkreis Bremervöör worrn un 1977 von’n Landkreis Rodenborg.
1929 is de Gemeen Brümmerhoff oplööst un twüschen Olendörp un Oostertimk opdeelt worrn. Hemel keem an Oostertimk, dat egentliche Dörp Brümmerhoff an Olendörp. To’n 1. Oktober 1949 is de Oort denn aver wedder en egenstännige Gemeen worrn. Dorbi sünd de olen Delen von Brümmerhoff ut de Gemenen Oostertimk un Olendörp wedder tohoopslaten worrn. Ut de Gemeen Oostertimk weren dat in Hemel 32 Lüüd un ut de Gemeen Olendörp in Brümmerhoff 66. Von 1965 bet 1974 weer de Gemeen Maat von de Samtgemeen Zeven.
De Oort is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Zeven worrn.
Lueders
Lueders betekent
Brümmerhoff (Gemeen Zeven)
Religion
Brümmerhoff is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Vitus-Kark in Zeven.
Lueders
Lueders is de Familiennaam von
Brümmerhoff (Gemeen Zeven)
Religion
För de Kathoolschen is de Christ-König-Kark in Zeven tostännig, de siet 1. November 2006 to de Karkengemeen Corpus Christi in Rodenborg tohöört.
Lueders
Kiek ok bi: Lüders.
Brümmerhoff (Gemeen Zeven)
Kultur
duum|Denkmaal för de Fullenen ut’n Tweten Weltkrieg En Denkmaal för de Fullenen ut den Eersten Weltkrieg steiht in Zeven bi de Kark. In Brümmerhoff sülvs steiht ok noch en Denkmaal för de Fullenen ut’n Tweten Weltkrieg.
Verenen
1920 hebbt sik Lüüd ut Wehldörp, Brüttendörp un Brümmerhoff tohoopdaan un den Schützenvereen Wehldörp-Brüttendörp grünnt. Dat hett aver nich goodgahn un 1921 hebbt de Brüttendörpers un Brümmerhoffers jemehr egen Vereen grünnt.
Verkehr
Dör Brümmerhoff löppt de Landsstraat 132, de in’n Süüdwesten över Steenfeld, Vörwark un Otterst na Otterbarg löppt. In’n Oosten geiht de L 132 in Brüttendörp an de Bundsstraat 71 ran, de in’n Noorden na Zeven, Sürsen un Bremervöör geiht un in’n Süüdoosten na Rodenborg. Ans gifft dat lüttjere Straten na Olendörp un na Badenst.
De nächste Autobahn is de Autobahn 1. De Opfohrt 49 Bokel is so teihn Kilometer in’n Süden von Brümmerhoff.
De nächste Bahnhoff is so bi 22 Kilometer wied weg de Bahnhoff Rodenborg an de Bahnlien Bremen–Hamborg. Fröher harr Olendörp en lüttjen Bahnhoff an de Bahnlien Wilst–Töst, wat so bi een Kilometer in’n Noorden leeg. Dor sünd 1964 toletzt Personentöög föhrt.
Scholen
Fröher hett Brümmerhoff bi de School in Olendörp bihöört. Vondaag gaht de Kinner in Zeven na School.
Ricardo Zunino
Ricardo Zunino (* 13. April 1949 in San Juan, Argentinien) is en ehmalger Formel-1-Rennfohrer.
Loopbahn
Zunino sien eerst Formel-1-Rennen weer de Groot Pries van Kanada in de Saison 1979 för dat Brabham-Team. Dor keem he up den söbenten Platz (noch vör Emerson Fittipaldi, Jan Lammers un Mario Andretti). Zunino keem blots in’t Auto, wiel de dormals tweefack öösterrieksch Weltmeester Niki Lauda nah dat eerste Training sien Rückträe verklort harr. Lauda keem 1982 torüch un weer twee Johr later weer Weltmeester. Bit to dat Enn’n van de Saison 1980 is Zunino achtmal för Brabham antreeden. Nah twee wiederen Rennen för dat Tyrrell-Team in de folgend Saison hett he sien Formel-1-Karriere mit en letzten Start bi den Grooten Pries van Argentinien 1981.
Sien best Platzeeren in all tosommen 10 Formel-1-Rennen weer tweemal Platz 7, womit he aber kien WM-Punkte halen dee.
Punke
Punke is en olet Woort för Hoor. Dat warrt bloß in Bremen un umto bruukt. De Punken stünnen in dat 18. Johrhunnert an de Straat Punkendiek, wat en Stuck vun den hüdigen Oosterdiek twuschen Wall un Dobbensiel just vör de Stadt weer. Vunwegen dat de Prostitutschoon in de Stadt verbaden weer, mössen de Deerns na buten de Stadtmuern gahn.
Hüdigendags driggt ok en Schipp vun den Vereen „Hal över“ den Naam „Punke“.
Literatur
Herbert Schwarzwälder: Das Große Bremen-Lexikon. Edition Temmen, 2003, ISBN 3-86108-693-X
Corrie
Corrie is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Cory, Corry.
William Fitzwilliam
William Fitzwilliam is de Naam von
(866) Fatme
Nöömt is de Asteroid na en Figur ut de Oper Abu Hassan vun den düütschen Kumponist Carl Maria von Weber.
Kiek ok
List vun de Asteroiden
Kommun Kalix
De Kommun Kalix is ene Gemeend in dat Lehn Norrbotten in Sweden. Dat höört to de Landschop Norrbotten un den Gerichtsbezirk Haparanda. Se hett 17.408 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 1.815,02 km². De Sitt vun de Verwalten is in Kalix.
Scholen
De Kommun hett 13 Grundscholen, de vun de Kommun bedreven warrt. De Scholen hebbt alltohoop 1855 Schölers.
Geografie
In de Kommun gifft dat 1125 Eilannen, de alltohoop 9.072 Hektar groot sünd.
Offenbach an’n Main
250px|thumb|Offenbach Hills
Offenbach an’n Main is mit 126.658 Inwahner (Stand: 31. Dezember 2017) up en Flach van 44,89 km² de fievtgröttste Stadt van dat Bundsland Hessen un een van teihn Böverzentren van dat Land. De kreisfree Stadt liggt in dat Rhien-Main-Rebeet un grenzt direkt an Frankfort an’n Main, mit de de Stadt över den Regionalverband FrankfurtRheinMain kooperativ verbunnen ist.
Woher de Naam Offenbach kummt, hett man noch nich rutfunnen. Völ meent, dat dat woll van Auenbach afstammt. Offenbach is en Grünnen ut de Tiet nah de fränksch Rieksdeelen van 561, aber man hett dor ok Funde ut de Steentiet maakt. Eerstmal in en Oorkunn is Offenbach an’n 12. April 977 opdüükt. De Stadt hett negen Stadtdeelen.
De oorsprünglich hugenottisch präägt Industriestadt weer vör allen as Zentrum van de Ledderwarenindustrie bekannt.
Robert Bellarmin
Roberto Francesco Romolo Bellarmino SJ (* 4. Oktober 1542 in Montepulciano; † 17. September 1621 in Rom) weer en Jesuit, Theoloog un Kardinal. He weer Hööftverfechter van den röömschen Katholizismus un de paapstlich Suprematie in dat 16. Johrhunnert.
Leven
Bellarmino wurr in dat verarmt Patrizierhuus van de Bellarmini to Montepulciano rinboren. Sien Moder weer Cynthia Cervini, en Süster van Paapst Marcellus II. Se weer Anhängerin van den Jesuitenorden un hett fröh versöcht hör Söhn dor ünner to bringen. He wurr to groot Frömmigkeit, Bescheidenheit un Sittenreinheit uptrucken. He hett dat Kolleg van de Jesuiten in Montepulciano besöcht un mit 18 Johren is he den Jesuitenorden bitreeden.
Nah sien Philosophie-Studium in Rom studeer he toeerst in Florenz (u. a. Astronomie), denn in Monreale un later in Padua Theologie. Sien theologisch Utbillen hett he an de Universität Löwen afslooten, wo he 1570 to’n Preester weeht wurr un gegen Michael Bajus uptreeden is. Dör sien starke Utstrahlung kreeg he in ganz Europa en besünnern Roop as Theoloog, wat 1576 dorto führen dee, dat Paapst Gregor XIII. hüm an de de päpstliche Universität nah Rom beroopen dee.
Dor hett he den Lehrstohl för Apologetik an dat Collegium Romanum övernommen un en Studienrichtung Kontroverstheologie inricht. In Rom wurr he buterdem to’n „Lehrer im geistlichen Leben“ bestellt un deen as Geistlich Vader för de Alumnen van dat Collegium, ünner annern Aloisius von Gonzaga. Relativeeren Utführungen van hüm to de Macht van den Paapst över weltlich Göder wurrn 1590 indizeert, as he jüst up en diplomatisch Mission in‘n Updrag van den Paapst Sixtus V. in Frankriek weer. Achtergrund weer aber woll ehrder en Konflikt tüschen den Jesuitenorden un den ut den Franziskanerorden entstammen Paapst. To sien Schuul wurr Bellarmin nah Neapel versett un to’n Baas van de Ordensprovinz dor bestimmt.
As Clemens VIII. 1592 Paapst wurr, kunn Bellarmin rehabiliteert wurrn un nah Rom torüchkehren. Nahdem he sien darten Band van sien Disputationes de controversiis christianae fidei adversus hujus temporis haereticos (1593) herutbrocht harr, wurr he 1594 weer nah Neapel versett un he bleev dor Baas van de Ordensprovinz bit 1597. Dann kehr he weer nah Rom torüch un hett sien Katechismus Christianae doctrinae explicatio verfaat.
1599 wur he van Clemens VIII. gegen sien Willen in dat Kardinalskollegium upnommen un doruphen to’n Bischof weeht. As Titelkark wurr hüm Santa Maria in Via tospraaken. In de Tüschentiet harr he de Rull van den Grootinquisitor in den Häresieperzess tegen Giordano Bruno övernommen. De wurr dorbi dör en Dood dör Verbrennen veroordeelt. In den Striet van de Jesuiten un Dominikaner wegen de pelagianiseeren Schriften van den spaanschen Jesuiten Luis de Molina hett he sück för de Interessen van sien Oorden un dormit för den Monolismus utspraaken. Dordör full he aber ok weer in Ungnaad un wurr 1602 as Arzbischop nah Capua entsandt. Dor hett he bit 1605 de Erzdiözese leit, as he van Paapst Leo XI. as theologisch Berader nah Rom torüchberopen wurr. In dat sülvig Johr is Leo aber ok storven; ut dat folgen Konklave weer binahst Bellarmin statt Paul V. as Paapst hervörgahn.
In Rom harr Bellarmin Galileo Galilei kennen un schätzen lehrt, sowohl as Natuurwetenschapler as ok as glooven Christ. As 1615 de Karmeliter Paolo Antonio Foscarini en Book rutbroch, dat bewiesen sull, dat de in De revolutionibus orbium coelestium formuleert kopernikaansch Astronomie nich de Hillig Schrift entgegenstahn dee, hett de Röömsche Kongregatschoon för den Index van verbooden Böker en Ünnersökensverfohren anstreevt, dat dorto führen dee, dat dat Wark van Foscarini 1616 verbooden un Nicolaus Copernicus sien De revolutionibus „suspendeert“ wurr. Dorto geev dat de klar Ansaag, dat de kopernikaansch Astronomie „falsch und der Heiligen Schrift zuwiderlaufend“ weer. Bellarmin harr as Berader van den Paapst bi dat Vörbereiten van dit Verfohren en Führensrull un hett Galilei de Hollen van den Vatikan düütlich maakt.
1620 hett he de Titelkark wesselt un wurr Kardinalpreester van Santa Prassede. Bit to sien Dood an‘n 17. September 1621 bleev he in Rom, wo he in de Kark Sant’Ignazio neben de Graffstäe van den hilligen Aloisius von Gonzaga bisett wurr.
An‘ 13. Mai 1923 wurr he van Paapst Pius XI. selig- un an’n 29. Juni 1930 hillig spraaken. 1931 wurr he to’n Karkenlehrer nömmt.
Freenhoff
Freenhoff is en Hoff in de Gemeen Wingst (Samtgemeen Land Hadeln) in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Voigtding mit bi.
Geografie
De Naveröörd sünd Neenseebagen in’n Noorden, Marn, Neendiek un Neendiekerdörp in’n Noordoosten, Laak mit Heuhoff, Mannhusen un Brobargerhoff in’n Oosten, Oostercaadwisch in’n Süüdoosten, Neendiek un Freesenmoor in’n Süden, Oostermoor in’n Süüdwesten, Bösenhörn un Kumbarg in’n Westen un Klint un Braak in’n Noordwesten.
Historie
De Hoff hett de Familie von Bremer tohöört.
Verwaltungsgeschicht
Bet in dat 19. Johrhunnert hett de Hoff to de polietsche Gemeen Kumbarg tohöört. Later is he Deel von de Gemeen Voigtding ween. An’n 1. Juni 1970 is de Gemeen Voigtding Deel von de Gemeen Wingst worrn.
De Oort hett vör 1885 to dat Amt Neehuus tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Neehuus. 1932 is dat Deel von’n Kreis Land Hadeln worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.
Religion
Freenhoff is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Nicolai-Kark in Kumbarg.
För de Kathoolschen is de Hillig-Krüüz-Kark in Oterndörp tostännig.
Verkehr
Von Freenhoff gaht Straten över Kumbarg an de Bundsstraat 73 un över Voigtding an de Kreisstraat 24.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Cuxhoben–Bremerhoben). De Opfohrt 1 Cuxhoben liggt so 32 Kilometer in’n Noordwesten von Freenhoff.
Elektronik
Elektronik is de Deel vun de Elektrotechnik, de sick mit dat Utklambüstern un Mooken vun de Elektrik un de elektronschen Bauelementen in Saaken befaat. Faaken warrn ook de elektronschen Bauelementen as Elektronik opfaat. Elektronik is jümmers denn bi de Saak, wenn dor keen Mechanik mehr to dat Schalten neudig is.
Besünnere Bauelementen vun de Elektronik sünd obers ok
Dee een Saak, wo de Elektronik besünners mit to doon hett, is dat Schalten. Strom in un Strom ut. Dor kann denn een Logik opbaut warn, de ook de Grunnlag vun de Computers is.
De anner Saak is dat Verstärken. Dat is denn t.B. in't Radio un Kiekschapp so.
De Prinzipien vun de Elektronik laaten sick ook mit Licht anwennen, denn geiht dat üm de Optoelektronik.
Historie
To Anfang vun dat 20. Johrhunnert sünd de ersten Vakuumröhrens mookt worn un denn weern dormit ook Schaltungens baut. Dormit weer dat möglich, elektrisch Signalens dör anner elektrisch Signalens to ännern. Dat heet: een Potenschal stüert een annern Strom. Dat weer de Grunnlaag för Radio, Kiekschapp un Radar. De Röhrens weern obers noch groot un hitt.
1948 keem denn de Transistor. As Röhrens, kann een Transistor as Verstärker, stüerbar Schalter un Oszillator bruukt warn. Obers he bruukt nich so veel Platz, vun wegen dat he ut een Halfleeder is.
Bauelemente
Dat sünd na den Bau un de Funkschoon:
Dioden: Zener-Diode, Kapazitätsdiode, PIN-Diode, Tunnel-Diode
Transistorens: Bipolartransistor, Heterobipolartransistor (HBT), Feldeffekt-Transistor (FET), MOSFET, IGBT
anner Halfleederbauelementens: Thyristor, GTO Operationsverstärker
Optoelektronsche Bauelemente: Fotowiderstand, Fotoelement, Fotodiode, LED, Optokoppler
Else Lüders
Else Lüders is de Naam von
Mount Amherst
Mount Amherst is en hogen Barg in Marie-Byrd-Land, Westantarktika. In de Königin-Maud-Bargen liggt he 5 km noordnoordoosten von’n McNally Peak twüschen Holdsworth- un Scott-Gletscher.
De United States Geological Survey (USGS) hett em twüschen 1960 un 1964 mit egen Meetarbeiden un mit Hülp von Luftopnahmen von de United States Navy karteert. Dat Advisory Committee on Antarctic Names hett em na dat Amherst College nöömt, wat de Alma Mater von Michael F. Sheridan weer, en Mitarbeider von’n USGS.
Else Lüders
* Else Lüders (1872/1873–1948), düütsche Froonrechtlerin un Politikerin,
Söder
Söder betekent
Kiek ok bi: Soeder.
Chaumette
Chaumette is de Familiennaam von
Ipsen
,
Ipsen betekent
Kiek ok bi: Ibsen.
Heinrich Lüders
Heinrich Lüders is de Naam von
* Heinrich Lüders (1832–1899), düütschen Jurist un Politiker,
Carl Franz August Meyer
Franz August Meyer (* 5. März 1813 in Hannover; † 17. Dezember 1894 in Hameln) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.
Meyer is 1813 as Söhn von Agnes Magarethe, borene Venzin (21. Februar 1794–14. April 1875), un den Koopmann Justus Heinrich Christophel Meyer (24. Juli 1786–13. Februar 1837) in Hannover boren. He hett sik an’n 29. April 1834 för en Studium von de Juristeree an de Universität Göttingen inschreven. In dat sülve Johr is he dor Maat von dat Corps Hannovera worrn. Na dat Studium is he in’n hannöverschen Verwaltungsdeenst gahn un 1841 Auditer in Hannover worrn. 1846 weer he bi dat Amt Hannover as Amtsassesser bito ok Börgermeester von de Vörstadt Hannover. He weer von 1852 bet 1855 Amtmann von dat Amt Solzhusen, von 1856 bet 1859 von dat Amt Katelnborg-Lindau un von 1860 bet 1864 von dat Amt Oterndörp. 1864 is he Amtmann von dat Amt Hameln worrn. Nadem Prüßen dat Königriek Hannover 1867 annekteert hett, hett sik sien Titel op Amtshauptmann ännert. Bavento is he 1867 ok Kreishauptmann von’n Stüürkreis Hameln worrn. Amtshauptmann un Kreishauptmann is he bet 1885 bleven. He harr tolest den Titel von en Gehemen Regerungsraad.
Diamonds Are Forever
Diamonds Are Forever betekent
Punkendiek
Den Punkendiek sien olen Naam weer Sieldiek. Dat weer en Werserdiek in Bremen twuschen de Wallanlagen und den Sielwall. De Diek is 1799 höger maakt wurrn un vun 1850 af an en Deel vun den Oosterdiek wurrn.
De Naam bedutt Horendiek. He kümmt woll ut den Tiet vun den Sövenjöhrigen Krieg vun her (1756 - 1763). Dormals geev dat vunwegen de Suldaten allerhand Horen in de Stadt. Vunwegen dat se dor avers nich arbeiden dröffen, mössen se buten de Stadt an’n Diek lopen. Dat ole Woort för Hoor weer in Bremen Punke. Bit 1891 hett dat dor noch en lüttjen Padd mit den Naam Punkendiek geven. As in dat Johr 1829 de Bremer Ieswett grünnt wurrn is, is in de Statuten fastleggt wurrn, düsse Wett scholl an den Werserstroom, Bi’n Punkendiek passeern. Noch hüdigendags drippt sik dorüm an'n 6. Januar de Sellschop vun de Bremer Ieswett un allerhand Volk an'n Punkendiek bi’n Sielwall.
Johann Lüders
Johann Lüders is de Naam von
* Johann Lüders (1592–1633), düütschen Jurist,
Charlton County
Charlton County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Georgia. He hett 12.171 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 2.023 km². De Sitt vun de Verwalten is in Folkston.
Historie
De Kreis is an’n 18. Februar 1854 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 10.282 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 3.771 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 12.920 US-Dollar. 4.168 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 407 Minschen maakt. 18,41 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
2,19 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 0,87 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 68,59 % vun de Minschen Witte, 29,26 % Swarte, 0,34 % stammt ut Asien un 0,06 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,42 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,14 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,21 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 0,79 % vun de Lüüd ansehn.
McPherson County (Süüd-Dakota)
McPherson County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Süüd-Dakota. He hett 2.459 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 2.945 km². De Sitt vun de Verwalten is in Leola.
Historie
De Kreis is 1873 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 2.904 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 1.217 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 12.748 US-Dollar. 1.252 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 227 Minschen maakt. 22,04 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
32,69 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 0,83 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 99,35 % vun de Minschen Witte, 0,14 % stammt ut Asien un 0,28 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,03 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,21 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 0,21 % vun de Lüüd ansehn.
Chau
Chau oder Châu is de Familiennaam von
Henrik Ipsen
Henrik Ipsen is de Naam von
* Henrik Ipsen (* 1961), däänschen Kameramann,
Kiek ok bi: Henrik Ibsen.
Aftheek
De Baas in düssen Laden is en Aftheker, un de hätt dor up studeert. He verköfft ok no wat anners: Tee, Bolschen, Plünnen oder wat de Wiewers so bruket.
En poor Aftheken drööft noch vun fröher her Sluck maken. In Sulingen gifft et dän „Bullensluck“ un in Äulendörpe dän „Hintenhoch“.
Diood
thumb|Schaltteken En Diood is en elektronsch Element, wo de Strom blots in een Richtung dörgeiht. Dorüm snackt wi bi en Diood vun de Dörlaatricht un de Sparrricht.
Wenn een Wesselstrom dör en Diood dörgahn lett, denn kümmt dor blot jede tweete Halfbülg rut. Dormit kann en Diood as Gliekrichter nahmen warrn, de ut den Wesselstrom Gliekstrom maakt. Mit de Brüchschaltung vun veer Dioden kreegt een dat hen, dat ok de anner Halfbülg dörkümmt, un twors liekers poolt as de eerste Halfbülg.
Sünnere Dioden sünd
Ab Geldermans
Albertus „Ab“ Geldermans (* 17. März 1935 in Beverwijk) is en ehmalger nedderlannsch Radrennfohrer un Sportlich Baas.
Loopbahn
1954 wunn Geldermans sien eerst Straatenrennen as Amateur. 1957 schaff he dree Siege un wurr nedderlannsch Viezmeester in dat 4000-Meter-Eener-Verfolgungsfohren. Sien gröttste Spood as Amateur weer in dat glieker Johr Platz 3 bi de Eener-Verfolgung van de UCI-Bahnweltmeesterschapen in Rocourt. 1958 wunn he een Deelstreck bi de Polen-Rundfohrt un keem up den 7. Platz in de Gesamtwertung. 1959 wunn he dree wiedere Straatenrennen un keem bi de Freedensfohrt 1959 Berlin-Prag-Warschau up den 4. Platz un in dat Eenzeltietfohren bi dit Deelstreckenrennen reck he den 2. Platz. Dornah wurr he Profi.
Glieks in sien eerst Profi-Johr (1960) wunn he de Düütschland-Rundfohrt mit en Deelstreckensieg un as eerst nedderlannsch Fohrer ok den Klassiker Lüttich-Bastogne-Lüttich. 1961 wunn he dat Rennen Veer Daag vun Düünkarken (vor Raymond Poulidor). 1962 wurr he nedderlannsch Straatenmeester un wunn ok dat Eenzeltietfohren un bi de Vuelta a España belegg Geldermans den teihnten Platz. 1966 wunn he noch mal een Deelstreck bi dat Rennen Paris–Nizza.
Geldermans hett söben Mal an de Tour de France deelnommen un hett 1962 ok twee Daag lang dat Geel Trikot dragen. 1966 hett he sien Loopbahn afslooten.
Nah dat Enn‘ van sien Loopbahn hett he tosommen mit sien Fru in Beverwijk en Sportgeschäft apen maakt. 1968 wurr he noch Sportlich Baas van dat nedderlannsch Natschonaltam bi de Tour de France. Sien Schützling Jan Janssen wunn in dat Johr de Tour.
(868) Lova
(868) Lova is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 26. April 1917 vun den düütschen Astronom Max Wolf in Heidelbarg opdeckt worrn is.
De Afkumst vun den Naam is nich överlevert.
Elektrotechnik
De Elektrotechnik is en Ingenieurwetenschap. Dat geiht dorüm, wat de elektrisch Stroom mookt un in de Technik bruukt warrt. De Elektrotechnik is de Wetenschaap vun de Nettwarken un elektrischen Signalen.
Delen sünd
Meven
thumb|Kobbe up [[Helgoland]] Meven, Mewen, Möwen oder Möven, ok Koben, Kobben oder (See)koaven un (Aas)koaben (in de Wetenschop Laridae) sünd kräftige, kregelige Watervagels, bannig gode Flegers un Swemmers mit ene krieschige Stimm. De groten Meven, so as de Manteldreger (Larus marinus), de Kobbe (Larus argentatus) un de Lüttje Manteldreger (Larus fuscus) dräägt enen roden Placken an dat Eck vun den Unnersnavel. De Kobbe, de Lüttje Seemöwe (Larus canus), de Lüttje Manteldreger un de Swattkoppmöwe (Larus ridibundus) nist an de düütschen Küsten, to’n Deel aver ok an Binnenseen un Strööm. De (grote) Manteldreger nist bloots in’n hogen Noorn un kummt in’n Winter ok bit an use Waterkant. Rügg un Flögels vun de Kobbe laat grau, de vun de Manteldreger un de Lüttje Manteldreger dargegen swart.
Plattdüütsche Synonymbegrepen
Büsumer Vagels, Butendieksvagels, Buttluck, Kårben, Kobben, Korben, Kooven, Meeven, Mööven
Lüh-Schulau-Fähr
duum|Dat Ole Land II 2012 duum|Anlegger in Greundiek duum|Dat Ole Land I 2006 De Lüh-Schulau-Fähr (LSF) is en Fähr över de Elv, de twüschen den Fähranlegger an de Lüh in Greundiek un den Fähranlegger Willkomm-Höft in Schulau bi Wedel  föhrt. För de Fohrt bruukt de Fähr üm un bi 25 Minuten.
De Fähr is blots för Footgängers un Fohrrääd dor. Autos hebbt dor keen Platz op. Dat is de eenzige Fähr över de Elv twüschen de Elvfähr Glückstadt–Wischhoben un de Fähr Cranz–Blanknees.
Na’n Winterfohrplaan von November bet März föhrt de Fähr blots von Maandag bet Freedag, na’n Sommerfohrplaan ok an de Wekenennen.
Historie
De Lüh-Schulau-Fähr GmbH is an’n 25. März 1918 grünnt worrn. De eerste Fähr weer de Barkass Cecilia ut Vesack. Dat Schipp is al op’n Weg von Vesack na Schulau sunken, nadem de Sleper Vorwärts de Cecilia bi Stodersand rammt hett. Dat Schipp is aver wedder flottmaakt worrn un is von’n 1. Juni 1919 af an ünner’n Naam Lüh twüsche Greundiek un Schulau föhrt. An’n 22. Mai 1919 harr ok al de Fährverkehr mit de Barkass Lüh-Schulau I anfungen. Dat Schipp is twee Maal an’n Dag föhrt.
1922 hebbt se in Warnmünn noch en Schipp köfft, dat denn ünner den Naam Schulau lopen is.
1927 hett de Stoder Schippswarft en neet un grötter Schipp boot, dat den Naam Lüh kregen hett. 1959 is dat Schipp veer Meter länger maakt worrn un noch bet 1989 föhrt. 1935 is op de Warft D. H. Kremer de Schulau boot worrn. Se is bet Harvst 1991 föhrt.
För de Lüh is 1989 de Dat Ole Land nee kamen. Dat ne’e Schipp 1991 hett wedder Schulau heten. De Scheep sünd all beid bi de Warft Menzer in Bardörp boot worrn un kunnen 12 Knoten lopen.
Mit de Tied sünd de Pendlertallen dalgahn. Dorüm hett de LSF 2001 beslaten, de Schulau an de Reederee Kipp op Rügen to verköpen.
2010 is en neet Schipp bi de Warft Bolle in Derben in Opdrag geven worrn. De Dat Ole Land is bet to’n 31. Dezember 2011 lopen un denn an de Fluss- und Hafentouristik GmbH Carstensen in Cuxhoben verköfft worrn. Den Fährverkehr hett an’n 5. März 2012 dat ne’e Schipp Dat Ole Land II övernahmen. Dat Schipp hett Platz för 250 Fohrgäst un 70 Fohrrääd. Se hett en Längd över allens von 34,92 m, is 8,15 m breed, hett en middleren Deepgang von 1,40 m un en Verdrängung von 210,0 Tunnen. De Maschien is von Scania un bringt mit 331 kW en Tempo von 11,7 Knoten.
Culkin
Culkin is de Familiennaam von
Grotjahn
Grotjahn is de Familiennaam von
Cumpston-Massiv
Dat Cumpston-Massiv is en markant, hoog Massiv mit afplatt’ten Felsentopp in Mac-Robertson-Land, Oostantarktika. Dat Massiv is Noord-Süüd utricht un 14,5 km lang. Dat liggt in de Prince Charles Mountains an de Steed, an de sik Lambert- un Mellor-Gletscher draapt.
Dat Massiv is in’n November 1956 in’n Rahmen von de Australian National Antarctic Research Expeditions opdeckt worrn. Dat Antarctic Names Committee of Australia (ANCA) hett dat na’n austraalschen Polarhistoriker John Stanley Cumpston (1909–1986) von dat austraalsche Butenministerium nöömt, de tohoop mit’n Kartograaf Edward Percival Bayliss von dat austraalsche Binnenministerium 1939 en Landkoort von Antarktika rutgeven hett.
Grotjahn
Grotjahn betekent ok
Kiek ok bi: Grotian, Grotjan, Grotjohann.
Alternanz (Goornbo)
Ünner Alternanz oder ok Alternatschoon warrt in’n Goornbo de ünnerscheedlich Oornbüüt bi Aaftbööm in’n tweejohrigen Wessel betekent.
Bi Appel föhrt dat to de so nöömten Appel-Johren, de sik jümmer afwesselt mit de Johren mit lütte Büüt. De Produkschoon vun Aaft is dordör mitünner nich weertschopplich, wiel de Gewinn in de Appel-Johren vun wegen dat rieke Anbott lütt is, man dorna de Gewinn groot weer, man weniger Appel an’n Boom sitt.
De Saat vun veele fruchtende Bööm, as ok de noch wassenden Drievspitzen, billt Plantenhormonen (Phytohormonen), welke dat Differenzeeren vun de Blötenknuppen na en riek Johr minnert oder hinnert. Af un to is de Blötenknuppendifferenzeeren för dat nafolgend Johr al en poor Weken na de Blööt to Enn. Dormit is för en gliekmatig Büüt en to hoge Tall an Blötenknuppen anleggt worrn. De Tall vun de sik entwickelnde Blöten kann in so en Fall dör slecht Befruchten, en cheemsch Utdünnen oder en anpassten Snitt broken warrn. Passeert in’n Gegensatz dorto de Differenzeeren eerst laat, kann dör en Utdünnen vun de Frücht vun Hand en utrekende Tall Blötenknuppen för’t nächste Johr bewohrt warrn.
Ünner de Appelsorten sünd sünners Elstar, Boskoop oder Delbarestivale as anfallig för Alternanz bekannt.
Erik Ågren
Erik Ågren is de Naam von
* Erik Ågren (1916–1985), sweedschen Boxer,
Cumpston
Cumpston betekent
Cumpston is de Familiennaam von
Ågren
Ågren is de Familiennaam von
,
Grotjan
Grotjan is de Familiennaam von
,
Belushi
Belushi is de Familiennaam von
Chatham County (Georgia)
Chatham County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Georgia. He hett 265.128 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.140 km². De Sitt vun de Verwalten is in Savannah.
Historie
De Kreis is 1777 grünnt worrn.
Catalão
duum|Wapen vun Catalão duum|Catalão Catalão is ene Stadt in Brasilien in’n Bundsstaat Goiás. Se hett 75.623 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 3.777,65 km².
Chatham County (Georgia)
Demografie
Vun de 232.048 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 113.087 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 21.152 US-Dollar. 118.570 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 36.984 Minschen maakt. 15,10 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
6,68 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 3,97 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 55,28 % vun de Minschen Witte, 40,50 % Swarte, 1,73 % stammt ut Asien un 0,07 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,25 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,89 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,28 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 2,33 % vun de Lüüd ansehn.
Crohn
Crohn is de Familiennaam von
.
Crohn betekent ok
Kiek ok bi: Croon, Krohn, Kroon, Cron, Kron.
Johannes Grotjan
Johannes Grotjan is de Naam von
* Johannes Grotjan (1843–1922), düütschen Architekt,
Jef Planckaert
Joseph „Jef“ Planckaert (* 5. Mai 1934 in Poperinge, Belgien; † 22. Mai 2007 in Otegem, Belgien ) weer en belgisch Radrennfohrer. He gull as en van de besten belgischen Radsportler wiels de laat 1950er un fröh 1960er Johren.
Planckaert wunn wiels sein elfjohrig Loopbahn van 1954 bit 1965 de Radsportklassiker Lüttich-Bastogne-Lüttich un Paris–Nizza as ok de Halfklassiker Omloop Het Volk eenmal un Kuurne–Brüssel–Kuurne tweemal.
Sien gröttste Spood bleev aber de tweete Platz in de Gesamtwertung van de Tour de France 1962, bi de he söben Daag lang sogor dat Geel Trikot van den Gesamtführenden dragen kunnen. Een Johr tovör harr he ok all mal en Deelstreck bi de Tour wunnen. Bi de Rundfohrt keem he all tosommen 6 mal ünner de best 20. Insgesamt hett Planckaert in sien Loopbahn över 50 Siege haalt.
Strunz (Mineral)
Strunz is witt bet geel-graag, faken ok wat gröön. Dat Mineral billt Kristallen, de de Form vun Nadeln hebbt, de faken in Büschel tohoopwussen sünd.
Bruukt hebbt se dat Mineral ünner annern to Enn vun dat 19. Johrhunnert in de Zuckerindustrie, den Restzucker ut de Melass ruttotrecken. Ok Strontium lett sik good ut dat Mineral winnen.
Vörkamen
Toeerst funnen hebbt se dat Mineral in Strontian in Schottland.
In Düütschland gifft dat Vörkamen in’n Süüdoosten vun’t Mönsterland. Afboot hebbt se’t in’n Dagbo un to’n Deel ok in Stollens. In de Ümgegend vun Aulen un besünners bi Vüörem gifft dat bi 20 Schächt, de bet to 110 Meter deep sünd. Ok bi Stewwert, in de Davert bi Askebiärg un noorden vun Baukum-Hüëwel in de Buurschop Hölter hebbt se Strunz afboot. En anner Vörkamen liggt in Lime City, Wood County, Ohio.
(870) Manto
(870) Manto is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 12. Mai 1917 vun den düütschen Astronom Max Wolf in Heidelbarg opdeckt worrn is.
De Asteroid is na Manto nöömt, de in de greekschen Mythologie en Prophetin weer un dat Orakel vun Apollon bi Klaros grünnt hett.
Kiek ok
List vun de Asteroiden
Michael Murphy (Schauspeler)
thumb|right|Michael Murphy (2006) Michael Murphy (* 5. Mai 1938 in Los Angeles) is en US-amerikaansch Schauspeler.
Royal Bunker
Royal Bunker is en Berliner Hip-Hop/Rap-Independent-Label. Tostann bröcht hett düt Label Marcus Staiger. He höllt dat ok tohopen.
Michael Murphy (Schauspeler)
Leven un Leistungen
Michael Murphys Vader, Bearl Branton Murphy, weer en Verkööper. Sien Moder Georgia Arlyn Murphy weer en Schoolmeestersche. Michael Murphy hett bi dat United States Marine Corps deent un dornah an de University of Arizona un an de University of California studeert. In de Johren 1962 bit 1964 weer he Engelschllehrer in Los Angeles.
Royal Bunker
Geschicht
Mit düt Label güng dat los in en Kellerkroog mit densülbigen Naam. Dor dropen sik verscheden MCs ut Berlin 1998 dat eerste Mol to en Open Mic Session. Dat güng to, as bi dat US-amerikaansche Vörbild vun dat Freestylecafé un de Rappers konnen wiesen, wat se tostann bringt un sik ok mit anner MCs in en Battle-Rap meten. Nah een Johr möss de Kroog dichtmaken vunwegen Meedschullen vun den vörigen Besitter. De Künstlers söchen en nee Plattform, wo se jem ehr Kunst bekannt maken konnen. Dor sünd se denn bi dat Tapelabel „Mikrokosmos“ ünnerkrapen. Dat weer so üm desülbige Tiet rüm upmaakt wurrn, as dat mit de Royal Bunker Sessions losgüng. Verscheden Künstlers ut de Kuntreien dor ümto sünd rutbröcht wurrn, man 1999 löös sik dat Label up, vunwegen dat dat mank de Liddmaten, de dat upmaakt harrn, nich mehr so richtig lopen dö.
Michael Murphy (Schauspeler)
Leven un Leistungen
Murphy debüteer 1963 in de Feernsehreeg Combat! In de Musikkummedie Zoff für Zwei (1967) speel he an de Siet vun Elvis Presley. In de Fantasykomödie Nur Fliegen ist schöner (1970) speel he neben Sally Kellerman en vun de gröötere Rullen.
Royal Bunker
Geschicht
As se ut’neen gahn weern, güng dat an’n Anfang 2000 eerst mol ünner den Naam „Monopol“ fudder. Düsse Naam is denn ut Grünnen vun dat Recht aver foorts ännert wurrn in den Naam ROYAL BUNKER. Hüdigendags is dat Label en Plattform för allerhand Unnergrund MCs ut Berlin, wo se jem ehr Musik bekannt mit maken könnt.
Michael Murphy (Schauspeler)
Leven un Leistungen
In de Kummedie Manhattan (1979) speel he de Rull vun Yale, en Früend vun Isaac Davis (Woody Allen). In dat Kriegsdrama Salvador (1986) vun Oliver Stone speel he den Botschafter Thomas Kelly. För sien twee Uptreden in de Feernsehreeg This Is Wonderland wunn he in de Johren 2004 un 2005 den Gemini Award.
Murphy is siet 1988 mit Wendy Crewson verheiraadt un hett twee Kinner.
(1118) Hanskya
De Asteroid is na den russ’schen Astronom Alexis Hansky nöömt.
Royal Bunker
Künstlers un wat dat to hören gifft
Dat Label sien Flaggschipp weer toeerst de Crew Masters of Rap (MOR). Düsse Crew hett an’n Anfang seggt, wo dat langsgüng mit den düütschen Battle-Rap. Kool Savas höör dor ok mit to. Nah en ganze Tiet, wo jedeen sien egen Saken maakt hett, keem MOR an’t Enn vun 2005 torüch mit dat Mixtape „Hiphop is still OK!“
Michael Murphy (Schauspeler)
Utteken
Murphy is för sien Rullen opstunns tweemol ehrt worrn un weer för en drüdden Pries nomineert. Wunnen hett he:
Heuman
Heuman oder Heüman is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Heumann.
Royal Bunker
Künstlers un wat dat to hören gifft
An’n Anfang vun datsülbige Johr keem de DVD-Dokumentatschoon „Gegen die Kultur“ rut. Dor güng dat dor üm, wie dat an’n Anfang mit de Berliner Battle-Rap – Szeen in dat Royal Bunker-Café utseeg. In datsülbige Johr füng dat Label sien „Streetoffensive“ an. In en Afstand vun twee Weken schollen dor nee Alben vun de Bunker-Künstlers rutbröcht weern. Dat schollen CDs to’n lüttjen Pries weern. Dor wurr denn „Street Edition“ to seggt. Babenhen scholl dat en ganze Reeg vun Parties un Kunzerten geven. Allens tohopen scholl sik dat ansluten an de fröhe Tiet vun de Berliner Rap-Szeen. Man vun de Idee, al twee Weken en nee Album ruttobringen, is nix vun wurrn. Man de Alben „Nacht“ vun Tua un „Das Rapdeutschlandkettensägenmassaker“ vun de Grupp K.I.Z. sünd doch goot upnahmen wurrn.
Anner Künstlers, de bi Royal Bunker wat rutbröcht hefft, sünd u. a.: Rhymin Simon, Fumanschu, Justus, Jack Orsen, Fuat, Martin B., Gris, Separate, S-Rok, Big Derill Mack, Tua, Meyah Don, K.I.Z., Eko Fresh, Catee, DJ Zett (DJ Boba Fettt) un Rufmord.
D’Onofrio
D’Onofrio is de Familiennaam von
Eiringen
Eiringen (hoochdüütsch: Ehringen) is en Dorp in Nordhessen. Et ligget in den Landkreis Waldeck-Frankenberg so ümme de 25 km westl`ch von Kassel. Et hät 850 Inwunner und ligget anner Erpe. Hüdigendags is Eiringen en Stadtdeel vun Volkenmissen.
Marshall County (Süüd-Dakota)
Marshall County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Süüd-Dakota. He hett 4.656 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 2.173 km². De Sitt vun de Verwalten is in Britton.
Historie
De Kreis is 1885 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 4.576 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 2.077 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 15.462 US-Dollar. 2.352 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 504 Minschen maakt. 13,57 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
8,80 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 0,68 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 92,59 % vun de Minschen Witte, 0,09 % Swarte, 0,09 % stammt ut Asien un 6,32 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,22 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,70 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 0,76 % vun de Lüüd ansehn.
Charles Webb
Charles Webb is de Naam von
* Charles Webb (1939–2020), US-amerikaanschen Schriever,
Tim Wiese
Tim Wiese (* 17. Dezember 1981 in Bergisch Gladbach) is en düütschen Football-Doorhöder.
Vereen
Toeerst, as he in de E-Jugend vun den DJK Dürscheid noch ganz an’n Anfang vun sien Weg as Footballspeler stünn, weer Tim Wiese noch Störmer. Denn güng he na’n nee Vereen Bayer Leverkusen. Vunwegen dat he dor Problemen mit siene Achillessehn harrt hett, hett de Trainer em in’t Door stellt. Dor is he dör all Jugendmannschuppen dörlopen. Siene eerste Profimannschup weer Fortuna Köln in de Regionalliga Noord. Dor hett Gerald Ehrmann em to sehn kregen. De weer dormols Doorhöder-Trainer bi den 1. FC. Kaiserslautern. Wiese wessel na’n Betzenberg un schaav den Stammdoorhöder Georg Koch al gau an’e Siet. 2005 is he na den SV Werder Bremen hengahn. Dor hett he toeerst en Verdrag bit 2008 harrt. An’n 19. Oktober 2007 hett he düssen Verdrag, de utlopen dö, al vör de Tied verlängert bit 2012.
In de Saison 2004/2005 is an’t Enne vun de Vörrunn Wiese sien Krüüzband in’t lunke Knee reten. Den Rest vun de Saison möss he dor tokieken. As he sik up de nee Saison vörbereiden dö, güng de Sake noch mol wedder los, un he is mehrere Maanden utfullen.
Toeerst hett he in Bremen mit Andreas Reinke üm en Stammplatz streden. As Reinke verletzt weer un Wiese in’t Door stünn, dor hett he an’n Avend vun’n 7. März 2006 kort vör dat Enne vun dat Speel in de Champions-League gegen Juventus Turin en Riesenfehler maakt. De Experten menen ganz övereen, dor harr dat an legen, dat Werder in’t Achtelfinal utscheden weer.
Man in’n Februar 2008 hefft se al dösig keken, as he binnen veer Dage dree Ölvenmeters ut dat Speel herut holen dö.
To de Saison 2012/2013 is he to de TSG 1899 Hoffenheim wesselt. Dor is he aber överhoopt nich torechkommen. Nah blots 10 Spelen verlor he eerst sien Stammplatz un nahderhand hett he blots noch up de Tribüün seeten un wurr in de Trainingsgruppe 2 afschaven. An' 21. Januar 2014 hett he sien Verdrag im gegenseitigen Einvernehmen uplööst.
Natschonalmannschup
Wiese hett alltohopen 13 Spelen för de düütsche U-21 maakt. He haap, he scholl woll ok for de Natschonalmannschup beropen weern, man toeerst is dor nix vun wurrn. In’n September 2007 hett he sik dorüm mit den Bundstrainer Joachim Löw anleggt, vunwegen dat he apentlich dor över rümqueest harr.
An'n 19. November 2008 hett he sien eerst offiziell Lännerspeel maakt. Dor is he gegen England in de Halftied inwesselt wurrn för René Adler. Dat Speel güng 2:1 för England ut. All tosommen keem he up söss Lännerspelen.
Grotian
Grotian is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Grotjan, Grotjahn, Grotrian.
Gold
Gold (vun indogermaansch ghel: glannig, (geel)) is en cheemsch Element ut dat Periodensystem mit dat Atomteken Au, dat sik vun den latienschen Naam aurum afleiden deit, un de Atomtall 79. Gold is en Eddelmetall, wat na de Systematik in’t Periodensystem to de Övergangselementen rekend warrt.
Historie
thumb|left|180px|Goldsmuck in’n Schaufinster in Dubai. Gold weer mit en vun de eersten Metallen, de vun Minschenhand bearbeit worrn sünd. Dat liggt to’n deel doran, dat Gold disse opfallen gele Klöör opwiest, op de annern Siet aver woll ok doran, dat Gold ok gediegen vörkummt, un dorüm nich eerst ut en Ierz isoleert warrn müss.
Butendem lett sik Gold mechanisch goot verarbeiten, vun wegen dat dat Metall düchtig week is. De lichte Legeerborkeit mit veele Metallen bi sütje Smölttemperaturen un de goden Egenschoppen vun de Legeeren hebbt Gold as en Warkstoff eenfach düchtig attraktiv maakt. De Bestännigkeit gegen Korrosion, sien Klöör, dat düchtige Gewicht un dat dat roor to finnen weer hebbt in veele Kulturen dorto bidragen, dat Gold sünners för rituelle Saken bruukt weer. Dat Goldwinnen hett wohrschienlich in de Koppertiet anfungen. In Middeleuropa sünd Reedschoppen un Saken ut Gold funnen worrn, de bit in’t tweete Johrdusend för Christus torüchrecken doot. Bekannt sünd t. B. to Golden Hoot vun Schifferstadt oder de Himmelsschiev vun Nebra.
Vun Öllers her harr man Gold in Europa, Asien un Afrika bannig geern. De eerste wiete Seefohrt, wovun bi de Greeken bericht weer, is de Fohrt vun de Argonauten na dat Golden Vlies na Kolchis wesen. Dat ole Testament snackt vun dat Golden Kalf, dat sik de Israeliten as Götzenbild maakt harrn, wiel Moses de Teihn Botten annahmen hett. De Jieper na Gold is al faken Grund för Kriegen un Erovern wesen. Dat Nieg Testament bericht ok vun Gold in’n Tosamenhang mit de wiehnachtlichen Geschenken, de de dree Wiesen ut dat Morgenland mit na Bethlehem brocht harrn.
In Süüd- un Middelamerika weer ok al fröh mit mit dat Winnen un Verarbeiten vun Gold anfungen worrn. De Mochica in Peru hebbt al in’t 1. Johrdusend en hooch entwickelte Kultur för Goldverarbeiten hatt, de ok Legeeren mit (Tumbago un Vergollen) ümfaten de. För rituelle Reedschoppen un Smuckstücken weern Saken ut mehrere Kilogramm Gold herstellt.
duum|left|hochkant|De „[[Goldmask vun Agamemnon“ vun 1400 v. Chr.]] In’n Middelöller weer do gröttste Droom vun de Alchemisten, dat se rutfinenn den, woans se Gold amken künnen.
As dat eerste Gold in Middel- un Süüdamerika funnen woorn is, hett dat to de Fohrten vun Christoph Kolumbus un veele europääsch, sünners spaansch, Eroverers föhrt, de denn de Kulturen vun de Oorinwahners tonicht maakt hebbt. För en Tiet is Spanien dordör to een vun de rieksten Natschonen in Europa worrn.
Crossover
Crossover (engelsch för Översnieden, Överkrüzen) betekent
Gold
Historie
Gröttere Goldfunnen hebbt faken grote Koppels vun Aventürer anlockt. In’n 19. Johrhunnert geev dat op mehrere Eerdelen Massenbewegen in de Fundöört vun gröttere Goldmengden, wat as Goldruusch betekend weer. Bekannt is in den Tosamenhang woll sünners de kalifornsich Goldruusch 1849, oder de Goldruusch 1897 an’n Klondike River in Alaska. Lieke Vörgäng geev dat aver ok in Austrailen un Süüdafrika, man so recht riek worrn is dorbi nümms.
Royal Brackla
Royal Brackla is en Whisky-Brenneree in Cawdor, Inverness-shire, Schottland.
Gold
Historie
Aver ok vundaag noch föhrt de unbestännige Goldpries faken to soziale Folgen. Dör den fallenden Goldpries sünd in Afrika grote Bewahnerdelen arm worrn, wiel de Arbeit in de Goldprodukschoon naleet.
Royal Brackla
Historie
De Destille Brackla is 1812 vun William Fraser grünnt worrn. Dör König William IV. is ehr 1835 de Naamtosatz Royal verleht worrn, wat anners blots noch de Brennereen Royal Lochnagar un Glenury hebbt. Brackla weer de eerste dorvun, de dat Royal in’n Naam föhren dröff. De Destille is 1852 vun Robert Fraser övernahmen worrn. 1860 sünd Andrew Usher & Co mit in dat Gewarf instegen. Vun jem warrt seggt, dat se dat Blennen vun Whisky utklamüstert hebben schüllt.
1898 is de Sellschop Brackla Distillery Co Ltd. grünnt worrn, de 1926 vun John Bisset & Co övernahmen weer. 1943 is de Firma, un dormit ok de Brenneree, vun de Distillers Company Limited (DCL), övernahmen worrn, de dat Seggen an de Dochter Scottish Malt Distillers (SMD) överdragen hett, as dat dor begäng weer. In de Tiet vunvn Tweeten Weltkrieg is de Destille as Stüttpunkt vun de Royal Air Force nütt worrn. Twüschen 1965 und 1966 weer de Brenneree renoveert. To de Tiet sünd ok de egenen Moltboddens stillleggt worrn. 1970 weer de Tall vun de Brennblasen op veer verdubbelt. Royal Brackla weer 1985 stillleggt, füng 1991 aver wedder mit de Produkschoon an. Se weer denn in’n Besitt vun United Distillers (UD) (vundaag Diageo), de ehr aver 1998 an Bacardi verköpen müssen, üm Oplagen vun’t Kartellamt intohollen.
Produkschoon
Rocal Brackla tellt to dat schottische Whiskyrebeet Highlands. Dat Water för de Produkschoon warrt ut den Cowdor Burn betogen. In de Destille gifft dat een Meeschfatt (mash tun) vun 11,5 t un söss Gäärfatten (wash backs) vun tohopen 360.000 l. Brennt warrt in twee wash stills vun tosamen 44.000 l un twee spirit stills vun tosamen 42.000 l. De Brennblasen warrt mit Damp hitt maakt.
Gold
Historie
Vun’n Prinzip her, kann man Gold aver ok künstlich maken dör karntechnische Methoden (Goldsynthees).
Vörkamen
Goldvörkamen gifft dat överall op de Welt. Ungefäähr 40% vun dat Gold, wat hüüt in Bargwarken föddert warrt, kummt ut de USA, Süüdafrika, Australien un Russland. Jedet Johr warrt 2.600 t dorvun ut de Eer hollt, dat is ruch weg Hunert mol mehr as in’n 19. Johrhunnert. Opstunns warrt binnen twee Johren mehr Gold wunnen as dat in de Dusend Johren, de dat Middelöller duert hett, bericht worrn is.
Kievitt
thumb|left|Nest vun’n Kiewitt thumb|Kiewittei
Gold
primäär Gold (Bargwark)
De Methoden un de Technik för’n Afbo vun Gold hebbt sik verbetert. Aktuell liggt de Goldpries teemlich hooch, so dat sik de Afbo vun Ierz mit blots een Gramm Gold pro Tünn al lohnt. Ok de Afruumhalden vun fröhere Schörfsteden warrt mit nee’e Technologie noch mol wedder dörarbeidt. Aver ok, wat an Gold bi de Herstellen un Raffineeren vun annere Metallen as Kopper, Nickel oder ok annere Eddelmetallen affallt, is nich wenig. Manchmol warrt en Ierzvörkamen överhööft eerst intressant, vun wegen de „Verunreinigen“ mit Gold.
Kievitt
De Kievitt oder Kiewitt, up neddersassisch un in’e Graafschop Kiefte, in Lippe Püiwitk, in Oostfreesland ok Leep oder Lepp (Vanellus vanellus) höört to de Tüütvagels. He warrt 35 cm lang. Siene Bost lett swart, un up sienen Kopp hett he ene lange, swarte Fedderhuuv, de he uprichten kann. An de Waterkant kummt de Kiewitt tämlich faken vör, he is aver ok in ganz Düütschland un in Delen vun Europa antodrapen. De Kiewitteier gulln fröher as ene Delikatess. De Getreuen vun Jever schicken Bismarck to sienen Geboortsdag an’n 1. April jedet Jahr 100 Kiewitteier. Eenmaal harrn se nien hunnert Stück funnen, do schreven se. „De Kiewitt kunn vör Küll nich leggen. Dat wulln wi to Enschulligung seggen.“
Gold
primäär Gold (Bargwark)
In lütte Mengden kummt Gold ok in Düütschland vör as t. B. in Döringen. De gröttste Lagersteed in Düütschland mit historsch Bedüden liggt in’t noordhessische Körbach. Vun weertschopplich Bedüden sünd in Europa vundaag de Goldvörkamen in Rumänien.
Friedel Lutz
Friedrich Heinrich „Friedel“ Lutz (* 21. Januar 1939 in Bad Vilbel; † 7. Februar 2023 ) weer en düütsch Footballspeler.