cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Weener
Vun de Machtövernahm vun de Cirksena 1464 bit to dat Enn' vun den Dartigjohrigen Krieg (1648)
Zitat: ''1492 up den dag Dionisii is Bisschup Hindrik van Schwartzenberg viantliker wyse (feindlicherweise) van Wedde na dat Closter Dunenbroek ingetagen, un heft de beide Karkspelen Hogebunde und Wymeer geroevet, und sint voort na Weener getagen, hebben de Flecken mit der karken verbranndt. Alle Ornamente, Kelke und Monstrantie mede genamen.|Eggerik Beninga|Cronica der Fresen. ''
In den Achtigjohrigen Krieg, den Unafhängigkeitskamp vun de Nedderlannen gegen Spanien, keem dat Rheiderland glieks to Anfang in den Fokus vun de Kriegsparteien. Nah de Slacht vun Heiligerlee sünd de Geusen ünner Ludwig von Nassau gen Osten flücht un hemm sück in dat Rheiderland inqarteert. Se wurrn vun en spaansch Heer ünner den Böverbefehl vun Fernando Álvarez de Toledo, Hartog vun Alba bit nah Oostfreesland verfolgt un in de Slacht vun Jemgum an' 21. Juli 1568 meest kumplett vernicht. De Truppen vun den Hartog hemm ansluutend dree Daag lang in dat Rheiderland plünnert un brandschatzt. Ok in de Folgetiet sünd nedderlannsch Truppen mehrfack in dat rheiderländsch Rebeet utwiekt. De Dieler Schanze wurr utbaut, um en mögelk nochmaligen spaanschen Infall to entgahn.
Nahdem Graaf Edzard de Groote den Oort all 1508 dat Marktrecht verleeht harr, hett Gräfin Anna de reformeert Karkengemeend nah 1570 de Waage nebst Waagegerechtigkeit tospraaken. Mit den Utbau vun den Haben 1570 entwickel sück de Oort to en wichtigen Hannelsstandoort för de landwertschaplichen Produkte ut de Gegend.
In' Dartigjohrigen Krieg weer Ostfreesland woll nich Schauplatz vun Kamphandlungen, dat wurr aber vun de Truppen as Ruheruum bruukt. Dreemal (1622–1624, 1627–1631 un 1637–1651) trucken frömd Truppen in Ostfreesland in, dorünner harr ok dat Weeneraner Rebeet to lieden. Besünners stark bedroopen weer de Region vun de Besetten dör de Mansfelder. De beid folgen Besetten van 1627 bit 1631 dör kaiserliche Truppen ünner Tilly bedüüden ebenfalls Belastungen dör Kontributschonen, jümmers so as de vun 1637 bit 1651 dör de inquarteert hessischen Truppen ünner Wilhelm V. von Hessen-Kassel. Wiels dat för den Grootdeel vun Oostfreessland heeten dee, de Besatter hullen „Manneszucht und vermieden Ausschreitungen“, so gull dat för Weener nich: 1637 hemm hessische un 1647 kaiserliche Truppen den Oort innommen un den meest vullstännig daalbrennt. 108 Hüüs wurrn dör de Flammer roovt. Deswegen is in dat Stadtwappen en Phönix as Symbol för dat Upstahn ut dat Füer enthollen. Ansonsten stell sück de Situatschoon ünner de beid Besetten materiell anners dor as ünner Mansfeld: Dat wurrn woll Kontributschonen indreeven, aber dat Geld wurr ok weer in de Region utgeevn. Wiels den Krieg is in Oostfreesland de Pest utbraaken, Doodstallen för dat vörliggen Rebeet sünd aber nich dokumenteert. Weener wurr 1650 as en lütt Ackerbörgersiedeln mit 300 Inwahner beschreeven, deren Existenzgrundlaag vör allen de Landwertschap weer.
Wertschaplich Upstieg un Daalgang nah 1648
links|duum|De mönstersche Fürstbischop Christoph Bernhard von Galen full in dat utgahn 17. Johrhunnert noch tweemal in dat Rheiderland in… miniatur|rechts|…um vun Fürst Georg Christian vun Oostfreesland en Schuld in Hööcht vun 300.000 Daaler intodrieven. En lest Mal wurr dat Weeneraner Rebeet in dat utgahn 17 Johrhunnert to'n Schauplatz vun en kriegerisch Utnannersetten, in de de Dieler Schanze en wichtige Rull speel. De wegen sien Kriegslüst ok Bomben-Bernd nömmt Fürstbischop vun Mönster, Christoph Bernhard von Galen, hett versöcht, dör en Infall in dat Rheiderland en Schuld in Hööcht vun 300.000 Rieksdaaler intodrieven, de dat oostfreesch Fürstenhuus dör den Togewinn vun dat Harlingerland entstahn weer. Fürst Georg Christian kunn dat Geld aber nich tosommen kriegen, wiel de Bedrag all wiels den Dartigjohrigen Krieg Mansfeld in de Finger kommen weer. De mönsterschen Truppen wurr aber mit Hülp vun de nedderlannsch Generalstaaten un den Hartog Eberhard vun Württemberg verdreeven. De Generalstaaten hemm Georg Christian de Schuldensumm leehnt un kreegen dorför 1664 dat Dörp Diele un de Schanze. Acht Johr later wurr de Schanze bi en wiedere Utnannersetten vun den Bischop vun Mönster mit den Generalstaaten vun de bischöplich Truppen kört un kleen hauen un dornah nich weer upbaut.
Weener hett sück gau vun de Kriegswirren verhalt un beleev in dat utgahn 17. un in dat 18. Johrhunnert en wertschaplichen Upswung, de hööftsächlich up den Hannel mit Peer torüchgahn dee. De Rheiderländer Peer gullen as besünners goot Kutsch- un Rietpeer. Se harrn in dat In- un Utland en hervörragen Roop. Jedes Johr wurrn mindst 1000 Peer verköfft, ünner annern nah Brannenborg, Hannober un Sassen bit hen to de Adligen vun Venedig. Aber ok Kunden in dat südlich Italien as ok Frankriek hemm up de Peer ut Weener sett. Peertuch un -hannel hemm sück dorbi up wenig Familien konzentreert, to nömmen sünd vör allen de Naams Lübbers, Hesse, Groeneveld, Goemann un Hitjer. Wiels den Spaansch Arvfolgekrieg hett de oostfreesch Fürst 1704 en Verbot erlaaten, an Frankriek un sien Verbündeten Peer to leefern. Stattdessen wurrn düütlich mehr Peer an dat Huus Habsburg verköfft, dat de in Italien för sien Eroberungen bruuken dee. Ut disse Tiet sünd lange un gefohrvull Peertrecks över Augsborg un wieder över de Alpenpässe nah Italien överleefert.
De wertschapliche Upswung dör den Peerhannel hett sück ok in de Tonahm vun de Inwahnertall bemarkbor maakt. Tell de Flecken fiev Jahr nah Anfang vun de preußisch Herrschap 1749 noch 1487 Inwahner, so weer de Tall bit 1805 up 2337 ansteegen. Dormit harr Weener nah Inwahnertall de 1749 noch grötteren Flecken Esens un Wittmund överhaalt un tell sogor etwa 150 Inwahner mehr as de Residenzstadt Auerk. Weener weer nah Emden, Leer un Nörden nunmehr to'n veertgröttsten Oort vun Oostfreesland upsteegen. De Stadt weer dat Zentrum vun dat Rheiderland un versörg de ümliggen Dörper, wat an de Tall vun de Kooplüüd un Handwarker in den Flecken aftolesen weer: So geev dat bispeelswies 1805 ünner de etwa 2300 Inwahner 17 Taumaker, 43 Snieder, 40 Schoster, 32 Backer un 37 Timmerlüüd (jewiels Meester un Gesellen tosommenrekent). Mehr as 40 Kramerlüüd hemm de Bevölkerung versörgt. De Bedüüden vun de Schippfohrt lett sück doran aflesen, dat dat tosommen 71 Schipper un Stüerlüüd up egen oder frömd Scheep geev, eenfack seemännsch Beropen nich mit inrekent.
Anfang vun dat 19. Johrhunnert bleev de wertschaplich Entwicklung vun Weener stahn. Mit den Freeden vun Tilsit, as Preußen 1807 sien Rebeeden westlich vun de Elv an Napoleon aftreeden dee, gung de Daalgang wieder vöran. Ofschons Weener 1813 befreet wurr un in den Besitt vun Hannober övergung, hett sück de Oort nich weer verhaalt. Hannel un Schippfohrt gungen wieder torüch, de Haben keem mehr oder weniger to'n Stillstand.
Vun dat Königriek Hannober bit to dat Düütsch Kaiserriek (1815 bit 1918)
Ok as 1866 de Oort weer to Preußen keem, stell sück tonächst kien wertschapliche Beterung in. Eerst 1876 kreeg Weener dör den Bau vun de Bahnlien vun Leer nah Nieuweschans en Ansluss an de Iesenbahnlien tüschen Emden un Mönster. De Eems weer för de groot Schippfohrt nich deep noog, vun den Düörpm-Eems-Kanal hemm anner Städer, as Emden oder Leer Vördeel trucken.
Weener wurr 1885 Sitt vun den in Tosommenhang mit de preußisch Kreisreform nee grünnd Kreis Weener, de de Region Rheiderland umfaaten dee. Dat weer dormit de lüttste Kreis vun Preußen. De vörherige, vun dat Königriek Hannober övernommen Ämterstruktur wurr dormit uplööst.
Weener blieev en Zentrum vun den Veehhannel in Oostfreesland. Jedes Johr wurrn etwa 3500 bit 4000 Stück Rheiderländer Veeh dör Weeneraner Händler in anner Gegenden vun Düütschland un deels noch wieder weg verköfft. Ok weer Weener en Zentrum vun den Botterhannel wiet över de Grenzen vun Oostfreesland herut. In de 1880er-Johren wurr Botter ok nah England leefert, mit de fortschreeden Industrialiseeren vun Düütschland steeg denn de inländsch Nahfraag. Vör allen Westfalen, aber ok de noorddütsch Hansestäder weern en bevörtoogt Afsatzrebeet. De landwertschapliche Upswung wurr ok dör den – vun völ Buern anfangs skeptisch ansehn – Gebruuk vun Kunstdünger verbetert. Um de Buern vun deren Insatz to övertüügen, wurrn an Landwertschapsscholen eegen Kurse för den Umgang mit den Dung-Ersatz geven.
Wiels dat gesamte 19. Johrhunnert un ok bit in dat 20. Johrhunnert rin geev dat groot soziale un wertschaplich Gegensatzen tüschen riek Grootbuern un arm Landarbeitern. In Berichten vun Landarbeitern heet dat, dat de Arbeitsdaag vun 4 bit 18 Ühr düern, ünnerbraken vun 90 Minüüt Middagspaus. De Landarbeiter sleepen, so se kien eegen (und wenn doch, en tomeest bannig ärmlich) lütt Huus harrn, faken mit dat Veeh in' Stall. All mit etwa 13 Johren, direkt nah den Schoolbesöök, wurrn de Kinner över so nömmt „Gesindemakler“ an Buern vermiddelt. Neben anner gesundheitlich Problemen weer ok Alkoholismus wiet verbreedt.
Weimarer Republiek un Natschonalsozialismus
1929 kreeg Weener Stadtrechte, de Bevölkerungstall, de to de Tiet bi rund 4000 leeg, nehm langsam to. 1932 wurr dör en Verordnung vun dat preußisch Staatsministerium de Kreis Weener uplööst un mit den Landkreis Leer tosommenslooten. Bit dorhen weer dat de lüttste Kreis in dat Düütsch Riek.
De Natschonalsozialisten hemm Enn' 1930 en NSDAP-Oortsgrupp grünnd un fungen middels de SA af November vun dat Johr mit teelt Propagandaarbeit in Weener an. In' Vörfeld vun de Kommunalwahl 1933 wurrn nah Huusdörsöken Kommunisten un Liddmaaten vun anner linker Parteien verhaft. En Dag vör de Wahl wurrn Rede- un Versammelnsverbote erlaaten. De NSDAP-Ortsgrupp weer to de Tiet deep zerstreeden, so dat se dat nich schafft hett, en gemeensam List uptostellen. So sünd de Gruppeeren Nationale Einheit as ok de Kamplist Buisenga mit natschonalsozialistischen Wahlprogrammen antreeden un hemm bi de Kommunalwahl tosommen en överwältigen Mehrheit reckt. Eerste Amtshandlung vun de nee Räte weer de Ernennung vun Adolf Hitler un Paul von Hindenburg to Ehrenbörger vun de Stadt Weener. De Norderstraat wurr in Adolf-Hitler-Straße un de Westerstraat in Hindenburgstraße umnömmt. De Verfolgung vun politisch Gegner wurr dör en nee Verhaftenswell noch intensiveert. De Kommunisten un hör Sympathisanten wurrn in Schutzhaft nommen un in verscheeden Konzentratschoonslager verbrocht. Dat vun Sozialdemokraten domineert Bündnis Reichsbanner Schwarz-Rot-Gold löös sück up.
NSDAP-Goleiter Carl Röver ut Ollnborg hett 1933 de NSDAP-Oortsgrupp Weener für en Dag uplööst, indem he de de Oortsgrupp Leer ünnerstellen dee. Um hör „rückhaltloses“ Intreden för den natschonalsozialistischen Staat to överprüfen, mussen all Beamten vun de Stadtverwalten vun Weener in' Rathuussaal antreden un en Bitrittsformular to de NSDAP utfüllen. De siet 1925 amteeren Börgermeester Werner wurr dwangswies in den Ruhestand versett. Sien Nachfolger weer denn Enno Klinkenborg ut Dorenberg.
miniatur|links|Bilaag vun de oostfreesch Daagblatt van' 20. Juli 1935: „Rein deutsche Geschäfte in Leer“. En ähnlich Översicht wurr ok för Weener schreven.
An' 28. März 1933 hett Anton Bleeker, de SA-Standartenführer in Auerk (af Juli 1934 för Ollnborg-Oostfreesland), en Schächtverbot för all oostfreesisch Schlachthööf un dat Verbrennen vun all Schächtmessen anordnt. Af 1935 wurr de Veehmarkt in Weener överwacht, so dat kien jöödsch Händler de noch in Anspröök nehm. Dordör wurr de wertschaplich Laag vun de jöödsch Bedrieven slechter. In dat sülvige Johr hett de Ostfriesische Tageszeitung an' 20. Juli den Uproop „Volksgenossen, kauft nicht in folgenden jüdischen Geschäften“ afdruckt un führ dorbi all noch in de Öörd vun Oostfreesland bestahn jöödschen Geschäfte up. För Weener wurrn 23 jöödsche Geschäfte nömmt, twee Drüddel dorvan weern in' Veehhannel tätig, söss as Schlachter.
In de Nacht van' 9. up den 10. November 1938 keem dat ok in Weener to de vun de Rieksleiden vun de Natschonalsozialisten befahlen Utschreeden gegen de Jööden, de later as „Reichskristallnacht“, „Reichspogromnacht“ oder Novemberpogrome 1938 betekent wurrn. Natschonalsozialisten hemm in de Reichspogromnacht de Synagoge kört hauen un Weeneraner Jöden verhaft. Nah de Novemberpogromen löös sück de jöödsche Gemeend in Weener gau up. In' September 1939 hemm noch 37 Lüüd vun jöödsch Gloven in Weener leevt.
Vun de 131 Jööden, de 1933 in Weener leevt harrn, sünd 12 dor en natüürlichen Dood storven, 24 sünd in Exillänner in Översee utwannert, 16 dorvan nah Süüdamerika. Ok dree Jööden, de in de Nedderlannen flücht weern, hemm den Holocaust överleevt. Mindest 48 keemen aber in Konzentratschonslagern oder bi Deportatschonen üm. Dat Schicksal vun de annern kennt man nich.
Oneida County (Idaho)
Oneida County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Idaho. He hett 4.286 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 3.108 km². De Sitt vun de Verwalten is in Malad City.
Weener
Nahkriegstiet
mini|Freesenbrügg van 1950/51 De isoleert Laag vun dat Rheiderland dör de trennen Eems wurr in de eersten Nahkriegsjohren dör de Sprengung vun de Freesenbrügg in de letzt Kriegsdaag düütlich verschlimmert. Um nah Leer to kommen, muss en Ümweg över dat eemsländsch Haren in Koop nommen wurrn, wo dat en Behelpsbrügg öve de Eems geev. Wiel de Straaten dör dar Eemsland to de Tiet faken noch grundlos weern, düern Transporte in dat gegenüberliggen Leer an dat anner Eemsufer meest een Dag. De Freesenbrügg wurr eerst in de Johren 1950/51 nee upbaut un kreeg neben den Schienenstrang ok en Foot- un Radweg.
Oneida County (Idaho)
Historie
De Kreis is an’n 22. Januar 1864 grünnt worrn.
Weener
Nahkriegstiet
Wiels den Upbau vun de Bundswehr wurr Weener af 1957 Standoort vun en grötter Materialdepot, in dat 1958 ok en Feernmeldekompanie intruck, de 350 Soldaten umfaaten dee un dor bit 1969 statschoneert weer. In de Johren weer Weener somit Garnisonsstadt. De Bundsmarine fung 1968 mit den Bau vun en wieder Materialdepot an, dat sück in de Loop vun de folgen Johren mit dat all bestahn Depot to'n gröttsten Arbeitgeber vun Weener entwickel. In de 1960er Johren wurr ok de Infrastruktur vun de Stadt bedüüdend wieder maakt, vör allen dör dat 1963 baut Waterwark, dat de bit dorhen noch faken antodrapen Zisternenversörgen aflöösen dee, as ok 1969 dör den Bau vun de Realschool Rheiderland. De Aula vun de School wurrd sietdem ok as Theatersaal för de Stadt bruukt.
Oneida County (Idaho)
Demografie
Vun de 4.125 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 1.838 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 13.829 US-Dollar. 2.155 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 374 Minschen maakt. 10,74 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
Weener
Nahkriegstiet
Siet de Kommunalreform wurr de Infrastruktur vun de Stadt wieder utbaut. So entstunn all in de 1970er Johren en nee Seniorenzentrum för dat Rheiderland. Investitschonen in Freetiet- un Verhalensinrichten, de sück över mehrere Johren trecken deen, hemm en Henwennen to'n Tourismus mögelk maakt, dat sietdem en tosätzlich Standbeen vun de lokale Wertschap is. Wiels in de 1990er Johren de grötteren Weeneraner Traditschonsfirmen Baumschulen Hesse un de Puddingfabrik Polak dicht maaken mussen, wussen anner inseeten Ünnernehmen as Weener Plastik, de Papierfabrik Klingele un de Baudeelenhersteller Wildeboer deels düütlich un hemm tosommen en gröttere dreestellig Tall vun Mitarbeitern in de 15.000-Inwahner-Stadt beschäftigt. Groot Bedüüden för de verkehrliche Anbinnen vun Weener harr de Bau vun de Bundsautobahn 31 up den Afsnitt tüschen Papenburg över Weener nah Leer in de Tiet van 1989 bit 1991, inklusive vun den to de Tiet fardigstellten Eemstunnels. Ok de endgültige Fardigstellen vun de Gesamtstrecke vun de A31 in dat Johr 2004 droog dorto bi, de Verkehrsanbinnen vun Weener to verbetern.
Ingemeenden
An' 1. Januar 1973 hemm sück de Stadt Weener un de ümliggen söben Gemeenden Beschotenweg, Diele, Holthusen, Kirchborgum, St. Georgiwold, Stapelmoor, Vellage un Weenermoor to de Stadt Weener tosommenslooten. De nömmt fröheren Gemeenden behullen hör eegen Oortsräde, de sück um rein örtliche Belange kümmern.
Oneida County (Idaho)
Demografie
3,87 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 2,08 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Weener
Inwahnerentwicklung
Weener is de gröttste vun de dree Kommunen, de dat Rheiderland billen. Mit mehr as 15.700 Inwahner (Stand: 31. Dezember 2011) is se de fievtgröttste Kommune vun den Landkreis Leer nah de Kreisstadt un de ländlich Gemeenden Moormerland, Westoverledingen un Rhauderfehn. In Oostfreesland is Weener de teihntgröttste Kommune un de sössgröttste vun de teihn Städer. Binnerhalv vun den Landkreis Leer is se een vun dree Städer neben Leer un Borkum.
Oneida County (Idaho)
Demografie
Vun de Vöröllern her sünd 97,50 % vun de Minschen Witte, 0,12 % Swarte, 0,15 % stammt ut Asien un 0,07 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,32 % sünd Nakamen vun Indianers. 1,36 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,48 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 2,30 % vun de Lüüd ansehn.
Joshua David Angrist
Joshua David Angrist (* 18. September 1960 in Columbus, Ohio) is en israeelsch-US-amerikaansch Wertschapswetenschapler un Hoochschoollehrer. 2021 wurr hüm tosommen mit David Edward Card un Guido Imbens de Nobelpries för Wertschapswetenschapen tospraaken.
Weener
Inwahnerentwicklung
Relativ verlässliche Inwahnertallen för Oostfreesland liggen siet Anfang vun de eerst preußischen Herrschap (1744) vör. De in' Tweeten Weltkrieg wietgahn heel bleeven Stadt nehm en gröttere Tall vun Heimatverdreevenen up, wodör de Inwahnertall wieder ansteeg. En wiedere Tonahm geev dat 1973 dör de Ingemeenden vun ümliggen Kommunen.
Joshua David Angrist
Werdegang, Forschung un Lehre
Angrist hett tonächst Wertschapswetenschapen an dat Oberlin College studeert, dat he 1982 as Bachelor of Arts afsluuten dee. Ansluutend hett he sien Wehrdeenst as Fallschermjäger bi de israeelsch Strietkräfte afleist. Later hett he an de Princeton University sien Studium fortsett, wo he tonächst in’n Mai 1987 sien Master of Arts kreeg un in’n 1989 sluutend sien Doktertitel Ph.D..
Tonächst hett Angrist as Assistant Professor an de Harvard University lehrt, bevör he 1991 as Senior Lecturer an de Hebrääsch Universität Jerusalem arbeiten dee. Dor steeg he 1995 to’n Associate Professor up. 1996 kehr he in de USA torüch un hett in glieker Funktschoon bi de wertschaptswetenschapliche Fakultät vun dat Massachusetts Institute of Technology lehrt, wo he all 1994/95 as Gastdozent lehrt un forscht harr. 1998 wurr he hier ordentlich Perfesser un 2008 hett he den Ford-Lehrstohl an de Hoochschool övernommen.
Weener
Inwahnerentwicklung
Eerstmals överdrapen wurr de Marke vun 15.000 Inwahner in dat Johr 1996.
Joshua David Angrist
Werdegang, Forschung un Lehre
Angrist is Liddmaat vun de Econometric Society, he arbeit siet 1994 as Research Associate för dat National Bureau of Economic Research. 2007 kreeg he de Ehrendokterwürde vun de Universität St. Gallen, 2009 den John-von-Neumann-Pries vun dat Budapester Rajk László Szakkollégium. He is Mitbegrünner vun de an dat MIT to Huus ween School Effectiveness & Inequality Initiative. Siet Anfang vun de 2000er-Johren arbeit un publizeert he intensiv mit dat in Bonn ansässigen Institut zur Zukunft der Arbeit, wo he 2000 to’n Research Fellow wurr. Todem wurr he 2006 in de American Academy of Arts and Sciences wählt.
Weener
Inwahnerentwicklung
4,4 Perzent vun de Inwahner vun Weener hemm en nedderlannschen Pass. In afsoluten Tallen bedüüd dat, dat knapp 700 Lüüd ut den Nedderlannen in Weener leven. Verkloorbor is dat dör de düütlich minner Immobilienpries in Oostfreesland in' Vergliek to dat nahberland. Dör de goot Verkehrsverbinnen över de A 280/Rijksweg 7 fallt dat Pendeln licht.
Joshua David Angrist
Werdegang, Forschung un Lehre
Gemeensam mit Guido Imbens wurr he 2021 mit den Nobelpries för Wertschapswetenschapen för hör Bidrääg to de Analyse vun kausal Tosommenhänge uttekent. De beid deelen sück de Hälft vun den Pries, de anner Hälft gung an David Edward Card.
Warken
Neben de hier upführt Böker hett Angrist tallriek Tietschriftenartikel un Arbeitspapeeren verfaat.
Weener
Entwickeln vun den Oortsnaam
In de Heeveregistern vun dat Kloster Werden wurr de Oort in dat 10. Johrhunnert in Uuianheri nömmtt. In dat 10./11. Johrhunnert wurr Weener in Oorkunnen Uuenari schreeven. För 1282 is de Beteken in Wenre överleefert. Siet 1460 is de hüüdige Naam begäng.
Dat Grundwoort vun den Oortsnaam wurrd vun dat oltfreesch here oder dat oltplattdüütsch hara afleit, deren Bedüüden mit Anhööcht angeven wurrd. Dorto keem as Bestimmungswoort de indogermaansch Wuddel uei- oder ui, de mehrere Bedüüden hett. För Weener kommen sowohl Wald-, Wild-, Stamm oder Weehn in Fraag. De Oortsnaam is also entweder as waldige Anhööcht oder as weeht Anhööcht to düüden.
Politik
As dat gesamte Rheiderland (un Oostfreesland in sien Gesamtheit) is Weener bi Wahlen en traditschonelle Hoochborg vun de SPD. De Sozialdemokraten stellen ok den Landdagsafordneten. Wiel de Landkreis Leer mit den nördlichen Deel vun dat kathoolsch präägt Eemsland en Bundsdagswahlkreis bildt, treckt aber meest en CDU-Afordneter in den Bundsdag in.
In jüngerer Tiet hett dat in' Rheiderland wurr Diskussion över de Fusion vun de dree rheiderländsch Kommunen (Stadt Weener, Gemeenden Bunde un Jemgum) in Gang sett, anstött vun de dormaligen Weeneraner Börgermeister Wilhelm Dreesmann. Entspreken Vörslääg harr dat aber ok all in de Vergangenheit geven. Begrünnd wurr de Vörstött mit mögelk finanziellen Vördeelen dör Tosommenleggen un Insporen, aber ok dör betere Gestaltensspeelrüüms in bestimmten kommunalpolitischen Berieken, etwa bi de Planung vun Schoolintoogsrebeeden. Dat droop aber ok up Kritik un Skepsis. De Börgermeester vun Jemgum un Bunde Johann Tempel un Gerald Sap bleeven tonächst torüchhollend.
Stadtraat
miniatur|Raathuus in Weener De Raat vun de Stadt Weener besteiht ut 32 Raatsfruen un Raatsherren. Dat is de fastleggt Tall för en Stadt mit en Inwahnertall tüschen 15.001 un 20.000 Inwahner. De 32 Raatsliddmaaten wurrn dör en Kommunalwahl för jewiels fiev Johr wählt. De aktuelle Amtstiet fung an' 1. November 2011 an un geiht to Enn' an' 30. Oktober 2016.
Stimmberechtigt in' Stadtrat is buterdem de hööftamtlich Börgermeester Ludwig Sonnenberg.
De letzte Kommunalwahl an' 11. September 2011 broch dat folgen Ergevnis:
Börgermeester
Hööftamtlich Börgermeester vun de Stadt Weener is Ludwig Sonnenberg (Parteilos). Bi de letzten Börgermeesterwahl an' 25. Mai 2014 kunn he sück in' eersten Wahlgang mit 56,6 % vun de Stimmen gegen dree Gegenkandidaten dörsetten. De Wahlbedeeligen leeg bi 52,8 %. Sonnenberg hett sien Amt an' 1. November 2014 antreeden un löös dormit sien Amtsvörgänger Wilhelm Dreesmann af, de nich mehr antreeden weer.
Vertreeder in' Land- un Bundsdag
Weener tellt to'n Landdagswahlkreis Leer/Borkum. To de Landdagswahl in Neddersassen 2013 sünd dor elf Parteien antreeden. Dorvan harrn söss Parteien Direktkandidaten upstellt. Direkt wählt Afordnete is Johanne Modder (SPD).
Wappen
rechts|duum|Dat Wappen vun Weener Blasoneeren: In Blau up golden, mit schräg krüüzt swaart Scheiten beleggt Flamm stahnd en in de bövere Hälft sülvern, ünnern root, golden bewehrt Phönix mit root Tung.
Beschrieven: De Phoenix erinnert an de Brandschatzungen wiels den Dartigjohrigen Krieg un den Wedderupstieg vun de Stadt. De Farven Blau, Witt un Root sünd ok de Stadtfarven vun Weener, de in disse Reegfolg van baben nah ünnern un to gliek Deelen dwarsstriept de Stadtflagg billen.
Städerpartnerschapen
Weener is bitlang Städerpartnerschapen mit dat franzöösch Les Pieux as ok mit de finnisch Kommune Eurajoki ingahn. Beid Partnerschapen wurrn an’ 15. Juli 1992 besegelt. Gegensiedig Besöök sünd de Regel. Um de Früendschap mit Les Pieux kümmert sück de 2005 grünnd Düütsch-Franzöösch Fruendskrink Rheiderland.
Religionen
miniatur|Kathoolsch St.-Josephskark miniatur|Baptistenkark Weener
As dat gesamte Rheiderland is ok de Stadt Weener calvinistisch präägt. De meest Karkengemeenden hörrn to de Evangeelsch-reformeert Kark. Blots in den Oortsdeel Weener gifft dat ok en lutherisch Gemeend. Dor hemm ok de kathoolsch Gemeend as ok de Evangeelsch-Freekarklich Gemeend (Baptisten) un en Pingstgemeend ehrn Sitt. En jöödsch Gemeend gifft dat siet de Tiet vun den Natschonalsozialismus nich mehr. Tallen to muslimischen Inwahner liggen nich vör. De nächstliggen Moscheen befinnen sück in Emden (Eyüp-Sultan-Moschee) un Papenburg.
Christendom
De Stadt Weener is as dat gesamte Rheiderland överweegend evangeelsch-reformeert. Reformeerte Karkengemeenden gifft dat in de Stadtdeelen Weener (Karnstadt), Kirchborgum, Möhlenwarf, Holthusen, Vellage, Weenermoor un Stapelmoor. De in de olt Stadtkarn liggen St.-Georgs-Kark wurr up den hööchsten Punkt vun de Stadt baut. In’ Toog vun de Reformatschoon wurr de Kark wohrschienlich in dat Johr 1528 evangeelsch. Eerst Pastor weer Johannes Schulten, de 1524 bit 1562 in Weener warken dee un noch as kathoolsch Preester in de Stadt schickt wurr, sück aber bald den neen Glooven anslooten hett. In de Tiet tüschen 1560 un 1592 hemm negen Vikare ehrn Deenst in Weener, leist, de aber wegen hör minn Inkommen un hör Armoot den Oort aber weer verlaaten mussen. In dat Tietöller vun den Pietismus weern de Karkengeschichtsschriever Eduard Meiners (1717–1723) un sien Nachfolger Wilhelmus Schortinghuis (1723–1734) mit sien Lehre von der Befindlichkeit inflootriek. Tietgliek mit de beid hett ok Henricus Klugkist warkt, de van 1706 bit 1746 Pastor in Weener weer un de sien Graffsteen sück in de Kark befinnen deiht. Klugkist sien Levenswannel un Glooven hemm up völ authentisch un övertüügend wirkt, sodat dat Gemeendeleven uplbläun dee un de Gemeend en tweeten Pastor anstellen kunn. Samuel Eilshelmius weer in de Johren 1749 bit 1787 Nahfolger vun Klugkist un ok Pietist. An’ Enn’ vun dat 19. Johrhunnert, to Tiet vun den Superintendenten Reemt Peters Wolbertus Smidt (1840–1927), wies Weener in’ Vergliek mit dat restliche Oostfreesland en hooch Goddesdeenstbesöök vun 30–50 % up, so dat de Kark grötter maakt wurrn muss. De reformeert Karkengemeend in den Stadtberiek vun Weener hörrn bit hüüd etwa 3700 Liddmaaten an. Siet 1956 steiht en Gemeendehuus för karklich Veranstaltungen, gemeendliche Belange un de Administratschoon to Verfügung.
De kathoolsch Gemeend is de eenzige in dat Rheiderland un betrüet dorher all Katholiken ut dissen Landstreek. Hör eenschippig Goddeshuus wurr 1842/43 nah Plääns vun den Architekten Mecklenburg baut. He is den Hilligen Joseph weeht.
De Evangeelsch-Freekarklich Gemeend mit Gemeendenhüüs in Weener un Möhlenwarf hörrt to de öldsten Baptistengemeenden vun Oostfreesland. Hör Anfänge gaht up en vun Julius Köbner vulltrucken Gläubigendööpt in dat Johr 1846 torüch. Dööpoort weer de so nömmt Lotts Tilke an dat Weeneraner Deep. An den Upbau vun de Gemeend weern ünner annern de baptistisch Pioniere Johann Ludwig Hinrichs un Pieter de Neui bedeeligt. Eerst Prediger vun de Gemeend weer de ut Markt Berolzheim in Bayern stammen Missionsarbeiter Johann Carl Cramer, de allerdings blots för en körten Tiet warken dee un as „unerwünschter Ausländer“ all 1850 vun de Behörden ut de Stadt rutschmeeten wurr. As he Weener verlaaten muss, weer de Gemeend, de noch as Statschoon vun de Baptistengemeend Ihren führt wurr, all up 50 döfft Liddmaaten anwussen. 1880 kunn dat eerst Goddeshuus vun de Gemeend, de sien oorsprünglich Gestalt dör An- un Umbauten hüüd nich mehr to erkennen is, sien Bestimmen övergeven wurrn. Bit dorhen harr man sück in en Privathuus versammelt. 1896 kreeg de Baptistengemeend Weener hör Eegenständigkeit. Neben hör Gemeeendarbeit in Weener un den Stadtdeel Möhlenwarf bedrifft de Gemeend siet 2000 ok den Kinnergoorn Jona.
Neben den Baptisten arbeit as wieder Freekark de Christusgemeinde (Bund Freikirchlicher Pfingstgemeinden) in Weener.
De Zeugen Jehovas sünd mit en Königriekssaal ebenfalls in Weener präsent.
Jodendom
miniatur|Grafsteen up den jöödschen Karkhoff in de Graf-Edzard-Straat
Hööftartikel: Jöödsch Gemeend Weener
De jöödsch Gemeend in Weener bestunn van dat 17. Johrhunnert bit to’n 7. April 1942. Eerstmals leeten sücl Jööden gegen Enn’ vun den Dartigjohrigen Krieg in Weener daal. Se hemm, betrucken up de Inwahntertall vun den Oort, en vun de hööchsten prozentualen Bevölkerungsandeelen in Oostfreesland stellt, 1925 leeg de Andeel bi 3,5 % vun de Gesamtbevölkerung vun Weener. Nah 1933 fung de Utgrenzen un Verfolgen vun de Jööden an. Völ sünd wegtrucken. Mindest 48 jöödsch Inwahner wurrn in den Holocaust ümbrocht. Nah den Tweeten Weltkrieg leev blots noch een torüchkehrt Jööd in  Weener. Hüüd gifft dat in Weener kien jöödsch Gemeend mehr. Vun dat jöödsch Leven in de Stadt tüügen noch Gedenkstäen un dree jöödsche Karkhööf.
Museen un Theater
miniatur|Heimatmuseum Weener, fröher Armenhuus
Weener is Sitt vun dat Heimatmuseum Rheiderland, dat in dat 1791 baut ehmalg Armenhuus ünnerbrocht is. Wiest wurrd de Entwicklungsgeschichte vun de Region vun de Steentiet bit hüüd. En Swoopunkt liggt dorbi up de Wertschapsgeschichte un hier vör allen up dat Ticheleewesen un de Landwertschap. Bedüüdenst Utstellungsstück is de in dat 16. Johrhunnert entstahn Altarupsatz vun de öldste Kark in dat Rheiderland, de Liudgeri-Kark in Jemgum-Holtgaste.
Dat Organeum is en Kultur- un Billenszentrum, de en Museum mit historsch un nahbaut Tasteninstrumenten anslooten is. Sitt is en grootbörgerliche neogotische Stadtvilla an de Norderstraat. Leid wurrd dat vun Winfried Dahlke un dragen vun de Oostfreeslandstiftung vun de Ostfreesch Landschap un de Landschaplich Brandkass, de evangeelsch-reformeert Kark in Weener un de Stadt Weener. De Instrumentensammlung umfaat Kabinettörgeln, Cembali, Clavichorde, Klaveren, een Physharmonika un Harmonien un will de ünnerscheedlich Instrumente un deren Geschichte för en breet Apenlichkeit anschaulich maaken. Daröver herut is dat Organeum Organisatschoonszentrale för Konzerte, Führungen, Meesterkurse, Fortbildungen, touristische Exkursionen un Upführensoort vun ünnerscheedlich kulturell Veranstaltungen.
In den Oortsdeel Weenermoor befind sück dat eenzig Füerwehrmuseum vun den Landkreis Leer. Dat is in en olt Sprützenhuus ünnerbrocht, dat um 1929/30 baut wurr. Nahdem in Weenermoor 1969 en nee Füerwehrhuus baut wurrn weer, gung dat mit dat olt Huus gau barg daal, so dat dat 1996 afreeten wurr. Af Februar 1997 wurr dat an glieker Stäe wedder upricht un beherbargt siether dat Museum.
Karken un Örgeln
miniatur|Westsiet vun de St.-Georgskark
De St.-Georgs-Kark wurr um un bi 1230 as Backsteenkark baut un in de Loop vun de Johrhunnerten mehrfack umbaut. Vun den orsprünglichen Apsissaal kann man blots noch Reste finnen. 1462 entstunn de polygonale Chor. Wiels den Stadtbrand 1492 wurr de Binneninrichtung zerstört. De Errichtung vun den Toorn weer 1738 up de gegenöverliggen Straatensiet. Wiel 1765 de Versöök scheef gung, mit en mächtigen Streevpieler dast Chorgewölbe aftostütten, truck man in dat Karkenschipp en Holttünnengewölbe in, dat 1780 ok noch up den Chor utdehnt wurr. De stütten Konsolen för dat Chorgewölbe sünd noch erkennbar. Mit en Deel vun den Chorruum wurr ok de Gemeenderuum vergröttert, as an dat een Fenster unmiddelbar neben de Örgel to sehn is, dat vun de Tünn sneeden wurrd. Wiel de Gemeenderuum to lütt weer, harr en Deel vun de Gemeend bit dorhen den Goddesdeenst achter de Örgel sittend verfolgen mööten. De gotisch Lettner wurr afbraken, de Örgel 1782 in Richt Chorraum torüchversett un de Triumphbagen an de nee Grenze tüschen Gemeend- un Chorruum achter de Örgel upführt. 1893 wurr de Kark an de Nordsiet dör en Querschipp in de hüüdige T-förmige Gestalt wieder maakt. Renaissance-Kanzel un Abendmahlsdisch stammen ut de eerst Hälft vun dat 17. Johrhunnert, wiels dat Gestöhl barock is. To den Vasa Sacra hörrn Beeker ut dat 17. bis 19. Johrhunnert as ok je twee Brotteller van 1844 un 1903. Eenige kunstgeschichtlich bemarkenswert Graffsteen befinnen sück in de Kark un up den oorsprünglichen Karkhoff buterhalv. miniatur|Örgel vun de St.-Georgs-Kark
De Orgel vun de St.-Georgs-Kark is de wertvullste Inrichtungsgegenstand. Se is en Laatwark vun Arp Schnitger ut dat Johr 1710, an dat ok all sien Söhns bedeeligt weern. Nah en wesselvullen Geschichte mit verscheedenen Umbauten un Restaureeren hett se hüüd 29 Register up twee Manualen un Pedal. De swungen Pedaltoorns in' Rokokostil stammen vun Johann Friedrich Wenthin un beeden mit de streng hollen barocken Manualwarken en eegendömlich Gesamtbild. Ofschons blots söss Register vun Schnitger erhollen weern, gelung dat den Örgelbauer Jürgen Ahrend in de afsluuten Restaureerensphase (1978–1983) en technisch un klanglich övertüügen Gesamtkonzept, dat sück an dat Ideal vun den Schnitgerklangs orienteert. As besünners meesterhaft gellt de Rekonstruktschoon vun de Manualtungen anhand vun vergliekbor Register in anner Schnitgerörgeln.
miniatur|links|Krüüzkark in Stapelmoor
Buterhalv vun de Karnstadt gifft dat twee romano-gotische Karken. De Vellager Kark geiht up en Saalkark ut dat 13. Johrhunnert torüch, worup de lütt rundbagig Fenster un de Teensnittfries henwiesen. Woll in dat 14. Johrhunnert wurr de Toorn anbaut. In gootsch Tieden hett man eenig Umbauten vörnommen. De Örgel vun de Gebr. Rohlfing wurr 1885–1888 anfertigt. De Stapelmoorer Kark in de Form vun en greeksch Krüüz ahn rechte Winkel dateert um 1300 un gellt as een vun de bedüüdenst Sakralbauten vun Oostfreesland. Gegenöver de architektonisch ähnlichen Krüüzkark in Bunn bleev de Kark in Stapelmoor vun ingriepen Umbauten verschont. De butere Anlaag is eenheitlich un verhältnismäßig schlicht hollen, mit spitzbagig Fenstern un Portalen, Konsolfriesen ünner dat Daakgesims un Trappenfriesen up de Quergeevels, en Westtoorn mit Saddeldaak as ok den begäng Drillingsfenster an de Oostsiet. In dat Binnere wiesen dat Oost- und Westjoch achtrippige Domikalgewölbe up, wiels de dree Querschipp joche mit Kuppelgewölben ahn Rippen afslooten wurrn. Original erhollen sünd de Deckenmalereen mit Fabelwesen, geometrisch Symbolen un Plantenornamenten. De Dööpsteen ut Bentheimer Sandsteen wurr in dat 13. Johrhunnert maakt un de Kanzel um 1600 anfertigt. Achter den Prospekt vun de Örgel ut dat Johr 1848 wurr 1994 vun Bartelt Immer, Reinalt Klein un Claude Jaccard en Replik vun de Louis-Alexandre Clicquot-Örgel (1734) mit 23 Registern up dree Manualen inbaut, de eerste Örgel vun Düütschland in konsequent barock-franzööschen Stil.
Profanbowarken
miniatur|De Kaakebagen miniatur|links|Fronehuus mit Renaissancefassade
Dat Hafenbecken vun Weener wurr all um 1570 anleggt, is aber in de Loop vun de Johrhunnerte mehrfack umbaut wurrn. För den Umslagbedriev wurrd de Haven nich mehr bruukt, he deent nu as Freetiethaven. An den Haven staht Börger- und Spiekerhüüs.
In Weener sünd neben de Karken en Völtall vun Börgerhüüs ut fröheren Johrhunnerten erhollen. Besünners an de Norderstraat, de Hööftstraat vun de Oltstadt, gifft dat architektonisch herutragen Bowarken. Dorto tell dat Fronehuus an de Norderstraat 19. De eengeschossige Backsteenbau is inschriftlich up dat Johr 1660 dateert. De Straatenfront wurr 1965 afdragen un ansluutend rekonstrueert. In' Toog vun de Baumatnahmen wurr dat Huus wat lüttger maakt, de Krüüzstockfenster wurrn weer herstellt. En eengeschossig Geevelhuus van 1719 steiht an de Norderstraat 56. Dat wiest en swungen Geevel up, de sien Ortgang mit üppigem Blatt- und Blöötensmuck utstatt is.
An de Nee Straat liggt dat ehmalge Armenhuus, dat as Heimatmuseum bruukt wurrd. Dat hannelt sück um en to de Straat apen Dreeflögelanlaag ut dat Jahr 1791. Dat Müerwark is dör flaak Pilaster gleedert. Ebenfalls an de Nee Straat (Nummer 12) leet de Veehhändler Hesse en neugotisch Villa ut dat 19. Johrhunnert errichten. Se verfügt över zinnenortige lütt Toorns, Spitzbagenblenden un en monumentalen Ingang. Dat Bowark wurrd vun dat Organeum bruukt. En wiedere, wenn ok lüttgere neugotische Villa steiht an de Süderstraat 18.
In de Stadtdeelen Stapelmoor un Möhlenwarf gifft dat Galerieholländer-Windmöhlen. De Möhlen in Möhlenwarf hett 1972 den Bedriev instellt un wurr siet dat Johr vun Karl Dall as Tweetwahnsitt bruukt. De in Hamborg-Eppendorf leven Komiker hett de Möhlen 2010 an en Privatmann verköfft. Dat öldste authentisch dateerte Börgerhuus in Oostfreesland is dat Steenhuus in Stapelmoor. Dat stammt ut dat Johr 1429 un wurr vun Anfang an as Wahnen vun den dortigen Pastor oder Kanoniker bruukt.
High-Nunatak
Dat Advisory Committee on Antarctic Names hett em 1966 na Elmer High nöömt, den „Crew Chief“ von en Helikopter von dat 62nd Transportation Detachment von de United States Army, dat en geoloogsche Forschungsexpeditschoon von de University of Minnesota logistisch ünnerstütten dee, de von 1963 bet 1964 in düt Rebeed arbeidt hett.
Arnold Wienholt
Arnold Wienholt is de Naam von
Oscars 1936
De Oscars 1936 sünd an’n 5. März 1936 in’t Biltmore Hotel in Los Angeles utgeven worrn. Dat weer dormit de achte Oscar-Vergaav. In’t Johr vun de Oscar-Vergaav warrt jümmer Filmen uttekent, de in dat vörige Johr anlopen sünd, in dissen Fall also de Filmen ut dat Johr 1935. Bi disse Vergaav is to’n eersten mol de utwärtige Firma PriceWaterhouseCoopers dormit beopdraagt worrn, de afgevenen Stimmen uttotellen. To’n eersten mol weer ok en Pries för den Besten Dansspeelbaas vergeven. De Kategorie weer aver blots dreemol vergeven. Modereert hett dat Johr Frank Capra.
Bi de Vergaav weer de Film Mutiny on the Bounty mit acht Kategorien an’n fakensten nomineert. De meisten, neemlich veer, Oscars hett an’t Enn de Film The Informer kregen.
Best Film
Mutiny on the Bounty (dt.: Meuterei auf der Bounty) vun (Metro-Goldwyn-Mayer)
Best Speelbaas
John Ford för The Informer (dt.: Der Verräter)
Best Helpsmann vun’n Speelbaas
Clem Beauchamp un Paul Wing för The Lives of a Bengal Lancer (dt.: Bengali)
Arnold Wienholt
* Arnold Wienholt (1749–1804), düütschen Dokter,
Oscars 1936
Best Hööftdorsteller
Victor McLaglen för The Informer (dt.: Der Verräter)
Beste Hööftdorstellersche
Bette Davis för Dangerous
Best Originalgeschicht
Ben Hecht un Charles MacArthur för The Scoundrel (dt.: Ein charmanter Schurke)
Best Dreihbook na Vörlaag
Dudley Nichols för The Informer (dt.: Der Verräter)
Best Kamera
Hal Mohr för A Midsummer Night’s Dream (dt.: Ein Sommernachtstraum)
Johann Christoph Rudorff
Johann Christoph Rudorff (* 2. April 1728; † 20. April 1795 in Blomendal) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.
Weener
Profanbowarken
De in' Rokokostil baut Kaakebagen an de Georgskark hett fröher den karklichen vun den weltlichen Beriek vun de Weeneraner Markt trennt. De wurr 1984 restaureert. De Kaake is en ehmalger Markt- un Gerichtsplatz an den Verkehrsknüttpunkt Leer-Holland-Westfalen. Hier wurrn Veeh- un Peermärkte afhollen. Up den Platz vör den Bagen wurrn in dat Middelöller Gesettbreeker an den Pranger stellt.
Spraak
mini|Verbreedensrebeet vun dat Oostfreesche Platt In Weener wurrd neben Hoochdüütsch ok Oostfreesch Platt snackt (in Weener: proot). Tomindst ünner Utwussen is Platt ok Alldagsspraak. De Stadt fördert – ok mit Ünnerstütten vun dat Plattdütskbüro vun de Oostfreesch Landschap – den Gebruuk un dormit dat Erhollen vun de plattdüütsche Spraak.
Sport
In de Karnstadt gifft dat mehrere Sportvereens, dorünner TuS Weener, Angelsportvereen Rheiderland, Surf- un Kanuclub Rheiderland, Seglervereen Weener un Peersportvereen Weener. Siet 1972 gifft dat in Weener en Oortsgrupp vun de DLRG mit knapp 900 Liddmaaten (2010). De TuS Weener hett as gröttst Sportvereen vun de Stadt mehr as 1300 Liddmaaten. Etwa 760 dorvan hörrn to de Turn-Afdeelen, wat disse Sparte vun den TuS to de gröttste Turn-Afdeelen in den Landkreis Leer maakt. In den 1885 grünnd Universalsportvereen wurrn todem Football, Tennis, Swemmen, Volleyball, Basketball, Badminton, Kampsport un Gesundheitssport anboden. Doröver herut hett de TuS as eenzig Vereen in' Rheiderland en Lichtathletik-Afdeelen. De TuS Weener hett mit den TV Bunde en gemeensam Handballafdeelen, de in' Speelbedriev ünner de Naam HSG Weener/Bunde uploopen deiht.
Wiederhen hemm mehrere Oortsdeelen hör eegen Vereens, meestens mit mehreren Afdeelen. To nömmen sünd Teutonia Stapelmoor, Heidjer SV (Stapelmoorerheid), TuS Holthusen un de Sportfreunde Möhlenwarf. In Holthusen gifft dat en Schachvereen, in Diele en Schüttenvereen. In de Stadt Weener wurrd, as in ganz Oostfreesland, Boßeln as Sportoort in Ligen bedreeven.
De Stadt hett mit dat Friesenbad en apenlich Freebad. Dat wurr 1972 baut un 2009 mit en finanziellen Upwand vun 1,5 Millionen Euro saneert. All siet 2003 besteiht en Kooperatschoon mit dat Papeerwark Klingele, dat dat Bad dör en ünnerirdisch Röhrleitung mit Feernwarmt versörgt. En Hallenbad gifft dat Weener dorgegen nicht, de nächstliggen befinnen sück in Bunn, Leer un Papenburg.
Regelmatig Veranstaltungen
De DLRG-Oortsgrupp Weener veranstalt jedes Johr in' Sömmer en Draakbootrennen in den olt Haven. In' Harvst find dat Schüttenfest statt. Kien organiseert Veranstaltung, aber en Event, dat jedes Mal hunnerte Schaulustige up den Weeneraner Eemsdiek lockt, sünd Överführungen vun de Krüüzfohrtscheep vun de Meyer Werft eemsupwärts. In den Stapelmoorer Park wurrd jedes Johr en lütt Heavy Metal-Festival mit de Naam „Free For All“ organiseert, mit Besökertallen vun 3000 bit 4000. In dat Johr 2010 funn dat to'n fievten mal statt.
Wertschap un Infrastruktur
Gewarfrebeeden befinnen sück nördlich vun de Karnstadt an de B 436 as ok an de Autobahnaffohrt Papenburg (Gewerbepark Rheiderland). In den Oortsdeel Diele gifft dat en 380-kV-Umspannwark. Dor sall dat HGÜ-Kabel, dat vun den eersten Offshore-Windpark in de Noordsee kummt, ennen. Över de Eems führt de 380-kV-Eems-Freeleitungskrüüzung.
mini|Sportboothaben In' Deenstleistungssektor is to'n eenen de Eenzelhannel in den Stadtkarn vun Bedüüden. Liekers ergeven sück wegen de Standoortnahdeelen to de Kreisstadt Leer hier spöörbor Inbußen. Dorgegen hett sück to'n annern de Tourismus to en wichtig Standbeen vun de lokale Wertschap entwickelt. Hier is besünners de Bootstourismus entlang de Eems to nömmen. An dat linke Stroomufer gefind sück en Grootdeel vun de touristisch Infrastruktur: Marina (274 Liegeplätze, 40.000 qm Hafenflach, 20 t Hevekran, Tankstelle usw.), Campingplatz, Wahnmobil-Stellplätze un dat Freebad mit wiederen anslooten Freetiet-Inrichten Am 26. November 2010 hett de Wertschapsminister vun Neddersassen, Jörg Bode de Stadt dat Prädikat „Staatlich anerkannter Erholungsort“ verleeht Mit de Möhlen in dat Stadtrebeet liggt de Kommune an de touristisch Themenroute Niedersächsische Mühlenstraße. Nee apenmaakt wurr Jahr 2010 en Rad-Themenroute, de de Schippsöverführen vun de Meyer Werft to'n Thema hett (Kreuzfahrtweg-Route).
In Weener weer per 30. Juni 2006 all tosommen 4154 sozialversekerungsplichtig Beschäftigte meldt. De Tall vun sozialversekekrungsplichtig Arbeitsplatzen in dat Stadtrebeet bedroog to den sülvigen Steekdag 2535. Weener is en Utpendler-Kommune: Per 30. Juni 2006 stunnen 1301 Inpendler ut anner Kommunen 2920 utpendeln Weeneraner tegenöver. Dorut ergifft sück en negativ Pendler-Saldo vun 1619. Neben Ünnernehmen in de Stadt Leer is ok de Meyer Werft in Papenburg en Teel vun de Utpendler.
Daten to de Arbeitslosigkeit in de Stadt Weener sülvst wurrn nich trucken. In den Geschäftsberiek Leer vun de Agentur für Arbeit, de den Landkreis Leer ahn Borkum umfaat, leeg de Arbeitslosenquote in' Dezember 2010 bi 7,8 Prozent. Se leeg dormit 0,7 Perzentpunkte över den Dörsnitt in Neddersassen.
Landwertschap
In de Butenberieken vun Weener gifft dat landwertschaplich Bedrieven. Wegen de Boddenverhältnisse herrscht Melkwertschap vör. In' oostfreeslandwieden Vergliek hett Weener blots en licht ünnerdörsnittlichen Andeel an Landwertschapsflachen. Dat führt ok dorto, dat de Landkreis Leer to de teihn gröttst Melkertüüger-Landkreisen vun Düütschland tellt. De Melkbuern lieden siet eenig Johren ünner en faken minn un stark swanken Pries för Melk un Melkprodukte. Eenig Buern verdeenen dör dat Upstellen vun Windkraftanlagen oder Biogas-Anlagen wat dorto. In den Oortsdeel Halte befinnt sück en groot Göörneree-Siedeln, de nah den Tweeten Weltkrieg för Verdreevene anleggt wurr. Bit hüüd speelt de Ünnerglas-Anbau in Halte en bedüüden Rull un präägt dat Oortsbild. Enkeld Buern produzeeren nah Bio-Richtliens.
Ünnernehmen in Weener
miniatur|Olt Produktschoonshall vun Weener Plastik an den Marker Weg
Weener hett en lütt Antall vun Industriebedrieven, dorünner is de 1960 grünnd Verpackungshersteller Weener Plastic Packaging Group mit weltwiet etwa 1200 Beschäftigten, de in Weener sien Seet hett. Dor arbeiten ruch weg 450 vun de 1200 Mitarbeiter. „Weener Plastik“, as de Bedriev kört nömmt wurrd, is dormit de gröttste private private Arbeitgever vun de Stadt un dat gesamte Rheiderland as ok en vun de gröttsten privaten Arbeitgever in' Landkreis Leer. En anner industrieller Arbeitgever is de Papeerfabrik Klingele, de 1920 in Wiesloch grünnd wurr un 1961 en Wark in Weener övernehm. Dat Wark stellt Wellpappenrohpapeeren her un hett etwa 100 Beschäftigte. Warmt un deelwies ok Strom för den Produktschonsprozess treckt de Papeerfabrik ut dat 2008 fardigstellt EBS-Kraftwark Weener. Ebenfalls en dreestellig Tall vun Mitarbeitern (175) beschäftigt de Baudeelenhersteller Wildeboer, de in Weener sien Stammseet un doröver herut Vertretungen in Ulm un Leipzig hett. Dat Ünnernehmen is in den Beriek vun Schall- un Brandschuul as ok Luftverdeelen tätig. Wiedere Ünnernehmen in Handwark un Hannel deenen in eerst Lien de Nahbiversörgen.
Apenlich Inrichtungen
An apenlich Inrichtungen gifft dat in Weener de Stadtverwalten mit hör anslooten apenlich Bedrieven as den Bauhoff, en Polizeistatschoon as ok dat Krankenhuus Rheiderland (66 Betten). Dat steiht to 51 Perzent in Drägerschap vun dat Kreiskrankenhuus Leer un to 49 Perzent in de vun en Krankenhuusvereen, de de Klinik an' Enn' vun dat 19. Johrhunnert errichten leet. De Waterversörgensverband Rheiderland, en Körperschaft vun dat apenliche Recht, hett sien Seet in Weener. Dor bedrievt de WVV, de 20 Beschäftigte tellt, ok dat Waterwark. Versörgt wurrd dat gesamte Rheiderland inklusive vun den Leeraner Stadtdeel Bingum. Das Bundeswehr-Materiallager beschäftigte Anfang 2011 insgesamt 40 Menschen. Dat ehemalige Marinedepot weer tietwies de gröttste Arbeitgever vun de Stadt. Doröver herut bedrifft de Bundeswehr siet 1961 an de Landsburg 1 en Utbillenswakrstäe. Wiederhen gifft dat en Butenstäe vun de Kreisvolkshoochschool Leer.