cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ignaz Schön
* Ignaz Schön (1856–1921), düütschen Politiker,
Friedrich Georg Sibeth
Friedrich Georg Sibeth (Schrieversnaam Mi; * 10. November 1793 in Güstrow; † 12. März 1880 ok dor) weer en plattdüütschen Schriever.
Sibeth is 1793 as Söhn von’n Börgermeester Carl Sibeth un Katharina Eichmann in Güstrow boren. He geiht eerst na de Doomschool in Güstrow, later op dat Fellenbergsche Institut in Hofwyl in de Swiez. Sien Studium von de Landweertschop in Göttingen hett he 1823 afslaten. He köfft denn dat Good Wisch bi Wismar un later dat Werder in Güstrow. Sibeth hett an’n 11. November 1824 Agnes Caroline Elise Sophie Eichmann heiraadt un harr een Söhn un twee Döchter. Siene plattdüütschen Böker hett he ünner den Schrieversnaam Mi rutbröcht.
Lujack
Lujack is de Familiennaam von
Lecavalier
Lecavalier is de Familiennaam von
Ignaz Reiser
Ignaz Reiser is de Naam von
* Ignaz Reiser († 1729), düütschen Bildhauer,
Le premier jour du reste de ta vie
Le premier jour du reste de ta vie (op plattdüütsch so veel as „De eerste Dag vun’n Rest vun dien Leven“; dt. Titel: C’est la vie – So sind wir, so ist das Leben) is de Titel vun en franzööschen Speelfilm vun den Speelbaas Rémi Bezançon ut dat Johr 2008. Bezançon hett für disse Tragikummedie ok sülvst dat Dreihbook schreven un gifft in sien Film Bericht över de Liddmaten vun en Familie ut de franzööschen Middelschicht. Jede Person is dorbi en Dag todacht, de as Bispeel deent. De Film is vun de franzööschen Produkschoonssellschop Mandarin Films in Tosamenarbeit ünner annern mit Canal+ un France 2 produzeert worrn.
Inholt
duum|hochkant|Jacques Gamblin speelt Robert Duval duum|hochkant|Zabou Breitman speelt de Mudder De Film deelt sik in fief Afsneden, wobi jede dorvun een vun de fief Familienliddmaten in’n Middelpunkt stellen deit. To Anfang warrt en Collage vun Videoopteken un Familienbiller wiest, de Vergnöögtheit un Freid vermiddeln doot.
Middeweken, 24. August 1988 – En Hunnenleven
De Taxifohrer Robert Duval leevt tosamen mit sien Fro Marie-Jeanne un jemehr Kinner Albert, Raphaël un de 10johrige Fleur in en Huus in de Vörstadt, de vun den Opa finanzeert warrt. Bi en Striet, bi den dat dorüm geiht, wat de kranke Hund inschläfert warrn schall oder nich, sett sik Albert dör un föhrt mit den Hund na’n Veehdokter. Korte Tiet dorna tütt he ut dat Huus ut in en Wahnung vun’t Miethuus vun sien Opa, för de he nix betahlen mutt. Gliektietig hett de Vadder, Robert, ünner sien egen Vadder to lieden, de em bi jeed Drapen marken lett, dat ut em nich dat worrn is, wat he worrn hebben schüll.
Nu, as de öllste Söhn ut’n Huus is, fangt de Mudder wedder an to studeeren, üm wat mit ehr Tiet antofangen. Se schrifft sik in dat Fack Billn Kunst in un besöcht dorbi later de glieken Kursen as ehr Söhn Raphaël. De aver lett sien Studium sliepen, wiel Albert in sien ne’e Wahnung in de Twüschentiet de alternative Studentsche Prune drapen deit.
Wohler
Wohler is de Familiennaam von
Le premier jour du reste de ta vie
Freedag, 3. Dezember 1993 – Bloodbannen
Fleur is midden in de Pubertät un hett sik to en rebellschen Teenager maakt mit en Vörleef för’n Grunge-Stil. Se maakt veel mit den ölleren Mitschöler Sacha, de in sien Freetiet Musik maken deit un mit Drogen rümexperimenteert. Un natürlich will he ok mit Fleur in’t Bett, de sik opletzt seggt, dat se em nich länger henholen kann. Man, as se mit Sacha ehrn eersten Sex hatt hett, lett de ehr links liggen. Bito vergitt ehr Familie denn ok noch ehrn 16. Geboortstag. Bi’t gemeensome Avendeten kummt dat to’n Striet mit den Opa. Robert holt em vör, dat he em nienich beacht harr, un nich mol Biller vun sien egen Söhn in’t Huus harr. Man, de torüchhollern Söhn Raph schinnt wiel en Wienproov Indruck bi sien Opa un kriggt vun em den Slötel to’n Wienkeller.
Wohler
Kiek ok bi: Wöhler, Wohlers.
Le premier jour du reste de ta vie
Freedag, 3. Dezember 1993 – Bloodbannen
Fleur is daalslahn un hett nümms mit den se snacken kann. Blots Albert höört ehr to un maakt dorophen den Halfstarken Sacha rund. Op en Party dorna, woneem de beiden Bröder Fleur mithennehmt, dat se op annere Gedanken kummt, gifft dat wedder Striet vunwegen dat de Vadder nich rechttietig kummt, üm ehr aftoholen. De Striet geiht ok op de beiden Bröder över. Albert haut Raph in’t Gesicht, dat em de Nees blöden deit. Later kummt Albert aver mit Prune tosamen.
Sünnavend, 22. Juni 1996 – Magic Fingers
Raphaël benüsselt sik jümmer wedder mit Drogen un lett sien Leven sliepen. Alleen dat Drapen eenmol in de Wekk mit sien Opa Pierre stellt en Kunstante dor. Denn warrt em de Kunst vun’t Wienverkosten wiest, wobi sien Opa em ut sien egen verleden Tiet vertellt. Sien Wahnung vergliekt he mit en Oort vun Tietmaschien. Raph kummt en Idee: he geiht torüch in sien Öllernhuus un richt sik sien ole Kamer wedder in. So kamt em Gedanken an en Luftgitarrnwettstriet wedder, an den he söven Johr fröher mit sien Vadder deelnahmen hett. Dorbi hett he de söte Moïra drapen un sik in ehr verkeken. Heemlich harr de Deern em ehr Telefonnummer tosteken, wat he aver eerst op’n Weg na Huus markt hett. Man, dör dat apene Finster vun’t Auto flüggt de Zeddel weg. Dör sien Torüchdenken glöövt he nu, de Nummer wedder to weten un snackt wat op den Apparat. De Nummer is aver verkehrt.
Intwüschen finnt ok de Troung twüschen Albert un Prune op’t Standesamt statt. An’t Enn kriegt se Naricht, dat de Opa, Pierre, doodbleven is. Wiel Raph un sien Vadder Robert sik dorför stark maakt, de Hochtietsfier nu aftoseggen, willt Albert, Prune un de Mudder nix dorvun weten. Dör den Striet geiht de Verbinnen vun Albert to sien Familie vullstännig twei. As Robert later de Starvdokumenten utfüllen deit, stellt he fast, dat sien Vadder Biller vun em in de Breeftasch mit sik dragen hett.
Freedag, 25. September 1998 – Dreiht sik de Eer, dreihst du di mit
De Mudder befaat sik jümmer noch mit de Kunst un experimenteert mit de Fotografie. Dat ehr Dochter faken nich na Huus kummt, argert ehr. As Fleur wedder mol twee Daag lang weg blifft, rüümt de Mudder ehr Kamer op un finnt dorbi ehr Daagbook. De Neeschier kriggt ehr ünner, un se brickt dat Slott twei. So warrt se vele Saken över ehr Dochter wies, vun’t teihnte Levensjohr an. Se leest vun ehrn eersten Sex, wat Fleur ünner „den eersten Dag vun’n Rest vun dien Leven“ beschrifft. Un se warrt wies, dat se wat mit Lüüd harr, de se gor nich kenn un dat se afdreven laten hett.
Marie-Jeanne warrt dordör ok ehr Öller bewusst un dat se sik nich mehr attraktiv finnt. Ok hett se sülvst mit ehrn Ehmann keen Sex mehr. Se söcht dorophen de Praxis vun ehrn Söhn Albert op, de Schönheitsoperatschonen maakt, un fraagt bi em na en Bostvergröttern na. Albert versöcht die Egentwievel vun sien Mudder to verstrein, se aver harr geern de ollen Tieten torüch, as de Kinner noch lütt weern un ehr Mann ehr noch leef harr.
As se wedder na Huus kummt, is Fleur ok al dor un fraggt ehr na dat apenbrokene Daagbook. Dorbi kriegt se sik natürlich düchtig in de Wull un Fleur neiht foorts wedder ut. Üm nich noch en Kind to verleren, will Marie-Jeanne mit dat Taxi vun Robert achter ehr ran. Se maakt dorbi aver en Unfall un warrt licht besehrt. Dat Unglück bringt de Familie wedder neger tohopen.
Saint-Sébastien
Saint-Sébastien betekent
Řebíček
Řebíček is de Familiennaam von
Le premier jour du reste de ta vie
Freedag, 26. Mai 2000 – Uns Vadder
Robert versöcht dat Smöken optogeven un leevt harmonisch mit sien Ehfro. Ut Fleur is intwüschen en eernste Studentin worrn, de ehrn Vadder anraden deit, mit dat Taxi Fohren optohören. Op en vun sien Fohrten den Dag, stiggt tofallig Albert in, de Johren lang keen Kuntakt mehr to de Familie harr. He markt eerst nich, wokeen dat Taxi stüert un vertellt över sien Lasten mit de Eh mit Prune. Se draapt sik ’n beten later mit Raphaël in en Restaurant, de intwüschen uttogen is un as Sommelier arbeit. Tosamen besupt se sik un Robert vertellt vun sien Jöögdsünnen un annere Saken ut de verleden Tiet.
Konrad Wagner
Konrad Wagner is de Naam von
Le premier jour du reste de ta vie
Freedag, 26. Mai 2000 – Uns Vadder
An’n Avend kummt de Familie to’n gemeesom Eten tohopen. De Stimmung is goot. Vun Fleur kriggt he en Kissen schenkt, dat sien Rüch bi’t Taxi Fohren schonen schall. Mit veel Geföhl vertellt he, wo wichtig em de Familie is un wo veel em dat bedüüt, dat he sien Kinner opwassen sütt. As sik later de beide Ehlüüd in’t Taxi torüchteht, nimmt he Marie-Jeanne an de Siet un vertellt he vun sien Besöök bi’n Dokter un dat he Kreeft hett.
Pierre Gaviniès
thumb|Pierre Gaviniès Pierre Gaviniès (Gavinies; * 11. Mai 1728 in Bordeaux; † 8. September 1800 in Paris), weer en franzöösch Vigelienspeler un Komponist.
Le premier jour du reste de ta vie
Freedag, 26. Mai 2000 – Uns Vadder
Veer Maanden later blifft Robert dood. In de Twüschentiet is Fleur mit den fröhreren Fründ vun Raph un Albert, Eric, tosamenkamen. Albert hett sien Praxis opgeven un arbeit nu in de Nootopnahm vun en Krankenhuus. Marie-Jeanne streit an en Strand mit ehr Kinner tosamen Robert sien Asch in den Wind, an en Steed, woneem se fröher Urlaub maakt harrn. Mit Super-8-Filmopnahmen denkt se torüch an de Tiet. Marie-Jeanne sett sik in’t Taxi vun Robert un lett sik de Luft ut dat opblaasbore Kissen in’t Gesicht weihn. Un Fleur warrt togliek wies, dat se vun Eric en Kind kriggt.
Pierre Gaviniès
Leben
Gaviniès weer de Söhn vun en Vigelienbauer un en vun de bedüüdenst franzöösch Vigelienspelerpersönlichkeiten vun dat 18. Johrhunnert. All mit datteihn Johren keem he all groot herut an de Siet vun den l'Abbé le fils nömmt Joseph-Barnabé Saint-Sevin (1727-1803) in en Duo vun Jean-Marie Leclair in de Concerts Spirituels. In ganz jung Johren hörr he to de bannig fraagt Virtuosen in Paris, he kunn sück dat sogor leisten, den Deenst in de königlich Kapell aftolehnen. As jung Kerl wurr he wegen en Affaire mit en adlig Hoffdaam to en een Johr lang Gefängnisstraaf veroordeelt. In de sösstiger Johren vun dat 18. Johrhunnert funnen sien Kompositschonen, sien Konzerte un sien Schölers en Tospröök ahn Bispeel.
Konrad Wagner
* Konrad Wagner (1902–1974), düütschen Schauspeler, Speelbaas un Synchroonspreker,
Le premier jour du reste de ta vie
Kritik
In’n düütschspraakigen Ruum is de Film vun de Kritik positiv opnahmen worrn, liekers bleev en grötteren kommerziellen Spood ut.
Pierre Gaviniès
Leben
Hüm verbunn en langjohrig un fruchtbor Tosommenarbeitn mit den Concerts Spirituels, deren Leitung he van 1773 bit 1777 mit François-Joseph Gossec un Simon Leduc (1742-1777) inneharr. In disse Periood beleev de Sinfonie concertante ehrn Hööchpunkt. Giovanni Battista Viotti hett hüm in vull Anerkennung sogor as den „franzööschen Tartini“ betekent.
Le premier jour du reste de ta vie
Utteken
De Film weer för teihn Filmpriesen vörslahn un hett veer dorvun wunnen:
Pierre Gaviniès
Leben
Sien Sonaten hett he in barocker Traditschoon blots mit bezifferten Bass versehn schreven. Disse Kompositschonen stellen en stilistischen Övergang vun den Laatbarock to de Klassik dor.
Le premier jour du reste de ta vie
Achtergrünnen
Na egen Vertellen, hett de Speelbaas Rémi Bezançon mit den Film en Hommage an sien Familie maken wullt, ofschoonst de Film keen Autobiografie is. He sülvst weer mit dree öllere Bröder un en jüngere Süster opwassen.
Lecat
Lecat is de Familiennaam von
Le premier jour du reste de ta vie
Achtergrünnen
Sünners in de Figur vun Fleur hett Bezançon veel Lasten iboet, mit de he sik in sien Pubertät sülvst rümslahn hett. He wull de Familie universell maken, so dat nich wiest warrt, in welke Stadt de Film speelt. De Konstrukschoon, dat jeed Familienliddmaat den för em wichtigen Dag todacht wart, is em bi de Arbeit an’t Skript kamen. De Bildspraak an an disse Vertellkonstrukschoon anpasst worrn un weer vun den Kameramann Antoine Monod för jede Figur anpasst. So weer de eerste Episood mit en Wietwinkelobjektiv dreiht, üm den Afstand vun Albert to sien Familie dortostellen. In’n Gegendeel dorto weer Fleur ehr Episood mit en Handkamera dreiht un de Episood üm Raphaël mit en Sweevstativ. Bi de Mudder Marie-Jeanne weer de Achtergrund verswummen holen, wiel bi Robert mit en kuntratsriek Licht arbeit weer.
Brian Skinner
Brian Skinner is de Naam von
Pierre Gaviniès
Leben
In dat postrevolutionär Paris weer he af 1795 neben Pierre Rode, Pierre Baillot un Rodolphe Kreutzer een vun de Vigelienlehrers an dat nee grünnd Konservatorium.
Brian Skinner
* Brian Skinner (* 1976), US-amerikaanschen Basketballspeler,
Ignaz Gruber
* Ignaz Gruber (1801–1866), öösterriekschen Politiker,
Rebić
Rebić is de Familiennaam von
Lebsanft
Lebsanft is de Familiennaam von
Ignaz Greiner
* Ignaz Greiner (1698–1755), öösterriekschen Theoloog,
Rebitsch
Rebitsch is de Familiennaam von
Saint-Andéol
Saint-Andéol betekent
Kiek ok bi: Saint-Andiol.
Wöllert
Wöllert is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Wöller.
Lebreton
Lebreton is de Familiennaam von
Lecaros
Lecaros is de Familiennaam von
Hans Wüthrich
Hans Wüthrich is de Naam von
* Hans Wüthrich (1937–2019), Swiezer Kumponist un Spraakwetenschopper,
Mike Skinner
Mike Skinner is de Naam von
* Mike Skinner (* 1957), US-amerikaanschen Rennfohrer,
Lone Wolf
Lone Wolf betekent
Bernie Glow
Bernie Glow (* 6. Februar 1926 in New York; † 8. Mai 1982 ok dor) weer en US-amerikaansch Jazztrompeter vun den Swing un den Modern Jazz.
Leven un Wark
Glow fung mit negen Johr an, Trompete to spelen. He hett bi Max Schlossberg studeert, de bi de New York Philharmoniker speel. Ünner den Infloot vun Glow sien russ’schen Grootvader Sam Finkel wurr Glow bald to en vun de eerst Trompetenspeler in en regulär Orchester. In sien Highschool-Tiet speel Bernie Glow mit künftig Jazzgrötten as Stan Getz, Shorty Rogers un George Wallington. Glow wurr in disse Tiet vun de Upnahmen vun Snooky Young mit de Jimmy Lunceford Band as ok vun Billy Butterfield in Benny Goodman sien Band beinfloot.
Nah dat Enn‘ vun de Highschool tour de sössteihn Johr old Glow en Johr lang mit dat Richard Himber Orchestra. In‘ Ansluss doran hett he eerst bi Xavier Cugat un denn mit Raymond Scott bi de CBS-Radiostatschoon arbeit. 1945/46 speel he de Lead-Trompete in Artie Shaw sien Band, dornah bi Boyd Raeburn. In 1949 weer he mit Woody Herman sien legendär "Second Herd" up Tournee.
In den fröhen 1950er Johren speel Glow in Big Bands, Latin-Bands un Danz-Orchesters, is in Manhattan in Theatern, Dance halls, Nachtclubs un in’t Radio uptreden.
Siet 1953 weer Glow en völfraagt Trompeter för nicht o tellen kommerzielle un Jazz-Upnahme-Sessions. He hett dorbi en breet musikalisch Spektrum afdeckt; an een Dag speel he för en Radio-Werbung vun Pepsi, an‘ nächsten Dag nehm he een Album mit Frank Sinatra oder Ella Fitzgerald up. Völ vun disse Studiobigband-Sessions wurrn vun Komponisten bzw. Arrangeuren as Nelson Riddle, Quincy Jones oder Oliver Nelson leit. Miles Davis un Gil Evans hebbt sück an de Upnahmen vun Miles Ahead (1957), Porgy and Bess (1958), Sketches of Spain (1959) un Quiet Nights (1962) bedeeligt. Glow weer ok Liddmaat vun dat NBC- un CBS-Orchester.
Prunières
Prunières is de Familiennaam von
Ledford
Ledford is de Familiennaam von
Textur (Wien)
As Textur warrt in’n Wienbo allgemeen de Struktur un Tosamensetten vun Wienen betekent, un sünners, woans sik de Wien in Mund anlett.
Wenn jümmer dat üm de swore Opgaav geiht, Smack in Wöör uttodrücken, warrt in de Wienspraak blomige Begrepen wählt, üm de Textur vun’n Wien möglichst kloor to verdüütschen. So kann de Textur vun’n Wien samtig, vull, siedig, dicht, wuchtig, fleeschig, kremig, fett, smöltig oder deppgrünnig wesen, oder ok licht, dröög, knackig, vörnehm, harmoonsch oder duftig.
Wenn en Wien vullmunnig un riekhollig is, denn warrt he geern as groottögig anleggt beschreven, wieldat en Wien, de en sünners tyypschen Smack hett för en sünnert Anborebeet, as lokal betekent warrt. Mitünner, wenn een de richtigen Wöör nich in’n Sinn kamen wüllt, warrt ok vun en runden, grootoordigen, aromaatschen, herrlichen oder eenfach schönen Textur snackt.
Igor Fomin
Igor Fomin is de Naam von
Rebling
Rebling betekent
Igor Fomin
* Igor Akindinowitsch Fomin (* 1939), russ’schen Physiker,
Rebling
Rebling is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Reblin.
Igor Janik
Igor Janik is de Naam von
* Igor Janik (* 1983), poolschen Lichtathlet,
(421) Zähringia
De Naam vun den Asteroid is afleidt vun dat Adelsgeslecht vun de Zähringer, dat Stammgeslecht vun de Groothartöög vun Baden.
Kiek ok
List vun de Asteroiden
Ledgerwood
Ledgerwood is de Familiennaam von
Ledreborg
Ledreborg is de Familiennaam von
John Barry
John Barry is de Naam von
* John Barry (1745–1803), eirsch-US-amerikaanschen Offzeer,
John Barry betekent
Rebmann
Rebmann is de Familiennaam von
,
(415) Palatia
(415) Palatia is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 07. Februar 1896 vun den düütschen Astronom Max Wolf in Heidelbarg opdeckt worrn is.
Hogenabargen
Hogenabargen is en Dörp in de Gemeen Kerklinneln in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Kerklinneln billt de Oort de polietsche Oortschop Hogenabargen.
(415) Palatia
De Naam vun den Asteroid is afleidt vun de Palz, de süüdwestdüütsche Region, woneem ok Heidelbarg liggt.
Hogenabargen
Geografie
De Oort liggt op’n Rand von de Achem-Veerner Geest hen na de Maschen langs de Aller. Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Drommelbeek un över Gravens na de Aller hen af.
La Garde
La Garde betekent
Hogenabargen
Geografie
De Naveröörd sünd Armsen in’n Noordoosten, Neernabargen in’n Oosten, Stemmen un Wittloh in’n Süüdoosten, Wessen in’n Süden, Noke un Barnstäer in’n Süüdwesten, Ahnbargen in’n Westen un Lutten un Eitze in’n Noordwesten.
Historie
duum|Dörpsood in Hogenabargen An’t Enn von’n Tweten Weltkrieg hett sik en Kumpanie von dat Marine-Grenadier-Regiment 7 in dat Dörp ophollen. Dorto kemen en Tog von dat Artillerieregiment 22 un en poor Soldaten von de Luftwapen. De düütschen Truppen stünnen ünner dat Kummando von Oberleutnant to See Hermann Gallhoff. Nadem de Briten den Oort mit Artillerie beschaten hebbt, hebbt de Düütschen mit en Panzerfuust en brietschen Panzer afschaten. De Briten hebbt denn Truppen in dat Dörp schickt un de Düütschen bekämpft. Dorbi sünd fiev Zivilisten doodbleven, dree von de Artillerie, söss von de Luftwapen un 15 von de Marien. De Düütschen sünd denn na Lutten trüggwiekt un dor sünd ok noch wedder dree düütsche Soldaten fullen.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Kerklinneln in’n Kanton Veern höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Eitze in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.
Ledwidge
Ledwidge is de Familiennaam von
Hogenabargen
Verwaltungsgeschicht
De Oort is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Kerklinneln worrn. Sietdem billt de Oort binnen de Gemeen en Oortschop mit egen Oortsvörsteiher.
Igor Lazic
* Igor Lazić (* 1967), bosnisch-herzegowienschen Footballspeler,
Hogenabargen
Religion
duum|Kapell an’n Karkhoff Hogenabargen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Jakobi-Kark in Wittloh. Bet 1973 hett de Oort to dat Kaspel von de Andreas-Kark in Veern höört.
La Garde
La Garde is de Familiennaam von
Igor Luksic
Igor Lukšič oder Igor Lukšić is de Naam von
* Igor Lukšič (* 1961), sloweenschen Politikwetenschopper un Politiker,
La Garde
Kiek ok bi: Lagarde, Garde.
Rita Russek
Rita Russek (* 27. Juni 1952 in Eschwege) is en düütsch Schauspelerin un Speelbaas’sche.
Night on Earth
Night on Earth (op plattdüütsch so veel as „Op de Eer is dat Nacht“) is de Titel vun en Episodenfilm vun Jim Jarmusch ut dat Johr 1991. In de enkelten Episoden warrt Geschichten vun fief Öörd op de Eer vertellt, de all in de glieken Nacht to de glieken Tiet (aver in verschedene Tietzonen) passeert. In jede vun de fief Städer is en Taxifohrer ünnerwegens, de mit sien Fohrgast in’t Vertellen kummt un so wat över jemehr Leven höört aver ok vun sien egen Leven priesgifft. De Episoden sünd all in de Landspraak dreiht worrn un duert ruchweg 25 Minuuten. Üm de Egenorden vun de Stimmung nich to ännern, is de Film in de düütschen Faten ünnertitelt, aver nich synchroniseert worrn.
Los Angeles
An’n fröhen Avend levert de junge Taxifohrersche Corky twee besopene Rockmusikers an’n Flaaghaven af. Dör en Tofall dröpt se op de Casting-Agentin Victoria, de sik vun de Deern mit dat rünnerkamen Taxi na Huus in Beverly Hills fohren lett. Corky is de hele Tiet an’t Smöken un Kaugummikauen, wiel Victoria mit ehrn Baas un ehr Partners an’t Telefon ehr Gewarf wieterföhrt. De beiden kummt in’t Vertellen, as se markt, dat se beid Problemen mit jemehr Arbeit hebbt, an de se aver nich sülvst Schuld sünd. Ünnerwegsn kummt Victoria en Infall, un so fraagt se Corky, as se tohuus ankamen is, wat se nich en Rull in den Film will, för den se jüst dat Casting maakt. Corky will aver lever Automechanikersche warrn un lehnt dat Anbott af.
New York
Laat an’n Avend steiht de Afroamerikaner Yoyo in de Binnenstadt vun New York un will na Huus. Man, de Straten sünd üm de Tiet so unseker, dat em nümms na Brooklyn fohren will. Opletzt hollt aver doch en stötern Taxi un Yoyo dröpt so den ut Oostdüütschland utreisten Helmut Grokenberger, de kuum een Woort Engelsch snacken kann un mit dat Automatikdrift vun sien Taxi nich torecht kummt. Yoyo sett sik korterhand an’t Stüer, üm överhaupt na Huus to kamen. Ünnerwegens maakt se sik gegenseitig över jemehr Mützen lustig un kamt so in’t Snacken. Denn deckt Yoyo sien Swagersche Angela op, de utgahn will. Man, Yoyo vermoodt, dat se blots Blödsinn maakt, wenn se alleen dör Brooklyn löpt un tarrt ehr mit in’t Taxi. Gegenseitig haut se sik een starken Schimp na’n annern üm de Ohrn. Helmut, de sowat noch nich beleevt hett, is hen un weg vun Angela, acht aver nich op’n Weg oder dorop, dat he ok sien Geld kriggt. As sien Fohrgäst utstegen sünd, vergitt he bats den Weg un fohrt jümmer deeper na Brooklyn rin.
Paris
Kort na Middernacht mutt sik en Taxifohrer över twee Fohrgäst ut Swartafrika argern, vun wegen dat se sik över em lustig maakt. Korterhand sett he jüm op de Straat. ’N beten later nimmt he en blinne Fro mit. Ofschoonst se nich kieken kann, överrascht se em doch mit tosätzliche Anlagen. To’n Bispeel kennt se alleen an sien Stimm, woneem he herkummt un antert op sien Fragen över ehr Leven as en Blinne mit veel Verstand. Ok markt se, dat he nich den Weg föhrt is, as se em dat seggt hett. As de Fro utstegen is, boet de Fohrer en Unfall. De Fro höört den Larm vun den Unfall un de Stimmen vun de Bedeeligten, de sik gegensietig as blind beschimpen doot.
Rom
Jüst to de glieken Tiet klabastert en Taxifohrer mit Sünnbrill dör de drangen Straten vun Rom. Üm de Tiet doodtoslahn flirtet he mit veel Gesabbel mit de Mitarbeitersche vun de Taxizentrale – man blots to’n Spaaß. Dat Mikrofon lett he ut. He fohrt verkehrt rüm dör Eenbahnstraten un leggt sik mit annere Autofohrers an, bit he opletzt en ölleren Priester as Fohrgast opnehmen deit, den he de hele Tiet as „Bischop“ ansnacken deit. Ok em sabbelt he de hele Tiet vull un bicht em sien sexuellen Insichten, de he mit Körbsen maakt hett, mit Schaap un nich toletzt mit sien Swagersche. Dorbi markt he nich, dat de olle swoor hartkranke Priester op de Rüchbank mehr un mehr Wehdaag un Atennoot kriggt, bit he opletzt doodblifft. As de Fohrer dat opletzt markt hollt he an un sett den doden Priester op en Parkbank ennerworrns in de Stadt ut.
Detmer
Detmer is de Familiennaam von
Night on Earth
Helsinki
Kort vör’n Sünnopgang föhrt de Taxifohrer Mika mööd vun de Arbeit un vun’t Leven dör Helsinki, as en Opdrag för em rinkummt. So finnt he vör en Kneipe dree Besopene vör, de he na Huus fohren schall. Een vun de dree, Aki, is so duun, dat he nix mehr mitkriggt, de annern beiden vertellt Mika vun sien böös Schicksal, dat he vundaag sien Arbeit verloren hett, sien Auto tweimaakt weer un he denn ok noch hören müss, dat sien minnerjohrige Dochter ein Kind kriggt. Dormit nich noog, is opletzt ok noch sien Fro afhaut. Mika höört sik dat allens an un vertellt denn sien egen Geschicht vun sien lütten Dochter, op de se sik so lang freit harrn, de denn aver to fröh boren weer. He vertellt, as se üm ehr Leven bangt hebbt, bit se opletzt denn na dree Weken doch doodbleven weer. Wohrhaftig sünd de beiden Fohrgäst bannig mitnahmen vun de Geschicht, versöökt Mika to tröösten. Mit eenmol finnt se ok, dat jemehr Kolleeg gor nich so’n swoor Unglück harr und dat he jo egentlich ok en Snurrer is, de doch blots op annere Lüüd jemehr kosten leevt. Tohuus ankamen, sett sik de beiden gau af, Aki mutt vun sien Affinnen dat Taxi betahlen.
Detmer
Kiek ok bi: Dettmer, Ditmer, Detmers.
Night on Earth
Utteken
De Film is 1993 mit den Independent Spirit Award uttekent worrn. Den Pries kreeg Frederick Elmes in de Kategorie Beste Kameraarbeit.
Rita Russek
Leven un Wark
Nah hör Utbildung an de Hoochschool för Musik un dorstellend Kunst in Frankfort an’n Main weer Rita Russek bit 1986 fast Ensembleliddmaat an dat Bayerische Staatsschauspeel in München. Se hett mit Speelbaas as Jürgen Flimm un Luc Bondy tosommearbeidt. In Ingmar Bergmans Film Aus dem Leben der Marionetten, 1980, speel se de Rull vun de Katharina Kraft. Rita Russek weer sülvst ok Speelbaas bi eenig Theaterstücken un wurr 1996 in Paris för den Theaterpries Molière för de beste Regie nomineert. As Schauspelerin wark se in verscheeden Film- un Fernsehprodukschonen mit, etwa in Sierra Leone un Solo für Klarinette.
Ünner annern weer Rita Russek in’ ZDF in de Krimi Der letzte Zeuge to sehn, se speel ok in de Määrkenfilm Küss mich, Frosch! (de völ Priesen kreegen hett) un in Der Club der grünen Witwen un siet 1998 as Kommissarin Anna Springer in de geern sehn ZDF-Krimireeg Wilsberg an de Siet vun Leonard Lansink mit.
De Schauspelerin leevt mit den Speelbaas un Schauspeler Bernd Fischerauer in München un in hör Huus an’t Water in de Toskana tosommen.
Hogenabargen
Religion
Dat Dörp hett en egen Karkhoff an’n Heisterweg in’n Süden von’n Oort.
Kultur
En Denkmaal för de Fullenen ut’n Tweten Weltkrieg steiht in Hogenabargen op’n Karkhoff.
Claix
Claix betekent
Hogenabargen
Verenen
Schüttensport warrt in’n Schüttenvereen Hogenabargen bedreven. De Sportvereen TSV Lohbarg is 1975 grünnt worrn.
Weertschop un Infrastruktur
Hogenabargen hett en egene freewillige Füürwehr, de 1942 grünnt worrn is.
Verkehr
Dör Hogenabargen löppt de Landsstraat 160, de in’n Noordwesten över Lutten un Eitze na Veern löppt un in’n Süüdoosten na Süüdkampen un Kerkboitzen an de Bundsstraat 209. Knapp dree Kilometer in’n Oosten von Hogenabargen geiht von de L 160 na Süden de L 159 af, de na Wittloh un Odersen föhrt.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 26 Veern-Oost liggt acht Kilometer in’n Noorden von Hogenabargen an de L 171.
De nächste Bahnhoff is so bi acht Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Veern an de Bahnlien Wunsdörp–Bremen. Disse Bahnhoff is ok inbunnen in dat Nett von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen. Op de Bahnlien Veern–Wasra hett dat von 1910 bet 1969 Personenverkehr geven. De Bahnhoff Hogenabargen leeg in’n Noorden in Drommelbeek.
Scholen
Hogenabargen harr fröher en egen Volksschool. Vondaag gaht de Kinner op de Grundschool Lutten.
Rita Russek
Born
ZDF
Rebner
Rebner is de Familiennaam von
Vuelta a España
miniatur|300px|De Vuelta in [[Santander (2003)]] miniatur|300px|Vuelta a España 2004 in [[Saragossa]] Dat Radrennen Vuelta Ciclista a España, kört Vuelta a España (indüütscht: Spanien-Rundfahrt) is en vun de dree „Grands Tours“ (Groot Rundfohrten) in’ Radsport un nah de Tour de France un den Giro d’Italia dat wichtigst Etappenrennen vun de Welt. Van 2005 bit 2007 hörr dat Rennen to de UCI ProTour. Siet 2011 hörrt dat Rennen to de Nahfolgereeg UCI World Tour.
Utrichter
Utricht wurrd de Vuelta vun de Firma Unipublic. Bit Juni 2008 hull de spaansch TV-Grupp Antena 3 de Gesamtheit vun de Andeelen an Unipublic. Siet dissen Tietpunkt hollt de franzöösch Vermarktungsfirma ASO, Utrichter vun de Tour de France un vun wieder renommeert Rennen, 49% vun de Andeelen.
Historie
To’n eersten Mal 1935 un siet 1955 jedes Johr utdragen, führt de Vuelta binnerhalv vun dree Week in wesselnd Streckenführung dwars dör Spanien un dör dat nah Utland. Nahdem de Spanien-Rundfahrt tonächst traditionell in’ Fröhjohr stattfunnen harr, wurr de Termin Midden vun de 1990er Johren up den September verleggt.
Mit je dree Gesamtsiegen bi de Vuelta deelen sück de Swiezer Radrennfohrer Tony Rominger (1992–1994) un de Spanier Roberto Heras (2000, 2003, 2004) und Alberto Contador (2008, 2012 und 2014) den Rekord. Dat in de düütsch Apenlichkeit bannig in’ Schadden vun de Tour de France stahnd Rennen kunnen bitlang dree Düütsch Fohrer winnen: Rudi Altig 1962, Rolf Wolfshohl 1965 un Jan Ullrich 1999. Marcel Wüst is mit 12 Siegen up Deelstrecken de spoodriekst düütsch Etappenjäger. Insgesamt aber domineeren de Spanier, de bitlang 28 vun de bither fohren 60 Rennen för sück entscheeden kunnen. De Swiezer Alex Zülle kunn as tweet Swiezer de Gesamtwertung 1996 un 1997 winnen, he hett todem de meest Daag in dat golden Trikot fohren.
Kurs
De Kurs vun dat Rennen sett sück immer weer tosommen ut Flachetappen, de meestens för de Sprinter ideal sünd, middelswoor Deelstrecken, de good för Utrietergruppen sünd un de Hochgebirgsetappen, up de de Rundfohrt entscheedt wurrd. Buterdem gifft dat meestens noch zwee Eenzeltietfohren. Dat insgesamt bannig wellige Profil vun de Vuelta führ dorto, dat sück in sien Historie meest de stark Klimmer in de Gesamteenzelwertung dorsetten kunnen. Dat Ziel vun de Vuelta is traditionell de spaansche Hööftstadt Madrid.
Nancy Skinner
Nancy Skinner is de Naam von
Vuelta a España
Kurs
1999 wurr eerstmals de Anstieg vun den Alto de Angliru in Asturien bewältigt, de mit sien besünners steil Rampen bit 24 Perzent as en vun de swoorsten Anstieg bi en Radrennen överhoopt gellt un sück intüschen to en Markenteken vun de Vuelta entwickelt hett.
Nancy Skinner
* Nancy Skinner (* 1954), US-amerikaansche Politikerin,
Vuelta a España
Reglement
De Führende vun de Gesamteezelwertung drocht en Golden Trikot – dat spaansch Pendant to dat Geel Trikot bi de Tour de France. Mit wiederen Trikots wurrd de best Bargfohrer (Orange Trikot) un de Führende in de Punktwertung (Gröön Trikot) geehrt. Anners as dat Gröön Trikot vun de Tour de France, dat meestens vun de Sprinters wunnen wurrd, hebbt ok anner Fohrertypen realistisch Chancen, dat Gröön Trikot vun de Vuelta to erringen.
En Besünnerheit vun de Vuelta is dat Witt Trikot, dat de Best vun de Kombinatschoonswertung drocht. In disse Wertung wurr de Summ vun de Platzeeren in de Gesamt-, Barg- un Punktwertung berücksichtigt.
Fröher geev dat ok noch en Sprintwertung, en Wertung för den besten Jungprofi un en Wertung mit de Naam "Sprints especiales".
Gesamtwertung
miniatur|Dat golden Trikot De Führende in de Gesamtwertung vun de Vuelta kriggt as Utteknung en maillot color oro, dat Golden Trikot. De golden Farve hett dat eerst siet 1999, dorvör weer dat 44 Johr geel. En Utnahm weer hier dat Johr 1977, as dat Trikot root weer. Buterdem harr dat all de Farven orange (1935, 1936 un 1942) un witt (1941). 2010 kreeg dat weer de Farv root.
Punktewertung
miniatur|Da Punktetrikot, dat van 2004 bit 2006 dragen wurr Siet 2009 hett dat Trikot vun den Punktbesten de Farv gröön. Van 2007 bit 2008 kreeg de punktbest Fahrer dat root Trikot un van 2004 bit 2006 dat blau Trikot mit lütt geel Fischen verleht. Vörher weer dat Trikot root un witt, wiel dat Rennen vun en anner Ünnernehmen betallt wurr. Dat gröön Trikot kriggt de Fohrer, de de meest Punkte bi all Deelstrecken sammelt. Punkte wurrd bi Zielankünften un Tüschensprints vergeven.
Während de Punktewertung bi de Tour de France speziell up Sprinter tosneeden is un de Winner vun en Flaketappe mehr Punkte Kriggt, as de Winner vun en Bargetappe, könnt bi de Vuelta ok anner Fohrertypen dat Punktetrikot winnen. Bi jeder Zielankunft, of bi en Bargetappe, en Flaketappe oder bi en Tietfohren, kriggt de Winner immer 25 Punkte. So geev dat 2003 bit to de letzt Deelstreck en Tweekamp tüschen den Sprinter Erik Zabel un den Bargspezialisten Alejandro Valverde. Zabel kunn dat Trikot an’ Enn denn doch winnen.
Rekordwinner vun dit Trikot sünd Sean Kelly un Laurent Jalabert, de dat Trikot je veer Mal winnen kunnen, Jalabert sogor veer Mal nahnanner. Eerst düütsch Winner weer Rudi Altig 1962. Dietrich Thurau wunn 1976 un Uwe Raab hett dat Trikot 1990 un 1991 wunnen. Erik Zabel is de düütsch Rekordgewinner vun de Punktewertung vun de Vuelta. Van 2002 bit 2004 kunn Zabel sück dat Trikot dree Mal in Folg halen.
Bargwertung
miniatur|Dat Trikot vun den Führenden in de Bargwertung Dat Trikot vun den besten Klimmer weer bi de Vuelta 2005 root, van 2006 bit 2009 wurr en orangefarven Trikot an den besten Klimmer sietdem en witt mit blau Punkten överreicht. De Führende in de Bargwertung kriggt dat nah jeder Deelstreck verleeht. Punkte kriggt man de Bargwertungen,de up Tippen vun Bargen, aber ok up den hööchsten Punkt vun en Hügel ween könnt. Je nah Längt vun den Anstieg un wu hooch de Anstieg is gifft dat ünnerscheedlich völ Punkte. Bi de Vuelta wurrd de Anstieg in veer Kategorien ünnerdeelt:
Van 1997 bit 2001 kunn José María Jiménez dat Bargtrikot veer Mal winnen. Jiménez is 2003 nah Depressionen in en psychiatrischen Klinik an Hartverseggen storven, gellt aber noch bit hüüd upgrund vun sien Klimmerkünsten as en vun de populärsten spaanschen Fohrer.
Kombinatschoonswertung
miniatur|Dat Trikot vun den Führenden vun de Kombinatschoonswertung Dat Trikot vun den Führenden vun de Kombinatschoonswertung weer 2005 gold un gröön, vörher geev dat en witt Trikot, as ok af 2006. De Wertung gevv dat 1986 to’n eersten Mal un wurr nah de Vuelta 1993 instellt. Siet 2002 gifft dat de Wertung weer. Führender is de, de wenigsten Punkte in disse Wertung hett. Dat Klassement sett sück ztosommen ut de Punktewertung, dat Gesamtklassement un de Bargwertung tosommen. Dorbi rekent man de Platzeeren in de dree Wertungen in Punkte um. So kriggt man för den eersten Platz in en vun de Wertungen een Punkt, för en tweeten Platz 2 Punkte usw. As Bispeel kann man de Ergevnisse vun Denis Menschow ut sien Winner-Johr 2005 nehmen. He weer Dart in de Bargwertung (3 Punkte), Tweet in de Punktewertung (2 Punkte) un Eerst in de Gesamtwertung (1 Punkt). In de Additschoon keem he so up 6 Punkte un harr somit ok de Kombinationswertung wunnen.
Sietdem man de Wertung weer inführt hett, kunn Roberto Heras de Wertung tweemal winnen (2002 un 2004). Ok 2005 harr he wunnen, aber nahdem he positiv up EPO test wurrn weer, hett man in disse Wertung Denis Menschow to’n Sieger verklort.
Rekordsieger sünd Roberto Heras, Federico Echave un Sean Kelly, de de Wertung je tweemal winnen kunnen.
Deelstrecken in Düütschland
2009 keem de Vuelta up de darte Deelstreck bi Emmerich eerstmals up düütsch Rebeet.
Siegerlist
* Roberto Heras wurr nah en positiven Dopingbefund bi de Vuelta 2005 de Sieg nahderhenn aferkannt
Rebollar
Rebollar betekent
(417) Suevia
(417) Suevia is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 06. Mai 1896 vun den düütschen Astronom Max Wolf in Heidelbarg opdeckt worrn is.
De Asteroid is na de Studentenverbinnen Corps Suevia Heidelberg nöömt.
Kiek ok
List vun de Asteroiden
Scott
Scott betekent
Kiek ok bi: Scott City, Scott County, Scott-Gletscher, Scott Mountains, Scott Township, Scot, Skott, Skot.
Blond (Mehrdüdig Begreep)
Blond betekent
Blond is de Familiennaam von
.
Kiek ok bi: Blonde.
Rebolledo
Rebolledo is de Familiennaam von
Igor Nikitin
Igor Nikitin is de Naam von
Honegger
Honegger betekent ok
Igor Nikitin
* Igor Borissowitsch Nikitin (1966–2013), russ’schen Ieshockeyspeler,
Johannes Rebmann
Johannes Rebmann is de Naam von
Honegger
Kiek ok bi: Hohenegger, Honecker, Honegg.
Johannes Rebmann
* Johannes Rebmann (üm 1467–1517), düütschen Theoloog,
Kiek ok bi: Johann Rebmann.
Friedrich Woeste
duum|Statue von Woeste vör dat [[Friedrich-Leopold-Woeste-Gymnasium]] duum|Woeste sien Huus in Iserlaun Johann Friedrich Leopold Woeste (* 15. Februar 1807 in Hemer; † 7. Januar 1878 in Iserlaun) weer en Spraakwetenschopper un Schriever.
Woeste is 1807 as öllst von acht Kinner von’n Volksschoollehrer Johann Ludolf Leopold Woeste un Maria Katharina Woeste (borene Kruse) in Hemer boren. Woeste kreeg al fröh Ünnerricht bi Pastoor Wulfert, de ok dorför sorgt hett, dat siene Öllern em na Elberfeld op’t Gymnasium schickt hebbt, wo he bi Verwandte von siene Moder wahnt hett. Von 1822 bet 1826 weer Woeste Schöler von de Franckeschen Stiftungen. Von 1826 bet 1829 hett he in Halle Theologie studeert un ok Greeksch un Hebrääsch lehrt. 1832 möök he en Predigerexamen in Mönster, ok wenn he later nie en Karkenamt hatt hett.
Von 1829 af an hett he in Hemer an en Privatschool Ünnerricht geven un weer Huuslehrer in Altena. In disse Tied hett he ok anfungen, de plattdüütsche Spraak un de Flora un Fauna von de Üngegend neger to studeren. 1839 güng he na Iserlaun un weer dor Privatgelehrten un Privatlehrer. 1849/50 weer he Schoolmeester för ne’e Spraken an de Högere Stadtschool in Iserlaun. Woeste kunn Plattdüütsch, Düütsch, Engelsch, Franzöösch, Italieensch, Nedderlandsch, Däänsch, Sweedsch un Spaansch snacken un hett ok Ünnerricht in disse Spraken geven.
Woeste weer nienich verheiraadt un is wegen en Krankheit 1877 bi siene Süster intagen. Dor is he 1878 an en Bostlieden storven. He liggt op’n städtischen Karkhoff in Iserlaun begraven. De Universität Bonn wull em en Ehrendokter geven, aver dor is he vör doodbleven.
Karl Sievers
Karl Sievers is de Naam von
Weltvagelpark Wasra
duum|Statue an’n Ingang De Weltvagelpark Wasra is een vun de gröttsten Vagelparks vun de helen Welt. He liggt midden in de Lümborger Heid op dat Rebeet vun de Gemeen Bomlitz bi Wasra in Neddersassen. Dat Land vun’n Park ümfaat 240.000 m², un dorop leevt ruchweg 4.200 Vagels ut 675 Oorden ut all Eerddeelen un ut jede Klimazoon vun de Welt.
Karl Sievers
* Karl von Sievers (1710–1775), düütschbaltsch-russ’schen Staatsmann,
Weltvagelpark Wasra
Anlagen
duum|Parkanlaag mit tyypsche Volieren un en vun de Restaurants in’n Achtergrund De Vagelpark bargt en grote Tall vun Binnen- un Butenvolieren un Freehagens. Butendem kann de Besöker in en Freeflaaghall mit anslaten Dünenlandschop un Bülgenanlaag un in mehrere annere Hüüs (t. B. Tropenwooldhuus) Vagels in jemehr namaakt natürlich Ümfeld beobachten ahn dör Gidders scheedt to wesen. In de ne’eren Rebeden vun’n Park warrt vör allen de natürliche Ümwelt vun de Vagels nastellt, wiel de ölleren Anlagen vör allen ut groot anleggte Park- un Wooldlandschoppen besteiht, ünner annern mit grote Rosen- un Rhododendronbetten.
Hermann
Kiek ok bi: Herman, Herrmann.
Weltvagelpark Wasra
Anlagen
En Sünnerheit sünd de Flaagvörföhren op en Freelichtbühn. Hier warrt nich blots de Flagen vun Falken un Aadlers as in annere Flaagvörföhren wiest, man ünner annern ok vun Papageien, Pelikanen un Loopaanten. För Kinner is de Park ok teemlich intressant dör verschedene Vörföhren vun’t Fodern un dör en Vagelbaby-Optuchtstatschoon, de vun buten insehn warrn kann.
De Buckwindmöhl in’n Vagelpark is een Statschoon vun de Neddersass’schen Möhlenstraat.
Tuchtprogrammen
De Weltvagelpark Wasra is internatschonal hooch acht, vun wegen dat he en Reeg vun Vagels hollt, de dat in keen annern Zoo op de Welt to sehn gifft un ok vun wegen dat hier en Tall vun Eersttuchten henkregen worrn sünd. De Vagelpark bedeeligt sik an’t Europääsche Bewohrtuchtprogramm un hett ünner annern ok Uhus to’n Wedderansiedeln praat stellt. Bito is de Park an’t Tuchtprogramm vun de Bernieraant un vele annere Vageloorden bedeeligt, de för’t Utstarven staht.
Historie vun’n Vagelpark
Grünnt weer de Park 1962 vun den Wasraer Koopmann Fritz Geschke as’n private Tucht vun Fasanen un Watervagels. He hett den Park 1964 an sien Swiegersöhn Wolf W. Brehm övergeven, den den Park un sünners sien Rasenflachen gau utboet hett. 1968 is de Paradies-Hall mit en Flach vun 2.100 m² apen maakt worrn. Dorna sünd Bowarken dortokamen, de de Richt vun’n Park bestimmen deen, as de Freeflaaghall, en Pinguinanlaag un vele mehr.
In’n Rahmen vun de Expo 2000 in Hannober is de Tropenwooldhall mit indonesische Artefakten un asiatische Vageloorden apen maakt worrn- Dorna kemen noch de Uhu-Borg un dat Boomhuusdörp dorto. In’n Vagelpark geev dat butendem ok noch dat Düütsche Vagelkaven-Museum, dat aver 2006 oplöst un bi Sotheby’s veraukschoneert worrn is.
Wegen gewarfliche Mucken vun de fröheren Bedrievers is de Park in’t Johr 2000 vun ne’e Bedrievers övernahmen worrn. Wiel in de fröheren Johren vun Vörföhren tomeist afsehn worrn is, sünd nu na un na Flaagvörföhren usw. inföhrt worrn, wat dat Intresse vun de Besökers anstiegen laten hett. De Bestand vun den Park künn dormit seker stellt warrn. Man, de Besökertallen güngen in’t Johr 2008 op 280.000 rünner, wat för den weertschopplichen Bedrief to wenig is. De drauhen Insolvenz künn in’n März 2009 dör dat Instiegen vun dat belgische Ünnernehmen Floralux afwennt warrn.
Anners wat
In de Neeg vun’n Vagelpark liggt en Bahnhoff vun de Bahnstreck Bomlitz–Wasra, op de Nostalgie-Fohrten maakt warrt.
Friedrich Woeste
För siene Verdeensten is Woeste in de Berliner Sellschop för düütsche Spraak opnahmen worrn.
Le Gua
Le Gua betekent
Friedrich Woeste
De Privatschool, de he 1829 in Hemer grünnt hett, hett sik later to dat Friedrich-Leopold-Woeste-Gymnasium utwickelt. Ok en Grundschool in Hemer is na em nöömt.
Dodenbeer
Dodenbeer, Graffbeer, Liekenköst, Liekenbeer, Truermahltied oder Zarm is dat Eten na en Gräffnis.
En Eten na dat Gräffnis is vör allen in’n düütschen Ruum un in Skandinavien begäng. Dat geev fröher faken Verordnungen gegen dat Dodenbeer, denn so’n Dodenbeer kunn licht ok mal ümslagen. Denn fröher hebbt se würklich Beer utschenkt, wo se hüüt normalerwies blot noch Kaffee un Koken kriegt. Wenn se düchtig tolangt, denn heet dat ok wall dat Fell versupen. In welk Gegenden hebbt se ok en spezielle Graffsupp kennt, de dat dor to Eten geev. In Bremen un umto warrt to dat Dodenbeer Budderkoken seggt, vunwegen dat dat dor tomeist Budderkoken to 'n Koffie gifft.
Karl Sievers
Kiek ok bi: Carl Sievers.
Heidelbarger Katechissen
thumb|Heidelbarger Katechissen vun 1563 miniatur|Breefmark vun de Düütsche Bundspost: 400 Johre Heidelbarger Katechissen
Geschichte
Toeerst is de Heidelbarger Katechissen de Katechissen for de reformeerte Karken in de Kurpalz ween. Frederik II. harr dor 1545/46 de Reformatschoon inföhrt. Dat duer avers nich lang, dor hett de düütsche Kaiser de Reformatschoon wedder torüch dreiht. As 1555 de Religionsfreden vun Augsborg slaten wurrn weer, konn de nee Kurförst Ottheinrich bigohn un 1556 de Reformatschoon wedder inföhren. Man he is al 1559 sturven. So konn he dat Wark nich toenne bringen un dat geev Striet un allerhand Dör’nanner in de dore Karken. Dor hett denn sien Nafolger Frederik III. versocht, in de Lehr vun’t Avendmahl en Middelweg dör to setten, so as Philipp Melanchton dat woll lehrt harr – man vergeevs. In’n Juni 1560 is he denn bi en Disputatschoon in Heidelbarg vun de reformeerte Sicht vun dat Avendmahl overtüügt wurrn. Nu weer dat nödig, dat en akraate un eenheitliche Grundlaag for de Lehr in Karken un Scholen tostanne keem. Vundeswegen hett Frederik III. 1560/61 en Reeg vun Perfessers na Heidelbarg beropen. Dormank weer ok Zacharias Ursinus. He weer bi Philipp Melanchton un Johannes Calvin in’e Scholen gahn. Ok Caspar Olevian is dormols beropen wurrn. Ok he harr bi Calvin lehrt un he weer bovenhen en Frund von Frederik sien Söhn. In’n Updrag vun den Kurförsten hett Ursinus 1562 mit de Arbeit an’n Katechissen anfungen. Wohrschienlich hefft annere Perfessers mitmaakt. In Ursinus sien Nalaat hefft sik later twee latiensche Plaans vun den Katechissen vun unnerscheedliche Grotte funnen. De kottere weer woll de eerste Versöök, man dor hett he denn later noch allerhand an rumfummelt un is dor bannig overhen gahn un hett em ok utbreedt. Dor hett he ok Deele vun den längern Plaan to nahmen, de an un for sik for den Unnerricht an de Hoochscholen dacht weer. As de Katechissen tohopenstellt wurrn is, sünd ok en poor annere Katechissens ankeken wurrn. Dormank ok de Jeneevsche Katechissen un en Karkengebeed ut Jenever, wo de Utleggen vun dat Use Vader to’n groten Deel vun hernahmen is.
De leste Hand an den Katechissen is anleggt wurrn vun en Grupp vun Theologen, Pastoren ut de Stadt Heidelbarg un den Kurförsten persöönlich. Lang weer dat ok annahmen wurrn, dat Caspar Olevian bi den Katechissen mit schreven harr, man dat stimmt nich. He hett avers bi düsse Grupp de leste Hand mit anleggt un he hett ok bi’t Inföhren vun den Katechissen en sunnerliche Rull speelt, vunwegen dat he vun 1562 af an Pastor in Heidelbarg weer un uppersten Theologen in den Karkenraat.
Anfang 1563 hett Frederik III. all Supperndenten in de Kurpalz na Heidelbarg ropen. Se schollen sik ankieken, wat nu rutkamen weer un schollen dor ok Ja to seggen. An’n 19. Januar 1563 hett de Kurförst sien Woort vorweg to’n Katechissen unnerschreven. De eerste Utgave keem denn in’n März vun datsülvige Johr rut. Dor stunnen nu 128 Fragen un Antworden in.
Achterna hett sik Olevian bi Frederik dor for insett, dat noch en Fraag dorto kamen dö – dat is de hüdige 80. Frage. Anfang April keem denn de tweete Uplage rut, nu mit de nee Fraag dorbi. Midderwielen harrn Josua Lagus un Lambert Pithopoeus den Katechissen ok up Latiensch torecht maakt. In de drüdde Uplage is he in tein Lektschonen updeelt wurrn. To desülvige Tied sünd all de Fragen denn ok noch up 52 Sönndage verdeelt wurrn. So weer dat mööglich, em in Predigten in een Johr dör to gahn.
In’n August 1563 hefft sik de Superndenten noch mol drapen un hefft dor de nee Karkenordnung bi verafscheedt. Dat „Woort vorweg“ hett de Kurförst an’n 15. November unnerschreven. Dor weer de nee Katechissen nu ok in upnahmen.
1566 is Frederik III. vun en Reeg vun luthersche Hartöge bi Kaiser Maximilian II. anklaagt wurrn, he scholl dat Augsborgsche Bekenntnis verlaten hebben. Up den Rieksdag in Augsborg hett de Kaiser em drauht, he keem unner Rieksacht, wenn he nich torüchnehmen dö, wat he in siene Karken ännert harr. Man Frederik bleev dorbi un bekenn sien Gloven. Nu weern avers de meisten Försten, de dor up’n Rieksdag bi weern, dorgegen, em ut to sluten un de Kaiser konn nix gegen em unnernehmen. So konn Frederik de Saak denn wieter bedrieven.