cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Libyen
Planten un Deerter
Up de Bargen an de Küst wasst middellannsche Planten, in de Siedlänner an de Küst gifft dat Steppenplanten.
Inwahners
thumb|left|Völker in Libyen De meisten Inwahners vun Libyen sünd Arabers (90 %) un Berbers (4 %), dorto kaamt noch Italieners, Ägypters, Swarte Afrikaners un annere Volksgruppen. Vun 1975 af an is de Masse vun Inwahners anstegen vun 2,5 Mio. up 5,7 Mio. Lüde. In dat eene Johr 2005 sünd noch mol 2 % hento kamen. Vun dor af an sünd 30 % vun de Inwahners jünger, as 15 Johre oold ween. Bi 90 % vun de Libyers wahnt in de Gemarken vun Tripolitanien un vun de Cyrenaika an de Küst. In dat Johr 2005 hefft bi 85 % vun de Libyers in Städer wahnt. Alltohopen hoolt sik knapp ene Million Gastarbeiters in dat Land up. Bloß man noch bi 5 % vun de Inwahners sünd vullstännige Nomaden. In’n Dörsnitt sünd de Inwahners vun Libyen in dat Johr 2005 74 Johre oold wurrn.
Religion
De Islam is Staatsreligion. Bit 1969 geev dat en König, de jummers to de islaamsche Senussi-Broderschop tohöörn dö. In de lesten Johren kann een sehn, dat sik jummers mehr Lüde na den orthodoxen Islam towennen doot. Dat gifft ok jummers mehr Froenslüde, de den Sleier dregen doot. Wenn een sik vun den Islam afwennen deit, bedutt dat stantepee den Verlust vun de Staatsbörgerschop vun Libyen. 97 % vun de Inwahners vun Libyen sünd Sunniten, sunnerlich höört se to de Richtung vun de Malikiten to. Dat gifft in dat ganze Land bi 74.000 Kathoolsche, en Reeg vun Kopten un en paar Ibaditen. De meisten christlichen Karken sünd na de Revolutschoon vun 1969 tomaakt wurrn.
Soziale Lage
Wat Afrika angeiht, hett Libyen en vun de hööchsten Inkamen pro Kopp up den ganzen Kontinent. De Inwahners sünd sozialversekert un mütt nix betahlen för’n Dokter un ok nix för Weetfroen-, Weetkinner- un Olenrente. De Unnericht an de Scholen köst nix. Allgemeene Schoolplicht besteiht för Kinner twuschen 6 un 12 Johren. Man liekers könnt noch bi 29 % vun de Froenslüde un bi 8 % vun de Mannslüde nich lesen un nich schrieven. Universitäten gifft dat in Tripolis, Bengasi un Sabha.
Antike
Al in Hieroglyphentexten ut dat ole Ägypten steiht wat to lesen vun den Stamm vun de Libyers in de westliche Naberschop. De Greken hefft dat Land up de beiden Sieten vun de Grote Syrte na düssen Stamm den Naam Libyen geven. Vun dat 7. Johrhunnert v. Chr. af an hefft se an de Küst Kolonien grünnt, dormank de Stadt Kyrene. Dat Land um düsse Stadt umto hett Kyrenaika heten un is in de neegsten Johrhunnerten vun Ägypten ut regeert wurrn. In de Gemarken in'n Westen vun de Kyrenaika hefft de Phöniziers üm un bi 700 v. Chr. de dree Städer Sabratha, Oea un Leptis Magna grünnt. De Landschop dor heete vun dorher Tripolitanien (Land vun de dree Städer). Düt Land stünn unner de Regeern vun Karthago. As Karthago 146 v. Chr. in'n Dutt maakt wurrn is, keem Tripolitanien unner de Herrschop vun dat Röömsche Riek. 96 v. Chr. is ok de Kyrenaika to Rom kamen. As veel later, in dat Johr 395 n. Chr. dat Röömsche Riek deelt wurrn is, is Tripolitanien Deel vun dat Weströömsche Riek wurrn, un de Kyrenaika is to dat Byzantiensche Riek (Oostrom) kamen. In de Midden vun dat 5. Jorhunnert n. Chr. is de germaansche Stamm vun de Wandalen in Libyen infullen. Man Byzanz hett dat vun 533 af an unner sien General Belisar schafft un hett dat Land torüch erovert.
Kolonie un Unafhängigkeit
1934 hett Italien verklaart, Libyen weer nu siene Kolonie. Vun 1940 bit 1943 hefft italieensche Truppen, tohopen mit dat düütsche „Afrikakorps“ unner Generalfeldmarschall Erwin Rommel, gegen allieerte Truppen streden, de vun Ägypten ut gegen Libyen vörgahn döen. Na den Tweeten Weltkrieg is dat Land vun de Vereenten Natschonen (UN) regeert wurrn. 1951 is Libyen denn unafhängig wurrn. De Baas vun den Senussi-Orden is dormols König in ene Konstitutschonelle Monarchie wurrn. Dat weer dormols König Idris I.. 1959 is rutfunnen wurrn, dat dat in Libyen unbannig veel Eerdööl gifft. Dor is denn Libyen later een vun de Länner wurrn, de sünnerlich veel Eerdööl utföhrn döen. An'n 1. September 1969 hett dat Militär de Monarkie afsett un de Republiek utropen. De Oberst Muammar al-Gaddafi weer Vörsitter vun den Revolutschonären Kummandoraat. He harr dat up en radikaal Arabiseern vun dat Land afsehn. Ok hett he twuschen 1969 un 1974 versöcht, mit en Reeg vun Länner en panaraabsche Union up to maken. Man dor is nix vun wurrn, unner annern, vunwegen dat he de Baas ween wull.
In de tokamen Johren hett de Staat all Eerdöölsellschoppen övernahmen. 1975 hett Libyen en Afkamen afslaten mit de Sowjetunion över weertschoplich-technische Tosamenarbeit. 1983 hett Militär ut Libyen ingrepen in den Börgerkrieg in dat Naberland Tschad, man vergeevs: franzöös'sche Frömmenlegionären hefft de libyschen Truppen vun dor verdreven.
Staatsterrorismus
Gaddafi stell sik dormols achter Terrorgruppen, de gegen Israel un gegen de USA angahn deen. Vundeswegen sünd de Amerikaners nu wedder gegen Libyen vörgahn. 1986 hett de US-Luftmacht Bomben smeten up Tripolis un Bengasi. In den Tweeten Golfkrieg stell sik Libyen 1990 an de Siet vun den Irak. 1993 hett de UN-Sekerheitsraat Sanktschonen gegen Libyen up'e Been bröcht, vunwegen dat Libyen twee libysche Agenten nich rutgeven harr, de bi en Anslag up en Fleger mitmaakt hebben schullen.
Gaddafi hett denn avers doch dat Roder rümreten un hett de beiden Verdächtigen an en internatschonal Gericht in de Nedderlannen utlevert. Dor hett dat denn 1999 eerst mol en Enn hatt mit de UN-Sanktschonen. Libyen hett denn ok togeven, dat se achter den Lockerbie-Anslag vun 1998 steken harrn un hett för de Verwandten un Frünnen vun de Oppers vun düssen Anslag, un ok noch för de Oppers vun en Anslag up en franzöös'schen Fleger 1989 (170 Doden) veel Geld betahlt. Dor is dat Embargo denn in'n September 2003 vullstännig um uplööst wurrn. Ok wat de Doden vun en Anslag in Berlin, up de Disco La Belle 1986 angeiht, hett Libyen versöcht, de Saak goottomaken un hett allerhand Geld betahlt.
thumb|Die nee Bootschop vun Libyen in Berlin-Dahlem Na de Terroranslääg vun'n 11. September 2001 in de USA hett Gaddafi de Anslääg utdrücklich verordeelt un hett seggt, de USA dröffen sik sülms verdeffendeern. In'n Dezember 2003 hett he verklaart, Libyen dee sik nu de Wapen begeven, de grote Massen utradeern kunnen, un 2004 hett he sik dorachterklemmt, dat allerhand Bestanddelen för Cheemsche Wapen tonichtmaakt worrn sünd. An'n 10. März 2004 hett Libyen in Wien dat so nömmte Tosatzprotokoll to den Sparrverdrag för Atomwapen unnertekent. Frankriek, Grootbritannien un, vun'n Mai 2006 af an, ok de USA hefft nu wedder Bootschafters in Libyen un rekent dat Land nich mehr unner de Staten, de achter den internatschonalen Terrorismus staht.
Walker County (Texas)
Historie
De Kreis is an’n 6. April 1846 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 61.758 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 24.769 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 14.508 US-Dollar. 26.797 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 6.724 Minschen maakt. 13,36 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
14,28 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 4,46 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn. Op 100 Mannslüüd kaamt na de Statistik 66,2 Froonslüüd.
Hannes Demming
duum|Hannes Demming Hans-Heinrich „Hannes“ Demming ok Holsken Hannes (* 25. Mai 1936 in Mönster) is Schoolmeester, Schauspeler un plattdüütschen Schriever.
Demming is as öllst von söss Kinner in Mönster boren. Sien Kinnertied hett he in Mönster tobröcht. Mit’n Tweten Weltkrieg is he na Meneringsen, Gjermete, Stockum, un tolest 1953 na Nienkiärken evakueert worrn, wo he bet 1952 bleven is. Denn keem he wedder na Mönster. Inschoolt worrn is he 1942 in Gjermete un weer later denn in Stockum un Nienkiärken op Volksschool.
Von 1947 af an weer he op dat Gymnasium Dionysianum in Rhene un von 1952 af an op dat Paulinum in Mönster. Dor möök he 1956 ok sien Abitur. He hett denn von 1956 bet 1963 an de WWU Mönster Archäologie, Engelsch, Germanistik, Greeksch, Latien, Pädagogik, Philosophie un Psychologie studeert. He weer in disse Tied Warkstudent an de LVA Westfalen, Hülpsorganist un Köster an St. Aegidii in Mönster un wetsenschopliche Hülpskraft an dat Institut för Öllerdomskunn von de WWU Mönster. 1962 kreeg he sien eerst un 1964 sien tweet Staatsexamen.
Von 1963 bet 2000 weer Demming Schoolmeester an dat Augustinianum in Greven, dat Paulinum in Mönster, dat Kardinal-von-Galen-Gymnasium in Mönster, dat Petrinum Riäkelkusen un hett dor Latien, Greeksch, Engelsch, Musik, Mathematik un Literatur lehrt. 2000 is he denn in Pension gahn.
Sied 1955 weer he bi de Städtischen Bühnen in Mönster, toeerst as Singer, sied 1961 as Schauspeler un sied 1997 as Speelbaas op de Plattdüütsche Bühn Mönster, von de he sied 1974 ok de Baas is. 1962 harr he ok as fre’en Mitarbeider anfungen för den WDR un annere Senners (NDR, HR, Radio Bremen, DF, Rundfunk von de DDR) un weer dor Singer, Spreker, Översetter för nedderlandsche Höörspelen un Sennungen un Autor von Höörspelen.
As Feernsehschauspeler hett he ünner annern in Die zweite Heimat – Chronik einer Jugend un Die Anrheiner mitspeelt. Ünner den Schrieversnaam Holsken Hannes hett he von 1978 bet 2007 Glossen för de Münstersche Zeitung schreven.
Priesen
1990 hett he den Rottendorf-Pries un 1999 de Mönster-Nadel kregen. 2004 hett em de Gesellschop von de Musik- un Theaterfrünn Mönster un Ümgegend ehrn Theaterpries geven. 2012 hett de Carl-Toepfer-Stiftung den Fritz-Reuter-Pries an Demming utdaan.
Leonard Wübbena
Leonard Wübbena (* 16. März 1946 in Funnix/Oostfreesland, nu Stadtdeel vun Wittmund) is Druckgrafiker un Bildhauer/Metallplastiker vun de gegenwärtig düütsch Bildhaueree.
Leven
Nah en Lehr as Schriftsetter in de 1960er Johren hett he de Fachhoochschool Aken, Fachberiek Design besöcht un hett ansluutend verscheeden Tätigkeiten in't grafisch Gewarf utöövt. In de 1970er Johren weer he ok Dozent för künstlerisch Drucktechniken.
In den 1980er Johren hett he sück bildhauerisch Arbeiten towendt un hett sück as Bildhauer in Stahl - siet 1985 Metallplastiker insgesamt befaat. Leonard Wübbena kombineer an' Anfang Fundstücken un wertlosen Schrott bi'd Arbeitsverfohren to künstlerisch Plastiken. He leet sück beinflooten vun Bildhauers as de Spaniers Julio González (gellt as Utfinner vun de ″Iesenplastik″) un Picasso, den Briten Anthony Caro un den Amerikaner David Smith, de sienUtstellung in dat Centre Pompidou in' Sömmer 1986 in Paris en Slötelbelevnis för hüm bedüüden dee.
Later hett Wübbena ut mehreren Materialien as Walzen, Röhrs, Deckels, Halfkugeln, Krümmern un anner Rohprodukten un Segmenten vun den Metallhandel immer abstraktere Kunstwarken. Sien Arbeiten sünd Lüttplastiken, Skulpturen, Reliefs un Free- un Groot-Plastiken in Bronze, Iesen, Stahl un Chrom-Nickel-Stahl. En umfangriek Deel vun seen Groot-Plastiken maakt he ut COR-TEN-Stahl.
He harr de künstlerische Leitung vun dat 3. Oostfreesch Bildhauersymposium 1990 un ebenfalls vun dat 2. Wittmunder Bildhauer-Symposium 1994, woran sück ünner annern Bernhard Luginbühl, Klaus Duschat, Werner Pokorny un David Lee Thompson bedeeligt hemm.
thumb|right|"Kogger II" (1998), Sammlung Wübbena thumb|right|"Scarlatti" (2006), Sammlung Wübbena thumb|right|"Ferruccio" (2007), Privaat Sammlung
Ohio County (Indiana)
Ohio County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Indiana. He hett 6.128 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 225 km². De Sitt vun de Verwalten is in Rising Sun.
Historie
De Kreis is an’n 4. Januar 1844 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 5.623 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 2.964 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 19.627 US-Dollar. 2.963 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 439 Minschen maakt. 7,08 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
1,38 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 0,11 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
.hk
.hk is de Topplevel-Domään (TLD) för dat Land Hongkong. Dat is ene Lännerdomään (ccTLD). De Domään is 1990 inföhrt worrn. De Domääns ünner de Topplevel-Domään .hk warrt vun de Hong Kong Domain Name Registration Company vergeven. Sponser vun de Domään is de Universität vun Hongkong.
Lännerdomään
Lännerdomääns (ccTLD, vun engelsch country code top-level domain) sünd Topplevel-Domääns, de in Internett-Adressen för bestimmte Territorien op de Eerd staht. Dat sünd de unafhängigen Staten, aver ok Territorien, de en gewissen besünnern Status hebbt, so as vele Översee-Rebeden, as de Cook-Eilannen oder de Åland-Eilannen, oder ok annere Rebeden, so as Antarktika oder de Europääsche Union.
Kommun Bokn
De Kommun Bokn is ene Gemeend in dat Amt Rogaland in Norwegen. Se hett 770 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 47,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Bokn. De Kommun bruukt offiziell de Schrievnorm Nynorsk för dat Norweegsche.
Demografie
2004 weren 2,4 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.
Lännerdomään
Disse Domääns sünd jümmer twee Bookstaven lang un in de Regel de glieken as de ISO 3166-1 alpha-2-Koods för de Länner (Utnahmen staht neern). De Lännerdomääns vergeven deit de IANA. Dat Vergeven vun de enkelten Ünnerdomääns vun de Topplevel-Domääns hett de IANA för jede Lännerdomään an verschedene Institutschonen afgeven, de de Vergaav enkelt regeln doot. De Regeln, ’keen Domääns registreren dröff oder woveel dat köst, köönt so vun Land to Land ganz verscheden wesen.
Utnahmen vun Domääns, de nich to de ISO-3166-1-Koods passen doot
In de Regel sünd de Domääns de glieken as de ISO 3166-1 alpha-2-Koods för de Länner. De Kood för de Westsahara (.eh) un för Noordkorea (.kp) sünd aver nienich as Domääns inricht worrn. En poor annere Lännerdomääns sünd offiziell inricht, aver dat gifft kene registreerten Domääns, to’n Bispeel bi .bv för dat Bouvet-Eiland oder bi .sj för Spitzbargen. Grootbritannien hett as ISO-Kood GB, bruukt aver as Lännerdomään .uk. Ünner .gb is blot ene enkelte Domään anmellt un kene ne’en warrt mehr annahmen.
Bet nu sünd blot twee Domääns komplett ut dat System nahmen: .zr för Zaire und .cs för de Tschechoslowakei. Mit Zaire weer dat 1997 vörbi, aver eerst 2001 is .zr ut dat System rutnahmen worrn.
Webb County
Webb County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Texas. He hett 250.304 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 8.695 km². De Sitt vun de Verwalten is in Laredo.
Historie
De Kreis is an’n 28. Januar 1848 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 193.117 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 69.019 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 10.759 US-Dollar. 53.616 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 14.092 Minschen maakt. 30,73 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
91,94 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 29,01 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Kommun Bodø
Demografie
2004 weren 3,7 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.
Noble County (Indiana)
Noble County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Indiana. He hett 47.536 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.064 km². De Sitt vun de Verwalten is in Albion.
Historie
De Kreis is an’n 7. Februar 1835 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 46.275 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 23.803 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 17.896 US-Dollar. 22.086 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 3.164 Minschen maakt. 7,75 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
Webb County
Demografie
Vun de Vöröllern her sünd 82,16 % vun de Minschen Witte, 0,37 % Swarte, 0,43 % stammt ut Asien un 0,02 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,47 % sünd Nakamen vun Indianers. 14,00 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 2,54 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 94,28 % vun de Lüüd ansehn.
Noble County (Indiana)
Demografie
Vun de Vöröllern her sünd 93,98 % vun de Minschen Witte, 0,41 % Swarte, 0,36 % stammt ut Asien un 0,02 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,25 % sünd Nakamen vun Indianers. 4,04 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,94 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 7,13 % vun de Lüüd ansehn.
.hm
.hm is de Topplevel-Domään (TLD) för dat Land Heard un McDonald-Eilannen. Dat is ene Lännerdomään (ccTLD). De Domään is 1997 inföhrt worrn. De Domääns ünner de Topplevel-Domään .hm warrt vun HM Domain Registry vergeven, wat ok de Sponser vun de Domään is.
.hr
.hr is de Topplevel-Domään (TLD) för dat Land Kroatien. Dat is ene Lännerdomään (ccTLD). De Domään is 1993 inföhrt worrn. De Domääns ünner de Topplevel-Domään .hr warrt vun CARNet vergeven, wat ok de Sponser vun de Domään is.
Orange County (Indiana)
Orange County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Indiana. He hett 19.840 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.036 km². De Sitt vun de Verwalten is in Paoli.
Historie
De Kreis is an’n 26. Dezember 1815 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 19.306 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 9.238 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 16.717 US-Dollar. 9.464 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 1.305 Minschen maakt. 12,15 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
3,30 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 0,82 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 97,90 % vun de Minschen Witte, 0,63 % Swarte, 0,17 % stammt ut Asien un 0,01 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,31 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,25 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,73 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 0,56 % vun de Lüüd ansehn.
Gemeen Worpsweed
duum|Raadhuus von de Gemeen Worpsweed is en Gemeen in’n Landkreis Oosterholt in Neddersassen. De Gemeen liggt in’t Düvelsmoor bi’n Weyerbarg an de Hamm un hett, dorvun 5300 in’t Dörp Worpsweed sülvs. Bekannt is dat Dörp as Künstlerkolonie.
Blangen den Hauptoort Worpsweed höört to de Gemeen ok en ganze Reeg Dörper ümto mit bi.
Geografie
De Navergemenen sünd Vollerso un Gnarrenborg in’n Noorden, Breddörp, Hepst un Tarmst in’n Oosten, Grasbarg un Leendaal in’n Süden un Oosterholt-Scharmbeek in’n Westen.
Historie
Von üm un bi 1750 af an fangt se ünner Jürgen Christian Findörp an, dat Düvelsmoor dröög to leggen.
De hüdige Gemeen hett sik an’n 1. Oktober 1936 billt, as de olen Gemenen Oostendörp, Oosterweed, Waakhusen, Worpheim un Worpsweed to een Gemeen tohoopleggt worrn sünd.
Mit de Gemeenreform in Neddersassen sünd to’n 1. März 1974 de acht Gemenen Worpsweed, Waakhusen, Överhamm, Slussdorp, Mevenst, Nee Sankt Jürgen, Huttenbusch un Oostersood tohoopleggt worrn un hebbt denn de gröttere Gemeen Worpsweed billt. Disse acht Gemenen billt vondaag de acht Oortschoppen von de Gemeen.
Oortschoppen
De Gemeen Worpsweed is siet 1974 polietsch ünnerdeelt in den Karnoort Worpsweed un söven annere Oortschoppen, de all en egen Oortsvörsteiher hebbt.
(Na’n Dubbelpunkt kaamt de Öörd, de to de Oortschop tellt)
Ehrenbörgers
Worpsweed hett een Ehrenbörger, dat is 1926 Fritz Mackensen worrn.
Wapen
Dat Wapen von de Gemeen wiest en sülvern Schild. In’n Schildfoot is en grönen Dreebarg to sehn, op den en rood Schild mit sülvern Rand liggt un dor op dree maal en lütt sülvern Schild. Dat rode Schildhöövd wiest en sülvern Leel un to beide Sieden von de Leel je veer gollen Fackwarkhüüs.
Dat Wapen föhrt de Gemeen siet Juli 2016. Vörher harr de Gemeen keen Wapen. De gollen Hüüs staht för de je veer Hööv an’n Weyerbarg, de 1223 un 1225 an dat Klooster Oosterholt schenkt worrn sünd. Gliektiedig schöölt de acht Hüüs ok Symbool för de acht Oortschoppen ween, in de de Gemeen indeelt is. De Leel is Teken för dat Klooster.
De gröne Dreebarg is Symbool för den Weyerbarg un de rode Schild is dat Zunftwapen von de Malers un steiht dormit för de Künstlerkolonie Worpsweed.
Kultur
Worpsweed hett von dat Land Neddersassen dat Prädikat Erholungsort kregen.
Sport
Worpsweed hett en Hallenbad, dat 2005 47.000 Besökers harr.
Weertschop un Infrastruktur
De Hauptoord von de Gemeen an’n Weyerbarg gellt na dat Regionale Ruumordnungsprogramm as Grundzentrum för de Öörd in de Ümgegend.
De Gemeen Worpsweed gellt as Utfloogsoort (Stand 1. Januar 2015). Dat bedüüdt ünner annern, dat na dat Neddersassische Gesett över de apenen Tieden un de Verkoopstieden von Ladens Ladens ok sünndags apenmaken dröfft.
Enya
Enya (* 17. Mai 1961 as Eithne Patricia Ní Bhraonáin in Gweedore, Irland) is en irische Musikersche, de in de Musikricht New Age tohuus is. Ehr Naam is de angliseerte Schrievwies vun ehrn irischen Naam Eithne, de jüst so utspraken warrt. Bedüden deit he so veel as „lütt Füür“.
Leven un Wark
Mit ölven Johren hett se tosamen mit ehr Süsters in en Klooster dat Klaveerspelen anfungen, vör allen klass’sche Musik. Later güng se op en Internat. As se mit ehr School fardig weer, is se in de Musikgrupp vun ehr Familie inpeddt, de ünner den Naam Clannad bekannt worrn is. Tosamen mit Nicky Ryan, de dormols Produzent vun Clannad weer, hett se de Grupp aver al na korte Tiet wedder verlaten un leev dorna mit em un sien Fro Roma in en Huus in Artane, nöördlich vun Dublin. Se füng denn en Solo-Loopbahn an, wobi se wieter vun Nicky Ryan produzeert worrn is. De Texten vun Enyas Leder warrt vun Roma Ryan schreven.
In’t Johr 1988 is Enya to internatschonalen Roop kamen mit ehr Single Orinoco Flow (Sail away), de in Grootbritannien op Platz 1 kamen is. In Düütschland hett dat Leed dat bit op Platz 2 vun de Hitparada bröcht. Ok dat Album, dat dorto tukamen is, weer in Europa ünner de Top-10. De meisten vun ehr Alben hebbt in Grootbritannien, Düütschland un de USA Gold oder Platin kregen.
Ehr Leed Only Time weer in den Speelfilm Sweet November för en Slötelszeen bruukt, harr dormit aver eerst wenig Spood. Internatschonal bekannt worrn is de Titel denn dör de Terroranslääg vun’n 11. September, as dat Leed veel bi Feernsehöverdrägen bruukt worrn is. Dorna steeg dat Leed bit in de Top 10 vun de US Billboard Charts. Ok in Düütschland weer de Nafraag düütlich anstegen. Dat Leed is direkt op’n eersten Platz vun de düütschen Singlecharts kamen. In vele annere för den Musikmarkt wichtige Länner harr dat Leed dorgegen veel weniger Spood. Enya weer 2001 för de internatschonal spoodriekste Single op’n düütschen Markt mit den Echo uttekent.
In’n Düütschland künn de in’n Januar 2002 an ehrn Spood anknütten, as se dat Titelleed May It Be to den Film The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring publizeert hett. Wiel dat Leed in Grootbritannien jüst so in de Top 50 kamen is, steeg de Single in Düütschland glieks wedder op Platz 1 in. För dat Leed weer se ok för den Oscar nomineert. 2005 hett se ehr Album Amarantine rutbröcht, op dat se to’n eersten mol de Spraak Loxian bruukt hett, de vun Roma Ryan utklamüstert weer. Ehr letzt Studioalbum, The Very Best Of, is in’n November 2009 rutkamen, wat en Sammlung vun persönlich utsöchte Leder vun ehr gröttsten Hits bargt.
Enya ehr Musikvideos wiest en starke Verbunnenheit mit de Natur op as ok en starken Betog to de See un en oolt-romantischen Faible op. In eenige Videos (sünner ut de 1980er un 1990er Johren) kleedt sik de Dorstellers un se sik sülvst in Kledaasch, de to de viktoriaanschen Tiet begäng weer. Ehr Videos arbeit ok veel mit en langsom Tempo, mitünner ok Tietlupen-Effekten.
Siet 1997 leevt Enya in Dublin in en lütt Slott, dat den Naam Manderley Castle hett. Dat Slott hett fröher Ayesha Castle heten un weer vun Enya ümnöömt na dat Slott ut ehrn leevsten Film Rebecca (na den Roman Rebecca vun Daphne du Maurier). Ofschoonst se en spoodrieke Loopbahn achter sik hett, wull Enya jümmer en normal Leven föhren. Se is dorüm nich veel in de Apentlichkeit togang un gifft ok blots wenig Interviews.
Wheeler County (Texas)
Wheeler County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Texas. He hett 5.410 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 2.367 km². De Sitt vun de Verwalten is in Wheeler.
Historie
De Kreis is 1876 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 5.284 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 2.449 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 16.083 US-Dollar. 2.594 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 469 Minschen maakt. 12,62 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
10,41 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 5,43 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 87,83 % vun de Minschen Witte, 2,78 % Swarte, 0,55 % stammt ut Asien un 0,08 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,78 % sünd Nakamen vun Indianers. 6,64 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,34 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 12,57 % vun de Lüüd ansehn.
Wharton County
Wharton County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Texas. He hett 41.280 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 2.823 km². De Sitt vun de Verwalten is in Wharton.
Historie
De Kreis is 1846 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 41.188 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 18.682 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 15.388 US-Dollar. 17.833 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 3.667 Minschen maakt. 16,27 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
26,73 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 6,61 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 69,01 % vun de Minschen Witte, 14,95 % Swarte, 0,31 % stammt ut Asien un 0,06 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,37 % sünd Nakamen vun Indianers. 13,65 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,64 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 31,29 % vun de Lüüd ansehn.
Kommun Bremanger
De Kommun grenzt in’n Oosten an Gloppen un in’n Süden an Flora.
Demografie
2004 weren 4,3 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.
Kommun Brønnøy
De Kommun Brønnøy is ene Gemeend in dat Amt Nordland in Norwegen. Se hett 7.565 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 1.039,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Brønnøysund. De Kommun bruukt offiziell de Schrievnorm Bokmål för dat Norweegsche.
Demografie
2004 weren 3,1 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.
Poorbilln (Physik)
Poorbilln (ok Poortügen) beschrifft in de Physik den Vörgang, dat sik ut en energieriek Photon en Poor ut Deelken un Antideelken billt. De Energie vun’t Photon mutt dorbi tomindst so groot wesen, as de Summ vun de Rohenergien vun de to tügen Deelken.
En Sünnerfall vun’t Poorbillm is de Triplettbilln. Den gegendeeligen Vörgang, bi den en Poor vun Deelken un Antideelken tonichten maakt warrt, betekent de Physikers as Annihilatschoon.
Bispeel: Elektron-Positron-Poorbilln
thumb|upright=0.8|Schemaatsch Dorstellen vun’t Tügen vun en Elektron-Positron-Poor in’t Biwesen vun en Karn mit de Laden Z·e. En Bispeel is de Billn vun en Elektron-Positron-Poor dör de Wesselwirken vun en Photon mit dat elektrische Feld vun en Atomkarn, wobi meist de hele Energie vun’t Photon in de Rohmasse vun de beiden Deelken un jemehr kineetsche Energie ümwannelt warrt.
In de nipp un nauen Reken vun de Energie mutt noch de Rüchstoot vun’n Atomkarn acht warrn, in den sien Feld de Poorbilln aflöpt. De Drempelenergie is
För’n Poorbilln in’t Feld vun en Elektron an Steed vun en Atomkarn gifft dat aver ruchweg en dubbelt do hoge Drempelenergie
Bi de Wesselwirken vun Gammastrahlen mit’n Energie, de hooch noog is (tomindst 1,022 MeV, dat dubbelte vun de Rohenergie vun Elektronen oder Positronen), mit Materie kann afhangig vun de Atomtall de Poorbilln de vörrangige Vörgang wesen. Se stellt keen Ionisatschoon in’n Woortsinn dor, is rein praktisch aver dat glieke, vun wegen dat elektrische Laden freesett warrt un de beiden Deelken sülvst wieter ioniseeren künnt.
in t. B. en Blasenkameropnahm kann de Poorbilln direkt beobacht warrn.
thumb|center|upright=2|[[DESY-Blasenkameropnahm. Vun rechts warrt hoochenergeetsche Photonen in de Kamer inschaten. Dorbi warrt ok Poren tüügt, as dat rechts to’n Verkloren rekonstrueert is.]]
.ht
.ht is de Topplevel-Domään (TLD) för dat Land Haiti. Dat is ene Lännerdomään (ccTLD). De Domään is 1997 inföhrt worrn. De Domääns ünner de Topplevel-Domään .ht warrt vun Nettwark för nahollen Entwickeln Haiti vergeven. Sponser vun de Domään is Consortium FDS/RDDH.
René Descartes
duum|René Descartes in en Bild vun [[Frans Hals, 1648]] René Descartes [], up Latiensch Renatus Cartesius, (* 31. März 1596 in La Haye/Touraine, Frankriek; † 11. Februar 1650 in Stockholm, Sweden) weer en franzööschen Philosophen, Mathematiker un Naturwetenschoppler. Descartes höört in dat Tiedöller vun de Opklärung. He warrt ankeken as de Mann, de den Grund leggt hett vun den modernen Ratschonalismus in de Fröhe Nutied. Mit düssen Ratschonalismus hefft sik Spinoza, Malebranche un Leibniz ut’neen sett un hefft dor wieter an arbeit’. Sien ratschonalistisch Denken warrt ok „Cartesianismus“ nömmt. He is ok bekannt vunwegen sien beröhmt Woort „cogito ergo sum“ („Ik denk, also bün ik“). Düt Woort is de Grundlage vun siene Metaphysik un he hett dor dat Sülvstbewusstsien inföhrt as en Thema, dat an un for sik to de Philosophie tohöörn deit.
He meen, dat geev mit Geist un Materie twee „Substanzen“, de düütlich vun’nanner verscheden sünd un de nich een up den annern inwarken döen. Hüdigendags is düsse Meenung as Cartesius sien Dualismus bekannt. He is just dat Gegendeel vun de verscheden Aarten vun Monismus un ok vun Isaac Newton siene dualistische Naturphilosophie. De lehrt ja, dat sünnerliche „Kräfte vun de Natur“, de nich to de Materie tohöörn doot, oorntlich togange sünd un inwarken doot up de Materie, de an sik rein gor nix maakt. (Kiek na bi Newton siene Gesetten, dat eerste Gesett vun de Bewegen.)
Descartes hett de so nömmte Analytsche Geometrie utfunnen. Dor warrt Algebra un Geometrie mit verbunnen.
Wat he in de Naturwetenschoppen tostanne bröcht harr, hett nich lange gullen. Newton siene Physik harr gau nawiest, dat dat so nich angahn konn, - of dat nu dor üm geiht, dat he dat Prinzip vun de Gravitatschoon aflehnt hett ,oder of sik dat üm siene „Küsel-Theorie“ hannelt. Man doch draff een dat nich minnachten, wat he in de Naturwetenschoppen tostanne bröcht hett, vunwegen dat he en vun de stuursten un wichtigsten Vertreders vun den Mechanismus ween is. Dor is de veel öllere Physik vun Aristoteles eerst mit överwunnen wurrn.
Sien Ethos vun de Plicht un dat Betähmen vun sik sülms hett to’n Deel Indruck maakt up de Literatur vun de franzöösche Klassik in dat 17. Johrhunnert
Ierz
Ierz is en Beteken för Mineralen, de för de Weertschap vun Bedüden sünd.
Definitschoon
En Definitschoon vun Ierz gifft dat vun de UK Institution of Mining and Metallurgy:
Dorna sünd Ierzen natürlich Vörkamen vun Mineralaggregaten de för de Weertschap vun Interesse sünd, wiel ut jem dör Bearbeiden weertvulle Bestanddeele ruttogen warrn künnt.
In’n modernen Sinn tellt all de Stoffen dorto, de in’n Bargwark afboot warrt un as industrielle Rohmaterialen bruukt warrt. De Begreep is dormit in sien Definitschoon utwiet worrn, as dormit traditschonell blots de Afbo vun Metallierz un dat Hüttenwesen meent weer. In’n allgemenen Spraakbruuk warrt aver jümmer noch mehrstendeels Metall dormit in Tosamenhang brocht. In’n Grunnen gellt also jümmers noch de Definitschoon na James F. Kemp vun 1909:
Ierz is en mehr oder weniger mit Gangoort verwassen, metallhollend Mineral oder en Mineralmischen, dat – vun’n Standpunkt vun de Barglüüd oder vun’n Opbereider ut – mit Winn afboot oder wieterverarbeidt warrn kann.
Algemeen’t
Of en Mineral also en Ierz is, hangt dorna blots vun de Fraag af, of bi’n Afbo un bi de Verarbeiden wat bi rüm kummt. Dat gellt ok för dat Vörkamen sülvst: Blots wenn sik de Afbo vun ein Mineralvörkamen weertschoplich lohnt, warrt vun Lagersteed snackt. Dat kann aver ok heten, dat en Vörkamen to Tieten, wo dat Material knapp warrt, batz as Lagersteed ankeken warrt, ofschoonst dat vörher noch keen weer.
De Historie vun de Minschen is al jümmer verbunnen wesen mit den Afbo vun Stoffen ut de Natur. Toeerst weer dat vör allen dorop betogen, dat de Minsch mehr oder weniger tofällig Mineralen un Produkten vun’t Verweddern funnen un opsammelt hebbt un dorut Stoffen ruthollt hebbt, aver na un na weer ok nipp un nau dorna socht un denn füng dat ok an mit dat Buddeln, worut denn de Bargbo entstahn is.
För’t wieter Verarbeiden vun dat Ierz is vun Wichtigkeit, wo riek dat Ierz an den Stoff is, de wunnen warrn schall. De Andeel kann stark ünnerscheedlich wesen: Bi en Tinnierz is en Andeel vun 2% al teemlich riek, man bi’t faken vörkamend Iesen mutt dat Ierz al tominst 70% Iesenandeel hebben, üm as riekhollig instoopt to warrn.
Wichita County (Texas)
Wichita County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Texas. He hett 131.500 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.627 km². De Sitt vun de Verwalten is in Wichita Falls.
Historie
De Kreis is an’n 1. Februar 1858 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 131.664 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 65.816 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 16.965 US-Dollar. 64.500 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 16.122 Minschen maakt. 12,07 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
12,29 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 5,11 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Angola
Angola is een Land in Süüdwest-Afrika mit en Flach vun 1.246.700 km². Dor leeven 25.789.024 Minschen (2014). De Hööftstadt is Luanda. Angola grenzt an Namibia, Sambia, de Demokraatsche Republik Kongo un an den Atlantschen Ozeaan. De Exklave Cabinda (Vörmols „Portugees'sch Kongo“) liggt ganz in'n Noorden twuschen de Demokraatsche Republik Kongo un de Republik Kongo an'n Atlantik.
De Naam
De Naam Angola kümmt vun dat Woort Ngola her. Dat weer de Titel vun de Königen vun Ndongo, en Königriek unner Infloot vun dat Kongoriek. Düssen Naam hefft de eersten portugees'schen Seefohrers dat Land geven, as de an de Küst anlannt weern. To'n Teken, dat vun nu af an de Kroon vun Portugal hier dat Seggen harr, hefft se dormols steenern Krüüzen dor upstellt.
Inwahners
De meisten Inwahners höört to dree Bantu-Volksgruppen to. Jede Grupp hett ehre egen Sprake. 30% vun de Inwahners sünd Ovimbundu. 21% höört to de Kimbundu un 12% to de Ganguela. Denn gifft dat ok noch 7% Nhaneca-Humbe, 5% Xindunga, 3% Bakongo, Ovambo, Herero un Tshokwe. Bi 30.000 Portugesen leevt hüdigendags ok noch in dat Land.
Spraken
Amtssprake is Portugees'sch. Man alltohopen weert 41 Spraken snackt, dormank as gröttste Spraken Umbundu (37%, snackt vun dat Volk vun de Ovimbundu), Kimbundu (25%) un Kikongo (13%).
Historie
Toeerst hefft Buschlüde in Angola leevt, man de sünd denn later vun Bantu-Völkers verdreven wurrn. 1483 hefft de Portugesen anfungen un hefft jem ehre eersten Hannelsposten an de Küsten inricht'. Lütt bi lütt is Angola denn en portugees'sche Kolonie wurrn. An'n 11. November 1975 is dat Land vun Portugal unafhängig wurrn. Dorüm is de 11. November nutodaags in Angola Natschonalfierdag. Na de Unafhängigkeit hett dat en langen Börgerkrieg twuschen de MPLA un de UNITA geven, de eerst 2002 to Enne kamen is. Vun dor af an warrt dat Land wedder upboot.
Städer
duum|links|Angola siene Hööftstadt Luanda
De fiev gröttsten Städer sünd:
Harderwiek
Historie
1231 hett Harderwiek vun Graaf Otto II. van Gelre en Zutphen de Stadtrechten kreegen. In de Hanse harr Harderwiek ene wichtige Rull. 1441 warr ene Latienschool gründ't. Dat geev vun 1648-1811 de Universität Harderwiek. De Fischeree weer vör de Weertschop wichtig. Na 1932 nehm de Fischeree als Born vun den Levensünnerholt stark af. Doför harrn Hannel, Deensten un Tourismus gröteret Bedüden.
Willacy County
Willacy County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Texas. He hett 22.134 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.546 km². De Sitt vun de Verwalten is in Raymondville.
Historie
De Kreis is 1921 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 20.082 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 6.996 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 9.421 US-Dollar. 5.524 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 850 Minschen maakt. 31,37 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
77,97 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 13,28 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 70,37 % vun de Minschen Witte, 2,19 % Swarte, 0,11 % stammt ut Asien un 0,03 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,50 % sünd Nakamen vun Indianers. 24,46 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 2,34 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 85,69 % vun de Lüüd ansehn.
.ie
.ie is de Topplevel-Domään (TLD) för dat Land Irland. Dat is ene Lännerdomään (ccTLD). De Domään is 1988 inföhrt worrn. De Domääns ünner de Topplevel-Domään .ie warrt vun IE Domain Registry vergeven. Sponser vun de Domään is dat Universitätscollege Dublin.
Adrastea (Maand)
Adrastea (ok Jupiter XV) is en lütten Maand vun den Planeten Jupiter. Dat is de tweetneegste vun Jupiter ut sehn.
Opdecken
De lütte Maand is an’n 8. Juli 1979 dör de US-amerikaanschen Astronomen David C. Jewitt un G. Edward Danielson opdeckt worrn. De beiden hebbt den Maand op Opnahmen funnen, de vun de Ruumsond Voyager 2 maakt worrn sünd, as de an’n Jupiter vörbiflagen is. Toeerst hett de Maand de vörlöpig Beteken S/1979 J 1 kregen. 1983 is he denn offiziell Adrasteia nöömt worrn na de greeksche Gödding, de vör de Verdeelen vun Lohn un Straaf tostännig weer.
Ümloopbahn
Adrastea bewegt sik binnen vun de Jupiter-Ringen nu warrt as en Born vör de Ringpartikels ansehn. De Maand löpt synschroon mit de Jupiterrotatschoon, wobi de starken Tiedenkräft vun Jupiter op em inwirken doot. He is lütt noog, dat de Maand nich vun de Kräft tweireten warrt, man de Ümloopbahn warrt – jüst as bi den binnersten Maand Metis – jümmer mehr afsacken bit Adrastea op den Jupiter störten deit.
Opbo un physikaalsch Egenschoppen
Adrastea hett en middleren Dörmeter vun 20 km, man ’n beten nauer seggt meet he 25 x 20 x 15 km³. De Maand wiest mit 4,5 g/cm³ en teemlich hoge Dicht op, wat dorop sluten lett Adrastea to’n gröttsten Deel ut Silikatsteen besteiht aver ok en grötteren Andeel an Iesen hett. De Albedo is mit 0,05 teemlich düster – blots 5% vun dat infallend Sünnenlicht warrt wedder reflekteert. De schienbor Helligkeit liggt bi 18,7m. För en Rotatschoon üm de egen Ass bruukt Adrastea 7 Stünnen un 9 Minuuten. As de meisten Maanden hett ok Adrastea dormit en Bunnen Rotatschoon.
Thomas Voß
miniatur|hochkant=0.8|Thomas Voß mit Carena bi dat Championat vun Hamborg 2012 Thomas Voß (* 25. Oktober 1958) is en düütsch Springrieder.
Sien bitlang gröttste Spood is de 2. Platz in dat Johr 2012 bi den CHIO in Aken up Carinjo. Mit dit Peerd hett he ok all eenig Natschonenpries bestreeden. Sien best Platzeeren bi Düütsch Meesterschapen weer bitlang Platz 4 in dat Johr 2001 mit dat Peerd Clinton H.
Thomas Voß wahnt in Schülp.
.im
.im is de Topplevel-Domään (TLD) för dat Land Isle of Man. Dat is ene Lännerdomään (ccTLD). De Domään is 1996 inföhrt worrn. De Domääns ünner de Topplevel-Domään .im warrt vun Domicilium vergeven. Sponser vun de Domään is de Regeren vun Man.
Azidoos
En Azidoos is en Tostand, wenn de Lief översüürt is. Dat is de Fall, wenn de pH-Weert vun’t Blood ünner 7,35 liggt. De Referenzweert liggt in’t Rebbet twüschen 7,35 un 7,45. Is de höger, denn snackt man vun en Alkaloos.
Nawies
De Nawies vun de Azidoos geiht över de Bloodgasanalys. An de meten Weerten för Bikarbonat (nipp un nau Standardbikarbonat) un den Kohlenstoffdioxid-Deeldruck in’t arterielle Blood kann twüschen en respiratoorsche un en metabloosche Stören ünnerscheedt warrn. De respiratoorsche Azidoos kennt een an en högeren CO2-Deeldruck (PCO2), wiel bi en metaboolsche Azidoos de Kunzentratschoon vun Standardbikarbonat sieter is.
Kommun Bygland
De Kommun Bygland is ene Gemeend in dat Amt Oost-Agder in Norwegen. Se hett 1.296 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 1.330,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Bygland. De Kommun bruukt offiziell de Schrievnorm Nynorsk för dat Norweegsche.
De Kommun grenzt in’n Noorden an Valle, in’n Oosten an Fyresdal un Åmli, in’n Süden an Froland un Evje un Hornnes, un in’n Westen an Åseral, Kvinesdal un Sirdal.
Demografie
2004 weren 6 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.
Marokko
Marokko (araabsch: المملكة المغربية al-maghrib) is en Königriek in't Noordwesten vun Afrika. Vun Europa is dat scheedt dör de Straten vun Gibraltar. Vun de dree Maghreb-Länner liggt dat an'n meisten in'n Westen un grenzt in'n Noorden an de Middellannsche See, in'n Westen an den Atlantik un in'n Osten an Algerien. Üm de Süüdgrenz gifft dat vunwegen den Striet üm de Westsahara Maleschen. Dat schall woll so lang fudder gahn, bit en UN-Referendum kloor leggt hett, wo de Westsahara denn nu henhören deit. De twee Landstreken bi de Steder Ceuta un Melilla höört to Spanien hento. In Marokko leevt üm un bi 33.241.000 Inwahners.
De Naam
In Marokko sülms is de amtliche Naam för dat Land „al-Mamlaka al-Maghribīya“ („Königriek vun'n Maghreb“, bit 1960 „Scherifisch Königriek vun den Maghreb“). Internatschonal warrt allerdings de europääsche Naam „Marokko“ för dat ganze Königriek bruukt, de vun de Hööftstadt Marrakesch hernahmen is.
Geographie
thumb|left|Utkiek vun Spanien nah Marokko Vergleken mit anner Länner in Afrika is Marokko nich sunnerlich groot, man de Landschop is heel verscheden. In'n Groten un ganzen kann een seggen, dat gifft düsse natüürlichen Regionen: De Küstenregionen in'n Norden un Westen; de Region vun den Atlantik mit de Meseta vun Marokko, de Bargregionen vun Marokko mit den Hogen un Middelhogen Atlas un de Rifbargen; amenne de Region achter de Bargen mit de Plateaus an de noordööstliche Grenz (Antiatlas) un de Beckenlänner an den Rand vun de Sahara.
De Küst vun de Middellannsche See is tomeist steil un vull mit Felsen. Dor gifft dat veel Kaps un Baais. Bloß, wo de Moulouya dune bi de Grenz na Algerien münnen deit, warrt de Küst wat wieter un hett de Gestalt vun en Becken.
An'n Atlantik grenzt en siede Küst, de meist allerwegens övereen utsütt un wo dat veel Sand gifft. Düsse Küst kann för Habens nich goot bruukt weern.
De Hoge Atlas reckt över 800 km vun'n Süüdwesten bit na'n Noordosten vun't Land hen un maakt dor en lichten Bagen bi. Hier gifft dat de hööchsten Bargen vun den ganzen Atlas un ok vun ganz Noordafrika, dormank ok Marokko sien hööchsten Barg, de Jabal Toubkal (4.167 m).
Städer
De gröttsten Städer sünd (Stand 1. Januar 2004):
Klima
Dat Klima in Marokko is verscheden. In'n Noordwesten regeert en middellannsch Klima. Man wenn een na Süden un Süüdosten togeiht, sleiht dat üm to en Kontinentalklima, wat vun de Sahara präägt is. De Hoge un de Middelatlas sünd uptofaten as en egen Klimaruum. Ehre hogen Bargen sünd de Schede vun dat Klima. In'n Noordwesten gifft dat dröge un heete Summers un in'n Dörsnitt is dat dor in'n August bi 23 °C warm. De hööchsten Temperaturen liggt in düsse Kuntreien in'n Dörsnitt twuschen 26 °C (Casablanca) un 29 °C (Tanger). De Winters sünd mild (in'n Januar in'n Dörsnitt bi 12 °C) un dat regent veel. Na Süden to warrt de Regen minner (Tanger 900 mm/Johr; Agadir 200 mm/Johr). Na dat Binnenland to speelt de See för dat Klima keen Rull mehr. In de zentrale Meseta un in de Atlasbargen regeert en dannig Kontinentalklima. In Marrakesch (Dörsnitt in'n August 29 °C) kann dat in'n Summer bit to 45 °C heet weern, man in'n Winter kann dat ok bit na 0 °C hen afsacken. An Nedderslääg gifft dat bit to 250 mm in't Johr. Anners sütt dat an de Westkanten vun de Bargen ut: Dor kladdert vun See her de Wulken hooch un regent to'n Deel mehr as 1.000 mm in't Johr af. In Winter fallt düsse Nedderslag bi mehr as 1.000 m Hööchde normolerwiese as Snee. In de Kuntreien an den Rand vun de Sahara süüdlich vun de Atlasbargen regeert en unbannig dröög un heet Wöstenklima. Dor gifft dat bloß hen un wenn mol Nedderslääg un de bringt meist nich mol 200 mm in't Johr. Ackerbo kann bloß in Oasen mit künstliche Watertoföhr bedreven weern. To'n Deel weiht in'n Summer de Schirokko, wat en heten Wind mit allerhand Stoff vun de Sahara her is.
Planten un Deerter
De willen Deerter hefft sik torüchtagen in de Kuntreien, wo bloß wenig Minschen leven doot. En Reeg vun Aarden, dormank de Wöstenluchs, sünd bedrauht vun't Utstarven. Tämlich veel to finnen sünd noch Berberapen (Magots), Gazellen, Hyänen, Schakalen un Wöstenvösse (Feneks); ok Reptilien as Eerdslieker, Chamäleons, Schildkröten un Slangen gifft dat noch en Masse. Mank de velen Vagelaarden finnt sik Eberen, Dwargadlers, Geiers, Bussarden un Milanen. De Gemarken um den Jabal Toubkal to sünd in dat Johr 1942 to'n Natschonalpark verklaart wurrn.