cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kanton Horborg
Historie
Dat Rebeed hett vörher to dat Förstendom Lümborg (Kurförstendom Hannover) höört un hett dor to dat Amt Horborg tohöört. Moorborg hett vörher to de Stadt Hamborg höört.
An’n 1. März 1810 hett de König von dat Königriek Westfalen, Hieronymus, kund daan, dat dat Kurförstendom Hannover Deel von sien Königriek warrt. Westfalen weer en Vasallenstaat von dat Franzöösche Kaiserriek, dat siet 1803 dat Kurförstendom besett hollen harr.
Binnen Westfalen weer de Kanton Horborg een von de Kantons in’n Distrikt Horborg von dat Departement von de Nedderelv. Man al to’n 1. Januar 1811 harr dat wedder en Enn. Dat Königriek Westfalen müss dat Departement direkt an dat Franzöösche Kaiserriek afgeven. Dorbi is denn ok Hamborg Deel von Frankriek un Moorborg an den Kanton anslaten worrn. De Kanton Horborg weer nu een von de acht Kantons, ut de de Distrikt Lümborg in dat Departement von de Elvmünnen tohoopsett weer.
1813/1814 sünd de Franzosen slahn un dat Rebeed befreet worrn. De Stadt Hamborg un dat Kurförstendom Hannover sünd denn wedder herstellt worrn un de ole Stand von vör 1810 wedder dor.
De Kanton harr 7569 Inwahners un weer indeelt in twee Mairien:
Kyllene
Kyllene oder Cyllene betekent
14. November
De '''14. November''' is de 318. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner, man de 319. Dag in Schaltjohren.
Dierstörp
Dierstörp is en Dörp in de Gemeen Winzendörp (Samtgemeen Hullnst) in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. De Oort hett 306 Inwahners (Stand 1. Januar 2012).
Geografie
Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Rollbeek na de Eest hen af.
De Naveröörd sünd Olendörp in’n Noorden, Wennersdörp in’n Noordoosten, Winzendörp in’n Oosten, Dreest un Trill in’n Süüdoosten, Boitschen in’n Süüdwesten, Makensbrook in’n Westen un Dierstörp-Heid un Hullnst in’n Noordwesten.
Karl Kunze
Karl Kunze is de Naam von
Dierstörp
Historie
Dierstörp kummt 1024/1028 as Thiedegeresthorp toeerst in en Oorkunn von’n Bischop von Veern vör. De Naam bedüüdt also soveel as Dietger sien Dörp.
Karl Kunze
* Karl Kunze (1840–1895), düütschen Philoloog un Rutgever,
Dierstörp
Historie
In’n Eersten Weltkrieg sünd dree Soldaten ut Dierstörp fullen oder vermisst.
Karl Kunze
Kiek ok bi: Karl Kunz.
Dierstörp
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Dierstörp in’n Kanton Mesborg höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon un dor to de Mairie Hullnst in’n Kanton Töst.
De Oort hett vör 1859 to de Vaagdie Hullnst von dat Amt Mesborg tohöört. von 1859 bet 1885 weer dat in dat Amt Töst un von 1885 bet 1932 in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en un grötteren Kreis Horborg worrn.
De Oort billt siet dat 19. Johrhunnert tohoop mit Winzendörp un Wennersdörp de Gemeen Winzendörp.
Religion
Dierstörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Andreas-Kark in Hullnst.
För de Kathoolschen is de St.-Petrus-Kark in Bookholt tostännig.
Kultur
En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in Winzendörp.
Weertschop un Infrastruktur
För Dierstörp is de freewillige Füürwehr Winzendörp mit tostännig.
René Bazin
thumb|René Bazin René François Nicolas Marie Bazin (* 26. Dezember 1853 in Angers; † 19. Juli  1932 in Paris) weer en franzöösch Schriever un Perfesser vun de Rechte an de kathoolsch Universität Angers.
Leven
Bazin hett wiet över 40 Romans, Vertellsels un Reiseberichte schreven. Sien Landromans as to’n Bispeel La terre qui meurt (1899) oder Le Blé qui lève (1907) keemen ebenso as sien patriotisch Roman Les Oberlé (1901) in hooch Uplaagen rut un wurrn in tallriek Spraken översett. Aber ok sien sozialkritischen Romans as De toute son âme (1908) funnen gau en breet Leserschap. Sien Denken is ganz deep vun en traditschonell un eerverbunnen Katholizismus präägt. 1903 wurr he in de Académie française wählt.
Dierstörp
Verkehr
Dör Dierstörp löppt de Kreisstraat 40, de in’n Noordwesten na Hullnst an de Landsstraat 141 ran geiht un in’n Süüdoosten över Dreest na Trill an de Bundsstraat 75. In’n Oosten geiht von de K 40 de K 58 af, de över Winzendörp un Klauenborg na de B 3 föhrt. En lüttjere Straat gifft dat in’n Noorden noch na Olendörp.
De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 45 Hullnst liggt so veer Kilometer in’n Noordwesten von Dierstörp an de L 141. De Opfohrt 44 Raad op de A 1 liggt fiev Kilometer in’n Noordoosten an de B 3.
De nächste Bahnhoff is so bi söven Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Sprötz an de Bahnlien Hamborg–Bremen.
Scholen
In Dierstörp gifft dat en Kinnergoorn. De Kinner gaht vondaag op de Grundschool Hullnst. Bevör de School in Winzendörp dichtmaakt hett, sünd de Dierstörper Kinner dor na School gahn. Dat weer al siet 1650 so.
Fernando García
Fernando García oder Fernando Garcia is de Naam von
* Fernando Garcia (* 1917), portugeeschen Filmmaker,
Aoede
Aoede betekent
Linkspartei
Dat Woort Linkspartei betekent as allgemenen Böverbegreep politische Parteien ut dat linke Spektrum. In veele Länner gifft dat ok Partein, de so heten doot:
Fábio Pereira
Fábio Pereira oder Fabio Pereira is de Naam von
Faccio
Faccio is de Familiennaam von
Facci
Facci is de Familiennaam von
Carl Lampe
Carl Lampe is de Naam von
Kiek ok bi: Charles Lampe, Karl Lampe.
Dierstörp-Heid
Dierstörp-Heid is en Oort in de Gemeen Winzendörp (Samtgemeen Hullnst) in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. De Oort hett 249 Inwahners (Stand 1. Januar 2012).
Geografie
Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Rollbeek un Aarbeek na de Eest hen af.
De Naveröörd sünd Olendörp un Mienenbüddel in’n Noordoosten, Wennersdörp in’n Oosten, Winzendörp un Dierstörp in’n Süüdoosten, Makensbrook in’n Süüdwesten un Hullnst un Appelbeek in’n Noordwesten.
Historie
De eersten Hüüs in Dierstörp-Heid sünd 1912 boot worrn. Toeerst weren dat to en groten Deel Feernhüüs. Na’n Tweten Weltkrieg sünd in düsse Hüüs Verdrevene intagen un ut de Feernhüüs sünd permanente Wahnhüüs worrn, so dat sik de Siedlung bilütten to en egen Oortsdeel wannelt hett.
De Hüüs sünd in’t Holt anleggt worrn un ok vondaag is de Oort noch von Bööm ümgeven.
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett von Anfang an bi de Gemeen Winzendörp mit bihöört.
Religion
Dierstörp-Heid is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Andreas-Kark in Hullnst.
För de Kathoolschen is de St.-Petrus-Kark in Bookholt tostännig.
Weertschop un Infrastruktur
För Dierstörp-Heid is de freewillige Füürwehr Winzendörp mit tostännig.
Verkehr
Dierstörp-Heid is över lüttjere Straten anbunnen an de Kreisstraten K 40 un K 63, de all beid in’n Westen na Hullnst an de Landsstraat 141 loopt. De K 40 föhrt in’n Süüdoosten över Dierstörp un Dreest na Trill an de Bundsstraat 75 un de K 63 in’n Oosten na Olendörp un in Mienenbüddel an de B 3.
De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen), de direkt an’n Oort langslöppt. De Opfohrt 45 Hullnst liggt so dree Kilometer in’n Westen von Dierstörp-Heid an de L 141.
De nächste Bahnhoff is so bi negen Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Sprötz an de Bahnlien Hamborg–Bremen.
Francisco García
Francisco García is de Naam von
* Francisco García, spaanschen Biathlet, ,
Mount Flower
Mount Flower is en Barg mit twee Toppen an de Rymill-Küst von Palmerland op de Antarktische Halvinsel. De högere von de twee Toppen is hoog. De Barg liggt üm un bi 10,5 km binnenlands von Carse Point un den George-VI-Sund.
De Barg liggt an’n Rand von en Rebeed, dat de US-amerikaansche Polarforscher Lincoln Ellsworth bi en Floog an’n 23. November 1935 fotografeert hett. Eerste Meetarbeiden hebbt Deelnehmers von de British Graham Land Expedition (1934–1937) ünner Leid von’n austraalschen Polarforscher John Rymill daan. Dat UK Antarctic Place-Names Committee hett den Barg 1954 na Geoffrey Chambers Flower (1896–1975) nöömt, de von 1933 bet 1940 Utbiller för Meetarbeiden bi de Royal Geographical Society weer un de Rymill bi de Organisatschoon von de Forschungsreis un dat Utarbeiden von de plaanten Meetarbeiden hulpen harr.
Carl Kunz
* Carl Friedrich Kunz (Karl Kunz; 1785–1849), düütschen Wienhändler, Bibliothekar, Verleger un Schriever.
Kiek ok bi: Carl Kuntz, Karl Kuntz, Karl Kunz, Karl Kunze.
Werner Heukamp
Werner Heukamp (* 20. Mai 1929 in Hörstel; † 29. Juli 2020 in Ibbenbüren) weer en düütsch kathoolsch Pfarrer, Heimatforscher un Schriever, de hööftsächlich in plattdüütsch schrifft. Överregional bekannt wurrn is he dör sien „Plattdütsket Gebiädbook“ (1996).
Leven un Wark
He is de Söhn vun de Backermeester Heinrich Heukamp un de sien Fru Maria, borene Stehmann. 1950 hett he sien Abitur in Rheine maakt un hett dornah Theologie an de Westfäälsch Wilhelms-Universität in Mönster un in Mainz studeert. Siet disse Tiet is he Lidmaat vun de so nömmt Schönstatt-Bewegen. An’ 16. März 1957 hett hüm Bischop Michael Keller to’n Preester weiht. Dornah weer Werner Heukamp van 1957 bit 1969 as Kaplan in Borken-Gemen, Hopsten un an St. Martinus in Graiwen togange. 1969 wurr he denn Paster vun de Graiwener St.-Mariä-Himmelfahrt-Gemeend, de he bit to sien 65. Lebensjohr 1994 leit hett. Ok dornah weer un is he noch för de Kark unnerwegens.
As Schriever sett sück Heukamp vööl för dat Erhollen un de Pleeg vun de nedderdüütsche Spraak in un hett plattdüütsch Lesewettstrieden an de öörtlich Schoolen anregt. Sien literarisch Vörbild is sien Amtsbröer Augustin Wibbelt, de he ok faken ziteeren deiht. To’n Aarntdankfest fiert he in Recke un Steinbeck regelmäßig plattdüütsch Messen. Vööl Spood, ok överregional, harr he mit sien 1996 eerstmals verapentlichent Plattdütsket Gebiädbook, wat mehrere Uplagen belevt hett. För disse Tosommenstellung hett Heukamp tallriek Psalmen un anner Textstellen ut dat Oll Testament un ut dat Nee Testament, aber ok Beed (so as Vater Unser), dat Ave Maria oder dat Apostoolsch Globensbekenntnis in plattdüütsch översett un noch wat dorto schreben. Dorto hörr aber ok to’n Bispeel de Sunnengesang vun Franz von Assisi oder Beed vun Eduard Mörike. Dormit weer Heukamp sien Tiet wiet vörut, wiels dat dat eerste offizielle nedderdüütsch Gebetbook eerst 2004 ünner de Titel „Morgen roop ick Di wedder an“ vun dat Bisdom Mönster verapentlicht wurr.
Wittrussische Spraak
Dat Wittruss’sch is de wichtigste Spraak vun Wittrussland. De Spraak höört to de Ost-Slawsche Spraken; se is èng verwant aon ’t Ukraïns un in meendere maot aon ’t Russ’sch. Wiels dat vreuger to Polen höört, is dat Vokabular ähnelk as in de poolsche Spraak, nich veel weniger ähnelk as to de russ’sche Spraak. De Aontal Sprekers ligkt roond de 7 Miljoonen. Freuger, in d’n Tied vaan ’t Pools-Litauws Gemenebes waor ’t ok Kultuurspraak in Litauen. De Spraak ward in de kyrillische un in de latiensche Schrift schreven. Inst warr de Spraak vun Törken in de arabsche Schrift schreven. De Dialekten sünd Nordostwittruss’sch, Södwestwittruss’sch un Zentraalwittruss’sch.
Werner Heukamp
Leven un Wark
Heukamp verfaat sien Texte in Mönsterlänner Platt, wobi he weet, dat enkelde Utspraak un Bedüden vun Wöör lokal bannig verscheeden wesen könnt. Dorüm geev in dat Vörwoort vun sien Plattdütsket Gebiädbook (S. 7) den Hinwies:
Siet sien Tiet in Graiwen is Heukamp ok as Heimatforscher aktiv, hier insbesünnere för de Oldkreis Teckelnborg, de vörmalige Grafschap Lingen un, siet dem he in Recke wahnen deiht, befaat he sück ok mit de Historie vun disse Oort. Sien heimatkundlich Erkenntnisse verapentlicht de Geistliche in de meest in tweeweek Afstännen rutgeven Rubrik Unnerwäggens düör Riecke in de „Ibbenbürener Volkszeitung“.
Mega
Mega is en Vörsülv (Präfix), de bi Maateenheiten – t. B. ok in dat SI-System – bruukt warrt. Dat Woort is vun dat greeksche μέγας, mégas afleidt, wat översett so veel as groot heet. Bi de Maateenheiten bedüd Mega een millionen mal dat oorsprüngliche. Mega warrt mit den Bookstaven M afkött. Dat warrt eenfach vör dat Eenheitenteken sett: T. B. is een Megameter (1 Mm) een Million Meter (1.000.000 m oder ok 106 m). Bekannt is de Vörsülv t. ut de Senn- un Funktechnik bi de Frequenzen (Megahertz).
In de Ümgangsspraak warrt mega ok as Stiegern vun Egenschoppen bruukt, üm to wiesen dat en Saak sünners wat is. T. bedüd megaschöön, dat man wat oder wokeen ganz sünners schöön finnen deit, un wenn vun megaluut snackt warrt, denn hebbt wi dat mit richtig Krach to doen.
Carl Kuntze
Carl Kuntze is de Naam von
* Carl Kuntze (Karl Kuntze; 1817–1893), düütschen Kumponist un Musiker,
Kiek ok bi: Carl Kuntz, Karl Kuntze, Carl Kunz, Karl Kunz, Carl Kunze, Karl Kunze.
Rymill
Rymill is de Familiennaam von
Rymill betekent ok
5. Januar
De '''5. Januar''' is de föffte Dag in’n Gregoriaanschen Klenner.
Facco
Facco is de Familiennaam von
Francisco Javier García
Francisco Javier García is de Naam von
* Francisco Javier García Fernández (* 1987), spaanschen Footballspeler,
Golemani Peak
De Golemani Peak is en  hogen Barg in Ellsworthland, Westantarktika. He liggt in de Bangey Heights in’n noordzentralen Deel von de Sentinel Range von de Ellsworthbargen 3,23 km noorden von’n Bezden Peak, 6,17 km noordoosten von’n Mount Todd, 7,87 km süüdoosten von’n Mount Goldthwait, 5,06 km süüdsüüdwesten von’n Mount Schmid un 12,17 km westnoordwesten von’n Zimornitsa Peak. De Patlejna-Gletscher liggt in’n Süüdwesten.
US-amerikaansche Wetenschoppers hebbt em 1988 karteert. De bulgaarsche Kommission för Antarktische Geograafsche Naams hett em 2011 na de Öörd Golemani un Golemanite in’n Noorden von Bulgarien nöömt.
Facey
Facey is de Familiennaam von
Ostendorf
Ostendorf betekent
Dat is ok de hoochdüütsche Naam von
Ostendorf is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Ostendorff.
Carl Lange
Carl Lange is de Naam von
* Carl Lange (1804–1874), düütschen Maler un Lithograaf,
Kiek ok bi: Karl Lange.
Gabriel García
* Gabriel García Hernández (* 1974), mexikaanschen Footballspeler,
Jean Tirole
Jean Tirole (* 9. August 1953 in Troyes) is en franzöösch Ökonom, de sück insbesünnere mit Industrieökonomik befaat. Tirole hett de École polytechnique un de École nationale des ponts et chaussées in Paris besöcht. Sien Doktertitel kreeg he 1978 vun de Universität Paris-Dauphine in Mathematik un 1981 en Ph.D. vun dat MIT in Ökonomie. Nah Professuren an de École Polytechnique, de École Nationale des Ponts et Chaussées un an dat MIT övernehm he de wetenschaplich Leitung vun IDEI an de Universität Toulouse I. Sien Bekanntheit verdankt he nich toletzt dat Lehrbook Industrieökonomik (1999). 2011 kreeg he de Ehrendokterwürde vun de Universität Mannheim.
In dat Johr 2014 wurr hüm för sien„für seine Analyse von Marktmacht und -regulierung“ de Nobelpreis för Wertschapswetenschapen tospraken.
Fa Presto
Fa Presto is de Naam von
* Fa Presto (1634–1705), italieenschen Maler,
Karl Lampe
Karl Lampe is de Naam von
* Karl Lampe (1809–1861), düütschen Jurist un Schriever,
Kiek ok bi: Carl Lampe, Charles Lampe.
Seth Barnes Nicholson
Nicholson is up’d Land in Illinois upwussen un hett later henn de Drake University besöcht, wor man sien Interess an de Astronomie waakt hett.
In dat Johr 1914 hett he an de Lick-Steernwacht van de Universität van Kalifornien de jüst nieg opdeckten Jupitermaand, de later henn Pasiphae nömmt wurrn is, beobacht. Dorbi hett he noch een Maand bi de Jupiter funn’n, (Sinope), de domols aber noch Jupitermaand IX heet. Nicholson hett de Bahn van de Maand bi sien Dokterarbeit 1915 utrekend. Een Johr later hett he de Asteroid (878) Mildred opdeckt.
Sien Beroopsleven hett he denn an de Mount-Wilson-Steernwacht verbrocht, wo he nahst noch dree Jupitermaanden, Lysithea, Carme (beid 1938) un Ananke (1951) as ok de trojaansch Asteroid (1647) Menelaus, opdeckt hett. Dorto hett he noch de Bahnen van een paar Kometen un van de Dwargplanet Pluto berekend.
Sinope, Lysithea, Carme and Ananke heeten eerst eenfach Jupitermaannd IX, X, XI und XII. Eerst in dat Johr 1975 hebbt se de Naams van de Internatschonale Astronomsche Union (IAU) kregen, ok wenn Nicholson dor tegen weer.
Sien Hööftupgaav an’t Mount Wilson Observatorium weer allerdings dat Ünnersöken van de Sünnaktivität. Över Jahrteinten hett he dorto Johresberichte över Sünnflecken-Aktivitäten upstellt. He hett ok an een paar Expeditschonen to’n Beobachten van Sünndüsternissen deelnommen, üm de Helligkeit un de Temperatur van de Korona van de Sünn to bestimmen.
Van 1943 bit 1955 weer he as Editor un Viezpräsident för de Astronomical Society of the Pacific tätig. 1963 hett he för sien Verdeensten de Bruce-Medaille kregen.
Ontologie
De Ontologie (ut greeksch ὄντος ontos as Partizip Genitiv vun εἶναι einai „ween“ un ut λόγος logos – de „Lehr“, dat „Woort“, also: „De Lehr oder dat Woort vun dat Wesen“) is en vun de Ünnerdelen vun de theoreetsche Philosophie. Meist warrt dor datsülbige mit meent, as mit de „Allgemene Metaphysik“. In de Ontologie geiht dat üm de Fraag na den Grund vun de Würklichkeit (dat, wat is; dat, wat existeern deit). Dat een oder annere Mol warrt de Ontologie so lehrt, dat dat dor nich üm de Saken bi geiht, de „sünd“, also nich üm de verschedenen „Objekten“. Nee, de Fraag warrt stellt, wat „achter“ düsse Objekten (achter den Appel, dat Peerd, den Minschen) steken deit. Up düsse Aart geiht dat üm dat Wesen an sik un üm dat, wat de Welt in'n deepsten Grunne tohopenhöllt (de Entitäten, de achter allens steekt). De Ontologie befaat sik nich mit de Fraag: „Wat hebb ik hier?“ (Antwoort: En Appel), man mit de Fraag: „Wie kann dat angahn, dat düsse Appel dor is? Wat steekt dorachter? Wat is de Grund?“ So fraagt de Ontologie ok na dat Leven an sik: Wie kann dat angahn, dat Leven is?
Ok de Fragen, de sik mit bestimmte Afdelen vun de Philosophie ut'neen setten doot, höört vun de Traditschoon her to de Ontologie, as ünner annern de Fragen: „Wat is de Minsch?“ oder „Gifft dat en Gott?“ oder „Hett de Welt en Anfang harrt?“.
Vun de Methood her hett de klassische Ontologie dat faken mit de Spraak to doon. Se meent, in de Spraak sünd Sporen to finnen vun dat, wat würklich is un vun dat, wat nich würklich is. Wenn een sik gründlich mit Sprake befaten deit, denn so kümmt he neger ran an de Wohrheit.
Realismus
Ok düsse Positschoon kümmt amenne vun Aristoteles her. De Vertreder vun en realistische Ontologie glöövt, dat de Minsch sik dor to verlaten kann, dat dat, wat würklich is, afprinnt is in sien Leven un sien Beleven. Kortweg seggt: De Wohrheit lett sik finnen in de Welt, dat Wesen an sik hett Sporen achterlaten in dat, wat wi faten könnt. (vgl. Augustinus: „vestigia trinitatis“- Sporen vun de Dreeenigkeit). Dor kann een natüürlich nu ok passlich un richtig vun snacken un schrieven: De Wohrheit un dat Wesen lett sik in Wöör setten.
Konstruktivismus
De Gegenpositschoon warrt „Antirealismus“ oder „Konstruktivismus“ nömmt. Hier warrt unner annern lehrt, dat dat, wat in de Welt to finnen is, gor keen Stempel un Afbild vun de Würklichkeit un dat Wesen an sik is. In’t Gegendeel: Dat sünd bloß Biller (Projektschonen) vun us Denken, de wi mit Hölp vun de Sprake in de Welt malen doot. Wie dat mit de Würklichkeit vun de Welt utsehn deit, mol ganz af dorvun, wat wi vun ehr kennt, dor kann een gor nix över seggen. De radikalen Vertreder vun düsse Lehr meent sogor, dat möök keen Sinn, sik mit so’n Fraag överhaupt to befaten. Se seggt slankweg, de Welt is nu mol de, de een sik (süms) konstrueert.
Hen un wenn warrt seggt, düsse Konstruktivismus, de harr wat mit Immanuel Kant siene Gedanken to doon.
Vergliek
Ofschoonst düsse beiden Theorien vun de Kennistheorie unbannig wiet ut’neen staht, kann dat, wat se schrievt, sik ganz övereen anhöörn. Man denn is dat doch so: De Realisten meent, dat, wat se seggt, dat weer würklich dor, ok unafhängig vun den, de sik in de Welt ümkieken deit. Wat een sütt un wo een över snackt, dat weer en Kiek in de „Wohrheit an sik“. De Konstruktivisten meent woll ok, dat een wat sehn kann un dor över schrieven, man all düsse Saken, de weern bloß dor, vunwegen dat de Tokieker un Philosoph ok dor is. Ohn em weern se nich dor.
Woorthistorie
thumb|Dreeenigkeit. In dat Middelöller fallt allgemeene un schiere Metaphysik ut'neen. In de schiere Metaphysik geiht dat üm Fragen vun de Theologie. So, as dat lett, is dat Woort Ontologie to'n eersten Mol vun Rudolf Goclenius den Ölleren (*1547 - †1628) bruukt wurrn. Vun dor af an warrt de Afdeelung vun de Philosophie so nömmt, de sik mit dat Wesen befaten deit, „so, as dat is“. Ofschoonst dat Woort eerst tämlich laat in de Historie vun de Philosophie updükern deit, sünd de Problemen, wo sik de Ontologie mit befaat, al in de Antike bi Plato, Aristoteles un Plotin bekannt. Ok de middelöllerliche Scholastik sett sik dormit ut'neen. Dat gellt ok för de Philosophie vun Thomas vun Aquin, wo de Ontologie al gegen de Lehr vun dat göttliche Wesen över steiht: Bi em is de Metaphysik al unnerdeelt in de allgemeene un de schiere Metaphysik. Mit de Inföhren vun dat Woort Ontologie fallt düsse beiden Gemarken vun de Metaphysik noch mehr ut'neen un scheedt sik later in de Theologie up de ene Siet un de Wetenschop up de annere Siet.
Klassische Ontologie
In den klassischen Upbo vun de Philosophie, as de unner annern up Christian Wolff torüch geiht, is de Ontologie en Deel vun de Metaphysik. As baven al seggt is, hannelt sik dat bi de Ontologie üm de „allgemeene Metaphysik“. Se steiht gegen de spezielle Metaphysik (metaphysica specialis) oder ok schiere Metaphysik över, de sik mit Gott, (Natüürliche Theologie), mit de Seel (Natüürliche Psychologie) un mit dat Universum (Natüürliche Kosmologie) befaten deit.
In de spezielle Metaphysik, so is dat seggt wurrn, kann een de Saken, de dat gifft (Entitäten) up'n Grund gahn, alleen mit de Vernunft. Empirische Insichten sünd dor nich för nödig. Wenn Een schiere Metaphysik bedrieven will, denn so mutt he up jeden Fall bannig veel Tovertroen to siene Vernunft hebben. Man, ob de Ratio nu würklich Togang hett to dat, wat achter allens steken deit, dat is de Fraag, de Immanuel Kant later beackert hett in siene Kritik vun de schiere Vernunft.
Pennelklock (Steernbild)
De Pennelklock is een vun de 88 modernen Steernbiller un liggt süüdlich vun’n Himmelsäquater.
Utsehn
Dat Steernblid Pennenklock is nich opfällig, man dat besteiht ut en Keed vun teemlich lichtswacke Steerns. Blots een dorvun is heller as de 4. Gröttenklass. Dat Steernbild liggt in’n Westen vun Achernar, den hellsten Steern ut den Erdinanus. Vullstännig to sehn is de Pennelklock eerst süüdlich vun’n 20. Bredengraad. Vun Düütschland ut is dat Steernbild so goot as gor nich to sehn.
Historie
Dat Steernbild is 1752 vun den franzööschen Astronom Nicolas Louis de Lacaille ünner den Naam Horologium Oscillitorium inföhrt worrn. Lacaille hett de Steerns vun de Süüdhalfkugel to ne’e Steernbiller tosamenfaat, de he na technische Reedschoppen nöömt hett
Steerns
α Horologii is en Steern in en Afstand vun 200 Lichtjohren, de oraansch lüchten deit in de Spektralklass K1 III. ι Horologii is 50 Lichtjohren wiet weg. In’t Johr 1998 is bi dissen Steern en Exoplanet opdeckt worrn.
Willah
Willah is en lütten Oort in de Gemeen Heinbockel in’n Landkreis Stood, Neddersassen. Bi Willah höört ok Willahermoor mit bi, wat en Stück in’n Süüdoosten von Willah liggt.
Pennelklock (Steernbild)
Ännerliche Steerns
duum|De Kugelsteernhopen NGC 1261
R Horologii is en ännerlichen Steern vun’n Typ Mira, de sien Helligkeit över en Tietduur vun 405 Daag düchtig ännert. In sien Maximum kann he as ro’en Steern mit dat fre’e Oog sehn warrn. Man, wiel sien Minimum bruukt man en middelgroot Teleskop, wenn man em sehn will. De Steern is ruchweg 500 Lichtjohren wiet weg un höört to de Spektralklass M7 III.
Willah
Geografie
Willah liggt op de Geest an’n Rand na dat Hoge Moor, dat in’n Noorden liggt. De Öölmer See is en knappen Kilometer weg.
De Naveröörd sünd Kaken un Olendörp in’n Noorden, Hogenoh in’n Noordoosten, Mulsen in’n Süüdoosten, Öölm mit Grööndörp, Schierel un Vörhoorn in’n Süüdwesten, Öölmerheid in’n Westen un Beeß, Forst, Huud un de Böötz in’n Noordwesten.
Historie
De Oort kummt in’t Johr 1500 as Wildela toeerst in de Oorkunnen vör, in’t Vörder Register.
Verwaltungsgeschicht
Willah höört von öllers al to Hogenoh mit to un weer keen egen Gemeen. An’n 1. Juli 1972 is dat denn tohoop mit Hogenoh Deel von de Gemeen Heinbockel worrn.
Vör 1885 weer Willah Deel von de Böörd Olendörp binnen dat Amt Himmelpoorten. 1885 is de Oort denn Deel von’n Kreis Stood worrn un 1932 von’n Landkreis Stood.
Religion
Willah is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Martinskark in Olendörp.
För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.
Verkehr
Willah liggt an de Bundsstraat 74, de in’n Süüdwesten över Öölm na Bremervöör löppt un in’n Noordoosten över Hogenoh un Wiepenkathen na Stood an de B 73 ran.
De nächsten Bahnhööv sünd de Bahnhoff Bremervöör an de Bahnlien Buxthu-Bremerhoben un de Bahnhoff Hammoh an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg. De sünd all beid bi 13 Kilometer weg.
Mount Edgell
Mount Edgell is en hogen Barg an de Fallières-Küst von Grahamland op de Antarktische Halvinsel. He liggt oosten von Kap Jeremy an de Oostsied von de nöördliche Infohrt von’n George-VI-Sund.
Opdeckt worrn is he von Deelnehmers von de Föffte Franzöösche Antarktisexpeditschoon (1908–1910) ünner Leid von Jean-Baptiste Charcot. Charcot hett dat Objekt as Eiland identifizeert un Ile Gordon Bennett nöömt, na’n US-amerikaanschen Verleger James Gordon Bennett junior (1841–1918), en Sponsor von de Forschungsreis. Meetarbeiden von de British Graham Land Expedition (1934–1937) ünner Leid von’n austraalschen Polarforscher John Rymill hebbt aver rutfunnen, dat dat keen Eiland man en Barg is. De Barg is na John Augustine Edgell (1880–1962) nöömt, de von 1932 bet 1945 Viezadmiraal un Hydrograaf von de Royal Navy weer.
DuPage County
DuPage County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Illinois. He hett 916.924 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 865 km². De Sitt vun de Verwalten is in Wheaton.
Kommun Tibro
De Kommun Tibro is ene Gemeend in dat Lehn Westgötland in Sweden. Dat höört to de Landschop Westgötland un den Gerichtsbezirk Skövde. Se hett 10.644 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 220,07 km². De Sitt vun de Verwalten is in Tibro.
DuPage County
Historie
De Kreis is an’n 9. Februar 1839 grünnt worrn.
Kommun Tibro
Demografie
2006 weren 8,82 % vun de Inwahners buten Sweden boren.
DuPage County
Demografie
Vun de 904.161 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 492.352 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 31.315 US-Dollar. 530.429 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 245.452 Minschen maakt. 3,56 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
Europastraat
thumb|Dat internatschonale Europastratennett thumb|Europastratennett in [[Düütschland]] thumb|Europastratennett vun de [[Nedderlannen (Europa)|Nedderlannen]] Europastraten sünd en Klass vun Feernstraten, de sik in Europa, Zentral- un Lüttasien befinnt. Tosamen billt se en Nett mit en Läng vun üm un bi 50.000 km. Se sünd den internatschonalen Verkehr todacht un warrt dör en witt E mit de tohören Stratennummer op grönen Grund kenntekent.
Kommun Tibro
Scholen
De Kommun hett 5 Grundscholen, de vun de Kommun bedreven warrt. De Scholen hebbt alltohoop 1266 Schölers.
DuPage County
Demografie
20,77 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 15,34 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Kommun Tibro
Geografie
In de Kommun gifft dat 42 Eilannen, de alltohoop 5 Hektar groot sünd.
DuPage County
Demografie
Vun de Vöröllern her sünd 84,05 % vun de Minschen Witte, 3,05 % Swarte, 7,88 % stammt ut Asien un 0,02 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,17 % sünd Nakamen vun Indianers. 3,12 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,71 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 9,00 % vun de Lüüd ansehn.
Europastraat
In de mehrsten Länner staht de Europatraten-Beteken op Wegwiesers blangen de natschonalen Stratenbeteken. In annere Länner as t. B. Sweden un Norwegen hebbt di natschonalen Feernstraten alleen blots de Europastraten-Tallen. Belgien bruukt disse Systematik ok op Autobahnen, nich aver op annere Straten. In Düütschland fehlt de Europastratenbeteken op de Wegwiesers op Autobahnen meist jümmer. Se warrt dor an sik blots op de Afstandstafeln angeven. Opstunns gifft dat ruchweg 210 Europastraten.
Fastleggen vun de Europastraten
De Verloop vun de Europastraten warrt ünner dat Regeer vun de UN/ECE fastleggt. De Grundlaag is dat European Agreement on Main International Traffic Arteries (AGR) (Europääsch Verstänningen över de Hööftstraten vun’n internatschonalen Verkehr) vun’n 15. November 1975. De 37 Verdragsparteien (Stand vun 2008) sünd dorbi de Plicht ingahn, dat in’n Verdrag beschrevene Nett vun Europastraten in’n Rahmen vun jemehr natschonalen Verkehrsentwckelnsprogrammen to bedenken. De Bundsrepubliek Düütschland is 1976 den Afkommen bitreden un hett dat an’n 3. August 1978 ratifizeert (BGBl. 1983 II S. 246). Den Originaltext gifft dat blots in de dree Amtsspraken Engelsch, Franzöösch un Russ’sch.
De Europastraten verloopt also nich blots dör Rebeden vun de Europääschen Union, man dör all europääschen Länner un över den europääschen Kontinent rut bit na Lütt- un Zentralasien.
In unregelmatige Afstännen warrt de List vun de Europastraten wieterschreven.
Tallen
thumb|left|Talltafel vun en Europastraat Bit üm un bi 1985 harrn de wichtigsten Europastraten eenstellige Tallen, as t. B. de olle E 5 vun London na Istanbul oder de olle E 6 vun Kirkenes över Narvik na Rom. Disse fröheren eenstelligen Europastraten weern de klassischen Feernfohrerstrecken un sind in Deelafsnitten, de later nich generell nee betekent worrn sünd, tomeist bit vundaag eenstellig utschillert, so as de E 04 in Sweden un Finnland oder de E 06 in Sweden un Norwegen, also t. B. 36px.
Vundaag richt sik de Beteken na de folgen Grundsätz: Europastraten warrt mit twee- oder dreestellige Tallen betekent. De wichtigsten Strecken (Kategorie A) sünd tweestellig un hebbt an’n Enn en „5“ oder „0“, wobi de Straten mit en „5“ ennt, in Noord-Süüd-Richt verloopt, wiel de annern in Oost-West-Richt föhrt. Se warrt jümmer vun West na Oost oder vun Noord na Süüd tellt.
Bispelen: De hüütige E 05 verlööpt vun Schottland bit Süüdspanien un de E 85 an’n westlichen Rand vun’t Swarte Meer langs. De E 20 geiht vun Limerick bit na Sankt Petersborg. De E 40, de vun Calais bit an de chinees’sche Grenz in Kasachstan verlööpt, is mit över 8.000 km de längste Europsstraat. Op eenige dusend Kilometer överlappt se mit Feernstraten vun’t Asiaatsche Feernstraten-Projekt.
De Europastraten, de dortwüschen leegt hebbt entspreken graade oder ungraade Tallen. So leegt bi Oost-West-verloopen Straten twüschen de E 10 un de E 20 de wieteren Europastraten 12, 14, 16 un 18 in de glieken Grundricht.
All disse Hööftstrecken sünd Europastraten vun de Kategorie A. Europastraten, de dorvun aftwiegt, verbinnt oder ansluut (Kategorie B) hebbt dreestellige Tallen, wobi de, de in’n Oosten vun de E 101 leegt, mit en Null anfangt, also vun 001 bit 099 tellt warrt.
Historie
1931 is in Genf dat Bureau International des Autoroutes (B. I. A. R.) grünnt worrn mit dat Ansinnen, en gesamteuropääsch Snellstratennett intorichten. De Ideen sünd op de so nöömten „Internatschonalen Autokrongressen“ besnackt worrn.
Op den tweeten Autobahnkongress vun’n 18. bit to’n 20. April 1932 in Mailand is de Grünnen vun de Organisation Internationale des Autoroutes (O. I. A. R.) nafolgt. De harr den Sinn „de moralische un finanzielle Tosamenarbeit vun Staat un Privatinitiative in all Autostratenfragen to föddern, (…) de technischen, weertschopplichen, rechtlichen un sozialen Ünnerlagen för den Bo vun Autostraten to schapen (…) un en eenheitlich un harmonisch internatschonal Vörgahn antostreven, un dorbi so wiet as mööglich op de natschonalen Sünnerheiten Rücksicht to nehmen“.
Dorut sünd de eersten europawiet eenheitlichen tellten Feernstraten entstahn, man wegen de politischen Entwickeln eerst vele Johren later.
Wenn een de hüütigen Europastraten folgt, is man faken ok op weniger befohren Strecken ünnerwegens. Se hebbt dordör ok nich mehr den Roop as dat Exotische, as to’n Bispeel de fröheren Balkan- un Noordkapstrecken.
Vänsterpartiet
Vänsterpartiet (sweedsch för „de Linkspartei“) is een vun de politischen Parteien, de in’n sweedschen Rieksdag sitten doot. Se steiht för sozialistische Ansichten. De Vörsitter vun de Partei is siet 2012 Jonas Sjöstedt. Bi de Rieksdagwahlen 2006 kreeg Vänsterpartiet 5,85 % vun de Stimmen un dormit 22 vun 349 Mandaten.
Historie
De sweedsche Linkspartei weer 1917 vun en Koppel vun Sozialisten grünnt, de ut de sozialdemokraatschen Partei utslaten worrn weern. De ne’e Partei harr den Naam Sveriges socialdemokratiska vänsterparti (Sozialdemokraatsch Linkspartei vun Sweden). Op den Parteidag 1921 sünd aver all antileninistischen Liddmaten ut de Partei utslaten worrn un de Partei kreeg mit Sveriges kommunistiska parti (Kommunistsiche Partei vun Sweden) en ne’en Naam. Man, binnen de Pareti geev dat noch wieteren Stried un dormit verbunnen ok wietere Utslüss vun de Koppels üm Zeth Höglund 19242 un Karl Kilbom 1929.
Na’n Dood vun Stalin un dat Vertwein twüschen de Sowjetunion un de Volksrepubliek China geev dat in de Partei düchtige binnere Diskusschonen, de an’n Enn to de Grünnen vun wietere kommunistische Parteien in Sweden föhrt hebbt. Af Mitt vun de 1960er Johren güng dat binnen de Partei mit Reformen los, de to’n Teel harr, en sülvststännigere Positschoon to kriegen. 1967 geev dat denn ok wedder en Naamwessel to Vänsterpartiet kommunisterna (Linkspartei – Kommunisten). Vun’n Prinzip hett man sik nu ok to de parlamentaarsche Demokratie as Staatsform bekennt un söch de Eenigen vun all sozialistischen Kräft.
De Entwickeln hen to en allgemeen Linkspartei is 1990 in’t Strieken vun den Naamsdeel „Kommunisten“ un in dat Parteiprogramm vun 1993 düütlich worrn- Dorin hett sik Vänsterpartiet as en sozialistische un feministische Partei defineert. De Parteivörsitt güng an de dormols düchtig populäre Gudrun Schyman. Dordör un dör de in’n Vergliek to annere Parteien teemlich klore Ansicht in de EU-Fraag, hebbt 1998 to dat beste Wahlergeevnis föhrt in de hele Historie vun de Linkspartei. To de Tiet weer ok de drange parlamentaarsche Tosamenarbeit mit de sozialdemokraatsch Minnerheitsregeeren inleit.
As Schyman torüchpett is, keem na en kort Twüschenspeel de hüütige Vörsitter Lars Ohly an de Macht. Dat bröch en Wennen torüch na de traditschonellere Politik mit sik, wieldat sik Ohly sülvst as Kommunist defineert un de maatigeren Liddmaten vun’n Parteivörstand afwählt weern.
Stimmandele bi Wahlen
650px
Gubesh Peak
De Gubesh Peak is en  hogen Barg in Ellsworthland, Westantarktika. He liggt in de Flowers Hills in’n Oosten von de Sentinel Range von de Ellsworthbargen 11,29 km oosten bet noorden von’n Mount Havener, 13,95 km süüdsüüdoosten von’n Dickey Peak un 8,31 km noordoosten von’n Taylor Spur. De Rutford-Iesstroom liggt in’n Oosten un dat Sikera Valley in’n Westen.
US-amerikaansche Wetenschoppers hebbt em 1988 karteert. De bulgaarsche Kommission för Antarktische Geograafsche Naams hett em 2011 na’n Oort Gubesch in’n Westen von Bulgarien nöömt.
Kanton Lümborg
De Kanton Lümborg weer as Kanton en Verwaltungsrebeed in de Franzosentied (1810-1813). De Seet weer Lümborg.
Historie
Dat Rebeed hett vörher to dat Förstendom Lümborg (Kurförstendom Hannover) höört un dor de Stadt Lümborg billt.
Guarcello Peak
duum|Koort von de Region mit Guarcello Peak an’n ünneren Rand in de Midd De Guarcello Peak is en hogen Topp von de Enterprise Hills in Ellsworthland, Westantarktika.
Kanton Lümborg
Historie
An’n 1. März 1810 hett de König von dat Königriek Westfalen, Hieronymus, kund daan, dat dat Kurförstendom Hannover Deel von sien Königriek warrt. Westfalen weer en Vasallenstaat von dat Franzöösche Kaiserriek, dat siet 1803 dat Kurförstendom besett hollen harr.
Guarcello Peak
He liggt in’n süüdwesten Deel von de Enterprise Hills, an’t Koppenn von’t Horseshoe Valley. Üm un bi 5,6 Kilometer in’n Noordnoordwesten liggt de Mount Dolence un in’n Süüdoosten de Chappell Peak.
De Topp is in de Johren 1961 bet 1966 von’n United States Geological Survey mit Meetarbeiden un Luftopnahmen von de United States Navy karteert worrn. Nöömt is de Guarcello Peak von dat Advisory Committee on Antarctic Names na Dominic Guarcello, en Meteoroloog, de 1958 op de amerikaansche Antarktisstatschoon Little America V arbeidt hett.
Kanton Lümborg
Historie
Binnen Westfalen weer de Kanton Lümborg een von de Kantons in’n Distrikt Lümborg von dat Departement von de Nedderelv. Man al to’n 1. Januar 1811 harr dat wedder en Enn. Dat Königriek Westfalen müss dat Departement direkt an dat Franzöösche Kaiserriek afgeven. De Kanton Lümborg weer nu een von de acht Kantons, ut de de Distrikt Lümborg in dat Departement von de Elvmünnen tohoopsett weer.
1813/1814 sünd de Franzosen slahn un dat Rebeed befreet worrn. Dat Kurförstendom Hannover is denn wedder herstellt worrn un de ole Stand von vör 1810 wedder dor.
De Kanton harr 10.039 Inwahners un weer nich wieder indeelt in Mairien.
Hariton Peak
De Hariton Peak is en  hogen un felsigen Barg in Ellsworthland, Westantarktika. He liggt an’t noorden Enn von de Sentinel Range von de Ellsworthbargen 1,68 km noordoosten von’n Mount Lymburner, 6,6 km süden von’n Mount Liavaag un 8,25 km westnoordwesten von’n Mount Weems.
US-amerikaansche Wetenschoppers hebbt em 1961 karteert. De bulgaarsche Kommission för Antarktische Geograafsche Naams hett em 2014 na’n bulgaarschen Preester un Freeheitskämpfer Chariton Chalatschew (1835–1876) nöömt, de een von de Protagonisten von Aprilopstand von 1876 weer.
Gregorio García
Gregorio García oder Gregorio Garcia is de Naam von
* Gregorio Garcia (* 1954), Politiker ut Belize,
Karl Lange
Karl Lange is de Naam von
* Karl Lange (1811–1867), düütschen Steenhauer un Stifter,
Kiek ok bi: Carl Lange.
Fagerström
Fagerström is de Familiennaam von
Chris Pine
duum|Chris Pine 2009 Chris Pine (* as Christopher Whitelaw Pine an’n 26. August 1980 in Los Angeles, Kalifornien) is en US-amerikaanschen Film- un Theaterschauspeler.
Eastland County
Eastland County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Texas. He hett 18.583 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 2.398 km². De Sitt vun de Verwalten is in Eastland.
Chris Pine
Leven un Wark
Pine is de Söhn vun de beiden Schauspelers Robert Pine un Gwynne Gilford. He hett an de University of California, Berkeley Engelsch studeert un dor 2002 sien Bachelor maakt. Een Johr weer he ok an de University of Leeds. Na sien Afsluss güng he an’t American Conservatory Theater in San Francisco.
Eastland County
Historie
De Kreis is 1858 grünnt worrn.
Chris Pine
Leven un Wark
2003 al harr he en eerste Rull in de Feernsehreeg ER un speel in de Johren dorna in mehrere Filmen, as 2004 in The Princess Diaries 2: Royal Engagement. In den Thriller Confession vun 2005 hett he een vun de Hööftrullen speelt, wiel sien Vadder en Nevenrull harr. Wietere Hööftrullen harr he 2006 in Just My Luck un 2009 in Star Trek, in den he den jungen James T Kirk speelt hett – de Rull mit de William Shatner beropen worrn is.
Utteken
Pine weer bit hüüt (Stand Oktober 2012) al teihn mol för Filmpriesen vörslahn, wunnen hett he dorvun twee:
Eastland County
Demografie
10,41 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 4,03 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 91,03 % vun de Minschen Witte, 2,18 % Swarte, 0,21 % stammt ut Asien un 0,02 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,48 % sünd Nakamen vun Indianers. 4,83 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,25 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 10,80 % vun de Lüüd ansehn.
Wir können auch anders…
Wir können auch anders… (op plattdüütsch so veel as „Wi künnt ok anners…“) is de Titel vun en düütsch Roadmovie ut dat Johr 1993 vun Detlev Buck, in den he de Ümbrooksituatschoon in Oostdüütschland na de Wenn in satirische Oort un Wies dorstellt.
Ever
Ever betekent
Wir können auch anders…
Inholt
De beiden westdüütschen Bröder Rudi un Moritz Kipp („Kipp“ un „Most“), de beide nich lesen künnt un ok sonst ’n beten slicht sünd, föhrt mit’n ollen Hanomag-LKW na Mekelnborg-Vörpommern, woneem se dat Huus vun jemehr Oma arvt hebbt. De Fohrt is nich so eenfach, vunwegen dat de beiden de Henwiesen un Naams op de Landkoort un Schiller nich lesen künnt un butendem dat olle Auto technische Malessen hett. An en Tanksteed warrt se vun den deserterten Sowjetarmisten Wiktor mit sien Kalaschnikow dwungen, em mittonehmen. De Situatschoon ännert sik kort later, as dat Auto op de Straat vun fief Rümdrievers anhollen warrt, de jem utroven wüllt. Dor kamt se blots dör Viktor un sien Maschienenpistool dorvun. Se maakt sik nu den Spaaß dorut, de fief Lüüd in jemehr Auto instiegen un torüchoors in’n See fohren to laten. Blots twee vun jem künnt noch rechttietig utstiegen.
Ever
Ever is de Familiennaam von
Wir können auch anders…
Inholt
Op’n Weg na Wendelohe, woneem de Gootshoff wesen schall, kummt dat dör dat smaaksche naive Verhollen vun de beiden Bröder to sünnerliche Begeevnissen. So laat se sik för jemehr letzt Geld en weertlos Roderboot ansnacken, laat de armen Swien, vun en Veehtransporter free un klaut de Kass vun en Imbissstand. Opletzt wiest sik dat Gootshuus as en verkehrte Informatschoon. In Wohrheit steiht jüm blots en afbrennte Kaat to, de intwüschen ok al utplünnert is.
Ever
Kiek ok bi: Ewer.
Wir können auch anders…
Inholt
In’n Dörpskroog warrt se dör’t Feernsehn gewohr, dat se intwüschen wegen Moord söcht warrt an de Rümdrievers, de in’n See afsopen sünd. As de Polizei vörföhren deit, nehmt se de Weertsche as Börg. Unvermodte kriminelle Energie söcht sik nu ehrn fre’en Loop. Mehrfack wesselt se jemehr Fluchtfohrtüüch un neiht opletzt op twee Peerd ut, de se wedder geegn en verlatenen Fischkutter uttuuschen doot. Alleen dör de Hülp vun Wiktor un de Börgsche Nadine kriegt se dat hen, nich vun de Polizei faat kregen to warrn. Opletzt ennt de Resi an en unvermodten Oort: In Russland ennerworrns an’n Don finnt de Bröder en nee Tohuus.
Utteken
De Film weer för söben Filmpriesen nomineert und hett söss dorvun wunnen:
Butendem weer he mit den Leserpries vun de Berliner Morgenpost uttekent.
Stil
De Film fangt eerst langsom und mit Bedacht an. Laterhen warrt de Geschicht gauer. En versteken Komik liggt sünners in de Dialogen un de Kuntrast twüschen de Geschicht un den snaakschen, noorddütsch prägten Humor vun Buck. Blangen de schauspelerische Leistung, is sünners de Kamera wichtig: Dreih/Gegendreih-Prinzip, minuutenlang Filmen ahn Snitt un annere Techniken warrt mit Afsicht insett.
De Filmmusik leist ok en groten Bidrag: Vör allen dat jüst de frisch deserterte Soldat Wiktor dat Soldatenleed „В путь (W putj)“ (Op’n Weg) singt, in dat de Loyalität un Tro vun den russ’schen Soldaten priest warrt, warrt de Text in’n Gegendeel ümkehrt. Dat Motiv vun dat Leed warrt mehrfack afwannelt in verschedene Szenen speelt.
En Sünnerheit is ok de Cameo-Optritt vun Detlev Buck, de as bangen Skinhead in en Dörpsweertschop to sehn is. Ok de Dreihbookschriever Ernst Kahl is in de Kneipe as eensomen Süper to sehn.
Anners wat
Dat Goot Wendelohe in’n Film is in Wohrheit dat mehr as hunnertjohrige Slott Tornow, dat bit 1945 Sitt vun de Familie von Buch un en ehmoligen Gootshoff weer, op den Peertucht bedreven weer. Siet 1993 bedrifft hier en ökoloogschen Vereen en Begegnungssteed, de dat Huus för ünnerscheedliche Saken vermeden deit.
De Szeen mit de Rümdrievers op de Straat is op en eensome Landstraat twüschen de Öörd Burgwall un Zehdenick dreiht worrn. Dat Auto weer in de Toonkuhl in de Neeg versenkt.
De Szeen mit den Swienlaster is in Marienthal dreiht worrn, dat an Tornow angrenzt. Dat weer op en Parkplatz vör den ehmoligen Konsum-Laden vun’t Dörp, woneem ok vundaag noch en Supermarkt is.
Fages
Fages is de Familiennaam von
Carl Langen
Carl Langen is de Naam von
* Carl von Langen (1753–1836), düütschen Schriever,
Kiek ok bi: Karl Langen.
Wiktor Fjodorowitsch Mamatow
Wiktor Fjodorowitsch Mamatow (russisch: Виктор Фёдорович Маматов; * 21. Juli 1937 in Belowo, Oblast Kemerowo) is en ehemalger russisch Biathlet, Biathlontrainer un Sportfunktschonär.
Bi de Weltmeesterschapen 1967 hett Mamatow in' Eenzel över 20 Kilometer de Goldmedaille (vör Stanisław Szczepaniak un Jon Istad) un mit de Staffel de Sülvermedaille haalt. Een Johr later wunn he bi de Olympisch Winterspelen 1968 in Grenoble de Staffelgoldmedaille. Ok bi de Weltmeesterschapen 1969, 1970 un 1971 wunn he he mit de Staffel ok de Goldmedaille. En wiedere Staffelgoldmedaille keem bi de Olympisch Winterspelen 1972 in Sapporo dorto.
Nah Afsluss vun sien aktiv Sportkarriere weer Mamatow van 1973 bit 1976 Cheftrainer vun de sowjeetsch Biathlon-Natschonalmannschap. Dornah weer he bit 1981 Rektor vun dat Sportgymnasium in Nowosibirsk. Van 1981 bit 1985 hett he weer de sowjeetsch Biathlon-Natschonalmannschap traineert. Marmatow weer van 1989 bit 1992 de letzte Präsident vun den sowjeetschen Biathlonverband, dornah bit 1998 Viezpräsident vun den russischen Biathlonverband. Doröver herut hörr he van 1994 bit 2002 den Natschonalen Olympischen Komitee Russland an. 1998 un 2002 weer he as Teammanager vun de russisch Biathleten bi de Olympisch Winterspelen tätig.
Guillermo García
Guillermo García is de Naam von
* Guillermo García (* üm 1945), mexikaanschen Footballspeler,
Karl Langen
* Karl Ferdinand von Langen (1762–1820), düütschen Generaalmajor,
Kiek ok bi: Carl Langen.
Portugeesche Spraak
De Portugeesche Spraak is de natschonale Spraak vun Portugal, un de offizielle Spraak vun Brasilien, Angola un annere Staten, de fröher in portugeesche Hand weren. In de indische Stadt Goa warrt de Spraak ok noch spraken, man nich anerkind. Dat Portugeesch geiht bi de noordgrenz vun Portugal över in't Galizisch, dat dör de spaansche Överheid as anner Spraak gellen laten warrt. Dat Portugeesch hett 200.000.000 Sprekers un is dormit de föfft- oder sösstgröttste Weltspraak. Circa 2,5 Millioonen Lüüd in de USA, sünners in New Jersey, Massachusetts, Rhode Island un Kalifornien snackt disse Spraak.
Dat Portugeesch höört to de Grupp vun ibero-romaansche Spraken un is eng verbunnen mit't Spaansche. De Spraak is in't 9. Johrhunnert för't ierst opschreven. De Dialekt-Variatschoon is ring, ok twüschen de Länner: Dat Portugeesch in Brasilien un't europääsche Portugeesch verholln sik as't britisch Engelsch un't amerikaansche Engelsch.
mehrste Dialekten un Kategorien
Portugal
Brasilien