cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Heath Ledger
Leven
Mit 17 Johren hett he de School verlaten uni s nah Sydney gahn, wo he meen dat he as Schauspeeler betere Mööglichkeiten harr. En eersten Nevenrull harr he 1992 in de Speelfim Clowning around. He speel aber ok in de Feernsehreeg Ship to Shore un Sweat mit. Dornah is he nah Hollywood umtrucken. Nah en paar wiedere Rullen, dorünner en in The Patriot neven Mel Gibson, harr Ledger 2001 mit de Hööftrull in A Knight’s Tale (dt.: Ritter aus Leidenschaft) de Dörbröök. Enn’n vun de 1990er Johren harr sien Naam in de Filmwelt all en goden Klang. 2006 weer he sogor as „Best Schauspeler“ för den Oscar nomineert (in de Film Brokeback Mountain).
An’ 22. Januar 2008 wurr Ledger dood in sien New Yorker Appartement upfunnen. Man hett nahderhenn faststellt, dat he an to völ Pien- un Beruhigungsmiddel to Dood keem. De Polizei gung vun en Unfall ut.
Heath Ledger weer bit August 2007 mit de Schauspelerin Michelle Williams liiert, de he 2004 bi de Dreiharbeiten to de Film Brokeback Mountain kennenlehrt harr. De beid harrn en gemeensam Dochter Matilda Rose (* 28. Oktober 2005), de hör Dööppaat Jake Gyllenhaal is.
Walzl
Walzl is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Walzel.
Steffi Graf
thumb|Steffi Graf 2008 in Tokyo Stefanie Maria Graf (* 14. Juni 1969 in Mannheim), beter bekannt as Steffi Graf, is en ehmolige düütsche Tennisspelersche, de in ehr Profi-Loopbahn tosamen 22 Grand-Slam-Turneren wunnen un 377 Weken lang op Platz 1 vun de Tennis-Weltranglist stahn hett. In’t Johr 1988 hett se all veer Grand-Slam-Turneren wunnen un dorto noch de Olympschen Spelen, un hett so as opstunns eenzige Person den Golden Slam wunnen.
De 1970er Johren
Steffi Graf weer jüst mol dree Johr oolt, as se in ehr Heimatgemeen int baadsche Brühl 1973 to’n eersten mol en Tennissläger anfaat hett. Op den Gedanken hett ehr ehr Vadder Peter Graf bröcht. De harr as Versekerungskoopmann un Bruuktwagenhännler arbeidt, bit he in’t Öller vun 27 Johren den Tennissport för sik opdeckt hett. In wenige Johren hett he bit in de Regionalliga opstegen un hett gliektietig ok en Diploom as Tennistrainer maakt. Fröh is em dat motoorsche Talent vun sien Dochter opfallen, un füng dormit an, dat mit jümmer sworere Opgaaven na un na to föddern. Twee Johr later hett Steffi bi dat traditschonelle „Jüngsten-Turneer“ in München wunnen. As Sövenjohrige hett se wietere Turneren wunnen. Vun wegen dat Peter Graf vun dat Utnahmtalent vun sien Dochter övertüügt weer, hett he twee Johr later all sien Beropen opgeven un sik denn blots noch üm sien Dochter un ehr sportliche Loopbahn sorgt.
1980–1986: Opstieg
In’t Johr 1981 hett Steffi Graf dat eerste mol an de düütschen Hallenmeesterschoppen för de Utwassenen deelnahmen un hett dor Opsehn maakt. De dormolige Weltranglisten-Achtigste Eva Pfaff hett dree ümkämpt Sätz bruukt, üm gegen ehr to winnen. Dat Speel vun de Ölvenjohrigen hett sik dorbi vör allen dör Snelligkeit op’n Platz uttekent un dör en harde Vörhand, mit de de dat junge Deern jümmer wedder henkregen hett, dat Speel to bestimmen. In de düütschen Fackpress is se dorüm to de Tiet mit Respekt as „Wunnerkind“ betekent worrn. De dormolige Bundstrainer Klaus Hofsäss hett op Anfraag hen seggt, dat Graf dat gröttste Talent weer, dat dat in Düütschland je geven hett. Binnen ehr egen Öllersklass weer se weltwiet ahn Konkurrenz.
Dat Johr dorop hett se as Dörteihnjohrige de Düütschen Jöögdmeesterschoppen vun de Achteihnjohrigen wunnen. An’n 18. Oktober 1982 is de junge Düütsche mit dörteihn Johren un veer Maanden bi de WTA as Profispelersche mellt worrn. Vadder und Dochter kregen vun wegen den ungewöhnlich fröhen Instieg in’n Profisport Kritik, man ok Tostimmen. Vele Facklüüd un Trainers harrn de Sorg, dat Steffi dordör gau physisch un mental utbrennen künn. Man Steffi Graf is dor mit de Wöör gegenan gahn: „Ik will dat aver so!“ Een Week later is Graf to’n eersten mol in de Weltranglist föhrt worrn, an Steed 214. Se weer dormit toeerst de jüngste Spelersche, de jemols in’t Ranking opduukt is.
Ehr eerste Profiturneer weer dat Hallenturneer in Filderstadt. In de eerste Rund drööp se op de twintigjohrige ehmolige Weltranglisten-Eerste Tracy Austin, de mit 4:6 un 0:6 klor winnen künn. Austin weer sülvst mol as Wunnerkind fiert worrn un weer de jüngste Winnersche vun de US Open. Se segg dormols in’n Rahmen vun’n jümmer duller warrn Rummel üm Steffi, dat dat in de USA Hunnerte vun Deerns geev, de de glieken Anlagen harrn.
1983 speel Steffi Graf eerstmols bi de French Open in Paris mit un keem dor in de tweete Rund. Liekers dat se teemlich fröh utscheedt is, hett sik de Fackwelt wieter Acht geven op de junge Düütsche. Grafs ungewöhnlich hard slahn Vörhand hett dormols eerste Anstalten na sik togen, ehr Speel technisch to ünnersöken. Facklüüd hebbt meent, dat Graf de beste Dörteihnjohrige weer, de bit dorto je in’n Tennissport mitmaakt hett. An’t Enn vun’t Johr weer Graf al op Platz 98 vun de Weltranglist opstegen. Mit en Sünnerverlööfnis vun de Regeren vun’t Land Baden-Württemberg hebbt Vadder un Deern beslaten, dat Steffi vun de Realschool afgeiht.
1984 stünn Graf to’n eersten mol in’t Achtelfinale vun de Australian Open un vun Wimbledon. Op den so nöömten „Hilligen Rasen“ an de Churchroad hett de britsche langjohrige Spelerin Jo Durie all ehr Kräft bruukt, üm de dormols Föffteinjohrige in’n drüdden Satz mit 9:7 to slahn. Kathleen McKane Godfree, en 88-johrige tweemolige Wimbledon-Winnersche vun de 1920er Johren, de ünner de Tokiekers weer, weer övertüügt dorvun, dat Steffi Graf twee Johr later blots noch swor to slahn weer.
Disse Ansicht schien sik över’t Johr to bewohrheiten. Blots en poor Weken later hett Steffi Graf bi dat as Schauveranstalten dörföhrte Olympsche Turneer in Los Angeles wunnen. De Düütsche weer je jüngste ünner de Deelnehmers. In’n Harvst hett se bi’t Turneer in Filderstadt mit Claudia Kohde-Kilsch in’t Veerdelfinale to’n eersten mol en Top-Ten-Spelersche slahn un stünn to’n eersten mol in dat Finale vun en WTA-Turneer. An’t Enn vun’t Johr stünn Graf al op Platz 22 vun de Weltranglist.
Otto Stegemann
Otto Stegemann (* 2. Februar 1893 in Dresden; †) weer en düütschen Politiker von de SPD.
Steffi Graf
1980–1986: Opstieg
De Opstieg güng 1985 wieter. In Paris un in Wimbledon stünn se beide molen in’t Achtelfinale. An’t Johresenn weer Steffi de Sösste in de Weltranglist – ahn dat se een Turneer wunnen harr. Dat Johr füng ahn de Australian Open an. Ehr Vadder, Peter Graf, harr ehr seggt, se schull dor nich mitmaken. Dordör schüll Steffi beter ehr Kräften schonen un lever an’t Verbetern vun ehr spelerisch Talent arbeiden. In Miami bi’t Sandplatzturneer drööp Graf in’t Halffinale dat eerste mol op de beste Grundlienenspelersche vun de Tiet, de Weltranglisten-Tweete Chris Evert, de se aver nich slahn künn. In’n Verloop vun’t Johr hebbt de beiden sik noch dree mol gegenöverstahn, wobi Evert noch dat betere Speel harr. Ok in Wimbledon keem Graf wedder in’t Achtelfinale, woneem se aver knapp gegen de Veerte in de Weltranglist, Pam Shriver, verloren hett. Man, ehr Künnen op de gauen Plätz hett sik al andüüt. Bi de US Open in Flushing Meadows künn se to’n eersten mol in dat Halffinale vun en Grand-Slam-Turneer intehn. Dor is dat Wunnerkind Graf to’n eersten mol op Martina Navrátilová darpen, de tosamen mit Chris Evert siet Anfang vun de 1980er Johren dat Welttennis bi de Fronslüüd domineert hett. Navrátilová hett dat Speel mit 6:2 un 6:3 wunnen, hett op Nafraag aver jümmer wedder seggt, dat Steffi Graf allens harr, üm ganz bit na baven to kamen, wenn se free vun Sehren bleev.
Al 1986 hett sik dat ok wiest. Graf hett dat Johr över acht Turneren wunnen un verbeter sik bit to’t Johresenn op den drüdden Platz vun de Weltranglist. Se harr nu blots noch de beiden US-Amerikanersches Evert un Navrátilová vör sik. Bi de Hardplatzturneren in’t Fröhjohr keem dat wedder to en Tosamendrapen mit Chris Evert, de beide Finalspelen klor winnen künn. Man kort later hett sik de Wind dreiht. Noch jümmer 16-johrig hett Graf dat Sandplatzturneer in Hilton Head wunnen. Se wunn över Evert mit 6:4 un 7:5 un harr dormit nu dat eerste mol en Turneer bi de Profi-Spelers wunnen. En wieter’t achtbor Tosamendrapen geev dat bi’t Vörbereiden op dat tweete Grand-Slam-Turneer vun dat Johr vun Paris bi de German Open in Berlin. In’t Finale stünnen sik to’n drüdden mol Steffi Graf un de Weltranglisten-Eerste Martina Navrátilová gegenöver. Ahn dat dor een mit rekent harr, hett Graf dat Match mit 6:2 un 6:3 wunnen, un Navrátilová wies sik denn ok emotschonal teemlich mitnahemn bi disse eersten Nedderlaag gegen de junge Graf. Later keem Graf ok in dat Halffinale vun de US Open, woneem se wedder gegen Navrátilová to spelen harr. Dat ümkämpt Speel güng knapp an de Amerikanerin. Un noch eenmol kemen de beiden in dat glieke Johr tosamen bi de sik ansluten Hallensaison, as se sik bi de Virginia-Slim-Meesterschoppen drapen deen. Ok dor hett Steffi Graf verloren. An’t Johresenn stünn Graf wieter op Rang 3 vun de Weltranglist.
1987: De Dörbrook
Dat Johr 1987 hett den Dörbrook för Steffi Graf bröcht un stünn ganz in’t Teken vun’t Duell mit de Martina Navrátilová. Bi 75 Matches, hett Graf blots twee verloren. Se künn ölven Turneren för sik entscheeden, hett to’n eersten mol bi en Grand-Slam-Turneer wunnen un steeg an de Spitz vun de Tennis-Weltranglist.
As in’t Vörjohr hett de 17-johrige dat eerste Grand-Slam-Turneer in Australian utlaten, üm de Tiet to’t Verbetern vun ehr Speel to nütten. Se hett ehr Vörhand, noch en lütt Stück harder maakt, de denn to’n besten Slag in’t Fronstennis worrn is. Graf künn dormit dat Speel meist so bestimmen, as se dat geern wull. In disse Tiet weer Steffi Graf in de Medien ok faken as „Fräulein Vorhand“ oder „Gräfin Gnadenlos“ betekent. Mit söven wunnen Turneren un 45 wunnen Matches in en Reeg hett se een vun de längsten Winn-Regen överhaupt in’t Frons-Tennis opstellt un togliek den besten Saisonanfang. Graf ehr Dörmarsch füng invt Fröhjohr op de amerikaanschen Hardplätz in Boca Raton an. In dat nafolgen Turneer vun Key Biscayne hett se to’n eersten mol in dat sülve Turneer de Weltranglisten-Eerste, Martina Navrátilová, un de Tweete, Chris Evert, slahn. Beide Matches hett se klor in twee Sätz wunnen. Evert hett in’t Finale bi’t 1:6 un 2:6 jüst noch dree Spelen wunnen. De Dominanz vun Graf hett sik to’n eersten mol ok ahn Ünnerbreken op de Sandplätz wiest. Bi dat tweete Grand-Slam-Turneer vun dat Johr, de French Open, keen dat wedder to dat Match Graf, de 44 Spelen in Reeg wunnen harr, un Navrátilová, dat Graf mit 8:6 in’n drüdden Satz wunnen hett. Se is de jüngste French-Open-Winnersche vun all Tieten.
Zyndram
Zyndram is de Familiennaam von
Otto Stegemann
Stegemann is 1893 in Dresden boren. In’n Eersten Weltkrieg weer he Soldaat un keem in Fungenschop. He hett Juristeree und Staatswetenschoppen an de Universitäten Grenoble, München un Berlin studeert un 1924 in Berlin sien Dokterarbeid över Die Währungsfrage in China schreven. Von 1927 bet 1931 hett he bi dat Ministerium för Hannel un Gewarv in Berlin as Hülpsreferent un denn as Regerungsraad arbeidt.
Steffi Graf
1988–1990: An de Spitz
Dat Johr 1987 hett Steffi Graf an de Spitz vun de Tennis-Weltranglist bröcht, man de Saison 1988 weer de Beste, de Steffi Graf harr. Mit dat Winnen vun’n Golden Slam schreev se in dat Johr Tennishistorie. Graf hett in Melbourne, Paris, Wimbledon un an’n 10. September 1988 ok bi de US Open, womit se de eerste Spelersche siet Margaret Smith Court in’t Johr 1970 un de drüdde överhaupt weer, de en regulären „Grand Slam“ dörbröcht hett. Bito hett se ok de Goldmedaille in’t Enkel un de Bronzemedaille in’t Dubbel (tosamen mit Claudia Kohde-Kilsch) bi de Olympischen Spelen in Seoul wunnen un dormit as eerste Spelersche in de Tennis-Historie den so nöömten „Golden Slam“ tostannen bröcht. In Wimbledon hett se ok de Vörherrschop vun Martina Navrátilová broken. Ünnern’n Streek hett se in dat Johr 72 Spelen wunnen bi jüst mol dree Nedderlagen. Tweemol hett se dorbi gegen de Argentinierin Gabriela Sabatini verloren, de meist jüst so oolt weer, as Steffi Graf. Bi eenige Turneren hebbt de beiden knappe Duellen bestreden, so dat Sabatini as to tokamen Rutfodderin vun Graf ansehn weer. Graf weer 1988 to de Weltsportlerin vun’t Johr wählt un kreeg de Ehrenbörgerschop vun de Gemeen Brühl.
Ok 1989 speel Steffi Graf wedder vörn mit. Vun de Grand-Slam-Turneren hett se blots de French Open düchtig knapp (gegen de Spaansche Arantxa Sánchez Vicario) verloren, so dat se jüst so even an en Dubbel-Grand-Slam vörbi neiht is. En tweete Nedderlaag müss se gegen Gabriela Sabatini insteken. Mit 86 wunnen spelen weer dat aver ehr tweetbeste Saison, de se harr. Vun de Women’s Sport Foundation is Graf to de „Sportlersche vun’t Johr“ nöömt worrn.
1990–1992: Ne’e Konkurrenz
Steffi Graf ehr utermatig Bestimmen vun’t Fronstennis hett bit in’n April 1990 anduert. Twüschen 1988 un de Australian Open in’n Januar 1990 hett se acht vun de negen utspeelten Grand-Slam-Turneren wunnen. Na ehrn drüdden Spood in Melbourne hett se ok in Tokio, Amelia Island un Hamborg wunnen. Ehr Överlegenheit weer to de Tiet so gresig, dat de wunnen Matches meist al vörut sett weern un de Spood blots noch över de Tall vun de Spelen oder över de Samtduer vun’t Match fastmaakt weern.
Otto Stegemann
Na’n Tweten Weltkrieg is Stegemann för de Tied von’n 6. Januar 1947 bet to’n 31. Dezember 1953 Oberkreisdirekter von’n Landkreis Oosterholt ween.
Steffi Graf
1990–1992: Ne’e Konkurrenz
In’t Fröhjohr 1990 keem Peter Graf aver in de Möhl vun de düütschen Boulevard-Press. De Bild hett behaupt, dat Steffi ehr Vadder en Affär mit en Naaktmodell harr mit de he ok en gemeensom Kind hebben schüll. As disse Naricht in de Medien op’n Hööchpunkt weern, müss sik Graf bi de German Open in Berlin to’n eersten mol gegen de opstreven Jugoslawsche Monica Seles slahn geven. Dat weer ehr eerste Nedderlaag na’n Reeg vun 66 Spelen un för Steffi Graf de tweetlängste Reeg, de dat in’t Tennis an wunnen Spelen je geven hett. Seles harr Graf ok in’t Vörjohr meist al mol slahn un weer nu en eernsthafte Rutfodderin för Graf, de aver in disse Tiet ok gegen annere Spelers ungewöhnlich faken verleren de. In de Johren 1990 bit 1992 hett se jeed Johr „blots“ noch een Grand-Slam-Turneer wunnen, de annern güngen an Monica Seles, de an’n 10.März 1991 to’n eersten mol ok den eersten Platz in de Tennis-Weltranglist övernahmen hett. Vörut güng en Nedderlaag gegen ehr fröhere Dubbel-Mitspelersche Gabriela Sabatini bi’t WTA-Turneer in Boca Raton, USA. Ok dat Finale vun’t olympsche Tennisturneer in Barcelona 1992 bröcht en Överraschen, as Steffi Graf, de as rutragen Favoritin in’t Turneer stünn, gegen de eerst sössteihn Johr olle Jennifer Capriati verloren hett.
1993–1996: Tweete Phaas
1993 lööp dat wedder wat beter op’n Platz. Steffi Graf hett wedder dree vun de Grand-Slam-Turneren wunnen un keem ok wedder torüch an de Spitz vun de Weltranglist. Disse Spood stünn aver ünner keen goot Licht, vun wegen dat in’n April 1993 bi’t WTA-Turneer in Hamborg de psychisch opfallige Günter Parche, de en groden Anhanger vun Steffi Graf weer, de bit dorhen föhrende Monica Seles mit en Messer in’n Rüch steken hett. De Sehren weren an’n Enn nich so dull, man Seles harr vör allen psychisch grode Last, mit den Angreep fardig to warrn un künn eerst na twee Johren wedder na’n Sport torüch finnen.
1996–1998: Sehren un Stüerschandaal
De Mannheimer Staatsafkaatschop harr al siet 1995 en Ünnersöken gehen Steffi Graf un ehrn Vadder an’t Lopen. Se beid sünd anschullig wesen, dat se nich noog Stüern betahlt harrn, vun wegen dat jümmer wedder Antritts- un Priesgeller op de Konten vun utlännsche Bdrieven verswunnen weern un de würklichen Innahmen vun Steffi Graf nich gliek weern as de bi’t Finanzamt angeven. Vun wegen dat de Gefahr bestünn, dat Peter Graf Bewiesen tonichten maken oder weglopen künn, weer he in’n Augsut 1995 in Ünnersökenshaft nahmen. Anfang 1997 is he to en Freeheitsstraaf vun dree Johren un negen Maanden veroordeelt worrn. Dat Verfohren gegen Steffi Graf is opletzt gegen en Geldoplaag (§ 153a Abs. 1 StPO) instellt worrn, vun wegen dat se versekern künn, dat se sülvst vun ehrn Geldkram keen Ahnen harr un sik alleen op ehrn Sport kunzentreert harr un se „aktiv an’ Weddergootmaken mitarbeidt hett“. De Medien spekuleeren doröver, dat bi’t Nabetahlen vun de Stüern meist dat hele Vermögen vun de Familie Graf insett warrn müss, üm dat en wietere Straafverfolgen hinnert warrt.
In dat ohr 1997 hett Graf blots 19 Matches spelen künnt, von de se de meisten Wunnen hett. Man den eersten Ranglistenplatz künn se dormit nich hollen un verlöör denn an Martina Hingis. In’t glieke Johr in’n Juni kreeg se en Sehren an’t Knee un müss dorophen opereert warrn. Se künn dorüm över een Johr keen WTA-Turneer mehr spelen. An’n 8. Juni 1998 is se to’n eersten mol siet 1983 nich mehr in de Weltranglist opföhrt worrn.
1999: Comeback un Afscheed
1999 hett Graf noch mol en Grand-Slam-Turneer wunnen. In de Twüschentiet weer se nu ok al 29 Johren. In’t Finale vun de French Open hett se gegen de 18-johrige ne’e Weltranglisten-Eerste Martina Hingis wunnen. An’n Vördag vun’t Ennspeel hett Hingis bekannt geven, dat ehr Winnen an’n nächsten Dag den Generatschonenwessel endgellig klor maken deit. Wohrhaftig hett de Swiezersche gegen’t Enn vun’n tweeten Satz al teemlich klor den Toon angeven un weer blot noch dree Punkten vun’t wunnen Match weg. Man, Graf künn dat Speel noch eenmol rümrieten un hett den drüdden Satz denn klor mit 6:2 wunnen. Steffi Graf segg later, dat dat „de schönste Sieg vun ehr Loopbahn“ weer un togliek verklor se, dat se nienich mehr in’t Stadion Roland Garosse spelen warrt, vun wegen, dat se sik keen schöner’n Afscheed vörstellen künn.
Anners wat
1999 is Steffi Graf to’n föfften mol as de „Sportlerin vun’t Johr“ vun Düütschland wählt worrn. En poor Weken later geev se bekannt, dat mit ehrn langjohrigen Levenspartner, den Rennfohrer Michael Bartels uteneengahn wull. Dorto geev dat ’n beten later Snackeree, dat se wat mit ehrn lateren Ehmann Andre Agassi harr. Graf un Agassi hebbt an’n 22. Oktober 2001 heiraadt, veer Daag later keem jemehr Söhn Jaden Gil op de Welt. Jemehr Dochter Jaz Elle is twee Johr later an’n 3. Oktober 2003 boren worrn.
Steffi Graf is Grünnersche un Vörsittersche vun de gootmehnen Stiften „Children for Tomorrow“,de sik üm traumatiseerte Kinner in de helen Welt kümmern deit. Butendem hett se dat Ünnernehmen Mrs.Sporty Franchise GmbH mitgrünnt, dat Sportclubs för Fronslüüd bedrifft. Se leevt in Las Vegas.
1989 weer Graf in en Gastrull in de düütschen Filmkummedie Otto – Der Außerfriesische to sehen.
Wunnen Turneren
Steffi Graf hett in ehr Loopbahn 22 Matches bi Grand-Slam-Turneren wunnen. Veer mol hett se de Australian Open wunnen, fief mol de US Open, söss mol de French Open un söven mol Wimbledon. In dissen Punkt warrt se blots vun de Australierin Margareth Smith Court mit 24 Siegen överdrapen. 1988 hett Graf all veer Grand-Slam-Turneren för sik entscheden künnt un dormit as drüdde Spelersche in de Tennishistorie na Maureen Connolly un Margaret Smith Court den so nöömten Grand Slam vull maakt. Mit de Goldmedaille bi de Olympschen Sommerspelen in Seoul hett se en bit dorhen noch nienicht dorwesen Spood fiert, de as „Golden Slam“ in de Historie vun’n Tennisport ingahn is.
Tosamen hett Graf 107 Turneren wunnen un beleggt – meten an de Tall vun de wunnen Turneren in’t Enkel –den drüdden Platz in de ewigen Bestenlist vun de Profispelerinnen achter Martina Navrátilová un Chris Evert.
Wunnen hett Steffi Graf ok bi de Olympschen Sommerspelen 1984 in Los Angeles, man to de Tiet harr Tennis blots eerst den Stand vun en Demonstratschoonssportoort. Fief mol hett Steffi dat Tennis Masters (1987, 1989, 1993, 1995 und 1996) wunnen un mit de düütsche Mannschop tweemol den Federation Cup (1987 und 1992).
Rekorden
Steffi Graf
Annere persönliche Bestleistungen
In ehr Loopbahn hett se alltosamen 902 mol wunnen bi 115 Nedderlagen. Disse Proportschoon vun 88,7 % warrt blots noch vun Chris Evert (90 %) överdrapen. Ehr beste Johrsbilanz – de tweetbeste jemols – wiest 86 Siegen un twee Nedderlagen op. Twüschen Juni 1989 un Mai 1990 bleev se 66 Spelen lang in Folg ahn Nedderlaag. Dorin warrt se blots vun Martina Navrátilová överdrapen. In’t Enkel hett se 32 mol in Ennspelen vun Grand-Slam-Turneren stahn un steiht dormit achter Chris Evert un Martina Navrátilová an drüdde Steed. Steffi Graf hett en Bedrag vun 21.895.277 US-Dollar an Priesgeller wunnen, wat en Rekord bit in’n Januar 2008 weer, de denn vun Lindsay Davenport bi de Australian Open instellt worrn is.
Genesee County
Genesee County betekent
Genée
Genée is de Familiennaam von
Färöer
Färöer [] – ok Färöers, Faröers oder Faröer nömmt (färöösch Føroyar [], däänsch: Færøerne [] „Schaapsinseln“) sünd en Inselgrupp in den Noordatlantik twuschen de Brittschen Eilannen, Norwegen un Iesland. Funnen un besiedelt wurrn sünd se eerst in dat Middeloller. Mol afsehn vun Lítla Dímun, wat de lüttjeste vun all 18 Inseln is, wahnt up all Eilannen over dat ganze Johr hen Lüde. De Hööftstadt is Tórshavn.
De um un bi 49.000 Inwahners weert Färingers oder ok „Färöers“ nömmt. Se snackt de Färöösche Spraak, de sik ut dat Ooldwestnoordsche utspunnen hett un verwandt is mit Ieslannsch un Norweegsch. De Färingers seht sik nich as Dänen, man as en egen Volk, wat vun de Wikingers afstammen deit.
As ok Gröönland sünd de Färöer en „Natschoon mit lieke Rechten“ (Verdrag vun Fámjin) binnen dat Königriek vun Däänmark. Al vun 1948 af an sünd se wiethen autonom. Mit dat Løgting gifft dat dor een vun de öllsten Parlamente vun de Welt. Twee Afordente weert jummers na dat däänsche Folketing henstüert, bovenhen sünd se mit twee Lüde in den Noordschen Raat mit bi.
Anners, as Däänmark höört de Färöer nich to de Europääsche Union mit to un na Artikel 3, Afsatz 1 vun den Tollkodex höört se nich to dat Tollrebeet vun de Meenschop. Vun den 1. November 2006 af an sünd se mit Iesland in en Weertschopsunion verbunnen. Al vun 1985/1997 af an arbeit Iesland, Gröönland un de Färöer tohopen in den Westnoordschen Raat.
Geld verdeent warrt up de Eilannen meest mit de Fischeree un de Weertschop, de dor mit tosamenhangt. Bit in dat 19. Johrhunnert harrn de Färingers tomeist vun Bueree un sunnerlich vun den Export vun Färöösche Wull leevt. In de Tokumst hoopt de Lüde, dat Eerdööl unner den Grund vun de See funnen warrt, man bitherto is bi all Söken vun de Midden vun de 1990er af an Johre nix bi rutkamen.
Twuschen 2007 un 2009 harrn meist all Färingers Arbeit. Dortieds lä de Arbeitslosenquoot bi 1,3 %, leger, as allerwegens anners in Europa (buten de EU). Vun Januar 2009 af an kladdern de Arbeitslosentahlen avers wedder un in’n April 2011 weer de Quoot ankamen bi 7,7 %.
In de Utgave November/Dezember 2007 vun National Geographic Traveler is en List bekanntmaakt wurrn mit de besten Inseln, wo een hen verreisen kann. Mehr as 500 Experten harrn düsse List tohopenstellt un de Färöer kemen dor up Platz 1 bi, vör de Azoren un de Lofoten.
Geographie
miniatur|left|Westküst vun Suduroy, Kiekut vun’t Kliff [[Beinisvørð na Norden to.]]
De Färöers liggt up 62° nöördliche Breede un 7° westliche Längde in’n Noordatlantik twuschen Schottland (mit de Hebriden in’n Süden un de Shetlandinseln un de Orkneys in’n Süüdosten), Norwegen in’n Osten un Iesland in’n Noordwesten. Noch wieter na Norden to liggt dat Jan-Mayen-Eiland, dat to Norwegen tohören deit. miniatur|De Färöer up en NASA-Foto De Inselgrupp mit siene 18 Eilannen, 11 Holmen un 750 Schären is alltohopen 1.395,74 km² groot. Se formt en Dreeeck, dat na Süden to spitz tolopen deit. Vun Enniberg in’n Norden bit Sumbiarsteinur in’n Süden sünd se 118 km lang un vun Mykineshólmur in’n Westen bit na Fugloy in’n Osten sünd se 75 km breet. De Küstenlien is upklöövt un reckt sik faken piel ut de See hooch. Se is alltohopen mehr as 1.289 km lang. In’n Döörsnitt liggt de Eilannen bi 300 m over de See. De hööchste Barg is de Slættaratindur mit 882 m. Bi klare Sicht kann een vun dor ut over de heelen Inseln henkieken. Mit dat 754 m hoge Kap Enniberg hefft de Färöers dat hööchste Kliff vun de Welt, dat sik lootrecht ut de See upsteilt. Dat gifft woll up de Eer noch annere Küstenbarge, de höger sünd, man de kaamt nich lootrecht ut de See hooch.
Keen Punkt up de Färöers is mehr as 5 km weg vun de See. De meisten Öörd un Städer up de Färöers liggt in Fjorde un Buchten an natüürliche Habens, wo de See nich so angriepen kann. In de Dalen un hogen Sietlänner steiht veel Water. Dör dat ganze Land hen treckt allerhand lüttje un gröttere Beeken, de faken as Waterfall in dat Daal oder in de See dalstörten doot.
Geologie
De Färöers sünd dör Vulkanismus in dat Tertiär tostanne kamen. Dor sünd se um un bi 60 Millionen Johre mit oold (dreemol so oold, as Iesland). De eenzigst Thermalborn Varmakelda stutt een mit de Neese up düsse Tied. De Inseln bestaht ut Basalt, de sik afwesseln deit mit Schichten vun den Tuffsteen, de weeker is. Twuschen de Johre, wo de unnerste Basaltschicht tostanne kamen weer un de Tied, as de middelste Basaltschicht tostann keem, hett dat en lange Paus geven. Dormols hett sik en rieke Plantenwelt ansiedelt. Man de is to Dutt gahn, as de Vulkane wedder in Gang kamen weern. Bi Hvalba finnt sik Vörkamen vun Steenköhlen, de vun de vörmoligen Woolden stammt. Bi Tvøroyri un up Mykines gifft dat interessante Sulenbasalte. In de Iestieden in't Quartär weern de Färöers ganz todeckt vun dannige Gletschers. Dor sünd ok de hüdigen Fjorde, Sunde un Dalen vun formt wurrn.
Weer un Klima
miniatur|left|Klimadiagramm vun Tórshavn Up de Färöer regeert en maritim Klima. Dat regent veel un dat Weer blifft nich lang so, as dat is. An densülvigen Dag kann dor de Sunne schienen un dicken Nevel ween. Ok kann dat angahn, dat an verscheden Stäen vun de Inselgrupp heel un deel anner Weer is.
Smyrna Township
Smyrna Township betekent
Färöer
Weer un Klima
Wenn een de geograaphsche Breede ankieken deit, is dat Weer up de Färöer an un for sik tämlich mack. Dat liggt an den Golfstroom, de dor an vorbi fleten deit. De Temperatur liggt in'n Sommer in'n Döörsnitt bi 11 °C un in'n Winter bi 3 °C. De Habens sünd dat ganze Johr iesfree un in'n Winter blifft de Snee, de hen un wenn fallt, nich lang liggen, teminns nich dor, wo de Minschen wahnen doot. De Luft is meist klaar un faken weiht en frischen Wind, meist ut Süüdwest. Een mutt sik up Storm un Regen instellen, man Dage, wo dat de ganze Tied over pladdert, sünd man roor. Hen un wenn raakt ok noch en Flunken vun en tropischen Warvelstorm de Eilannen. So weer dat 1966 as de Hurrikan Faith mit 160 km/h over de Inselgrupp wegjaagt weer.
Plantenwelt
miniatur|Alchemilla faeroënsis, de Färöösche [[Froenmantel]] miniatur|De Färöer ehre offizielle Nationalblome is de Sólja, de [[Kohblome – Caltha palustris)]] Up de Färöers gifft dat en poor Hunnert wille Plantenorden: Blötenplanten, Flechten, Moose un Swämme. Böme gifft dat dor vun Natur ut nich. Dat warrt annahmen, dat blot man en poor arktische Orden up de Bargtoppen de Iestieden overleevt hefft. As de Iestieden vorbi weern, mössen sik ganz nee Plantenorden vun Schottland un vun Norwegen ut up de Färöers ansiedeln.
Blötenplanten
In'n Summer bleiht allerhand verschedene wille Plantenorden an allerhand Stäen. So kriegt de Eilannen bannig veele bunte Placken, over de een nich wegkieken kann. Sunst wasst an un for sik blot Gras up de Inseln. Nationalblome is de Sólja, wat de Kohblome (Caltha palustris) is. Mit de Føroyaskøra, dat is de Färöösche Froenmantel (Alchemilla faeroënsis) hefft de Eilannen en Plantenoord sogor den Naam geven.
Böme
De Köhlenschichten unner de jüngsten Basaltschichten up Suðuroy wiest dor up hen, dat dat fröher hier Woold geven hett. Mol af vun roore Utnahmen (Stadtpark vun Tórshavn un en poor Goorns) gifft dat keen Böme up de Färöers. Wo de Barge dat man tolaten doot, wasst avers allerwegens Gras. Vunwegen den Mangel an Böme is Holt en Importartikel, wo se dat up afsehn hefft. Bött wurrn is fröher mit Törf, vunwegen dat Drievholt man roor weer un for den Bo vun Hüser un Scheepe bruukt wurrn is.
Kulturplanten
Anboot warrt man blot Koorn, Gras, Kartuffeln (vun den Anfang vun dat 18. Johrhunnert af an) un Rhabarber, dorto noch en poor Sorten Grööntüüch in Glashüser. De färöösche Rhabarber hett keen Oxalsüür. Aaft mutt meist importeert weern un is vundeswegen man tämlich düer.
Deerter
Vunwegen dat de Färöers ganz alleen wiet af vun de neegste Küst vun den Kontinent liggen doot (dat sünd 500 km in’n Osten na Norwegen), gifft dat en Reeg vun Orden vun Natur ut up de Färöers nich: Reptilien, Üzen, Söötwaterfische un Söögdeerter finnt sik dor nich, buten de Kegelrobbe, de up de Eilannen tohuse is un vun den Grindwaal, de in de Fjorde biester geiht. Annere Waale bi de Färöers swimmt nich in de Fjorde rin, as to’n Bispeel de Grote Sweertwaal. Mit de Färöösche Hoornsnigge (Polycera faeroensis – färöösch: Bertákna) hett en Oord mank de Seedeerter ehren Naam vun de Färöer her kregen.
Calevoet
Calevoet betekent
Färöer
Deerter
Dat gifft 309 Orden un Unnerorden vun Vagels up de Eilannen. Dree mank jem sünd Huusvagels. Blot man 85 Orden bröödt ok up de Inseln, dormank 21 Orden vun Seevagels, de hier regelmatig bröden doot. Vun de Organisation BirdLife International sünd 19 Rebeeden to so nömmte Important Bird Areas (IBA) verklaart wurrn. Se weert ankeken as wichtige Rebeeden for Schutz un Schuul vun Vagelorden un - biotope. De Nationalvagel up de Färöer is de Liewe (Tjaldur). De Skua hett ut de Färöösche Spraken sien Naam kregen. De wohrschienlich gröttste Kolonie vun Pietermannen gifft dat ok up de Färöer. Se warrt up 150.000 bit 400.000 Paare taxeert, de dor bröden doot. Grote Seevagelkolonien gifft dat ok bi de Iesstormvagels (600.000 Paare), Seepapagoyen (350.000), Dreetöhnmöwe (230.000) un Seekuten (175.000).
Veer Unnerorden, de up de Färöers vörkaamt, gifft dat blot hier (Endemiten). Dor höört de Spree Sturnus vulgaris faroensis to, un ok de Gryllteiste Cepphus grylle faeroeensis, de Eideraant Somateria mollissima faeroeensis un de Tuunkrüper Troglodytes troglodytes borealis. De Smyrill is de eenzigste inheemsche Griepvageloort. Roore Vagels, as de Grote Alk un de Wittbunte Raav sünd utsturven. Den Wittbunten Raven hett dat blot up de Färöers geven.
Eerst de Minsch hett Huusdeerter mitbrocht, as Huusschaap, Rind, Peerd (dat Färöerpony is en egene Raass), Hund un Katte. De Schaape produzeert hier sunnerlich veel Lanolin (Wullwass), dor kummt dat vun, dat ehre Wull Water afwehren deit. In de Pöhl un Seen sünd ok Söötwaterfische utsett wurrn, as Forellen un Lachse. Hasen, Rotten un Müse hefft sik vun alleen utbreedt.
Dat gifft keen Steekmuggen up de Färöers, man ok keene Immen. Vundeswegen warrt up de Eilannen ok keen inheemschen Honnig produzeert. Gegen Enn vun de 1990er Johre is de Wöpse up de Eilannen insleept wurrn. Wohrschienlich is se mit Scheepe vun den europääschen Kontinent rover kamen, as Bomaterial for dat nee Football-Stadion levert wurrn is. In Iesland gung dat just so mit de Wöpsen. Dat warrt vertellt, datt de Insulaners bannig bange ween sünd vor düsse Deerter, vunwegen dat se de nich kennt hefft. Mank de Insekten up de Inseln speelt de Uule Hepialus humuli en sunnerliche Rull. Vun 2004 af an smückt se ok den neen 200-Kronen-Schien.
Inwahners
miniatur|Färingers in [[färöösche Dracht.]] miniatur|Dat Dorp [[Kvívík um 1900 rüm]] Vun de um un bi 48.000 Inwahners up de Färöer (verdeelt up 17.251 Privathuushollte 2006 ) sünd 98 % so nömmte „Rieksborgers“, also Färingers, Dänen oder Gröönlänner. 91,7 % vun all Inwahners sünd boren up de Färöer, 5,8 % sünd in Däänmark to Welt kamen un 0,3 % sünd boren in Gröönland.
De gröttste Grupp vun Utlänner sünd de Ieslänner mit 0,4 %. Denn folgt de Norwegers un de Polen, beide mit 0,2 %. Alltohopen leevt up de Eilannen Minschen ut 77 Länner. Dat gifft bannig veel Färöers mit de Mudderspraak Färöösch, de in Däänmark leven doot. Allerhand vun jem sünd ok in Däänmark boren un kehrt later na de Inseln torüch. Up de annere Siet gifft dat „ole“ däänsche Familien up de Färöers, de tohuse Däänsch snackt.
Wie dat mit de Inwahnertahl lopen is
Vör de Winkingertied hefft man blot en poor Gruppen vun ierlannsche Mönke up de Färöers wahnt. Se weern de eersten Minschen, de sik dor ansiedelt hefft. Mit de Landnahm dör de Wikingers sünd allerhand Lüde na de Eilannen henströömt, bit dat amenn so bi 4.000 Inwahners geven hett. Bit in dat 18. Johrhunnert hefft dor nie nich mehr as 5.000 Lüde leevt. Um 1349/50 rüm is gegen de Hälft vun de Inwahners dör de Pest umkamen. Man düsse Verlust is utgleken wurrn dör nee Inwannerers, de bilüttjen na kamen sünd. Eerst, as dat mit de Hoochseefischeree los gung un de Minschen nich mehr afhängig weern vun de soore Bueree, is de Tahl vun Inwahners slank anstegen. Wenn een vun dat Enn vun’t 18. Johrhunnert utgeiht, wahnt hüdigendags, na um un bi 200 Johren, tein mol mehr Lüde up de Eilannen. Anfang vun de 1990er Johre hett dat en duchtige Weertschopskrise up de Inseln geven un een kreeg dat mit, dat allerhand Lüde utwannern döen, man dat duer nich lang, un denn kemen wedder mehr Lüde na de Inseln hen, as wegtrecken döen.
De Färöer sünd een vun de roren Länner up de Eer, wo dat mehr Mannslüde gifft, as Froenslüde. Gegen 52 % Mannslüde un Jungs staht 48 % Froenslüde un Deerns over. In de Grupp mit dat Oller vun 20 bit 39 Johre maakt de Unnerscheed sogor 11% ut. Dat hett sunnerlich to doon mit de Problemen for junge Froensminschen, en Arbeit to finnen. In’n Döörsnitt kriegt Färöersche 2,6 Kinner in’t Leven. Dat is de hööchste Quoot mank de noordschen Länner. Butendem gifft dat hier de ringste Tahl an Ehporen, de ut’neen gaht un sik scheden laat, de ringste Tahl an Sulvstmorde un de ringste Tahl an Kinner, de wegmaakt weert.
Religion
miniatur|De nee Karken in [[Gøta is vun Königin Margrethe inwieht wurrn.]] De Färöer sünd al 999 unner Sigmundur Brestisson to'n christlichen Gloven kamen. Al vördem harrn dor Mönke ut Ierland as Utsiedlers leevt. Ok hüdigendags sünd meist all Färingers Christenlüde. 84 % höört to de Evangeelsch-Luthersche-Staatskarken to. Um un bi 7-10 % vun de Inwahners höört to de Bröergemenen to. De sünd upkamen, as de Prediger William Gibson Sloan dör sien Predigen veel Lüde upweckt hett. Bi 5 % höört denn noch to annere Karken to: Dat sünd de Pingstgemenen mit ehre seven Karken, denn noch de Adventisten, de in Tórshavn en tähmlich grote allgemeene Privatschool unnerhoolt, un de um un bi 124 Tügen vun Jehova mit veer Gemenen De Röömsch-kathoolsche Kark hett up de Färöers hüdigendags bi 130 Liddmaten. Denn gifft dat ok noch 15 Bahai un en lüttje Ahmadiya-Gemeen vun de Muslime. Bekannte Karken sünd unner annern de St.Olavs-Karken un de ole Magnuskathedral in Kirkjubøur, de Domkarken vun Tórshavn, de Krischanskarken in Klaksvik, de Karken vun Fámjin un de Karken in Haldarsvík mit ehre acht Ecken.
De Bibel is up Färöösch eerst 1948 oversett wurrn. Dat hett dormols Victor Danielsen vun de Bröergemeen unnernahmen. 1961 is dor noch en Oversetten vun Jacob Dahl un Kristian Osvald Viderø vun de luthersche Staatskarken tokamen.
Sprake
De Färöösche Spraak hett sik ut dat Ooldnordsche utspunnen. Se is een vun de luerlüttjen Spraken mank de Germaanschen Spraken. Verstahn weern kann se an'n besten noch vun Lüde, de Ieslannsch könnt oder de een vun de Dialekte vun Westnorwegen snacken doot. De neegste Verwandte is dat Norn vun de Shetlandinseln ween, man düsse Spraken is al lang utsturven. Dör de Reformation is Färöösch um 1540 rüm for den offiziellen Bruuk allerwegens dör dat Däänsche an'e Siet schaven wurrn. Johrhunnerte lang is se blot vun Mund to Mund wietergeven wurrn in en unbannige Tahl vun färöösche Balladen. De eersten, de dor for sorgt hefft, dat up Färöösch ok wat schreven wurrn is, weern an't Enn vun dat 18. un to'n Anfang vun dat 19. Johrhunnert unner annern Jens Christian Svabo und Johan Henrik Schrøter. De hüdige Schrievwiese is vun V. U. Hammershaimb un Jakob Jakobsen tohopenschostert wurrn. In den Färööschen Sprakenstriet hett sik dat Färöösche in dat 20. Johrhunnert as Hööftspraken allerwegens dörsetten konnt. Vundeswegen is Däänsch hüüttodage blot noch en amtliche Verkehrsspraak. Dat heet, dat färöösche Gesette jummers ok up Däänsch oversett weern mütt.
Schiller un Ansagen sund jummers up Färöösch. Wenn dor noch en tweete Spraken tonahmen warrt, denn is dat Engelsch un nich Däänsch. De meisten Färingers könnt Norweegsch, Sweedsch un Ieslannsch verstahn.
De Färöösche Spraakpolitik is vun Jóhan Hendrik Winther Poulsen up'e Been stellt wurrn. Se sorgt dor for, dat jummers nee Begreepe for dat moderne Leven utklamüstert weert. Dor geiht se meist so puristisch bi vor, as up Iesland un will vun Frömdwöör un Anglizismen nix weten.
Neven de 45.000 Färingers up de Färöer sülms gifft dat noch tominnst 15.000 annere Lüde, de Färöösch as Mudderspraken bruken doot, tomeist in Däänmark. Vun 1998 af an gifft dat mit dat Føroysk orðabók dat eerste Wöörbook for Färöösch as Mudderspraak. An de Universität vun de Färöers kann Färöösch studeert weern.
1992 is dat ole patro- un metronymsche Naamrecht up de Eilannen wedder inföhrt wurrn, kiek ok: Färöösche Personnaams.
Piglhein
Piglhein is de Familiennaam von
Färöer
Mönke ut Irland
Wohrschienlich sünd de eersten Lüde, de up de Färöer an Land gahn sünd, Mönke ut Irland ween. Dat weer um dat Johr 625 rüm. Vun den Oort Sumba ut sünd de Eilannen denn besiedelt wurrn. Dor hett de Ärchäologie ok ganz dichte bi Tüüchnisse vun funnen bi Akraberg, Víkarbyrgi un en beten wieter na Norden to, in Porkeri. As Botanikers sik mit de Eilannen unnersocht hefft, is unner annern rutkamen, dat dor vun düsse Tied af an up Mykines Haber plant wurrn is. Dat mütt avers man tämlich lüttje Gruppen vun Utsiedlers ween sien, de dor dormols leevt hefft.
Wikinger-Landnahm
miniatur|Arv ut de Wikingertied: Vörsteven in Form vun en Drakenkopp an en färöösch Roderboot De Wikingers sünd sunnerlich in dat 9. Johrhunnert inwannert. Dor hannel sik dat um Lüde bi, de in König Harals Schöönhaar siene Tied vun Norwegen ut na Westen trecken döen. Na de Färingersaga hett de eerste Siedler Grímur Kamban heten. He schall in Funningur wahnt hebben. In twee grote Gruppen sünd de Noordlüde bi ehre Landnahme inwannert: Um un bi 820-860 weern dat Lüde, de ut Norwegen utknepen weern, un um 880-900 rüm weern dat Wikingers, de vordem in Irland un Schottland leevt harrn. Iesland is eerst en paar Johrteinte later besiedelt wurrn. De legenn vertellt, dat en färööschen Siedler, de Naddoddur heten hett, de Inselgrupp nich funnen hett, as he ut Norwegen torüch wull na Huse. Dor is he denn in Iesland ankamen.
De Färingers weert Christenlüde
As de Norwegerkönig Olav Tryggvason sik 994 bi den engelschen König Aethelred hett dopen laten, is he glieks bigahn un hett Norwegen to’n christlichen Gloven brocht. Dor hett he ok den Färingerhööftling Sigmundur Brestisson inlaadt, de in siene Heimat wat gellen dö. De keem denn as en Christenminschen na de Färöers torüch un hett sik dor achter klemmt, dat dat färöösche Thing (dat hüdige Løgting) in’t Johr 999 beslaten hett, den christlichen Gloven an to nehmen. Sien Graffsteen up Skúvoy is een vun de wichtigsten Denkmäler ut de dore Tied up de Eilannen. Olav sien Nafolger weer Olav Haraldsson. He hett dat Christendom endgüllig in Norwegen, up de Färöers un ok up Iesland dörsetten konnt. Vundeswegen warrt he vun de Inselbewahners noch bit up den hüdigen Dag verehrt un fiert an den Dag, an den he sturven is (Ólavsøka).
Middeloller
Vun 1035 af an höör de Inselgrupp na Norwegen to. Man, vunwegen, dat de Eilannen wiet af weern, sünd se tähmlich sülvstännig bleven. In Kirkjubøur hett dat dormols en kathoolschen Bischopp geven. Vundeswegen steiht dor hüdigendags noch de Overrest vun den Magnusdom (um 1300 rüm), wat for de lüttjen Inseln en bannig grote Steenkarken ween is. Hüdigendags hett se keen Dack mehr un warrt ok as Karken nich mehr bruukt, man se is up en List sett, wo de Andräge for dat UNESCO-Weltkulturarv in staht. 1298 hefft de Färöers vun den norweegschen König den so nömmten Schaapsbreef kregen, wat en Oort vun „Grundgesett“ for de Eilannen weer. Deelwiese gellt dat noch hüdigendags. As Däänmark un Norwegen 1380 unner een Kroon kamen sünd, sünd de Färöers in däänsch-norweegsche Hand kamen. Dormols hett de Königin Margarethe I. dat henkregen, ganz Skandinavien in een groot Riek tohopen to sluten (Kiek bi Union vun Kalmar).
National Upstahn
miniatur|hochkant|Spraakforscher, Theoloog un Politiker in’t 19. Johrhunnert: [[V. U. Hammershaimb]]
Vun 1846 af an is dör de Arbeit vun den Spraakforscher V. U. Hammershaimb de neefäröösche Schriftspraak in Gang kamen. Bit dorhen is Färöösch man blot mündlich dör de Balladen fuddergeven wurrn. Hammershaimb hett ole Spraakdenkmäler upslaten un hett de färöösche Literatur up’e Been stellt.
Al to’n Anfang vun dat 19. Johrhunnert weer de Nationalheld Nólsoyar Páll gegen de Dänen gegenan gahn, un 1856 is dat Monopol vun den Hannel up de Färöer vun Däänmark upböört wurrn. Up dat Wiehnachtsdrepen vun de Färöer 1888 hett sik de Nationalbewegen tohopenfunnen in ehren Striet um en egen Spraak un um de nationale Unafhängigkeit. Toeerst gung dat bi de Nationalbewegen man blot um Kultur, man as 1906 politische Parteien up de Färöers grünnt wurrn weern un as dat losgung mit den Sprakenstriet vun 1909 bit 1938 is dat ok en Saak vun Politik wurrn.
Tweete Weltkrieg un Autonomie
duum|Grootbritannien hett de Färöer in’n Tweeten Weltkrieg besett un hett sien Hööftquartier upmaakt in de ole Festung [[Skansin.]]
In’n Tweeten Weltkrieg sünd de Färöers ut Grünnen vun de Strategie an’n 12. April 1940 vun Grootbritannien besett wurrn. Dat gung dor um, dat Düütschland dor nich na griepen scholl. De düütsche Wehrmacht harr dree Dage vördem in dat Unnernehmen Werseröven Däänmark un Norwegen besett, ehr Grootbritannien dor up togriepen konn. De Briten hefft den Flegerhaben Vágar utboot un hefft dat Løgting ok mehr Macht in’e Hand geven. Na den Krieg hefft de Färöers 1946 en Volksafstimmen harrt, of dat Land heel un deel unafhängig weern scholl. 66,4 % vun all Wählers hefft afstimmt un man knapp 48,7 % (gegen 47,2 %) weern for de Unafhängigkeit in en egen Staat. Däänmark hett dat nich gellen laten, hett avers tostimmt, dat verhannelt weern scholl. Vun dat Autonomiegesett vun 1948 af an, sünd de Inseln wiethen politisch unafhängig.
Wat in de Buten- un Sekerheitspolitik passern schall, dor hett bit to den Verdrag vun Fámjin (2005) hen Däänmark dat Seggen harrt. Dat speel en sunnerliche Rull, as Däänmark gegen de Stimm vun dat Løgting beslaten hett, dat de Färöer to de NATO tohören scholl. Vun dor af an sünd up de Eilannen Inrichtungen vun de NATO bedreven wurrn, vunwegen dat de Inselgrupp up dat G-I-UK-Gatt liggen deit, wat strateegsch en grote Rull speel.
As Däänmark 1972 Liddmaat vun de EU wurrn is, hefft de Färöers dat nich mitmaakt un höört vundeswegen nich to de EU mit to.
Politik
Staatshööft is Königin Margrethe II. vun Däänmark. De Regeerung vun Däänmark warrt up de Färöer vertreden dör de Rieksombudschop. Baas vun de Landsregeerung is Kaj Leo Johannesen vun den liberalen Samband. He steiht siet den 14. November 2011 en Midden-rechts-Regeerung vör. Dor höört neven den Samband noch de konservative Volkspartei, dat christliche Zentrum un de sozialliberale Sülvststverwaltungspartei mit to. An’n 25. Oktober 2007 sünd de vördem seven Wahlkreise up de Färöers (na de seven Regionen) tohopenleggt to een eenheitlichen Wahlrebeet. miniatur|[[Tinganes, de Halfinsel un ole Thingstäe in de Hööftstadt Tórshavn. Hier warrt siet mehr as dusend Johren Politik maakt.]]
Mit dat „Gesett over de Binnerste Sülvstverwaltung“ sünd de Färöer an 31. März 1948 wiethen autonom wurrn. Se hefft vundeswegen ok en egen Flagg un weert ankeken as „Natschoon binnen de Riekseenheit mit Däänmark“. Mit den Verdrag vun Fámjin hefft de Färöer an’n 29. März 2005 noch mehr to seggen kregen in de Butenpolitik. Al vun den Januar 2002 af an unnerhoolt de Eilannen en diplomaatsche Vertreden in London. De warrt avers as Afdeelung vun de däänsche Bottschop ankeken. De färöösche Gesandte is togliek ok noch Vertreder bi de Internatschonale Seeschipperee-Organisatschoon. Dor hannelt sik dat um en UN-Institutschoon bi, de in London sitten deit. Dor sünd de Färöer as Liddmaten bi assozieert. Siet Oktober 2006 is de färöösche Gesandte in London ok noch bi dat Butenministerium vun Irland inschreven un hett dor noch en Sitt mit bi de däänsche Bottschop in Dublin. Vun 2007 af an hefft de Färöers denn ok noch en Gesandtschop in Reykjavík. Al vordem sünd se mit Vertreders bi de EU in Brüssel un bi den Noordschen Raat in Kopenhagen mit bi ween. De Vertreden in Kopenhagen is in de Nordatlantens Brygge unner brocht un warrt mit Iesland un mit Gröönland tohopen bruukt.
In dat Hoyvíker Afkamen is 2005 de Weertschopsunion mit Iesland afmaakt wurrn. Later schall dor ok Gröönland noch to kamen. Al vun 1985 af an arbeit’ düsse dree Länner tohopen in’n Westnoordschen Raat. 2005 hett Ministerpräsident Eidesgaard kunnig maakt, dat de Färöer intreden wollen in de Europääsche Freehannelsassoziatschoon (EFTA). En Andrag scholl vun Siet vun de Autonomieregeerung al 2006 stellt weern, man dat weer nich kloor, of Däänmark dor mitmaken würr. Ok de Nabers Iesland un Norwegen höört to de EFTA mit to.
Anners, as Däänmark, höört de Färöer nich to de EU mit to. An’n 17. November 2007 sünd se „beraden Liddmaat“ vun de Vereenten Natschonen ehre Nehr- un Landweertschopsorganisatschoon (FAO) wurrn.
De Färöer hefft keen egen Armee un de Borgerslüde mütt nich de däänsche Wehrplicht nakamen. Up de annere Siet gifft dat allerhand Färingers, de as Beroopssuldaten bi de Däänschen Strietkräfte deent.
De NATO unnerhollt bi Mjørkadalur en Radar-Statschoon. De höört to dat Nett vun de Fröh-Wohrschau-Systeme rund um den Polarkrink mit to.
Updelen vun de Verwaltung
miniatur|hochkant|[[List vun de Kommunen up de Färöer|De 30 färööschen Kommunen, vun den 1. Januar 2009 af an.]] Bit to den 1. Januar 2005 hett dat up de Färöer 34 Kommunen geven. To’n 1. Januar 2009 is Funningur Deel wurrn vun de Kommun Runavík. Plaant weer ok, de Kommunen Gøta un Leirvík tohopen to sluten.
Verkehr
1896 is mit dat Dampschipp Smiril de eersten regelmatige Fährdeenst twuschen de färööschen Eilannen inricht’ wurrn. 1918 is de eerste Straten twuschen twee Dörper boot wurrn, dat weer up Sandoy, twuschen Skopun un Sandur.
De internatschonale Verkehr dreiht sik um den Haben vun Tórshavn mit de Autofähre Norröna un um den Flegerhaben Vágar mit dat färöösche Floogunnernehmen Atlantic Airways. Twuschen düsse beiden Zentrums is 2002 de Vágartunnel feerdig stellt wurrn. Nu duert de Fohrt twuschen Haben un Flegerhaben mit dat Auto man blot noch een Stunn.
Up de Färöer staht sess Lüchttoorns. En egen Fischereeflott gifft dat ok up de Eilannen. De meisten färööschen Scheepe sünd ok up de Eilannen boot wurrn. Vun 1940 af an fohrt se up de internationalen Waters unner de Flagg vun de Färöer. De Hannelsmarine hett seven Scheepe. In direkte Lien vun dat Wikingerschipp afstammen deit dat Färöboot, en lüttjet Roerboot, wat ok up See fohrt weern kann. Dat gröttste Regionalfährschipp is de Smyril.