cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cerussit
Billn un Vörkamen
Bekannte Fundöört sünd to’n Bispeel Broken Hill/New South Wales in Australien, Mechernich/Eifel un Clausthal-Zellerfeld/Harz in Düütschland, Mibladen in Marokko, Tsumeb in Namibia, Kabwe in Sambia, Stříbro in Tschechien, as ok Leadville un Flux Mine/Arizona in de USA. Mit Stand vun 2010 is Cerussit an ruchweg 3600 Fundöört nawiest worrn.
Nereid
Nereid betekent
Cerussit
Kristallstruktur
Cerussit kristalliseert orthorhombisch in de Ruumgrupp Pmcn mit de Gidderparameters a = 5,18 Å; b = 8,49 Å und c = 6,14 Å un veer Formeleenheiten op en Elementarzell.
Bruuk
Öörtlich kann Cerussit as Blieierz vun Bedüden wesen, wenn dorvun teemlich veel ansteiht.
Sekerheit
Cerussit mutt as giftig ansehn warrn wegen sien Blieandeel un sien Lööslichkeit in Süren.
Baral
Baral betekent
Baral is de Familiennaam von
Jürgen Martens
* Jürgen Martens (* 1948), düütschen Chemiker,
Marshallinseln
Kaart vun de Marshallinseln De Republik vun de Marshallinseln (up Marshallsch: Aolepān Aorōkin Majeļ, up Engelsch Republic of the Marshall Islands) is een Staat up de Inselgrupp vun de Marshallinseln in den westlichen Pazifik. Düsse Grupp vun Eilannen höört to Mikronesien hento.
Allgemeen
De Marshallinseln sund twee Keden vun Inseln oder Atollen, de blangenanner her loopt. De Ratak-Keed in'n Oosten un de Ralik-Keed in'n Westen. Düsse beiden Keden sett sik tohopen ut allerhand Atollen un ok een paar enkelte Eilannen.
Tohopen höört to düsse Inselkeden mehr as 1.150 Eilannen un luurlüttje Eilannen to. De gaht öber een Flach vun 1.900.000 km² in den Middelpazifik hen. Land is aber bloß 181 km², de Rest is Water.
Weer
Up de Eilannen is dat meist fochtig un heet. Vun Mai af an bit to'n November gifft dat en Regentiet. Hen un wenn jaagt ok Taifunen öber de Inseln hen.
Inwahners
Twee Drüddel vun de 61.963 Inwahners (2005) leevt up Majuro un Ebeye. Majuro is ok de Hööftinsel vun de Republik. Up de annern Eilannen leevt man bloß wenig oder gor keen Lüde. Dor kann een nich richtig arbeiden un ok nich fudderkamen. De Hööftstadt vun dat Land is Majuro.
Spraken
Amtsspraken sünd Engelsch un Marshallsch.
Globen
90% vun de Inwahners höört to de unafhängig protestantsche Kark vun de Marshallinseln. 8,5% sünd kathoolsch.
Historie
Öber de Fröhgeschicht vun de Eilannen weet wi bloß, dat de eersten Inwahners al in dat 2. Johrdusend vör Christus vun Mikronesien ut up den Inseln kamen sünd. De eerste Mann ut Europa, de dor henkamen is, weer de spaansche Seefahrer Alonso de Salazar in dat Johr 1526. Man de Spaniers hefft sik mit düsse Eilannen nich groot afgeben un so weer dat denn eerst John Marshall ut England, de dor 1788 wedder henkeem. De eersten Karten hett an'n Anfang vun dat 19. Johrhunnert de düütschbaltsche Entdecker Otto von Kotzebue in'n Updrag vun de russisch Marine tekent.
In dat Johr 1885 keem een düütschen Hannelsbedriev na de Inseln un in dat Johr 1906 sünd de Eilannen denn en Ünnerdeel vun de düütsche Kolonie Düütsch-Neeguinea wurrn. In'n 1. Weltkrieg hett Japan de Eilannen innahmen un dor allerhand Militär ünnerbröcht.
In'n 2. Weltkrieg hefft de USA vun den 31. Januar 1944 af an mehr as 30 vun de Inseln innahmen. Dat weer in de Slacht üm de Marshall- Inseln. Vunwegen de gode Laag vun dat Archipel hefft de USA up Majuro en Basis för ehr Luftwapen upmaakt.
Nah den Krieg keemen de Inseln to dat Schutzgebiet vun de Inseln in'n Pazifik. Dor hefft de USA in den Updrag vun de Vereente Nationen up passt. Bit in de 1960er Johren hefft de USA dor ok Atomwapen up dat Bikini- un up dat Eniwetok- Atoll utprobeert. Veel Inwahners sünd vunwegen de hoge Radioaktivität krank wurrn un mössen jem ehr Heimat verlaten. Bit up düssen Dag hefft de USA nich insehn, dat se dat wedder goot maken mütt.
In dat Johr 1979 sünd de Eilannen as en Republik unafhängig wurrn. Dormals hefft se en Verdrag ünnerschreven, dat se sik dicht an de USA anduken wollen. Düsse Verdrag gellt vun 1986 af an. Nah dat internationale Recht sünd de Inseln eerst 1990 offiziell unafhängig wurrn. Dormals weer eerst de Schutzupdrag vun de UN an de USA to Enn. Just so, as Mikronesien un Palau höört de Marshallinseln to de wenigen Staaten, de jummerwegs tohopen mit de USA in de UN-Vollversammeln gegen Kuba un för Israel afstimmt.
Politik
Düt sünd bitherto de Präsidenten vun de Marshallinseln:
Öörd
Mit groden Afstand is Dalap-Uliga-Darrit de gröttste Stadt up de Marshallinseln. An'n 1. Januar 2005 leben dor 25.575 Inwahners. Dat is meist de Hälft vun de Börgers vun de ganze Republik. In düsse Tabell sund nu all Städer un Öörd upföhrt, wo mehr as 300 Lüde leevt.
De Smet
De Smet betekent
Kommun Rudersdal
De Kommun Rudersdal is ene Gemeend in de Hööftstadt-Region in Däänmark. Se hett 53.910 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 73,8 km². De Sitt vun de Verwalten is in Holte.
De Smet
Kiek ok bi: Desmet, Smet.
Kommun Rudersdal
Historie
De Kommun is an’n 1. Januar 2007 mit de Kommunalreform in Däänmark ut de Kommunen Søllerød un Birkerød nee billt worrn.
Yakubu
Yakubu is de Familiennaam von
Detlev Fischer
Detlev Fischer is de Naam von
* Detlev Fischer (* 1950), düütschen Jurist,
Jazz
Jazz is een Wies Musik to spelen, de in de Süden vun de USA so um 1900 dörch dat Tosomendräpen vun Rhythmik un Harmonik ut Afrika un Europa entstunnen is. De Blues, de Sprituals, de Gospels vun de afrikanschen Sklaven, awer ok de ünnerscheedlichsten Wiesen vun Musik, Leders un de Militärblasmusik ut Europa warn sien Woddels.
Henry Beatty
Henry Beatty is de Naam von
Jazz
Dat Besündere an de Jazz is de Improvisation. Toeerst kümmt de Speler mit sien Eegenheiten, wo sien Toon klingen deit un de Phrasierung. Dat is in de europäischen Kunstmusik grad annersrüm: de Komposition steiht an de eersten Stell, de Speler is dor man blots een Utföhrender. Besünders is ok, wo de Tied un de Rhythmus föhlt un verstohn warrt. Dat warrt Swing oder ok Groove nöömt und kümmt vun de afrikanschen Spelers un ehrn Musik. De Harmonik vun de Jazz is liek de europäischen, de dörch de afrikanschen Blue Notes erwiedert wor.
Henry Beatty
* Henry Beatty (1834–1914), kanaadschen Ünnernehmer,
Jazz
Etymologie
Wo dat Word „Jazz“ herkümmt, weit keeneen to seggen.
Entstehung
In de tweten Halft vun de 19. Johrhunnert gääv dat in’n Süden vun de USA veel Stratenmusik. De Brass Bands wärn deelt in „witte“, mit Musikers ut Europa, un „swatte“, mit Musikers, de de Nohkommen vun de Sklaven ut Afrika wärn. In düssen „swatten“ Marschkapelln wurd de afrikansche un europäpische Wies, Musik to maken, tosamenbrocht: de Jazz was born. Da warrt ok „archaischer Jazz“ to seggt.
Cimarron River
Cimarron River betekent
* Cimarron River, Stroom in de USA, de in’n Arkansas River münnt,
Edith Jürgens
Edith Jürgens (* 1957 in Bremerhoben) is en plattdüütsche Schrieversche.
Jürgens is 1957 in Bremerhoben boren. Se is dor op de Realschool ween un hett en Lehr as Kinnerkrankenplegerin maakt. Teihn Johr weer se sülvstännig as Koopfro in’n Enkelthannel. Se hett denn en Feernstudium in Bedrievsweertschop un Qualitätsmanagement maakt. Se hett en lange Tied in Elm leevt un leevt nu in Suderode.
Warken
Plattdüütsch:
Hoochdüütsch:
Johann Martens
Johann Martens is de Naam von
Stratton
, ,
Stratton betekent
Kiek ok bi: Stratten, Stretton, Straton.
Johann Martens
* Johann Friedrich Martens (1803–1897), düütschen Koopmann, .
Kommun Rødovre
De Kommun Rødovre is ene Gemeend in de Hööftstadt-Region in Däänmark. Se hett 36.244 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 12,12 km². De Sitt vun de Verwalten is in Rødovre.
Käthe Hoppe
Käthe Hoppe (Hoppe-Wolter; * 11. Februar 1922 in Hamborg; † 2000) weer en plattdüütsche Schrieversche.
Joseph Henry Blackburne
frame|right|Joseph Henry Blackburne. "De swaarte Dood" Joseph Henry Blackburne (* 10. Dezember 1841 in Manchester; † 1. September 1924 in London) weer en engelschen Schachmester un een vun de beste Schachspelers in de tweete Hälft vun dat 19. Johrhunnert.
Leven
Blackburne weer vör sien Schachkarriere in en koopmännisch Berop tätig. Denn wurr he en bannig gooden Daamspeler. Mit 18 Johren hett he denn an en Simultanvöstellung vun Paul Charles Morphy deelnommen uni s denn sülvst mit Schachspelen anfungen. Nah en Maand speel he all sülvst 10 Blindpartien simultan un hett dorup henn dat Schachspeel to sien Berop makt. Man hett hüm bald „black death“, den „swaarten Dood“ nömmt, wiels he meest in en schäbig swaarten Anzug un en old, swaarten Zylinder to’t Schachspelen kommen de, aber ok, wiels he, ganz in de Sinn vun de romantisch Schachepoche, he en bannig gooden Angreep- und Kombinatschonsspeler weer. Man segg hüm iesern Nerven nah, aber ok, dat he bannig völ sapen hett.
Wat he schafft hett
In de Johren 1862 bit 1914 speel he up meest all bedüüdend Schachturnieren vun de Welt un weer meestens vörn dorbi. 1872 hett he in en Turnier in London Platz 2 belegt, achter Wilhelm Steinitz, ebenso in Wien 1873. He wunn dat Turnier in Wiesbaden 1880 (tosommen mit Englisch und Adolf Schwarz). Sien gröttste Spood weer de Sieg in Berlin 1881 vör Zukertort, Tschigorin, Winawer un anner groote Schachmeester. In Nürnbarg bi den darten Kongress vun de Düütsche Schachbund 1883 wurr he ok Tweet achter Winawer aber för Mason, Berger, von Bardeleben, Bird und annern. In Hamborg 1885 weer blots Isidor Gunsberg vör hüm platzeert, aber in Herefeord in England in dat sülvige Johr leeg he vör Bird, Schallopp, Mackenzie, Gunsberg, Mason un annern. Een Johr later in London wunn he nah en Steekkamp tegen Burn aber ok vör Gunsberg, Taubenhaus, Mason un annern. In dat Turnier vun Manchester 1890 wurr he Tweet achter Siegbert Tarrasch, aber vör Bird, Mackenzie, Gunsberg, Mason, Alapin un annern. Dornah gung dat aber mit sien Speelstärke sütje bargaf, ok wenn he t.B. in Berlin 1897 ok noch Mal Dart wurrn is vör Janowski, Burn, Alapin, Marco, Schlechter, Caro, Tschigorin, Schiffers, Metger usw.). Sien Karriere gung vör den Eersten Weltkrieg to Enn'. In St. Petersburg 19414 belegg he bi 11 Deelnehmers Platz 9 (tosommen mit Janowski) vör Gunsberg un deel sück in Chester aber noch mal de Sieg mit Yates vör Gunsberg. He weer nu aber ok ja all 73 Johr olt.
Blackburne geev ok Blindsimultanvörstellungen an bit to 116 Breder. Bekannt wurrn is he dör dat sogenannte Blackburne-Matt in dree Tüüg, dat toeerst in en vun sien Partien vörkeem, ebenso as dat Blackburne-Gambit bzw. Blackburne-Fall.
Kommun Sel
De Kommun Sel is ene Gemeend in dat Amt Oppland in Norwegen. Se hett 6.083 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 908,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Otta. De Kommun is bi de Fraag Bokmål-Nynorsk neetral.
De Kommun grenzt in’n Noorden an Dovre un Folldal, in’n Noordoosten an Sør-Fron, in’n Oosten un Süden an Nord-Fron, un in’n Westen an Vågå.
Demografie
2004 weren 1,9 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.
Röömsch-kathoolsche Kark
De röömsch-kathoolsche Kark (tomehrst blots kathoolsche Kark, man wenn een ganz akraat ween wull, dann gifft dat ok annere kathoolsche Karken, t.B. de Oolkatholiken), is de gröttste christliche Kark op de Eer. Dat gifft üm und bi 1 Milliarde Katholiken.
Struktuur
De Baas vun de Katholiken is de Paapst. He is de böverste Autorität, wenn dat um de kathoolsche Lehr geiht. Katholiken glöövt, dat dat ahn den Paapst nich geiht. Dat heet dor Petrusamt un dat heet, dat de Paapst de Nafolger vun den Apostel Petrus is. De Struktuur vun de kathoolsche Kark is hierarchisch. (Annere Karken sünd tomehrst demokraatsch verfaat.)
In Düütschland harr de kathoolsche Kark in 2003 26,16 Millionen Liddmaten, dat weern 300.000 weniger as in dat Vörjohr, un dat sünd 31,7 Perzent vun den Düütschen. Meist 4 Millionen gaht Sünndags na de Kark. De kathoolsche Kark verleert elk Johr 100.000 Liddmaten.
Don McNeill
William Donald „Don“ McNeill (* 30. April 1918 in Chickasha, Oklahoma; † 28. November 1996 in Vero Beach, Florida) weer en US-amerikaansch Tennisspeler.
Karriere
McNeill wunn 1939 as tweet US-Amerikaner de franzöössch Meesterschapen. In’t Finale kunn he dorbi Bobby Riggs slahn. En Johr later wunn McNeill ok dat Herren-Eenzel bi de amerikaanisch Meesterschapen in Forest Hills. 1944 wunn he bi de US Open ok noch den Düppeltitel an de Siet vun Robert Falkenburg.
1965 wurr McNeill in de International Tennis Hall of Fame upnommen.
Yakushiji
Yakushiji betekent
Yakushiji is de Familiennaam von
Alexander Alexandrowitsch Wolkow
Alexander Alexandrowitsch Wolkow is de Naam von
Young Artist Award
125px|right De Young Artist Award is en US-amerikaanschen Film- un Feernsehpries de eenmol in’t Johr an junge Schauspelers vergeven warrt.
De Utgaav vun den Pries warrt vun de Young Artist Foundation vörnahmen. Se stellt blangen den Filmpries sülvst ok Stipendien praat för talenteerte Jungdorstellers.
De Sinn vun den Young Artist Award is, de Acht op junge Dorstellers to lenken, de anners kuum wohrnahmen warrt vun de Lüüd. De eerste Verlehen weer in’t Johr 1979 för Produkschonen ut dat Johr 1978-1979. De Utgaav warrt jeed Johr in’n Fröhjohr in Studio City in’n Bundsstaat Kalifornien afhollen. Jüst so as bi de Academy Awards warrt ok de Young Artist Awards vun annere junge Schauspelers modereert. 2008 weer de Pries in 35 Kategorien vergeven. Bavento geev dat ok en Reeg vun Sünnerpriesen.
Corson
Corson is de Familiennaam von
Corson betekent
Saint-Firmin
Saint-Firmin betekent
Larissa
Larissa betekent
Jürgen Heitmann (Schriever)
Jürgen Heitmann (* 1936 in Winsen; † 3. Mai 2019 in Celle) weer en plattdüütschen Schriever.
Venice Township
Venice Township betekent
Jürgen Heitmann (Schriever)
Heitmann is 1936 in Winsen boren. Arbeidt hett he bet 1999 bi Spoorkassen un Versekerungen. Mit dat Schrieven op Platt hett he 1996 anfungen. He weer in’n Schrieverkring Weser-Ems aktiv. He hett in Celle leevt un weer dor von 2005 bet 2014 Plattdüütsch-Beopdragten von de Stadt.
He hett 2009 för siene Gedichten sotoseggen, tegenaan, tiedenwessel un koppheister den Klaus-Groth-Pries wunnen. 1999 harr he bi’n Freudenthal-Pries den 2. Platz kregen.
Frawley
,
Viganò
Viganò is de Familiennaam von
Viganò oder Vigano betekent
Yakutia
Yakutia betekent
Newton County (Arkansas)
Newton County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Arkansas. He hett 8.330 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 2.132 km². De Sitt vun de Verwalten is in Jasper.
Historie
De Kreis is an’n 14. Dezember 1842 grünnt worrn.
Goedert
Goedert is de Familiennaam von
Newton County (Arkansas)
Demografie
1,57 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 0,52 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Freestaat Sassen
Freestaat Sassen betekent
John Beatty
John Beatty is de Naam von
Straton
Straton betekent
John Beatty
* John Beatty (1749–1826), US-amerikaanschen Politiker,
Straton
,.
Straton is de Familiennaam von
Goedert
Kiek ok bi: Goddert.
Newton County (Arkansas)
Demografie
Vun de Vöröllern her sünd 97,41 % vun de Minschen Witte, 0,14 % Swarte, 0,16 % stammt ut Asien un 0,01 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,56 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,41 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,31 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 1,08 % vun de Lüüd ansehn.
Straton
Kiek ok bi: Strato, Stratton.
Kunig
Kunig is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Kunik, Kunick.
Galatea
Galatea betekent
Kommun Tårnby
Historie
De Kommun is mit de Kommunalreform in Däänmark an’n 1. Januar 2007 nich ännert worrn.
Blues
Blues is een Wies vun Musik, de sungen un mit Instrumentens speelt ward, de ut de westafrikansche Musik, de Arbeedsleeder vun de afrikanschen Slaven in de Söden vun de USA entstunnen is.
Blues harr de gröttsten Influss up de amerikansche un westlike Popmusik vun de 20. Johrhunnert, as dor wärn Ragtime, Jazz, Big Bands, Rhythm and Blues, Rock and Roll un Country, grad so as up de Popmusik un as sogar up de niege klasssche Musik. De fröhsten Wiesen vun de Blues entstünnen in un üm de Mississippi-Delta in de söden vun de USA, so üm 1900 rüm. Se hebbt de Blues sungen un mit Gitarr, Piano un Mundharmonika, de ok siether „bluesharp” nannt ward, speelt. All de Blues sünt upbuut mit veertaktigen Delen, de twölvtaktsche is de wichtigste. Dat gifft awer ok mannig veel 16-, 24- or 32-taktsche Blues. De Tonika-, de Subdominant- un de Dominant-Akkord sünd de harmonsche Grundlaag. Melodsch ward in de Blues de Dur-Ledder mit de afrikanschen lütten Terz un de lütten Septim, de Blue Notes, förmengt.
Verdigris Township
Verdigris Township betekent
Straton II.
* Straton II. († na 332 v. Chr.), König von Sidon,
Albert Fert
miniatur|Albert Fert im Januar 2009 Albert Louis François Fert (* 7. März 1938 in Carcassonne, Aude) is en franzöösch Physiker. Hüm wurr 2007 de Nobelpries för Physik tospraken.
Leven un Wark
Albert Fert wurr as Söhn vun den Physiker Charles Fert un de Mestersche Irmine Fert borene Signoles boren. Ok sien een Johr jüngerer Bröer André is Physiker.
Mellette
Mellette is de Familiennaam von
Albert Fert
Leven un Wark
De Grupp um Fert hett 1988 den GMR-Effekt in dünn Schichten ut Iesen un Chrom opdeckt. Wenig later hett de Grupp um Peter Grünberg ähnliche Versöökensergevnisse verapenlicht, de up unafhängigen Forschungen footen. Disse Effekt erloovt de Konstruktschoon vun extrem empfindlich Leesköpp, de hüüt in meest all Fastplaaten bruukt wurrn. So kunn de Spiekerdicht düchtig stiegert wurrn. För disse Opdecken kreeg he 2007, gemeensam mit Peter Grünberg, den Nobelpries för Physik. Buterdem hett Fert wichtig Bidrääg to de Spintronik leefert.
Fayette County (Ohio)
Fayette County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Ohio. He hett 29.030 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.054 km². De Sitt vun de Verwalten is in Washington Court House.
Albert Fert
Privates
An' 20. Juli 1967 hett Marie-Josée Ortega heiraadt, mit de he twee Kinner hett. Sien Hobbys sünd Jazz, Fotografie und Kino, buterdem Rugby, Tennis un Windsurfen.
Mellette
Mellette betekent
Fayette County (Ohio)
Demografie
Vun de 28.433 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 14.398 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 18.063 US-Dollar. 14.922 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 2.037 Minschen maakt. 9,88 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
Albert Fert
Warken
Albert Fert hett över 300 Artikel in wetenschaplich Tietschriften herutbrocht. Dorto kommen folgen Böker:
Fayette County (Ohio)
Demografie
2,73 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 0,92 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Lehmbrock
Lehmbrock is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Lehmbruck.
Fayette County (Ohio)
Demografie
Vun de Vöröllern her sünd 95,60 % vun de Minschen Witte, 2,07 % Swarte, 0,46 % stammt ut Asien un 0,01 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,15 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,55 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,16 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 1,24 % vun de Lüüd ansehn.
Kunik
Kunik betekent
Kunik is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Kunick, Kunig.
Vergennes Township
Vergennes Township betekent
Straton I.
Straton I. is de Naam von
* Straton I. († 358 v. Chr.), König von Sidon,
Meta Grube
Meta Grube (borene Hildebrandt; * 19. Februar 1908 in Ohrensfluchtermoor; † 18. Januar 1988 in Cuxhoben) weer en plattdüütsche Schrieversche.
Hildebrandt is 1908 in Ohrensfluchtermoor boren. Se güng in Westersood un Groden na Volksschool un weer von 1922 af an op de Hannelsschool in Cuxhoben. Na de Hannelsschool hett se en Lehr as koopmännsche Anstellte maakt un von 1926 bet 1938 in Cuxhoben arbeidt. Von 1941 bet 1959 weer se Geschäftsföhrerin von de Döser Speeldeel in Cuxhoben.
In Cuxhoben is 2010 de Meta-Grube-Weg na ehr nöömt worrn.
Se weer verheiraadt mit’n Maschinenbomeester Willi Grube.
James Frawley
James Frawley is de Naam von
* James Frawley (* 1936), US-amerikaanschen Speelbaas un Schauspeler,
Verdun (Mehrdüdig Begreep)
Verdun betekent
Verdun is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Verdon, Verden.
Yalca
Yalca betekent
Toto
Toto is de Familiennaam von
Lehmbruck
Lehmbruck betekent
Lehmbruck is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Lehmbrock, Lehmbruch.
Florian Cenôwa
duum|Florian Cenôwa Florian Stanislaw Cenôwa (poolsch Florian Ceynowa; * 4. Mai 1817 in Slawoschin; † 26. März 1881 in Bukowitz) weer en kaschuubschen Schriever.
Cenôwa is 1817 as Söhn von’n Buurn un Dörpsmidd Wojciech un Magdalena Cenôwa (borene Pienczen) in Slawoschin boren. Na de Volksschool güng he von 1831 bet 1841 op’t Gymnasium in Konitz. He hett denn Philosophie studeert un siet 1842 Medizin an de Universität Breslau. In dat Wintersemester 1843 is he na Königsberg wesselt.
Dör Inwarken von’n Polen Ludwik Mieroslawski weer Cenôwa an’n 22./23. Februar 1846 bi en antidüütschen Opstand in Preußisch Stargard dorbi. An’n 6. März 1846 is he op de Flucht in Karthaus fastnahmen worrn. An’n 17. November 1847 hebbt se em in Moabit to’n Dood veroordeelt. Dör de Märzrevolutschoon 1848 hett de prüßische König em begnadigt un he is freekamen.
1851 hett he in Berlin sien Dokter in Medizin maakt. Na korte Tied aver hett he al en Beroopsverbaad kregen. He schall an sien eerste Arbeitssteed in Bukowitz bi en junge Fro sien Vertrauensverhältnis as Dokter utnützt hebben. Cenôwa hett denn as Buur leevt aver blangenbi ok noch wedder ünner de Hand as Dokter arbeidt. 1843 is siene eerste Kortgeschicht op Kaschuubsch un op Hoochdüütsch rutkamen, Die Germanisierung der Kaschuben.
Cenôwa weer de eerste, de överhaupt kaschuubsch schreven hett un is dorvon ok de Vader von de kaschuubsche Schriftspraak. He hett sik op de een Sied gegen de Germanisierung von de Kaschuben wennt, op de anner Sied aver ok gegen de Polonisierung.
Cenôwa is 1881 doodbleven un liggt op’n Karkhoff in Heinrichsdorf begraven.
Alexander Wolkow
Alexander Wolkow is de Naam von
Thomas Berry
Thomas Berry is de Naam von
Alexander Wolkow
*,.
Thomas Berry
* Thomas Berry (1879–1951), US-amerikaanschen Politiker,
Stretton
Stretton betekent
Stretton is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Stratton.
Whitehorn
Whitehorn betekent
.
Whitehorn is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Whitehorne.
Chavigny
Chavigny betekent
Chavigny is de Familiennaam von
Daugaard
Daugaard is de Familiennaam von
Daugård betekent
Hans-Peter Hallwachs
Hans-Peter Hallwachs (* 10. Juli 1938 in Jüterbog; † 16. Dezember 2022 in Berlin) wwer en düütsch Schauspeler, Synchroon- un Hörspeelspreker.
Hammershaimb
Hammershaimb is de Familiennaam von
Hans-Peter Hallwachs
Biografie
De Söhn van een Tierdokter besöch vun 1959 bit 1961 de Schauspeelschool van Fritz Kirchhoff in Berlin. Sien Böhnendebüt geev he as Pater in Max Frisch sien Andorra. Dornah hett he in Bremen, Stuttgart, an de Münchner Kammerspielen, an Bayerischen Staatsschauspiel, an Thalia-Theater Hamborg, un bi de Salzburger Festspielen speelt.
Siet Ennen 1960er Johren maak he sück ok een Naam as Charakterdorsteller in Filmen un in Fernsehen. He speel u. a. in Volker Schlöndorff sien Drama Mord und Totschlag, in Der Stoff, aus dem die Träume sind (nah Johannes Mario Simmel), in de Erich Kästner-Verfilmung Fabian (in de Titelrull), in Hans-Christoph Blumenberg sien Drama Der Sommer des Samurai, in Oost-West-Drama Vaterland (mit Gerulf Pannach), in Bernhard Sinkel sien Mehrdeler Hemingway (mit Stacy Keach in de Hööftrull), in Margarethe von Trotta ehr Kriegsdrama Rosenstraße, in Peter Schamonis Fernsehportrait Caspar David Friedrich – Grenzen der Zeit, un in Komödien as Didi auf vollen Touren, Otto – Der Außerfriesische un (T)Raumschiff Surprise - Periode 1.
Ok in Fernsehserien und –regen as Derrick, Tatort, Der große Bellheim, Wolffs Revier, Edel & Starck un Der Alte kann man hüm seen. In de Krimiserien Der Bulle von Tölz un Der Mann ohne Schatten speel he ok Rullen, de fakener vörkemen (Matern bzw. Ikarus).
Ok in Hörspeelprodukschonen speelt he faken mit, u.a as Privatdetektiv John Dalmas in de Raymond-Chandler-Hörspelen Bay City Blues (SWF 1986) un Die Tote im See (SWF 1983), as Kaiser Augustus in Jostein Gaarder sien Weihnachtsgeheimnis (MDR/WDR 1999), as skrupelloser Geschäftsmann Tørk Hviid in Fräulein Smillas Gespür für Schnee (NDR 1995;), as een van de Vertellers in Walter Adler sien upwendig inszeneert Adapschoon van Tad Williams' Otherland (HR 2004-2005) und as Aragorn in Bernd Lau sien Hörspeel-Adapschoon van Herr der Ringe (1991). Dat Hörbook Die Elfen van Bernhard Hennen wurrd dör Hallwachs sien Stimm to een van de muiste Fantasy-Romans hörverlag.
Dorneben synchroniseer he u. a. Alan Rickman (Quigley, der Australier) un Paul Shenar (Scarface).
Hieronim Derdowsczi
Hieronim Jarosz Derdowsczi (poolsch Hieronim Derdowski; * 9. März 1852 in Wielle; † 13. August 1902 in Winona) weer en kaschuubschen Schriever.
Derdowsczi is na de USA utwannert un hett in Winona in Minnesota vun 1886 bet to sien Dood dat poolsche Daagbladd Wiarus (later Katolik) rutgeven. Vun em is ok de Marsz Kaszubski, de inoffizielle Hymne vun de Kaschuben, de 1880 in sien O Panu Czorlińścim co do Pucka po sece jachoł toeerst to lesen weer. An’n 23. Dezember 1896 is he in de USA inbörgert worrn. 1902 is he doodbleven un liggt op’n St.-Mary-Karkhoff in Winona begraven. In Wielle hebbt se em to Ehren en Statue opstellt.
Despina
Despina betekent
Hans Helferich
Hans Helferich (* 13. Dezember 1891 in Griepswoold; † September 1945 in Posen) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.
Helferich is 1891 as Söhn von en medizienschen Universitätslehrer in Griepswoold boren. He hett Juristeree studeert un is 1914 Referendar an en Kamergericht worrn. He müss 1914 denn as Soldaat Deenst in’n Eersten Weltkrieg doon. 1918 is he Gerichtassesser worrn un hett 1920 sien Dokter maakt. Von 1920 af an hett he in dat Finanzministerium von Prüßen arbeidt un is 1923 Finanzraad worrn. He is 1925 as Nafolger von Felix Rötger kommissarsch Landraad von’n Kreis Horborg worrn. In’n Februar 1926 is he denn richtigen Landraad worrn un dat bet 1929 bleven. Sien Nafolger weer Hans von Hoffmann.
1929 is he Verbandsdirekter von’n Danziger Raiffeisenverband un Direkter von de Landwirtschaftliche Bank in Danzig worrn. 1932 kreeg he den Posten as Oberregerungsraad bi de Bo- un Finanzdirekschoon Berlin un hett denn in dat Rieksarbeidsministerium un in dat Rieksministerium för Eten un Bueree arbeidt.
He weer nich verheiraadt.
Vermilion Township
Kiek ok bi: Vermillion Township.
Norbeck
Norbeck is de Familiennaam von
Norbeck betekent
Howland
Howland betekent
Kiek ok bi: Howland Township, Hovland.
Wratt
duum|Wratten op de Huud Wratten, Wuddeln oder Woorten (Waarten) sünd lütt Knubbens op de Huud. Dat gifft en ganz Reeg verschedene Typen, de meist all vun so üm un bi 100 verscheden Typen vun Humane Papillomviren utlööst warrt un faken bi’t Anfaten ansteken köönt (Kontaktinfekschoon). De Viren doot sik in de böversten Schichten vun de Huud in de Epithel-Zellen innesten un vermehrt sik in de Zellkerns. Normalerwies sünd se jümmer goodoordig, blot in rore Utnahmfäll sünd se böösoordig.
Behanneln
Dat gifft verschedene Methoden, Wratten to behanneln. Af un to billt se sik ok alleen wedder trüch, wenn dat Immunsystem de Viren besiegt. Dat is aver nich de Normalfall. Wratten köönt veriest warrn. Dor warrt de böverste Schicht vun de Wratt so deep bi afköhlt, dat de Zellen afstarvt. Mit de Tied, wenn dat en poor Maal maakt worrn is, wasst de Wratt rut un fallt af. Dat geiht aver blot bi Wratten good, de op de Huud opsitt. Bi Wratten, de deper ringaht, geiht dat nich good.
Wratten, de deper ringaht, köönt in en Operation rutsneden warrn. Dat is aver ok nich eenfach, denn dat is faken mit Wehdaag verbunnen, een kann licht veel Blood verleren, wenn de Wratt deep sitt un faken gifft dat Narven.
In’n Volksgloven gifft dat ok noch dat Böten (Bespreken) as Oort Wratten to behanneln. Medizinsch is aver natürlich nich nawiest dat dat ok würklich helpt.
Vörsorg
Siet 2006 gifft dat för de Genitalwratten en Empstoff, den HPV-Empstoff, de Froonslüüd teemlich goot vör disse Soort Wratten bewohrt. För annere Soorten vun Wratten gifft dat aver noch nix. Dor helpt blot vörsichtig wesen. To’n Bispeel barft lopen in’t Swemmbad is nich good, dor kann’n sik licht mit Wratten ansteken.
Curt Miehe
Curt Miehe (* 17. August 1903 in Dessau; † 6. Juli 1965 in Hannover) weer en düütschen Jurist un Politiker von de SPD.
Miehe is 1903 as Söhn von en Postbeamten in Dessau boren. Na de Oberrealschool in Dessau hett he Juristeree an de Universitäten in Leipzig un Berlin studeert. He hett 1926 dat eerste, 1930 dat twete juristische Staatsexamen un 1927 in Leipzig sien Dokter maakt. He weer denn Avkaat un Notar in Dessau.
1941 is Miehe in de NSDAP ringahn. He weer vörher al von 1936 af an Maat von dat NSKK un dor siet 1940 Rottenföhrer.
Andilly
Andilly betekent
Curt Miehe
Miehe güng 1951 ut polietsche Grünn na Westdüütschland un hett denn in Neddersassen leevt. He weer Verwaltungsjurist in Bruunswiek. 1952 is he Verwaltungsgerichtsraad worrn, 1953 Verwaltungsgerichtsdirekter un weer von 1954 bet 1956 Ministerialraad un Ministerialdirigent in de Neddersassische Staatskanzlei. Von 1956 bet 1958 weer he Präsident von dat Bruunswieker Verwaltungsgericht.
Naiad
Naiad betekent
Curt Miehe
Miehe weer 1958/1959 kommissarschen Regerungspräsident in’n Regerungsbezirk Stood. He güng 1959 in de SPD rin un weer von 1959 bet 1964 as Staatssekretär Baas von de Neddersassische Staatskanzlei. Von’n 24. Juni 1964 bet to sien Dood weer he Minister för Bundsangelegenheiten, Verdrevene un Flüchtlinge in de Landsregeren von Ministerpräsident Georg Diederichs. Em in’t Amt nafolgt is Maria Meyer-Sevenich.
Hovland
Hovland is de Familiennaam von
Whitehorn Mountain
Whitehorn Mountain betekent
Hovland
Kiek ok bi: Howland.
Stratten
Kiek ok bi: Stratton, Straten.
Eerdköst
Dat Utforschen vun dat Binnere vun de Eer hett vör so bi 200 Johren anfungen. Aver ok de greekschen Naturphilosophen hebbt sik al Gedanken doröver maakt, woans de Eer binnen in opboot is. Mit en eenfach physikaalsch Modell hett Isaac Newton de Eerdafplatten utrekent, un ok de Vulkanismus un de Eerdbeven geven al eerste Henwiesen. Üm 1900 hebbt sik denn na un na de modernen Methoden to’n Utforschen vun de Eer entwickelt as de Gravimetrie, de Seismologie un de Eerdmagnetik.
Kontinent un Ozean
De Eerdköst warrt in de Wetenschap in twee verscheeden Oorden ünnerdeelt:
De beiden Typen vun de Eerdköst sünd in’n Tostannenkamen, Tohopensetten und Egenschoppen düchtig ünnerscheedlich. Beobachten un Daten, de vun annere Planeten un jemehr Maanden bit hüüt wunnen worrn sünd, laat vermoden, dat de Eer in’t Sünnsystem de eenzige Himmelskörper is, de twee ünnerscheedlich Köstenoorden opwiest.
De ozeaansche Köst kummt tostannen, wenn twee Lithosphärenplaten an’n Seebodden uteneendriften doot. Dör de Druckentlasten bi’t Apenrieten vun de Köst warrt dor basisch Magma ut’n Eerdmantel na baven föddert, dat an de Kluft utpedden deit, fast warrt un ne’e Köst billt. Disse Kluften billt en weltümspannend Nett vun middelozeaansche Rüchen (MOR). Disse ut geologgsch Sicht „junge“ Köstensteen sett sik vör allen ut Basalt un den cheemsch lieken Gabbro tohopen un hett en teemlich hoge Dicht (2,9 bis 3,1 g/cm³). Gliektiedig is de ozeaansche Köst aver teemlich dünn mit blots 5 bit 7 km in’n Snitt. Blots an wenige Steden warrt se mol dicker as teihn Kilometer.
rechts|duum|250px|Konturlienen wiest wo dick de Eerdköst op de Eer in’n regionalen Dörsnitt is Kontinental Köstensteen hett en lüttere Dicht (2,7 g/cm³) un besteiht vör allen ut Granit, wat vun wegen sien hogen Andeel an Kieselsüür SiO2 vun mehr as 66% as „suer“ betekent warrt, un dat metamorphe Gegenstück, den Gneis. Kontinentale Köst is dat Endprodukt vun en Vörgang, bi den de lichteren Mineralen in’n Verloop vun de Eerdhistorie an de Bavenflach opstegen sünd. Sünnerer Rullen speelt dorbi eerdphysikaalsche Phänomenen as Vulkanismus un Isostasie, aver ok cheemsch-physikaalsch Vörgang as Metamorphoos un Verweddern speelt en Rull, de to’n Aflagern vun Sedimenten föhrt.
De kontinental Eerdköst hett en Dickd vun dörsnittlich 35 km. Normalerwies wesselt dat twüschen 25 bit 50 Kilometer, man ünner de Bargens (sünners bi grote Rebeden) kann se aver ok veel deeper wesen. An’n dicksten is de Eerdköst ünnern dat Himalaya, wo se ruugweg 70 km tostannen bringt. Vun wegen de lütteren Dicht vun dörsnittlich 2,67 g/cm³ „swemmt“ de Kontinente höger op den dichteren Eerdmantel as de dichtere ozeaansche Köst, duukt aver gliektiedig ok deeper in den Mantel in. Dat is jüst so as bi’n Iesbarg, de ok blots to en lütten Deel ut dat Water rutkieken deit. Över lange Tietduern künnt sik Steenmaterialen plastisch verformen, so da sik mit de Tiet över de Johrmillionen en Swemmgliekgewicht instellt (Isostasie).
Vermillion Township
Vermillion Township betekent
Eerdköst
Tohopensetten
Ut de Ünnersöken vun Eerdbebenopteken künn Andrija Mohorovičić in’t Johr 1909 en sprunghaft Anstiegen vun de seismischen Snelligkeiten in’n Ünnergrund nawiesen, wat mit de tonehmend Dicht na den Eerdmantel üm hen to kriegen hett. Dat sünd ümmerhen 0,5 g/cm³ oder meist 20%. Disse Övergang warrt hüüt as Mohorovičić-Grenzflach (faken ok eenfach blots Moho) betekent un verlöpt ünner de Kontinenten in ünnerscheedliche Deepen.
Vermillion Township
Kiek ok bi: Vermilion Township.
Eerdköst
Tohopensetten
Meist all cheemsch Elementen, 93 nipp un nau, sünd in de Eerdköst mitsamt de Ozeanen un de Atmosphäär to finnen. De Suerstoff hett dorbi mit 46,6 Gewichtsprozent den gröttsten Andeel. Dorna kummt Silizium mit 27,7% un denn Aluminium mit 8,1%. In de Tabell staht de wieteren bedüden Elementen in de Eerdköst. .
De ozeaansch Köst (Basaltsteen) warrt an de middelozeaanschen Rüchen stüttig nee produzeert, wo de Seebodden bi uteneengeiht (Seeboddenspreden). Na de modernen Eerdmodellen funktschoneert dat dör Konvekschoonsströöm in’n Eerdmantel. De beiden Lithosphärenplaten drieft tyypscherwies mit Snelligkeiten vun een poor Millimeter bit Zentimeter in’t Johr vuneen. De Vörgang warrt nipp un nau dör de Theorie vun de Platentektonik beschreven.
Johan Veenstra
Johan Veenstra (* 6. Januar 1946 in Wolvege in de Provinz Freesland is en nedderlannschen Schriever. He schrifft Gedichten, Vertellen un Romaans up Stellingwarfs.
Herkamen
Veenstra kümmt ut de Stellingwarven. Dat is en Landstreek in de Provinz Freesland, wo nich Freesch, man Stellingwarfs snackt warrt. Stellingwarfs is en nedderlandsch-neddersassischen Dialekt, de mit Oostfreesk Platt verwandt is. Boren is he woll in Wolvege, man wahnt hett he jummers in Ni'jhooltpae.
Wark
Veenstra hett ünner den Titel „Stellingwarver Stiekelstokkies“negen Johr lang Kolummnen för den freeschen Radiosender Omrop Fryslân schreven un ok spraken. Hüdigendags schrifft he Kolummnen för den „Leeuwarder Courant“. In dat Johr 2001 is Veenstra to'n Ridder in den Orden vun Oranje-Nassau beropen wurrn, vunwegen sien Wark in un för Stellingwarfs.
Mohammed Atta
thumb|Mohammed Atta Mohammed Atta (* 1. September 1968 in Kafr asch-Schaich, Ägypten; † 11. September 2001 in New York) weer en islamistischen Terroristen. He warrt ankeken as een vun de fiev Lüde, de den eersten Fleger bi de Terroranslääg an'n 11. September 2001 in de USA versleept hefft un dor denn Klock 8:46 in den Noordtoorn vun dat World Trade Center mit rinflagen sünd. Wohrschienlich is Atta de Anföhrer ween un hett den Fleger ok stüert.
Sien ganzen Naam is Muhammad ʿAttā as-Sayyid. He is boren in Kafr asch-Schaich. Dat is en Stadt in Ägypten, an dat Delta vun den Nil-Stroom. Sien Vadder is Afkaat ween. Atta hett ok en Utwies för Saudi-Arabien harrt. Upwussen is he in Kairo. Dor hett he Architektur studeert un dat Studium mit en Diplom afslaten. Denn is he na Düütschland hentrocken. Dor hett he vun 1992 bit 1999 in Hamborg an de Technische Universität Hamborg-Harborg Stadtbo un Stadtplanung studeert. Dor hett he unner den Naam Mohammed al-Amir in dat Wintersemester 1992/93 sien Studium anfungen. He is dor nich wieter bi upfullen un hett, mit Studenten ut allerhand Länner, bi dat Projekt "Wohnen 2000" mitmaakt. Unner annern hett he de Vörlesung "Wohnungswesen" besöcht un is ok bi de Exkursionen, de dor tohören döen, mit bi ween. So is he ok mit na Bremen föhrt un hett sik dor de Grootsiedlung Oosterholt- Tenever mit ehre Hoochhüser ankeken. In Harborg hett Atta bit tolest in den Marienstraten leevt.
Besöken in de Moschee
In Hamborg hett Atta, tohopen mit de annern latern Terroristen Ramzi Binalshib un Marwan al-Shehhi de Al-Quds-Moschee in Hamborg St. Georg an'n Steendamm 103 besöcht. In'n Januar 2000 höört de dree en Predigt vun den beröhmten Dschihad-Prediger Mohammed al-Fasasi ut Marokko. De predigt: „De Dschihad is en harte Straaf för de Lüde, de nich gloven doot. Use Religion gifft us den Updrag, wi schöllt jem den Hals dörsnieden“ De düütschen Sekerheitsbehörden kriegt vun düsse Predigten eerst wat mit, as de Terroransläge an'n 11. September al vorbi sünd.
Yalik
Yalik betekent
Mohammed Atta
Atta fallt up
Jürgen Elsässer meent, de republikaansche Afordente Curt Weldon harr in den US-Kongress Fragen stellt to en US-Spezialeenheit mit Naam Able Danger un dor weer bi rutkamen, dat düsse Eenheit „al vun dat Johr 2000 af an den 9/11-Mitmaker Mohammed Atta ganz genau ankeken harr“.
Över sien Weltsicht
Shahid Nickels is en Bekannten vun Atta ut de Tied vun siene Besöken in de Al-Quds-Moschee. He seggt, Atta harr de Welt ankeken, as en Natschonalsozialisten. He harr sik dor ok New York um utsöcht as Teel „vunwegen dat för em dat Zentrum vun dat Weltjodendom ween is.“
Freeboord
thumb|Freeboordmark an en Koornfrachter in'n Haben vun [[Rostock]] Freeboord is een Afmeten op Scheepen. Dat is de Weg vun de Waterlinie na dat Hööft- oder Freeboorddeck. Dat is dat Deck, wo Water in dat Schipp lopen kann. Je grötter dat Freeboord is, je beter kann dat Schipp op de hoge See fohrn, vunwegen, datt de Wellen ni mehr so licht över dat Deck schwappen künnt. Dat Freeboord is vun Belang för de Sekerheit vun Scheepe: Bi en Schipp mutt jummers noog Freeboord överblieven, um seker fohren to könen. Up dat Binnenwater langt en lüttjer Freeboord hen, as up de See, vunwegen datt sik dor en Schipp veel mehr bewegen deit un de Wellen veel höger gaht. Dat gifft gesetzlich Mindstfreebord för bestimmte Schippstypen.
In de Seefohrt is Freeboord de Afstand vun de Bovenkant vun de Decklinie to de Bovenkant vun de Linie vun de Plimsollmark, de bruukt warrt. De Decklinie liggt faken en beten unner dat böverste Deck, wat waterdicht afslaten weern kann.
Alexei Wolkow
Alexei Wolkow is de Naam von
Yali
Yali betekent
Alexei Wolkow
* Alexei Alexejewitsch Wolkow (1890–1942), sowjetschen Politiker,
Kommun Vallensbæk
De Kommun Vallensbæk is ene Gemeend in de Hööftstadt-Region in Däänmark. Se hett 12.145 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 9,15 km². De Sitt vun de Verwalten is in Vallensbæk.
Yali
Kiek ok bi: Jali.
Kommun Vallensbæk
Historie
De Kommun is mit de Kommunalreform in Däänmark an’n 1. Januar 2007 nich ännert worrn.
Gunda Wirschun
Gunda Wirschun (* 30. Oktober 1955 in Bremerhoben) is en plattdüütsche Schrieversche.
Olympisch Winterspelen 2018/Biathlon
Biathlon weer 2018 in Pyeongchang in’ Rahmen vun de XXIII. Olympisch Winterspelen to’n 16. Mal vertreden. De Wettkämpe funnen in dat Verhalens- un Wintersportzentrum Alpensia Resort in Pyeongchang statt. Veranstaltensoort weer dat Alpensia Biathlon Centre. De Biathlon-Weltmeesterschapen 2009 un twee Weltcups weern dor bitlang utdragen wurrn. 7.500 Tokiekers kunnen dor de Biathlon-Wettkämpe verfolgen.
Gunda Wirschun
Wirschun is 1955 in Bremerhoben boren. Se weer in Flögeln op Volksschool, in Beers op Realschool un in Bremerhoben op Gymnasium. Na de School hett se an de Fachhoogschool Hamborg Bibliothekswesen studeert un is 1977 denn Bibliothekarin in de Stadtbökeree von Hamm worrn.
Olympisch Winterspelen 2018/Biathlon
De dor utdragen Wettkämpe hemm nich to den Weltcup van den Winter tellt.
Gunda Wirschun
Warken
Höörspelen:
Olympisch Winterspelen 2018/Biathlon
Medaillenspegel
<br style="clear:both;" />
Sprint (10 km)
Start: 11. Februar 2018, 20:15 Uhr (12:15 Uhr MEZ)
Meld un an’n Start: 87 Athleten
Verfolgung (12,5 km)
Start: 12. Februar 2018, 21:00 Uhr (13:00 Uhr MEZ)
Qualifizeert un an‘n Start: 60 Athleten
Eenzel (20 km)
Start: 15. Februar 2018, 20:20 Uhr (12:20 Uhr MEZ)
Meld un an’n Start: 86 Athleten
Massenstart (15 km)
Start: 18. Februar 2018, 20:15 Uhr (12:15 Uhr MEZ)
Qualifizieert un an‘n Start: 30 Athleten
Staffel (4 × 7,5 km)
Start: 23. Februar 2018, 20:15 Uhr (12:15 Uhr MEZ)
Meld un an’n Start: 18 Mannschapen, överrund (LAP): 3
Sprint (7,5 km)
Start: 10. Februar 2018, 20:15 Uhr (12:15 Uhr MEZ)
Meld un an’n Start: 87 Athletinnen
Verfolgung (10 km)
Qualifizeert: 60 Athletinnen; nich an‘n Start (DNS): 2
Eenzel (15 km)
Meld un an’n Start: 87 Athletinnen
Massenstart (12,5 km)
Start: 17. Februar 2018, 20:15 Uhr (12:15 Uhr MEZ) Qualifizieer un an’n Start: 30 Athletinnen
Staffel (4 × 6 km)
Start: 22. Februar 2018, 20:15 Uhr (12:15 Uhr MEZ)
Meld un an’n Start: 18 Mannschapen
Staffel (2 × 6 km + 2 × 7,5 km)
Start: 20. Februar 2018, 20:15 Uhr (12:15 Uhr MEZ)
Meld un an’n Start: 20 Mannschapen, överrunnd (LAP): 2
Christian Matras
* Christian Matras (1900–1988), Linguist un Dichter von de Färöer,
Kommun Steigen
Demografie
2004 weren 2,6 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.
Straten
Straten betekent
Straten is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Straaten, Stratten.
Melua
Melua is de Familiennaam von
Chlor
Chlor (vun’t ooltgreeksch: χλωρός chlōrós „gröön“; vun wegen sien Klöör) is en cheemsch Element mit dat Atomteken Cl un de Atomtall 17. Chlor is ünner Normalbedingen en Gas un steiht in dat Periodensystem in de sövten Hööftgrupp. Dorüm tellt Chlor to de cheemsch Serie vun de Halogenen.
Historie
Chlor is 1774 vun Carl Wilhelm Scheele opdeckt worrn. Toeerst is dat Chlorgas för en Oxid hollen worrn, eerst later hett Humphry Davy markt, dat Chlor en Element is.
Chlor is in’n Eersten Weltkrieg is to’n eersten mol as cheemsch Wapen insett worrn. Disse Insatz an’n 22. April 1915 in de Neeg vun de Stadt Ypern in Flandern dör düütsche Truppen hett veele Leven köst. Tallriek Soldaten harrn deelwies jemehr Leven lang mit den Schaden dorvun to kriegen. Later is Chlor dör wirksomere Giftgasen uttuuscht worrn as t. B. Phosgen.
Vörkamen
In de Natur gifft dat Chlor nich in sien elementare Form, man tomeist as Anion Cl- (Chlorid), wiel Chlor en Element is, dat düchtig geern reageeren deit. Dat gifft aver ok en Reeg vun natürlich vörkamend orgaansch Verbinnen mit en kovalent Binnen. As Bestanddeel vun Solten as t. B. Natriumchlorid un Kaliumchlorid finnt man in veele grote Soltlagersteden op de Welt. Chloride hebbt en Andeel vun ruchweg 0,05 % an de Eerdkrust.
Dorstellen un Winnen
In’n industriellen Rahmen warrt Chlor vör allen wunnen dör de so nöömte Chloralkali-Elektrolys, en Natriumchlorid-Lösen oder -smölt:
As Utgangsmaterial kann ok Soltsüür bruukt warrn, de bi’t Ümsetten vun Chlor mit orgaanschen Kohlenwaterstoffen entsteiht. De kann denn mit Hülp vun elektrischen Stroom in waterige Lösen wedder in Chlor ümwannelt warrn:
Bevör sik de Elektrolysverfohren för de Chlorprodukschoon dörsett hebbt, is ok de direkte Oxidatschoon vun Chlorwaterstoff mit Suerstoff oder Luft na dat so nöömte Deacon-Verfohren utföhrt worrn:
Dat Dörföhren vun disse Gliekgewichtsreaktschoon is an Katalysaters op Basis vun Kopper(II)-chlorid (CuCl2) maakt. Vunwegen de bannig korrosiv wirkend Reakschoonsmischen is dat Verfohren technisch aver mit grote Mucken verbunnen.
In’t Labor kann Chlor ut Soltsüür herstellt warrn:
Physikaalsch
thumb|right|180px|Chlorgas in en Glasampull Dat geelgröne Chlor is ünner Normalbedingen en Gas, dat en stekend Röök hett un as giftig in de List vun de Gefohrstoffen opföhrt. Chlor löst sik teemlich goot in Water: In een Liter Water löst sik bi 25°C un Atmosphärendruck 0,0921 mol. Disse waterige Lösen warrt as Chlorwater (nich as Soltsüür) betekent, bargt aver en lütte Mengde vun Soltsüür. Bi’t Afköhlen vun en sättigt Lösen op 0 °C warrt grönlich-gele Chlor-Klathraten afscheedt mit de Tohopensetten Cl2 · 2 H2O. Bi’t Warmmaken op 9,6 °C verfallt de wedder.
Cheemsch
Chlor egent sik vunwegen sien hooch Normalpotential vun 1,358 Volt sünners goot as Oxidatschoonsmiddel. In de Luft brennt Chlorgas nich, tellt aver liekers to de reakschonsstarksten Elementen in’t Periodensystem. Dat Gas reageert al bi Normaltemperatur mit tallriek Elementen, orgaanschen un anorgaanschen Verbinnen to’n Deel teemlich dull ünner starker Hittafgaav.
Mit Waterstoff reageert dat explosionsordig in de so nöömten Chlorknallgasreakschoon, wenn toeerst en Bestrahlen mit kortwellig Licht oder en öörtlich Warmmaken stattfinnt. De toföhrte Energie is in de Laag, dat Cl2-Molekül to splitten:
Dorna sett en Radikalkedenreaktschoon in:
Dat Inwirken vun Chlor op Elementwaterstoffen (EHn) föhrt to en deelwies ruttehn vun Waterstoff:
En Chlor/Ammoniakmischen reageert to Chloramin:
In’n Vergliek dorto warrt Ammoniak ünner drastisch Bedingen mit unverdünnt Chlor to Stickstoff un Chlorwaterstoff ümsett:
Verwennen
Dat hoge Reakschoonsvermöögen vun Chlor hett dorto föhtr, dat Chlor as Bleekmiddel t. B. in de Papeerindustire insett worrn is. För disse Opgaav warrt aver an Steed vun dat Chlor vunwegen sien Ümweltschädlichkeit jümmer mehrWaterstoffperoxid insett. Nich wegtodienken is Chlor aver in de cheemsch Industrie, woneem dat in Endprodukten as PVC, Bleekmiddel un Soltsüür antofinnen is. Chlor is ok en bedüdend Grundstoff bi’t Herstellen vun Polyurethan un Polycarbonat.
Chlor warrt ok as priesgünstig Desinfektschoonsmiddel för Drinkwater insett. Sünners de entstahnde hypochlorig Süür is in de Laag Bakterien un Viren antogriepen un dood to maken. En Vördeel gegenöver annere Middels is de Langtietwirken (Depot-Wirken). Dat bedüüdt, dat Chlor na Togaav in’t Waterwark in de Rohren noch över längere Tiet dseinfizeeren deit. Chloren un Drinkwater is na de DIN 2000 nich vörsehn, mutt aver in de Waterwarken vörhollen warrn. Dat Chloren vun’t Drinkwater dröff blots vun’t Gesundheitsamt anordent warrn.
Butendem warrt Chlor in bannig lütte Mengden as Desinfektschoonsmiddel in Swemmbäder bruukt. Bi de Reakschoon vun’t Chlor mit orgaansche Stoffen in’t Water kommt dorbi ok Affallprodukten tostannen, de den bekannten Swemmbadröök utmaken doot. Je mehr Verunreinigen in’t Water is, desto mehr rückt dat ok.