cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rielk
Rielk is en lütten Oort in de Gemeen Wuster Noordseeküst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Oort höört polietsch von öllers bi Wreem mit bi.
Geografie
De Oort liggt in de Masch von Land Wusten glieks achter’n Diek von de Noordsee.
De Naveröörd sünd Smarrn, Höcht un de Feldhoff in’n Noorden, Lütjendörp, Misselwarden, Mirk un Hornk in’n Noordoosten, Twendamm un Ellernworth in’n Oosten, Noordwierde, Wreem un Wremerbüttel in’n Süüdoosten un Rintzeln un Wremerdeep in’n Süden.
Verwaltungsgeschicht
De Oort weer vör 1852 in dat Üterveerdel von dat Kaspel Wreem un hett to dat Vaagdiegericht Land Wusten tohöört. Von 1852 bet 1885 leeg de Oort in’t Amt Dorum un denn in’n Kreis Leh. 1932 is dat Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 denn von’n Landkreis Cuxhoben.
Mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. März 1974 is de Gemeen Wreem Deel von de Samtgemeen Land Wusten worrn. To’n 1. Januar 2015 is de Gemeen oplööst un ut de ganze Samtgemeen Land Wusten is tohoop mit de Gemeen Noordholt de ne’e Gemeen Wuster Noordseeküst worrn.
Religion
Rielk is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Willehadi-Kark in Wreem.
För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Jesu-Kark in Bremerhoben-Leh tostännig.
Verkehr
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremerhoben–Cuxhoben). De Opfohrt 5 Debst liggt so 13 Kilometer in’n Süüdoosten von Rielk an de L 120.
De nächste Bahnhoff is dree Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Wreem an de Bahnlien Bremerhoben–Cuxhoben.
Neegreeksche Spraak
De Neegreeksche Spraak (neegr. Néa Elliniká, Νέα Ελληνικά), is de Amtsspraak vun Grekenland un vun de Republik Zypern. Dor is dat mit en vun de 20 offiziellen Amtsspraken vun de EU. Bavenhen is dat in Süüdalbanien un in Süüditalien in de een oder annere Gemeende, wo greeksche Minnerheiten in leevt, tolaten as Amts- oder Schoolspraak. Tohopen mit de Greken oder Zyptioten, de utwannert sünd, giofft dat vundage bi 12, 3 Mio. Minschen, de Neegreeksch as Mudderspraak snacken doot. De Spraak höört to de Indoeuropääschen Spraken to, man binnen düsse Spraakfamilie steiht se ganz vör sik un is mit keen anner Spraak verwandt.
Naam
De Neegreeksche Spraak warrt hüdigendags in veel Wöörböker un wo dor suß vun snackt warrt (as in de EU), tomeist eenfach „Greeksch“ nömmt. Dormit een dat beter vun dat ole Greeksch ut de Antike ünnerscheden kann, warrt bi de Spraakkunnigen tomeist vun Ooltgreeksch un Neegreeksch snackt. Wenn een de hüdige offizielle Spraak in Grekenland benömen will, warrt ok de engelsche Naam „Standard Modern Greek“ bruukt. Faken warrt düt Moderne Standardgreeksch övereen sett mit de Volksspraak Dimotiki. Man wenn een vun de Spraakwetenschop her kieken deit, denn stimmt dat nich ganz, vunwegen dat ok de vörmolige neegreeksche Hoochspraak Katharevousa en bannigen Indruck up de Standardspraak maakt hett. In de Neegreeksche Spraak süms warrt dor Neoellinikí Kiní (Νεοελληνική κοινή, „Neegreeksche Allgemeenspraak“ to seggt.
Historie
thumb|Kuntreien, wo de meisten Lüde Greeksch snackt hefft, üm 1900 rüm
Neegreeksch is ut de Wuddeln vun de Koiné wussen un de stammt nu wedder vun de Ooltgreeksche Spraak un dor sünnerlich vun den attischen Dialekt vun af. Mol seggt de Forschers, mit Neegreeksch güng dat in dat 11. Johrhunnert los (dor sünd de eersten Epen in neegreeksche Spraak rutkamen), mol meent se, dat weer 1453 so wiet (as de Osmanen Konstantinopel innahmen harrn), mol weet se denn, dat een woll eerst vun dat 17. Johrhunnert af an (mit de Kreetsche Renaissance) woorraftig vun en Neegreeksche Spraak snacken kann.
Vun 1460 af an weer Greeksch nargens mehr de offizielle Spraak. Man in de Kuntreien vun Grekenland, wo anner Mächt innsitten döen un över dat ganze Osmaansche Riek hen is se snackt wurrn. Na de Greeksche Revolutschoon vun 1830 is dat denn de eenzige Spraak in den neen Staat vun dat Königriek Grekenland wurrn. In de hunnert Johren, de denn kemen, sünd allerwegens (besunners up den Balkan) Natschonalstaten grünnt wurrn. De Inwahners vun all düsse neen Länner sünd hen un her uttuuscht wurrn. Am Enn is de greeksche Spraak ut düsse Staaten tomeist ganz verswunnen, man in Grekenland süms is dat denn vunwegen de velen Towannerers de Spraak vun de ganz unbannige Mehrheit wurrn. Bloß in Zypern, wat britsche Kolonie weer, hett dat kenen Uttuusch vun Inwahners geven. Vun dat 19. Johrhunnert af an hett sik de greeksche Spraak vunwegen Emigratschoon över de ganze Welt hen utbreet. Vun den tweten Weltkrieg af an speel dat denn ok in Westeuropa en Rull.
Katharevousa un Dimotiki
Bit 1976 hett dat twee Formen vun de Neegreeksche Spraak geven. De stünnen blangenanner. Dat een weer Dimotiki (Δημοτική). Dat weer de Spraak, so, as se vun dat Volk snackt wurrn is. Dat annere weer Katharevousa (Καθαρεύουσα, „de Reine“). Dat weer en Kunstspraak, de vun de Ooltgreeksche Spraak afkeken wurrn weer un as Hoochspraak ansehn wurrn is. Katharevousa weer de Spraak vun de Kreisen in datz junge Grekenland, de oorntlich wat up'e School lehrt harrn un de den neen Staat ut natschonale Grünn ok besunners unnerstütten döen. Se dachen, dor konnen se mit wiedermaken, wo de olen Greken in de Tiet vun de Klassik uphöört harrn. Man, vergleken mit de Volksspraak, weer de Grammatik vigeliensch un veel vun de Wöör düchen de Lüde wat öllerhaftig. Dor hefft se düsse Spraak nich gellen laten un ok nich annahmen. Liekers hett dat över Johrteinten hen en duchtigen Spraakstriet geven mank de Anhängers vun dat Dimotiki (Jem ehr Zentrum weer de Aristoteles-Universität in Saloniki) un de Attizisten (dat weern de Folgslüde vun den attischen Dialekt vun de Ooltgreeksche Spraak, so as de nee upkamen weer in de Katharevousa-Spraak. Jem ehr Zentrum weer de Universität Athen).
As dat mit de Diktatur vun Papadopoulos to Enn gahn weer, hett dat greeksche Parlament in dat Johr 1976 Katharevousa as Amtsspraak afschafft. Bloß in Dokumenten vun de Kark, in Inschriften un hen un wenn ok bi en Daagblatt speelt düsse Spraak noch en lüttje Rull. De Dimothiki is in de lesten Johren nich bloß bi dat Snacken, man ok schriftlich up den eersten Platz kamen. Man allerhand gelehrte Snacks un Spröök un ok verscheden Wöör sünd ut dat Katharevousa na de Volksspraak röverglippt un hefft dor jem ehren Platz funnen. Amenn kann een seggen: Dat hüdige Neegreeksch is en Mengelmoos vun beide Spraken, man de Grundlaag is doch de Volksspraak.
Awerina
Awerina is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Awerin.
István Csom
István Csom (* 2. Juni 1940 in Sátoraljaújhely; † 28. Juli 2021 ) weer en ungarsch Schachspeler un-schiedsrichter.
James Watson Cronin
miniatur|James Watson Cronin (2006)
István Csom
Leven
Vun de FIDE kreeg he 1967 den Titel Internatschonaler Meester un 1973 den Grootmeestertitel. Af 1991 weer he ok offizieller Internatschonaler Schiedsrichter vun de FIDE. De Ungarsche Schachverband hett hüm 2005 den Maróczy-Pries tospraaken. In dat sülvig Johr kreeg he dat Offizierskrüüz vun den Ungarschen Verdeenstorden.
James Watson Cronin
James Watson Cronin (* 29. September 1931 in Chicago, Illinois) † 25. August 2016 ) weer en US-amerikaansch Physiker un Nobelpriesdräger.
Leven
Cronin hett 1951 sien Studien an de Southern Methodist University afslooten un gung för de wiedere Studien an de University of Chicago, wo he 1955 sien Doktertitel kreeg. Ansluutend hett he an dat Brookhaven National Laboratory arbeit. 1958 bit 1971 weer he an de Universität Princeton un wurr denn Perfesser an de University of Chicago.
István Csom
Leven
As Trainer hett he ünner annern Ferenc Berkes traineert. Över völ Johren weer Csom ok as Sekundant för Lajos Portisch aktiv.
James Watson Cronin
Leven
Cronin hett in de Berieken Zerfall vun Hyperonen un Ertüügen vun Myonen arbeit. He hett den totalen Wirkungsquersnitt vun de Pion-Proton-Streen bestimmt un hett de Funkenkammer verbeetert, de he as eerst Physiker to'n Nahwies vun Deelken dör Photographeeren vun de Funkensporen bruuken dee.
István Csom
Natschonalmannschap
Csom hett mit de ungarsch Natschonalmannschap tüschen [Schacholympiade 1968|1968]] un 1988 an negen Schacholympiaden deelnommen. He wunn dorbi de Schacholympiade 1978, buterdem reck he 1970, 1972 un 1980 tweet Plätze un reck 1980 todem dat beste Eenzelergevnis an dat veerte Brett.
James Watson Cronin
Leven
Gegenstand vun aktuell Forschung in de Deelkenphysik is de Cronin-Effekt. De beschrifft de Modifikatschoon vun de Hadron-Streen an Karns gegenöver dat, wat man verwachten würr, wenn man den Karn as Menge unafhängiger Nukleonen ankiekt.
István Csom
Natschonalmannschap
Bi de Mannschapsweltmeesterschap 1985 in Luzern belegg he mit dat ungarsch Team den tweeten Platz, he sülvst reck an dat eerst Reservebrett dat tweetbeste Eenzelergevnis. Tüschen 1970 un 1992 nahm Csom an söss Mannschapseuropameesterschapen deel. Mit de Mannschap reck he dreemal den tweeten Platz un tweemal Platz 3, 1973 wunn he de Eenzelwertung an dat fiefte Brett.
Vereene
In den 1970er un 1980er Johren speel Csom för Spartacus Budapest, mit den he sössmal an den European Club Cup deelnommen hett un den 1982 ok winnen dee. , later för den ASE Paks. In’n öösterriekschen Ligabedriev speel Csom bit to de Saison 2001/02 för Stein/Steyr, siet de Saison 2007/08 för Kremsmünster; in’n düütschen Vereensschach speel he toletzt för den Preetzer TSV in de Saison 2001/02.
James Watson Cronin
Leven
Cronin kreeg 1980 tosommen mit Val Logsdon Fitch den Physik-Nobelpries „för dat Opdecken vun Besehren vun fundamental Symmetrieprinzipien in den Zerfall vun neutralen K-Mesonen“. Dat Experiment dorto wurr 1964 an dat Brookhaven National Laboratory utführt.
Later hett he sück mit dat Utforschen vun kosmisch Strahlen in dat Pierre-Auger-Observatorium befaat. Dat Observatorium hett he 1992 sülvst mit entworfen.
Privates
1954 hett he Annette Martin heiraadt, de he an de University of Chicago kennenlehrt harr. Un mit de he dree Kinner (twee Döchter un een Söhn) hett.
Mützenich
Mützenich betekent
Mützenich is de Familiennaam von
Nicolai Hanson
mini|Nicolai Hanson, 1899 mini|Dat Graff vun Hanson an dat Kap Adare 1899 Nicolai Hanson (* 24. August 1870 in Kristiansund; † 14. Oktober 1899 an dat Kap Adare, Antarktika) weer en norweegsch Zooloog un Polarforscher. He weer de eerste Minsch, de up dat antarktisch Fastland begraven wurr.
Leven
Nicolai Hanson wurr 1870 as öldste Söhn vun den Schippsmakler Anton Hanson (* 1836) un de sien Fru Sophie Hanson (* 1844) in Kristiansund bboren. He hett Biologie bi Robert Collett (1842–1913) an de Universität Kristiania studeert un stell ansluutend in Nordnorwegen Präparate för de Sammlungen vun dat British Museum in London un dat Zoologisch Museum Oslo her. Collett weer dat ok, de den jungen Wetenschapler för de Southern-Cross-Expedition in de Antarktis vörslahn hett. De Baas vun disse private, dör den Verleger Sir George Newnes (1851–1910) betallt Expeditschoon, Carsten Egeberg Borchgrevink, hett hüm as Zoologen un Präparater instellt. Up de Överfohrt is is Hanson in‘ September 1898 swoor an [Typhus]] krank wurrn, hett sück aber bit to de Ankunft in de Antarktis vullständig verhaalt. De Expeditschoon hett 1899 an dat Kap Adare in Victorialand överwintert. Hanson, de en öövten Jäger un Skilöper weer, hett de Tiet dorto bruukt, um mit Hülp vun sien Assistenten Hugh Evans (1874–1975) en umfangriek Sammlung vun Präparaten vun de antarktisch Deertenwelt antoleggen. In‘ Juli is Hanson, vermootlich an fuchtig Beriberi, verstärkt dör sien vörherig Darminfektschoon krank wurrn. He is an‘ 14. Oktober 1899 storven un wurr an‘ 20. Oktober hooch över dat Kap Adare an en Platz bestatt, den he sülvst utwählt hatt. He wurr as eerst Minsch up den Südkontinent (antarktisch Fastland) begraven. Hanson hett sien Fru un sien lütt Dochter Johanne Hanson Vogt (1898–1999) achterlaaten.
Dat Graff vun Hanson wurr 1902 vun Robert Falcon Scott sien Discovery-Expedition besöcht. Teihn Johr later hull de Noordgrupp vun de Terra-Nova-Expedition an dat Kap Adare Utkiek nah hör Schipp. De Bootsmann Frank Vernon Browning (1882–1930) hett dat Graff sauber maakt un legg mit witt Quarzsteenkers up swaart Grund ut Basalt den Schrifttoog „Hanson“ as ok en witt Krüüz. Hüüd steiht dat as historsch Denkmal HSM-23 ünner de Schuul vun den Antarktisverdrags.
Wetenschaplich Nahlaat
Hanson sien zoologische Präparate wurrn nah de Rückkehr vun de Southern Cross in‘n Oktober 1900 an dat Natural History Museum övergeeven, Um de wetenschaplich Notizböker, de Hanson luut Louis Bernacchi, den Meteorologen vun de Expeditschoon, up dat Doodslager an Borchgrevink övergeeven harr, keem dat to’n Striet tüschen dat Museum un Borchgrevink, de apenlich in de Presse utdragen wurr. Dat de Notizen verschullen bleeven, hett de Toordnung vun de Präparate, de wietgahnd unbeschrift weern, düchtig stuur maakt. Dat Museum hett sück dorum an de Wittfru vun Hanson wennd, de sien persönlich Daagbook, sowiet dat biologische Beobachtungen enthollen dee, freegeven hett. 902 wurrn de zoologischen Ergevnisse vun de Southern-Cross-Expeditischon vun den Museumsleiter Ray Lankester as Report on the Collections of Natural History made in the Antarctic Regions during the Voyage of the „Southern Cross“ up över 300 Sieden herutbrocht.
Ehrungen
De 1255 m hooch Barg Hanson Peak, de söss Kilometer südlich vun Kap Adare liggt, erinnert an Nicolai Hanson. George Albert Boulenger hett den Antarktisdorsch Trematomus hansoni nah hüm nömmt.
Anmarken
<references group="Anm" />
Cappuccio
Cappuccio betekent
Cappuccio is de Familiennaam von
Scott LaFaro
Rocco Scott LaFaro (* 3. April 1936 in Newark, New Jersey; † 6. Juli 1961 in Flint (New York) bi Geneva, New York) weer en US-amerikaansch Jazzmusiker. He gellt as en vun de innovativsten un inflootrieksten Bassisten in de Jazzgeschichte.
Leven un Wark
LaFaro is in en musikalisch Familie upwussen, sien Vader speel in völ Big-Bands. He sülvst fung in sien Grundschooltiet mit dat Klaveerspeel an, wiels de Junior High School hett he Bassklarinette lehrt, üm denn wiels de High-School up Tenorsaxophon umtostiegen. Eerst in' Sömmer vör sien Inträe in't College to'n Musikstudium hett he Kontrabass lehrt, wiel en Striekinstrument Plicht för Musiklehrer wer. Nah dree Maand up dat College hett he beslooten, sück up den Bass to konzentreeren.
LaFaro hett dat College verlaaten, um in de Big Band vun Buddy Morrow mittowarken. Nah en Tournee dör dat ganze Land hett he de Band in Los Angeles weer verlaaten, um in de Musikszene dor sien Glück to versöken. He funn dor ok gau Arbeit un kreeg bald den Roop as en vun de best jung Bassisten. 1959 hett he sück nah Upträen mit Grötten as Chet Baker, Percy Heath, Victor Feldman, Stan Kenton un Benny Goodman den Trio vun Bill Evans anslooten. In disse Tiet fallt ok en Tosommenarbeit mit Ornette Coleman.
Lücker
Lücker is de Familiennaam von
Ludwig Menke
Ludwig Menke is de Naam von
Scott LaFaro
Leven un Wark
LaFaro is bi en Autounfall in Flint, dicht bi Geneva, New York to Dood kommen, twee Daag nahdem he Stan Getz up dat Newport-Festival begleit harr un kien twee Week nah de wegwiesen Upnahmen ut dat Village Vanguard mit Bill Evans. De Upnahmen wurrn as Sunday at the Village Vanguard un Waltz for Debby rutgeven.
Lücker
,
Kiek ok bi: Lückert.
Scott LaFaro
Leven un Wark
Tosommen mit den Slagtüüchspeler Paul Motian wurr dormit den Triospeel en nee Richt geven, de mehr up annähernd Gliekberechtigung tüschen Klaveer un Bass footen dee, statt up de alleenig Begleiten vun den Pianisten dör de beid anner Mitwarken, as dat bispeellswies Erroll Garner maakt hett. Nah Ansicht vun den Bassisten Dave Holland is de Bass dör LaFaro to en veert Melodiestimm vun en Quartetts wurrn. Ok in technisch Hensicht wurr LaFaro to'n Maatstaff för de folgen Bassistengeneratschoon.
Ehrungen
2003 wurr he in de Big Band and Jazz Hall of Fame upnommen.
Awerin
Awerin is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Awerina.
Caprara
Caprara is de Familiennaam von
Spartanburg County
Spartanburg County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Süüd-Carolina. He hett 284.307 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 2.100 km². De Sitt vun de Verwalten is in Spartanburg.
Historie
De Kreis is 1785 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 253.791 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 126.914 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 18.738 US-Dollar. 122.659 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 30.486 Minschen maakt. 11,98 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
6,31 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 3,70 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 75,09 % vun de Minschen Witte, 20,79 % Swarte, 1,47 % stammt ut Asien un 0,03 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,22 % sünd Nakamen vun Indianers. 1,35 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,04 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 2,79 % vun de Lüüd ansehn.
Karl Menke
Karl Menke is de Naam von
* Karl Ferdinand Menke (1772–1819), düütschen Schriever,
Kiek ok bi: Carl Menke.
Vitus-Kark (Belen)
duum|Kark in Belen duum|Luftbild von de Kark (2012) De Vitus-Kark is de Kark von dat evangeelsch-luthersche Kaspel Belen (Karkenkreis Hadeln). Ehren Naam hett se von’n Hilligen Vitus.
Historie
Belen kummt an’n 23. März 1377 toeerst in de Oorkunnen vör un is to de Tied al en egen Kaspel.
Von 1937 bet 1977 hett de Karkengemeen to’n Karkenkreis An de Oost tohöört un is sietdem Deel von’n Karkenkreis Hadeln.
Örgel
De Vitus-Kark harr al in dat 16. Johrhunnert en Örgel. Wokeen de Örgel boot hett, dat is nich överlevert. 1717 hett Arp Snitger sien Gesell Rudolf Meyer för 300 Mark de Örgel utbetert un 1741 Dietrich Christoph Gloger för 55 Rieksdaler. De is 1783 bet 1786 von Georg Wilhelmy nee boot worrn. Von de ole Örgel hett he aver en poor von de Piepen ok wedder för de ne’e bruukt. 1844 hett Philipp Furtwängler de Örgel repareert.
1905 hett de Firma Furtwängler & Hammer en ne’e Örgel in’n Stil von de Romantik boot. 2001 hett Rowan West en ne’e Örgel boot, de aver den olen Prospekt von 1786 bewohrt hett. 2004 weer de twete Boafsnidd trech. In de Örgel sünd ok jümmer noch de Piepen ut dat 16. Johrhunnert bewohrt.
De Örgel hett en II/p-Manual un ölven Registers.
Kaspel
To dat Kaspel Belen höört de Öörd un Hööv Belen, Belener Schanz, Belenerdiek, Belenerwisch, Bahrdörp, Kammdiek, Esch, Föfftendeel, Freudendaal, Hollannerhoff, Königswisch, Mollfeld, Noordhörn un Westerndörp.
De Naverkaspels sünd Balje in’n Oosten, Neehuus in’n Süüdoosten, Kedenbrook in’n Süden, Oosterbrook in’n Süüdwesten un Oterndörp in’n Westen.
Drennhusen
Drennhusen is en Dörp in de Gemeen Draag (Samtgemeen Elvmasch) in’n Landkreis Horborg, Neddersassen.
Geografie
De Oort liggt direkt achter’n Diek von de Elv in de Elvmasch. Dat Water ut dat Rebeed flütt na Süden af na’n Ilau-Sneegraven.
De Naveröörd sünd Olengamm in’n Noorden, Elvstörp un Stoov in’n Noordoosten, Swinn in’n Oosten, Krüms in’n Süüdoosten, Hunnen in’n Süden, Draag mit Uhlenbusch un Achterdiek in’n Süüdwesten un Groov in’n Westen.
Historie
In’n Eersten Weltkrieg sünd negen Soldaten ut Drennhusen fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 15.
Verwaltungsgeschicht
De Oort weer fröher en egenstännige Gemeen, is aver an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Draag worrn.
Religion
Drennhusen is evangeelsch-luthersch präägt un billt mit de Marien-Kark en egen Kaspel.
För de Kathoolschen is de Goden-Hirt-Kark in Winsen tostännig.
Kultur
En Denkmaal un Gedenktafeln för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ staht in Drennhusen vör un in de Kark.
Brüük
In Drennhusen warrt elk Johr Faslam fiert.
Weertschop un Infrastruktur
För Elvstörp is de freewillige Füürwehr Drennhusen/Elvstörp tostännig.
Verkehr
Dör Drennhusen löppt de Landsstraat 217, de in’n Süüdwesten över Draag na Winsen geiht un in’n Oosten över Elvstörp, Stoov un Swinn na Rönn an de Bundsstraat 404 un wieder na Meschacht un Tesp. De B 404 föhrt in’n Noorden över de Elv na Geesthacht un in’n Süden na de Autobahn 39 (Afsnidd Hamborg–Lümborg).
De nächste Autobahn is de Autobahn 25 (Afsnidd Hamborg–Geesthacht). Dat Enn von düsse Autobahn liggt so teihn Kilometer in’n Noordoosten von Drennhusen an de B 404 bi Geesthacht.
De nächste Bahnhoff is so bi teihn Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Winsen an de Bahnlien Hamborg–Hannover. Op de Bahnlien Winsen–Neddermeschacht hett dat von 1912 bet 1966 Personenverkehr geven. De Bahnhoff Neddermeschacht weer in düsse Tied söven Kilometer in’n Oosten.
Peter Lücker
Peter Lücker is de Naam von
Drennhusen
Scholen
Drennhusen is een von de twee Standöörd von de Grundschool Draag.
Peter Lücker
* Peter Lücker (1875–1957), düütschen Heimaatforscher,
Drennhusen
Freetied
In Drennhusen an de Handwarkerstraat gifft dat en Sportplatz, de ok von’n TuS Swinn un de Eintracht Elvmasch bruukt warrt.
Josef Menke
Josef Menke is de Naam von
* Josef Menke (1899–1975), düütschen Politiker,
Auñón
Auñón betekent
Auñón is de Familiennaam von
Lucker
Lucker is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Lücker.
Hofreiter
Hofreiter is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Hofreite, Hofreith, Zum Hofreiter.
Kathy Kirby
Kathy Kirby (börgerlich Kathleen O’Rourke; * 20. Oktober 1938 in Ilford, Essex; † 19. Mai 2011 ) weer en britische Singersche. Se is in de 1960er Johren mit verschedene Titels in ehr Heimatland bekannt worrn un hett 1965 an’n Eurovision Song Contest deelnahmen.
Fröhe Johren
Ehr Utsehn is in’n Verlopp vun de Tiet to ehr Markenteken worrn. De Lippen hett se sik knallroot sminkt un ehr Hoor weern so blondeert, dat se faken mit Marilyn Monroe vergleken worrn is. Dat hett ehr den Ökelnaam Blonde Bombshell inbröcht. In de Johren 1963 un 1964 weer se mit veer Hits in de Top20 vun de britischen Charts. An meisten Spood harr ehr Coverfaten vun Secret Love, dat Doris Day inst sungen hett.
Eurovision Song Contest
Kirby weer 1965 vun de BBC utwählt, för Grootbritannien an’n Eurovision Song Contest deeltonehmen. As dat in den 1960er un 1970er Johren begäng weer, hett se in en Feernsehnsennen mit dne Titel Song for Europe söss Titel vörstellt. De Tokiekers hebbt dorna mit Postkorten över den besten Titel afstimmt. Butendem sünd all söss Leder vun Katzhy Kirby opnahmen worrn un op en EP ünner den Titel Song for Europe publizeert. Dat Leed I Belong, dat vun Peter Lee Sterling komponeert weer un sien Text vun Phil Peters kregen harr, harr dorbi kloor de meistens Stimmen.
All Leder mit Resultaten
Bi den Contest in Neapel is Kirby mit ehrn Bidrag op’n tweeten Rang kamen – achter France Gall, de mit 26 Punkten för Luxemborg wunnen hett. Se hett för’t Andenken an dat Gastgeverland Italien later ok en italieensche Faten vun ehr Leed opnahmen.
De lateren Johren
I Belong weer Kirby ehr letzte Single, de in de britischen Verkoopscharts kamen is. Twüschen 1967 un 1973 hett se wietere twölf Singles opnahmen un ok noch een Album. An den Spood vun fröher keem se dormit aver nich mehr ran. In de 1970er Johren harr se noch verschedene Feernsehoptreden.
In de 1970er Johren sünd den finanzielle un gesundheitliche Lasten bekannt worrn. Man, dat hett ehr nich dorvun afhollen, in’t Feernsehn optotreden. In de fröhen 1980er Johren geev se aver bekannt, dat se sik ut dat Showgewarf torüchtehn wull. Se leev dorna bit to ehrn Dood in’t Johr 2011 in London. 2005 stünn se nochmol wedder in’t Licht, as ehr Biografie Secrets, Loves and Lip Gloss tosamen mit ehr offizielle Websteed publiek maakt weern.
Alben
Bito sünd vun ehr tallrieke EPs, CDs un Compilations rutkamen.
Luckinbill
Luckinbill is de Familiennaam von
Bookholt (Gemeen Vörwark)
duum|Kratteek an’n Holtbarg bi Bookholt Bookholt is en Dörp in de Gemeen Vörwark (Samtgemeen Tarms) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.
Geografie
Bookholt liggt op de Zevener Geest an’n Rand von dat Düvelsmoor, dat na Westen to liggt. Annerthalv Kilometer in’n Oosten flütt de Wall langs.
De Naveröörd sünd Wilst in’n Noorden, Dipshoorn un Vörwark in’n Noordoosten, Otterst un Otterbarg in’n Süüdoosten, Quelkhoorn in’n Süden, Rutendorp in’n Süüdwesten un Huxfeld un Schmalenbeck in’n Westen.
Historie
Bookholt kummt 1124 as Bucholthe toeerst in en Oorkunn von dat Klooster Rastäe vör.
Na’n Eersten Weltkrieg hett sik 1919 ok in Bookholt för korte Tied en Inwahnerwehr billt. In’n Tweten Weltkrieg is an’n Rand von dat Düvelsmoor en düütschen Jäger afstört.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Hu’e in’n Kanton Otterbarg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen tohoop mit Vörwark un Dipshoorn Deel von de Gemeen Vörwark worrn.
Religion
Bookholt is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Petri-Kark in Wilst.
För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.
Kultur
In Bookholt gifft dat en lütten Ilexwoold mit ruchweg dörtig Bööm un dicht bi op’n Holtbarg en poor bannig olle Kratteken.
Verenen
De Kriegervereen in Bookholt is 1920 grünnt worrn. He is later von de SA övernahmen worrn.
Caprari
Caprari is de Familiennaam von
Bookholt (Gemeen Vörwark)
Verenen
De Heimatvereen Bookholt is an’n 4. Juni 1991 grünnt worrn. Disse Vereen hett 1992 ok de plattdüütsche Theatergrupp övernahmen, de al siet 1946 Stücken opföhrt hett.
Weertschop un Infrastruktur
Bookholt hett en egene freewillige Füürwehr, de 1942 grünnt worrn is. Vörher hett dat en Plichtfüürwehr geven.
Verkehr
Dör Bookholt löppt de Kreisstraat 113, de in’n Noorden na Wilst un in Tarmst an de Landsstraat 133 ran geiht un in’n Süden in’n Landkreis Veern as K 3 na Quelkhoorn an de L 154. Ans gifft dat blots en lüttjere Straat na Dipshoorn.
De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 50 Stuckenbossel liggt so twölv Kilometer in’n Süüdoosten von Bookholt an de L 168.
De nächste Bahnhoff is so bi teihn Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Otterbarg an de Bahnlien Hamborg–Bremen.
Ubbo Emmius
thumb|Ubbo Emmius Ubbo Emmius (* 5. Dezember 1547 in Greetsiel; † 9. Dezember 1625 in Groningen) weer en freesche Historiker un de eerste Rektor Magnifikus vun de Universität Grunneng.
Emmius wörd 1547 int ostfreessche Greetsiel baren. He studeerte Theologie in Genf un wörd 1579 Rektor vun de latiensche Schoul in Nörden, wat he sülven noch als Schouler besöcht het. Hie hett in de Schoul een un anner fix in Gang kregen, man vunwegen dat he Calvinist weer, wörd hie vun de Grafen ontlaten. Dan is he noa Leer trokken, weer he as Rektor vun de latiensche Schoul anstellt wörd. 1595 wörd he Rektor vun de latiensche Schoul in Grunneng.
Emmius hett sik as Historiker veel mit dat Beschrieven vun de Historie vun de Freesen befaat. 1596 is sien eerste Book rutkamen. All sien historische Schrieven is 1616 onner de Naam Rerum Frisicarum Historia rutkamen.
1614 wörd de latiensche School to ’n Universität. Emmius wörd Rektor Magnifikus un hett doar ok as Perfesser för Greeksche Spraak un Historie arbeit’.
KPO
KPO betekent
Laurer
Laurer is de Familiennaam von
Luderer
Luderer is de Familiennaam von
Laurer
Kiek ok bi: Lauerer.
Brüntrup
Brüntrup betekent
Brüntrup is de Familiennaam von
Magerl
Magerl is de Familiennaam von
Magerl betekent
Kiek ok bi: Mager, Mägerle, Maegerlein.
Tausendfreund
Tausendfreund is de Familiennaam von
Aussem
Aussem is de Familiennaam von
Ganten
Ganten betekent
Ganten is de Familiennaam von
Luckeneder
Luckeneder is de Familiennaam von
Caprez
Caprez is de Familiennaam von
Kommun Hedemora
De Kommun Hedemora is ene Gemeend in dat Lehn Dalarna in Sweden. Dat höört to de Landschop Dalarna un den Gerichtsbezirk Falu. Se hett 15.355 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 839,92 km². De Sitt vun de Verwalten is in Hedemora.
Scholen
De Kommun hett 10 Grundscholen, de vun de Kommun bedreven warrt, un 3 private Grundscholen. De kommunalen Scholen hebbt alltohoop 1572 Schölers un de privaten 231.
Geografie
In de Kommun gifft dat 690 Eilannen, de alltohoop 359 Hektar groot sünd.
List von de Wapen in’n Landkreis Oosterholt
duum|Laag von’n Landkreis in Neddersassen Disse List wiest en Översicht över de Wapens in’n Landkreis Oosterholt in Neddersassen. Dat sünd Wapens von Landkreise, Samtgemenen, Gemenen un von Oortschoppen un Öörd, de en egen Wapen föhrt.
Speelbaas
thumb|right|En Speelbaas (rechts) gifft Anwiesen. De Speelbaas is de Person, de in de Filmkunst oder bi’t Theater dat Seggen hett, woans de Szenen, de in dat Dreihbook oder in dat Theaterstück staht, ümtosetten un vun de Schauspelers to spelen sünd. Man seggt ok, he hett de Regie (dt.: Regisseur vun frz.: régisseur; régir: leiden; he föhrt sotoseggen dat „Regiment“). Manchmol gifft dat ok mehrere Lüüd, de wat to seggen hebbt, aver an’n End mutt jümmer eener Bescheed geven, wo’t langs geiht. De anneren Lüüd sünd denn de Assistenten.
Man ünnerscheed twüschen Bühnenspeelbaas, den dat in alle Oorden vun Bühnen-Warken geven deit, as Schauspeel, Musical, Oper, Operette usw., den Filmspeelbaas, de Bewegte Biller in Filmen inszeneeren deit, den Fernsehspeelbaas, de dat nich mit Filmen, man mit annere Senden, Shows usw. to kriegen hett, un den Höörspeelspeelbaas, de Höörspeel-Geschichten vör den Rundfunk oder för Höörböker leiden deit. Gemeen hebbt se all, dat se in de Verantwoorden sünd för de künstlerisch Gestalten vun jemehr Projekt, de normalerwies op en schriftlich Vörlaag baseert.
Arbeit vun’n Speelbaas
Dat Anpassen vun de künstlerisch Vörlaag an de organisatorschen un finanziellen Bedingen un Mööglichkeiten maakt de Speelbaas tohopen mit den Produzenten (kiek: Filmproduzent) un annere Verantwoortlichen. De Speelbaas hollt mitünner ok Rückspraak mit dat Büro, wat de Rullen besetten deit, un snackt bi de Utwahl vun de Dorstellers mit. Manchmol sogor ok bi de Utwahl vun de technisch-künstlerischen Mitarbeiters.
De enkelten Opgaven vun den Speelbaas hangt vun dat Medium af, wovör de Produkschoon maakt warrt. Unafhangig dorvun is aver de zentrale Opgaav, dat Leiden un Ünnerstütten vun de Dorstellers to övernehmen un jem bi’t Gestalten vun de Rullenfiguren to helpen.
Opgaven
thumb|right|De beropen Filmspeelbaas Alfred Hitchcock (De folgend Opgaven sünd veelfach sünners bi’n Film vun Bedüden un wesselt mit de Projekten).
Vörutsetten
In dat Lehrbook för Film- un Feernsehnregie seggt de Schriever Alan A. Armer to den Speelbaas:
Vörutsetten für den Berop is dat Tohopenkamen vun veele ünnerscheedliche Anlagen. Dorto höört, annere Mitarbeiter to leiden, to koordineeren un goot totosnacken, wenn dat mol nich so löpt, as dat schall. Man ok de dramaturgischen, künstlerischen, spraaklichen, musikalschen Elementen mööt in en Film oder bi en Bühnenwark tohopenpassen. Dorüm bruukt en Speelbaas en Geföhl för de Minschen un de Psychologie, nicht opletzt ok, üm Spannen binnen de Produkschoonskoppel to lösen.
Carl Friedrich Goerdeler
miniatur|Carl Friedrich Goerdeler (1925) Carl Friedrich Goerdeler (* 31. Juli 1884 in Schneidemühl, Provinz Posen; † 2. Februar 1945 in Berlin-Plötzensee) weer en düütsch Jurist, Politiker (DNVP) un Wedderstandskämper gegen den Natschonalsozialismus. He hörr to de führen zivil Köpp vun de Wedderstandsbewegen un sull nah den Anslag vun’n 20. Juli 1944, an dessen Planung he maatgevend bedeeligt weer, dat Amt vun den Riekskanzler övernehmen.
Goerdeler stamm ut en preußisch Beamtenfamilie. He weer siet 1911 as Kommunalpolitiker tätig un van 1930 bit 1937 Böverbörgermeester vun Leipzig. Geistig orienteer sück Goerdeler an de preußischen Traditschoon un en wertschapsliberalen Wertkonservatismus. De Verwaltungsfackmann weer in de 1920er Johren mehrfack as Riekskanzler in' Gespräch, bevör he 1931/1932 un 1934/1935 dat Amt vun den Riekskommissar för de Priesbillen inneharr.
De Machtöverdragen an de NSDAP hett Goerdeler tonächst positiv bewert. Ut sien konservativ Weltansicht herut hett he sück vun Anfang wiegert, Liddmaat vun de Partei to wurrn, un entwickel sück bit 1936 to en entscheeden Gegner vun dat Regimes. As in Leipzig in' November 1936 dat Denkmal vun den jöödschen Komponisten Felix Mendelssohn Bartholdy afreeten wurr, is Goerdeler demonstrativ vun dat Amt vun den Böverbörgermeester torüchtreeden. In de folgen Johren is he dör de Staaten vun de Westmächte reist, um vör den Natschonalsozialismus to wohrschoon un de allieerten Regeeren to beraden.
Mit Anfang vun den Tweeten Weltkrieg bill sück um Goerdeler en konservativ Kring vun den zivilen Wedderstand herut, de dat Enn' vun de NS-Herrschap herbiführen wull. Disse so nömmt „Goerdeler-Kreis“ weer en geistig Zentrum vun de Oppositschoon gegen Hitler un harr tallriek Kuntakte to anner Wedderstandsgruppen, insbesünnere to'n militärischen Wedderstand um Ludwig Beck. Nahdem de Anslag vun’n 20. Juli 1944, scheefgahn weer, wurr Goerdeler in' August 1944 denunzeert, vun den „Volksgerichtshoff“ ro'n Dood Veroordeelt un an' 2. Februar 1945 in Berlin-Plötzensee henricht.
Herkunft un Kindheit
Siet 1891 hett Goerdeler dat humanistisch Gymnasium Marienwerder besöcht, wo ok all sien Vader dat Abitur maakt harr. Ok wenn he nich to de best Schöler hörrn dee, so hett he in' Rückblick sien Schooltiet as „vorzüglich“ beoordeelt. An dat humanistisch Gymnasium kreeg he en börgerlich ästhetisch-geschichtlich utricht Billen. Besünners de Kultur vun dat antik Greekenland un de friederiziaansch-protestantsch Traditschoon stunnen in' Vördergrund. An' 22. März 1902 hett Carl Friedrich Goerdeler dor denn de Riepprüfung spoodriek afslooten. As dat um de Johrhunnertwenn' so begäng weer, hett he sück ansluutend to en Offiziersutbillen bi de kaiserlich Marine meld. He hett denn aber blots wenig Maand as Schöler vun de Marineakademie in Kiel verbrocht, wiel he „furchtbares Heimweh“ kreeg. Nah dat kört Tüschenspeel as Marinesoldat hett sück Goerdeler sluutend entslooten, de Familientraditschoon forttosetten un Jurist to wurrn.
Studium in Tübingen un Königsbarg
miniatur|Nee Aula vun de [[Eberhard Karls Universität Tübingen, in de en Gedenktafel an de ehmalgen Tübinger Studenten erinnert, de an' 20. Juli bedeeligt weern.]] An' 13. November 1902 nehm Goerdeler an de Eberhard Karls Universität Tübingen dat Jura-Studium up. Dor harrn ok all sien beid öllere Bröers studeert, un as de, wessel ok Carl Friedrich nah dree Semestern de Universität: 1905 gung he an de Albertina nah Königsbarg. De juristischen Fakultäten vun disse beid Hoochschoolen gullen as besünners konservativ un elitär. Neben Vörlesungen vun de Rechtswetenschap hett Goerdeler ok historsche besöcht, wiel he sück düchtig för de Geschichte vun dat 19. Johrhunnert, insbesünnere för de Preußisch Reformen, interesseeren dee. Dit historsch Interesse hett later ok sien politische Ansichten präägt.
In Tübingen is he de „Akademischen Turnerschaft Eberhardina“ (hüüd: Alte Turnerschaft Eberhardina-Markomannia ) bitreeden. In dat Kaiserriek hemm de Verbindungen de zentraal Institutschonen vun dat studentisch Leven bild. De „Eberhardina“, de de Broers vun Goerdeler nhörrn deen, weer en 1884 grünnd, free, farvendragen un plichtslagen Turnerverbinnen. To sien Kommilitonen hörr ok Eugen Bolz, de as Zentrumspolitiker 1928 bit 1933 württembergisch Staatspräsident weer un later in' Wedderstandskreis vun den 20. Juli mitwarken dee. Nah den Wessel vun Goerdeler nah Königsbarg legg he an' 31. Oktober 1905 sien eerst Staatsexamen mit dat Prädikat „befriedigend“ af, wat dormals in dat tweet juristisch Staatsexamen en anerkennenswert Noot weer. Wenig later wurr he to'n Referendar nömmt. In Königsbarg hett he de Doktersdochter Anneliese Ulrich kennenlehrt, mit de he sück 1903 verloben dee. He weer Liddmaat vun de Studentenverbinnen Rossitten, ut de 1926 de Fliegerschaft Preußen entstahn is.
Van' 1. November 1905 bit to'n 30. September 1906 stunn Carl Friedrich Goerdeler as Eenjohrig-Freewilliger bi dat 1. Ostpreußisch Feldartillerie-Regiment Nr. 16 in Deensten. Nah Afsluss vun sien militärischen Deenstplicht fung he mit en praktisch Utbillen as Referendar an. He hett en Vörbereitensdeenst an verscheeden Statschonen maakt, so Fischhausen, Braunsberg, Königsbarg un Marienwerder. Neben sien Referendariat hett Goerdeler de Tiet funnen, to dat Thema ''Das Bewusstsein der Pflichtwidrigkeit im Schuldinhalte und Behandlung in der Literatur und den wichtigsten deutschen Gesetzbüchern des 19. Jahrhunderts'' to promoveeren. 1907 reck he de Dissertatschoon bi Perfesser Robert von Hippel an de Universität Chöttingen in. Dorför kreeg he aber blots de Noot „rite“.
Dree Johre later hett he sein Referendariatstiet afslooten un legg an' 31. März 1911 in Berlin dat tweet Staatsexamen af. Wenig later wurr he to'n Gerichtsassessor nömmt. Dat bedüüd aber blots, dat he nu de formalen Vörutsetten för dat Amt vun den „Gerichtsrats“ (to'n Bispeel Amtsrichter oder ähnlich) harr; dat bedüüd aber up kien Fall de Övernahm in en düersam Beamtenstatus; völmehr verdeen de Mehrheit vun de Juristen in de Kaisertiet eerst af Midden veertig hör eerst Gehalt. So weer Goerdeler (as annern ok) in Kniep irgendwo en Arbeitsplatz to finnen. Wiel dat sien politischen Interessen tomööt keem, hett he sück, as later ok sien Bröer Fritz, för en kommunalpolitische Loopbahn entscheedt. Um dorup besünners goot vörbereit to ween, hett sück Carl Friedrich Goerdeler up Anraaden vun de mit sien Öllern befrüend Königsbarger Böverbörgermeester Siegfried Körte dorför entscheedt, tonächst Praktika in dat Bankwesen to maken. To dissen Zweck leet he sück an' 21. April 1911 för en Johr ut den Justizdeenst beurlauben.
Van' 24. April bit to'n 14. September hett Goerdeler bi de Bank vun de „Ostpreußischen Landschaft“ un ansluutend bit to'n 10. Oktober in de Königlichen Seehandlung, vun de preußisch Staatsbank, an' Gendarmenmarkt in Berlin arbeit. Dat Praktikum in dat Bankwesen verschaff hüm Inblicke in ökonomsche Tosommenhänge, de he later in de Kommunalverwalten goot bruuken kunn. Nah Afsluss vun de Praktika un vun dat Referendariat streev Goerdeler, nunmehr Jurist, en eerst fast Anstellen tomööt. Todem harr he wiels sien Praktikumstiet sien Verlobte Anneliese Ulrich (1888–1961) heiraadt, de he in Königsbarg kennenlehrt harr. Ut de Ehe gungen fiev Kinner hervör, de Söhns Ulrich (1913–2000), Christian (1914–1942) un Reinhard (1922–1996) as ok Marianne (1919–2011), de Moder vun Frieder Meyer-Krahmer, un Benigna.
Kommunalpolitisch Anfänge in Solingen
An' 15. Oktober 1911 is Goerdeler as Gerichtsassessor in den Deenst vun de Stadtverwalten vun Solingen intreeden, de Böverbörgermeester August Dicke vörstunn. He kreeg tonächst neben de reine Verwaltenstätigkeit dör de Deelnahm an de Stadtverordnetenversammlungen en Inblick in de kommunalpolitische Praxis, bevör he siet den 17. Oktober ok dat Recht bi de Kommissionssitzungen bitowehn. An' 10. Juni 1912 erfolg sien düersam Anstellen as besoldet juristisch Hülpsarbeiter. De Positschoon vun en juristisch Hülpsarbeiter weer för de Vörbereiten up höhgere Beamtenposten schaffen wurrn, weswegen Böverbörgermeester Dicke Goerdeler ok vun Anfang an mit de Leitung vun lüttgere Dezernate betroon dee. De Stadt Solingen stell in mennig Hensicht en Gegensatz to de Öörd vun sien Jöögd dor: Se weer en modern Industriestadt, politisch en Hoochborg vun de Sozialdemokratie. So entwickel de konservative Preuße en starkere Apenheit tegenöver anner politisch Strööms, ahn aber in irgendeen Aart un Wies vun sien natschonalkonservativen Övertüügen aftorücken.
Offizier in' Eersten Weltkrieg
[Bild:Goerdeler Erster Weltkrieg.jpg|miniatur|Goerdeler as Ordonnanzoffizier in Wittrussland, 1916]] Carl Friedrich Goerdeler weer dejenige, de an' 31. Juli 1914 in Solingen vun de Raathuustrapp de allgemeen Mobilmaaken verkünnen dee. As Reserveoffizier muss he sück sofort nah de Mobilmaaken bi dat ''Feldartillerie-Regiment Nr. 71'' mellen. Siet den 4. August 1914 stunn he bi dit Regiment in Ostpreußen. Goerdeler funn Verwennen as Adjutant vun den Kommandeur vun de Ersatzafdeelen, mit de he an de för de Düütschen siegriek Slacht bi Tannenberg deelnommen hett. Dornah folgen för hüm de Slacht vun Wilna un de Stellungskamp um Smorgon. Dat Regiment wurr in' Oktober 1915 uplööst; de Truppen wurrn dat ''Feldartillerie-Regiment Nr. 93'' överstellt. Dor steeg Goerdeler, intüschen harr he den Rang vun en Oberleutnant, to'n Führer vun de 6. Batterie, wobi sück dat um lichte Feldhaubitzen hanneln dee, up. Dornah weer he as Ordonnanzoffizier bi verscheeden Staffen an de Ostfront tätig, toletzt as Hauptmann vun de eserve bi dat Böverkommando vun de 10. Armee, de General Erich von Falkenhayn ünnerstellt weer. Dor hörr de Finanzverwalten vun de besett Rebeeden vun Wittrussland un Litauen to sien Upgaven. Goerdeler nehm bit to'n 31. Januar 1919 an de Ostfront an den Eersten Weltkrieg deel. För sien Verdeenste wurr he mit dat Iesern Krüüz I. un II. Klass uttekent.
Siet Anfang vun den Krieg kämp he „mit größtem Optimismus bis zum letzten Tag“. Sien patriotisch Enthusiasmus keem ut en unbedingt Övereenstimmen mit den Kriegsteelen vun dat Kaiserriek. Disse Hollen behull he bit to dat Kriegsenn', trotz de schlimm Kriegserfohren, dorünner ok den Dood vun sien Bröer Franz 1918 bi Saint-Quentin an de Westfront. Allerdings deel Goerdeler nich de Erfohren vun den Grabenkrieg in' Westen, de sien Generatschoon prägen sullen.
To de swoor Enttäuschung dör de Kriegsnedderlaag keem bi Goerdeler dat Entsetten över de politischen Umbröök in’ Toog vun de Novemberrevolutschoon. Nah sien Rückkehr kämp he an’ 3. un 4. März 1919 in Straatenkämpen in Berlin as Freekorps-Liddmaat tegen den Spartakusbund. Later hett he dat kritisch sehn: Angesichts vun de politisch Entwicklung 1918 weer de Versöök vun en Revolutschoon rückblickend „eine natürliche Selbstverständlichkeit“ ween. De verännert Situatschoon führ bi Goerdeler 1918/19 to sien Sinnkrise. So hett he twiefelt, of dat överhoopt sinnvull weer, ünner disse Bedingungen weer in den Verwaltensdeenst intotreeden. Letztendlich nehm he sien Tätigkeit as Bigeordneter in Solingen aber weer up. De jung Weimarer Republiek stunn Carl Friedrich Goerdeler vun’ eersten Moment an aflehnend tegenöver un hett sück ok in de folgend Johren för de Weddererrichten vun de Hohenzollern-Monarkie insett.
Tweet Börgermeester vun Königsbarg
miniatur|hochkant|Dat Kneiphoffsche Raathuus in Königsbarg ca. 1908 In’ Februar 1919 is Goerdeler in de junge Düütschnatschonale Volkspartei intreeden. De e DNVP stunn rechts in dat politisch Spektrum vun de Weimarer Republiek un verstunn sück as Arv vun de konservativen Parteien ut de Kaisertiet. Todem mell sück Goerdeler freewillig ro’n vun den Alldüütschen Verband utropen „Volkskampf“ gegen Polen. För Carl Friedrich Goerdeler stell dat „Diktat vun Versailles“ en Verlust vun de Heimat un en Daalmaaken vun Düütschland dor. Nahdem de Natschonalversammeln för den Versailler Verdrag stimmt harr, weer de Plääns vun en militärischen Konflikt mit Polen to dat Torüchwinnen vun de aftrennt Rebeeden endgültig scheitert. Goerdeler truck ut sien intensiv Befaaten mit dat Thema vun den poolschen Korridor de Konsequenz, sück in revanchistisch un nationalistisch Organisatschonen to betätigen. Dorto tellt ünner annern sien Liddmaatschap in den „Düütschen Ostbund“, de sien Upgaav in de Herstellung vun en „Eenheitsfront vun dat ostmärkisch Düütschdom“ gegen „slawisch Överflooten“ seech. So droog dat verstärkt politisch Engagement vun Goerdeler siet 1919 lang Tiet nich blots reaktschonär-revanchistisch, sonnern ok düütlich völkisch Tüüg. He harr sück weltanschaulich verstärkt vun en traditschonellen Wertkonservatismus vun oltpreußisch Prägung hen to en aggressiv-völkischen Natschonalismus bewegt; en Geisteshollen, gegen de Goerdeler later kämpt hett un deren Opfer he sülvst wurr. Goerdeler weer to dissen Tietpunkt ok vun de Dolchstoßlegende övertüügt, de he later as „Gift“ betekent hett.
Wiel sück de Familie Goerdeler nah dat Enn’ vun den Eersten Weltkrieg nich mehr in Solingen to Huus föhlen dee un se in Gedanken in hör ostdüütsch Heimat weer, hett sück Goerdeler entslooten, sück för dat Amt vun den Tweeten Börgermeister vun Königsbarg upstellen to laaten. An’ 14. Januar 1920 kunn he sück in de Wahl man blots knapp gegen den sozialdemokraatschen Gegenkandidaten dörsetten. An’ 11. Februar 1920 funn in de Königsbarger Stadtverordnetenversammlung sien Amtsinführen statt, wiels de de SPD- un USPD-Fraktschonen ünner Protest den Saal verleeten: Wiel de liberale Böverbörgermeester Lohmeyer mit hör Stimmen wählt wurrn weer, hemm se den Posten vun Goerdeler för en Linken hemm wullt. Ofschons Goerdeler in sien Amtsinführensreed sien Plicht för dat Allgemeenwohl, nich för Parteiinteressen, bekräftigen dee, beherrsch vör allen düchtigen Parteienstriet sien Tiet as Tweet Börgermeester. So gelung dat siet 1927 nich mehr, den Huusholt in de Stadtverordnetenversammlung dörtobringen.
Goerdeler seech de Sülvstverwalten vun de Städer, de up de vun hüm bewunnert Freiherrn vom Stein torüchgung, as wichtigsten kommunalpolitischen Grundsatz an. Wiel de Verwaltensstrukturen nah de Umbrööken vun de Revolutschoon noch ungeordnet weern, hett Goerdeler dat henkreegen, den Verwaltensapparat dör Neeordnung to straffen un hüm to glieker Tiet mehr Gewicht gegenöver de Stadtverordnetenversammlung to geven. Up den Düütschen Städerdag hett he sück för en eenheitlich düütsch Gemeendeordnung insett, de en stark Stellung vun den Börgermeester garanteeren un to glieker Tiet de Parteipolitik „aus dem Rathaus heraushalten“ sull. Nah de Konzeptschoon vun Goerdeler würr dat sluutend to beteren Ergevnisse för all Sieden führen, ofschons dat tatsächliche demokraatsche Mitspraakrecht swaaker würr. Ähnliche Verfaatenplääns hett he later ok för de Rieksebene entwickelt, wo he mehr Macht för en överparteilichen Riekspräsidenten (oder Monarken) fordern dee. Wiel Goerdeler över sien Tätigkeit bi den Düütschen Städerdag in Politikerkreisen överregional bekannt wurr un för sien kommunalpolitisch Vörstellungen un sien Pragmatismus ok Tospröök ut de Zentrumspartei un de DVP kreeg, is he in de 1920er Jahren mehrfack as Riekskanzler hannelt wurr..
As he 1930 nah Leipzig wesseln dee, hemm ok de SPD-Vertreder sien Verdeenste um de Königsbarger Stadtverwalten lobt; de linken Parteien nehmen slooten an sien fierlich afscheed deel: Ut pragmatischen Grünnen harr sück Goerdeler in sien Königsbarger Tiet an de Weimarer Republiek annähert un insbesünnere positive Erfohrungen in de Tosommenarbeit mit de Sozialdemokraten maakt.