cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kaisa Mäkäräinen
Fortsetten vun hör Loopbahn (af 2016)
As all so faken bleeven hör Leistungen bi de Weltmeesterschapen achter dat wat se verwacht harr un ok achter hör Mögelkeiten torüch. Dennoch seker se sück de letztmögelk Medaille bi de Titelkämpe un wunn – as ok all bi de WM 2012 un 2016 – de Bronzemedaille in‘ Massenstart achter Laura Dahlmeier un de överraschen Tweet Susan Dunklee. Kört nah de Weltmeesterschapen geev Mäkäräinen bekannt, dat se nich to de Nordisch Skiweltmeesterschapen fohren de. De finnisch Verband kunn hör kien Startgarantie geven, wiel se in dissen Winter kien Langlooprennen bestreeden harr. Todem harr se to dissen Tietpunkt good Chancen, den Sprint- oder Verfolgungsweltcup to winnen, weshalb se kien Rennen verpassen wull. In Pyeongchang behull se mit en veerten Platz in‘ Sprint un en tweeten Platz in dat Verfolgungsrennen en good Utgangspositschoon, mit de Plätze 49 un 31 in hör Heimrennen in Kontiolahti verpass se aber Chance, diese Wertungen noch mal to winnen. In dat letzt Rennen vun de Saison, den Massenstart in Oslo, wurr se Dart. Dat weer de 70. Podestplatzeeren in hör Loopbahn. Den Gesamtweltcup hett se up Platz 3 achter Laura Dahlmeier un Gabriela Koukalová afslooten.
Persönliches
Kaisa Mäkäräinen is verlobt un wahnt in Joensuu, blots wenige Kilometer vun Kontiolahti weg. Se geiht för den Kontiolahden Urheilijat an den Start un traineert up de Biathlon-Anlagen in Kontiolahti för de Vörbereiten up de Wettkämpe. Wenn se neben Training un den Wettkämpen noch Tiet hett, studeert se an de Universität in Joensuu Mathematik un Physik up Lehramt. In de Vergangenheit hett se as Sportreporter för dat Lokalblatt Karjalainen arbeit.
Lukas Hoffmann
* Lukas Hoffmann (* 1984), düütschen Kanufohrer,
Haldi
Haldi is de Familiennaam von
Dollar
Dollar is de Naam vun de Geldsoort vun en poor Länner. Dat Teken $ steiht för den Dollar. De Naam leet sik vun de Daler af.
Jan Klijnjan
Johannes Teunis „Jan“ Klijnjan (* 26. Februar 1945 in Papendrecht; † 15. Juni 2022 in Dordrecht) weer en nedderlannsch Footballspeler.
Dollar
De Dollar is de Naam vun de Couranten in den USA (USD), Kanada (CAD), Australien (AUD), Niegseeland (NZD), Singapur (SGD), in Hongkong (HKD), op de Bahamas, op Barbados, in Belize, op de Bermudas, in Brunei, Fidschi, Guyana, Jamaika, Liberia, Namibia, op de Salomonen, in Simbabwe, Taiwan un in Trinidad un Tobago.
Jan Klijnjan
He kunn in’t Middelfeld as ok as Störmer insett wurrn. Van 1963 bit 1968 speel he för FC Dordrecht un dornah bit 1973 bi Sparta Rotterdam. Van 1973 bit 1976 speel he in Frankriek för den FC Sochaux. In de Johren 1977 bit 1979 gung sien Loopbahn bi FC Dordrecht to Enn’n.
Schipp
300px|right En Schipp (n., Mehrtahl: Scheep) is een Fohrtüüch för dat Water.
Jan Klijnjan
För de nedderlannsch Natschonalmannschap hett he in de Johren 1967 bit 1972 insgesamt 11 Lännerspelen maakt, in de he twee Doren schaaten hett.
Dollar
Dat Dollarteken is en swungene S-Lien mit twee parallelen piellieken Lienen. Dat Teken ward toeerst in Mexiko för de Peso bruukt. De Lüüd schreeven Ps för Peso, mit de Tied fing dat s obers an, to domineern un ward över dat P schreeven, so dat dat bald kuum mier to erkennen woor un denn as en Lien schreeven ward. As de USA denn unafhängig warrn, hebbt se dat Symbol ut Mexiko övernommen. Se hebbt dat obers ümdüüt un mit twee Lienen schreeven, dat de Lienen nich vun en P kummt, man vun en U. Dat Teken weer so as Verbinnen vun US (de Afkörten för United States) düüt.
Schipp
Worüm swimmt een Schipp?
Een Schipp swimmt na dat Prinzip vun Archimedes. Dat heet, dat swimmt, wenn dat lichter is as dat Water, wat dat Schipp verdrängen deit. So kümmt dat, dat ook een Schipp ut Iesen swimmen kann, ook wenn Iesen sworer is as Water. Binnen in dat Schipp is jo Luft un de is lichter.
Dollar
De annern Länner, in de mit Dollar tahlt ward, hebbt de Naam all vun de USA övernommen.
Schipp
Schipp un Boot
Scheepe sünd grötter as Boote. In de Marine ward seggt, een Boot is een Schipp, wat keen 1. Offizeer hett.
Dollar
In niegere Tekensätz ward dat Dollar-Teken meest mit een pielliek Lien dorstellt.
Scharnagl
Scharnagl is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Scharnagel.
Schipp
Oorten
Na den Andriev ünnerscheed wi dat
Na den Bruuk ünnerscheed wi dat
Karl Beckmann
Karl Beckmann is de Naam von
* Karl Beckmann (1799–1859), düütschen Maler,
Kiek ok bi: Carl Beckmann.
Kilkenny
De Stadt Kilkenny (irisch Cill Chainnigh, dat bedüüd: Kark des Canisius) liggt in’ Süüdoosten vun Irland an de Nore. Se is Verwaltenssitt vun de glieknaamig County un hett 8.661 (mit Vororten 22.179) Inwahner (Stand 2006).
Se is dör hör völ middelollerich Bauwarken und at rege Nachtleven beröhmt. In de Welt bekannt ist Kilkenny vör allen dör dat glieknaamig Beer.
Historie
In dat Johr 1366 wurrn de so nömmt Kilkenny-Statuten erlaten, de Engländers un Iren verboden hebbt, sück to „vermischen“. 1391 hett de Familie Butler de Borg erworben un in de Folgetiet hett Kilkenny as englischtrüe Stadt en Upswung beleevt.
Van 1642 bit 1648 hett hier dat Parlament vun de anglo-irisch Konföderatschoon taagt; somit weer Kilkenny de Hööftstadt vun dat damalige Irland. In’t 19. Johrhunnert beleev Kilkenny vun goode Stratenverbinnen nah Dublin un Cork en weertschaplichen Upswung. In’t 20. Johrhunnert wurr de Stadt to en Zentrum för dat Kunsthandwark.
Wat man sück ankieken kann
thumb|250px|right|Kilkenny 1780
Kilkenny Town hett en good erhollen un pleegt middelollerich Stadtkarn mit lütt Straaten un dat Castle of Butlers, wat man ok as Kilkenny Castle kennt. De Normannenborg wurr 1391 as Familienseet vun de Ormonds erricht, de dat Slott bit 1935 bewahnt hebbt. De hüdige Borg stammt in’t wesentliche ut dat 19. Johrhunnert.
Bauwarken in de Oldstadt
In de Hööftstraat befind sück dat Rothe House, en renoveert Koopmannshuus ut dat 16. Johrhunnert, wat all Mermalen ut de Tudor-Tiet hett..
In de sülvig Straat is ok dat Raathuus (The Tholsel), wat 1761 baut wurrn is. Dat Huus hett en achteckig lütten Toorn..
Karken
Kilkenny hett mehrere Karken, de man sück ankieken sull: Black Abbey ut dat 13. Johrhunnert mit muie Binnensmuck, dat Stadtwohrteken, de St. Mary's Cathedral (kathoolsch) ut dat 19. Johrhunnert as ok de Ruine vun de St. Francis Abbey, en Franziskaner-Kloster, up dat Gelände vun de 1710 gründt Smithwick's Brewery.
De Kark, de an’ meesten Indruck maken deiht, is aber de anglikaansch St. Canice's Cathedral. Se ist de tweetgröttste Kathedrale Irlands. De fröhgootsch Kathedrale wurr tüschen 1202 un 1285 erricht un ünner Bischop Geoffrey St Ledger inweeht. In dat Johr 1332 is de Glockentoorn tosommenfallen un muss nee upbaut wurrn. Den Vierungstoorn wullen se domals grötter maken, hebbt dat aber denn doch laaten. Neben de Kathedrale steiht noch en Rundtoorn, de ut dat Johr 849. Dat Chorgestöhl vun St. Canice stammt ut dat Johr 1904 un is en exakte Kopie vun dat Chorgestöhl in de Kathedrale vun Brügge. In de Reformatschoonstiet hebbt se de Kark mehrfak plünnert. Um 1650 wurr se vun de truppen vun Oliver Cromwell ok plünnert un as Stall bruukt.
<div style="height: 240px; width: 95%; overflow: auto; padding: 3px;text-align: left; border:solid 1px;" title="braglist - zum scrollen"; > 2000px|Panorama Kilkenny <br style="clear:both;"/>
Daniel Kannengießer
Christoph Gottlieb Kannengießer (* 25. März 1762 in Celle; † 28. November 1824 in Brämbeck) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.
Kilkenny
Sport un Freetiet
Kilkenny is en Hoochborg vun de typisch irisch Sportoort Hurling. Besünners in’ Süüden vun Irland nemmt de best Hurlingspelers den Status vun en Superstar in. Kilkenny hett aber ok de Kilkenny Rugby Football Club, de all völ Speler för de irisch Rugby-Natschonalmannschap abfstellt hett.
Sauga
Sauga betekent
Daniel Kannengießer
Kannengießer is 1762 as Söhn von’n Amtmann Christoph Heinrich Gottfried Kannengießer (30. September 1730–23. März 1810) in Celle boren. 1782 weer he as Student von de Juristeree an de Universität Göttingen. Na dat Studium is he in’n hannöverschen Verwaltungsdeenst gahn. He weer 1790 Amtsschriever bi dat Amt Harste, 1791 bi dat Amt Lauenau, 1792 bi dat Amt Moringen un 1794 bet 1797 bi dat Amt Winsen. 1797 is he Amtsschriever bi dat Amt Niestadt worrn un 1806 bi dat Amt Essel.
He weer von 1814 bet 1824 Amtmann von dat Amt Wischhoben un Greev von dat Grevengericht Bützfleet. 1824 is he Amtmann von dat Amt Wenngessen worrn un dat bet to sien Dood korte Tied later bleven.
Ziemianin
Ziemianin is de Familiennaam von
Toboll
Toboll is de Familiennaam von
Kiel (Schipp)
Blangen de statische Funkschoon hett de Kiel bi Seilschepen ook een hydrodynamsche Funkschoon. He sörgt dorför, dat de Wedderstand dwars to de Fohrt grötter is, as in de Richtung vun de Fohrt. Dormit drifft een Schipp nich so gau af. Bi lütte, platte Seilschepen, so as Evers, sörgt dorför ook de Sweerter an de Sied.
Lukas Herzog
Lukas Herzog is de Naam von
* Lukas Herzog (* 1993), öösterriekschen Ieshockeyspeler,
Clay County (Tennessee)
Clay County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Tennessee. He hett 7.861 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 611 km². De Sitt vun de Verwalten is in Celina.
Historie
De Kreis is an’n 24. Juni 1870 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 7.976 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 3.735 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 13.320 US-Dollar. 3.284 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 381 Minschen maakt. 18,86 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
Vun de Vöröllern her sünd 96,75 % vun de Minschen Witte, 1,44 % Swarte, 0,14 % stammt ut Asien un 0,11 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,33 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,24 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,99 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 1,35 % vun de Lüüd ansehn.
Zandstra
Zandstra betekent ok
Freed vun Amiens
De Freed vun Amiens weer mit den Fredensverdrag vun’n 27. März 1802 twischen Frankriek un Grootbritannien slaten un harr dormit den tweten Koalitschoonskrieg en Enn sett. Den Verdrag ünnerschreven hebbt Joseph Bonaparte un Charles Cornwallis.
In’n Freed vun Lunéville vun 1801 harr Frankriek vörher al mit Öösterriek Freden slaten, dat ok in’n Krieg mit vun’e Partie wesen is. Na den Freed vun Amiens müss Grootbritannien Besitt in de Karibik an de Bataavsche Republiek afgeven un sik jüst so as Frankriek ut Ägypten trüchtehn. Malta schullen se an den Johanniterorden trüchgeven. Ceylon un Trinidad un Tobago kunn Grootbritannien aver beholen. Frankriek rüüm Neapel un den Karkenstaat. Nadem kene vun de beiden Parteien den Verdrag kumplett inholen wull, keem dat 1803 to ne’e Kämp un den drüdden Koalitschoonskrieg.
Westslaavske Sproken
Dat westslaavske Sprookgebeud ligt vandage in Zentraal- un Austeuropa – in Polen, Tschechien, de Slowakei un auk in’r Niederlausitz in Brannenborg un in’r Böverlausitz in Sassen. Auk in Noverlännern os de Ukraine, Wittrussland, Litauen, Äusterrüik oder Ungarn, os auk in Diaspora-Gemeunskoppen, t.B. in den Vereunigden Stoten oder Argentinien givt et Sprekers un Sprekersken van westslaavsken Sproken. Olns teohaupe küürt meir os 60 Milionen Minsken eune westslaavske Sproke.
De westslaavsken Sproken hebbet gemeunsoom wisse Kennteuken riutbild, deu se van anneren slaavsken Sproken unnerscheudt. Eun Kennteken es, dat de westslaavsken Sproken de oorslaavsken Kliuster *tl un *dl un auk dat de Kliuster *kv un *gv beworen. Annere Merkmole sind: Dat de epentheetske l no labialen Konsonanten mankeurt, dat dat oorslaavske *x in’n Westslaavsken, os Resultaat van’r tweuden un drüdden Palatalisatscheon, teo *š worde un dat oorslaavsk *tj, *kt un *dj teo c und dz (oder z) woren.
De westslaavsken Sproken briuket olle dat latüinske Alphabet. De öllsten Sprookdenkmolen sind dat Auldtschechske iut’n 13. Joorhunnerd.
Sprookgebeud un Sprekertalen
De westslaavske Sproken med den meusten Sprekersken un Sprekers sind: Poolsk (35 Millionen), Tschechsk (9,5 Millionen) un Slowaaksk (4,5 Millionen). In Polen lievet eunige Sprekersken un Sprekers van’n Kaschuubsken. Dat Polaabske es iutstorven. Wat wüi över’t Polaabske wieten stammt iut enkele Woir un Nomen iut duitsken un latüinsken Oorkunnen os auk iut lütken Glossaren iut’n 17. un 18. Joorhunnerd. De sorbsken Sproken konnen sik os Sprookeilannen in Duitskland haulen.
Gemeunsoomkeuden
De westslaavsken kennteuket eune Rüige van gemeunsomen Merkmolen, deu in oorslaavske Tüid in’n westslaavsken Dialekt upkeumen. Düsse Merkmole unnerscheudt dat Westslaavske van den aust- un süüdslaavsken Sproken:
Teo den gemeunsomen phoneetsk Merkmolen iut oorslaavske Tüid, kümt noch Merkmole, deu in den westslaavsken Sproken eurst läter upkeumen. Vaken keunen düsse Innovatscheoen an’n Ranne van’n westslaavsken Sprookgebeud nich up: duum|450x450px|De Weordakzent in’n verscheudenen westslaavsken Dialekten un Sproken
Unnerscheude
Dat westslaavske deult sik in de noordwestliken leechsken Sproken un de süüdliken tschecho-slovaaksken Sproken up. De sorbsken Sproken, deu Merkmole iut’n leechsken un tschecho-slowaaksen vereunt, stoot an’n Övergange twisken beuden. Binnen de leechsken Unnergruppe unnerscheudt eun twisken den äustliken Poolsk, teohaupe mie’n Slesisken, un de westlike Gruppe iut Kaschuubsk mie’n Slowinzsken un Polaabsk.
Teo den Sprookwannels, de in den leechsken un tschecho-slovaaksken Sproken wüil oder direkt no den Teohaupebreken van’n Gemeunslaavsken je annere Resultate hadden, häurt:
Översicht
Liudkorrespodenzen twisken den oorslaavsken un den modernen westslaavsken Sproken:
Carl Behn
Carl Behn is de Naam von
* Carl Friedrich Behn (1906–1989), düütschen Kameramann,
Vertell doch mal
Vertell doch mal is en Schrievwettstriet, de vun’n NDR, Radio Bremen un dat Hamborger Ohnsorg Theater utropen is. Dat eerste Maal Vertell doch mal geev dat 1988. De Winnergeschichten warrt elk Johr mit alltosamen 5000 Euro belohnt. De 25 besten Geschichten bringt de Wachholtz-Verlag as Book rut. 1994 hett de Akschoon den Nedderdüütschen Literaturpries vun de Stadt Kappeln kregen. Elkeen kann sien Kortgeschicht to en vörgeven Thema inbringen, wenn de Geschicht vörher noch narms rutbröcht worrn is. De Geschicht dröff nich länger as twee DIN-A-4-Sieden sien (bi 12 Punkt un 1,5-fachen Regenafstand).
Sied 2017 gifft dat tosätzlich en Ü-18-Pries för junge Lüüd ünner 18, de mit en Priesgeld von 400 Euro verbunnen is.
Lukas Grill
Lukas Grill is de Naam von
John Michael Talbot
John Michael Talbot (* 8. Mai 1954 in Oklahoma City, Oklahoma, USA) is en röömsch-kathoolsch Mönk, US-amerikaanschen Singer, Komponist un Gitarrist. He gellt as en vun de erfolgriekst Singers vun de kathoolsche Kark. He is ok de Grünner vun de Klooster The Brothers and Sisters of Charity in Eureka Springs, Arkansas, USA.
Fredericia
Fredericia is ene Stadt in de däänsche Amtskommun Vejle in Jütland an’n Lütten Belt. Se is de Seet vun de Kommun Fredericia.
Frederik III. hett 1650 de Stadt, de bet 1664 noch Frederiksodde heet, grünnt un vun em hett se ok ehren Naam afkregen. Se is hüüt en wichtigen Verkehrsknüttpunkt.
Fössen
Fössen is en lütten Oort in de Gemeen Langwedel in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to Hagen-Grinnen un to de polietsche Oortschop Ädelsen.
Geografie
De Oort liggt in de Masch twüschen de Werser un de Ole Aller. De Oort warrt vondaag von’n Slüsenkanaal Langwedel dörsneden.
De Naveröörd sünd Cluvenhagen in’n Noorden, Dauben in’n Noordoosten, Winkel in’n Süüdoosten, Intschen in’n Süden, Meierwiede un Heemhude in’n Westen un Olenhude, Hagen, Wiepelnbusch un Launborg in’n Noordwesten.
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1852 to de Oostvaagdie von dat Gogericht Achem tohöört, dat 1852 denn to dat Amt Achem worrn is. Na 1885 weer dat in’n Kreis Achem. 1932 is de Kreis Achem mit’n Kreis Veern tohoopgahn un hett den ne’en un grötteren Kreis Veern billt.
Masowier
De Masowier (poolsch: Mazowszanie) sünd en westslawisch Volksstamm vun den Polen ut Masowien in Polen. Konrad vun Masowien reep den düütschen Orden in't Land. Frederic Chopin weer vun hie. Vundaag snackt se Masowisch, wat in den Bezirk Masowien snackt warrt. De gröttste Stadt in Masowien is vundaag Warschau, wat ok de Hööftstadt vun den Bezirk Masowien is. De annern groten Stader sünd Radom un Płock.
Fössen
Verwaltungsgeschicht
De Oort höört von öllers to de Buurschop un later de Gemeen Hagen-Grinnen mit bi. De Gemeen Hagen-Grinnen is an’n 1. Juli 1968 Deel von de Gemeen Ädelsen worrn, de an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Langwedel worrn is. Sietdem höört Fössen binnen de Gemeen to de Oortschop Ädelsen, de en egen Oortsraad un Oortsbörgermeester hett.
Religion
Fössen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Kark to’n goden Heer in Ädelsen. Düsse Kark is 1965 trech worrn. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Sigismund-Kark in Dauben tohöört.
För de Kathoolschen is de St.-Josef-Kark in Veern tostännig.
Weertschop un Infrastruktur
För Fössen is de freewillige Füürwehr Cluvenhagen mit tostännig.
Verkehr
An’n Oostrand von Fössen löppt de Kreisstraat 9 langs, de in’n Noorden na Dauben an de Landsstraat 158 un wieder na Grasdörp un Giersdörp/Schanzendörp geiht un in’n Süden na Intschen un bi Blenner an de L 203. De L 158 föhrt in’n Noordwesten över Ädelsen un Bauen na Achem un in’n Süüdoosten na Langwedel un in Daulsen na de Bundsstraat 215.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 24b Langwedel liggt so söss Kilometer in’n Noordoosten von Fössen an de K 9.
Tobisch
Tobisch betekent
Fössen
Verkehr
De nächsten Bahnhööv sünd so bi fiev Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Ädelsen un in’n Oosten de Bahnhoff Langwedel, de all beid an de Bahnlien Wunsdörp–Bremen liggen doot.
Tobisch
Tobisch is de Familiennaam von
,
Damsum
Damsum is en Oortsdeel vun de Gemeend Holtgast in de Samtgemeend Esens in’n Landkreis Wittmund, Oostfreesland.
De Oort liggt up en Hööcht vun 2 Meter över NN etwa 6 km noordwestlich vun Esens un rund veer km oostsüüdööstlich vun Dornnmersiel. De Oortsdeel umfaat neben Damsum ok de Wohnplätze Grööndiek un Siepkweerm, de tosommen en Flach vun 3,51 Quadratkilometer bedecken. Eerstmals wurrd de Oort 1434 as Damzum in en Oorkunn nöömt. De hüdige Schrievwies is siet 1585 begäng. De Oortsnaam wurrd entweder as Tosommensetten vun den Roopnaam Dammo oder dat oltfreesch Woort för Damm oder Diek mit Heim düüd. 1972 is de Oort in de Gemeend Holtgast ingledert wurrn.
Sehenswert is en vun de lüttsten Privatkarkhööf in Oostfreesland, de 1474 up en lütt Wurt in Siepkweerm anleggt wurr as ok Windlooper, also dör fakene Nordwest-Winde buugt Bööm in Grööndiek.
Alfonso Frazer
Alfonso Frazer (* 4. Januar 1948 in Panama-Stadt, Panama as Alfonso Gerald Frazer) is en ehmalger Boxer in dat Halfweltergewicht ut Panama. An’n 10. März 1972 hett he över 15 Runnen eenstimmig nah Punkten gegen den Argentinier Nicolino Locche den Weltmeesterschapstitel vun de International Boxing Federation wunnen. In dat glieker Johr verlor he den Titel aber weer an Antonio Cervantes un kunn ok de Revanchekamp gegen Cervantes nich winnen.
Fro vun Arlington Springs
De Fro vun Arlington Springs (engelsch Arlington Springs Woman) is en Skelett, dat op dat Santa-Rosa-Eiland, dat to de Kanal-Eilannen in Kalifornien höört, funnen worrn is.
In de Johren 1959/1960 hett Phil C. Orr, de Krater för Antropologie un Naturhistorie an dat Santa-Barbara-Museum för Naturhistorie, bi Arlington Springs op Santa-Rosa-Eiland twee Böverschenkelknaken utgraven. Orr glööv, dat he de Överresten vun en 10.000 Johren olen Mann funnen harr, un nööm den Fund den „Mann vun Arlington Springs“ (Arlington Springs Man).
Polanen
thumb|upright|Polaan De Polanen (Polanie) weern en ursprünglik Stamm vun de Polen. De Naam harr de Bedütung Lannmänner oder Buern. Dat geev ok en Abodritenstamm un en Ostslawenstamm mit de Naam Polanen.
Fro vun Arlington Springs
Orrs Nafolger as Krater, John R. Johnson, ünnersöök de Knaken later wedder. He hett denn rutfunnen, dat de Mann egentlich ene „Fro vun Arlington Springs“ wesen is. Dör Radiokarbondateren hebbt se denn faststellt, dat de Fund 13.000 Johren oolt is, un dormit dat öllste Skelett in Noordamerika.
Polanen
De Hööftoort weer dat Darp Gnesen. De anner Zentren vun de polansche Staat weern Ostrów Lednicki, Posen un Giecz. Popiel, Siemowit, Lestko un Siemomysł weern de historisch kloren Hartögen vun de Polanen. Denn kregen se ok Kujawien, Grootpolen un Masowien un vereenigten sik mit anner Stämm. Noh de Polanenstaat keem vun 960 de polaansche Piasten-Dynastie, vun Mieszko I., de sik tegen de sassisch Graf Wichmann II. verdeffenderen müss. Dat gifft de Hypothese, dat se in't Land twüschen Oder un Wießel wannerten.
Fro vun Arlington Springs
De Fro vun Arlington Springs leev an’t Enn vun’t Pleistozän op en Eiland, vun dat hüüt blot noch Santa-Rosa-Eiland un en poor annere lütte Eilannen över sünd un dat vun de Forschers Santa Rosae nöömt warrt. Dat Eiland weer to de Tiet üm un bi acht Kilometers vun de Küst weg, wat bedüüd, dat de Minschen to de Tiet mööglicherwies al Bööd harrn.
Kommun Lerum
De Kommun Lerum is ene Gemeend in dat Lehn Westgötland in Sweden. Dat höört to de Landschop Westgötland un den Gerichtsbezirk Alingså. Se hett 37.070 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 260,29 km². De Sitt vun de Verwalten is in Lerum.
Demografie
2006 weren 8,35 % vun de Inwahners buten Sweden boren.
Scholen
De Kommun hett 17 Grundscholen, de vun de Kommun bedreven warrt, un 2 private Grundscholen. De kommunalen Scholen hebbt alltohoop 4908 Schölers un de privaten 293.
Geografie
In de Kommun gifft dat 160 Eilannen, de alltohoop 146 Hektar groot sünd.
Fockwarden
Fockwarden is en Oort in de Gemeen Wuster Noordseeküst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Oort is en Deel von’n Misselwardener Nedderstreek un höört polietsch von öllers bi Misselwarden mit bi.
Geografie
De Oort liggt in de Masch von Land Wusten. De Noordsee liggt een Kilometer in’n Westen. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens af na de Padingbüddler Waterlöös.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Wreem in’n Kanton Dourm höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort weer vör 1852 in dat Süderveerdel von dat Kaspel Misselwarden un hett to dat Vaagdiegericht Land Wusten tohöört. Von 1852 bet 1885 leeg de Oort in’t Amt Dorum un denn in’n Kreis Leh. 1932 is dat Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 denn von’n Landkreis Cuxhoben.
Mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. März 1974 is de Gemeen Misselwarden Deel von de Samtgemeen Land Wusten worrn. To’n 1. Januar 2015 is de Gemeen Misselwarden oplööst un ut de ganze Samtgemeen Land Wusten is tohoop mit de Gemeen Noordholt de ne’e Gemeen Wuster Noordseeküst worrn. Binnen de Gemeen höört Bowarden nu to de Oortschop Misselwarden.
Religion
Fockwarden is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Katharinen-Kark in Misselwarden.
För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Jesu-Kark in Bremerhoben-Leh tostännig.
Verkehr
Fockwarden is över lüttjere Straten verbunnen mit de Kreisstraat 68, de in’n Noordoosten an Padingbüddel un Spiek langs na Noordholt geiht un in’n Süüdoosten över Misselwarden an de Landsstraat 129 bi Mulsen ran. De L 129 löppt in’n Süden över Wreem, Dingen un Weddewarden na Bremerhoben-Speckenbüttel un in’n Noordoosten na Mulsen, Dourm un Millm.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremerhoben–Cuxhoben). De Opfohrt 4 Niewohl liggt so 14 Kilometer in’n Oosten von Fockwarden an de L 119.
De nächsten Bahnhööv sünd an de Bahnlien Bremerhoben–Cuxhoben. Dat sünd so bi söven Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Wreem un acht Kilometer wied weg in’n Oosten de Bahnhoff Dourm.
Horst Pillau
Horst Pillau (* 21. Juli 1932 in Wien; † 7. Juni 2021 in Berlin ) weer en öösterriekschen Dramatiker un Schriever vun Theaterstücken, Höörspelen un Dreihböker.
Pillau is 1932 in Wien boren un denn in Berlin opwussen. Siet 1959 dee he as fre’en Schriever arbeiden. Glieks good ankamen dee ünner annern dat Bühnenstück Das Fenster zum Flur, dat he tohoop mit Curth Flatow schreven hett.
He hett ok Stücken för dat Ohnsorg-Theater schreven un ok Dreihböker för dat Feernsehn maakt, to’n Bispeel för Familienbande, Ein Mann macht klar Schiff, Die Wilsheimer un Salto Mortale. Ok vun Theodor Fontane siene Wanderungen durch die Mark Brandenburg hett he en Dreihbook vun maakt. För de Feernsehshow Dalli Dalli hett Pillau korte Theaterstücken schreven, bi de de Kandidaten Fehlers rutfinnen schullen, de dor in versteken weren.
Tajner
Tajner is de Familiennaam von
Quokenbrügge
Quokenbrügge is ene lütte Stadt in de nördelke Deel vun de Landkreis Ossenbrügge. De Stadt hett de inoffizielle Betekenung Rothenburg des Nordens, wegen sien kunsthistorisch belangriek Zentrum. Quokenbrügge worr 1234 vun de Bischop vun Ossenbrügge gründ't. Quokenbrügge is op 24 m Höge. Quokenbrügge is in de Niege Hanse.
Sport
De bekannste Vereen ut disse Stadt is de Basketballvereen Artland Dragons, de 2007 in'd Endspeel um de düütsche Meesterschap stahn deen.
Pius XII.
duum|rechts|Pius XII. mank hollandsche [[Krüüzherrn]] duum|rechts|Wapen vun Pius XII. Pius XII. (* 2. März 1876 in Rom as Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli; † 9. Oktober 1958 in Castel Gandolfo) weer Paapst vun de Kathoolsche Kark un de Staatsböverste vun den Vatikan vun 2. März 1939 bit to sien Dood. Pacelli studeer af 1894 Theologie un promoveer 1901 to'n Dr. theol. un 1902 to'n Dr. jur. Nah de Familientraditschoon harr he en Juristenloopbahn inslahn sullt, aber he hett sück 1899 to'n Preester weihen laten. 1917 weer he Nuntius in München, 1920 bit 1929 in Berlin. Vun 1930 af an weer he denn Staatssekretär vun Paapst Pius XI.. To de Tiet hett he sück düchtig för de Konkordatspolitik vun de Vatikan insett.
As he Paapst wurrn de, brook ok bold de Tweete Weltkrieg ut. Na buten hen hett sück Pius XII. neutral verhollen, achtern rüm un up diplomatischen Weg, hett he aber versöcht, Verfolgungen to verhinnern un Not to mildern. To de Vernichten vun Jööden hett he offiziell nichts seggt, wat hüm nahst vööl Kritik inbrocht hett. Fatalerwies hett he de Natschonalsozialismus sogor verharmlost, weer aber strikt tegen de Kommunismus. Ok dat broch hüm Kritik in, bunn dat doch de Kark, de he eegentlich internatschonal hollen wull, ok an den Westen.
He is woll bannig konservativ wesen, gelehrt un asketisch leevend, aber in Rom hett he zentralistisch un autoritär regeert. En Staatssekretät harr he all siet 1944 nich mehr. He weer ok tegen jeder Versöök vun en sellschaplichen Integratschoon un hett de Katholiken un Protestanten wieder vunanner af brocht.
Carl Behr
Carl Behr is de Naam von
* Carl von Behr (1835–1906), düütschen Goodsbesitter, Verwaltungsjurist un Politiker,
Tobio
Tobio is de Familiennaam von
Carl Behr
Kiek ok bi: Karl Behr.
Franz Tobisch
Franz Tobisch betekent
Franz Tobisch is de Naam von
* Franz Tobisch senior, öösterriekschen Ünnernehmer,
Schrievwies
Twee Strategien för Schrievwiesen
Dat gifft för de germaanschen Spraken, wo ok dat Plattdüütsche tohöört, tominnst twee Ansätt, sied dat in dat 18. un 19. Johrhunnert för dat Hoochdüütsche en grötter Diskuschoon över dat rechte Schrieven - dat Rechtschrieven - geev. Dor weern de Bröder Grimm togang, de Konrad Duden un anner Lüüd.
Beid Oorten, dor ran to gahn, hebbt ehr Problemens:
Karl Behr
Karl Behr is de Naam von
* Karl Behr (1849–1925), düütschen Textilfabrikant,
Kiek ok bi: Carl Behr.
Lukas Fischer
Lukas Fischer is de Naam von
* Lukas Fischer (* 1934), düütschen Örgelboer,
Kiek ok bi: Lucas Fischer, Lukas Vischer.
Biernbusche
Biernbusche is en Dörp, dat to de Stadt Bückeborg in’n Landkreis Schaumborg, Neddersassen, höört. Biernbusche is eng verbunnen mit’n Oort Nordholt.
Dat Dörp liggt glieks an de Grenz na Nordrhien-Westfalen.
Historie
An’n 1. April 1939 is de Gemeen Biernbusche to de Gemeen Evesen kamen. Mit de Kommunalreform 1974 keimen Evesen un Biernbusche all beid an de Stadt Bückeborg.
Religion
Biernbusche is vun öllers her evangeelsch-luthersch. Dat Dörp höört to dat Karkspell Petzen to.
Verkehr
Biernbusche liggt an’n Middellandkanal un hett dor ok en lütten Haven.
Taupadel
Taupadel betekent
Taupadel is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Taubadel.
Lukas Bauer
Lukas Bauer oder Lukáš Bauer is de Naam von
* Lukáš Bauer (* 1977), tschechschen Skilanglöper,
Kiek ok bi: Lucas Bauer.
Cocke County
Cocke County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Tennessee. He hett 35.662 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.124 km². De Sitt vun de Verwalten is in Newport.
Historie
De Kreis is an’n 9. Oktober 1797 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 33.565 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 15.407 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 13.881 US-Dollar. 14.124 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 1.432 Minschen maakt. 22,20 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
2,39 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 0,75 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 96,16 % vun de Minschen Witte, 1,99 % Swarte, 0,15 % stammt ut Asien un 0,01 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,40 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,32 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,96 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 1,05 % vun de Lüüd ansehn.
Japaansch Resensalamander
Japaansche Resensalamanders (Andrias japonicus) sünd en Oort vun Salamanders ut de Familie Resensalamanders. De fröhere Naam vun ehr Geslecht weer Megalobatrachus.
De Japaansche Resensalamander is de längste Oort vun Amphibien op de Eer, he warrt mehrst een Meter, mitünner ok bet annerthalv Meter lang. Japaansche Resensalamanders wasst ehren Leevdag wieder un köönt recht oolt warrn. En fungen Exemplar dat üm 1830 na de Nedderlannen keem, leev eerst teihn Johren in dat Rieksmuseum vun de Naturhistorie un later in den Zoo Artis in Amsterdam, wo dat Deert 1881 in en Öller vun 51 bet 55 Johren doodbleev.
Se leevt in lütte, kole Bargbeken un Strööm, de gau fleet. Ut dat Water kaamt se kuum rut, gröttere Deerter sünd faken gor nich mehr in de Laag an Land to gahn, wiel se to swoor för ehr korte un dicke Been sünd. Ehr Huut is griesbruun bet swart mit Placken un en helleren Buuk un se hebbt op ehren platten Kopp wrattige Bulen. De Steert hett en Kiel, dat he sik beter dör’t Water bewegen kann.
De Japaanschen Resensalamanders sünd dör de Oordenschutz-Konventschoon vun Washington schuult. In Japan warrt se aver as traditionelle Medizin un Delikatess ansehn un hebbt ok Problemen mit Ümweltversmudden, so dat se wieder bedroht sünd.
Fluss
Fluss betekent
Fluss oder Fluß is de Familiennaam von
Tobies
Tobies betekent
Tobies is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Tobias, Tobis.
Gora Gagarina
Gora Gagarina is en Barg in Mac-Robertson-Land, Oostantarktika. He liggt dicht bi’n Mount Bunt in de Aramis Range von de Prince Charles Mountains.
Russ’sche Wetenschoppers hebbt em na Juri Gagarin (1934–1968) nöömt, de de eerste Minsch in’n Weltruum weer.
Euro
duum|hochkant=0.4|Euroteken duum|Münten un Noten duum|hochkant=1.5|Eurorebeet 2015 De Euro (Symbol €) is de Geldsoort vun de Europääsche monetäre Union. He warrt vun de Europääsche Zentralbank kontrolleert un is de offiziell Betahlmiddel vun dörteihn vun de Staaten in de EU un süss Staaten, de nich in de EU sünd.
De Euro gellt siet 1999 as Bookgeld. An’n 1. Januar 2002 werr de Euro ok as Bargeld – Münten un Banknoten – inföhrt un löste de fröher in de deelnehmenden Länner gülligen Müntteken af. Een Euro is ünnerdeelt in 100 Cent.
Disse Länner hebbt den Euro as nieg Geld inföhrt:
En poor Staaten hebbt bi dat Geld Tosamenslüss mit Staaten hatt, de nu de Euro inföhrt hebbt, un hebbt dorum ok offiziell de Euro annahmen:
Annere Staaten hebbt de Euro inföhrt, ahn dat de EU tostimmt hett:
De Staaten Däänmark, Sweden un Grootbritannien hebbt sik entschieden, den Euro vöreerst nich intoföhren.
Buten vun Europa hebbt ok en poor Rebeden de Euro inföhrt. Dat sünd de franzöösch Överseedépartements Franzöösch-Guayana, Guadeloupe, Martinique, Mayotte un Réunion un de Rebeeten Saint-Pierre un Miquelon.
In dat Johr 2007 ännert sük de Weertsieden van de Euro-Münten. Bi de 10-, 20- un 50-Cent-Stücken wiest denn en Europakoort ahn Lännergrenzen und de Werttallen sünd anners ünnerleggt. Bi de Euro-Stücken is de Europakoort denn ok ännert. 1-, 2- un 5-Cent-Münten wurd aber nich ännert.
Leessem
Leessem, Leeß’m oder Leessen betekent
Leessem is de Familiennaam von
Carl Benda
Carl Benda is de Naam von
* Carl Benda (Karl Benda; 1748–1836), düütschen Musiker un Kumponist,
Handörp
Handörp betekent
Lukanow
Lukanow is de Familiennaam von
Claus Schenk Graf von Stauffenberg
Claus Philipp Maria Schenk Graf von Stauffenberg (* 15. November 1907 in Jettingen, Bayern; † 21. Juli 1944 in Berlin) weer en düütschen Oberst in'n Generalstaff. Tosamen mit sienen Broder Berthold Schenk Graf von Stauffenberg weer he een vun de wichtigsten Lüde in den Wedderstand vun dat Militär gegen Adolf Hitler. He hett den Anslag vun'n 20. Juli 1944 utföhrt un weer een vun de Lüde, de vörn an stünnen, as dat na den Anslag dorüm güng, de Macht in den Staat an sik to rieten. Stauffenberg weer en konservativen Patrioten. In'n Anfang vun den Natschonalsozialismus stünn he nich up de Siet vun Hitler siene Feenden. Dat Düütschland wedder groot weern scholl un dat de Armee dor en grode Rull bi spelen scholl, dat weer ok sien Meenung. Eerst, as he sehn harr, wat in de Riekspogromnacht mit de Jöden maakt wurr un as he begreep, dat Hitler lichtfardig den Krieg anfangen wull, is he to'n Wedderstand kamen.
Kinnertiet un Jöögd
Stauffenberg is in Jettingen in Bayrisch-Schwaben bi Burgau twuschen Augsborg un Ulm boren. He weer de drüdde Söhn vun de süüddüütsche, kathoolsche Adelsfamilie Stauffenberg. Sien Vadder weer Alfred Schenk Graf von Stauffenberg. He is de leste Böver- Hoffmarschall vun den König vun Würtemberg ween. Sien Mudder weer Caroline, boren as Gräfin vun Üxküll-Gyllenband. Över siene Mudder hett he ok protestantsche Vöröllern harrt. Dormank weer ok de grode Reformer vun dat preußisch Heer, August Graf Neidhardt von Gneisenau. Dat he in’n Wedderstand gahn is, liggt ok an sien Ohm Nikolaus Graf von Üxküll-Gyllenband. En ganz besunnern Minschen weer ok sien Tant Alexandrine Gräfin von Üxkyll-Gyllenband. Se weer Oberin vun dat Düütsche Rode Krüüz.
Sien Kinnertiet hett Claus tomeist in de Hööftstadt vun dat Land, in Stuttgart tobröcht. In'n Summer weer he meist mit siene Bröder Berthold un Alexander tohopen up den Setel vun de Familie in Lautlingen. De beiden Bröder weern Tweeschen. Claus hett an un for sik ok en Tweeschenbroder harrt, man Konrad Maria is an den Dag na de Geboort sturben.
He besöch dat Eberhardt-Ludwig-Gymnasium in Stuttgart un keem in den Bund vun de Neepaddfinner to en besunner Denken över dat Düütsche Riek (Mystizismus vun dat Riek). Later höör he tohopen mit siene Bröder to den Krink vun Frünnen üm den Dichter Stefan George ümto. De pleeg en elitäär Opposition conservatrice. Stauffenberg weer goot utbillt un wüß veel. För Böker dö he sik begeistern. Mit düt Interess un mit sien swacke Gesundheit besloot he doch, he wull Suldaat weern.
Bi dat Militär
thumb|Claus Schenk Graf von Stauffenberg bi dat 17. Riederregiment in Bamberg 1926 As Stauffenberg an’n 5. März 1926 sien Abitur maakt harr, is he Suldaat bi de Riekswehr wurrn. Sie Deenst hett he anfungen as en Fahnenjunker bi dat ole Riederregiment 17 in Bamberg. Hier hett he een Johr deent, ehr he 1927 nah de Infanterie-School in Dresden afkummandeert wurrn is. Jedereen, de Uffzier weern wull, möss sik dor een Johr utbillen laten. 1928 is he na de Kavallerieschool in Hannober stüürt wurrn. As he dat achter sik harr, güng he torüch nah sien Regiment in Bamberg. Dor maak he sien Prüfung as Uffzier un is denn an’n 1. Januar 1930 to’n Leutnant maakt wurrn. Vun sien Johrgang weer he bi de Prüfung de Beste.
Bi de Wahl to’n Riekspräsidenten 1932 meen he, dat weer nich goot, wenn Paul von Hindenburg dat noch mol maken dö. He meen, Hitler konn dat woll beter un freu sik, as de denn an’n 30. Januar 1930 Riekskanzler wurrn is. Stauffenberg hett mithulpen bi dat militärisch Utbillen vun SA-Lüde un hett sik dor um kümmert, dat de Wapen an de Riekswehr torüchgeven wurrn sünd.
An’n 26. September 1933 hett he Hochtiet fiert mit Nina Freiin von Lerchenfeld. Se harr tolest dune bi Bamberg leevt un harr sik duchtig insett för düsse ole Stadt. Mit ehr hett he denn fiev Kinner harrt: Berthold, Heimeran, Franz-Ludwig, Valerie un Konstanze. Sien Fro is an’n 2. April 2006 mit 92 Johren in Kirchlauter bi Bamberg sturben.
1934 möss Stauffenberg wedder nah Hannober an de Kavallerieschool. Dor hett he allerhand lehrt öber moderne Wapen as Panzer un Fallschirmjagers. Later hett he sik denn aber doch befaat mit de Rull, de dat Peerd bi dat Milität spelen scholl. An’n 1. Oktober 1936 is Stauffenberg to’n Utbillen an’n Generalstaff an de Kriegsakademie nah Berlin-Moabit afkummandeert wurrn. An’n 1. Januar 1937 hefft se em to’n Rittmeister maakt. In’n Juli 1938 wurr he as „Tweeden Uffzier vun’n Generalstaff“ (Ib) to’n Divisionsstaff vun de 1. lichte Division na Wupperdaal afkummandeert. Dor deen he ünner Generalleutnant Erich Hoepner. Mit em weer he ok bi dat Innehmen vun dat Sudetenland in datsülbige Johr dorbi.
Weg vun den Natschonalsozialismus
Spröök:
Tobien
Kiek ok bi: Tobin.
Claus Schenk Graf von Stauffenberg
Weg vun den Natschonalsozialismus
Vun de Riekspogromnacht an’n 9. November 1938 af an hett Stauffenberg sik lütt bi lütt vun de natschonalsozialistische Regeerung afsett. Na den düütschen Sieg öber Frankriek in’t Vörjohr 1940 stünn he för en korte Tiet wedder mit Iever achter Hitler. Man as de Krieg gegen de Sowjetunion anfungen weer, kreeg he dat spitz, wat vun Verbrekers in Hitler sien Regeerung togange weern. Ok weer he nich inverstahn mit de Aart un Wies, wie Hitler den Krieg föhren dö un meen, dor weern to veel Fehlers mit bi. He meen, wenn dat so wiedergüng, denn möss dat stracks up en Katastroof tolopen. Man besunners greesig weern för em dat Wegsleppen un dat Ümbringen vun de Jöden un dat Dootscheten vun Massen vun Lüde in de besetten Länner. So is he en sturen Gegenspeler vun de Nazis wurrn un hett sik al lang vör den Ünnergang vun de Düütsche 6. Armee bi Stalingrad an den militärischen Wedderstand anslaten.
Stauffenberg wüß, dat bloß de Riekswehr de Macht un ok de Middels to’n Afsetten vun de Regeerung harr. Dat lä dor an, dat de Gestapo un de Sekerheitsdeenst SD sik dor nich so in utbreden konnen. Man toeerst dach he, just so as veel anner Suldaten ok, dat weer sien Plicht, sik an den Eed to holen, den he Hitler toswaren harr. Tohopen mit sien Broder Berthold un mit de Liddmaten vun den Kreisauer Krink överlegg he, wat de nee Regeerung künnig maken scholl, wenn se eerst mol an de Macht kamen weer. De Verswörers setten fast, wo se för strieden wollen: För dat Enn vun den Krieg un dat de Jöden tofreden laten weern schollen. De Rechtsstaat scholl ok wedder herstellt weern, so, as he vör 1933 ween weer. Man wat vun Form vun den Staat dat nu tokünftig ween scholl, dor konnen se sik nich enig över weern. En groden Deel vun de Verswörers keem ja ut den konservativen Flunken vun den Adel, vun dat Börgerdom un vun dat Militär. Düsse Lüde lehnen de Demokratie mit en Parlament af. Stauffenberg höör to düsse Lüde to.
Up de anner Siet verlang he, dat Sozialdemokraten as Julius Leber in de nee Regeerung upnahmen weern schollen. As Leber Anfang Juli 1944 in Haft nahmen wurr, sä he gegen Adam von Trott zu Solz jummer wedder: „Ik hool em dor rut“. He meen, Leber möss unbedingt rett’ weern. Amenn meen he, dat wichtigst weer, dat de Nazi-Regeerung eerst mol weg weer, allens annere keem denn vun alleen.
As Gruppen-Baas vun de Grupp II vun de Afdelen för Organisatschoon in dat Böverst Kummando vun dat Heer höör he to de Uffzieren, de wat to Seggen harrn un de sik dor för insetten döen, dat in de Länner, wo de Düütschen inmarscheert weern, en anner Politik maakt wurr. He harr sik al mit de Fragen vun de Freewilligen in de Oostlegionen befaat, as de Grupp A vun dat düütsche Heer in den Kaukasus vörstott weer. Dat güng dor üm, dat Deserteuren un Mannslüde, de in den Krieg vun den Fiend insparrt wurrn weern, up düütsche Siet in den Krieg trecken schollen. Sien Afdelen hett an’n 2. Juni 1942 Richtlinien rutgeven för den Ümgang mit Suldaten ut den Kaukasus un ut Turkestan. In’n August 1942 hett se denn ok den Insatz vun düsse Oostlegion organiseert.
Bit in de Midde vun den November 1942 weer de 10. Panzerdivision dor noch mit in Gang, den Deel vun Frankriek intonehmen, de nit dorhin free weer. Glieks dornah is de Division nah Tunis stüürt wurrn. Stauffenberg weer bit dorhen in den Generalstaff vun dat Heer bruukt wurrn. An’n 1. Januar 1943 is he to’n Oberstleutnant i.G. (in’n Generalstaff) maakt wurrn. In’n März 1943 möss Generalfeldmarschall Erwin Rommel sien Armee sik torüchtrecken, vunwegen dat de Allieerten in Noordafrika an Land gahn weern. De 10. Panzerdivision scholl em dor den Rügg bi free holen. Stauffenberg is denn as Ia (Ersten Uffzier vun’n Generalstaff in de „Führungsgruppe“) na de 10. Division kummandeert wurrn. An’n 7. April 1943 hett he bi en Angreep vun Deepflegers sware Wunnen afkregen. He hett denn en Oog, de rechte Hand un twee Fingers vun de lunke Hand verloren.
De Plaan
Dat he siene swaren Wunnen överleevt hett, weer en Wunner. Stauffenberg meen nu, he möss wat doon, dat Düütschland nich ganz ünnergüng. An un för sik konn he sien Deenst gor nich mehr upnehmen, man he sett sik dor för in, dat he wedder arbeiden dröff. Al in’n Harfst 1943 mell he sik nah Berlin. Dor keem he tosamen mit Gegenspelers vun Hitler, as den General vun de Infantrie Friedrich Olbricht un Generalmajor Henning von Tresckow. Olbricht weer de Baas vun dat Allgemeen Amt vun dat Heer.
Tohopen mit Olbricht, Oberst Albrecht Ritter Merz von Quirnheim un Henning von Tresckow arbeit’ he an den Plaan för de Operatschoon Walküre. Dat güng dor üm, dat en Plaan her möss, wenn dat in dat Land Unroh geev, t.B., wenn de velen Frömdarbeiders upsternaatsch weern. Stauffenberg un Treskow fögen an düssen Plaan noch en paar anner Befehlen an. So hefft se vun de „Walküre“ en Plaan för en Upstand gegen Hitler vun maakt. Toeerst mol güng dat dor üm, dat Hitler sien Dood „Parteilüde, de nich an’e Front weern“ in’e Schoh schaven weern scholl. Dat scholl den de Grund ween, dat Angehörigen vun de NSDAP, vun de SS, vun den Sekerheitsdeenst un vun de Gestapo achter Trallen sett weern konnen. De Befehlen dorto schollen glieks, wenn dat mit de „Walküre“ losgüng, an de Befehlhebbers vun de Wehrkreiskummandos in ganz Düütschland gahn. Dat Militär scholl eerst mol de Gewalt an sik rieten. In den Plaan weer dat vörsehn, dat Stauffenberg en Sekretär vun den Staat in dat Rieks-Kriegsministerium weern scholl.
Stauffenberg is denn Baas vun den Staff in dat Allgemeen Amt vun dat Heer in den Bendlerblock in Berlin wurrn. Dorüm konn he dor nu mit bi ween, wenn in dat Hööftquartier vun den Führer de Laag besnackt wurr. Sien Baas weer Olbricht. Mit den sien Hölp knütt he en Nett vun Lüde, de bi dat Militär gegen Hitler weern. He hett den Plaan för en Anslag mit Carl Friedrich Goerdeler un Generaloberst Ludwig August Theodor Beck afsnackt. He besnack sik ok mit Lüde ut den Wedderstand buten dat Militär, as mit Julius Leber un Wilhelm Leuschner. Ok mit den Kreisauer Krink seet he tohopen. Dor höör sien Vedder Peter Graf York zu Wartenburg mit to. As Helmuth James Graf von Moltke in’n Januar 1944 in’t Lock smeten wurr, keem de Kreisauer Krink nich mehr tohopen. Man de meisten Liddmaten vun düssen Krink maken denn bi Stauffenberg mit, ofschoonst Moltke mit dat Dootmaken vun Hitler nich inverstahn weer.
An’n 1. Juli 1944 is he Baas vun den Staff bi Generaloberst Friedrich Fromm wurrn. Dat weer de Befehlhebber vun dat Ersatzheer. Tohopen mit Olbricht un Merz von Quirnheim seet he nu in de Schaltzentrool för de Operatschoon „Walküre“. Een grodet Problem weer, dat Stauffenberg bi den Upstand twee Saken up eenmol henkriegen möss: Toeerst möss he den Anslag up Hitler sien Leven süms utföhren, un denn möss he vun Berlin ut de Operatschonen vun den Upstand togange bringen un anföhren. He versöch al an’n 11. Juli, Hitler up den Obersalzberg an’e Siet to maken. An’n 15. Juli versöch he dat noch eenmol. Man beide Molen is dor nix vun wurrn, weil Heinrich Himmler oder Hermann Göring nich kamen weern. Un de beiden schollen partout mit an’e Siet maakt weern. Nu keem dat dor up an, bi’n drüdden Mol den Anslag up jeden Fall ut to föhren.
Anslag un Greep na’n Staat
De neegste Gelegenheit geev dat denn tofällig an’n 18. Juli. Stauffenberg is för den överneegsten Dag in den Föhrer sien Hööftquartier bestellt wurrn. Dor scholl he över den Plaan vun dat nee Upstellen vun Truppen berichten. De Grupp vun den Wedderstand harr al de Liddmaten vun en nee Regeerung fastleggt. Bloß Hitler möss noch an’e Siet maakt weern. An’n 20. Juli fleeg Stauffenberg mit sien Adjudanten Oberstleutnant Werner von Haeften Klock 7:00 los. Dat güng vun Rangsdorf bi Berlin na de Wolfsschanze bi Rastenborg in Oostpreußen.