cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Atommass
Historie
John Dalton hett 1805 de eerste Tabell mit relative Atommassen publik maakt. De hett he ut de de Massenproportschoonen bi cheemsch Reakschoonen kregen, wobi he dat lichste Atom – dat vun den Waterstoff – eenfach op 1 fastleggt worrn is.
Mount Achernar
Deelnehmers von en von 1961 bet 1962 dörföhrte Kampagne in’n Rahmen von de New Zealand Geological Survey Antarctic Expedition hebbt em na’n Steern Achernar nöömt, de jem as Fixpunkt för Meetarbeiden deent harr.
Atommass
Historie
Later weer de Bereken von de relativen Atom- und Molekülmassen för de Elementen un Verbinnen, de as Gas vörliggt, den op de Grundlaag von dat Avogadrosch Gesett vörnommen. D. h. dör Afwegen von en bekannt Volumen. Und denn weern ok de Faradaysch Gesetten anwendt.
Later denn, 1865, keem Jean Servais op den Infall, den Suerstoff as Betogsmass to nehmen, den he de Mass 16 todeelen de.
Siet 1961 gellt nu aver dör en Entscheeden vun en Komission vun de IUPAC de Kohlenstoff as Betog, nipp un nau dat Isotop 12C mit de Betogsmass 12. De relative Atommass gifft an, wo veel grötter as 1/12 vun de Mass vun dat Kohlenstoffisotop de Mass vun en bestimmt Atom is. Dat 12C besteiht ut 6 Protonen un 6 Neutronen. Beid Nukleonenoorden hebbt en lieke Mass, dorüm ist de Atommass vun en Isotop ungefäähr gliek de Tall vun beid tohopen. Man seggt dorto ok Massentall. Lütte Afwieken kommt dör den lütten Ünnerscheed bi de Massen von Protonen un Neutronen aver ok dör den atomaren Massendefekt.
De nafolgend Tabell wiest en por relative Atommassen in jümmer Afhangigkeit von de verscheeden Betogsmassen:
Afsluut Atommass
De afsluut Mass vun en Atom is bannig lütt un liggt in en Rebeet üm un bi 10-27 kg. Na de Definitschoon hett de twölfte Deel vun een Mol vun dat Isotop 12C en Mass von 1 g. De afsluut Mass warrt dormit op dat Gramm betogen (manchmal ok as Grammatom betekend). Vun wegen de bannig lütten Zahlen warrt aver faken de atomare Masseneenheit u (1 u = 1,66056*10-24 g) verwennt. Dat is denn ok de twölfte Deel vun de Atommass von dat 12C, aver man mutt nicht jümmers mit all de Nullen achtern Komma reken. De Tallenwiert vun de Mass von een Deelken in u is jüst liek de Mass von 1 mol vun dat lieke Deelken in g.
Un baven wahnen Engel
Un baven wahnen Engel is en plattdüütsch Theaterstück in dree Akten för söven Personen (veer Froonslüüd, dree Mannslüüd), dat Jens Exler schreven hett. Toeerst opföhrt worrn is dat Stück an’n 25. April 1963 an de Nedderdüütsche Bühn Flensborg.
Atommass
Middlere Atommass
Bi de op de Eer natüürlich vörkommend Elementen warrt in de Chemie de dörsnittlichen Atommassen vun dat natüürlich Isotopengemisch in de Eerdkrust angeven. In sünnere Fäll mutt dorop acht warrn, wo en Proov herkummt. In de Physik warrt tomeist blots Atommassen vun enkelte Isotopen ankeken.
Un baven wahnen Engel
Dat Stück is later ok in’t Hoochdüütsche un’t Rhiensche översett worrn. En Westfäälsche Version ünner’n Naam Un buoben wuohnt Engels kummt vun Rainer Schepper.
Helene un Elvira Engel wahnt ganz baven in’n böversten Stock vun dat Miethuus. Helene hett sik in’n Kopp sett, dat se in de Wahnung een Stock deper ümtehn wüllt. Aver de Wahnung is nich free. Also mööt de beiden Engels de Wahnung freekriegen. Se maakt düchtig Krach un verwannelt dat Huus in en Spookhuus. Aver Helene un Elvira ehr Neffe Klaus un Naversch Karin kaamt achter den Plaan un dreiht den Spieß üm.
Johan van Oldebarnevelt
Enn
Oldebarnevelt keem nich so goot mit den neen Statthöller Prinz Moritz vun Oranien torecht. Dat geev Striet, vunwegen dat he nich geern Macht ut de Hannen geev. Babenhen höör he to de Grupp vun de Remonstranten to, de sik vun de nedderlannsche Reformeerte Kark afscheedt harr. Achter düsse Kark stünn avers de Prinz. So keem he allerwegens in’e Bredouille. Amenn hett he Amt un Leven verloren. Moritz vun Oranien hett in en Staatsgreep de Macht övernahmen un Oldebarnevelt un siene Frünnen (dormank Hugo Grotius) afsett un achter Trallen bringen laten. He is anklaagt wurrn vunwegen Hoochverraat un is an'n 12. Mai 1619 to Dode verordeelt wurrn. An'n 13. Mai 1619 wurr he denn in Den Haag en Kopp körter maakt. Sien lesten Wöör to’n Scharprichter weern: „Maak dat kort“.
Antonio Mendez
Antonio Mendez oder Antonio Méndez is de Naam von
* Antonio Mendez (* 1984), spaanschen Dirigent,
Oorknall
Anfang vun de Leptonen-Ära
Na 10−4 s weer de Temperatur op 1012 K afsackt. De meisten Protonen un Neutronen sünd bi’t Tosamenstöten mit jemehr Antideelken tonichten maakt worrn, afsehn vun den baven besnackten Överschuss vun een Milliardstel. Vun wegen jemehrn lütten Massenünnerscheed hett sik dorbi en Proportschoon vun Protonen to Neutronen vun 6:1 utbillt, wat vun Bedüden weer för den lateren Heliumandeel in’t Weltall. De Temperatur weer nu jüst noch groot noog, Leptonen-Poren, as to’n Bispeel en Elektron un sien Antideelken, dat Positron, to billn, de dormit de beherrschen Deelkensort weer. De Dicht is rünnergahn op 1013 g/cm³. För Neutrinos, de mit annere Deelken kuum wesselwirkt, weer de Dicht nu siet noog. Se weern nich mehr in’t thermische Gliekgewicht mit de annern Deelken un sünd entkoppelt.
Enn vun de Leptonen-Ära
Na een Sekunn weer de Temperatur rünner op 1010 K. Nu hebbt sik ok de Elektronen un Positronen gegensietig tonichten maakt – bit op den Överschuss vun een Milliardstel vun Elektronen. Dormit weer dat Tostannekamen vun de Materie-Bostenen, worut sik de Kosmos vundaag noch tosamensett, tomeist afslaten.
Anfang vun de Nukleosynthees
All de sworeren chemschen Elementen sünd eerst later in’n Binnere vun de Steern entstahn. De Temperatur weer jümmer noch so hooch, dat de Materie as Plasma vörliggen de, also en Mischen ut fre’e Atomkarns, Protonen un Elektronen bi en Temperaturstrahlen in’t Röntgenrebeet.
Enn vun de Strahlen-Ära un Anfang vun de Materie-Ära
De Hööftandeel vun de Energiedicht in’t Weltall hett bit nu de elektromagnetsche Strahlen innahmen. Bi Strahlen nimmt tosätzlich to’n Affallen vun de Talldicht vun de Photonen (as Folg vun de Ruumexpansion) de Bülgenläng vun de enkelten Photonen dör de kosmologische Rootschuven to. Dordör warrt de Energiedicht vun de Strahlen gauer weniger as de vun de Materie, de vun de Rohmassendicht bestimmt warrt un vun de Temperatur in de Hauptsaak unafhangig is. To en Tietpunkt vun ruchweg 10.000 Johren na den Oorknall is de Energiedicht vun de Strahlen ünner de vun de Materie fallen, de vun nu an de Dynamik vun’t Universum bestimmen deit. Man snackt vun de materiedomineerten Ära.
Entkoppeln vun de Achtergrundstrahlen
To’n Anfang stünn de Strahlen in anduern Wesselwirken mit de fre’en Ladungen. Dat Universum weer dorüm undörsichtig. Na ruchweg 400.000 Johren is de Kosmos op ungefähr 3.000 K afküllt. Bi dissen Weert hebbt de Atomkarns un Elektronen bestännige Atomen billt. De Wesselwirken vun Photonen mit de Atomen, de nich laadt weern, weer siet, so dat sik dat Licht nu to’n gröttsten Deel ahn Hinnern utbreden künn. Dat Universum is dörsichtig worrn.
Newport (Wales)
duum|rechts|Newport Newport (cymrisch: Casnewydd) is ene Stadt van Wales mit 140.000 Inwahners (2005). Dat gröttste Stadion vun Grootbritannien steiht hier. Vun 1974-1996 weer Newport in de Graafschap Gwent. Vun 1000-1974 weer Newport in de Graafschap Monmouthshire.
Oorknall
Entkoppeln vun de Achtergrundstrahlen
In wieteren Verloop vun de Expansion hett de Bülgenläng vun de afkoppelte Achtergrundstrahlen dör’t Utdehnen vun’n Ruum tonahmen, wat sik in’t Rootschuven vun ehr Spektrum wiest. Disse Achtergrundstrahlen kann vundaag meten warrn. Se is gliekwertig to en Temperatur vun 2,73 K un warrt dorüm ok as „Dree-Kelvin-Strahlen“ betekent.
Billn von grootrüümige Strukturen
Dör’t Afkoppeln vun de Strahlen stünn de Materie nu starker ünner’t Inwarken vun de Gravitatschoon. Dorvun utgahn, dat de Dicht in’n Ruum nich överall gliek is – wat villicht al in de inflatschonäre Phaas dör Quantenfluktuatschoon tostannenkamen is – hebbt sik na een Million Johr grootrüümige Strukturen in’n Kosmos billt. Dorbi füng de Materie an, in Ruumrebeden mit en gröttere Massendicht as Naklapp vun gravitative Unbestännigkeiten to kollabeeren un Ansammeln to billn. Eerste Halos ut Düstere Materie hebbt sik billt, de as Gravitatschoonslunken wirken deen, in de sik later de för uns sichtbore Materie ansammelt hett.
Üm de Egenschoppen vun de düsteren Materie to ünnersöken, hebbt Wetenschoppler versöcht, dör Simulatschoon den Vörgang vun de Strukturbilln natobilln. Ünnerscheedliche Mööglichkeiten sünd dörbi dörspeelt worrn, wobi mit Help vun de Simulatschonen enige as vullstännig unrealistisch utslaten warrn künnen. Vundaag gellt de so nöömte \LambdaCDM Szenarien as de wohrschienlichsten, wobi dat \Lambda de Kosmologische Konstante vun de Einstein-Glieken is, un CDM för kolle düstere Materie (engl.: cold dark matter) steiht. Wovun Oort vun Deelken de düstere Materie billt, is opstunns noch nich bekannt.
Enstahn vun Steerns un Galaxien
De kollabeeren Gaswulken harrn sik intwüschen sowiet verdicht, dat sik Steerns, Kugelsteernhopens un de eersten Galaxien billt hebbt. In de Steerns sünd nu dör Karnfusion all de sworere Elementen bit to’n Iesen entstahn. De sworeren Steern sünd al na wenige Millionen Johren as Supernova explodeert. Dorbi künnen dör Neutroneninfang ok Elementen entstahn, de sworer sünd as Iesen, de sik in’n interstellaren Ruum verdeelt hebbt.
Historie vun’t Utforschen
De US-amerikaansche Astronom Vesto Slipher hett 1912 de Rootschuven vun de Spektren vun sünnere Nevels faststellt. Dat glieke hett later ok Carl Wilhelm Wirtz beobacht. Dat weern eerste Henwiesen op Egenbewegen vun disse Objekten. De theoretische Grundlaag för dat expanderen Weltall hett Albert Einstein leggt, as he 1915 de allgemene Relativitätstheorie publizeert hett. Man, he sülvst weer toeerst noch vun en staatisch Universum övertüügt un hett en kosmologische Konstante in sien Feldglieken inföögt, de op en entspreken Lösen föhrt hett. Dissen Schritt schall he later as mol as „de gröttste Eselee vun mien Leven“ betekent hebben.
1922 hett Alexander Friedmann de Lösen vun de einsteinschen Feldglieken ahn kosmologische Konstante utrekent un stell fast, dat dorbi en Kosmos rutkummt, dat utgahn vun en Anfangssteed ewig expandeert, to en Ennpunkt hen wedder kollabeert oder een Anfang un een Enn hett. Een Johr later künn Edwin Hubble nawiesen, dat de Andromedanevel wiet buten de Melkstraat liggt.
George Gamow, Ralph A. Alpher un Robert C. Herman hebbt 1948 die Theorie entwickelt, dat dat Weltall ut en hitten Anfangstostand entstahn is. Fred Hoyle, Thomas Gold un Hermann Bondi hebbt as annere Mööglichkeit dorto de Theorie vun en statschonär Universum entwickelt, bi dat de Expansion foortlopen ok mit dat Entstahn vun ne’e Materie begleidt warrt, so dat de Dicht un de Struktur vun’t Universum nich ännert warrt. Man, de eerste Theorie hett sik in’n Loop vun de Tiet dörsett.
Ahn Afsicht hebbt Arno Penzias un Robert Woodrow Wilson 1965 de kosmische Achtergrundstrahlen opdeckt. Roger Penrose hett 1979 de Weylkrümmenshypothees vörslahn, üm den gresig homogenen un isotropen Anfangstostand vun’t beobachtbore Universum as ok den Oorsprung vun’n Tweeten Hööftsatz vun de Thermodynamik to verkloren. De Phaas vun de gauen Expansion in de fröhen Phaas vun’t Universum is 1981 vun Alan Guth vörslahn worrn, üm dormit eenige kosmologische Problemen to lösen. De Theorie vun’t inflatschonäre Universum is later vun Andrei Linde un annere wieterentwickelt worrn.
Valerie de Lapparent, Margaret Geller un John Huchra hebbt 1986 de Anorden vun Galaxienhopen in wandordige Strukturen opdeckt, de wedder grootskalige blasenordige Hollrüüm ümsluten doot. Ne’e Entwickeln in de Technologie vun Teleskopen un Satelliten as COBE (Cosmic Background Explorer) hebbt in de 1990er Johren en nauere Bestimmen vun kosmologische Parameters mööglich maakt. Dorbi hebbt sik de Henwiesen op en gauer expandeeren Universum funnen.
2001 is de Satellit WMAP in’t All schaten worrn. He hett de rüümliche un spektrale Verdelen vun de kosmischen Achtergrundstrahlen mit gröötste Nauigkeit utmeten. Ünner Acht vun wietere Meten künnen dorut mehrere fundamentale kosmologische Grötten mit en Nauigkeit bestimmt warrn, de dat vörher nienich geven harr. : Disse Beobachten un Meten ünnerstütt Ansichten, de to’n gröttsten Deel övereenstimmt mit de Theorie vun en Universum, dat sik jümmer gauer utdehnen deit.
Kalawao County
Kalawao County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Hawaii. He hett 90wahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 34 km². Verwalten deit den Kreis en wählt Sheriff.
Historie
De Kreis besteiht ut de Dörper Kalaupapa, Kalawao un Waikolu. Se sünd nich Deel vun den Maui County, de den Rest vun dat Eiland Molokai innimmt. Dat Rebeet weer vun 1866 af an bet 1969 ene Lepra-Statschoon, wo de Lepra-Kranken ünnerbrocht worrn sünd, dat se kene annern Lüüd anstecken kunnen. De inheemschen hawaiiaanschen Inwahners müssen 1865 dat Land verlaten. De Kreis is toglieks as Natschonal Histoorsch Park Kalaupapa schuult.
De Kreis is na dat Rebeet de lüttste Kreis in de USA un na de Inwahners de tweetlüttste glieks na Loving County in Texas.
Demografie
Vun de 147 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 58 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 13.756 US-Dollar. 58 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 15 Minschen maakt. 40,14 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
40,14 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 20,41 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 25,85 % vun de Minschen Witte, 17,01 % stammt ut Asien un 48,30 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 2,72 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 6,12 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 4,08 % vun de Lüüd ansehn.
Flensborg Avis
Hüüt gellt dat Blatt vör allen as Daagblatt vun de däänsche Minnerheit in Süüdsleswig. De Oplaag liggt bi üm un bi 7.000 Utgaven. De Tall vun Lesers alltohoop liggt üm un bi 20.000 Lüüd. Bi 40 Perzent vun de Lesers leevt in Däänmark. De Utgaav an’n Dunnersdag hett en Informatschoonsblatt vun de Sydslesvigsk Forening dorbi un warrt an all de Liddmaten vun den Vereen utdeelt. De Oplaag liggt för dissen Dag bi över 14.000. Bitieden mal gifft ok de Däänsch Schoolvereen för Süüdsleswig ene Bilaag in dat Blatt rut. De Utgaven kriggt all Liddmaten vun de Schoolvereen.
In Flensborg, Sleswig un Husum hett dat Daagblatt Lokalredakschonen. Alltohoop arbeidt dörtig Redaktörs bi dat Blatt.
De Flensborg Avis is dormit een vun de lüttsten Daagblääd in Düütschland. Dat Blatt is en Aktiensellschop, de aver toglieks vun den Staat Däänmark mit Geller ünnerstütt warrt (2004 mit üm un bi 3 Millionen Euro). Düütschland gifft nix to dat Daagblatt to.
Kommun Oxelösund
De Kommun Oxelösund is ene Gemeend in dat Lehn Södermanland in Sweden. Dat höört to de Landschop Södermanland un den Gerichtsbezirk Nyköping. Se hett 11.095 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 35,57 km². De Sitt vun de Verwalten is in Oxelösund.
Demografie
2006 weren 14,72 % vun de Inwahners buten Sweden boren.
Carl Heinrich Knorr
Carl Heinrich Knorr is de Naam von
* Carl Heinrich Eduard Knorr (1843–1921), düütschen Ünnernehmer,
Johannes Calvin
thumb|Johannes Calvin Johannes Calvin, an un for sik Jean Cauvin, (* 10. Juli 1509 in Noyon in de Picardie in'n Norden vun Frankriek; † 27. Mai 1564 in Genf in de franzöösche Swiez) weer en Mann vun de Reformatschoon in Frankriek un de Swiez. He is, tosamen mit Zwingli, een vun de Vaders vun de reformeerte Karken in ganz Europa warrn (kiek bi: Calvinismus).
Tohuus un op de School
Sien Vadder weer Sekretär bi den Bischop vun Noyon, hett sik avers mit em vertöörnt un weer amenne ut de Karken utslaten (exkommunizeert). He hett dorför sorgt, dat de lüttje Calvin goot versorgt weer un hett em een Posten bi de Karken toschostert. Dor hett he Geld kregen, ahn dat he dorför arbeiden müss (Pröven). So is Calvin as kathoolschen Büdel opwussen.
Laterhen het he de Rechten studeert. Vördem hett he in Paris de högere School besöcht, ünner annern dat bekannte „Collège de Montaigu“, wo he amenne noch Ignatius vun Loyola drapen hett, de laterhen de Jesuiten grünnt hett. Toeerst schull Calvin Preester weern, man sien Vader hett em denn doch tosnackt, dat he beter op Afkaat studeren schull. He is denn in Orléans un in Bourges ween. Theologie hett he nienich studeert, ofschoonst he doch laterhen en berühmten Theologen weer. In Orléans hett he to’n eersten Mal mit de Evangeelschen to doon kregen.
Op den Weg na de Reformatschoon
Dat eerste Book, dat Calvin schreven hett, weer een Kommentor över dat Book „De clementia“ vun den Philosophen Seneca, de in dat ole Rom leevt harr. Düt Book hett Calvin 1532 in Paris rutbröcht. Dor wies he mit, dat he to de nee Strömung vun den Humanismus tohören dö. In Paris is Calvin denn een vun de Lüüd vun de Reformatschoon wurrn. Dat weer dortomalen gefährlich, un so müss he de Stadt verlaten. En poor Maanden later, in April 1534, güng Calvin na Nérac in de Südwesteck vun Frankriek. Dor stunnen de Reformeerten ünner den Schutz vun Margarete, Königin vun Navarra. Mai 1534 keem he noch mal na siene Vaderstadt Noyon un trock vun dor wieder na Paris. Denn güng he fudder na Orléans. Dor hett he sien tweet Book rutgahn loten. Dat weer een Schrift gegen de Wedderdöpers, „Psychopannychia“ (Seelenslaap) mit Namen. In düt Book streed he gegen den Gedanken, dat de Seel vun een Minschen twüschen sien Dood un dat Jüngste Gericht in een Oort Slaap tobringt. Dornoh güng he na Basel. Dor lehr he de Mannslüüd kennen, de in de Swiez de Reformatschoon vöranbringen döen, as Bullinger, Bucer, Capito un annere.
De Institutio
Calvin schreev in düsse Tiet an de eerste Utgaav vun sien groot theologisch Wark „Institutio“ (Ünnerricht in de christliche Religion). 1536, dor weer he 26 Johr oolt, arbeidt he an dat Vörwoort. Dat schreev he an den König vun Frankriek. He harr dat woll geern sehn, wenn Franz I. de reformeerte Kark in Frankriek ünner siene Flunken nahmen harr. 1536 güng denn de eerste Oplaag vun de „Institutio“ rut. Calvin hett sik mit anner Theologen ut de Historie un ok ut sien Tiet ut'neen sett, as he an't Schrieven güng. Bannig wichtig weeren för em, blangen de Schrievers vun de Bibel, besunners Johannes Chrysostomos, Augustinus, Bernard vun Clairvaux un Martin Luther.
Genf
In dat sülbige Johr keem Calvin, de eentlich op den Weg na Straßburg weer, na Genf. Dor fodder Guillaume Farel em up, he schull in Gott sien Namen in Genf blieven un em bi den Opboo vun een reformeerte Stadt un Karken bistahn. Üm de Oort un Wies, wie he de Reformatschoon in Genf dörsetten wull, geev dat ober allerhand Striet mit de Stadt ehren Rat, un dor müss he 1538 tosamen mit Farel und den Prediger Courault de Stadt verlaten. Dat weer een Slag in’t Kontoor, man he mook sik dor nix ut un güng na Straßburg.
Straßburg
In Straßburg hett he denn as Pastoor vun de franzöösche Gemeende arbeidt. De Stadt harr ja ene ganze Gemeen mit Lüde, de vunwegen ehren Globen nich in Frankriek blieven kunnen. Dor wurrn midderwielen de Maten vun de reformeerten Karken achter Trallen sett un verbrennt. Calvin hett later seggt, de Johren in Straßburg, dat weern de schönsten in sien Leven ween. In Straßburg hett Calvin ok allerhand lehrt, wat he laterhen in Genf öbernohmen hett. Bucer harr dor en Karken upboot, so as Calvin dat in Genf in de twee verleden Johren nich henkregen harr. Dat Singen vun de Psalmen hett Calvin vun dor övernahmen (Psalter vun Genf) un de Ordnung vun'n Gottesdeenst. Ook, dat dat veer Ämter geben schull in de Karken (Prediger, Lehrer, Öllste, Diakonen), hett he dor to'n eersten Mol so sehn. 1540 heiraadt Calvin in Straßburg de Wittfroo Idelette de la Bure. De weer vördem mit een Wedderdöper tosomen ween.
Torüch in Genf
thumb|upright|Calvins Stuhl in der [[Kathedrale St. Peter (Genf)|Genfer Kathedrale]] Midderwielen güng dat in Genf allens dörnanner. Un dor hefft se em torüchropen. He hett sik ober oorntlich bidden laten. 1541 güng he denn doch. Man de Genfer hefft em vörher verspreken mösst, se wollen nu ok Calvin sien Katechismus un de Oordnung för dat Karkenleven so annehmen, as em dat richtig dünken dö. Dor hebbt se sik op inlaten. Un so keem he denn torüch as Baas över de Karken in Genf. Een mutt aber doch seggen, dat he bit in dat Jahr 1555, wo sien Partei de Wahl wunnen hett, de ganze Tiet nix as Theater mit de olen Regenten vun de Stadt Genf harrt hett. De hebbt em dat Leven suur weren laten, wiel se sik doch vun so en Frömmen as em nix seggen laten wullen.
Un so stimmt dat gor nich, wat vele Lüüd jümmers seggt hebbt, dat Calvin en Aart vun Diktator in Genf wesen is. Dor harr he gor nich de Macht to. He müss nämlich allens vun de Stadt Genf ehren Raat besluten laten, wat he vörharr. Un de hett alltiet bloß beslaten, wat em topass keem.
Schandolen
In de Johren bet 1555 is allerhand loswesen. 1544 wurr Sebastian Castellio rutsmeten, wiel he in de Lehr nich mit Calvin siene Kark övereenstimmen dö. 1552 hett de Raat Jerome Bolsec ut de Stadt wiest, wiel he seggt hett, de Lehr vun Gott sien Gnadenwahl, de pass nich to'n richtigen Glöven. Un 1553 wurr de Dokter Michel Servet op'n Brandstapel verbrennt, wiel he apen künnig maakt harr, datt he nich an den dreeenigen Gott glöven dö. Bi düsse Perzessen hett Calvin siene Fingers in't Speel hatt, dat is wiss, man de Ordelen hett jümmers de Raat vun Genf spraken. Un de weer nich just op Calvin siene Siet. Na de Menung vun de dormolige Tiet weern dat Verbreken, de jede anstännige Raat verordeelen un strafen müss.
De lesten Johre
thumb|Dat Denkmal för de Reformatschoon in Genf: Farel, Calvin, Beza, Knox
De Karken in Genf is amenne besünners vun de Flüchtlingen ut Frankriek opboot wurrn. 1555 hebbt düsse „Réfugiés“ denn de Macht in Genf ut de Hannen vun de olen Familien övernahmen. Siet düsse Tiet hett Calvin de lesten Johren vun sien Leven in Freden leven kunnt un meist keen Striet mehr hatt. Calvin hett mi siene Karken in Genf een Bispill geven för veele Christen in dat ganze Europa, wie dat in een echte evangelische Stadt oder Land utsehn un togahn scholl. He is een vun de Vaders vun de reformeerten Karken in Europa warrn. Mannslüde ut alle Länner hebbt an de Akademie vun Genf bi Calvin Theologie studeert un siene Gedanken vun dor ut mit na Huus nahmen. An’n 27. Mai 1564 is Calvin sturben. Théodore de Bèze (Beza) hett dat Leit vun de Karken vun Genf öbernohmen.
Méndez
Méndez oder Mendez is de Familiennaam von
,, , , , , ,
Méndez oder Mendez betekent
Kiek ok bi: Mendes.
Kabalega
'''Chwa II. Kabalega' (ok Kabarega'' schreven; * 1853; † 1923 in Jinja, Uganda) weer in de Tiet vun 1869 bet 1898 de König (Omukama) vun dat Riek Bunyoro, wat hüüt to Uganda höört.
Kabalega keem 1869 as Opfolger vun sien doden Vader Kyebambi IV. op’n Thron vun Bunyoro. Mehr as söss Maanden harr dat vörher duurt, bet he mit siene Rivalen de Nafolg afmaakt un utfuchten harr. Kabalega hett glieks anfungen, de Armee to reformeren. He hett de Armee in Batalljoons to 1500 Lüüd indeelt un de Armeeföhrers weren nich mehr all ut de Aristokratie, man verdeente un düchtige Suldaten. 1871 hett de ägyptsche Khedive Ismail den Briten Samuel Baker as Generalguvernör vun Äquatoria insett. Baker hett glieks 1872 künnig daan, dat he Bunyoro annexeren wull. Dor hett Kabalega an’n 8. Juni 1872 mit en Angreep op de ägyptsche Garnison vun Masindi, wo Kabalega un Baker beid jemehr Hööftquarteren harrn, antert. Doch de Överraschungsangreep klapp nich un Baker hett de Residenz vun Kabalega dalbrennen laten. Kabalega müss denn in Mparo nee Lager opslagen. Doch Kabalega versöök dat en tweet Maal un nu müss Baker na Patiko utneihn. Ok Baker sien Nafolger Charles George Gordon hett Festungen in’n Noorden vun Bunyoro opricht, de de Omukama denn angrepen hett. Eerst as Emin Pascha 1878 de ne’e Generalguvernör weer un all siene Suldaten ut Bunyoro aftagen hett, weer de Konflikt twischen Bunyoro un Ägypten ut.
1873 hett Kabalega bi ene Rebelljoon ene Tiet lang den Thron verloren, doch he kunn em noch in dat sülvige Johr trüchwinnen. 1875 marscheer he in dat Riek Toro vun Omukama Nyaika Kasunga in.
In de 1890er Johren harr he sik mit de Briten in’e Wull, de in de Tiet mehr un mehr versöken ehr Macht ok in Uganda uttospelen un en Protektorat över dat Rebeet optorichten. Henry Edward Colville is in’n Dezember 1893 mit 20.000 Kämpers op Mparo marscheert. Kabalega kunn nix utrichten gegen soveel Suldaten un hett Mparo in Brand sett. He güng in den Woold vun Budongo. Dat Johr 1894 dör hett Kabalega jümmer wedder britische Lagers överfallen, doch siene Guerillataktik güng nich op, de Briten harrn veel mehr Ressourcen as Kabalega. In’n August 1894 hett he enen groten Angreep op de Festung Hoima maakt. He hett de Festung in Schutt un Asch leggt, doch he hett dusende Lüüd dorbi verloren. He güng nu na Acholi un Lango un dee sik dor versteken un af un an mal de Briten mit lütte Angrepen piesacken. Doch sien Riek harrn de Briten nu in’e Hand. An’n 30. Juni 1896 hebbt se Bunyoro ehr Protektorat toslagen. Kabalega hett sik denn mit Kabaka Mwanga II. vun Buganda tohoopdaan. Kabalega müss den 3. April 1898 den Thron för sienen Söhn Kitahimbwa rümen, den de Briten insett harrn. An’n 9. April 1899 hebbt de Briten denn Kabalega un Mwanga in enen Sump in Lango fastsett. Na enen langen Kamp hebbt se em anschaten un de Briten hebbt beid Herrschers fastnahmen. Kabalega hett later sienen Arm verloren vun den Schuss, den he afkregen hett. De Briten hebbt denn all beid in’t Exil op de Seychellen schickt. He kunn eerst 1923 wedder na Bunyoro trüch, doch he is kort bevör he an de Grenz vun sien Heimatland anreck, doodbleven.
Kabalega weer aver ok in’t Exil noch de geistige Anföhrer vun dat Volk vun Bunyoro. Omukama Duhaga II., de 1902 Kitahimbwa opfolgen dee, weer woll nich 22 Johren in’t Amt bleven, wenn he nich de Söhn vun Kabalega wesen weer.
Johann Gottlieb Fichte
thumb|Johann Gottlieb Fichte Johann Gottlieb Fichte (* 19. Mai 1762 in Rammenau bi Bischofswerda; † 29. Januar 1814 in Berlin) weer en düütschen Padagogen un Philosophen. An de Siet vun Friedrich Wilhelm Joseph Schelling un Georg Wilhelm Friedrich Hegel warrt he as wichtigsten Vertreder vun den Düütschen Idealismus ankeken. Lehrt hett he in Jena. Ok de beröhmte Bremer Börgermeester Johann Smidt hett bi em studeert. He weer Freemüerker.
Carl Heinrich Hoffmann
Carl Heinrich Hoffmann is de Naam von
* Carl Heinrich Hoffmann (1784/1788–1840), düütschen Goldsmidd,
Posen
thumb|Wapen vun Posen Posen (poolsch Poznań []) is de gröttste Stadt un Hööftstadt vun den Bezirk Grootpolen. Dor leven 532.048 Inwahners (Stand: 31.12.2020) up en Flach vun 261,85 km².
Amtshauptmann
Amtshauptmann is en olen Utdruck för en hogen Verwaltungsbeamten.
Posen
Posen is ene vun de öllsten poolschen Städer, un traditschonell ene vun de belangriekste Messestäder in Middeleuropa. Posen kreeg in de ottonisch Tiet en Bisdom unner't Arzbisdom Meideborg. Na de 95 Thesen vun Martin Luther worrn de mehrsten Lüüd luthersch. Posen weer inst de Hööftstadt vun de preußisch Provinz Posen. Vundaag hett de rieke Messestadt Posen ene düütsche Partnerstadt, Hannober.
Amtshauptmann
De Amtshauptmann harr dat Leid över en territorial afgrenzt Amt. De Ämter weren Orgaan von de Verwaltung dör den Landsförst un sünd in dat Late Middelöller un in de fröhe Neetied opkamen in de Rebeden von dat Ole Riek un in Däänmark. Wat de Amtshauptlüüd för Rechten un Plichten harrn, weer von Land to Land temlich verscheden. Se harrn faken Opgaven in dat Gerichtswesen, in de Finanzverwaltung un bi de Stüürn, wat seldener ok bi dat Verdeffenderen von dat Land.
Besünners fröh un good organiseert hett sik de Amtsverfaten in Prüßen un in dat Kurförstendom Sassen utbillt. Von 1838 bet 1938 harrn Amtshauptlüüd dat Leid över de sassischen Amtshauptmannschoppen. Mit de Drüdde Verordnung över den Neeopbo von dat Riek von’n 28. November 1938 sünd de Utdrück för de Verwaltungsämter in dat Düütsche Riek eenheitlich maakt worrn. Dorüm sünd to’n 1. Januar 1939 ut de Amtshauptlüüd, de dat to de Tied in Sassen un Ollnborg noch geven hett, Landrääd worrn.
In dat Königriek Hannover hebbt de Baaslüüd von en Amt Amtmann heten. As Hannover 1867 von Prüßen övernahmen un to de prüüßsche Provinz Hannover ümwannelt worrn is, sünd ut de Amtlüüd Amtshauptlüüd worrn. Amtshauptlüüd hett dat in Hannover denn bet to de Reform an’n 1. April 1885 geven, as de Ämter to Kreise un de Amtshauptlüüd to Landrääd worrn sünd.
Enitsa Peak
De Enitsa Peak is en  hogen, spitzen un felsigen Barg in de noordzentrale Sentinel Range von de Ellsworthbargen in Ellsworthland, Westantarktika. He liggt 5 km noordoosten von’n Mount Giovinetto, 5,6 km oosten von’n Mount Viets, 7,9 km westen von’n Mount Jumper, 4,23 km noordwesten von’n Versinikia Peak un 4,85 km noorden von’n Evans Peak un reckt sik ut en Bargkamm rut, de sik von’n Mount Giovinetto över 9,15 km na Noordoosten reckt. De Rumjana-Gletscher liggt in’n Süüdoosten un de Deljo-Gletscher in’n Noordwesten.
US-amerikaansche Wetenschoppers hebbt em 1961 un 1988 karteert. De bulgaarsche Kommission för Antarktische Geograafsche Naams hett em 2014 na’n Oort Eniza in’n Noorden von Bulgarien nöömt.
Thomas Kenneth Mattingly
Thomas Kenneth „Ken“ Mattingly II (* 17. März 1936 in Chicago, Illinois) is en ehmalger US-amerikaansch Astronaut.
Studium un Militärdeenst
Mattingly hett de Miami Edison High School in Miami besöcht un studeer ansluutend Luftfohrttechnik an de Auburn University in Alabama. Nah den Afsluss vun dat Studium is he 1958 in de US-Marine intreeden, wo he to'n Piloten utbildt wurr. He hett denn Deenst up de Floogtüchdräger USS Saratoga un USS Franklin D. Roosevelt maakt. 1965 studeer he an de Air Force Aerospace Research Pilot School.
Apollo
All Enn' 1966 wurr he de Support Crew vun den darten Apollo-Floog todeelt, de dormals noch ünner de Projektbeteeken Mission E un later as Apollo 8 nummereert wurr. Mattingly hett ünner annern dorbi as Capcom tätig ween. Ok bi de historsch Mission vun Apollo 11 hörr he weer to de Support Crew un hull as Capcom Verbinnen to de Mannschap.
Wiel he en vun de Experten för dat Apollo-Ruumschipp weer, wurr he an' 6. August 1969 as CM-Pilot för de Mission Apollo 13 indeelt, ahn vörher in en Ersatzmannschap indeelt ween to hemm. Eenig Daag vör den Start, an' 6. April 1970, stell sück herut, dat de Ersatzpilot vun de Maandfähre Charlie Duke mit Röteln infizeert weer un Ken Mattingly nich dorgegen immun weer. Um dat Risiko ruttonehmen, dat Mattingly wiels den Maandfloog krank wurr, wurr he an' 9. April dör den Reservepiloten John Leonard Swigert ersett.
Mount Nares
Mount Nares is en över hogen Barg in de Ross Dependency, Antarktika. He reckt sik süden von’n Mount Albert Markham över dat Utgangsrebeed von’n Flynn-Gletscher in de Churchill Mountains rut.
Thomas Kenneth Mattingly
Apollo
Mattingly bekeem aber kien Röteln un weer maatgevend an de Rettungsaktschoon bedeeligt, as de Apollo-13-Astronauten dör en Explosion an Bord in Levensgefohr keemen. In den Hollywood-Film över disse Mission (Apollo 13, 1995) wurr he vun Gary Sinise dorstellt.
Mount Nares
Deelnehmers von de Discovery-Expeditschoon (1901–1904) ünner Leid von’n brietschen Polarforscher Robert Falcon Scott hebbt den Barg opdeckt un em na George Nares (1831–1915) nöömt, Baas von de Brietsche Arktis-Expeditschoon (1875–1876) un Admiraal von de Royal Navy, de to dat Komitee för dat Utrüsten von dat Forschungsschipp von de Discovery-Expeditschoon tohöört harr.
Thomas Kenneth Mattingly
Apollo
Sien eersten Weltruumflug hett Mattingly denn an' 16. April 1972 antreeden, as Pilot vun de Kommandokapsel vun Apollo 16 ünner dat Kommando vun John Young, de denn tosommen mit Charlie Duke de Maandlannen maakt hett. Up den Rückfloog vun den Maand hett Mattingly dat Raumschiff Casper för Butenbordbordaktivitäten verlaaten, wat för Apollo 13 noch nich vörsehn weer.
Bi den letzten Apolloflug (Apollo 17) in' Dezember 1972 deen Mattingly weer as Capcom.
Space Shuttle
Nah Afsluss vun dat Apollo-Maandprogramm övernehm Mattingly 1973 de Leiden vun den Astronaut Office Support för de tokünftige Ruumfähre Space Shuttle. 1978 wurr he Technischer Assistent för Testflüge bi den Manager vun dat Ruumfloogtestprogramm. Enn' 1979 wurr he Baas vun de Arbeitsgrupp för Start un Wedderinträe in dat Astronaut Office, bit he sück af April 1981 weer up sien aktive Tätigkeit as Astronaut vörbereiten dee.
Af 1983 hett Mattingly en NASA-Afdeelen leit, de eng mit dat US-Ministerium för Verdefferenden tosommen arbeiten dee.
Mattingly weer as Kommandant för de Mission STS-10 vörsehn, de in' November 1983 en Upklärungssatelliten för dat US-amerikaansch Ministerium för Verdefferenden in de Eerdumloopbahn bringen sull, aber wegen Verzögerungen afseggt wurr. Ok en wiedere Mission (STS-41-E), bi de Mattingly in' Juli 1984 dat Kommando hemm sull, muss afseggt wurrn.
An' 24. Januar 1985 kunn Mattingly mit den Shuttle Discovery sien darten Ruumfloog maken. He weer Kommandant vun de Mission STS-51-C in en Insatz för dat Ministerium för Verdefferenden, bi de mehrere Satelliten utsett wurrn. Pilot bi disse Mission weer Loren James Shriver un de Missionspezialisten James Frederick Buchli un Ellison Shoji Onizuka. Dorto keem denn noch de Bruuklastspezialist Gary Eugene Payton.
All tosommen weer Mattingly bi sien dree Missionen ruch weg 21 Daag in' All.
Nah de NASA
In' Juni 1986 hett Mattingly de NASA verlaaten un is to de US-Marine torüchgahn, wo he as Manager för Satelliten-Programme arbeiten dee. He hett de Navy 1990 in' Rang vun en Konteradmiral verlaaten un is in de Industrie wesselt.
Bi Grumman in Reston hett he an dat Ruumstatschoonsprogramm arbeit, bit he 1993 toGeneral Dynamics in San Diego wesselt, wo he de Verantwortung för de Atlas-Rakeet övernehm: Sien Geschäftsberiek wurr denn aber an Martin Marietta verköfft un in de Firma Lockheed Martin ingleedert, wo Mattingly tietwies de Entwicklung vun de Ruumfähre X-33 leiten dee. Siet 1998 is Mattingly Geschäftsführer vun de Rocket Development Company in Los Alamitos, Kalifornien, en Firma, de sück up priesgünstig Drägersysteme konzentreert. Parallel dorto is he siet Juli 1999 Upsichtsraatvörösitter vun de Modersellschopp Universal Space Network.
Ken Mattingly is twee Mal schett un hett en Söhn ut eerste Ehe.
Harm
Herkamen
Harm kummt vun den olen germaanschen Naam Hermann. Dor steekt de beiden germaanschen Wöör heri (dat heet Heer) un man (Mann) in. De Naam bedüüdt denn soveel as Krieger.
De plattdüütsche Naam is eenfach een beten körter maakt un de Ennen wegfullen.
Tonaams
Vun düssen Vörnaam kaamt de plattdüütschen Tonaams Harms, Harmsen un Harmssen her. De bedüüt denn soveel, as Ut Harm sien Familie oder Vun Harm sien Hoff. De Naam Harms is in dat Rebeet, wo Noordneddersassisch spraken warrt faken. Noch fakener is he in Oostfreesland.
Carl Heinrich Meyer
Carl Heinrich Meyer is de Naam von
* Carl Heinrich Meyer (1784–1837), düütschen Musiker un Kumponist,
Kiek ok bi: Karl Heinrich Meyer.
Lucca
Lucca is een Stadt in de Region Toskana in Italien un is Hööftstadt vun de Provinz Lucca. Se liggt in dat Daal vun den Stroom Serchio, üm un bi 20 km Noordoost vun Pisa un 20 km in'n Oosten vun de Küst. In de Stadt leevt hüdigendags üm un bi 85.000 Inwahners. Rund üm de Ooltstadt ümto sünd de Wallen ut de Tiet vun 1504 bit 1645 mit de Stadtmuurn un 4 Poorten, de dor dörgaht, in goden Tostand. Baben up de Wallen geiht ünner allerhand Bööm een Promenaad langs. De Stadt is siet dat Middelöller nie nich mit Gewalt innahmen wurrn un weer bit 1848 een sülvstännig Republiek.
Antike
To'n eersten Mal warrt de Etruskers ehre Stadt Luca, de öber dat Daal vun den Stroom Serchio regeeren deit, bi den Historiker Titus Livius nömmt. He seggt, dat weer de Oort, wo sik Sempronius in dat Jahr 218 v. Chr. hen torüchtagen hett, as he Hannibal ut'n Weg gahn wull. Man dat is nich seker, ob Livius dor Recht mit hett. Ofschoonst dat jümmers wedder Krieg mit de Ligurers geben hett, is vun Luca eerst in dat Johr 177 v. Chr. wedder to hören, as dor een röömsche Kolonie grünnt wurrn is. Vunwegen de Lex Iulia ut dat Johr 90 v. Chr. is dor woll een Municipium vun wurrn. Gaius Iulius Caesar hett sik 56 v. Chr. an düssen Oort mit Gnaeus Pompeius Magnus un Marcus Licinius Crassus drapen. To düsse Tiet höör Luca noch nah Ligurien to un nich nah Etrurien. Eerst as Augustus Italien nee indeelt hett, keem Luca nah de söbente Region Etruria. Ut de Kaiser ehr Tiet is nich veel mehr bekannt, as dat sik hier de Straten nah Florenz, Luna un Pisa krüüzt hefft.
Middelöller
thumb|De Doom vun San Martino in Lucca Odoaker hett de Stadt angrepen un utplünnert, man as de ooströömsche Feldherr Narses 553 mit sien Truppen de Stadt inslaten hett, is Luca een wichtig Stadt un Festung. De Langobarden hefft Lucca to den Setel vun een Markgraaf oder Hertog maakt un de Stadt dröff Münten rutgeven. De Hertöög vun Lucca breden jem ehr Macht mit de Tiet meist öber de ganze Toskana ut. Man Lucca weer to düsse Tiet nich sülvstännig, man Hööftstadt vun de Toskana. Eerst as de beröhmte Mathilde vun Tuskien sturben weer, hett de Stadt tosehn, datt se unafhängig wurr. 1160 hett se vun de Bayern ehren Hertog Welf VI. de Herrschup öber de Kuntreien üm de Stadt rüm toseggt kregen. Welf weer dormals ok Markgraaf vun de Toskana un hett vun de Luccesers dorför jedet Johr ordentlich Geld kregen. thumb|left|250px|San Michele. Vunwegen dat dat nu Striet binnen de Stadt ehr Muurn geev, hett Uguccione della Faggiola 1314 togrepen un hett de Macht in de Stadt an sik reten. Faggiola weer een Macker vun Dante Alighieri, de een Tiet lang in Lucca leevt hett. Man dat duur bloß twee Johr, denn hefft de Luccesers em rutsmeten. Nu geven se de Stadt in de Hannen vun Castruccio Castracani. He weer een Tyrann, man een leifigen Mann un ansleegsch as man een. In de Johren bit 1328, wo he regeeren dö, is Lucca de eerste Stadt vun Italien wurrn. Sien Graff is in de Kark vun San Francesco to finnen. Dornah hefft de Suldaten vun Ludwig vun Bayern de Stadt besett un an den rieken Genuesen Gheradino Spinola verköfft. Denn keem König Johann vun Böhmen un nehm de Stadt in. He geev ehr as Pand an de Familie Rossi ut Parma. De hefft de Stadt denn aftreden an Martino della Scala ut Verona un de hett ehr an Florenz verköfft. Florenz geev Lucca af an Pisa. Man denn keem Kaiser Karl IV. un hett de Stadt, so meen he, de Freeheit torüch geven. Man in Würklichkeit harr he eenen Vikar insett, de dor in sienen Naamen regeeren dö. Man vun 1369 af an is Lucca denn würklich unafhängig wurrn. Toeerst weer dat een Demokratie, man vun 1628 af an een Oligarchie, wo bloß wenig Lüde ut den Adel dat Seggen harrn. Bit up de Tiet vun Napoleon Bonaparte bleev Lucca an de Siet vun Venedig un Genua unafhängig. Up ehr Fahnen hett se bit nah de franzöösche Revolution hen dat Woort Libertas (Freeheit'') schreben. thumb|left|De Klockentoorn.
De latern Tieden
An'n Anfang vun dat 16.Johrhunnert hett een vörnehmen Börger vun Lucca mit Naam Francesco Burlamacchi versöcht, de Staaten vun Italien tosamen to bringen, man he is as Verrader up dat Schaffott ümkamen. In dat 19. Johrhunnert hett man em denn as eenen Mann ankeken, de de Eenheit vun Italien al vörwegnahmen wull un hett em een Denkmal sett up de Piazza San Michele. In Napoleon siene Tiet wünnen de Armeen vun de franzöösche Revolution ok in Noorditalien un verdreben de Öösterriekers, de hier an un for sik dat Seggen harrn. 1799/1800 weer Lucca vunwgen de Macht vun Frankriek nödigt, nu ok as een modern Demokratie nah de Aart vun de Franzosen uptotreden. Dor hefft se de Luccesisch Republik utropen. Man dat duur nich lang un al in dat Johr 1805 hett Napoleon düsse Republik afschafft un hett dor een Förstendom vun maakt. To'n Försten hett he siene Suster Elisa Bonaparte un ehren Mann Felix Baciocchi maakt. thumb|200px|Elisa Bonaparte un Felix Bacciocchi up een Münt vun 1806 Man as dat 1814 mit Napoleon to Enn weer, keemen eerst de Neapolitaners un denn de Öösterriekers. Up den Kongress vun Wien hett Öösterriek dor för sorgt, datt Lucca een Hertogdom bleev un hett Maria Luisa vun Spanien ut dat Huus Bourbon as Hertogsche insett. Maria Luisa harr to Napoleon sien Tiet dat Amt vun de Königin vun Etrurien harrt. In'n November 1817 hett se ehr Amt antreden, ofschoonst se toeerst nich woll. 1824 is se sturben. Ehr Söhn Karl Ludwig is ehr denn upfolgt. De weer fröher Kindkönig vun Etrurien ween, as siene Mudder an sien Stäe regeert harr. Al vör de Revolution vun 1848 geev he vunwegen Striet in de Binnenpolitik freewillig Bott un lä de Regeerung vun Lucca in de Hannen vun den Groothertog vun de Toskana. Vun dor af an weer Lucca Deel vun de Toskana un harr nah üm un bi 500 Johren sien Freeheit verloren. 1859 bit 1861 is de Toskana denn an Sardinien anslaten wurrn. Un denn duur dat nich lang, un de Staat Italien is upkamen, mit de Toskana un Lucca bloß noch as een Ünnerdeel.
Wat dat in Lucca antokieken gifft
De Straten loopt in Lucca in'n rechten Winkel un wiest den Loop vun de röömschen Straten an. De Piazza San Michele hett de Form vun dat röömsche Forum un dat Anfiteatro sünd Wohnhüser, de just up den Grund vun dat röömsche Amphitheater boot wurrn sünd. Buten sühst du noch wekke vun de tweedusend joahr aulen Muern vun dat Theater. Wat een unbedingt ankieken mutt, sünd:
Kauai County
Kauai County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Hawaii. He hett 67.091 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.611 km². De Sitt vun de Verwalten is in Lihue.
Historie
De Kreis is 1905 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 58.463 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 28.355 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 20.301 US-Dollar. 32.368 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 7.551 Minschen maakt. 10,41 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
19,52 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 12,96 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Mount Longhurst
Mount Longhurst is en markanten hogen Barg in de Ross Dependency, Oostantarktika. In de Cook Mountains liggt he westen von’n Mill Mountain. He is de höögste Barg an’n Rand von dat Festive-Plateau.
Deelnehmers von de Discovery-Expeditschoon (1901–1904) ünner Leid von’n brietschen Polarforscher Robert Falcon Scott hebbt den Barg opdeckt un em na Cyril Longhurst (1878–1948) nöömt, en Sekretär von de Expeditschoon.
Badura-Skoda
Badura-Skoda is de Familiennaam von
Nikolai Konstantinowitsch Kruglow
Nikolai Konstantinowitsch Kruglow (* 31. Januar 1950 in Krasnyj Mys, Oblast Gorki) is en ehmalger sowjeetsch Biathlet.
Legnica
Legnica, [], inst Liegnitz, is ene poolsche Stadt in de Provinz Nedderslesien. Legnica is siet 1874 en kringfriee Stadt un weer ok terdüütsche Tied in ene Provinz Nedderslesien. Se hett vandage circa 100.000 Inwahners.
De Fläck is 56,3 km². Paul Löbe, de de meeste Tied in de Weimarer Republiek Rieksdagspräsident weer, weer vun hier. De Stadt weer vun 1163 bet 1675 de Stadt vun de düütsche un poolsche Piasten-Hartögen vun Nedderslesien. In't Medeloller weer hier ene Slacht vun Düütsche, Polen un Templer tegen de Mongolen.
Nikolai Konstantinowitsch Kruglow
He wunn bi de Olympisch Winterspelen 1976 in Innsbruck de Goldmedaille över 20 Kilometer vör Heikki Ikola un Alexander Jelisarow un mit de russisch 4-mal-7,5-Kilometer-Staffel.
Legnica
Vun 1975 bet 1998 weer de Stadt Seet vun de Bezirk Legnica. In Legnica gifft dat Hoogschoolen.
Nikolai Konstantinowitsch Kruglow
Een Johr vörher weer he all Weltmeester in’n Sprint över 10 Kilometer vör Alexander Jelisarow un Klaus Siebert wurrn un wunn de Sülvermedaille över 20 Kilomter achter Heikki Ikola aber vör Esko Saira.
Mount Fisek
Mount Fisek is en  hogen Barg in Ellsworthland, Westantarktika. He liggt in de Bastien Range von de Ellsworthbargen 9,6 km noorden von’n Patmos Peak, 12 km oostnoordoosten von’n Wild Knoll, 10,84 km süüdoosten von’n Mount Klayn un 22 km westen von’n Mount Liptak. Siene steilen Noord-, Oost- un Süüdwestsieden sünd deelwies unveriest. De Nimitz-Gletscher liggt in’n Noordoosten.
Nikolai Konstantinowitsch Kruglow
Sien Söhn Nikolai weer ok en spoodriek Biathlet. He sülvst is een vun söss Biathleten, de sowohl bi Weltmeesterschapen as ok bi Olympisch Winterspelen Eenzel- un Staffelgold winnen kunnen.
Inken
Inken is en freeschen Vörnaam for Deerns.
Herkamen
Inken kummt vun den olen germaanschen Naam Ingeborg. Dor steekt de beiden germaanschen Wöör Ingwio (ene germaansche Göttin) un borg (Borg, Schuul) in. De Naam bedüüdt denn soveel as de ünner Schuul vun Ingwio staht.
De freesche Naam
De plattdüütsche Naam is eenfach een beten körter maakt un tosamentrocken: Dat borg is ganz wegfullen un dor is denn Inge vun worrn. Later is an den Naam denn noch en Anbacksel to’n Lüttermaken (Diminutiv) ranmaakt worrn. Denn heet dat Ingken oder Inken.
Kiek ok nah bi de List vun plattdüütsche Vörnaams.
Mount Fisek
US-amerikaansche Wetenschoppers hebbt em 1961 un 1988 karteert. De bulgaarsche Kommission för Antarktische Geograafsche Naams hett em 2014 na en lütten Barg in’n Noordoosten von Bulgarien nöömt.
Modigliani
Modigliani is de Familiennaam von
Modigliani betekent
Étienne Lenoir
Étienne Lenoir oder Étienne LeNoir is de Naam von
* Étienne LeNoir (1699–1778), franzööschen Klockenmaker,
Atascosa County
Atascosa County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Texas. He hett 44.911 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 3.191 km². De Sitt vun de Verwalten is in Jourdanton.
Historie
De Kreis is 1856 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 38.628 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 16.441 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 14.276 US-Dollar. 14.832 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 2.384 Minschen maakt. 19,94 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
45,35 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 5,13 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Pelosi
Pelosi is de Familiennaam von
Vesikel
Vesikel (vun ) betekent
James Last
Hans (James) Last (* 17. April 1929 in Bremen; † 9. Juni 2015 in Palm Beach Gardens, Florida) weer en düütschen Jazzbassisten, Komponisten un Bandleader. Bekannt wurrn is he dör sien „Happy Party Sound“, de to den Easy-Listening-Stil tohören deit.. He hett bi 200 gollen un 17 platin Schallplaten kregen.