cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Selma Zwienicki
De Mörder
De Mörder Joseph Heike höör to den SA-Storm 23/75. Düsse Storm höör to den Stormbann III/75, wat een vun de veer Stormbänn vun de SA-Standarte 75 Bremen weer. Dat Hööftquartier vun den Storm III/75 weer in de Neestadt, in’n Bunnendoor, an’n Bunnendoorsteenweg 75. Dat weer dat „Johann-Gossel-Huus“. Stormbannföhrer weer de 30 Johr ole Horst de Boer. Stellvertreder weer de 33 Johre ole Heinrich Hinrichsen. He hett den Befehl geven, Heinrich Rosenblum umtobringen, de nich wiet weg vun Familie Zwienicky leven dö. Baas vun den Storm 23/75 weer Carl Peter Hauschildt. To düssen Storm höör ok Joseph Heike. He weer 1901 in Bremen boren. Sien Vadder weer Wiekensteller bi de Bahn. Heike hett Maschinentekner lehrt un later as Verköper un Dekorateur arbeit. 1931 is he Liddmaat bi de NSDAP wurrn. In de SA is he 1932 intreden. Dor hett he dat fix to wat bröcht. He is ankeken wurrn, „as en SA-Föhrer, up den een sik unbedingt verlaten kann“ 1937 is he Obersturmführer wurrn.
De Moord
As Joseph Heike in dat Johann-Gossel-Huus keem, fraag he Hinrichsen, de dor in’n Huse weer, wat denn los weer. De geev de Antwoort: „De Synagoog brennt. De Joden geiht dat nu to Lief“. Denn kreeg Heike den Befehl, he scholl sik en poor SA-Lüde griepen, up de he sik verlaten konn un scholl sik upmaken na dat Huus vun den Fohradhöker Zwienicky. He is denn lostagen un hett nich eerst fraagt, wat he dor egentlich scholl. Vör dat Huus in de Hogendoorsstraten dreep he de Boer. De geev den Befehl, he scholl de Joden rutholen. Josef Zwienicky kreeg dat Theater up’e Straten midden in’e Nacht mit un seeg to, dat he dör de Achterdöör utbüxen dö. Heike fünn denn bloß siene Fro un siene beiden Söhns. As he fraag, wo de Mann afbleven weer, woll se keen Antwoort geven. Dor hett he ehr foorts dootschaten.
Vör Gericht
Dat böverst Parteigericht vun de NSDAP hett na de Pogromnacht en Sunnergericht insett. Dat scholl unnersöken, wie dat passeern konn, dat in düsse Nacht Jöden vun SA-Lüde dootschaten wurrn sünd, ofschoonst keeneen vun de Parteiföhrers ut München en Pogrom in Gang setten woll. So heet dat tominnst. In Hamborg is en Sunnersenaat tohopentreden un hett sik mit düsse Nacht ut’neen sett un mit de Morden, de dor utföhrt wurrn sünd. Ok Heike un de Bröder Behrens, de Heinrich Rosenblum dootschaten harrn, mössen dor Reed un Antwoort stahn. Dat güng um swaare Schuld: Jem is vörsmeten wurrn, se harrn nich up de Befehlen höört, de se kregen harrn. Man amenn sünd se all freespraken wurrn. Dat heet, se harrn dat woll nich richtig verstahn, wat mit de Befehlen meent weer, man dat weer rein gor nich to betwiefeln, dat se „as gode Natschonalsozialisten hannelt“ harrn un bloß dat Beste för de Partei un dat Düütsche Volk in’n Sinn harrn. Joseph Heike is in’n Krieg fullen.
Grant County
Grant County betekent
Township 6
Township 6 betekent
Joyce
Joyce betekent
Kiek ok bi: Joice.
McKeen
Kiek ok bi: McKean.
Lune River
Lune River betekent
* Lune River, Stroom in Tasmanien, Australien, de in de Tasmaansche See münnt,
Kiek ok bi: River Lune.
Joice
Joice betekent
Kiek ok bi: Joyce.
Hebb
Hebb is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Hepp, HEP.
Clay County
Clay County betekent
Gilley
Gilley betekent
Gilley is de Familiennaam von
La Lune
La Lune betekent
* La Lune, franzöösch Schipp,
Torra
Torra is de Familiennaam von
Torra betekent
Solera
Solera betekent
Solera is de Familiennaam von
Botnfjellet
De Botnfjellet  (ut dat Noorweegsche översett soveel as Daalketelbarg) is en hogen Barg, de de Noordoost- un Oostwand von’n Daalketel von’n Livdebotnen in de Alexander-von-Humboldt-Bargen von Königin-Maud-Land, Oostantarktika, billt.
Hede (Vörnaam)
Hede is een plattdüütschen Vörnaam för Deerns.
Herkamen
Hede is een korte Form vun den germaanschen Naam Adelheid. As dat bi ole germaansche Naams begäng is, steekt dor twee Wöör in. Adal heet so veel as vörnehmen Sinn oder vörnehme Aart un Heit bedutt so wat as Utsehn oder Gestalt.
De plattdüütsche Naam
As dat bi de plattdüütschen Lüde fröher begäng weer, is de Naam Adelheid afkört wurrn to Heide oder Hede. Annere Formen vun Adelheid sünd Ahlheit, Adele, Dele, Alke un Elke.
Moorborg (Mehrdüdig Begreep)
Moorborg betekent
Township 8
Township 8 betekent
Rahlfs
Rahlfs is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Ralfs.
Bangemann
Kiek ok bi: Bangeman.
Glogowski
Glogowski is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Głogowski.
Pawel Kogan
Pawel Kogan is de Naam von
* Pawel Borissowitsch Kogan (1967–2005), russ’schen Footballspeler,
Repka
Repka oder Řepka is de Familiennaam von
Repka betekent
Kiek ok bi: Rzepka.
Lune
Lune betekent
,,.
Dat is ok de hoochdüütsche Naam von
Dallas County
Dallas County betekent
Ralfs
Ralfs is de Familiennaam von
Flagey
Flagey betekent
Ralfs
Kiek ok bi: Rahlfs, Ralphs, Ralf.
Hallmann
Hallmann is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Halman, Hallman.
Bruno Freiherr von Schrötter
Johannes Karl Freiherr von Schrötter (* 17. August 1816 in Marienwerder; † 7. Juni 1888 in Berlin) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.
Von Schrötter is 1818 as Söhn von Elisabeth, borene Wedeke (1789–1849), un Ferdinand Freiherr von Schrötter (1785-1863) in Marienwerder boren. Siene Bröder Adelbert (1817-1874) un Eduard (1822-1883) weren jüst as Bruno later ok Landrääd. Von Schrötter hett Juristeree studeert un is 1840 he Auskultater worrn. 1845 is he Gerichtsassesser worrn un weer denn kommissarsch Richter in Oost- un Westprüßen. 1850 is he interimistisch Kreisrichter in’n Kreis Karthaus ween.
He weer denn von 1850 bet 1851 kommissarsch Landraad von’n Kreis Preußisch Stargard un von 1851 bet 1854 toeerst kommissarsch, denn richtigen Landraad von’n Kreis Wittgenstein. 1854 is he in’n einstweiligen Rohstand versett worrn, nadem dat finanzielle Unregelmäßigkeiten geven hett. Von 1855 bet 1856 hett he kommissarsch dat Amt as Landraad von’n Kreis Reichenbach övernahmen un von 1856 bet 1864 weer he toeerst kommissarsch un von 1857 af an ok richtigen Landraad von’n Kreis Goldap. 1864 hett dat wedder Unregelmäßigkeiten geven un he is in’n einstweiligen Rohstand versett worrn. 1866 hett he en Tied as Hülpskraft bi’n Polizeipräsident in Berlin arbeidt. 1873/1874 müss he en poor Maal in’t Fängnis, nadem he en poor hoge Persönlichkeiten beleidigt harr. 1876 hett de Disziplinarhoff em vör de Tied un ahn Pangschoon ut’n Deenst entlaten.
Von Schrötter sien Dochter Elisabeth (26. Dezember 1851–2. November 1937) weer en Sozialaktivistin un Schrieversche.
Township 9
Township 9 betekent
Baldwin County
Baldwin County betekent
Kommun Holbæk
De Kommun Holbæk is ene Gemeend in de Region Seeland in Däänmark. Se hett 68.451 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 578,7 km². De Sitt vun de Verwalten is in Holbæk.
Historie
De Kommun is an’n 1. Januar 2007 mit de Kommunalreform in Däänmark ut de Kommunen Holbæk, Jernløse, Svinninge, Tornved un Tølløse nee billt worrn.
Mahoning County
Mahoning County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Ohio. He hett 238.823 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.075 km². De Sitt vun de Verwalten is in Youngstown.
Historie
De Kreis is an’n 16. Februar 1846 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 257.555 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 118.973 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 18.818 US-Dollar. 144.100 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 30.557 Minschen maakt. 12,16 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
7,00 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 2,35 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 81,04 % vun de Minschen Witte, 15,87 % Swarte, 0,47 % stammt ut Asien un 0,02 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,17 % sünd Nakamen vun Indianers. 1,03 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,38 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 2,97 % vun de Lüüd ansehn.
Ralphs
Ralphs is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Ralfs.
Dissen
Dissen betekent
Dissen is de Familiennaam von
Roger Ruud
Roger Ruud (* 1. Oktober 1958 in Hurdal) is en ehmalger norweegsch Skispringer.
Loopbahn
In de Saison 1981/82 keem he in de Gesamtwertung vun de Veerschanzentournee up den 2. Platz achter Manfred Deckert ut de DDR.
All tosommen wunn he negen Weltcupspringen, dorünner dat Neejohrsspringen 1982 in Garmisch-Partenkirchen. Sien beste Saison in' Weltcup w eer de Saison 1980/81, as he achter Armin Kogler den tweeten Platz belegg. 1980 hett he för Norwegen an de Olympisch Winterspelen deelnommen.
Kreis Goldap
duum|Koort von de Kreise in Oostprüßen vör 1905, de Kreis Goldap liggt in dat blaue Rebeed duum|Koort von de Kreise in Oostprüßen Stand 1944, de Kreis Goldap liggt in dat brune Rebeed duum|Segel von’n [[Landraad (Düütschland)|Landraad von’n Kreis Goldap]] De Kreis Goldap weer en Kreis in Prüßen, de in de Tied von 1818 bet 1945 bestahn hett. De Seet weer in Goldap.
Mit Stand 1. Januar 1945 weer de Kreis indeelt in een Stadt (Goldap, de eenzige Oort mit mehr as 2000 Inwahners), 156 Landgemenen un twee Goodsbezirke (Forstbezirke).
Historie
De Kreis is to’n 1. September 1818 inricht worrn, as de Kreise in’n Regerungsbezirk Gumbinnen (Provinz Oostprüßen) nee indeelt worrn sünd. De Provinz Oostprüßen is 1824 mit de Provinz Westprüßen in Personalunion tohoopgahn un 1829 ganz tohoopleggt worrn. De Provinz hett denn Provinz Prüßen heten.
To’n Kreis Goldap hebbt de Kaspels Dubeningken, Gawaiten, Goldap, Grabowen, Gurnen, Mehlkehmen, Szittkehmen, Tollmingkehmen un von 1868 af an ok Rominten tohöört.
An’n 1. Januar 1843 hebbt de Kreise Goldap un Stallupönen Rebeden uttuuscht.
Von’n 1. Juli 1867 af an hett de Kreis to’n Noorddüütschen Bund höört un von 1. Januar 1871 af an to dat Düütsche Riek. An’n 1. April 1878 is de Provinz Prüßen in de Provinzen Oostprüßen un de Westprüßen deelt worrn. Goldap hett denn to de Provinz Oostprüßen tohöört.
An’n 30. September 1929 sünd de Goodsbezirke in’n Kreis oplööst un Deel von Landgemenen worrn.
An’t Enn von’n Tweten Weltkrieg in’t Vörjohr 1945 hett de Rode Armee den Kreis besett. De düütsche Verwaltung hett ophöört un dat Rebeed is ünner de Verwaltung von Polen un de Sowjetunion kamen. De düütschen Inwahners von dat Rebeed sünd flücht un verdreven worrn un kunnen na disse Tied nich mehr wedder trügg in ehre Heimat. Polen un Russen hebbt sik dor nee ansiedelt. Dat Rebeed höört vondaag to’n Powiat Gołdapski in de Woiwodschop Ermland-Masuren in Polen un to’n Rajon Nesterow in de Oblast Kaliningrad in Russland.
Nina Kogan
Nina Kogan is de Naam von
* Nina Iossifowna Kogan (1889–1942), russ’sche Künstlerin,
Kreis Goldap
Amtsbezirke 1874–1945
De Landgemenen un Goodsbezirke in’n Kreis Goldap weren von 1874 bet 1945 in 26 Amtsbezirke tohoopslaten :
Oortsnaams
An’n 27. Oktober 1933 is op Andrag von de Landgemeen Sutzken de Naam von de Gemeen op Hitlershöhe ännert worrn.
Gemenen
Gemenen un Inwahnertallen Stand 1933:
Hassebrauk
Hassebrauk is de Familiennaam von
Eugene Andrew Cernan
rechts|duum|Gene Cernan (Gemini 9) Eugene Andrew „Gene“ Cernan (* 14. März 1934 in Chicago, Illinois; † 16. Januar 2017 in Houston, Texas ) weer en ehmalger US-amerikaansch Astronaut. He weer de elfte vun twalf Minschen, de up den Maand un bit hüüd (2016) de letzte, de up den Maand ween is.
Anfang vun sien Loopbahn
Cernan stammt vun sien Moders Siet vun tschechischen, vun sien Vaders Siet vun slowaaksch Inwannerer af, sien Öllern weern aber beid in den USA boren. He hett de McKinley School in Bellwood un de Proviso High School in Maywood besöcht, de he in’ Juni 1952 as en vun de Besten vun sien Johrgang verlaaten dee. He harr all fröh den Wunsch, Marinefleeger to wurrn; deswegen harr he sück um en Marine-Stipendium an de Purdue University bewurben, kreeg aber blots en Deelstipendium, dat hüm liekers to’n Deenst in de US-Marine verplichten dee.
In’ Sömmer 1955 deen he to’n eersten Mal up en Schipp, de USS Roanoke, in’ Juni dorup hett he Purdue mit en Notensnitt van 5,1 vun mögelk 6 afslooten. Vun Juni bit Oktober 1956 deen he up de USS Saipan. In disse Tiet rück he vun de Reserve to de regulär Marine up.
1957 wurr he as Pilot vun Kampjets utbildt, af Februar 1958 weer he up de Miramar Naval Air Station, in Kalifornien statschoneert. Sien eerst Fohrt in den Pazifik hett he vun März bit Oktober 1959 up den Floogtüüchdräger Shangri-La maakt. En wieder Fohrt harr he vun Juni 1960 bit März 1961 up de  Hancock. An’ 6. Mai 1961 hett he Barbara Atchley, en Stewardess vun de Continental Airlines heiraadt, hör Dochter Tracy wurr an’ 4. März 1963 boren.
In de Tüschentiet harr Cernan en Angebot vun de Marine annommen un sien Verplichtenstiet verlängert. In’ Gegentoog kunn he aber an de Naval Postgraduate School in Monterey, Kalifornien studeeren, un kreeg dor den Master of Science in Luftfohrttechnik.
De Weg to de NASA
Cernan hett sück in’ Sömmer 1963 bi de NASA as Astronaut bewurben, un ofschons he weniger Floogerfohren as anner Bewarber harr un kien Testpilot weer, wurr he an’ 17. Oktober 1963 tosommen mit 13 annern as dart Astronautengrupp vun de NASA in de Apenlichkeit vörstellt.
De Utbillen fung in Februar 1964 an. Cernan spezialiseer sück up de Raketen, sowohl up de Titan-Rakeet, de dat Gemini-Ruumschipp in de Eerdumloopbahn bringen sull, as ok de Agena-Stuuf, mit de Kopplungen in’ Orbit plaant weern.
Bodnar
Bodnar oder Bodnár is de Familiennaam von
Eugene Andrew Cernan
Dat Gemini-Projekt
Wiels de eersten Gemini-Missionen (Gemini 1 in’ April 1964 bit Gemini 5 in’ August 1965) hett Cernan in de Leitzentraal arbeit un weer dor för dat Överwaaken vun de Drievstofftanks wiels den Start tostännig.
Bi dat Gemini-Projekt weern teihn bemannt Flüüg vörsehn, also muss 20 Plätze vergeven wurrn. Vun de söben Mercury-Astronauten weern noch fiev aktiv Astronauten, de as Kommandanten vun eenig Gemini-Flüüg faststunnen. Dorto keemen noch 9 Astronauten ut de tweet Utwahlgrupp. Somit bestunn för de dart Grupp vun Astronauten blots minn Chancen up en Insatz in en Gemini-Ruumschipp.
An’ 8. November wurr Cernan denn as Ersatzpilot för de Mission Gemini 9 nomineert. Dormit harr he ok groot Chancen, för den letzten Floog mit Gemini 12 indeelt wo wurrn.
Wiels de Düppelmission vun Gemini 7 un Gemini 6 in’ Dezember 1965 weer Cernan Verbindungsspreker (Capcom).
De Hööftmannschap vun Gemini 9 bestunn ut den Kommandanten Elliot See un den Piloten Charlie Bassett, de en Weltruumutstieg (EVA: extra-vehicular activity; Butenbordinsatz) ünnernehmen sull. Ersatzkommandant weer Tom Stafford.
In’ Rahmen vun hör Utbillensprogramm sünd de Hööft- und Ersatzmannschap vun Gemini 9 an’ 28. Februar 1966 in twee tweesittig Jets nah St. Louis flagen, wo se bi de McDonnell Aircraft Corporation an’ Gemini-Simulator traineeren sullen. Wegen schlecht Sicht is en Floogtüch afstört, wobi See un Bassett to Dood keemen. Noch an den sülvigen Dag wurrn Stafford un Cernan as nee Hööftmannschap bestätigt un Cernan harr nu de Upgaav, nah Edward White mit Gemini 4 den tweeten amerikaanschen Weltruumutstieg (EVA) to ünnernehmen.
De Start vun Gemini 9 weer toeerst för den 17. Mai 1966 vörsehn, wurr aber körtfristig afseggt, nahdem Stafford un Cernan all in dat Ruumschipp weern. De Start vun den Teelsatelliten, de kört vördem ween weer, weer scheef gahn, so dat kien Kopplungspartner vörhannen weer.
Mit den eenfacker Teelsatelliten ATDA sull de Start an’ 1. Juni wedderhaalt wurrn. ATDA kunn ditmal ahn Probleme in de Umloopbahn brocht wurrn, aber ok ditmal keem Gemini 9 nich hooch. De Start muss afbraaken wurrn, wiel bruukt Daten vun de Bodenstatschoon nich to dat Ruumschipp schickt wurrn kunnen.
An’ 3. Juni klapp de dart Startversöök endlich un Cernan maak sien eersten Ruumfloog. Dormit weer he de tweete Astronaut vun de dart Utwahlgrupp, de to’n Insatz keem.
In de Eerdumloopbahn stell sück aber rut, dat sück de Verkleeden vun den Teelsatelliten blots deelwies lööst harr, so dat de plaant Kopplung nich mögelk weer. Tüschendör hett man bi de NASA överleggt, dat Cernan ut dat Ruumschipp utstiegen un de Verkleeden vun Hand lösen sull, worup man aber denn doch van aflaaten hett – dat weer schlicht to gefährlich. De bither eenzige EVA bestunn blots ut dat In- un Utstiegen, man harr aber kien Erfohrungen maken kunnt, wu dat mit Bewegen un Arbeiten in de Swoorlosigkeit weer.
De plaant EVA weer aber noch immer hart noog. Cernan sull an’ 5. Juni 1966 dat Gemini-Ruumschiff dör de Luke verlaaten, sück an dat Ruumschipp langs nah achter hangeln un dor en vun de US-Luftwapen entwickelt Manövreereenheit (AMU) umschnallen. Dat weer aber bedüüdend swoorer as man sück dat vörstellt harr. Dat geev to wenig Punkte, woran he sück fasthollen kunnm so dat he wesentlich langsamer as plaant vörankommen dee. As he denn endlich dat Heck vun dat Ruumschipp reckt harr, weer he wiet achter de Tiet un an’ Enn’ vun sien Kräfte. De Test mit de Manövreereenheit muss dorum afseggt wurrn. De Rückweg to de Luke weer noch stuurder un gefährlicher. De Köhlen vun de Ruumantoog kunn de Warmtafstrahlen vun den Körper nich mehr utglieken, un Cernan sien Visier vun sien Helm beschloog. He harr kien Sicht mehr un wegen de fehlen Swoorkraft wurr dat mit de Orienteeren immer schlechter. Mit letzt Kraft kunn he sück aber in dat Ruumschipp torüchhangeln. Immerhen harr he mit över twee Stünn en nee Tietrekord för Weltruumutstieg upstellt.
Kört nah dat Enn’ vun de Mission wurr Cernan an’ 17. Juni 1966 as Reservepilot för den nächsten verfügboren Floog mit Gemini 12 nomineert, de ok dat Enn’ vun dat Gemini-Programm ween sull. Bi de Weltruumutstiege vun Gemini 10 un Gemini 11 sünd den wieere Probleme uptreeden, un för Gemini 12 weer weer en Test mit de Manövreereenheit vörsehn. Cernan weer Ersatzmann för Buzz Aldrin un luut Cernan wurr bi de NASA doröver nahdocht, Aldrin dör Cernan to ersetten, wenn Aldrin den Upgaven nich wussen ween weer. Nahderhen hett man den Test mit de Manövreereenheit ut dat Programm nommen, un somit weer ok klor, dat Aldrin fleegen dee. Cernan keem denn ok nich to’n Insatz un wurr to dat Apollo-Projekt todeelt.
Vörbereiten to de eerst Lannen up den Maand
mini|Cernan mit John Young un Tom Stafford In dat Apollo-Projekt wurr Cernan as Ersatzpilot för de Mission D, den tweeten bemannten Floog, indeelt. Dormit kunn he villicht dorvan utgahn, dat he den fievten bemannten Apollo-Floog maken kunn, vörutsichtlich den eersten, bi de en Maandlannen versöcht wurrn kunn. Cernan hörr to de erfohrenste Crew, de de NASA je tosommenstellt harr. Sien Kommandant weer weer Tom Stafford, un as dart Mann wurr John Young indeelt, de as Stafford ok, all twee Ruumflüüg maakt harr.
As in dat Gemini-Projekt ok, weern immer dree Mannschapen to glieker Tiet in’ Training. As verwacht wurr kört nah de Lannen vun Apollo 7 an’ 11. Oktober 1968 de Ersatzmannschap vun Apollo 7 för den nächsten verfügboren Floog mit Apollo 10 bekanntgeven. Dat weer de Generalproov för de Lannen up den Maand. To’n eersten Mal sull de Maandlandefähre in de Maandumloopbahn test wurrn. En Lannen weer nich vörsehn un weer technisch ok nich mögelk, wiel de Landefähre vun Apollo 10 noch swoorer as de vun Apollo 11 weer.
In en Interview, dat in en mehrdeelig Dokumentatschoon mit Naam When We Left Earth wiest wurr, hett Cernan över Apollo 10 seggt, dat de Upstiegsstuuf „short fueled“ weer, will heeten, dat de nich vullstännig uptankt wurrn weer. As Begrünnen hett he seggt, dat man vun Sieden de NASA den Astronauten wegen hör kompetitiv Persönlichkeit, nah de se ünner annern utwählt wurrn weern, nich ganz troen dee, sück an de Missionsvörgaven to hollen. „Wenn wi also lannd weern, harrn wie nich mehr vun den Maand torüchkommen kunnt.“, hett he sien Kommentar afslooten.
An' 18. Mai 1969 is Cernan tosommen mit Tom Stafford un John Young to sien tweeten Ruumfloog start. Nah Apollo 8 weer dat eerst de tweete Floog to'n Maand. An' veerten Floogdag schwenk dat Apollo-Ruumschipp in en Maandumloopbahn in. Cernan un Stafford sünd in de Maandfähre Snoopy umsteegen un hemm vun dat Modership Charlie Brown afkoppelt. Bi dissen Deel vun de Mission keem dat to Problemen, wiel Stafford un Cernan in hör Iefer en Schalter tweemal betätigt hemm. Dordör kemm dat to swoor Schlingern vun de Maandfähre. Stafford kunn aber Schlimmeres verhinnern, indem he up Handstüern ümschalten dee. Bi de Rückfloog to de Eerd reck de Landekapsel en Rekordgeschwindigkeit vun 39.897 km/h. Cernan, Stafford un Young sünd in dissen Beriek also Weltrekordholler.
Nah de Rückkehr wurr Cernan vörsmeeten, dat he in de Apenlichkeit unanstännig Utdrücke bruukt harr. As de Maandfähre unkontrolleert in't Schlingern keem, harrn Stafford un Cernan in Levensgefohr nich up jöögdfree Spraak acht. Wiels Stafford sien Bemarken nich to verstahn weern, gung de Roop vun Cernan „Horensöhn! Wat to Höll is passeert?“ good verständlich live to de Eer. De Baas vun en amerikaansch Bibelschool hett sück doruphen bi de NASA un Präsident Nixon beschwert, worup Cernan sück apenlich för sien Utdrücke entschuldigen muss.
Apollo 14
Nahdem Apollo 10 afslooten weer, kreeg Cernan vun Deke Slayton, de för de Apollo-Mannschapsindeelen tostännig weer, dat Angebot, Ersatzpilot för de Maandlandefähre vun Apollo 13 to wurrn. Dormit harr he groot Chancen harrt, mit Apollo 16 up den Maand t lannen. Cernan hett dit Angebot aber to Slayton sien Verwunnern aflehnt. He wull lever up en eegen Kommando wachten.
Disse Chance kreeg he denn tatsächlich, wiel Michael Collins ut de Astronautengrupp utscheeden wull un en Angebot as Ersatzkommandant vun Apollo 14 aflehnen dee. Dormit kreeg Cernan dissen Posten an' 6. August 1969 kört nah de spoodriek Maandlannen dör Apollo 11 överdragen. Somit weer he Ersatzmann för Alan Shepard, den eersten Amerikaner in't All. To de Ersatzmannschap vun hörrn noch Ronald Ellwin Evans as Pilot vun de Apollo-Kommandokapsel un Joe Engle as Pilot vun de Landefähre.
De (vöreerst) letzte Minsch up den Maand
To dissen Tietpunkt weern de Flüüg Apollo 18 und Apollo 19 all streeken wurrn, so dat fast stunn, dat Apollo 17 för lang Tiet de letzte Floog to'n Maand ween sull. Weniger klor weer, welker Mannschap disse Mission fleegen sull, de Ersatzmannschap vun Apollo 14 ünner Eugene Cernan, oder de Ersatzmannschap vun Apollo 15 ünner Richard Gordon mit den eersten Wetenschapsastronauten, Jack Schmitt. An' 13. August 1971, kört nah den Floog vun Apollo 15, geev de NASA sluutend bekannt, dat Cernan, Evans un Schmitt de Crew vör den letzten Maandfloog billen sullen, Ersatzmannschap weer de Crew vun Apollo 16, wiel sück dat nich lohnt harr, för den letzten Maandfloog en kumplett nee Mannschap to traineeren.
De Start vun Apollo 17 funn an' 7. Dezember 1972 statt. Dat weer ok to glieker Tiet de eerste Nachtstart in de amerikaansch Ruumfohrt. Cernan un Schmitt sünd mit de Maandfähre Challenger dicht bi den Littrow-Krater in dat Mare Serenitatis lannd. Cernan hett de Maand as elft Minsch betreeden. De Mission weer wetenschaplich un technisch hööchst spoodriek, dat wurr de längste EVA-Tiet up den Maand verbrocht, de gröttste Mengt an Maandsteens sammelt un de gröttste Streck mit dat Maandauto torüchleggt (35 km). Cernan stell mit 18 km/h en inoffiziellen lunaren Landgeschwindigkeitsrekord up.
Nah de NASA
Nah dat Utscheeden ut de NASA an' 1. Juli 1976 wurr Cernan Viezpräsident vun de „Carol Petroleum“ in Houston, Texas. 1981 hett he en eegen Beraderfirma för Weltruumfohrt as ok de Floogsellschopp Air 1 grünnd, deren Vörsitter he bit Juni 1983 weer.
Dör de Astronautenkarriere harr de Ehe vun Cernan stark leeden. 1980 trenn he sück vun sien Fru Barbara, schett wurrn sünd de beid 1981. In dat Johr 1987 hett he Jan Nanna heiraadt, de he 1984 kennen lehrt harr. Dör disse Heirat kreeg he twee Steefdöchter, Kelly un Danielle.
1999 hett Cernan tosommen mit Don Davis dat Book The Last Man on the Moon herutbrocht.
In de Dokumentatschoon The Shadow of the Moon (2007) (dt. Titel Im Schatten des Mondes) bericht he över de Ereignisse un Empfindungen vun de Maandlannen.
Ehrungen
In dat Johr 2000 wurr Eugene Cernan in de National Aviation Hall of Fame upnommen.
Christopher Repka
Christopher Repka (* 6. Oktober 1998 in Stará Ľubovňa ) is en slowaaksch Schachgrootmeester. He hett 2017 de slowaaksch Eenzelmeesterschaft wunnen.
Loopbahn
2016 kreeg he van de FIDE all den Titel van en Internatschonalen Meester tospraaken. 2018 keem de Grootmeestertitel dorto, womit he ok de jüngste slowaaksch Grootmeester van all Tieden wurr. För de Slowakei nehm he an de Schacholympiaden 2016 un 2018 deel. Sien höchste bit jetzt (Juli 2019) reckt Elo-Tall bedrocht 2534. Dissen Wert hett he in’n Mai 2018 reckt.
Sonstiges
Repka is de Söhn van de slowaaksch IM Eva Repková un den libaneeschen IM Fadi Eid.
Dissen (Rap)
Dat Verb dissen warrt bi Hip-Hoppers un Rappers bruukt un bedutt so veel, as slecht öber een snacken, een vun'e Siet anmaken, een sunner Respekt behanneln un ok een rünnermaken mit Schimp un Schann.
Township 10
Township 10 betekent
Dehler
Dehler betekent
Dehler is de Familiennaam von
Dissen (Rap)
Dissen kümmt ut de Engelsche Spraak vun dat Verb to disrespect. An un for sik is dissen een Utdruck, de in den Slang in de USA bruukt warrt. Dör de Hip-Hop-Szeen is de Utdruck denn ok na Düütschland kamen. Bi de Hip-Hoppers is dat Dissen in den Battle-Rap to een egen Aart vun Kunst wurrn. Dat gifft Rappers, de maakt so nömmte Diss-Tracks, wo se dor öber singt, wie slecht se mit anner Rappers utkaamt un wat se jem an'n Hals wünscht.
Vun de Tiet af an, wo de Düütschrap sik goot verkopen leet, warrt de Begreep ok afsiets vun de Hip-Hop-Szeen bruukt.
Heinrich Aumund
Heinrich Aumund (* 10. April 1873 in Oosterholt; † 24. Februar 1959 in Homberg) weer en düütschen Ünnernehmer un Perfesser.
Aumund is 1873 as Söhn von Anna Catharine, borene Adelung (24. Dezember 1836–6. September 1885), un den Buur Albert Aumund (22. Januar 1822–6. Februar 1892) in Oosterholt boren. He hett Maschinenbo an de Technische Hoogschool in Hannover studeert un dat Studium as Diplom-Inschenör afslaten. Sien Loopbahn in’n Beroop hett anfungen in dat Kunstrukschoonsafdeel för Fördertechnik bi de Maschinenfabrik Julius Pohlig in Köln. 1908 is he ordentlichen Perfesser för Hebemaschinen un Förderanlagen an de Technische Hoogschool Danzig worrn. 1921 is em de Verwaltung von de Technischen Hoogscholen in Prüßen un dat Dörföhren von en Hoogschoolreform överdragen worrn. Von 1922 bet 1935 weer he ordentlichen Perfesser un Direkter von dat Institut för Fördertechnik an de Technische Hoogschool Berlin.
1922 hett Aumund de Aumund Fördertechnik GmbH grünnt un na dat Enn von sien Hoogschooldeenst dat Leid von dat Ünnernehmen övernahmen. 1951 hett he dat Leid afgeven an sien Söhn Günter-Claus Aumund.
Wilhelm Hartung
Georg Hartung (* 2. Dezember 1919 in Cuxhoben-Westerwisch; † 28. November 2003 in Reinbek) weer en plattdüütschen Schriever.
Hartung is 1919 as dat twete von dree Kinner von Friedel Christine Auguste, borene von der Fecht (1886-1957), un Wilhelm Hermann Hartung (11. Juni 1884-15. Juli 1948) in Cuxhoben-Westerwisch boren. He hett 1947/1948 Pädagogik studeert, is denn aver Karikaturist worrn. He hett 1948 bet 1957 för den Hamburger Anzeiger arbeidt un weer von 1957 af an 18 Johr lang Karikaturist för dat Daagbladd Die Welt. Aver ok för de Deutsche Verkehrszeitung, för HÖRZU un för de Funkuhr hett he tekent.
1967 hett he den Theodor-Wolff-Pries kregen.
He weer verheiraadt mit Inna Jappen (29. Juli 1922-7. Oktober 2001). De beiden harrn twee Söhns, Jürgen (* 19. August 1947) un Hanke (* 27. August 1951). Hartung is op’n Karkhoff von Spiek begraven, wat de Heimatoord von sien Fro is.
Örgellandschap Oostfreesland
De Örgellandschap Oostfreesland is een vun de riekste Orgellandschapen vun de Welt. 90 historische Örgel ut söven Johrhunnerten staan in de 170 ole Karken vun Oostfreesland. 60 historische Örgel stammen noch ut de Tiet vör 1850. Bold all Originalinstrumenten sünd in den letzten 50 Johr optimol restaureert wurrn, wodör nu wedder de ursprünglicke Klangpracht te hören is. De ole Örgel in Oostfreesland sünd hüüt Vörbild för Örgelbo un Restauratschoon in de ganze Welt.
15. Johrhunnert
All in de Tiet vun de laat Gotik is Oostfreesland un in de Provinz Grunneng en bleiende Örgelkültür nawesen. Ut schriftlicke Borns weet man vun tien Örgel in de tweede Hälft vun den 15. Johrhunnert alleen in Krummhörn. Een vun disse weltwied öllste Örgel, de noch mit ehr ganze Anlaag un de meeste Registers bewoord bleven is und de man hüüt noch spölen kann, steiht in Rysm. Dat Instrument hett 1457 waarschienlick Meester Harmannus ut Grunneng as en gotisch Blockwark baut. De Lüüd vun Rysm hebben niet mit Geld betaald, aver - so steiht dat in de Chronik vun Eggerik Beninga - "ere vette beeste" över de Dullert, de do dichtfrorn was, na Grunneng dreven. De Prinzipalregisters sünd ut Loot hammert un klingen opvallend düster en vull.
16.-17. Johrhunnert
Ganz kostbaar is ok de Renaissance-Örgel in Osteel vun Edo Evers (1619), de Piepen vun de oll Andreas de Mare-Örgel (1566/1567) ut de Ludgerikark in Nörden övernomen hett. Mit ehr kräftigen Klang is de Örgel in Westerhusen vun Jost Sieburg (1642/1643) extra för 'n starke Gesang in't Kark dacht. Eerst 1641 hett man in Oostfreesland de Örgelbegleitung för dat Singen in't Kark inföört; vördem hebbt de Gemeen jümmers sünner Begleitung sungen und hatt de Örgel blot ehr Opgave in de Liturgie, meest in't Wessel mit de Chor. De Örgel in de Groot Kark in Leer gaat terug op en Renaissanceinstrument vun Marten de Mare (1609), de ole Registers vun de Örgel vun Klooster Thedinga (um 1570) bruukt hett. In de Loop vun de Johren hebbt se de Örgel immer mehr to en groot Stadtörgel utbaut, aver de oll Registers nich ersett. Welke Meester de Örgel in Uttum um 1660 baut hett, is nich bekannt. Disse Örgel is en klingend Tügnis för de Künst van de nedderlandsche Örgelbo ut de Tiet vun de laat Renaissance. Die Prinzipalregisters klingen ganz vokaal. Anner Registers klingen wunnerbaar klöörig un maken anner Blaas- un Striekinstrumenten na. En Deel van de Piepen is noch original ut den 16. Johrhunnert. Joachim Richborn, de bedüdenste Orgelmaker ut de Tiet vör Schnitger um 1700, heeft Örgel in Berdum (1677) un Buttfoor (1681) baut. Vun de Örgel in Buttfoor is bold all original bewoord bleven. Ook de Örgel in Pilsm (1694), de vun de Orgelmaker Valentin Ulrich Grotian ut Auerk stammt un ganz klöörige Klänge opwisst, is weertvull. Anner Warken vun Grotian stahn in Petkum (1694-1699), Bensersiel (1696) un Stedesdörp (1696). Vun Joachim Kayser ut Jever, de en Örgel in Hohenkirchen (1694) baut heeft, is in Eilsum (1710) blot de oll Prospekt (de Vörsiet) un de Örgelkasten bewaart. Mit Arp Schnitger heeft de barocke Orgelbo in Noordeuropa sien hoogste Niveau vunden. He heeft ok in Oostfreesland sien Spören achterlaten. In Nörden (1686-1693) steiht Schnitgers tweetgröttste Wark in Düütschland un mit 46 Registers togliek de gröttste Örgel in Oostfreesland. Acht Registers, de Schnitger vun de öller Örgel vun Edo Evers (1618) övernomen hett, sünd noch bewaard un vun besünner Qualität. Üm dat man later mehrmolen de Orgel vun de St. Georgskark in Weener (1709-1710) umbaut un de meeste ole Registers rutschmeten hett, sünd blot noch sess Registers original vun Schnitger. In de Lutherkark in Leer, in Wittmund un Raastäe hett man de Örgel vun Schnitger later ganz dör ne'e Warken ersett.
18. Johrhunnert
Vun Schnitgers tallrieke Lehrlingen hebben in Oostfreesland Christian Vater (1721-1722 in Bockhorn un 1730-1731 in Wiefelstede) un Gerhard von Holy (1710-1711 in Door'm un 1711-1713 in Marjenhaaf) wertvull Örgel baut. Blot en enkele Instrument gifft dat noch vun Friedrich Constabel (1738). An't Anfang is dat för Bargebur baut wurrn, aver stund 1864-1967 in Hamswehrum un is dan na höör hüdigen Stee in Jennelt henbracht wurrn. Sien Orgel in Greetsiel (1738) hett man 1914 för en nee Instrument offert. Sietdem kan man blot noch de originale Örgelkasten bewunnern. In dat Johr 1760 is Constabel noch mit en Neebau in Funnix anfangen, aver eerst 1762 hett Hinrich Just Müller dit Instrument klaarkregen. In de tweede Helft vun den 18. Johrhunnert gungen in Oostfreesland Müller ut Wittmund un Johann Friedrich Wenthin ut Emden mit tallrieke Neebauten un Umbauten tegen 'n anner an und warrn scharp Konkurrenten. Wenthins Örgel in Groothusen (1798-1801) is de gröttste Örgel in Krumhörn. Wenthin hett hier ganz ne'e Registers mit ganz anner Klänge utfunnen un en europäisch Künstdenkmaal schapen. Eenmalig sünd de fiene Flötenregisters ut Mahagoni, besünners de Traversflöten. Noch mehr Örgel vun Wenthin, de 1774-1805 in Oostfreesland warkt hett, sünd to finnen in Backemoor (1783), waar noch dat eenzige originale Gambenregister ut den 18. Johrhunnert bewaart is, in Reepsholt (1788-1789) un in Wolthusen (1790-1793). Vun Müller, de 1760-1811 in över 50 Gemeenen vun Oostfreesland warkt hett, sünd Örgel in Lüttje-Midlm (1766), Holtrop (1772), Nortmoor (1773-1775), Siemswold (1777), Manslagt (1776-1778), Carolinensiel (1780-1781), Remels (1782), Middels (1784-1786), Neermoor (1796-1798) un Woquard (1802-1804) bit Hüüt erhollen. Christian Klausing (Herford) hett en Örgel na Ochtersum (1734-1737) levert, sodat hier ok en westfäälsche Influss op den oostfreeschen Orgelbo te sien is. Dirk Lohman ut Emden hett en Instrument in Haag (1776-1783) baut und en paar Registers ut den 17. Johrhunnert bruukt un Heinrich Wilhelm Eckmann Örgel in Amdorf (1773) un Bagband (1774-1775) baut.
19.-21. Johrhunnert
De bedüdenste oostfreesche Orgelbauer in de eerste Helft vun den 19. Johrhunnert was Müllers Lehrling Johann Gottfried Rohlfs, de in bold 60 Gemeenen vun Oostfreeslands warkt hett un en Familienbedrief gründt hett. Vun hüm sünd noch Neebauten in Bangstede (1794-1795), in de Christuskark in Nörden (1796-1797), Neestadtgödens (1796-1798), Barstede (1801), Veenhusen (1801-1802), Holtland (1810-1813), Nüttermoor (1815-1816), Wiesens (1820-1822), Böhmerwold (1828) un Roggenstede (1827-1833) te vinden. De gröttste Örgel vun Arnold Rohlfs steiht in de Magnuskark in Esens (1848/1860), de ok de Instrumenten in Westerholt (1841-1842) un Siegelsum (1842-1845) baut hett. In den 19. Johrhunnert hebben in Oostfreesland neven Rohlfs de Familienbedrieven vun Wilhelm Eilert Schmid un Gerd Sieben Janssen warkt. Aver de kunnen nich mehr dat hoge Niveau hollen un hebben ehr Geld kregen, üm dat se de Örgel umbaut und unnerhollen hebben. Dat is en groot Glück, dat in de Janssen-Örgel in Larrelt noch enkele ole Registers vun de Vörgängerörgel vun Johannes Millensis (1618-1619) bruukt sünd, de noch en goot Indrück van de originale Renaissance-Klänge geven. An't Anfang van den 20. Johrhunnert hett de Örgelbewegung 'ne Masse Anstöten dör de Barg vun historische Örgel in Noordwestdüütschland kregen. Gornich te minn kann man vun de Wark vun de Orgelmaker Jürgen Ahrend ut Leer-Loog denken: Sien Restauratschoonen un Neebauten sünd siet 1954 weltwied bekannt wuurn und gellen nü as Vörbild. Bedüdene ne'e Instrumenten vun hem finnen sik to'n Bispeel in de Lambertikark in Auerk (1960-1961) un de Lutherkark in Leer (2002). Hüüt gifft dat noch fief annere Orgelmakers in Oostfreesland: in Nörden (Bartelt Immer), Auerk-Tannenhusen (Regina Stegemann), Emden/Auerk (Jürgen Kopp), Uplengen (Martin der Haseborg) un Stapelmoor (Harm Dieder Kirschner). Neven Ahrend hett sik ok de Bedrief vun Alfred Führer ut Willemshaven, de later van sien Neffe Fritz Schild leidt warrt, verdient maakt, de historische Örgel in Oostfreesland te bewaren un te restaureern. De Firma hett ok ne'e Örgel baut, de wied Beachtung funnen hebbt, to'n Bispeel de Örgel in de Ollreformeerte Kark in Bunn (1980). Vanaf 2007 staat en engelsche Örgel vun J. W. Walker (1844) in Jemgum. In disse Översicht vun de oostfreesche Örgellandschap mutt an't End noch de Örgel in Stapelmoor (1997) nömt warrn. Dit Instrument is nipp un nau na de Louis-Alexandre Clicquot-Örgel (Houdan, 1734) namaakt un is daardör de eerste Örgel in Düütschland in en konsequent klassisch-franzöösche Stil.
Vör Facklüüd un vör de Algemeenheet
Sülvst de öllste oostfreesche Örgel staan nich in Museen, aver in ole Karken und warrn elke Söndag in't Gottsdeenst spöölt. As man vun Klokken afsücht, gifft dat keen Musikinstrumenten, de all 'n so lange Tiet bruukt warrn. In den vergangene Johrhunnerten harrn de Lüüd to 'n rechte Tiet Geld, öm sülvst in lütt Dörpen groot Örgel te bauen. Un later harr man to 'n rechte Tiet keen Geld mehr (as man dat ut de Sicht vun de Örgel bekiekt), üm den Smack vun de Tiet te volgen un de ole Örgel dör ne'e Instrumenten de ersetten. Man mutt dat Harald Vogel hoog anreken, dat he de Bedüden vun disse historische Instrumenten bekannt maakt hett. Dör sien Opnamen op Radio un CDs, dör de Norddüütsche Orgelakademie, de he 1972 gründt hett un sietdem leit, dör dat Organeum in Weener, dat he 1997 gründt hett, un dör sien Böker sünd de oostfreesche Örgel bekannt wurrn und Orgelmakers un Organisten ut de ganze Welt daarvun antrukken wurrn. Dör dat Dullertfestival (1981-2003), de övertügende Örgelrestauratschoonen vun Jürgen Ahrend un vun annern un dör de Örgelkunzerten is intüschen ok de Algemeenheed bewüsst wurrn, dat de Örgellandschap Oostfreesland eenmalig is. Vogels Idee, op de ole Örgel de ole Musik ut de Gotik, de Renaissance un de Barock op de ole Art un Maneer te spölen, hett sik jümmer starker utbreid un dörsett un mehr un mehr Organisten weltwied övertüügt. Hüüt is dat Organeum in Weener dat wichtigste Örgelzentrum, üm de oostfreesche Örgelkültür te ünnersöken un te ünnerstönen. Do waarn Kunzerten organiseert und Örgelfahrten aanboden. Elke Johr waarn u. a. in de St. Ludgerikark in Nörden, in de Lutherkark un de Groot Kark in Leer, in de St. Georgskark in Weener un in Dornum Kunzertriegen veranstalt. Ok binnen dat wied bekannte Klassikfestival "Musikalsche Sömmer" (vanaf 1985) finnen Örgelkunzerten statt.
Richard Obricatis
Wilhelm Paulus Obricatis (* 12. September 1861 in Königsbarg; † 16. November 1914 bi Langemark in Belgien) weer en düütschen Pädagoog.
Rzepka
Kiek ok bi: Repka.
Richard Obricatis
Obricatis is 1861 as Söhn von’n Koopmann Karl Leopold Obricatis in Königsbarg boren. He weer dor op dat Kneiphöfische Gymnasium un an’n 3. September 1879 sien Abitur maakt. Na de School hett he klassische Philologie an de Universität Königsbarg studeert un hett an’n 24. März 1884 den Dr. phil. maakt. An’n 19. Juli 1884 hett he ok de Staatsprüfung bestahn. Na dat Studium weer he von’n 1. Oktober 1884 bet 1. Oktober 1885 Eenjohrig-Freewilligen in Königsbarg.
Barbour County
Barbour County betekent
Richard Obricatis
Von’n 1. Oktober 1885 bet 1. Oktober 1886 hett he sien Probejohr an dat Kneiphöfische Gymnasium maakt un is denn an’n 1. Oktober 1886 wetenschoplichen Hülpslehrer an dat Königliche Gymnasium in Lyck worrn. Dor is he an’n 1. Dezember 1887 fast anstellt worrn. An’n 1. April 1897 hett he den Rang von en Oberlehrer kregen. To’n 1. April 1900 is he an dat Königliche Willemsgymnasium in Königsbarg kamen. An’n 13. Dezember 1904 is he as Königlichen Gymnasialdirekter ernannt un to’n 1. Januar 1905 as Direkter an dat Königliche Gymnasium in Bartenstein versett worrn. Dor is he bet Johannis 1906 bleven. To’n 1. Juli 1906 is he denn as Rekter an dat Athenaeum in Stood wesselt. Dor weer he bet 1912. He hett in Stood in de Iesenbahnstraat 7 wahnt. To’n 1. Januar 1913 is he an dat Kaiserin-Auguste-Viktoria-Gymnasium in Linden versett worrn.
Obricatis is in’n März 1887 Leutnant von de Landwehr worrn, 1894 Oberleutnant un an’n 22. November 1902 Hauptmann. To’n 15. September 1905 is he ut de Landwehr utscheden. As de Eerste Weltkrieg utbreken dee, hett he sik glieks to Anfang von’n Krieg to’n Deenst mellt. He keem as Kumpanieföhrer von dat Reserve-Infanterie-Regiment 215 an de Westfront un hett an’n 22. Oktober 1914 in de Eerste Flannernslacht bi dat belgsche Wydendreft (lütt Enn in’n Noordwesten von Langemark) een Kugel dör den Arm un een dör de Bost kregen. He keem denn in en Lazarett un is dor an’n 16. November doodbleven. Obricatis liggt begraven op’n Düütschen Soldatenkarkhoff Langemark (Block A, Graff 3938). Kort vör sien Dood harr Obricatis ok dat Ieserne Krüüz kregen.
Township 11
Township 11 betekent
Hiltner
Hiltner is de Familiennaam von
Condes
Condes betekent
Condes is de Familiennaam von
Remé
Remé is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Reme.
Kommun Kalundborg
De Kommun Kalundborg is ene Gemeend in de Region Seeland in Däänmark. Se hett 49.377 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 604 km². De Sitt vun de Verwalten is in Kalundborg.
Historie
De Kommun is an’n 1. Januar 2007 mit de Kommunalreform in Däänmark ut de Kommunen Bjergsted, Gørlev, Hvidebæk, Høng un Kalundborg nee billt worrn.
Lloydsville
Lloydsville betekent
Bibb County
Bibb County betekent
Áñez
Áñez is de Familiennaam von
Nutiet
De Nutiet ellers Niege Tiet is de Afsnitt na dat Enn vun dat Medeloller bit nu. Meisttied fang dat mit de Entdeckungen vun Kolumbus an.
Moltke
Moltke betekent
Township 12
Township 12 betekent
Grelle
Grelle is de Familiennaam von
Alfred Proksch
Alfred Proksch is de Naam von
* Alfred Proksch (1891–1981), öösterriekschen Politiker,
Peter Seidensticker
Peter Seidensticker (* 2. März 1904 in Brunshusen; † 26. August 1977 in Stood) weer en düütschen Maler un Grafiker un plattdüütschen Schriever.
Seidensticker is 1904 as Söhn von’n Baas von de Glashütt in Brunshusen bi Stood boren. He weer von 1910 bet 1918 op de Volksschool Brunshusen, von 1918 bet 1921 op de Präparandenanstalt in Stood un 1921 bet 1924 op dat Lehrerseminar Stood. Oostern 1924 hett he de eerste Schoolmeesterprüfung maakt. Von 1924 bet 1928 weer he denn Schoolmeester an en Volksschool in Hamborg. Oostern 1927 hett de de twete Schoolmeesterprüfung maakt. Blangenbi hett he von April 1924 bet März 1927 de Landskunstschool in Hamborg besöcht. An’n 1. Oktober 1928 is he Tekenlehrer an dat Athenaeum in Stood worrn un dat bet to’n 30. September 1931 bleven. 1935 güng he as Dozent an de Hoogschool för Lehrerbildung in Hirschberg. Na’n Tweten Weltkrieg keem he na Stood trügg, weer toeerst fre’en Künstler un is 1956 Rekter von de Pestalozzi-School in Stood worrn. 1969 is he in Rohstand gahn.
Ahlheit
Ahlheit (ok Ahlheid) is een plattdüütschen Vörnaam för Deerns.
Herkamen
Ahlheit is de plattdüütsche Utspraak vun den düütschen Naam Adelheid. De kümmt nu wedder ut de oolt- hoochdüütsche Spraak to de Tiet vun de Germanen. As dat bi ole germaansche Naams begäng is, steekt dor twee Wöör in. Adal heet so veel as vörnehmen Sinn oder vörnehme Aart un Heit bedutt so wat as Utsehn oder Gestalt.
De plattdüütsche Naam
Ahlheit is just so schreven, as Plattsnackers den Naamen Adelheid utspreken döen. Anners, as bi de Formen Alike, Alecke, Alke oder Alcke, fehlt hier de afsünnerlichen Kennteken för plattdüütsche Naams: De Naam is nich afkört un he hett keen Anbacksel (Suffix), wat em lüttjer maakt (Diminutiv), as dat bi de meisten olen plattdüütschen Naams begäng is. Een kann woll seggen, düsse Naam is bruukt wurrn vun Lüde, de sik een beten wat vörnehmer düchen, as dat gewöhnliche Landvolk. Dat mutt nich heten, dat he nich oolt is.
Cappelle
Cappelle is de Familiennaam von
Ahlheit
Fundöörd
In ole Listen un Urkunnen finnt sik düsse Naam
Cappelle
Cappelle betekent
Kiek ok bi: Capelle, Kapelle, Cappell, Cappel, Capell, Capel.
Upper Providence Township
Upper Providence Township betekent
Kogan
Kogan is de Familiennaam von
, ,
Sumter County
Sumter County betekent
Brühlmann
Brühlmann is de Familiennaam von
Werner Salzmann
Werner Salzmann is de Naam von
* Werner Salzmann (1920–2002), düütschen Politiker,
Franz Pirchner
Franz Pirchner is de Naam von
* Franz Pirchner (1899–1979), öösterriekschen Politiker,
Mount Warden
Mount Warden is en hogen un versneeten Barg in Marie-Byrd-Land, Westantarktika. He liggt in de Königin-Maud-Bargen stracks süüdoosten von’n Hunt Spur un reckt sik ut en Kliff an de noordwesten Front von’t Watson Escarpment rut.
De United States Geological Survey hett em mit egen Meetarbeiden un Luftopnahmen von de United States Navy ut de Johren von 1960 bet 1963 karteert. Dat Advisory Committee on Antarctic Names hett em 1967 na Leutnant George W. Warden (1913–2003) nöömt, de Navy-Piloot bi Flöög över de Königin-Maud-Bargen bi de Operation Highjump (1946–1947) weer.
Halman
Halman betekent
Halman is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Hallman, Hallmann.
Upper Township
Upper Township betekent
Risch
Risch betekent
Kommun Køge
Historie
De Kommun is an’n 1. Januar 2007 mit de Kommunalreform in Däänmark ut de Kommunen Skovbo un Køge nee billt worrn.
Chaumont
Chaumont betekent
Chaumont is de Familiennaam von
Dollinger
Dollinger is de Familiennaam von
,
Kiek ok bi: Döllinger, Doldinger.
Lauderdale County
Lauderdale County betekent
Pirchner
Pirchner is de Familiennaam von
,
Pirchner betekent
Kiek ok bi: Pircher.
Amachuma
Amachuma betekent
Öberndörp
duum|Luftbild von Öberndörp (2012) duum|Anlegger an de Oost Öberndörp is en Dörp in de Gemeen Öberndörp, Samtgemeen Land Hadeln, in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.
Geografie
Öberndörp liggt in’n Noordoosten von’n Landkreis Cuxhoben an de Grenz na’n Landkreis Stood un Keden.
Dat Dörp liggt in de Masch von de Oost.
De Naveröörd sünd Laak un Bentwisch in’n Noorden, Tollboom, Moordiek un Hasenfleet in’n Noordoosten, Isensee un Schüttdamm in’n Süüdoosten, Nedderstreek, Altona un Braak in’n Süden, Ohrensflucht un Dobrook in’n Süüdwesten, Oostercaadwisch, Watermöhl un Höden in’n Westen un Voigtding un Kumbarg in’n Noordwesten.
Historie
In de Oorkunnen kummt Öberndörp toeerst 1316 as Overdorpe vör.
Vör 1885 weer Öberndörp in dat Amt Neehuus. Dit Amt is denn 1885 Deel von’n Kreis Neehuus worrn un 1932 von’n Landkreis Land Hadeln. 1977 keem de Oort denn an’n Landkreis Cuxhoben.
An’n 1. Januar 1970 is Öberndörp Deel von de Samtgemeen An’n Dobrook worrn. To’n 1. November 2016 hett sik de Samtgemeen An’n Dobrook mit de Samtgemeen Land Hadeln tohoopslaten un de ne’e un gröttere Samtgemeen Land Hadeln billt.
In’n Düütsch-Franzööschen Krieg 1870/1871 sünd dree Soldaten ut Öberndörp fullen oder vermisst un in’n Eersten Weltkrieg 94.
Bi de Stormflood 1962 is ok bi Öberndörp de Diek braken.