cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Osmium
Annere Osmiumverbinnen
Mit Suerstoff billt Osmium noch wietere Verbinnen, neemlich de Oxiden Osmiumtrioxid (OsO3) un Osmiumdioxid (OsO2). Dat Trioxid is blots in de Gasphaas bestännig, dat Dioxid is dorgegen en bestännigen hoochsmölten Faststoff in Rutil-Struktur.
Mit de Halogenen Fluor, Chlor, Brom un Iod sünd vele Verbinnen bekannt. De mööglichen Oxidatschoonsstopen vun’t Osmium gaht dorbi vun +VII bi Osmium(VII)-fluorid bit +I bi Osmium(I)-iodid.
Komplexverbinnen
Blangen disse Verbinnen sünd en ganze Reeg Komplexverbinnen bekannt. Vun’t Osmiumtrioxid leidt sik de Osmaten af, wat anionische Suerstoffkomplexen vun’t Osmium sünd. Ok mit annere Liganden as Ammoniak, Kohlenstoffmonoxid, Cyanid un Stickstoffmonoxid sünd vele Komplexen in verschedene Oxidatschoonsstopen bekannt. Mit orgaansche Liganden as Cyclopentadien kann de Osmiumkomplex Osmocen billt warrn, de to de Metallocenen tellt. Blangen klassische Komplexen, bi de jede Metall-Ligand-Binnen eendüdig bestimmt warrn kann, gifft dat ok nich-klassische Komplexen. Bi jem leegt Metallcluster ut mehrere Osmiumatomen vör. Jemehr nipp un naue Gestalt kann mit Help vun de Wade-Regeln bestimmt warrn.
Mouillac
Mouillac betekent
Wackermann
Wackermann is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Wackerman.
Antonio Alberti
Antonio Alberti is de Naam von
* Antonio Alberti (1600–1649), italieenschen Maler,
Johann Alberti
Johann Alberti is de Naam von
* Johann Friedrich Alberti (1642–1710), düütschen Organist un Kumponist,
Fürstenau
Fürstenau betekent
Dat is ok de hoochdüütsche Naam von
Fürstenau is de Familiennaam von
Wackerstall
Wackerstall betekent
Beierl
Beierl is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Baierl, Bayerl, Beyerl, Bayerle, Beierle, Beyerle.
Wackers
Wackers is de Familiennaam von
Giovanni Alberti
Giovanni Alberti is de Naam von
* Giovanni Alberti (1558–1601), italieenschen Maler,
Kanton Lichtenau
Kanton Lichtenau betekent
Mirabel
Mirabel betekent
Mirabel is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Mirabell, Mirabelle, Mirabeau, Mirambel.
Francesco Alberti
Francesco Alberti is de Naam von
* Francesco Alberti (1882–1939), Swiezer röömsch-kathoolschen Geistlichen, Journalist un Politiker,
Petersfehn
Petersfehn is en Buernschap in de Gemeen Bad Twüschenahn, Landkreis Ammerland in Neddersassen westlich von Ollnborg. Petersfehn heft ca. 3700 Inwahners.
Beyerl
Beyerl is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Baierl, Bayerl, Beierl, Bayerle, Beierle, Beyerle.
Wacks
Wacks is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Wax.
Oollanner Veerdel
duum|Luftbild von de Stadt Stood mit dat Oollanner Veerdel baven rechts Dat Oollanner Veerdel is en Deel von de Stadt Stood. Dat Veerdel liggt in’n Oosten von de Ooldstadt na Oolland rut in’n Süden von de Oollanner Straat.
Dat Veerdel is in’n Westen von de Ooldstadt afgrenzt dör den Borggraven un in’n Süden dör de Hollerner Moorwettern. Op de annere Sied von de Moorwettern liggt dat Benedixland. Na Noorden to is dat Süüdöver von de Swing (de Soltdoorsvörstadt) präägt von Gewarf un en Reeg ne’e Hüüs an’n olen Haven. Na Westen to liggt de Wöhrdener Wettern un noch 200 Meter wieder de Landsstraat 111, achter de sik Speersoort anslütt.
Historie
Dat Oollanner Veerdel is in de Johren 1960 plaant worrn, de Boarbeiden hebbt 1967 anfungen. Op en Rebeed von üm un bi 80 Hektar hett dat Ünnernehmen Neue Heimat Plattenbo-Hüüs boot. Na de eersten Plään schullen dor bet to 2000 Wahnungen mit 7000 bet 8000 Bewahners boot warrn, man dor sünd denn doch bloot 600 Wahnungen von worrn. Na de Plään schull dat en Stadtdeel warrn, de besünners modeern un vörwiesbor is un in de eerste Tied is dat ok good lopen. As in’n September 1968 de eerste Wahnungen trech weren, sünd dor glieks veel Lüüd optagen.
1988 hett de Stadt in dat Oollanner Veerdel en Butensteed von de Grundschool an’n Borggraven apenmaakt, de 1995 as Montessori-Grundschool sülvstännig worrn is. De School hett 7,1 Milljonen Mark köst.
De grote Plattenbo mit söven Etaaschen an de Jörker Straat is afreten worrn un von dat Grundstück hebbt se Boplätz för Eenfamilienhüüs maakt, dat wedder mehr egenbewahnt Wahnungen in’n Stadtdeel rinkaamt.
Üm 1990 rüm hebbt in dat Oollanner Veerdel so bi 2500 Lüüd wahnt, vondaag (Stand 2010) sünd dat man noch 1600.
De Straten in dat Veerdel sünd na Öörd in Oolland nöömt (Grööndieker Straat, Jörker Straat, Eestbrügger Straat, Königrieker Straat, Middelkarker Straat, Cranzer Straat), to’n Deel ok na Öörd in de dat fröhere Slesien (Waldenburger Straat, Liegnitzer Straat, Grünberger Straat, Hohenfriedberger Straat).
Religion
För de evangeelsch-luthersche Kark höört dat Oollanner Veerdel to de Gemeen von de Wilhadi-Kark in de Binnenstadt von Stood.
Weertschop un Infrastruktur
In de Greundieker Straat 1b hett dat en Filiaal von de Spoorkass Stood-Oolland geven, de 2017 aver dichtmaakt hett. Dat Gebüüd warrt nu von de Stadt Stood to en Begegnungszentrum ümboot.
Verkehr
Dat Veerdel is över de Oollanner Straat in’n Westen an de Ooldstadt von Stood anbunnen un in’n Oosten an de Landsstraten L 111 un L 140, de na Keden un Oolland föhrt. Bet 2016 weer dat de eenzige Straat, de ut dat Veerdel rutföhrt hett. In’n Juni 2016 is de ne’e Steenkarker Straat trech worrn, de dat Veerdel an de Straat An’t Staatsarchiv un dormit an’n Bahnhoff Stood anbinnt. De Bo von de Straat mit Brügg över de Hollerner Moorwettern hett 1,6 Milljonen Euro köst.
(717) Wisibada
(717) Wisibada is en Asteroid ut den Hööftgördel. He is an’n 26. August 1911 vun den düütschen Astronom Franz Kaiser in Heidelbarg opdeckt wurrn is.
De Naam vun den Asteroid kummt vun de Stadt Wiesbaden, woneem de Opdecker boren weer.
Labarthe
Labarthe betekent
Labarthe is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Labarte, La Barthe.
Bayerle
Bayerle is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Baierl, Bayerl, Beierl, Beyerl, Beierle, Beyerle.
Cazals
Cazals betekent
Cazals is de Familiennaam von
Desthieux
Desthieux is de Familiennaam von
Kanton L’Isle-Jourdain
Kanton L’Isle-Jourdain betekent
Boris Kostić
Borislav „Bora“ Kostić (* 24. Februar 1887 in Vršac, Banat, Öösterriek-Ungarn, hüüd Serbien; † 3. November 1963 in Belgrad) weer en bedüüdend jugoslaawsch Schachmeester.
Leven
Kostić hett dat Schachspeel eerst mit 16 Johren lehrt. Wiels sien Studium in Wien un Budapest harr he sien eerst Erfolge. 1910 wunn he Wettkämpe gegen Frank James Marshall (+1, =2) un Paul Saladin Leonhardt (+3 =1 −1). Sein eerst internatschonal Turnier speel he 1911 in San Remo, wo he sück mit Dawid Przepiórka Platz 4 un 5 deelen dee. Sien nächst groot Turnier weer Karlsbad 1911, dor keem he aber över en deelten 19. Platz nich herut. Wiels den Eersten Weltkrieg is Kostić nah Süüdamerika översiedelt un speel hööftsächlich Wettkämpe gegen süüdamerikaansch Meester. In Buenos Aires 1913 hett he Roland Ilia 6:0 slahn, in Rio de Janeiro Vilageza 8:1, in Santiago de Chile Martinez Lopez 7:0 un in Lima Fernandez Coriha 7:0. Vun 1915 bit 1919 hull he sück in de USA up. Ok dor is he up stark Speler drapen: In Frankfort/Kentucky 1916 wunn he en Wettkamp gegen Jackson Whipps Showalter mit 9,5:4,5 (+7 =5 −2). 1918 wurr he bi en Turnier in New York Tweet achter den lateren Weltmeester José Raúl Capablanca, aber noch vör Marshall un Oscar Chajes. 1919 weer he Capablanca in Havanna in en Wettkamp mit 0:5 ünnerleegen. Nahdem de Krieg vörbi weer, kehr Kostić torüch nah Europa. 1919 wurr he Tweet (achter Capablanca, aber vör Georg Alan Thomas un Frederick Dewhirst Yates) in Hastings, 1920 deelt Tweet in Bromley, 1921 Eerst in Gyula un Hastings.
In de Johren 1924 bit 1926 hett Kostić en Weltreis maakt, de he sück mit Simultan- un Blindschachvorführungen betallen dee. He weer dorbi in Australien, Süüdafrika, Indien, de Philippinen un anner exotische Länner, um dor Schach to spielen. Tallriek Partien ut disse Tiet hemm sück erhollen.
As he weer in Europa weer, hett he ok weer an de bedüüdenst Turnieren deelnommen. In de Johren 1927 in London, 1931 in Prag, 1935 in Warschau un 1937 in Stockholm hett he Jugoslawien up Schacholympiaden vertreeden, buterdem hett he ok an de inoffiziellen Schacholympiaden 1926 in Budapest un 1936 in München (bi de he dat beste Eenzelergevnis an dat sösste Brett recken dee) deelnommen. 1928 wunn he in Trenčianske Teplice (vör Endre Steiner, Friedrich Sämisch un Rudolf Spielmann). 1935 wurr he bi de eerstmals utspeelt jugoslaawsch Meesterschap in Belgrad Eerst gemeensam mit Vasja Pirc. Sien gröttsten Turniererfolg fier he 1938 in Ljubljana, as he vör László Szabó, Savielly Tartakower un Lajos Steiner wunn.
Nah dat Enn’n vun den Tweeten Weltkrieg, den he tietwies ok in Konzentratschonslager verbrocht hett, kunn he an de Vörkriegserfolge aber nich mehr anknütten. He nehm woll noch bit 1950 an eenig natschonalen Turnieren deel, harr dorbi aber nich völ Spood. 1962 hett he noch en Veteranenturnier in Zürich gemeensam mit Henry Grob wunnen.
Sien best historsch Elo-Tall weer 2706. De reck he in’n Mai 1921. To disse Tiet weer he de sössbeste Speler up de Welt. . Vun de FIDE kreeg he 1950 den Titel Grootmeester tospraken.
Wackwitz
Wackwitz is de Familiennaam von
Mouzens
Mouzens betekent
Kanton Saint-Claude
Kanton Saint-Claude betekent
Fritz Beckmann
Fritz Beckmann is de Naam von
* Fritz Beckmann (1850–1918), düütschen Ünnernehmer,
Kiek ok bi: Friedrich Beckmann.
Tadschiksche Spraak
duum|291x291px|Tadschiksche Spraak De Tadschiksche Spraak is ene Iraansche Spraak, de in Tadschikistan spraken warrt un eng mit dat Pers’sche verwandt is.
Schrift
Bet in de Johren 1920 hebbt se dat Tadschiksche mit de pers’sche Schrift schreven. Denn hebbt se dat latiensche Alphabet inföhrt. In de Johren 1930 hebbt se denn aver anfungen Tadschiksch in de kyrillsche Schrift to schrieven.
Kohlenhusen (Gemeen Jörk)
Kohlenhusen is en Oort in de Gemeen Jörk in’n Landkreis Stood, Neddersassen. De Oort höört polietsch von öllers to Bossel mit to.
Fischbeek
Geografie
In’n Noorden von Fischbeek liggt dat Naturschuulrebeed Moorgördel un an’n Oostrand de Falkenbeek. Na Süden doot de Horbörger Bargen liggen.
Kanton Saint-Louis
Kanton Saint-Louis betekent
Kohlenhusen (Gemeen Jörk)
Geografie
De Oort liggt dicht bi dat Över von de Bosseler Binnenelv, wat en olen Arm von de Elv is. Vörlagert sünd de Inseln Hahnöversand un Nesssand. Na Süden von’n Oort to liggt de Königriek-Westermoorenner Wettern, de in Achterbraak in de Elv münnt.
Fischbeek
Geografie
De Naveröörd sünd Neefeld un Francop in’n Noorden, Neegraven un Huusbrook in’n Oosten, Tempelbarg in’n Süden, Wulmsdörp un Doasdörp in’n Süüdwesten, Vosshusen in’n Westen un Rübk un Nincoperdiek in’n Noordwesten.
(720) Bohlinia
(720) Bohlinia is en Asteroid ut den Hööftgördel. He is an’n 18. Oktober 1911 vun den düütschen Astronom Franz Kaiser in Heidelbarg opdeckt wurrn is.
Kohlenhusen (Gemeen Jörk)
Historie
Kohlenhusen keem 1718 as Kaalenhusen toeerst in de Oorkunnen vör.
Fischbeek
Historie
Fischbeek kummt 1544 as Vischbecke toeerst in de Oorkunnen vör.
Kohlenhusen (Gemeen Jörk)
Historie
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Jörk in’n Kanton Jörk höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
Fischbeek
Historie
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Moorborg in’n Kanton Horborg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
(720) Bohlinia
De Asteroid is na den sweedschen Astronom Karl Bohlin nöömt.
Kohlenhusen (Gemeen Jörk)
Historie
De Oort hett vör 1852 to dat Grevengericht Oolland tohöört un von 1852 bet 1885 to dat Amt Jörk. Na 1885 weer dat in’n Kreis Jörk. 1932 is dat Deel von’n Kreis Stood worrn.
Fischbeek
Historie
De Oort hett vör 1859 to dat Amt Mesborg tohöört un weer von 1859 bet 1885 denn in dat Amt Töst. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is de Oort Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Horborg worrn, wat denn aver blots bet 1937 wohrt hett. Mit dat Groot-Hamborg-Gesett is de Oort Deel von de Stadt Hamborg worrn.
In’n Krieg von 1870 is een Soldaat ut Fischbeek fullen oder vermisst un in’n Eersten Weltkrieg 23.
Kohlenhusen (Gemeen Jörk)
Historie
Mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. Juli 1972 is Kohlenhusen as Deel von de ole Gemeen Bossel Deel von de ne’e Gemeen Jörk worrn.
Fischbeek
Religion
Fischbeek is evangeelsch-luthersch präägt un hett mit de Cornelius-Kark en egen Kark. Disse Kark is 1964 grünnt worrn. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Michaelis-Kark in Neegraven höört, de 1911 grünnt worrn is. Vör 1911 leeg de Oort in dat Kaspel von de Nicolai-Kark in Ilsdörp.
För de Kathoolschen is de Hillig-Krüüz-Kark in Neegraven tostännig.
Kohlenhusen (Gemeen Jörk)
Religion
Kohlenhusen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Nicolai-Kark in Bossel.
Fischbeek
Kultur
En Denkmaal för de Fullenen ut den Krieg von 1870 un de twee Weltkrieg’ steiht in Neegraven bi de Kark.
Kohlenhusen (Gemeen Jörk)
Verkehr
Dör Kohlenhusen löppt de Kreisstraat 39, de in’n Noordwesten över Bossel un Wisch na Greundiek an de Landsstraat 140 ran geiht un in’n Oosten över Achterbraak un Cranz na Finkwarder un Oolwarder.
Fischbeek
Verenen
Fischbeek hett en egene freewillige Füürwehr, de 1906 grünnt worrn is. De Fischbeker Schüttenvereen is 1903 grünnt worrn un de Turnvereen Fischbeek 1921. De FC Süderelv hett sik 1949 von’n Turnvereen afdeelt.
Heinrich Buck
Heinrich Buck is de Naam von
Fischbeek
Weertschop un Infrastruktur
In Fischbeek hett von 1938 bet 2004 de Röttiger-Kasern legen.
Kohlenhusen (Gemeen Jörk)
Verkehr
De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 6 Jörk liggt so söven Kilometer in’n Süüdwesten von Kohlenhusen.
De nächsten Bahnhööv sünd so bi twölv Kilometer wied weg an de Nedderelvbahn: Buxthu in’n Süden un Hornborg in’n Süüdwesten. De S-Bahnhoff Neeklooster in’n Süüdwesten is mit negen Kilometer noch dichter bi.
Kanton Moncontour
Kanton Moncontour betekent
Heinrich Buck
* Heinrich Buck (1833–1883), düütschen Instrumentenboer,
Fischbeek
Verkehr
duum|S-Bahnhoff Fischbeek De wichtigste Straat in Fischbeek is de Bundsstraat 73, de in’n Oosten över Neegraven, Huusbrook un Heimfeld na Horborg an de Autobahn 253 ran geiht un in’n Westen över Vosshusen un Buxthu na Stood un Cuxhoben löppt. Na Süden gifft dat keen gröttere Straten, dor doot de Horbörger Bargen liggen. Na Noorden to liggt Moor, de eenzige Straat na Noorden is de Francoper Straat (na Francop).
De nächste Autobahn is de Autobahn 7. De Opfohrt 32 Heimfeld liggt so söven Kilometer in’n Oosten von Fischbeek.
Fischbeek hett en egen S-Bahnhoff an de Nedderelvbahn (S 3). De nächsten Bahnhööv för den Togverkehr sünd ölven Kilometer wied weg in’n Oosten de Hauptbahnhoff Horborg un in’n Westen de Bahnhoff Buxthu.
Adair County (Missouri)
Adair County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Missouri. He hett 25.607 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.471 km². De Sitt vun de Verwalten is in Kirksville.
Demografie
Vun de 24.977 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 12.737 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 15.484 US-Dollar. 11.271 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 3.791 Minschen maakt. 20,70 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
Thomas Buck
* Thomas Buck (Thomas Martin Buck; * 1961), düütschen Historiker,
Waddell
Waddell is de Familiennaam von
,
Kiek ok bi: Weddell, Waddill.
Gioachino Rossini
Gioachino Antonio Rossini (ok Gioacchino, ; * 29. Februar 1792 in Pesaro; † 13. November 1868 in Paris-Passy) weer en italieensch Komponist. He gellt as en vun de bedüüdenst Opernkomponisten vun den Belcanto; sien Opern Il barbiere di Siviglia („Der Barbier von Sevilla“) un La Cenerentola („Aschenputtel“) hörrn weltwiet to dat Standardrepertoire vun de Opernhüüs.
Leven
Gioachino Rossini weer de eenzige Söhn ut de Ehe vun den Hornisten Giuseppe Rossini (1758–1839) mit de Singerin Anna Rossini borene Guidarini (1771–1827). Eegentlich wurr de Söhn noch an den Dag vun sien Gebort in Pesaro up de Naam Giovacchino döfft, doch bekannt wurr sien Naam ahn „v“, un Rossini sülvst schreev hüm meest dörgahns as Gioachino, weshalb ok disse wenig begäng Naamensform hüüd allgemeen vun de Musikwetenschap bruukt wurrd.
As Kind hett Rossini Vigelien un Cembalo to spelen lehrt, buterdem harr he en good Gesangsstimm. Sien Moder hett aber energisch den Vörslag vun hör Bröer aflehnt, de Sopranstimm vun hör Kind as Singerkastrat to bewohren, worför hör Rossini later dankbar war. As di Familie 1802 nah Lugo truck, hett Gioachino Rossini de Bekanntschap mit den wohlhebben Giuseppe Malerbi maakt, vun de en nahhollen Infloot utgung. In de Bökeree vun Malerbi hett Rossini de Warken vun Haydn un Mozart kennen lehrt. An 22. April 1804 harr de twalfjohrig Rossini gemeensam mit sien Moder en eersten apenlichen Upträe in dat kommunale Theater vun Imola. In dat sülvig Johr schreev Rossini sien eerste Kompositschoon för twee Vigeliens, Violoncello un Kontrabass, de Sei sonate a quattro, deren komplette Oorfaaten eerst 1954 in' Druck herutbrocht wurr.
1805 truck de Familie nah Bologna, wo Gioachino Rossini as Singer uptreeden dee. Siet April 1806 hett he dat Liceo Musicale besöcht. Sien Mitschöler weern Francesco Morlacchi un Gaetano Donizetti. Hier kreeg he Ünnerricht in Kompositschoon as ok Violoncello, Horn, Klaveer un Gesang. 1810 hett Rossini dat Liceo ahn Afsluss verlaaten un gung nah Venedig. To dissen Tietpunkt harr he mit Demetrio e Polibio all sien eerste Oper as ok eenige wiedere Stücke komponeert. För sien Leistungen as Sänger wurr he dör de Upnahm in de Accademia Filarmonica di Bologna ehrt. In Venedig is de 20johrige Rossini mit de Eerstupführen vun de Oper La cambiale di matrimonio an' 3. November 1812 eerstmals as Komponist an de Apenlichkeit gahn.
In de folgen Johren schreev Rossini mehrere Opern, de aber nich sünnerlich bekannt wurrn sünd. Eerst mit Tancredi komponeer he 1813 sien eerste wirklich spoodriek Oper. Nah eenig wiederen Opernkompositschonen, dorünner L’italiana in Algeri, för verscheeden Opernhüüs in Italien wurr he 1815 Baas vun de beid Opernhüüs in Neapel. He weer dorbi wull per Verdrag vrplicht, för jedes vun de beid Hüüs pro Johr een Oper to schrieven, kunn dorneben aber ok för anner Städer tätig ween. Nich all sien Opern wurrn glieks vun Anfang an fiert: De Eerstupführen vun Il barbiere di Siviglia un La Cenerentola in Rom weern kien groot Erfolg, eerst dör latere Aufführen wurrn de Warken anseggt. In Neapel hett Rossini Isabella Colbran, en Opernsingerin, kennen lehrt, mit de he van 1823 bit 1836 verheiraadt weer. 1822 reis Rossini nah Wien un löös hier den berühmten „Rossini-Taumel“ ut. Nah en fiev Maand düern Upenholt in London, wo he an dat King’s Theatre tätig un mit 7000 Pund bannig good betallt wurrn weer, nehm he 1824 den Posten vun den Leiters vun de italieensch Oper in Paris an. Twee Johr later wurr he königlicher Hoffkomponist un Generalinspekteur för Gesang in Frankriek.
1829 schreev Rossini mit Guillaume Tell de letzte Oper in sien Leven. Insgesamt harr he in twee Johrteihnten 39 Opern verfaat. In disse Tiet harr he sück den Roop as Meester vun de Opera buffa, de komischen Oper, erwurben, ofschons he ok ernste Opern komponeert harr. Dat Johr 1830 broch för Rossini den Verlust vun sien Ämter, wiel de franzöösch König in den Verloop vun de Julirevolutschoon afdanken muss. Rossini hett dat aber schafft, gerichtlich en levenslang Rente dörtosetten. Van 1836 bit 1848 wark Rossini in Bologna as Direkter vun dat Musiklyzeum. He weer ok wiederhen as Komponist tätig, hett sück aber mehr mit de geistliche un de Kamermusik befaat. 1846 hett he sien tweet Fru, de Französin Olympe Pélissier heiraadt; disse Ehe hull bit to sien Dood. Wegen politisch Unruhen in Bologna is Rossini 1848 nah Florenz flücht. 1855truck he weer nah Paris (Passy) un leev dor bit an sien Levensenn'.
Af 1858 entstunnen tallriek, hüüd meest nicht bekannt Warken, de so nömmt Péchés de vieillesse, de „Öllerssünden“, de Rossini in 13 Bänden un twee Supplements sammelt hett. Dorünner sünd alleen över 100 Klaveerstücke, de för hör Witz bekannt sünd. De hemm sück Naams as Gefolterter Walzer, asthmatische Etüde, chromatischer Drehteller oder Fehlgeburt einer Polka-Mazurka. To de bekannt un groot Warken nah sien Tiet as Opernkomponist tellen Stabat mater un Petite Messe solennelle, de trotz hör Naam („lütt Messe“) en negentig Minüüt düern Wark is.
Rossini hett – insbesünnere in sien tweet Levenshälft – an Depressionen leeden, de mögelkerwies de Folg vun en Gonorrhoe weern, de he sück all in jung Johren totrucken harr. He is an de Folgen vun en Darmoperatschoon storven. He wurr tonächst up den Pariser Karkhoff Père-Lachaise bisett, bevör man sien Gebeene 1887 in de Kark Santa Croce in Florenz överführt hett.
Ünner den Indruck vun den Dood vun Rossini hett Giuseppe Verdi de twalf bedüüdenst Komponisten vun Italien to de Tiet inladen, sück an de Gemeenschapskompositschoon vun en Totenmesse för Rossini to bedeeligen, de an' eersten Doodsdag upführt wurrn sull. De Messa per Rossini wurr 1869 fardigstellt, en Upführen keem aber wegen widriger Umstände nich tostannen. De Gemeenschapskompositschoon wurr eerstmals 1988 postum upführt. Verdi övernehm sien eegen Bidrag, dat afsluuten Libera me, as Kienzelle för de Kompositschoon vun sien eegen Requiem. Ok de Florentiner Musiker Guido Tacchinardi komponeer to glieker Tiet sien Requiem a Rossini, dat eerst 2014 eestmals upführt wurr
De italieensch Staat hett dat Gebortshuus vun Rossini in Pesaro, dat hüüd en Museum beherbargt, togliek mit de Gebortshüüs vun Giacomo Puccini un Giuseppe Verdi, mit dat Europääsch Kulturarv-Segel uttekent. Rossini wurr völfack ehrt, dorünner ok dör sien Upnahm as utländsch Liddmaat in den preußischen Orden Pour le Mérite för Wetenschap un Künste an' 31. Mai 1842.
Rossini sien Ouvertüren
De meesten Opernouvertüren vun Gioachino Rossini sünd nah en ähnlich Schema komponeert, wobi de Operninholt in de meest Fällen för de Ouvertüren ahn Belang is. An' Anfang steiht in der Regel en langsame un faken spannungsvull Inleiden. In de Ouvertüre to deOper La gazza ladra (1817) wurrd de vun de lütt Trummel anfungen, in L’italiana in Algeri (1816) steiht en flink Deel mit twee kontrasteeren Themen, de in Dynamik un Tempo stiegert wurrn, an den Anfang. En Dörführen in' klassischen Sinne fehlt, so dat man blots vun en verkört Sonatenhööftsatzform snackt wurrn kann, wiel ok de harmonische Afloop meest tüschen Tonika un Dominante pendelt. De effektvull Finalwirkungen an dat Enn' vun völ Overtüren, de as smissig Vörhangapenmaker deenen söllt, verdanken sück Rossini sien Handhemm vun dat Crescendo in' Orchester, wobi kört, faken twee- oder veertaktik Motive stetig wedderhalt wurrn, dorbi aber in Dynamik un Instrumentatschoon stiegert wurrn. Bispeelswies passeert dat in den Ouvertüren to Semiramide un Otello. Trotz disse faken formalen Eenheitlichkeit wiesen all Ouvertüren vun Rossini eegene melodische Utfinnen, as bispeelswies dat Rezitativ an' Anfang vun de Ouvertüre to Guillaume Tell, de elegischen Oboensoli in Otello un L’italiana in Algeri, dat anarchische Slahn vun den Vigelienbagen an de Notenpulte bi Il signor Bruschino oder de quasi kanonisch Anfang bi La scala di seta.
Faken hemm blots de Ouvertüren vun sien 39 Opern as Konzertstücke överleeft, blots wenige Opern vun Rossini stahn komplett up den Speelplan vun groot Opernhüüs.
Gedenken
„Tournedos alla Rossini“ oder Tournedos Rossini, en Tobereitensaart vun Rinderfiletsteaks mit en Schiev Gooslebber, sünd nah Gioachino Rossini nömmt. Dat Glieker gellt för den Rossini Point, en Landtipp in' Süden vun de antarktischen Alexander-I.-Insel.
Festspelen
Dat Wark vun Rossini steiht in' Middelpunkt vun mehreren jedes Johr stattfinnen Festspelen. Dat Rossini Opera Festival (siet 1980) in sien Gebortsstadt Pesaro un dat Festival Rossini in Wildbad (siet 1989) in Bad Wildbad in Baden-Württemberg führen jedes Johr mehrere selten upführt Opern vun Rossini un sien Tietgenossen up. Ok de Knoxville Opera in Knoxville (Tennessee) veranstalt siet 2001 en jedes Johr stattfinnen Rossini Festival, dat vun en italieensch Straatenfest begleit is.
Zitate
Zitat: Ich gebe zu, dreimal in meinem Leben geweint zu haben: als meine erste Oper durchfiel, als ich Paganini die Violine spielen hörte und als bei einem Bootspicknick ein getrüffelter Truthahn über Bord fiel. Gioachino Rossini
William Austin
William Austin is de Naam von
* William Austin (1754–1793), brietschen Mediziner,
Charles Avery
Charles Avery is de Naam von
* Charles Avery (1795–1883), US-amerikaanschen Chemiker,
(721) Tabora
(721) Tabora is en Asteroid ut den buteren Hööftgördel, de an’n 18. Oktober 1911 vun den düütschen Astronom Franz Kaiser in Heidelbarg opdeckt worrn is.
John Waddell
John Waddell is de Naam von
* John Waddell, eirschen Archäoloog un Prähistoriker,
Jadwiga Jędrzejowska
Jadwiga „Jed“ Jędrzejowska Galert (* 15. Oktober 1912 in Krakau; † 28. Februar 1980 in Kattowitz) weer en poolsch Tennisspelerin.
Karriere
Hör gröttste Erfolge kunn se in de 1930er Johren fiern, as se in de Endspelen vun Wimbledon, French Open un Forest Hills stunn. 1937 verlor se dat Daameneenzel in Wimbledon gegen Dorothy Round mit 2:6, 6:2 un 5:7 un dat Finale vun de US-amerikaansch Meesterschapen gegen Anita Lizana mit 4:6, 2:6. Dat Endspeel vun de French Open 1939 gegen Simonne Mathieu verlor sie mit 3:6 un 6:8.
1939 gewunn se gemeensam mit Simonne Mathieu de Düppelkonkurrenz in Roland Garros gegen Alice Florian / Hella Kovac mit 7:5 un 7:5.
Betaverfall
duum|Betastrahlen (Protonen root, Neutronen blau) De Betaverfall (ok β-Verfall) is en Oort vun de Radioaktivität. Dorbi entsteiht Betastrahlen (ok β-Strahlen), de to de Ioniseeren Strahlen tellt. En radioaktiv Nuklid, dat β-Strahlen utsennt, warrt as Betastrahler betekent.
Disse Deelkenstrahlen besteiht bi de fakeneren β−-Strahlen ut Elektronen. Rorer is de β+-Strahlen, de in’n Gegensatz dorto ut Positronen besteiht. De Naam kummt vun de Indelen vun Ioniseeren Strahlen in Alpha-, Beta- un Gammastrahlen na jemehr anstiegen Vermögen, dör Materie dörtogahn.
Betaverfall vun Atomkarns
duum|upright=1.3|[[Feynmandiagramm för den Verfall vun’n Neutron n in en Proton p, en Elektron e− un’n Elektron-Antineutrino vermiddelt över en W-Boson W−.]] De Betaverfall is en radioaktiven Verfallstyyp vun en Atomkarn. Bi dissen Vörgang warrt en Betadeelken mit veel Energie – en Elektron oder en Positron – ut’n Karn utsennt. To glieken Tiet entsteiht ok en Antineutrino oder en Neutrino. In de Anfangstiet vun de Karnphysik hett de Beobachten vun Beta-Elektronen to den verkehrten Sluss föhrt, dat Elektronen Bestanddelen vun’n Atomkarn sünd. Man, in Wohrheit warrt de beiden afstrahlten Deelken aver eerst to de Tiet vun’t Ümwanneln tüügt. En W-Boson vermiddelt de swacke Wesselwirken un löst de Ümwanneln vun en d-Quark (oder u-Quark) in en u-Quark (oder d-Quark) binnen en Neutron (oder en Proton) ut. Bi disse Ümwanneln warrt ut dat Neutron en Proton (oder anners rüm). Wiel dat ümwannelte Quark as Bestanddeel vun’t ümwannelte Nukleon sien Rull bibehollt, warrt dat Antineutrino (oder Neutrino) un dat Elektron (oder Positron) ut’n Karn utstött.
De Betaverfall warrt also na de Oort vun’t Betadeelken ünnerscheedt, dat dorbi utstrahlt warrt. Sünd dat Elektronen, is dat en Beta-Minus-Verfall (β−) un bi Positronen en Beta-Plus-Verfall (β+).
Nukliden, de’n Överschuss an Neutronen bargt, verfallt över den β−-Vörgang, bi den en Neutron in’n Karn in en Proton wannelt warrt. Dat Elektron un ok dat Antineutrino neiht ut’n Karn ut, vun wegen dat se as Leptonen nich vun de starken Wesselwirken bedrapen sünd. As dat in’n Karn na den Verfall en Neutron weniger, dorför aver en Proton mehr gifft, blifft de Massentall A vun’t Nuklid gliek. De Ladung dorgegen nimmt in’n Karn üm een to un dormit ok de Atomtall. Dat heet, dat Element geiht över in den högeren Naver in’t Periodensystem.
In de begängigen Schrievwies steiht de Massentall A baven un de Atomtall Z ünnen links blangen dat Atomteken. Dormit kann man den Betaverfall dör de nafolgen Formel beschrieven:
Wenn X dat Mudder- un Y dat Dochternuklid betekent, denn gellt för den β−-Verfall allgemeen:
En tyypschen β−-Strahler is to’n Bispeel 198Au. De Ümwanneln sütt as Formel in den Fall so ut:
De β+-Verfall kummt bi Nukliden vör, de veel Protonen bargt. Dorbi warrt en Proton vun’n Karn in en Neutron ümwannelt, wo bi en Positron un en Elektron-Neutrino afstrahlt warrt. As bi’n β−-Verfall blifft ok hier de Massentall gliek, man de Atomtall warrt üm een lütter. Dat heet, dat dat Element sik in den deeperen Naver in’t Periodensystem wannelt.
As Formel geiht de Ümwanneln as folgt vör sik:
Allgemeen kann de β+-Verfall mit de glieken Beteken as baven beschreven warrn as:
Dat an’n fakensten vörkamen primordiale Nuklid, bi dat (ünner annern) en β+-Verfall vörkummt, is Kalium-40 (40K). För dit Bispeel heet de formel:
En annern Vörgang, de mit den β+-Verfall in Kunkurrenz steiht is de so nöömte Elektroneninfang, de ok ε schreven warrt. Bi den Vörgang wannelt sik en Proton in’n Karn dör dat Infangen vun en Elektron ut de binneren Atomhüll. Ok dorbi warrt dorut en Neutron un en Neutrino warrt afstrahlt. Vörkamen deit dat vör allen denn, wenn de Ümwannelenergie, de free warrt, lütt is.
Verfall vun’n free Neutron
Ok en free Neutron kann en Betaverfall hebben. Dorbi wannelt sik dat in en Proton, en Antineutrino un en Elektron üm, dat as Betastrahlen anwiest warrn kann. De Formel för den Verfall is dorüm:
De Verfallswohrschienlichkeit is teemlich lütt: en free Neutron hett en Levensduer vun ruchweg 885,7 Sekunnen, Disse Verfall speelt op de Eer in de Natur keen bedüdene Rull, vun wegen dat fre’e Neutronen veel gauer dör en Atomkarn infungen warrt.
Wesselwirken mit Materie
Wenn Betadeelken in en Material ringaht, warrt Energie op dat Material överdragen un en Ionisatschoon finnt in de Neeg de Bavenflach statt, wat dör de Indringdeep beschreven warrt.
Bioloogsch Wirken
Wenn de minschliche Lief vun Betastrahlen drapen warrt, warrt blots Huutschichten angrepen. Man in de Huut kann dat dordör to bannige Verbrennen kamen, wat laterhen to Huutkrebs föhren kann. Wenn de Ogen vun de Strahlen drapen warrt, künnt de Linsen drööv warrn.
Groten Schaden kann enstahn, wenn Betastrahlers in den Lief opnahmen (inkorporeert) warrt. Dat hett in de Neeg vun den Strahler hoge Strahlenbelasten as Naklapp. Akkerate Berichten gifft dat vun Schilddrüsenkrebs as Naklapp vun radioaktiven Jod-131 (131I), dat sik in de Schilddrüüs ansammelt. In de Literatur sünd ok Vermoden doröver to finnen, dat Strontium-90 (90Sr) to Knakenkrebs un Leukämie föhren kann, vun wegen dat sik Strontium jüst so as Calcium in de Knaken anriekert.
Strahlenschuul
Betastrahlen latt sik mit en Absorber vun eenige Millimeter Dick (to’n Bispeel Aluminiumblick) goot afschirmen. En Deel vun de Energie warrt dorbi aver in Röntgen-Bremsstrahlen ümwannelt. Üm disse Vörgang mööglichst lütt to hollen, schüll dat Afschirmmaterial mööglichst lichte Atomen opwiesen, d. h. de Atomtall schüll mööglichst lütt wesen. Dorachter kann en Swoormetall as tweeten Absorberbruukt warrn, de de Bremsstrahlen afschirmt.
För Betastrahlers kann een gröttste Reckwieden defineeren, de vun’t Material afhangig sünd. β-Deelken geevt neemlich jemehr Energie jüst so as Alphadeelken in vele enkelte Stöten an Atomelektronen af. De Strahlen warrt also nich exponentiell swäcker as Gammastrahlen. Ut dit Weten kann de Utwahl vun Materialen to’n Afschirmen bestimmt warrn. För eenige β-Strahlers, de in de Forschung begäng sünd, staht in de Tabell de Reckwieden in Luft, Plexiglas un Glas. Mit en Plexiglasafschirmen vun een Zentimeter kann Betastrahlen seker afschirmt warrn.
Bruuk
Betastrahler warrt in de Strahlentherapie bruukt, as to’n Bispeel (z.B. Sr-90, Ru-106) in de Bachytherapie.
De β+-Strahlers 18F, 11C, 13N un 15O warrt as Tracer bi de Positronen-Emisschoons-Tomografie insett. Utweert warrt dorbi de Strahlen, de dör Poorvernichten tüügt warrt.
Blangen Röntgen- un Gammastrahlen warrt ok Betastrahlen för de Sterilisatschoon dör Bestrahlen nütt.
Historie vun’t Utforschen
Ernest Rutherford un Frederick Soddy hebbt 1903 en Hypothees opstellt, na de de Radioaktivität, de al 1896 vun Antoine Henri Becquerel opdeckt weer, mit de Ümwanneln vun cheemsche Elementen verknütt weer. De Betaverfall weer dorna as Born för de Betastrahlen utmaakt. Dorvun utgahn hebbt Kasimir Fajans un Soddy 1913 de so nöömten radioaktiven Schuuvsätz formuleert, mit de de natürlichen Verfallsregen dör openannerfolgen Alpha- un Betaverfallen verklort warrn künnt.
1911 hebbt Lise Meitner un Otto Hahn, dat de Energien vun de afstrahlten Elektronen över en kontinuierlich Spektrum verdeelt sünd. As aver de bi’n Verfall freesette Energie kunstant is, weer an sik en diskret Spektrum vermoodt worrn, as dat ok bi’n Alphaverfall beobacht warrt. Üm de schienbore Nichwohren vun de Energie (un ok dat Afwieken vun de Impuls- un Dreihimpulswohren) to verkloren, hett Wolfgang Pauli 1930 in en Breef de Bedeeligen vun en neutral, düchtig licht Elementardeelken an’n Verfall vörslahn, för dat he de Beteken „Neutron“ wählt harr. Enrico Fermi hett den Naam 1931 in Neutrino ännert, as lütte Form vun dat tietgliek opdeckte aver düütlich sworere Neutron.
Dat Betadeelken atomare Elektronen sünd, hebbt 1948 Maurice Goldhaber un Gertrude Scharff-Goldhaber nawiest. De eerste experimentelle Nawies vun’t Neutrino hett eerst 1956 dör Clyde L. Cowan un Frederick Reines an een vun de eersten groten Karnreakters stattfunnen.
De β+-Verfall is 1934 vun Irène un Frédéric Joliot-Curie opdeckt worrn.
In’t Johr 1956 hett Chien-Shiung Wu in sien Experiment de Nichinhollen vun de Parität vun’n Betaverfall nawiest, de kort dorför vun Tsung-Dao Lee un Chen Ning Yang postuleert weer.
(1265) Schweikarda
De Naam vun den Asteroid is afleidt vun den Geboortsnaam Schweikard vun den Opdecker sien Mudder.
Betaverfall
Künstliche Elektronenstrahlen
Af un to warrt ok fre’e Elektronen, de künstlich (to’n Bispeel dör en Gleihkathood) tüügt un in en Gaumaker op hoge Energie bröcht warrt as Betastrahlen betekent, wat aver nich akkerat is. Ok de Naam vun’t Elektronengaumaker-Tyyp Betatron wiest dorop hen.
Henning von Tresckow
thumb|right|Henning von Tresckow 1944 Henning Hermann Robert Karl von Tresckow (* 10. Januar 1901 in Meideborg; † 21. Juli 1944 in Ostrow bi Białystok, Polen) weer Generalmajor vun de Düütsche Wehrmacht. He hett, just so as Stauffenberg un anner Suldaten, mitmaakt bi den düütschen Wedderstand gegen Hitler. Kort vör den Anslag vun'n 20. Juli 1944 ist he an de Oostfront afkummandeert wurrn. As he spitz kreeg, dat ut düssen Anslag nix wurrn is, hett he mit en Handgranaat sien Leven en Enn maakt.
Waddill
Waddill is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Waddell.
Robert Buck
Robert Buck is de Naam von
* Robert Creighton Buck (1920–1998), US-amerikaanschen Mathematiker,
Albert Austin
Albert Austin is de Naam von
* Albert Austin (1882–1953), brietschen Schauspeler, Dreihbookschriever un Speelbaas,
Wadehn
Wadehn is de Familiennaam von
Echte Halfgöse
De echten Halfgöse oder echten Halfgosen (Tadornini) sünd en Tribus mank de Unnerfamilie vun de Halfgöse. As de Göse freet de meisten echten Halfgöse Planten un vertehrt an Land Gras un Kruut un grunnelt unner Water, um an Waterplanten ran to kamen. Vun twee Aarden is dat bekannt, datt se in’e Hauptsaak lüttje Deerter freet, as Wörmer, Musseln un Sniggen. Een vun jem is de Bargaant. Allerhand Aarden leevt an Brackwater oder Soltwater. De meisten Aarden vun de echten Halfgöse gifft dat in Afrika un Süüdamerika. En poor Aarden sünd ok in Eurasien un Ozeanien tohuse, fehlen doot se in Noordamerika.
Wadendorf
Wadendorf betekent
Richard Alexander
Richard Alexander is de Naam von
Alcubierre
Alcubierre betekent
Richard Alexander
* Richard Alexander (1852–1923), düütschen Schauspeler,
Peter Buck
Peter Buck is de Naam von
* Peter Buck (* 1937), düütschen Cellospeler,
Alcubierre
Alcubierre is de Familiennaam von
Wadephul
Wadephul is de Familiennaam von
Craeyvanger
Craeyvanger is de Familiennaam von
Kohlenhusen (Gemeen Ohlers)
Kohlenhusen is en Oort in de Gemeen Ohlers (Samtgemeen Harsfeld) in’n Landkreis Stood, Neddersassen. De Oort höört polietsch von öllers to Örsdörp to.
Geografie
Dicht bi Kohlenhusen flütt de Au langs un een Kilometer in’n Westen de Twiest.
De Naveröörd sünd Wohlers un Örsdörp in’n Noorden, Ottendörp un Klethen in’n Oosten, Wangersen in’n Süüdoosten, Wens un Viehbrook in’n Süüdwesten, Grafel in’n Westen un Winnerswohl in’n Noordwesten.
Historie
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Ohlers in’n Kanton Hornborg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort hett vör 1885 to dat Amt Harsfeld tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Stood. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Stood worrn.
Mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. Juli 1972 is Kohlenhusen as Deel von de ole Gemeen Örsdörp Deel von de ne’e Gemeen Ohlers worrn.
Religion
Kohlenhusen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Primus-Kark in Bargst.
För de Kathoolschen is de St.-Michaels-Kark in Harsfeld tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Mariä Himmelfohrt in Buxthu höört.
De Doden ut Kohlenhusen warrt op’n Karkhoff Örsdörp mit begraven.
Weertschop un Infrastruktur
In’n Westen von’n Oort liggt en Windpark mit 22 Windrääd.
As Füürwehr is de freewillige Füürwehr Örsdörp för Kohlenhusen mit tostännig.
Verkehr
Dör Kohlenhusen löppt de Kreisstraat 76, de in’n Süüdwesten na Viehbrook geiht un von dor wieder as K 120 över Wens na Heeßel. In’n Noordwesten geiht de K 55 över Örsdörp na Hollenbeek un in’n Oosten de K 55 na Ottendörp un Klethen.
Albach-Retty
Albach-Retty is de Familiennaam von
Kohlenhusen (Gemeen Ohlers)
Verkehr
De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 47 Zittens liggt so 17 Kilometer in’n Süüdoosten von Kohlenhusen.
De nächsten Bahnhööv sünd so bi negen Kilometer wied weg in’n Noordoosten in Bargst un Harsfeld an de Bahnlien Buxthu–Bremerhoben.
Wadesboro
Wadesboro betekent
Colins
Colins is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Colin, Collins.
Beermoderhals
duum|Schemaatsch Dorstellen vun de [[Beermoder (Uterus)]] De Beermoderhals (in de Fackspraak Cervix uteri vun’t latiensch Femininum cervīx för „Hals“, „Nacken“ un Maskulinum uterus för „Beermoder“) is de ünnere Deel vun de Beermoder, de den Dörgang na da Vagina, den so nöömten Modermund, bargt.
De Beermoderhals stellt de Verbinnen vun de Beermoder un de Vagina dor. De Dörgang dortwüschen is mit en dicke Sliemhuut ümgeven, de ruchweg 3 cm wiet in dat Schedendack rinkiekt. De Dörgang is normalerwies drang, üm dat Opstiegen vun Krankmakers in de Beemoder to hinnern. Bi en Geboort warrt de Beermoderhals ünner den Influss vun dat Hormon Prostaglandin F2α weker. Wiel de Wehen geiht se apen un hett bi’t Dörgahn vun den Kopp vun’t Baby en Dörmeter vun mehr as 10 cm.
Anatomie
As Modermund (lat. ostium uteri) warrt de Dörgäng vun de Beermoder betekent, mit de de Zervixkanal na de Scheed hin (butere Modermund) oder na de Beermoderhöhl hin (binnere Modermund) apen geiht.
Butere Modermund
De butere Modermund (Ostium uteri externum) is bi en Nullopara – dat is de Beteken för en Fru, de noch keen Geboort harr – en rund Grübchen mit en korten dweerlopen Apen. Dat Ünnerscheden in en achtere un en vördere Modermundlipp maakt vör allen bi Fronslüüd Sinn, de al boren hebbt: Hier wiest sik de Apen as en dweerlopen Spleet. Bi en Orgasmus vun de Fro duukt de butere Modermund peristaltisch in dat Sperma in, üm dat Wieterleiden vun den Samen in de Tuben to ünnerstütten.
Binnere Modermund
De binnere Modermund (Ostium uteri internum) warrrt ok as „Isthmusdrang“ betekent un stellt dat binnere Enn vun den Beermoderkanal dor. Vun Bedüden is de binnere Modermund in den Fall, bi de de Plazenta wiel en Swangerschop as Placenta praevia totalis den Utgang vullstännig bedecken deit un dormit en Hinnern bi de Geboort dorstellt.
Swangerschop
Wiel en Swangerschop warrt bi jede Vörsorgünnersöken de Läng vun’n Beermoderhals utmeten. Bit to de Geboort schüll de Läng grötter as 25 cm wesen. Wenn de körter is, kann en Zervixinsuffizienz vörkamen, also en Swäck vun’n Modermund mit der Gefohr, dat de sik vör de Tiet utwieten deit. Dat Verkörten vun’n Beermoderhals bargt de Gefohr vun en Fröhgeboort, un de Modermund kann ahn Wehen apengahn. Dat is en Oorsaak ok för wedderholte Laataborten un Fröhgeboorten.
Wenn dat Verkörten rechttietig opdeckt warrt, kann dör en Ümslingen vun Beermoderhals mit en Faden („Shirodkar- oder McDonald-Cerclage“) oder en vullstännigen Modermundversluss versöcht warrn de Duer vun de Swangerschop to verlängern. Man, disse Methoden sünd ümstreden. Eher is bi en wietere Swangerschop na’t vörttietige Enn vun de Swangeschop dorvör an en vörsorgliche Behanneln in Form vun en Modermundversluss dör Operatschoon (Cerclage) to denken. Dat gifft Henwiesen darop, dat dat Risiko vun en Fröhgeboort dör en duersome Gaav vun Gestagenen sieter maakt warrn kann.
Zervixsliem
duum|hochkant|Tagen Zervixsliem, de Fadens tütt De Beermoderhals gifft en Sliem af, de sik in’n Verloop vun’n Zyklus op tyypsche Oort ännert:
An de nich fruchtboren Daag is de Slieem taag bit backig un vun en pappige Kunsistenz. He verslutt denn as natürlich Hinnern den Modermund. Ünner’t Mikroskop sütt man de Muzinfadens dörenanner liggen, so dat Bakterien oder Spermien nich dördringen künnt.
An de Daag üm den Eisprung warrt de Sliem dorgegen dünnfletig, glaskloor un tütt Fadens. De Muzinfadens sünd nu parallel utricht un geevt Verlööf, dat Spermien in de Beermoder opstiegen doot. Dat Verhöden mit de so nöömten Minipill baseert ünner annern ok op de Wirken vun de Gestagenen op den Zervixsliem. Spermien künnt dor denn nich mehr so goot dör.
De Zervixsliem billt den Sliemproppen vun’n Beermoderhalskanal un warrt vun de Zevixdrüsen afsünnert. Dat is en licht alkalisch Sekret, dat nich blots sien Kunsistenz man ok de Menge in’n Verloop vun den Menstruatschoonszyklus ännert. De Sliem sett sik ünner annern ut Muzinen, Aminosüren, Zuckers, Enzymen, Elektrolyten un (bit to 90 %) Water tosamen. Dien Funkschoon is to Hinnern, dat Krankmakers un Spermien an de nich fruchtboren Daag in de Beermoder indringen künnt.
Ünner den Influss vun Östrogenen warrt de Sliem so dünn, dat he sik to en Faden uttehn lett un spinnbor warrt. De Spinnborkeit is kort vör den Eisprung an’n gröttsten. Denn is de Dördringborkeit vun den Sliem an’n gröttsten un dat Farnkruutphänomen (kiek ünnen) positiv. In de tweeten Hälft vun den Menstruatschoonszyklus warrt ünner Influss vun’t Gestagen de Produkschoon minnert un de Sliem tütt keen Fadens mehr. Dat Farnkruutphänomen is nu negativ un de Spermien künnt blots noch slecht oder gor nich mehr dör den Sliem dördringen.
De Ünnerscheden vun de Sliemgööd warrt bi de symptothermalen un bi de Billings-Methood to’n Bestimmen vun de fruchtboren un de nich-Fruchtboren Daag utnütt.
Farnkruutphänomen
Dat Farnkruutphänomen is en bannig tyypsch Billn vun farnkruutlieke NaCl-Kristallen in drögen Zervixsliem, de ünner Influss vun Östrogen tostannen kummt. Sünners düütlich kummt dat kort för den Eisprung vör, geiht ünner den Influss vun Progesteron in de tweeten Zyklushalf aver wedder weg.
Krankheiten
Schadens in’n Epithel an de Böverflach vun’n Modermund (Erosio vera), Sehren vun den Beermoderhals (Zervizitis), Beermoderhalspolypen, Blöden, Reten in’n Modermund oder annere unnormale Ännern künnt dör en Kolposkopie faststellt warrn. Wenn en Befund nich eendüdig harmlos is, warrt in de Regel en Afstreekzytologie maakt oder Geweev rutnahmen.
En Lazeratschoonsektropium entsteiht na’t Inrieten vun’n Modermund wiel en Geboort mit nafolgen Narvenbilln bi’t Heelen un Vörwölben vun de Modermundlippen.
To’n Fröhopdecken vun’n Beermoderhalskrebs (Zervixkarzinom) schall al twölf Maanden in richtig dörföhrten zytoloogschen Afstreek to’n Farven na Papanicolaou in en dorop spezialiseert Labor schickt warrn. Bi unklore Befunnen oder swore Zellatypien as ok bi en Carcinoma in situ warrt en Konisatschoon anslaten, dat es en kegelförmig Rutnehmen vun Geweev.
Wadewitz
Wadewitz betekent
Wadewitz is de Familiennaam von
Kogge
thumb|Bild vun en Kogge up dat Segel vun de Stadt [[Stralsund.]] thumb|Model vun en Kogge in [[Bremen.]] thumb|De Kamper Kogge, Replika, boot twuschen 1994 un 1998. thumb|Hansekogge in [[Bremerhaben.]]
En Kogge is en Schipp, dat inföhrt wurrn is, um for de Hanse Göder to verfrachten. Allerhand Städer an de Oostsee dreegt en Kogge in ehr Wapen.
Kennteken
De Kogge is as Typ um dat Johr 1200 rüm upkamen. Se is entwickelt wurrn ut en Aart Frachtschipp, so, as de Wikingers dat bruukt harrn, dat weer de Knarr. Boot weer se up rechten Kiel un Stevens un harr en Deck, dat ganz dör gung, oder ok man bloß to’n Deel. Wichtigst Kennteken weer, datt de Koggen, anners as de Scheepe bi de Wikingers, en Stevenroder harrn. Dat geef man een Seil, dor hannel sik dat um Dwarstüüch bi. Anslahn weer dat an en Mast, de mittschipps, oder laten en beten wieter vörn stunn.
De Kogge konn düütlich mehr Fracht föhren, as de Knarr. Dat Ladevermögen bestunn bi 200 bit 250 Tonns, un de Längde konn bit hen to 30 m bedregen. De gröttere Fracht bedüüd, datt de Kogge mehr Kraft, also mehr Wind to’n Fohren nödig harr, as de Knarr. In de Johre twuschen 1200 un 1450 weer de grote Tied vun de Kogge, dor is se veel insett wurrn in Noord- un Oostsee, un vun bi 1300 rüm ok in de Middellannsche See. Vunwegen, datt de Kogge veel for de Hanse bruukt wurrn is, warrt se ok Hansekogge nömmt. As Frachtschipp is se aflööst wurrn dör den Hulk.
Archäologie
Na dat Dröögleggen vun den Flevopolder sünd alleen man in de Nedderlannen 14 Koggen funnen, utbuddelt un konserveerd wurrn.