cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Spremberg
Geschichte
An‘n 3. August 1301 wurrn de Stadt un de Borg Spremberg eerstmals in en Koopverdrag tüschen den Döringer Landgrafen Dietrich den Jüngeren un de Meideborger Arzbischop Burchard II. von Blankenburg nömmt. Disse Oorkunn mit den nicht besehrten Afdruck van den Segelring befinnd sück in dat Böhmischen Kronarchiv in Prag. Se drocht de Beschrieven „S. THEODERICUS DER JÜNGERE, VON GOTTES GNADEN LANDGRAF VON THÜRINGEN UND MARKGRAF DES OSTENS UND VON LUSACIA“. De Stadt un de Borg Spremberg wurrn in disse Oorkunn as „oppidum et castrum Sprewenberch“ betekend. Anner Borns snacken van en eerstmalig Nömmen um 1200, as in en Koopverdrag vun „Wygbilde vnde Hus tzu Sprewenberg“ de Reed weer.
An’n 3. Juni 1556 keem dat to’n eersten grooten Stadtbrand, wobi de Stadt meest kumplett verneelt wurr. De tweete Brand weer an’n 24. August 1604. Dorbi gungen mehr as 200 Hüüs, dat Raathuus und de beid Karken in Dutt.
Highlands
thumb|right|250px|Loch Garry ’n beten westlich vun’n Great Glen. De Highlands (ok Schottsch Hoochland oder Hoochland vun Schottland nöömt; Schottsch Gäälsch: A’Ghaidhealtachd) sünd de Bargens in’n Norden vun Schottland. Dat Rebeet süüdlich dorvun warrt as de Lowlands betekent.
De Highlands warrt dör en tektonschen Graven, den Great Glen (Glen is dat schottsch Woort för Daal), ünnerdeelt in de Northwest Highlands un de Grampian Mountains. Längs den Great Glen gifft en Keed vun Seen, dorünner ok de Loch Ness as de bekannste See in Schottland överhööft. De hööchste Barg vun de britschen Eilannen is de Ben Nevis mit 1344 m Hööch. De liggt in de Grampian Mountains in de Neeg vun Fort William. Man, de Highlands sünd nich blots bekannt för de tyypsch Barglandschap. Överall in’t Rebeet gifft dat Lochs (Seen) mit jemehr düchtig klor Water un de Westen vun de Higlands sett sik ut en groten Teppich vun lütte un grote Eilannen, Halfeilannen un vertwiegte Waterweeg tosamen, wat de Landschap prägen un eenzigordig maken deit.
De Highlands weern in de Historie weniger den engelschen Influss utsett as de Lowlands un hebbt sik dorüm beter jemehr kulturellen Egenheiten bewahrt. Sünners de schottschen Clan-Strukturen sünd in de Highlands noch lebennig. To’n Deel warrt disse Tarditschoon aver ok vun wegen den Tourismus bewahrt, de in de Highlands düchtig utprägt is. De traditschonelle Kultur, de historsichen Vörgäng un nich toletzt ok de Produkschoon vun Whisky hebbt de Highlands in de ganzen Welt beropen maakt. Vun de Touristen warrt de Highlands vör allen ok vun wegen de wunnerschöne Landschap geern besocht, de veel ok vun Wanneres nütt warrt.
Martin-Massiv
Dat Martin-Massiv is en Bargmassiv in Mac-Robertson-Land, Oostantarktika. Dat liggt in de Porthos Range von de Prince Charles Mountains stracks oosten von’n Mount Lied, mit den dat över en sieden Bargsadel verbunnen is.
Highlands
Twüschen 1762 un 1884 sünd vele Lüüd ut de Highlands von de aadligen Landbesitters verdreven worrn, düsse Vörgäng sünd vondaag as Highland Clearances bekannt.
Martin-Massiv
He is na Luftopnahmen von de Australian National Antarctic Research Expeditions karteert worrn. Dat Antarctic Names Committee of Australia hett dat Massiv na Per J. Martin nöömt, de in dat Johr 1964 Offzeer op de Mawson-Statschoon weer.
Friedrich Ludwig Jahn
duum|upright|Friedrich Ludwig Jahn Friedrich Ludwig Jahn (* 11. August 1778 in Lanz; † 15. Oktober 1852 in Freyburg (Unstrut)) weer de Begrünner vun de düütschen Turnbewegung. He warrt faken ok as „Turnvadder Jahn“ betekent De Turnbewegung weer vun Anfang an mit de fröhen Natschonalbewegung verknütt. Se weer tostannen kamen ü.a. mit dat Teel, de Jöögd op den Kamp gegen de Besetten dör Napoléon un för’t Redden vun Preußen vör’n Ünnergang to rüsten. Den eersten Platz to’n Turnen hett he 1811 op de Hasenheid in Berlin inricht. Sien politisch wedderspreken Verhollen in’n Verloop vun sien Leven (överdreven Natschonalismus) hett Ruum geven, dat de ünnerscheedlichen lateren politischen Systemen in Düütschland sien Gedankengoot op ünnerscheedliche Wies beweerten deen. Dat Turnen (Redschoppen un Öven) hett sik wieter entwickelt to de hüütige Sportoort Redschoppenturnen.
Jöögd un Studientiet
Jahn weer Söhn vun en Pastoor, de em toeerst ok ünnerricht hett. 1791 hett he dat Gymnasium in Soltwedel (Ooltmark) besöcht, dat 1931 na em nöömt worrn is (Jahngymnasium Soltwedel). Vun 1794 an güng he op dat Gymnasium to’t graue Klooster in Berlin, vun dat he twee Johr later ahn Afsluss weggüng. 1796 hett sik Jahn – ahn dat dorför nödige Abitur to hebben – an de Universität Halle för en Theologiestudium inschreven. Söven Johr lang hett he an verschedene Universitäten tobröcht, so ok an de Universität Griepswohld, de aver ok wedder verlaten müss wun wegen sien slecht Föhren un sien Abitur, dat he nich bestahn harr.
He hett denn en Steed as Huusschoolmeester annahmen un sik veel mit de düütschen Spraak un de Historie befaat. In Halle hett he sik för de Reinheit vun de düütschen Spraak insett un de Schrift Patriotismus in Preußen verfaat. He müss dorophen ut Halle weg un güng na Breslau. Üm 1800 hett sik Jahn in Halle faken in en Höhl in en Felsen an de Saale versteken, de vundaag as Jahnhöhl bekannt is. In’t Johr 1800 is em in Leipzig de Prozess maakt wurrn un he kreeg en Verbott för all düütsche Universitäten. Twüschen Juli 1801 un Januar 1802 hett he sik ahn Immatrikulatschoon an de Universität Viadrina in Frankfort an de Oder ophollen. 1802 hett he Ernst Moritz Arndt an de Universität Griepswohld drapen un de vadderlännsche Idee vun’t „Vereenigte Düütschland“ keem op.
Entwickeln vun sien Ideologie
duum|upright|Jahn-Denkmol op de Jahnklippen bi [[Scharzfelle]] He güng kort dorna na Nigenbramborg, woneem he 1803-1804 as Huusschoolmeester de Kinner vun den Baron le Fort Ünnerricht geev. Ok later weer he fakener hier. Wieter güng he op de Glashütt Sophienthal bi Waren an de Müritz un opletzt as Privatschollmeester na Jena. 1807 drööp he Johann Christoph Friedrich GutsMuths in Schnepfenthal, vun den he den Anstööt för dat Turnen in Düütschland geven hett. Wiel den Krieg (Slacht bi Jena un Auerstedt) weer he as Kurier för de Regeeren ünnerwegens. 1810 fünn he Arbeit an de Plamannsche Optuchtanstalt in Berlin, man he kreeg sien Examen för de Böverschooleestersteed in Königsbarg nich op de Reeg. Dorüm is he denn Helpsschoolmeester in Berlin worrn un hett sik denn mit dat Turnen befaat.
In sien 1808 al skizzeerten Schrift Deutsches Volkstum, de 1810 in Lübeck publizeert weer, hett he ton eersten mol sien rabiaten un frömmenfeendlichen Natschonalismus ümreten, in den he dorstellen de, dat de düütsche Natschoon en vun Gott wullte Sünnerpositschoon innehmen de un sik mit schroffe Angrepen gegen de „Utlänneree“ un „Verwelschen“ vun sien Tiet wennen de: ''„Die Kleinstaaterei verhindert Deutschlands Größe auf dem Erdenrund. Wer seinen Kindern die französische Sprache lehren lässt, ist ein Irrender, wer darin beharrt, sündigt gegen den heiligen Geist. Wenn er aber seinen Töchtern französisch lehren lässt, ist das ebenso gut, als wenn er ihnen Hurerei lehren lässt. Polen, Franzosen, Pfaffen, Junker und Juden sind Deutschlands Unglück.“''
As Teel snack he dor vun en „Grootdüütschland“, to dat ok de Swiez, Holland un Däänmark hören schüllen. Hööftstadt schüll de ne’e Stadt „Teutonia“ warrn, de in Döringen grünnt warrn schüll, dor woneem sik de Feernstraten ut de tokamen Grenzstäder Genf, Memel, Fiume, Kopenhagen, Düünkarken un Sandomir drapen deen.
duum|upright|Dat Jahn-Denkmol in [[Wupperdaal]] Mit sien Schölers hett he veel wannert, worut sik mit de Tiet regelmatig Turnen entwickeln de. An’n 19. Juni 1811 is op de Hasenheid bi Berlin de eerste düütsche Turnplatz apen maakt worrn, de mit Turnredschoppen na dat Vörbild vun GutsMuths utrüst worrn is. Ok de Öven för’n Lief, de Jahn as Turnen beteken dee, weern na dat Vörbild vun GutsMuths. Jahn meen mit Turnen aver de Samtheit vun all Öven: dat Turnen an Redschoppen is wieter entwickelt worrn un weer utwiet dör Spelen, Swemmen, Fechten un Wannern.
Jahn möök ut dat Turnen en „patriotische Optucht to’n Rüsten för den Freeheitskrieg“. Dat Entwickeln vun’t Turnen harr för em en drangen Tosamenhang mit politische Telen, neemlich de Freeheit vun Düütschland vun de Napoleoonschen Herrschop, de Idee vun en tokamen düütsch Riek ünner dat Regeer vun Preußen un dat Deelnehmen vun jeden Staatsbörger an de goden un slechten Saken vun de hele Gemeenschop. Ok dat Turnen stünn bi em ünner politische Aspekten. He wull de Jöögd för den Kamp gegen Frankriek rüsten.
Hårup
Hårup betekent
Friedrich Ludwig Jahn
Entwickeln vun sien Ideologie
Düütschland dor. Mit den Sieg bi de Völkerslacht bi Leipzig is Jahn sien Anliggen in en sünnern Rahmen Wohrheit worrn. Mit sien Turners is he in dat Lützowsche Freekorps inpeddt. To de Tiet vun de Völkerslacht hett Jahn fre’e Reed, Verfaten un de Eenheit vun’t Vadderland foddert. In’t glieke Johr hett he in Berlin wedder den Turnbediref in der Hand nahmen, de in de Twüschentiet vun Ernst Eiselen leidt worrn is. De hett em bi’t Verbreden vun’t Turnen holpen, so goot dat güng. He hett Vörturners schickt un op sien Turnfohrten sülvst verschedene Turnplätz besöcht.
An’n 12. Juni 1815 is in Jena de Oorburschenschaft grünnt worrn. 1816 keem dat Book Die Deutsche Turnkunst (mit Ernst Eiselen) rut.
Restauratschoon
Vun’n Wiener Kongress hett Jahn nich gefallen, vun wegen dat sik dor en Politik vun’t europääsche Gliekgewicht dörsett harr. De düütsche Bund hett de libearlen Verfatensbewegen in de enkelten Staaten ünnerdrückt. Vun de Telen, de Jahn harr, weer blots de Freeheit vun Frankriek tostannen kamen.
He füng 1817 mit en Vördragsreeg to dat düütsche Volksdom an, in de he de slechten Saken in’t preuß’sche Heer blootstellen de un de Inschränken vun de börgerlichen Rechten in’n Staat beduer. Dormit hett he sik nich blots Frünnen maakt, man ok Feenden as to’n Bispeel den Staatskanzler Hardenberg, de dat Turnen ünner staatliche Opsicht an de Scholen övernehmen wull.
Betog to dat Turnwesen harr ok de Bewegen vun de Burschenschaften, de in’n Grunnen de glieken politischen Telen harrn as de Turners. Aver dat geev ok lütte Gruppen, de vun disse Telen afwieken deen. Hier wies sik en Opsplitten in en demokraatsche un en Natschonalliberale Richt vun den düütschen Liberalismus. Op Jahns Wirken hen fünn an’n 18./19. Oktober 1817 as Hööchpunkt vun de Turnbewegen in Düütschland (mit över 100 Turnplätz alleen in Preußen) dat Wartborgfest statt mit de eerste neetietliche Bökerverbrennen in’n düütschsprakigen Ruum. Jahn sülvst hett de List vun de Böker tosamenstellt un sien Schöler Hans Ferdinand Maßmann bröch de Akschoon ingang. Dat Teken, dat mit den Akt vun’t Bökerverbrennen sett worrn is, hett Metternich ophorchen laten, un in de Folg keem dat to de Berliner un Breslauer Turnfehde. Dorin weer Kritik luut gegen dat Turnen oder gegen de religiös-patriotische Richt.
In’n Tosamenhang mit de „Demagogenverfolgung” 1819 weer den Turner un Burschenschaftler Jahn dat Wietermaken mit den Turnsport op de Hasenheid verboden, vun wegen dat de Turnöven in’n Rahmen vun’n Ünnerricht stattfinnen un ünner de Opsicht vun de Schoolbehörd stellt warrn schüll. De Moord an den Schriever, Journalisten un russ’schen Generalkonsul August vun Kotzebue, de vörher al vun de Bökerverbrennen bedrapen weer, dör den Studenten un Turner (oder Burschenschaftler) Karl Ludwig Sand hett opletzt en Turnsparr utlöst.
De Besluten vun Karlsbad hebbt de Turnbewegen hard drapen. Jahn weer an’n 13. Juli 1819 in Haft nahmen un de Bruschenschoppen verboden. Universitäten weer ünner de Opsicht vun’n Staat stellt un vele studentische Turner un Burschenschaft-Liddmaten kemen ünner de Opsicht vun de Polizei. De nächsten fief Johren seet Jahn in Spandau, Küstrin un Kolbarg in Haft. In’t hele Preußen un annere düütsche Staaten geev dat en Turnverbott. Offiziell weer dat Turnen in Preußen 1820 instellt, liekers geev dat an vele Steden wieter Öven för’n Lief. An’n 13. Januar 1824 is Jahn to twee Johren Freeheitsstraaf veroordeelt worrn un an’n 15. März 1825 wedder freesproken ünner de Bedingen, dat he in keen Stadt wohnen dröff, woneem dat en Universität oder Gymnasium geev.
Rehabilitatschoon
duum|Jahndenkmol an de Jahnsporthall in Freyburg an de Unstrut In’n Verloop vun de Johren sünd de Bestimmen opweekt worrn, un Dokters un Schoolmeesters snacken sik dorför ut, de Öven mit den Lief wedder optonehmen. Disse Oort vun Sport weer 1837 in de Gymnasien wedder verlööft. 1840 hett Jahn en Amnestie kregen un is dör Friedrich Wilhelm IV. vullstännig rehabiliteert worrn. He kreeg dat Iesern Krüüz ut de Freeheitskriegen, dat se em afkennt harrn. 1842 hett Friedrich Wilhelm IV. de Order vun sien Vadder wedder torüchnahmen un dormit offiziell de Turnsparr to Enn bröcht. In Preußen is Turnen wedder tolaten worrn un weer as Schoolfack opnahmen.
Jahn is 1848 in de Frankforter Natschonalversammeln in de Paulskark wählt worrn. Vun’t „patriotische Turnen“ hett Jahn Afstand nahmen, sett sik nu für Roh un Orden in un vertreedt de Idee vun en preußisch Arvkaiserdom. Sien Volksdömlichkeit hett er dormit teemlich verloren, man dorför hett he in de Folgetiet vulle Acht wunnen as de Vörrieter vun de Optucht vun’n Lief.
Jahn is 1852 in Freyburg doodbleven. He weer dor an de Vördersiet vun de eersten düütschen Turnhall bisett. As denn 1936 in Berlin de Olympischen Sommerspelen weern, sünd sien Överresten ümbett worrn. Se hebbt jemehrn Rohsteed in’n Ehrenhoff vun sien Wahnhuus, dat he 1838/39 boet hett. Vundaag befinnt sik dor dat Friedrich-Ludwig-Jahn-Museum.
2013 wurr he postum in de Hall of Fame vun den Düütschen Sport upnommen.
„Frisch, fromm, fröhlich, frei“
duum|Turnerkrüüz (FFFF) an’n Gevel vun en Sportlerheim in [[Eisenberg (Pfalz)|Eisenberg]] Vun Jahn stammt de Turnerwahlspröök Frisch, fromm, fröhlich, frei af, den he 1816 in sien Book Die deutsche Turnkunst en an glieke Fomuleren bruukt harr. De Faten, in de dat vundaag bekannt is, is vun den turnerischen Natschonalpädagogen Hans Ferdinand Maßmann, en Schöler vun Jahn, prägt worrn un baseert op den Studentenspröök ut dat 16. Johrhunnert. De Afkörten FFFF is to dat so nöömte Turnerkrüüz tohopenstellt worrn. De veer „F“ hebbt dorbi de folgen Bedüden:
Friedrich-Ludwig-Jahn-Sellschop e. V.
De Föddervereen för de Traditschoonspleeg un dat Wohren vun de Friedrich-Ludwig-Jahn-Gedenksteden, de 1992 grünnt worrn is, hett sik 2008 dör en Ännern vun de Satzung en ne’en Naam geven un maakt sien Wark nu as Friedrich-Ludwig-Jahn-Sellschop mit Sitt in Freyburg (Unstrut) wieter. De Opgaven vun den Vereen sünd nu wieter faat worrn un formuleert en höger’t Ansinnen: ''De Sellschop denkt sien Warken dat Teel to, dat Leven un Wirken vun den Grünner vun de düütschen Turnbewegen uttoforschen, sien Bedüden in de Historie un de Nutiet to interpreteeren, sien Arv to bewohren un to verbreden. Dorto ünnerhollt de Sellschop Kuntakten to’n Düütschen Turner-Bund un to de Landsturnverbännen, to Hoochscholen, Scholen, Museen un Organisatschonen, de sik mit dit Anliggen verbunnen föhlt. Jahn schall as een vun de groten Düütschen in de Acht vun en bredere Apentlichkeit stellt warrn.'' Mit dat Wirken vun Jahn befaat sik bito ok de Friedrich-Ludwig-Jahn-Bökeree.
Chocón
Chocón betekent
Markus Lutterotti
Markus Lutterotti is de Naam von
* Markus von Lutterotti (1913–2010), öösterrieksch-italieenschen Mediziner,
Bangui
duum|Satellitenbild vun Bangui
Bangui is de Hööftstadt vun de Zentraalafrikaansche Republiek un hett 684.190 Inwahners (Stand 1. Januar 2005). De Stadt is dat politisch, wertschaplich un kulturelle Zentrum vun dat Land.
Geographie
De Stadt liggt in’ Süüdwesten vun dat Land an de Stroom Ubangi an en Stä, wo mehrere Stroomschnellen de kommerziell Schippfahrt stroomupwärts inschränken. De Ubangi bildt an disse Stä de Grenz tüschen de Zentraalafrikaansche Republik un de Demokraatsche Republiek Kongo.
Historie
De Stadt wurr 1889 as Verwaltenszentrum för dat franzöösch Kolonialterritorium Ubangi-Chari grünnd un bleev 1960, as de Zentraalafrikaansche Republiek unafhängig wurr, Hööftstadt.
In’ März 1986 is en franzöösch Kampffloogtüüch över bewahnt Rebeet afstört. Dorbi sünd 35 Minschen to Dood kommen.
Wertschap
Wichtig Wertschapstwieg vun de Stadt sünd de Textilindustrie, de Produktschoon vun Lebensmiddel, Beer, Säften, Gemüse un Seep. Exporteert weern Demanten un Holt.
Swieg still, Jung
Swieg still, Jung is en Theaterstück för acht Personen (veer Froonslüüd, veer Mannslüüd), dat vun Fitzgerald Kusz op Fränksch as Schweig, Bub! schreven worrn is un dat Walter A. Kreye in’t Plattdüütsche översett hett.
Toeerst opföhrt worrn is dat Stück an’n 6. Oktober 1976 in dat Schauspeelhuus Nürnberg mit Herbert Lehnert un Friedrich Schirmer as Speelbaas. Kusz hett dat Stück in sien Nürnberger Dialekt schreven. Dat is mit de Tied denn ok in en ganze Reeg annere Dialekten översett worrn. Op Plattdüütsch, Berlinsch, Hessisch, Swääbsch, Pälzisch, Rhiensch, Swiezerdüütsch, Öösterrieksch, Bairisch, Ruhrdüütsch, Sächsisch, Alemannsch un Fläämsch.
Kreye sien plattdüütsche Version is an’n 6. Oktober 1977 an de August-Hinrich-Bühn Ollnborg toeerst opföhrt worrn. En Version, de vun Cyriacks un Nissen bearbeidt worrn is, hett an’n 25. August 2008 an dat Ohnsorg-Theater sien Premier fiert.
Irwin County
Irwin County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Georgia. He hett 9.538 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 925 km². De Sitt vun de Verwalten is in Ocilla.
Historie
De Kreis is an’n 15. Dezember 1818 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 9.931 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 4.367 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 14.867 US-Dollar. 4.195 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 611 Minschen maakt. 17,03 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
2,70 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 1,26 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 71,98 % vun de Minschen Witte, 25,88 % Swarte, 0,32 % stammt ut Asien un 0,01 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,06 % sünd Nakamen vun Indianers. 1,25 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,50 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 2,03 % vun de Lüüd ansehn.
Joe Grech
Joe Grech is de Naam von
* Joe Grech (* 1934), Sänger un Kumponist ut Malta,
Kiek ok bi: Joseph Grech.
Said Husejinović
Said Husejinović (* 13. Mai 1988 in Zvornik) is en bosnischen Footballspeler. In'n Momang speelt he för den SV Werder Bremen in de Football-Bundsliga.
In’n Vereen
Husejinović speelt in dat Middelfeld. He speel in de Jöögd vun FK Sloboda Tuzla. Dor güng ok sien Weg as Profifootballer los. He schaff dat up’n Stutz to’n Stammspeler un weer toletzt een vun de besten Spelers in’n Vereen un ok ehr Kaptein.
Werder Bremen sien Talent-Utkieker Hune Fazlic hett em in Bosnien sehn un to’n Koop vörslahn. He wessel to de Speeltied 2008/2009 na Bremen un hett dor en langen Verdrag bit to’n 30. Juni 2012 unnerschreven. Sien eerst Speel in de Bundsliga hett he in dat Heimspeel gegen Bayer 04 Leverkusen an'n 28. Oktober 2008 maakt. Werder hett düt Speel mit 0:2 verlaren un achterher is seggt wurrn, Husejinovic harr keen goot Speel maakt.
In de Natschonalmannschop
Said Husejinović hett bitherto twee Mol för sien Land speelt.
Jackson County (Georgia)
Jackson County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Georgia. He hett 60.485 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 886 km². De Sitt vun de Verwalten is in Jefferson.
Historie
De Kreis is 1796 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 41.589 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 20.237 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 17.808 US-Dollar. 18.279 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 3.153 Minschen maakt. 11,73 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
5,05 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 2,49 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 89,00 % vun de Minschen Witte, 7,78 % Swarte, 0,96 % stammt ut Asien un 0,18 % sünd Nakamen vun Indianers. 1,07 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,01 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 3,00 % vun de Lüüd ansehn.
Brey
Brey betekent
Brey is de Familiennaam von
Hickman County (Tennessee)
Hickman County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Tennessee. He hett 24.690 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.588 km². De Sitt vun de Verwalten is in Centerville.
Historie
De Kreis is an’n 3. Dezember 1807 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 22.295 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 9.529 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 14.446 US-Dollar. 9.575 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 993 Minschen maakt. 13,39 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
2,55 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 0,79 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 93,71 % vun de Minschen Witte, 4,53 % Swarte, 0,08 % stammt ut Asien un 0,01 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,48 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,29 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,90 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 1,00 % vun de Lüüd ansehn.
Blackman
Blackman is de Familiennaam von
Blackman betekent
Kiek ok bi: Blackman Lake.
Grech
Grech is de Familiennaam von
,
Kiek ok bi: Krech.
Lutterotti
Lutterotti is de Familiennaam von
,
Luttermann
Luttermann is de Familiennaam von
Verwaltungsgemeenschop Polling
De Verwaltungsgemeenschop Polling liggt in’n Landkreis Mühldorf am Inn, Böverbayern, Bayern, un warrt von düsse Gemenen billt:
Seet von de Verwaltungsgemeenschop is Polling.
Coleman
Coleman betekent
Kiek ok bi: Coleman River, Coleman Township, Mount Coleman, Colman.
Klamath
thumb|upright|Ollere Klamath-Fru 1924
De Klamath sünd en amerikaansch Indianerstamm ut de Penuti-Spraakfamilie, de mit den Modoc verwandt is. De Klamath, de sück sülvst as Waklaks beteken, leven un leevten bit hüüd in de süüdlich Deel vun de US-Bundsstaat Oregon un in den butersten Noorden vun Kalifornien. De Klamath wurrn eerst 1991 weer as Indianerstamm anerkannt.
Hinkson
Hinkson is de Familiennaam von
Schinzel
Schinzel is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Schinzl.
Gert Günther Hoffmann
Gert Günther Hoffmann (* 21. Februar 1929 in Berlin-Lankwitz; † 17. November 1997 in Feldafing) weer en düütsch Schauspeler, Synchroonsnacker un Synchroonregisseur. Över Johrteihnten weg weer he en vun de populärst düütsch Synchroonsnacker för utlännsch Filme un Serien. He wurr un wurrd ok immer noch as „König vun de düütsch Synchroonsnacker“ betekent.
Leven un Wark
Hoffmann hett en Lehre as Koopmann maakt, is denn aber as Spreker to’n Berliner Rundfunk wesselt. Neben Rudolf Platte un Gytta Schubert is he in dat Berliner Hebbel-Theater in de Kummedie Das Geld liegt auf der Bank uptreeden. 1951 kreeg he en Filmrull in Das Bankett der Schmuggler. Groot Rullen kreeg Hoffmann aber bi Theater un Film nich. He hett dorum sien beroplichen Swoorpunkt up de Synchronisatschoon vun Filmen verlagert.
An’n fakensten hett he Sean Connery, William Shatner (as Captain Kirk), Michel Piccoli, Lex Barker (Old Shatterhand un Kara Ben Nemsi), Paul Newman un Rock Hudson sien markant Stimm leeht. Ebenso weer he ok woll mal bi Rullen vun Franco Nero (Django), Patrick McGoohan, Frank Sinatra, Kirk Douglas, Clint Eastwood (Il buono, il brutto, il cattivo (Zwei glorreiche Halunken), Marlon Brando (Meuterei auf der Bounty), Terence Hill (Allein gegen das Gesetz) un Charles Tingwell (Vier Frauen und ein Mord) in’n Insatz. In Serien hett he Patrick Macnee (Mit Schirm, Charme und Melone), Francis Matthews (as Paul Temple in de glieknamig Feernsehreeg) un Raymond Burr as Perry Mason snackt. Buterdem weer he de Vertellstimm in de Tekentrickreeg Der rosarote Panther („Heute ist nicht alle Tage, ich komm’ wieder, keine Frage!“) as ok Verteller un Stimm vun den Hööftdorsteller in den Filmklassiker Moby Dick (1956).
As he 1970 vun West-Berlin nah München umtrucken is, gung dat ok mit sien Schauspeelkarriere weer bargup. He hett elf Johr lang de Rull vun den Kriminalhauptmeister Matofski in de ARD-Krimireeg Sonderdezernat K1 övernommen. 1972 speel he in dat SR-Feernsehspeel Tod im Studio as ok 1976 in den Speelfilm Der starke Ferdinand en Hööftrull. Gert Günther Hoffmann is 1997 nah lang Krankheit in dat Öller vun 68 Johren storven. He wurr up den Karkhoff in Oberhaching bisett.
Robie
Robie is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Robi, Robbi, Robbie.
Houston County (Tennessee)
Houston County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Tennessee. He hett 8.426 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 518 km². De Sitt vun de Verwalten is in Erin.
Historie
De Kreis is an’n 23. Januar 1871 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 8.088 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 3.438 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 15.614 US-Dollar. 3.885 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 571 Minschen maakt. 17,68 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
2,73 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 1,61 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 94,58 % vun de Minschen Witte, 3,31 % Swarte, 0,12 % stammt ut Asien un 0,06 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,19 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,78 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,95 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 1,25 % vun de Lüüd ansehn.
Moonie
Moonie betekent
Moonie is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Mooney, Muni.
Slobodan Martinović
Slobodan Martinović (* 25. Juli 1945 in Belgrad; † 10. Januar 2015 in Smederevo) weer en serbsch Schachspeler.
Hyperkorrektur
Hyperkorrektur is en Utdruck ut de Spraakwetenschop, de beschrifft, dat en Minsch de Regeln mit de sik een Spraak in ene annere översetten lett, to dull un verkehrt anwennt.
Slobodan Martinović
1979 kreeg he den Großmeestertitel von de FIDE. För dat dormalige Jugoslawien hett he 1968 un 1969 an de Studenten-Weltmeesterschap vun de Mannschapen deelnommen. He hett ok mehrere Turniersiege fiern kunnt un in de düütsch Schachbundsliga speelt.
Hyperkorrektur
To’n Bispeel gifft dat den Luudwannel p→pf twischen dat Plattdüütsche un dat Hoochdüütsche. De Appel heet op Hoochdüütsch Apfel. Hyperkorrektur is nu, wenn een ut plattdüütsch Aprikoos hoochdüütsch ene Apfrikose maakt (de richtige Utdruck is ok hoochdüütsch Aprikose).
Nadja Uhl
Nadja Uhl (* 23. Mai 1972 in Stralsund) is en düütsche Schauspelerin.
Leven
Nadja Uhl is in de DDR boren un opwussen. As Schölerin harr se al den Wunsch Schauspelersche to warrn. Ehr Utbilln dorför hett se in Leipzig afleggt an de Hoochschool för Musik un Theater „Felix Mendelssohn Bartholdy“. 1994 hett se ehr eerst Engagement kregen an dat Hans Otto Theater in Potsdam. Dor hett se verscheden Rullen speelt, as de Viola in Shakespeares Twelfth Night or What You Will (dt.: Was Ihr wollt), Polly Peachum in Brechts Die Dreigroschenoper, dat Gretchen in Goethes Faust oder de Paula in Plenzdorfs Legende vom Glück ohne Ende.
Na vele Johren in Berlin-Mitte leevt Uhl vundaag in Potsdam. Ehr Levenspartner es Gewarfsföhrer vun den Potsdamer Vereen „Maulwurf“, de sik üm straaffallig worrn juge Lüüd kümmern deit. An’n 27. Mai 2006 hett se dor tohopen mit em dat Varieté Walhalla apenmaakt. Dat Programm schall mit Kollegen vun Uhl schapt warrn in Kooperatschoon mit dat Hans Otto Theater un annere kulturelle Inrichten. Uhl hett en Dochter.
Utteken
För ehr schauspelerisch Wark hett Nadja Uhl ut al en poor Filmpriesen kregen. Se weer tosamen negen mol nomineert un hett söss mol de Utteken kregen:
McCoy Tyner
Alfred McCoy Tyner (* 11. Dezember 1938 in Philadelphia, Pennsylvania; † 6. März 2020 in New Jersey ) weer en US-amerikaansch Jazzpianist un Komponist.
Leben und Wirken
Up Drängen vun sien Moder fung he mit 13 Johr mit dat Klaveerspeel an. In Philadelphia hett he sück regelmatig mit sien Früenden Mickey Roker un Lee Morgan to Jam-Sessions in de jewielig Wahnen drapen. Siet sien 15. Levensjohr is Tyner mit Jazzgruppen uptreeden. Fröhe Inflooten weern de Bröers Bud un Richie Powell, de in de Nahberschap leven deen. Um disse Tiet nööm he sück as konverteert sunnitischer Muslim Sulieman Saud, hett aber later weer ünner sien Gebortsnaam arbeit. In Philadelphia is he ok eerstmals up John Coltrane drapen, mit de he in den dortigen Club Red Rooster uptreeden is. Af 1959 speel he för söss Maand in dat Jazztet vun Art Farmer un Benny Golson, bevör he sück 1960 John Coltrane ansluuten dee, mit de he in dat sülvig Johr Coltrane Plays the Blues inspeelen dee. 1962 entstunn dat klassische John Coltrane Quartet mit Coltrane, Jimmy Garrison un Elvin Jones, in dat he bit 1965 en dragend Rull speel. Wiels disse Tiet hett Tyner an Alben as A Love Supreme (1964, Impulse!), un Crescent (1964, Impulse!) mitwarkt, buterdem as Sideman bi Joe Henderson sien Debütalbum Page One in‘n Juni 1963. Nah Ansicht vun Ian Carr weer dat John Coltrane Quartet dat woll inflootriekste Quartett in de Jazzgeschichte, un Tyner speel dorbi en wesentliche Rull.
Anfang vun de 1970er Johren is Tyner to Orrin Keepnews sien Label Milestone wesselt, för dat he Alben as Sahara (1972), da Soloalbum Echoes of a Friend (1972), Enlightenment (1973, mit Azar Lawrence) un Fly With The Wind (1976) inspeelt hett. 1978 speel he bi de Milestone Jazz Stars (ünner annern mit Sonny Rollins, Ron Carter un Al Foster). 1988 entstunn de Bigband-Produktschoon Uptown/Downtown, ünner annern mit Kamau Muata Adilifu, Howard Johnson, Robin Eubanks un Steve Turré. 1989 kehr Tyner to dat Blue-Note-Label torüch un nehm dat Ellington-Album Things Ain’t That What They Used to Be (deelwies Duos mit George Adams un John Scofield) as ok dat Duo-Album Manhattan Moods (1993) mit Bobby Hutcherson up. Nah twee Alben för Impulse! is Tyner 1998 to dat Telarc-Label wesselt. To sien selten Upträen as Sideman in de 1980er un 1990er Johren hörr de Mitwarken an dat David-Murray-Album Special Quartet, wat 1990 entstahn is. .
Sien Musik
Neben den Powell-Bröers weer Tyner fröh vun Thelonious Monk un Art Tatum beinfloot, he entwickel aber all wiels sien Tiet in dat Coltrane-Quartett sien ganz eeegen un stilbillend Identität. Coltrane hett Tyner sien eegenständig Klaveerspeel loovt: „Seine größte Gabe ist sein melodischer Einfallsreichtum, […] die Klarheit seiner Ideen. Auch hat er einen ganz persönlichen Sound auf dem Piano – einen Sound, der wegen der Clusters, die er gebraucht, und der Art und Weise, in der er sie individualisiert, besonders klar und hell ist […] Außerdem hat McCoy einen ungewöhnlichen Formsinn […] Er spielt niemals konventionelle Klischees. Und schließlich: McCoy hat Geschmack. Er kann nehmen, was er will, und etwas Wunderbares daraus machen.“ Nah den Coltrane-Biographen Bill Cole is dat Tyner all fröh gelungen, „eine Synthese von Garland, Monk und Wynton Kelly“ to formen; „er hat eine starke linke Hand, und er zeigt schon früh seine ausgeprägte Fähigkeit, mit äußerst imaginativen Harmonien zu begleiten“. Sien Kolleeg Richie Beirach betont dat stilbillend Element vun dat Stride Piano vun de Tatum-School: „McCoy nahm das Stride-Piano als eines seiner stilistischen Hauptelemente – mit den Quinten im Bass und den Akkorden in der Mitte der Klaviatur. So etwas nenne ich Innovation, wenn man etwas aus der Vergangenheit nimmt und dem Vokabular der Gegenwart einverleibt.“
Martin Kunzler hett de nee Aart vun Tyner sück genauer ankeeken un seggt: „Er befreite die Harmonik von ihrer tonikalen Formbindung. Der Funktionsharmonik setzte er ein neues, modal […] begründetes harmonisches Konzept entgegen. Der Pianist schuf mit dieser Transformation linearer Tonorganisation in die Vertikale und ihrer Ausweitung beträchtliche improvisatorische Freiräume für sich und die Solisten.“ McCoy Tyner beschrifft sien Rull in dat Coltrane-Quartett: „Die Gruppe funktionierte in erster Linie als geschlossene Einheit. Wenn ich meine Funktion darin einmal herauslösen und analysieren sollte, kann ich eigentlich nur sagen, es war die eines Orchesters. Mit anderen Worten: Ich hatte dem Quartett die Klangfülle zu geben. Oder, wie John zu sagen pflegte: die Dichte und Volltönigkeit. Nun kann ja ein Klavier tatsächlich wie ein Orchester behandelt werden, und genau das versuche ich auch und gab dem Quartett einen Sound, der immer voller, dichter, umfassender wurde.“
Nah Ian Carr hettt Tyner immer kompositorisch speelt, mit en vörutkiekend Blick för de Musik un en unbeirrbaren Instinkt för den Moment, wannehr he improviseeren kann un wannehr he mit de Rhythmusgrupp to spelen hett, um den Solisten to ünnerstütten. He tell hüm to de an’n dynamischsten spelend Pianisten; dorbi speel Tyner nie „free“, sonnern treckt dat vör, tonal un kontrolleert to spelen. In en Gespräch mit Joachim-Ernst Berendt hett Tyner seggt, dat all Musik weer „eine Reise der Seele in neues, unerforschtes Gebiet. […] Ich versuche dabei, die Musik aus vielen verschiedenen Ländern zu hören, aus Afrika, Indien, aus der arabischen Welt, europäische klassische Musik… alle Arten von Musik sind untereinander verbunden.“ To dat Charakteristikum vun sien machtvull Speel hett Tyner verklort: „Du musst eins werden mit dem Instrument. Du fängst an, ein Instrument zu lernen, aber zuerst ist das Piano nichts weiter als ein Objekt. Doch dann werden du und dein Instrument eins.“ McCoy Tyner harr mit sien charakteristisch Sound Infloot up völ nahfolgend Pianisten as Hal Galper, John Hicks, Henry Butler, Joanne Brackeen un den Düütschen Joachim Kühn.
Tyner hett eenige bekannt Titel komponeert as Passion Dance, Contemplation, Blues on the Corner, Land of the Lonely, Celestial Chant, Enlightenment Suite un Desert Cry.
Ehrungen
Dat mit de McCoy Tyner Big Band upmommen Album Journey hett 1995 en Grammy Award in de Kategorie „Best Large Jazz Ensemble Performance“ wunnen. Tyner sien Album Infinity (mit Michael Brecker) wurr 1996 mit en Grammy in de Kategorie „Best Jazz Instrumental Performance“ uttekent. 2000 wurr he in de Big Band and Jazz Hall of Fame upnommen. 2002 kreeg he de Jazz Masters Fellowship vun de staatlich NEA-Stiftung. 2004 wurr he in de Down Beat Jazz Hall of Fame upnommen
Familie
Sien Bröer is de kommunistisch Politiker un fröhere Kandidat för dat Viezpräsidentenamt vun de USA Jarvis Tyner.
Weblinks
Nachropen
Lutschinski
Lutschinski is de Familiennaam von
Mount Moonie
Mount Moonie is en hogen Barg in Mac-Robertson-Land, Oostantarktika. He liggt in de Athos Range von de Prince Charles Mountains stracks süden von’n Mount Dart un 1,5 km westen von’n Mount Cardell.
Scholes
Scholes is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Sholes.
Mount Moonie
He is na Luftopnahmen von de Australian National Antarctic Research Expeditions ut dat Johr 1965 karteert worrn. Dat Antarctic Names Committee of Australia hett em na Patrick John Moonie (1936–2016) nöömt, de in de Johren 1967 un 1969 Funker op de Mawson-Statschoon un 1969 ok an Meetarbeiden in de Prince Charles Mountains bedeligt weer.
Anastasi
Anastasi is de Familiennaam von
,
Wens (Landkreis Rodenborg)
Wens is en Dörp in de Gemeen Heeßel (Samtgemeen Zeven) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. To Wens höört von öllers ok de lüttjen Öörd Bohnst, Sellhoop, Stuhenfieren un Viehbrook mit to.
Geografie
In’n Westen von Wens flütt de Fallohbeek langs, de in’n Noordwesten in de Twiest münnt.
De Naveröörd sünd Viehbrook un Winnerswohl in’n Noorden, Stuhenfieren un Ottendörp in’n Noordoosten, Wangersen in’n Oosten, Steddörp in’n Süüdoosten, Sellhoop un Bötzen in’n Süden, Bohnst, Heeßel, Meinst un Tzassenholt in’n Süüdwesten un Annerlingen un Grafel in’n Noordwesten.
Everly
Everly betekent
Wens (Landkreis Rodenborg)
Historie
In de Feldmark von Wens sünd 44 Hünengräver nawiest, de wohrschienlich ut de Bronztied (1700–1100 v. Chr.) stammen doot.
Everly
Everly is de Familiennaam von
Wens (Landkreis Rodenborg)
Historie
In’n Eersten Weltkrieg sünd acht Soldaten ut Wens fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 24.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Bevern in’n Kanton Zeven höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort hett vör 1885 to de Böörd Heeßel in dat Amt Zeven tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Zeven. 1932 is dat Deel von’n Landkreis Bremervöör worrn un 1977 von’n Landkreis Rodenborg.
De Gemeen Wens is an’n 1. März 1974 an de Gemeen Heeßel kamen. Sietdem hett de Oort en Oortsbeopdragten binnen de Gemeen.
Andreas Bovenschulte
thumb|Bovenschulte in dat Johr 2023
Wens (Landkreis Rodenborg)
Religion
Wens is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Viti-Kark in Heeßel.
Andreas Bovenschulte
Andreas Bovenschulte (* 11. August 1965 in Hilmessen) is en düütschen Juristen un Politiker (SPD). Vun 2019 af an is he Bremer Börgermeester un Präsident vun den Bremer Senat.
Wens (Landkreis Rodenborg)
Religion
För de Kathoolschen is de Christ-König-Kark in Zeven tostännig, de siet 1. November 2006 to de Karkengemeen Corpus Christi in Rodenborg tohöört.
Andreas Bovenschulte
Leven
Bovenschulte studeer vun 1987 bit 1994 Juristeree an de Universität Bremen. Dat Studium hett he mit sien Eerst Staatsexamen afslaten. Vun 1995 bit 1998 weer he wetenschopplichen Mitarbeiter an de Universität Bremen un hett dor 1998 sien Dokter maakt. As Referendar weer he vun 1998 bit 1999 an dat Hanseaatsche Oberlandesgericht Bremen togange. Dor hett he 1999 sien Tweet Staatsexamen afleggt. Vun Mai 2007 bit 2014 weer he Eersten Gemeenderaat (Den Börgermeester sien Viez) in de Gemeende Weyhe an de Bremer Grenzen. Vun 2014 bit 2019 is he dor Börgermeester ween. Verheiraat is he mit de vörmolige Bremer Staatsraatsche Ulrike Hiller (SPD). Mit ehr hett he twee Kinner.
Wens (Landkreis Rodenborg)
Kultur
En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in Heeßel op’n Karkhoff.
Weertschop un Infrastruktur
Wens hett en egene Freewillige Füürwehr.
Verkehr
Dör Wens löppt de Kreisstraat 120, de in’n Noordoosten bi Viehbrook in’n Landkreis Stood to de K 76 warrt, över Kohlenhusen na Örsdörp geiht un den Oort na Harsfeld anbinnen deit. In’n Süden geiht de K 120 bi Bötzen an de Landsstraat 124, de denn wieder na Heeßel un Zeven geiht.
De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 47 Zittens liggt so 14 Kilometer in’n Süüdoosten von Wens.
De nächste Bahnhoff is so bi 14 Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Bargst an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu.
Giovanni Anastasi
Giovanni Anastasi is de Naam von
* Giovanni Anastasi (1653–1704), italieenschen Maler,
Andreas Bovenschulte
Politik
Bovenschulte höört vun 1984 af an to de SPD to. Bi en Umfraag bi de ehre Liddmaten for de Wahl to den Parteivörsitter vun dat Land Bremen hett Bovenschulte de meisten Stimmen kregen un is denn in’n Juni 2010 vun Parteidag to’n Baas wählt wurrn. He folg dor Uwe Beckmeyer mit na. In’n Oktober 2013 hett he verklaart, he woll as Vörsitter Bott geven un bi de Wahl to’n Börgermeester in Weyhe antreden. An’n 25. Mai 2014 hett he sik dor gegen Nils Krämer dörsetten konnt un is denn Börgermeester wurrn. In’n Mai 2019 is he in de Bremer Börgerschop wählt wurrn. Enne Juni folg denn de Wahl to’n Nafolger vun Björn Tschöpe as Baas vun de SPD-Fraktschoon. En paar Weken later hett he düt Amt wedder afgeven. Sien Nafolger is  Mustafa Güngör wurrn. Vunwegen datt Börgermeester Carsten Sieling verklaart harr, he woll nich langer Börgermeester blieven, is Bovenschulte an’n 15. August 2019 to’n neen Börgermeester wählt wurrn.
15. Dezember
De '''15. Dezember''' is de 349. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner, man de 350. Dag in Schaltjohren.
Kaventsmann-Buckkäver
De Kaventsmann-Buckkäver (Titanus giganteus) leevt in den Regenwoold in de Tropen vun Süüdamerika un höört to de Buckkävers (Cerambycidae) mit to. Tohopen mit den Herkuleskäver is he een vun de beiden gröttsten Aarden vun Kävers up de ganze Welt un kann bit hen to 17 cm lang weern. Dat warrt vertellt, datt al mol Kävers sehn wurrn sünd, de ehr Lief schall 20 cm lang ween hebben. Kopp un Bost sünd swattbruun, just as de Deekflunken, de avers na achtern hen düütlich heller weert. An’e Keven driggt he dannige Tangen, dor schall he Bleesticken mit dörbieten könen. Siene Föhlspriete sünd för Buckkävers man kort. Carl vun Linné hett den Käver 1771 beschreven as Cerambyx giganteus. Man dor hett he keen levennigen Käver to Hand bi harrt, man bloß en Teeknung vun den franzööschen Naturforscher Louis Jean-Marie Daubenton. Bi den Kaventsmann-Buckkäver hannelt sik dat um de eenzigste Aart vun dat monotyypsche Geslecht Titanus. Över den Käver is nich veel bekannt. He kümmt vör in den troopschen Norden vun Süüdamerika, in de Gemarken vun den Amazonas-Stroom (mit Peru), Kolumbien , de Guyanas, in Brasilien is he funnen wurrn in Amapá, Amazonas, Pará, Rondônia un Mato Grosso. Adulte Kävers laat sik sehn vun Dezember bit Määrzmaand. Heken könnt in Lichtfallen infungen weern.
Jasper County (Georgia)
Jasper County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Georgia. He hett 13.900 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 958 km². De Sitt vun de Verwalten is in Monticello.
Historie
De Kreis is 1807 grünnt worrn.
Demografie
2,45 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 2,13 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 70,95 % vun de Minschen Witte, 27,26 % Swarte, 0,16 % stammt ut Asien un 0,02 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,21 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,61 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,79 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 2,07 % vun de Lüüd ansehn.
Johann Matthias Seling
thumb|150px|Johann Matthias Seling thumb|150px|Grabmal Johannes-Friedhof Ossenbrügge Johann Mathias Seling (Nomesvariante: Joseph Matthias Seling; * 2. Dezember 1792 in Gessem, † 27. November 1860 in Ossenbrügge) was eun Persepter an’n Gymnasium Carolinum in Ossenbrügge, Preester an’r Johanniskerke un Pfarrdechant. Heu tellt teo den Abstinenzpredigern. Heu schreiv auk eun Poor Gedichte up Plattduitsk.
Seling wurr den 2. Dezember 1792 os den Sohn van eun Biurn in Gessem bi Melle born. In de Eerst arböjjet heu os Hilfskraft büi eunen Kaupmann in Holland un werrt twungen in den Johren 1812-1814 för dat franzööske Heer to fechten. Naast studeert heu Theologie in Mönster un werrt 1818 in Ossenbrügge Preester. Hüt bleiv heu den auk den 27. November 1860 daud.
Elektronenkonfiguratschoon
thumb|Schemaatsch Dorstellen vun de Elektronenhüll vun’t [[Uran-Atom in’t Bohrschen Atommodell]]
De Elektronenkonfiguratschoon gifft an, woans de Elektronen in de Elektronenhüll vun en Atom op de verscheden Energietostännen oder Ophollensrüüm (Orbitalen) verdeelt sünd.
Quantentallen un Schalen
De Tostand vun jeedeen Elektron in de Hüll warrt na dat Atommodell vun Bohr-Sommerfeld as ok na dat Orbitalmodell dör veer Quantentallen fastleggt.
Dat Pauli-Prinzip beseggt, dat de Tostand vun keen Poor vun Elektronen in en Atom in all veer Quantentallen övereenstimmen dröff. Ut den Grund verdeelt sik de Elektronen op de verschedenen verlööften Tostännen, d. h. op de Schalen un Ünnerschalen.
De Hööftquantentallen leegt de Schalen fast, de Nevenquantentallen bestimmt de Ünnerschaal. Na de Inschränken vun l, m und s kann jede Schaal mit bestenfalls 2n² Elektronen besett wesen. Se warrt vun binnen na buten mit de Bookstaven K, L, M, N, O, P, Q betekent.
De butenste Schaal, dat bi en Atom besett is, warrt ok Valenzschaal nöömt. Se leggt fast, woans sik dat Element cheemsch verhollen deit. Dorüm is se ok dat Maat dorför, woneem en Element in’t Periodensystem inordent waart.
Opfüllen vun de Schalen
Mit anstiegen vun de Elektronentall bi de cheemschen Elementen warrt de mööglichen Tostännen vun jemehr Energie anfungen mit de sietsten Energien besett. Na de Hundschen Regel warrt dorbi de Orbitalen mit de glieken Energie toeerst eenfach besett, dorna dubbelt.
De Ünnerschalen warrt in de nafolgen Reeg besett (na Längsregen ordent):
Man, dat gifft enige Utnahmen vun disse Reeg, so to’n Bispeel:
Tosamenhang mit dat Periodensystem
In’t Periodensystem bedüüt dat Besetten vun’t s-Orbital vun en ne’e Schaal de Sprung in en ne’e Periood. Binnen een Periood warrt toeerst de s-Orbitalen opfüllt (twee Elektronen – 1. un 2. Hööftgrupp, mit Utnahm vun Helium) un toletzt de p-Orbitalen (söss Elektronen – 3. bit 8. Hööftgrupp). De Nevengruppen staht för dat Besetten vun de d-Orbitalen (teihn Elektronen – 10 Nevengruppen). De Lanthanoiden un de Actinoiden staht denn vör’t Opfüllen vun de f-Orbitalen.
Beschrieven
thumb|Elektronenkonfiguratschoon vun en Waterstoff- un en Kohlenstoff-Atom in de Pauling-Schrievwies De Elektronenkonfiguratschoon vun en Atom warrt dör de Angaav vun de besetten Ünnerschalen beschreven. Blangen de Tall vun de Schaal steiht dorbi de Bookstaav vun de Ünnerschaal un hoochstellt de Tall vun de Elektronen in de Schaal. För de mit fief Elektronen besette 2. Ünnerschaal (p oder l=1) vun de 3. Schaal (M oder n=3) folgt dorut de Schrievwies 3p5. Bi mehrere Ünnerschalen kann de gemeensome Schaal weglaten warrn un ut 2s2 2p3 warrt denn 2s2 p3.
En annere körte Schrievwies kriggt man, wenn een dat Atomteken vun dat vörrutgahn Eddelgas in eckige Klammern sett un denn de Ünnerschalen angifft, de to dat to beschrievene Element noch fehlt. Dat warrt to’n Bispeel in’t Periodensystem bruukt, vun wegen dat dat körter is. To’n Bispeel Chlor: de vullstännige Schrievwies is 1s2 2s2 2p6 3s2 3p5, wat as [Ne] 3s2 3p5 afkört warrn kann.