cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zrinski
Zrinski is de Familiennaam von
,
Zink
Historie
Zink weer al in de Antike bruukt t. B. as Bestanddeel vun Legeeren so as dat Messing. As egenstännig Metall weer dat aver erst in’t 14. Johrhunnert in Indien opdeckt. Dat eerste mol herstellt hett dat de düütsch Dokter Paracelsus in’t Johr 1520. In’t Johr 1743 is in Bristol de eerste Zinkhütt open maakt worrn. In’n 19. Johrhunnert weern noch mehr dorvun in Bedriev nahmen worrn in Böverslesien, in Ruum Aken-Lüttich, in Sassen un in Westfalen. In’t Ruhrrebeet keem de eersten Hütten 1845 in Mölm un 1847 in Essen-Borbeck.
Cacucci
Cacucci is de Familiennaam von
Mount Dewe
Mount Dewe is en hogen Barg an de Orville-Küst von Ellsworthland, Westantarktika. He liggt in’n süüdoosten Deel von de Hauberg Mountains.
De United States Geological Survey hett em mit egen Meetarbeiden un mit Luftopnahmen von de United States Navy twüschen 1961 un 1967 karteert. Dat Advisory Committee on Antarctic Names hett den Barg 1968 na Michael B. Dewe nöömt, de von 1965 bet 1966 Glazioloog op de Byrd-Statschoon weer.
Zink
Vörkommen
Zinkierz warrt vör allen in de Volksrepubliek China, in Peru, Australien, Kanada, USA, Japan un Süüdafrika afboot. Aver ok in Europa gifft dat eenige Födderlänner för Zink, t. B. Irland, Polen, Finnland un annere.
Bedüdend Ierzen sünd dorbi vör allen Zinkblennen (ZnS), en Zink-Swevel-Verbinnen mit ungefäähr 65 % Zinkandeel, un Zinkspat (ZnCO3), dat ok Galmei nöömt warrt un to’n Halfpart ut Zink besteiht.
In Düütschland hett dat ok Lagersteeden för Zink geven, as t. B. in Stolberg, bi Eschweiler in’n Rhienland oder ok an’n Rammelsbarg in’n Harz. In disse Rebeten kann een roore Planten finnen, de sünners goot op zinkhollige Boddens wassen künnt as dat geel Galmeiviool, dat na den olen Naam för dat Ierz nöömt is.
Winnen un Verarbeiden
De Zinkierzen warrt toerst Opbereidt to Zinkoxid. Sulfidisch Ierzen (Zinkblennen) warrt dorto röst, Galmei warrt in’n Schachtaven brennt. Dorna warrt op’n drögen oder op’n natten Weg wieterarbeidt:
Sintert warrt dat Zinkoxid in’n Imperial-Smelting-Aven mit Kohlen mischt un bi 1.400°C reduzeert. Dat Zink verdampt dorbi un warrt kondenseert un as 98 %ig Hütten- oder Rohzink in Formen gaten. Dat is denn noch mit Blie, Iesen un Cadmium verunreinigt, kann aver dör Destillatschoon to 99,99%ig Feinzink opbereidt warrn.
Nattcheemsch kann Zinkoxid mit Swevelsüür ümsett warrn to Zinksulfat, dat dör Elektrolyys wedder reduzeert warrt un denn ok 99,99 %ig Elektrolyyszink gifft. De eddleren Verunreinigen warrt vörher mit Zn-Stoff utfällt.
Egenschoppen
Zink is en blauwitt bit blass grau uneddel Metall, dat sik bi Ruumtemperatur un baven vun 200 °C teemlich sprööd verhollt. Aver twüschen 100 un 200 °C is dat Metall duktil un lett sik goot formen. Sien Brook sütt sülverwitt ut. An de Luft bildt Zink en bestännig Schicht ut Zinkoxid un -carbonat, de gegen Wittern schuult. Ut dissen Grund verwennt man Zink trotz sien uneddeln Egenoorden as Schuul gegen Korrosion (Iesen warrt t. B. verzinkt). In Süürn löst sik Zink un bildt Zink(II)-Solten. In Laugen bildt sik Zinkaten ([Zn(OH)4]2-). In sien Verbinnen liggt Zink fast blots in de Oxidatschoonstostand +II vör.
Cheemsch tellt Zink to de uneddeln Metallen mit en Redoxpotential -0,763 V. Dat kann dorvör utnütt warrn, üm eddlere Metallen ut jümmer Solten dör Redukschoon aftoscheeden, as dat hier an’t Bispeel vun en Koppersolt wiest warrt:
En eenfach Nawies vun Zink kann dör Hitt maaken vun en Proov mit en poor Drapens vun en verdünnt Lösen vun en Kobaltsolt op en Magnesiarinn in’n Bunsenbrenner maakt warrn. Wenn dor Zink binnen is, is na kotte Tiet dat so nöömte Rinmanns Gröön to sehn.
Anwennen
Jedet Johr warrt op de Welt mehr as 9 Mio. t Zink wunnen. Ungefäähr en Halftpart dorvun warrt as Schuul Korrosion för Stahl insett. Ca. 13 % warrt to Legeeren wiertverarbeidt, t. B. för den Zinkdruckgaat, un ungefäähr 18 % gaht in de Mesingprodukschoon. Annere wichtige Produkten sünd de so nöömten Halftüüch (Zinkblicken), de för’t Dachindecken oder för Dachrönnen bruukt warrt. Dachdeckers un Klempners verwennt tomeist Titanzink, wiel dat weniger sprööd is un dorüm mehr belast warrn kann. Un natürlich warrt ut Zink dorut ok noch annere Zinkverbinnen herstellt de denn wieterverwennt warrt.
Mit den Zinkdruckgaat künnt gaten Bodeelen priesgünstig, snell un in grote Tall produzeert warrn. Dorüm warrt Zink veel för dissen Sinn bruukt. Vördeelen sünd de Maathaltigkeit, dat sik Zink för Bavenflachenbehandeln egent un de Belastbarkeit. Anwennen finnt sik hierför in de Kfz-Industrie, Maschienenbo, Elektrotechnik, Speeltüüch un noch veeles mehr.
Zink warrt ok al lang gegen Korrosion (Rostschuul) verwennt, watt in’n Volksmund as Verzinken begäng is. Dat is man keen eenheitlich Technologie. Dat gifft dor ünnerscheedlich Verfohren, woans man Stahl dör Zink för’t rosten schulen kann: Stückverzinken, Bandverzinken, galvaansch Verzinken usw.
De Zinkblicken warrt as Warkstoff för den Dachbo, för Fassaden un för Wateraflööp (Regenrönnen) verwennt. Dat Blick höllt bit to 100 Johren un mutt in disse Tiet nich repareert oder nakeken warrn. Moderne Architekten maakt nütt Zinkblicken för sünnere Ideen. Daniel Libeskind hett to’n Bispeel dat Jüüdsch Museum in Berlin mit en Fassad ut Zinkblick utstaffeert.
Groot Bedüden hett Zink ok för Batterien, de nich to’n wedderopladen dacht sünd. Zink höört mit to de wichtigsten Materialen för de Anoden un warrt dorför in groten Mengden verarbeidt. Bispelen sünd de Alkali-Mangan-Batterien, Zink-Kohlen-Batterien, Nickel-Oxyhydroxid-Batterien un Zink-Luft-Batterien, aver dat gifft noch veele mehr. Zink is ok al historsch in galvaansch Elementen bruukt worrn. In lütten Ümfang warrt Zink ok in Akkumulaters verwennt – dat sünd Batterien to’n wedder opladen.
Insel
duum|[[Cíes-Eilannen in Galicien]] duum|Eiland von [[Fidschi]] Een Insel oder Eiland is een Lann, wat an all Sieden Water hett un wat lütter is as een Eerddeel.
Zink
Anwennen
De Verwennen in Batterien maakt Sinn, wiel Zink vördeelhafte Egenschoppen mitenanner verbinnt: Zink is teemlich günstig un is verdreeglich mit de Ümwelt. Un Zink is en goot Redukschoonsmiddel, mit dem sik hoge elektrisch Spannungen maken laat un de ok goot den Stroom leiden deit. För Batterien warrt hüüt dat hoochreine Zink bruukt. Fröher weer dat Zink amalgameert un harr dorüm en Gehalt an Quecksülver vun bit to 9 %. Tomindst in de Industrielänner warrt dat vundaag nicht mehr maakt, üm de Ümwelt to schuulen.
Mount Leek
Mount Leek is en hogen Barg an de Orville-Küst von Ellsworthland, Westantarktika. He liggt westen von’n Spear-Gletscher in’n noordoosten Afsnidd von de Hauberg Mountains.
Deelnehmers von de Ronne Antarctic Research Expedition (1947–1948) hebbt em bi en Floog över dat Rebeed opdeckt. De United States Geological Survey hett em mit egen Meetarbeiden un mit Luftopnahmen von de United States Navy twüschen 1961 un 1967 karteert. Dat Advisory Committee on Antarctic Names hett den Barg 1968 na Gouke M. Leek nöömt, de von 1965 bet 1966 Glazioloog op de Byrd-Statschoon weer.
Zink
Anwennen
Wiel Zink banig günstig is, aver militärsch keen Nütten hett, is dat in Noottieten – sünners in de beiden Weltkriegen – to’n prägen vun Münten, Afteken un Utteken bruukt worrn.
Insel
Lütte Inseln hebbt ok anner Namens: Warder un Werder, wat Inseln in een Stroom sünd. Oie, wat vun dat dänsche Ö kümmt. Dat dormit verwandte fraasche Suffix -oog steiht ok för Insel, t.B. Langeoog, Norderoog, Spiekeroog.
Wenn een Insel bi hoge Stormflood ünnergahn kann, denn is dat een Hallig. Un wenn dat ok süns passert un dor nich jümmers een op wahnt, denn snackt wi vun Sand oder en Plaat.
Zink
Biologsch Bedüden
Zink tellt to de essentiellen Sporenelementen för den Stoffwessel. Zink is Bestanddeel vun en Reeg vun Enzymen as t B. vun de RNA-Polymerase oder de Glutathionperoxidase.
In’n Lief hett dat Element düchtig veele Opgaven. En Slötelrull hett Zink in’n Sucker-, Fett- un Eiwittstoffwessel un is bito beddeligt an’n Opbo vun dat Arvmetarial un bi’t Zellwassdom. Veele Hormone un ok dat Immunsystem bruukt Zink för jümmer Funkschoonen. un’n bedüdend Rull speelt dat ok för dat Afhelen vun Wunnen.
Insel
De gröttsten Inseln op de Eer sünd Gröönland, Nieg Guinea un Borneo.
Zink
Biologsch Bedüden
Dat Sporenelement kann in’n Lief nich spiekert warrn un mütt dorüm regelmatig mit dat Eten toföhrt warrn. Verkehrte Wennst bi’t Eten un’d Nehren föhrt in de westlichen Länners faken to’n Mangel an Zink. Vör allen bi junge Lüüd, de vun wegen jümmer Wassen sünners veel dorvun bruukt, is dat verbreedt. En Ünnersöken, de 2005 vörstellt worrn is, hett dorop hendüüd, dat Kinner, de an’n Dag utreckend Zink (20 mg) kriegt, in jümmer geistig Anlagen un Tostannen bringen bedüdend beter warrt. Zink föddert dat visuell Gedächtnis, also wat een sehn deit, un verbetert dat Afsnieden bi Wöörfinnentests un ok de Konzentratschoon.
Ken
Ken betekent
Zink
Biologsch Bedüden
In Ünneröken is ok wiest worrn, dat Zink goot is gegen Verköhlen, wiel dat de Utwirken pööscht un de Krankheit verkötten deit. To wenig Zink stöört de Funkschoon vun de Kiemdrüsen un dat Wassdom un kann Blootarmot veroorsaken.
Bornen för Zink in’t Eten sünd t. B. rode Fleeschsorten, Fisch un annere Seedeerten un ok Kohmelk. Bi de Planten sünd Vullkoornprodukten goot, sünners ok Suurdeeg, Weten, Eerd- un Pekannööt, Öölsaden (as t. B. Sesam, Mohn, Sünnbloom- oder Körbskarns), Linsen oder ok Poggenstöhl un Gest.
Michael Ancher
thumb|upright|Dat krank Deern (Den syge pige), 1882 thumb|upright|Hipp, hipp, hurra! Künstlerfest in Skagen, vun [[P.S. Krøyer, Ancher is de sösste vun links.]] Michael Ancher (* 19. September 1849 in Frigaard up Bornholm; † 9. Juni 1927 in Skagen) weer en däänsch Maler vun den Impressionismus un en vun de Mitbegrünner vun de Künstlerkolonie vun Skagen.
Insel
Inseln in de Noordsee sünd t.B. Helgoland, Römö, Fanö, Mandö, Sylt, Amrum, Nordstrand, Pellworm, Föhr, Hallig Hooge, Hallig Langeneß, Neewark, Langeoog, Wangeroog, Spiekeroog, Schiermonnikoog, Texel.
Ken
Kiek ok bi: Kenn.
Michael Ancher
Leven un Wark
1884 leet sück Ancher in Skagen an de Noordtipp vun Däänmark daal. Gemeensam mit sienFru, de Malersche Anna Ancher, un anner Früenden un Familienliddmaaten hett Ancher de impressionistisch School vun de Skagenmaler upbaut. De School pleeg internatschonale Kuntakte, bleev aber in Skagen un sien dör dat Tosommendrapen vun Noord- un Oostsee bedingten besünner Luchtverhältnissen verplicht.
Ancher sörg all to Leevtieden doför, dat de Skagenmaler an den Oort vun hör Wirkungsstäe en eegen Museum kreegen.
Insel
In de Oostsee sünd t.B. Laesö, Seeland, Fünen, Aerö, Fehmarn, Mön, Falster, Lolland, Poel, Rügen, Usedom, Wollin, Bornholm, Gotland, Öland, Ösel.
Bouxwiller
Bouxwiller betekent
Karl Wehmeyer
Karl Wehmeyer (* 26. November 1916 in Maansen; † 1. Mai 1991 in Bückeborg) weer en plattdüütschen Schriever.
Wehmeyer is in Maansen boren un opwussen. He hett 1983 dat Book ...Will eck eis säggen! rutbröcht.
Klaus Dierßen
* Klaus Dierßen (* 1948), düütschen Botaniker un Ökoloog,
Apache County
Apache County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Arizona. He hett 71.518 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 29.023 km². De Sitt vun de Verwalten is in Saint Johns.
John Hughes (Speelbaas)
John Hughes (* 18. Februar 1950 in Lansing, Michigan; † 6. August 2009 in New York City) weer en US-amerikaanschen Speelbaas, Filmproduzent un Dreihbookschriever.
Leven un Wark
Hughes hett 1968 de Glenbrook North High School in Northbrook, Illinois, afslaten. In de 1970er Johren hett he as Schriever för de Tietschrift National Lampoon arbeidt. För de Filmindustrie hett he Anfang vun de 1980er Johren to’n eersten mol arbeidt, sien eerstet Wark weer dat Dreihbook to de Filmkummedie Class Reunion ut dat Johr 1982.
Apache County
Historie
De Kreis is 1879 grünnt worrn.
John Hughes (Speelbaas)
Leven un Wark
He schreev de Dreihböker för de Kummedien mit Chevy Chase un Beverly D'Angelo: Vacation (1983), European Vacation (1985) un Christmas Vacation (1989). Bi den letzten dorvun weer he ok Filmproduzent. He hett veele Filmen maakt, as Produzent, Dreihbookschriever aver ok as Speelbaas – faken ok in mehrere Funkschonen tohopen, as bi Ferris Bueller's Day Off (1986), Planes, Trains & Automobiles (1987) oder Home Alone (1990). Bit vundaag hett he meist 40 Dreihböker schreven, mehr as twintig Filmen produzeert un bi knapp teihn Filmen is he Speelbaas wesen. In eenige Filmen harr he ok lütte Cameo-Rullen, as in Ferris Bueller's Day Off oder The Breakfast Club (1985).
Apache County
Demografie
Vun de 69.423 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 21.081 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 8.986 US-Dollar. 23.051 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 4.110 Minschen maakt. 37,16 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
61,83 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 0,87 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 19,50 % vun de Minschen Witte, 0,25 % Swarte, 0,13 % stammt ut Asien un 0,06 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 76,88 % sünd Nakamen vun Indianers. 1,75 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,43 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 4,49 % vun de Lüüd ansehn.
John Hughes (Speelbaas)
Leven un Wark
John Hughes leev toletzt in Williams Bay, Wisconsin. Sien Söhn, de ok John Hughes heet, arbeidt as Musiker.
Utteken
John Hughes is 1991 bi de US-amerikaanschen ShoWest Convention mit den ShoWest Award för den Besten Produzenten vun’t Johr uttekent worrn.
Orange County (Noord-Carolina)
Orange County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Noord-Carolina. He hett 133.801 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.036 km². De Sitt vun de Verwalten is in Hillsborough.
Historie
De Kreis is an’n 31. März 1852 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 118.227 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 65.009 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 24.873 US-Dollar. 60.915 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 35.799 Minschen maakt. 12,96 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
Vun de Vöröllern her sünd 78,05 % vun de Minschen Witte, 13,79 % Swarte, 4,10 % stammt ut Asien un 0,02 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,39 % sünd Nakamen vun Indianers. 1,96 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,71 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 4,46 % vun de Lüüd ansehn.
Plattdüütsch in de Kark
De Plattform Plattdüütsch in de Kark is en Dackverband vun de Arbeidskrinken, de sik mit de plattdüütsche Spraak in de Kark befaaten deit. Vörsitter is siet 2012 Walter Scheller, Hermannsburg.
Arbeidskrink Plattdüütsch in de Kark in Noordelbien
1947 hett Dr. Rudolf Muuß en Preesterkrink in de Sleswig-Holsteensche Landskark tohoop ropen. Ünner dat Leit vun Johannes Thies hett he sik in’n April 1963 Arbeidskrink Plattdüütsch in de Kark nöömt. De Arbeidskrink geev en plattdüütsch Gesangbook rut (Breklum 1967) un Dat Nie Testament vun Rudolf Muuß (+), 1975, 2. Oplaag 1984.
1974 hett de Arbeidskrink op Vörslag vun Klaus Jürgen Thies den Plattdüütsch Sünndag an’n 1. Sünndag na Trinitatis inricht‘, vun Neddersassen mit plaant un oevernahmen.
1981 hett de Arbeidskrink in Nordelbien dörch Dirk Römmer to’n iersten Mol bi’n Düütschen Ev. Karkendag mitmaakt.
An’n 11. September 2004 geev dat in Sleswig en plattdüütschen Karkendag för Noordelbien. De tweete weer an’n 16. September 2006 in Lübeck, de drüdde an’n 28. Juni 2008 op de Landesgoornschau in Sleswig. Bi’n Plattdüütschen Karkendag deit Plattdüütsch in de Kark mit’n Sleswig-Holsteenschen Heimatbund tohooparbeiden.
Arbeitsgemeenschop Plattdüütsch in de Kark Neddersassen/Bremen
De Arbeitsgemeinschaft Plattdüütsch in de Kark is een Arbeidskrink vun üm un bi 300 Pastorinnen un Pastoren un Ehrenamtlichen ut de evangeelsche Kark, de sik för de plattdüütsche Spraak in de Kark un bi Gott'sdeensten in Neddersassen un Bremen insetten doot.
De AG geiht dat an eerste Stääd dorum, dat överall, wo Minschen dat willt, plattdüütsch Kark fiert ward. Se brengt dorum Bibeltexten in vernünftig Platt, översett' Gesangen un gifft plattdüütsche Predigers Material an d' Hand.
Eenmal in’t Johr kummt de Arbeidskrink to de plattdüütsche Dagfohrt in’t Pastoralkolleg in Loccum tohoop. De plattdüütsche Lektor(inn)en un Prädikant(inn)en dreept sük bovendem an een Weekenenn to ehr Rüsttied.
Up de Düütsche Evangelische Karkendagen is Plattdüütsch in de Kark siet 1981 mit dorbi, up de Katholikendagen siet 2004. Vööl denkt to'n Bispeel geern torügg an dat grote Plattdüütsche Zentrum 2013 in Hambörg.
Ok de Arbeid mit Kinner un Familien liggt de AG an d' Hart. So hebbt Wilko Burgwal un Anita Christians 2007 de eerste plattdüütsch Kinnerbibel rutgeven: Dat groote Bibel-Billerbook up Platt. Un mit ehr Kinnerfreetieden (siet 1996) un ehr Familienfreetieden för Olln, Grootolln un Kinner (siet 2012) sörgt de AG dorför, dat Plattdüütsch in't Kinnerohr kummt.
2016 het se dat eerste Mal de Losungen in plattdüütsche Spraak rutgeven un markt, wovööl Plattdüütsch den Minschen in de Kark bedüden deit.
De Tietschrift, de Plattdüütsch in de Kark twee Maal in’t Johr rutgifft, heet De Kennung (siet 1978). Den Anfang hett Johann Diedrich Bellmann tohopen mit Studenten maakt. Siet 1992 kummt dorto jedet Johr ok een Biheft rut. Prof. Dr. Bernd Jörg Diebner weer van 1983 bis 2013 Redakteur, siet 2013 is dat Wilko Burgwal.
De Rundbreef van de AG is dat eerste Maal an’n 8. März 1972 rutgahn. Do weer dat noch’n richtigen Breef un harr en Oplaag vun üm un bi 100. Hüüt wat disse Infobreef an knapp 1300 Lüüd un Inrichtungen schickt.
Öllerlüüd
Geschäftsföhrer
Plattdüütsk in de Kerken in Westfalen
De „Arbeitsgemeinschaft Plattdütsk in de Kerken in der Ev. Kirche von Westfalen“ es 1980 grünnt wurn. Dat Leit haar teoerst Wolfgang Meyn, denn Wilhelm Dullweber, niu Heinz Schlüter. De Leitungskreis bestehrt iut 7 Lüen.
Veröffentlichung in 2015 (1. un 2. Uploage): „Dat graute Geschenk – Froie di up Weihnachen!“ 24 Schriefsel un Biller teo de Wiehnachtskrüppen für de Adventstiet in Platt- un Hauchdütsk. Für 2016 es doarteo en Hörbeok ploant.
Meckelborger Arbeitskrink Plattdüütsch in de Kirch
De Meckelborger Arbeitskrink Plattdüütsch in de Kirch is 1982 grünnt worrn. Vör 1995 weer de Vörsitter Pastoor Peter Wittenburg. As Wittenburg en Tiet na’t Utland gahn dee, hett Pastoor Gerhard Voß dat Amt övernahmen. 2008 hett Voß dat Amt ut Öllersgrünn trüchgeven un de middewiels trüchkehrte Wittenburg is wedder Vörsitter worrn.
Pommerscher Arbeitskreis Plattdüütsch in de Kirch
De Pommersche Arbeitskreis Plattdüütsch in de Kirch is 1986 grünnt worrn. Welk Pastoorn ut Pommern weren vörher al op de Dagfohrten vun Plattdüütsch in de Kark in Loccum, un för’n 8. Oktober 1986 harr Paul-Gerhard Hirsch na Pasewalk to en Drepen inlaadt. Dat weer de Geboortsstünn för Plattdüütsch in de Kirch in Vörpommern. Nahnnanner wüüren Vörsitter Karl-Adolf Schumann (+ 1995), Dietrich Lübbert un Hans-Joachim Jeromin.
Karkenkring in Ollnborg
De Karkenkring in Ollnborg is 1987 (domaals as Pastorenkring) vun Boberkarkenraat Heinrich Höpken grünnt worrn. Sien Nahfolger würr Gerold Struß. Baas is nu Werner Rossow.
Kring Plattdüts in Kark in Ostfreesland
De Kring Plattdütsk Kark in Oostfreesland is 1988 grünnt worrn. Dat Leit harrn lange Tied Friedrich Wilhelm Janssen (ev-luth.) un Jan Lübbert Billker (ev.-ref.). Wichtig is de Kring an eerste Stääd, dat Plattdüütsch up de Oostfreeske Karkendagen sien Recht kriggt. Organiseert warrt he im Moment van Johannes Willms, Renate Griese, Marga van Lengen un Anita Christians-Albrecht.
Plattdüütsch in de Kirch Berlin-Brandenburg
Plattdüütsch in de Kirch Berlin-Brannenborg is 1992 grünnt worrn. Baas weer Gottfried Winter in de Prignitz; he predigt ok in de Ooldmark (Sachsen-Anhalt) plattdüütsch. In Grooten Brees hett 1992 dat Veerlännerdrääpen anfungen. In Berlin un ümtau hett Dietrich Wegmann, Ragow, Gottsdeensten holen.
Harvst 2018 is nee de AG Plattdüütsch in de Kirch Berlin-Brandenburg anfungen worrn. Dat Leit hett Ute Eisenack, Neuruppin.
Irish Red Setter
De Irish Red Setter (so völ as: Irisch Rood Setter) is en vun de FCI (Nr. 120, Gr. 7, Sek. 2) anerkannt irisch Hunnenrass.
Herkunft un Historie
De in’t 19. Johrhunnert verfienert selekteert Hund is ut den kontinentalen Spaniel, den Engelsch Setter un den Pointer hervörgahn. As de öllere vun de beid Irish-Setter-Rassen gellt de Irish Red and White Setter.
Beschrieven
De Irish Red Setter is en bit 67 cm groot, elegant Hund, de man meest nicht verwesseln un de bit to 32 kg swoor wurrn kann. Charakteristisch is sien satt Kastanibruun ahn en Spoor vun Swaart; lütt enkeld witt Flecken sünd aber erloovt.
Verwennen
De Irish Red Setter is en ungestümen Vörstahhund mit bannig good Rööksinn, flink un wendig, de sück besünners good in’t Sumpgelände för de Schnepfenjagd eignet, he is anhänglich, utgleeken, intelligent un en gooden Begleithund, de völ Upmarksomkeit, aber ok den nödigen Utloop bruukt, wat hüm to en früendlichen Familienhund makt, de aber ok good uppassen kann. Sien Naam "Setter" leitdt sück vun dat engelsch Verb "to set" af, wat sien charakteristisch Eegenschappen beschrifft. Dat bedüüd so völ as "henstellen", "upstellen" - överdragen up den jagdlich föhrt Setter also en "Vorstahnhaltung innemmen". De Setter ist bannig sülvstbewusst, will beacht wurrn, stellt Anspröök in Hollen un Pleeg un ganz sorgfältig Tosommensetten vun sien Nehren.
Punkt
Punkt (Mehrtall: Pünkt oder Punkten) betekent
Drobe
Drobe betekent
Drobe is de Familiennaam von
Ontario Township
Ontario Township betekent
Kiek ok bi: West Ontario Township.
Nikola Zrinski
Nikola Zrinski is de Naam von
* Nikola Šubić Zrinski (üm 1508–1566), kroaatschen Feldherr,
Volksrepubliek China
duum|Volksrepubliek China duum|Flagg De Volksrepubliek China is en Land in Asien. De Hööftstadt is Peking (ingelsch meest Beijing, kantoneessch Baking). Dat Land is siet Mao Zedong offiziell kommunistisch, ok wenn dat vandage in de Politik autoritäär un keen Sozialstaat is. Na offizielle Angaven is dat Land atheistisch, dorüm gifft ok över Religionen keen Statistiken, de man vertroen kann. De verbreedsten Religionen sünd woll de Daoismus, Buddhismus, Islam, dat Christendom.
För de Weertschop belangriekste Steder sünd Schanghai un Hongkong. In’t Middeloller geev dat hie Mongolenherrscher un denn de Ming-Dynastie, in de ok de Seefahrer Zheng He weer. In jane Tiet weer de Seefohrt för China bannig wichtig. Vör Christus weern hie Konfuzius un Lao-Tse, de ok Wirkung in’t China vun uns Tiet hebben. Cixi weer in de Nutiet een vun de Fruen mit de gröttste Macht. Vandage is de Präsident Xi Jinping un de Ministerpräsident Li Keqiang.
De Modersprak vun de meeste Chinesen is Mandarin. Dat gifft keen eenheitlich Chineesch, Lüüd ut’n Süden un ut’n Noorden verstaht de Spraak vun’n annern nich. As Hoochspraak för alle Chinesen warrt dat Mandarin bruukt. Annere Spraken sünd Min, Kantoneesch, Zhuang un vele annere Spraken.
April
De April, ok as Aprilmaand un Oostermaand bekannt, is in’n Gregoriaanschen Klenner de veerte Maand in dat Johr. De April hett 30 Daag un höört to dat Fröhjohr.
De Naam kummt vermootlich von dat latiensche Woort aperire, wat soveel heet as open gaan. Dat betütt sik denn woll dorop, dat in’n Fröhjohr de Knospen open gaat. En olen düütschen Naam för dissen Maand is ok Oostermaand – de weer dör Karl den Groten in’n 7. Johrhunnert inföhrt worrn – wieldat Oostern meistens in’n April liggt. Annere Naams, de hüüt aver kuum mehr bruukt warrt, sünd Wannelmaand oder Launing.
In’n röömschen Klenner weer de April de tweete Maand. De April fangt jümmer mit den lieken Wekendag an as de Juli, man in Schaltjohren fangt he mit den lieken Dag as de Januar an.
Caggiano
Caggiano betekent
Caggiano is de Familiennaam von
April
De Begreep Aprilwedder steiht för dat wesselhafte Wedder, dat faken in’n April vörkummt. Dat seggt man hüüt aber ok, wenn dat gor nich in’n April is.
Caggiano
Kiek ok bi: Cagiano.
April
An’n 1. April mutt man oppassen, as dat Bruukdom is, annere Lüüd „in’n April to schicken“. Dat heet nix anners, as dat een annere Lüüd bannig verschietern un anlegen deit. Den Aprilschaabernack gifft dat tominnst al siet dat 16. Johrhunnert.
Dat heet ok, dat de Düvel an en 1. April ut den Heven verdreven worrn is.
Zrenner
Zrenner is de Familiennaam von
Aspach
Aspach betekent
Kiek ok bi: Asbach, Aschbach, Aspachgraben, Assbach, Espach.
Newton (Eenheit)
Dat Newton is en afleddt SI-Einheit vun de physikaalsch Grött Kraft. Nöömt is de Eenheit na den britschen Weetenschoppler Sir Isaac Newton, de sik to Leevtieten veel mit Kräft, sünners mit de Gravitatschoon, befaat hett. He weer dat, den mol en Appel op’n Kopp fallen is, un he sik denn fröög, worüm egentlich allns jümmer na ünnen op de Eer fallt.
Definitschoon
Dormit is een Newton defineert as de Kraft, de een opwennen mutt, üm en rohend Körper mit de Masse 1 kg in een Sekunn op de Snelligkeit 1 m/s to bringen. De physikaalsch Formel dorto is:
wobi F för de Kraft steiht, m för de Masse un a ganz allgemeen för de Versnellen steiht. Wenn vun de Gravitatschoonskraft snackt warrt, steiht tomeist g an de Steed vun dat a, wat denn för de Swoorversnellen schreven warrt. Op de Eer gellt för g en Dörsnitt vun 9,80665 m/s², man de Grött is afhangig vun den Standoort. Ruuchweg kann man seggen, dat 1 N ungefäähr de Gewichtskraft vun en Körper mit de Masse 102 g op Seehööch is.
Lamaze
Lamaze betekent
Kornman
Kornman betekent
Kornman is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Kornmann.
Duborg
Duborg betekent
Duborg is de Familiennaam von
Tee
miniatur|[[Oostfreesentee mit Room un Kluntje]] rahmenlos|rechts|Tee in in en Schaal un Teekann Tee (, [], in' Min-Nan-Dialekt spraken „tê“) is en heet Upgeetdrunk, de ut ünnerscheedlich Plantendeelen (Blööt, Knospen, Blüüten, Stängel) vun de Teeplant upbräut wurrd.
Tee enthollt, je nah Plantendeel (Knosp an' meesten, Blööt afstiegend) bit to 4,5 % Coffein. In dat 19. Johrhunnert wurr Warkstoff in' Tee as Thein oder Teein betekent. De Drunk wurr bit to de Rechtschrievreform van 1901 mit th as Thee schreven.
In' wiederen Sinn wurrd as „Tee“ en heet Upgeetdrunk betekent, dat ut ünnerscheedlich Deelen vun verscheeden Planten tobereit wurrd. Dorto hörrn ok Krüüdentees un Früchtetees. Bruukt Plantendeelen sünd dorbi neben de baben nömmt Deelen ok je nah de Soort vun de Plant ok noch Früchte, Schill oder ok Wuddels.
Begreep
Dat Woort Tee wurr luut Indrag in dat Düütsch Wöörbook vun de Bröers Grimm in dat 17. Johrhunnert ut dat nedderlannsch thee in't Düütsche övernommen. De in Middeleuropa begäng Begreepen Tee, tea, thé stammen vun de minnanischen Utspraak vun 茶 af, wiel de europääsch Länner den Tee up den Seeweg ut Süüdchina kreegen. Länner as Russland, Törkie un Persien, de up den Landweg över Noordchina mit Tee beleefert wurrn, aber ok de Seefohrernatschoon Portugal, övernehmen dorgegen dat Mandarin-Woort chá (, utspraaken Tscha; de Utspraak för  törksch çay un russisch Чай is Tschai), oorsprünglich Tschaje.
Siet dat fröhe 18. Johrhunnert wurrd da Woort Tee ok för de Upguss ut anner Planten bruukt un betekent nich alleen Swaarttee, sonnern ok Krüüden- oder Früchtetees. En ähnlich Tostand herrscht ok in anner Spraken (to'n Bispeel Engelsch un Nedderlannsch). In dat Törksch is çay de Böverbegreep för Tee; siyah çay - swaart Tee, bitki çayı - Krüüdentee, yeşil çay - gröön Tee, meyve çayı - Früchtetee un buzlu çay - Iestee. In völ anner Spraken is dit Tosommenfaaten vun ünnerscheedlich Drunken ünner en Begreep dorgegen unbekannt. In dat Spaansch is Té blot Swaarttee, all anner heet infusión. Ähnlich verhollt sück dat in Frankriek: thé is swaart oder gröön Tee, Krüüdentee dorgegen tisane (oder infusion). In de franzööschsprakig Swiez wurrd dat Woort thé as in' düütschen Spraakgebruuk ok för Krüüdentee un Früchtetee bruukt. In de USA un vun dor ut verbeeden wurrd Tee intüschen faken as iced tea, also Iestee, drunken.
Inschränkend dröfft luut ISO-Norm 3720 blots Blööd un Upguss vun de Teeplant (Camellia sinensis) as Tee betekent wurrn.
Anbau
Teeplanten weern tonächst blots in China bekannt. 1823 wurrn in Assam (Indien) wildwassen Planten opdeckt, de aber längere Tiet nich richtig bestimmt wurrn. Eerst af 1834 wurr disse Oord kultiveert un mit anner Oorten krüüzt. De Krüüzungen wurrn bald ok in anner för hör bruukbar Regionen tücht un anbaut. Teestrüker laaten sück ut Saatgoot oder ut Settlinge, wat hüüd de Regel is, herantrecken. De Jungplanten wurrn in eegen nurseries (Uptuchtbüdel mit good Modereer) negen Maand lang sorgfältig pleegt. Pro Hektar wwurrn 12.000 bit 13.000 Settlinge bruukt. Dornah moot de Plant dree bit söss Johr wieder wassen, bit se to'n eersten Mal arnt wurrn kann. De Erdrag vun een Hektar ergifft dörsnittlich 1500 Kilogramm upgussfardigen Tee.
De „Levensverwachten“ vun de indischen Teestrüker bedrocht 30 bit 50 Johre, wiels de chineeschen Oorten bit to 100 Johr olt wurrn könnt. De Stecklinge wurrd ut de Drieven vun besünners kräftig un erdragriek Moderplanten wunnen. Dat is sogor mögelk, Teeplanten för spezielle Umweltbedingungen etwa mit Resistenzen gegen besünners Schädlinge oder Krankheiten to tüchten.
Traditschonelle Herstellung
Um de Blööt nah dat Plücken week to maaken, wurr se fröher twee Stünn in de Sünn leggt. Later hett man Welkhürden in speziellen Hallen bruukt, in de en Temperatur vun 20 bit 22 °C herrschen dee. De Welkperzess düer denn bit to 24 Stünn. Hüüd wurrn meestens so nömmt Welktunnel insett, de de Teeblööt up Flootbänner dörloopen. De Stärkt vun de Welkung warkt sück (in' ümkehrt Verhältnis) up den Grad vun de later to recken Oxidatschoon ut.
Dat Rullen wurrd hüüd mit Maschinen maakt un düert etwa en half Stünn. Dorbi wurrn de Zellen vun de Blööt apenbraken, so dat ätherische Öle freesett wurrn. Ansluutend wurrn de Blööt nah Qualität sorteert. Bi de Oxidatschoon wurrd de denn dör künstlich herstellt hooch Luftfuchtigkeit vun över 90 Prozent bi nipp un nau 22 °C weer Fuchtigkeit toföögt, um de chemisch Perzesse in Gang to setten. Bi de Oxidatschoon entsteiht Warmt, de Temperatur vun de Blööt wurrd all 15 Minüüt meeten un wenn de Hööchsttemperatur vun 29 °C reckt is, dör Dröögen sofort afbraken. Wurrd disse Tietpunkt verpasst, hemm de Teeblööt kien Aroma mehr un gellen as „verbrannt“. De Oxidatschoon wurrd bi de traditschonell Teeproduktschoon as Fermentatschoon betekent, ofschons se kien relevante mikrobakterielle Komponente enthollt. In de modern Teetechnologie wurrd se aber ok nich mehr as Fermentatschoon betekent.
Dröögt wurrd in Maschinen mit Hülp vun Heetluft. Bi Ceylon recken 20 Minüüt bi 90 °C, Assam bruukt bedüüdend länger. Ansluutend wurrd de Tee sofort weer afköhlt.
In de Törkei wurrn för de Produktschoon vun je een Kilogramm Swaarttee söss Kilogramm Teeblööt verarbeit.
Bi Grööntee gifft dat in' Ünnerscheed to Swaarttee kien Oxidatschoon. In China un Indien, up Sri Lanka un Taiwan un neeerdings ok in Afrika wurrd ok halffermenteert Tee (Oolong) herstellt.
Eenzeln Teeplantagen, in de besünnere Teespezialitäten herstellt wurrn, produzieren noch nah de olt Methoden, bi de dat Welken an de Sünn passeert. Rullt wurrd vun Hand, de Oxidatschoon find in fluchten Körven statt.
CTC-Produktschoon
CTC steiht för Crushing (Körtbreeken), Tearing (Körtrieten) un Curling (Rullen). Bi disse modern, in groot Produktschoonswarken anwendt Methood wurrn de Teeblööt nah dat Welken in een Arbeitsgang maschinell braken, reeten un rullt. Deelwies wurrn CTC-Maschinen achternanner schalt, um noch fienere Tee-Pulver to kriegen. Dornah folgen Oxidatschoon, Dröögen un Sorteeren. Produzeert wurrn nah disse Methood Tees för den Gebruuk in Teebüdels.
Grandfontaine
Grandfontaine betekent
Tee
Teesorten
Den verscheeden Teeorten wurrn nich to tellen Teesorten toordnet, bispeelswies:
De in Europa bekanntst Teesorten sünd de nah hör Anbaurebeeden nömmt Sorten vun den Swaarten Tee Assam, Ceylon un Darjeeling. Tee wurrd aber noch in völ anner Gegenden produzeert. De ostindisch Assam-Tee stammt ut dat gröttste Anbaurebeet vun de Welt un is en typisch Hochlandtee mit kräftig Aroma. De herb-kräftige Ceylon wurrd in Sri Lanka anbaut, dat weltwiet dartgröttste Anbaurebeet. Beid Sorten finnen sück faken in Teemischungen un sünd gegen hart Water unempfindlich. De zort, geel Darjeeling wasst an de Süüdhänge vun den Himalaya rund um de glieknamig Distrikthööftstadt in dat nördlich Westbengalen up över 2000 Meter Hööcht. De is empfindlicher gegen hart Water. Formosa betekent meest gröön oder Oolong-Tees vun de Insel Taiwan.
Aromatiseert Tee
Aromatiseerte Tees gifft dat in twee Utprägungen. De klassischen aromatiseerten Tees kommen ut China. Grööntee oder en Mischung ut Gröön- un Swaarttee wurrd dör Togaav vun frisch Blüüten aromatiseert. De Blüüten wurrn regelmatig afseevt un weer dör frische Blüüten ersett, bit dat wünscht Aroma reckt is. De bekanntst Varianten sünd Rosentee un Jasmintee, deren Hannelsformen faken ok noch Blüütenreste enthollen.
Sass’sche Schrievwies
De Sass’sche Schrievwies is en Schrievwies för de plattdüütsche Spraak, de Johannes Sass vörslagen hett.
Tee
Aromatiseert Tee
Tonehmend anseggter sünd in Europa aromatiseert Swaart- oder Grööntees. Dorbi wurrd de Tee mit ünnerscheedlich natüürlich Aromen anriekert. Bekannte Smacksrichten sünd Fruchtaromen as Kassen oder Maracuja, Vanille un anner Gewürze as Anis, Zimt oder Zitrusaromen as Orange, Zitrone ok Bergamotte. Letztere is in en vun de öldsten Aromatees – den Earl Grey – enthollen.
Sass’sche Schrievwies
Sass hett disse Schrievwies toeerst 1935 vörslagen. 1956 hett de 9. Dagfohrt vun de nedderdüütschen Schrievers, Verlegers un Wetenschoplers beslaten, de Schrievwies na Sass to ünnerstütten.
Tee
Aromatiseert Tee
Anboden wurrd ok Tee mit industriell herstellten naturidentischen Aromen as Mandel, Bratappel, Schokolaad, Peppermünten, Erdbeere. Bi völ vun disse aromatiseert Sorten speelt de Qualität vun den bruukten Tee en ünnerordnet Rull, wiel he blots as Drägermaterial vun den Aromastoff bruukt wurrd.
Sass’sche Schrievwies
Regels för de plattdüütsche Rechtschrieven
Düsse Regeln hebbt se 1956 beslaten:
Tee
Rooktee un Rösttee
Ünner Rooktee versteiht man en Teesoort, bi de de Blööt bi dat Dröögen in den Rook vun harzriek Holt rökert wurrn. Dordör kriggt de Tee en besünner Aroma mit en kräftig röökerch Noot un en intensiven Duft. An' wietsten verbreedt is hüüd de Soort Lapsang Souchong. Aber ok in russisch Mischungen un Karawanen-Mischungen kummt he to Anwennen, de den stark röökerchen Tee blots andeelig enthollen. De Tee kann good bi Brottieden drunken wurrn. In en rein Form kann he ok to't Kaaken as soltfree Alternative to dat Rooksolt bruukt wurrn un sörgt för dat Rookaroma, dat ok in eenig amerikaansch Kööken beleevt is.
Źrebce
Źrebce betekent
Tee
Rooktee un Rösttee
De röökerch Noot is bannig olt un drüff bi all Sorten mit Schnelltrocknung vörkommen ween, bevör dat gelung, heeten Luftstroom ahn Rookbimischung to ertüügen. De Beteken Karawanen-Mischung geiht up en Transportwies vun den Tee torüch. De vertreden Ansicht, de Tee harr sien Rookaroma eerst dör de nächtlich Lagerfüer vun de Beduinen kreegen, is nich bestätigt. Völ röökerch Teesorten stammen ut Regionen mit ehmals Holtfüerdröögen un de europääsch Teehandel foot meest blots up den Waterweg.
Ünner Rösttee versteiht man meest gröönen Tee, de nich blots kört röst wurrd, um de Fermentatschoon antohollen, sonnern bi hooch Temperatur lang in en Pann bi 280–300 °C röst wurrd. Dorbi nehmt de Blööt en bruun Farv an un hett en mild malzig oder nöötoordig Smacksnoot un en bruun Tassenfarv. Dör dat verlüst de Tee meest all an Koffein un Bitterstoffe. En Bispeel för Rösttee is de Teesoort Hōjicha.
Sass’sche Schrievwies
Kiek ook
Sass-Schrievwies mit Opsetters
Tee
Qualität
Bi de Qualitätsinstuufen vun Tee ut de Regionen mit Johrestieden gifft dat twee Klassifizeerungen, eenmal nah de Arntperiood, to'n annern nah de Qualität vun de Blööt. De Bleutiet wurrd ok engelsch as Flush betekent. De eerst Arnt in't Fröhjohr leefert bannig lütt Blööt un wurrd as First Flush betekent, de tweet Arnt in' Mai as Second Flush. De Arnt tüschen de First Flush Periood un de Second Flush Periood wurrn „in between“ nömmt. De Arnt nah de Second Flush- Plücken heet „Autumnal“, dat so nömmt „Harvstplücken“. „In between“ un „Autumnal“ recken selten de Qualität vun de First- un Second Flush Tees un sünd meestens priesgrünstiger. In all Teeanbaurebeeden in Äquatornähe (as in Kenya, Sri Lanka) wurrd wegen de fehlen Johrestieden all veerteihn Daag arnt. De Qualität hangt vun de Laag vun dat Anbaurebeet, de Utwahl vun de Blööt nebst Knosp, den Tietpunkt vun de Arnt (in oder buterhalf vun de Regentieden), de Sorgfalt in de Verarbeitung un de Kunst vun den „teamakers“ af.
Cagiano de Azevedo
Cagiano de Azevedo is de Familiennaam von
Tee
Qualität
De Qualität vun den Blööt richt sück nah hör Stellung an den Twieg. De Knospen an de Spitze wurrn as Flowery Orange Pekoe betekent, dat dorünner stahn as Orange Pekoe, dat darte as Pekoe, de wiederen Blööt as Souchong. Dat Woort Pekoe stammt ut dat Chineesche un bedüüd „witt Fluum“, nemelk den Fluum vun de Teeknospen. De Begriff „Orange“ betreckt sück up dat Königshuus vun Oranien un bedüüd so völ as „königlich“. De Koffeingehalt vun Orange Pekoe bedrocht veer Perzent, de vun Pekoe un Souchong is minner.
Cagiano de Azevedo
* Antonio Maria Cagiano de Azevedo (1797–1867), italieenschen Geistlichen,
Tee
Qualität
Tee wurrd in Hannel in Blatt-Tee (Pekoe), „braaken“ Tee (Broken Pekoe), Fannings un „Stoff“ (Dust) indeelt. Tees mit lütt Blattgradeeren geevt wegen hör gröttere Böverflach bi glieker Menge vun Broken- oder Blatt-Tee mehr Aroma in körter Tiet in dat Water af; vun den Blattgrad alleen kann aber nich up de Qualität slooten wurrn. Entscheedend för de Qualitätseinstuufen sünd Grött, Form un Farv.
Ünner de Swaarttees entwickeln Spitzengewächse ut köhl Hoochland-Lagen vun 1000–2500 m, bispeelswies ut de Region um Darjeeling (Süüdhänge vun den Himalaja), besünners fien Aromen.
För grönen Tee gifft dat eegen Qualitätsbeteken. Man ünnerscheed Gunpowder, Chun-Mee, Natural Leaf un Matcha. Gunpowder (Scheetpulver) kummt ut dat eerste Plücken in' Fröhjohr, bi de de jung Blööt to lütt Kugeld dreiht wurrn, dorher de Beteken. Chun-Mee entspreckt den Flowery Orange Pekoe bi Swaarttee. Natural Leaf sünd ganze Blööt, de düchtig mild in' Smack sünd. Matcha is de to Pulver reeben Grööntee, as hüm de Japaner bruuken. Der is besünners bitter.
Floogtee
Eenig Hannelslüüd beeden Floogtee an, de frisch ut de Anbauregionen inflaagen wurrd. Besünners hoochwertig Tees, bi de de Frische för den Smack wichtig is, könnt so all kört Tiet nah de Arnt in Europa anbooden wurrn. Inflaagen wurrn to'n Bispeel wurrn to'n Bispeel First Flush ut Darjeeling oder Gröön Tee ut Japan as Kabusecha oder Gyokuro. Floogtees ut Japan kriegt de Beteken Shincha.
Hannelsformen
Je nah Teekultur un Gebrukergewohnheiten wurrd Tee in verscheeden Dorbeedensformen hannelt, de unafhängig vun Oorten un Sorten sünd.
Loos Tee
As losen Tee betekent man nichportioneerten Tee, de entweder un ganz oder braken Blööt un Knospen aber ok Stelen bestahn kann, oder to Pulver mahlen is. Loos Tee wurrd entweder direkt in Bräugefäße oder in en Filter individuell portioneert.
Portioneert Tee
As portioneerten Tee betekent man Tee, de in Büdels, Pads oder Kapseln afpackt in den Hannel gelanht. De Grött vun de Portschoon reckt vun een Tass bit hen to'n Kännchen.
Presst Tee
Presst Tee besteiht in dröög Blööt, de to Tegeltee (Barren), Stangen, Kugeln, Halfkugeln oder Teekoken (engl. tea cakes) presst wurrn. Teetegels wurrn aber ok as Tuuschmiddel bruukt. Se sünd de traditschonell Hannelsform vun Pu-Erh-Tee. To'n Verbruuk wurrd Deelen ut de Form braken oder, bi lüttgere Formen, de in' Ganzen överbräut. In' Smack gifft dat kien oder blots geringfügig Ünnerscheeden to anner Dröögformen.
Teetobereiten
För dat Tobereiten vun den Teedrunk gifft dat regional bannig verscheeden Varianten, de sück düütlich up den Smack utwirken. Welker Methood weltwiet lever nommen wurrd, hangt dorvan af, welker Form vun de Tee man to'n Gebruuk hett un de smacklich Vörstellungen vun de Bevölkerung. Ähnlich as bi Kakao un Koffie wurrn in Kontinentaleuropa faken de Gewohnheiten vun de Natschonen övernommen, de den Utgangsstoff in den Hannel brocht hemm. Bi den Tee wurrd in West- un Middeleuropa meest blots de so nömmt engelsch Tobereiten bruukt, en Methood, de wiels de britisch Kolonialtiet gemeensam mit den hannelten Tee verbreedt wurr. In Süüd- un Osteuropa treden orientalisch Inflooten dorto oder lösen sogor de engelsch Tobereiten af. In ehmalgen Koloniallänner, insluuten Noordamerika is de engelsch Tobereiten ebenfalls verbreedt. Kulturen ahn koloniale Vergangenheit oder mit eegen Teeanbau hemm in de Regel eegenstänndig Tobereitensformen.
Bräuvörgang
Kräftig Swaarttees wurrn meest immer mit sprudelnd kaaken Water upgaaten; bi Grööntees un halffermenteert Tees as ok fienen Swaarttee (First Flush Darjeelings etwa) könnt Temperaturen van 65 bis 90 °C bevörtoogt wurrn, wat de Inholtsstoffe un den Smack beter erollen deiht. Eenig japaansch Grööntees wurrn blots mit 50° un ok dorünner upbräut. Bi de engelsch Tobereiten wurrd immer heet upbräut, nie nich kaakt. Tee gifft aber völ vun sien Inholtsstoffe ok in kolt Water un ok in Alkohol fre (Teelikör), wobi de chemisch Perzessen aber langsamer aufloopen un to en stark vun den wähnten Smack afwiekend Ergevnis führen. De Chineesch Medizin kennt tallriek Verwennenformen dorför, deren Nutzen aber ok noch nich nahwiest is. Nah vörherrschen Meenen entstaht unafhängig vun de Bräutemperatur gewöhnlich Teedrunken, de sück in den Smack ünnerscheeden. Ok traditschonelle Rezepte för Iestee bräuen de Tee tonächst heet up, um hüm later weer aftoköhlen.
De Treckdüer, wiels de Teeblööt in't Water blieven, lett sück nich eenheitlich angeven un liggt sortenafhängig in en Beriek tüschen 20 Sekunn un fiev Minüüt. Je nah Düer wirkt de Tee ünnerscheedlich stark anregend, wobi dat verscheeden Theorien to de trecktietafhängig Wirkung up den Minschen gifft. As seker gellt, dat dat Koffein vun Anfang an in Lösung geiht, verscheeden anner Stoffe aber eerst nah 2–3 Minüüt. Inwuwiet de Tee allerdings nah mehr as 2 Minüüt Trecktiet beruhigend oder blots weniger anregend wirkt, is noch nich ganz klärt, wiel sück hier verscheeden Effekte ergänzen. So wanneln de sück langsam lösenden Polyphenole dat Koffein in en waterunlösliche Form um, mit stiegen Trecktiet fallt also de Andeel an dat physiologisch „bruukbar“ Koffein. Aber ok de Aminosüer Theanin, de en beruhigende Wirkung hett, lööst sück eerst nah eenig Minüüt in' Tee. Welker vun de Effekte nu överweegen deiht, is noch nich noog erforscht. In en Glaskann kann man de Verännern vun de Tee beobachten. Man kann faststellen, dat eenig Blööt an' Grund, annern an de Böverflach swemmen. Irgendwenner fangen de böveren Blööt an, nah ünnern to sinken, wiels de ünneren upstiegen. Dat is denn en gooden Tietpunkt, den Tee aftogeeten.
Sall de Tee stark anregend ween, könnt körttiedig Bräuen mit völ Teeblööt bruukt wurrn. De typisch starken Fröhstücksmischungen mit minn Blattgrött (groot Böverflach) sünd up dissen Gebruuk utleggt. De Herstellen vun Teedrunk in umfunktschoneert Koffiemaschinen (Teemaschinen, vör allen in Noordamerika) lööst bi Dörloopbräuen vör allen dat Koffein. Dat maschinell Bräuen führt ut verscheeden Grünnen to stark smacklich Verfrömdungen, dorünner den Gebruuk vun verscheeden Sorten in de sülvig Maaschien as ok technisch bedingte Probleme bi dat Reinmaaken. Teemaschinen hemm in Düütschland en leegen Afsatz, de Konsum pro Tag vun Tee is man minn, mit Utnahm in Oostfreesland.
Tobereitensvarianten
Gröön Tee wurrd meestens pur drunken, en bekannt Utnahm is de marokkaansch Peppermüntentee up de Basis vun gröön Gunpowder, de mit völ Sucker drunken wurrd. To’n Swaarttee wurrn in verscheeden Regionen traditschonell verscheeden Tosätze in den Tee geeven, so in England un Indien [[Melk (besünners bi aromatiseert Tees as Earl Grey oder indischer Chai), in Oostfreesland Rohm, in de Mongolei un Tibet Botter, in Russland un Georgien ok Marmelaad, Gelees oder in Sirup inleggt Früchte. De oorsprünglich ut Russland stammen Togaav vun Zitroon oder Zitronenschill wurrd ok vun eenig Teedrinkers in Westeuropa schätzt. An’ wietsten verbreedt is de Togaav vun de Sööt maken Middel Sucker un Hönnig. Witt Kandissucker oder bruun Rohrsucker, ok bruun Kandis gellen as besünners good dorför. Letztere wurrn woll ehrder för Krüüdentee oder aromatiseert Tees bruukt.
Anhand vun de tweedeelig Teekann (Çaydanlık) kann de Tee in de Türkei je nah Smack as dünn Tee (açık çay) oder stark Tee (demli çay) serveert wurrn.
In Düütschland hett sück blots in Oostfreesland en eegen Teekultur bild. Hier drinkt man traditschonell starken Tee (vör allen de in Oostfreesland affüllten Oostfreesentee) mit flooten Rohm as ok Kluntjes. Traditschonell wurrd de nich umröhrt, so dat de Smack sück vun’ bitteren to’n sööten-sahnigen ännert.
Hart vun dat Water
Allgemeen wurrd week Water den Vörtoog geven. Bi de gellen hooch Waterstandards kann hüüd in Düütschland meest överall Leitungswater bruukt wurrn. Bi Beinträchtigungen dör Kalk oder Chlor kommt mitünner Waterfilter to'n Insatz. Ok afpackt Water ut den Hannel kummt to'n Insatz. Water mit Mineralien Water führt dorto, dat de Drunk ehrder trüb wurrd un de Smack ännert sück ok. De Verbruuk vun Teeblööt stiggt mit de Waterhart, wobi sück allerdings ok dör mehr Verbruuk de smacklich Inflooten vun de lööst Mineralien nich utglieken laaten. In Regionen mit düchtig kalkriek Water bild sück up den Tee en Film un de Smack wurrd mitünner as minnerwertig empfunnen. Dat gellt vör allen för weniger gerbsüerhollen Teesorten as Darjeeling, wiels to'n Bispeel Assam oder Ceylon weniger empfindlich up hart Water reageeren.