cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wittmund
Stadtraat
De Raat vun de Stadt Wittmund besteiht ut 34 Raatsfruen un Ratsherren. Dat is de fastleggt Tall för en Stadt mit en Inwahnertall tüschen 20.001 un 25.000 Inwahner. De 34 Raatsliddmaaten wurrd dör de Kommunalwahl för jeweils fiev Johr wählt. De aktuelle Amtstiet fung an' 1. November 2011 an.
Brooker
Brooker betekent
Wittmund
Stadtraat
Stimmberechtigt in' Raat vun de Stadt is buterdem de hööftamtlich Börgermeester.
Brooker
Brooker is de Familiennaam von
Wittmund
Stadtraat
De Wahlbedeeligung bi de Kommunalwahl 2011 leeg mit 54,87 % en beten över den Dörsnitt vun Neddersassen mit 52,5 %. To'n Vergliek: Bi de vörherig Kommunalwahl van' 10. September 2006 leeg se bi 53,17 %.
Börgermeester
Siet den 1. November 2006 is de diplomeert Bankbedrievswert Rolf Claußen (CDU, intüschen parteilos) Börgermeester vun de Stadt Wittmund. De Wahl weer tosommen mit de dormalig Kommunalwahl van' 10. September 2006. Claußen wunn de Wahl mit 55,37 % vun de Stimmen gegen den parteilosen Alfred Siebolds. De Wahlbedeeligen leeg bi 53,18 %. Siet 2006 gellt in Neddersassen för Börgermeester en Amtstiet vun 8 Johren. Se is dormit um dree Johr langer as de vun de Liddmaaten vun den Raat.
Vertreder in Land- un Bundsdag
miniatur|Hermann Dinkla in' November 2009 Wittmund hörrt to den Landdagswahlkreis 87 Wittmund/Inseln, de den gesamten Landkreis Wittmund as ok in' Landkreis Aurich de Städer Nörderneei un Wiesmoor, de Gemeend Dornum un de Inselgemeenden Juist un Baltrum umfaat. Dat Direktmandat för den Neddersassischen Landdag (Wahlperiood bit 2013) wunn bi de Wahl 2008 Hermann Dinkla ut Westerholt vun de CDU. He weer siet 1994 Liddmaat un van 2008 bit 2013 Präsident vun den Landdag. 2013 is he nich mehr för de Wahl antreeden. Nahfolger wurr denn as Landdagsliddmaat Holger Heymann vun de SPD.
Bi de Landdagswahl 2008 geev dat folgend Verhältnisse:
Wittmund hörrt to'n Bundestagswahlkreis Friesland – Wilhelmshaven. Direkt wählt Afordnete is Karin Evers-Meyer (SPD). Bi de letzt Wahl 2009 geev dat folgend Ergevnisset:
Kommunale Finanzen
De Stadt Wittmund kann ehrn Huusholt 2011 luut Plaan wohrschienlich utglieken. Upwennen vun 25,279 Millionen Euro stunnen Erträäg vun 25,296 Millionen in' Huushaltsplaan gegenöver. De Nettoneeverschuldung in' Investitschoonshuusholt bedrocht 2011 luut Plaan 88.000 Euro, de gesamte Schuldenstand vun de Stadt (inklusive Lasten ut de Vergangenheit) belöppt sück dorgegen up etwa 18,7 Millionen Euro.
Stadtwappen
miniatur|100px|Stadtwappen Blasoneeren: In Grön twee schräg krüüzt golden Pietschen, överdeckt mit spulten golden Middelschild, över de en golden Loovkroon schweevt; dorin vörn en half swaart bewehrt root Adler an' Spalt, achtern övernanner twee swaart bewehrt root Borentatzen.
Dat Wappen vun de Stadt Wittmund wurr 1930 vun dat Preußisch Staatsministerium verleeht. En nee Wappen besteiht siet 1973 un lehnt sück an de Bild in dat eerste Fleckensiegel ut de Tiet um 1500 an. De Adler in dat Wappen erinnert an dat Hööftlingsgeschlecht vun de tom Brok, dat bit in dat Johr 1420 Oortsherr weer. De Tatzen sünd en Minneseeren vun dat Borenwappen vun de Hööftlinsfamilie Attena, de siet 1457 Wittmund un later dat Harlingerland beherrsch. De Pietschen oder ok Geißeln un de Kroon hebbt de Attena as Teken för Wittmund bruukt, se hebbt vör dat Verleehn vun dat Wappen alleen den Inholt vun dat öllere Flelckenwappen bild.
Städerpartnerschapen
Siet den 3. Oktober 1997 ünnerholt de Stadt Wittmund en Städerepartnerschap mit de Gemeend Barleben in Sassen-Anholt. Kontakte tüschen Barleben un Wittmund gifft dat all siet 1990. Vör den Afsluss vun de Partnerschapsverdrag wurr över Johren utprobeert, of en Partnersxchap vun de beid Kommunen Sinn makt. De Partnerschap sücht en regelmatigen Kultur- un Sportuttuusch as ok wertschaplich Kontakte vör. De Tosommenarbeit wurr siet 2007 intensiveert. 2010 wurr de Partnerschap tüschen de beid Kommunen vun de Deutschen Gesellschaft e. V., Verein zur Förderung politischer, kultureller und sozialer Beziehungen in Europa in' Rahmen vun en Studie as een vun fiev bispeelhaft düütsch-düütsch Partnerschapen vörgestellt.
Theater
Wittmund is fast Speeloort vun de 1952 grünnd Landesbühne Niedersachsen Nord mit Stammhuus in Willemshaven, de jedes Johr bit to teihn Inszeneerungen in de Aula vun dat Schoolzentrum Brandenburger Straat wiest. De Aula bütt 271 Sitzplatzen. En fasten Theaterbau gifft dat in Wittmund aber nich.
Kunst un Utstellungen
De Kunstmiel vun de Stadt Wittmund wiest in dat Stadrebeet all tosommen elf Kunstwarken vun ünnerscheedlich Kunstformen, de en Spektrum vun natuurgetrüen Bronzeplastiken bit hen to abstrakt Skulpturen afdecken. Up den Weg brocht wurr de Kunstmiel vun den Kulturring Wittmund e.V. De Kunstwarken wurrn tüschen 1990 un 2004 mit Hülp vun Börgers, Gewerbebedrieven, Wiederbillensinrichten un völ Sponsoren schafft.
In den Oortsdeel Funnix direkt gegenöver vun de 800 Johr old Backsteenkark liggt en etwa een Hektar groot Skulpturengorden vun den Wittmunder Stahlbildhauer Leonard Wübbena. Siet 2007 wiest de düersam Utstellung vun Mai bit September Stahlplastiken vun Wübbena as ok wiedere Warken vun jedes Johr wesseln internatschonal Künstlers.
De 1977 grünnd Ostfriesischer Kunstkreis e. V. ünnerhalt in Wittmund in de Bremer Straat de Kunstgalerie Palette. De 55 Liddmaaten tellen Kunstvereen hett siet dem över 100 gemeensam Utstellungen, hööftsächlich in Wittmund, dörführt.
Museen
Dat Düütsch Sielhafenmuseum befind sück in den Wittmunder Stadtdeel Clienensiel. To dat Museum hörrt de historsch Utstellungshüüs Groot Hus, Kapitänshaus, Alte Pastorei rund um den Museumshafen in Clienensiel as ok de Historische Rettungsstation an de Friedrichsslüüs. Dat Groot Hus entstunn 1840 as Koornspieker an' Old Hafen un wiest up sien Spiekerböhns en Uttellung över Land un See, de Historie vun de Siele un Habens, den Diekbau as ok der Fischeree un de Segelschippfohrt. Vun dat Leven an Land vertellt dat Kapitänshaus, in dat de good Stuuv vun de Kapitänsfamilie wiest wurrd. To de Utstellung hörrt ok de Habenaftheek, en ehmalger Koopmannslaaden un en Seemannskneipe. In dat Marie-Ulfers-Zimmer kann man sück troon laaten. In de Alte Pastorei gifft dat en düersam Utstellung över maritime Handwarkberopen Schippstimmermann, Schmeed, Taumaker un Segelmaker. Dorneben gifft dat ok en Sammlung vun originalgetrüe Modelle vun historsch Segelscheep un de Gemäldegalerie Mensch und Meer. Dat Sielhafenmuseum harr 2010 knapp 40.000 Besöker.
Jean-Claude Van Geenberghe
De Belgier Van Geenberghe wunn 1993 un 1995 den Grooten Pries vun Aken. He weer belgisch Meester in de Johren 1993, 1994 un 2003.
Jean-Claude Van Geenberghe hett dreemal an Olympisch Sömmerspelen un Weltmeesterschapen as ok sössmal an Europameesterschapen deelnommen. Siet 2005 is he as ukraiinsch Staatsbörger ünner annern bi de Olympisch Sömmerspelen 2008, wo he mit sien Peerd Quintus up Platz 9 in dat Endklassement keem.
In‘ Mai 2009 is Van Geenberghe in dat Öller vun 46 Johren ut nich klärt Grünnen storven.
Reserve Township
Reserve Township betekent
London
duum|London London is de Hööftstadt vun England un vun dat Vereenigte Königriek vun Grootbritannien un Noordirland. De Stadt liggt an'e Themse in Süüdoostengland. An'n 1. April 1965 is Greater London (Platt:Groot-London) grünnt wurrn. Greater London hett siet de Tiet en gemeensam Verwalten. In dat Johr 2006 leven dor 7.512.400 Minschen up 1.579 km², dor mank sünd 2.972.900. de in de 13 Stadtbezirken vun Inner London wahnt. In de Agglomeratschoon vun London leven in dat Johr 2001 8.278.251 Inwahners.
London is en vun de wichtigsten Zentren för Kultur, Finanzen un Hannel in de Welt (Weltstadt). Dor gifft dat bannig veel Universitäten, Hoochscholen, Theaters un Museums. De Gemarken vun Greater London sünd updeelt in Inner- un Outer London un sett sik tohopen ut de City of London un denn noch 32 annere Stadtdelen („London boroughs“), dormank ok de City of Westminster. In London sitt de Internatschonale Organisatschoon för Seeschipperee (IMO).
Laag
thumb|Lage von London in England London liggt över 45 km langs den Themse-Stroom, wo Schipperee up bedreven warrt. In'n Dörsnitt liggt de Stadt 15 m över NN. De Anfang vun de Stadt lä in en Wohnsteed in'n Noorden vun de Themse, in de hüdige City of London. Ut düssen Grund liggt de gröttere Deel vun de Stadt noch hüdigendags in'n Noorden vun de Themse. Bit 1739 weer de London Bridge de eenzige Brugg över den Stroom. As in dat 18. un 19. Johrhunnert annere Bruggen un de Iesenbahn boot wurrn sünd, is de Stadt na all Richtungen hen grötter wurrn. Dat Land is platt oder hett en poor Buckels. Dorüm konn de Stadt sik goot utbreden.
Wittmund
Museen
De Museumsweg Carolinensiel is en historsch Rundweg dör den to Wittmund hörrn Oortsdeel Clienensiel. De fangt an' Museumshafen an un führt dör den historschen Oortskarn langs de Harle över de Friedrichsslüüs bit to'n Strand in Harlesiel. Torüch verlöppt de Weg langs de so nömmt Golden Lien nah Clienensiel. Schautafeln mit Texten un Afbillen geevt en Överblick, över dat, wat antokieken sück lohnt. De Museumsweg entstunn 2005 dör en Initiative vun dat Düütsch Sielhafenmuseum to'n Anlass vun dat 275-johrig Bestahn vun den Sieloort.
Bor
Bor betekent
Kiek ok bi: Bohr.
Wittmund
Museen
Dat wetenschaplich Erlevnismuseum Phänomania befind sück siet 2008 in den historschen Bahnhoff vun Clienensiel. Dat bütt up en Flach vun 1000 Quadratmeter rund 80 interaktive Experimente an. Dat ehmalig Bahnhoffsgebäude wurr 1909 baut un bit 1987 noch bruukt. Dat hörrt to de wenig ünner Denkmalschuul stahn Bahnhööf in Oostfreesland.
In dat Heimatmuseum Peldemühle an de Esenser Straat in Wittmund is de oldste noch vull funktschoonsfähig Pellmöhlen vun Düütschland ut dat Johr 1741 ünnerbrocht. Dat Museum wurrd vun den Heimatvereen Wittmund e.V. ehrenamtlich führt un wiest in sein düersam Utstellung regional Exponate ut Handwark un Landwertschap vun dat umliggend Harlingerland, Bidrääg to de Historie vun de Stadt Wittmund un dat Harlingerland as ok archäologisch Funde ut Hattersum un de Borgstäe Uttel. In de wesselnd Sonnerutstellungen wurrd regionale Aspekte as Die Motorisierung des kleinen Mannes in der Nachkriegszeit: Fahrräder mit Hilfsmotor upgreepen.
Siet Juni 2015 gifft dat in Wittmund dat „Robert-von-Zeppelin- und Fliegermuseum“, dat in de Binnenstadt vun Wittmund nah en lang Vörlooptiet sien Platz funnen hett. Dorin wurrd nich blots an den ehmalgen Zeppelin-Flooghaben erinnert, sonnern dat gifft ok en lütten Utstellung vun Fohrrööd mit Hülpsmotor un eenig Exponate, de up dat Jagdgeschwader Richthofen hinwiesen.
Karken
De kathoolsch St.-Bonifatius-Kark wurr 1954 as einschippig Bau mit platt Saddeldack erricht un 2007 gründlich renoveert. An de Frontsiet vun dat Huus fallt en groot Rosette up, de ut Rundfensters bild wurrd. Links vun' Ingangsberiek befind sück en drungen Glockentoorn, de dör en överdackten Gang mit de Kark verbunnen is.
In den Oortsdeelen buterhalv vun de Karnstadt gifft dat Karken, de to de oldsten in ganz Oostfreesland hörrb. De fröh romaansch Karken wurrn ut Granitquader upricht, wiel dor de Kunst, ut de lehmhollen Eer weerbeständig Backsteenen to brennen, eerst in dat 13. Johrhunnert vun Mönksoorden in de Region verbreedt weer. So is de St.-Dionysius-Kirche in Asel um 1200 vullständig ut bunt Granitquader baut wurrn. De free stahn Glockentoorn wurr eerst 1661 nee upführt un hett de Betklock, de 1454 vun Ghert Klinghe gaaten wurr. Claes Röttger hett de Kanzel (1608) schafft, David Benjamin Opitz den Dööpengel (1752/53) un Gerd Sieben Janssen de lütt Örgel (1855/56), de noch wietgahnd erhollen is.
Ok de um 1230 baut St.-Marien-Kark in Buttfoor besteiht ut Granitquadern un sücht nah buten ähnlich ut as de Kark in Asel. In' Gegensatz to de is hör intrucken halfrunn Apsis un en kunsthistorsch bedüüden Binnenutstattung erhollen bleven. Dat Binnere wurrd vun en laatgotischen steenern Lettner beherrscht, de 1450 erricht wurr un de sien dree groot Rundbagens den Blick in den Chor mögelk maken. Dor steiht en Snitzaltar ut dat 16. Johrhunnert. Dat Karkenstohlwark ut de Renaissance hörrt to de moiesten in ganz Oostfreesland. De Örgel vun St. Marien ut dat Johr 1681 is dat eenzig erhollen Wark vun Joachim Richborn.
St. Florian in Funnix is en Backsteenkark ut dat fröhe 14. Johrhunnert mit en free stahn Klockentoorn ut dat 13. Johrhunnert. Ut de Vörgängerkark wurrn dat Dööpbecken un dat Weehwaterbecken ut Granit ut dat 12. Johrhunnert övernommen. Wertvullst Utstattungsstück is de laatgotisch Snitzalter ut dat laat 15. Johrhunnert. As Johann Friedrich Constabel 1760 wiels den Örgelneebau starven dee, hett Hinrich Just Müller twee Johr later dat Instrument in’ Stil vun den Rokoko fardig baut. Dat Instrument is noch wietgahnd erhollen.
De Cäcilien- un Margarethenkark in Leerhaaf, en laatgotisch Saalkark mit en polygonalen Ostchor, wurr um 1500 baut. De trapezförmige Graffplaat mit Keulenkrüüz stammt ut dat 12. Johrhunnert, der Altarupsatz ut dat 17. Jorhunnert, de eenfak Kanzel van 1655 un de Örgel vun Arnold Rohlfs ut dat Johr 1863.
De prächtige barocke Diekkark vun Clienensiel ut dat Johr 1776 is de eenzig Diekkark weltwiet. De witt faat Binnenutstattung is vullständig erhollen un bildt mit dat root Kastenstohlwark en farvlichen Kuntrast to de blau Holtdeck.
Twee Karken sünd de Tiet vun den Klassizismus totoordnen: Maria-Magdalena in Beerm wurr 1801/02 baut. Dat Dööpbecken ut dat 13. Johrhunnert stunn all in de Vörgängerkark, ebenso de beid Evangelistenfiguren ünner de Empore, de wohrschienlich Jacob Cröpelin um 1650 för en Kanzel snitzt hett. Kanzel, Kastenstohlwark, Priechen, Empore un Altarupsatz entstunnen mit den Neebau vun de Kark. 1878 hett Gerd Sieben Janssen de Örgel baut. De St.-Florian-Kark in Burhaaf is ut dat Johr 1821. De Klockenstohl is ut Holt fertigt un wurr all in dat 15. Jorhunnert upstellt. Ut de Vörgängerkark hett man verscheeden Utstattungsstücke övernommen.
Profanbauwarken un wat antokieken is
miniatur|Huus Finkenburg miniatur|links|Oll Pastoree Drostenstraße 21 De Wittmunder Marktplatz liggt in dat Zentrum vun de Kreisstadt. Dat upfälligst Bauwark is dor dat in de Johren 1899 bit 1901 ünner Leitung vun den oldenborgschen Architekten Ludwig Klingenberg upricht historsch Wittmunder Kreishuus. Dat in Formen vun den Historismus baut Huus wiest in' Sitzungssaal noch de oosprünglich Utstattung ut. Neben dat Kreishuus steiht dat Wittmunder Amtsgericht, dat 1827 in' klassizistischen Stil baut wurr. De dree middlere Assen wurrd vun en flach Dreeecksgevel tosommenfaat. Neben dat Amtsgericht befind sück dat Hotel Residenz, de sien historsch Deel, de wegen sien geel Anstreek den Naam Geel Huus führt, deen van 1885 bit 1945 as Residenz vun de Wittmunder Landrääd. An de Süüdsiet vun den Marktplatz liggt de Wittmunder Stadthall, in de ok de Wittmunder Touristeninformatschoon ünnerbrocht is. Direkt up den Wittmunder Marktplatz staht siet 1999 de Bronzeplastiken Treiber mit Hund und Schafen vun Albert Bocklage ut Vechta. De vun den Kulturring Wittmund e. V. up den Weg brocht Grupp erinnert an den fröheren Hannel mit Schaapen up den Wittmunder Markt. De Bronzeplastiken sünd Bestanddeel vun de Wittmunder Kunstmiel.
In' Oortskarn sünd vör allen in de Möhlenstraat mehrere öllere Wahnbauten ut Backsteen erhollen. Hervörtoheven is besünners ''Nr. 14. De tweegeschossige, ok as Groot Hus oder Brants Haus'' bekannt Bau mit den schwungen Klockengevel wurr 1733 baut. De Geveltipp kröönt en schmeedeiiesern Weerfahn. Blots wenig Meter dorvan af steiht ''Nr. 17'', dat 1735 as eengeschossiges Wahnhaus entstunn. ''Nr. 9'', en verputzt Backsteenbau, is mit 1748 dateert. Dat Huus Brückstraat 1 rekent sück dör en schwungen Gevel ut. Baut wurrn is dat Huus 1777. Neben disse Hüüs is noch dat in't Oog steeken Eckhuus an de Finkenburgstraat (Huus Finkenburg) mit sien to de Straateneck hen richt, tweegeschossig lütt Toorn to nennen as ok de Pastoree an de Drostenstraat.
rechts|duum|Sjuts-Möhlen in Wittmund De Pellmöhlen Wittmund is de Oldste noch vull funtschoonsfähig Galerieholländer vun Nordwestdüütschland, vun Popke Embken 1741 as Privatmöhlen baut. Dorin is dat Heimatmuseum ünnerbrocht. De Möhlen wurr fröher to dat Pellen vun Garsten bruukt, in de 1930er Johren keem ok en Mahlgang för Roggen un Weeten dorto. En wiedere Möhlen is de Siuts-Möhlen an de Auerker Straat. De tweestöckig Galerieholländer wurr 1884 baut un bit 1979 as Möhlen bruukt. In de Möhlen, de siet 1982 as Restaurant bruukt wurrd, is noch en Schrotgang vörhannen.
Sowohl in den Maschen in' Norden vun dat Stadtrebeet as ok in de Geest- un Moorgegenden in' Süüden sünd in grötter Antall Gulhööf ut mehreren Johrhunnerten to finnen. Upgrund de in fröhere Tieden düütlich hööhger Arnterträäg in den Maschen sünd dor de grötteren un tomeest ok düütlich repräsentativer utstatt Hööf vun de so nömmt Polderfürsten to finnen: Grootbuern, de hör Riekdom wiesen deen un sück en börgerlichen Levensstil leisten kunnen un dat ok deen.
miniatur|Germania up den Karkplatz Dat up den Karkplatz stahn Denkmal vun en Germania erinnert an de Wittmunder Gefallenen in' düütsch-franzöööschen Krieg van 1870/1871. Dat Karkspeel Wittmund harr söben Dode/Vermisste to beklagen. De Germania gull Enn' vun dat 19. Johrhunnert as Sinnbild för dat Düütschdom un is in Wittmund in düütlich kriegerisch Poseup en Sockel dorstellt. In de 1970er Johren verlor dat Denkmal Schwert un Schild, de eerst völ later up de Böhn vun de Karkshoffskapelle weer funnen wurrn. 2008 wurr up Annregung vun den Heimatvereen Wittmund de Statue restaureert.
miniatur|links|Jan-Schüpp-Pütt De Jan-Schüpp-Pütt in de Wittmunder Binnenstadt is den Wittmunder Stadtoriginal Jan Schüpp widmet. De rund een Meter hooch Bronzefigur up de Pütt in de Brückstraat wiest en Oosrfreesen in Arbeiterkleedasch mit en Schüpp, de he mit beid Hann an Greep un Steel tatkräftig umfaat hett, ofschons he noch sülvst up dat Blatt vun de Schüpp steiht. De Brunnenfigur sall för de oostfreesch Levensoort stahn, nich all to swoor to un sück ok sülvst mal up de „Schüpp“ to nehmen.
Hale County
Hale County betekent
Wittmund
Profanbauwarken un wat antokieken is
In de Garnisonsstadt Wittmund hett dat Jagdgeschwader 71 „Richthofen“ vun de Luftwaffe sein Standoort. De Stadt wiest hör Verbunnenheit mit de Bundswehr dör en Kampjet vun den Typs F-4F Phantom, de siet den 15. Oktober 2006 in Wittmund an de Krüüzung Süüdring B 210/Isumser Straat upstellt is.
Hünkenbüttel
Hünkenbüttel is en lütten Oort mit twee Hööv in de Gemenen Balje un Krummendiek (Samtgemeen Noordkeden) in’n Landkreis Stood, Neddersassen. De Grenz twüschen de Gemenen löppt an de Hünkenbütteler Straat langs, de twüschen de beiden Hööv liggt.
Seguí
Seguí betekent
Hünkenbüttel
Geografie
De Oort liggt in de Masch von Keden. De Elv liggt so bi fiev Kilometer in’n Noorden. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na de Krummendieker Wettern hen af.
Wittmund
Profanbauwarken un wat antokieken is
Wiels in de meest dörplich Oortsdeelen vun de Stadt Wittmund kein Hüüs vun städtischen Typ to finnen sünd, gifft dat in Clienensiel upgrund vun sien Vergangenheit as Ut- un Infuhrhafen eenig bedüütsam Habenbauwarken, dorünner dat 1840 entstahn Packhuus vun den Getreidehändler Mammen. Dat tweegeschossig Huus steiht mit de een Siet to'n Haben un mit de Landsiet to de Straat, wat den Worenumslag schuld weer. De Fassade to de Straatensiet is betont klassizistisch, wiel dat Packhuus togliek ok Wahnhuus vun de Koopmann weer. De Habensiet hett dorgegen mehrere Verladeluken. Luken in de Böden vun de Geschosse un en Lastenupzug hebbt för den Worenumslaag deent. In de anner Sielhabens vun Oostfreesland un in Düütschland hett sück en vergliekbor Bauwark nich hollen. In dat Packhuus is dat hüdige Sielhafenmuseum ünnerbrocht.
Seguí
Seguí is de Familiennaam von
Wittmund
Profanbauwarken un wat antokieken is
As Müersteen hett man in Wittmund as ok in ganz Oostfreesland meest immer Klinker nommen. Bi völ öller Hüüs in Wittmund fallt up, dat de Klinker en dunkelroot, meest bruun Farv hebbt (ähnlich as in den Nahberlandkreis Freesland oder in dat dicht bi liggend Willemshaven) wiels in dat westlichere Oostfreesland tomeest en düütlich hellere Backsteen bruukt wurrd.
Grönanlagen
miniatur|Slottpark Wittmund In' Süüdoosten vun de Stadt nich wiet vun den Markplatz weg, liggt de Slottpark vun Wittmund. De erinnert an dat ehmalge Slott Wittmund, dat dor 1461 ünner de Regentschap vun den Hööftling Sibet Attena baut un 1764 vun Friedrich II. von Preußen schleepen wurrn is. Blots de meest vullständig Festungswallanlaag as ok en Deel vun de fröheren Slottschloot sünd erhollen bleven. Schautafeln in' Park informeeren över de Historie vun dat borgähnlich Wittmunder Slott. En Bühne in den Park wurrd för verscheeden Veranstaltungen bruukt.
London
Laag
Fröher weer de Themse veel breder un sieder as hüdigendags. Hüüttodaad is se meist ganz mit Dämm ingrenzt un de Bäken un Fleten, de dor toströömt, liggt ünner de Eer. De Tieden vun de Noordsee her sünd in London noch düütlich to spören, dorüm gifft dat in de Stadt ok de Gefohr vun Överswemmen un Stormfloot. Bi Woolwich ööstlich vun Greenwich is in de 1970er Johren dat Thames Barrier boot wurrn. Dat is en Wehr gegen de Gefohr vun Hoochwater.
Hünkenbüttel
Geografie
De Naveröörd sünd de Krummendieker Elvdiek un Krummendiek in’n Noordoosten, Wechtern mit Ridderhoff, Eggernkamp un Bredendiek in’n Süüdoosten, Baljerdörp un Süderdiek in’n Süüdwesten un Balje un de Baljer Elvdiek in’n Noordwesten.
Krosigk
Krosigk betekent
Wiemers
Wiemers is de Familiennaam von
London
Attraktschonen
London hett de ollste U-Bahn vun de Eer.
Krosigk
Krosigk is de Familiennaam von
Wittmund
Sport
De gesamte Landkreis Wittmund liggt mit en Andeel vun de in Vereens organiseerten Sportlers an de Gesamtbevölkerung vun 51,75 % binnerhalv vun Neddersassen an de Tipp vun de Kreise un Städer. Bi de Sportoorten liggen de Boßler un Klootscheters kreiswiet düütlich vör de Footballers (10.161 gegenüber 5.249). De Stadt Wittmund beherbargt den gröttsten un den dartgröttsten Sportvereen vun den Landkreis, den MTV Wittmund mit 1142 un den BSC Burhafe mit 890 Liddmaaten.
Hünkenbüttel
Historie
De Hööv von Hünkenbüttel sünd von öllers opdeelt twüschen de Kaspels Balje un Krummendiek. De Baljer Deel hett fröher to de Buurschop Eggerkamp höört un de Krummendieker Deel to de Buurschop Wester-Wechtern.
Wittmund
Sport
De MTV Wittmund van 1865 bütt acht Sparten Handball, Kampsport, Lichtathletik, Radwandern, Surfen, Turnen, Volleyball as ok Sportafteken an. Dat Training un de Afnahm för dat Düütsch Sportafteken wurrd bi den MTV anboden. De intüschen överregional bekannt alljährlich Loopveranstaltung vun den Vereeen, de Wittmunder Klinkerlauf, wurrd siet 1999 vun de Lichtathletikafdeelen utricht.
Hünkenbüttel
Historie
Dat Good Hünkenbüttel weer in Besitt von de Familie von der Decken.
Wittmund
Sport
De 1948 grünnd SV Wittmund hett de Sparten Football, Dischtennis, Badminton un Schach. 2002 kunn de Vereen de nee Sportanlaag Isums an de Isumer Straat betrecken. Wiederhen speelt de Vereen in dat Wittmunder Stadion an de Breslauer Straat, de sien Hööfttribüün rund 400 Sitzplatzen ünner Dack hett.
Hünkenbüttel
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1852 to dat Grevengericht Freeborg tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Freeborg. Na 1885 weer dat in’n Kreis Keden un 1932 is dat Deel von’n Kreis Stood worrn.
Wittmund
Sport
In Wittmund wurrd ok de regionaal Freesensportoorten Boßeln un Klootscheeten bedreven. De Kreisverband Wittmund in den Landsklootscheeterverbandverband Oostfreesland wurr 1911 grünnd un vertrett elf Vereens mit rund 2500 Liddmaaten.
To de Sport-Infrastruktur vun de Stadt hörrn neben Sportplatzen un Hallen vun den Schoolen ok Tennisplatzen as ok dat 1996 baut städtisch Freetietbad an de Isumser Straat tüschen Wittmund un Leerhaaf. Dat wurrd vörweiegend vun de Wittmunder Inwahner un blots to en lütten Deel vun Touristen in Anspröök nommen. Dree lütt Freebäder befinnen sück buterdem in Aardörp, Leerhaaf un Harlesiel. De Finkenborgschool in' Oortskarn hett en Schwammhall. Dat 1980 för Touristen baut Solebad in Clienensiel is bofällig un blifft bit 2013 slooten. Över en Neebau ist noch nich entscheed wurrn.
Över de Grenzen vun Wittmund herut is ok noch bekannt de WSV Harle as en vun de führend Kanu-Vereens in Noorddüütschland.
Regelmatig Veranstaltungen
De regelmatig Veranstaltungen in Wittmund gaht to'n Deel up old oostfreesche Traditschonen torüch, deelwies hannelt sück dat um lokaal Utprägungen. Dorto kommen noch eenig Feste, de eerst in jüngste Tiet in't Leven roopen wurrn sünd.
In meest all Oortschapen wurrd an' Ostersaterdag Osterfüer anzünd, mit de de Winter verdreven wurrn sall. As Fröhjohrsbote gellt dat Upstellen vun en Maiboom in de Nacht van 30. April up den 1. Mai in all Öörd.
En anner Veranstaltung is de Maimarkt in Leerhaaf mit traditschonell Veeh- un Reeschkoppauktschon, de up öllere Traditschonen torüchgeiht. In' Juni wurrd in Wittmund de Johannimarkt begahn. Schüttenfeste finen in den Karnoort in August un in Juli in Clienensiel un Leerhaaf statt. Burhaaf hett sien Schüttenfest in' Mai. Siet mehr as 40 Johr wurrd de Wittmunder Bürgermarkt un dat Straatenfest in Clienensiel fiert. Beid Veranstaltungen gifft dat siet 1970 un deent in eerste Lien to dat Ünnerhollen. Wiels de Sömmermaanden organiseert de Wertsmannsvereen Wittmund de Musikveranstaltensreeg Live im Park in' Slottpark, de rund teihnmal in't Johr kostenlos Live-Bands präsenteert. Todem find normalerwies tominnst een vun de Klassik-Konzerte vun den Musikalischen Söömer in Oostfreesland in en vun de Wittmunder Karken statt.
Hünkenbüttel
Inwahnertall
Baljer (Eggerkamper) Deel:
Royan
duum|Royan sien nee Stadtbild Royan is ene Gemeende in Frankriek in dat Département Charente-Maritime (17) in de Region Poitou-Charentes.
Krosigk
,, , , , ,
Royan
Geografie
De westfranzöösche Stadt mit um un bi 18.000 Inwahners liggt an den Atlantik, an de Noordsiet vun de Gironde-Münnen. Twuschen Royan un Le Verdon-sur-Mer gifft dat en Fähr över de Münnen, de hier 15 km breet is.
Geschichte
Royan is vörmols en mondänen Badeoort ween. Man an'n 5. Januar 1945 is de ganze Stadt in'n Dutt gahn, as de US-amerikaansche Luftmacht dor ehre Bomben över afsmeten hett. Dormols weer Royan noch in düütsche Hannen. De US-Historiker Howard Zinn, de in'n Januar 2010 sturben is, hett vertellt, he sülms harr an'n 14. April 1945 as Pilot vun een vun 1.200 swaare US-Bombers, de dor unnerwegens weern, to'n eersten Mol in Europa Napalm över de lüttje Habenstadt afsmeten. Wietaf vun de Front hefft düütsche Truppen de Stadt noch en poor Weken vör de düütsche Kapitulatschoon holen. In de 1950er un 1960er Johre is de Stadt na en ganz neen Plaan na de Regeln vun de moderne Architektuur wedder upboot wurrn. Dat franzöösche Ministerium för den Wedderupbo harr Royan to en „Laboratorium för Stadtbo-Forschung“ verklaart. Ok de Kathedraal Notre Dame, de över de Binnenstadt rutrecken deit, is ut Beton ganz nee boot wurrn.
Wittmund
Regelmatig Veranstaltungen
Siet eenig Johren wurrd in Clienensiel in' August dat Hafenfest fiert. Bestanddeel vun dat Programm is de Regatta Watten-Sail. Buterdem maken Dutzende vun Traditschoonsscheep as Tjalk un Ever fast un nehmt an en Parade deel. Siet 2005 is de Küstenoort Clienensiel Teel vun dat internatschonal Motorraddrapen 1000 Wikinger & Meer. Alljährlich fohren mehrere hunnert Biker ansluutend in en Korso dör Oostfreesland.
Hünkenbüttel
Inwahnertall
Krummendieker (Wester-Wechterner) Deel:
Wittmund
Regelmatig Veranstaltungen
Siet 1950 fiern de Inwahner vun Leerhaaf-Rispel dat Heidefest in' September. An den Wittmunder Letztmarkt in' Oktober is en Dreihörgelfestival anslooten. Erntedankfeste mit Gottesdiensten finnen in all Oortschapen vun Wittmund statt, besünners in de ländlich Oortsdeelen.
An' 10. November find abends dat Martinisingen statt, mit dat man den Reformater Martin Luther gedenken deiht. An' Nikolausdag wurrd in Gaststätten Verknobelungen organiseert, bi de traditschonell Fleeschpakete to winnen sünd.
Spraak
miniatur|Verbreedenrebeet vun dat Oostfreesch Platt un sien Dialekt s Harlinger Platt In Wittmund wurrd neben Hhochdüütsch ok Oostfreesch Platt snackt, in' ööstlichen Deel, to de ok Wittmund hörrt, de lokale Dialekt Harlinger Platt. De ünnerscheed sück nich blots in eenzelt Wöör, sonnern ok dör bestimmte grammatikalisch Eegenheiten vun dat övrige Oostfreesch Platt. So wurrd in den Wittmunder Ruum as ok in den gröttsten Deel vun Noorddüütschland „s(ch)nackt“, wenn vun „reden/spreken“ de Reed is, wiels in den westlichen Deel vun Oostfreesland dat entsprekend Verb „proten“ luut, wat up den Infloot vun den westlichen Nahber Nedderlannen torüchtoführen is (vergliek nedderlannsch „praten“). Todem wurrd in dat Harlingerland de Eenheitsplural up (e)t bild un nich up (e)n as in dat westlich Oostfreesland. „Wir sprechen“ heeet in Wittmund „Wi s(ch)nackt“, wiels dichter bi to de Eems „Wi proten“ seggt wurrd.
Stadt un Landkreis fördern den Gebruuk vun de plattdüütsch Spraak, de ok in de Scholen ünnerstütt wurrd.
Wertschap un Infrastruktur
De Wertschap vun Wittmund is präägt vun apenlichen un privaten Deenstleistungen, wobi besünners de Tourismus hervörsteckt. Ünner de apenlich Deenstleistern is neben de Kreisverwalten de Bundswehr de gröttste Arbeitgever. Landwertschap speelt bi de Gebruuk vun de Flachen en düchtig grooten Rull. De Stadt is meest gor nich industrialiseert. De eenzig gröttere Industriebetriev vun de Stadt, de Fensterhersteller Rehau mit nah eegen Angaven zirka 600 Beschäftigten, as ok wiedere produzeeren Bedrieve, Handwarks- un Hannelsbedrieven, sünd in en Gewarf- un Industierebeet an' ööstlichen Stadtrand an de Bundsstraat 210 konzentreert.
Wittmund is en vun de dree (vun teihn) oostfreesch Städer, de en negativ Pendlersaldo upwiesen (neben Weener un Wiesmoor). Dorto drocht vör allen de Nähe to Willemshaven un de sien direkt Umland bi. Upgrund vun de Laag an Oostrand vun Oostfreesland pendeln ut Wittmund, aber ok ut de süüdlich Nahbergemeend Freebörg, völ Arbeitnehmer dorhen ut. In Wittmund geev dat (Stand: 2007) 5561 sozialversekerungsplichtig Beschäftigte, aber blots 5221 sozialversekerungsplichtig Arbeitsplatzen. 2492 Inpendlern stunnen 2832 Utpendler tegenöver. De Stadt bedeeligt sück tosommen mit de Gemeend Freebörg, de Stadt Willelshaven un söben Kommunen vun den Kreis Freesland an dat interkommunalen Gewarfrebeet JadeWeserPark. Dat sall an de Krüüzung vun de A 29 un de B210 (Willemshavener Krüüz) entstahn un Ünnernehmen Platz beeden, de in' Tosommenhang mit den Bedriev vun den Deepwaterhaven JadeWeserPort staht.
Separate Arbeitsmarktdaten för Wittmund wurrd nich trucken. De Stadt hörrt to den Geschäftsberiek Wittmund binnerhalv vun den Bezirk Emden vun de Bundsagentur för Arbeit. In' Johresdörsnitt 2010 bedroog de Arbeitslosenquote in den Geschäftsberiek Wittmund 8,0 Perzent nah 8,2 Perzent in dat Vörjahr. De Quote leeg dormit 0,5 Perzentpunkte över den Dörsnitt in Neddersassen. Bi de Ünner-25-Johrigen bedroog de Arbeitslosenquote 6,7, bi de Ünner-20-Johrigen blots 2,8 %, wiels Arbeitnehmer över 50 Johren mit 8,5 Perzent överdörsnittlich bedrapen weern. Ebenfalls överdörsnittlich vun Arbeitslosigkeit bedrapen weern Utlänner (12,9 %).
Hünkenbüttel
Religion
Hünkenbüttel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to de Kaspels von de Nicolai-Kark in Krummendiek un de Marienkark in Balje.
Wittmund
Land- un Forstwertschap, Fischeree
Mit 85 Perzent Andeel speel de Landwertschap bi de Gebruuk vun de Flachen en överragend Rull. In de nöördlicher, jüngere Maschrebeeden vun den Stadt wurrd meestens Ackerbau bedreven, wiel de Grund dor en höhger Bodenwerttall upwiesen. Typischerwies wurrd Frücht anbaut. Up de swoorer Maschböden in de Geestgegenden in' Süüden vun dat Stadrebeet wurrd dorgegen mehr Grönlandwertschap, also Melkveehwertschap bedreeven. Dor wurrd ok de Futterplanten för de Deerten anbaut. Beter Düngermögelkeiten hebbt den Ünnerscheed vun de Bodenerdrääg intüschen wat afmildert.
Arniel
Arniel is de Familiennaam von
Hünkenbüttel
Verkehr
Hünkenbüttel liggt dicht bi de Landsstraat 111, de in’n Süüdwesten över Balje un Geversdörp na de Bundsstraat 73 bi Neehuus geiht un in’n Süüdoosten över Freeborg na Wischhoben.
Wittmund
Land- un Forstwertschap, Fischeree
Bi de Veehhollen sünd Kooi klor vörherrschend. Dorbi hannelt sück dat meest blots um Melkveehollen, weniger um Masthollen to dat Ertüügen vun Fleesch. Swienhollen wurrd in Wittmund ebenfalls bedreven, wiels de in fröheren Johrhunnerten bit in dat laate 19. Johrhunnert rin bedüüdend Hollen vun Schaapen intüschen nich mehr in't Gewicht fallt. Up de Moor- und Heidflchen in' Westen un Süüden vun dat Stadtrebeet geev dat noch bit in de 1860er-Johren gröttere Herden, nah de Kultiveeren vun de Moor- un Heidflachen un wiels de Pries för Wull ummer mehr andaal gung, nehm de Tall vun de Schaapen mehr un mehr af. Blots kört nah den Tweeten Weltkrieg wunn in wertschaplich Nottiet dat Schaap noch för en lütt Sett Bedüüden as „Koh för den lütten Mann“. Ok dat Peerd speelt för dat Wertschapsleven vun Wittmund kien Rull mehr. Weer de Stadt noch bit in dat 19. Johrhunnert de bedüüdednste Peerhannelsplatz vun Oostfreesland, wurrd siet de Motoriseeren in de Landwertschap Peer blots noch för Freetietzwecke hollen.
In de tweet Hälft vun dat 19. Jorhunnert wurrn mehrere ehmalige Heidflachen upforst. So entstunnen ünner annern de Wittmunder un de Collrunger Wald up de Flachen vun de uplööst Schaaperee Hohehahn. De Waldrebeeden befinnen sück gröttstendeels in Besitt vun de Landsforsten Neddersassen. Dat hannelt sück dorbi överwiegend um Mischwald mit en hooch Böökenandeel.
Hünkenbüttel
Verkehr
De nächsten Autobahnen sünd de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg) un de Autobahn 27 (Afsnidd Cuxhoben–Bremerhoben). De Opfohrt 1 Cuxhoben op de A 27 liggt so 38 Kilometer in’n Westen von Hünkenbüttel an de B 73 un de Opfohrt 3 Stood-Oost op de A 26 üm un bi 43 Kilometer in’n Süüdoosten an de L 111.
Kohlenstoff
De Kohlenstoff (latiensch: Carbonium) is en Element ut dat Periodensystem un tellt to de Nichtmetallen. Dat Atomteken is C un de Atomtall is 6. In de Natur kann Kohlenstoff gediegen oder cheemsch bunnen vörkamen. Dat Kohlenstoffatom wiest en sünnere Anorden vun de Elektronen in de Hüll op, neemlich en halfvulle L-Schaal. Dordör kann Kohlenstoff bannig komplexe Molekülen billn un hett vun all cheemsche Elementen de gröttste Männigkeit vun Verbinnen. Kohlenstoffverbinnen sünd de molekulare Grundlaag vun all Leven op de Eer un stellt dormit ok de Grundlaag dor för de orgaansche Chemie.
Hünkenbüttel
Verkehr
De nächste Bahnhoff is so bi 15 Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Kumbarg an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg.
Kohlenstoff
Vörkamen
Kohlenstoff is en essentiell Element vun de Biosphäär op de Eer. De Kohlenstoff kummt in all Leevwesen vör un is na’t Gewicht dat bedüdenste Element na’n Suerstoff (Water). All Geweev, worut de Leevwesens opboet sünd, besteiht ut orgaansche Kohlenstoffverbinnen.
Hünkenbüttel
Scholen
De Kinner ut’n Baljer Deel von’n Oort gaht op de Grundschool Balje, de ut’n Krummendieker Deel op de Grundschool Freeborg.
(958) Asplinda
(958) Asplinda is en Asteroid ut den buteren Hööftgördel, de an’n 28. September 1921 vun den düütschen Astronom Karl Wilhelm Reinmuth in Heidelbarg opdeckt worrn is.
Kohlenstoff
Vörkamen
Ut Sicht vun de Geologie dorgegen kummt de Kohlenstoff nich övermatig faken vör. Man finnt em in de nich belevten Natur in elementare Form (Demant, Graphit) as ok in Verbinnen. Demant warrt vör allen in Afrika (sünners in Süüdafrika un in de Demokraatschen Republiek Kongo) un in Russland anfunnen. Faken is Demant in vulkaansche Stenen as Kimberlit optodecken. Graphit kummt teemlich roor in Metamorphiten vör, de Kohlenstoff bargt. De wichtigsten Vörkamen sünd in Indien un de Volksrepubliek China.
(958) Asplinda
De Asteroid is na den sweedschen Astronom Bror Ansgar Asplind nöömt.
Wiemers
Kiek ok bi: Wiemer.
Wittmund
Land- un Forstwertschap, Fischeree
In Clienensiel/Harlesiel sünd noch eeenig Kutter beheimatet, mit de dicht an de Küst Krabben fangen wurrd. Hoochseefischeree, fröher bispeelswies up Schellfisch, gifft dat nu nich mehr. Dementsprekend verfügt de Oort ok blots över Kennteken vun Fischereefohrtüüch vun de Küstenfischeree.
Kohlenstoff
Vörkamen
An’n fakensten finnt een Kohlenstoff in Form vun anorgaansch Carbonatsteen (ruchweg 2,8 · 1016 t). Carbonatstenen gifft dat an vele Steden un deelwies billt se hele Bargen. En bekannt Bispeel för en Carbonatbargland sünd de Dolomiten in Italien. Dat gifft verschedene Carbonat-Mineralen. De wichtigsten dorvun sünd Calciumcarbonat (CaCO3, mit de Modifikatschonen Kalksteen, Kried un Marmor), Calcium-Magnesium-Carbonat (CaCO3 · MgCO3, Dolomit), Iesen(II)-carbonat (FeCO3, Iesenspat) un Zinkcarbonat (ZnCO3, Zinkspat).
Wittmund
Land- un Forstwertschap, Fischeree
Tosatzinkommen hebbt Buern mit den Bedriev vun Windenergieanlagen. De Stadt Wittmund plaant, Windkraftanlagen künftig in Windparks an dree Standöört in't Stadtrebeet to konzentreeren un old Anlagen dör nee, leistungsfähigere (Repowering) to ersette. Dorför sünd dree Windparks in Groot Charlottengroden, Eggeln un Abens vörsehn.
Panola County
Panola County betekent
Wittmund
Land- un Forstwertschap, Fischeree
Intüschen gifft dat ok mehrere Biogasanlagen in dat Stadtrebeet Wittmund. Folglich sünd ok de Anbauflachen för Mais bannig steegen.
Tourismus un Deenstleistungen
Touristisch Antreckenspunkt is eenmal de Küstenlaag an't Wattenmeer mit den Hafen Clienensiel/Harlesiel. Dor is de Reederei Warrings beheimat, de de Fährverkehr nah Wangeroog as ok de Utfloogsverkehr övernimmt. In Clienensiel is in en historsch Bowark an' Hafen en vun de Natschonalparkhüüs an de oostfreesch Küst ünnerbrocht. To'n annern sünd in dat Binnenland de Wälder un Wallheechlandschapen vun touristisch Bedüüden. Tonommen hett in de vergangen Johren de Kulturtourismus, wobi de historsch Bowarken, vör allen de Karken, en Rull spelen. An un up de Harle is de Watertourismus vun Bedüüden, för Angler ebenso as för Bootfohrer un Kanuten.
Neben Hotels un Pensionen as ok Ferienhüüs un -wahnen in de Karnstadt un in Clienensiel gifft dat ok in anner Oortsdeelen Övernachtensmögelkeiten. Ünner annern is bi Buern „Urlaub auf dem Bauernhof mögelk.
De Inkoopsoort Wittmund (Karnstadt) versörgt in' Wesentlichen dat Stadtrebeet ümto. As Inkoopsstadt liggt Wittmund in en Wettbewarf mit de Städer Jever, Esens un sünners Auerk, dat de tweethööchste Eenzelhandelszentralität ünner de oostfreesch Städer upwiest.
Hogenlucht
Hogenlucht is en Oort in de Gemeen Öderquart (Samtgemeen Noordkeden) in’n Landkreis Stood, Neddersassen.
Geografie
De Oort liggt in de Masch von Keden. Dat Water ut dat Rebeed flütt af över de Krummendieker Wettern.
Wittmund
Apenlich Inrichtungen
miniatur|Huus vun dat Amtsgericht Wittmund miniatur|links|Utmustert „Phantom“, upständert dicht bi de Kaseern De apenlich Deenst speelt in dat Wertschapsleven vun de Stadt Wittmund en bedüüdend Rull. In de Kreisstadtsünd nich blots sämtliche Behörden vun de Kreisverwalten ansässig. As Deenstleistungszentrum för den Landkreis, de ümto liggt, sünd in Wittmund ok dat Finanzamt un dat Katasteramt to finnen. Dat Amtsgericht is ebenfalls för den Beriek vun den Landkreis Wittmund tostännig. Överordnet Landgericht is dat in Auerk, wo ok de för den Wittmunder Ruum tostännig Staatsanwaltschap ehrn Seet hett. Dat eenzig Krankenhuus up dat Fastland vun den Landkreis Wittmund steiht ebenfalls in de Stadt Wittmund (kiek ok Afsnitt Gesundheitswesen ünnern). Siet den 1. Januar 2005 befind sück in Wittmund ok dat Zentrum für Arbeitsvermittlung und Grundsicherung Wittmund (de so nömmd Hartz-IV-Behörde). Siet dem 1.1.2012 führt de Landkreis disse Behörde in eegen Toständigkeit, de nu ok de Beteken "Jobcenter Wittmund" hett. In Wittmund is ok de Geschäftsstäe Wittmund vun den Emder Bezirks vun de Agentur för Arbeit ansiedelt.
Neben de kreiswiet tätigen Inrichtungen speelt de Wittmunder Stadtverwalten en wiedere Rull as Arbeitgever. De Stadtverwaltung nahordnet sünd de Bauhoff un wieder Betriebe. Buterdem is de Tourismus-GmbH en städtisch Eegenbedriev.
Hogenlucht
Geografie
De Naveröörd sünd Bredendiek, Eggerkamp un Wechtern in’n Noorden, dat Westerenn von Öderquart un Klinten in’n Oosten, de Gehrener Sietwenn un Kaidiek in’n Süüdoosten, Tollboom un de Seeweg in’n Süden, Wetterdiek in’n Westen un Süderdiek in’n Noordwesten.
Kohlenstoff
Vörkamen
Kohlenstoff gifft dat ok in de Form vun de fossilen Brennstoffen Kahl, Eerdööl un Eerdgas. Aver dat sünd keen reine Kohlenstoffverbinnen, man Mischen ut vele verschedene orgaansche Verbinnen. Se entstaht dör Ümwanneln vun de Överresten vun Planten (Kahl) un Deerten (Eerdööl un -gas) ünner hogen Druck. Bedüdende Vörkamen för Kahlen gifft dat in de USA, China un Russland. In Düütschland liggt en grote Lagersteed in’t Ruhrrebeet. De wichtigsten Vörkamen vun Eerdööl leegt op’t araabsche Halfeiland (Irak, Saudi-Arabien). Wietere Fundöörd sünd in’n Gulf vun Mexiko un in de Noordsee.
Hogenlucht
Historie
Hogenlucht hett fröher to de Buurschop Bentwisch tohöört.
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1852 to dat Grevengericht Freeborg tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Freeborg. Na 1885 weer dat in’n Kreis Keden un 1932 is dat Deel von’n Kreis Stood worrn.
Wittmund
Apenlich Inrichtungen
To de groot apenlich Arbeitgevers in de Stadt tellt de Bundswehr. All in dat Johr 1916 wurr Wittmundhafen as Anfloogplatz för Zeppeline Standoort vun en fleegen Verband. Siet 1961 is dat Jagdgeschwader 71 „Richthofen“ in Wittmundhafen statschoneert. Wiederhen is dor de 4. Staffel vun dat Objektschutzregiment vun de Luftwaffe dor statschoneert. De Kaseern vun dat Geschwader liggt unmittelbor süüdlich vun de Karnstadt nördlich vun de Bundsstraat. De Flegerhorst sülvst liggt etwa söss Kilometer westlich vun de Karnstadt, nördlich vun den Oortsdeel Aardörp. En Deel vun den Flegerhorst liggt all up Auerker Stadtrebeet, as ok de Standoortövensplatz Brockzetel.
Kohlenstoff
Vörkamen
Ok in de Luft gifft dat Kohlenstoff, neemlich as Kohlenstoffdioxid, wat en Andeel an de Luft hett vun ruchweg 0,04 %. Dat Gas kummt dör’t Verbrennen vun Verbinnen tostannen, de Kohlenstoff bargt so as de fossilen Energiedrägers. CO2 is ok in’t Seewater löst un hett dor en Massenandeel vun üm un bi 0,01 %.
Hogenlucht
Religion
Hogenlucht is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannis-Kark in Öderquart.
Kohlenstoff
Vörkamen
De gröttste Deel vun’n Kohlenstoff op de Eer is in de buteren Steenhüll, de Lithosphäär, spiekert. All annern Vörkamen maakt tosamen blots ruchweg en Dusendstel vun de Samtmengde an Kohlenstoff ut.
Blades
Blades betekent
Wittmund
Apenlich Inrichtungen
In’ Wittmunder Wald befind sück de Kreisnaturschutzhof Willen-Hohehahn. Disse in Richtung wurr 1994 as regional Umwelt- un Natuurzentrum erricht un wurrd vun de Kreisvolkshoochschool vun den Landkreis Wittmund führt. As butenschoolisch Lernoort is dat besünners för Schoolen, Kinnergordens un anner Jöögdgruppen docht. Up dat Gelände vun den Natuurschulhoff gifft dat Utstellensflachen, en Waldlehrgorden, Streuaftwiesen, Feuchtbiotope as ok en Teltplatz för Schöler – un Jöögdgruppen. Upfälligst Objekt is siet Mai 2000 de so nömmt Baumregionenturm, en 23 Meter hooch Utsichtstoor ut Lärchenholt, vun de man över de Boomkroonen vun den Wald wegkieken kann.
Hogenlucht
Religion
För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.
Blades
Blades is de Familiennaam von
Hogenlucht
Verkehr
Dör Hogenlucht löppt de Kreisstraat 10, de in’n Noordwesten över Bredendiek un Süderdiek na de Landsstraat 111 geiht un in’n Oosten an de L 113 ran. De L 113 geiht von dor in’n Noordoosten na Freeborg un in’n Süüdwesten na Öberndörp. Von de L 113 geiht na Noorden de K 9 na Krummendiek. In’n Westen geiht von de K 10 de Straat Wetterdiek dör Wetterdiek na Neenslüüs an de K 26 ran.
Blades
Kiek ok bi: Blade.
Hogenlucht
Verkehr
De nächsten Autobahnen sünd de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg) un de Autobahn 27 (Afsnidd Cuxhoben–Bremerhoben). De Opfohrt 3 Stood-Oost op de A 26 liggt so 39 Kilometer in’n Süüdoosten von Hogenlucht an de L 111 un de Opfohrt 1 Cuxhoben op de A 27 üm un bi 39 Kilometer in’n Westen an de B 73.
De nächste Bahnhoff is so bi twölv Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Wingst an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg.
Wittmund
Verkehr
miniatur|300px|Verkehrsanbinnen vun Wittmund Wittmund liggt an de Bundsstraat 210, de vun Emden över Auerk bit Wittmund un denn wieder nah Jever un Willemshaven führt. Se is nah de A 28 de tweetwichtigst Oost-West-Verbinnen up de oostfreesch Halfinsel. In den Beriek vun e Stadt Wittmund wurrd de B 210 över en süüdlich Oortsumgehung an de Stadt vörbi führt. Ööstlich vun de Stadt twiegt de Bundsstraat 461 in Richt Clienensiel af. Se is en vun de körtsten Bundsstraaten un en vun de wenigen, de in de glieker Stadt anfangen un ennen deiht; se is ruch weg 12 Kilometer lang un führt to den Stadtdeel Clienensiel. De nächstliggend Autobahn-Anslussstäe is dat Willemshavener Krüüz an de A 29, etwa 22 Kilometer vun den Wittmunder Stadtkarn entfernt. De Schörtenser Oortsumgehung in’ Toog vun de B 210 deiht de Streck tokünftig noch körter maken.
Neben de Bundsstraaten spelen in’ överöörtlichen Verkehr de Landsstraaten en Rull. In Clienensiel fang de L 6 an, de över Esens, Westerholt un Haag nah Nörden führt. Siet Enn’ 2010 wurrd de Oortskarn vun Clienensiel vun en etwa tweeenhalf Kilometer lang Umgehungsstraat entlast, deren Bau rund negen Million Euro köst hett. De L 10 verbind de Wittmunder Karnstadt mit de Stadtdeelen Blersum un Burhaaf un führt wieder nah Esens. In dat süüdlich Stadtrebeet verlöppt de L 11 vun’ Stadtkarn över den Stadtdeel Leerhaaf un den Freebörger Oortsdeelen Reepsholt un Hesel nah Freebörg. Vun disse Straat twiegt bi de Wittmunder Oortschap Rispel de L 12 af, de över Wiesmoor nah Remels führt. De wiedere Oortschapen wurrd över Kreisstraaten un Gemeendstraaten erslooten. An völ Hööftverkehrsstraaten gifft dat separat Radweeg. Dat gifft allerdings ok Lücken, dorünner an de Landsstraat 12.
Hünkenbüttel
Scholen
Nadem se mit de Grundschool trech sünd, gaht de Kinner op de Oberschool Noordkeden oder op dat Vincent-Lübeck-Gymnasium in Stood. Se dröfft aver ok op dat Detlefsengymnasium in Glückstadt oder dat Gymnasium Warstood gahn.
Hans Neuner
* Hans Neuner (1867–1931), öösterriekschen Kumponist,
Kiek ok bi: Hannes Neuner.
Rich Valley Township
Rich Valley Township betekent
Kohlenstoff
Formen vun’n Kohlenstoff
As Element kummt Kohlenstoff in dree verschedene Modifikatschonen vör (Allotropie), nämlich as Demant, Graphit un Fulleren. Bito gifft dat noch annere Formen vun’n elementaren Kohlenstoff. De ünnerscheedlichen Strukturen hebbt mit den Opbo vun’t Atom to doon.
Atommodell vun’n Kohlenstoff
Woans de ünnerscheedlichen Utprägen vun’n Kohlenstoff tostannen kamen doot, warrt dör dat Modell vun de Atom- un Molekülorbitalen verklort:
Wittmund
Verkehr
De Stadt liggt direkt an de Ostfreessch Küstenbahn vun Willemshaven nah Esens (KBS 393), de fröher noch wieter över Dornum (af hier noch Museumsbedriev) nah Nörden führ un de weer inricht wurrn sall. Dat gifft en Bahnhoff mit en Bahnhoffsgebäude. De Bahnhoff wurrd in' 30-Minüten-Takt dör de Tüüg vun de to de Veolia Verkehr hörrn NordWestBahn bedeent. Siet Enn' 2005 gifft dat ok weer en Haltestäe in' Stadtdeel Burhaaf. Fröher fung in Wittmund en Streckenast vun de Kreisbahn Aurerk an, de de Städer Leer, Auerk, Esens un Wittmund up Meterspoor verbunn un vörnehmlich den Göderverkehr, aber ok den Personentransport deenen dee. Up Deelen vun de old, all lang afbaut Bahnstreck verlöpen Radweeg un de Ostfreeslandwannerweg.
Wiemer
Wiemer is de Familiennaam von