cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kamelhalsflegen
De Kamelhalsflegen (Raphidioptera) sünd en Ornen mank de Insekten. Tohopen mit de Nettflunken (Neuroptera) un de Grootflunken (Megaloptera) billt se de Grupp vun de Nettflunken-Insekten (Neuropterida).
Kennteken
Dat Lief vun de Kamelhalsflegen is normolerwiese twuschen 8 un 18 Millimeters lang, bi de wecken Aarden könnt de Deerter ok wat langer weern, eenmol sogor bit hen to 45 mms. Sunnerlich upfallen deit dat eerste Segment vun de Bost (Prothorax), dat veel langer is, as bi annere Insekten. Dor sitt en, wat platten Kopp up. Dat fallt up, wie good düt Segment un ok de Kopp dor an bewegt weern könnt. Dat gifft dat anners bloß bi de Biddhaupeer (Mantodea) un bi de Knieperflegen (Mantispa spec.). Faken böört de Kamelshalsflegen ehren Kopp en beten hooch un dreegt em in’n Winkel to’n Hals. Anners, as bi de Knieperflegen un de Biddhaupeer sitt de Vörbeen an’t Enne vun de Vörbost up. Dat Lief is meist swatt oder dunkelbruun (to’n Deel ok mit wat Blau dorbi, oder mit metallschen Glimmer). De Kumplexogen liggt vörn un staht as Halfkogeln en beten af. Twuschen de Ogen sitt de Föhlspriete mit 35 bit 75 Le’e. Se laat na Bössen. De Flunken sünd groot un dor loopt allerhand Adern overhen. Up de Flunken sitt en düütlichen Farvplacken (Pterostigma), de is meist eenfarvt, meist dunkelbruun bit hellgeel, bi en poor Aarden ok man tweefarvt. Wenn se nich fleegt, sünd de Flunken as en Dack over dat Achterlief tosamenfoolt. De Been bestaht ut fiev Le’e, dor is dat drüdde vun en beten breder, as en Lappen. Bi de Seken fallt dat Leggrohr (Ovipositor) up, dat is meist so lang, as dat ganze Achterlief. Düt Leggrohr hett sik mit de Evolutschoon utspunnen ut twee Anhangsels an dat achte Segment vun dat Achterlief (Gonophysen), de to een Rohr tohopensmolten sünd. Dor liggt denn as en Hüll twee Anhangsels vun dat negente Segment umto.
Wo se vorkamen doot
Dat sünd bi 200 Aarden vun Kamelhalsflegen bekannt. Se leevt all up de Noordhalfkogel. De Deerter, de an’n meisten na Süden to leevt, sünd in Mexiko sien Süden un up Taiwan tohuse, an’n meisten na Norden hen finnt sik Kamelhalsflegen in Lappland. In Europa gifft dat bi 75 Aarden, de meisten in de Barge vun Süüdeuropa. In Middeleuropa leevt man bloß 16 Aarden, sunnerlich in en Umto, wo de Sunne good henkummt, vun de Kruudschicht, over de Strüken bit hen na de Kronen vun grote Böme.
Wie se leven doot
De meisten Kamelhalsflegen fleegt in’n Mai- un Junimaand. Dor sünd se over Dag togange. De utwussenen Deerter leevt besunners in de Blöder vun allerhand Bööm un Buschwarks un freet dor allerhand Insekten, sunnerlich Blattlüse. Se griept de Büte mit de Bieters vun ehr Mundwarktüüch, nadem se jem vordem sunnerlich mit de Ogen socht un upspöört hefft. Datt se de langere Vörbost un denn Kopp so good bewegen könnt, hölpt jem bi de Jagd. De Eier weert in‘e Spleete in’e Barken vun Böme leggt. Dor warrt dat Leggrohr man half in den Unnergrund bi rinbohrt.
Wie de Budden leevt un wasst
De langen Budden leevt unner de Barken oder an’e Eer un gaht ok up Jagd. Se könnt tämlich fix lopen, ok truggaars. Jagen doot se sunnerlich Barken- un Bockkävers. Ok de Eier vun Nonnen vertehrt se un hölpt so gegen düssen Bottervagel, de as Untüüch in Forsten togange is. De meisten Aarden leevt twee bit dree Johre as Larve. Dat gifft en ganz poor Aarden, de sünd al na een Johr utwussen, bi annere kann dat ok bit hen to sess Johre duern. 9 – 13 mol treckt sik de Flegen dor de Huud bi ut. Eenige Aarden, de in Boombarken leven doot, gnaagt en Poppenhöhl in de Barke rin un verpoppt sik dor denn in.
De Kamelhalsflegen ehre Systematik
Der Systematik vun de Ornen Kamelshalsflegen steiht unner annern up de Grundlaag vun den Besitt vun Lüttogen (Ocelli). Mank de Kamelhalsflegen hefft bloß de Echten Kamelhalsflegen (Raphidiidae, in’n Momang sünd up’e ganze Welt mehr as 180 Aarden beschreven) Lüttogen. Bi de Inocelliidae (weltwiet bi 20 Aarden) fehlt de. Hier weert de Aarden upföhrt, de in Europa (twuschen 45 °N un 60 °N, ööstlich bit na de Barge vun den Ural hen, mit de ganze Krim-Halfinsel dor mit bi) bitherto beschreven wurrn sünd:
Fossile Belege
Fossilien ut düsse Ornen sünd man roor. Meist all adulten Deerter un Budden sünd in balt’schen Barnsteen ut dat Eozän inslaten wurrn.
Louis Schmidt
Louis Schmidt is de Naam von
* Louis Schmidt (1844–1935), kanaadschen Politiker,
Louis Schmidt betekent
Kiek ok bi: Luís Schmidt.
Louis Tronchin
Louis Tronchin is de Naam von
* Louis Tronchin (1629–1705), Swiezer Theoloog,
Lacy
Lacy, de Lacy oder von Lacy is de Familiennaam von
Lacy betekent
Kiek ok bi: Lacey, Laci.
Eupheme (Maand)
De Maand is an’n 5. Februar 2003 vun Astronomen an de Universität vun Hawaii opdeckt worrn. Toeerst weer he as S/2003 J 3 betekent. Den offiziellen Naam hett he an’n 23. August 2019 dör de Internatschonale Astronoomsche Union (IAU) kregen, neemlich Eupheme, en Figur ut de greekschen Mythologie.
El Remate
El Remate betekent
Eupheme (Maand)
Ümloopbahn
Eupheme bruukt för een Ümloop üm Jupiter ruchweg 583,88 Daag. Dorbi hett de Bahn en middlere Afstand vun 20.224.000 km. De Exzentrizität vun de Bahn is mit 0,197 teemlich groot, dorto kummt en Bahnnegen vun 147,5° gegen de öörtliche Laplace-Even. Dat bedüüt, dat de Maand gegen de Richt vun Jupiter sien Rotatschoon – also retrograd – lööpt.
Wegen sien Bahnegenschoppen warrt Eupheme to de Ananke-Grupp tellt.
Physikaalsche Egenschoppen
De Dörmeter vun den Maand liggt bi ruchweg 2 km. De Dicht vun Eupheme warrt op 2,6 g/cm³ schätzt. Man geiht dorvun ut, dat de Maand vör allen ut Silikat-Stenen opboet is. De Böverflach is teemlich düster mit en Albedo vun jüst man 0,04.
Christopher Rouse
Christopher Rouse is de Naam von
* Christopher Rouse (1949–2019), US-amerikaanschen Kumponist,
Thiers
Thiers betekent
Thiers is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Thier, Tiers.
Uhlenkamp
duum|Buurnhuus in Uhlenkamp Uhlenkamp is en lütten Oort in de Gemeen Neehuus (Samtgemeen Land Hadeln) in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Neehuus mit bi.
Geografie
Uhlenkamp liggt in de Masch von de Oost. In’n Oosten löppt de Neehuus-Bülkauer Kanaal langs.
De Naveröörd sünd Neehuus in’n Noorden, Dingwöörden un Feldhööv in’n Noordoosten, In’n Fellen in’n Oosten, Kumbarg in’n Süüdoosten, Westercaadwisch in’n Süden, Bullenwinkel in’n Süüdwesten un Intzenbüttel in’n Westen.
Historie
Een von de Hööv von Uhlenkamp höört de Familie Mahler to, de Rinner hebbt un Peer tüchten doot. Ünner annern keem de Hannoveraner-Hingst Mehmed, op den Reiner Klimke bi Olympia wunnen hett, von’n 230 Hektar groten Hoff Mahler.
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1885 to dat Amt Neehuus tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Neehuus. 1932 is dat Deel von’n Kreis Land Hadeln worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.
Religion
Uhlenkamp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Emmaus-Kark in Neehuus.
För de Kathoolschen is de Hillig-Krüüz-Kark in Oterndörp tostännig.
Verkehr
De nächste Bahnhoff is so bi söss Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Kumbarg an de Nedderelvbahn. Bet 1991 harr noch de Bahnhoff Neehuus apen, de blots dree Kilometer weg weer.
Jefferson County (Florida)
Jefferson County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Florida. He hett 14.761 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.549 km². De Sitt vun de Verwalten is in Monticello.
Historie
De Kreis is an’n 6. Januar 1827 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 12.902 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 5.781 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 17.006 US-Dollar. 6.520 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 1.506 Minschen maakt. 15,81 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
3,09 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 1,23 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
(1874) Kacivelia
(1874) Kacivelia is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 5. September 1924 vun den russ’schen Astronom Sergei Iwanowitsch Beljawski in Simejis an de Krim-Steernwacht opdeckt worrn is.
Nöömt is de Asteroid na dat Dörp Kaciveli in de Neeg vun de Steernwacht, woneem dat hüütige Marine Hydrograafsche Institut sien Sitt hett.
Westertimk
Westertimk is en Oort un Gemeen in de Samtgemeen Tarms in’n Landkreis Rodenborg (Wümm) mit.
Geografie
Westertimk is en tyypsch ländlich Dörp, dat twüschen landweertschopplich bruukte Flachen un feine Wooldrebeden liggt. Blangen den Oortkarn hett Westertimk dat Gewarfrebeet Timke-Park, dat ut de olle Timk-Kaserne tostannen kamen is.
De Gemeen liggt in’n Karn vun de Samtgemeen un is ümgeven vun de Gemenen Karktimk in’n Oosten, Büls in’n Süden, Tarms in’n Westen un Hepst in’n Noorden.
Geologie
En Översicht över de Geologie un Entstahn vun dat Rebeet vun’n helen Landkreis is in den Artikel Landkreis Rodenborg (Wümm) beschreven un kann dor naleest waarn.
Historie
De öllste Nawies vun Westertimk in en Oorkunn geiht torüch bit in’t 14. Johrhunnert. De Oort weer dormols ünner den Naam Westertimbeke nöömt.
Religion
Westertimk is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Lamberti-Kark in Karktimk.
Politik
De Gemeenraat ümfaat söven Liddmaten, de allsamt ut de Wählergemeenschop Westertimk stammt. De letzte Kommunalwahl weer in’n September 2011. De Börgermeester is Hans-Joachim Nicolaus.
Verkehr
Westertimk liggt an de L 133 twüschen de Dörper Karktimk un Tarms. Se verlöppt achter Tarms wieter över Lelendaal na Bremen un na de annern Siet hen bit achter Badenst, woneem se in de L 122 inmünnt un dormit en Verbinnen na Zeven herstellt. De nächste Autobahnansluss is de Opfohrt 49 Bokel an de A 1. Dat is nich wiet weg vun Westertimk.
Kommun Essunga
De Kommun Essunga is ene Gemeend in dat Lehn Westgötland in Sweden. Dat höört to de Landschop Westgötland un den Gerichtsbezirk Lidköping. Se hett 5.664 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 235,78 km². De Sitt vun de Verwalten is in Nossebro.
Demografie
2006 weren 5,28 % vun de Inwahners buten Sweden boren.
Scholen
De Kommun hett 5 Grundscholen, de vun de Kommun bedreven warrt. De Scholen hebbt alltohoop 687 Schölers.
Wichmann
Wichmann is de Familiennaam von
,, ,
Wichmann betekent ok
Nüßlein
Nüßlein is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Nüsslein.
Ellested Sogn
Ellested Sogn is en däänsch Kaspel (däänsch sogn) von de Däänsche Volkskark. Dat liggt in de Proovstie Nyborg von dat Bisdom Fünen. De Kark von dat Kaspel is de Ellested Kirke in’n Oort Ellested. De Kaspels sünd in Däänmark gliektiedig för de amtliche Statistik ok Ünnerdelen von de Kommunen (LAU-2), bi Ellested Sogn also von de Kommun Nyborg.
Historie
Dat Kaspel leeg bet to de Kommunaalreform 1970 in de Harr Vindinge Herred von dat Amt Svendborg un denn von 1970 bet 2006 in de Kommun Ørbæk in dat Amt Fünen. Mit de Kommunaalreform an’n 1. Januar 2007 is dat Kaspel Deel von de Kommun Nyborg in de Region Süüddäänmark worrn.
Friedrich Wichmann
Friedrich Wichmann is de Naam von
* Friedrich Otto Wichmann (1763–na 1791), düütschen evangeelschen Theoloog un Pädagoog,
(1984) Fedynskij
De Asteroid is na den russ’schen Eerdphysiker Wsewolod Wladimirowitsch Fedynski nöömt.
Anna-Maria Ravnopolska-Dean
thumb Anna-Maria Ravnopolska-Dean (* 3. August 1960 in Sofia) is en bulgarische Harp-Spelerin un Komponistin.
Se hett in Carnegie Hall, Salle Poirell un Gasteig speelt. Se leevt in Sofia un hett en Professur an de Amerikaansche Universität in Bulgarien, de se 1992 mit annere tohopen grünnt hett.
Klooster Niewohl
duum|Stifthuus Dat Klooster Niewohl is en christlich Klooster in Niewohl, dat de Ridderschop von dat Hertogdom Bremen-Veern tohöört.
1219 is in Millm an’n Rand von de Hoge Lieth von de Eddellüüd von Deefholt en Klooster grünnt worrn. Von wegen dat de Benediktinerinnen dor jümmer wedder mit de Wuster anenannerkamen sünd, is dat Klooster 1282 in de Tied von Arzbischop Gisbert na Olenwoold ümtagen. Dor hett dat al en Kapell geven mit en Splinter von dat Hillige Krüüz as Reliquie, von de ok de hüdige Kark in Niewohl ehren Naam hett. 1334 ünner Arzbischop Burghard II. is dat Klooster denn aver noch en tweet Maal ümtagen na Niewohl. Dat Klooster harr dichtbi, in dat nu wööste Dalem, en Watermöhl.
In dat Johr 1500 is dat Klooster von de Swarte Garr utrövert un dalbrennt worrn.
De Reformatschoon is 1571 na Niewohl kamen.
1629 is dat Klooster afbrennt. In dat sülve Johr gifft Kaiser Ferdinand II. dat Restitutionsedikt rut, dat den evangeelschen Kloosterbesitt an de Katholiken trügggifft. 1630 kaamt denn de Jesuiten na Niewohl üm dat Klooster to övernehmen. De olen Inwahners müssen denn wegtrecken. Na de Slachten von Breitenfeld un von Lützen müssen de Jesuiten wedder nageven un de Kloosterfroon sünd na Niewohl trüggkamen. In de tokamen Johren bet 1636 sünd denn op de olen Grundmuurn dat Klooster un de hüdige Hilligkrüüzkark nee boot worrn.
An’t Enn von’n Dörtigjohrigen Krieg hebbt de Sweden dat Hertogdom Bremen-Veern övernahmen un 1648 hett Melchior von Schlangenfeld dat Klooster as Lehn kregen. Nadem von Schlangenfeld doodbleven weer, hett König Karl XI. 1683 dat Klooster an de Ridderschop von dat Hertogdom Bremen-Veern geven. De Ridderschop wull dat Klooster as Konvent hebben in dat de unverheiraadt Froonslüüd ut’n Adel von dat Hertogdom sik utbillen laten un en Utkumst finnen kunnen.
Nüsslein
Kiek ok bi: Nüsslin, Nüßlein.
Klooster Niewohl
1719 warrt dat Klooster na Süden hen utboot. In de Franzosentied warrt an’n 7. Oktober 1810 dat Klooster ophaven un kummt in’n Besitt von König Jérôme. Eerst 1816 kummt de ole Stand von vör de Franzosentied trügg un in dat Klooster leevt denn wedder Stiftsdamen.
Dat Patrimonialgericht, dat dat Klooster billt hett, is to’n 1. Januar 1843 oplööst worrn. Na disse Tied hett dat Klooster to’n Gerichtsbezirk von dat Amt Beers höört.
Vondaag höört dat Klooster jümmer noch de Ridderschop to un siet 2005 gifft dat wedder Stiftsdamen in dat Klooster, de as Opgaav hebbt, Kunst, Kultur un Religion in dat Klooster un in dat ole Hertogdom to bewohren un vörantobringen. Dat is dat eenzige Klooster, dat in dat Rebeed von Bremen-Veern bet vondaag nableven is.
Uranus (Planet)
Uranus (ooltgr. οὐρανός uranós, „Himmel“) is vun de Sünn ut de sövente Planet in uns Sünnsystem, de to de buteren, jupiterlieken (jovanische) Planeten tellt warrt. Dat is dormit en Gasplanet. Uranus weer 1781 opdeckt un is na den greekschen Himmelsgott Uranos nöömt.
Dat astronoomsch Teken vun Uranus is teemlich liek as dat Teken vun’n Mars. In’n Ünnerscheed dorto hett dat aver in’n Krink en Middelpunkt un de Piel op’n Krink steiht pielliek: 16px|⛢. En anneret verbreedt Teken is dat H, wo dör den Middelstreek en piellieken Streek dörgeiht, de ünnen en lütten Krink hett. Dat H steiht för dien Opdecker:.
thumb|Uranus opnahmen vun de Ruumsond [[Voyager 2, 1986]] De Gasplanet kann ünner gode Bedingen mit blot Oog sehn warrn. Physikaalsch is he to verglieken mit Neptun un nimmt mit ruchweg 14fache Eerdmasse in de Massenregenfolg den veerten Platz in. Sien Dörmeter is en beten wat grötter as de vun Neptun.
Rotatschoon
Uranus roteert in 17 Stünnen, 14 Minuuten un 24 Sekunnen eenmol üm sien egen Ass. En Sünnerheit bi den Planeten is, dat sien Rotatschoonsass meist in de Bahneven liggt un he sik sotoseggen in de Ass vöranbewegt. De Assnegen neemlich 97,77°, so dat Uranus torüchlöpig roteert. Dordör kummt dat, dat na elk halfen Ümloop eenmol de Noordhalfkugel un eenmol de Süüdhalfkugel na de Sünn wiest. De Duer vun en Sünnendag op den Planeten is dorüm düchtig verscheeden bit hen to een half Uranusjohr – mit Utnahm vun dat Äquaterrebeet.
Opbo
Uranus hett en siede Dicht vun 1,27 g/cm³ as dat vör en Gasplaneten tyypsch is. Dör disse un ok dör sien gaue Rotaschoon hett he en Afplatten vun 1:44. De Dörmeter vun Uranus is an’n Äquater 51.118 km, wat dat veerfache vun de Eer is. De Pooldörmeter is dorgegen blots 49.946 km. Na Jupiter un Saturn is Uranus de drüttgröttste Planet in’t Sünnsystem. Man vun wegen de beten wat lüttere Dicht hett he en lüttere Masse as Neptun.
Wieldat en Gasplanet sowieso meist vullstännig ut Gasen tohopensett is, hett Uranus keen klor defineerte Atmosphäär. Man de Druck stiggt mit tonehmend Deep an un kummt enerworrns över den kritischen Punkt röver, woneem de gasförmig Hüll ahn Phaaswessel in en fletigen Tostand övergeiht.
Hüll
thumb|[[Infraroot-Opnahm dör dat Hubble-Teleskop in Falschfarven-Dorstellen. Dat Bild wiest Uranus mit Ringen, Wulken un en poor Maanden.]] thumb|De Düstere Plack in de Uranus-Atmosphäär De Hööftbestanddelen vun de Gashüll sünd Waterstoff mit 82,5 ± 3,3 Vol-%, Helium mit 15,2 ± 3,3 Vol-% un üm un bi 2,3 Vol-% Methan. As Nevenbestanddeel folgt Deuterium mit ruchweg 148 ppm. As Aerosolen warrt Ammoniakies, Wateries, Ammoniumhydrogensulfid un Methanies vermoodt. De hellblaue Klöör vun’n Planeten kummt vun de Absorptschoon vun’t rode Licht dör den Methanandeel. De Wulken bestaht, as dat scheint, ut froren Methanpartikels, dat as hitt Gas ut de deeperen Lagen opstiggt un in de buteren Schichten utkondenseert. De Windsnelligkeiten künnt bit to 200 m/s (700 km/h) groot wesen. De Sworkraft an de Bavenflach is blots ruchweg 90% vun de op de Eer.
Wieldat de Voyager 2 an’n Uranus vörbiflagen is, stünn de Sünn över’n Süüdpool. Liekers weer ut unbekannt Grünnen de Temperatur an Äquater grötter as an’n Süüdpool. De Wetenschopplers hebbt dorut afleidt, dat ok de düstere Pool warmer is, as de, de vun de Sünn bestrahlt warrt. Dat sütt ut, as wenn de Temperaturen in de Atmosphäär teemlich langsam afköhlt un opwarmt warrt. Dordör sünd de Temperaturen in’n Ganzen teemlich utgleken. De gau in Richt vnu de Rotatschoon weihenden Wulkenbänner weern blots teemlich swack. Na de wieteren Bahnbewegen un dormit de verbunnenen tonehmend bestrahlen vun de nöördlichen Halfkugel schient sik mehr Wulkenbänner billt to hebben, as Biller vun dat Hubble-Teleskop wiest. Darna gifft dat in de Atmosphäär woll utprägte Johrestieten, ofschoonst de Sünn so wiet weg is. In’n Vergliek to de Eer kummt bi Uranus blots en Veerhunnerstel vun de Sünnwarms an. De sünn süüt op Uranus blots as en lütte Schiev ut, man 1100 mol heller as de Vullmaand op de Eer.
Biller vun de Keck-Sternwacht op Hawai’i hebbt 2004 Warvelstörm wiest, de över en poor Maanden anduert hebbt. In de nöördlichen Hälft hebbt Forschers en Wulkenformatschoon funnen, de mit en Längde vun ruchweg 29.000 km de gröttste vun ehr Oort weer, de bit hüüt op Uranus sehn worrn is. Se harr sik na een Maand wedder oplöst. Veel länger holt sik en groden Storm op de süüdliche Halfkugel, de sik al siet eenige Johren ut unbekannt Grünnen över fief Bredengraden op un daal bewegt.
Binnere Opbo
Ünner de dichten gasförmigen Waterstoff-Helium-Methan-Hüll sett sik Uranus ut deelwies fletig Gasen, Ies un villicht ok en lütten Karn ut Steen tohopen. De Gashüll geiht dör Kompression in en „Krust“ ut Waterstoff un Helium över, de ruchweg 30% vun den Planetenradius utmaakt. De Mantel is en beten dicker un besteiht woll ut Water, Methan un Ammoniak. Wohrschienlich hett he de Konsistenz vun Ies un ümslutt en lütten Karn ut Silizium un Iesen, de villicht ok fletig is.
Man vermoodt, dat de Materie vun Uranus enigermaten liekmatig verdeelt is, sien Magnetfeld aver weniger dör Konvekschoon in’n Karn tostannen kummt as bi Neptun. Wat de Bornen vun Warms in sien Innern angeiht, is Uranus en Utnahm ünner de Gasplaneten: He hett ut een noch nich bekannten grund keen Hittvörraat mehr vun de anfänglich Tohopentehn un Stoffsplitten. Sien Energieborn is blots de absorbeerte Sünnstrahlen. Anners as de annern Gasplaneten strahlt Uranus nich mehr Warms af, as he vun de Sünn kriggt. Dorüm is sien effektive Temperatur blots 60 K (-213 °C), wat kuum mehr is as bi Neptun veel wieter buten.
Magnetfeld
Ok dat Magnetfeld vun Uranus is ungewöhnlich. Dat Feld is üm un bi 60° gegen de Rotatschoonsass neegt un hett sien Born nich in de Mitt vun’n Planeten. Wohrschienlich warrt dat dör Bewegen in lütt Deep tüügt, villicht dör ioniseert Water. Neptun hett en Magnetfeld, dat meist jüst so veel gegen de Derihass verkippt ist. De Afwieken hett dorüm woll nix mit de grote Assnegen to doon. Op de Nachtsiet is de Magnetosphäär vun Uranus as en Proppentrecker verdreiht
Maanden
Översicht: List von de Uranus-Maanden thumb|upright=1.2|De gröttsten Uranusmaanden. Opstunns sünd 27 Uranusmaanden bekannt mit Dörmetern twüschen 10 un 1.600 km. De beiden eersten weern 1787 vun Wilhelm Herschel opdeckt un von sien Söhn John Herschel na Figuren ut Shakespeares A Midsummer Night’s Dream Titania un Oberon nöömt. Twee wietere Maanden weern 1851 vun William Lassell opdeckt, se kregen de Naams Ariel un Umbriel. Un 1948 hett Gerard Kuiper noch den Maand Miranda funnen. All annern Maanden vun Uranus sünd later ok na Figuren vun Shakespeare oder vun Alexander Pope nöömt worrn. De neegsten Teihn Maanden weern opdeckt, nadem de Ruumsond Voyager 2 an den Planeten vörbiflagen weer, de annern weer mit Teleskopen funnen.
thumb|En Hubble-Opnahm vun 2006, de den Dörgang vun [[Ariel (Maand)|Ariel un sien Schadden wiest.]] De letzten Opdecken sünd ut dat Johr 2003, as mit dat Hubble-Teleskop neven twee wietere Ringen ok noch twee Maanden funnen weern. Een vun disse Maanden, de den Naam Mab kregen hett, bröselt wohrschienlich langsom uteneen dör de anhollende Inslääg dör lütte Meteoriten un bildt dorbi vermoodlich een vun de beiden nee’ opdeckten Ringen. Dorbi is denn ok gliek rutfunnen worrn, dat vör allen de Bahnen vun de inneren Maanden keen bestännige Keplerbahnen sünd. Disse Maanden tuuscht op chaotische Wie Energie un Dreihmoment ut. Na een Publikatschoon in dat Fachmagazin Science künnen eenige vun de Maanden in en opor Millionen ohren mitenanner tohopenstöten.
De Uranusmaanden künnt in dree verscheeden Koppeln indeelt warrn: Een Koppel bewegt sik dicht bi’n Planeten. Se hebbt lütte Dörmeters un meist kreisförmige Bahnen. De middlere Koppel warrt ut de fief groten Maanden billt. Un denn gifft dat noch de Koppel vun de buteren Maanden, de ok teemlich lütt sünd un wiete, bannig exzentrische Bahnen innehmt un sik tomeist torüchlöpig bewegt. Ünner de groten Uranusmaanden is aver keeneen so groot as de Galileischen Maanden vun Jupiter, as de Saturnmaand Titan oder as de Neptunmaand Triton.
Ringsystem
thumb|left|170px|De Uranus-Ringen in Falschfarven-Dorstellen, 1986 dör Voyager 2 opnahmen Jüst as all annern Gasriesen in’t Sünnsystem, is ok Uranus vun en ganzen Barg lütte Partikels un Körpers ümgeven, de üm den Planeten in de Richt vun sien Rotatschoon ümkreist un mit jemehr ünnerscheedlich konzentreerten Ümloopbahnen en System vun konzentrisch Ringen billn doot. Tomeist befinnt se sik ok bi Uranus in de Äquatereven vun’n Planeten un tomeist binnen de Roche-Grenz.
Uranus hett en düchtig fien Ringsystem, dat bannig düster is, as bi’n Jupiter. Wat de Grööt vun de Partikels angeiht, is dat aver as bi Saturn ut groff Deelken un Brockens bit to 10 m Dörmeter opboot, aver ok ut fienen Stoff man in en lütteren Andeel. In’n Dörsnitt sünd de Deelken grötter as de vun de Saturnringen, man in de helen Tall veel weniger. Mit Voyager 2 is faststellt worrn, dat de Gesamtmasse vun de Uranusringen lütter is, as de Deelkenmasse in de Cassinischen Deelen. De opfalligste Ünnerscheed to de Ringen vun de annern Planeten is, dat de Ringen tomeist bannig small sünd, scharp afgrenzt un dör grote schienbor leddige Rüüm vunenanner afdeelt sünd. Nicht all Ringen sünd kreisförmig oder leegt in de Äquatereven vun’n Uranus.
Opstunns sünd dörteihn Ringen bekannt. De hellste dorvun – de ölvte vun Uranus ut – warrt mit den greekschen Bookstaven Epsilon (ε) betekent. He is in dat Rebbet an’n neegsten an’n Planeten 20 km breed un meist undörsichtig, man in dat Rebeet an wietsten vun Uranus weg is he mit 96 km ruchweg fiefmol breder un dörsichtig. De innersten Maanden Cordelia un Ophelia wirkt as Scheperhundmaanden un holt den dichten dör jemehr Gravitatschoonskraft Epsilon-Ring tohopen.
thumb|Tohopensett Hubble-Biller vun 2003 un 2005, mit de beiden toletzt opdeckten, butensten Ringen. De beiden toletzt opdeckten Ringen leegt wiet buten vun de al vör 2003 bekannten ölven Ringen un sünd ok düüdlich breder. De butenste Ring Mu (engelsche Schrievwies för den greekschen Bookstaven My (μ)) hett sien gröttste Dicht in en Afstand vun 97.700 km to’n Uranuszentrum un fallt dorin mit de Ümloopbahn vun den Maand Mab tohopen, vun den de Partikels vör den Ring stammen künnen. De Ringbinnenkant liggt 86.000 km vun de Planetenmitt weg, an de Bahn vun den Maand Puck. En Sünnerheit vun dissen Ring is en blau Lüchten, wat bit nu blots vun den E-Ring vun’n Saturn bekannt weer. Disse Saturnring is, as dat utsütt, ut bannig fiene Iespartikels tohopensett, de dat Sünnlicht reflekteert un de jemehr Born in Geysiren op den Saturnmaand Enceladus hebbt. Dat ünnerstütt de Vermoden, dat de weniger as 0,0001 mm groten Iespartikel vun den Uranusring vun den düchtig iesholligen Maand Mab stammen doot un dör Meteoriteninslääg in’n Weltruum sleudert worrn sünd.
De Ringen vun’n Uranus leegt anschienend nich nipp un nau zentreert üm den Planeten, man se swingt en beten wat üm em rüm. Wetenschopplers glöövt, dat dat an de Gravitatschoon vun de Maanden un an sien Afplatten liggt.
Historie vun’t Utforschen
Bi gode Bedingen kann Uranus ok ahn Kieker mit’ blot Oog sehn warrn, man sien scheinbor Helligkeit is jüst so even as en Steern vun de Grött 6. Dorgegen tellt all Planeten neeger an de Sünn, vun Merkur bit Saturn mit en Helligkeit vun tomindst Grött 1 to de opfalligsten Objekten an’n Himmel un weern dorüm ok al siet de Antike as Planeten goot bekant. Vun wegen sien langsome Bahnbewegen is Uranus ok na’t Utfinnen vun’t Feernrohr noch lang as Planet unopdeckt bleven. Bi enkelte Beobachten weer he as en Fixsteern ansehn, so ok vun John Flamsteed, de em 1640 as 34 Tauri katalogiseert harr, oder vun Tobias Mayer 1756.
thumb|upright=0.8|De Muskant un Amateurastronoom William Herschel is na sien Opdecken Astronoom vun Beroop worrn. Sir Friedrich Wilhelm Herschel hett den Planeten an’n 13. März 1781 rein tofällig avends twüschen Klock teihn un Klock ölven mit sien sülvstboten 6-Toll-Spegelteleskop opdeckt, as he vun sien Goorn in de engelschen Stadt Bath ut den Himmel afsocht hett, üm mit en betere Vergröttern versöökswies Fixsteernparallaxen to meten. He weer dorbi an de Grenz twüchen de Steernbiller Bull un Tweeschen togang un hett den sik begwegenden Himemlskörper toeerst vör en Kometen hollen, wiel to de Tiet nümms doran dacht hett, dat dat noch mehr as de söss bekannten Planeten geven künn. Uranus weer de eerste, de vörher noch nich bekannt weer. Binnen dree Maanden na sien Opdecken hebbt de Wetenschopplers Herschels Opdecken aver as ne’en Planeten acht. De Mathematikers un Astronomen Anders Johan Lexell un Pierre-Simon Laplace künnen mit jemehr Bereken bald wiesen, dat sik dat üm en Planeten hanneln müss, de sik in den 19-fachen Afstand Sünn-Eer üm de Sünn dreiht. Dormit hett sik Uranus nipp un nau in de Titius-Bode-Reeg vun de Planetenbahn-Radien inföögt, de vun den düütschen Astronoom Johann Ehlert Bode publizeert worrn weer. Dormit hat sik dat Utmaat vun’t Sünnsystem verdubbelt.
Mit Opdecken vun en ne’en Planeten füng en Diskussion över sien Naam an, de över 60 Johr anduert hett. Herschel sülvst hett em den Naam Georgium Sidus (Georgs Steern) to Ehren vun den engelschen König Georg III.. In Frankriek hebbt de Astronomen em as Herschel na sien Opdecker nöömt, bit Bode de Vörslag maakt hett, den Planeten na den greekschen Gott Uranos to nöömen. Man de Naam hett sik erst 1850 dörsett un is an de röömsche Schrievwies anpasst worrn, as bi de annern Planeten ok. In de röömschen Mythologie is Uranus de Vadder vun Saturn, de wedder de Vadder vun Jupiter is. De Jesuit un Astronom Maximilian Hell harr Urania, den Naam vun de Muse vun de Astronomie verslaan. As bi de de söven klassischen Planeten schüll ok den ne’en Planeten glieks en Planetenmetall toordent warrn. Dorför weer dat Platin utkeken, wiel Bode vun dat Metall dat Teken för Uranus utlohnt harr. In disse moderneren Tiet hett denn aver 1790 de Chemiker Martin Heinrich Klaproth dat jüst nee opdeckte Element „Uranium“ na den ne’en Planeten nöömt. In Frankriek un ok in England weer en Uranusteken bruukt, dat egens utdacht weer un mit den Bookstaven H op Herschel hendüüdt hett.
Wilhelm Herschel hett söss Johr na sien Opdecken vun Uranus ok sien beiden gröttsten Maanden Titania un Oberon funnen. De grote Negen vun de Bahneven vun de beiden Mannden – un ok vun all lateren – hett dorto föhrt, dat man anhand vun de Analogie mit de groten Maanden vun Saturn un Jupiter vermoodt hett, dat ok de Rotatschoonsass vun Uranus düchtig neegt wesen müss.
De Afwieken vun de beobchten Positschonen vun Uranus vun de Positschonen, de he na Bereken hebben müss, weer de Grund, dat man dorna dorop ut weer, en Planeten to finnen, de noch wieter weg weer un de woll för de Oorsaak för de Bahnstörten wesen schull. 1845/46 harr man dormit endlcih Spood, as denn de Neptun opdeckt worrn is.
Dat Ringsystem vun’n Uranus is an’n 10. März 1977 vun James L. Elliot un sien Kollegen mit dat Kuiper Airborne Observatory opdeckt, as se bi en Flaag över’n Indischen Ozean en Steernbedecken dör Uranus beobacht hebbt. Disse Beobachten hett to en nauere Bestimmen vun sien Dörmeter u den pbo vun sien Atmosphäär deent. Dör en symmetrisch perioodsch Flackern vun de Lichtkurv jümmer fief mol kort vör un kort na de Bedecken sünd dorbi unvermodens de eersten fief Ringen funnen worrn. Dat weer na Saturn de tweete Opdecken vun Planetenringen.
Natschonalversammeln vun Aserbaidschan
De Natschonalversammeln vun Aserbaidschan (aserbaidschaansch: Milli Məclis) is dat Parlament vun Aserbaidschan.
Uranus (Planet)
Historie vun’t Utforschen
Wilhelm Herschel harr in sien Schriften vun 1797 al een Ring vun’n Urnus beschreven, aver disse Beobachten is as en Drug opfaat worrn. Ok na’t Opdecken 1977 hett nümms de histoorschen Opteken troot, wieldat de Ringen veel to swack weern, as dat Herscheln jem mit sien Dormolig Middeln sehn künnt harr. De britsch Forscher Stuart Eves hett de Schriften ünnersocht un stell fast, dat de Angaven mit de Grött, de Laag un ok mit de Klöör vun’n Epsilon-Ring övereenstimmen de. In’n April 2007 hett he en Theorie vörstellt, wona de Uranusringen vör 200 Johren noch heller wesen sünd as vundaag. GHe hett dat mit lieke Verännern vun de Saturnringen begrünnt, de ok swacker un düsterer warrt.
Natschonalversammeln vun Aserbaidschan
De 27. Mai 1918 mit dat eerste Drepen vun de verfatensgeven Versammlung warrt as Geboortsstünn vun’n Natschonalversammeln ansehn. Den Sitt harr de Natschonalversammeln in de Hööftstadt Baku. Na 27. April 1920 ünner de Besatten dör de Sowjetunion geev dat keen Natschonalversammeln mehr.
El Porvenir
El Porvenir betekent
Natschonalversammeln vun Aserbaidschan
Na de Unafhängigkeit vun Aserbaidschan an’n 18. Oktober 1991 is wedder en Natschonalversammeln wählt worrn. De Wahlen weren an’n 12. November 1995. De Natschonalversammeln hett nu jümmer 125 Afornte. Dat aktuelle Parlament is an’n 7. November 2010 wählt worrn.
El Porvenir
Kiek ok bi: Porvenir, Distrikt El Porvenir, Municipio El Porvenir.
Uranus (Planet)
Historie vun’t Utforschen
Wiel den Anflaag op Uranus weern al twee wietere Ringen to de al bekannten negen opdeckt, un to de bekannten fief Maanden keemen dör de Ruumsond noch mol teihn dorto. De 16. Maand is 13 Johr later noch op de Biller opdeckt worrn un kunn na wietere Opnahmen dör dat Hubble-Teleskop ok nawiest warrn. Wiel Uranus to de Tiet vun de Passage de Sünn den Süüdpool todreiht hett, is Voyager 2 twüschen de konzehntrischen Ümloopbahnen vun de Maanden dörflagen as dör de Krinken vun en oprechten Teelschiev. Butendem müss se wieter Swung hollen vör den Wieterflaag na’n Neptun un künn dorüm nich mehrere Maanden achterenanner anflegen. Hooch oplöste Biller gifft dat dorüm opstunns blots vun den geologisch intressantesten Maand Miranda. En wietere Ruumsond na’n Uranus is bit op wieteres nich plaant.
Moorhusen (Leendaal)
Moorhusen is en Oort in de Gemeen Leendaal in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.
Geografie
De Oort liggt in dat siede Land an de Wümm un an dat Düvelsmoor. Dat Water ut dat Rebeed flütt in’n Süden na de Wörp hen af un in’n Noorden över dat Karkenfleet un de Ole Worp na de Wümm un Hamm. In’n Westen liggt dat Naturschuulrebeed Truper Blänken.
Historie
En Oort Moorhusen kummt 1424 toeerst in de Oorkunnen vör. Dat is aver nich ganz kloor, wat för en Moorhusen dor mit meent weer: dat Moorhusen in dat Kaspel Leendaal-Truup oder dat in dat Kaspel Sankt Jürgen.
In’n Eersten Weltkrieg sünd 13 Soldaten ut Moorhusen fullen oder vermisst.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Truup in’n Kanton Leendaal höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon un dor to de Mairie Leendaal in’n Kanton Leendaal.
De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Truup von dat Amt Leendaal tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Oosterholt, de 1932 mit’n Kreis Blomendal to’n Kreis Oosterholt tohoopgahn is.
De Oort weer fröher en egen Gemeen. An’n 1. April 1937 is de Gemeen Moorhusen an de Gemeen Leendaal kamen. Mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. März 1974 is düsse Gemeen noch wedder düüdlich grötter worrn.
Religion
Moorhusen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Marien-Kark in Truup.
För de Kathoolschen is de Goden-Hirt-Kark in Leendaal tostännig, de siet 1. September 2012 to de Karkengemeen von de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek höört. De Goden-Hirt-Kark is 1961 boot worrn.
Kultur
In Moorhusen steiht en Denkmaal för de Fullenen ut’n Eersten Weltkrieg.
Weertschop un Infrastruktur
För Moorhusen is de freewillige Füürwehr Leendaal mit tostännig.
Verkehr
Dör Moorhusen löppt de Kreisstraat 8, de in Leendaal an de Landsstraat 133 föhrt un in’n Noordwesten över Trupermoor, Kloostermoor, Lüttmoor un Frankenborg na Hu’e to. De L 133 geiht in’n Süden in de Leendaler Heerstraat över un na Bremen un in’n Noordoosten över Grasbarg un Tarmst na Zeven. Bi Worphusen geiht von de L 133 de L 153 af, de na Worpsweed föhrt.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 19 Horn-Leh liggt so acht Kilometer in’n Süüdwesten von Moorhusen an de Leendaler Heerstraat.
De nächste Bahnhoff is so bi teihn Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Överneeland an de Bahnlien Hamborg–Bremen. An Moorhusen langs löppt ok de Lien 4/4S von de Stratenbahn Bremen, de över den Hauptbahnhoff Bremen bet na Oorssen reckt. De Stratenbahn besteiht siet 2014.
Von 1900 bet 1954 harr de Oort ok en egen Bahnhoff an de Kleenbahn Bremen–Tarmst.
Municipio San José
Municipio San José betekent
Rouse
,
Rouse betekent
Heinrich Wichmann
Heinrich Wichmann is de Naam von
* Heinrich Wichmann (1889–1968), düütschen Kunsthistoriker un Museumsbaas,
Belenerdiek
Belenerdiek is en Oort in de Gemeen Belen (Samtgemeen Land Hadeln) in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Belen mit bi.
Geografie
De Naveröörd sünd Neehüserdiek un Neenhoff in’n Süüdoosten, Kammdiek in’n Süden un Belen in’n Süüdwesten.
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1885 to dat Amt Neehuus tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Neehuus. 1932 is dat Deel von’n Kreis Land Hadeln worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.
Religion
Belenerdiek is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Vitus-Kark in Belen.
För de Kathoolschen is de Hillig-Krüüz-Kark in Oterndörp tostännig.
Verkehr
Von Belenerdiek löppt en Straat na de Bundsstraat 73 in Belen, de in’n Westen över Oterndörp na Cuxhoben geiht un in’n Süüdoosten över Kumbarg un Hemmoor na Stood.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Cuxhoben–Bremerhoben). De Opfohrt 1 Cuxhoben liggt so 23 Kilometer in’n Westen von Belenerdiek.
De nächste Bahnhoff is so bi negen Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Oterndörp an de Nedderelvbahn.
(2156) Kate
(2156) Kate is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 23. September 1917 vun den russ’schen Astronom Sergei Iwanowitsch Beljawski in Simejis an de Krim-Steernwacht opdeckt worrn is.
De Asteroid driggt den Naam vun de Ehfro vun den däänschen Astronom Leif Kahl Kristensen, de vele vun de Bereken vun de Asteroidenbahn maakt hett.
Hans Wichmann
Hans Wichmann is de Naam von
* Hans Wichmann (1895–1937), düütschen Politiker,
Kiek ok bi: Hans Wiechmann.
Providence County
Providence County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Rhode Island. He hett 626.667 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.070 km².
Historie
De Kreis is an’n 22. Juni 1703 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 621.602 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 303.889 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 19.255 US-Dollar. 292.566 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 85.858 Minschen maakt. 14,83 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
Lafayette County (Florida)
Historie
De Kreis is an’n 23. Dezember 1856 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 7.022 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 2.660 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 13.087 US-Dollar. 3.237 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 340 Minschen maakt. 14,23 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
11,32 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 6,64 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn. Op 100 Mannslüüd kaamt na de Statistik 67,2 Froonslüüd.
Vun de Vöröllern her sünd 79,27 % vun de Minschen Witte, 14,37 % Swarte, 0,13 % stammt ut Asien un 0,01 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,71 % sünd Nakamen vun Indianers. 4,30 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,21 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 9,14 % vun de Lüüd ansehn.
Capilla
Capilla betekent
Capilla is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Capella, Kapila, La Capilla.
Mount Lanyon
Mount Lanyon is en hogen Barg in Mac-Robertson-Land, Oostantarktika. He liggt in de Prince Charles Mountains 18 km süden de Taylor-Plattform. In’n Süden warrt de Barg dör en Gletscher dörsneden, de von dat Polarplateau spiest warrt. An siene Oostsied reckt sik en Moränenrebeed, dat 13 km lang is.
He is na Luftopnahmen von de Australian National Antarctic Research Expeditions ut de Johren 1956 un 1960 karteert worrn. Dat Antarctic Names Committee of Australia hett em na John Lanyon nöömt, de in dat Johr 1965 Offzeer op de Wilkes-Statschoon weer.
Spoor
Spoor betekent
Kiek ok bi: Spohr, Spor, Spur.
Schüler
Schüler is en düütschen Familiennaam, de ok in de Form Schueler vörkummt. Dat is dat hoochdüütsche Woord för Schöler.
C
,
E
,
G
.
H
,, ,
K
,.
Valetudo (Maand)
Valetudo (ok Jupiter LXII) is een vun de lütten Maanden vun den Planeten Jupiter.
Schüler
W
,.
Kiek ok bi: Schuller, Schuler, Shuler.
Valetudo (Maand)
De Maand is an’n 23. März 2017 vun de beiden Astronomen Scott S. Sheppard un Chad Trujillo op Biller vun März 2016 an opdeckt worrn. Toeerst weer he as S/2016 J 2 betekent. Den offiziellen Naam hett he an’n 3. Oktober 2018 dör de Internatschonale Astronoomsche Union (IAU) kregen, neemlich na Valetudo, de in de röömschen Mythologie de Oorenkeldochter vun Jupiter is.
Ümloopbahn
Valetudo bruukt för een Ümloop üm Jupiter so üm un bi 523 Daag. De Bahn hett dorbi en middleren Afstand vun ruchweg 24 Mio km. De Bahnexzentrizität bedriggt 0,222 un de Bahnnegen is 34°. De Angaven sünd aver noch unseker, vun wegen dat de Maand noch nich faken beobacht worrn is.
Frørup Sogn (Kommun Nyborg)
Frørup Sogn is en däänsch Kaspel (däänsch sogn) von de Däänsche Volkskark. Dat liggt in de Proovstie Nyborg von dat Bisdom Fünen. De Kark von dat Kaspel is de Frørup Kirke in’n Oort Frørup. De Kaspels sünd in Däänmark gliektiedig för de amtliche Statistik ok Ünnerdelen von de Kommunen (LAU-2), bi Frørup Sogn also von de Kommun Nyborg.
Historie
Bet to’n 1. Oktober 2010 weer dat hüdige Kaspel Tårup Sogn noch en Karkendistrikt binnen Frørup Sogn, is denn aver egenstännig worrn.
Caperton
Caperton is de Familiennaam von
Caperton betekent ok
(3134) Kostinsky
(3134) Kostinsky is en Asteroid ut den buteren Hööftgördel, de an’n 5. November 1921 vun den russ’schen Astronom Sergei Iwanowitsch Beljawski in Simejis an de Krim-Steernwacht opdeckt worrn is.
De Asteroid is na den russ’schen Astronom Sergei Konstantinowitsch Kostinskij nöömt, een vun de Begrünners vun de Astrofotografie in Russland.
Tetjana Perebyjnis
duum|rechts|Tetjana Perebyjnis 2008 Tetjana Perebyjnis (ok Tatiana Perebiynis; * 15. Dezember 1982 in Charkiw) is en ukrainsch Tennisspelerin.
Karriere
2000 reck Perebyjnis in’ Eenzel dat Finale vun de Juniorinnen bi de Wimbledon Championships un hett dor den Titel in’t Düppel halt. Hör Trainer is hör Ehemann Dmitri „Dima“ Sadoroschny, de se 2005 heiraadt hett. In dat sülvig Johr reckt se in’ Mixed dat Endspeel vun Wimbledon mit hör Partner Paul Hanley, se hebbt denn aber gegen Mahesh Bhupathi un Mary Pierce mit 4:6, 2:6 verloren. 2006 keem se mit hör Landsfru un Düppelpartnerin Juliana Fedak in Wimbledon bit in’t Halffinalen, se verloren dor aber gegen Paola Suárez un Virginia Ruano Pascual.
In’ Gegensatz to hör söss Titel in’t Düppel kunn Tetjana Perebyjnis up de WTA Tour för sück aber noch kien Turniergewinn in’t Eenzel halen.
Mount Leckie
Mount Leckie is en hogen un groff krinkförmigen Barg in Mac-Robertson-Land, Oostantarktika. He liggt in de Porthos Range von de Prince Charles Mountains 5 km oosten von dat Martin-Massiv.
De Mannschop von en von 1956 bet 1957 dörföhrte Kampagne in’n Rahmen von de Australian National Antarctic Research Expeditions hett em besöcht. Dat Antarctic Names Committee of Australia hett em na Douglas Walter Leckie (* 1920) nöömt, de in dat Johr 1956 Flegerstaffelföhrer von de Royal Australian Air Force un Kummandant för de Flooglogistik twüschen de RAAF Base Williams un de Mawson-Statschoon weer.
Werner Tiet
duum|Werner Tiet verköfft 1978 sien Böker op dat Ooldstadtfest in [[Oterndörp]] Werner Tiet (* 20. September 1924 in Neenkarken; † 2. Mai 1984 in Neenkarken) weer en plattdüütschen Schriever.
Robert Schuller
Robert Schuller is de Naam von
* Robert Schuller (1926–2015), US-amerikaanschen Feernsehpreddiger un Schriever,
Werner Tiet
Tiet is 1924 as Söhn vun’n Buurn August Tiet in Neenkarken boren un dor weer he ok op Volksschool. Vun 1939 af an möök he en Lehr as Koopmann bi’e Bank in Oterndörp. 1942 warrt he bi de Spoorkass Oterndörp Gegenbookholler, harr denn vun 1946 bet 1953 keen Arbeit un dee Grööntüüch un Blomen op egen Reken verhökern un arbeid as Kellner. 1953 is he Baas vun ene Filial bi de Spoorkass worrn un möök vun 1973 af an för de Kass Öffentlichkeits- un Kulturarbeit. Sien eerst Book op Platt dat weer en Wark in dat he ut sien Kinnertiet as Naver vun Hinnerk Willem Kopp vertellt hett.
Dullert
Geschicht
De Bucht is bi dat Inbreken van de See bi Störmflooden tüsken 1362 (Tweede Marcellusflood) un 1509 (Cosmas- un Damian-Flood) tostanne komen.
Daarbi sünd mehr as 30 Dörpen in de Flooden unner gahn. In Uptekens van de oostfreesk Chronist Otto Galama Houtrouw wassen dat dit Oorten: Beerum, De Borg, Nesse, Fletum, Wilgum, Janssum, Ludgerskerk, Peterswolde, Liede, Torum, Westerreide, Oosterreide, Homburg, Tyseer, Beda, Hakkelsum, Uiterpauwinge, Fymar, Stokdorp, Ewitsweer, Duweler, Santerdorp, Saxumerwolde, Harmesolde, Saxum, Okkeweer, Uiterbeerte, Garnie, Wynemeer, Homingeham, Blyham, Harkenborg, Megenham, Medum, Bunnergarteny, Exterhuis, Stocksterhuis, Reiderwolde, de Beerte, Palmar, Meerhusen, Merkhusen, Vynelham, Aikeweer, Zwaag, Torpren, Hovingogast, Donnella, Oost- und Westfinserwolde, Oud Exterhuis, Menterwolde, Astok, Midwolde un Oostwolde.
Bi dat Inbreken van de Dullert wurr de in dat Johr 1509 de Emder Haven van d’ Stroom offsneden. Vördem was de Eems nett vör de Dören van de Stadt, man nu was se in hör neei Loop wannert. Tegenöver van Emden leeg de Halfinsel Nesserland, man se was nu en Eiland. In de Haven van Emden kweem immer mehr Slick. So versökte de Stadt, dat nee Bedd van de Stroom offtoriggeln, man de Versöök in dat Johr 1581, en Spundwand uptobaun, musste al 1631 weer upgeven worden.
Dat Dörbreken van de Halfinsel Nesserland was de Begünn daarvan, dat de Dullert weer anfung to verlannen: Dat Water leep nu weer liek ut un neet mehr dör de Dullert. In de westelk Deel van de Dullert gung dat leep gau: In’t Jahr 1597 kunn d’r al de eerste Poller indiekt worden.
Van’t 17. Jahrhunnert an wurr den sovööl Land torugg wunnen, dat de Dullert vandag blot noch de darte Deel van sien gröttste Utdehnen is. De jungste Poller is de Kanalpoller in de Gemeente Bunn.
Geomorphologie
De Dullert kann as Bucht van en Stroom off as Meerbusen sehn worden, waar Solt- un Söötwater döörnanner mischt worden. Waterkant un Waterlopen sörgen, dat dat maal mehr, maal minner Solt in’t Water gift.
Bi Ebb sünd 78 Perzent van de Dullert drög. Daar ist denn dat Watt. Westelk, südelk un oostelk gift dat tüsken Watt un Diek en 100 Meter bit 1200 Meter breed Streep van Vörland. Noordelk trennt de Geiserügg de Dullert van de Loop van d’ Eems. Van 1872 an sünd d’r Buhnen, van 1900 un 1930 ok Trenn- un Leitwarken van de düütsche Waterbauverwalten anleggt worde, um de Geiserügg fast to maken. Daarmit sall dat Fahrwater bi Emden seker maakt worden. So löpt dat Water in d’ Dullert blot dör de Dullertmund off un to.
Up de nedderlannsche Sied gift dat de Landtung „Punt van Reide“. He is ut fast Klai un is en Rest van de oll Emskant, nett as das Schapenland up de düütsche Sied. De Landtung word al siet 1738 dör Buhnen un Deckwarken schuult. De Dieken umto de Dullert sünd in der 70 un 80er Jahren hooger un faster maakt worden.
Verloop van d’ Grenz
Dwars dör de Dullert geiht de düüütsch-nedderlannsche Grenz. Van Nieuwe Statenzijl löppt se na Noordnoordoost up Emden to un geiht denn na Westen. Man waar genau Grenz van Oost na West geiht, daar sünd sük Düütschland un de Nedderlannen neet enig över.
Schulen van d’ Natuur
De Nedderlannsche Deel van d’ Dullert ist siet 1977 schuult un siet 1990 Ramsar-Rebeet. De düütsche Deel in de Landkreis Leer, de so wat 30 Perzent utmaken deit, wurr 1980 to en Rebeet för dat Schulen van d’ Natuur. Off dat neei Eemssperrwark neet so good vör dat Watt in d’ Dullert is, dat mutten de tokomend Jaahren wiesen.