cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kreishauptmann
Königriek Sassen
De Kreishauptmannschoppen in dat Königriek Sassen sünd mit de Verwaltungsreform von 1873/1874 to’n 1. Januar 1874 inricht worrn. Ut de Kreishauptmannschoppen sünd mit de Drüdde Verordnung över den Neeopbo von dat Riek von’n 28. November 1938 to’n 1. Januar 1939 Regerungsbezirke worrn un de Kreishauptlüüd hebbt denn Regerungspräsident heten.
Kurförstendom Sassen
Vörher hett dat aver ok al in dat Kurförstendom Sassen Kreise geven (Verwaltungsrebeden von Kursassen), över de von dat 17. bet 19. Johrhunnert Kreishauptlüüd dat Leid harrn.
Generalguvernement
Nadem dat Düütsche Riek 1939 Polen överfullen un innahmen hett, is dat Generalguvernement inricht worrn. Dat Generalguvernement is in Stadtkreise un Kreishauptmannschoppen indeelt worrn. Baaslüüd von de Kreishauptmannschoppen weren de Kreishauptlüüd.
Hannover
Nadem dat Königriek Hannover 1867 von Prüßen annekteert worrn is, is ut dat Königriek de Provinz Hannover worrn un Prüßen hett Stüürkreise inricht. Mit de Verwaltungsreform in Hannover to’n 1. April 1885 sünd ut Stüürkreise un Ämter Kreise worrn, över de denn Landrääd dat Leid harrn.
Caram
Caram is de Familiennaam von
Bhutto
Bhutto is de Familiennaam von
Grauen
Grauen betekent
Kiek ok bi: Graue, Graun.
Arbeitsleed
En Arbeitsleed is en Leed, wat bi de Arbeit sungen warrt.
Dat gifft ünnerscheedlich Oorden, so as
Besünners bi de Shantys is dat to marken, wat en Arbeitsleed utmookt. Dat is nich blots för den Spooß, dat de Arbeit lichter vun de Hand geiht, dat is faken ok neudig, dat Arbeed in’n Takt mookt warrt. Un dat geiht an besten mit so een Shanty.
Verklookfiedelt wi uns dat mol an den Shanty Hamborger Veermaster. De is besünners to’t Halen. Dat fangt mit en Optakt an. Dor warrt de Tampen faat. Un jümmers, denn, wenn de betonte Slag kümmt, denn warrt trocken. Op de anner Slääg warrt de Tampen wedder körter faat.
Caramaschi
Caramaschi is de Familiennaam von
Hans-Heinrich Harms
Hans-Heinrich Harms is de Naam von
* Hans-Heinrich Harms (1914–2006), düütschen Geistlichen,
Carl Rogers
Carl Rogers is de Naam von
* Carl Rogers (1902–1987), US-amerikaanschen Psycholoog,
Kiek ok bi: Carl Rogers Darnall.
Hagen
Hagen is en Stadtkreis un de Stadt mit de gröttste düütsche Fern-Universität. Hagen liggt in't Ruhrrebeet un in't Märkisch Suerland. In't Johr 1970 hett Hagen noch 250.000 Inwahners hatt. Vele Lüüd trocken aver in't Ümland in de lüttere Städer. Detwegen hett Hagen hüüttodags blots üm de 200.000 Inwahners. De Arbeidslosenandeel liggt bi etwa 12 %. Hagen hett in Süden van de Stadt veel Waldflach; de Waldandeel liggt bi 41 % van dat Stadtrebeet. Dat is de gröttste Andeel vun de Städer in Noordrhien-Westfalen.
Sport
Hagen is de Stadt vun den düütschen Basketball-Bund. De Basketballvereen Phoenix Hagen speelt in de 1. Bundsliga. RW Hagen is in de Tennis-Bundsliga, de SV Hohenlimburg is in de Fruen-Waterball-Bundsliga un dat Tri-Team-Hagen is in de tweede Triathlon-Bundsliga.
Beröhmte Lüüd ut Hagen
thumb|Karl-Ernst-Osthaus-Museum
Graun
Graun betekent
Graun is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Grauen.
Kommun Hällefors
De Kommun Hällefors is ene Gemeend in dat Lehn Örebro in Sweden. Dat höört to de Landschop Västmanland un den Gerichtsbezirk Örebro. Se hett 7.568 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 989,80 km². De Sitt vun de Verwalten is in Hällefors.
Scholen
De Kommun hett 5 Grundscholen, de vun de Kommun bedreven warrt. De Scholen hebbt alltohoop 814 Schölers.
Geografie
In de Kommun gifft dat 922 Eilannen, de alltohoop 291 Hektar groot sünd.
On Her Majesty’s Secret Service
On Her Majesty’s Secret Service betekent
Caiger
Caiger is de Familiennaam von
Oscar Camenzind
Oscar „Ösi“ Camenzind (* 12. September 1971 in Gersau, Kanton Schwyz) is en ehmalger Radrennfohrer ut de Swiez.
Gele Flott
De Gele Flott weer en Grupp vun 15 Scheep, de acht Johr lang in’n Groten Bittersee un in’n Timsah-See fungen weer. Den Naam hett de Flott vun de gele Farv vun’n Wööstensand, de sik mit de Tied op de Scheep sammeln dee.
Oscar Camenzind
Loopbahn
Camenzind wurr 1996 Profi, harr aber all vördem eenige Straatenrennen wunnen, as 1994 un 1995 tweemal die Hegiberg-Rundfohrt in Winterthur. 1997 wunn he dat Deelstreckenrennen Grand Prix Tell, keem in de Tour de Suisse up den tweeten Platz (achter Christophe Agnolutto) un wurr Swiezer Landsmeester up de Straat.
Gele Flott
De 15 Scheep weren an’n 8. Juni 1967, to de Tied vun’n Söss-Daag-Krieg, jüst op’n Weg dör’n Sueskanal, as de Israelis bi dat Över vun’n Kanal anlangt sünd un de beiden Utgäng vun’n Kanal dicht maakt hebbt. De Scheep kunnen nich mehr rut ut’n Kanal. De Scheep hebbt sik denn in’n Groten Bittersee sammelt, wo noog Platz för de Scheep weer. Blot een Schipp is in’n lüttjern Timsah-See bleven. De Scheep weren:
Oscar Camenzind
Loopbahn
Sien spoodriekst Johr weer 1998: Bi den Giro d’Italia keem he up den veerten Platz, wurr Straaten-Weltmeester in dat nedderlannsch Valkenburg. Wenige Daag later wunn he ok noch de Lombardei-Rundfohrt (vör Michael Boogerd]] un Felice Puttini. In dat Johr 2002 keem he bi dit Rennen noch mal up den darten Platz. Wegen disse Erfolge wurr he 1998 ok to’n Sportler vun dat Johr in Italien wählt.
Gele Flott
In’n Timsah-See leeg de Observer (USA).
Oscar Camenzind
Loopbahn
2000 wunn he de Tour de Suisse mit en Vörsprung vun 14 Sekunnen up den Italiener Dario Frigo. 2001 wunn Camenzind den Klassiker Lüttich-Bastogne-Lüttich, een vun de fief Monumente vun den Radsport (vör Davide Rebellin, David Etxebarria Alkorta, Francesco Casagrande un annern).
Carámbula
Carámbula oder Carambula is de Familiennaam von
Gele Flott
En Enn vun de Situation weer nich aftosehn. In’n Oktober 1967 hebbt sik denn de Krus vun de 14 Scheep op de Melampus drapen un dor de Groot-Bittersee-Sellschop grünnt, mit de se sik gegensiedige Hülp toseggt hebbt. De Observer weer nich Deel vun disse Sellschop. De Krus hebbt sik denn op jemehr Scheep inricht. Se hebbt sik mit de annern Krus drapen un to de Olympschen Spelen 1968 in Mexiko-Stadt de Olympschen Spelen vun’n Bittersee afhollen. Vun besünner Intress för Breefmarkensammlers sünd nu noch de Bordmarken, de de Krus sülvst entworfen hebbt. 1969 hebbt se de Scheep in Gruppen tohoopleggt, dat dat eenfacher weer, de Scheep flott to hollen, un dat se mit weniger Lüüd utkemen. En Deel vun de Krus is denn Nahuus kamen. Eerst in’t Vörjohr 1975 hebbt de Israelis den Kanal wedder freegeven un de beiden düütschen Scheep sünd an’n 24. Mai 1975 in’n Haven vun Hamborg ankamen. 30.000 Lüüd harrn sik dor versammelt de beiden Scheep to begröten. Na acht Johr, dree Maand un fief Daag wedder de Australien-Reis vun de Münsterland nu endlich toenn. De beiden düütschen Scheep weren de beiden eenzigen, de to de Tied noch ut egene Kraft föhren kunnen.
Oscar Camenzind
Loopbahn
An‘n 22. Juli 2004 wurr Camenzind bi en Doping-Kontrolle positiv up EPO test. He hett denn up en Deelnahm an de Olympisch Sömmerspelen 2004 in Athen verzicht, wurr vun sien Radsportteam Phonak Cycling Team per 9. August 2004 freestellt un hett an’n 10. August 2004 in Luzern sien Karriereenn’n verkünnd. Vun Swiss Olympic wurr he för twee Johr sparrt.
Krusendörp
Krusendörp betekent
Akt vun Tilsit
thumb|150px|Akt vun Tilsit De Akt vun Tilsit (litausch Tilžės aktas) weer en Petition vun’n Volksraat vun Prüßisch-Litauen, de an’n 30. November 1918 in Tilsit vun twee Dutz prüßisch-litausche Intellektuelle ünnertekent worrn is un feddern dee, dat Lüttlitauen, wo en Minnerheit vun Litauers leven dee, vun Prüßen an dat nee grünnte Litauen afgeven warrt.
Harpendörp
Harpendörp is en Dörp in de Gemeen Steiwelt in’n Landkreis Vechte, Neddersassen. Dat Dörp hett 271 Inwahners (Stand 31. Dezember 2006).
Religion
De Lüüd in Harpendörp sünd vun öllers kathoolsch. De gröttste Deel vun’n Oort höört to dat Kaspel Steiwelt, en lüttern Deel to dat Kaspel Möhlen.
Verkehr
Harpendörp liggt an de Bundsstraat 214, de in’n Oosten na Steiwelt geiht un in’n Westen na Hollrup. Dor gifft dat mit de Opfohrt 66 Hollrup ok Ansluss an de Autobahn 1. De Bahnhoff Steiwelt an de Bahnlien Demost–Ossenbrügge liggt ok dicht bi.
Kultur
In Harpendörp gifft dat en Möhlenmuseum, dat 2002 inwieht worrn is. Karnstück is ene Watermöhl.
Owzyn-Nunatak
De Owzyn-Nunatak is en Nunatak in Mac-Robertson-Land, Oostantarktika. He is een von en Reeg Nunatakker noordwesten von’n Mount Woinarski in de Prince Charles Mountains.
Russ’sche Wetenschoppers hebbt em nöömt. Naamgever is de russ’sche Polarforscher Dmitri Leontjewitsch Owzyn (1708–1757).
Immunologie
De Immunologie deelt sik in verschedene Deelrebeden: De Immunchemie ünnersöcht de Struktur vun Antigenen, Antikörpers un de cheemschen Grundlagen vun de Immunreakschoon. De Immungenetik befaat sik mit de geneetschen Ünnerscheden vun Immunreakschonen un mit de Vörgäng to’n Tügen vun Antikörpers, T-Zell-Rezepters un antigenpräsenteren Kumplexen. De Immunpathologie un de klinische Immunologie ünnersöökt Stören vun’t Immunsystem, as se to’n Bispeel bi Allergien, bi Autoimmunkrankheiten oder bi’t Billn vun Tumoren vörkamen künnt.
De Anfäng
duum|Edward Jenner, Begrünner vun de Immunologie De öllsten bekannten Opteken, de Henwiesen op Beobachten, de mit immunoloogsche Vörgäng to doon hebbt, stammt ut dat Johr 430 v. Chr. vun den Historienschriever Thucydides. He hett dormols wiel de Attischen Süük in Athen to de Tiet vun’n Peloponnees’schen Krieg faststellt, Dat blots Minschen in Fraag kemen, de Kranken to plegen un to versorgen, de sülvst al de Krankheit dörmaakt un överleevt harrn. Ut de Tiet üm dat Johr 100 v. Chr. sünd eerste Berichten ut China bekannt, dat to’n Vörsorgen mit Afsicht Pocken op gesunne Minschen överdragen weern. Wiet verbreedt hett sik dat Verfohren ünner de Beteken „Variolatschoon“, bi dat Mateer vun licht kranke Lüüd op en Nadel op Gesunne överdragen weer, sünners in China, Indien un in de Törkie. Dör de Ehfro vun den britischen Bottschopper in Kontantinopel, de op disse Wies ehrn Söhn empen laten hett, keem de Variolatschoon af ruchweg 1722 ok na England un vun dor ut in de Johren dorna ok in den Rest vun Europa.
To de glieken Tiet hett de engelsche Landdokter Edward Jenner faststellt, dat Melkersches, de sik mit de för Minschen ungefährlichen Kohpocken infizeert harrn, bi de dormoligen Pockenepedemie verschoont bleven oder blots en lichten Krankheitsverloop wiesen. Dat Phänomen hett he sik nauer bekeken un denn en gesunnen Jungen vun acht Johr an’n 14. Mai 1796 mit Geweevsfletigkeit ut en Pock vun en mit Kohpocken infizeerten Melkersche empt. As de Jung den lichten Verloop vun de Kohpocken överstahn harr, hett Jenner em mit de echten Pocken infizeert. Ok disse Infekschoon hett de Jung denn ahn swore Krankheitsteken överstahn. Jenner sien Verfohren barg grote Vördelen gegenöver de Variolatschoon: De Minschen, de he mit de Kohppocken empt harr, wiesen nich de tyypschen Pocken op un de tyypschen Narven, de vorvun överbleven. Wieter geev dat ok keen Fall vun Dood bi’t Empen un de empten Personen sülvst stellen ok keen Risiko för annere Minschen dor. Ut den Grund gellt Jenner vundaag as de Begrünner vun de Immunologie.
De immunoloogsche Forschung fangt an
duum|hochkant|Louis Pasteur En Milensteen in de Entwicklung vun de Immunologie, de togliek den Anfang vun de immunoloogschen Forschung dorstellt, weer dat Entwickeln vun en Empstoff gegen de Dullwoot in’t Johr 1885 dör Louis Pasteur. He hett dormit an’n 6. Juli 1885 den negenjohrigen Joseph Meister empt, de twee Daag vörher vun en dullwötigen Hund beten worrn weer. Joseph Meister weer dormit de eerste Minsch in de Historie vun de Medizin, de en Dullwoot-Infekschoon överlevt hett. In de Tiet vun een Johr weer disse Empen bi 350 annere infizeerte Lüüd anwennt, vun de nich een doodbleev. Al dree Johren vörher hett Robert Koch den Krankmaker vun de Tuberkuloos opdeckt un korte Tiet later de Tuberkulin_Reakschoon, de op de Grundlaag vun de Immunantwoort den Nawies för en Tuberkuloos-Infekschoon mööglich maken de.
In’t Johr 1888 hebbt Pierre Paul Émile Roux un Alexandre Émile Jean Yersin dat Diphterie-Toxin opdeckt. Twee Johren later künnen Emil Adolf von Behring un Shibasaburo Kitasato so nöömte Antitoxinen in’t Bloodserum vun Patienten nawiesen, de de Diphterie överstahn harrn. Emil Adolf von Behring füng denn ok dormit an, disse Antiseren to’n Behanneln vun de Diphterie intosetten. He kreeg för sien Forschungsresultaten den 1901 to’n eersten mol vergevenen Nobelpries för Physiologie oder Medizin. De belgische Bakterioloog Jules Baptiste Vincent Bordet hett 1898 opdeckt, dat sik dat Hittmaken vun dat Serum op 55° C kuum op de Egenschoppen vun’t Serum utwirken deit, sik an sünnere cheemsche Stoffen to binnen, man dat de Wirkung, Bakterien tonichten to maken dorbi verloren geiht. Op Grundlaag vun disse Beobachten hett he postuleert, dat dat Serum en BEstanddeel bargt, de Hitt nich verdrägen deit aver nödig is för’t Wirken gegen Bakterien. He hett disse Kumponent as „Alexin“ betekent. In de Johren dorna hett sik Paul Ehrlich mit dissen Bestanddeel befaat un den Naam „Komplement“ dorför inföhrt, de bit hüüt bruukt warrt.
Entstahn vun twee Denkrichten
duum|hochkant|Emil Adolf vun Behring, Opdecker vun de Antitoxinen un dormit vun de humoralen Immunafwehr Anfang vun ’t 20. Johrhunnert hett sik de immunoloogsche Forschung in twee Denkrichten opsplitt. De Humoralimmunologen – Paul Ehrlich un Emil Adolf vun Behring weern de prominentesten dorvun – harrn de Ansicht, dat de Grundlagen vun de Immunafwehr in Stoffen in’t Bloodserum, also in de Antitoxinen, to finnen weer. Disse Theorie weer üm 1900 un de Johrteihnten dorna de Opfaten, de de Forschung bestimmt hebbt. Dorblangen hett sik de Denkricht vun de Zellularimmunologen billt, de vör allen op de Arbeiten vun George Nuttall un Ilja Iljitsch Metschnikow af ruchweg 1883/84 opdoen de. Metschnikow künn dör Ünnersöken vun de Wirkwies vun Witte Bloodkörpers op Bakterien de Bedüden vun liefegene zellulare Vörgäng för de Afwehr vun Krankmakers nawiesen. As sik later wiesen de, sünd beide Aspekten to glieke Deelen an’t Wirken vun’t Immunsystem un an de Immunantwoort bedeeligt. Man, dat duer bit ruchweg 1940, bit de Ansichten vun de Zellularimmunologen allgemene Acht funnen hebbt, un de Annahm, dat Antikörpers de Hööftmechanismus vun de Immunafwehr sünd, opgeven worrn is.
En wichtigen Bidrag to’n Verstahn vun’t Immunsystem weer 1901 dat Opdecken vun’t AB0-Bloodgruppensystem dör Karl Landsteiner. Clemens Peter Freeherr vun Pirquet stell 1906 fast, dat Patienten bi en wedderholte Gaav vun Peerdserum en dulle Reakschoon op de tweete Behanneln wiesen deen. För disse Överfienföhligkeitsreakschoon hett he den Begreep Allergie prägt. Emil vun Dungern un Ludwik Hirszfeld hebbt 1910 jemehr Resultaten to’n Verarven vun de Bloodgruppen publiek maakt un dormit to’n eersten mol Resultaten to de Genetik vun Kumponenten vun’t Immunsystem. In disse Arbeit hebbt se ok de Beteken „AB0“ as ne’e Nomenklatur vörslahn. Internatschonal weer de Beteken aver eerst 1928 inföhrt. 1917 hett Karl Landsteiner to’n eersten mol dat Kunzept vun de Haptenen beschreven. Dat sünd lütte Molekülen, de bi’t Koppeln an en Protein en Immunreakschoon verbunnen mit dat Billn vun spezifische Antikörpers utlösen künnt. Lloyd Felton kreeg 1926 Antikörpers ut dat Serum opreinigt. In de 1930er Johren hett denn Michael Heidelberger wiest, dat de Antikörpers cheemsch sehn to de Proteinen höört. Butendem künn he tosamen mit Elvin A. Kabat nawiesen, dat Antikörpers de Gamma-Frakschoon vun de Globulinen in’t Serum dorstellen doot. To de glieken Tiet hett John Marrack to’n eersten mol en Theorie för’t spezifische Kennen vun Antigenen dör Antikörpers entwickelt.
Entwickeln to de moderne Immunologie
De Brite Alick Isaacs un de Swiezer Jean Lindenmann hebbt 1957 de Utwirken vun Virusinfekschonen op Zellkulturen ünnersöcht un dorbi faststellt, dat de Zellen för de Duer vun en Infekschoon to’n gröttsten Deel immun gegen en tweete Infekschoon dör en anner’t Virus sünd. Se hebbt ut de infizeerten Zellkulturen en Protein isoleert, dat se Interferon (IFN) nöömt hebbt. Enn vun de 1960er Johren, Anfang vun de 1970er Johren hebbt denn John David un Barry Bloom den Makrophaag Migratschoon Inhibition Fakter (MIF) un en Reeg vun wietere Stoffen opdeckt, de vun de Lymphozyten afegeven warrt. Dudley Dumonde hett för disse Stoffen den Begreep „Lymphokinen“ prägt. Stanley Cohen hett in de fröhen 1970er Johren anfungen, tosamen mit Takeshi Yoshida de Funkschonen vun disse Stoffen to ünnersöken – för sien Opdecken vun de Wassdomsfakters NGF un EGF is Cohen 1986 mit den Nobelpries ehrt worrn. De beiden hebbt dorbi sehn, dat de Lymphokinen to en Koppel vun Badenstoffen as de Hormonen tellt, de vun vele verschedene Zellen vun’t Immunsystem billt warrt. Cohen hett dorüm 1974 den Begreep „Zytokinen“ vörslahn, de sik mit dat Opdecken vun wietere Stoffen vun disse Oort gau dörsetten de. Intwüschen sünd mehr as hunnert Zytokinen bekannt un in jemehr Struktur un Funkschoon ünnersöcht worrn.
Vör allen de Tiet üm de 1960er Johren warrt as de Anfang vun de modernen Immunologie ansehn. Rodney Porter hett twüschen 1959 un 1961 de Struktur vun de Antikörpers opkloort. To de glieken Tiet hett Jean Dausset den Hööfthistokompatibilitätskumplex vun’n Minschen – den so nöömten Human Leukocyte Antigen (HLA) Kumplex – opdeckt. Vun 1960 an hebbt en Reeg vun immunoloogsche Wetenschopplers ok de Grundlagen vun de zellulären Immunologie utforscht, wat ünner annern to en Differenzeren un Beschrieven vun de B- un T-Lymphozyten un to’t Opdecken vun jemehr Funkschonen dör Jacques Miller föhrt hett. Dormit hett sik opletzt de Indeelen vun de Immunafwehr in en humoral un en zellulär Rebeet dörsett. In de Johrteihnten dorna sünd to’n Bispeel de verschedenen Antikörper-Ünnertypen opdeckt un op jemehr Funkschoon hen ünnersöcht worrn. 1975 hebbt Georges Köhler un César Milstein dat Winnen vun Monoklonale Antikörpers beschreven. Disse Opdecken harr en grote Bedüden för de Grundlagenforschung un groten Influss op de Diagnostik un Therapie vun Krankheiten. Köhler un Milstein hebbt dorüm 1984 den Medizin-Nobelpries för jemehr Opdecken kregen. Annere Opdecken vun grote Bedüden hebbt sik mit de geneetschen Grundlagen vun de Immunologie, as dat Beschrieven vun de MHC-Restrikschoon dör Rolf Zinkernagel (1974), dat Identifizeren vun Immunglobulin-Genen dör Susumu Tonegawa (1985) un de T-Zell-Rezepter-Genen dör Leroy Hood (1985), befaat.
Utforschen
Bi de Immunologie geiht dat vör allem üm dat Immunsystem vun de Söögdeerten. Dorbi hannelt sik dat üm en komplizeert System ut Molekülen un Zellen, de frömme Stoffen un Krankmakers in’n Lief faststellt un afstellt. De Reakschoon vun dat System op disse Strukturen warrt ünner den Begreep Immunantwoort tosamenfaat. De Organen vun’n Lief, de för de Immunantwoort tostännig sünd warrt tosammen mit de Lymphfatten as lymphaatsch System betekent. Butendem kann de Immunantwoort nich ahn den Bloodkreisloop funkschoneren.
De Forschung in de Immunologie befaat sik sünners mit medizinische un klinische Aspekten vun de Immunantwoort, also to’n Bispeel mit ehr Fehlregulerren bi sünnere Krankheiten, un mit dat Lenken vun de Immunantwoort, üm op Krankheiten intowirken. En wieter’t Rebeet vun de Forschung is dat Anwennen vun immunoloogsche Methoden för analytische un diagnostische Opgaven. De Immunologie kann na dat Deelrebeet, wat behannelt warrt, na de anwennte Methood un so wieter in verschedene Deeldisziplinen ünnerscheedt warrn.
Zelluläre Immunologie
duum|Neutrophil Granulozyt Dit Deelrebeet befaat sik mit de Zellen vun’t Immunsystem un de Reakschonen, de vun jem utgaht. To de Zellen vun dat anborene Immunsystem höört to’n Bispeel de neutrophilen Granulozyten, de Makrophagen, de ok as Freetzellen betekent warrt, oder de natürlichen Killerzellen (NK-Zellen). Dat adaptive Immunsystem ümfaat op Zelleven de B-Lymphozyten un de T-Lymphozyten. Anners as dat anborene Immunsystem kann dat adaptive Immunsystem en spezifische Reakschoon op sünnere lieffrömme Strukturen utbilln – man eerst na den eersten Kuntakt. Dat anborene Immunsystem bruukt dissen eersten Kuntakt nich.
Humorale Immunologie
duum|Opbo vun en IgG-Antikörper De humorale Immunologie befaat sik mit de Vörgäng vun’t Immunsystem, de op Grundlaag vun Proteinen afloopt. Dorto höört in’n Rahmen vun de anborenen Immunantwoort ok dat Komplementsystem. In’n adaptiven Deel vun de Immunantwoort sünd de Antikörpers för den humorale Funkschoon tostännig. En anner’t wichtig Thema vun de Forschung sünd in de humoralen Immunologie de Zytokinen. Dat sünd Proteinen, de för’t Reguleren vun’t Immunsystem un för de Kommunikatschoon vun de verschedenen Kumponenten sorgt.
Annere Deelrebeden
De Immunchemie ünnersöcht de Struktur un Egenschoppen vun Antigenen un Antikörpers as ok de cheemsche Grundlaag för de Immunantwoort. En wichtige Anwennen vun de Immunchemie stellt de diagnostischen un analytischen Verfohren op de Grundlaag vun de Antigen-Antikörper-Reakschoon dor, as to’n Bispeel de Immunhistochemie.
De Immungenetik forscht dorgegen de geneetschen Grundlagen vun’t Immunsystem ut, fraagt also na Ünnerscheden vun de Immunreakschonen, de dör Genetik bedingt sünd, as ok na de Vörgäng to’n Tügen vun Antikörpers, T-Zell-Rezepters oder Antigenpräsenteren Zellen.
De Immunpathologie un de klinische Immunologie sett sik mit de medizinischen Aspekten vun de Immunologie utenanner.
Invertebratenimmunologie
De Immunologie befaat sik ut histoorschen Grünnen vör allen mit dat Immunsystem vun Warveldeerten (Vertebraten), un vör allen mit dat vun de Söögdeerten. Dat kummt vun de medizinischen Oorsprüng vun de Immunologie. In Fackböker warrt dorüm faken de Immunafwehr vun Söögdeerten as Forschungsrebeet dorstellt. Liekers gifft dat ok dat Deelrebeet, dat sik mit de Immunantwoort vun Invertebraten, also vun warvellosen Deerten befaat. In’n Vergliek to dat Immunsystem vun de Warveldeerten tekent sik dat Immunsystem vun de Invertebraten dör dat Fehlen vun en adaptiv System ut un dormit also dör gröttstendeels unpezifische Afwehrvörgäng. Dorför gifft dat differenzeerte beicheemsche Afwehrvörgäng in de Form vun antikikrobielle Fakters un utprägte anatomische Strukturen, de mechaansch hinnern doot, dat Krankmakers un annere Frömme Stoffen in den Lief kamt. Binnen dat zelluläre Immunsystem vun de warvellosen Deerten hebbt de phagozyteren Zellen en sünnere Rull.
Teel vun disse Forschung is to’n een, de Evolutschoon vun’t Immunsystem un dormit ok de Funkschonen beter to verstahn. Dör den Vergliek vun de Afwehrvörgäng bi verschedwnw Deerorden, kann een Deelaspekten rutfinnen, de de Systemen gemeensom hebbt, un woans se sik denn entwickelt hebbt. Man snackt dorüm ok vun de verglieken Immunologie. Annere Rebeden, op de sik de Forschung to de Immunologie vun Invertebraten utwirken deit, sünd de Ökotoxikologie, de Hygiene un dat Bekämpen vun Schadenmakers. In de biomedizinischen Forschung verlööft dat Verstahn vun de Immunafwehr vun warvellose Deerten, se as Modellorganismen in Deelrebeden to nütten. Enkelte biocheemsche Kumponenten vun’t Immunsystem vun Invertebraten laat sik villicht ok to therapeutische oder diagnostische Anwennen insetten.
Pathophysioloogsche Bedüden
Dat Immunsystem hett direkt oder indirekt Andeel an en grote Tall vun Krankheiten un annere klinisch wichtige Vörgäng. Disse Vörgäng laat sik ünnerscheden na den Mechanismus dorachter.
Afwehr vun Krankmakers
Bi en Infekschoon mit Bakterien, Viren, Protozoen oder Pilzen versöcht de Lief normalerwies över dat Immunsystem, dat Indringen un dat Utbreden to hinnern. Man, ünner sünnere Bedingen kann dat wesen, dat dat Immunsystem nich utreckt oder mit de Opgaav nich kloorkummt. In den Fall breedt sik de Infekschoon ut un warrt dör dat Immunsystem nich mehr kontrolleert. Dat kann dorto föhren, dat en Krankheit chroonsch warrt. Dat heet, dat de Krankmakers in’n Lief blievt un duersom oder jümmer wedder mol Symptomen utlösen doot. En swore generaliseerte Infekschoon, also dat Utbreden vun en lokalen Infekschoonsoort över de Bloodbahn in den helen Lief, warrt as Sepsis betekent. As de Lief dorop massiv reageert, föhrt de Sepsis faken to’n Dood.
Utordent oder överstüerte Immunantwoort
duum|Bispeel för en allergische Reakschoon De Oorsaak vun so nöömte Autoimmunkrankheitenen is en verkehrte Reakschoon vun’t Immunsystem gegen Strukturen vun’n egenen Lief. Autoimmunreakschonen künnt de Funkschonen vun liefegene Molekülen as Rezepters oder Hormonen minnern oder sogor liefegen Geweev tonichten maken. To de Autoimmunkrankheiten tellt to’n Bispeel de Diabetes mellitus Tyyp 1, de Hashimoto-Thyreoiditis, de Myasthenia gravis, de Morbus Basedow as ok de meisten sweren-rheumaatschen Krankheiten – ünner annern de Rheumatoide Arthritis.
Överfienföhligkeitsreakschonen (Allergien) kamt tostannen, wenn de Reakschoon vun’t Immunsystem op sünnere lieffrömme Strukturen övermatig dull aflöpt. Vörrutsetten för en Allergie is en harmlosen ersten Kuntakt mit den Frömdstoff, de as Allergen betekent warrt. Dör den Eerstkuntakt warrt se so nöömte Sensibiliseren utlöst, also dat Utprägen vun en spezifischen Immunantwoort. Bi jeden wieteren Kuntakt mit dat Allergen kann dat denn to en överstüerte Reakschoon vun’t Immunsystem kamen. Sünners faken sünd Allergien in’n Tosamenhang mit Pollenn vun Planten, Hoor vun Deerten, Bestanddeelen vun Levensmiddel oder Heelmiddels. En Mischform vun Allergie un Autoimmunkrankheit is de Zöliakie, bi de dat in’t Dünndarmgeweev to en Krüüzreakschoon op dat Kleev-Protein Gluten kummt, dat in de meisten Koornorden vörhannen is.
Immuninsuffizienz un minnere Immunantwoort
To de Krankheiten, de dör en minnere Immunafwehr (Immuninsuffizienz) kenntekent sünd, tellt to’n Bispeel dat Immunswäck-Syndrom AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome), dat dör en Infekschoon mit dat HIV-Virus utlöst warrt. Swore anborene Immunswäckkrankheiten, bide togliek („kombineert“) de humorale un de zelluläre Deel vun’t adaptive Immunsystem bedrapen sünd, warrt ünner de Beteken Severe Combined Immunodeficiency (SCID) tosamenfaat. Patienten mit en anborene oder infungene Immunswäck sünd normalerwies bannig anfallig för Infekschoonskrankheiten. Dat kann opletzt bit in’n Dod föhren, wenn dat Immunsystem swäcker warrt.
Olenkamp
Olenkamp is en lütten Oort in de Gemeen Geestland in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Hain mit bi.
Immunologie
Immuninsuffizienz un minnere Immunantwoort
Ok bi Kreeft speelt dat Immunsystem en wichtige Rull. Patienten mit en Immunswäck, to’n Bispeel dör en immundepressive Behanneln na en Organtransplantatschoon oder dör en HIV-Infekschoon, wiest en düütliche högere Männigkeit vun Kreeftkrankheiten. Dat Immunsystem is dorbi verantwoortlich för de Kontroll vun utordente Zellen. Se warrt deaktiveert, vördem en Tumor entstahn kann. Dat Deelrebeet vun de Immunologie, dat sik mit de Vörgäng bi’t Entstahn, den Verloop oder de Therapie vun Tumoren befaten deit, is de Tumorimmunologie. De Kreeftimmuntherapie ümfaat en Reeg vun immunoloogsche Ansätz to’n Behanneln.
Olenkamp
Geografie
De Oort liggt op de Geest an’n Rand na dat Moor in’n Noorden. Dat Water ut dat Rebeed flütt af över’n Scheebeek na de Geest un över’n Hainer Beek na de Meh. In’n Noorden liggt dat Naturschuulrebeed Mietenmoor.
Immunologie
Immunantwoort gegen Transplantaten un Implantaten
duum|hochkant|Künstlich Hart Immunoloogsche Vörgäng speelt en utermatig grote Rull bi Transplantaschoon vun Spennerorganen. Dat transplanteerte Organ warrt vun’t Immunsystem as lieffrömd kennt un lööst denn en Immunantwoort ut. Wenn dat nich behannelt warrt, kummt dat to en Afstöötreakschoon un dormit to’n Funkschoonsverlust vun’t Organ. Anners rüm künnt aver ok Immunzellen in en Transplantat en Immunsreakschoon in den Lief vun’n Empfänger utlösen (to’n Bispeel bi en Stammzellentransplantatschoon). Dorbi warrt den vun en Graft-versus-Host-Reakschoon snackt. De Naklapp dorvun is, dat de Patient sien Leven lang mit so nöömte Immunsuppressiva behannelt warrn mutt, üm dat Organ to wohren. Dat sünd Heelmiddels, de kort- oder langfristige Immunreakschonen ünnerdrücken doot.
Olenkamp
Geografie
De Naveröörd sünd Grotenhain in’n Noordoosten, Lüttenhain in’n Oosten, Nee Eversdörp in’n Süüdoosten, op de Hööv in’n Süden, Drüddgeest, Stühbusch, Desebreck un Köhlen in’n Süüdwesten, Olenstöhlen, Krönkenhütt un Haxhoorn in’n Westen un Langel un Wisswohl in’n Noordwesten.
Immunologie
Immunmodulatschoon
duum|En Schuulempen En Reeg vun Behanneln, de op dat Weten un de Prinzipien vun de Immunologie baseert, laat sik ünner den Begreep Immunmodulatschoon tosamenfaten. Dat sünd all Ansätz vun’t Behanneln, de dorop opboet, sünnere Vörgäng un Kumponenten vun’t Immunsystem to stüern.
Olenkamp
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Lintig in’n Kanton Beers höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon un dor to de Mairie Ringst in’n Kanton Beverst.
Immunologie
Immunmodulatschoon
Wiet verbreedt is to’n Bispeel dat Empen, wobi dör de Gaav vun Antigenen dat Immunsystem to’n Utbilln vun en Immunantwoort gegen disse Antigenen anregt warrt. Empen speelt en wichtige Rull bi de Vörsorg gegen Infekschoonskrankheiten. Butendem gifft dat ok eersten Spood bi’t Empen gegen Viren, de mit Kreeft in Tosamenhang bröcht waart, as to’n Bispeel dat humane Papillomvirus. Op dat glieke Prinzip as empen boet ok de Kreeftimmuntherapie op. Dat is en Sensibiliseren vun’t Immunsystem op tumorspezifische Strukturen bi Kreeftkrankheiten.
Olenkamp
Verwaltungsgeschicht
De Oort hett vör 1859 to de Vaagdie Lintig in dat Amt Beers tohöört un denn to dat Amt Leh. Na 1885 weer dat in’n Kreis Leh. 1932 is dat Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.
Immunologie
Immunmodulatschoon
En annern Ansatz ut dat Rebeet vun de Immunmodulatschoon warrt as Hyposensibiliseren oder „Spezifische Immuntherapie (SIT)“ betekent. Dat Teel is dorbi en so nöömte Immuntoleranz vun’n Lief gegen sünnere Antigenen intostellen. Dat hett, dat de Afwehrreakschoon vun’n Lief gegen disse Antigenen minnert warrt. Dat schall dordör tostannen kamen, dat jümmer wedder Antigenen geven warrt, wobi de Dosis starker warrt. Disse Ansatz warrt vör allen bi allergische Reakschonen insett. Bito gifft dat Studien to’n Anwennen bi Autoimmunkrankheiten.
Ünner den Begreep Immundepresschoon warrt Therapien tosamenfaat, de to’n Teel hebbt immunoloogsche Aflööp to ünnerdrücken, as bi Organtransplantatschonen oder Implantaten. Mööglich ist dat över Heelmiddels, de in verschedene Aflööp vun de Immunafwehr ingriepen doot. Immundepressive Therapien warrt ok bi Autoimmunkrankheiten ünnersöcht.
En Immunstimulatschoon is dorgegen dat Anregen un Verstarken vun de Immunantwoort. Dorto künnt bispeelswies sünnere liefegene Proteinen to’n Behanneln insett warrn, de bi dat Reguleren vun de Immunantwoort en Rull speelt. An’n fakensten warrt dorto Zytokinen bruukt. Disse Oort vun Therapien is vör allen bi Virusinfekschonen intressant.
Therapeutische Antikörpers
En wichtige Anwennen vun immunoloogsche Prinzipien to’n Behanneln vun Krankheiten sünd de therapeutischen Antikörpers. Dat sünd Antikörpers – also Globulin-Proteinen vun’t Immunsystem – de biotechnoloogsch herstellt warrt un gegen sünnere Strukturen in’n Liefricht sünd. Disse Strukturen, för de vörher en Bedüden bi sünnere Krankheiten nawiest worrn is, warrt dör de therapeutischen Antikörpers blockert oder utschallt. Teelstrukturen sünd faken Proteinen op de Böverflach vun Zellen, as to’n Bispeel Transportproteinen, Signalproteinen oder Rezepters, aver ok löösliche Proteinen in’t Serum as Zytokinen oder Hormonen. Therapeutische Antikörpers sünd intwüschen to’n Behanneln vun verschedene Kreeftkrankheiten, Autoimmunkrankheiten, Allergien un to’n Hinnern vun Afstöötreakschonen vun Transplantaten tolaten.
Antiseren
Antikörpers warrt butendem ok as Antiserum gegen sünnere Giftstoffen insett. To’n Winnen vun disse Antiseren warrt Deerten as to’n Bispeel Peerd lütte Mengden vun so en Gift sprütt, de dorophen in jemehr Blood Antikörpers billt, de dat Wirken vun de Giftstoffen minnert oder neutraliseert. Na’t Winnen un Reinigen vun disse Antikörpers ut dat Deerblood künnt se to’n akuten Behanneln vun Vergiften as bi Slangenbeten anwennt warrn. Antiseren warrt bito ok to’n passiven Immuniseren gegen sünnere Infekschoonskrankheiten bruukt, wenn för en aktive Immuniseren dör en normal Empen nich noog Tiet is oder keen Empstoff dorför praat steiht. Man, Antiseren, de vun Deerten wunnen warrt, lööst bi mehrfacke Anwennen sülvst ok en Immunreakschoon ut. Dorüm warrt normalerwies en aktive Immuniseren vörtogen, wenn dat dorför en Mööglichkeit gifft. In’n Nootfall warrt en passive Immuniseren to’n Bispeel bi den Verdacht op en Dullwootinfekschoon maakt.
Immunoloogsche Diagnostik
Immunoloogsche Labormethoden warrt ok bi de Diagnostik vun Krankheiten un in de biomedizinische Grundlagenforschung insett. As Immunassays warrt all Verfohren betekent, de to’n qualitativen oder quantitativen Nawies vun sünnere Strukturen in Fletigkeiten insett warrt un dorto de spezifischen Egenschoppen vun Antikörpers un Antigenen nütt. Immunassays warrt jüst so to’n Identifizeren vun Krankmakers bruukt as ok to’n Ünnersöken vun Lieffletigkeiten op dat Vörkamen vun sünnere liefegene Proteinen, de bi Krankheiten as spezifische Biomarker gellt. För en Reeg vun Krankheiten, sünners Allergien, Autoimmunkrankheiten un Infekschonen is de Nawies vun spezifische Antikörpers as Deel vun de Diagnoos un to’n Beobachten vun’n Verloop mööglich. Immunassays warrt aver ok as Swangerschopstest insett. Annere Annwennen sünd in de Medizin dat Faststellen vun Giftstoffen un Drogen, dat Överwachen vun Heelmiddels in’n Lief (Drug monitoring) oder de Nawies vun Dopingstoffen in de Sportmedizin. Butden de medizinischen Diagnostik warrt Immunassays in de Ümwelt-, Levensmiddel- un Agraranalytik insett, üm dormit Ümweltgiften, Allergenen in Nehrmiddel oder geneetsch ännerte Organismen natowiesen.
Bi Organtransplantaschonen, bi’t Överdrägen vun Knakenmark un bi Bloodspennen warrt dör’t molekulargeneetsche Charakteriseren vun sünnere Histokompatibilitätsmarker en mööglichst grote Övereenstimmen twüschen Spenner un Patient sekerstellt. De Immunhistochemie bruukt Antikörpers to’n Anfarven vun spezifische Strukturen in mikroskoopschen Präparaten un is dormit en wichtige Anwennen un immunoloogsche Prinzipien in de patholoogschen Diagnostik. Bi de Dörloopzytometrie un de Magnetic Cell Separation (MACS) warrt ANtikörpers bruukt, üm op Zellen sünnere Böverflachstrukturen natowiesen un op disse Wies Zellmischen optosplitten oder op jemehr Tosamensetten hen to ünnersöken. För de klinische Diagnostik is dat to’n Bispeel in de Hämatologie nödig bi’t Ünnersöken vun de Zellverdeelen in’t Blood.
Olenkamp
Verwaltungsgeschicht
De Oort is weer fröher Deel von de Buurschop Hain un denn von de Gemeen Hain. Olenkamp is an’n 1. März 1974 Deel von de Gemeen Lintig worrn un hett denn to de ne’e Samtgemeen Beers tohöört. De Gemeen Lintig un de Samtgemeen Beers sünd to’n 1. Januar 2015 oplööst worrn. Dat ganze Rebeed höört nu to de Gemeen Geestland. Binnen de Gemeen Geestland höört Olenkamp to de Oortschop Lintig.
Religion
Olenkamp is evangeelsch-luthersch un evangeelsch-reformeert präägt un höört to dat Kaspel von de Simultankark St. Fabian in Ringst.
För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Jesu-Kark in Bremerhoben-Leh tostännig.
Rodgers
Rodgers betekent
Kiek ok bi: Rodger, Rogers.
Olenkamp
Verkehr
Olenkamp is över de Lüttenhainer Straat mit de Landsstraat 119 in Grotenhain verbunnen, de in’n Süüdoosten na Eversdörp an de Bundsstraat 495 ran geiht un in’n Noordwesten na Lintig un Beers. Över de Straat Ünner de Linnen is de Oort in’n Süüdwesten mit Köhlen un de Kreisstraat 39 un L 128 verbunnen. De L 128 löppt in’n Süden na Beverst.
De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben–Cuxhoben). De Opfohrt 8 Geestmünn liggt so 26 Kilometer in’n Süüdwesten von Olenkamp un de Opfohrt 5 Debst so 27 Kilometer in’n Noordwesten.
De nächste Bahnhoff is so bi teihn Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Geestenseth an de Bahnlien Bremervöör–Bremerhoben.
Lüüd
De Schauspeler Jupp Hussels hett in Olenkamp leevt un is dor 1986 doodbleven.
Palma (Familiennaam)
Palma, De Palma, Da Palma oder Di Palma is en spaanschen Familiennaam.
Dewey County (Süüd-Dakota)
Dewey County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Süüd-Dakota. He hett 5.301 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 5.965 km². De Sitt vun de Verwalten is in Timber Lake.
Palma (Familiennaam)
Lüüd mit düssen Naam
,
Dewey County (Süüd-Dakota)
Historie
De Kreis is 1873 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 5.972 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 2.309 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 9.251 US-Dollar. 2.405 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 378 Minschen maakt. 33,04 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
16,21 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 0,57 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 24,15 % vun de Minschen Witte, 0,03 % Swarte, 0,12 % stammt ut Asien un 0,05 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 74,16 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,07 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,42 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 0,85 % vun de Lüüd ansehn.
Kamell
thumb|Kamellen De Kamellen (Matricaria) billt en Geslecht ut de Familje vun de Korfblomen. All sünd se to finnen up Ackerland, up wööste Plätz un an Wegränner, wo se sik faken so stark vermehrt, dat se dar towielen dichte Teppichen billt. Blots de Farver-Hundskamell un de ruuchlose Hundskamell kaamt nich so faken vör. Vun de Echte Kamell weert de stark aromaatschen Blötenköpp in de Krankenpleeg bruukt. Se lööst Rammen un Smarten, desinfizeert un drievt Sweet, besunners wenn Kinner Kolik un Dörfall hefft. Kunzentreerte Kamellenuttöög sünd as Heelmiddel in’n Hannel.
Moorbörger Barg
duum|Blick von’n höögsten Punkt op de [[Süderelv]] duum|Blick op dat [[Containerterminal Oolwarder]] De Moorbörger Barg is en künstlichen Barg in Moorborg.
De Barg is in de Tied na 2000 anleggt worrn, as se dat Containerterminal Oolwarder boot hebbt. De Eer, de dor bi över weer, hebbt se dor aflagert. De Barg liggt an’n Süüdrand von dat Terminal op en Rebeed von üm un bi 35 Hektar. Dat Rebeed is 1,4 Kilometer lang un maximal 350 Meter breed. De höögste Punkt liggt op 21,9 Metern över Normalnull an dat bredere Oostenn von’n Barg, dat an de Süderelv grenzt. De smale Westdeel, de dör en lütten Bargsadel aftrennt is, is blots 18,6 Meter hoog. An de Süüdkant von’n Barg liggt glieks Moorborg.
De Barg is an’n 11. Juni 2005 as Freetiedrebeed offiziell freegeven worrn. Dat gifft en dicht Nett von Wannerweeg över den kumpletten Barg, op den grote Magerrasenrebeden liggen doot, aver ok Streiaavtwischen, Doodholtrebeden un Fuchtbiotopen. Von’n höögsten Punkt reckt de Sicht över dat Containerterminal över de Köhlbrandbrügg bet na de Hambörger Binnenstadt in’n Noorden un na de Horbörger Bargen in’n Süden.
Heinrich Harms
Heinrich Harms is de Naam von
* Heinrich Harms (1861–1933), düütschen Geograaf un Schoolmeester,
Legislativraad
Legislativraad betekent
Goergen
Goergen is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Görgen, Goergens.
Staffa
thumb|De Fingalshöhl üm 1900 thumb|Blick vun West na Oost Staffa is en lütt Felseneiland, dat an de Westküst vun Schottland liggt un to de Binneren Hebriden in Argyll un Bute höört.
Dat Eiland hett kene Inwahners, warrt aver elk Dag vun en poor Utflogsbööd besöcht. De hööchste Punkt is 42 Meters över dat Meer. Staffa is blot 500 mal 1000 Meters un dormit 0,29 Quadratkilometers groot, hett aver dree bekannte Sehnswöördigkeiten.
De Basaltsülen vun Staffa sünd sösseckige Sülen ut Basalt, de sik bi't Kooltwarrn vun Lava formt hebbt. De Fingalshöhl is en dör de Bülgenknööv formte, 80 Meters lange un teihn Meters brede Höhl, de na den keltschen Sagenkönig Fingal nöömt is. Se schall den Komponist Felix Mendelssohn Bartholdy to siene Hebriden-Sinfonie inspireert hebben. Todem gifft dat op Staffa ene Seevagelkolonie, to de en poor hunnert Papageidüker höört.
William Henry Harrison
thumb|right|William Henry Harrison, maalt vun [[Rembrandt Peale, 1814]] duum|William Henry Harrison William Henry Harrison (* 9. Februar 1773 in Berkeley Plantation, Virginia; † 4. April 1841 in Washington D.C.) weer en US-amerikaansch General un de 9. Präsident vun de USA 1841.
He stamm ut en ansehn Planterfamilie in Virginia, ähnlich as de eerst söss Präsidenten vun de USA. Mit achttein Johren gung he nah de US-Armee, wo he vör allen tegen de Indianer in de Noordwesten kämpfen de. 1804 sloot he as Gouverneur vun dat Indiana-Territorium mit de Sauk un Fox en Verdrag över de eerst later henn wirksam Aftreden vun Land. Dit weer denn later de Grund för de Black-Hawk-Krieg. 1809 is he Gouverneur vun de nee Staat Indiana wurrn.
Natschonale Popularität broch hüm de Slacht bi Tippecanoe an 7. November 1811, wo he en Föderatschon upsternaatsch Indianer (vör allen Shawnee) ünner de Föhrung vun Tecumseh un de sien Broer, de Propheten, slahn kunn. Dat Rebeet tüschen de Ohio River un de Groode Seen weer dormit endgültig för de Besiedlung dör de Witten free. Harrison gell nu as The General who saved the Northwest. In de Krieg vun 1812 hett he sück tegen de Briten up de westlich Kriegsschauplatz uttekend un hett se nah anfänglich Rückschlääg in de Slacht an’ Thames River an’ 5. Oktober 1813 besiegt. Dorbit keem ok sien old Widersacher Tecumseh to Dood.
Vun 1824 bit 1828 hörr Harrison de US-Senat an, vun 1828 bit 1829 weer he Botschafter in Groot-Kolumbien, wo he aber mehr dör extreme Taktlosigkeiten up sück upmarksom makt hett. In de Höörwiet vun Regierungslidmaaten sall he seggt hemm, dat de doode Washington hüm leever weer, as de lebende Bolívar.
1836 is he as Exponent vun de nee Whig-Partei to de Präsidentschapswahlkamp antreden. De Whigs vertreden hööftsächlich de Interessen vun Ünnernehmers un lütt Buern (vör allen ut de Noordoosten). Se weern so en Oort Protestbewegung tegen de Demokraten, de angeblich korrupt weern. Bi de Wahl vun 1840 kunn he de Amtsinhaber Martin van Buren slahn, to sien Gunsten hett sück dorbi een ernsthafe Wertschapskrise utwirkt. Sien Viezpräsident weer John Tyler - de Slogan weer: Tippecanoe and Tyler too.
1841 hull he bi sien Vereidigung en tweestündig Inaugurationsred. An dissen kolden Dag in März drog he kein Mantel. Prompt kreeg he en Lungenentzündung un full all an den nächsten Dag in’t Koma. Nah 30 Daag is he denn storben. Sein Präsidentschap weer de körtste in de US-Historie un he weer ok de eerste Präsident, der in sien Amtstied storben is un dör den Viezpräsidenten ersett wurrn is. He weer en strikten Abstinenzler, harr aber wohrschienlich en Magengeswüür, wiels he immer en strikten Diät inhollen muss. Sein Kindskind Benjamin Harrison wurr 1833 in sien Huus boren un wurr laterhenn de de 23. Präsident vun de USA (4. März 1889 - 3. März 1893).
Idaho
duum|Laag vun Idaho binnen de USA duum|Flagg vun Idaho Idaho is en Bundsstaat vun de USA. He hett 1.429.096 Inwahners (Stand 2005) op en Rebeet vun 216.632 km². De Hööftstadt is Boise.
Historie
Idaho weer vun’n 3. Juli 1890 af an Deel vun de USA.
Politik
Idaho is opdeelt in 44 Kreise (Countys):
Carandini
Carandini is de Familiennaam von
Wolfgang Harms
Wolfgang Harms is de Naam von
* Wolfgang Harms (* 1929), düütschen Jurist,
Unicode
Unicode is en Standard, de alle Teken ut alle bekannten Schriften un Tekensystemen en Kood towiest. Mit dissen Standard schall dat lichter warrn, sik internatschonal uttotuuschen un dorbi to’n Bispeel in Text Teken ut mehr as een Schrift to bruken. De öllere ASCII-Standard hett to’n Bispeel blot en Ümfang vun 128 Teken un ISO 8859-1 vun 256 Teken. Dat reckt för dat normale latiensche Alphabet un en Reeg Sünnerteken. De Chineesche Schrift alleen hett aver Dusende vun Teken. Unicode hett en mööglichen Ümfang vun 1.114.112 Teken. De eerste Version is in’n Oktober 1991 rutkamen un harr 28.302 Teken. De aktuellste Version vun Juli 2006 hett 101.203 Teken.
Ludwig Psenner
* Ludwig Psenner (1834–1917), öösterriekschen Politiker,
Aino Aalto
Aino Aalto (Deernsnaam Marsio; * 1894; † 1949) weer en finnsche Architektsche un Designersche.
Se weer mit Alvar Aalto verheirad un teken mit em ünner annern Möbels. 1932 wunn se gegen ehren Mann en Design-Wettstriet mit de Aino Aalto glasses, de ok de Goldmedaille bi de Triennale in Mailand 1936 kregen.
1935 harr se de Firma Artek grünnt, üm ehr Möbels, Textilien un Glas to verköpen.
Lynne
Lynne is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Lynn.
Sandmann (Recht)
En Sandmann (vun däänsch sand wohr) weer een vun acht Lüüd in jede Harde in Däänmark un Sleswig, de Recht spreken deen. Inföhrt harr dat Waldemar II. mit sien Jüütsch Recht. De Vaagt vun’n König dee för jede Harde acht Lüüd, de egen Land hebben müssen, as Richter insetten, de över Doodslag, Heerwark un Noottucht richten deen, oder wenn een en annern verstümmelt oder verwunnt harr, em ahn Recht fasthollen dee oder dat Striet geev üm de Grenzen vun de Feller. As Bisitters bi Gericht geev dat disse Lüüd in Sleswig noch bet to’n 19. Johrhunnert.
Ludwig Preller
* Ludwig Preller (1809–1861), düütschen Ooldphiloloog,
Harm Ottenbros
Harm Ottenbros (* 27. Juni 1943 in Alkmaar; † 3. Mai 2022 ) weer en nedderlannsch Radrennfohrer.
Ottenbros sien Karriere fung 1967 un is 1976 to Enn'n ween. Sien gröttste Triumph weer de Gewinn vun de Weltmeesterschap 1969 in Zolder, Belgien. Dorbi keem hüm to good, dat de good Radfohrers nich unbedingt winnen wullen, sonnern blots uppassen, dat de beste Fohrer överhoopt, Eddy Merckx, nich ok noch Weltmeester wurrn de. So kunn Ottenbros denn tosommen mit den Belgier Julien Stevens alleen losfohren un knapp winnen.
Lars Harms
Lars Harms is de Naam von
Harm Ottenbros
Glück hett hüm dat nicht brocht, man hett hüm den Sieg woll nich gönnt. As he denn ok noch immer mal verletzt und krank weer, hett he dat Rad in't Eck schmeeten, un dat meest spreekwörtlich. He hett sien Rad nämlich vun en Brügg in de Oosterschelde schmeeten.
Gora Otdalënnaja
Gora Otdalënnaja is en Nunatak in Mac-Robertson-Land, Oostantarktika. He liggt in de Prince Charles Mountains noordoosten de O’Leary Ridges.
Russ’sche Wetenschoppers hebbt em nöömt.
Klock (Instrument)
duum|Klock vun de [[Johannskerk (Lemge)|Johannskerk in Lemge]] En Klock is en Schallinstrument un en Idiophon. De gröttsten sünd de Klocken vun de Karken. Wenn en Klock anslaan warrt, denn bellt se. Fröger weer de Slag vun de Karkenklocken de eenzige Weg, de Tied kloor to kriegen. Dorvun kümmt ok de Utdruck „Dat is Klock veer“.
’Keen sik mit Klocken utenannersetten deit, de bedrifft Kampanologie.
Harm Ottenbros
Dornah hett he völ mit geistig Behinnerten arbeit und he gull as en gooden Maler un Bildhauer.
Klock (Instrument)
Blangen Karken harrn ok Scholen, Raathüüs un deelwies ok Buurnhööv Klocken för de Tied, üm Alarm oder Signaals to geven. En Form vun en Signaalklock is ok de Kohklock.
Harm Ottenbros
Literatur
Magazin ProCycling: Retro – Gar nicht harmlos! Oktober 2005
Klock (Instrument)
Wenn mehr Klocken to een Instrument verbunnen warrt, denn is dat en Klockenspeel. Besünners grote Klockenspelen, de denn faken över en Manual speelt warrt, warrt ok Carillon to seggt.
Nich blot in christliche Karken, ok in de Tempels vun Buddhisten un Shintoisten warrt Klocken bruukt.
Lars Harms
* Lars Harms (* 1964), düütschen Politiker,