cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Franz Liszt
Marie d’Agoult
En tweet Problemfeld weer de völ Beziehungen vun Liszt to anner Fruen, de hüm faken bedrängen deen. In’ Sömmer 1834 keem dat to en eerst Eskalation, as Marie d’Agoult in Liszts Afwesenheit eenig vun sien ollen Breef funnen hett. Nah en komplizierten Tiet mit Stillständen un Krisen keem in’n Fröhjohr 1835 rut, dat Marie d'Agoult schwanger weer. Se hett sück denn dorto dörrungen, hör’n Ehemann to verlaaten un mit Liszt tosommen to leven. Gemeensam mit den Abbé de Lammenais hett Liszt vergeblich versöcht, hör vun dissen Entschluss aftobringen. Se hett Paris an’ 28. Mai verlaaten un is nah Basel reist, en paar Daag later is Liszt hör nahreist. Över verscheeden Statschonen in de Swiez hett sück dat Paar in Fröhjohr 1835 in Genf daallaaten, wo se en Wahnung in de Rue Tabazan betrucken. An’ 19. August wurr Marie vun Charles schett, an’ 18. Dezember wurr hör Dochter Blandine boren (se wurr laterhenn de Fru vun Emile Ollivier, de för en körten Tiet Ministerpräsident vun Frankriek weer). Blandine harr nah dat Rechtsverständnis vun de Tiet as Dochter vun Charles d’Agoults gullen. Um dat to verhinnern, hett Marie d’Agoult bi de Anmeldung vun Blandine bi de Genfer Behörden för sück sülvst de Naam „Catherine-Adelaide Méran“ wählt.
Liszt in de Swiez
All bald nah sien Ankunft in Genf wurr Liszt vun sellschaplichen Plichten in Anspröök nommen un nehm as ehrenamtlich Klaveerperfesser an Sitzungen vun dat Direktorium un an de Ünnerrichtsbedriev vun dat in disse Tiet grünnd Genfer Konservatorium deel. Nahdem an’ 14. August sien Schöler Hermann Cohen ut Paris indrapen weer, wurr ut dat oorsprünglich vörsehn Tosommenleven mit Marie d’Agoult en quasi familiäres Tosommenleven mit dree Personen. Liszt geev in Genf eenig Konzerte, funn Tiet to’d Komponeeren (eerste Schubert-Transkription) un hett todem söss programmatische Artikel Zur Stellung der Künstler, in de he eerstmals den bildungspolitischen Anspruch vun de Kunst för de Sellschap formuleert hett.
Konfrontation mit Thalberg
In’ Winter 1835/36 debüteer Sigismund Thalberg bi en Upträe an’ 16. November in en Privatkonzert vun den öösterriekschen Gesandtschaftssekretär Rudolph Apponyi in Paris un wurr vun de anwesend Künstler, dorünner Rossini un Giacomo Meyerbeer, mit Begeisterung begrööt un as Utfinner vun en neeoortigen Klaveerstil rühmt. Nah en paar mehr Uptreden wurr denn vertellt, dat Thalberg en pianistisch non plus ultra weer. Sien eerst apenlich Debüt an’ 24. Januar 1836 in en Konservatoriumskonzert, bi dat he sien Grande Fantaisie op.22 speel, wurr vun Hector Berlioz in de Revue et Gazette musicale enthusiastisch rezenseert. Während Liszt in Lyon mit sien Konzerten etwa 500–600 Francs kreeg, nehm Thalberg mit en eenzig Konzert in’t Italienisch Theater en Bedrag vun 10.000 Francs in. Dorto keem, dat Thalberg en gewaltig künstlerisch Ansehn tokommen de. In en Bericht in Le Ménestrel van’13. März 1836 heet dat dorto:
duum| Franz Liszt 1839
As Liszt an’ 13. Mai in Paris indroop, üm sück mit Thalberg "to meten", weer de all över Brüssel nah London afreist. Bevör Thalberg Anfang Februar 1837 to sien tweet Upenholt in Paris ankommen de, hett Liszt in de Revue et Gazette musicale van’ 8. Januar 1837 en vun Anzüglichkeiten un polemisch Utfällen dörtrucken Rezension verapenlicht, in de he Thalbergs Grande Fantaisie op.22 as ok de beid Capricen op.15 und op.19 in Grund un Boden verreet. Nah de Dorstellung vun Liszt weer de Spood vun Thalberg blots dör Propaganda tostannen kommen. Liszt sien Verhollen hett en Well vun allgemeen Empörung utlööst.
Thalberg is af Februar 1837 weer in in Paris uptreden un wuur ok weer fiert. An’ 31. März weern beid Künstler bi en Wohltätigkeitsveranstaltung vun de Fürstin Belgiojoso to hörn. Ut de Utnannersetzung mit Liszt gung Thalberg ehder as de Winner hervör. Bi sien nahfolgenden Upenhalten in Paris nehm de Spood vun Liszt as Pianist un as Komponist noch wieder to. Bit in de Midden vun de 1840er Johren wurr he in ganz Europa as vörbildlich Virtuose un as en vun de spoodrieksten Klaveerkomponisten vun sien Tiet ansehn.
Nahdem in’ Fröhjohr 1837 de künstlerisch Utnannersetzung tüschen Liszt un Thalberg all daan weer un Thalberg över Brüssel nah London reist weer, folg noch en mit Bidrägen in de Revue et Gazette musicale utdragen Debatte tüschen Liszt un François-Joseph Fétis, den Direkte vun dat Brüsseler Konservatorium. In en Artikel MM. Thalberg et Liszt in de Nummer van’ 23. April 1837 keem Fétis to dat Oordeel:
In en Antwort in de Revue et Gazette musicale van’ 14. Mai 1837 reageer Liszt mit nee Polemik un hett Fétis jede Kompetenz to de Beoordeelung vun Klaveermusik afspraken. In’t Gesamtergebnis harr sück Liszt mit sien Attacken tegen Thalberg blots Feinde makt.
Vila Vila
Vila Vila betekent
Franz Liszt
Liszt in Italien
Insgesamt bleven Liszts un Marie d’Agoults ruch weg twee Johr in Italien. Se wunnen dee Indrücke vun de italieensch Kultur, Kunst un Literatur. In Bellagio fung Liszt weer an to komponeeren. So entstunnen u. a. de Alben op. 10 bit op. 12 In’ März 1838 reisten Liszt un Marie d'Agoult nah Venedig. Bannig spontan hett Liszt dor Anfang April 1838 den Entschluss faat, togunsten vun de Opfer vun en Hoochwaterkatastroph in Ungarn Konzerte in Wien zu geven. Ofschoons he blots twee Week vör Wien inplant harr, is he – nah en grootoordigen Spood – eerst nah twee Maand nah Venedig to Marie d'Agoult torüch gahn. In disse Tiet geev dat den eersten Reet in de Beziehung, denn eenersiets harr sück Liszt mit Daamen in Wien inlaaten, up de anner Siet fung Marie en Liebesbeziehung mit en Graf Emilio Malazzoni an
Nahdem se sück weer verdragen harr, nehmen se ehrn Wahnsitz in Lugano. Liszt geev Konzerte in Mailand, Florenz, Bologna un Pisa. Van Januar bit Juni 1839 hebbt se in Rom leevt. Liszt geev ok hier tallriek Konzerte in Adelskreisen. An’ 9. Mai 1839 kreeg Marie hör daart Kind, den Söhn Daniel. Dornah hebbt se sück noch in Lucca un San Rossore uphollen un dorto noch in’ Oktober 1839 för jeweils en lütten See in Pisa un Florenz. In de Tiet vun Liszts Upenholt in Italien harr sien Rivale Thalberg wiet Deelen vun Europa bereist un wurr allsiets in Superlativen rühmt. Inkünfte vin sensationelle Höhe keemen dor noch to. Liszt, de dat ok mitkreeg, seh in’ Sömmer 1839 de Karriere vun Thalberg respektvull an. Nah en Notiz in Marie d'Agoults Saagbook weer Liszt dormit tofreeden, wenigsten as „der Zweite“ oder as „Teil des Ersten“ to gellen.
Insbesünner ut finanziellen Gründen hebbt sück Liszt und Marie dorup verständigt, sück to trennen, dormit Liszt as reisend Virtuose Konzerte geeven kunn. Nah enenhalf Johren wull man denn tosommen nah Italien torüchgahn un sück dor nedderlaaten. He würd denn Opern un anner Warken in repräsentativen Gattungen komponeeren. So hebbt sück hör Weeg in’ Oktober 1839 trennt, Marie gung nah Paris torüch, Franz hett Konzerte in Wien, Preßburg un Pest geven. Siet sien Kindheit weer he somit eerstmals weer in Ungarn un wurr an’ 4. Januar in dat Theater vun Pest as en heimkehrten Nationalheld begrööt, wobi hüm vun den ungaarschen Magnaten en Ehrensäbel överreicht wurr. In en wiederen Konzert in Pest is Liszt eerstmals as Dirigent uptreden.
Rastlos dör Europa
Dee folgend Johren, in de Liszt Geld för den Ünnerhalt vun sien „Familie“ verdeenen wull sünd kenntekend vun Spood und Misserfolgen as Künstler as ok Hoochs un Deeps as Minsch. Dat is meest nich mögelk, all de Öört, wo he sück uphollen hett, Spood un Pleiten un ok sien Affären uptotellen. Grooten Spood harr he as Virtuose bispeelswies in Prag (März 1840), in Dresden un Leipzig (Fröhjohr 1840, dorbi Begegnung mit Robert Schumann un Felix Mendelssohn Bartholdy), in Hamborg (Oktober 1840), in Belgien (Februar/März 1841), in Weimar un Berlin (Winter 1841/42), oder in Sankt Petersburg (April 1842, dorbi Begegnung mit Michail Glinka), Oostpreußen un in’ Baltikum (Fröhjohr 1842). In’ Fröhjohr 1843 dirigeer Liszt in Breslau eerstmals en Oper (Mozarts Zauberflöte), dornah is he wieder nah Russland reist un weer in Harvst in München un up de Hohenzollernburg Hechingen, wo he to’n Hofraat ernannt wurr. In Hamborg hett ok de Schriever Hans Christian Andersen den Virtuosen beleevt un geev in sien Book Eines Dichters Basar en Indruck:
Issel
Issel oder IJssel betekent
Franz Liszt
Rastlos dör Europa
In Paris weern sien Erfolge weniger spektakulär, wiel Sigismund Thalberg hier ok wiederhenn de „de Nummer Een“ bleev. Wenig Spood harr Liszt ok mit Konzerten in England, Schottland un Irland (twee Tourneen 1840/41). De Tourneen wurrn för hüm to en finanziell Debakel. Eenig weern sien Inkünfte as Virtuose nicht gering, allerdings geev he dör en luxuriöös Levensstil ungewöhnlich völ Geld ok weer ut un hett deelwies hooch Schulden makt. Dat keem to Striedereen mit Marie. In’ Sömmer 1840 hebbt se woll gemeensam dat Rhienland bereist un hebbt Urlaub in Fontainebleau makt, un hebbt sogor Heiraatsplääns, de vördem groot Liedenschap wurr aber weniger. Wiels en Verhollen (mit Marie un de Kinder) up dat Rhieneiland Nonnenwerth van Anfang August bit to’n Oktober 1841 hett he Marie d'Agoult överredt, en Verlängerung vun sien Tätigkeit as reisender Virtuose um twee Johr totostimmen.
Tüschen sien Konzertreisen kunn Liszt blots wenig komponeeren. De Upenholt an’ Rhien hett hüm denn aber to sien eerst düütsch Leedkompositschonen inspireert (Im Rhein un Lorelei nah Heine), en Wark för Männerchor: Was ist des Deutschen Vaterland nah Ernst Moritz Arndt un dat Rheinweinlied nah Georg Herwegh. Vör den Achtergrund vun en aktuellen Krise, in de dat um de Togehörigkeit vun dat Rhienufer to Frankriek oder to Düütschland gung, weer in Berlin de Upführung vun dat Rheinweinlied mit de Refrain „Der Rhein muss deutsch verbleiben!“ en grood Spood ween. In Paris dorgegen, in en Konzert, dat Liszt an’ 30. Juni 1842 togunsten vun en in Not geraden Opernsellschop ut Mainz geev, entwickel sück de Upführung vun dat Rheinweinlied mit düütsch Text to en Schandal. Dornah geev dat noch en erregte Debatte mit Anfeindungen tegen Liszt in de franzöösch Presse. Dorbi wurr hüm vörsmeeten, dat he all in Berlin mit düütsch-natschonalen Demonstratschonen tegen franzöösch Interessen agiteert harr.
Issel
Issel is de Familiennaam von
Franz Liszt
Rastlos dör Europa
In’ September 1842 geev Liszt in Tosommenhang mit de Grundsteenleggen to de Fardigstellung vun de Kölner Dom en Konzert in Köln un wurr an’ 13. September in Koblenz vun Fürst Metternich empfangen. Ut den Upenholt in Koblenz hebbt sück denn Folgen ergeeven, de in’ Henblick up Liszts Privatleben to en Katastrophe führt hebbt.
Dat Enn’ vun en Beziehung
Marie d'Agoult harr vun amourösen Avendüern vun Liszt in de Tiet vun sien Upenholt in Berlin mit de Schauspelerin Charlotte von Hagen erfohren, mit de he sück denn ok weer in Koblenz drapen hett. Marie schreev doruphenn en Breef, ut de Liszt eenersiets dat Enn’ vun hör Beziehung afleidt hett, up de anner Siet aber to en Versöhnung bereit weer un de Beziehung mit Charlotte von Hagen beendt hett. In’ Juli 1843 hebbt sück Liszt un Marie för en tweet un letzt Mal up de Eiland Nonnenwerth drapen. Tovör harr he dat Leed "Nonnenwerth" mit Widmung an Marie d'Agoult komponeert un in Breefen an Marie anboden, sien Karriere as reisend Virtuose in’ Sömmer 1843 to beenden.
De letzt Versöhnung hull aber nich lang an. Marie d'Agoult is an’20. Oktober 1843 weer nah Paris torüchgahn. So fung dormit an, en quasi autobiographischen Roman mit den Titel "Nélida" to schrieven, in de Liszt in de Gestalt vun den Maler Guermann Regnier as Künstler mit amoralischer Levensanschauung dorstellt wurrd, de woll anspruchsvull Kunstwarken schaffen kunn, aber in praktischen Utführung verseggen dee. De Roman keem an’ 8. August 1846 herut, allerdings anonym.
Issel
Kiek ok bi: Issell.
Franz Liszt
Dat Enn’ vun en Beziehung
Enn’ 1843, nah fiev Johren vun intensiv Leev un fievjohrig Utnannerleven, hebbt sück Marie un Liszt endgültig trennt. Denn aber fung de Utnannersetten över de Tokunft vun de gemeensam Kinner an. Toeerst hett Liszt in en schriftlich Erklärung van’ 7. Mai 1844 toseggt, dat he sik in dat Uptrecken vun de Kinner nich inmischen un jeds Johr 3.000 France betallen wull. Een Johr later keem dat to en nee’n Striet tüschen Liszt un Marie d'Agoult, wiel Liszt nu dat vullständig Sorgerecht för all dree Kinner verlang. Um wiedere Eskalationen ut’n Weg to gahn, hett Marie d'Agoult Anfang Juni 1845 all Rechte an de gemeensam Kinner mit Liszt opgeven.[ Siether weer vun Sieden vun Liszt jeder Kuntakt vun de Kinner mit hör Moder strengstens ünnerseggt. De Kinner bleven vöreerst in de Obhut vun Anna Liszt, de för en good Erziehung sörg, deren Kosten vun de Konzertinnahmen un de Rücklagen vun Franz Liszt bestreeden wurrn.
De Anfänge
All bi sien eersten Weimar-Upenholt as Virtuose wurr Liszt mit Dekret van 2. November 1842 vun de Groothartog Carl Friedrich to de sien Kapellmeester ernannt. Dornah weer Liszt to en Upenholt vun dree Maand pro Johr in dat Winterhalfjohr in Weimar verplicht, um dat Orchester to leiten. Liszt keem disse Plicht toeerst blots unregelmatig nah. In en tosommen mit den Weimarer Hoffkapellmeester André Hippolyte Chélard gemeensam leidt Konzert van’ 7. Januar 1844 is he in Weimar eerstmals as Dirigent uptreden. In’ Ansluss an sien Upenholt in Weimar is Liszt nah Dresden reist un hör dor de Oper Rienzi vun Richard Wagner, mit de sück vun denn an en intensiv Früendschap anbahnen dee. In’ Winter 1844/1845 keem he nich nah Weimar, sonnern he hull sück in Spanien un Portugal up, dornah nehm he in’ August 1845 an dat eerste Beethovenfest in Bonn deel. In’ Winter 1846/47 is he dör Oosteuropa reist: Wien, Pest, Bukarest, Kiew, Lemberg, Odessa, Konstantinopel un Elisabethgrad (hüüd Kirowograd) weern sien Statschonen. He hett sück in disse Tiet Hoppnungen makt, as Nahfolger vun den kranken Donizetti in dat Amt vun den Kammerkapellmeester an’Wiener Hoff beropen to wurrn. Aber denn sull sück sien Leben up anner Oort un Wies ännern, denn in Kiew is he eerstmals de Fürstin Jeanne Elisabeth Carolyne Fürstin zu Sayn-Wittgenstein begegnet. Se hebbt sück verliebt un besloten, sück gemeensam in Weimar neddertolaten. Anfang Februar 1848 is de „Rastlose“ nah Weimar reist un hett dor toeerst mit en "Madame F..." ut Frankfort a. M. in en Hotel wahnt, bit disse denn in’ März nah Paris afreis.
De Fürstin zu Sayn-Wittgenstein
thumb|Carolyne zu Sayn-Wittgenstein mit hör Dochter [[Marie zu Hohenlohe-Schillingsfürst|Marie. Um 1840]]
Carolyne zu Sayn-Wittgenstein stamm ut en poolsch Adelsfamilie un hett 1836 up den Wunsch vun hör Vader Peter Iwanoski, den Prinzen Nikolaus zu Sayn-Wittgenstein-Berleburg-Ludwigsburg (1812–1864) heiraadt. 1837 wurr se Moder vun hör eenzig Dochter Marie un hett sück denn bald vun hör Mann trennt. Se truck in dat ländlich Woronince in de süüdlich Ukraine, wo Caroylne Güter ut hör Mitgift harr. Hier hett se sück denn meest blots noch um hör intellektuellen Interessen kümmert, studeer Literatur, Philosophie un Religion, aber ok um de Bewertschaftung vun hör Besitzungen. Bi en Konzert an’ 14. Februar (old russisch Tietreknung: 2. Februar) 1847 in Kiew hett se Liszt kennen lehrt un weer spontan vun hüm andahn. In’t Fröhjahr hebbt se sück för mehrere Weeken up hör Landgut in Woronince drapen. Eerstmals funn Liszt in disse willensstark, temperamentvull, dunkeloogig un bildt jung Fru (se weer söben Johr jünger as Liszt) en Diskussionspartnerin för Themen as Kunst, Religion un Philosophie. He hett sück nah en nee Levensführung sehnt, se wedderum föhl sück beropen, en genialen Künstler to leiten un to fördern. Af Harvst 1847 weer Liszt mehrere Maanden in Woronince, in en fierlich Zeremonie hebbt se sück an’ 22. Oktober 1847 en Oort „Ehe-Verspreken“ geven, Liszt wurr „Seeleneigener“ vun de Fürstin. Weer dat villicht eerst ok blots en skurile Idee, so weer Liszt siether mit unlösbor Fesseln an Caroryne bunnen.
In’ April 1848 hett de Fürstin mit hör Dochter hör Landsitz verlaten un nehm Quartier in de Altenburg, en Villa an de Rand vun Weimar, in de in’ Harvst ok Liszt intrucken is. Twalf Johr hebbt se dor relativ torüchtrucken leevt. Dat weern de schöpferisch produktivsten Johren vun Liszt, wobi Carolyne en grooden Andeel harr, denn se verstunn dat, den eenst rastlosen „klaveerspeelenden Lebemann“ en neen, eernsthaftere Richt to geven un hüm to’n Komponeeren to inspireeren:
Heiraten gung aber nich, wiel de Fürstin noch verheiraadt weer. Liszt hett de Hoopnung harrt, de Groothartogin von Sachsen-Weimar, Maria Pawlowna, en Süster vun Zar Nikolaus I., dorto to gewinnen, sück dorför intosetten, dat Carolyne schett wurrd. Eerst 1855 wurr se nah russisch Recht schett, weer aber as Katholikin nich free. Problematisch entwickelten sück ok de Vermögensverhältnisse. Se wurr ut Russland verbannt, hör Güter wurrn bit to de Vulljohrigkeit vun hör Dochter ünner staatlich Verwalten stellt.
En anner Problem entwickel sück in’ Tosommenhang mit de Erziehung vun de dree Liszt-Kinner, de bither in Paris bi hör Grootmoder Anna Liszt wahnen dee, aber mehr un mehr Kuntakt mit hör Moder Marie d'Agoult harrn, düchtig to’n Arger vun Liszt un Carolyne. 1855 hett he sien Kinner nah Weimar halt un hett en lütt Sett later, de Freefru Franziska von Bülow – de Moder vun Hans von Bülow, de Cosima 1857 heiraadt hett – mit de wiedere Erziehung vun de Kinner betraut.
Aktivitäten as Komponist
thumb|Franz Liszt 1856, nah en Gemälde vun Wilhelm von Kaulbach. De Weimarer Johren weern de künstlerisch produktivst Tiet vun Franz Liszt. Völ vun sien Klaveerwarken schreev he in Weimar, so de „Klaviersonate in h-Moll“', den Zyklus „Harmonies poétiques et religieuses“, fiefteihn „Ungarische Rhapsodien“, as ok tallriek Transkriptionen, Klaveeruttüüg un Revisionen vun fröhere Klaveerwarken, bispeelswies de „Paganini-Etüden“. Ok twee vun sien vördem all konzipeert Klaveerkonzerte kreegen hör endgültig Gestalt. Üm sien Orchestrierungen vullkommen to maken, hett he den Sekretär Joachim Raff engageert, de he de Instrumenteerung vun völ vun sien Orchersterwarken updragen hett. to de eersten vun de in’ Dezember 1849 vun Raff instrumenteert Orchesterwarken harr en Les quatre élémens to veer Chorstücken hört, de Liszt 1844/45 nah Gedichten vun Joseph Autran komponeer. In en vun Liszt ünner Mithülp vun Hans von Bronsart erstellt nee Faaten wurr disse Ouvertüre an’ 23. Februar 1854 in en Hoffkonzert in Weimar ünner de Leitung vun Liszt as Les Préludes, Symphonische Dichtung upführt.
Nah de Plan vun Liszt sull bit Enn’ 1854 en Zyklus vun negen Sinfonischen Dichtungen rutkommen. To’n betern Verständnis vun de Stücke weern Vörwöör vörsehn, de siet März 1854 de Fürstin Wittgenstein schreev. So entstunnen söben Vörwöör, de toeerst as Broschüre druckt un in disse Form an Früenden vun Liszt verschickt wurrn. Nah en Revision wurrn de Vörwöör in de verapenlicht Partituren upnommen. In de Fall von Les Préludes weer an’ Enn’ meest kien Tosommenhang mit de in de Titel anspraken Ode Lamartines to erkennen.
De Verapenlichung vun de negen Sinfonischen Dichtungen duer noch wat länger un truck sück bit 1856 un 1857 henn. Dornah komponeer Liszt noch de Stücke Hamlet, Die Hunnenschlacht, „Mazeppa“ un Die Ideale. Bit 1861 legen 12 Sinfonische Dichtungen in verapenlicht Partituren un Arrangements för twee Klaveeren vör. Liszt harr buterdem Sinfonien nah Goethes Faust un Dantes Göttlicher Komödie komponeert. Neben wieteren weltlichen Warken, dorünner Märsche, Leeder, Melodramen un Männerchöre, weern ok geistlich Warken entstahn oder wurrn anfangen (Missa solemnis, Männerchormesse, Oratorium Christus, Legende von der heiligen Elisabeth). As Liszt 1860 Weimar verlaten de, harr he en riesig Oeuvre vörleggt. Sien apenlich Ansehn as Komponist weer aber man minn.
Canzler
Canzler is de Familiennaam von
Franz Liszt
Liszt as Dirigent, Mäzen un Pädagoog
thumb|links|Franz Liszt as Dirigent, um 1853. thumb|left|Franz Liszt 1858, Photographie vun Franz Hanfstaengl. In Weimar dirigeer Liszt völ Warken vun – damals ok umstreeden – Komponisten ut de Tiet un hett ok jemehr Opern upführt. Alleen 36 Mal hett he Warken vun Richard Wagner dirigeert, de hüm besünners nah stunn un de he in’ Fröhjohr 1849 nah den Upstand in Dresden to de Flucht nah Zürich hulpen hett. In de Folgejohren hett he Wagner finanziell un ok ideell ünnerstööt un stunn mit hüm in en regen Breefwessel. An’ 28. August 1850 broch he in Weimar Wagners Oper Lohengrin to Oorupführung un harr later henn vör, Wagners Ring in en eegens forför to bauend Festspeelhuus in Weimar uptoführen. Liszt un Wagner sünd later henn ok noch mehrfak gemeensam as Dirigenten uptreden, af 1865, nahdem Wagner mit Liszt sien Dochter Cosima liiert weer, köhl sück dat Verhältnis för lang Tiet aber af.
Ok för de Warken vun Berlioz, Mendelssohn un Schumann hett sück Liszt insett. He dirigeer in völ Musikmetropolen in Europa un funn deels Tostimmung, deels aber ok heftig Aflehnung, hööftsächlich wegen sien Oort un Wies to dirigeeren. Af 1861 hett he meest blots noch sien eegen Warken dirigeert. Neben Wagner stunn hüm besünners Hector Berlioz nah. In’ November 1852 un Februar 1855 hett Liszt in Weimar Berlioz-Weeken veranstalt, wobi ok Berlioz dirigeer, t. B. sien Oper Benvenuto Cellini. Up Anregung vun Carolyne komponeer Berlioz wenig later sien groot Oper Les Troyens, de he de Fürstin widmete.
In’ September 1857, to de Enthüllung vun dat Goethe-Schiller-Denkmal in Weimar, dirigeer Liszt de Oorupführung vun sien Faust-Symphonie un de symphonisch Dichtung Die Ideale. De letzte vun hüm leidt Opernupführung, de Oorupführung vun de Oper Der Barbier von Bagdad vun Peter Cornelius an’ 15. Dezember 1858, wurr vun en Weimarer Oppositschoon utzischt, worup Liszt sien Tätigkeit as Dirigent an dat Weimarer Hofftheater instellt hett. Sien Nahfolger wurr 1859 Eduard Lassen.
Canzler
Kiek ok bi: Cantzler, Kanzler.
Canzoneri
Canzoneri is de Familiennaam von
Franz Liszt
Liszt as Dirigent, Mäzen un Pädagoog
Ok as Pädagoog hett Liszt in Weimar mit grooten Infloot warkt. To sien Schölern hörrn Hans von Bülow, Carl Tausig, Franz Bendel, Peter Cornelius, Hans von Bronsart as ok de sien latere Fru Ingeborg Stark, Karl Klindworth, Julius Reubke, Rudolph Viole, Antal Siposs un völ annern. Ünnerstütt vun dat Kapital vun de Fürstin Wittgenstein kunn Liszt sück dat leisten, keen Honorar to nehmen un eenig vun sien klüvtigste Schöler sogor in den Huusholt vun de Altenburg uptonehmen. De Schöler hebbt sück as Liddmaat vun en versworen Gemeenschap föhlt. De Neu-Weimar Verein mit dat Vereinsblatt Die Laterne, de sück an’ 20. November 1854 up Initiative vun Liszt un August Heinrich Hoffmann von Fallersleben grünnd hett, bildt en geselligen Rahmen. Nicht wenig vun sien Schöler hebbt sück in Debatten, de in Zeitungen un Tietschriften utdragen wurrn, mit spitz Feer för de vun Liszt vertreden Kunstrichtung insett.
Allgemeen Düütsch Musikvereen
In de Tiet van 1.–4. Juni 1859 funn in Leipzig ut Anlass vun dat 25johrig Bestahn vun de Neue Zeitschrift für Musik en Versammlung (Leipziger Tonkünstlerversammlung) statt, to de de Chefredakteur Franz Brendel Musiker ut verscheeden europäisch Länner inladen harr. In dat Gewandhuus wurrn ut dissen Anlass vör allen Warken vun Liszt upführt un över den Begreep „Zukunftsmusik“ diskuteert, den Richard Wagner in sien Schrift Das Kunstwerk der Zukunft prägt harr. Up de Anregung vun Brendel henn wurr beslooten, den Begreep Neudeutsche Schule intoführen un up Anregung von Liszt un Louis Köhler en allgemeen Düütschen Musikvereen ADMV to grünnen. An’ 7. August 1861 konstitueer sück de Vereen in Weimar up den dor stattfinnen Tonkünstlerfest, to de ok de amnesteert Wagner ünner grood Jubel tokommen de. Up den Vörslag vun Liszt wurr Franz Brendel to’ Präsidenten wählt.
Levensavend (1861–1886)
thumb|Inschrift up dat Huus in Weimar, in dat Franz Liszt von 1869–1886 leevt hett. In’ August 1861 hett Liszt Weimar verlaten, um in Rom Carolyne to heiraten. Nah en monströs Verfohren in völ Instanzen harr de Kardinalskonferenz un de Paapst in Rom de Scheedung un Neevermählung vun de Fürstin endlich tostimmt. För den 22. Oktober 1861, Liszt sien 50. Geburtsdag, weer in en Kark in Rom de Hochtiet plant. Nahdem Liszt an’ 20. Oktober in Rom ankommen weer, truck an’ Avend vun de nächste Dag de Fürstin hör Inwilligung to de Heirat torüch. Ok disse Beziehung harr sück utnanner leevt, ok wiel Liszt wiedere Affären mit anner Fruen harr, bispeelswies mit de Singerin Emilie Genast un mit Agnes Street-Klindworth.
Nah de scheitert Eheschließung mit Carolyne, de in Rom bleev, Theologie studeer un Böker schreev, hett he sück verstärkt Kompositionen mit religiösen Themen un karkenmusikalischen Warken widmet. In Rom führ he en Leven, dat tüschen Mönk und Mondäne gung, un truck sück in’ Sömmer 1863 in dat Kloster Madonna del Rosario up den Monte Mario torüch, wo he ok Besöök vun den Paapst Pius IX. kreeg. Af 1864 hett he weer Konzerte besöcht un Orchester in verscheeden europäisch Städer dirigeert. 1865 kreeg Liszt de niederen Weihen un ünnertruck sück de Tonsur. Dree wiedere Weihen geev dat noch dornah. He weer nu Abbé un dormit Kleriker, aber nich Prester. He schreev dorto in en Breef: Mein Hang zum Katholizismus rührt von meiner Kindheit her und ist ein bleibendes und mich beherrschendes Gefühl geworden. thumb| Franz Liszts Graffanlag up den Bayreuther Karkhoff
In’ Mai 1873 dirigeer Liszt eerstmals en vullständig Upführung vun sien nu to’n Enn’ brocht Oratorium Christus in de Stadtkark in Weimar, en lütt Sett later weer he to de Richtfestfier vun dat Bayreuther Festspeelhuus bi Cosima un Richard Wagner in Bayreuth. Ok bi de eersten Festspelen in’ Sömmer 1876 (Der Ring des Nibelungen) as ok bi de tweete Festspelen in’ Sömmer 1882 (Parsifal) weer he in Bayreuth. Letztmalig drap sück Liszt mit de Familie Wagner in’ Dezember 1882 in Venedig (Palazzo Vendramin-Calerghi). Gemeensam geev man en Konzert in dat Teatro la Fenice. Wenig Weeken dornah, Liszt weer intüschen all weer afreist, is Wagner an en Hartinfarkt storven. 1886 reis Liszt weer nah Bayreuth, um de ünner de Leitung vun sien Dochter stahnd Bayreuther Festspiele to besöken. As he afreist is, weer he aber all swoor krank. Wenig Daag nah sien Ankunft is he an’ 31. Juli 1886 storven un wurr an’ 3. August up den Bayreuther Stadtkarkhoff bisett. Bi de Totenmesse speel Anton Bruckner an de Örgel över Motive ut Parsifal.
Wark-Översicht
Dat Gesamtwark vun Franz Liszt hett en bannigen Ümfang un is ok in sien Riekdom vun verscheden Richten mit nix to verglieken. Bit hüüd is kien Gesamtutgaav herutgeven wurrn. De so nömmt „Carl-Alexander-Ausgabe“ (se wurr 1888 von de in Weimar grünnd Franz-Liszt-Stiftung dör den Groothartog Carl Alexander von Sachsen-Weimar-Eisenach initieert) umfaat 34 Bände, is aber unvullständig. En systematisch Warkverteken hett de engelsch Musikwetenschapler Humphrey Searle tosommenstellt un keem up 701 Titel (ahn de literarischen Warken):
Klaveerwarken
Franz Liszt hett de bit to sien Tiet üblich Form vun dat Klaveerspeel un dormit ok de Klaveerkompositschoon nee prägt. Wat dorför entscheedend weer: De Hammerklaveermechanik geev dat woll all siet 1709 (se wurr vun Bartolomeo Cristofori utfunnen), aber de bedüüdenst Fortentwicklung geev dat eerst in’t 19. Johrhunnert. Todem brook Liszt vun Anfang an mit all Regeln vun de Klaveerspeeltechnik, de to de Tiet streng nah Lehrböker praktizeert wurr. To sien Utfinnen tellen de Konzertparaphrasen, bi de Liszt en Thema oder mehrere Themen ut bekannt Opern upgreep un disse utsmückt mit eegen kompositorischen Ideen to brillanten Klaveerstücken umarbeiten de. Bit hüüd sind sien Technik vun dat Klaveerspeel wenig nennenswert nee Ideen tofügt wurrn.
Von de tallriek Klaveerwarken vun Liszt wurrd hüüd man blots noch wenig speelt. En Grund för dat wietgahnd Ignoreeren vun Liszt sien Klaveerwarken mögt technische Schwierigkeiten ween, en annern Grund kann ween, dat völ vun sien Transkriptionen Bearbeitungen vun de Melodien vun anner Komponisten ut de Tiet ween sünd un bit hüüd weniger „anspreken“, denn se weern för en völlig annern Personenkreis bestimmt: för hochgebildete, talenteerte Amateure. All 1911 stell Béla Bartók in sien Upsatz „Die Musik Liszts und das Publikum von heute“ fast, dat vun dat Ansehn vun Liszt as Komponist meest nicht mehr över bleven weer:
Leeder un Melodramen
Liszt hett över 70 Lieder mit Klaveerbegleitung komponeert. Dr Mehrtall vun sien Leeder baseeren up franzöösch oder düütsch Gedichte. Liszt harr den Plan, dree Bände mit jeweils söss Leeder to verapenlichen, de de vun Heinrich Heine övernommen Titel "Buch der Lieder" kriegen sullen. De beid eersten Bände keemen 1843 un 1844 herut. De eerste Band enthollt de Stücke „Die Loreley“, „Am Rhein im schönen Strome“, „Mignons Lied“, „Der König von Thule“, „Der du von dem Himmel bist“ un „Angiolin dal biondo crin“. Man hett dat mit en musikaalsch gestalt Familienalbum to doon. Marie d'Agoult wurrd mit de dree eersten un Liszt mit de beid nachfolgend Stücken charakterisert. Dat letzte Stück ist de gemeensam Dochter Blandine widmet. De tweete Band mit de Leeder "Oh! quand je dors", "Comment, disaient-ils", "Enfant, si j'etais roi", "S'il est un charmant gazon", "La tombe et la rose" un "Gastibelza", en Bolero, nah Gedichten vun Victor Hugo sett de Leeder vun den eersten Band chronologisch fort. In den darten Band wurrn problematische Aspekte vun de Entwicklung der Beziehung tüschen Franz Liszt un Marie d'Agoults wedderspeegelt: „Du bist wie eine Blume“, „Dichter, was Liebe sei“, „Vergiftet sind meine Lieder“, „Morgens steh' ich auf und frage“, „Die tote Nachtigall“, un „Mild wie ein Lufthauch im Mai“.
Liszt hett sück nahderhenn vun sien eerst Leeder distanzeert, se weern völ to upblasen, sentimental un in de Begleitung överladen. Eenig vun sien Leeder hett he laterhenn umschreven. In de Johren 1879 un 1880 sett Liszt de Reeg vun sien „Gesammelten Lieder“ mit wieteren Heften fort. Hierto gehören Leeder as: „J'ai perdu ma force et ma vie“, „Ihr Glocken von Marling“, „Sei still“, „Mild wie ein Lufthauch im Mai“ (2. Version), „Isten veled (Lebe wohl)“ un „Mir ist die Welt so freudenleer“. En letzt Heft vun de „Gesammelten Lieder“ keem1883 herut.
De Melodramen vun Liszt sünd wietgahnd unbekannt bleven. En erwähnenswert Stück is dat Melodram "Der traurige Mönch" nah en Gedicht vun Nikolaus Lenau, da in’ September 1860 entstunn. Dat Melodram "Der blinde Sänger", dat Liszt Oktober 1875 nah einer Ballade vun Alexei Konstantinowitsch Tolstoi komponeert hett, is as autobiographische Kompositschoon bemarkenswert. De Singer glöövt, dat he vör en Publikum stahn deiht. Wiel he aber blind is, markt he nich, dat nümms dor is, de tohören seiht, so dat he vergeblich singt. Hüm hört nümms to.
Orchesterwarken
Liszt sien Hööftwarken för Orchester sünd de „Dante-Sinfonie“, de „Faust-Sinfonie“ un en Zyklus vun 12 Sinfonische Dichtungen, as ok eenig Märsche. In de Johren 1881/82 entstunn noch en letzt Sinfonische Dichtung, „Von der Wiege bis zum Grabe“', de Liszt toeerst as Klaveerversion komponeert hett. Ok vun völ vun sien anner sinfonischen Warken liggen Klaveerbearbeitungen vör. Ünner de Sinfonischen Dichtungen is „Les Préludes“ dat bekanntst Stück, dat in’ tweeten Weltkrieg to’n twiefelhaften Rum keem, wiel en Fanfarenmotiv vun dat Finale to Ankündigung vun Siegesmeldungen vun de Nationalsozialisten in’ Rundfunk verwendt wurr.
In sien Orchesterwarken entwickel Liszt de Gattung Sinfonische Dichtung (Programmmusik), de tovör vun Hector Berlioz wiederentwickelt wurrn weer, insbesünnere bezüglich vun den Umfang vun de Instrumenteerung un dat Bruken vun Leitmotiven (ähnlich as Richard Wagner). Neben de klingend Musik gifft dat en in de Titel andüüd butermusikaalsch Objekt, dat so nömmt Programm. Dat Programm kann en Vörgang ween, de man vertellen kann, en Gemälde, de Idee vun en Person oder en annern Gegenstand ween. Ut dat Zusammenwirken vun de klingend Musik mit de in de Vörstellung vun en Hörer oder Speler vörhannen Programm sull sück en ästhetische Wirkung ergeven. Musik vun so en Oort geev dat all in fröhere Tieden, bispeelswies Vivaldis "Vier Jahreszeiten", Beethovens Sinfonie "Wellingtons Sieg bei Trafalgar" as ok de Pastoral-Sinfonie, Warken vun Berlioz un Ouvertüren vun Mendelssohn. In’ Ünnerscheed to Liszt sien Vörgänger hebbt sien Sinfonische Dichtungen allerdings Debatten över en grundsätzlich Berechtigung vun Programmmusik utlöst, z. B. bi Eduard Hanslick in sien 1854 herutbrocht Book „Vom Musikalisch-Schönen“, oder in Bidrääg vun Wagner un Brendel. Johannes Brahms hett Liszt sien Dante-Sinfonie as "Unmusik" betekent, de up den Messhoopen hörrn de. Liszt hett sück u. a. to dat Thema Programmmusik in en Breef an Marie d'Agoult van’ 15. November 1864 so ütert:
Literarisch Warken
De literarisch Warken vun Franz Liszt sünd in sien „Gesammelten Schriften“ tosommenfaat, de eerstmals vun Lina Ramann 1883 in söss Bänden in Leipzig herutgeven wurrn sünd. Neben Essays un Reisebreef is vör allen de Biographie över Friedrich Chopin interessant, de he gemeensam 1850/51 mit de Fürstin Carolyne von Sayn-Wittgenstein schreven hett. Vun sien völ Breef sünd över 6.000 in verscheeden Bänden vrapenlicht wurrn, t. B. de Breefwessel mit Richard Wagner, Hans von Bülow, sien Moder Anna oder den Groothartog Carl Alexander.
Oordeelen vun Tietgenossen
Robert Schumann
Maurice Ravel
Würdigungen
duum|Breefmark to’n zum 150. Geburtsdag vun (DDR 1961)
Totora
Totora betekent
Naujoks
Naujoks is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Naujocks.
Vormann
Vormann is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Vörmann, Formann, Forman, Foreman.
Kopenhagen
Kopenhagen (däänsch:, in bit in dat 19. Johrhunnert gültig Rechtschrieven Kjøbenhavn) is de Hööftstadt vun Däänmark un dat kulturelle un wertschapliche Zentrum vun dat Land. De Stadt is Sitt vun dat Parlament (Folketing) un de Regeeren, as ok Residenzstadt vun de däänsch Königin Margrethe II.
De Stadt liggt op de Insel Seelann, wat in'n Osten vun Däänmark is. Kopenhagen hett 632.340 (Stand: 2020) Inwahner up en Flach vun 86,2 km². In'n Ballungsruum Kopenhagen (Hovedstadsområdet) bedrocht de Inwahnertall 1.330.993 (Stand: 1. Januar 2020). Kopenhagen hett völ Paläste, den Vergnögenspark Tivoli un en groot Hoben. Över de Öresund liedt de Öresundbrüch nah Malmö in Sweden.
Hans Wagner
Hans Wagner is de Naam von
* Hans Wagner (1500/1510–na 1572), düütschen Bomeester, , ,
Bundsautobahn 255
duum|Bundsdüütsche Autobahntall 255 duum|upright=0.8|Dat Hamborger Autobahnnett De Bundsautobahn 255 (Afk.:BAB 255 oder ok A 255), mitünner ok Aftwieg Veddel nöömt, is en düütsche Autobahn. De hele Autobahn hett en Läng vun jüst man 2 Kilometer. Se verbinnt in Hamborg de Norderilvbrüchen un de doröver verlopen Bundsstraten B 4 un B 75 mit de Autobahn 1. Vun de BAB 255 twiegt butendem de BAB 252 op halven Weg af. Dat Autobahnkrüüz, wat dorto höört, is vun en ungewöhnlich langtogene Booort in Noord-Süüd-Richt. Dat sütt mehr ut as twee Dreeecken as’n Krüüz.
Franziska Stürmer
Franziska Stürmer (* 1. Januar 1986 in Potsdam) is en düütsch Schauspelerin.
Stürmer wurr dör hör Hööftrull as Monika Freising in de Kinner- un Jöögdreeg Schloss Einstein bekannt. Dorneben wirk se in de Feernsehproduktschoon Wenn der Präsident zweimal klingelt mit, as ok in en Episood vun de Sat.1-Reeg Inspektor Rolle.
Newport
Newport betekent
Newport is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Newport County, Newport Township, Nieuport, Nieuwpoort.
Mitteldorf
Mitteldorf betekent
Dat is ok de hoochdüütsche Naam von
Mitteldorf is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Middeldorf, Middeldorp, Middeldorpf, Mittelndorf, Mittelsdorf, Mittendorf, Mitterdorf.
Overledingerland
Dat Overledingerland maakt de Südoosten van d' Landkreis Leer in Oostfreesland ut. De Naam hett de Bedüden "Land over de Leda", de Landstreek südelk van de Stroom Leda. In'd Westen grenzt de Eems dat Overledingerland off.
De Lü proten faken oostfreesch Platt. In'd Westen gift dat en paar reformeerte Karkengemeenten, de anner Gemeenten sünd meest luthersch.
Dat Overledingerland is en van de veer historisk Landskuppen in 'd Landkreis Leer, de anner bünd dat Rheiderland, dat Moormerland un dat Lengenerland. In'd Middeloller was dat en sülvststannig freesch Landgemeent, bit Hoovdlingen de Heerskupp overnehmen deen. Politisk updeelt is de Streek vandag in de Gemeenten Oosterfehn, Rhauderfehn, Westoverledingen un de Stadtdeel Nettelburg van d' Stadt Leer.
Tiquipaya
Tiquipaya betekent
Provinzen vun Algerien
Algerien is in 48 Provinzen ünnerdeelt. Op Araabsch warrt de Wilaya nöömt (Mehrtall: Wilayat).
De algeerschen Wilayas sünd jümmers na jümehr Hööftstadt nöömt. De is tomehrst ok de gröttste Stadt in den Wilaya. Elk Provinz hett en Wali as Baas.
Geschicht
thumb|De Provinzen vun Algerine twischen 1974 un 1983 De Indelen geiht op de franzöösche Kolonialtiet trüch, in de dat Land 1847 in de dree Départements Algier, Oran un Constantine indeelt wurr. 1955 keem Bône (=Annaba) dorto. In de Tiet vun den algeerschen Unafhängigkeitskrieg (1954 bet 1962) is dat Land nee indeelt wurrn, dorbi sünd 17 Départements rutkamen. Na de Unafhängigkeit 1962 hebbt se de Départements in Wilayat ümnöömt. Ok en Deel vun de Städer hett dorbi niege, araabsche Naams kregen. Man de Struktur sülvst is bleven.
1974 is dat Land denn in 31 Wilayat opdeelt worrn. Dat harr bet 1983 Bestand, as welke vun den Provinzen nochmal deelt worrn sünd. Dorbi sünd dann de 38 Wilayas vun hüüt bi rutkamen.
Manco Cápac
Manco Cápac betekent
* Manco Cápac (üm 1200–?), mythischen Herrscher von de Inkas,
Kiek ok bi: Manco Kapac.
Ohnsorg
Ohnsorg is de Familiennaam von
Arentz
Arentz is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Arends, Arenz, Ahrendts, Ahrends, Arens, Ahrens.
Manco Kapac
Manco Kapac betekent
Roger Gyselinck
Roger Gyselinck (* 17. September 1920 in Wetteren; † 5. Januar 2002) weer en belgisch Radrennfohrer.
He weer Profi van 1941 bit 1954. 1949 beleg he bi de Klassiker Lüttich-Bastogne-Lüttich den 3. Platz. Sien gröttste Erfolg is aber woll de Sieg bi de Düütschland-Rundfohrt 1950. Bi bedüüdend starkere Besetten 1951 keem he noch up den 6. Platz.
Dann gifft noch en tweeten Radrennfohrer mit de sülvig Naam, de sien gröttsten Spood vör den tweeten Weltkrieg harr.
Tietrebeet
De Eer is in 24 Tietrebeden indeelt. De gaht ründ um den Globus un treckt sick vun den Noordpool bet na den Süüdpool. Vun Oost na West sünd dat 24 Tietrebeden. In een un dat sülve Tietrebeet gellt jümmers de sülve Tiet.
Marquina
Marquina betekent
Tietrebeet
Internatschoonal wartt de Tiet na UTC angeven. Dat is de Universal Time Coordinated. Dat is dat sülvige as de ole Greenwich Mean Time (GMT). Jedeen Tietrebeet het sien Afwieken in Stünnen vun de UTC.
De Nedderlannen, Düütschland, Däänmark, Polen un wat dor süüdlich un nöördlich vun liggt, sünd in dat Tietrebeet vun de Mitteleuropäisch Tiet. De wiekt +1 Stünn vun de UTC af. Dat kümmt dorvun, dat dat Rebeet wieder in’n Oosten liggt as Greenwich un von düttwegen geiht de Sünn fröher op. In’n Sommer, wenn de Sommertiet is, denn sünd dat +2 Stünnen Afwieken.
Marquina
Marquina is de Familiennaam von
Fehmarnsundbrüch
thumb|Fehmarnsundbrüch von Sund ut De Fehmarnsundbrüch is een 963 Meter lang Brüch twischen de Insel Fehmarn un Holsteen. De kombineerte Straten- un Iesenbahnbrüch överquert den 1300 Meter breeden Fehmarnsund un hett een gröttste Hööch vun 23 Meter öwer den Waterspegel. De Bogenbrüch is ut Stahl buut un hett een Spannwied von 248 Meter. Architekt is Gerd Lohmer ut Köln. Inweiht hebbt se de Brüch in Mai 1963. Domols wär de Kole Krieg noch nich to Enn, denn bi die Konstrukschon hebbt se söss Sprengschächt inbuut, um de Brüch in de Luft to jogen. De Fehmarnsundbrüch is een Attrakschon in Oostholsteen un kann ok von Radfohrer un Footgänger brukt warrn.
Kommun Finspång
De Kommun Finspång is ene Gemeend in dat Lehn Oostgötland in Sweden. Dat höört to de Landschop Oostgötland un den Gerichtsbezirk Norrköping. Se hett 20.823 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 1.061,57 km². De Sitt vun de Verwalten is in Finspång.
Demografie
2006 weren 10,38 % vun de Inwahners buten Sweden boren.
Scholen
De Kommun hett 17 Grundscholen, de vun de Kommun bedreven warrt, un ene private Grundschool. De kommunalen Scholen hebbt alltohoop 2222 Schölers un de privaten 30.
Geografie
In de Kommun gifft dat 922 Eilannen, de alltohoop 719 Hektar groot sünd.
Bamberg County
Bamberg County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Süüd-Carolina. He hett 15.987 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.018 km². De Sitt vun de Verwalten is in Bamberg.
Historie
De Kreis is 1897 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 16.658 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 6.743 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 12.584 US-Dollar. 6.605 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 1.571 Minschen maakt. 26,43 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
2,04 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 0,92 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 36,47 % vun de Minschen Witte, 62,50 % Swarte, 0,19 % stammt ut Asien un 0,01 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,16 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,14 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,53 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 0,71 % vun de Lüüd ansehn.
Aquitanium
Dat Aquitanium (in’n düütschen Spraakruum meist to Aquitan verkört) is in de Chronostratigrafie de ünnerste Stoop vun’t Miozän un togliek vun’t Neogen. Los güng dat mit de Stoop 23,0 Millionen Johren an un vör 20,4 Millionen Johren weer se wedder vörbi. Vör dat Aquitan leeg an de Grenz na’t Paläogen dat Chattium, dorop folgen deit dat Burdigalium.
Naam
De Naam vun de Stoop is afleidt vun den latienschen Naam vun Aquitanien in Frankriek. De Stoop un de Naam weern 1853 dör den Swiezer Geologen un Paläontologen Karl Mayer-Eymar in de Fackliteratur inföhrt. As Tyyplokalität hett de Internatschonalen Stratigrafischen Kommischoon (ICS) dat Lemme-Carrosio-Profil in de Neeg vun Carrosio in’n Noorden vun Genua in Italien fastleggt.
Definitschoon
De ünnere Grenz vun’t Aquitanium is dör mehrere Begeevnissen defineert. Dat is to’n een de Basis vun de magneetschen Polaritäts-Chronozoon C6Cn.2n, man dor liggt ok dat eerste Optreden vun de Foraminiferen-Oort Paragloborotalia kugleri un dat Utstarven vun de kalkigen Nanoplankton-Oort Reticulofenestra bisecta – gliektosetten mit de Basis vun de Nanoplankton-Zoon NN1. Dat Enn is fastleggt dör dat eerste Vörkamen vun de Foraminiferen-Oort Globigerinoides altiaperturus oder ok dör de böveren Grenz vun magneetschen Polaritäts-Chronozoon C6An.
Cápac
Cápac is de Naam von
,
Michael Arenz
Michael Arenz is de Naam von
* Michael Arenz (* 1954), düütschen Lyriker, Rutgever un Journalist,
Fulda (Stadt)
Die Stadt Fulda an de glieknaamig Stroom is Böverzentrum vun de Region Oosthessen un de neegentgröttste Stadt in Hessen. Se is ok de Kreisstadt vun de Landkreis Fulda un en vun söben vun de Sonnerstatusstäder in Hessen. Dorneben weer se ok Seet vun dat Klooster Fulda un is Hoochschool-, Barock- un Bisdomsstadt mit Bischopsseet vun dat Bisdom Fulda. In Fulda leven 64.097 Inwahner (Stand: 31.12.2007) up en Rebeet vun 104,05 km².
Geografie
De Stadt liggt an de Böverloop vun de Stroom Fulda, dicht bi de Landsgrenz to Döringen un Bayern, inbett tüschen de Middelbargen Rhön in’ Oosten un Vogelsberg in’ Westen.
Nahbargemeenden
Um Fulda rüm liggen de Gemeenden Petersberg, Künzell un Eichenzell un bild mit de en Agglomeratschon. Anner Nahbergemeenden sünd: Großenlüder, Hünfeld, Neuhof un Schlitz.
Stadtgledderung
De Karnstadt vun Fulda is dorto in twalf statistische Bezirke oder innerstädtische Viertel ünnerdeelt, wat aber kien eegen Stadtdeelen sünd:
Eingemeindungen
De Stadt Fulda wurr dör de hessisch Rebeetsreform 1972 um de 24 baben nömmt Umlandsgemeenden vergrötert, verlor aber 1974 de Status as Kreisfree Stadt. Dorför wurr se, so as weidere söss Städer mit mehr as 50.000 Inwahner Sonnerstatusstadt. Se harr dormit mehr Upgaaben un Rechte as sonstige kreisangehörige Städer, aber weniger as kreisfree Städer.
Herkunft vun’t Naam
De Herkunft vun de Naam Fulda is nich klor. Oorkundlich sünd folgend Naams överleefert: Ut dat Johr 750 Uulta un Uulthaha, vun 751 Fulda, vun 752 Uuldaha, vör dat Johr 769 Fulde, un in’t 16. Johrhunnert Fuld, Fult un Fuldt. Der wohrschienlichste Herkunft leidt sück aber woll vun en Waternaam af.
Ramadas
Ramadas betekent
Ramadas is de Familiennaam von
Jatiya Sangsad Bhaban
thumb|Jatiya Sangsad Bhaban Jatiya Sangsad Bhaban (bengali: জাতীয় সংসদ ভবন, Jātīya Saṃsad Bhaban, Huus vun de Natschonalversammlung) is dat Bowark vun dat Natschonalparlament vun Bangladesch in de Hööftstadt Dhaka.
Dat Bowark wurr vun den US-amerikaansch Architekten Louis Isadore Kahn (1901–1974) utklamüstert un gellt as en vun de gröttst Parlamentshüüs in de Welt.
Flødstrup Sogn
Flødstrup Sogn is en däänsch Kaspel (däänsch sogn) von de Däänsche Volkskark. Dat liggt in de Proovstie Kerteminde von dat Bisdom Fünen. De Kark von dat Kaspel is de Vor Frue Kirke in’n Oort Flødstrup. De Kaspels sünd in Däänmark gliektiedig för de amtliche Statistik ok Ünnerdelen von de Kommunen (LAU-2), bi Flødstrup Sogn also von de Kommun Nyborg.
Pinkus
Pinkus is de Familiennaam von
Flødstrup Sogn
Historie
Dat Kaspel leeg bet to de Kommunaalreform 1970 in de Harr Vindinge Herred von dat Amt Svendborg un denn von 1970 bet 2006 in de Kommun Ullerslev in dat Amt Fünen. Mit de Kommunaalreform an’n 1. Januar 2007 is dat Kaspel Deel von de Kommun Nyborg in de Region Süüddäänmark worrn.
Pinkus
Kiek ok bi: Pincus, Pinkuss.
Twölv-Apostels-Kark (Olenwoold)
Historie
De Grundsteen för de Kark is in’n Dezember 1968 leggt worrn. An’n 6. September 1969 is se von Bischop Heinrich Maria Janssen wieht worrn. To de Tied hebbt in dat Rebeed 1006 Katholiken leevt, de vörher von de Karken in Cuxhoben (Hart Jesu un St. Marien) un de Hillig-Krüüz-Kark in Oterndörp betreut worrn sünd. An’n 1. Juli 1988 is de Kark egenstännige Karkengemeen worrn (dat heet, dat ut de Parrvikarie en Parrkuratie worrn is). 1992 hebbt se dat Gebüüd utboot un dat hett tosätzliche Gemeenrüüm kregen.
An’n 31. August 2008 hett de Kark ehr Egenstännigkeit wedder verloren un is mit de St.-Marien-Kark to een Karkengemeen tohoopleggt worrn.
Rebeed
In de Tied von 1988 bet 2008 as de Kark en egen Karkengemeen billt hett, hebbt to disse Karkengemeen de Öörd Olenwoold mit Franzenborg und Godendörp, Olenbrook, de Worth, Berensch, Arensch un Ox (höört all to de Gemeen Cuxhoben) un dat kumplette Rebeed von de Gemenen Noordholt, Millm un Cappel (vondaag all Deel von de Gemeen Geestland) tohöört.
Gerbode
Gerbode is de Familiennaam von
Polyploidie
As Polyploidie warrt in de Genetik un in de Zellbiologie betekent, dat eenige Oorden vun Leevwesen mehr as twee Chromosomensätz in jemehr Zellen opwiest.
In en haploiden gifft dat in een Chromosomensatz jeedeen Chromosom blots eenmol, in en diploiden Satz kummt jeed Chromosom tweemol vör. Vun dree Chromosomensätz an warrt dat denn as Polyploidie betekent:
En geraadtalligen Satz warrt Orthoploidie nöömt, bi nichgeraadtalligen warrt as Anorthoploidie betekent.