cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jefferson County (Tennessee)
Demografie
Vun de Vöröllern her sünd 95,66 % vun de Minschen Witte, 2,32 % Swarte, 0,27 % stammt ut Asien un 0,04 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,31 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,63 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,77 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 1,33 % vun de Lüüd ansehn.
Luttrop
Luttrop is de Familiennaam von
Lutz Bertling
Lutz Bertling is de Naam von
* Lutz Bertling (1928–2019), düütschen Levensmiddelchemiker,
Edmund Percival Hillary
thumb|right|Edmund Percival Hillary 1957
Sir Edmund Percival Hillary, KG, KBE (* 20. Juli 1919 in Auckland; † 11. Januar 2008 ok dor) weer en niegseelännsch Bargstieger. Tosommen mit de Sherpa-Bargstieger Tenzing Norgay is he an’ 29. Mai 1953 as de Eerste op den Tipp vun den Mount Everest stegen, den hööchsten Barg up de Eer.
Leven
Hillary wurr as tweet vun dree Kinner vun Percival Augustus Hillary un de sien Fru Gertrude Hillary, boren Clark, boren un gung in Auckland in de School, af twalf Johren in de beropen Auckland Grammar School. Dat Bargstiegen hett he as Kind in de Niegseelännsch Alpen lehrt. Twee Johr lang hett he de Universität vun Auckland besöcht, bevör he, as sien Vader ok, Imker wurr. In' Tweeten Weltkrieg weer he Navigator bi de Royal New Zealand Air Force. 1948 hett he tosommen mit Harry Ayres den Mount Cook eerstmals över den Süüdgrat besteegen.
Köllmann
Köllmann is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Collmann, Kollmann, Kohlmann.
Gora Belopol’skogo
Gora Belopol’skogo is en Nunatak in Mac-Robertson-Land, Oostantarktika. He liggt in de Prince Charles Mountains noordwesten de O’Leary Ridges.
Russ’sche Wetenschoppers hebbt em nöömt. De Achtergrund von’n Naam is nich överlevert.
Richard Kline
Richard Kline is de Naam von
* Richard Kline (* 1944), US-amerikaanschen Schauspeler un Speelbaas,
Kiek ok bi: Richard Klein, Rick Kline.
Mocedades
duum|Mocedades (1973) duum|Mocedades (2006)
Mocedades is en Singgrupp ut dat Baskenland in Spanien.
De Süstern Amaya, Izaskun und Estíbaliz Uranga hebbt in’t Johr 1967 de Grupp Las Hermanas Uranga („De Uranga-Süstern“) grünnt. As sik jemehr Bröder un en poor Frünnen ok noch anslaten hebbt, hebbt se den Naam op Voces y guitarras („Stimmen un Gitarrn“) ännert. Intwüschen weern dat acht Lüüd. Se hebbt denn en Platenverdrag kregen un hebbt sik 1969 noch mol ümnöömt in Mocedades. 1973 weer de Grupp för Spanien bi’n Eurovision Song Contest, woneem se mit jemehr Leed Eres Tú den tweeten Platz beleggt hebbt. Den Hööftdeel hett dorbi Amaya Uranga sungen. Mit dat Leed hebbt se en internatschonalen Hit lannt, de in de USA bit op den negenten Platz vun de Charts kamen is. Vun dat Leed sünd mehrere Coverfaten inspeelt worrn. Mocedades sülvst hebbt en engelsche, en düütsche, en franzöösche un en italieensche Faten opnahmen.
Vun de Grupp hett dat över de Johren jümmer wedder ne’e Alben geven, wobi de Liddmaten faken wesselt hebbt. De Alben weern vör allen för den spaanschen Markt produzeert.
Lüttringhaus
Lüttringhaus is de Familiennaam von
Coleman River
Coleman River betekent
Verwaltungsgemeenschop Langenbach
Siet 1. Januar 1994 is de Körperschop oplööst un de beiden Gemenen hebbt egen Verwaltungen kregen.
Seet von de Verwaltungsgemeenschop weer Langenbach.
Mulcahy
Mulcahy is de Familiennaam von
Hanraad
Hanraad is en lütten Oort in de Gemeen Heeßel (Samtgemeen Zeven) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch von öllers bi Wiertzen mit bi.
Geografie
En poor hunnert Meter in’n Süden von’n Oort flütt de Oost langs.
De Naveröörd sünd Maschhorst, Langenfeld un Lütt Meckels in’n Noordoosten, Groot Meckels un Kohmöhlen in’n Süüdoosten, Volkens un Nindörp in’n Süden, Rüspel in’n Süüdwesten, Freyersen un Wiertzen in’n Westen un Oosterheeßel un Oosterbötzen in’n Noordwesten.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Zeven in’n Kanton Zeven höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort hett vör 1885 to de Böörd Heeßel in dat Amt Zeven tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Zeven. 1932 is dat Deel von’n Landkreis Bremervöör worrn un 1977 von’n Landkreis Rodenborg.
Hanraad höört von öllers to Wiertzen. De Gemeen Wiertzen is mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. März 1974 Deel von de Gemeen Heeßel worrn, de to de Samtgemeen Zeven höört.
Religion
Hanraad is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Viti-Kark in Heeßel.
Verkehr
Hanraad liggt an en Blangenstraat von de Landsstraat 142, de in’n Westen över Wiertzen un Wiersdörp na Zeven an de Bundsstraat 71 ran geiht un in’n Süüdosten över Groot Meckels na Zittens un Töst. In’n Noordoosten geiht de Dörpstraat wieder na Langenfeld un Lütt Meckels an de Kreisstraat 123 ran.
De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 47 Zittens liggt so negen Kilometer in’n Oosten von Hanraad.
De nächsten Bahnhööv sünd so bi 21 Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Scheeßl an de Bahnlien Hamborg–Bremen un bi 22 Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Harsfeld an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu. De Bahnlien Wilst–Töst löppt direkt an Hanraad langs. Personenverkehr hett dat hier von 1917 bet 1971 geven. De nächste Bahnhoff weer in de Tied de in Wiertzen.
Kommun Malung-Sälen
De Kommun Malung-Sälen is ene Gemeend in dat Lehn Dalarna in Sweden. Dat höört to de Landschop Dalarna un den Gerichtsbezirk Mora. Se hett 10.478 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 4.105,77 km². De Sitt vun de Verwalten is in Malung.
Demografie
2006 weren 6,71 % vun de Inwahners buten Sweden boren.
Scholen
De Kommun hett 9 Grundscholen, de vun de Kommun bedreven warrt. De Scholen hebbt alltohoop 1039 Schölers.
Geografie
In de Kommun gifft dat 2002 Eilannen, de alltohoop 1.177 Hektar groot sünd.
Budapest
Budapest is de Hööftstadt vun Ungarn. De Stadt liggt in Middeleuropa, in de Midde vun Ungarn un hett bi 1.779.000 Inwahners
Dat Zentrum vun Budapest hett de UNESCO as „Weltkulturarv“ naamt.
Attraktschonen
As de wichtigsten Attraktschonen warrn ok naamt:
Düütsche Minnerheit
duum|Stimmandeel för de Düütsche Minnerheit in de [[Woiwodschop Oppeln bi de Parlamentswahlen 2007]] Düütsche Minnerheit (poolsch Mniejszość Niemiecka) is de Partei vun de düütsche Minnerheit in Polen. De Partei deit in de Woiwodschop Oppeln antreden. De Partei is dat polietsche Afdeel vun de Sozial-Kulturelle Gesellschop vun de Düütschen in’t Oppelnsche Slesien.
Programm
De Düütsche Minnerheit will dat Inbinnen vun Polen in de Europääsche Union un de Region Slesien vöranbringen. Besünners deit se sik natürlich för Minnerheitenrechten insetten.
Wahlen
1993 geev dat twee Listen, een in de Woiwodschop Oppeln, een in de Woiwodschop Kattowitz.
Johnson County (Georgia)
Johnson County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Georgia. He hett 9.980 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 787 km². De Sitt vun de Verwalten is in Wrightsville.
Demografie
Vun de 8.560 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 3.194 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 12.384 US-Dollar. 3.249 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 404 Minschen maakt. 21,03 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
Vun de Vöröllern her sünd 62,44 % vun de Minschen Witte, 36,96 % Swarte, 0,12 % stammt ut Asien un 0,01 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,13 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,07 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,27 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 0,91 % vun de Lüüd ansehn.
Sportafteken
thumb|Bandsnallenafteken vun’t Düütsche Sportfafteken in Bronze
Allgemeen is Sportafteken de Böverbegreep för Ehrenteken, de vun Sportverbännen un Organisatschonen för sünnere sportliche Leistungen, verleht warrt un tomeist staatlich oder dör Sportverbännen acht sünd. Normalerwies bestaht Sportafteken ut en Medaille oder’n Ansteeknadel in Verbinnen mit en Oorkunn, de dat schriftlich nawiesen deit. Üm en Sportafteken to kriegen, mutt man vör gewöhnlich sünnere Leistungen bringen.
In’n Grundsatz mööt bi Sportafteken twee Kategorien ünnerscheedt waarn. De een Sort gellt as Nawies för’t grundsätzliche Vermögen in een Sportoort (to’n Bispeel de Düütsche Jöögdswemmpass, Europääsche Paddel-Pass), bi de annere Sort geiht dat üm sünnere Leistungen in een oder mehrere Sportoorden, as to’n Bispeel dat Loopafteken.
Dat bekannste Sportafteken, dat faken ok meent is, wenn vun dissen Böverbegreep snackt warrt, is dat Düütsche Sportafteken, dat bit Enn 2001 ruchweg 24 Millionen mol verleht worrn is.
August Hinrichs
August Hinrichs (* 18. April 1879 in Ollnborg; † 20. Juni 1956 in Huntlosen), weer Dischermeester un Schriever. He schreef en Sozialdrama un en Historiendrama, de 1909 un 1911 in dat Theater in Ollnborg upföhrt woorn. In ganz Düütschland woor he bekannt dör siene plattdüütschen Buurnkummödies. De perfekt upboote „Swienskummödie“ woor verfilmt un weer as „Krach um Jolanthe“ in all düütsche Kinos to sehn. 1933 schreef August Hinrichs den Text för dat Stedinger-Spill, dat 1934 in Olenesch un up de Freelichtbühne in Bokkholtsbarg upföhrt woor. De Natschoonalsozialisten keem dat domaals goot topass, wiel se dachen, dat wecke Gedanken in dat Stück mit ehre Vörstellungen von Bloot un Bodden, von Ehre un Heldendoom övereenstimmen deen un sik up Platt un up ene Bühne licht unner de Lü bringen leten. De Natschoonalsozialisten weern darvon övertüügt, dat Hinrichs ehr Mann weer, un na 1945 bleef dat darum nich ut, dat he unner den Verdacht stund, dat he sik schullig maakt harr. Dat Gegendeel is aver de Fall. In siene literarischen Arbeiden is naarns nich wat von Faschismus to finnen, un dat gifft Bewiese darför, dat he sik för Lü, de von dat Dritte Riek verfeemt weern, insett hett. De Ollnborger sehgen darum ok kienen Grund, ehren Dichter de Ehrenbörgerrechte aftoerkennen un de nedderdüütsche „August-Hinrich-Bühne“ enen annern Naam to geven.
1944 hett he de Ehrenbörgerschaft vun de Stadt Ollnborg kregen und de is hüm ok nicht we’er aferkannt wurrn.
Mr. & Mrs. Smith (1941)
Mr. & Mrs. Smith is de Titel vun en US-amerikaansche Screwball-Kummedie ut dat Johr 1941 vun den Speelbaas Alfred Hitchcock. De Hööftrullen weern vun Carole Lombard un Robert Montgomery speelt.
Inholt
De Eh vun den den New Yorker Afkaat David Smith un sien Fro Anne is mitünner ’n beten vertrackt un baseert op en snaaksch Nett vun Regeln. To’n Bispeel drööft de beiden, wenn se mol Striet mit’nanner hebbt, nich ut de Slaapkamer gahn, bit de Striet bileggt worrn is. Dat kann denn ok mol heten, dat David mehrere Daag lang nich in’t Büro kamen kann. En annere Regel beseggt, dat se jeden Maand een Fraag stellen drööft, de vun den Partner liekut un ehrlich antert warrn mutt. Na en Ehstriet fraagt Anne also, wat David ehr noch mol heiraden de, wenn he noch mol vör disse Fraag stahn de. Vunwegen dat he ehrlich wesen mutt, seggt David, dat he sien Freeheit teemlich missen de un dorüm wohrschienlich eher Single blieven de. Anne is toeerst opbröcht, vergifft em de Antwoort denn aver schienbor doch.
As David denn wedder torüch an de Arbeit is, kriggt he Besöök vun en Beamten, de em vertellt, dat sien Eh mit Anne wegen en Ingemeenden nich rechtmatig vör sik gahn weer. David vertellt Anne dorvun eerstmol nix, man se warrt dorvun dör den glieken Beamten wies. Se töövt, dat David ehr nu en ne’en Andrag maken deit, man he tögert dat noch’n beten rut. Dat duert so lang, dat Anne opletzt övertüügt is, dat David ehr wohrhaftig nich nochmol heiraden will. Doröver warrt se so dull, dat se em vör de Döör sett un kort later mit David sien besten Fründ Jeff anbanneln deit. Dat geiht so wiet, dat se sogors över en Eh mit Jeff nadenken deit.
David versöcht natürlich, Anne to övertügen, dat he ehr jümmer noch leev hett un dat he ehr noch mol wedder heiraden will, aver Anne glöövt em dat nich mehr. David blifft nix över, as to versöken, ehr plaante Eh mit Jeff to saboteeren. He reist jem sogor in’n Urlaub in en Skihütt achteran, woneem he as de vertwievelte, besopene Ehmann in’t Delirium optreden deit. Anne un Jeff steekt em in’t Bett un pleegt em, man David deit blots so, as kreeg he nix mit. Anne kummt in’t Twieveln över ehr Geföhlen, man as se dat spitz kriggt, dat David jem wat vörspeelt hett, warrt se glieks wedder füünsch. Jeff verlütt denn aver doch sien Intresse an Anne, vunwegen ehrn nööstig en Charakter, un reist af. Anne aver blifft liekers stur gegenöver David, un dat bit to’n Enn vun’n Film. Man, denn finnt se opletzt doch wedder to’nanner un verdrägt sik mit’n Söten.
Achtergrund
De Produkschoonsfirma RKO Pictures hett sik in’n November 1939 de Rechten an en Skript vun Norman Krasna sekert, as de noch keen Titel för sien dat Dreihbook harr. Dat Projekt lööp dorüm tietwies ünner verschedene Arbeitstitel – ü.a. Who Was That Lady I Seen You With?, And So To Wed, Here We Go Again!, The Lady Said No!, That Was My Wife!, Temporarily Yours un Slightly Married – bit dat Studio sik opletzt op Mr. & Mrs. Smith fastleggt hett.
Dreiht weer vun’n 5. September bit to’n 2. November 1940. Mit de Szeen, in de Custer bi’t Snacken mit sien Öllern dör den Larm vun en Toilett stört warrt, harr dat Studio Maleschen. De Hays Code weer to de Tiet bannig, wat dat Dorstellen vun Toiletten in Bild un Toon bedrapen de. Üm en Zensur to ümgahn, hett Hitchcock den Larm vun de Waterspölen so wiet vertarrt, dat dat jüst so ok en Dampheizung wesen künnt harr.
Lombard hett sik den eersten Dag en Jux mit Hitchcock verlööft, de dat sülvst ok geern mit sien Schauspelers maken de: Se hett dree Keih in’t Studio kamen laten un jem Schiller mit de Naams vun de dree Hööftdorstellers ümhungen. Dormit hett se Hitchcock sien beropen Zitat antert, wona „all Schauspelers Veeh“ weern.
De för Hitchcock so untyypsche Kummedie is vun de Tokiekers mit grote Freid opnahmen worrn. An’n 30. Dezember 1940 is de Film vun en Publikum to Proov in New Rochelle, New York to een vun de besten Filmen vun’t Johr wählt worrn. Na de Premiere an’n 20. Januar 1941 in de Radio City Music Hall vun New York City weern de Vörföhren de eersten negen Daag lang utverköfft.
Mario Bertok
Mario Bertok (* 2. September 1929 in Zagreb; † 20. August 2008 in den Jarun See bi Zagreb) weer en jugoslaawsch/kroaatsch Schachspeler un Journalist, de för de Zeitung Sportske novosti schrieven de.
Mr. & Mrs. Smith (1941)
Achtergrund
De Tietschrift Look bewunner an den Film un weer doröver ok överrascht, dat Hitchcock de glieke Strategie anwennt hett as bi sien Melodramen, de as sien Markenteken kuum to verwesseln weern: De lösige Oort, dat Hals-över-Kopp-Enn un de glieke Sichtwies, de ut de Ogenwinkels kummt.
Hitchcock hett ok in dissen Film en Cameo-Optritt inboet. Na ruchweg 41 Minuuten kummt he Robert Montgomery vör en Huus op de Straat entgegen.
Mario Bertok
Bertok kreeg de Titel Internatschonaler Meester in dat Johr 1957. He hett de jugoslaawsch Mannschap bi de Schacholympiade 1960 in Leipzig vetreden (+5 =5 -3). De Mannschap beleg an'n Enn'n Platz 3. In dat sülvig Johr belegg he bi de jugoslaawsch Meesterschapen den tweeten Platz.
An 20. August 2008 hebbt se hüm dood upfunnen, nahdem he bi’d Swemmen in den Jarun-See verschwunnen weer.
Luttringhausen
Luttringhausen is de hoochdüütsche Naam von
Kiek ok bi: Lüttringhausen.
Drögenbossel
Drögenbossel is en Dörp in de Gemeen Visselhöövd in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. Binnen de Gemeen billt de Oort de polietsche Oortschop Drögenbossel.
Geografie
De höögste Punkt in Drögenbossel un in de ganze Gemeen Visselhöövd is de Höllbarg mit 93,4 m.
De Naveröörd sünd Rutenmöhl in’n Noorden, Brochdörp, Hertel un Neenkerken in’n Noordoosten, Holtmannshoff in’n Oosten, Behningen in’n Süden un Delvendaal, Hiddingen, Battenbrook un Schwitschen in’n Süüdwesten.
Historie
Drögenbossel kummt 1275 toeerst in de Oorkunnen vör.
In’n Eersten Weltkrieg sünd dree Soldaten ut Drögenbossel fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 14.
Verwaltungsgeschicht
In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Neenkerken in’n Kanton Wasra höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
De Oort weer von 1969 bet 1974 Maat von de Samtgemeen Visselhöövd un is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Visselhöövd worrn. Drögenbossel is nu een von de 15 Oortschoppen binnen de Gemeen Visselhöövd un hett en egen Oortsvörsteiher.
Religion
Drögenbossel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannis-Kark in Visselhöövd.
För de Kathoolschen weer von 1852 bet 1960 de Kapell op Slott Kedenborg tostännig. Nu is de Hart-Jesu-Kark in Visselhöövd tostännig, de siet 1. August 2004 to de Karkengemeen St. Maria von’n hilligen Rosenkranz in Wasra tohöört.
Kultur
duum|Gasthuus in Drögenbossel In Drögenbossel steiht en Denkmaal för de Fullenen ut den Eersten Weltkrieg. En Gedenktafel för de Fullenen ut den Tweten Weltkrieg hängt in Visselhöövd in de Kark.
Verenen
Drögenbossel hett en freewillige Füürwehr un en Schüttenvereen, de all beid 1974 mit de von Hiddingen tohoopleggt worrn sünd.
Verkehr
Dör Drögenbossel löppt de Landsstraat 171, de in’n Noordoosten na Neenkerken an de Bundsstraat 71 ran geiht un in’n Süüdwesten över Hiddingen un Schwitschen na Visselhöövd an de Bundsstraat 440 ran. Lüttjere Straten gifft dat ans na Hartböhn un na Behningen.
De nächste Autobahn is de Autobahn 7. De Opfohrt Soltau-Süüd liggt so 20 Kilometer in’n Süüdoosten von Drögenbossel.
De nächste Bahnhoff is so bi söven Kilometer wied weg in’n Süüdwesten in Visselhöövd an de Amerikalien.
Scholen
De Kinner ut Drögenbossel gaht na de Grundschool Visselhöövd. De eerste School hett Drögenbossel 1784 kregen. Vörher güngen de Kinner in Hiddingen na School. Disse School hett denn 1962 dichtmaakt.
Chebat
Chebat is de Familiennaam von
Eros
Eros betekent
Luttrell
Luttrell betekent
Luttrell is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Lutterell.
Akustik
thumb|upright|Akustik is de Lehr vun’n Schall un bedröpt dorüm ok den Höörapparat De Akustik (greeksch: akuein, ακουειν = „hören“) is de Lehr vun’n Schall un sien Utbreden. As Rebeet vun de Wetenschop befaat se sik mit de vullstännige Tosamhäng, as dat Entstahn un Tügen, de Utbreden, dat Inwirken un dat Ünnersöken vun Schall. Butendem sünd ok de Wesselwirken vun Schall mit Materialen as ok dat Wohrnehmen vun Schall dör den Höörapparat un sien Wirken op Minschen un Deeren Ünnersökensrebeden vun de Akustik. De Akustik is en interdisziplinär Fackrebeet, dat also op dat Weten ut tallrieke annere Fackrebeden torüchgrippt. So höört se to de Physik, to de Psychologie, to de Physiologie, to de Narichtentechnik as ok to de Materialwetenschop.
To de wichtigsten Anwennen vun de Akustik tellt blangen dat Utforschen un Minnern vun Larm ok de Möh, en Wollklang to tügen oder en akustische Informatschoon to överdrägen. Bito höört ok de Anwennen vun Schall in de Diagnoos oder in’n technoloogschen Sinn to wichtige Rebeden vun de Akustik.
Historie vun de Akustik
As een vun’t eerste systemaatsche Befaten mit de Akustik gellt dat Inföhren vun Toonsystemen un Lunen in de Musik in’t 3. Johrdusend v. Chr. in China. Ut de Antike is de wetenschoppliche Arbeit mit de Akustik ünner annern vun Pythagoras vun Samos (ca. 570–510 v. Chr.) överlevert, de den Tosamenhang vun de Läng vun de Seid un de Toonhööch bi’n Monochord mathemaatsch ünnersöcht hett. Chrysippos vun Soli (281–208 v. Chr.) hett de den Schall as’n Oort vun Bülgen kennt dör den Vergliek mit Bülgen op en Waterböverflach. De röömsche Architekt Vitruv (ca. 80–10 v. Chr.) hett sik dorgegen mit dat Utbreden vun Schall in Amphitheaters befaat un vermoodt, dat se sik as Kugelbülgen verhollt. He beschreev ok de Wirkoort vun Helmholtz-Resonaters to’n opnehmen vun’n deepfrequenten Schall.
thumb|Helmholtz-Resonater ut Missing vun üm un bi 1900 Leonardo da Vinci (1452–1519) hett ünnern annern faststellt, dat Luft as Medium to’n Utbreden vun Schall nödig is, un dat he sik mit en endliche Snelligkeit utbreden deit. Vun Marin Mersenne (1588–1648) stammt blangen anner’t wetenschopplich Weten to de Natur vun’n Schall ok de eerste Angaav vun en ut Experimenten bestimmte Schallsnelligkeit. Galileo Galilei (1564–1642) hett den för de Akustik wichtigen Tosamenhang twüschen de Toonhööch un de Frequenz beschreven. De Beteken „Akustik“ för de Lehr vun’n Schall is eerst vun Joseph Sauveur (1653–1716) inföhrt worrn. Isaac Newton (1643–1727) weer de eerste, de de Schallsnelligkeit op Grundlaag vun theoretische Överleggen utrekent hett, wiel Leonhard Euler (1707–1783) en Bülgenglieken för den Schall funnen hett, as se vundaag bruukt warrt. As Begrünner vun de modernen experimentellen Akustik gellt Ernst Florens Friedrich Chladni (1756–1827): he hett de Chladnischen Klangfiguren utklamüstert, de Egenswingen vun Platten sichtbor maken künnt.
Mit Anfang vun’t 19. Johrhunnert güng dat los, dat sik tallrieke Wetenschoppler mit dat Thema Akustik befaat hebbt. So hett Pierre-Simon Laplace (1749–1827) dat adiabaatsche Verhollen vun Schall opdeckt, un Georg Simon Ohm (1789–1854) hett postuleert, dat de Höörapparat de Anlaag hett, Kläng in Grundtöön un Harmonische optolösen. Hermann vun Helmholtz (1821–1894) hett dat Föhlen vun Töön utforscht un beschreev den na em nöömten Helmholtz-Resonater. John William Strutt, 3. Baron Rayleigh (1842–1919) hett wieter de „Theory of Sound“ publizeert mit tallrieke mathemaatsch begrünnte Insichten in Betog op den Schall, sien Entstahn un Utbreden.
duum|En Phonograph na Edison In de tweeten Hälft vun’t 19. Johrhunnert sünd de eersten akustischen Meet- un Optekenredschoppen entwickelt worrn as de Phonautograph vun Édouard-Léon Scott de Martinville (1817–1897) un later de Phonograph vun Thomas Alva Edison (1847–1931). August Kundt (1839–1894) hett dat Kundtsche Rohr utklamüstert un to’n Meten vun’n Schallabsorpschoonsgrad insett.
To’n Anfang vun’t 20. Johrhunnert is dat theoreetsche Weten vun de Akustik op brede Even to’n Anwennen kamen. Dorbi hett sik de vun Wallace Clement Sabine begrünnte wetenschopplich Ruumakustik entwickelt mit dat Teel, de Hörsomkeit vun Rüüm to verbetern. Dat Utfinnen vun de Elektronenröhr 1907 geev denn Verlööf, elektroakustische Överdräägtechnik intosetten. Paul Langevin (1872–1946) hett Ultraschall to’n Oorten vun Objekten ünner Water insett (Sonar) un Heinrich Barkhausen (1881–1956) hett dat eerste Instrument to’n Meten vun de Luutstärk utfunnen. Ruchweg siet 1930 gifft dat wetenschoppliche Fackblööd rut, de sik alleen mit Themen vun de Akustik befaat.
As een vun de wichtigsten Anwennen vun de Akustik hett sik in de eersten Hälft vun’t 20. Johrhunnert ok dat Minnern vun Larm entwickelt. To’n Bispeel weer de Schalldämper för de Afgasanlagen vun Fohrtüüch jümmers wieter verbetert. Mit dat Inföhren vun Strahlendriefwarken üm 1950 rüm un de spoodrieke Insatz vun’t dorför nödige Larmminnern hett sik denn de Aeroakustik entwickelt, de vör allen ut Arbeiten vun Michael James Lighthill (1924–1998) tostannen kamen is.
Rebeden vun de Akustik
De Akustik befaat sik mit vele ünnerscheedliche Arbeitsrebeden:
Frequenzanalyys
As akustische Tietregen as Diagrammen faken nich veel utseggt, warrt vör de Analyys tomeist Methoden ut de modernen Signalanalyys insett. Dorbi speelt vör allen de Frequenzanalyys dör FFT (fast Fourier transform) un de Oktav- un Terzbandanalyys en Rull. Butendem kann dör egente Software oder Signalprozessers de Inpulsholligkeit vun akustische Signalen ünnersöcht warrn. En wichtige Rull speeltok de Frequenzbeweerten, vun de de A-Bewerten de bekanntste is. Dat is en Frequenzbeweertenskurv, mit de de Schalldruckpegel, de nich-beweert bestimmt worrn is, beweert warrt un wo de A-beweerte Pegel in dB(A) bi rutkummt. Dormit warrt versöcht, de ünnerscheedliche Fienföhlichkeit vun’t minschliche Ohr bi ünnerscheedliche Frequenzen to beachten. Vun wegen, dat dat de eenfackste Methood is, dat Hören bi’n Minschen mathemaatsch natobilln, warrt de meisten Grenzweerten för den Schalldruckpegel as A-beweerten Pegel fastleggt.
Laborrüüm
thumb|Reflekschoonsarm Ruum (Freefeldruum) de [[TU Dresden]]thumb|Hallruum vun de [[TU Dresden]]
Reflekschoonsarm Ruum
En reflekschoonsarmen Ruum, de manchmol physikaalsch verkehrt ok as „schalldoden“ Ruum betekent warrt, is mit Absorpschoonsmaterial an de Deek un an de Wannen utstatt, so datt dorin mööglichst wenig Reflekschonen tostannen kamt un Bedingen as in en Direktfeld D (Freefeld oder free Schallfeld) herrschen doot. Dorbi nimmt de Schalldruck na dat Afstandgesett mit \frac{1}{r} vun en Punktborn af. Disse Rüüm sünd goot egent för Spraakopteken un för de Lokalisatschoon vun Schallborns. Warrt op en dachte Hüllflach üm de Schallborn de piel to disse Flach optreden Schallintensität meten, kann een de Schallleistung vun den Born bestimmen.
Odense
thumb|Slott vun Odense Odense (düütsch fröher ok Ottensee) is ene Stadt op Fünen in Däänmark. De Stadt Odense hett 145.554 Inwahners un is de Seet vun de Kommun Odense un Amtskommun Fünen. Se liggt an’n Stroom Odense Å.
Odense is Seet vun dat luthersche Bisdom Odense un vun de 1966 grünnte Universität Odense, de hüüt Deel vun de Süüddäänsche Universität is. Dör den 8,2 Kilometer langen Odensekanal, de twischen 1796 un 1806 boot worrn is, is de Stadt mit den Odensefjord verbunnen. Partnerstäder sünd Swerin in Mekelnborg-Vörpommern un Funabashi in Japan.
Historie
Ünner den hüdige Stadt liggt de Resten vun Nonnebakken, een vun de söss bekannten wikingschen Ringborgen vun’n Trelleborg-Typ.
Akustik
Hallruum
En Hallruum warrt dorgegen so konstrueert, dat an jeden Oort in’t Schallfeld Reflekschonen vun glieke Grött ut all Richten tosamendrapen doot. In en idealen Hallruum herrscht dorüm mit Utnahm vun dat Rebeet nipp un nau um de Schallborn rüm (kiek bi Hallradius) an jede Steed de sülve Schalldruck. Man snackt dorbi ok vun en Diffusfeld. Vun wgen dat de Schallstrahlen vun all Richten gliektietig infallen doot, gift dat in en Diffusfeld keen Schallintensität. Üm Resonanz in en Hallruum uttosluten warrt de in’n Allgemenen ahn parallel toenanner stahn Wannen un Deken boet. Över Meten vun de Nahalltiet oder dör Referenzschallborns kann de Ruum kalibreert warrn. Dorbi warrt de Differenz bestimmt twüschen den Schalldruckpegel an en sünnern Oort in’n Ruum, de wiet noog weg is vun’n Hallradius, un den Schallleistungspegel vun en Schallborn. Disse Differenz is afhangig vun de Frequenz un blifft gliek, solang sik nich de Opbo vun den Ruum un de Absorpschoonsgrad vun de Wannen nich ännert. In en Hallruum kann man dorüm de Schallleistung vun en Born theoretisch mit een eenzige Schalldruckmeten bestimmen. Dat is bannig goot t. B. bi Fragen in’t Rebeet vun’n Schallschuul.
Odense
Historie
Odense is toeerst 988 as Kultsteed för Odin nöömt worrn (Othensve, wat Hilligdom för Odin bedüüd). De Stadt is siet 1020 Sitt vun’n Bischop, de mit de Reformatschoon vun 1537 an luthersch weer. 1086 König Knut IV. in Odense ümbrocht worrn. 149 kreeg Odense Stadtrecht. Vun 1654 bet 1658 weer Odense de Hööftstadt vun Däänmark un vun 1815 bet 1847 Residenz vun’n Kroonprinz.
Akustik
Akustik in de Natur
De meisten högeren Deerten hebbt en Höörsinn. Schall is en wichtigen Kommunikatschoonskanal, as he praktisch direkte Feernwirken hett. Mit Luden hebbt de Deerten en Middel to’n Reviermarkeeren, to’n Söken vun’n Partner oder en Rudel, to’n Opfinnen vun Büüt un to’n Wietergeven vun Lunen, Warnsignalen usw. Dat minschliche Höörrebeet liggt twüschen de Höörswell un de Pienswell (ruchweg 0 dB HL bit 110 dB HL).
Odense
Kultur
Schöön sünd dat Däänsche Iesenbahnmuseum, dat Huus, in dat Hans Christian Andersen boren is, de Oper un de Zoo. In’n Süden vun’e Stadt liggt dat Apenlichtmuseum Dat füünsche Dörp. To de Karken höört de gotische Sankt-Knud-Kark ut dat 13. Johrhunnert, de Froonkark ut dat 12. Johrhunnert mit ehr Altarbild vun Claus Berg un de Johanniskark.
Akustik
Luutlehr
Bi’t Tügen vun Luden warrt allgemeen twüschen stimmhafte un stommlose Phonemen ünnerscheedt. Bi de stimmhaften Phonemen, de ok Vokalen nöömt warrt, warrt bi’n Kehlkopp dör Vibratschoon vun de Stimmbänner de „Roh“-Kläng tüügt, de denn in’n Rachen- un Nesenruum dör verschedene willkürlich lenkbore oder nich-verännerlich individuelle Resonanzrüüm moduleert warrt. Bi stimmlose Phonemen, de ok Konsonanten nöömt warrt, roht de Stimmbänner, wobi sik de Luut dör Modulatschoon vun’n Luftstroom tostannen kummt. Bi’t Suustern warrt ok de Vokalen blots dör Modulatschoon vun’t Spektrum vun dat Ruuschen vun en rutpressten Luftstroom billt, wobi de Stimmbänner roht.
Odense
Kultur
Frederik IV. hett dat Slott Odense boen laten.
Vun 1935 bet 1944 stah in Odense de 177 Meter hoge Utsichtstoorn Odinstårnet.
Knauer
Knauer betekent
Odense
Kultur
De Footballvereen in Odense is Odense BK.
Knauer
Knauer is de Familiennaam von
Odense
Weertschop
An Odense vörbi föhrt de E 20 un de Iesenbahnstreek, de vun Jütland över Fünen na Seeland geiht.
In Odense gifft dat Schipbo-, Motoren-, Elektro-, Textil- un Nehrmiddelindustrie. De Albani-Broeree maakt dat Odense Pilsner.
Knauer
,, , , , ,
Bundsrepubliek
En Bundsrepublik is en Staat, de ut Deelstaten besteiht un en Republiek is. En Bundsrepublik hett keen König, man en Präsidenten as Böversten. De Deelstaten hebbt wisse Sülvstannigkeit un en egen Regeren. In Düütschland un Österriek sünd dat de Bundslänner.
Bundsrepubliken sünd to’n Bispeel
Microsoft Windows
Microsoft Windows is en Bedriefssystem vun de Firma Microsoft ut de USA. Dat is, wat bannig Lüüd op ehr Reekner hebbt. Anners as för Linux gifft dat keen Windows op Plattdüütsch, weil Microsoft segt, dat lohnt nich. Frööer wer dat een Opsatz för dat Bedriefssystem MS-DOS (uk vun Microsoft). Intwischen het Microsoft dat wer upgeben un het nun een nüe Kernel för sien Systemen.
32-bit Windows
Windows 9x baseert op MS-DOS, het aber een eegne 32-bit-Kernel, wat no de Start de Funktionen öbernimmt. Windows 9x het siin eegne DOS (anners as Windows 1-3.x, wat een vörinstallerte DOS bruukte)
Río Franco (Río Chocón)
De Río Franco is en Stroom in dat Municipio Livingston, Departamento Izabal, Guatemala, de in’n Río Chocón münnt.
De Río Franco billt sik an de Steed bi dat Dörp Guitarra un den lüttjen Oort Franco, an de de Río Chinasejal un de Quebrada Toquelá tohoopfleten doot. Río Chinasejal un Quebrada Toquelá sünd bet dorhen all beid en poor Kilometer lang. De Río Chinasejal kummt von Westen un de Quebrada Toquelá von Süden. De Borns von düsse Beken doot an de Noordsied von de Sierra de Santa Cruz liggen.
Von Guitarra ut flütt de Río Franco na Noordoosten, nimmt von rechts de Quebrada Saquib op un münnt denn in’n Süüdwesten von’n Oort Modesto Méndez in’n Río Chocón. De Río Chocón wedder münnt in’n Río Sarstún un de denn in de Karibische See.
Osmond Peter Martin
Osmond Peter Martin (* 4. Dezember 1930 in Stann Creek (Dangriga); † 16. Februar 2017 ok dor) weer en Geistlichen ut Belize un röömsch-kathoolschen Bischop von Belize-Stadt-Belmopan.
Leven
Martin dee ut en Garifuna-Familie stammen. He weer in Stann Creek op de Sacred Heart School un op dat von Jesuiten föhrte St. John’s College in Belize-Stadt. Von 1953 bet 1959 hett he in Shrewsbury (Missouri) Philosophie un Theologie an dat Cardinal Glennon College un an dat Kenrick Seminary (Promotschoon to’n Dr. theol.) studeert. An’n 3. April 1959 is he as Preester för dat Bisdom Belize wieht worrn. He weer Kaplaan in Corozal un denn Preester in San Ignacio un in Belize-Stadt.
Luyendyk
Luyendyk is de Familiennaam von
Osmond Peter Martin
Leven
Paapst Johannes Paul II. hett em an’n 8. Juni 1982 to’n Wiehbischop in Belize un Titulärbischop von Thucca in Mauretania maakt. De Bischop von Belize, Robert Louis Hodapp, hett em an’n 7. Oktober 1982 de Bischopswieh geven; Mitkunsekraters weren Gordon Anthony Pantin, Arzbischop von Port of Spain, un Samuel Emmanuel Carter, Arzbischop von Kingston in Jamaika.
An’n 11. November 1983 is Martin von Paapst Johannes Paul II. as Bischop von Belize un Nafolger von Robert Louis Hodapp beropen worrn. An’n 18. November 2006 hett Paapst Benedikt XVI. Martin sien Rüggtridd ut Öllersgrünn annahmen. Ne’en Bischop von Belize is Dorick McGowan Wright worrn.
Ehren
2007 hett he den natschonalen Verdeenstorden The Order of Belize kregen.
Heinrich Vogt
Heinrich Vogt is de Naam von
Mount Bensley
Mount Bensley is en hogen Barg in Mac-Robertson-Land, Oostantarktika. He liggt in de Prince Charles Mountains 13,5 km süüdsüüdwesten von’n Mount Starlight.
Heinrich Vogt
* Heinrich Vogt (1875–1957), düütschen Neuroloog,
Mount Bensley
Karteert worrn is de Barg mit Luftopnahmen un Meetarbeiden, de twüschen 1955 un 1965 in’n Rahmen von de Australian National Antarctic Research Expeditions maakt worrn sünd. Dat Antarctic Names Committee of Australia (ANCA) hett em 1966 na Patrick Allen Bensley nöömt, de in dat Johr 1965 Discher op de Mawson-Statschoon weer.
Heinrich Vogt
Kiek ok bi: Heinrich Voigt.
Olney
Olney betekent
,
Friedrich Knauer
Friedrich Knauer is de Naam von
* Friedrich Knauer (1850–1926), öösterriekschen Zooloog,
Trapez (Astronomie)
duum|Dat Trapez in de Mitt vun’n Orion-Nevel. Links in’t sichtbore, rechts in’t infrarode Licht. duum|De enkelten Steerns Dat Trapez (ok θ1-Orionis) is en optischen Mehrfacksteern in de Mitt vun’n Orionnevel. Dat Trapez besteiht ut veer enkelte Steerns, de sülvst physische Mehrfacksteerns sünd. In Wohrheit is dat de hellste Kumponent vun en bannig dicht packten apenen Steernhopen (Orion-Trapez-Hopen) mit en Dörmeter vun üm un bi 1,5 Lichtjohren.
Astronoomsch Bedüden
De Trapezsteerns hebbt sik vör ruchweg 300.000 Johren direkt ut dat Material vun’n Orionnevel billt un regt em vundaag dör Ionisatschoon to’n Lüchten an. Dör jemehrn Steernwind drievt se de Gas- un Stoffwulk ut’nanner, wodör sik en sphäroide Uthöhlen billt hett, de vun binnen dör de Ionisatschoonsstrahlen hell maakt warrt un so den sichtboren Deel vun den Nevel dorstellt. De Steerns vun’t Trapez hebbt Massen twüschen 15 un 40 mol de Sünnmasse.
Opdecken
In’t Johr 1656 hett de nedderlännsche Astronom Christiaan Huygens den Orionnevel beobacht. Lange Tiet gell he as de Opdecker vun den Nevel un vun’t Trapez, vunwegen dat he Teeknungen dorvun maakt harr. Vun’t Trapez seeg aver ok hee blots dree Steerns. 1673 hett Abbe Jean Picard binnen en veersten Steern opdeckt, den 1984 ok Huygens wohrnahmen hett. Later nööm Huygens de Veerergrupp Trapezium.
Luycx
Luycx is de Familiennaam von
Theodor Fachtmann
Christian Fachtmann (* 30. Januar 1815 in Börstel; † 10. Januar 1894 in Paane ) weer en hannöverschen Verwaltungsbeamten.
Fachtmann is 1815 as Söhn von Gottlieb Wilhelm Rudolph Fachtmann (1781–12. Dezember 1855) in Börstel boren. Sien Vader weer Pastoor in dat Klooster Börstel. He hett mit dat Sommersemester 1833 anfungen, an de Universität Halle Juristeree to studeren. 1840 keem he as Auditer in dat Amt Grönenberg, 1845 as Amtsassesser in dat Amt Lingen, 1849 an de Landdrostie Ossenbrügge un denn 1851 as Regerungsraad un Referent an dat Binnenministerium in Hannover. 1855 güng he as Amtsverwalter in dat Amt Hagen un is dor 1858 Amtmann worrn. He weer 1857 Mitgrünner von’n Landweertschoplichen Vereen un is 1858 Viezpräsident von’n Provinzialvereen to Bremervöör worrn. In Hagen weer he 1856 ok Mitgrünner von de Amtsspoorkass (höört vondaag to de Werser-Elv-Spoorkass). 1865 is he Amtmann von dat Amt Oosterholt worrn. Nadem Prüßen dat Königriek Hannover annekteert hett, hett Fachtmann sien Amt denn Amtshauptmann heten. He weer von 1867 bet 1877 bito Kreishauptmann von’n Kreis Oosterholt. 1877 is he na dat Amt Aimbeck un den Kreis Aimbeck wesselt un harr dor de sülven Ämter. Bi de Verwaltungsreform to’n 1. April 1885 hett he dat Amt as eersten Landraad von’n nee grünnten Kreis Aimbeck övernahmen. Dat is he bet 1886 bleven. Sien Nafolger weer Friedrich von Borries. Fachtmann hett tolest in Paane un Saulterhellen leevt.
Fachtmann weer bi de Wahl to dat Prüüßsche Aforntenhuus 1867 Kannedaat in’n Wahlkreis Hannover 34, kunn sik mit 39,1 % von de Stimmen aver nich gegen Wilhelm Werenberg dörsetten. Bi de Wahl 1876 weer he noch wedder Kannedaat, hett ditmaal aver blots 5,3 % von de Stimmen kregen un dormit düüdlich gegen Johann Mahlstedt verloren.
He hett an’n 2. Oktober 1850 in Lingen Erika Johanna Hülsemann (22. Januar 1825-1. Februar 1893) freet. De beiden harrn ünner annern de Döchter Catherine (Käthe) Helene Wilhelmine (4. Februar 1852-12. Oktober 1910), Auguste Maria (* 5. Februar 1857) un Theodore Caroline Hermine (* 17. Januar 1858).
Spree (Oort)
thumb| Sturnus vulgaris
De Spree (Sturnus vulgaris) is de Vertreder vun de Familie vun de Spreen (Sturnidae), de in Europa mit Afstand op’t mehrst vörkaamt. He is aber dennoch Vagel vun dat Johr 2018 in Düütschland un Öösterriek..
Utsehn
De Spree warrt 19 bet 22 Zentimeter groot. Se hett en gelen Snavel, de in’n Harvst bruner, bi’t Seken swartbruun warrt. Vun’n Harvst an hett se witte Tüppels (dat Seken duller), mit witte Feddersüüm, de denn in’t Vörjohr wedder weggaht.
Broot
De Spree brööd vun April bet Juli. Dat Nest boot se ut dröge Blääd, Spieren, Woddeln, Stroh, Hoor, Wull un Feddern in Höhlen (Boomhöhlen, Nestkastens, Felsspalten etc.). De Spree leggt veer bet söven Eier, de Bröödtiet duert twee Weken, de Tiet in de de Küken in’t Nest bleevt nochmal ene Week. Af un an brööd de Spree ok tweemal in een Johr.
Vörkamen
De Spree kummt in ganz Europa vör, vör allen in Kulturlandschoppen un Dörper. In Middel- un Noordeuropa is se blot in de Bröödtiet antodrepen, in Süüd- un Westeuropa un ok op Süüdiesland dorgegen dat ganze Johr. Se leevt in’n Winter in’n Middelmeerruum un in Noordwestafrika as ok in’t atlantische Westeuropa. De Spree is buterhalf de Bröödtiet temlich gesellig un kann denn faken in Swärm vun Hunnerte vun Vagels optreden.
Nohren
De Spree is en Allensfreter, de ünner annern Weekdeerten, Insekten, Frücht un Beeren fritt.
Stellet Licht
Stellet Licht (ok Stilles Licht un Luz silenciosa, engelschen Titel Silent Light, Festivaltitel Lumière silencieuse) is en Film vun Carlos Reygadas. He is op Plautdietsch dreiht worrn.
De Film speelt in Cuahtémoc, Chihuahua, Mexiko in ene Kolonie vun Mennoniten. He vertellt de dramaatsche Geschicht vun Johan, de mit Esther verheiraadt is, aver sik in Marianne verleevt un sik gegen Godd un de Gemeend stellt.
Betty Compson
thumb|hochkant|Betty Compson (1897–1974) Betty Compson (börgerlich: Eleanor Luicime Compson; * 19. März 1897 in Beaver, Utah; † 18. April 1974 in Glendale, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Filmschauspelerin.
Stellet Licht
De Dorstellers in’n Film sünd allens Laien, so as Reygadas dat faken in siene Films maakt.
Betty Compson
Karriere
Compson weer de Dochter vun en Bargwarkingenieur un fung all fröh en Karriere in’t Theater un Vaudeville an, wo se as The Vagabond Violinist Spood harr. Hör Filmkarriere fung 1915 an un se speel tallriek Rullen, bevör se 1919 mit The Miracle Man neben Lon Chaney sen. to’n Star wurr. Hör woll bekannste Rull harr de Schauspelerin 1928 an de Siet vun George Bancroft in Josef von Sternberg sien Drama The Docks of New York. In dat sülvig Johr hett se weer neben Chaney in The Big City mitwarkt.
Gora Besformennaja
Gora Besformennaja is en mehr oder minner isoleerten Nunatak in Mac-Robertson-Land, Oostantarktika. He liggt in’n süden Deel von de Prince Charles Mountains oosten von’n Mount Ruker.
Stellet Licht
Utteknungen
Stellet Licht is 2007 bi de Filmfestspelen in Cannes för de Golden Palm nomineert wesen un hett den Jury-Pries kregen. Op dat Internatschonale Filmfestival Chikago hett he den Golden Hugo wunnen. Op dat Internatschonale Filmfestival Bergen hett he den Importpries vun dat Norweegsche Filminstitut kregen un den Pries för dat Beste Dreihbook op dat Internatschonale Filmfestival Stockholm. Ok op dat Internatschonale Filmfestival Huelva hett he wunnen, den Gollen Kolumbus. Bi dat Filmfestival Havanna hett he de Grote Korall kregen.
Gora Besformennaja
Russ’sche Wetenschoppers hebbt em nöömt.
Betty Compson
Karriere
De Tonfilm broch hör Karriere noch mal vöran un för hör Upträe in den Film The Barker vun George Fitzmaurice wurr se för en Oscar as Beste Dorstellerin vörslahn. Ünner de Regie vun hör dormalig Mann James Cruze speel se neben Erich von Stroheim de Hööftrull in The Great Gabbo. Nahdem de Versöök scheitert weer, bi RKO en düersamen Verdrag to kriegen, speel se tonehmend blots noch in B-Filmen mit. Nah 1948 truck se sück vullständig ut dat Filmgeschäft torüch un bedreev mit hör tweet Ehemann en Firma mit de Naam Ashtrays Unlimited. Insgesamt weer se dreemal verheiraadt.
Stellet Licht
Utteknungen
2008 hett Stellet Licht fief Ariel-Priesen kregen, för den besten Film, besten Speelbaas, beste Blangenrull för ene Fro, beste Kamera un dat beste Original-Dreihbook.
Spitzbargen
Spitzbargen oder Svalbard is en Inselgrupp in’n Arktischen Ozean, de to Norwegen tohöört. De Hööftstadt is Longyearbyen. Spitzbargen hett 2756 Inwahners (Stand 2004) op 61.022 km².
Blangen dat norweegsche Longyearbyen gifft dat op de Eilannen ok noch de russ’sche Siedlung Barentsborg, de norweegsche Siedlung Svea, dat Forschungszentrum Ny-Ålesund un ene poolsche Forschungsstatschoon an’n Hornsund. De Siedlungen Pyramiden un Grumant hebbt se opgeven.
Historie
Opdeckt hett de Eilannen Willem Barents, de jem an’n 25. Juni 1596 op Sicht kregen hett. Villicht weren de Eilannen de Norwegers ok al vörher bekannt, aver ut disse Tiet is nix seker överlevert. He hett veel Waalfisch un Waalrussen vörfunnen un dat geev veel Jachd op disse Deerten in de Tiet achterna. De nedderlandschen Waalfängers hebbt op Spitzbargen ok de Stadt Smeerenborg grünnt, de vun üm 1610 bet in de Johren 1660 bestahn hett.
Leven keem denn wedder vun 1906 af an op de Eilannen, as John Munroe Longyear de eerste Kahlenmien op Spitzbargen boot hett. Ok de Russen hebbt later anfungen Kahl aftoboon.
Na’n Spitzbargen-Verdrag vun 1920 schall dat op Spitzbargen keen Militär geven.
Kultur
An Medien hett Spitzbargen en Daagblatt, de Svalbardposten, un sogor en egen Feernsehsenner, Longyearbyen TV.
Zetina
Zetina betekent
Zetina is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Cetina.
Luvironza
Luvironza betekent
Carl Grote
August Grote (* 30. August 1825 in Wienhusen; † 24. März 1895 in Ossenbrügge) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.
Georg Knauer
Georg Knauer is de Naam von
* Georg Knauer (1895–1971), düütschen Politiker,
Carl Grote
Von der Grote is 1825 as Söhn von Agnes Louise Elisabeth, borene Schulze (23. August 1805-20. Mai 1892), un Friedrich Georg Ludwig Grote (17. November 1788-1. September 1868) in Wienhusen boren. He hett an de Universität Göttingen Juristeree studeert un dor 1845 dat Corps Hercynia Göttingen mit grünnt. Ok an de Universität Heidelberg hett he en Tied studeert. Na dat Studium is Grote 1852 Auditer in Gifhorn worrn un 1853 Amtsassesser in Hannover. 1860 is he as Polizeiassesser to de Polizeidirekschoon Hannover wesselt. Von 1865 bet 1867 weer he Polizeiraad un Baas von de Polizeidirekschoon Göttingen.
Grote weer von 1868 bet 1877 Amtshauptmann von dat Amt Ibig un denn von 1877 bet 1880 as Nafolger von Theodor Fachtmann Amtshauptmann von dat Amt Oosterholt un Kreishauptmann von’n Kreis Oosterholt. Sien Nafolger weer Hermann Franzius. 1880 is he denn in’n Kreis Ossenbrügge wesselt un hett dor dat sülve Amt hatt. Bi de Verwaltungsreform to’n 1. April 1885 hett he dat Amt as eersten Landraad von’n nee grünnten Kreis Ossenbrügge övernahmen. Dat is he bet to sien Dood 1895 bleven. Sien Nafolger weer August von Liebermann. In Ossenbrügge weer Grote Grünner von de Spoor-, Lehn- un Vörschuss-Kass för den Amtsbezirk Ossenbrügge (höört vondaag to de Spoorkass Ossenbrügge).
Grote weer blangenbi ok bi de Kark aktiv. He weer 1865 Mitgrünner von’n Evangeelschen Vereen in Hannover, weer Liddmaat von dat Landskunsistorjen Hannover un in de Binnenmission aktiv.
1860 hett he Dorothea Christine Caroline Wolff (1840-1925) freet.
Johnson County (Tennessee)
Johnson County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Tennessee. He hett 18.244 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 772 km². De Sitt vun de Verwalten is in Mountain City.
Historie
De Kreis is an’n 2. Januar 1836 grünnt worrn.
Demografie
1,92 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 0,62 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 96,40 % vun de Minschen Witte, 2,42 % Swarte, 0,12 % stammt ut Asien un 0,02 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,34 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,23 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,46 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 0,86 % vun de Lüüd ansehn.
Düna
De Düna (lettsch Daugava, russ’sch Западная Двина (Sapadnaja Dwina), wittruss’sch Дзьвіна (Dswina)) is en 1020 Kilometers langen Stroom in Oosteuropa, de dör Russland, Wittrussland un Lettland flütt un in de Oostsee münnt.
De Düna hett ehr Born in de Waldaibargen in Russland bi’n Dwinjezsee. Se flütt den Wittruss’schen Höhenrügg langs vörbi an Witebsk un Polozk un in Lettland an Dünaborg un münnt denn na 1.020 Kilometers in’n Rigaer Stadtdeel Dünamünn in de Rigaer Bucht. De Düna is för lütte Scheep to’n groten Deel schippbor, vun Dezember bet April aver mehrst tofroren. Kanalen föhrt vun den Stroom to de Beresina un den Dnepr. Bi Riga liggt Waterkraftwarken.
An’n 19. Juli 1701 weer an de Düna de Slacht an de Düna twischen Sweden un de Truppen vun Russland un dat Körfürstendom Sassen.
Toströöm
rechts: Ewest, Dubna, Aiviekste, Oger, Obol;
links: Ulla, Dzisna.
Francesco Moser
Loopbahn
1972 nehm Moser an de Olympisch Spelen deel un keem dor bi den Sieg van Hennie Kuiper up den 8. Platz. 1973 wurr he denn Profi. He gull as Spezialist för dat Tietfohren un kunn in sien Loopbahn aber ok völ wichtige Eendagsrennen up sien Naam schrieven, so de italieenschen Klassiker Mailand–Sanremo 1984 as ok de Lombardei-Rundfohrt 1975 un 1978. Dreemal nahnanner 1978 bit 1980 wunn he dat Koppsteenplaasterrennen Paris–Roubaix un wiedere veer Mal stunn Moser dorto bi dit Rennen up dat Podium. 1977 wurr Moser in Venezuela Straaten-Weltmeester vör Dietrich Thurau un Franco Bitossi.
1984 wunn Moser den Giro d’Italia, ofschons he van de Statur her kien hervörragend Klauterer weer un sien Vörsprung bi dat Tietfohren heruthaalen muss. Insgesamt hett Moser bi den Giro 19 Deelstrecken wunnen un wiedere twee bi sien eenzig Deelnahm bi de Tour de France 1975, de he up Platz söben afsluuten dee. Beindruckend is aber sien Serie bi den Giro: 12-mal hett he deelnommen, eenmal wurr he Sieger, dreemal keem he up den 2. Platz, tweemaal up Platz 3 un in dree Deelnahmen keem he ünner de best Teihn.