cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Immanuel Kant
De Kritik vun de schiere Vernunft
De tweete Deel is de „transzendentale Logik“. Dor gifft he sik af mit de Kategorien. De Wohrheit vun düsse Kategorien hangt nich an use Insichten. Man se mütt bruukt weern för al Gegenstänn, wo wi mit to doon hefft. Kant meent, de Kategorien, dat weern man bloß Regeln, de nödig sünd, dormit allens, wat to sehn is, tohopen knütt weern kann. Düsse Kategorien sünd denn avers nich Utdruck för dat, wat „achter“ en Saak steken deit un könnt de Saken „an sik“ (Noumena) nich faten. Wenn een avers de Kategorien bruken deit, denn kümmt dor en System vun Grundsätz bi rut, up de een sik a priori verlaten kann. So en Grundsatz weer t.B., dat allens tosamenhangt, wat wi mit use Sinnen to faten kriegt. Dor kann denn de Philosophie worraftig allerhand över rutfinnen, wat denn de Grundlaag is för de Naturwetenschoppen.
Ford County (Illinois)
Demografie
Vun de Vöröllern her sünd 98,18 % vun de Minschen Witte, 0,25 % Swarte, 0,32 % stammt ut Asien un 0,10 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,40 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,75 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 1,24 % vun de Lüüd ansehn.
Immanuel Kant
De Kritik vun de schiere Vernunft
De drüdde Deel nümmt sik nu de Metaphysik vör. Dat geiht gor nich anners, as dat de minschliche Verstand versöken deit, över de lesten Grenzen rut to gahn. Minschen wüllt begriepen un verstahn, wat dat mit dat „Unbedingte“ up sik hett un mit dat, wat „an sik“. Wenn nu de Verstand weten will, wo de Sinnen keen Insichten in hefft, denn vertüdelt un verheddert he sik. Wenn alleen de Verstand spekuleern deit, denn fehl, meent Kant, de Grundlaag för dat Oordeel, ob en Saak Wohrheit is oder nich. Eenfach rut: Wat een nich anfaten un nich sehn un nich höörn kann, ok anners noch rein gor nich beleevt hett, wo een bloß ummer över nadenken deit, dor kann nümms seggen, ob dat dat överhaupt gifft. Dat gellt nu, so meent Kant, besunners för allerhand Fragen vun de „schiere Ontologie“. De Bewiesen för en Seel, de nich starven kann, för de Unendlichkeit vun de Welt oder ok dorför, dat dat Gott gifft, weern in Würklichkeit gor keen Bewiesen. Dat weer bloß Spekulatschoon vun den Verstand, de amenne doch bloß Wedderwöör na sik trecken dö. Düsse Wedderwöör (Antinomien) weern nich uptolösen.
Een versteiht goot, dat Kant vunwegen düsse Ansichten faken ankeken wurrn is as de Philosoph, de mit de Theologie un mit de Metaphysik na al de Johrhunnerten en Enne maakt hett.
In den lesten Deel befaat sik Kant mit de Methodenlehr un sunnerlich mit de Moral. Düsse Moral sett sik nu up den Stohl vun de öllere Metaphysik.
Dat Book is 1827 vun den Vatikan up den Index vun verbadene Böker sett wurrn.
Kennistheorie
„Wat kann ik weten?“ An un for sik is Kant en Vertreder vun de School vun den Ratschonalismus. Allens weer amenne doch mit den Verstand alleen in to sehn. Eerst, as he sik mit den schottschen Philosophen David Hume befaten deit, waakt he up ut sien „dogmaatschen Slaap“, schrifft he later in siene Inföhren in de „Prolegomena“. He begrippt, dat Hume mit siene Kritik an den Ratschonalismus Recht hett. D. h., he begrippt: Dat is nich mööglich, to wohre Kennis to kamen bloß dör den schieren Verstand, ohn dat de Sinnen wat to faten kriegt. Up de annere Siet is he avers mit Hume sien Empirismus ok nich inverstahn. Wenn bi Hume bloß wohr ween kann, wat de Sinnen worraftig to faten kregen hefft, denn kann över en ganze Reeg vun wichtige Fragen rein gor nix seggt weern un denn gifft dat dor keen Antwoorden to. Amenne gifft dat överhaupt keen sekere Kennis un wi lannt al bi den Skeptizismus. Kant meent nu, dat konn ok nich angahn. Ganz ohn Insichten weer nu ok de schiere Vernunft nich. He seggt, dat geev nu up jeden Fall wecke syntheetsche Ordelen, vun de kann een a priori (bloß mit Hölp vun den Verstand, ohn sinnliche Insichten) weten, dat se richtig sünd. So’n Ordelen geev dat besunners in de klassische Physik un in de Mathematik. Dat 7 + 5= 12 stimmt, dat is a priori antonehmen. Man, dat weer doch nich af to strieden, meen Kant, Hume sien Skeptizismus, de harr bi em in sien Denken „doch en Funken slahn“. An düssen Funken, dor konn he nu doch en kennistheoreetsch „Licht ansteken“.
In sien „Kritik vun de schiere Vernunft (KsV)“ sett Kant sik ut’neen up de ene Siet mit de Philosophie vun den Ratschonalismus, up de annere Siet mit den Empirismus. Düsse beiden Ansichten stünnen in dat 18. Johrhunnert gegenanner. Ok de traditschonelle Metaphysik ünnersöcht Kant un ehre Konzepten un Modellen to’n Verklaren vun de Welt güntsiet vun use Insichten. Gegen de Lehr vun so’n Ratschonalisten as Christian Wolff un Alexander Gottlieb Baumgarten steiht, dat Kennis ohn sinnliche Insichten nich mööglich is. Gegen den Empirismus steiht, dat al sinnliche Insichten ohn Schick un Struktur blievt, wenn nich de Verstand bigeiht un dor Begrepen hento föögt un wenn desülvige Verstand nich mit Hölp vun Ordelen un Slüss en vernünftig System dorvun maken deit.
För Kant is dat de Schandaal vun de Philosophie, dat de Metaphysik bitherto jummers noch nich free is vun Striet. He hett sik vörnahmen, he wull ok in de Metaphysik bloß gellen laten, wat as Wetenschop ansehn weern kann. So weer dat in de Mathematik ja al vun Thales af an un in de Naturwetenschoppen vun Galilei af an. Dorto mutt he in de Metaphysik „dat Weten wegnehmen, dormit Platz to’n Gloven dor is“. D. h. he mutt klaar maken, dat allerhand Insichten vun de Metaphysik Insichten vun’n Gloven sünd un nich vun dat Weten. Dat gifft en Barg vun Ideen, de ehr Inholt güntsiet vun al Möglichkeiten vun den Verstand is, dor wat över to weten. So hett dat Weten sien Grenzen, dorachter fangt de Gloven an.
Wo kaamt wi nu avers to empirsche Insichten? Kant schrifft dor in den Afsnitt över de Transzendentale Ästhetik över. Dat is de Lehr vun de Grundlagen vun allens, wat use Sinnen faten könnt. Up de ene Siet hefft wi en Sinn na buten hen. De gifft us Biller vun allens, wat wi seht, in’n Ruum. Up de annere Siet hefft wi en Sinn na binnen hen. De maakt, dat wi us allens, wat wi to sehn kriegt, in de Tiet vörstellt. Sunner Ruum un Tiet könnt use Sinnen nix to faten kriegen, vunwegen dat wi us keen Gegenstänn sunner Ruum un Tiet vörstellen könnt. Dorbi dröövt wi nich vergeten, dat use Sinnen „rezeptiv“ sünd. Dat heet, se weert „in Gang bröcht“ vun en Butenwelt, de nich in Begreep tohopenfaat weern kann. Düsse Butenwelt, de use Sinnen „affizeert“, nömmt Kant „dat Ding an sik sülvst“.
Nu kümmt Kant siene beröhmte kopernikaansche Wenn: Wi kriegt nich dat Ding an sik to faat, man bloß sien Utsehn oder dat Ding för us. Düt Utsehn kümmt avers tostanne vunwegen de verscheden Formen vun use Sinnen, so as de (a priori) al dor sünd. Anners rüm: Wi seht un begriept un verstaht nich, wat „würklich dor is“ (dat „Ding an sik“), man bloß dat, wat use Sinnen us wiest. Un dat is so to seggen de Indruck vun dat, wat würklich dor is up use subjektiven Sinnen. Beides kümmt tohopen.
Wi stellt us dat so vör: In de Butenwelt, dor gifft dat Saken, de weert vun use Sinnen upnahmen – se „affzeert“ dor use Sinnen bi. Wat use Sinnen nu upnehmt, dat kriegt se bloß as „Gegenstänn in’n Ruum“ to faat. Dat de Gegenstänn vun de Butenwelt „in’n Ruum“ sünd, dat geiht gor nich anners, man wi könnt jem nich „an sik“ to faten kriegen, man bloß „subjektiv“, dat heet „in’n Ruum“.
Wat also nu empiersch ankeken warrt, is ut verscheden Elementen tohopensett’. Kant nömmt dat Wohrnehmung. Ruum un ok Tiet weert nu bi dat, wat wi wohrnehmt (bi de Materie) hentoföögt vun use Sinnen. „An sik“, d. h. ohn keen Ruum un Tiet könnt wi nix kennen. Bi jede „Wohrnehmung“ bringt use Sinnen Ruum un Tiet sotoseggen mit. Vunwegen dat wi reinweg gor nix, wat wi wohrnehmt, ohn Ruum un ohn Tiet wohrnehmt, bedutt dat, dat all Kennis jummers afhängig is vun’n Subjekt. „Objektiv“ könnt wi rein gor nix wohrnehmen. Dat liggt, so meent Kant, avers nich an de Gegenstänn an sik, man bloß dor an, dat wi so dummerhaftig sünd. Rein gor nix könnt wi dor över weten, of dat, mal afsehn vun use Wohrnehmung, Ruum un Tiet in de Saken „an sik“ överhaupt gifft.
Wat wi wohrnehmt, maakt avers noch keene Begrepen ut. In den Afsnitt över de transzendentale Logik (de Lehr vun de Grundlagen vun dat Denken), seggt Kant, wat he sik dor to överleggt hett. De Begrepen sünd nich „an sik“ dor, man se kaamt ut den Verstand. He „maakt“ de Begrepen up’n Stutz dör de Kraft vun’n Inbillen. Dor gellt Regeln bi. Wenn dat klappen schall, denn so is, as Grundlaag vun all Denken, de transzendentale Sülvstbewusstsien nödig. De Dreihpunkt vun Kant siene Kennistheorie is dat schiere Bewusstsien, dat, ganz af vun allens, wat de Sinnen faat, süms denken deit. Düt „Ik denk“ kann een ok dat nömen, wat de Verstand sik süms toschrieven deit.
Ut düt Sülvstbewusstsien kaamt nu al schier Begrepen, de de Verstand upstellen deit. Düsse Begrepen heet bi Kant (un ok in de öllere Philosophiee) de Kategorien. Kant nömmt de Quantität, de Qualität, de Relatschoon un de Modalität de veer Funktschonen vun den Verstand, up de ehrn Grund de Kategorien anleggt weert.
De Verstand geiht nu bi un knütt mit Hölp vun de Oordeelskraft allens tohopen, wat he wohrnahmen hett. He stellt so nömmte „Schemata“ up. Dor bruukt he de Kategorien för. En Schema is nu de Kraft vun’n Inbillen ehr allgemeen Verfahren, to en Begreep en Bild to kriegen. Bispeel: Ik seh up de Straat en Deert mit veer Been un begriep: Dat is en Teckel. Ik weet: en Teckel is en Hund, is en Söögdeert, is en Deert, is en lebennig Wesen. Schemata sünd also Allgemeenbegreep, de en Struktur rinbringt, in allens, wat wi kennen doot. Unner Umstänn faat so’n Schemata en Reeg vun Stopen üm. Up jeden Fall kaamt se nich vunwegen empiersch Ankieken tostanne, man se sünd „tohuse“ in den Verstand, hefft avers to kriegen mit de Wohrnehmung.
So hett Kant unnersöcht, wo dat mit de Kennis överhaupt vör sik geiht. Nu kummt de Fraag, wo he up af will: Könnt wi wat utseggen, wat klorstellen deit, dat de Metaphysik en Wetenschop is? Könnt wi so’n Utsagen, de to us Weten un use Kennis wat bistüürt, reinweg ut’n Verstand herkriegen? Kant stellt de Fraag so: „Sünd syntheetsche Kennissen a priori mööglich?“
Kant siene Antwoort is „Ja“. Vunwegen de Kategorien schafft wi dat un winnt Kennissen a priori. So sünd unner den Begreep vun de Relatschoon düsse Kategorien tohopenfaat: Substanz, Kausalität un Inwarken hen un her. Wenn wi nu dat Bispeel vun de Kausalität nehmt, denn so könnt wi sehn: In use Wohrnehmung kriegt wi twee Phänomenen to faat, de een up dat annere folgt. Dat de tohopenhöörn doot as Oorsaak un Anslag, dat könnt wi avers nich wohrnehmen, dat mütt wi us denken. Kausalität kriegt wi also mit us Denken to faat un twaars ganz allgemeen un ohn Utnahm. Wi verstaht Oorsaak un Anslag (Kausalität) as en vun de Grundlagen vun de Natuur. Man wi verstaht de bloß, vunwegen dat wi jem „rindenken“ doot in dat, wat wi seht un wat use Sinnen us wiest. Man Kant stellt sik glieks gegen de Ratschonalisten un maakt kloor, dat Kategorien ohn Wohrnehmung un ohn dat, wat de Sinnen upnehmen könnt, schiere Formen sünd. Dor meent he mit: Se sünd leddig un bruukt de Wohrnehmung ut de Empirie. Hier staht wi an de Grenz vun use Kennis.
Man wo kaamt denn nu de Theorien vun de Metaphysik vun her? Dat is en Fraag vun de Vernunft. Vernunft is de Deel vun den Verstand, de ut Begrepen un Ordelen siene Slüss trecken deit. In de Vernunft is dat nu anleggt, dat se jummers wieter rutgahn will mit dat Verstahn un mit de Kennis. Amenne versöcht se noch, dat „Afsolute“ to verstahn un dat, wo dat nix mehr achter gifft. Man wenn se dor mit togange is, denn hett se de Kennis al verlaten, de up den Grund vun Sinn un Verstand steiht. Denn flüggt se al rüm in dat Riek vun de Spekulatschoon. Ohn Utnahm kümmt se dor denn bi up de dree transzendentalen Ideen vun Unstarvlichkeit (Seel), Freeheit (Universum) un Unendlichkeit (Gott). In siene Dialektik wiest Kant nu, dat en Minsch nich bewiesen kann, ob dat düsse groten Ideen in Würklichkeit överhaupt gifft oder nich.
Ethik
De „Kritik vun de schiere Vernunft“ warrt man bloß trüchhöllern upnahmen. Un bavenhen sütt dat so ut, as wenn se faken ganz verkehrt verstahn warrt. Dorüm hett Kant 1783 siene Prolegomena rutgahn laten. Se schöllt inföhren in siene kritische Philosophie up en Aart, de elk un een verstahn kann. 1785 bringt he denn de Grundlegung zur Metaphysik der Sitten rut. In de Kritik vun de schiere Vernunft harr he siene Ethik in de lesten Kapitels bloß even andüüdt, man nu befaat he sik dor gründlich mit. As Grundlaag vun de Ethik stellt he hier den Kategoorschen Imperativ up. Un de Idee vun de Freeheit kriggt nu ehr Recht un warrt vörutsett’ vör all praktische Vernunft. In siene eerste Kritik harr he ehr för de theoreetsche Vernunft nich bewiesen konnt. Kant befaat sik nu ok wedder mit Fragen vun de Naturphilosophie un 1786 gifft he de Metaphysischen Anfangsgründe der Naturwissenschaft rut. Dor kriggt Newton siene Physik en Grund in de kritischen Grundsätz. Kant wiest so, up wat vun Aart genau de Transzendentalphilosophie bruukt weern kann.
He geiht denn noch mol an siene Kritik vun de schiere Vernunft ran un nümmt sik enkelte Stücken noch mol vör för de tweete Uplaag. De kümmt 1787 rut. 1788 is dat denn so wiet un de Kritik vun de praktische Vernunft kümmt an dat Licht. Dor hett he sik den Ansatz vun de „Grundlegung der Sitten“ noch mol vörnahmen un de ehre Moralphilosophie verklaart un utarbeit’.
1793 folgt de Kritik vun de Kraft to’n Ordelen. In dat Vörwoort maakt Kant stolt kunnig, dat he nu fardig is mit siene Kritiken un dat he nu „gau mit de Doktrin (Lehr) anfangen“ will. He hett sik also vörnahmen, sik up’n Mors to setten un en Transzendentalphilosophie ut to arbeiden. Toeerst kümmt avers noch De Religion binnen de Grenzen vun de blote Vernunft (1793). Dor ünnersöcht Kant, wo veel Vernunft denn bi de Religion bi is, un he verklaart noch fudder, wo he sik dat vörstellen deit mit en Vernunftreligion. De schall sik besunners mit Moral un mit dat praktische Doon befaten. So harr he dat al in de Postulatenlehr in siene tweede un drüdde Kritik ut’neenleggt. 1797 kümmt denn de eerste Deel vun dat System rut, dat is de „Metaphysik vun de Seden“.
Mit sien Naturphilosophie is he nich mehr to Enne kamen. As he noch bi de „Metaphysik vun de Seden“ bi weer, füng he al an mit en „Übergang von den metaphysischen Anfangsgründen zur Physik“ (Övergang vun de metaphysischen Anfäng na de Physik hen). Dor hett he an rümfummelt, bit he 1804 storven is. Kant siene Manuskripten wiest, dat he ok as en olen Mann dor noch Lust to harr un dat ok henkregen hett, mit siene kritische Philosophie in Swung to blieven.
De Fraag: „Wat schall ik doon?“ is de Grundlaag vun Kant siene ganze Ethik. Man en Antwoort weer eerst mööglich, nadem Kant in de „Kritik vun de schiere Vernunft“ sik de Kennistheorie oorntlich vörnahmen harr. Dor harr he en theoreetsch Fundament för de praktische Philosophie mit leggt. Un dor güng he nu up dal.
Nu unnersöcht he toeerst mol in de „Grundlaag för en Metaphysik vun de Seden“, unner wat för Umstänn dat överhaupt mööglich is, dat utseggt warrt, wat Minschen doon schöllt. In de Kritik vun de praktische Vernunft hett he dor noch mehr to seggt. He meent: Bloß de schiere Vernunft kann dor en Antwoort up finnen. Na den so nömmten Gesunnen Minschenverstand, oder na de Religion oder na „dat, wat begäng is“ (de empiersche Praxis) woll he gor nich utkieken bi düsse Fraag. Wat Kant to de Ethik seggt, dreiht sik üm düsse dree Grundstoffen: Dat sittlich Gode, den Fre’en Willen un den Kategoorschen Imperativ. Kant meent, to de Vernunft, dor höört ok Sittlichkeit (Anstännigkeit) to. Dat is de Deel vun de Vernunft, de sik mit dat praktische Doon befaten deit. A priori is de bi jeden Minschen to finnen.
De Minsch, so meent Kant, is en „intelligibel“ Wesen. Wat versteiht he dor nu unner? Nu, he seggt, de Minsch kann mit siene Vernunft denken un besluten, ohn dat de Sinnen em dor twuschenkaamt un ohn dat he sik vun Drift un Jieper dorvun afbringen lett. Al Wesen, de en Vernunft hefft, un dormank de Minsch, könnt sülvst bestimmen un mütt sik nix seggen laten. Se sünd autonom un nich heteronom:
Mit Hölp vun den Willen kann alleen utwählt weern, wat na dat Ordeel vun de Vernunft goot is, egolweg, wat een geern hebben müch.
Dor meent he mit, dat dat Subjekt dat Seggen hett bi de Ethik. Kant maakt sik dor nix vör un weet, dat weer en Idealtostand, wat he mit de Minschen ehre Sittlichkeit foddern deit. Keeneen kann dat jummers schaffen. Man he meent doch, dat elk een Minsch bi sik süms weten deit, wat Sittlichkeit is un wat he na dat Gesett vun de Sittlichkeit doon scholl. De sülvstännige Willen (vun de Vernunft) befehlt, dat Gode to doon. Just vun de Vernunft her is den Minschen de Plicht upleggt, na dat Gebot vun de Sittlichkeit (Anstännigkeit) to leven.
Ok Jan un alle Mann kennt den
Mount Davidson (Antarktika)
Mount Davidson is en hogen Barg in Viktorialand, Oostantarktika. He liggt an’t Koppenn von’n Albrecht-Penck-Gletscher in de Prince Albert Mountains. Na neeseelandsche Geodäten schall he en Höögd von hebben. Wenn dat stimmt, denn is he dormit de höögste Barg in de Prince Albert Mountains.
Lenzen
Lenzen betekent
Wörpel (Geometrie)
thumb|Hexaeder
Lenzen
Lenzen is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Lenz, Lentzen.
Wörpel (Geometrie)
De Wörpel (ok: Tardel) is een vun de fiev Körpers in de Geometrie, so as Plato dor vun snackt hett. He geiht öber dree Dimensionen un warrt as Polyeder ankeken. Dat is een Saak mit veel Babensieden. Bi den Wörpel verhöllt sik dat mit den Babensieden so: Dat sünd seß Quadraten, de all liek groot sünd. Dor kaamt denn noch twolf Kanten to, de een just so lang is, as de anner. Un denn gifft dat ok bi den Wörpel noch acht Ecken, wo jümmers dree Babensieden tohopenstööt. Fachbegreep för den Wörpel sünd ok Hexaeder mit lieke Kanten, vun greeksch hexáedron („wat seß Kanten hett“) oder Kubus, vun latiensch cubus („Wörpel“).
Symmetrie
Vunwegen dat bi den Wörpel all Ecken, Kanten un Babensieden ünner’nanner öbereen sünd(een kann ok seggen, he hett een hoge Symetrie), warrt de Wörpel as een oorntlich Polytop bekeken.
John Newcombe
vJohn David Newcombe (* 23. Mai 1944 in Sydney) is en ehmalger austraalsch Tennisspeler.
Biographie
In sien Jugend bedreev Newcombe völ verscheeden Sportoorten, bit he sück für dat Tennis entscheeden dee. He weer austraalsch Meester vun de Jöögd in de Johren 1961, 1962 un 1963 un weer 1964 Liddmaat vun dat austraalsch Team, dat den Davis Cup wunn. He wunn sien eerst Grand-Slam-Turnier 1965, as he bi de Australian Open mit sien Landsmann Tony Roche in de Düppelkonkurrenz siegen dee. In dat glieker Johr wunn dat Duo ok in Wimbledon. All tosommen wunnen de bei de austraalsch Meesterschapen wiedere dree Mal, in Wimbledon hebbt se noch wiedere veer Mal wunnen. Dorto keemen ok noch de Siege 1967 bi de US Open un 1967 un 1969 bi de French Open. Insgesamt hebbt se bi 12 Grand-Slam-Endspelen in’t Düppel wunnen, kien Düppel in’ Herrentennis weer jemals spoodrieker.
John Newcombe sien kraftvull Serve- un Volleyspeel weer de Garant för sien aggressiv Speel. To de Pläseer vun de Tokieker un to Överraschen vun sien Gegner hett he ok mit den tweeten Upslag en As slahn. Sien Speelwies hett hüm 1967 to de Nummer 1 in’ Amateursport maakt. As Profi weer he 1970, 1971 un 1974 Eerster vun de Ranglist. In’t Eenzel wunn he tweemal de Australian Open, dreemal in Wimbledon un tweemal de US Open.
William Gage
William Gage is de Naam von
* William Gage, 2. Viscount Gage (1718–1791), brietschen Eddelmann un Politiker,
John Newcombe
Biographie
Newcombe un Rod Laver weern de eenzig Speler, de sowohl as Amateur as ok as Profi de US Open un Wimbledon winnen kunnen. De Rasenplatz weer de Platz up de Newcombe an’ leevsten spelen de. Dorüm bleeven de French Open dat eenzig Grand-Slam-Turnier, dat he in’t Eenzel nie winnen kunn. In’t Düppel hett he aber glieks dree Turniere wunnen.
All tosommen hett John Newcombe 25 Grand-Slam-Turniere wunnen (Eenzel, Düppel un Mixed) un he weer vöreerst de letzte Australier, de dat Herrentennis domineeren kunn. 1986 wurr he in de Hall of Fame vun den Tennissports upnommen.
He bleev den Tennissport ok nah sien aktiv erhollen un ween 1995 Kapitän vun dat austraalsch Daviscup-Team.
Kevin Gage
Kevin Gage is de Naam von
John Gage
* John Gage (1786–1842), brietschen Antiquar,
Kevin Gage
* Kevin Gage (* 1959), US-amerikaanschen Schauspeler,
Karl Reichenbach
Karl Reichenbach is de Naam von
* Karl Reichenbach (1768–1840), düütschen Salinentechniker,
Kiek ok bi: Carl Reichenbach.
Latienschool Oterndörp
duum|De ole Latienschool 2007 De Latienschool Oterndörp weer en Latienschool in Oterndörp för de Börgers ut de Maschen von dat Land Hadeln.
Historie
Dat eerste Schoolgebüüd hett al 1445 stahn. Dat Land Hadeln hett as Exklaav to dat Hertogdom Sassen-Loonborg höört. Dat Hertogdom weer aver wied weg un dorüm weer för de Scholen in Hadeln alleen de Kark tostännig.
Dat hüdige Gebüüd von de Latienschool is 1614 as Fackwarkhuus in Rähmbowies boot worrn. Dat Gebüüd is von’n Klassizismus präägt. Dat drüdde Stockwark is eerst tokamen, as 1846 nich mehr noog Platz weer. De School harr vörher jümmer dree Klassen, wat nu aver nich mehr recken dee.
De Oort von de School hett sik 1829 to Progymnasium ännert, 1852 to Högere Börgerschool un 1882 to Realprogymnasium.
1869 harr de School 8 Schoolmeesters un 95 Schölers in 6 Klassen.
As de Schölertall wieder wassen dee, hett de Kark 1891 ehr Rechten as Schooldreger an’n Staat afgeven un dat Gebüüd denn för annere Saken bruukt. De School is 1892 in en Neebo tagen. Ok dat Enn von de Haadler Stänn 1885 hett dor mit to bidragen. De Ünnerricht in de olen Spraken weer al siet 1829 weniger worrn un nadem de Staat de School övernahmen hett, is dor 1893 en Realschool von worrn. 1928 hett düsse Realschool den Naam Johann-Heinrich-Voß-School kregen. De Traditschoon von de Latienschool warrt also nich dör dat Gymnasium Oterndörp foortsett, man dör de Realschool Oterndörp.
Rekters
Dat Rekterhuus stünn in de hüdige Johann-Heinrich-Voß-Straat 8.
Reinhard Onken
Reinhard Onken (* 14. April 1891 in Willen, Landkreis Wittmund; † 16. Oktober 1981 in Neeharlingersiel) weer en düütsch Politiker (FDP) un Liddmaat vun de Landdag vun Neddersassen.
Franklin County (Illinois)
Franklin County is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Illinois. He hett 39.561 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.067 km². De Sitt vun de Verwalten is in Benton.
Reinhard Onken
Nah dat Enn' vun de Volksschool un den Präparandenbesöök hett Onken en Utbillen in den landwertschaplichen Bedriev vun sien Öllern maakt. In' Eersten Weltkrieg hett he sien Militärdeenst van 1913 bit 1918 afleist un weer Kriegsversehrter. Siet 1920 weer he sülvstänidg Buer. In de Johren 1920 bit 1933 wark he as Gemeenvörsteher un hett sück van 1921 bit 1933 in landwertschaplich Genossenschapen un Organisatschonen insett. He wurr in' November 1946 in' Landkreis Wittmund Landraad. Den Vörsitt vun den Kreislandvolkverband övernehm he 1950, fiev Johr later wurr he Kreislandwert.
Franklin County (Illinois)
Historie
De Kreis is an’n 2. Januar 1818 grünnt worrn.
Reinhard Onken
Reinhard Onken weer todem van' 9. November 1952 bit 5. Mai 1959 Liddmaat vun den Neddersasschen Landdag (2. un 3. Wahlperiood).
Franklin County (Illinois)
Demografie
Vun de 39.018 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 17.200 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 15.407 US-Dollar. 20.681 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 3.058 Minschen maakt. 15,90 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
2,17 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 0,68 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Lenz
Kiek ok bi: Lentz, Lenzen.
Karl Reich
Karl Reich is de Naam von
Kiek ok bi: Carl Reich.
Amtsgericht Leendaal
Dat Amtsgericht Leendaal weer en Amtsgericht in dat Königriek Hannover, de prüüßsche Provinz Hannover un in Neddersassen. Dat harr sien Seet in Leendaal.
Överornt Gerichten
Dat Amtsgericht Leendaal weer dat Obergericht Veern överornt.
Geschicht
Mit dat hannöversche Gerichtsverfatensgesett von’n 8. November 1850, dat an’n 1. Oktober 1852 in Kraft gahn is, sünd Verwaltung un Justiz kumplett trennt worrn un de Amtsgerichten sünd as ünnerst Gerichten inricht worrn. Dat Amtsgericht Leendaal is dor denn blangen dat Amt Leendaal nee schapen worrn. De Grenzen von Amt un Amtsgerichtsbezirk weren desülven.
As Gerichtsgebüüd is de Teegdkoornschüün von dat Klooster Leendaal ümboot worrn. Ok en Fägnis is dor mit inricht worrn. Dat Gericht is 1972 oplööst worrn.
Dat fröhere Gerichtsgebüüd in de Klosterstraat 21 warrt siet 1980 för de Jugendarbeid bruukt.
Carl Reichert
Carl Reichert is de Naam von
* Carl Reichert (1836–1918), öösterriekschen Maler,
Kiek ok bi: Karl Reichert.
Karniggels
Karniggels (op Platt so veel as „Kaninken“) is en Speelfilm vun Detlev Buck ut dat Johr 1991. In de Hööftrullen hebbt Bernd Michael Lade, Ingo Naujoks, Inga Busch un Julia Jäger speelt. Karniggels weer de eerste Film, den Buck tosamen mit Claus Boje produzeert hett.
Inholt
Horst Köpper is in Sleswig-Holsteen op’n rohigen Land opwussen un is nu dorbi, sien Utbilln bi de Polizei aftosluten. He stellt sik dorbi nich jüst to’n Besten an, aver dröömt vun’n tokünftigen Deenst in en grote Stadt as Kiel oder Lübeck. Man sien Utbillers seht dat en beten anners un schickt den jungen Praktikanten, de woll engagiert, man manchmol ok ’n beten dör den Wind is, eerstmol in de Provinz na Barmstedt, wo dat all’ns wat mackelicher togeiht. Dor, wo jeder jeden kennen deit un wo man as ’n normalen Börger jümmer wat argdenkern is, wenn de Polizei wat vun een will.
Sien eerste Fohrtüüchkontroll geiht denn ok gliek na achtern los, as de Autofohrer, de Slachter Elle, em eerstmol as Praktikant verschaukelt. Köpper – tomeist blots Köppe nöömt – versocht aver, sik un de annern to bewiesen, dat he wat kann un geiht ornlig an’t Wark. Mit sien Auto dreiht he nachts en poor Runnen extra, üm den sünnerboren Kohmöörder op de Spoor to kamen, de in de Gegend sien Unheel drifft. Dorbi löpt em Elle över’n Weg, de mit’n Auto liggen bleven is un nu över de Wischen un Weiden löpt, op de Söök na en Telefon. Köpp glöövt natürlich foorts, den Möörder funnen to hebben. As Elle wietergeh will, wiel em dat Verhöör to dämlich warrt, sleiht Köppe en daal. Ut dat Missverständnis warrt later en eerste Fründschap in de Frömd.
Dör en Autodeveree lehrt Köpper denn Annarina kennen, en junge Deern ut riekem Huus, un verleeft sik in ehr. As he sien ne’en Fründ Elle en överraschenden Besöök afstatten deit, findt he em in sien Garaasch vör, as he jüst dorbi is, dat klaute Auto ümtolackeeren. Foorts kummt in Köpper de Polizist togang. He mellt de Deveree un nimmt Elle mit na de Wacht. Mit Stolt bringt he Annarina den Wagen wedder torüch. De aver wiest sik gor nich so tofreden mit de ne’e Klöör, un överhööft hett de Versekern jo all lang all’ns klor maakt. Un to Köppers Verdreet mutt he ok noch mitkriegen, dat Annarina en Fründ hett un vun em gor nix weten will.
As he nu beid Fründschoppen verloren sütt, suppt Köpper sik eerst mol enen an. Op’n Weg na Huus kummt he aver sülvst in en Polizeikontroll. Nina, de mit em op de Polizeischool wesen is un in de he ok verleeft weer, versocht toeerst em to schulen, kummt dormit aver nich dör. Köpper kriggt dat mit de Angst to doon sien Arbeit to verleren un pedt op’t Gas. An’n End kriegt se em aver doch un he warrt ut’n Polizeideenst rutsmeten. Elle helpt em, wedder op de Been to kamen. Un as he denn ok noch Besöök vun Nina kriggt, schient doch all’ns wedder beter to warrn.
Achtergrund
In Karniggels geiht dat op achtergrünnig-humorvulle Oort un Wies üm verscheedene Sieten vun dat Leven op’n Land in Noorddüütschland, üm de Problemen mit de egen Geföhlen bi’t Verleeft Wesen oder de Lasten, de een hett, wenn he in dat Öller is, sik to Huus aftonaveln. De köhlige noorddüütsche Distanzeertheit warrt dorbi jüst so op de Schipp nahmen as de tyypschen Scherereen ünner Bröder, de plumpen Vörgäng bi’t Deerns anmaken oder ok de tallrieken Klischees, mit de man as Polizist so to doon kriggt.
Razorback
Razorback betekent
Karniggels
Achtergrund
Buck sülvst beteken den Film as en Oort Oparbeiten vun sien egen verleden Tiet as en jungen Kerl, wiel sien Öllern dat ok lever sehn harrn, wenn he bi de Polizei anfungen weer. So sütt he den Film Karniggels as en möögliche Variante, de sien egen Leven inslahn kunnt harr, wenn he nich bi’n Film lannt weer. Buck is in den Film eenmol kort as Postbaad in en Cameo-Optritt to sehn. Jüst so ok Wolfgang Sieg, de mit an dat Dreihbook schreven hett un kort as Mann in’n Goorn speelt.
De Film weer mit Ünnerstütten vun verscheeden Verenen maakt as dat Hamborger Filmbüro e.V., dat Kuratorium Jungen Düütschen Film, de Filmfödderanstalt, de Berliner Filmföddern, de Dreihbookwarksteed Berlin un dat Bundsministerium för’t Binnere.
Utteken
Detlev Buck is 1992 bi de Bayerischen Filmpriesen mit den Speelbaasnawasspries ehrt worrn.
Linson
Linson is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Linsen.
Christoph Neubronner
Christoph Neubronner (* 16. Februar 1960 in Königstein im Taunus) is en düütsch Jazz-Pianist, de vör allen dör sien Speeloort in de Traditschoon vun Oscar Peterson künnig wurrn is. He steiht in verwandschaplich Lien to Julius Neubronner.
He kreeg af sien negent Levensjohr Klaveerünnerricht, wobi sück bannig gau sien Vörleev för dat Improviseeren rutstellen dee. Nah en längere, intensiv Befaaten mit de Musik vun Emerson, Lake and Palmer keem he mit 15 Johren dat eerste Mal mit den Jazz in Beröhren. Dör sien afsolutes Gehör un sien Improvisatschonstalent wurr de Jazz gau to sien musikalischen Heimat. Vun dissen Tietpunkt an stunn disse Stilricht blangen de Klassik in’ Middelpunkt vun sien musikalisch Arbeit.
Siet Midden vun de 1980er Johren arbeit Neubronner mit en Reeg vun bekannt Jazzmusiker insbesünnere in dat Rhien-Main-Rebeet tosommen; so hörrt he ünner annern to dat Sextett vun Frank Runhof. He speelt aber ok mit europääsch un internatschonal Jazzgrötten as Bill Ramsey un Greetje Kauffeld un is ok mit Dave Weckl un John Patitucci uptreden.
Siet 1999 is he fast Liddmaat vun dat Siggi Gerhard-Swingtetts.
Amtsgericht Neehuus
Amtsgericht Neehuus betekent
Linssen
Kiek ok bi: Linsen, Linson, Linzen.
Oostjiddisch
Oostjiddisch is een vun de germaanschen Dialekten, de de Juden van Zentraaleuropa vör den Tweten Weltorlog sproken un noch hüüt vun circa 4 Millionen Minschen snackt warrt, vörall in de USA, de Ukraine un in Israel, ok wenn dat in eerste Linie de derde Phaas is, de dat snackt. Oostjiddisch is en Dialekt vun't Jiddische, de anner is dat Westjiddische. Dat warrt secht, dat dat en Afkörten vun Jiddisch Taitsch, „Jüüdsch Düütsch“ is. Dat Oostjiddisch is en hoochdüütsch Dialekt, ok wenn de hoochdüütsche Schrievwies nich vun Belang is un veel mehr de hebrääsche un ingelsche Schrievwiesen bruukt warrt. De mehrsten nich-hoochdüütsche Wöör sünd hebrääsch, ok wenn't do romaansche, slaavsche un anner Wöör gifft, de't nich in't Hoochdüütsche gifft. De Verfolgung vun de Juden - de söss Millionen jüüdschen Oppers vun de Schoah wörrn vörnehmlich Moderspraak-Sprekers vun't Jiddisch - en de dorop folgende Emigratschoon na Israel möök de Tall vun Sprekers vun't Oostjiddische minder.
Vele Jiddische Wöör sünd in't Hollandsche, in't Rotwelsche un 't Limborgsch kamen. De mehrsten hollandschen Juden vundaag snackt vör allen Hollandsch un de mehrsten amerikaanschen Juden vör allen Engelsch.
En oostjiddisch schreven Literatuurnobelpriesdräger weer Isaac Bashevis Singer.
Karl Reichert
Karl Reichert is de Naam von
* Karl Reichert (1883–1953), öösterriekschen Optiker, Utfinner un Ünnernehmer,
Kiek ok bi: Carl Reichert.
Gaines County
Historie
De Kreis is 1876 grünnt worrn.
Demografie
Vun de 14.467 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 5.776 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 13.088 US-Dollar. 4.497 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 839 Minschen maakt. 21,56 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.
47,80 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 18,95 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.
Vun de Vöröllern her sünd 80,28 % vun de Minschen Witte, 2,28 % Swarte, 0,15 % stammt ut Asien un 0,01 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,76 % sünd Nakamen vun Indianers. 14,17 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 2,35 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 35,77 % vun de Lüüd ansehn.
31. Juli
De '''31. Juli''' is de 212. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner. In Schaltjohren is dat de 213. Dag.
Mount Razorback
Mount Razorback (översett soveel as Finnwaal barg ) is en üm un bi hogen un rugen Barg in Viktorialand, Oostantarktika. He liggt in de Staten Island Heights von de Convoy Range.
De neeseelandsche Noordgrupp von de Commonwealth Trans-Antarctic Expedition (1955–1958) hett em na siene Form nöömt, de an en Finnwaal denken lett.
Rhien
thumb|An de Born vun den Rhien De Rhien ( [ʀaɪ̯n], [ʁɛ̃], ) is een Stroom in Europa.
De Rhien is 1.230 km lang. dorvun sünd 833 km schippbor. Sien Rebeet ümfaat ca. 185.000 km².
Woans de Naam vun af kümmt
De Naam Rhien (btw. Rhen) kümmt vun de Kelten. Dat bedüüd fleeten. Op ooltgreeksch bedüüd 'rheīn' ok fleeten. Tosomen mit de Donau weer de Rhien de gröttste Deel vun de Grenz vun dat Römsche Riek. De Römers hebbt den Rhien Rhenus naamt. Al vun düsse Tied af is de Rhien een wichtige Waterstraat.
Allgemeen
De Rhien hett twee gröttere Bornströöm, den Vorderrhien un den Achterrhien. De kümmt vun dat Sankt-Gotthard-Massiv in den Swiezer Kanton Graubünden in de Alpen. Tosomenrekent hebbt 13 Bornströöm den Naam Rhien in ehrn Naam. Bi Graubünden blangen Chur fleet de Rhien as Alpenrhien na Norden bit in den Obersee vun den Bodensee. Dör düssen See geiht he dör un denn bi Konstanz in den Ünnersee. Kort vör Stein an den Rhien ward de Rhien wedder to een Stroom. Denn fallt he in den Rhienfall vun Schaffhausen dör een Waterfall. Denn geiht he wedder na Westen bit Basel un denn as Hoochrhien, Middelrhien un Nedderrhien Nord-Nordwest bit Rotterdam, wo sien Water in de Nordsee fleet. Al vörher - 30 km achter de Grenz twüschen de Nedderlanne un Düütschland - deelt sik de Rhien op in de Waal un den Panerdens Kanaal. De Waal heet denn Merwede un Niege Maas un geiht as Nieuwe Waterweg in de Nordsee. De nördlich Arm, der Panerdens Kanaal, ward to'n Neder-Rijn un denn to den Lek.
Bit to dat Tertiär fleet de Rhien vun Basel weg in dat Bett vun de Saône un Rhône na de Middellannsche See, vun wegen dat de Isteiner Klotz den Weg na Norden dichtmookt harr.
Borns bit to den (Vorder- und Achterrhien/Alpenrhien)
thumb|Rhien-„Canyon“ oder Ruinaulta bi [[Chur]] De erste gröttere Ort an den Vorderrhien is Ilanz. De Achterrhien hett sien Born bi den San-Bernardino-Pass. Achter- un Vorderrhien fleet tosomen bi Reichenau (Chur). Denn is dat de Alpenrhien. Dat Dal ward bi Liechtenstein breed un flak. Dor is de Rhien to en Kanal mokt. Düsse Niege Rhien fleet bei Hard in Österriek in den Bodensee. De Ole Rhien geiht bi Altenrhein in den Bodensee. He is bit Rheineck schippbor.
In den Bodensee sülvs löppt dat kole un griese Water ut de Alpen so, dat sik dat meist nich mit dat warme, greune Water vun den See mixt. De Loop in den See liggt besünners an de Nordsied vun Lindau bit Hagenau. Dor geiht dat denn na Süüdwest na Konstanz.
Bodensee bit Basel (Hoochrhien)
thumb|De Rhienfall bi Schaffhausen Bi Konstanz geiht de Rhien en kort Stück as Stroom to den Untersee. Bi Stein, Rhienkilometer 0, ward de Rhien wedder to en Stroom un stört denn bi Schaffhausen, den Rhienfall hendal.
Vun dor geiht he as Hoochrhien lütt Stück na Süden, bit he an dat Tösseck (Münn vun den Stroom Töss) na West dreiht un de Grenz twüschen Düütschland un de Swiez utmokt.
Bi Koblenz Aargau blangen Waldshut kümmt denn de Aare in den Rhien.
Basel bit Nahe (Böverrhien)
Vun Basel weg fleet de Rhien as Böverrhien na Nörden un is de Grenz twüschen Frankriek un Düütschland. Twüschen Basel (Rhienkilometer 150) un Iffezheim is de Rhien to en Kanal mokt un mit 10 Slüsen opstaut.
För de neesten 200 bit 300 Kilometer geiht dat Bett vun den Rhien dör de Överrhiensche Deepebene, wat en Gravenbrook twüschen den Swattwald un de Vogesen is. Bi Straßburg gahn de Rhien-Marne-Kanal un de Rhien-Rhône-Kanal in de Rhien.
Von Lauterburg bit Mannheim is de Rhien de Grenz twüschen Baden-Württemberg un Rhienland-Palz. Bi Mannheim (Rhienkilometer 420) kümmt de Neckar. Denn is op de rechte Sied Hessen. Bi Mainz (Rhienkilometer 500) geiht de Main in den Rhien. Kort geiht de Rhien denn na West, bi Bingen denn na Nordwest. Dor geiht de Nahe rin. (Rhienkilometer 530).
Nahemündung bit Bonn (Middelrhien)
Denn geiht de Middelrhien dör en deep un eng Dal mittenmang dör den Hunsrück un den Taunus. Dor wimmelt dat vun Touristen. Bi Rhienkilometer 554 is denn de Loreley, wat en Fels is, wo mennig Dichters vun sungen harrn. Bi Koblenz (Rhienkilometer 590), kümmt de Mosel un de Lahn rin. Denn geiht de Rhien twüschen den Westerwald un de Eifel dör.
Bonn bit Rhiendelta (Nedderrhien)
Bi Bonn ward de Rhien Deel vun Noordrhien-Westfalen. De Stroom un ok dat Rebeet heet denn Nedderrhien. Dor liggen de gröttsten Städer Köln (Rhienkilometer 690) un Düsseldörp (Rhienkilometer 740). Langs de Ruhr, de bi Duisborg in den Rhien geiht, is dat Ruhrrebeet, een vun de gröttsten Industrierebeden vun de Welt. Bi Emmerich) is de Grenz na de Nedderlannen. Dor, bi Rhienkilometer 860, is de Rhien 730 Meter breed un hett mehr Water as de Ilv.
Bi Rhienkilometer 868 fangt dat Delta vun den Rhien an. Bi Rhienkilometer 1031 deelt he sik un de Waal un den Pannerdens Kanaal. Düsse Kanal deelt sik bi Arnem in den Nederrijn (later Lek naamt) un de Ijssel. To Waal un Lek kümmt denn de Maas dorto, denn geiht dat Water (2.330 m³ Water pro Sekund) in de Nordsee.
Städer an'n Rhien
Alpenrhien un Bodensee
Hoochrhien:
Böverrhien:
Middelrhien:
Nedderrhien:
Schippsverkehr
De Rhien weer al in de Römertied un dat Medeloller en wichtige Waterstraat in Europa un is dat ok hüüt noch, besünners för Swoorgood. Mit de Mainzer Akte vun 1832 weer de Toll wegnahmen un mit de „Mannheimer Akte“ vun 1868 is de Rhien to en Oort Internatschonaal Waterstraat woorn.
Linzen
Linzen is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Linssen, Lintzen.
Lindzen
Lindzen oder Lindzén is de Familiennaam von
Kiek ok bi: Lintzen.
Carl Reinhard
* Carl Reinhard (1763–1836), düütschen Schauspeler,
Kiek ok bi: Carl Reinhardt, Karl Reinhard, Karl Reinhardt.
Jørgen Brønlund
mini|rechts|250px|Jørgen Brønlund Jørgen Brønlund (* 14. Dezember 1877 in Ilulissat – Enn’ November 1907), weer en gröönlännsch Polarforscher, Erzieher un Översetter. He hett an twee däänsch Expeditschonen nah Nordostgröönland deelnommen. Brønlund weer en Inuit un Söhn vun en Jäger. He weer siet sien Kindheit en Früend vun Knud Rasmussen, de sien Vader Paster in Iulissat (dormals Jakobshavn) weer.
He nahm as Hunnenschleddenführer an de Danmark-Expeditschoon 1906–1908 deel, de för hüm, den Expeditschoonsbaas Ludvig Mylius-Erichsen un den Kartografen Niels Peter Høeg-Hagen (1877–1907) in’ November 1907 tragisch to Enn’ gung. Brønlund wurr 1908 an de Ostküst vun Lambert Land an en Oort funnen, den man hüüd Brønlunds Grav nömmt. He harr sien Daagbook un de Landupnahmen un Koortenskizzen vun Høeg-Hagen bi sück.
De Jørgen-Brønlund-Fjord in Pearyland is nah hüm nömmt.
Ministerium för Sport (Belize)
Dat Ministerium för Sport is en Ministerium von de Regeren von Belize, dat sik üm dat Thema Sport kümmert. Dat hett sien Seet in Belmopan.
Dat Leid över dat Ministerium hett en Minister. De mehrste Tied is de Minister för Sport ok noch för annere Themenfeller tostännig, faken sünd dat een oder mehr von de Ministerien för Bildung, Junge Lüüd un Kultur.
Schoah
De Schoah, op engelsch „Holocaust“ (vun greeksch ὁλοκαύτωμα, holokáutoma för „vullstännig verbrennte Saken“, d. h. „Brandopper“), weer de Genozid an sess Millionen Juden dör dat Drüdde Riek in't Düütschland vun'n Natschonalsozialismus. De Schoah weer in verscheedene Wies eenzigoordig. De Nazis glövten, dat se bi ene Herrenrass höörten, de sik tegen de anneren Lüüd mit en Krieg un Macht dörchsetten müss.
Vun 1933 af, as Adolf Hitler Riekskanzler worr, weer de Antisemitismus in Düütschland ok offizielle Politik, ok wenn de Antisemitismus al vör 1933 an't Wassen weer. 1938 geev dat ene Reeg vun Pogromen tegen de Juden.
Dör den Tweeten Weltkrieg worr dat för de Nazis veel eenfacher, ehr Ideologie ümtosetten. In de groten poolschen Städer müssen de Juden in Ghettos ümsiedeln. Dat eerste KZ weer al vun 1933 af in Dachau in Bayern. Vun 1941 af geev dat ok Vernichtungslager in Polen un Wittrussland. Dat Eerste weer in Auschwitz. In Auschwitz worrn de Lüüd, nadem se dorhin brocht worrn, in Lüüd, de as fähig to'n Arbeiden ansehn worrn, un annere indeelt. De eersten müssen Sklaveriearbeiden doon, de dat Teel harrn, dat se nich mehr leven kunnen.
Haven
En Haven is en Oort, wo Scheep anleggen köönt un mutt darum an’t Water liggen, direkt an de See, an enen Stroom oder an enen See.
Cordel Hyde
Lesmore Hyde (* 1973) is en Politiker ut Belize (PUP).
Leven
Hyde is 1973 as tweten Söhn von Claudette Coleman-Courtney un Evan X Hyde (* 30. April 1947), Rutgever von dat Bladd Amandala, boren. He weer op dat Wesley College un dat St. John’s College. He hett op dat Le Moyne College in Syracuse, New York, studeert un dat 1994 mit en Bachelor in Engelsche Kommunikatschoon afslaten. Na dat Studium hett he as Journalist in dat Familienünnernehmen Kremandala arbeidt.
Politik
He is na dat Enn von sien Studium in’n Mai 1994 in de Politik gahn un hett sik in de People’s United Party (PUP) engascheert.
Bi de Parlamentswahl in Belize 1998 weer he Kannedaat för de PUP in’n Wahlkreis Lake Independence un hett de Wahl mit 68,90 % von de Stimmen gegen Hubert Elrington von de UDP wunnen. Bi de Wahlen 2003 (61,31 % von de Stimmen gegen Anthony Leslie, UDP) un 2008 (53,68 % gegen Vandley Rupert Jenkins, UDP) hett he in’n sülven Wahlkreis wedder wunnen.
Dormit weer he von 1998 bet 2012 Afornten von dat Repräsentantenhuus von Belize. He weer in düsse Tied ünner Premierminister Said Musa toeerst von 1998 af an Minister för Bildung un Sport (Kabinett Musa I). An’n 15. Oktober 2001 hett he tosätzlich dat Themenfeld Junge Lüüd in sien Ministerportfolio opnahmen, nadem Mark Espat dat afgeven müss.
2003 is he in dat Kabinett Musa II Minister för Huusbo worrn. Tosätzlich hett he an’n 5. Januar 2004 von Juan Vildo Marin dat Amt as Minister för Verkehr övernahmen.
In’n August 2004 keem dat to ene Regerungskries, as rutkamen is, dat Finanzminister Ralph Fonseca Geller ut’n Soziaalversekerungsfonds bruukt hett, üm Kredite von private Ünnernehmens aftosekern. Hyde un söss annere Ministers hebbt Musa opfeddert, Fonseca ut dat Kabinett ruttosmieten. As Musa dat nich daan hett, wullen de söven Ministers (de Grupp is von de Medien in Belize „G7“ döfft worrn) all gemeensaam jemehr Ämter afgeven. Musa kunn den Rüggtridd afwennen un Hyde is Minister bleven. An’n 29. Dezember 2004 hett Hyde denn aver in en Naklapp to de Regerungskries siene beiden Ministerien afgeven. Huusbo hett Servulo Baeza övernahmen un Verkehr Jose Coye.
An’n 3. November 2005 hett Hyde von Juan Vildo Marin dat Ministerium för Verdeffenderen övernahmen, von Sylvia Flores dat Ministerium för Huusbo un von Francis Fonseca dat Ministerium för Junge Lüüd un Sport.
An’n 22. Mai 2007 hett he dör en Kunflikt mit’n Premierminister all siene Ministerposten afgeven. Nadem de PUP de Wahl 2008 verloren hett, weer he in de Oppositschoon.
Kort vör de Wahl 2012 is bi sien Söhn Khalid Kreeft faststellt worrn. Dorüm is Hyde bi de Wahl 2012 nich wedder antreden. Sien Söhn is in’t Butenland behannelt worrn, aver teihn Maand later in en Öller von 18 storven. Nadem Hyde na Belize trüggkeem, hett he toeerst in dat Familienünnernehmen Kremandala arbeidt.
Bi de Wahl 2015 hett Hyde den Wahlkreis Lake Independence mit 71,52 % von de Stimmen gegen Mark Anthony King von de UDP trüggwunnen. Bi de Wahl 2020 weer he in’n sülven Wahlkreis Kannedaat för de PUP. He hett 89,41 % von de Stimmen kregen un kunn sik dormit gegen Dianne Finnegan von de UDP dörsetten.
Dormit is he siet 2015 en tweet Maal Afornten von dat Repräsentantenhuus. 2015 bet 2020 seet he in de Oppositschoon. Siet 2020 hett de PUP de Regeren övernahmen un Premierminister Johnny Briceño hett Hyde as Minister för Natürliche Ressourcen un Viez-Premierminister beropen. In düsse Ämter is he an’n 16. November 2020 insworen worrn.
Haven
Dat Över bi enen grötteren Haven is tomehrst besünners muurt to en Kai. Op den Kai sünd de Ümslagsanlagen, Krään, Containerbrüchen, Suuger un anners mehr. För den Transpoort to Land is an de Kaianlaag faken ok en Straat un en Iesenbahn.
Dat gifft
Gröttere Havens sünd
De gröttste düütsche Binnenschippshaven is in Duisborg an'n Rhien.
Schoah
In Auschwitz weer de Arzt Josef Mengele togange, de qualvolle Versöken maak, bi de de Lüüd starven müssen. In Bulgarien, Finnland un Däänmark geev dat Wedderstand mit Spood tegen de Schoah. Ok in Düütschland geev dat Lüüd, de Juden versteken helen. De mehrsten Düütschen, de to disse Tied vun de Schoah wüssen, deen nix, üm sik för de Lüüd intosetten.
Ca. 90% vun de Lüüd, de in de KZs weern, worrn dor ümbrocht. Dat geev in Ungarn en sweedschen Diplomaat, Raoul Wallenberg, de de Redder vun 20.000 bet 100.000 Juden weer. In Polen worrn de mehrsten juudschen Polen ümbrocht. De Hööftrollen in de Schoah harrn de SS vun den villicht mächtigsten Mann in de Nazi-Diktatuur, Heinrich Himmler, de de Lager kontrolleer, un de düütsche Armee.
Lintzen
Lintzen oder Lintzén is de Familiennaam von
Karl Reinhardt
Karl Reinhardt is de Naam von
Lintzen
Kiek ok bi: Linzen.
Karl Reinhardt
* Karl Reinhardt (1849–1923), düütschen Schoolmeester un Schoolreformer,
Kiek ok bi: Carl Reinhard, Carl Reinhardt, Karl Reinhard.