cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Scec
Attualmente 'stu scec sta giranno pe Napule e p'ati vinte città. Addirittura 'o Comune e Trento e chill 'e Castrovillari l'hanno vutato dint'ô Cunsiglio Comunale.
Comme nasce
'A primma distribbuzione avvène a Napule 'o 6 maggio do 2007. 'O gruppo ca promuove 'stu progetto è na costola d'amice 'e Beppe Grillo 'e Napule e se rauna almeno na vòta 'a semmana pe studià 'o funzionamento da muneta.
'E socie
So' cchiù 'e mille perzone e treciento magazzine.
Jonte 'a fore
Categurìa:Storia 'e Napule
Carlo Ancelotti
miniatura|Carlo Ancelotti Carlo Ancelotti (Reggiolo, 10 'e giùgno 1959) è 'n ex jucatore e allenatore 'e pallone taliano, allen o Real Madrid 'e mmo. Jè nu de allenatore c'ha vinciuto 'e cchù rint'a storia d o pallone.
Otra a èssere ll'uneco a triunfà dint'e cinche meglie campiunate europeje (Italia, Ngreterra, Franza, Germania e Spagna), Ancelotti è 'o sulo allenatore c'ha vinciuto 'a Champions League quatto vote (cu 'o Milan dint'o 2002-2003 e 2006-2007 e cu 'o Real dint'o 2013-2014 e 2021-2022). Categurìa:Jucature 'e pallone taliane
Magnapatane
'E magnapatane è nu quatro d''o pettore ulannese Vincent van Gogh. Fuje pittato int' abbrile 'e 1885.
Categurìa:Quatre
Gillo Dorfles
Gillo Dorfles (Trieste, 12 'e abbrile 1910 - Milano, 2 'e màrzo 2018) è stato nu pettore, teurista 'e arte e miereco d''a capa taliana. Campa e fateca a Milano.
Satriano di Lucania
Satriano di Lucania è nu comune 'e 2319 crestiane d'a pruvincia 'e Putenza.
Philip K. Dick
Philip Kindred Dick (Chicago 16 'e dicembre 1928 - Santa Ana (California) 2 'e màrzo 1982) fuje nu scrittore 'e fantascienzia merricano.
Categurìa:Scritture
Torino Football Club
'O Torino Football Club, canusciuto comme Torino, è na squadra 'e pallone 'e Turino, criata 'o 3 'e dicembre d' 'o 1906, joca 'int'a Serie A taliana comme pure ll'alta squadra turinese, 'a Juventus.
'O Torino ha vinciuto 7 Scudette e 5 Coppe Nazzionale.
Sinnaco 'e Napule
'O Sinnaco 'e Napule è chello ca gestisce 'a cità 'e Napule, nzieme a giunta e 'o Cunziglio d''a Città, ca è furmato da na quarantina 'e crestiane.
Nutarelle
Categurìa:Puliteche
Ghiangh
Le ghiangh, [ˈgːjaŋgǝ] (sešt. nèutre), è ne chelore che lúcceca assá prò nen tè ténda. Pe èss cchiù precise, tè tutt gl chelure de gl spèttr lettromagnèteche é è chiamate pure chelore acremáteche. Le nire è l'assènza de chelure.
La mbressione de la luce ghianga è criata da gl ammišchie de cèrt ndenzetà de gl chelure premarie de gl spèttr: rusc, vérd é blu.
Gl tèrmene ne vè da le germáneche blank, ca è scagnate le latine albus.
Categurìa:Culure
Brezzo di Bedero
Brezzo di Bedero è nu comune 'e 950 'e abitante d''a pruvincia 'e Varese.
Fred Rogers
thumb|Fred Rogers int'ô [[2002]] Frederick McFeely "Fred" Rogers (Latrobe, Pennsylvania; 20 'e màrzo, 1928) è n'attore e reggista mmerecano.
San Marino
'A Repubbreca 'e San Marino è nu stato piccerillo (61,5 km², 30.002 abbetante, capitale è 'a Cità 'e San Marino) 'e l'Europa d'o sud. San Marino sta o' nord e l'Italia, tra l'Emilia-Rumagna e Marche.
Villa Santa Maria
Villa Santa Maria è nu comune 'e 1479 crestiane da pruvincia 'e Chiete.
Ate pruggette
Categurìa:Comune da pruvincia 'e Chiete
Satriano (CZ)
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Catanzaro Categurìa:Cumune d%27%27a Calavria Categurìa:Comune 'e l'Italia
Aldo Moro
miniatura|Aldo Moro
Aldo Moro (Maglie, 23 'e settembre 1916 – Romma, 9 'e majo 1978) fuje nu puliteco taliano, presirente d ''o Cunsiglio dô 4 'e decembre 1963 ô 24 'e giùgno 1968 e dô 23 'e nuvembre 1974 ô 29 'e luglio 1976. Fuje pure Menisto d''a Justizia, 'e ll'Aducazzione e de ll' Affare estere.
Moro nascette a Maglie,'n Pùglia, e studiaje rint'a ll'Uneverzetà 'e Bari e a Romma dint'a La Sapienza. Tenette na mugliera e quatto figlie.
Fuje rapito 'o 16 'e marzo 1978 d '' e Brigate Russe, 'n organizzazione terroristeca marxista-leninista. 'O 9 'e majo 1978 fuje acciso pe nu corpo 'e pistola e lassato dint'a na machina, aroppo avé passato 51 gghiuorne 'e presonia. Categurìa:Puliteche taliane
Plaus
Plaus è nu comune 'e 548 crestiane d''a pruvincia 'e Bolzano.
Pumpeje
Pumpeje è nu cumune 'e 25.726 crestiane da pruvincia 'e Napule.
Pumpeje fuje funnata de rumane, ma nu poco primma 'e ll'anno 0. 'Sta cità fuje 'nterrata aroppo a ll'eruzzione do Vesuvio do 79. Essa fuje scatafasciata nzieme cu Ercolano e Stabiae. Mò Pumpeje è addivintata uno de 'e cchiù mpurtante centre archeologgiche do munno grazzije ê rieste 'e ll'antica cità rumana.
Sona
Sona è nu comune 'e 15020 crestiane d''a pruvincia 'e Verona.
Pumpeje
Storia
Sicomme luoco 'e passaggio ntra nord e sud, presto Pumpeje divenette na preda ppe 'e putiente state cunfinante, data 'a soja 'mpurtanta comme nodo 'e vie e puortuale. Venette cunquistata na primma vota da culonia grieca 'e Cuma ntra ô 525 AC e ô 474 AC Strabone dice ca Pumpeje fuje conquistata de Etrusche, nutizzia ca a luce de scave 'e mmò diventa sempe cchiù pussebbele. Dinta ll'area do tempio 'e Apollo vicino 'e Terme Stabbiane, e addirittura cu iscrizzione etrusche graffite; sempe 'inta zzona de Terme, è stata truovata na necropule do VI seculo a.C.
Sona
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Verona Categurìa:Comune d%27%27a reggione Veneto Categurìa:Comune 'e l'Italia
Pumpeje
Storia
Ô 62 'a cità venette scossa 'a nu terremoto assaje forte.
Strada 'nfosa
Strada 'nfosa è 'na canzona 'e Domenico Modugno do 1957.
Pumpeje
'O scoppio do Vesuvio
Dinto autunno do 79 Pumpeje fuje vittima 'e nu forte scoppio do Vesuvio. 'A cità fuje summersa 'a na chioggia 'e cenere e lapille (e non 'e lava, cumme spesso se dice) ca, tranne n'intervallo 'e quacch'ora, cadde 'ininterrotta nfi 'a furmare nu strato 'e 10 metre. 'Into mumiento do scoppio do 79 assaje palazze erano 'ncora in costruzzione ppe 'o terremoto do 62.
Briaglia
Briaglia è nu comune 'e 288 'e abitante d''a pruvincia 'e Cuneo.
Pruvincia 'e Monza e Brianza
'A Pruvincia 'e Monza e Brianza (Pruvincia de Mùnscia e da la Brianza pe' dialetto brianzolo) è na pruvincia d''a Lummardìa. Cunfina a nord cu 'a Pruvincia 'e Lecco e cu 'a Pruvincia 'e Como, a ovest cu 'a Pruvincia 'e Varese, a est cu 'a Pruvincia 'e Bergamo e cu 'a Pruvincia 'e Milano cu cui cunfina anche s sud.
Pumpeje
'O scoppio do Vesuvio
'O juorno do scoppio 'o sapimmo pe na lettera 'e Plinio 'o ggiovane e è 'o 24 'e aùsto. Ma nun tutte sturiose songo 'nzieme dicenno ca forze è 'o 24 'e settembre.
Villa Santina
Villa Santina è nu comune 'e 2.191 'e abetante int' 'a Carnia d''a pruvincia 'e Udine.
Pumpeje
Pumpeje Patrimmonio Munniale 'e ll'Umanità
'Into 1997, ll'UNESCO ha ditto Pumpeje patrimmonio 'e ll'umanità. 'O cumitato ha deciso 'e iscrivere tale are 'ncopp'â bbase 'e criterie culturale cunsideranno ca' e straurdinarie reperte da cità 'e Pumpeje e Ercolano cu 'e cità attuorno, distruggiute do Vesuvio do 79, songo na testimunianza cumpleta e vivente da sucietà e da vita quotidiana in nu mumiento preciso do passato, e nun truovano quacche cosa comma loro 'into munno.
Ferruvia
'A cità 'e Pumpeje è attraverzata a 3 linee ferruviaria: Napule-Poggiomarino e Torre Annunziata-Surriento da Circumvesuviana e 'a Napule-Salierno de FS. 'Ncoppa ste linee ce songo assaje stazzione ca servono assaje zzone da cità.
Autostrade
'A cità 'e Pumpeje è attraverzata 'a ll'autostrada A3 Napule-Pumpeje-Salierno. 'Ncopp'â sta linea ce song 3 casielle ca in direzzione Nord-Sud song:
Jonte 'a fore
Categurìa:Comune d''a pruvincia 'e Napule
Pruvincia 'e Monza e Brianza
right|'A pruvincia 'e Bergamo|300px
Brez
Brez è nu comune 'e 734 'e abitante d''a pruvincia 'e Trento.
Pruvincia 'e Monza e Brianza
Categurìa:Pruvincia 'e Monza e Brianza
Soncino
Soncino è nu comune 'e 7440 crestiane d''a pruvincia 'e Cremona.
Brez
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Trento Categurìa:Comune d%27%27a reggione Trentino-Avere-Arece Categurìa:Comune 'e l'Italia
Don Rickles
thumb|Rickles int'ô [[2010]] Donald Jay "Don" Rickles (Queens, Nova York; 8 'e majo, 1926 – Beverly Hills, California; 6 'e abbrile, 2017) fuje n'attore e reggista mmerecano.
Villa Santa Lucia
Villa Santa Lucia è nu comune 'e 2623 crestiane d''a pruvincia 'e Frosinone.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d''a pruvincia 'e Fresulone Categurìa:Comune d''a reggione Lazzio Categurìa:Comune 'e l'Italia
Omar Gooding
Omar M. Gooding, Sr. (Los Angeles, California; 19 'e ottovre, 1976) è n'attore e reggista mmerecano.
Sauris
Sauris è nu comune 'e 414 crestiane d''a pruvincia 'e Udine.
Sauze d'Oulx
Sauze d'Oulx è nu comune 'e 982 crestiane d''a pruvincia 'e Torino.
Dan Castellaneta
thumb|Dan Castellaneta int'ô [[2009]] Daniel Louis "Dan" Castellaneta (Chicago, Illinois; 29 'e ottovre, 1957) è n'attore e reggista mmerecano.
Tiriolo
Tiriolo è nu comune 'e 4073 crestiane d''a pruvincia 'e Catanzaro.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Catanzaro Categurìa:Cumune d%27%27a Calavria Categurìa:Comune 'e l'Italia
Io mammeta e tu
Io mammeta e tu è na canzona napulitana, scritta da Riccardo Pazzaglia e musecata da Domenico Modugno.
Steva 'ncoppo lato B do 78 gire Musetto/Io, mammeta e tu, 'o diciottesimo singolo 'e Domenico Modugno, ca fuje pubblicato 'o mese 'e dicembre do 1955, cù l'etichetta RCA Italiana.
'A chesta canzona, ascette pure nu film ca tene 'o stesso nome.
Categurìa:'E canzone napulitane
Uèmmere
Gle uèmmere (AFN: /ˈwεmːǝrǝ/) è gle piézze de gl'arate che taglia la tèrra de chiatte.
Hellas Verona Football Club
L'Hellas Verona Football Club, canusciuto comme Hellas Verona, è na squadra 'e pallone 'e Verona, nventata 'int'o 1903, joca 'int'a Serie A taliana comme pure ll'ata squadra veronese, 'o Chievo.
Uèmmere
Descrezzione
Gle uèmmere è na lama de forma trapezzoidale, appeccecata che ciérte mbellune ngim'a la part'annanze de gl'arate, fermènne na cosa sola che la récchia. Cammeniènne, gle uèmmere taglia gle terréne de chiatte, permettènne a la récchia d'asà é de vetecà la fèlla de tèrra. Pe fà quésse è štate misse annanz'a la récchia, de sguinze é de traviérze respètt'a la derezione de cammine de gl'arate. P'arrènne cchiù fácele l'affennata dénd'a la tèrra gl'ave appeccecate na ponda d'acciare: gle scarapiégle.
Hellas Verona Football Club
Ha vinciuto 1 Scudetto int'â staggione 1984/85.
Uèmmere
Descrezzione
Anziém'a gle scarapiégle, gle uèmmere è gle piézze de gl'arate che ze chenzuma de cchiù, pecciò adda èsse cagnate ogne tande. Gle númmere de vòte che z'adda cagnà depènne d'accomme è tuošte gle terréne (cretuse, pretuse, …).
Luigi de Magistris
miniatura|destra|300px|Luigi de Magistris 'o [[3 'e majo 2010 a Trento.]] Luigi de Magistris (Napule, 20 'e giùgno 1967) è nu pulitico ed ex magistrato taliano, ddo 1 'e giùgno 2011 e fino ò 18 'e ottovre 2021 è Sinnaco 'e Napule ppe IdV, Napule è toja, Rifunnazzione Communista. De Magistris, nascette a Napule, a Vommero, vene 'e na famiglia 'e magistrati. Dint'ô 2011, de Magistris, se cannida comme sinnaco ppe Napule dint'ô IdV e, doppo 'o primmo turno, sarà l' unico sfidante ddo cannidato ddo PdL, l'imprenditore Giovanni Lettieri. È uno 'e sinnaci cchiù giovani c'ha avuto Napule.
Uèmmere
Etemeleggía
Ne vè da le latine parlate *vĕmore, che metátese vecáleca de le latine vŏmere.
Resta cu mme
Resta cu mme è 'na canzona 'e Domenico Modugno do 1958.
Uèmmere
Vuce asseciate
Categurìa:Agricultura
Ururi
Ururi (Rùri pe arbëreshë) è nu comune 'e 3580 crestiane da pruvincia 'e Campobasso.
Luigi de Magistris
Categurìa:Puliteche
Diego Armando Maradona
Diego Armando Maradona (Lanus, Buenos Aires, Argentina, 30 'e ottovre 1960 - Tigre, Buenos Aires, Argentina, 25 'e nuvembre 2020) fuje nu jucatore 'e pallone argentino.
Canusciuto pure comme El Pibe de Oro ('o guaglione d'oro), è cunziderato 'a paricchie 'o cchiù gruosso jucatore 'e pallone 'e tutt"e tiempe.
Fuje accattato pe' merite Totonno Juliano ca jette a Barcellona, addò isso jucava, e, doppo na longa tarantella cho presidente Nuñez, cunvincette 'a sucietà a do vennere ô Napule. Quanno venette a Napule dinto stadio San Paolo ce steveno 70.000 tifuse po salutà.
A Napule è presente ll'"Altarino di Maradona": na edicola piccirella dedicata ô famoso jucatore. Se trova a via San Biagio dei Librai 'e fronte 'o llario Cuorpo 'e Napule, nu poco aropp'a statua do ddijo Nilo. 'Nfaccia a 'st'altarino ce stà na foto 'e Maradona, nonché nu capillo suojo stipato dint'a na teca.
Ati pruggette
Categurìa:Jucature 'e pallone argentine
Sondalo
Sondalo è nu comune 'e 4498 crestiane d''a pruvincia 'e Sondrio.
'A canzone d''a felicità
Categurìa:'E canzone napulitane
Hindjan
La lenga hindi ò Hindi a fa part re Léng Indo-Arjan e sé parlà in India.
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hin
Categurìa:Lengue
Sauze di Cesana
Sauze di Cesana è nu comune 'e 186 crestiane d''a pruvincia 'e Torino.
San Giorgio Ionico
San Giorgio Ionico è nu comune 'e 15613 crestiane d''a pruvincia 'e Taranto.
Villa Verde
Villa Verde è nu comune 'e 395 crestiane d''a pruvincia 'e Oristano.
San Giorgio Lucano
San Giorgio Lucano è nu comune 'e 1508 crestiane d''a pruvincia 'e Matera.
Noceto
Noceto è nu comune 'e 11300 crestiane d''a pruvincia 'e Parma.
Xëriboll
U Xëriboll è nu dijalett dë ll-Induštanés c'a dat crëšenz-e u Hindjan et u Ürdù.
Ploaghe
Ploaghe è nu comune 'e 4816 crestiane d''a pruvincia 'e Sassari.
Tivoli
Tivoli è nu comune 'e 65.999 crestiane d''a pruvincia 'e Romma.
Tito (PZ)
Tito (PZ) è nu comune 'e 6378 crestiane d''a pruvincia 'e Putenza.
Egidio Miragoli
Egidio Miragoli (Gradella 'e Pandino, 20 'e luglio 1955) è nu vescuvo taliano, ddò 29 'e settembre 2017 vescuvo 'e Mondovì.
Tene sturiato ô Seminario di Lodi e fuje odinato prevete 'o 23 'e giùgno 1979.
D"o 1994 fin'o 2017 ha svulto 'o menetiero sujo a 'a parrocchia 'e santa Cabrini, a Lodi.
Nommenato da papa Francesco vescuvo 'e Mondovì fuje ordinato 'o 11 'e nuvembre 2017 d"o vescuvo Maurizio Malvestiti.
Jonte 'a fore
Categurìa:Biografie Categurìa:Religgiose
Marilyn Monroe
Marìlyn Monroe, nomme d'arte 'e Norma Jeane Baker (Los Angeles, 1 'e giùgno 1926 – Los Angeles, 5 'e aùsto 1962), è stata n'attrice, cantante, mudello e pruduttrice 'e cinema statunitense. Fuje attiva d''a metà 'e ll'anne 40 nfin'â morta soja, vencette paricchie premmie pe' bbia 'e na brillante carriera cinematografeca.
Categurìa:Biografie Categurìa:Atture
Jack ‘o Squartatore
Jack 'o Squartatore (pe ngrese Jack the Ripper) è 'o nomme rato a 'n assassino seriale scunosciuto ca fuje attivo dint'o riune 'e Whitechapel 'e Londra 'ntra 'a staggione e ll'autunno 1886. 'E vitteme ufficiale soje, tuttequante malafemmene, fujene ntutto cinche.
'O crimenale mannaje tre lettere â pulizzia ngresa, ll'urdema 'e quale accuminciaje cu From Hell ("Ddô Nfierno").
Plodio
Plodio è nu comune 'e 985 crestiane d''a pruvincia 'e Savona.
Sondrio
Sondrio è nu comune 'e 21790 crestiane d''a pruvincia 'e Sondrio.
Fenerbahçe Spor Kulübü
thumb|'O stemma d"o Fenerbahçe 'o Fenerbahçe Spor Kulübü è na squatra 'e pallone d' 'a Turchia, 'a prencepale d' 'a cità 'e Istanbul. 'E jucature 'e 'sta squadra so' chiammate Sarı Kanaryalar (Aucielle gialle). 'O nomme d"a squadra é pigliato 'a nu faro ca se truova avvicino 'o quartiere 'e Istanbul 'e chesta squatra.
Categurìa:Squadre 'e pallone turche
Tizzano Val Parma
Tizzano Val Parma è nu comune 'e 2129 crestiane d''a pruvincia 'e Parma.
Raffo
Sta birra è annummenata int'a nu coro che 'e tarantine cantano dint'ô stadio Erasmo Iacovone: "Nuje sime tarandìne, c'ô côre russ'e blu bevìmme 'a birra Raffe e nnijnde cchiù."
- Pacefatta - Assìm pàcce p'l' chiangarèdde - Disc, 1997
Categurìa:Standardizza Categurìa:Veppete
Savelli
Savelli è nu comune 'e 1585 crestiane d''a pruvincia 'e Crotone.
Nduštanése
Nduštanése, (Hindiane: हिन्दुस्तानी) è u nóme d'u poble e d'a lenghe d'u Induštane (Terre d'i Ndù), ca vó dice u parte norte d'u Sottequendenende Ndiane.
Categurìa:Lengua
Patana
'A patana o tapana (Solanum tuberosum) è na chianta everacea facenno pparte â famiglia de Solanaceae (Dicotiledone), rigginaria do Perù, da Bolivia, do Messico e do Cile. Chesta fuje purtata en Europa 'ni mille cincuciento. 'E patane s'aùsano assaje pe tutto munno, ma specie na Irlànnia dove sono típeche.
'O termene patana vene dato pure ê tubbere molto autelizzate a quateno alementare.
'A patana serve pure dinta cucina taliana pe fà 'e patane fritte (o 'e patatine), 'e gnuocche, e ll'ati piatte. 'A patana è nu legume assaje útele ca se pó preparà de tutte manere: fritta, lessata, arrosta, vollita dinta zuppa o dinto suco. Esso pecché è tanta piacuta pe tutto munno.
Categurìa:Solanaceae
'A femmena
'A femmena è na canzona napulitana, scritta da Rocco Galdieri e musecata da Ernesto De Curtis.
Categurìa:'E canzone napulitane
Songavazzo
Songavazzo è nu comune 'e 616 crestiane d''a pruvincia 'e Bergamo.
Podenzana
Podenzana è nu comune 'e 1818 crestiane d''a pruvincia 'e Massa-Carrara.
Pocapaglia
Pocapaglia è nu comune 'e 2758 crestiane d''a pruvincia 'e Cuneo.
San Giorgio Morgeto
San Giorgio Morgeto è nu comune 'e 3365 crestiane d''a pruvincia 'e Reggio Calabbria.
Buonasera ammore
Buonasera ammore è na canzona napulitana, scritta da Rocco Galdieri e musecata da Evemero Nardella.
Toano
Toano è nu comune 'e 4267 crestiane d''a pruvincia 'e Reggio Emilia.
Pocenia
Pocenia è nu comune 'e 2555 crestiane d''a pruvincia 'e Udine.
Savigliano
Savigliano è nu cumune 'e 20.456 crestiane d''a pruvincia 'e Cuneo.
Talsano
Talsano, numinat' pur U' Calavrese, è nu bedd e grann cartiere abbasc' a l'vante d' Tarde. Cu Tramuntun', Sant Dunat' e Palumm', riv a 30.000 cristian'. Talsano non c'et' nu cumune a part' da Tarde, ma l' Talsanisi d' tanta tiemp' vonn' acchiann l'autonomia. Da visità a Talsano stè 'a chiesa da Madonna di Tazzano, vicin 'u Cim'ter' e Sant Dunat', ste pur' da v'tè l' riti da Settimana Santa, ca sumeggh'n a quiri di Tarde. U piatt chiù meggh' a Talasano, a part' l' cozze, so l' purpiett' e s' fac' pur' na sagra tutt' l'ann, organizzata dall'Arci local'. Otr' piatt tipici so l' pett'l', intra al' l' giurn' d' Natal', l' cartiddat', l' sannacchiud'l', l' chiacch'r', intra all' giurn' d' Carn'val' e l' scarcedd' cu l'ov', intra all' giurn' d' Pasc'. A Talsano stonn nu sacch d chies vecchie e nove, a Madonn du Rosarie e pur a Madonn d' Fatim, cà a ven chiamat a Chiesa Grann.L'estat fann a gar dell contrad,e s sfidan p nà settiman a nu sacc d sport, ma u chiù bell e l'alver d'à cuccagne,dove si sfidano a ci int a picca timb riesc cu arriv alla fn d nu pal scaffat n'terr chin d grass mettendosi un sus all'otr.E pò l Talsanis so L' Megghie e s fann canoscer a tutt vann.
Categurìa:Standardizza Categurìa:Giugrafia
Stadio Erasmo Iacovone
'O stadio Erasmo Iacovone è 'o stadio da squadra 'e pallone 'e Taranto.
Fuje chiammato accussì appriess' a Erasmo Iacovone, jucatore 'e pallone muorto 'o 6 'e frevaro 1978. 'O stadio po' ospità quase 30.000 cristiane.
Ërjan
A Ërjan (Hindjan: हरियाणा, Püngjabés: ਹਰਿਆਣਾ) è nu štat d'u nord dë ll-Indj.
Categurìa:Innia
Savignano sul Panaro
Savignano sul Panaro è nu comune 'e 8307 crestiane d''a pruvincia 'e Modena.
Stadio Erasmo Iacovone
Ate pruggette
Categurìa:Stadie Categurìa:Taranto Categurìa:Pallone
Podenzano
Podenzano è nu comune 'e 8269 crestiane d''a pruvincia 'e Piacenza.
Sora mia
Sora mia è 'na canzona 'e Rocco Galdieri.
Categurìa:'E canzone napulitane
Villa Santo Stefano
Villa Santo Stefano è nu comune 'e 1763 crestiane d''a pruvincia 'e Frosinone.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d''a pruvincia 'e Fresulone Categurìa:Comune d''a reggione Lazzio Categurìa:Comune 'e l'Italia
Joseph Blatter
thumb|right|Joseph Blatter Joseph Sepp Blatter, nascette o' 10 'e màrzo 1936 a Visp, Sguizzera, è mo ‘o presirente dda' FIFA, a' cchiù gruossa organizzazion ‘e pallone.
Fuje annummenato l'8 'e giùgno 1998 comm successor dò brasiliano João Havelange, e' principal cagnament a livell’ sportiv’ avute nfi a mmò sott' a' gestion soja song state:
L'inseriment ro' Golden Goal primma e ro' Silver Goal doppo ddint e' tiemp supplementari, tutte ‘e ddpje nuovament luvate. A’ squadra campion do' munno, mo’ s’adda qualificà comm’ a tutte ll’ate naziunal’. E’ fall’ comme a' simulazione, o' fallo a’ retr’, l'esultanz senza a' maglietta song’ punite cchiù assaje. Blatter e na’ perzona assaje discussa l'ultim (in ordine e' tempo) ell’episodio ca' o' vere o' centro e' na' polemica fuje a' dichiarazion fatta o' 30 'e ottovre 2006 n’copp'ô munniale 'e pallone 2006, quann dichiaraje ca' l'Italia nun meritava a' vittoria ddò munnial’, pecchè se qualificaje sulament’ ppè miez’ ‘e nu' rigore n’cuoll all’Australia. Sta dichiarazion va n’siem o’ fatt’ ca nun presenziaje a’ premmiazion’ ell’Italia dint’ o stadio ‘e Berlino.
Bricherasio
Bricherasio è nu comune 'e 4016 'e abitante d''a pruvincia 'e Torino.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Torino Categurìa:Comune d%27%27a reggione Piemunte Categurìa:Comune 'e l'Italia
San Giorgio Piacentino
San Giorgio Piacentino è nu comune 'e 5236 crestiane d''a pruvincia 'e Piacenza.
San Giorgio Scarampi
San Giorgio Scarampi è nu comune 'e 133 crestiane d''a pruvincia 'e Asti.
Savignano sul Rubicone
Savignano sul Rubicone è nu comune 'e 14890 crestiane d''a pruvincia 'e Forlì-Cesena.
Men at work
I Men at Work' so' stati 'no gruppo pop rock australiano formatosi tra il 1978 e il 1979.
Ave conquistato 'o successo 'nternazzionale 'nda l'anni ottanta piazzandosi a' primma posizzione 'ndi Stati Uniti e 'n''do Regno Unito. Ndo 1983 'o gruppo vinse 'o Grammy Award comme Artista Rivelazzione dell'Anno, e in'do 'o corso da propria carriera ave vennuto cchiú 'e 30 miliuni 'e dischi.
Discografía
Categurìa:Gruppe musecale straniere
Plesio
Plesio è nu comune 'e 805 crestiane d''a pruvincia 'e Como.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Como Categurìa:Comune d%27%27a reggione Lummardìa Categurìa:Comune 'e l'Italia
Bogotà
Categurìa:Colombia
Briga Novarese
Briga Novarese è nu comune 'e 2758 'e abitante d''a pruvincia 'e Novara.
Miglianico
Miglianico è nu comune 'e 4556 'e abitante da pruvincia 'e Chiete.
Briga Alta
Briga Alta è nu comune 'e 62 'e abitante d''a pruvincia 'e Cuneo.
Tocco da Casauria
Tocco da Casauria è nu comune 'e 2759 crestiane da pruvincia 'e Pescara.
Ate pruggette
Categurìa:Comune da pruvincia 'e Pescara
Simpatia
Simpatia è na canzona napulitana 'e Rocco Galdieri, pubbrecata int'ô 1912.
Categurìa:'E canzone napulitane
Savigno
Savigno è nu comune 'e 2556 crestiane d''a pruvincia 'e Bologna.
'A cura 'e mammà
Categurìa:'E canzone napulitane
Migliarino
Migliarino (ferrarese: Miarìn) è nu comune 'e 3.703 abitante d''a pruvincia 'e Ferrara.
Sonico
Sonico è nu comune 'e 1208 crestiane d''a pruvincia 'e Brescia.
Damiano Tommasi
miniatura|Damiano Tommasi Damiano Tommasi (Negrar, 17 'e majo 1974) è 'n ex jucatore 'e pallone e puliteco taliano, sinnaco 'e Verona dô 29 'e giùgno 2022.
Noci
Noci è nu comune 'e 19501 crestiane d''a pruvincia 'e Bari.
Damiano Tommasi
Comme jucatore 'e pallone ha ligato 'o nomme sujo c'a Romma, cu 'a quale vencette 'o Scudetto dint'a staggione 2000-2001. Fuje po' Presirente 'e ll'Associazione Italiana Calciatori (AIC) dô 2011 ô 2020. Dint 'o jennaro 2022 se cannidaje pe diventà sinnaco d''a cità ' e Verona cu na cualizzione 'e centro smerza, vencenno ô balluttaggio cuntro ll'ex sinnaco 'e dritta Sboarina.
Categurìa:Jucature 'e pallone taliane Categurìa:Puliteche Categurìa:Puliteche taliane
'E bersagliere
'E bersagliere è na canzona napulitana, scritta da Pasquale Cinquegrana e musecata da Eduardo Di Capua.
Categurìa:'E canzone napulitane
'O Vommero
'O Vommero è na canzona napulitana, scritta da Rocco Galdieri e musecata da Raffaello Segrè.
Categurìa:'E canzone napulitane
'O core 'e Catarina
'O core 'e Catarina è na canzona napulitana, scritta da Rocco Galdieri e musecata da Giuseppe Capolongo.
Categurìa:'E canzone napulitane
Poggiardo
Poggiardo è nu comune 'e 6170 crestiane d''a pruvincia 'e Lecce.
Taragand
U Taragand è nu štat d'u nord dë ll-Indj.
Le Corbusier
Charles-Édouard Jeanneret-Gris, canusciuto comme Le Corbusier (6 'e ottovre 'e 1887, La Chaux-de-Fonds - 26 'e aùsto 'e 1965, Roquebrune-Cap-Martin), fuje n'architetto e pittore sguizzero, ma se pigliaje 'a cittadinanza frangese into 1930. Do 1920 ca isso se ffà chiammà co nomme Le Corbusier.
Taragand
Categurìa:Innia
Le Corbusier
Fuje n'architetto 'e bona annummenata, e si dice c'arrevutaje l'architettura, e se mmustaje comme uno de primme architette a faticà ncoppo stilo 'e ll'architettura muderna, cosa ca 'o facette addeventà nternazzionale. 'A carriera da soja duraje na cinquantina d'anne pe' tramente ca 'e fatiche suoje se fravecavano ncopp'a ll'Europa, Amereca e Innia. Int'a ll'opere suoje, Le Corbusier puntava ncoppe fforme giumetreche 'e manera speciale.
Ati pruggette
Categurìa:Architette sguizzere Categurìa:Pitture sguizzere
Brienno
Brienno è nu comune 'e 424 'e abitante d''a pruvincia 'e Como.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Como Categurìa:Comune d%27%27a reggione Lummardìa Categurìa:Comune 'e l'Italia
Himachal Pradesh
Himachal Pradesh ('n hindi: हिमाचल प्रदेश) è nu stato 'e ll'Innia settentriunale.
Stu stato téne pe' vicine 'o stato 'e Jammu e Kashmir a 'o nord e nord-ovest. A ll'est téne fruntiera cu 'a pruvincia cinese d''o Tibet. A 'o sud-est téne vicino 'o stato e ll'Uttarakhand e pure ô sud nce stanno 'e state 'e ll'Uttar Pradesh, Haryana e po' a ll'ovest tene lémmeto cu 'o Punjab.
Giugrafia fìseca
Himachal sta mpizzato int''a parta ovest 'e l'Himalaya. Se spanne pe' n'area 'e 55673 km ed è n'area muntuosa cu n'autezza ca va d''e 350 m nzin'e 7000 'a coppa 'o livello d''o mare. È nu territorio muntuoso cu n'autezza c'aumenta prugressivamente 'a sud-ovest (cchiù vascio) nfin'ô nord-est (cchiù auto). A ll'uriente se trovano 'e cimme 'e l'Himalaya: Reo Purgyil (6816 metre), Kinnaur Kailash (6050 metre). Int'a ll'area centro-nord s'aizano 'o Deo Tibba (6001 metre) e 'o Manimahesh Kailash (5656 metre). Int'a sta reggione è nutevole 'o Passo Rohtan.
Elisabetta II d''o Regno Aunito
Elisabetta II (nomme cumpreto pe ngrese Elizabeth Alexandra Mary; Londra, 21 'e abbrile 1926 – Castiello 'e Balmoral, 8 'e settembre 2022) fuje 'a riggina d"o Regno Aunito, d"a Gran Vretagna e Irlanna d"o Nord e d"e paise d"o Commonwealth dô 6 'e frevaro 1952 ô 8 'e settembre 2022.
'O regno sujo, durato 70 anne e 214 gghiuorne, è 'o cchiù luongo d"a storia vretanneca e 'o secunno cchiù luongo d'Europa aroppo chillo d"o Rre Sole ca duraje 72 anne. Aroppo 'a morte soja dint'o 2022, 'a curona ngresa passaje ô figlio primmugeneto Carlo.
Categurìa:Munarche
Pofi
Pofi è nu comune 'e 4456 crestiane d''a pruvincia 'e Frosinone.
Massimo Ranieri
Massimo Ranieri (Napule, 3 'e maggio 1951) è nu cantante e attore cinematografico e tiatrale taliano. 'O vero nomme sujo è Giovanni Calone.
Repubbreca Catalana
'A Repubbreca Catalana ('n catalano : República Catalana, 'n occitano : Republica Catalana, 'n spagnuolo : República Catalana) è nu stato situato dint'â Europa centrale. Fuje dicerata 'ndepennente d"o Regno 'e Spagna pe referendum 'o 27 'e ottovre 2017. 'A Repubbreca Catalana ha fatte 'a fine d'e tracchi e è turnata a essere na reggione dd'â Spagna.
Massimo Ranieri
Cullegamiente d'internet
Categurìa:Atture taliane Categurìa:Cantante taliane Categurìa:Vinciture do Festival 'e Sanremo
Repubbreca Catalana
'A capitale soja 'e Barcellona.
Sonnino
Sonnino è nu comune 'e 7070 crestiane d''a pruvincia 'e Latina.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d''a pruvincia 'e Latina Categurìa:Comune d''a reggione Lazzio Categurìa:Comune 'e l'Italia
Briatico
Briatico è nu comune 'e 4103 'e abitante d''a pruvincia 'e Vibo Valentia.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Vibo Valentia Categurìa:Cumune d%27%27a Calavria Categurìa:Comune 'e l'Italia
Roberto Baggio
Roberto Baggio (Caldogno, 18 'e frevaro 1967) è 'n ex jucatore 'e pallone taliano. Cunsiderato nu d e meglie jucatore taliane d' ogne tiempo, Baggio participaje a tre campiunati munniali (1990, 1994, 1998) c'a nazziunale taliana, sbaglianno 'o rigore na finale do 1994 cuntro ' o Brasile. Jè apperzì, cu Paolo Rossi e Christian Vieri, 'o jucatore c'ha signato cchiù gol (9) dint'e campionate munniale p '' a Nazionale taliana.
Accuminciaje 'a carrera soja dint'o Vicenza, primma 'e passà â Fiorentina dint'o 1985. Aroppo jucaje c'a Juventus addò vencette ddoje scudetti (1994-1995 e 1995-1996) e indivirualmente 'o Pallone d'oro dint'o 1993. Passaje po' ô Milan, Bologna e Inter primma 'e fernì 'a carrera c'o Brescia dint'o 2004. Categurìa:Jucature 'e pallone taliane
Rocco Galdieri
Rocco Galdieri (Napule, 18 'e ottovre 1877 – Napule, 16 'e frevaro 1923) fuje nu pueta napulitano ca screvette puesie e canzune.
Biografia
'O primma libbro 'e puesie soie fuje Penta d'ô 1892, cu cierte sunetti in taliano addedecati â ll'Italia. L'anno appriesso scivette  'O semmenario in napulitano.
Se facette cunoscere pùre co nomme 'e Rambaldo. Faticaie po Mattino e scrivette po il Giornale d'Italia. Anfì addeventaje redattore d'ô giurnale Monsignor Perrelli.
Fuje autore 'e commedie nnapulitane comme Aniello 'a ffede ('a ro se facette na pellicule int'ô 1946: Fatalità),  'E ccose 'e Dio e Zia carnale e se juntaie cu Eduardo Scarpetta, specialmente p'â revista triatrale L’ommo che vola.
'E canzone soje
Screvette 'e parole 'e cchiù 'e cinquanta canzone.
'E canzone soje fujeno musecate 'a granne musiciste napulitane: Spagnuolo, Nardella, Staffelli, De Curtis.
Curiosità
'A "via Rocco Galdieri" a Pusilleco fuje addedecata 'a isso.
Sava (TA)
Sava è nu comune 'e 15957 crestiane da pruvincia 'e Taranto.
Giugrafia
'O territorio, posto a 30 km d''o capoluoco 'e pruvincia, è chianeggiante e fortemente antropizzato.
Storia
'E pprimme nnote d''a presenza 'e Sava resagliono ô 1400, pe ttramente 'a furmazione d''o comune resaglia 'a ll'ebbroca napoleoneca (1810). Sava è stata caratterizzata, ppe buona pparte d''o XX seculo 'a na forte emigrazione vierzo ll'Italia settentriunale ed, pe misura cchiù piccerille, vierzo ll'Europa settentriunale.
Jonte
'E jonte stratale prencepale songo rappresentati 'a:
Ll'Ariopuorto 'e Taranto-Grottaglie "Marcello Arlotta" nun fa mmo servizie 'e linia ppe 'o traffico passiere. Ll'ariopuorte cchiù vicine songo:
Vincent van Gogh
Vincent Willem van Gogh (Zundert, 30 màrzo 1853 – Auvers-sur-Oise, 29 'e luglio 1890) fuje nu pettore olandese. Fuje nu maestro d''o mpressionismo, e addeventaje uno de prencipale artiste pettórece 'e finale 'e ll'ottocento.
L'opera soja fuje praticamente scanusciuta nzin'â morte soja. Tutte quante ffatiche de soje, circa 900 pitture e 1100 disegne, 'e facette int'a na diecina d'anne. Van Gogh soffereva 'e forti ccrise d'ansia nfin'a quanno, aropp'a nu luongo tiempo 'e malatia mentale, s'accirette sparannose ncuorpo quanno teneva 37 anne.
Storia
Van Gogh fuje cummerciante d'arte nfin'ô 1876 e aroppa se fa predicatore religgioso. Po' studiaje 'a Antwerpen, e int'ô 1886 se spustaje 'e casa a Parigge pe' sturià e pittà a int'ô climma artisteco 'e sta città. A Parigge facette canuscenza do mpressionista Paul Gauguin e d'Henri de Toulouse-Lautrec. Aroppe ddoje anne a Pariggi se ne jette 'a Arles, addò pittaje 'e paesagge e ritratte cchiú canusciute 'e suoje.
Ate pruggette
Categurìa:Pitture olannese
Lenga franco-pruvenzala
'U franco-pruvenzale jè na lenga rumanza parlata int'é territorie 'e tre state: Francia, Sguizzera e Italia. Assjeme a l'occitano e au francese fa parta do gruppo de lenghe gallo-rumanze, e tene punte 'n cummune tanno cu una ca cu n'ata.
Franco-pruvenzale; francopruvenzale
A criazione 'e l'espressione franco-pruvenzale jè do linguista italiano Graziadio Isalia Ascoli, ca, ô 1873 affermaje:
Spisso chistu nomme vène scritto senza trattino (francopruvenzale) pe evità a cumfusione e sottalinià o carattere autonomo 'e chesta lenga, ma a forma cu o trattino manco jè sbagliata. 'N napulitano a O finala 'e FRANCO addeventa nu schvà, comme quase tutte 'e lettere finale du napulitano da varianta urbana.
'A suppressione do trattino fuje proposta ô Colloque de dialectologie francoprovençale do 1969 a l'università 'e Neuchâtel cu 'o scopo 'e crià n'identità da lenga, nu cumziderannola cchiù sultanto comme na justappusezione 'e elemente d'oc e d'oïl
Romando
'O termene romando ('n francese romand) pe nummenà 'u franco-pruvenzale jè attestato do seculo XV (int'a nu documento 'e Friburgo do 1424 ca auturizza ê nutare a "fa lettere 'n teif(=todesco) e 'n rommant" ); se trova spisso int'é documente valdese e friburghese de secule XVII e XVIII. Se trova ancora attestato a Ginévra ô XIX seculo, ma nun à maje passate 'e cumfine da Sguizzera Romanda (Suisse Romande 'n francese) attuala.
Arpitano
'E tjermene arpitan e arpian ca significheno muntanaro e pastore,se songo abbiate a ausà û prencipio 'e l'anne 1970 pe evità a cumfusione do termene franco-pruvenzale. 'A forma arpitan jè stata sceveta pe a sumiglianzia cu 'o nomme da siconda lenga gallo-rumanza: l'occitano.
Zone addò se parla 'u franco-pruvenzale
'A zona franco-pruvenzala, pure chiammata Arpitania se trova int'é territorie 'e tre nazione: 'a Francia, 'a Sguizzera e l'Italia.
Francia
'A parta cchiù grossa da regione Rodano Alpe, fosse a dicere: 'o Forez (departemjento da Loira); 'a Bresse; 'o Revermont; 'o Bugey l'agglummerazione 'e Lione; 'o Delfinato; 'a Savoja e na parta da Franca Cumtea e d''a Saona e Loira.
Sguizzera
Tutta quanta a Sguizzera romanda, (senza 'o cantone do Giura e 'o distretto 'e Moutier, cantone 'e Berna, ca fanno parta de parlate d’oïl).
Italia
Una parta do cummune 'e Trana e 'o paisjello 'e Grandubbione
É valle cchiù meridionale do Pjemonte (Valle 'e Susa auta, Valle do Chisone...) parleno occitano.
Ddoje isule linguisteche da Puglia pe a migrazione 'e parlante da lenga ô XIV seculo: Faeto e Celle di San Vito.
Cumfronto lessicale
Categurìa:Lengue 'e l'Italia
Savignone
Savignone è nu comune 'e 3.122 crestiane d''a pruvincia 'e Genova.
San Giorgio su Legnano
San Giorgio su Legnano è nu comune 'e 6172 crestiane d''a pruvincia 'e Milano.
Migliaro
Migliaro (ferrarese: Miàr) è nu cumune 'e 2.334 abitante d''a pruvincia 'e Ferrara.
Coppa ddò Munno FIFA 1954
Avvenimente
Pe 'e primme 50 d''a FIFA, 'int'ô 1954, 'a Federazzione penzaje e fa 'e munniale 'e chill'anno “int’a casa soja": 'a Sguizzera fuje accussì annummenato 'o paese ospitante.
A 'sto Munniale steveno 16 squatre: ll'Italia giucaje ppe 'a seconna vota 'e qualificazione. Fuje na furmalità, pecchè fuje nserite int’a nu girone a ddoje c'o Nagitto, 'o sconfisso sia 'o Cairo ca a Milano. Cu ll'Italia, nce steveno ati 11 nazzionale europee, treje mmericane e un 'e ll’Asia, ll'esordiente Sudcorea. Facettero 'a lloro primma apparizione a nu campionato munniale pure 'a Turchia (ca se qualificaje a spese dd''a Spagna ppe sorteggio: a Romma, 'o 17 'e màrzo, 'o quattordicenne Giggino Franco Gemma tiraje fora a casaccio 'o nomme dd''a nazionale mediorientale) e 'a Scozia, ca fujeno levate a Brasil '50. Trasette 'n juoco pp' 'a primma vota 'a Germania 'e ll'Ovest.
Pe 'a primma vota fujeno scegliute 'e "teste 'e sserie", ca fujeno mpurtante ppe 'a composizione dd''e girune scartatore: 'e ddoje squatre ca se penzava fossero 'e cchiù forte 'e ogne gruppo nun se sarebbero scuntrate e ppe ogne girone dd''a quatto squatre ogne nazzionale puteva jucà sulamente ddoje partite, a pparte ll’eventual spareggio.
Pure chesta vota, ppe ll'Italia fuje na débâcle. Fuje nfatte nserita int’a nu girone addò nce steveno sulamente squatre 'e ll’Europa, cu 'a Sguizzera, 'a Ngreterra e 'o Belge, fuje scunfitta a Losanna contro 'e patrone 'e casa e, cu ttutto ca 'o Belge fuje umiliato, fuje costretto 'o spareggio, nata vota contro 'e sguizzere, ppe staccà 'o siconn buglietto bbono ppe arrivà 'e quarte 'e finale ('o primmo si ll'era già pigliato 'a Ngreterra). A Basilea, ll'azzurre fujeno scunfitte 4-1 e turnajeno a casa.
Napule bello
Napule bello è na canzone ca scrivette Pasquale Cinquegrana into 1898.
Coppa ddò Munno FIFA 1954
Avvenimente
Chi sembraje putè vencere 'stu munniale fuje ll’Ungaria 'e Ferenc Puskàs. Aroppo avè superate 'o girone scartatorio cu 17 gol fatte e sulamente 3 subite 'n ddoje partite spartajeno ll’Uruguay e 'o Brasile, 'e ffinaliste e quatt’ anne primma. 'N finale, cuntro 'a Germania e ll'Ovest se cuncretizzaje chillo ca se chiamma 'o Miraculo 'e Berna. Ll'Ungaria steve vincenno ddoje a zero aroppo sulamente otto minute ma fuje raggiunta e superata int’e minute finale. Fuje na finale spettaculare ma chin e suspetta. Nfatte ddoje jucatore dd''a Germania e ll'Ovest fujeno colpite a nu virus poche juorne aroppo 'a finale e ll'ungarese purtajeno annanze suspette 'e doping. Chisto rummanette 'o punto cchiù auto ppè ll'Ungaria c'aroppo ddoje anne fuje culpita dd''a rivoluzione.
Napule bello
Categurìa:'E canzone napulitane
Coppa ddò Munno FIFA 1954
'O Campione
Campione del mondo 1954 GERMANIA Ovest (Primmo titolo)
Poggibonsi
Poggibonsi è nu comune 'e 28637 crestiane d''a pruvincia 'e Siena.
Brignano Gera d'Adda
Brignano Gera d'Adda è nu comune 'e 6009 'e abitante d''a pruvincia 'e Bergamo.
Saviore dell'Adamello
Saviore dell'Adamello è nu comune 'e 1159 crestiane d''a pruvincia 'e Brescia.
Soprana
Soprana è nu comune 'e 835 crestiane d''a pruvincia 'e Biella.
Giorgio Napolitano
Biografia
Se laureaje in giurisprudenza 'int'ô dicembre 1947 all'Università 'e Napule cu na tesi 'e economia politica 'ncopp' "'O mancato sviluppo ndustriale do Mezzogiorno aroppo l'unità e 'a legge speciale pe' Nnapule do 1904". 'Int'ô 1945-46 è stato attivo 'int'ô movimento pee cunziglie de studiente 'e facoltà e delegato ô 1° cungresso nazzionale uneverzetario.
Ncummincianno 'o 1942, a NNapule, facette parte 'e nu gruppo 'e giuvane antifasciste e ha partecepato, 'int'ô 1945, ô partito comunisto taliano, addo' è stato militante e quinni dirigente nfi â costituzzione do partito democrateco da smerza.
Ncummincianno 'int'ô ll'autunno do 1946, â primavera do 1948 ha fatto parte da segreteria do Centro Economeco Taliano peo Mezzogiorno ca teneva comme presidente presieduto 'o sen. Paratore.
È stato eletto 'a Camera de deputate pea primma vota into 'o 1953 e n' ha fatto parte – tranne ca' inta IV legislatura - fino 1996, riconfermato sempe inta circoscrizione 'e Napule, l'attività parlamentare soja è stata inta fase iniziale dinta Commissione Bilance e Partecipazzione Statali, spicialmente - pure inte dibattite in Assemble - ncoppe probleme do sviluppo do Miezojuorno e ncoppe qquestione da politica economica naziunale.
Inta VIII (dal 1981) e inta IX Legislature (fino 'o 1986) è stato Presidente do Gruppo de deputate comuniste. Dint' all'anne '80 si è impegnato in particulare 'ncoppo 'e probleme da politica internazionale e europea, e dinta Commissione Affari Esteri da Cammera de' Deputate, e comme membro (1984-92 e 1994-96) da delegazione taliana all'Assemblea 'e l'Atlantic do Nord, e pure cu paricchie iniziative 'e carattere politico e culturale.
Già a partiall'anne '70, svulgette na vasta attività 'e conferenze all'estero: int' all'istitute 'e politica internazionale in Gran Bretagna e in Germania, presso numerose Università de State Aunite (Harvard, Princeton, Yale, Chicago, Berkeley, SAIS e CSIS 'e Washington).
Do 1989 'o 1992 è stato membro do Parlamento europeo.
Dinto all'XI legislatura, 'o 3 giugno 1992, è stato eletto Presirente da Cammera d' deputate, rimanenno in carica nfi a 'a conclusion da legislatura 'int' all'aprile d 'o 1994.
Dinta XII legislatura facette parte da Commissione affari estere e è stato Presirente da Commissione speciale peo riordino do settore radiotelevisivo.
Dint 'a XIII legislatura è stato Ministro 'e l'interno e peo coordinamento da protezione civile into Governo 'e Romano Prodi, do maggio 1996 all'ottobre 1998. Do 1995 è stato Presirente do Consiglio Italiano do Movimento europeo.
Do 1999 'o giugno 2004 è stato Presirente da Commissione pe' l'Affare costituzionale do Parlamento Europeo. Dinta XIV legislatura, è stato annummenato Presirente da Fondazione da Camera de deputati do Presirente da Camera Pier Ferdinando Casini, e mantenette l'incarico nfi 'a conclusione da legislatura.
'O 23 'e settembre 2005 fuje annummenato senatore pe' tutta 'a vita do Presirente da Repubblica Carlo Azeglio Ciampi. 'O 10 'e maggio 2006 è stato eletto Presirente da Repubblica cu 543 vote.
Ha fatto giuramento 'o 15 'e maggio 2006.
'O 20 'e abbrile 2013 fuje eletto presirente ppe nu secunno mannato, a quase 88 anne, cu 741 vote ncopp'a 1007.
Se dimette 'o 14 'e jennaro 2015.
Toceno
Toceno è nu comune 'e 758 crestiane d''a pruvincia 'e Verbano Cusio Ossola.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Verbano Cusio Ossola Categurìa:Comune d%27%27a reggione Piemunte Categurìa:Comune 'e l'Italia
Nociglia
Nociglia è nu comune 'e 2659 crestiane d''a pruvincia 'e Lecce.
Villa Vicentina
Villa Vicentina è nu comune 'e 1340 crestiane d''a pruvincia 'e Udine.
Poggio a Caiano
Poggio a Caiano è nu comune 'e 8613 crestiane d''a pruvincia 'e Prato.
Brignano-Frascata
Brignano-Frascata è nu comune 'e 500 'e abitante d''a pruvincia 'e Alessandria.
Taranto
Taranto (Tarde intô dialetto tarantino) è nu comune 'e 200.117 cristiane, capoluogo da provincia ca tene 'o stesso nomme e tierzo cchiú gruosso comune 'e ll'Italia meridionale peninsulare.
'A pruvincia soja piglia 29 comune, addò ci sta l'agricoltura, 'a pesca e l'industria 'int'e setture aeronautico, chimico, alimentare, tessile, e l'artigianato 'int'a lavorazione d' 'o lignammo, d' 'o vrito e d' 'a ceramica. A Taranto se fabbricava pure na birra : 'a birra Raffo, "'a bevanda preferita d' 'e tarantine".
'A cttat e du mar
Tard s affecc mbacc o mar Iugnj ed è definita 'a "cità d' 'e doje mare": 'o Mar piccirillo e 'o Mar Grande. 'O primmo è separato d' ô Mar Grande â doje penisole ca' 'o chiudono a golfo, orientate tutte 'e ddoje verzo n'isula ca costituisce 'o nucleo originale da cità, e collegato a essa tramite 'o Ponte 'e puorto Napoli ed 'o Ponte Girevole. L'isula è addivenuta tale addoppo 'o taglio da penisola eseguito durante 'a costruzzione do fossato do Castiello Aragonese, trasfurmato chiù doppo 'int 'o canale navigabile ca mette in comunicazzione 'o Mar piccirillo cu 'o Mar Grande. Chistu ccà, chiammato cchiú frequentemente "rada", in quanto se truovano 'e navi in attesa, è separato do Mar Ionio â ll' Isule Cheradi 'e San Pietro e San Paolo e â Capo San Vito.
'E viente cu 'e maree, 'nziem 'e sorgente sottomarine cu diverza salinità, condizionano l'andamento de currenti 'e tipo superficiale e 'e tipo profondo 'nfra 'e duje 'nsenature d' 'o Mar piccirillo e do Mar Grande. 'Int'a parte settentriunale 'e 'sti doje sene, songo lucalizzate cierte surgente sottomarine chiammate citri, ca apportano acqua doce nun potabile mista a acqua salmastra, ca danno a ll' acque do mare na cundizzione idrobiologica ideale ppe 'a coltivazione de mitili, "'e cozzeche". 'Int' 'a primma 'nzenatura, inoltre, sfocia 'o sciummo Galeso.
'A cità s' è sviluppata ngoppo tutte 'e coste menziunate; 'o Borgo Antico se trova 'ncopp'a ll'isola, 'a penisola ad est ospita 'o quartiere Borgo, attuale centro da città, nonché 'e quartiere Tre Carrare-Battisti, Italia-Montegranaro, Solito-Corvisea, Salinella, Talsano-San Donato, San Vito-Lama-Carella e costituisce l'attuale asse 'e svilupp da città. 'A penisola ad ovest, mmece, ospita 'o quartiere Tamburi-Croce, nonché 'a zona innustriale e 'o puorto commerciale. Cchiu' decentrato a nord do Mar Piccolo, se trova 'o quartiere Paolo VI.
'O sviluppo ncopp' 'e penisule s'è avviato verzo 'a fine do XIX seculo; primma ,infatti, 'a cità era arruccata ncopp' a ll'isula. Chesto se vere cunzideranno l'aspetto urbanistico da cità: 'int'a cità viecchia avimmo nu 'ntreccio 'e vicule, derivante da costruzione 'e abitazione quanto cchiu' possibile addossate ppe sfruttá tutto 'o spazio disponibile e ppe facilitá 'a difesa in caso 'e invasioni, ppe'tramente 'int'a cità nova prevale n' ordinamento cchiú razionale, quase a "pianta 'e Ippodamo", modificato successivamento 'int'a na conformazione "a ventaglio".
Todi
Todi è nu comune 'e 17075 crestiane d''a pruvincia 'e Perugia.
Riune
'E riune princepale songo:
Asproli, Cacciano, Camerata, Canonica, Casemascie, Cecanibbi, Chioano, Collevalenza, Cordigliano, Duesanti, Ficareto, Fiore, Frontignano, Ilci, Izzalini, Loreto, Lorgnano, Montemolino, Montenero, Monticello, Pantalla, Pesciano, Petroro, Pian di Porto, Pian di San Martino, Pontecuti, Ponterio, Ponterio Stazione, Porchiano, Quadro, Ripaioli, Romazzano, Rosceto, San Damiano, Spagliagrano, Torrececcona, Torregentile, Vasciano.
San Giorio di Susa
San Giorio di Susa è nu comune 'e 949 crestiane d''a pruvincia 'e Torino.
Villabassa
Villabassa è nu comune 'e 1.309 crestiane d''a pruvincia 'e Bolzano.
Poggio Berni
Poggio Berni è nu comune 'e 2907 crestiane d''a pruvincia 'e Rimini.
Savoca
Savoca è nu cumune 'e 1.675 crestiane d''a pruvincia 'e Messina.
Dialetto cilentano
'O cilentano è nu dialetto parlato int'â area giugrafica d''o Ciliento (ch'è situato dint'â reggione Campania, int'â Pruvincia 'e Salierno).
Vvoce currelate
Categurìa:Ciliento Cilentano
Toffia
Toffia è nu comune 'e 886 crestiane d''a pruvincia 'e Rieti.
Poggio Bustone
Poggio Bustone è nu comune 'e 2130 crestiane d''a pruvincia 'e Rieti.
Brindisi Montagna
Brinnese 'e Muntagna è nu comune 'e 899 crestiane d''a pruvincia 'e Putenza. Se trova ncoppa na muntagna auta 850 metre (cchiù o meno).
Miglierina
Miglierina è nu comune 'e 893 'e abitante d' 'a pruvincia 'e Catanzaro.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Catanzaro Categurìa:Cumune d%27%27a Calavria Categurìa:Comune 'e l'Italia
Villabate
Villabate è nu comune 'e 19441 crestiane d''a pruvincia 'e Palermo.
Poggio Catino
Poggio Catino è nu comune 'e 1220 crestiane d''a pruvincia 'e Rieti.
Villachiara
Villachiara è nu comune 'e 1283 crestiane d''a pruvincia 'e Brescia.
San Giovanni al Natisone
San Giovanni al Natisone è nu comune 'e 5797 crestiane d''a pruvincia 'e Udine.
Savogna d'Isonzo
Savogna d'Isonzo è nu comune 'e 1721 crestiane d''a pruvincia 'e Gorizia.
Savogna di Cividale
Savogna di Cividale è nu comune 'e 657 crestiane d''a pruvincia 'e Udine.
Villacidro
Villacidro è nu comune 'e 14633 crestiane d''a pruvincia 'e Medio Campidano.
Mignanego
Mignanego è nu comune 'e 3500 'e abitante d''a pruvincia 'e Genova.