cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Esperanto
Stòrie
La defussiòne de chèsse grammàteche, enzìme a la semplecetè d'a lèngua, contrebuì ppùre a la defussiòne sòa 'ntràse a le 'ntelletuàle, ca creàrene u movemènde esperandìste che addeventè fondamentàle ppe tùtte u esperànde.
Jìnd'u 1905 ge fu u prìme encòndre 'ntràse l'esperandìste a Boulogne-Sur Mar ca ne demestrè la valedetè e fundàrene la Dìchiaraziòne di Boulogne, addòve se descève ca fòzzeche propredè d'u mùnde e àve a jèsse lìbere da ògne ideologìe.
Iùse de la lèngue
la Lèngue je stàte usàte jìnd'a Insulo de la Rozoj, e pe iùse de comunicaziòne jìnd'a communetà.
Godega di Sant'Urbano
Godega di Sant'Urbano è nu comune 'e 5954 'e abitante d''a pruvincia 'e Treviso.
Belmonte Calabro
Belmonte Calabro è nu comune 'e 3.013 'e abitante d''a pruvincia 'e Cosenza.
Monticello Brianza
Monticello Brianza è nu comune 'e 4186 'e abitante d''a pruvincia 'e Lecco.
Colonno
Colonno è nu comune 'e 561 'e abitante d''a pruvincia 'e Como.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Como Categurìa:Comune d%27%27a reggione Lummardìa Categurìa:Comune 'e l'Italia
Cerro Veronese
Cerro Veronese è nu comune 'e 2038 'e abitante d''a pruvincia 'e Verona.
Ponte (BN)
Ponte è nu comune 'e 2.569 crestiane d''a pruvincia 'e Beneviento.
Furtei
Furtei è nu comune 'e 1657 'e abitante d''a pruvincia 'e Medio Campidano.
Colorina
Colorina è nu comune 'e 1452 'e abitante d''a pruvincia 'e Sondrio.
Castel del Monte (AQ)
Castel del Monte è nu comune 'e 528 abitante da pruvincia 'e l'Aquila.
5 'e jennaro
'O 5 'e jennaro è 'o 5° juorno 'e ll'anno secunno 'o calannario greguriano. Ammancano 360 journe pa fine 'e ll'anno (o 361 inte l'anne bisestile).
Argusto
Argusto è nu comune 'e 568 'e abitante d''a pruvincia 'e Catanzaro.
Godiasco
Godiasco è nu comune 'e 2806 'e abitante d''a pruvincia 'e Pavia.
Argusto
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Catanzaro Categurìa:Cumune d%27%27a Calavria Categurìa:Comune 'e l'Italia
5 'e jennaro
Muorte
Categurìa:Juorne 'e jennaro
'Ncunia
miniatura|Nu ferraro fatica 'ncoppa 'a 'ncunia 'A  'ncunia è n'attrezzo ausato do ferraro dinta 'a fucinatura 'e ll'oggetti 'e fierro e d'acciaro.
Vene ausata comm supporto addò se po appujà 'o piezzo incandescente (e reso quindi malleabile) estratto dalla forgia e trattenuto con lunghe tenaglie; il pezzo viene plasmato e formato percuotendolo con il martello o la mazzetta, con l'utilizzo di eventuali stampi o altri attrezzi accessori, sino a ottenere la forma voluta.
Dint 'a forma classica, a 'ncunia è fatta a uno piezzo e fierro massiccio sagomato, cu a superficie 'e coppa schiana, che serve comme piano 'e fatica, addò ce stanno duje pertuse passanti, uno quatrato e n'auto tunno. 'O pertuso quatrato serve pe appujà 'e codoli di fierr. 'A 'ncunia tene ddoje ponte chiammate corna: una è a forma 'e cono, tonna, chiammate corno, e una a forma 'e piramide, a spigoli vivi, chiammata lenga, che veneno ausate pe chiejà 'o 'ffierr.
Nu tipo 'e 'ncunia dcchiù piccerella e senza corna vene chiammata tasso, invece 'a 'ncunia piccerella ausata pe ffa fatiche 'ncoppa 'e piezz 'e fierro piccerille se chiamma bicornia. Pur tenenno 'na forma diversa, pe analogia vene chiammata 'ncunia pure a base addò s'appoja 'o piezz 'e fierro da furgià sotto 'o maglio.
Spisso 'a 'ncunia s'appoja ncoppa a nu cippo 'e cierzo, ditto toppo, che 'a porta all'altezza che serve pe l'auso.
'A 'ncunia dinto a cultura 'e massa
'A 'ncunia se vere spisso dinto 'e cartoni animati 'e Merrie Melodies e Looney Tunes da Warner Bros., come 'o classico oggetto assaje pesante da fa cadè 'ncuollo 'e nemici pe mettere fora cumbattimento. In Animaniacs ce sta addirittura nu regno famoso pa produzione 'e 'ncunie.
Aute pruggetti
Categurìa:Attrezze
Lestizza
Lestizza (Listize ppe friulano) è nu comune 'e 3890 'e abitante d''a pruvincia 'e Udine.
3 'e jennaro
'O 3 'e jennaro è 'o 3° juorno 'e ll'anno secunno 'o calannario greguriano. Ammancano 362 journe pa fine 'e ll'anno ('o 363 inte l'anne bisestile).
Fatte
left|75px|Martin Lutero
Maleo
Maleo è nu comune 'e 3322 'e abitante d''a pruvincia 'e Lodi.
Pollena Trocchia
Pollena Trocchia è nu comune cu 13.326 crestiane d''a pruvincia 'e Napule.
Giugrafia
Pollena Trocchia sta 'int"o parco nazziunale d"o Vesuvio.
Storia
Pollena deve 'o sojo nomme 'o culto d"o Dio Apollo, e ce stava nu tempio 'mpurtante 'int"a ll'epuca preromana e rommana; ne è 'nderetta testimunianza 'o fatto ca 'int"o periudo 'e cristianizzazzione 'a primma chiesa 'e Apolline fuje 'ntitulata a Sant'Apollinaro, stabilenno accussì na sorta 'e cuntinuità cu 'e pagane. Nce pure na jonte tratta d"o dizziunario 'e toponomasteca ca ffà venì 'o nomme d"o paese 'a ll'aggetivo latino "paululum" ca vvò dicere "piccirillo" ppe 'e poche case ca ce stavano attuorno.
Ll'origgene d"o nomme 'e Torchia vene 'mmece d"o latino trochlea, ca segnifica carrucola, torchio. Chesto ppecchè 'o villaggio 'e Trocla era rinomato pe 'e prodotti d"a propria terra e ppe ll'uva in particular maniera, quinne 'a trochlea nun è âto ca n'atrezzo usato ppe ffà 'o vino. Sicondo ate sturiose, 'mmece, Trocchia vene d"o nomme latino 'Introchia', ppe chesto è rimasto 'int"o dialetto chest'espressione 'figlio 'e ntrocchia' ppe innicà na perzona intraprennente.
'E ddoje vilaggie cuntinuattero a uspità nobbele d£e cuntrade vicine, nfi 'o scoppio d"o Vesuvio d"o 1631; sciummi 'e fango bullente pruveniente d"o monte seppellirono cumpletamente Trocchia e facettero gruosse danne a Pollena. 'A mmò Trocchia è sempe stato nu centro e cchiù piccirilla 'mpurtanza a Pollena, ma 'o 4 'e maggie 1811, cu 'a riforma urbanesteca 'e Murat, e ddoje casale fujeno mise 'nzieme cu tutte 'e ddoje 'e nomme.
Pupulazzione
Pupulazzione censita
Monumiente
Essenno 'o paese stato loc 'e vilegiatura pe 'e famiglie facultose, ce songo, 'int"o borgo antico 'e Trocchia, assaje palasse e ville nobbeliare. Tra isse, se arrecordano pe 'o loro stato 'e cunservazzione e pe 'a loro 'mpurtanza, palazzo Pistolese,Villa Caracciolo-Ruoppolo, Villa Gala-Trinchera e, in particulare, Palazzo Cappabianca.
St'urdemo era 'e proprietà 'e Donna Olimpia Cappabianca in Gala, ca, nun avenno eredi dirette, lasciatte in eredità ll'abbitazzione 'e Sore 'e Sant'Anna, ppecchè se facette n'orfanotrofio. 'E sore hanno cumannato l'Istituto nfi 'o 1968, quanno ppe mancanza 'e fude lasciattero 'o palazzo 'o Cumune. 'O palazzo cappabianca ha avuto attività religgiose d"a cummunetà 'e Trocchia durante 'o restauro d"a chiesa. Ogge è sede e organizzazzione no-profit.
Monticello Conte Otto
Monticello Conte Otto è nu comune 'e 8636 'e abitante d''a pruvincia 'e Vicenza.
Pollena Trocchia
'Nvrastrutture
'Int"o cumune ce stanno ddoje scale d"a ferruvia Circumvesuviana ca stanno 'ncopp'â linea Napule-Sarno vicino una 'a ll'âta:'a stazzione cchiù 'mpurtante è Pollena, e ce sta poi 'a piccirilla fermata 'e Giundazzi. Tutt"e ddoje frequentate 'a studente e pendulare ca 'a mettono in cullegamiento cu 'o capoluoco d"a campania Napule e 'e cumune vesuviane.
'O sinnaco
'O sinnaco e Pollena Trocchia è Francesco Pinto d"o 15 'e abbrile 2008 e è 'o sojo primmo mannato.
Letojanni
Letojanni è nu comune 'e 2476 'e abitante d''a pruvincia 'e Messina.
Ari
Ari è nu cumune 'e 1319 'e abitante da pruvincia 'e Chiete.
Abbasanta
Abbasanta è nu comune 'e 2.888 'e crestiane da pruvincia 'e Oristano.
Categurìa:Comune da pruvincia 'e Oristano
6 'e jennaro
'O 6 'e jennaro è 'o 6° juorno 'e ll'anno secunno 'o calannario greguriano. Ammancano 359 journe pa fine 'e ll'anno (o 360 dinte ll'anne bisestile).
Muorte
Categurìa:Juorne 'e jennaro
Pontecagnano Faiano
Pontecagnano Faiano è nu comune 'e 22.638 crestiane d''a pruvincia 'e Salierno.
Colorno
Colorno è nu comune 'e 8593 'e abitante d''a pruvincia 'e Parma.
Castel del Piano
Castel del Piano è nu comune 'e 4331 'e abitante d''a pruvincia 'e Grosseto.
Caramagna Piemonte
Caramagna Piemonte è nu comune 'e 2667 'e abitante d''a pruvincia 'e Cuneo.
Monticello d'Alba
Monticello d'Alba è nu comune 'e 1909 'e abitante d''a pruvincia 'e Cuneo.
Colosimi
Colosimi è nu comune 'e 1415 'e abitante d''a pruvincia 'e Cosenza.
Fuscaldo
Fuscaldo è nu comune 'e 8241 'e abitante d''a pruvincia 'e Cosenza.
Certaldo
Certaldo è nu comune 'e 16042 'e abitante d''a pruvincia 'e Sciorenza.
Caselle in Pittari
Caselle in Pittari è nu comune 'e 2.024 d''a pruvincia 'e Salierno.
Telese Terme
Telese Terme è nu comune 'e 5.740 'e abetante d''a pruvincia 'e Beneviento.
Belmonte del Sannio
Belmonte del Sannio è nu comune 'e 921 'e abitante da pruvincia 'e Isernia.
Belmonte Castello
Belmonte Castello è nu comune 'e 765 'e abitante d''a pruvincia 'e Frosinone.
Curinga
Curinga è nu comune 'e 6704 abitante d '' a pruvincia 'e Catanzaro.
Gemellagge
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Catanzaro Categurìa:Cumune d%27%27a Calavria Categurìa:Comune 'e l'Italia
Avellino
Avellino è nu cumune italiano 'e 57.068 abitante. È una de ccinche cità capoluoche 'e pruvincia da Campania.
Storia
È capoluoco da pruvincia ca porta 'o stesso nomme. Primma d'addeventà na cità rumana, fuje na cità sannita. È crisciuta quanno ce stevano 'e Luongubarde. Fuje colpita do terremoto do 1980, 'nzieme a tantissime cità da pruvincia soja.
Territorio
'A cità se truova rint'o core 'e na gruossa conca d'o Appennino Campano. 'O chiù famoso ed importante monte irpino è Montevergine, meta di pellegrinaggio pe' venerare a Maronna 'e Montevergine into santuario benedettino ro' XII secolo che se truova 'ngoppo monte a 1272 m.
'A cità è attraversata da diversi corsi r'acqua: 'o Rigatore, 'o San Francesco e 'o Fenestrelle, tutti affluenti ro' fiumme Sabbato, oggi assaje impoveriti ed in parte interrati.
Vicino 'o centro urbano ce sta tantissima veggetazione: principalmente se coltiva a nocciola, conosciuta comma preggiata "nocciola avellana".
'O Clima
'O clima è 'o cchiù chiovuso e riggido da reggione Campania. Ll'avellinese è infatti no' territorio costituito sostanzialmente 'e culline e montagne chiene 'e boschi. Solo n'capo a Puglia se reggistrano valori medi assaje chiù bassi 'e circa 500 mm. Anche dal punto 'e vista termico 'a provincia pare essere una re' chiù fredde in inverno e chiù fresche d'estate. Boschi 'e faggio e di castagno so' predominanti 'ncopp atre forme vegetali. 'A neve spesso scinne a quote 'e 1000mt 'ncopp tutte 'e monti da provincia. Spesse vote ce stanno pure temporali estivi durante ll'ore cchiù cavre da jurnata. 'A nebbia rinte conche è molto frequente int a tutt e staggioni, soprattutto ll'estate.
Maletto
Maletto è nu comune 'e 4027 'e abitante d''a pruvincia 'e Catania.
Avellino
Lengua
'A lengua avellinese (irpina) è differente da lengua napulitana. Dinto dialetto irpino se diceno 'e vvocali â fine e na parola; into napulitano nun se fa accusì.
7 'e jennaro
'O 7 'e jennaro è 'o 7° juorno 'e ll'anno secunno 'o calannario greguriano. Ammancano 358 journe pa fine 'e ll'anno (o 359 dinte ll'anne bisestile).
Colturano
Colturano è nu comune 'e 1903 'e abitante d''a pruvincia 'e Milano.
7 'e jennaro
Muorte
Categurìa:Juorne 'e jennaro
Universidade Federal de Goiás
Ll'Universidade Federal de Goiás (UFG) é n'uneverzetà 'e Goiânia (Brasile), nat'a 'o 1960.
Jonte 'a fore
Categurìa:Uneverzetà
Goito
Goito è nu comune 'e 9927 'e abitante d''a pruvincia 'e Mantova.
150
Muorte
150er
Belmonte in Sabina
Belmonte in Sabina è nu comune 'e 617 'e abitante d''a pruvincia 'e Rieti.
Castel del Rio
Castel del Rio è nu comune 'e 1256 'e abitante d''a pruvincia 'e Bologna.
Colzate
Colzate è nu comune 'e 1620 'e abitante d''a pruvincia 'e Bergamo.
Monticiano
Monticiano è nu comune 'e 1412 'e abitante d''a pruvincia 'e Siena.
Fusignano
Fusignano è nu comune 'e 7919 'e abitante d''a pruvincia 'e Ravenna.
151
Muorte
150er
Curino
Curino è nu comune 'e 474 'e abitante d''a pruvincia 'e Biella.
Malesco
Malesco è nu comune 'e 1473 'e abitante d''a pruvincia 'e Verbano Cusio Ossola.
Vasinicòla
'A vasinicòla (Ocimum basilicum) è na pianta annuale attuccante â famiglia de Lamiaceae (o Labiate), cultivata comme pianta arommateca ed ausata int cucìna pe fà 'e ccundimme sbariate.
Malesco
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Verbano Cusio Ossola Categurìa:Comune d%27%27a reggione Piemunte Categurìa:Comune 'e l'Italia
Malfa
Malfa è nu comune 'e 851 'e abitante d''a pruvincia 'e Messina.
Vasinicòla
'A varietà DOP do vasinicòla genuvese è specialmente segnato pe cunfezzionà 'o caratteristeco pisto, 'o tipico zuco 'e Genova a basa 'e vasinicòla allacciata e avvutata a pignuole, uoglio d'auliva e caso grana (uno de simbole da cucina taliana), cu 'o quale se ponno cundì sbariate tipe 'e ppaste asciutte, ma pure ttartine e ppizze.
Dint  a Franza è chiammata herbe royale (erva riale) o pistou'' pure.
'A vasinicòla è cunsiderata a tutte ll'affette una pianta ra 'e pprupietà mericinale e - sicondo quanto sustenuto pure 'a Plinio 'o Viecchio int cierte scritte suje - sarriano ad essa 'a accullà putere afrodisiace.
'E riggine e nommenclatura
'A vasinicòla è recenalmente 'e ll'Asie troppicale: pussibbilmente fuje cultivata pe primma dinto all'Iran o dinto l'Innia e arrivaie attravierzo 'o Medio Oriente pe l'Europa, particularmente in Italia e 'o sud da Franza attuorno ô XV seculo; po', int' 'o XVII seculo accummenciaie ad éssere cultivato pe Gran Vretagna pure e, cu 'e primme sperizzione spatriarie, pe ll'Amereche.
Ll'etimologgia suja vene ô termine pe lengua grieca βαζιλιχων (basilikon = pianta riale) 'a ca basileus, rre, e - pe llatino - basilicum, riale, pe 'a mpurtanza granne cummerzata a chesta erva.
'O descrevemiento
'A vasinicòla cumune a cultivazione annuale vare dinto autezza r'ê 20 ê 60 cientimetre; ha fuoglie uvale lanzeolate ca ponno arrivà 'e 2-3 cientimetre 'e longhezza. 'O culore de fuoglie vare r'ô verde miccio ô verde forte, o puro è viuletta o purpura pe cierte varietà.
'E fuste auzate, frascate, hanno na sezzione quadrata comme tante de Lamiaceae, ed hanno 'a renza ad addeventà lignose e fuogliose.
'E sciore, bilabiate, piccerille e janche, hanno 'o labello superiore spartuto int quatto lobe. Songo 'e piccerilla taglia e arrucchiate int luonghe spiche tubbulare, int fórma 'e rappole allungate.
'E ssemmente songo fine, abluonghe e nire.
'A storia
'A vasinicòla era cunsiderato na pianta sacra ppe quanto 'o se reteneva capace 'e guarìì 'e fferute, ncoppe a tutto chelle de archebugio; era quinni nu ngrediente 'e ll'acqua russa vulnerarea.
Lisabetta 'a Messina, aroina do Decamerone 'e Boccaccio, seppellette 'a capa 'e ll'amiruso sujo 'int' nu vaso 'e vasinicòla arracquannola cu 'e llacreme suje.
'E vvarietà
Cierte varietà:
'A fateca
'A vasinicòla abbisuogno 'e nu crimma caudo e soleggiato, mediterraneo o tropecale. Se pô lavurà pure ppe paese temperate, sia dint' vaso ca dint' chiena terra.
Attenzione: 'a vasinicòla soffre 'o friddo e nun arresiste si 'a temperatura scenne ô 'e sotto 'e 10 °C.
Preferisce nu suolo frisco e ben drenato e na spasa riparata.
Sembologgia
Int' 'e mmeniature de manascritte do Medioevo, 'a vasinicòla è 'a fiura 'e ll'odio.
Categurìa:Spiezie Categurìa:Lamiaceae
Lettopalena
Lettopalena è nu comune 'e 409 'e abitante da pruvincia 'e Chiete.
Belmonte Mezzagno
Belmonte Mezzagno è nu comune 'e 10.305 'e abitante d''a pruvincia 'e Palermo.
152
Fatte
assaje
Golasecca
Golasecca è nu comune 'e 2482 'e abitante d''a pruvincia 'e Varese.
153
Muorte
150er
152
Muorte
150er
Lettomanoppello
Ate pruggette
Categurìa:Comune da pruvincia 'e Pescara
Cervara di Roma
Cervara di Roma è nu comune 'e 470 'e abitante d''a pruvincia 'e Romma.
Abbateggio
Abbateggio è nu comune 'e 420 crestiane da pruvincia 'e Pescara.
Ate pruggette
Categurìa:Comune da pruvincia 'e Pescara
Comabbio
Comabbio è nu comune 'e 958 'e abitante d''a pruvincia 'e Varese.
Malgesso
Malgesso è nu comune 'e 1110 'e abitante d''a pruvincia 'e Varese.
'Na sera 'e maggio
'Na sera 'e maggio è na canzona napulitana, scritta da Gigi Pisano e musecata da Giuseppe Cioffi.
Categurìa:'E canzone napulitane
8 'e jennaro
'O 8 'e jennaro è 'o 8° juorno 'e ll'anno secunno 'o calannario greguriano. Ammancano 357 journe pa fine 'e ll'anno (o 358 dinte ll'anne bisestile).
Comacchio
Comacchio (ferrarese: Cmâc ' ) è nu cumune 'e 22.825 abitante d''a pruvincia 'e Ferrara.
8 'e jennaro
Muorte
Categurìa:Juorne 'e jennaro
Montiglio Monferrato
Montiglio Monferrato è nu comune 'e 1746 'e abitante d''a pruvincia 'e Asti.
Caramanico Terme
Caramanico Terme è nu comune 'e 2066 'e abitante da pruvincia 'e Pescara.
Cerva
Cerva è nu comune 'e 1342 'e abitante d''a pruvincia 'e Catanzaro.
Caramanico Terme
Ate pruggette
Categurìa:Comune da pruvincia 'e Pescara
Cerva
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Catanzaro Categurìa:Cumune d%27%27a Calavria Categurìa:Comune 'e l'Italia
Malgrate
Malgrate è nu comune 'e 4208 'e abitante d''a pruvincia 'e Lecco.
Fusine
Fusine è nu comune 'e 657 'e abitante d''a pruvincia 'e Sondrio.
Pontelandolfo
Pontelandolfo è nu comune 'e 2.518 crestiane d''a pruvincia 'e Beneviento.
Canusciuto pe éssere stato in 'o 1861, cu Casalduni, tiatro 'e n'acciratorio fatta 'a pparte d''e surdate piemontese 'e accupazione ncoppe 'a pupulazione 'nerme. Acciratorie simile abbennettero a Scurcola Marsicana, Pizzoli, Isernia, Montefalcione e tante autre poste pure.
Levate
Levate è nu comune 'e 3264 'e abitante d''a pruvincia 'e Bergamo.
Leverano
Leverano è nu comune 'e 13981 'e abitante d''a pruvincia 'e Lecce.
154
Muorte
150er
Ariano nel Polesine
Ariano nel Polesine è nu comune 'e 4883 'e abitante d''a pruvincia 'e Rovigo.
Belmonte Piceno
Belmonte Piceno è nu comune 'e 675 'e abitante d''a pruvincia 'e Fermo.
9 'e jennaro
'O 9 'e jennaro è 'o 9° juorno 'e ll'anno secunno 'o calannario greguriano. Ammancano 356 journe pa fine 'e ll'anno (o 357 inte ll'anne bisestile).
Muorte
Categurìa:Juorne 'e jennaro
Golferenzo
Golferenzo è nu comune 'e 233 'e abitante d''a pruvincia 'e Pavia.
Abbiategrasso
Abbiategrasso è nu comune 'e 29.508 crestiane d''a pruvincia 'e Milano.
Teora
Teora è nu cumune 'e 1.573 crestiane d''a pruvincia 'e Avellino.
155
Muorte
150er
Belpasso
Belpasso è nu comune 'e 22032 'e abitante d''a pruvincia 'e Catania.
156
Muorte
150er
Montignoso
Montignoso è nu comune 'e 10143 'e abitante d''a pruvincia 'e Massa-Carrara.
1526
Muorte
Categurìa:Anne d''o seculo XVI
Malito
Malito è nu comune 'e 896 'e abitante d''a pruvincia 'e Cosenza.
Cervarese Santa Croce
Cervarese Santa Croce è nu comune 'e 4709 'e abitante d''a pruvincia 'e Padova.
Levice
Levice è nu comune 'e 270 'e abitante d''a pruvincia 'e Cuneo.
Belsito
Belsito è nu comune 'e 929 'e abitante d''a pruvincia 'e Cosenza.
Gabbioneta-Binanuova
Gabbioneta-Binanuova è nu comune 'e 968 'e abitante d''a pruvincia 'e Cremona.
Comazzo
Comazzo è nu comune 'e 1468 'e abitante d''a pruvincia 'e Lodi.
159
Muorte
150er
Montieri
Montieri è nu comune 'e 1273 'e abitante d''a pruvincia 'e Grosseto.
Scapricciatiello
Scapricciatiello è na canzona napulitana scritta 'a Pacifico Vento.
Cervasca
Cervasca è nu comune 'e 4190 'e abitante d''a pruvincia 'e Cuneo.
Scapricciatiello
Scheda d '' a canzona
Parole  'e :Pacifico Vento (1882, 1976)
Museca  'e :Ferdinando Albano
958
Muorte
Categurìa:Anne d%27%27o seculo X
Scapricciatiello
Scheda d '' a canzona
Data 'e nascita : 1954
Ariccia
Ariccia è nu comune 'e 17995 'e abitante d''a pruvincia 'e Romma.
Scapricciatiello
Scheda d '' a canzona
Edizione : Bideri, Napule
'E parole
Categurìa:Stub Categurìa:'E canzone napulitane
Montirone
Montirone è nu comune 'e 4019 'e abitante d''a pruvincia 'e Brescia.
Abetone
Abetone è nu comune 'e 707 crestiane da pruvincia 'e Pistoia.
Mallare
Mallare è nu comune 'e 1291 'e abitante d''a pruvincia 'e Savona.
Carano
Carano è nu comune 'e 951 'e abitante d''a pruvincia 'e Trento.
Levico Terme
Levico Terme è nu comune 'e 6654 'e abitante d''a pruvincia 'e Trento.
Comelico Superiore
Comelico Superiore è nu comune 'e 2448 'e abitante d''a pruvincia 'e Belluno.
Comeglians
Comeglians è nu comune 'e 637 'e abitante d''a pruvincia 'e Udine.
Carapelle (FG)
Carapelle è nu comune 'e 5900 'e abitante d''a pruvincia 'e Foggia.
960
Muorte
Categurìa:Anne d%27%27o seculo X
Curno
Curno è nu comune 'e 7530 'e abitante d''a pruvincia 'e Bergamo.
Cervatto
Cervatto è nu comune 'e 49 'e abitante d''a pruvincia 'e Vercelli.
160
Muorte
160er
10 'e jennaro
'O 10 'e jennaro è 'o 10° juorno 'e ll'anno secunno 'o calannario greguriano.
Ammancano 355 journe pa fine 'e ll'anno (o 356 inte ll'anne bisestile).
Fatte
left|75px|Metropolitana
Montjovet
Montjovet (durante 'o fascismo d''o 1939 ô 1945 Mongiòve) è nu comune 'e 1.742 crestiane d''a Valle d'Aosta.
10 'e jennaro
Nate
Categurìa:Juorne 'e jennaro
Gabiano
Gabiano è nu comune 'e 1257 'e abitante d''a pruvincia 'e Alessandria.
Belvedere di Spinello
Belvedere di Spinello è nu comune 'e 2.470 abitante d''a pruvincia 'e Crotone.
Levone
Levone è nu comune 'e 490 'e abitante d''a pruvincia 'e Torino.
Arielli
Arielli è nu comune 'e 1250 'e abitante da pruvincia 'e Chiete.
Malles Venosta
Malles Venosta è nu comune 'e 4.938 'e abitante d''a pruvincia 'e Bolzano.
Arielli
Ate pruggette
Categurìa:Comune da pruvincia 'e Chiete
Pomigliano d'Arco
Pomigliano d'Arco è nu comune 'e 40mila crestiane d''a pruvincia 'e Napule.
Etimologgía
A differènza 'e Pomigliano d'Atella, 'o ca nomme vene cu quase soluta prubbabeletà 'a pumus e anus, e embè vol dicere terra d''e mmele, Pomigliano d'Arco 'int' ebbreca rummana era ditta Pompilianus, ca vene 'a nomme gentelizio Pompilius, e quinni gnifica "terretorio d''e Pompilii". 'O nomme Pompilianus è po addiventato 'int'o dialetto lucale Pompigliano e 'int'o taliano ha perzo 'a p. 'Ntanto ll'utelizzo 'int' 'a mpresa comunale 'e na mela è 'a mantenerse sciuve, accusì comme ll'utelizzo d''e ffravule 'int' 'a mpresa d''a cità 'e Afravola o d''o cardillo 'int' 'a mpresa d''o comune 'e Cardito ('o ca toponimo vene mmece ra cardus, cardogna). 'A spiecificazzione "d'Arco" è 'a recunnucere a nu furmale ad arche 'e riggine appio-claudia o augustea, 'e ca nun songo maje state truvate 'e rieste, ed è nu toponimo recurrente 'int' 'o nturnio 'e Afravola: â ovest a est Arcopinto, Pomigliano d'Arco, Madonna dell'Arco.
Economía
Pomigliano d'Arco è nu centro a vocazione nnustriale 'nzino d''o 1887. Ogge chella ca fuje ll'area 'e sviluppo nnustriale azzetta uno d''e cchiù mpurtante pole d''a delegenzia applecata 'int' Italia, ca agghiogne, nfra ll'ate, 'a Elasis (suggità 'e pruggettazzione e recerca d''o gruppo Fiat), 'e stabbilimente Alfa Romeo (d''e ca llinie ascono mudelle quale l'Alfa 159 e l'Alfa 147) e Alenia Aereospazzio.
Università e cultura
'A cità azzetta, nt'a prestiggiosa sede 'e Palazzo d&#39;&#39;o Rilorgio, 'a sede didattica d&#39;&#39;o curzo 'e laurea 'int'o Turismo pe 'e bene culturale 'e ll'Università d& 'e Napule, attucchente â crasse 39 (Scienzie d&#39;&#39;o turismo) e afferente â facortà 'e Lettere.
Pupulazzione
Pupulazzione censita
Abriola
Abriola è nu comune 'e 1.691 crestiane d''a pruvincia 'e Putenza.
Cervaro
Cervaro è nu comune 'e 7.119 'e abitante d''a pruvincia 'e Frosinone.
Categurìa:Comune d''a pruvincia 'e Fresulone Categurìa:Comune d''a reggione Lazzio
11 'e jennaro
'O 11 'e jennaro è 'o 11° juorno 'e ll'anno secunno 'o calannario greguriano. Ammancano 354 journe pa fine 'e ll'anno ('o 355 'inte l'anne bisestile).
Fatte
left|75px|Uranus
Belvedere Langhe
Belvedere Langhe è nu comune 'e 372 'e abitante d''a pruvincia 'e Cuneo.
Cervere
Cervere è nu comune 'e 1879 'e abitante d''a pruvincia 'e Cuneo.
Gombito
Gombito è nu comune 'e 614 'e abitante d''a pruvincia 'e Cremona.
Comezzano-Cizzago
Comezzano-Cizzago è nu comune 'e 2705 'e abitante d''a pruvincia 'e Brescia.
11 'e jennaro
Nate
Categurìa:Juorne 'e jennaro
Montodine
Montodine è nu comune 'e 2217 'e abitante d''a pruvincia 'e Cremona.
Scètate
Scètate è na canzona 'e Ferdinando Russo e Mario Costa ca ascette 'nt'ô 1887.
Comerio
Comerio è nu comune 'e 2352 'e abitante d''a pruvincia 'e Varese.
Scètate
'E pparole
Si duorme o si nun duorme bella mia, siente pe' nu mumento chesta voce... Chi te vò' bene assaje sta 'mmiez'â via pe' te cantá na canzuncella doce...
13 'e jennaro
'O 13 'e jennaro è 'o 13° juorno 'e ll'anno secunno 'o calannario greguriano. Ammancano 352 journe pa fine 'e ll'anno (o 353 'inte ll'anne bisestile).
Carapelle Calvisio
Carapelle Calvisio è nu comune 'e 95 'e crestiane da pruvincia 'e l'Aquila.
Scètate
'E pparole
Ma staje durmenno, nun te si' scetata, sti ffenestelle nun se vonno aprí... è nu ricamo 'sta mandulinata... scétate bella mia, nun cchiù durmí!
13 'e jennaro
Muorte
Categurìa:Juorne 'e jennaro
12 'e jennaro
'O 12 'e jennaro è 'o 12° juorno 'e ll'anno secunno 'o calannario greguriano. Ammancano 353 journe pa fine 'e ll'anno (o 354 'inte ll'anne bisestile).
Fatte
left|75px|Gustavo I
Categurìa:Juorne 'e jennaro
Teverola
Teverola è nu paese ca ffa 11.407 'e abetante d''a pruvincia 'e Caserta.
Scètate
'E pparole
'Ncielo se só' arrucchiate ciento stelle,
tutte pe' stá a sentí chesta canzone...
Aggio 'ntiso 'e parlá li ttre cchiù belle,
15 'e jennaro
'O 15 'e jennaro è 'o 15° juorno 'e ll'anno secunno 'o calannario greguriano. Ammancano 350 journe pa fine 'e ll'anno (o 351 'inte l'anne bisestile).
Scètate
'E pparole
dicevano: Nce tène passione...
15 'e jennaro
Nate
Categurìa:Juorne 'e jennaro
Scètate
'E pparole
E' passione ca nun passa maje...
14 'e jennaro
'O 14 'e jennaro è 'o 14° juorno 'e ll'anno secunno 'o calannario greguriano. Ammancano 351 journe pa fine 'e ll'anno (o 352 'inte ll'anne bisestile).
Categurìa:Juorne 'e jennaro
Scètate
'E pparole
Tu, certo, a chesto nun ce penzarraje...
ma tu nasciste pe' mm'affatturá...
Categurìa:Stub Categurìa:'E canzone napulitane
163
Muorte
160er
Golfo Aranci
Golfo Aranci è nu comune 'e 2206 'e abitante d''a pruvincia 'e Olbia-Tempio.
16 'e jennaro
'O 16 'e jennaro è 'o 16° juorno 'e ll'anno secunno 'o calannario greguriano. Ammancano 349 journe pa fine 'e ll'anno (o 350 'inte ll'anne bisestile).
Categurìa:Juorne 'e jennaro
Belvedere Marittimo
Bilvidair Maraittm è nu comune 'e 8816 'e abitante d''a pruvincia 'e Cosenza.
Librizzi
Librizzi è nu comune 'e 1859 'e abitante d''a pruvincia 'e Messina.
Cervesina
Cervesina è nu comune 'e 1234 'e abitante d''a pruvincia 'e Pavia.
Arignano
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Torino Categurìa:Comune d%27%27a reggione Piemunte Categurìa:Comune 'e l'Italia
I' te vurria vasà
I' te vurria vasà è na canzone napulitana fatta int’o 1900, cunnusciuta pe’ tutt’o munno p’essere una d’è pilastre d’a canzone napulitana.
Storia
‘A canzone fuje scritta ‘a causa ‘e l’ammore ‘nfelice d’o poeta Vincenzo Russo p’Enrichetta Marchese. ‘A guagliona, ca pure ‘o vuleva bbene, era figlia ‘e nu gioielliere chin’e denare, e ‘a famiglia soja faceva ‘o diavolo contr’a Russo, che era povero. ‘E parole, scritte d’o poeta int’all’urdime juorne d’o 1899, fujeno musicate dint’a vintiquatt’ore da Eduardo Di Capua, ‘o famoso autore d’‘O sole mio, tra ‘o 1 e ‘o 2 ‘e gennaio d’o 1900. Se dice ca ‘o foglio cu ‘e parole fuje miso da Russo dint’a sacca ‘e Di Capua mentre steveno ascenno d’o tiatro Salone Margherita, ‘ndo ce steva nu spettaculo d’Armando Gill.
‘A canzone fuje presentata ‘o cuncorso "La tavola rotonda", ma nun ghiette subito bbona. Arrivaje secunna ‘nzieme cu aute canzone, e duje autore ‘nce facetteno duje sorde, e Russo se n’accattaje medicine. Cchiù appriesso, ‘a canzone fuje cunusciuta e avette grandissimo successo, e fuje cantata ‘a cantante famosi assaje, comme Mario Abbate, Sergio Bruni, Massimo Ranieri, Peppino di Capri, Gigi Finizio, Giacomo Rondinella, Tito Schipa, Lina Sastri, Roberto Murolo, Renzo Arbore, Giorgia, Claudio Villa, Giuseppe Di Stefano, Mina, Franco Corelli, Mango, Neil Sedaka. Comm’e succieso p’autre canzone napulitane, “I’ te vurria vasà” è asciuta fora d’a canzone napulitana, e è stata cantata pure da tenori comme Enrico Caruso, José Carreras, Luciano Pavarotti e Andrea Bocelli.
Parole
Tu dormi oh Rosa mia e dormi profondamente mentre io guardo incantato queste labbra di corallo e queste carni fresche e queste trecce nere mi mettono nel cuore mille cattivi pensieri
Bibbliografia
Vittorio Paliotti (2007) Storia della canzone napoletana. Editore Newton Compton.
17 'e jennaro
'O 17 'e jennaro è 'o 17° juorno 'e ll'anno secunno 'o calannario greguriano. Ammancano 348 journe pa fine 'e ll'anno (o 349 'inte ll'anne bisestile).
Muorte
Categurìa:Juorne 'e jennaro
Malo
Malo è nu comune 'e 13216 'e abitante d''a pruvincia 'e Vicenza.
Comignago
Comignago è nu comune 'e 1010 'e abitante d''a pruvincia 'e Novara.
Malnate
Malnate è nu comune 'e 16066 'e abitante d''a pruvincia 'e Varese.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d''a pruvincia 'e Varese Categurìa:Comune d''a reggione Lummardìa Categurìa:Comune 'e l'Italia
Lezzeno
Lezzeno è nu comune 'e 2071 'e abitante d''a pruvincia 'e Como.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Como Categurìa:Comune d%27%27a reggione Lummardìa Categurìa:Comune 'e l'Italia
Gaieta
Gaieta è nu comune ca fa 20.750 abitante d''a pruvincia 'e Latina.
Aritzo
Aritzo è nu comune 'e 1544 'e abitante d''a pruvincia 'e Nuoro.
Gaieta
Gallarìa
Categurìa:Comune d''a pruvincia 'e Latina Categurìa:Comune d''a reggione Lazzio
Cerveteri
Cerveteri è nu comune 'e 32066 cristiane d''a pruvincia 'e Romma.
18 'e jennaro
Muorte
Categurìa:Juorne 'e jennaro
Tocco Caudio
Tocco Caudio è nu comune 'e 1.605 'e abetante d''a pruvincia 'e Beneviento.
Belvedere Ostrense
Belvedere Ostrense è nu comune 'e 2180 'e abitante d''a pruvincia 'e Ancona.
Licata
Licata è nu comune 'e 39.016 abitante d''a pruvincia 'e Agrigento.
Acate
Acate è nu comune 'e 8.328 crestiane d''a pruvincia 'e Ragusa.
Cursi
Cursi è nu comune 'e 4122 'e abitante d''a pruvincia 'e Lecce.
Gonars
Gonars è nu comune 'e 4637 'e abitante d''a pruvincia 'e Udine.
166
Muorte
160er
Eduardo De Filippo
"Adda passà 'a nuttata"
- da Napoli milionaria
"'E figlie so' figlie e so' tutte eguale!"
- da Filumena Marturano
Eduardo De Filippo o puro sulo, Eduardo, (Napule 24 'e maggio 1900 - Romma 31 'e ottovre 1984). Cummediografo, attore, registe e capocomico italiano.
Biografía
Nato a Napule 'o 24 'e maggio do 1900, figlio naturale 'e ll’attore Eduardo Scarpetta e 'e Luisa De Filippo, debuttaie into 1904 comme giappunesino dinte 'a rappresentazzione triatrale "La geisha", firmata da 'o pate.
Ô 1909 'e tre frate De Filippo: Titina, Eduardo e Peppino, se ritruvaieno nzieme ncoppo palcusceniche do Triatro Valle 'e Romma pe' na recita 'e "Nu ministro mmieze 'e guaie" do pate Eduardo Scarpetta.
'Ind'o 1911 Edoardo va in collegio, ma 'int'o periodo estivo continua a recita'. 'Ind'o 1912 recita 'int'a rivista "Babilonia" 'e Rambaldo (Rocco Galdieri), calzanno 'a divisa d'o "guardio".
'Ind'o 1913 recita cu Enrico Altieri, cunziderato 'o maggiore attore drammatico e pupulare napulitano doppo successo ottenuto cu Assunta Spina 'e Salvatore Di Giacomo. 'A cumpagnia dà drammi dâ tradizione popolare, opere d'o Tiatro d'Arte e, ogne viernarì, na farsa. Ppe'tramente 'int'e drammi a Eduardo veneno affidate parte chiù piccerelle, 'int'e farse interpreta ruole cchiù mpurtante. 'A fatica è tosta assaje: se prova ê dieci do mattino, fi ê dodici, poje se magna e a ll'una s'avvia a recità, tre spettacule complete ô juorno. Ncopp'o palcosceniche dell'Orfeo, Eduardo scopre pure 'o munno do triatro 'e varietà e de macchiette, e fa ammecizzia, 'ind'a nu cammerino 'e "quello sporco locale",ca a isso pare "bellu e sontuoso", cu Totò. Pure a chistu periodo 'o ggiovine Eduardo s'mpara l'artigianato da scena: passa d'â cumpagnia d'arte varia 'e Peppino Villani 'int'a cumpagnia Urcioli-De Crescenzo, quinni a chella 'e Aldo Bruno, e n' ata vota 'int'a cumpagnia Italiana 'e Giggino Cancrini, recitanno 'int'e triatri napulitane cchiù popolari: 'o San Ferdinando e 'o Trianon oltre all'Orfeo.
969
Fatte
29 'e ottovre
Eduardo De Filippo
Biografía
'Int'o 1914, trase stabbilmente 'int'a cumpagnia do fratastro Vincenzo. 'Int'o 1917 'e tre De Filippo s'augnano pa primma vota 'int'a cumpagnia ppe' recità ô Mercadante, ô Trianon e ô Fiorentini, 'a lloro cunvivenza artisteca dura poche mise, in giro ppe ll'Italia centro-meridiunale. 'Ind'o 1920 vene richiamato a ll' arme e presta servizio 'int'a caserma do II° Bersaglieri 'e Romma addò vene subbeto incaricato 'e organizzà recite cu 'e surdate (Titina 'e ddava na mano ppe 'e ruoli femminili); e scrive atti unici ppee bersaglieri-attori, ppe'tramente 'a sera pô lascià 'a caserma ppe recità ô Valle. A chistu periodo accummencia a accustà ô ruolo 'e attore chello 'e autore: scrive l'atto unico "Farmaci di turno" ca cu 'a cumpagnia 'e Vincenzo mette in scena 'int'o 1921. 'Ind'o 1922, fernuto 'o servizio militare, arrepiglia cu regolarità a recità 'ngopp'e palcosceniche sempe 'int'a cumpagnia 'e Scarpetta. Scrive "Ho fatto 'o guaio? Riparerò!", commedia a tre atti ca sarrà purtata in scena quatto anne aroppo ô Fiorentini 'e Napule cu 'o nuovo titulo "Uomo e galantuomo". 'Ind'o 1924 se mette cu 'a cumpagnia 'e rivista 'e Peppino Villani. 'Ind'o 1926, 'nzieme ô frato Peppino, firma 'o cuntratto comme attore brillante 'int'a cumpagnia 'e Giggino Carini cu atri attori 'e nomme, comme Camillo Pilotti e Arturo Falconi. 'Ind'o 1927 preferisce a turnà 'int'a cumpagnia 'e Vincenzo ca mette in scena "Ditegli sempre di sì",cummedia a duje atte. 'Ind'o stisso anno, fernuta 'a staggione triatrale, l'ammecizzia cu Michele Galdiero se cuncretizza 'ind'o spettaculo d'ô titolo provocatorio e scaramantico "La rivista... ca nun piacerà!" in scena 'o 27 luglio ô Fiorentini 'e Napule.
'Ind'o 1929, ô Fiorentini, Eduardo e Peppino hanno successe cu 'o spettaculo "Prova generale", tre modi 'e far ridere (la risata semplice; 'a risata maliziosa; 'a risata grottesca). 'Ind'o 1931, nzieme 'e frate Peppino e Titina, forma 'a cumpagnia do "Triatro Umoristico - 'e De Filippo -", ca durarrà 'nfino 'o 1944. Recitanno cu alterne successe pe diverze cità d'Italia,'o vero debutto da cumpagnia, ca comprenne oltre 'e tre frate, Pietro Carloni, Agostino Salvietti, Dolores Palumbo, Tina Pica, Giggino De Martino, Alfredo Crispo, Gennaro Pisano,succede quase â fine 'e ll'anno cu l'atto unico 'e Eduardo "Natale in casa Cupiello". 'Ind'o 1932 Eduardo e Peppino, soci 'ind'a ll'impresa triatrale, riesceno a passà â ll'avanspettacolo a nu vero triatro, firmanno nu cuntratto cu l'impresario do Sannazaro, Armando Ardovino.'O Sannazzaro, triatro elegante, frequentato d'â Napule bene, â ll'intellettuale e â ll'artiste, addummane 'a sede stabbile da cumpagnia 'nfino ô 1934.
A chesta staggiona risale 'o primmo incontro da cumpagnia cu Pirandello duranne na rappresentazzione 'e "Chi è cchiù felice 'e me".Aroppo 'a cumpagnia se recarrà in tournè ppe l'Italia: a Torino, in Liguria, a Bologna, a Romma e a Milano pigliannose finarmente nu successe nazziunale.'Ind'a staggiona 34/35 accummencia 'o ciclo pirandelliano: 'a cumpagnia presenta pe' lengua napulitana "Liolà" all'Odeon 'e Milano. 'Ind'o 1935 Eduardo scrive 'a commedia "Uno coi capelli bianchi" ca rappresentarrà 'int'o 1938 ô Quirino 'e Romma. 'Ind'o 1936 mette in scena "Il berretto a sonagli" ô Fiorentini 'e Napule.Pe'tramente Eduardo, cu 'a collaborazzione 'e ll'autore, trasforma 'a novella "L'abito nuovo" in commedia napulitana in tre atti, 'o spettaculo vene miso in scena 'int'o '37 ô Manzoni 'e Milano. 'Ind'a staggiona 38/39 Titina lassa 'a cumpagnia nzieme 'o marito Pietro Carloni.'Ind'o 1940 scrive pure 'a commedia in tre atti "Non ti pago". 'Ind'o 1942 cu 'a nova commedia in tre atti "Io,l'erede" 'a cumpagnia debutta ô Triatro 'a Pergola 'e Sciorenza.Stesso chillo anno va in scena a Torino "La fortuna cu l'effe maiuscola" commedia scritta nzieme a Armando Curcio.Pe'tramente 'o rapporto tra Eduardo e Peppino accummencia a se sgarrupà, ma 'sta crise fernesce e 'e duje frate firmeno nu nuovo contratto triennale, ca attribuesce a Eduardo 'a direzzione tecnico-artistica do "Triatro Umoristico" e a Peppino chella amministrativa.'Int'o mese 'e ottobre, cu l'affettuosa complicità 'e Renato Simoni, se riconcilieno pure Titina e Eduardo e 'a sora torna a ffà parta da cumpagnia. Ô 1944 'e De Filippo tuornano a Napule da addò mancaveno d'ô 1941.
'Ind'o 1945, scrive "Napoli milionaria" e se lassa definitivamente, pe' n' appiccico artisteco, cu Peppino; aroppo, stesso isso dà vita â cumpagnia 'e Eduardo, ca rappresenta 'int'o 1946 "Questi fantasmi" e, nu poco aroppo, cu nu grande succiesso, soprattutto pe ll'interpretazzione da grande Titina, "Filumena Marturano". 'Int'a staggiona '46/'47 accummencia a penzà a nu triatro cumpretamente do suojo e a ffà piani ppe' riaccunccià 'o San Ferdinando (distrutto aroppo 'a Guerra).Secutano ate grandi opere: "Le bugie con le gambe lunghe" (1947), "La grande magia" (1948), "Le voci di dentro" (1948), "La paura numero uno" (1951),ca vanno a ffà ancora cchiù gruosso nu repertorio sempe cchiu' straordinario.Pe'tramente Eduardo s'ha accattato 'o suolo addò sorge 'o triatro San Ferdinando e ha accuminciato 'e lavori 'e ricostruzzione e,pe' finanzià 'sta fatica, 'int'a staggiona 51/52 avvia a ffà cinema.'Ind'o 1953 rifiuta l'invito 'e Giorgio Strehler a interpretà don Marzio in "Bottega del caffè" 'e Goldoni, ma chiude 'o suojo esilio d'ô triatro rappresentanno 'o Gurfo 'e Napule 'e "Miseria e nobiltà" do patre Scarpetta ppe' celebrà 'o centenario da nascita 'e 'sta rappresentazzione.'Ind'o 1954 inaugura 'o suojo San Ferdinando cu "Palummella zompa e vola" 'e Antonio Petito.N'ata vota ô San Ferdinando, aroppo nu lungo periedo 'e malatia, Titina torna in scena cu "Monsignor Perelli" 'e Francesco Gabriele Starace pa riggia 'e Roberto Rossellini,ma sarrà ll'urdemo spettaculo do suojo. 'Ind'o 1955 scrive 'a commedia in tre atti "Bene mio e core mio". Ô 1956, pure si cuntinuava a diriggere 'a cumpagnia soja, ne organizza n'ata:"La Scarpettiana",ca dirigge isso stesso senza c'recità ppe' ffà rivivere 'ncopp'o palcosceniche do San Ferdinando 'o repertorio do pato, ne farranno parte Beniamino e Pupella Maggio, Salvatore Cafiero, Franco Sportelli, Carla Del Poggio, Franca May, Vera Nandi, Enzo Petito, Pietro De Vico e Ugo D'Alessio. Stesso chillo anno accummenciano 'e suoje messinscene pe' televisione.
'Ind'o '57 puorta a termine 'a commedia "De Pretore Vincenzo".Fatica assaje pure 'int'o cinema e s'ha da allicurdà 'a collaborazzione cu Fellini 'int'o film "Fortunella".'Ind'o 1958, vene rappresentata a Mosca, cu 'a riggìa 'e R. Simonov, "Filumena Marturano". 'Ind'ô 1959 accummencia 'a serie de soje reggie liriche cu "La pietra 'e paragone" 'e G. Rossini.Ô Quirino 'e Romma vene mmece rappresentata 'a nova commedia soja "Sabato, domenica e lunedì".'Ind'o 1962, è 'a vota de "Il sindaco del rione Sanità". 'Ind'o 1963 debutta "Tommaso d'Amalfi" cha cumpagnia 'e Domenico Modugno.Nell'atto unico "Dolore sotto chiave" receta, mmece, Franco Parenti.'Ind'o 1964, isso scrive "L’arte della commedia", ca vene paragonato a "L’impromptu" 'e Molière. Ô 1966 va in scena "Il cilindro". 'Int'o 1971 vene rappresentato "Ogni anno punto e a capo", spettaculo 'e varietà 'ngopp'a ll'anne Trenta, cu Franco Parenti, Ombretta Colli, Ivana Monti, Paolo Graziosi e Luisa Rossi.'Ind'o 1972 debutta "'Na santarella" 'e Eduardo Scarpetta cu Angelica Ippolito.A maggio partecipa â World Theatr Season 'e Londra e rappresenta cu 'a cumpagnia soja "Napoli milionaria". Riceve, a ll'Accademia dei Lincei, 'o "Premio Internazziunale Feltrinelli". Ô 1973 mette in scena "Gli esami non finiscono mai" e,ô stisso anno, all’Old Vic 'e Londra vene rappresentata "Sabato, domenica e lunedì", cu 'a riggia 'e Franco Zeffirelli e 'a 'nterpretazzione 'e Laurence Olivier.
'Int'o 1974, pe tramente vene rappresentata "Gli esami non finiscono mai", Eduardo accummencia a sentere 'e sintome 'e nu collasso cardiaco e ce vene applicato nu pace-makér fra na rappresentazzione e n'ata. Doppo a na granne fatica pe' televisione, 'int'o 1977 inaugura 'o Festival dei due Mondi 'e Spoleto cu ll'opera lirica "Napoli milionaria",composta â Nino Rota. A ll'Università 'e Birmingham riceve 'a laurea honoris causa. Ô 1980 arape 'a Scola 'e drammaturgia 'e Sciorenza e riceve 'a laurea honoris causa â ll'Università 'e Romma. 'Ind'o 1981 accummenciano ô Triatro 'a Pergola 'e rappresentazzione da "Compagnia di Luca De Filippo".Â Sapienza 'e Romma accumminciano 'e corsi 'e drammaturgia e Eduardo riceve 'a cattedra. Vene nummenato senatore a vita. Ô 1982 fà na serie 'e recitál 'e successo in Italia e all'estero, 'o ca ricavato vene dato ê guagliune de carceri Filangieri 'e Napule e Fornelli 'e Bari.'Ind'o 1983 cura n'ata vota tre reggie:"Bene mio e core mio" ppea cumpagnia 'e Isa Danieli, "Tre cazune fortunate" e "Nu turco napoletano" ppea cumpagnia 'e Luca De Filippo. Traduce pe' napulitano antico "La tempesta" 'e Shakespeare. Ô 1984 partecipa ô film-TV "Cuore" 'e Giggino Comencini cu n'indimenticabbile 'nterpretazzione do maestro Corsetti. Riceve 'o premio Taormina-art "Una vita po triatro".
'O 31 'e ottobre 1984 more a Romma.
Ati prugiette
Categurìa:Reggiste taliane Categurìa:Atture taliane Categurìa:Drammaturghe taliane Categurìa:Sceneggiature taliane Categurìa:Comiche taliane Categurìa:Scritture taliane Categurìa:Senature a vita
Carasco
Carasco è nu comune 'e 3.640 'e abitante d''a pruvincia 'e Genova (2011).
Portico di Caserta
Portico 'e Caserta è nu comune ca fa 7.348 'e crestiane d''a pruvincia 'e Caserta.
Cervia
Cervia è nu comune 'e 27104 'e abitante d''a pruvincia 'e Ravenna.
Fenesta vascia
Fenesta vascia è na canzona pupulare napulitana molto antica, cchiú o meno r'o periodo r'o 1500, quanne a Napule ce stavano 'e Spagniuole. Tene 'a metrica di endecasillabo, e nun se sape chi l'ha scritta. 'O principie r'o 1800 Giulio Genoino ha adattate 'e pparole 'a o napulitane 'e cell'epoca, e Guglielmo Cottrau ha scritto 'a museca.
Jonte 'a fore
Categurìa:'E canzone napulitane
Comiso
Comiso è nu comune 'e 29402 'e abitante d''a pruvincia 'e Ragusa.
Licciana Nardi
Licciana Nardi è nu comune 'e 4.884 'e crestiane d''a pruvincia 'e Massa-Carrara.
Gaby
Gaby è nu comune 'e 461 crestiane d''a Valle d'Aosta.
Goni
Goni è nu comune 'e 556 'e abitante d''a pruvincia 'e Cagliari.
167
Muorte
160er
Malonno
Malonno è nu comune 'e 3326 'e abitante d''a pruvincia 'e Brescia.
Casola 'e Napule
Casola 'e Napule è nu commune 'e 3.657 crestiane d''a pruvincia 'e Napule.
Castel di Casio
Castel di Casio è nu comune 'e 3.170 'e abitante d''a pruvincia 'e Bologna.
Casola 'e Napule
Sta 'ngopp'ê muntagne Lattari, ô 'mmocco d'â penisula surrentina, e è strittamente conurbata cu 'a cità 'e Gragnano.
19 'e jennaro
'O 19 'e jennaro è 'o 19° juorno 'e ll'anno secunno 'o calannario greguriano. Ammancano 346 journe pa fine 'e ll'anno ('o 347 'inte l'anne bisestile).
Casola 'e Napule
Denziatà
Nunistante n'estenzione 'e sulo 2 km quadrate, ha na pupulazzione, crisciuta 'e poco cchiù 'e 1.300 abbitante d' 'o 1861, 'e cchiù 'e 3.660 abbitante e na denzità assaje aveta: cchiù 'e 1.700 abbitante pe km quadrate.
19 'e jennaro
Nate
Categurìa:Juorne 'e jennaro
Casola 'e Napule
Giugrafia
'O cumune se trova vicino 'a Castellammare 'e Stabbia, Santa Maria 'a Carità e Sant'Antonio Abbate. Sta pure vicino 'a Rierva Naturale Valle d' 'e Ferriere.
Pupulazzione
Pupulazzione censita
'O sinnaco
'O sinnaco d' 'o cumune è Domenico Peccerillo d' 'o 30 'e marzo 2010.
Arizzano
Arizzano è nu comune 'e 1888 'e abitante d''a pruvincia 'e Verbano Cusio Ossola.
Tora e Piccilli
Tora e Piccillli è nu comune ca fa 1.068 'e abetante d''a pruvincia 'e Caserta.
Caserta
Caserta è nu comune 'e quase 80mila abetante, capoluoco da pruvincia 'e Caserta.
Storia
'O comune cumprenne 'o capoluoco, omonimo, e nummerose riune, molte de quale comune a lloro stante primma do regime fascista, nfra ca San Leucio, famusa pe 'a seta e pe 'o già Real Belvedere. Ogge 'a cità fa pparte 'e na conurbazione 'e 300.000 crestiane.
Giugrafia
'A cità 'e Caserta se truova cchiù o meno a na mezz' or'' 'e Napule verso Nord-est.
Cultura
'A cità è fammosa pea sua Reggia Burbonica, a cchiù grossa residenza reale do munno, ca 'nzieme 'o Belvedere Reale 'e San Leucio e ll'Acquedotto Carolino, fa pparte do patrimonio 'e ll'umanità 'e ll'UNESCO do 1997.
Malosco
Malosco è nu comune 'e 351 'e abitante d''a pruvincia 'e Trento.
Comitini
Comitini è nu comune 'e 978 abitante d''a pruvincia 'e Agrigento.
Licenza (RM)
Licenza (RM) è nu comune 'e 952 'e abitante d''a pruvincia 'e Romma.
Belvì
Belvì è nu comune 'e 741 'e abitante d''a pruvincia 'e Nuoro.
Domenico Modugno
Domenico Modugno (Polignano a Mare, 9 'e jennaro 1928 - Lampedusa, 6 'e aùsto 1994), è stato nu cantautore vincitore 'e 2 Grammy Award, cumpositore e attore 'taliano. È cunziderato lo pate de cantautore taliane e comm'autore nterprete è fra 'e cchiù grande d'Europa.
Biografìa
Nascette 'o 9 'e jennaro 1928, 'e orìggene mudieste, a Polignano a Mare 'n pruvincia 'e Bari, nu paisiello 'e case janche vicino ô mare. Dô pate Cosimo cumannante dô Cuorpo dî Guardie Municipale a San Pietro Vernotico (BR), se mparò già da piccerillo a suonare 'a chitarra e 'a fisarmonica e erredetò na grande passione pâ mùseca, cumponenno 'a só primma canzone a 15 anne.
Ammareggiato da vita 'e paese, a 19 anni scappò 'e casa e si ne jì a Turino, addó s'adattò a fà 'o gommista dinta na fàbbreca. Returnato ô paese pe ffà 'o servizzio melitare, repartì pe Romma addó p'enizià 'a cariera artistica suja se mise a facere ancora na vota 'i cchiù ùmile mestiere. Partecepò dint'ô 1951 ô cuncurzo p'attore ô Cientro Sperimentale de Cinematugrafìa, a ddó fùe ammiesso e a ddó, successivamente, vinze 'a borza 'e studio comm'o mijore scolaro dâ sezzione de recetazzione. 'N chillu tiempo già avette parte 'n film comme p'esempio prise parte nâ verzione cinematugrafica 'e Filumena Marturano 'e Eduardo De Filippo.
Modugno hà partecepato a 11 Festival di Sanremo vincenno quatto vote (record ca tiene ansieme a Claudio Villa): dint'ô 1958 cu' Nel blu dipinto di blu, dint'ô 1959 cu' Piove sempe 'n coppia cu' Johnny Dorelli, dint'ô 1962 'n coppia cu' Claudio Villa cu' Addio... addio... e dint'ô 1966 cu' Dio, come ti amo ansieme a Gigliola Cinquetti. Dint'ô 1960 s'è classefecato secunno ansieme a Teddy Reno cu' Libero.
Hà partecepato a tre edizzione 'e ll'Eurofestival (1958, 1959 e 1966) classifecannose, che stesse canzone puortate a Sanremo, respettivamente terzo, sesto e diciassettésemo (ùrdemo). Dint'ô 1964 vincette 'o Festival 'e Napule cu' Ornella Vanoni cha canzone Tu si' na cosa grande.
Attore tiatrale e cinematugrafico, recetò dint' â cummedia musecale Rinaldo in campo (1961), 'e Garinei e Giovannini, e 'n Liolà, prisa da célebbre ópera 'e Luigi Pirandello. Po cinema realezzò comme autore-attore 'o film autobiografico Tutto è musica (1963), mente do 1973 ô 1976 fùe Mackie Messer l'Opera da tre soldi 'e Weill-Brecht, deretta da Giorgio Strehler. Dint'ô 1974 vincette 'o Premmio Tenco, ch'è 'a primma rassegna da canzone d'autore 'e Sanremo.