cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gliunëdì
Štòria ë la paròla
Dend a lë lengh ggërmánëchë, è apparëndat a Máni, gl ddíë ggërmánëchë (nòrdëchë) ë la gliuna, ddíë máscurë (pë ggërmanes zë dic der Mond «gl» gliuna). Accuscì tënem pë ëslandes Manudagur; pë nghles Monday, da gl nghles andich mōna > moon ; pë ollandes Maandag, chë në vè da maan (jecch è fëmmënil), pë ggërmanes Montag, da gl andich ávëtë ggërmanes māno > Mond «gliuna», ecc. Në viev tutt quand da në ggërmánëchë chëmun *mænan-, apparëndat faštima a gl nòm ë gl muès *mænōÞ > ëslandes mánuð, nghles month, ggërmanes Monat, ecc. La paròla ggërmánëca chë nzegna gl muès è apparëndata a gl latin mensis > muès, wall *mids, walles mis, brëton miz, ërlandes mi «muès». Štessa parëndèra tra gl ggrèch meis, men «muès» e mene «gliuna». Në viev tutt quand da na bbas ndeuropéa *mē chë zë rëtròva dend a la paròla «mësura», èssènn lë fas ë la gliuna addëprat comm a na mësura ë gl tiemb.
Rosolina
Rosolina è nu comune 'e 6303 crestiane d''a pruvincia 'e Rovigo.
Gliunëdì
Pòšt chë tè dend a la sëmmana
A la cchiuppart ë gl pais ë l'Auròpa, a l'Auštralia, a l'Amèrëca ë gl sudd e a ciert pais ë l'Áfrëca e ë l'Asia, gl gliunëdì è gl prim juorn ë la sëmmana. Pur la nòrma ISO 8601 dic ca la sëmmana chëmènza da gl gliunëdì.
A cèrt at part, gl gliunëdì è gl sëcunn juorn ë la sëmmana. Accuscì è a gl Règn Unit, a gl Canatà, a gl Štat Unit e a gl Ggiappon.
A gl juorn ë uoj, në muar ë cultur tiev gl gliunëdì comm prëngipië ë la sëmmana fatiativa, jušt òpp gl week-end. Gl pais ë gl Mëdioriènd chëmènzënë la sëmmana ë fatía chë gl sábbatë, Israèl chë la dëménëca (yom rishon, Prim juorn [ë la sëmmana]).
Categurìa:Juorne da semmana
Paggena prencepale/Abruzzo
Adòppo c'haje visto 'a paggena d'ajuto, si te vide ancora perso,
San Michele di Ganzaria
San Michele di Ganzaria è nu comune 'e 4743 crestiane d''a pruvincia 'e Catania.
Paggena prencepale/Abruzzo
[ pruova a ce fà na mmasciata] 'int'ô circulo. T'arrispunnimmo ampressa.
Pruvincia 'e Teramo
'A Pruvincia 'e Teramo è na pruvincia 'e ll'Abruzzo. È 'a sicunna pruvincia cchiù peccerella nfra chelle d'â reggione suoja appriesso Pescara, a sicunna pe' denzità, sempre aroppo chesta, ma pure a sicunna meno abbetata aropp'â chella 'e L'Aquila. Cunfina a nord cu 'a Pruvincia 'e Ascoli Piceno, a est 'ncopp'ô Mar Adriateco, a sud cu 'a Pruvincia 'e Pescara, a ovest cu chella 'e L'Aquila e a nord-ovest cu chella 'e Riete,
Giugrafia
'O terretuorio suojo è p'â granne parte cullenare partenno da 'o mare nfino 'e pendice urientale d'ô Gran Sasso. Chesto, ca sparte 'e pruvince 'e Teramo e 'e L'Aquila, è 'a muntagna cchiù aveta d'â reggione e pure d'ô sestema muntuoso 'e llAppennine, cu 'a cimma d'ô Corno Grande. Ll'anemale rare ca nce viveno songo 'o lupo, 'o ciervo, a cammorza 'e ll'Abruzzo e 'o capreolo, dint'ô Parco Nazziunale d'ô Gran Sasso.
'E sciume prencepale songo 'o Vomano e 'o Tronto. Chesto ogge sparte 'a reggione soja da 'e Marche e fuje 'n epuca storeca 'o cunfine settentriunale d'ô Regno 'e Napule primma e d'ô Regno d''e Ddoje Sicilie aroppo cu 'o Stato Pontificio.
Real Madrid CF
O Real Madrid Club de Fútbol, canusciuto sulamente comme Real Madrid, è 'na società polisportiva spagnuola ca 'e fatt 'nu burdell dint'ô munno d'o pallone. Scioca nella Primera División d'o campionato spagunolo 'e pallone.
Valdaora
Valdaora (Olang pe germanses) è nu comune 'e 2.798 crestiane d''a pruvincia 'e Bolzano.
Lu Uaste
Lu Uaste è nu' cummune de 38.795 persone in pruvence de Chite.
La Storia
Lu Uaste si chiamave Histonium a li timbe de li Rumane, e ci sta angore le prete sottaterre.
Buriasco
Buriasco è nu comune 'e 1304 'e abitante d''a pruvincia 'e Torino.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Torino Categurìa:Comune d%27%27a reggione Piemunte Categurìa:Comune 'e l'Italia
Tramonti di Sopra
Tramonti di Sopra è nu comune 'e 418 crestiane d''a pruvincia 'e Pordenone.
Odalengo Piccolo
Odalengo Piccolo è nu comune 'e 273 crestiane d''a pruvincia 'e Alessandria.
Vita (TP)
Vita (TP) è nu comune 'e 2437 crestiane d''a pruvincia 'e Trapani.
San Michele Mondovì
San Michele Mondovì è nu comune 'e 2070 crestiane d''a pruvincia 'e Cuneo.
Parcines
Parcines è nu comune 'e 3.193 crestiane d''a pruvincia 'e Bolzano.
Großheirath
Großheirath è na cità 'int'â Germania 'e 2.579 crestiane (2006), 'int'ô Land d''a Baviera. Nce sta 'int'â Aveta Francónia e se trova 'int'ô Landkreis 'e Coburg.
Jonte 'a fore
'O sitio d''a cità
Mompeo
Mompeo è nu comune 'e 563 'e abitante d''a pruvincia 'e Rieti.
Mario (perzonaggio)
thumb|Logò e' Mario Mario è nu' idraulìc 'e fantasia, protagonìsta d' 'omonìma serie 'e videojuochi. 'O princepio se llamava Jumpman (ommo che salta int' ll'ngrese), fuje 'nventato into 1981 da 'o autòr' 'e juochi giapponesi Shigeru Miyamoto. Era 'o personaggio jocànt' 'e numeròs capitoli ra serie Super Mario, vene comunemènt chiammat "Super Mario".
Mario è tra 'e cchiu' famuse personàggi ra Nintendo, n'aziènda giapponese specializzàta int' 'e videojuochi. Isso è 'a mascott' d'â Nintendo ppe via re appariziòn' soie int' centinar' 'e titute, so' casi tutt' platfòrm, addo' Mario se caratterìzz pp'â abbilìtà soja a saltà e ppe  trasformazioni soje. 'O marzo 2011 song statì vendùt oltrè 262 miliòn e' videogiòch co Mario comm' protagonistà. 'A primma appariziòne de' l'idraulìc c' 'e baffi è comme eroe 'e Donkey Kong. 'O frato Luigi fuje 'ntrodòtt'into 1983 in Mario Bros., e altrì personàgg' 'e fantasià s'hanno aggiùnti into tiemp int'â ll'avventure soje.
Mario se veste abitualmènt cu na magliètta rossà, na salopètt blù, nu paro 'e guant' janche e nu' cappiello, pur' 'iss russu, cu 'a lettèra M.
Seriè principalè e' videogiòch cu Mariò protagonìst
thumb|Primò videogiòc ra' seriè e' Super Mario inserìt in na' consòl Nintendo Entertainment System
A tutto rialite
A tutto rialite e nu cartone anemato canadese ca tene 3 virzioni origginali: o principale è o'ngrese, pojece sta 'o francese e purzì int'ô quebecchese ro Canadà. Ce stanno 6 staggiune e nu spin-off ra serie.
A tutto rialite - L'isola
'A primma staggiona, addò stanno tutt'ê 22 pirsunaggi. È na parudìa d'ê reality show d'â televisione. Stanno tutti a Camp Wawanakwa, n'isola mmaginaria a norde 'e ll'Ontario; ce sta na muntagna, ma a prova cchiu grossa è 'o mmagnà e 'a fine chi vence se piglia 100.000 rollare. 'A fine nisciuno vence e ppe chesto se fà a 2ª staggiona ca vene girata 2 juorni aroppo int'â nu sturio cinematugrafeco abbannunato a Toronto.
A tutto rialite - Azzione
P'â 2ª staggiona, se qualifecano 14 pirsunaggi cchiù Courtney ca fa ccausa 'o pruamma pecchè venette eliminata cu nu 'mbruoglio 'e Harold. 'O show tene comme cunnutture Geoff e Bridgette e sta ammientata int'â nu sturio cinematugrafeco. 'A fine vence Beth. Aroppo fanno na punnata speciale addò vennene presentat'ê pirsunagge nove Alejandro, Sierra e Blainley.
A tutto rialite - 'O turr
Int'â 3ª staggiona stanno 18 pirsunaggi e aropp'a mieza staggiona vene 'ntrodutto Blainley, ca faceva 'a co-connuttrice e ppe sbagllie have vinciuto 'a sfida pe ffa rientrà nu persunaggio; Geoff pe dispietto 'a fa vencere pecché essa mannaje Bridgette â Sibberia. 'A staggiona è vinciuta d'Alejandro; pero a ll'Italia fanno vencere a Heather.
A tutto rialite - A vennetta re ll'isola
Chesta è 'a 4ª stagiona e tene nove pirsunaggi 13 semp'â Wawanakwa. 'A fine vence Cameron sia n'Canadà ca n'Italia.
A tutto rialite - All-Stars
'A 5ª staggiiona co 14 pirsunagg.
A tutto rialite - L'isola 'e Pahkitew
'A 6ª (5.2ª) staggiona e ce stanno 14 nove pirsunaggi.
A tutto rialite - 'A gara ridicula
Aropp'e nu spin-off r'a serie intitulato "A tutto Rialite 'a gara ridicula" cu 4 viecchie persunagge e nu novo cast.
Augusto
Gaio Giulio Cesare Ottaviano Augusto (pe' latino Gaius Iulius Cæsar Octavianus Augustus; int'ê epigrafe: C•IVLIVS•C•F•III•V•CÆSAR•OCTAVIANVS; Romma, 23 'e settembre 63 AC – Nola, 19 'e aùsto 14) meglio canasciuto comme Ottaviano o Augusto, fuje 'o primmo imperatore rumano. 'O Senato 'e cunferè 'o titulo 'e Augustus 'o 16 'e jennaro 27 AC, e 'o sujo nomme ufficiale fuje d"a chillo mumiento Imperator Caesar Divi filius Augustus (int'ê epigrafe IMPERATOR•CÆSAR•DIVI•FILIVS•AVGVSTVS).
Int'ô 23 AC 'e fuje ricanusciuto 'a tribunicia potestas e ll"Imperium proconsulare a vita, pe' tramente int'ô 12 AC divenne Pontefice Massimo.
Restò 'o putere sino 'a muorte, e 'o sujo prencipato fuje 'o cchiù lungo d"a Romma imperiale (44 anne d"o 30 AC, 37 anne d"o 23 AC).
Categurìa:Biografie
Spresiano
Spresiano è nu comune 'e 10155 crestiane d''a pruvincia 'e Treviso.
Cacasanghe
'A parola cacasanghe pô essere cchiù ccose-
na maruzza (Artemis exoleta)
e
na malatia.
Mërculëdì
Mërculëdì è gl juorn ë la sëmmana tra gl martëdì e gl ggiuvëdì, da gl latin Mercurĭi dies, juorn ë Mërcurië.
Viterbo
Viterbo è nu comune 'e 60537 crestiane d''a pruvincia 'e Viterbo.
Tramonti di Sotto
Tramonti di Sotto è nu comune 'e 438 crestiane d''a pruvincia 'e Pordenone.
Aartselaar
Aartselaar è nu comune do Belge 'e 14.326 abitante, situato 'int'â pruvincia fiamminga 'e Anversa.
Se parla l'ulannese.
Rosolini
Rosolini è nu comune 'e 20.927 crestiane d''a pruvincia 'e Siracusa.
Ggiuvëdì
Ggiuvëdì è gl juorn ë la sëmmana tra gl mërculëdì e gl vënërdì, da gl latin Jovis dies, juorn ë Ggiòv.
Momperone
Momperone è nu comune 'e 232 'e abitante d''a pruvincia 'e Alessandria.
Oderzo
Oderzo è nu comune 'e 19006 crestiane d''a pruvincia 'e Treviso.
San Michele Salentino
San Michele Salentino è nu comune 'e 6246 crestiane da pruvincia 'e Brinnese.
Stipone
thumb|Pittura cu nu gatto ca jesce de lu stipone cu nu piezz''e carne. Lu stipone o stipo è nu mobbile de la cucina ca se ausava per cunservare pane, furmagio, sopressate e tutte le ccose pè mangià. Le ccose se stipavano dint'à lu mobbile.
Serra San Bruno
Serra San Bruno è nu comune 'e 7068 crestiane d '' a pruvincia 'e Vibo Valentia.
Gemellagge
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Vibo Valentia Categurìa:Cumune d%27%27a Calavria Categurìa:Comune 'e l'Italia
Stipone
Lu verbo stipà / astipà
Peciò lo vucabbolo Stipo s'ausa pure pè chiammà lo mobbile de cucina "stipone".
Categurìa:Alimentazzione Categurìa:Mòbbele
Ponza
Ponza è nu comune 'e 3242 crestiane d''a pruvincia 'e Latina.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d''a pruvincia 'e Latina Categurìa:Comune d''a reggione Lazzio Categurìa:Comune 'e l'Italia
Burolo
Burolo è nu comune 'e 1349 'e abitante d''a pruvincia 'e Torino.
Serra San Quirico
Serra San Quirico è nu comune 'e 3015 crestiane d''a pruvincia 'e Ancona.
Burolo
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Torino Categurìa:Comune d%27%27a reggione Piemunte Categurìa:Comune 'e l'Italia
Grub am Forst
Grub am Forst è na cità 'int'â Germania 'e 3.107 crestiane (2006), 'int'ô Land d''a Baviera. Nce sta 'int'â Aveta Francónia e se trova 'int'ô Landkreis 'e Coburg.
Rosora
Rosora è nu comune 'e 1745 crestiane d''a pruvincia 'e Ancona.
Grub am Forst
Jonte 'a fore
'O sitio d''a cità
Valdengo
Valdengo è nu comune 'e 2524 crestiane d''a pruvincia 'e Biella.
Giulio Nepote
thumb|right|200px Giulio Nepote (latino: Iulius Nepos; Dalmazia, 430 c. – Dalmazià, 25 'e abbrile / 9 'e maggio / 22 'e giùgno 480) fuje n' imperatore rumano d"occidente 'e 474 o' 475. Pure fuje successore 'e Ruommolo Augusto, fuje l"urtemo 'mperatore legittimo d"Occidente.
Vënërdì
Gl vënërdì è gl quind juorn ë la sëmmana. Në vè da gl latin Veneris diem, chë vò dic « juorn ë Vènërë ». La nòrma ISO 8601 gl cudífëca chë gl númmërë 5.
Categurìa:Juorne da semmana
Spriana
Spriana è nu comune 'e 116 crestiane d''a pruvincia 'e Sondrio.
Ponzano di Fermo
Ponzano di Fermo è nu comune 'e 1581 crestiane d''a pruvincia 'e Fermo.
Monacilioni
Monacilioni è nu comune 'e 680 'e abitante da pruvincia 'e Campobasso.
Serra Sant'Abbondio
Serra Sant'Abbondio è nu comune 'e 1177 crestiane d''a pruvincia 'e Pesaro e Urbino.
Monale
Monale è nu comune 'e 890 'e abitante d''a pruvincia 'e Asti.
Odolo
Odolo è nu comune 'e 1891 crestiane d''a pruvincia 'e Brescia.
Novara
Novara (Noara 'n piemuntese, Nuara 'n lummardo) è nu' comune taliano 'e 105.052 abetante, capoluoco 'e ll'omonima pruvincia 'n Piemunte.
È 'o sicunno comune d"a reggione ppe populazzione aropp' Turino e crocevià 'e 'mpurtante traffeco cummerciale tra 'e assi viari ca' congiungono Milano a Turino e Genova a' Sguizzera.
'O simbule d"a cìttà è 'a cupola d"a Basileca 'e San Gaudenzio, auta 'e 121 metre.
Racconigi
Racconigi è nu comune 'e 9886 crestiane d''a pruvincia 'e Cuneo.
Vito d'Asio
Vito d'Asio è nu comune 'e 892 crestiane d''a pruvincia 'e Pordenone.
Novara
Categurìa:Comune d''a reggione Piemunte
Èrva nèa
Èrva nèa (L., 1753; IPA: /'εrva 'nεːa/) è ne jènere de chiand spermatefite dichetelèdene parassite de la famiglia de le Orobanchaceae.
Prevèrbie
Categurìa:Orobanchaceae
Tramutola
Tramutola è nu comune 'e 3250 crestiane d''a pruvincia 'e Putenza.
San Miniato
San Miniato è nu comune 'e 26353 crestiane d''a pruvincia 'e Pisa.
Valdidentro
Valdidentro è nu comune 'e 3908 crestiane d''a pruvincia 'e Sondrio.
Google
Google Search è nu motore 'e ricerca ppe internet criat 'o 27 'e settembre 1997. E 'o sito cchiù visto ddo munno, 'o primmo 'n USA.
Categurìa:Internet
Sábbatë
Gl sábbatë è gl sèšt juorn ë la sëmmana.
La paròla në vè da gl latin sabbati dies chë vò dic juorn ë gl shabbat (paròla abbrájëca c'ò dic « sacr rëpòs »).
Ponzano Monferrato
Ponzano Monferrato è nu comune 'e 404 crestiane d''a pruvincia 'e Alessandria.
Sábbatë
Categurìa:Juorne da semmana
Viticuso
Viticuso è nu comune 'e 418 crestiane d''a pruvincia 'e Frosinone.
Categurìa:Comune d''a pruvincia 'e Fresulone Categurìa:Comune d''a reggione Lazzio
San Nazario (VI)
San Nazario (VI) è nu comune 'e 1787 crestiane d''a pruvincia 'e Vicenza.
Monasterace
Monasterace è nu comune 'e 3357 'e abitante d''a pruvincia 'e Reggio Calabbria.
Buronzo
Buronzo è nu comune 'e 950 'e abitante d''a pruvincia 'e Vercelli.
Marco Mengoni
Marco Mengoni (Ronciglione, 25 'e dicembre 1988) è nu cantante italiano. E' addevennuto famuso dint'o 2009, aroppo avè vincuto 'a terza serie 'e X Factor.
Categurìa:Cantante taliane
Busachi
Busachi è nu comune 'e 1629 'e abitante d''a pruvincia 'e Oristano.
Anversa
Anversa (pe ulannese Antwerpen) è na cità d''o Belge, 'int'â reggione d''e Fiandre e 'int'â pruvincia cu 'o stisso nomme.
Ferdinando Petruccelli della Gattina
Ferdinando Petruccelli della Gattina (Moliterno, 28 'e aùsto 1815 - Parigge, 29 'e màrzo 1890) fuje nu giurnalista, scrittore e pulitico taliano.
'E livre 'e suje
Categurìa:Giurnaliste taliane Categurìa:Scritture taliane Categurìa:Puliteche taliane
Vèrme
Che gle tèrmene vèrme (pl. viérmene; da le latine  vĕrme), se nzégnane agnemale appartenènde a cchiù phyla, che nen tiéve file e la schina, che suo quasce sèmbe peccerigle, luonghe é muolle, sènza zambe, pinne o scénne.
Variande dialettale cominése
Categurìa:Anemale
Età antica
thumb|'O tempio 'e Poseidone a [[Paestum è n'esempio d'architettura grieca. Ccà se pò veré l'ambiente d''a cultura grieca classeca.]] Ll'Età antica o storia antica è 'o periodo storeco succiessivo â preistoria, aropp''a mmenzione d''a scrittura. Ll'elemente prencepale 'e stu periodo songo 'a cumparza d''e culture classeche e 'a documentazziona pe' bbia d''a scrittura. Sti culture, spannute spisso nforma 'e stato, crescettero assaje e s'addeventajeno Impere.
'A definizziona precisa 'e stu periodo piglia 'a c'accumminciaje 'a storia cu 'a nasceta d''a scrittura, nfin''a caruta 'e ll'Impero rommano 'o 476 aroppo Giesù Cristo.
Chest'è 'o primmo periodo overo storeco, addò se ponno cuntrullà 'e fatte pe' mmiezo d''e libbre e scritte.
Ll'età antica se spanne int'a ddoje ebbreche:
Categurìa:Storia antica
San Nazzaro Sesia
San Nazzaro Sesia è nu comune 'e 726 crestiane d''a pruvincia 'e Novara.
Ofena
Ofena è nu comune 'e 611 crestiane da pruvincia 'e l'Aquila.
Vitorchiano
Vitorchiano è nu comune 'e 3214 crestiane d''a pruvincia 'e Viterbo.
Zlatan Ibrahimović
Zlatan Ibrahimović, canusciuto sulamente comme Zlatan o Ibra, (Malmö, 3 'e ottobre 1981) è nu jucatore 'e pallone sgueziese attaccante d"o Milan e d"a Nazzionale sgueziese. È stato 'o capitano d"a Sguezia. È nu jucatore fra li cchiù forti d"o munno c"o palmares fra li cchiù granni d"o munno. Ha sciucato c"a Juventus, c"a Inter, c"o Milan, c"o FC Barcellona e c"o Paris Saint-Germain. Ha fatto 'o gol cchiù bello d"o secolo contro ll'Inghilterra e ha vinciuto 2 Pallun d"or.
Categurìa:Jucature 'e pallone
Chiesia 'e San Ferdinando (Napule)
'A chiesia 'e San Ferdinando è na chiesia 'e Napule, e sta inta'a' chiazza Trieste 'e Triento.
Storia
'A chiesia, fatta 'o principio pe San Francesco Saverio, venne fatta d'ê Gesuite.
Fuje fatta a cchiu riprese e cu cagnamieènte dd'ê varie prugiette, tante 'e o'vero che 'e prugiette e mise into 'o cantiere erano tre. 'O primmo prugietto, simile a ll'impianto 'emo ro'o' palazzo, aveva sulo roje cappelle ppe lato,ma nun fu miso in prateca, però, cocc soluzione fu fatta inte'e'prugiette 'e aroppo, culminate into 'o progietto fanzaghiano, a ro' ce stavano pure 'e pruposte 'e Giuvanne Giacumino 'e Conforto.
Quindi vennere stese a ll'ate prugiette tra cheste pure chello ro'o'Gesuita Agatio Stoia. Secundo cocc'sturiose 'o prugietto d'ô Fanzago, appruvato into 'o 15 'e ricembre 1635, fu 'o terzo pp'a'chiesa.
Into o 1636 se fece 'a cupola. Into 'o risegno 'e Fanzago, ce stanno cucc'analogie cu ll'ate prugiette. 'A chiesa fu finnuta lentamente into 'o XVIII seculo, into 'o 1767 'eGesuite furono espulse into 'o Regno 'e Napule e 'a chiesa venne stata accorta ra' 'eCavalliere costantiane.
Ponzano Romano
Ponzano Romano è nu comune 'e 1028 crestiane d''a pruvincia 'e Romma.
Busalla
Busalla è nu comune 'e 5943 'e abitante d''a pruvincia 'e Genova.
Valdieri
Valdieri è nu comune 'e 964 crestiane d''a pruvincia 'e Cuneo.
Serracapriola
Serracapriola è nu comune 'e 4336 crestiane d''a pruvincia 'e Foggia.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Foggia Categurìa:Comune d%27%27a reggione Pùglia Categurìa:Comune 'e l'Italia
Rossana (CN)
Rossana (CN) è nu comune 'e 934 crestiane d''a pruvincia 'e Cuneo.
Monastero Bormida
Monastero Bormida è nu comune 'e 970 'e abitante d''a pruvincia 'e Asti.
Serradifalco
Serradifalco (Serradifarcu o Serradifalcu pe siciliano) è nu comune 'e 6.402 crestiane d''a pruvincia 'e Caltanissetta, 'int'â Sicilia centrale.
Squillace
Squillace è nu comune 'e 3191 crestiane d  a pruvincia 'e Catanzaro.''
Gemellagge
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Catanzaro Categurìa:Cumune d%27%27a Calavria Categurìa:Comune 'e l'Italia
Trana
Trana è nu comune 'e 3341 crestiane d''a pruvincia 'e Torino.
Vittoria (RG)
Vittoria (RG) è nu comune 'e 54320 crestiane d''a pruvincia 'e Ragusa.
Palinuro
Palinuro è na frazzione 'e 1.202 crestiane d''a pruvincia 'e Salierno, 'int'ô comune 'e Centola, in Campania. thumb|420px|left|Vista ncopp'a Capo Palinuro
Valdina
Valdina è nu comune 'e 1206 crestiane d''a pruvincia 'e Messina.
Rossano Veneto
Rossano Veneto è nu comune 'e 6566 crestiane d''a pruvincia 'e Vicenza.
Ponzano Veneto
Ponzano Veneto è nu comune 'e 9760 crestiane d''a pruvincia 'e Treviso.
Monastero di Lanzo
Monastero di Lanzo è nu comune 'e 424 'e abitante d''a pruvincia 'e Torino.
Parma Calcio 1913
Ati pruggette
Categurìa:Squadre 'e pallone taliane
Vittorio Veneto
Vittorio Veneto è nu comune 'e 29175 crestiane d''a pruvincia 'e Treviso.
Offagna
Offagna è nu comune 'e 1.822|anno = crestiane d''a pruvincia 'e Ancona.
Chiesia 'e Santa Caterina 'a Siena
'A chiesia 'e Santa Caterina 'a Siena è nu munumentale puosto 'e culto 'e Napule, e sta into 'o centro storico ra'a'città.
Storia e cosa ce sta 'arinto
'A chiesa se presume è stata fatta 'a Don Giuvanne r'Austria,o vincitore ra''a battaglia 'e Lepanto, a struttura, aroppo, venne fatta cu' ll'Ospitale 'e San Giacumo, ma pure isso venne fatto into 'o 1613 'a Feliciano Zupparo.
Into 'o palazzo ce sta sula na'navata, cu' quattre cappelle ppe 'e late e abside semicirculare. 'A chiesa, pure a rappresentà na nutevole testimunianza storica e architettoneca, è pure 'a custode 'e testimunianze ppe ll'artigianato nnapulitano. Re'a'chiesa fatta into 'o seiciento, songo rimaste roje acquasantiere e roje tele fatte ppe Santa Caterina e San Giacumo, fatte, secundo 'e documiente, ppe 'a scola 'e Belisario Corenzio. 'O pavimiento 'e cotto e maiolicato è ll'opera 'e Ignazio Ghiaiese into 'o 1760.
Mario Goffredo e Fedele Fischetti cullaborarono ppe 'a creazzione dd'ê affreschi ingoppa 'a volta. Ro'o' stesso Gioffredo è ll'altare maggiure, che testimunia 'e tendenze classiche re'll'atritsta. LL'altare ra'a'chiesa song state decurate 'a Francesco De Mura, Luca Giordano, Giacinto Diano, Paolo De Matteis.
Sèrpa
Che gle tèrmene sèrpa (o sèrpe, pl. siérpe - accr. serpone, pl. serpune - dem. serpetèlla, serpuccia; da le latine  sĕrpens), viéve chiamate gle rèttele squamate appartenènde a gle sottórdene Serpentes (o Ophidia).
A le vie tembrate quanne arriva gle viérne le siérpe, che ne’rréscene a cambà addó fa fridde, s’adduórmene affin’a quanne fenisce la mala štaggione.
Meštiére
Categurìa:Anemale
Busana
Busana è nu comune 'e 1352 'e abitante d''a pruvincia 'e Reggio Emilia.
Valdisotto
Valdisotto è nu comune 'e 3216 crestiane d''a pruvincia 'e Sondrio.
Staffolo
Staffolo è nu comune 'e 2218 crestiane d''a pruvincia 'e Ancona.
Caprioli
Caprioli è na frazzione 'e 953 crestiane d''a pruvincia 'e Salierno, 'int'ô comune 'e Pisciotta, in Campania.
Uocchie
Gl uocchie, è gl òrgane de sènz prengepale de gl seštèma visive, ch'adda peglià nfremmaziune ngim’a quéll che seccède tòrn tòrn a iss attraviérz la luce.
Gl uocchie umane (é de gl erganism seperiure) raccògl la luce che gl arriva de tutt attòrn a iss, ne règula la petènza attraviérz ne diaframma (l'iride), la fecalizza attraviérz ne seštèma regulábbele de lènd pe ne crià ne retratt ngim’a la rètena é gl cagna énd a na sèrie de segnale lèttrece ch’attraviérz gl niérv òtteche viéve mannate a gl cerviégl pe la štésa é la nderpretazione.
Categurìa:Anatumia
Pendino
miniatura|upright=1.2|Pendino ncopp'â mappe Napule Pendino è nu rione 'e Napule, parte d'â Municipalità II, cu 'e riune 'e ll'Avvocata, Muntecalvario, Mercato, San Giuseppe e 'o Puorto.
Storia
'O rione tene origgine antiche. Cuanno ce stevano 'e greci, steva dint'ê mmura d'â cità. 'E mmura greche se ponno vedè ancora a piazza Vicienzo Calenda, 'o cippo a Furcella, ca era 'a 'ntica porta Herculanensis o Furcillensis.
'Int'â ll'Età 'e miezo fuje addò tagliaron'â capa a Curradino 'e Svevia, ô 29 ottobre 1268 a piazza Mercato. 'Into Seiciento, 'o rione fuje addò accummenciaje 'a rivolta 'e Masaniello. Tutto rione venette distrutto int'ô XX seculo pe bumbardamiente ll'ammericani e sulamente aroppo 'e palazzi venettero accunciati.
Nutarelle
Pendino
Monastero di Vasco
Monastero di Vasco è nu comune 'e 1199 'e abitante d''a pruvincia 'e Cuneo.
Acuafunnata
Acuafunnata è ne chemune e 296 abbetande e la previngia e Fresenone. È gle chemune e chélla previngia che méne abbetande.
Selléccura
La selléccura (da le latine sĭliqua “vajana”, IPA: [sǝ'lːekːura], pl. selléccura) è n’álbere sèmbevérd, pellecchiù diòiche (esíštene chiand che tiéve sule sciuore máscure é ate che gl tiéve sule fémmene, pòche vòte ce štave chiand che tiéve tutt é du gl sèss). Appartè a la famiglia de le Caesalpiniaceae (ciért auture la nzeríscene mmiés’a la famiglia de le Fabaceae). Preduce frutt che tiéve gl štéss nome.
Acuafunnata
Terretòrie
Vecin'a gle burie e Casale (Casalcassinese) crésce gle ríe Rava, che scorre abballe, viérze Gle Pezzigle (Pozzilli, a la previngia e Sèrnia), prima e z'ittà dénd'a gle sciume Sande Bartelemée.
Selléccura
Arrappresendazione
È n'álbere puoche renduort, a ciuffa spasa, ramefecate mbond'a tutt. Pò rarrevà n'avetézza de 10 m. Gl fušt è massicc, che na scòrza greggiaštra-marrone, puoche crettata.
Acuafunnata
Terretòrie
Categurìa:Comune da pruvincia 'e Fresulone
Selléccura
Arrappresendazione
Tè le frunn chembòšt, parepennate, che 2-5 para de frennecèll tòšt, ellítteche-obbevate de chelore vérd scure leccecand a part pe ngima, cchiù chiare a part pe sott, che gl late sane. Gl sciuore suo assá peccerigl, verdaštr, a cròlla papelienacia; se fórmene ngim'a cèrt pign cort sott tíleche de le frunn.
Gl frutt, chiamate pur'iss selléccura, suo cèrt vajane ròss, lòngh 10–20 cm, dòppie é che párene comm a cuorie, apprima de chelore vérd pállede, marrone scure quann suo mature: fòre tiéve na seperfice assá tòšta, che na pólepa carnosa, paštosa é doce che se ndòšta quann se sécca. Gl frutt tiéve cèrt òssa scure, tonn é chiatt, assá tòšt, che tiéve tutt quand ne pise suocc, chiamate "carate" date ca na vòta venévane addeprate comm mesura pe l'òre.
Gl frutt remánene pe paricchie tiémb ngim'a gl álbere, pecciò se puonn trevà frutt sicch de chelore marrone anziém'a frutt ciérv de chelore vérd.
Spannemiénd
È na chianda che crésc mmòde naterale attòrn a gl uaccile de gl Medeterranee, a gl Perteuall é a gl Maròcch atlándece, camba dénd a le zzòne sécch de šta reggione. A l’Etalia se tròva a gl štate naterale a le reggiune e gl Sudd mindr è nateralezzata n’Tescana é a nòrd de chéšta, addó, prò, è rara. A la Puglia, na légg (Art. 19 L. R. 04/06/2007) la fa rrendrà dénd a le spèce pretètt.
Cheltevazione
È cheltevate spèce a gl nòrd Áfreca, Grècia é Cipre é, de méne, a la Spagna, Etalia merediunale é Albanía. A l’Etalia è angora cheltevate n’Secilia, pure se la mbertanza cunòmeca e šta predezione va calènn esíštene angora ròss cheltevaziune e selléccura a la prevéngia e Rausa é a la prevéngia e Seracusa, a sse zzòne ce štave angora cèrt enduštrie che fatíane gl mèsecarp de la selléccura mmòde ca puonn èss addeprate da l’enduštria delciaria é accebbatòria.
La prevéngia e Rausa còpre cchiù o méne gl 70% de la predezione nazienale.
La selléccura è na chianda rúšteca, che chiède puoche, crésc buone a gl terrine sicch, é pure a chigl ne muare calcaree. Crésc chiane chiane, è na spèce che camba assá.
Icèrta
Che gle tèrmene icèrta (da le latine lacĕrta) viéve chiamate gle rèttele squamate terrèštre é arrambecature appartenènde a gle sottórdene Sauria (o Lacetilia), spèce chigle de gle jènere Lacerta. Se vè acchiappate a la coda, chéssa se štòcca.
Selléccura
Jond e fòre
Categurìa:Caesalpinioideae
Icèrta
Variande dialettale cominése
Categurìa:Anemale
Vittorito
Vittorito è nu comune 'e 1012 crestiane da pruvincia 'e l'Aquila.
'Na 'mmasciata
'Na 'mmasciata è na canzona napulitana.
'E parole
T'aggi  a fá na 'mmasciata Filumè'...''
vien a ccá, vien a ccá...
comme va, comme va?
''Pecché rossa te faje? Ména mo,''
vuó' sentí, vuó' sentí?
ca mámmeta strillare nun te pò,
nun fuí, nun fuí!
Serralunga d'Alba
Serralunga d'Alba è nu comune 'e 491 crestiane d''a pruvincia 'e Cuneo.
'Na 'mmasciata
'E parole
'Nu poco la manélla vuó' pusá
'mpiett'a me, 'mpiett'a me?
vuó' vedé, vuó' vedé?
Mme ne stó' ghiènno 'nfuoco, lássem'í...
nun sciusciá, nun sciusciá!
Abbruciato pe' te voglio murí:
nun stutá, nun stutá!...
Io stómpazzenno, nun ne pòzzo cchiù...
sient'a me, sient'a me...
''Stu core sta facenno tuppe-ttu, Filumè', Filumè'...
Lu vide, da lu pietto vò' scappá...
tu lo vuó', tu lo vuó'?
Cchiù, senz  e te, nun pòzzo arrepusá...''
Nutarelle
Categurìa:Stub Categurìa:'E canzone napulitane
San Nicola Arcella
San Nicola Arcella è nu comune 'e 1375 crestiane d''a pruvincia 'e Cosenza.
San Nazzaro Val Cavargna
San Nazzaro Val Cavargna è nu comune 'e 419 crestiane d''a pruvincia 'e Como.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Como Categurìa:Comune d%27%27a reggione Lummardìa Categurìa:Comune 'e l'Italia
Monasterolo Casotto
Monasterolo Casotto è nu comune 'e 126 'e abitante d''a pruvincia 'e Cuneo.
Praga
Praga (Praha ppe cceco, 'n IPA: [ˈpraɦa]) è 'a capitale e 'a cità cchiú granne d"a Repubbreca Ceca.
Enne 'o centro d"a puliteca e d"a cultura 'a cchiù 'e 1100 anne e tra 'o XIV e 'o XV seculo è stato 'a capitale d"o Sacro Rumano Impero. Praga vene chiammata pure 'a mamma d"e cità (Praga mater urbium). È nu centro culturale è artisteco canusciuto ppe tutto 'o munno.
'O centro storico suojo vene visitato ogne anno a cchiù 'e 4 miliune 'e viaggiature e è stato 'nzerito int'â lista d"e Patrimmone 'e ll'umanità 'e ll'UNESCO.
500px|thumb|center|Praga 'e notte
Categurìa:Repubbreca Ceca Categurìa:Patrimmone 'e ll'umanità
Valdobbiadene
Valdobbiadene è nu comune 'e 10790 crestiane d''a pruvincia 'e Treviso.
San Nicandro Garganico
San Nicandro Garganico è nu comune 'e 17537 crestiane d''a pruvincia 'e Foggia.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Foggia Categurìa:Comune d%27%27a reggione Pùglia Categurìa:Comune 'e l'Italia
Offanengo
Offanengo è nu comune 'e 6009 crestiane d''a pruvincia 'e Cremona.
Vittuone
Vittuone è nu comune 'e 8361 crestiane d''a pruvincia 'e Milano.
Popoli
Popoli è nu comune 'e 5607 crestiane da pruvincia 'e Pescara.
Ate pruggette
Categurìa:Comune da pruvincia 'e Pescara
Uruguay
L'Uruguay è na nazzione 'e ll'Amèreca meridiunale. Éssa cunfina a est cu o'Brasile e a ovest cu ll'Argentina.
Categurìa:Uruguay
Offida
Offida è nu comune 'e 5361 crestiane d''a pruvincia 'e Ascoli Piceno.
Valduggia
Valduggia è nu comune 'e 2363 crestiane d''a pruvincia 'e Vercelli.
Serramanna
Serramanna è nu comune 'e 9443 crestiane d''a pruvincia 'e Medio Campidano.
Viù
Viù è nu comune 'e 1225 crestiane d''a pruvincia 'e Torino.
Martin Weinek
Martin Weinek (Leoben, 1964) è n'attóre austriaco 'e triato e televisione. 'Int'ô serial Commissario Rex nterpretaje ô spettóre Kunz.
Monasterolo del Castello
Monasterolo del Castello è nu comune 'e 870 'e abitante d''a pruvincia 'e Bergamo.
Martin Weinek
Weinek accummenciaje a studià pe addeventà n'attóre ô 1983 e fernette ô 1986. 'O professore d"o sujo fuje Prof. Peter P. Jost.
Ô 1987 durante 'o Ruhrfestspiele (festa 'e triato d"a Ruhr) a Recklinghausen facette ll'attóre cu 'o regista Georg Mittendrein 'int'ô piezzo "Der Lechner Edi schaut ins Paradies" (Edi Lechner 'a nu sguardo 'o paraviso) e nu spazzino 'int'ô film „Müllomania“ cu Dieter Berner comme a regista. Faticaje ô triato Jura Soyfertheater 'e Vienna (1988-1989) e cu ate triate e pure comme a regista 'int'â drammaturgia e 'int'â produzzione. D"o 1990 ô 1991 tenette 'a direzzione artisteca d"o triato d"a cità 'e Hernals.
Weinek faticaje sempe pure p"a televizione, pe assempio ô 1989 'int'ô serial d"a televisione "Calafati Joe".
Produce vino nziema â mugliera Eva, ca studiaje scienze d"o triato e faticaje comme drammaturga. Accummenciarone a fà 'o vino comme passatiempo ô 1993 e mmo vicino â cità 'e Heiligenbrunn teneno tre ettare a vite.
Ati pruggette
Categurìa:Atture austriache
Poppi
Poppi è nu comune 'e 6056 crestiane d''a pruvincia 'e Arrezzo.
Thalía
miniatura|250px|Thalía 'inta na cupertina destra|miniatura|250px|Thalía durante nu cuncerto ddo High Voltage Tour a [[Los Angeles (14/05/2004)]] Thalía, nomme d'arte 'e Ariadna Thalía Sodi Miranda (Città ddò Messico, 26 'e aùsto 1971) è na cantante, cumpositrice, attrice e pruduttrice discogràfica messicana.
Cu cchiù assaje 'e 200.000 dische vennute, è cunziderata una de cantante latine cchiù mpurtante do munno. Sicondo na delegenzia, issa è 'a tierza femmena cchiù canusciuta 'int'ô Mèssico.
Jonte 'a fore
Categurìa:Atture messicane Categurìa:Cantante messicane
Montevideo
1000px|thumb|center|Panurama 'e Montevideo Montevideo è na cità 'e 1.325.968 abbitante e 'a capitale 'e ll'Uruguay.
Categurìa:Uruguay
Parella
Parella è nu comune 'e 456 crestiane d''a pruvincia 'e Torino.
San Nicola da Crissa
San Nicola da Crissa è nu comune 'e 1601 crestiane d''a pruvincia 'e Vibo Valentia.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Vibo Valentia Categurìa:Cumune d%27%27a Calavria Categurìa:Comune 'e l'Italia
Custantenobbule
Custantenobbule ( ppe llatino: Constantinopolis; grieco: Κωνσταντινούπολις) è 'o nomme d''a cità capitale 'e ll'Impero Rumano nfra 'o 330 e 'o 395, capitale 'e ll'Impero Bizantino nfra 'o 395 e 'o 1453 e capitale d''o Mpero Ottomano nfra 'o 1453 e 'o 1923. È spesso nzignata pure comme Bisanzio, d''o nomme grieco d''a cità 'e pprimma ô 330. 'Int'ô 1930 'o nomme grieco-latino fuje abolito aufficialmente 'a Atatürk 'n favore 'e chillo turco 'e Istanbul ca 'e uccidentale - 'nt'â furma 'e Stamboul - attribuivano mmece â sola pparte sita ncopp'â marina a mana deritta d''o Cuorno d'Oro.
Ogge 'a cità custituisce 'o maior centro urbano d''a Turchia.
Monte 'e Grazzia Russo
'O Monte 'e Grazzia russo 'e nu vino IGT (Innecazzione Geografeca Tipica) ca vene cultivato a Tramunte, ncopp'a Custiera Amalfitana.
Categurìa:Vino
Muzzarella 'e vufera
'A muzzarella 'e vufera è nu prodotto caseario ca se fa tradizzionalmente in Campania ma po' s'è spannuto pure int' â ati reggione d'o sud Italia, comm 'a Pùglia. Pure ô Veneto, â pruvincia 'e Treviso, 'nce sta nu caseificio ca fa na muzzarella cu 'o llatte 'e vufera. 'E titolare 'e chesta azienda so' venute a vivere pe nu periodo in Campania, â provincia 'e Caserta pe se 'mparà a ffa 'a muzzarella.
'A muzzarella è stata chiammata 'a riggina d'a cucina mediterranea, oro janco e perla d'a tavula.
Nèspele
Gl nèspele (Mespilus germanica) appartè a la famiglia de le Rosaceae é nen ze téa chenfonn che gl Nèspele de gl Giappone o Eriobotrya japonica  che pure èssènn de la štéssa famiglia, è na chianda assá devèrza é nen è reggenaria de le part nòštr.
Variand dialettale cominése
Chianda: nèspele, pl. niéspele (Casaluiére); nuèspele, pl. niéspele Atini.
Frutt: nèspela, pl. nèspele (Casaluiére, Atini); niéspela, pl. niéspele (Galleniare); néispra, pl. néispr (Sand Renate);
Nome
Gl nome scendífeche ne vè da le latine mespilum, da le grèche andiche mespilon, chembuošt da mesos é pilos “palla”, pe la forma tonna de gl frutt.
Descrezzione
Gl nèspele è n’álbere mèdie ruoss (fin’a 4–5 mètre d’avetézza) spiss cchiù larie che ávete, gl viérn ze spòglia de le frunn.
Gl sciuore ermafredite, de chelore ghiangh asselute, suó sémplece, a cingh pètale; la scerita ch’è assá bèlla é che trica ne ccone (a gl mése de maje), vè dòpp che le frunn ave cacciate.
Gl frutt suó melèll peccerèll (2-2,5 cm de diámmetre), che na scòrza no liscia de chelore marrone chiare, spiss chepèrta da na pelama fina fina.
Addó ze tròva
È spase a l’Auròpa merediunale (fin’a la Germania é a gl Bèlg) é a l'Asia Menore é cendrale (Turchia, Cáucase, Iran, Iraq, Turchméneštan), é pe ciért betánnece ne petéss menì pruopria da lòche.
Ze tròva a l'Etalia settendriunale, da gl Piemond a gl Vènete, da gl Trendine a la Tescana.
È assá spase a l’Etalia merediunale: mmòde parteculare m’Puglia ze ne tròvane paricchie álbere é a gl paise cchiù peccerigl vè cheltevate dénd a gl uort de casa.
Rossano
Rossano è nu comune 'e 36.361 crestiane d''a pruvincia 'e Cosenza.
Nèspele
Štòria
Pure se gl nome de la spèce èngh germanica, gl nèspele nen vè da la Germania, ma da l’Asia Menore addó è cheltevate da gl ann 1000 p. C. Fòtt pertate a l’Auròpa da gl Romane é fa part de le spèce racchemmannate da Carlemagn dénd a gl capitelare De Villis.
Parè
Parè è nu comune 'e 1534 crestiane d''a pruvincia 'e Como.
Nèspele
Légn
Gl légn de nèspele z’addòpra pe fà mánece. È pesand é ze nen ze spacca.
Nëbbëlosa
Na nëbbëlosa (da lë latin nebula, nura ) è na tròppa ndërštëllar ë pólvërë, dròggënë e plasma.
Parè
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Como Categurìa:Comune d%27%27a reggione Lummardìa Categurìa:Comune 'e l'Italia
Trani
Trani è nu comune 'e 55.858 crestiane da pruvincia 'e Barletta-Andria-Trani.
Categurìa:Comune da pruvincia 'e Barletta-Andria-Trani
Nëbbëlosa
‘M prëngipië gl tuèrmënë nëbbëlosa eva addëprat pë nzëgnà qualunguë cuorp aštrënòmëchë ruoss, chë nën eva né na štella né në pianeta e né na cumèta, prò cë rrëndrávanë chell ch’a gl juorn d’uoj chiamam galassië (prësèmbië, la Galassia d’Andròmëda zë chiamava la Nëbbëlosa d’Andròmëda prima chë lë galassië fússërë schëpèrt da Edwin Hubble).
Cèrt nëbbëlos tiev la carattërístëca d’accògl fënòmënë ë furmazion štëllar, comm a lë nur molëchëlar, lë nëbbëlos scur e lë rëggiun H II; at, comm a lë nëbbëlos a rëflëssion, lúccëcanë ë la luc cacciata da na štella chë l’attravèrza, comm NGC 1435 chë šta tòrn tòrn a la štella Mèrëpë ë lë Plèjadë. At nëbbëlos angora zë críanë dòpp la mòrt ë na štella, comm a lë nëbbëlos planëtarië o gl riešt ë supërnòva.
Furmazion
Në muar ë nëbbëlos zë spállanë sott a gl pis ë sé štessa (cullass ravëtaziunal). Lë ggas chë zë tròva tòrn tòrn vè junizzat da la radiazion ultraviuletta ë lë štell chë zë suó furmat a gl ciendr, criènn gl plasma (gl quart štat ë la matèria). Në sèmbië ë štë tip ë nëbbëlosa è la Nëbbëlosa Rësetta o la Nëbbëlosa Pëllëcan. Cchiù la nura ë ggas eva ròssa e cchiù ròssa sarrà la nëbbëlosa.
Busano
Busano è nu comune 'e 1365 'e abitante d''a pruvincia 'e Torino.
Nëbbëlosa
Furmazion
Cèrt nëbbëlos në viev da gl bbuott ë na supërnòva. La matèria scënnata da gl bbuott vè junizzata da gl avanz ë la supërnòva. Gl mègl ssèmbië ë ssë tip ë nëbbëlosa è la Nëbbëlosa ë gl Chëcciut dend la cuštëllazion ë gl Tòr. È quell chë rëman ë la supërnòva SN 1054, rëmëriata a gl 1054. Gl ciendr ë la nëbbëlosa è na štella ë neutron criata mindr la supërnòva sbëttava.
At nëbbëlos puonn addëvëndà nëbbëlos planëtarië. Quišt è gl lútëmë štadië dë la vita dë na štèlla ë bbassa massa comm a gl Sol nuoštr.
Lë štell chë na massa ë 8-10 mass sëlar, addëvèndanë na ggëcand ròscia e chian chian piérdënë lë rënghëppatur ë fòr. Quann na štella è pierz parecchia matèria, la tëmbëratura séa cresc e la radiazion ultraviuletta chë caccia è capac ë junizzà la nëbbëlosa chë tè attòrn.
Nëbbëlos spas
La cchiùppart ë lë nëbbëlos è spasa e quess ò dic ca suó në muar spas e chë nën tiev chëmbin chë zë chënóscënë bbuon. A la luc vësíbbëlë ssë nëbbëlos suó ë ddu tip: chell a cacciata e chell a rëflëssion (dëpènn da comm vè criata la luc chë vëdem).
Busano
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Torino Categurìa:Comune d%27%27a reggione Piemunte Categurìa:Comune 'e l'Italia
Nëbbëlosa
Nëbbëlos spas
Lë nëbbëlos a cacciata tiev ggas junizzat dend a ess chë prëduc linëë spëttral ë cacciata. Spiss viev chiamat Rëggiun H II da gl aštrònëmë prëfëssiënal parlènn ë lë dròggënë junizzat.
Nèspele
Frutt
Le nèspele remánene tošt é alláppane fin’a la fine de gl autunn quann, na vòta còte é lassate a ammescià ngòpp’a la paglia é a ne pòšt vendrate, ze puonn chenzemà (gl chelore sié cagna a marrone cupe).
Chiesa di Santa Maria degli Angeli a Pizzofalcone
'A chiesa 'e Santa Maria dd'ê Angeli a Pizzofalcone è una dd'ê chiese basilicale 'e Napule, e sta ngoppa 'a cullina 'e Pizzofalcone, into 'o centro storico ra'a'città.
Storia
'A chiesa venne funnata into 'o 1587 ppe vuluntà ra'a'nobilfemmena Custanza Doria ro'o' Carreto, che ne fece regalo 'a 'e padre Teatine e ngoppo 'o prugietto re'll'archietetto Francesco Grimaldi into 'o 1610 venne ricostruita ll'aspietto 'e mo.
Descrizzioe
'A chiesa fu disegnta 'a tre navate 'a croce latina iscritta a'rinto 'e nu rettangulo cu ' cappelle laterale e cupola, a ' facciata 'e mo fu rifatta inta 'a secunda metà ro''o'XVIII seculo.
'A cupola,fu disegnata 'a Grimaldi. a rnto ce song 'e decurazzione 'e Giovan Battista Beinaschi.
Jonte 'a fore
Categurìa:Chiese 'e Napule
San Nicola dell'Alto
San Nicola dell'Alto (Shën Kolli pe arbëreshë) è nu comune 'e 1105 crestiane d''a pruvincia 'e Crotone.
Serramazzoni
Serramazzoni è nu comune 'e 7618 crestiane d''a pruvincia 'e Modena.
Associazione Sportiva Roma
L'Associazione Sportiva Roma S.p.A., canusciuta anche comme A.S. Roma o, cchiù sempricemiente, Roma, è na squadra 'e pallone ppe azzione taliana cu sede a Romma, funnata dint'ô 1927, cca ppe 'a staggione 2017-18 milita dint'â massima divisione d"o campiunato taliano 'e pallone.
Busca
Busca è nu comune 'e 9671 'e abitante d''a pruvincia 'e Cuneo.
Associazione Sportiva Roma
È 'na d"e tre suggità 'e pallone taliane (assieme a Lazio e Juventus) a essere quotate 'n borsa.
Ati pruggette
Categurìa:Squadre 'e pallone taliane
Staiti
Staiti è nu comune 'e 395 crestiane d''a pruvincia 'e Reggio Calabbria.
Nëbbëlosa
Nëbbëlos spas
A diffrènza ë le nëbbëlos a cacciata, lë nëbbëlos a rëflëssion nën prëdúcënë abbaštanza luc vësíbbëlë, ma rëflèttënë mmèc la luc ë le štell vëcin a ess.
Rescecature
Gle rescecature (IPA: [rǝʃǝkaˈtuːrǝ], sing.: rescecatore [rǝʃǝkaˈtoːrǝ]; Rodentia Bowdich, 1821 ) suó gl'òrdene de mammífere che tiéve gle cchiù ávete númmere de spèce mendevate (faštima no comme biomassa), abbraccènne circa gle 43% de tutte le spèce de mammífere ch'esištene a gle juorne d'uoje, cchiù avetetande taxa schembarze. Suó rrescite a avé tutte šte secciése faštima razie a gle fatte ca suó peccerigle, ca ze repredúcene cchiù vòte a gl'anne é a gle fatte ca rriéscene a rescecà é a chenzemà na ròssa varietà de magnà.
De ss'òrdene fave parte spèce assá chenesciute é da gl'ariale ne muare spase, comm'a ratte, surge é ciurle, é pure spèce rare é da gl'ariale assá reštritte.
Nëbbëlosa
Nëbbëlos spas
La nëbbëlosa scura è sòccia a chella spasa, ma nën zë rrèsc a vëdé grazië a la luc chë caccia oppur grazië a la luc rëflèssa. Ess suó comm a nur ner faccëfrond a štell cchiù lëndan o nëbbëlos a cacciata.
Rescecature
Etemeleggía
Gle nome "rescecatore" ne vè da gle vèrbe latine *rōsĭcare, che ne vè da rōdĕre (part. pass. rōsus) "rescecà", ch'accènna a l'abbetúdene ch'acchemuna tutte gl'agnemale che fave parte de ss'òrdene.
Porano
Porano è nu comune 'e 1770 crestiane d''a pruvincia 'e Terni.
Rescecature
Etemeleggía
*
Nèspele
Frutt
Ze ne fave pure ne lequore doce é buone, da véve che bescuott renghite de chembettura.
Cheltevazione
Ssa spèce ne’rechiède na tèrra ricca ma ne’gl piace quann chéssa è truopp úmmeda. Le fridd fin’a 20 °C ne l’arrevina, prò gl frutt ne puonn patì pecché tiéve besògn de call pe ze materà.
Gl nèspele ze cheltiva cchiù spiss a pèdeca bassa (1,20 - 1,50 m). Gl pòrtannéštera suó gl pire frangh, gl mire chetogn, gl sòrvele de mendagna (Sorbus aucuparia) o gl spine ghiangh (Crataegus monogyna). Pare ca gl nniéšt rrèsc mègl ngòpp’a sse lúteme ca ngòpp’a gl nèspele štéss.
Baarle-Hertog
Baarle-Hertog (pe franzese Baerle-Duc) è na cità belga 'e cchiú o meno 2.000 abitante 'int'ê Fiandre (pruvincia 'e Anversa).
Offlaga
Offlaga è nu comune 'e 3356 crestiane d''a pruvincia 'e Brescia.
Nëbbëlosa
Nëbbëlos spas
Pur së ssë nëbbëlos párënë dëvèrz višt a lë varië lënghezz d’onda òttëchë, ess lúccëcanë tutt së tramëndut a gl nfrarusc. Chešta radiazion arriva da la pólvërë ë la nëbbëlosa.
Baarle-Hertog
È cumposta 'a 24 parte separate: 'o centro prencepale (ditto Zondereigen), 3 parte 'int'ô cunfine belga e 20 enclave 'int'ô territorio ulannese, 'int'â municipalità 'e Baarle-Nassau.
Nëbbëlosa
Tip ë nëbbëlos spëcífëchë
Ciert tip ë nëbbëlos puonn avé në chëmbin chënësciut.
Baarle-Hertog
È patria d''o pittore fiammingo Petrus Christus (XV seculo).
Cajorda
categurìa:mammifere
Nèspele
Cheltevazione
Ne’gl piace a èss petate tutt gl ann pecché tè sule ne sciuore mbonda d’ogn ramitt gione; petà fà pèrd la còta ngim’a quigl ramitt. Na pelezia ogn diéc’ann avašta.
Nëbbëlosa
Nëbbëlosa prëtoplanëtaria
La nëbbëlosa prëtoplanëtaria è n’uggètt aštrënòmëchë chë šta a lë lútëmë mumènd ë l’ëvëluzion štëllar.
Nèspele
Cheltevazione
Gl nèspele è senzíbbele a gl còlp de fuoche battéreche (Erwinia amylovora).
Nëbbëlosa
Riešt ë supërnòva
Na supërnòva zë forma quann na štella chë tè na ròssa massa rarriva la fin ë la vita séa. Quann la fusion nuclear chë zë fa dend a gl nuclëë fënisc, la štella zë spalla nguogl a essa štessa. Lë ggas chë cad pò rëmbavësà oppur zë pò cungallà spannènnësë a la vía ë fòr, facènn sbëttà la štella. Gl spannëmiend ë lë ggas forma në Riešt ë supërnòva ch’è në tip spëcial ë nëbbëlosa spasa.
Nèspele
Cheltevazione
Esíštene cúltivar selezienate che tiéve frutt ne ccone cchiù ruoss é cchiù saprite.
Lescéngura
La lescéngura (da le latine lusca, f. de  luscus, ammešchiate che caecilia), è ne píccule rèttele squamate appartenènde a la famiglia de gle Scincidae, spase a le reggiune a punènde de gle Mare Mediterranie.
Nèspele
Prepajazione
La scòrza de gl uesseciégl è tòšta é nen permétt tand a le seménd de ceccià; pe la fà addenvendà cchiù tènnera ze tenerrà a fà na rengheppatura che durerà alméne ddu vernate.
Lescéngura
È lònga másseme 40 cm é tè cèrte zambe che nen se vídene quasce pe niènde. Se vè acchiappate a la coda, chéssa se štòcca.
Nèspele
Prepajazione
Gl prepajature prefessieništ ammòllane ss’uesseciégl puoche tiémb dénd a gl ácede zelfúreche pe fall ceccià cchiù lèšt. Gl delettand puonn ndaccà ne ccone la scòrza marrone é puó ammellà gl uesseciégl da òtt a diéce juorn dénd a l’acqua. Cícciane gl mése appriéss a la sémmena. Le chiand nòve, prò, nen sarave sòcc a gl cúltevar.
Categurìa:Rosaceae
Lescéngura
Camba a gle sole, mmiés’a l’èrva. Nen fèta.
Variande dialettale cominése
Categurìa:Anemale
Giuseppe Carullo
Giuseppe Carullo (Napule 'o 24 'e maggio 1923 - ? 21 'e luglio 2004) fuje nu pueta e giurnalista c'ave collabborato cu divierze testate, giurnale, riviste e periodice umoristice d''o 1945 nfi a quanno è defunto 'o 21 'e luglio 2004.
E' stato socio d''o 1940 d''a Società Italiana d''e Auture, scritto ncopp''e sezziune «Museca», «Drammateca, operette e riviste», «Opere letterarie ed arte figurative».
Ave scritto riviste, cummedie, scenneggiate e canzune ncise e nterpretate 'e ll'artiste 'e cchiù bona annummenata, nfra chiste se trovano Eva Nova, Gino Correale, Mario Abbate e Sergio Bruni.
È stato direttore del giornale umoristico "6&22". Funnaje e fuje 'o direttore d''a rivista mensile "Ribalta", giornale d'arte e cultura napulitana ncoppa 'a quale cullabburajeno divierze puete e scritture napulitane. Chesta rivista fuje prudotta nfin'a maggio 'e 2004, l'anno d''a morta d''o direttore.
Canzune
Nfra 'e canzune cchiù canusciute ce stanno:
Nutarelle
Categurìa:Puete taliane
Ramegna
La ramegna (Cynodon dactylon (L.) Pers., Panicum dactylon L.) è faštima la mmala èrva (gl cundadin la mmalëdícënë, ca pë la cavà cë vò la man ë Ddíë!) ë la famiglia ë lë ramënacëë (Poaceae) cchiù chënësciuta a gl munn. Mmec pë gl spëzial è na bbënëdëzzion pëbbía ë lë prëpriëtà mmëdëcënal chë tè.
Dëscrëzzion
È n'èrva prènn chë tè cèrt rádëchë chë pònn arrëvià fin a ddu mètr sott tèrra e chë zë spánnënë štrëscènn tòrn tòrn. Štríchënë quasc tutt l'ávëtë èrv chë vònn cresc vëcin a essa. È ávëta fin a 40–50 cm. Lë frunn suó fin, ritt e cort (2–15 cm), dë në chëlor verd-azzurr, e chë na pëlama fina fina a gl luat pë ngima.
Andó zë tròva
Zë tròva dappëttutt men ca dend a gl tërren silicëë.