cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ramegna
Cucina
Gl cicc chë créscënë ngim'a lë rádëchë z'alléssënë e puó zë fríjënë chë l'uogl ë gliv.
Monasterolo di Savigliano
Monasterolo di Savigliano è nu comune 'e 1171 'e abitante d''a pruvincia 'e Cuneo.
Ramegna
Ávëtë us
Rësišt a la secca e a la pëštiatura, tand è ca vè addëprata pë crià priat chë nën tiev bbësògn ë në muar attënzion.
Baseleca 'e Santa Lucia a Mare
'A baseleca 'e Santa Lucia a Mare è na chiesa munumentale 'e Napule ch sta int''o rione d''o Borgo Santa Lucia, a rinto ro'o' centro storeco 'e Napule. 'A sempe meta 'e pellegirinaggie, inta'a' secunna metà ro'o' noveciento ha avuta 'a qualità 'e Santuario Diocesano addedecato 'a 'o culto populare ra'a'Santa.
Ramegna
Ávëtë us
Piac në muar a gl puorc, chë zë pòrtënë a rëmuà andó la ramegna è fota fota.
Baseleca 'e Santa Lucia a Mare
'A parrocchia è cumpresa into 'o terzo decanato ra'll'Arcidiocesi 'e Napule.
Ramegna
Ávëtë us
Së në pò dà 2-3 chil, fresca o secca, mmatina e sera, a gl cavagl (a gl pòšt ë la biava). Gl fa lëccëcà gl pir.
Caso
'O caso, o pure 'o furmaggio è nu derivato d''o latte, attenuto facennone precipità 'a caseina.
Pe pruducere 'o caso, 'o latte vene arrevecato dint' na caurarone apierta, addò è scarfato a 25-33 °C; po' se ajjogne 'o quaglio, nu cumposto enzimateco tirato d''o stommaco d''e criature 'e latte mammifere.
Ramegna
Ávëtë us
Categurìa:Poaceae
Baseleca 'e Santa Lucia a Mare
Storia
'A chiesia è acussi chiammata ppecchè nu tiempo, primma 'e ll'espansione a mmare ro'o' Borgo, steva ngoppa 'a riva ra'a'spiaggia.
'A tradizzione vole che sia stata funnata ra'o' nipote re'll'mperature Custantino ma ra''a chiesa origginaria nun s'hanne nutizzie primma ro'o' IX seculo.
'E primme a occuparla song state 'e monace basiliane, che avevano nu cunviento ngoppo 'o vicino Isulotto 'e Megaride a'ro ce sta mo 'o Castel dell'Ovo. Aropp 'a chiesa passà 'a 'e suore 'e Santa Patrizia, ramo 'e femmene re'chesto ordine.
Into 'o 1588 'a badessa Eusebia Minadoa, fece rimaneggià bona parte ro'o' palazzo,
Into 'o 1845, 'a risistemazzione d'â strada ro'o' Chiatamone, fece l'interramiento ra'a'chiesa ro'o' 500, ngoppa 'a quale venne fatte 'o tempio 'e mo, e chisto fu bumbardato into 'o 1943 e refatto aropp'a'uerra munniale, secundo l'impiant ra'a'chiesa ro'o' XIX seculo.
Int''o 1957 inta a chiesa ce stava pure Totò, che nun vereva cchiu bene, e aroppo 'a chesa veseta, ll'uocchie migliurajeno.
Bibbliografia
Categurìa:Chiese 'e Napule
Mediaset
Mediaset è n'azienda taliana ca se occupa d''a cummunecazzione televisiva, quotata d''a Borsa Taliana e cuntrullata d''a holding Fininvest, n'assuciazzione criata 'a Silvio Berlusconi. Je 'o primmo gruppo 'e network televisive taliane (prencepale cuncurrente d''a RAI), nata int''o 1995 p''a spartezzione 'e ll'attività tv d''a finanziaria madre.
'A sede legale 'e Mediaset sta a Milano in via Paleocapa 3, e chella prencepale sta a Cologno Monzese (Milano) int''o viale Europa, addò sta 'o centro d''a pruduzzione tv. N'ato centro 'e pruduzzione sta a Milano Due (Palazzo d''e Cigne) addò ce stanno 'e redazzioni 'e Studio Aperto, TG4 e Striscia la notizia. A Segrate, int'a nu palazzo chiammato TOC, ce sta nu muderno centro 'e 'missione diggitale d''o signale e 'e studie addò venéne riggistrate televennite e telepromuzzione pe' canale normale e pe' Mediashopping. A Romma ce sta 'o centro d''a pruduzzione Elios e 'o Centro Safa Palatino, addò venéne riggistrate 'e programme d'apprufondimiénto giurnalisteco comme Matrix, TG5 e addò ce stanno 'e redazzioni romane 'e TG4 e Studio Aperto. Pe' quacche pruduzzione vénene ausate 'e triate 'e Cinecittà.
'A Mediaset téne n'attività pure int''a Spagna, grazzie ô pussesso d''o 50,13% 'e Telecinco (criato sempe 'a Berlusconi e addiventato 'o primmo canale spagnole p'ascolte).
Ovo
right|300px N'ovo è 'a cellula sguigliale 'e femmene (gamete 'e femmene) 'e ll'animale. Cuntene 'int'â citoplasma 'e suja 'e ssustanze nudritizie 'e ca ha besuogno armeno ô primmo sviluppo 'e ll'embreione. Pe' essere fecundato, n'ovo ha dda quase sempe jognerse cu 'o gamete ummenino (spermatozoo).
Categurìa:Biologgia
Buscate
Buscate (lummardo: Buscaa, Buscà, Buscoo) è nu cumune 'e 4.713 abitante d''a pruvincia 'e Milano.
Dan Costa
Dan Greco Costa (Londra, 7 'e abbrile 1989) è nu pianista e cumpositore taliano.
Biografía e carriera
'Into 2016, ascette 'o prìmm'album "Suite Três Rios" a Rio de Janeiro, Brasile, premmiato ai Global Music Awards. Ha faticato cu Jaques Morelenbaum, Leila Pinheiro, Ricardo Silveira, Teco Cardoso, Marcos Suzano a atre museciste.
Discugrafìa
2016 - Suite Três Rios
Strasburgo
Strasburgo è na cità franzese 'e 271.708 abbitante.
Dan Costa
Discugrafìa
Categurìa:Cumpositure taliane
Strasburgo
Categurìa:Franza
Valeggio (PV)
Valeggio (PV) è nu comune 'e 226 crestiane d''a pruvincia 'e Pavia.
San Nicolò d'Arcidano
San Nicolò d'Arcidano è nu comune 'e 2912 crestiane d''a pruvincia 'e Oristano.
Vivaro Romano
Vivaro Romano è nu comune 'e 194 crestiane d''a pruvincia 'e Romma.
Parenti
Parenti è nu comune 'e 2330 crestiane d''a pruvincia 'e Cosenza.
Rossiglione (GE)
Rossiglione (GE) è nu comune 'e 3063 crestiane d''a pruvincia 'e Genova.
Porcari
Porcari è nu comune 'e 7577 crestiane d''a pruvincia 'e Lucca.
Transacqua
Categurìa:Giugrafia
Categurìa:Comune 'e l'Italia
Antartide
thumb|right|'Na mappa ell'Antartide L'Antartide è 'o cuntinente cchiù meridiunale ddo munno, se truova dint'ô Polo Sud.
Categurìa:Antartide
Buscemi
Buscemi è nu comune 'e 1200 'e abitante d''a pruvincia 'e Siracusa.
Monastier di Treviso
Monastier di Treviso è nu comune 'e 3554 'e abitante d''a pruvincia 'e Treviso.
San Nicolò di Comelico
San Nicolò di Comelico è nu comune 'e 425 crestiane d''a pruvincia 'e Belluno.
Malines
Malines (Mechelen pe neerlandese, Mellina pe taliano arcaico, sebbene sia maggiormente utilizzato il toponimo francese Malines) è na cità belga 'e cchiú o meno 80.000 crestiane 'int'ê Fiandre (pruvincia 'e Anversa), situata ncopp'ô sciumme Dijle.
Paggena prencepale/Calavria
Chisto è 'o spazzio pe crià 'a verzione d''a paggena prencepale 'int'ô calavrese - 'o nord d''a Calavrea (pruvincia 'e Cusenza) vene cunziderato comme parte d''a zona addo' se parla na variante d''a lengua napulitana, 'o sud mmece parla na verzione d''a lengua siciliana. Si tu ca liegge saje scrivere 'int'â chesta variazzione sî bemmenuto a crià 'a paggena prencepale 'int'ô calavrese ccà. Vide pure 'a paggena 'e chiàcchiera. Ce sta già na nota 'e na perzona ca parla 'o calavrese.
=Bona vinuta adde' Wikipedia aru dialettu calabbresi (parratu ntra Calabbria settentrionale, ca pu' è ra provincia i Cusenza)!=
U dialettu Cutrunis
U dialettu Cutrunis tena tante variazioni, accenti e parrata e cangia puru i paisi a paisi e, certi vote, 'ntru stessu paisi, i quartiari a quartiari.
Esempiu
Pi ddi' nu durce, capù unnè nu durce, ca ni mangiamu i si parti, a Cutron si dicia Cuddrurieddru, quannu 'mbece ara Presila dicianu Culluriellu.
Autru Esempiu
Figghia mia cu ti mprenau? Fu lu figghiu e l'ortulanu suttu lu ponti di Sianu! Cu nna cosa longa e liscia, m'imbuddau lu piscia-piscia!
Autru Esempiu Dui
È llatru ca' arròbba e ca' (li) tena u saccu.
Autru Esempiu Tri
Fàccia tosta campàu e fàccia moddra morìu.
Autru Esempiu Qattru
Caru cumpàre, unn fara la grìgnia: chist’ è la casa ‘e "cu’ fatìga mangia".
Autru Esempiu Cinqu
Vala cchjù na bona parola, ca cìantu lignati.
Autru Esempiu Sii
Chinati juncu ca passa la chiina.
Quannu chiova e mina viantu tu dicu iu cuman ha da fa; ti va minti a nu straviantu e lassa chiovi e nivicá
vulissa ricurdá' a particularità du suanu "str" cha in calabrisi, in tutti i diversi accenti calabrisi, almenu chiri ca canusciu, si pronuncia "sh(t)r" nsomma a "t" s'adda senti pocu, sona nu pocu comu l'inglese "strong"
Autru Esempiu Sitti
Culu 'mbuddatu culu cacatu
Culu ca nun t'ha vistu mai camisa e mó chi ti la vidi ti la cachi
Autru Esempiu Ottu
Du ventu canusci ù tempu e du parrari canusci l’omu...
Autru Esempiu Novi
‘E dari cchjiù cuntu allu munnu ca a Diu.
Autru Esempiu Decia
Mina farica ca' 'ntosta
Autru Esempiu 'Ndici
=2 aprili 2007: cincucent'anni ra morti i San Franciscu i Paula!= U 2(rua) aprili du 2007 tutta a Calabbria è n'festa: sunnu cincuciantu anni ra morti i San Franciscu i Paula, Santu Prutetturi ra Calabbria e ra genti i mari ill'Italia.
A Paula, ma puru a Paternu, a Scilla, a Sambiasi, a Catuna e a tanti autri parti sunnu previsti ranni manifestazioni puru pi ll'autri iurni.
San Franciscu cu sà veste i lana vulistu amari a Diu cu veru cori rassastu stu mundu ch'è na cosa vana e nci la rastu a Ddiu la pinioni
San Franciscu miu rilettu viniti a la me casa chi va spettu viniti a la me casa e succurriti chi li bbisogni nostri li sapiti.
(u Rosariu i San Franciscu chi si preia a Scilla)
Viverone
Viverone è nu comune 'e 1411 crestiane d''a pruvincia 'e Biella.
Aunione Sovieteca
Categurìa:Aunione Sovieteca
Rosta
Rosta è nu comune 'e 3626 crestiane d''a pruvincia 'e Torino.
Enciclopedia della canzone napoletana
L'Enciclopedia della canzone napoletana (Enciclopedía da canzona napulitana), scritta da Ettore De Mura, è nu caposaldo da cultura musecale napulitana.
Categurìa:Múseca napulitana
Stalettì
Stalettì è nu comune 'e 2.264 crestiane d''a pruvincia 'e Catanzaro.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Catanzaro Categurìa:Cumune d%27%27a Calavria Categurìa:Comune 'e l'Italia
Serramonacesca
Serramonacesca è nu comune 'e 618 crestiane da pruvincia 'e Pescara.
Ate pruggette
Categurìa:Comune da pruvincia 'e Pescara
Nura
'M meteoreleggía na nura è fatta da píccule glettèlle e acqua cundenzata é/o creštalle e jacce, che sbelacchéane pe l'aria é che nen tòccane quasce má pe tèrra.
Chiesia 'e Santa Maria d''a Vittoria (Napule)
'A chiesia 'e Santa Maria d''a Vittoria, 'a Napule, sta in una dd'ê stre parte cchiu belle ro'o' lungomare 'e Napule.
'A costruzzione ra'a'chiesa è into 1572: a chiesa se custruette ppe ricudà 'a vittorua a Lepanto into 'o 1571) d'â lega Santa ngopp'a'll'mpero ottumano. Ve song numerose tracce artisteche e pure a rifieremiente 'a ll'edilizia ro'o' rinascimiento taliano.
Nura
Annetaziune
Categurìa:Scienzie naturale
Chiesia 'e Santa Maria d''a Vittoria (Napule)
Storia
'A chiesa venne cagnata 'a Giuvanna r'Austria, 'a figlia ro'o' cumandante austriaco, facendone aroppo 'o regalo a nu convalescenzziario ro'o'papa Innocenzo X, d'â figlia Pamphilj che nu'poco primma, cu 'o soje breve,aveva intrurutto tale titulo inte 'e litanie ra'a'Maronna, decise 'e promuovere ll'ate cagniamiente che facero 'a 'o tempio 'e forme che nun furono quase cchiu cagnate aropp.
ll'ate cagnamiente fujerono aroppo 'a 'o terremoto ro'o' 1732. Into 'o 1735, se facette 'a decurazzione 'a stucco ppe opera d'Andrea Tramontano.
Vvoce pariente
Categurìa:Chiese 'e Napule
Le Havre
Le Havre è na cità franzese 'e 177.259 abbitante.
Buseto Palizzolo
Buseto Palizzolo è nu comune 'e 3170 'e abitante d''a pruvincia 'e Trapani.
Cávece
Ne cávece (da le latine călx “calecagn”; IPA: ['kaːvətʃə]) è ne còlp date che gl pède, gl štingh, gl renuocchie o la jamma.
Variand dialettale cominése
Categurìa:Arte marziale
Porcia
Porcia è nu comune 'e 14316 crestiane d''a pruvincia 'e Pordenone.
San Nicolò Gerrei
San Nicolò Gerrei è nu comune 'e 977 crestiane d''a pruvincia 'e Cagliari.
Hann''a turnà
Hanna turnà è na canzona napulitana, scritta da Francesco Feola e musecata da Giuseppe Capaldo.
Pareto
Pareto è nu comune 'e 688 crestiane d''a pruvincia 'e Alessandria.
Hann''a turnà
Categurìa:'E canzone napulitane
Oggebbio
Oggebbio è nu comune 'e 799 crestiane d''a pruvincia 'e Verbano Cusio Ossola.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Verbano Cusio Ossola Categurìa:Comune d%27%27a reggione Piemunte Categurìa:Comune 'e l'Italia
Stanghella
Stanghella è nu comune 'e 4458 crestiane d''a pruvincia 'e Padova.
Valeggio sul Mincio
Valeggio sul Mincio è nu comune 'e 12305 crestiane d''a pruvincia 'e Verona.
Monastir
Monastir è nu comune 'e 4.496 'e abitante d''a pruvincia 'e Cagliari.
Valeggio sul Mincio
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Verona Categurìa:Comune d%27%27a reggione Veneto Categurìa:Comune 'e l'Italia
Rota d'Imagna
Rota d'Imagna è nu comune 'e 856 crestiane d''a pruvincia 'e Bergamo.
Si accettano miracoli
Si accettano miracoli è nu film 'e 2015 diretto d'Alessandro Siani.
È 'o siconno film addò Alessandro Siani fà 'o riggista, aropp' 'o succiesso d' 'o film Il principe abusivo asciuto int'a frevaro 'e 2013.
Tramma 'n dettaglio
Fulvio Canfora è 'o vice-direttore 'e na suggietà. È uno senza scrupole, manna 'a gente via senza apparà niente. Quanno a isso mmece 'o stevano a caccià fore, parlanno c' 'o capo 'e sucietà, quanno se n'adduona c' 'o vonno caccià 'o vatte cu na capata nfaccia. Quanno venettero a ll'arrestà 'o pigliajeno e 'o mettettero dint' 'e cancielle, e dint'a niente venette purtato 'a 'o fratello Germano (nu prievete e cap' 'e casa-famiglia a Rocca di Sotto). 'A chiesia, mò a curto d'offerte, pare destinata a se chiure. Fulvio verenno sta situazione se ngigna n'arremerio: fosse che pe bbìa 'e nu miracolo fauzo se putesse sarvà 'a chiesia. Accussì se ngigna nu sistema che nzerta dint' 'o santo protettore d' 'a chiesia, Santu Tommasso d'Aquino, p' 'o quale 'o santo jetta 'e llacreme faveze. 'O "miracolo" addeventa canusciuto e pe' mmiez'a 'o turismo 'e pellerine 'o paese addeventa putente e arricetta l'economia d' 'a chiesia. Accussì 'o paese risolve 'e fà na granda festa, 'o juorno 'e Santu Tommasso, cosa ca facesse aizà 'a mmiria d' 'e cittadine d' 'o paese vicino: Rocca di Sopra.
Pe' tramente ca Fulvio sta a campà a Rocca di Sotto, isso fà canoscenza 'e Chiara, na guagliona cieca ca stà sempe ch' 'e criature. Po' Adele ('a sora 'e Fulvio e Germano) se mette 'n cinta 'a nu cantante e nun 'a 'o marito Vittorio, n'uomo stutato, apatico e pe' gghionta sterile (stu fatto 'o sapesse Fulvio surtanto). 'A voce d' 'e "miracule" se spanne assaje, tanto ca 'o Vaticano addimanna 'e mannà 'e vescuve suoje pe' putè ricanoscere ll'ufficialità 'e chiste. Quanno Fulvio 'o venette a sapé, a nu cierto mumento se scummiglia ca fosse isso chillo a se ngignà nu sistema artificiale pe' fà chiagnere 'o Santo. Aropp'a n'apicceco, 'o paese decidette 'e ngannà ll'ispetture, ma chille d' 'o paese vicino vulessero scummiglià 'o fenocchio. Appena veneno ll'ispetture, fanno scummiglià tutto annanz' 'e cittadine d' 'o paese, ca tentano d'annasconnere 'a realtà pe' tutt' 'e mieze. A facenda fernette ca ll'ispetture stuppecchiate, se pigliajeno 'a statuetta sana sana ncopp' 'a macchina e se ne jettero, ma a nu cierto mumento 'e frene d' 'a macchina se scassano e nun funzionano cchiù, causann'accusì n'incidente che fà carè 'a statuetta dint'ô mmare, pe' tramente c' 'o paese se miette 'abballà p' 'allerezza.
Distribuzione
'O film è asciuto dint' 'e ssale 'o 1º jennaro 'e 2015.
Valentano
Valentano è nu comune 'e 2935 crestiane d''a pruvincia 'e Viterbo.
Si accettano miracoli
Scene
'O film è stato girato a Napoli e Sant'Agata de' Goti.
Jonte 'e fore
Categurìa:Film 'n lengua napulitana
San Pancrazio (BZ)
San Pancrazio (BZ) è nu comune 'e 1609 crestiane d''a pruvincia 'e Bolzano.
Busnago
Busnago è nu comune 'e 5087 'e abitante d''a pruvincia 'e Monza e Brianza.
Dezziunario
"Nu dezziunario è ll'annevierzo sano cu ll'ordene arfabbetico."
- Anatole France
Nu dezziunario è nu libbro cu na cullezione 'e pparole, 'e tiempe, ed 'e signifecate. È cumbinato soletamente 'int'ô assietto soleto 'e ll'arfabbeto pe 'a lengua 'int' ca è scritto; d''a lettere a â lettere zeta pe tante llengue d''o munno.
Nu dezziunario fuje prugiettato pe avè uno o cchiù ausanze ca ponno ajutà ll'utente 'int' na situazione particulare. Ll'ausanza d''o dezziunario pô èssere 'nnerezzato a communecazione o 'nnerezatto a canuscenza. 'E ausanze 'e orientamento a comunicazione danno l'aiuto quando l'utente desidera capire un testo, produce un testo, traduce un testo o rivede un testo nella sua madrelingua o in una lingua straniera. Gli usi di orientamento a conoscenza danno l'aiuto quando l'utente desidera acquistare la conoscenza specifica su una particolare questione o acquistare appena la conoscenza generale.
Oggiona con Santo Stefano
Oggiona con Santo Stefano è nu comune 'e 4276 crestiane d''a pruvincia 'e Varese.
Puorco
'O puorco (Sus scrofa domesticus) è nu suide. Fa parte d"a crasse d"e mammifere.
Succàvo
Succàvo è nu rione 'e Napule, 'int'ê Campe Flegree e pparte d'â Municipalità IX, c'ô rione 'e Chianura. Tene 45,314 cristiane. È stato comune a sé stante d'ô 1805 fi 'o "Regio decreto legge d'ô 3 giugno 1926", quanno addeventaje nu rione 'e Napule.
Puorco
Categurìa:mammifere
Succàvo
Succàvo a nord tene 'o rione ê ll'Arenella, a llevante 'o Vommaro, a sud, 'o rione 'e Forerotta e a ponente Chianura.
Jonte 'a fore
Succavo
Bologna Football Club 1909
'O Bologna Football Club 1909, canusciuto comme Bologna, è na squadra 'e pallone taliana, funnata dint'ô 1909 dint'omonimo capoluoco. 'A squadra juca dint'â Serie A d"o campiunato taliano 'e pallone, addo ha jucato pressoché stabilmente: 'nfatte, ha partecepato a 67 campiunate 'e Serie A ncopp'â 81, piazzandose all'uttavo posto dint'â crassifeca d"o maggior nummero 'e presenze d"e squadre dint'â Serie A. Occupa 'o 53º posto d"o ranking d"e migliore squadre d"o XX seculo, uttava squadra taliana 'e ll'IFFHS.
Categurìa:Squadre 'e pallone taliane
Falasca
Nome scendífeche
Elytrigia repens (L.) Desv. ex Nevski, (Elymus repens (L.) Gould subsp. repens, Agropyron repens (L.) P. Beauv., Triticum repens L.)
Descrezzione
La falasca è n'èrva prènn e la famiglia de le Ramenácee (Poaceae). È áveta da 30 cm a 1,2 m. Tè le frunn lòngh é fine, larie da 3 a 10 mm. Le spiche suó chiatt. Le rádeche lòngh ne muare é che ze spánnene dappettutt.
Addó ze tròva
Èrva che ne vè da l'Auròpa, da l'Asia (Mèdie Oriènd, Sibbèria, Cina, Innia e Pakištan) é da l'Áfreca e gl nòrd, z'è spasa, apuó, a l'Amèreca e gl nòrd é a tutt gl mesfère sudd.
Use
Z'addòpra a la štéssa manèra e la ramégna.
Categurìa:Poaceae
Staranzano
Staranzano è nu comune 'e 6812 crestiane d''a pruvincia 'e Gorizia.
Turnhout
Turnhout è na cità situata 'int'ô nord d''o Belge 'int'â pruvincia 'e Anversa. È 'a cità prencepale d''a reggione Kempen. 'A cità conta cchiú o meno 40.000 abitante e è situata ncopp'â strada europea E34 nfra 'e ddoje cità portuali 'e Anversa e Duisburg.
Peppe Galibbarde
"Mo 'o facc!"
- Giuseppe Garibaldi
"Nu piez e om"
- Victor Hugo
Peppe Galibbarde (pe taliano Giuseppe Garibaldi) (Nizza, 4 'e luglio 1807 – Isula 'e Caprera, 2 'e giùgno 1882) fuje nu generale, mercenario e patriotta taliano. Galibbarde è cunziderato na figura fondamentale d"o Risurgimento. E canusciuto pure cu n'ato nomme: eroe d"e ddoje munne, pecché tene combattuto 'n Europa e 'n Amereca.
Sbarcaje a Marsala ll'11 'e majo 1860; fuje l'inizzio d"a spedizzione de Mille ca purtava 'a fine d"o Regno de Ddoje Sicilie.
Galibbarde, Peppe
Bussero
Bussero è nu comune 'e 8589 'e abitante d''a pruvincia 'e Milano.
Pède
Gle pède (AFN: ['pεːdə]; pl. piéde, AFN:['pjeːdə]) è la štruttura anatòmeca che šta a gle punde cchiù 'ttèrra de la cianga, a la quale è rionde da la caviglia.
Tramendènne é raffrendènne le caratterišteche generale de gle pède é de la mane, che tiéve cinghe déta appedú, ze véde súbbete ca z'arrasseméglene, é quésse pecché ne viéve da štrutture mbrienale sòcce é ca se suó specialezzate dòppe.
Prevèrbie
Categurìa:Anatumia
Rota Greca
Rota Greca è nu comune 'e 1287 crestiane d''a pruvincia 'e Cosenza.
Valenza (AL)
Valenza (AL) è nu comune 'e 20305 crestiane d''a pruvincia 'e Alessandria.
I seculo
I millennio | II millennio | III millennio
III seculo AC | II seculo AC | I seculo AC | I seculo | II seculo | III seculo | IV seculo
Anne 0 | Anne 10 | Anne 20 | Anne 30 | Anne 40 Anne 50 | Anne 60 | Anne 70 | Anne 80 | Anne 90
Mmenziune e le ccose nove e appurate
Categurìa:Seculo I
Trapani
Trapani è nu comune 'e 70735 crestiane d''a pruvincia 'e Trapani.
Rotella
Rotella è nu comune 'e 997 crestiane d''a pruvincia 'e Ascoli Piceno.
Moncalieri
Moncalieri (piemuntese [[Media:Pms-Moncalé.oga|Moncalé]] ) è nu cumune 'e 55.983 abitante d''a pruvincia 'e Turino.
Vizzolo Predabissi
Vizzolo Predabissi è nu comune 'e 4069 crestiane d''a pruvincia 'e Milano.
Tolosa
Tolosa è na cità franzese 'e 440.204 abbitante.
Categurìa:Comune d"a Franza
Trojany
Trojany è nu paese d''a Pulonnia ca conta circa 490 'e abetante (2014).
Categurìa:Pulonnia
Valenzano
Valenzano iè nu comun d' 17988 crstian d' la provinc.. d' Bar.
Pescina
Na pescìna è nu contenitore p'e lliquete, primme tutto pe ll'acqua, ma poie s'è ausato pe ate lliquete pe mmutive d'ô magnà.
Storia
'E ppescine pe ll'acqua s'hanno ausàte 'a sempe, e ncopp'a tutto addò nun ce steveno sciummi o ate acquìglie pe vévërë.
Trappeto
Trappeto è nu comune 'e 2771 crestiane d''a pruvincia 'e Palermo.
Etna
L' Etna è nu vurcano attivo dint'â parte Est d"a Sicilia, tra Catania e Messina. È 'o vurcano cchiù granne 'e ll'Europa e 'a muntagna cchiù auta d'Italia ô sud d"e Alpe cu 'n autezza 'e circa 3.320 metre ogge (càgna cu 'e nummerose eruzzione).
Fuje ricanusciuto patrimmonio 'e ll'umanità 'e ll'UNESCO dint'ô 2013.
Categurìa:Sicilia Categurìa:Vurcane 'e ll'Italia Categurìa:Patrimmone 'e ll'umanità
Statte
Statte è nu comune 'e 14701 crestiane d''a pruvincia 'e Taranto.
Busseto
Busseto è nu comune 'e 6890 'e abitante d''a pruvincia 'e Parma.
Japigia
Japigia è nu rione 'e Bari ca fa parte d''a V circoscrizione.
Giugrafia
'O rione assaje granne è situato poche km a sud-est d''o centro e confina:
Nunviulenza
thumb|[[Mohandas Gandhi ausaje 'a desubberiènza, aunita c''a nunviolenza annanz'a l'Imperialismo britannico p'arrevà a l'innepennenza 'e ll'India.]] thumb|Manifestazione cuntraria â [[bomma atomeca a Parigge.]] thumb|Monumento svedese annummenat'accussì: "Nunviulenza" (Ickevåld) fatt' 'a [[Carl Fredrik Reuterswärd a Malmö.]] 'A nunviulenza (šcritta pure: nun-viulenza) è na filosofìa morale ùtele pe' šcanzà ll'uso d''a viulènza, p'arrivà a nu cagno suciale o puliteco e ca, propeto pe cchesto, prupone strumiénte 'e tutta n''ta manèra, comm''a desubberiènza civile e 'a forza d''o cummèncere. Ausata špisso comme sinònemo 'e pacifìsemo, 'nzì d''a mmità d''o vintesemo seculo 'a parola nunviulenza venètte a rappresentà nu cuòfano 'e tecniche pe càgnà 'a succità, šcanzànno però 'a viulenza e ausanno 'mméce 'o raggiunà d''a puliteca e d''a felosofìa.
Pordenone
Pordenone è nu comune 'e 50.851 crestiane d''a pruvincia 'e Pordenone.
Nunviulenza
'O 10 'e Nuvembre d''o 1998, l'Assambrea Gennerale d''e Nazziòne Aunìte stabbelette ca 'e primme diece anne d''o vintunesemo seculo e d''o tierzo millennio - 'a l'anno 2001 'nfi' 'o 2010 - avevan''a essere 'a Decade Internazziunàle p''a Prumuzziòne 'e na Cultura 'e Pace e Nun-Viulenza p''e Criature 'e tutt''o Munno.
Comme fonziona 'a Nunviulenza?
'A manèra nunviulenta 'e vedé 'o luttà suciale è tutta n''ata cosa a ffronte â manèra tradezzionale 'e penzà 'e cunflitte, e fa tesoro pure 'e nu cuofano 'e canuscènze ca fanno parte d''o senzo cummùne d''a bbona ggente.
Mmiézo a cchèste, 'nce truvammo l'idea c''a putenza 'e chi accumanna depenne 'a l'accunnescennènzia 'e chille ca stanno suggette. 'A verità, si nun tenesse mmano 'a burocrazzia, l'esercito e 'a pulezzia pe purtà annanze chello ca vô, chi accumanna nun valesse tre ssorde. 'A putenza 'e nu capopuòpolo, comme ce 'mparajeno 'e nunviulente, depènne propeto d''o fatto ca songo ll'ate ca lle danno 'o canzo 'e cumannà.
Assaje 'mpurtante è pure l'idea ca sulo cu 'e strumiénte juste putimmo attené resultate ca sarrànno juste overamente. Quanno Gandhi dicette ca: "...comme 'e strumiénte assummigliano â semmènta, accussì 'e resultàte assummigliano a ll'àrbero...", vuleva dicere 'a soccia cosa c''a felosofìa chiammava puliteca prefigurativa. 'E pperzone ca pruponeno 'a nunviulenza, 'nzomma, penzano ca chello ca facimmo mò ha dda cagnà afforza l'ordene suciàle â soccia manera. Pe' essempio, isse penzano ca sarrìa na fessaria bell'e bbona si vulessemo ausà 'a viulènza pe custruì na sucietà pacifeca.
'Mmiézo 'e nunviulente 'nce sta chi prèreca pure 'o rešpetto e l'ammòre p''e nemmìce. E' chisto 'o pprenzìpio ca vene cchiù špisso assuciato cu na giustificazzione špirituale o religgiosa d''a nunviulenza, comme putimmo vedé dint''o Descurzo d''a Muntagna (quanno Giesù va cercànno ca chille ca le vanno appriésso hann''a vulé bbene pure 'e nemmìce lloro"); o dint''o cuncetto Taoista 'e wu-wei; o pure dint''a felosofìa 'e ll'arte marziale chiammata Aikido; dint'o pprenzìpio Buddista 'e metta (ammòre curtese pe tuttuquanto facette 'o Criatore) e, 'ncopp'a tutto, dint''o pprenzìpio 'e ll'ahimsa, ('a nunviulènza pe' tuttuquante l'essere ca vìveno, ca se trova dint''o Buddìsemo, 'o Giainèsemo e quacche gennere 'e Induìsemo). 'A verità, 'o rešpettà e 'o vulé bbene ê nemmìce tene pure na giustificazzione prateca, pecché, si sapimmo špartere 'o peccato d''o peccatore, po' essere ca chi peccaje putarria cagnà no sulo 'a cundotta d''a soja, ma pure chello ca tene 'ncapa. Comme dicette Martin Luther King: "  'A Nunviulènza vô dicere scanzà no surtanto 'a viulenza materiale, chella ca se vede 'a fora, ma pure chella ca nce tenimmo a dìnto. Nunn'abbasta ca nun šparammo a na perzona, pecché nun ll'avarrìamo manco vulé male." 'A renza ca teneno 'e Crestiane 'e parlà 'e nun-viulenza e cumpiatemiénto d''e peccate arrivaje, pe' mezza d''a storia 'e Abbele, 'nfì dint''o Curàno. 'O muvimento libberale Islàmmeco, propeto pe chesto, ausaje 'sta storia pe' purtà annanze l'idea Islàmmeca 'e nun-viulenza.
'N concrusiòne, l'idea 'e Satya ('a Verità) è 'a cchiù 'mpurtante p''a cuncezzione gandhiana 'e nunviulenza. Siconn'a Gandhi, 'a verità tene assaje facce e, propeto pe cchèsto, nisciuno 'e nuje, 'a sulo, è bbuono a ll'afferra' tutt'assieme. Tuttuquante tenimmo nu pezzùllo 'e verità - diceva isso - ma surtanto pecché accussì putimmo afferrà na verità assaje cchiù granne. 'Stu fatto 'o purtaje a credere ô dialogo cu 'e nemmìce, pe vedé 'e capì cu tutt''o core chello ca isse teneveno 'ncapa e 'o mutivo 'e chello ca facevano. 'Mpratteca, 'a vuluntà 'e 'ntennere ll'opinione 'e ll'ate addepènne assaje d''a reciprocetà pecché, cunfròmme cercammo auriénza a chille ca ce songo nemmìce, pure nuje avarriamo 'a dà auriénza a lloro.
'A nunviulenza tene assaje 'mpurtanza pure dint''e puliteche d''e Viérde, pòcca essa fa pparte d''e pprenzìpie funnamentale d''o movemento puliteco verde.
A che nce serve 'a nunviulenza?
Chille ca prummòveno 'a nunviulenza 'o ffanno p''e crerènzie religgiose o morale ca teneno, o pure pecché facettero n'anàlese puliteca. 'A primma giustificazziòne d''a nunviulènza 'a chiammammo ètica; 'a sicònna 'mmece se chiamma pragmàteca o stratèggeca; 'a verità, succede pure ca nu movimento o na perzòna se pônno abbasà 'ncopp''a tutt'e ddòje 'sti rraggiòne.
À parte 'e ll'Occidente, 'a nunviulenza l'ausajeno assaje 'e movimiénte d''e ffaticature, chille d''e ppacefiste, 'e ll'ambientaliste e d''e ffemmeniste. Ô ccuntrario, canuscimmo assaje cchiù ppoco chello c''a nunviulenza facette - e ca fa pure mo' - pe cuntrastà 'a preputenza d''e guviérne ca tirannèano 'e paìse sottošveluppate e chille d''o blocco cummunista ca 'nce steva tanno.
'Nu sturioso d''a Nunviulenza, Gene Sharp, int''o libbro sujo 'ncoppa  'A puliteca 'e ll'azziòne nunviulènta, šcrivette ca si nun truvammo 'a nunviulenza dint''e libbre 'e storia pô depennere d''o fatto ca chello ca 'mporta a chi cummanna nun va d'accuòrdo c''o špannere 'e tecniche p'' 'o luttà suciale, pe' vvia ca chistu ccà s'appòja 'ncoppa 'a putenza 'e tutta na populazzione aunìta, 'mmece ca 'ncoppa 'a recchezza o a ll'arme ca se mettono 'nzèmbra.
'E strumiénte 'e ll'azzione nunviulenta
Pe ll'azzione nunviulenta serveno tre specie 'e strumiénte: 'o pprutestà e 'o ccummèncere; 'o nun cullabborà e, 'nfine, ll'azziòne ver'e propia. Sciopero d''a famme, picchette, veglie, petizzione, pruteste assettàte, refiuto 'e pavà 'e ttasse, cammenà chianu chiano, fa' blocche, se refiutà 'e fa 'o surdato e ati specie 'e demustrazzione songo surtanto cierte strumiénte ca 'e movemiente nunviulente ausajeno pe tutt''a storia, 'sti strumiénte l'ausàjeno pure 'a ggènte qualunque, pe ccuntrastà 'ngiustizzia e oppressione o pe cagnà 'e ccose a ppòco 'a vota.
Pe fonzionà overamente, però, 'sti tàtteche s'avarrian''a scegliere bbuòno, stanno attiente ê situazzione puliteche e culturale e mantennènnose int'a nu piano stratèggeco cchiù llargo. Siconno Walter Wink, Giesucrìsto sarrìa stato 'o primmo stratèca d''a nunviulenza. P'essempio, 'mmiéz''a ggente c''a quale isso parlaje, si capitava ca pe recùpetà 'e riébbete suòje quaccheruno špugliava annùro nu crestiano, nun s'avev'a mettere šcuorno chisto ca rummaneva annùro, ma chillo ca l'aveva špugliato. E pure quanno Giesù dicette: "A chi te cerca 'o mantiéllo dàlle pe ghiònta pur''a tònaca" (Luca 6:29), 'a verità vuleva ca se mettevano šcuorno 'a ggente pavata pe fa' caccià 'e sorde d''e riébbete, e accussì 'e putiénte se truvavano avutate sottencòppa.
'Stu ggenere 'e criatività 'o truvammo sempe dint''e movemiente nunviulente. 'A Lysistrata 'e Aristofane, verbigrazzia, ce purtàje l'essempio d''e ffemmene ca facettero 'o sciopero 'e ll'ammore 'nzì a cché l'uòmmene lloro nunn''a fernèttero 'e cumbattere 'a guerra.
'Na bbona bbase pe' chille ca vanno cercanno 'e mmeglie tatteche nunviulente ca se pônno ausà putarria essere l'elenco 'e 198 strumiénte pe ll' azzione nunviulènta, ca šcrivette Gene Sharp, arrecogliénno azzione simboleche, puliteche, economiche e pure fisiche.
'N'attivista e cercatore, ca se chiamma George Lakey, dice ca 'nce stanno tre manere pussibbele pe pratecà l'azzione nunviulenta:
'a defesa suciale (pe pruteggere 'a casa e 'a patria d''a soja 'a chille ca ce vônno mettere 'e mmane 'ncoppa); 'o cagno suciale (pe ffà 'e rreforme o 'a revoluzzione); l'intervento nunviulento 'e chi se mette mmiézo pe špartere chille ca se stanno appiccecanno. St'ùrdemo tipo fuje ausato špisso comme strumiénto pe 'ntervenì ê cunfine, pe šcanzà l'attacche e pe prommòvere na manera pacifeca p'arresolvere 'e cunflitte. 'A verità, nun sempe 'stu fatto jétte bbuòno (amméno pe šcanzà l'attacche, comme quanno all'Iraq 'nce fujeno l' uòmmene-šcùte), ma però canuscimmo pure paricchie succiésse, comme quanno ô Guatemala purtajeno annanze 'o Pruggetto Accumpagnamènto. Mo' pe mo', 'nce stanno nu cuòfano 'e organizzazzione no-guvernative ca faticano 'ncopp''a 'stu campo, 'ncruse 'e Bbrigate 'Nternazziunale d''a Pace e 'a Forza Nunviulenta 'e Pace. 'E primme tatteche ausate so' cchelle 'e accumpagnà senz'arme e ttené d'uocchio 'o rišpetto d''e dderìtte umane.
Tèrra de Sand Beneditt
La Tèrra de Sand Beneditt (pe latine Terra Sancti Benedicti) fòtt ne štate fiudale spase tra gl VIII é gl XIX sècule comm terretòrie de nfluènza de l'Abbazía de Mendecasine, ruoss ciéndr releggiuse-pelíteche-culturale de gl mediuève.
Nunviulenza
'E strumiénte 'e ll'azzione nunviulenta
'Nce stanno ancora ati 'mpurtante figure 'e nunviulente, ca penzajeno assaje 'ncoppa ll'ašpiétte špirituale e a chille cchiù pprateche d''a nunviulenza, 'ncrùse: Leo Tolstoy, Lech Wałęsa, Petra Kelly, Thich Nhat Hanh, Albert Einstein, Johan Galtung, Martin Luther King Jr., Mahatma Gandhi, Daniel Berrigan e César Chávez.
Tèrra de Sand Beneditt
Gl cchiù ruoss spannemiénd sié jéva da gl casenate a gl Mare Terréne attraviérz la vall de gl Garegliane. Gl sciume é gl affluènd sié servévene pe riogn gl paise de gl casenate é comm cunnessione tra l'Abbazzía é gl mare.
Fennazione
Affin’a gl 744, gl terretòrie de Mondecasine éva spartute n’terrine mberiale é terrine de le gentes ricch de lòche, comm chigl e Ummidia, chigl e Paccia é chigl e Luccia. Nen eseštéva pecciò ne riale petére temberale de gl menaštère.
Serrata
Serrata è nu comune 'e 963 crestiane d''a pruvincia 'e Reggio Calabbria.
Nunviulenza
'E strumiénte 'e ll'azzione nunviulenta
'Nu sacco 'e movemiénte d''a Šmerza e sucialiste šperàjeno 'e fa na "revoluzziòne pacifeca", mettenno 'nziéme nu cuofano 'e pperzone ca facevano sciopero, pe fermà 'o stato sano sano. Accussì, aroppo avé ciuncato 'o stato e 'a putenza d''e ppatrùne, 'e faticatùre erano cchiù bbuone a organizzà, 'a capa 'o pere, na succità tut''e n'ata manera.
Tèrra de Sand Beneditt
Fennazione
La násceta de la Tèrra de Sand Beneditt chemènza che tutt le tèrr rialate a gl 744 da gl lenghebbard Gesulf II duca de Beneviénd a gl menaštère. Da ndann sse tèrr fúrene seggètt sule a gl petére papale é abbazziale. Sse riale fòtt prebbabbelmènd de tipe sía releggiuse che pelíteche: s’assecurava allescì n’allianza tra la Chiésa é gl duche benevendane pe s’arrajetà gl une che gl ate dénd a la zzòna a penènd de la Tèrra addó cúrrene mbertand víe nòrd-sudd. A gl siécule appriéss, ne ccone a la vòta, a gl chemmiénd veniérene rialate menaštère, chiése é caštèllera che tutt le prepietà sée, pure chéll che štévene lòchellà e gl mare, trámmete piacére é riale fatt da nòbbele, mberature é pape, rarrevènn gl ottandamila èttare.
Nunviulenza
Comme s'avess'a vivere 'a Nunviulenza
Pe' vvia c''a viulenza è trasuta 'ncuorpo â cchiù pparte d''e succità 'e 'stu munno, nu sacco 'e ggente s'è misa 'ncapa ca essa fa parte d''o naturale 'e l'l'uòmmene; ma però 'nce stanno ati pperzone (Riane Eisler, Walter Wink, Daniel Quinn) ca penzano 'mmèce c''a viulènza - cu tutte l'arme ca tene - fuje nu fenomeno 'e ll'ùrdeme cinche o diece migliara d'anne, datosi che essa nun ce steva pe niente dint''e succità 'e ll'uommene primma 'e l'addumestecazzione e sùbbet'aroppo. 'St'idea assumiglia assaje a ll'ideale Vittoriano d''o Nobbele Servaggio.
Tèrra de Sand Beneditt
Gl tré períede de la Terra Sancti Benedicti
La štòria de gl terretòrie de l'Abbazzía benedettina se pò spartì n’tré períede prengepale che currespúnnene a tré devèrz mbeštaziune de gl deminie de gl terretòrie: tenéme la prima èpeca de la curtis, puo chélla de gl castrum é pe fenì chélla de la crésceta de l’universitas civium. Dòpp l'Abbazzía pèrd ne ccone a la vòta gl stòreche petére temberale.
Nunviulenza
Comme s'avess'a vivere 'a Nunviulenza
Pe nu sacco 'e ggente, 'o ppratecà 'a nunviulenza s'add'a vedé comme na cosa cchiù futa ca si fosse surtanto na manera pe cuntrastà ll'azzione o 'e pparole viulente. Essa vô dicere dà na mano 'a ggente co' tutt''o core, pure si cu quaccheruno nun jàmmo pe nniente d'accuòrdo. E' pe chesto ca c'avessem''a piglià cura pure 'e chille ca nun pratecano 'a nunviulenza. Se capisce, però, ca nunn'abbasta 'a vuluntà: 'stu fatto è na sfida grossa assaje, pecché, pure si nu crestiano se mette 'ncapa 'e addiventà nunviulento, rummane sempe 'o prubblema 'e capì comme s'avess'a fa' pe' vivere overamente 'sta nunviulenza.
Tèrra de Sand Beneditt
Èpeca de la curtis (siécule VIII - IX)
La curtis è gl seštèma fenniarie fennamendale de l'èpeca de la Terra Sancti Benedicti che va da gl 774, ann de gl riale da part di Gisulf II de Beneviénd, a gl 883, quann gl Saracène spallárene l’Abbazzía. Ngim’a sse terretòrie rialate, gl muónece tenévene autenemía tetale de deminie é de ghevèrn višt ca éva la prepietà séa. Iss s’addeprárene súbbete a ammannì buone buone la zzòna: fúrene assecate gl pandane vecin’a gl sciume Rápede é veniérene spartute mmòde accuort ngim’a gl terretòrie ciért avampošt fatt da menaštère peccerigl, le cellae. La part de la prepietà che facéva cape a na cella éva appund la curtis. Fòtt cheštruita na ròssa basíleca, gl Divin Salvatore, vale a dice la curtis maior da la quale depennévene tutt quand l’ate.
Nunviulenza
'E ppuliteche d''e Viérde e 'a Nunviulenza
'A Nunviulenza fuje uno d''e cunciétte prencepale d''a felosofìa puliteca d''e Viérde, cunfromme sta šcritto pure dint''o Statuto Globbale d''e Vièrde. Isse, 'nfatte, credeno c''a succità avess''a levà 'a miezo 'e mudelle viulente 'e mo' e ca s'avess''abbraccià 'a nunviulenza. 'A felosofìa Verde s'appòja assaje a Gandhi, ma pure â tradezzione 'mmericana d''e Quàcchere, ca prupunèttero na manera nova 'e šcanzà l'aumiénto d''a violenza, nun dànno špavo e nisciun'ajùto a chille ca fanno viulenza. 'Sti Vièrde, 'nzomma, fanno 'o penzamiénto ca 'e mudelle viulente 'e mo' nun putarrìeno maje ghì d'accuòrdo cu na succità sustenibbele, datosi che chille c'aùsano malamente 'e rrecchèzze naturale, ca songo llemmetàte, e pure tutt''e specie 'e viulenza - speciarmente ll'armamiénte nucliare - 'a verità, stanno facenno nu cuofano 'e dammàgge pur'a ll'ambiénte.
Tèrra de Sand Beneditt
Èpeca de la curtis (siécule VIII - IX)
Ogn curtis éva predespòšta a èss cunemicamènd autònema, che currespennéva che gl penziére de la Règula benedettina. Gl terréne éva fatiate pruopia da gl muónece o da gl angarari, vale a dice gl fatiature che ogn ann avéven’a mbreštà ne ciért númmere de jernate de fatía, le angariae. Puo ce štévene le curtis mbreštate a parzenale é le pertinentiae, vale a dice na spècie de demanie de gl menaštère d’addó gl abbetand pegliávane la ròbba cchiù necessaria.
Nunviulenza
'E ppuliteche d''e Viérde e 'a Nunviulenza
Quacche partito puliteco Verde, comme 'o GroenLinks Ulannese, s'è ddato 'a fà pe mettere 'nziéme 'o muvimento p''a pace e chillo ambientalista, pe mmezza ca vô cuntrastà 'nzieme l'armamiénte nucliàre e 'a putenza nucliare. 'Nu sacco 'e Viérde appòjeno ll'azzione puliteche d''e lloro, propeto 'ncopp''a stu pprenzipio.
Quacche crìteca
S'add'a dicere ca Leon Trotsky, Frantz Fanon, Reinhold Niebuhr, Subhash Chandra Bose, Ward Churchill and Malcolm X facettero nu cuòfano 'e criteche â nunviolenza, cundicènno ca essa e 'o pacifìsemo teneno 'ntenzione 'e calà 'e pprenzipie d''a murale burghese 'ncapa ô pruletariato; isse teneno 'ncapa ca nun se po' fà passo c''a viulènza, siccome è 'nnecessaria pe revoluzzionà 'e ccose; o pure ca tuttuquante teneno 'o dderitto 'e s'addefènnere, quann'è 'nnecessario.
Tèrra de Sand Beneditt
Èpeca de la curtis (siécule VIII - IX)
A ss’èpeca fòtt fennata appiéd’a l'abbazzía la cettà de Eulogimenopoli da gl abbate Bertarie. Le cellae se spaderchiárene ngim’a ne terretòrie assá larie, ma évene tra éss truopp spase; trámmete scagn de spartènz fenniarie, Mondecasine é l’ate segneríe láiche é ecclesiášteche merávene a crià cundenuità tra le prepietà sée.
Nunviulenza
Quacche crìteca
'Ntiémpo 'e chella viulenta repressione 'e ll'Afro-'Mmericane 'e State Aunite, ca 'nce fuje a ll'anne Sissanta, 'nce fuje nu capo d''e Ppantere Nere, George Jackson, ca criticaje 'e tàtteche nunviulènte 'e Martin Luther King, Jr.: " 'O cunciétto 'e nunviulenza è n'ideàle fàuzo. Isso fa cunto c'a 'stu munno 'nce stesse overamente 'a cumpassione e ca pure 'o 'nnemmìco se sapesse cumpurtà cu giustizzia. Ma cunfròmme 'istu 'nnemmico appura ca tene tutto 'a perdere e niente 'a guadagnà si se pòrta cu giustizzia e cumpassione, 'a reazziona sòja pô essere surtanto negativa."
Tèrra de Sand Beneditt
Èpeca de la curtis (siécule VIII - IX)
A gl 883, gl menaštère de Mondecasine, de gl Salvatore é tutt le cellae fúrene sacchiate é abbresciate da gl Saracène, mettènn fine a l’èpeca de la curtis.
Nunviulenza
Quacche crìteca
Pure Malcolm X s'appiccecàje cu 'e cape d''o movemento p''e deritte civile, pròpeto 'ncopp''o fatto 'e pratecà 'a nunviulenza, cundicènno ca nun putimmo šcanzà 'a viulenza quanno nun tenimmo nisciuna pussibbeletà 'e scegliere 'e 'n'ata manera: "pe chello c'arreguarda 'a viulenza, è nu delinguente chillo ca vulesse cummencere l'ata ggente a nun s'addefennere quann'essa è vittema 'e chi lle sta mettenno 'e mmane 'ncanna."
Tèrra de Sand Beneditt
Èpeca de gl castrum (siécule IX - XI)
Dòpp le scurreríe de gl saracène é dòpp che Mondecasine fòtt štrutt, gl muónece che rresciérene a cambà s’accandenárene a Capua. Òpp de quéss ce fúrene na quarandina d’ann de paura é de dubbie tand è vére ca calètt gl númmere de gl terrine fatiate. La vettòria a gl mèse d’aušt 915 de la léga creštiana de papa Giuann X a la battaglia de gl Garegliane dètt la pessebbeletà a la nebbeltà lecale a repeglià gl deminie de la Tèrra. Gl muónece rriérene a Mondecasine a gl 949. A gl períede che vè appriéss gl castrum, štanziamiénd fute é fertefecate ngòpp’a ne còll, addevènda ne ccone a la vòta la part fennamendale de chendròll é ammeneštrazione de gl terretòrie é ce remane pe centinara d’ann. A gl 967 Pandòlf Tèšta e fiérr, príngepe de Beneviénd, accòrda a gl abbate gl ius munitionis, vale a dice gl prevelègg de fertefecà libberamènd. L'Abbazzía é la nebbeltà láica, che la pepelazione che crescéva, s’addeprárene pe remétt a pòšt le prepietà: se reclamárene le prepietà, se repepelètt gl terretòrie, se criárene òpre de benífeca, se rechemenzètt a fatià terrine nuove é se criárene, appund, gl castra, repeglènn pessèss de l’abbetaziune abbandenate é criènnene de le nòve, addeprènn spiss l’andiche cellae comm ciéndr p’arraddenà l’aggènd.
Medioevo
'O Medioevo è una d"e quatte grand'ebbreche dint"e quale vene spartuta 'a storia 'e ll'Europa (crasseca, medioevale, muderna e cuntempuranea).
Oggiono
Oggiono è nu comune 'e 8194 crestiane d''a pruvincia 'e Lecco.
Serrastretta
Serrastretta è nu comune 'e 3589 crestiane d' 'a pruvincia 'e Catanzaro.
Medioevo
'O Medioevo è nu luongo periodo storeco, ca se spanne nfra ll'età crasseca e ll'età muderna. Se dice ca 'o Medioevo accummencia cu 'a caruta e ll'Impero Rumano 'e ll'Uccidente, 'o 476 d.C., e fernisce bene cu 'a caruta e ll'Impero Rumano 'e ll'Uriente, 'o 1453, bene cu 'o scummoglio 'e ll'Amereca 'o 1492.
'O Medioevo pure se sparte ndduje:
Tèrra de Sand Beneditt
Èpeca de gl castrum (siécule IX - XI)
Addeprènn štremiénd glevellare de la derata de vindinòv’ann, gl abbate casenése, a chemenzà da Alegèrn, rresciérene a rechiamà pure gl parzenale da gl vecine Abbruzz pe gl affedà gl terrine (m’particulare da la Márzeca é da la Cundèa de Valva ). Le cundeziune évene buone ne muare: a l'Abbazzía éva data la sèttema part de la metetura é la tèrza part de le vine, tutt gl riéšt éva lassate p’iss štéss. Gl accendramiénd de l’abbetaziune de gl parzenale dénd a le fertefecaziune é gl affedamiénd a ogn parzenale de piézz de tèrra arrappresendárene le caratteríšteche de šte períede. A gl prengipie nen ce štéva na mmaleména pròssema da rrènn necessarie castèllera é torr, ma gl recuord de gl sfraciégl da part de gl Saracène é le mire de gl vecine petiénd fúrene la raggione de ssa scegliuta.
C’è arrevata na carta da chigl tiémb che parla de la fennazione de gl prime castrum: Sand Ángele. Gl štremiénd teštemònia ca a la cundrada at Teudice, attòrn a la chiésa de S. Mechèle Arcángele, se štabbeliérene 34 famigl; ogn famiglia recevètt ne site addó cheštruì dénd a le mórera, cchiù, fòre, ne piézz de tèrra da fatià ; le famigl de gl parzenale che gl commenditi, gl garzune, tenévene deritt a abbetà dénd a gl castrum é gl òbbleghe de conciare castellum che gl cunzigl de magistri fabricatores mannate da gl Abbate. Dòpp de ché, fòtt criata ngim’a gl còll Jánule na fertézza territa pe tené la vall sott’uocchie, la Ròcca Jánula.
Ne ccone a la vòta gl terretòrie se rrégn de castra. A gl 991, che Mansone abbate, viéve criate Sand Ulía é Ròccasécca. Vecin’a Aquine fòtt fertefecata la cambrétta cunzacrata a Sand Gregòrie é prevvišta de na dí e torr. Náscene Pegnatare, Mòrtela, Rocca de Vandra, Cucuruzz, Vetecuse, Pendecuorv, Súje, da cui si vede gl Tirrène, é ciért ate. Addó gl Rápede é gl Lire se ngúndrene, nascètt gl caštiégl d’Indura; vecin’a iss nascètt quigl de Vandra Menašteca; a gl 1051 gl cond d’Aquine appejárene la criazione de gl caštiégl de Tèrame; de gl štéss sècule suo Varetonna é Torrocolo (Tròcchie). La cettà appiéd’a l’Abbazzía fòtt recheštruita pe velendà de gl abbate Atenòlf é ce venètt date gl nome de Sand Germane.
Già dénd a la mbolla papale de Vettòre II de gl 1057 fúrene mendevate deciannòve caštèllera, ch’addevendárene na trendina a la fine e gl sècule, dòpp gl accatt fatt da gl abbate Desedèrie. Tale Abbate fecètt arrevà da Cuštantenòpele cèrt pòrt de vronz pe la Basíleca de Mendecasine addó veniérene ndaccate gl nome de gl castra.
Vo
Vo è nu comune 'e 7690 crestiane d''a pruvincia 'e Padova.
Tèrra de Sand Beneditt
Èpeca de gl castrum (siécule IX - XI)
"Inter alia vero coenobio nostra castella autem haec in primis ad pedem montis S.Salvatoris, quod est S.Germani, S.Petri, Piniatari, Plumbarola, S.Stephani, S. Georgii, S.Apollinaris, Vallisfrigida, S.Andreae, Bantra Comitalis, Bantra Monacisca, Juntura, S.Angeli, Turruculum, Sancti Victoris, S.Petri in Flia, Cervara, Vallisrotunda, S. Helia, Sarracininscum."
- Štremiénd sottescritt da papa Vettòre II, 1057
A gl štéss tiémb la Tèrra de Sand Beneditt s’éva prevvišta pure de una melizia abbazziale. A gl 1018, nfatt, ne grupp de Nermann che nen s’évene muort a la schenfitta de Canne, fòtt asseldate da gl abbate Atenòlf é miss dénd a la fertézza de Pegnatare a defènn le tèrr sée. Sse lúteme, chiane chiane, addevendárene accuscì petènd da fà penzà a tutt quand gl ate ca se fússere mbessessate de gl štate abbazziale sane sane. Nguetate da quéss, gl abbate Rechèrie dètt la defèsa terreteriale a gl abbetand štéss, decedènn dòpp, chigl che fússere addevendate seldate de prefessione. Ne ccone a la vòta se créa allescì na nòva class seciale, chélla de gl milites, a gl quale viéve date deritt sèmb cchiù ruoss; sul’a iss, presèmbie, teccávene le terrae sine servitio. Peddecchiù, gl seldate a cavagl, vale a dice gl cchiù ricch, ch’arrappresendávene la píccula areštecrazía, tenévene gl deritt de recève ne mandenemiénd pe gl cavagl é nen tenévene gl òbbleghe de pajà la fendeuaria. ‘N seštanza, mméce de gl pajà pe gl servizie meletare, gl abbate gl déva sse deritt.
Crésceta de l’Universitas Civium (siécule XI - XIII)
La tèrza èpeca chemènza quann šta pe fenì gl Unnecèseme sècule, quann gl castra suo rafferzate: la pepelazione de le caštèllera piglia cusciènza seciale é chemènza a se métt anziéma é crià l’Universitas civium, pe fà valé gl deritt sié viérz l'Abbazzía. Prò la pessebbeletà d'azzione de le caštèllera éva redott date ca teccava a gl Abbate nemmenà le cáreche púbbleche prengepale é la tèrra éva prepietà de gl menaštère.