cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
San Lorenzo in Campo
San Lorenzo in Campo è nu comune 'e 3328 crestiane d''a pruvincia 'e Pesaro e Urbino.
Plinio 'o Viecchio
Plinio 'o Viecchio (latino Gaius Plinius Secundus), nato a Novum Comum (ogge Como) dint'ô 23 d.C. e muorto a Stabia 'o 25 'e aùsto 79 d.C., fuje nu scrittore rumano.
Rivuluzzione franzesa
Vvoce pariente
Categurìa:Uerra Categurìa:Franza
Plinio 'o Viecchio
Eva proprio d"o stile sujo 'e descrivere 'e ccose d"o vivo, e è ppe nuje nu vero crunista 'e ll'epoca. Muore 'nfatte tra 'e esalazziune zulfuree 'e ll'eruzzione vurcaneca d"o Vesuvio ca distrusse Stabia, Ercolano e Pumpeje, mentre circava 'e usservà 'o fenomeno vurcaneco 'e cchiù vicino. Ppe chisto vienne ricanusciuto comme primmo vurcanologo d"a storia. 'N onore sujo viene ausato 'o termene 'e eruzzione pliniana ppe definire na forte eruzzione esplusiva, simile a chilla d"o Vesuvio dint'â chilla perse 'a vita.
'A Naturalis historia, ca cunta 37 volume, è 'a sula fateca 'e Plinio 'o Viecchio ca se sia cunservata. Chist'opera fuje 'o testo 'e riferimiento 'n materia 'e canuscienze scientifeche e tecniche ppe tutto 'o Rinascimiento. Plinio ve ha 'nfatte registrato tutto 'o sapé 'e ll'epoca suja ncopp'â argumiente murde diverse, chille 'e scienzie naturale, l'astronumia, l'antropologgia, 'a psicologgia e 'a metallurggia.
Categurìa:Biografie Categurìa:Scritture
Mogliano (MC)
Mogliano è nu comune 'e 4832 'e abitante d''a pruvincia 'e Macerata.
Francesco Mario Pagano
Francesco Mario Pagano (Brienza, 8 'e dicembre 1748 - Napule, 29 'e ottovre, 1799) fuje nu giurista e filosefo taliano.
Isso è ritenùt ra moltì 'o fondatorè da scola napulitana do diritto ed è soprannummenato "Platone 'e Napule". Sturiette legge e fuje prufessore 'e etica (1770) e poi 'e diritto criminale (1785).
Ronchi dei Legionari
Ronchi dei Legionari è nu comune 'e 11121 crestiane d''a pruvincia 'e Gorizia.
Francesco Mario Pagano
Caruta 'a Repubbreca Napulitana, Pagano fuje cundannato a morte ind 'a Piazza do Mercato a Napule.
Adelaide Manselli
Adelaide Manselli (conosciuta pure co''o nomm''e Anna Pannocchia), è n'attrice comica taliana. Fatica int''a Shortcut Production e recita in sketch comici cu Marcello Macchia, Enrico Venti e Luigi Luciano.
Categurìa:Atture taliane
Villar Pellice
Villar Pellice è nu comune 'e 1187 crestiane d''a pruvincia 'e Torino.
Sellero
Sellero è nu comune 'e 1475 crestiane da pruvincia 'e Brescia.
Inzetto
Categurìa:Inzette
Purzanone
'A purzanone è na specia 'e follaca cu 'e pere verde.
San Lorenzo Isontino
San Lorenzo Isontino è nu comune 'e 1412 crestiane d''a pruvincia 'e Gorizia.
Ronchi Valsugana
Ronchi Valsugana è nu comune 'e 384 crestiane d''a pruvincia 'e Trento.
Ian McShane
thumb|Ian McShane 'o [[31 'e ottovre, 2022]] Ian David McShane (Blackburn, Lancashire; 29 'e settembre, 1942) è n'attore e reggista.
Torrebruna
Torrebruna è nu comune 'e 1169 crestiane da pruvincia 'e Chiete.
Brusasco
Brusasco è nu comune 'e 1663 'e abitante d''a pruvincia 'e Torino.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Torino Categurìa:Comune d%27%27a reggione Piemunte Categurìa:Comune 'e l'Italia
Pont-Canavese
Pont-Canavese è nu comune 'e 3822 crestiane d''a pruvincia 'e Torino.
Villar Perosa
Villar Perosa è nu comune 'e 4173 crestiane d''a pruvincia 'e Torino.
Mogliano Veneto
Mogliano Veneto è nu comune 'e 26292 'e abitante d''a pruvincia 'e Treviso.
Brusimpiano
Brusimpiano è nu comune 'e 1082 'e abitante d''a pruvincia 'e Varese.
Sperlinga
Sperlinga è nu comune 'e 963 crestiane d''a pruvincia 'e Enna.
Cuogl
Gl cuogl è na part de gl cuorp de gl agnemale vertebbrate, é dunga pure de gl èssere umane, che riogn gl cape che gl piétt.
Crášteca
Descrezzione
La crášteca è lònga cchiù o méne 18 cm, é pésa 'm mèdia 35 gramme; gle cuorpe sié è de chelore rusce-marrone, mméce la panza è ghianghe-resate. La còccia é la schina suó de chelore grigge-ardèsia. La coda è néra che gle late ghianghe. Gle cape de chelore chiare tè na fascia néra ch'attravèrza gl'uocchie, ma sule a gle máscure.
Spannemiénde
A l'Etalia, salve ca a gle Salènde é a la Secilia, ze tròva dappettutte vecin'a le cámbera é a le sélve. Nedífeca quasce a tutta l'Euròpa, l'Asia é l'Áfreca e gle Nòrd, tranne ca a le reggiune cchiù settendrienale.
Magnà
Cegliucce carnacchiare, tè gle mòde de fà típece de la famiglia séa, nfatte magna nziétte, ma pure mammífere peccerigle, icèrte é ranòcchie. Comme quasce tutte le crášteche tè l’abbetúdene de nfelà la prèda a le spine de gle ruve.
Štate de cunzervazione
Le pepelaziune štav'a calà. Comme pe tutte quande le crášteche, ze tratta de na spècie che nen ze pò caccià 'm base a quélle che dice la légge 157/92.
Variande dialettale cominése
Categurìa:Aucielle
Kyo Kazama
'O lottatore conosciuto co' nomm''e Kyo Kazama, è nato a Milano int''o 1980. Ha cominciato a lottare int''a Italian Championship Wrestling int''o 2003 e int''o 2004 é iuto a combattere cu i suoi allievi Dr.Love e Exxess int''a Frontier Championship Wrestling ca' era appena nata. Aropp' doje anni, Kyo Kazamà e altri wrestler ra' FCW rimanettero int''a federazione, creann accussì 'a Total Combat Wrestling int''o 2006. Ave vint''o titulo Revolution a Toscanella, vicino Imola, co' nomm''e Greàt V. Int''o 2010 passò int''a nova Adriatic Wrestling League.
Torregrotta
Torregrotta è nu comune 'e 6826 crestiane d''a pruvincia 'e Messina.
Torreglia
Torreglia è nu comune 'e 5978 crestiane d''a pruvincia 'e Padova.
Spara
La spara è ne pann attercenate comm a na ciammèlla mmòde da carià ne pise ngape sènza sendì delure.
Yochanan Vollach
Yochanan Vollach (Kiryat Bialik, Israele, 14 'e maggio 1945) è stato nu jucatore 'e pallone israele.
Spara
Addeprènn la spara gl pise se spann mmòde cchiù belangiate ngim’a gl cuogl é a gl file e la schina permettènn de carià ròbba gravand che ávetemènd foss deffícele da speštà.
Yochanan Vollach
Categurìa:Jucature 'e pallone Categurìa:Standardizza
Spara
Categurìa:Tradezziune
Ntuonaco
thumb|right|300px|Nu casamento ntuonacato scassato 'O ntuonaco è nu strato 'e vestimento cummigliante de fravecature. Isso, cchiù ca â funzione cummigliante, assume, ogne tanto, na funzione estetica.
'E cos'è fatto e comm'è spartuto
'O ntuonaco è fatto 'n varie manere. 'E ntuonace se spartono 'n base 'a ll'attaccante ausato:
Categurìa:Scultura Categurìa:Materiale
Vaiano (PO)
Vaiano (PO) è nu comune 'e 9048 crestiane d''a pruvincia 'e Prato.
Maria Nazionale
Maria Nazionale (Torre Nunziata, 31 'e luglio 1969) è na cantante e attrice taliana. Ô 2008 recitaje dint' 'o film Gomorra 'e Matteo Garrone.
San Lorenzo Nuovo
San Lorenzo Nuovo è nu comune 'e 2067 crestiane d''a pruvincia 'e Viterbo.
Maria Nazionale
Biografie
Partecipaje ô Festivalbar 1986 cu 'a canzone Ragazzo solo e a Viva Napoli dint' 'o 2000 cu 'e canzone Napulitanata e I' te vurrìa vasà.
È cunusciuta a livello internazzionale p'avé partecipato ô film Gomorra, diretto 'a Matteo Garrone; pe chesto ricevette 'a nominazione ô David di Donatello 2009 p''o premmio a ll'attrice cchiù bbrava nun prutagunista''. ''
Collaboraje assaje spisso pure cu Nino D'Angelo: nzieme registrajeno 'a canzone Senza giacca e cravatta, po â fine 'e ll'anno 2009 recitajeno nzieme dint' 'o film Lacreme Napulitane 'e Mario Merola e po p' 'o festivàl 'e Sanremo 2010 cantajeno nzieme 'a canzone Jammo jà, ma nun riuscetteno a trasì dint' 'a finale.
Dint' a ll'anno 2011 'a canzone soja Ragione e Sentimento fuje ausata comme parte d' 'a colonna sonora d' 'o film Tatanka.
Dint' 'o 2013 partecipaje n'ata vota ô Festivàl 'e Sanremo cu 'e ccanzone È colpa mia e Quando non parlo, e pigliaje 'o decimo posto. Dint' 'o stesso anno pubblicaje ll'album Libera.
Verso 'a fine 'e ll'anno 2018 'a cantante facette sapè ô pubblico ca er' 'a ascì n'album nuovo l'8 dicembre cu 'o singolo Senza penzà a ddimane.
Vita privata
È stata spusata cu 'o musicista Franco Chiaravalle (1933-2000) fino 'a morte 'e chistu ccà. 'A coppia avette nu figlio. Maria Nazionale avette n'atu figlio cchiù tarde dint' a n'ata relazione successiva.
Nutarelle
Categurìa:Cantante taliane Categurìa:Atture taliane
Minecraft
Minecraft è nu videojuoco ch'è stato criato 'a Markus Persson (chiammato pure "Notch") a nnuviembre 2011, addo s'adda costruì e distruggere a robba.
Categurìa:Juoche Categurìa:Videojuoche
Frontier Championship Wrestling
'A Frontier Championship Wrestling (FCW) é na federazione taliana 'e wrestling nata int''o giugno ro' 2005 e creata da Giacomo Marco Giglio, conosciuto ncopp''o ring comm The Greatest. 'O 19 settembre ro' 2005, 'a FCW fa o' suo primmo show, Ready to Challenge, ch'ebbe luogo a Segrate, in provincia 'e Milano.
Pusiano
Pusiano è nu comune 'e 1166 crestiane d''a pruvincia 'e Como.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Como Categurìa:Comune d%27%27a reggione Lummardìa Categurìa:Comune 'e l'Italia
II seculo AC
V seculo AC | IV seculo AC | III seculo AC | II seculo AC | I seculo AC | I seculo | II seculo
Anne 190 AC | Anne 180 AC | Anne 170 AC | Anne 160 AC | Anne 150 AC Anne 140 AC | Anne 130 AC | Anne 120 AC | Anne 110 AC | Anne 100 AC
Perzunagge mpurtante
Categurìa:Seculo II AC
Papa Giuvanne Paolo II
"Se sbaglio voi mi corrigerete"
Baseleca 'e San Francisco 'e Paola (Napule)
miniatura|destra|Veduta d' 'a basilica d' 'a [[Chiazza d' 'o Plebiscito.]] miniatura|'A chiesa 'e San Francisco 'e Paola e piazza plebiscito 'A baseleca e San Francisco 'e Paola è tra 'e cchiu caratteristiche e celebri chiese 'e Napule; e sta 'int'ô centro d"o lato curco 'e chiazza d"o Plebiscito, vicino ô Palazzo Riale; è 'a cchiu granne e 'mpurtante chiesa taliana d"o periodo d"o neocrasseco.
Papa Giuvanne Paolo II
- 'E primme storiche parole 'e Giuvanne Paolo II
Baseleca 'e San Francisco 'e Paola (Napule)
Storia
Dint' 'o 1809 Gioacchino Murat facette demolì 'e palazze antiche e 'e cunvente d' 'o Largo 'e Palazzo, attuale chiazza d' 'o Plebiscito.
Sellia
Sellia è nu comune 'e 589 crestiane d''a pruvincia 'e Catanzaro.
Brusnengo
Brusnengo è nu comune 'e 2098 'e abitante d''a pruvincia 'e Biella.
Sellia
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Catanzaro Categurìa:Cumune d%27%27a Calavria Categurìa:Comune 'e l'Italia
Papa Giuvanne Paolo II
Papa Giuvanne Paolo II (Johannes Paulus II), (Karol Józef Wojtyla) (Wadowice, 18 'e majo 1920 - Cità d&, 2 'e abbrile 2005), fuje 'o 264° Papa d"a Chiesia Cattoleca Rumana ('o 263° doppo a Pietro). Fuje aletto 'o 16 'e ottovre 1978.
Sellia Marina
Sellia Marina è nu comune 'e 5764 crestiane d''a pruvincia 'e Catanzaro.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Catanzaro Categurìa:Cumune d%27%27a Calavria Categurìa:Comune 'e l'Italia
Baseleca 'e San Francisco 'e Paola (Napule)
Storia
Dint' 'o 1815 'o rre d' 'e Ddoje Sicilie Ferdinando I decidette 'a costruzione d"a baseleca comme ringrazziamento a San Francesco 'e Paola, ppe 'a riconquista d"o regno: dint"o 1817 fuje 'nnetto nu novo cuncurso vinciuto 'a Pietro Bianchi, nu sguizzero.
Triante
'O quartiere Triante è nu rione a Nord-Ovest d"a cità 'e Monza, e appartiene a 'a Circuscrizzione 4 d"a cità.
Papa Giuvanne Paolo II
Primma 'e Giuvanne Paolo II, l'urdemo Papa nun italiano fuje Adriano VI (1522-1523). E' stato pure 'o primmo Papa pulacco int'a storia.
Triante
Song residente int'a Circoscrizzione 33.863 abetante pare 'o 27,88% d"a populazzione totale; 'a loro età media è 'e 44 anne ppe tramente 'a percentuale d"e anziane cu cchiù 'e 65 anne è 'o 22,51%.
Papa Giuvanne Paolo II
Durante 'o pontificato sujo ha scritto 14 encicliche, ha fatto 482 sante e ha percurso 1.163.865 chilometre cu ll'ario. 'O sujo è stato 'o tierzo puntificato cchiù luongo d"a storia.
'O 27 'e abbrile 2014 fuje ricanusciuto Santo 'e papa Francesco assieme a papa Giuvanne XXIII.
Triante
'A Circoscrizzione 4 è cchiù populosa 'e tutte 'e circoscrizziune 'e Monza; 'o Quartiere cunfina cu San Biagio, San Fruttuoso e San Giuseppe, e è attraversato d"o Canale Villoresi.
Papa Giuvanne Paolo II
Encicliche
Categurìa:Sante
Baseleca 'e San Francisco 'e Paola (Napule)
Storia
'E ffatiche, fernute 'int' 'o 1824, duvettero aspettà 'o 1836 quanno 'a chiesa venette 'nnaugurata d' 'o papa Gregorio XVI, ca 'e cunferette 'o titulo 'e baseleca, e rennuta innipenniente d' 'a curia arcivescuvile 'e Napule e cuncesse 'o privileggio d"e suje ministre 'e officià cu ll'altare rivolto ê ferele.
Jonte 'a fore
Categurìa:Napule Categurìa:Chiese 'e Napule Categurìa:Monumente 'e Napule
San Luca (RC)
San Luca (RC) è nu comune 'e 4106 crestiane d''a pruvincia 'e Reggio Calabbria.
Selva dei Molini
Selva dei Molini è nu comune 'e 1.457 crestiane d''a pruvincia 'e Bolzano.
Villarbasse
Villarbasse è nu comune 'e 2814 crestiane d''a pruvincia 'e Torino.
Brigitta Boccoli
Brigitta Boccoli (Roma, 5 'e majo 1972) è n'attrice, cinematografeca e televisiva.
Ha dibuttato cu Pronto chi gioca int'â RAI, cu 'a sora suja Benedicta.
Panchià
Panchià è nu comune 'e 682 crestiane d''a pruvincia 'e Trento.
Mogorella
Mogorella è nu comune 'e 480 'e abitante d''a pruvincia 'e Oristano.
Pruvincia 'e Carbonia-Iglesias
'A Pruvincia 'e Carbonia-Iglesias è na Pruvincia d"a Zardegna. Cunfina cu 'a Pruvincia 'e Medio Campidanio a nord e cu 'a Pruvincia 'e Cagliari a sud-est.
300px|thumb|left|Carta d"a pruvincia
Categurìa:Pruvincia 'e Carbonia-Iglesias
Saraca
'A saraca (Sardinella aurita) è nu pisce 'e mare attuccante â famiglia Clupeidae.
Categurìa:Pisce
Pontassieve
Pontassieve è nu comune 'e 20581 crestiane d''a pruvincia 'e Sciorenza.
Sperlonga
Sperlonga è nu comune 'e 3091 crestiane d''a pruvincia 'e Latina.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d''a pruvincia 'e Latina Categurìa:Comune d''a reggione Lazzio Categurìa:Comune 'e l'Italia
Coppa ddò Munno FIFA 2022
'A Coppa ddò Munno FIFA 2022 fuje 'a 22ª edizzione 'e nu campionato munniale 'e pallone organizzato p'a FIFA e disputato dint'o Qatar. Jè 'o primmo munniale d"a storia 'e pallone ca se juca dint' autunno, 'mpreciso dô 20 'e nuvembre ô 18 'e dicembre 2022.
Fase a eliminazzione diretta
Campione ddò munno 2022 Argentina (Tierzo titulo)
Categurìa:FIFA World Cup
San Lucido
San Lucido è nu comune 'e 5589 crestiane d''a pruvincia 'e Cosenza.
Villarboit
Villarboit è nu comune 'e 547 crestiane d''a pruvincia 'e Vercelli.
Novedrate
Novedrate è nu comune 'e 2889 crestiane d''a pruvincia 'e Como.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Como Categurìa:Comune d%27%27a reggione Lummardìa Categurìa:Comune 'e l'Italia
Spessa
Spessa è nu comune 'e 525 crestiane d''a pruvincia 'e Pavia.
Selva di Cadore
Selva di Cadore è nu comune 'e 563 crestiane d''a pruvincia 'e Belluno.
Putifigari
Putifigari è nu comune 'e 701 crestiane d''a pruvincia 'e Sassari.
Vaiano Cremasco
Vaiano Cremasco è nu comune 'e 3621 crestiane d''a pruvincia 'e Cremona.
Currado Ferlaino
Currado Ferlaino (Napule, 18 'e maggio 1931) è n'ingegnere e dirigente spurtivo italiano. Fuje 'o presiriento d"o SSC Napoli.
Monza Centro
'O quartiere Monza Centro nchiude tutto 'o Centro Storeco d"a cità 'e Monza e ll'aree limitrufe, e attòcca a 'a Circuscrizzione 1 d"a citadina brianzola; assuggiata a chesta zona, chista circuscrizzione accummiglia pure 'o Quartiere San Gerardo e 'o Quartiere Libertà.
Torremaggiore
Torremaggiore è nu comune 'e 16.979 crestiane da pruvincia 'e Foggia.
Gemellagge
Categurìa:Comune da pruvincia 'e Foggia
Brusson
Brusson (durante 'o fascismo d"o 1939 ô 1945 Brussone) è nu comune 'e 892 crestiane d"a Valle d'Aosta.
Categurìa:Cumune d%27%27a Valle 'e Aosta Categurìa:Comune 'e l'Italia
Torrenova
Torrenova è nu comune 'e 3691 crestiane d''a pruvincia 'e Messina.
Cataratta
Categurìa:Tecnologgia
Christian Vieri
miniatura|Christian Vieri
Sacerdote
Nu sacerdote (maschile) o sacerdotessa (femmenile) è na perzona ca tene comme prufessione 'a religgione.
Int''a chiesia cattoleca, 'o sacerdote vene chiammato prievete.
Categurìa:Teologgia
Villareggia
Villareggia è nu comune 'e 963 crestiane d''a pruvincia 'e Torino.
Christian Vieri
Christian Vieri (Bologna, 12 'e luglio 1973), ditto Bobo, è 'n ex jucatore 'e pallone taliano. Cunsiderato nu 'e meglie attaccante d a generazzione soja, Vieri è, nzieme cu Paolo Rossi e Roberto Baggio, 'o jucatore c'ha signato cchiù gol (9) dint'e campionate munniale p  a Nazionale taliana. Categurìa:Jucature 'e pallone taliane
Pecone
'O pecone è 'a penna 'e ll'aucielle quanno appena accummincia d'ammuzzà.
Categurìa:Natumia anemale
Fabio Alisei
Fabio Alisei, nomme d'arte 'e Fabio Borghini (Genova, 4 'e giùgno 1975), è nu dìsc jockey e conduttore radiofonico taliano.
Categurìa:Disc jockey
Spogna
thumb|right|200px|Na spogna ca sta pe lassa n'ovo 'A spogna è n'organo biologgeco ca fa pparte do sistema repruduttivo 'e femmena. 'Int' isse so' stipate ll'ove e 'a ccà ca jesceno pe scennere 'int'â matre.
Categurìa:Anatumia
Novello
Novello è nu comune 'e 931 crestiane d''a pruvincia 'e Cuneo.
Mogoro
Mogoro è nu comune 'e 4779 'e abitante d''a pruvincia 'e Oristano.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Oristano Categurìa:Cumune d%27%27a Zardegna Categurìa:Comune 'e l'Italia
Villaromagnano
Villaromagnano è nu comune 'e 758 crestiane d''a pruvincia 'e Alessandria.
Priatorio
thumb|right|300px|Nu disegno fatto 'a Dore do priatorio do [[Dante]] 'Int'ô cattolicesimo, priatorio è 'o pruciesso 'e purefecazzione 'e ll'aneme ca moreno 'into ll'amicizzia 'e Dio ma nun propeto fora nu stato 'e peccato.
Quacche vota 'o priatorio è penzato comme nu luoco propeto, ma chisto nun è chell ca mpara 'a luttrina cattoleca rummana.
Categurìa:Crestianesemo
San Marcello (AN)
San Marcello (AN) è nu comune 'e 1929 crestiane d''a pruvincia 'e Ancona.
Bruno Illiano
Bruno Illiano (Bacoli, 9 'e nuvembre do 1960) è nu cumpositore e pianista taliano.
'A piccirillo 'o chiammavano "Chopin". Scuntra Pino Daniele e nascette na collaborazione primma live e po' discografeca: Bonne Soiree (1987), Schizzechea with love (1988) e Mascalzone latino (1990).
Categurìa:Cantante taliane
Wikisource
miniatura|150px|'O logo d'a [[Wikimedia Foundation]]
'Wikisource (IPA: /) è na bibliuteca diggitale e mutlilengua cu contenuto libbero. Fuje criata in modo cullaborativo 'a vuluntarie e sostenuta d"a Wikimedia Foundation, n'organizzazione senza scopo 'e lucro. Mo' è stata pubbrecata int'a 70 lengue diverze.
'A verzione napulitana 'e nata int'ô 2019.
Categurìa:Wikipedia
Spezzano Albanese
Spezzano Albanese (Spixana pe arbëreshë) è nu comune 'e 7038 crestiane d''a pruvincia 'e Cosenza.
Moimacco
Moimacco è nu comune 'e 1557 'e abitante d''a pruvincia 'e Udine.
Telèfene
Gl telèfene è n’apparécchie che tè ne mecròfene é ne recevetore, é che permétt a chi gl addòpra de parlà é d’ascutà da lendane n’ata perzona che tè gl štéss tipe d’apparécchie.
Fòtt speremendate pe prime da Ndònie Meucci che ne presendètt ne medèll a gl 1860. Fòtt prò a gl 1876 ch’Alexander Graham Bell appesètt gl brevètt a gl Štate unite, é che ne peglètt gl uadagn cunòmece che ne veniérene da la mmenzione.
Pe quasce tutt gl vendèseme sècule, le chemenecaziune telefòneche passávane quasce tutt quand pe ne file che ne trasmettéva gl segnale trámmete mbólzera lèttreche. Pure se a gl jorn d’uoje sse tipe de chemenicazione è angora addeprata, uoje la tecneleggía medèrna permétt de chemenecà sènza féla trámmete na réte de repeteture de segnale radie. Gl apparécchie telefòneche pertátele chiamate pure telefenine permétt la chemenecazione pratecamènd da ogn pund ch’appartè a ne terretòrie nazienale.
Annetaziune
Categurìa:Tecnica
Pandino
Pandino è nu comune 'e 8391 crestiane d''a pruvincia 'e Cremona.
Putignano
Putignano è nu comune 'e 27913 crestiane d''a pruvincia 'e Bari.
Selva di Progno
Selva di Progno è nu comune 'e 1002 crestiane d''a pruvincia 'e Verona.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Verona Categurìa:Comune d%27%27a reggione Veneto Categurìa:Comune 'e l'Italia
Umberto Eco
Umberto Eco (Alessandria, 5 'e jennaro 1932- Milano 19 'e frevaro 2016) era nu semiologo, filosofo e scrittore taliano.
Arenga
right|300px right|300px Ll'arenga (Clupea harengus) è nu pisce 'e mare attuccante â famiglia de Clupeidae.
Umberto Eco
Dint'ô 1988 tene funnato 'ô Dipartimiento d"a Communicazzione 'e ll'Uneverzetà 'e San Marino.
San Marcello Pistoiese
San Marcello Pistoiese è nu comune 'e 7140 crestiane d''a pruvincia 'e Pistoia.
Arenga
Addó se truova
Chisto pisce è spannuto luongo 'e acque costiere 'e ll'Atlanteco settentrionale.
Umberto Eco
Categurìa:Scritture taliane
Arenga
Addó se truova
Categurìa:Pisce
Bruzolo
Bruzolo è nu comune 'e 1666 'e abitante d''a pruvincia 'e Torino.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Torino Categurìa:Comune d%27%27a reggione Piemunte Categurìa:Comune 'e l'Italia
Selvazzano Dentro
Selvazzano Dentro è nu comune 'e 19175 crestiane d''a pruvincia 'e Padova.
San Mango d'Aquino
San Mango d'Aquino è nu comune 'e 1864 crestiane d''a pruvincia 'e Catanzaro.
Selva di Val Gardena
Selva di Val Gardena è nu comune 'e 2524 crestiane d''a pruvincia 'e Bolzano.
San Mango d'Aquino
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Catanzaro Categurìa:Cumune d%27%27a Calavria Categurìa:Comune 'e l'Italia
Noventa di Piave
Noventa di Piave è nu comune 'e 6159 crestiane d''a pruvincia 'e Venezia.
Elenco d''e Presiriente d''a Repubbreca Taliana
Elenco d''e Presiriente d''a Repubbreca Taliana
Categurìa:Puliteche Categurìa:Italia
Assunta Spina
Assunta Spina pô riferì a:
Torresina
Torresina è nu comune 'e 67 crestiane d''a pruvincia 'e Cuneo.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Cuneo Categurìa:Comune d%27%27a reggione Piemunte Categurìa:Comune 'e l'Italia
Bruzzano Zeffirio
Bruzzano Zeffirio è nu comune 'e 1343 'e abitante d''a pruvincia 'e Reggio Calabbria.
Villarosa
Villarosa è nu comune 'e 5521 crestiane d''a pruvincia 'e Enna.
Putecaro
'O putecaro è chillo ca venne 'a merce dint'a puteca.
Ponte dell'Olio
Ponte dell'Olio è nu comune 'e 4823 crestiane d''a pruvincia 'e Piacenza.
Ronciglione
Ronciglione è nu comune 'e 8177 crestiane d''a pruvincia 'e Viterbo.
Putecaro
Categurìa:Mestiere
Noventa Padovana
Noventa Padovana è nu cumune 'e 10.355 crestiane d''a pruvincia 'e Padova.
Kevin Meaney
Kevin Gerard Meaney (White Plains, New York; 23 'e abbrile, 1956) è n'attore e reggista mmerecano.
Ponte Buggianese
Ponte Buggianese è nu comune 'e 7618 crestiane d''a pruvincia 'e Pistoia.
Emilia-Rumagna
right Ll'Emilia-Rumagna è na reggione 'e ll'Italia settentriunale 'e 4 meliune abetanti, cu capoluoco Bologna. Cunfina a est cu 'o Mar Adriatico, a nord cu 'o Veneto e 'a Lummardìa, a ovest cu 'o Piemunte e 'a Liùria, a sud cu 'a Toscana, 'e Marche e pure 'a repubbreca 'e San Marino. Issa è cumposta 'a ll'aunione 'e ddoje rreggione sturiche, ll'Emilia, dint' ca nce so' 'e pruvince 'e Parma, Piacenza, Reggio Emilia, Modena, Ferrara e pparte da pruvincia 'e Bologna cu 'o capoluoco, e 'a Rumagna cu ll'ate province 'e Ravenna, Rimini, Forlì-Cesena e 'a pparte urientale da pruvincia 'e Bologna. 'A Rumagna storica fuje cumpressa pure 'e territure 'int' 'e Marche e 'int' Toscana. Romagna mia è a cchiù importante canzone scritta da Secondo Casadei.
Selve Marcone
Selve Marcone è nu comune 'e 103 crestiane d''a pruvincia 'e Biella.
Ponte Buggianese
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Pistoia Categurìa:Comune d%27%27a reggione Toscana Categurìa:Comune 'e l'Italia
Vaie
Vaie è nu comune 'e 1349 crestiane d''a pruvincia 'e Torino.
Riccardo I d'Averza
Riccardo I d'Averza o Riccardo Quarrel Drengot (1024 ca. - Capua, 5 'e abbrile 1078) fuje nu cavaliere nurmanno. Fuje 'o quinto conte d'Averza (1049-1078), primmo princepe nurmanno 'e Capua (1058-1078) e duca 'e Gaeta (1063).
XXXII Olimpiade
! colspan=4 | Meragliere ! align=left|Nazzione !width=80px bgcolor="#F7F6A8"| Oro !width=80px bgcolor="#DCE5E5"| Argiento !width=80px bgcolor="#FFDAB9"| Bronzo
'E XXXII Olimpiade song na cumpetizzione spurtiva ca tene avuto luoco a Tokyo (Giappone) d"o 23 'e luglio ô 8 'e aùsto 2021. Fujeno previste d"o 24 'e luglio ô 9 'e aùsto 2020 ma fujeno rimannate pe bbia d"o coronavirus.
Riccardo I d'Averza
Jonte 'a fore
Categurìa:Storia
Pana Hema Taylor
Pana Hema Taylor (Auckland, 14 'e settembre 1990) è n' attore neozelannese 'e origgine maori. È canuscuito d"o pubbreco ppe ave recitato int'ô telefilm Spartacus: Vengeance e Spartacus: War of the Damned int'ô ruolo d"o ribelle siriana Nasir.
Dialetto abbruzzese
Ll'abruzzese è nu dialetto parlato rent'a ll'aria giugrafeca re ll'Abruzzo e pe' na piccerella parte rent'lu sud re 'lle Marche.
Caratteristeche
Ll'abruzzese tè nummerose varietà dialettale ca se deversefecano a poca distanza mmiez' a lloro. Gli ddialette re ll'abruzzese s'hann'â spartì ncopp'a 'ste dduje variante cchiù gruosse:
Unione Calcio Sampdoria
Ll'Unione Calcio Sampdoria è na squadra 'e pallone d''a cità ' e Genova. Ha vinciuto nu storeco scudetto dint'a staggione 1990-1991, 4 coppe Italia e na Supercoppa taliana.
Dialetto abbruzzese
Caratteristeche
Cierte sfumature re 'll abruzzese meridiunale se puonno sentì pure rent' a cierte dialette re gliù Lazzie meridiunale.
XXXII Olimpiade
Nutarelle
Categurìa:Juoche olimpiche
Babbiluscio
thumb|right|350px 'O babbiluscio (Merlangius merlangus) è nu pisce 'e mare attuccante â famiglia Gadidae.
Dialetto abbruzzese
Vvoce currelate
Abruzzese
Pana Hema Taylor
Categurìa:Atture
Babbiluscio
Se truova 'int'ê mare vrettanece e int'ô mar balteco.
Sebbeto
'O Sebbeto è nu antico sciummo 'e Napule.
Nasceva 'a sott'ê ppendeme do Monte Somma, a ddoje passe de surgiente da Bolla. Passava mmiezo 'e comune 'e mò 'e Casalnuovo, Casoria e Volla. A Napule se sparteva 'inta ddoje sciummarielli: 'o primmo ferneva 'into mare, passanno pe' ppalude ca stevano 'o ponte da Maddalena, 'o sicunno asceva sotta cullina 'e Pizzofalcone, mmiezo 'a piazza Borsa e piazza do Municipio.
Hanno scritto 'ngopp'ô Sebbeto gente comma Virgilio, Tito Livio, Stazio , Petrarca e 'o Boccaccio, ma già 'e ttiemppe 'e sta ggente 'o sciummo era piccerello assaje.
Ate pruggette
Categurìa:Sciumme
Boidae
'E Boide (Boidae John Gray, 1825) song 'na famiglia 'e squamate cca se truova ncopp'a tutto 'o munno. 'E dimensiune d"e Boide càgnano 'e nu minimo 'e 60 cm a nu massimo 'e 9 metre (ppe ll'anaconda).
Spezzano Piccolo
Spezzano Piccolo è nu comune 'e 2030 crestiane d''a pruvincia 'e Cosenza.
Unione Calcio Sampdoria
Categurìa:Squadre 'e pallone taliane
Spezzano della Sila
Spezzano della Sila è nu comune 'e 4849 crestiane d''a pruvincia 'e Cosenza.
Moiola
Moiola è nu comune 'e 295 'e abitante d''a pruvincia 'e Cuneo.
Villasalto
Villasalto è nu comune 'e 1353 crestiane d''a pruvincia 'e Cagliari.
Ronchis
Ronchis è nu comune 'e 1966 crestiane d''a pruvincia 'e Udine.
Lorenzo Insigne
Lorenzo Insigne (Frattamaggiore, 4 'e giùgno 1991) è nu jucatore 'e pallone taliano ca joca comme attaccante dinto Toronto FC e dinta Nazziunale taliana.
Ronchis
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Udine Categurìa:Comune d%27%27a reggione Friule-Venezia-Julia Categurìa:Comune 'e l'Italia
Lorenzo Insigne
'O Napule
Signaje 'o primmo gol inta Serie A 'o 16 'e settembre 2012, ncuolla Parma.
Nazziunale
Quanne teneva ancora ventun'anne, 'o 11 'e settembre 2012, ngignaje cha Nazziunale taliana.
Selvino
Selvino è nu comune 'e 2006 crestiane d''a pruvincia 'e Bergamo.
Ponte di Legno
Ponte di Legno è nu comune 'e 1862 crestiane d''a pruvincia 'e Brescia.
San Marco d'Alunzio
San Marco d'Alunzio è nu comune 'e 2202 crestiane d''a pruvincia 'e Messina.
Caffè Gambrinus
miniatura|destra|'O caffè Gambrinus int'â ll'anne '20 d"o 1900. 'O Gran caffè Gambrinus è nu locale storico 'e Napule, ca s'affaccia ncopp'â chiazza do Plebiscito. 'O nomme sujo vene 'a chillo 'e Joannus Primus, re de Ffiandre, 'o leggennario inventore da birra.
Storia e descrizzione
Arredato cu 'o stile Liberty, dinto cunserva stucche, statue e quadre da fine 'e ll'ottociento fatte da mpurtante artiste napulitane. Tra cheste ce song' pure opere 'e Gabriele D'Annunzio e Filippo Tommaso Marinetti.Nato dint' 'o 1860 dopp'a ll'unificazione taliana, funnato ppe ll'mprenditure Vincenzo Apuzzo, riscosse subbeto nu' gegantesco successo pure internazionale e riscuntro da parte 'e cristiane 'e Napule 'e ogne ceto suciale, rechiammata da ll'opera d' 'e migluure pasticciere, gelatai,e bariste 'e tutta ll'Europa, 'e cuje se avvalse 'o funnatore sujo; ciò, dinto 'o stesso tiempo, 'e procurò subbeto 'a benevulenza da famiglia riale e 'o riconoscimento ppe decreto 'e Furnitore da Rial Casa. Doppo Apuzzo 'a gestione passò a Mario Vacca, ca dint'a ll'anne 1889-1890, ppe affrescà 'o lucale, chiammò 'e cchiù mpurtante impressiuniste napulitane: Luca Postiglione, Pietro Scoppetta, Vincenzo Volpe, Eduardo Matania, Attilio Pratella, Giuseppe Alberto Cocco, Giuseppe Casciaro, Giuseppe Chiarolanza, Gaetano Esposito, Vincenzo Migliaro, Vincenzo Irolli e Vincenzo Caprile.
Aroppo 'a Belle époque passarono dint'ê ssale soje durate perzunagge illustre 'e ogne tiempo e paìse, addiventate doppo cliente affeziunate: Gabriele D'Annunzio - ca ê tavuline do caffè scrisse 'a poesia 'A Vucchella, doppo musicata da Francesco Paolo Tosti -, Benedetto Croce, Matilde Serao, Eduardo Scarpetta, Totò e 'a famiglia De Filippo, Ernest Hemingway, Oscar Wilde, Jean Paul Sartre e tante atre.
Ate prugiette
Categurìa:Napule
Noventa Vicentina
Noventa Vicentina è nu comune 'e 8266 crestiane d''a pruvincia 'e Vicenza.
Semestene
Semestene è nu comune 'e 227 crestiane d''a pruvincia 'e Sassari.
Himno nacional de Chile
Testo
<div style="font-family: Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">
I
II
Villasanta
Villasanta è nu comune 'e 13210 crestiane d''a pruvincia 'e Monza e Brianza.
Himno nacional de Chile
Testo
III
Torrevecchia Pia
Torrevecchia Pia è nu comune 'e 2532 crestiane d''a pruvincia 'e Pavia.
Quagliuzzo
Quagliuzzo è nu comune 'e 321 crestiane d''a pruvincia 'e Torino.
Himno nacional de Chile
Testo
IV
V
Ponte di Piave
Ponte di Piave è nu comune 'e 7105 crestiane d''a pruvincia 'e Treviso.
Himno nacional de Chile
Testo
VI
Jonte 'a fore
Categurìa:Canzone Categurìa:Cile
Panettieri
Panettieri è nu comune 'e 375 crestiane d''a pruvincia 'e Cosenza.
Babbaluscia
Pe babbaluscia se ntenne nu mollusco gasteropode 'e terra cu e senza na cocciula attuccante â famiglia d"e limacidae o a chella d"e arionidae.
Spiazzo
Spiazzo è nu comune 'e 1122 crestiane d''a pruvincia 'e Trento.
Quaranti
Quaranti è nu comune 'e 199 crestiane d''a pruvincia 'e Asti.
Bubbiano
Bubbiano è nu comune 'e 1400 'e abitante d''a pruvincia 'e Milano.
Torrevecchia Teatina
Torrevecchia Teatina è nu comune 'e 3746 crestiane da pruvincia 'e Chiete.
Tim Curry
thumb|Curry int'ô [[2005]] Timothy James "Tim" Curry (Grappenhall, Cheshire; 19 'e abbrile, 1946) è n'attore e reggista ngrese.
Ronco Biellese
Ronco Biellese è nu comune 'e 1533 crestiane d''a pruvincia 'e Biella.
Mario Mattoli
Mario Mattoli, (Tolentino, 30 'e nuvembre 1898 - Romma, 26 'e frevaro 1980. Registe italiane, autore 'e film famuse quale:
Lussemburgo
'O Granducat d'o' Lussemburg è nu stato piccerillo (2586 km², 602.005 abbetante, capitale è  Lussemburgo (cità)) 'e l'Europa d'o miezo. Lussemburgo sta o' ciendre e l'Europa, e cunfina c'a' Germania a est, c'a' Franza a sud e c'o' Belge 'o nord.
Storie
'O Lussemburgo facev part d'u' Regne unite d'e' Pais Vasce e d'la Confederazzion Germanese.
Giugrafia
'O Lussemburg non tin 'o mar.
Moio de' Calvi
Moio de' Calvi è nu comune 'e 195 'e abitante d''a pruvincia 'e Bergamo.
Moio de' Calvi (sempricemente Mòi pe lummardo) è nu comune 'e 195 'e abitante d''a pruvincia 'e Bergamo
Assunta Spina (film 1947)
Assunta Spina  è nu rumanzo d' ' o scrittore napulitano Salvatore Di Giacomo.
'A chistu rumanzo fuje fatte nu film:
Mojo Alcantara
Mojo Alcantara è nu comune 'e 830 'e abitante d''a pruvincia 'e Messina.
Novi di Modena
Novi di Modena è nu comune 'e 10396 crestiane d''a pruvincia 'e Modena.
Ronco all'Adige
Ronco all'Adige è nu comune 'e 5683 crestiane d''a pruvincia 'e Verona.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Verona Categurìa:Comune d%27%27a reggione Veneto Categurìa:Comune 'e l'Italia
Spartacus: War of the Damned
Spartacus: War of the Damned (in nnapulitan: Spartacus: a' uerra ro' Rannat) è na serij televisiv ammerican ddo' 2013, jut in ond' 'ngopp'' 'o canal Starz, ca parl r'e ggest 'e Spartacus, 'o gladiator nterpretat ra l'attor Liam McIntyre. Chest' è 'a continuazion ra' serij televisiv Spartacus: Vengeance.
Categurìa:serie 'e televisione
San Marco Argentano
San Marco Argentano è nu comune 'e 7646 cristiani d''a pruvincia 'e Cosenza.
È nu paise dd'origini nurmanne, co na Torre nurmanna, e assai cchiese. A cattedrale tene cripte nurmanni, a  chiesa 'e Santu Marcu Evangilista, patruni d'ô paese, e ce sta pure nu cummiantu 'e frati francescani minori, addì è state pe quacche tiempo San Branciscu 'e Paola, co na cupola piccerella ca ricorda San'Branciscu, 'nta ll'anticu uartu du cummiantu, ca mo è na villa comunali, vicino a chiazza Riforma,  a  chiesa 'e Santa Maria, 'o convento da matina, e na chiesa piccerella addò stanno ll'ossa 'e santi martiri argentanesi. 'O paese fuje conquistato 'a Robberto 'o Giuscardo. 'O nomme "argentanu" vene d'ô fatto ca na vota dint'ô sciummo ce steva ll'argentu, e 'o chiammaveno "argentanum". A zona industriale 'e San Marco, addò assai aziende, e 'mprese. L'abbitanti so chiamate Sammarchisi.
Rodano (sciummo)
'O Rodano (Rhône int'ô franzese, Rotten int'ô germanese) è nu sciummo mpurtante d'Europa. È luongo 'e 812 km e scorre tra a Sguizzera e a Franza fin'a cché jesce int'ô Mar Mediterraneo.
'O Rodano nasce 'int' 'a nu ghiacciajo in Sguizzera, aveto 2,208 m 'ngopp' 'o llivello d' 'o mmare Scinn' 'e muntagne pe' se jetta' int'ô Lago Lemano. Jesce d' 'o lago doppo Ginevra e ppoje trase int'â Franza e scinne fin' 'a Lione. Int'â sta cità se une c' 'a Saona, o prencepale trebbutario 'e destra (cchiù 'e 470 m³/s), e se fa cchiù gruosso; tante cchiù gruosse ca se può navega'. Vota 'a sud, s' 'ngruossa co' l'Isère, o prencepale trebbutario dd'a smerza (360 m³/s), passa p'Avignune, 'a cità d' 'e papi, addo' se une c' 'a Durance (170 m³/s).
Doppo 'a cità 'e Arles, 'o Rodano s'arape cu nu delta formanno 'a reggione d' 'a Camargue. 'O bacino d' 'o sciummo mmesura 95,500 km².
Nutarelle
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Sciumme Categurìa:Sguizzera Categurìa:Franza
Bubbio
Bubbio è nu comune 'e 935 'e abitante d''a pruvincia 'e Asti.
Semiana
Semiana è nu comune 'e 256 crestiane d''a pruvincia 'e Pavia.
Villasimius
Villasimius è nu comune 'e 2887 crestiane d''a pruvincia 'e Cagliari.
Panicale
Panicale è nu comune 'e 5.623 crestiane d''a pruvincia 'e Perugia.
Ponte Gardena
Ponte Gardena è nu comune 'e 202 crestiane d''a pruvincia 'e Bolzano.
Follaca
'A follaca, ogne tanto pure folleca (Fulica atra, Linnaeus 1758), è na specia 'e auciello aquateco da famiglia de Rallidi.
Comme se pare
'A follaca apprunta nu chiumazzo niro, nu becco janco e ha nu nchiacco janco ncopp'â fronte. Raggiunge na longhezza 'e mmerzo 38 cm. 'E mascule, canuscibbele do nchiacco un poco cchiù granne, raggiungono nu peso nfì ê 600 gramme. 'E ffemmene raggiungono nu peso 'e 800 gramme.
'E ffollache songo ottime natatrice. A copp'ê forti gambe verdi lloro se trovano membrane nfra 'e rrete.
Torri del Benaco
Torri del Benaco è nu comune 'e 2620 crestiane d''a pruvincia 'e Verona.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Verona Categurìa:Comune d%27%27a reggione Veneto Categurìa:Comune 'e l'Italia
Ommosessualità
'O tiermine ommosessualità s'ausa pe' descrivere 'o comportamiento o l'attrazione sessuale tra doje persone ddo' stesso sesso. All'inizij er canusciut comm' malattia, è apierta ancora mo' 'a discussione 'ngopp''e ccause 'e chist''orientamento. Vissuta assai malamente ancora oggi, l'ommosessualità è causa 'e paura, disapprovazione ddi llati e violenza; pe cheste raggioni molte persone vivono nascunnenno chesto orientamento. Legati all'omosessualità non mancano pure casi gravi, che purtarono pe cheste raggioni al suicidio. I tiermini chiù ausati pe descrivere gli omosessuali sono gay pe' ll'ommini e lesbica p''e femmene; 'a decisione 'e vivere 'a propria ommosessualità apiertamente e dichiararla a ll'ati, invece, se chiama coming out (dall'inglese "ascì fore"). 'O fenomeno opposto all'emancipazione ommosessuale se chiama invece ommofobia. Categurìa:LGBT
Seminara
Seminara è nu comune 'e 3352 crestiane d''a pruvincia 'e Reggio Calabbria.
Quaregna
Quaregna è nu comune 'e 1296 crestiane d''a pruvincia 'e Biella.
San Marco in Lamis
San Marco in Lamis è nu comune 'e 14.921 crestiane d''a pruvincia 'e Foggia.
Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Foggia Categurìa:Comune d%27%27a reggione Pùglia Categurìa:Comune 'e l'Italia
Bassaricyon neblina
L'olinguito (Bassaricyon neblina Helgen, 2013) è nu mammifero carnivoro cca appartene ad 'a famiglia Procyonidae, diffuso 'n Amereca Meridiunale. 'A suja scuperta è stata resa pubbreca 'o 15 'e aùsto 2013 'e Kristofer Helgen, curatore presso 'o Smithsonian 'e Washington. 'O nomme comune d"a specia è nu diminutivo, 'n lengua spagnuola, d"o termene Olingo, già adottato ppe 'ndica 'o genere Bassaricyon.
Descrizzione
È granne 'e circa 35 cm ppe 1 kg.
Alimentazzione
È onnivoro. Se nutre prencepalmente 'e frutto.
Riproduzzione
Solitario e notturno, produce nu solo cucciolo.
Distribuzzione e habita
Vive dint'ê foreste andine d"a Colombia ed 'e ll'Ecuador.
Sottospecie
Song state distinte quatto sottospecie:
Aruta
'A Aruta L. (Ruta) è nu genere 'e ppiante attuccante â famiglia de Rutaceae, cultivata comme pianta arommateca ed ausata int'cucìna pe fà 'e 'nsalate.
Tassonomia
Tene 'e specie:
Sembologgia
'A piant' 'e aruta è 'a fiura 'e ddenare. Se ddice: Ca vuo' dicere ce ddenare fanno buono 'a salute, comme fa 'a pianta.
Belize
'O Belize è nu stato 'e l'America d'o miezo. 'O Belize ste 'ngopp 'o mar d'l Caraibi, e cunfina c'o' Messico a nord e c'o' Guatemala 'o sud-ovest.
Storie
'O Belize facev part d'o' Honduras Britannico.
Mola di Bari
Mola di Bari è nu comune 'e 26819 'e abitante d''a pruvincia 'e Bari.
Spigno Monferrato
Spigno Monferrato è nu comune 'e 1218 crestiane d''a pruvincia 'e Alessandria.
Villasor
Villasor è nu comune 'e 7022 crestiane d''a pruvincia 'e Cagliari.
Semproniano
Semproniano è nu comune 'e 1307 crestiane d''a pruvincia 'e Grosseto.
Buccheri
Buccheri è nu comune 'e 2320 'e abitante d''a pruvincia 'e Siracusa.
Novi Ligure
Novi Ligure è nu comune 'e 27223 crestiane d''a pruvincia 'e Alessandria.
Villaspeciosa
Villaspeciosa è nu comune 'e 1947 crestiane d''a pruvincia 'e Cagliari.
Ponte in Valtellina
Ponte in Valtellina è nu comune 'e 2250 crestiane d''a pruvincia 'e Sondrio.
Panni
Panni è nu comune 'e 977 crestiane d''a pruvincia 'e Foggia.
San Martino al Tagliamento
San Martino al Tagliamento è nu comune 'e 1335 crestiane d''a pruvincia 'e Pordenone.
Ronco Briantino
Ronco Briantino è nu comune 'e 3099 crestiane d''a pruvincia 'e Monza e Brianza.
Ronco Canavese
Ronco Canavese è nu comune 'e 377 crestiane d''a pruvincia 'e Torino.
Vailate
Vailate è nu comune 'e 3837 crestiane d''a pruvincia 'e Cremona.
Quargnento
Quargnento è nu comune 'e 1296 crestiane d''a pruvincia 'e Alessandria.
Alberiche Anserici
Alberiche Anserici (Settefrate, 1008 - Ròma, 1088) è štate ne mòneche benedettine ch'è appartenute a gl'Òrdene Benedettine Casenése.
Štétte pe ne ciérte períede e tiémbe dénd'a gle Menaštère de Sande Demíneche, é de gle Sande abbate screvétte la vita, viérze gl'anne 1060, nguraggite da gl'amiche sié Dodone, la qual'òpra remane la cchiù mbertande biografía de gle sande de Feligne, pecché ne vè da la teštemenianza de gle descépele cchiù vecine a gle Maèštre, é peddecchiù fòtte scritta ngim'a gle pòšte: dunga, tè le cchiù ròsse certèzze de precesione é verdà štòreche. L’òpra fòtte pebblecata da gle Bellandište é da Mabillon é, a gle 1951, chembarétte dénd'a na nòva edezione críteca ngim'a la revišta “Benedictina”.
Addevendétte cardenale sott'a Papa Lessandre II. È nzegnate spisse comme “Alberiche sènior” pe ne'le scagnà che Alberiche da Settefrate aròje de la vesione de gle Nfiérne, de gle Priatòrie é de gle Paravise.
Categurìa:Religgiose taliane
Copenaghen
Copenaghen (pe danese København) è 'a capitale da Danemarca. 'O nòmme da cità pe danese è nu stroppeamiento è Købmandshavn, ca vò dicere Puorto de Mercante.
Giugrafia
'A cità tene 503.699 crestiane e è una de meglie cità ô munno pe 'a qualità da vita.
Ati pruggette
Categurìa:Danemarca
Calascione
'O calascione è nu stumento musecale cc'ê ccorde napulitano.
'O nummero dd'ê ccorde cagna, ma tene nu manneco luongo, chiù 'e na chitarra, e 'a cascia 'rmonica pare chella 'e nu mannolino
'O nomme vene d'ô grieco χηλυς.
Lo calascione è ppùre nu libbro de puisie d'Antuono Villani
Ati pruggette
Categurìa:Strumiente 'e múseca
Villastellone
Villastellone è nu comune 'e 4641 crestiane d''a pruvincia 'e Torino.
Senago
Senago è nu comune 'e 19689 crestiane d''a pruvincia 'e Milano.
Radio Studio 54 Network
Radio Studio 54 Network o Studio 54 Network è na stazione radiofonica  italiana, funnata 'e Pietro Parretta, Francesco Massara, con Enzo Gatto, Memmo Minniti e Pietro Musmeci dint'ô 1985 a Locri. miniatura
Ponte Lambro
Ponte Lambro è nu comune 'e 4065 crestiane d''a pruvincia 'e Como.
Radio Studio 54 Network
Jonte 'a fore
Categurìa:Radio Categurìa:Calavria
Torriana
Torriana è nu comune 'e 1174 crestiane d''a pruvincia 'e Rimini.
Arate
Gl'arate è n’accruocche addeprate affin'a gle tiémbe andiche pe smòve, reggerà é preparà gle terréne pe le fatíe che viéve appriésse o súbbete pe la sémmena.
Gl'arate nzènze štòreche ne vè da gle picche che na vòta éva terate da vuove é cavagle pe gle cundadine cchiù ricche, pe chigle méne ricche venéva terate da le perzune, é uoje, a le naziune medèrne, che tratture meccánece.
L'aratura sèrve p'ammešchià gle riéste de la cheltura de gl'anne apprima dénd'a la tèrra, štrecà l'èrva malamènde é rombe é sfragliucà gle terréne pe peté semmenà a gl'anne che vè.
Categurìa:Agricultura
Ulanna
L'Ulanna (Paise Vasce) è nu paese 'e ll'Europa uccidentale,cunfinante a sud cu 'o Belgio,a est cu 'a Germania,e a nord e a ovest cu 'o mare d' 'o nord,essa è 'a parte prencepale d' 'o Regno d' 'e Paise Vasce,'o riesto è cumposto 'a divierze isule caraibbeche
Caratteristeche
'A lengua ufficiale è l'ulannese,'o frisone vene parlato ind'â ll'isule Frisie.
'A capitale 'e l'Ulanna è Amsterdam, cità 'e mmerze 1.450.000 crestiane.
l'Ulanna trasette ind'â ll'Aunione europea dint'ô 1957(membro funnatore),e d' 'o 2002 'a muneta soja è l'Euro.
Bucchianico
Bucchianico è nu comune 'e 5003 'e abitante da pruvincia 'e Chiete.
San Martino Alfieri
San Martino Alfieri è nu comune 'e 705 crestiane d''a pruvincia 'e Asti.
Novoli
Novoli è nu comune 'e 8399 crestiane d''a pruvincia 'e Lecce.
Guatemala
'O Guatemala è nu stato 'e l'America d'o miezo. O' Guatemala ste 'ngopp 'o mar d'i Caraibi ad est e 'ngopp 'o Oceano Pacifico ad ovest, e cunfina c'o' Messico a nord ovest, c'o' Belize ad est, c'o' Honduras 'o sud-ovest e c'o' El Salvador a sud-est
Storie
'O Guatemala facev pparte d'a' Argentina.
Dubstep
'O dubstep è nu gener é music elettronic c ten é radici a Londra, ind é primm ann 2000, rind a scena garage r'o Regno Unito. Deriv ra 2step, ca sotituiv é ritm sincopat r'a batteria cu chilli classic.
'A pace d''a casa
'A pace d '' a casa è na puesia criata a Rocco Galdieri.
Dubstep
Caratteristic
O' tiemp è cchiú o men 140 battit p'o minut, é ritmic spess s'o sincopat e di solit ten nu sol colp é rullant (di solit ngopp ò terz quart). Chest differenzia a dubstep ra llat'i gener ca s'abballan comm l'haus o a tecn pcché o ritm par tutt sballat e nun s capisc assaje, è chiù lent e spiss t fa sentì chiù assaje ò bass che ì percussion.
'A pace d''a casa
Testo
Io sì, te voglio bene. Ca dint’ ‘a casa mia
Mulignana
'A mulignana (Solanum melongena) è na pianta cultivata pe' 'o frutto ca se magna, fa pparte â famiglia de Solanaceae. Se magna friuta rint a l'uoglio pe fà 'a parmiggiana, arrustuta o a fungitiello.
Dubstep
Caratteristic
Artist comm a El-B o Zed Bias purtarn a garage (più o men rind all'ann 2000) vers nu stil chiù cup e 'a magnat indirizzannl vers l'halfstep. Musicalmment, a dubstep è riconoscibbil p'ò ritm suoje 2-step, pcchè ten nu rullant comm a chill ra 2-step Garage, e p'a particolar attenzion c c'hann mis p fa é line é bass ca sò particolar assaje. A Dubstep ten chilli suon ca proven'n a nu cuofn é generi musical, partenn ra l'elettronic fin a musica haus (Joy Orbison) o a tecno é Ditroit (Martyn). Inizialment a Dubstep tenev na marea é suon Dub cattiv assaje o l'ultm tip é ritm 2-step, poi rind all'ultm ann sta scassann tutt cos rind a music elettronic grazij certi artist ca sò proprj ò gggas.
'A pace d''a casa
Testo
t’aspetto pe’ patrona, nun già pe’ cammarera.
Mulignana
'O termene mulignana se ausa pure pè nzignà nu livido, p' essempio: Me so' fatt' na mulignana ncopp'o braccio.
Dubstep
Caratteristic
Pe ffa cocc esempio: Burial l'ha purtat vers l'IDM, Roska l'ha fatt cchiú o men comm a l'haus, Joker c'ha fatt nu fatt chiù electro ed Otto Von Schirach l'ha praticament fatt addiventà nu fatt porno-horror (tea senter End of the World, che sta rind all'album Magic Triangle). A Dubstep è basat ngopp a ricerc r'é spazi, a dilatazion r'e suon e sti ritmic semp chiù bell. Stu gener ha avut success sia in Europa c'à int é Stati Uniti e quann abbià a spaccà tutt cos è cagnat talment assaje ca nun par chiù chell ca s sentev quann s'abbiav a sentì inizialment. Infatt inizialment quann sentiv a Dubstep, s sentevn assaje é frequenz bass e subb bass, invece ò gener é Dubstep ca s port mo sient assaje é frequenz bass e medie, cu certi suon fatt ch'é sintetizzator, 'c fann nu miscugl tra electro, haus e trenz tra é 130 e ì 140 bpm. Nun c sta chiù ò genio é cercà tutti chilli suon Dub aret a nu gener ca ormai par adatt a n'at pubblic completament divers rispett a chill é 5-8 ann fa.
'A pace d''a casa
Testo
Io nun so’ comme a chille che teneno ‘a mugliera
Mulignana
Categurìa:Solanaceae
Dubstep
Caratteristic
Soprattutt in Italia a Dubstep par n'evoluzion ra Drum'n'Bass menat rind a na situazion screamo/hardcore particolar assaje (vir pur LNripley, DubZenStep, Hankon, ARZ, oppur rapper comm a Salmo). S'adda ricer però, nonostant a stann facenn commercial assaje, che in Inghilterr e ati part, c stann gent che puntan assaje ngopp a ricerc re suon nuov comm per esempio Shackleton, Four Tet, Ital Tek e Pinch.
Categurìa:Genere 'e museca
'A pace d''a casa
Testo
pe’ farse lavà ‘e panne, cosere ‘a biancaria…
P’ ‘a cumannà a bacchetta, ‘nzerrata ‘e mise sane,
chiammannola c’ ‘o sisco comme a ‘na cacciuttella…
Ca tanno so’ contente quanno, figliola e bella,
Io sì, te voglio bene! Cucìname sciapito…
Che fa? Si è senza sale, te pienze ch’io ce ‘o mmetto?
Pecchè? Mangianno ‘nzieme tutto è chiù sapurito!
Nun t’apprettà. Repòsate. Quanno he pigliato l’uso
tu fatte ‘o lietto e… basta! Sempe! Tutt’ ‘e matine
tu hea stennere ‘e llenzole, tu hea sbattere ‘e ccuscine…
Po’ canta tutt’ ‘o juorno! Canta senza fa’ niente.
Vogliame sulo bene, pecchè te voglio bene!