cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sammuche
Frunne
Pe fà foje gle surge che štave dénd'a gl'uorte, z’azzúppene diéce chile e frunne dénd'a vinde létra d’acqua pe na dècema e juorne. Fatte quésse z’annacqua tutte cose che n’ávete diéce létra d’acqua. Ze pomba cchiù vòte attòrne a le chiande attaccate da gle surge. Pò servì pure condr'a gle frúschele, le magnacòzze, le fermiche, le címmece, ecc...
Perícule
Categurìa:Arbere Categurìa:Adoxaceae
Veronella
Veronella è nu comune 'e 3701 crestiane d''a pruvincia 'e Verona.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Verona Categurìa:Comune d%27%27a reggione Veneto Categurìa:Comune 'e l'Italia
Custiéra Marfitana
'A Custiéra marfitana è nu tratto da costa campana ncopp'ô lato meriddiunale da penísula surrentina 'a Positano ô ovest a Vietri sul Mare ô est. 'E cumune ncopp'â Costiera malfitana songo Vietri sul Mare, Cetara, Majure, Minure, Ravello, Scala, Atrani, Amalfi, Conca 'e Marine, Praiano e Pusitano.
'A Custiera Marfitana è uno de site ca ll'UNESCO ha ritto patrimmonio 'e ll'umanità.
Categurìa:Patrimmone 'e ll'umanità Categurìa:Pruvincia 'e Salierno
Augusto De Luca
Augusto De Luca (Napule, 1 'e luglio 1955) è nu fotografo italiano.
'A vita e 'o lavoro
Tene fatto 'e sturie crassece s' ha pigliato 'a laurea comme avvocato. Int'a ll'anne 70 'a passione p' 'a fotografia 'o tene fatto fa 'o fotografo professionale. Tene fatto 'e foto tradizziunale e s'è miso pure a sperimentà. S'è sfizziato cu' diverze materiale. Tene fatto pur 'e copertine d"e dische, a pubblicità e pure 'e libbre d"e ffoto.
'O cunosciene pure a fore, a ll'estero, tene fatto assaje mostre pur int"e Musee, e sedie istituzziunale comme 'a  Cammera d"e deputate a Romma.
'E foto suoje, so' conservate dint"e colleziune pubbreche e private come chella  d"a Biblioteca Nazziunale 'e Parigge,'e ll"Archivio Fotografico Comunale - Roma, d"a International Polaroid Collection (USA),  e d"o Museo de la Photographie -  Charleroi (Belgio).
Ostana
Ostana è nu comune 'e 79 crestiane d''a pruvincia 'e Cuneo.
Augusto De Luca
'A vita e 'o lavoro
Int'ô 1995 tene fatto 'na mostra 'a Cammera d"e deputate, c"a presentazzione 'e Carlo Azeglio Ciampi, Nilde Iotti (Presiriente d"a Cammera d"e deputate) e  Giorgio Napolitano.
Int'ô 1996 tene vinciuto 'o premmio "Città di Roma" p"o libbro Roma Nostra, nzieme ô compositore Ennio Morricone.
'A gallaria
"Napulitane"
Verrayes
Verrayes (durante 'o fascismo d''o 1939 ô 1946 Verraglie) è nu comune 'e 1.266 crestiane d''a Valle d'Aosta.
Terlago
Terlago è nu comune 'e 1455 crestiane d''a pruvincia 'e Trento.
Perdaxius
Perdaxius è nu comune 'e 1465 crestiane d''a pruvincia 'e Carbonia-Iglesias.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Carbonia-Iglesias Categurìa:Cumune d%27%27a Zardegna Categurìa:Comune 'e l'Italia
Fotografia diggetale
miniatura|famiglia 'A fotografia diggetale è 'o nziemme d''e techniche pe fà d''e ffiure cu d''e tecnologie elettrúnice. Chesti ffiure véngono memorizzato ncopp'a n'apparato magnétteco, òtteco o elettróneco.
'E mètude cchiú commune pe ottené na foto diggetale songo chilli 'e fà na scansione 'e na fiura cu nu scannerizzatore o 'e fà nu scatto a miezzo 'e na fotocamera diggetale.
Artícule pariente
Categurìa:Fotografía Categurìa:Standardizza
Sant'Elia Fiumerapido
Sant'Elia Fiumerapido è nu comune 'e 5633 crestiane d''a pruvincia 'e Frosinone.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d''a pruvincia 'e Fresulone Categurìa:Comune d''a reggione Lazzio Categurìa:Comune 'e l'Italia
Ciliento
'O Ciliento è na subreggione muntuosa da Campania ca se protenne comme na penisula nfra 'o gurfo 'e Salierno ed 'o gurfo 'e Policastro.
Storia
Anticamente 'o Ciliento facette pparte da Lucania (nzieme cu 'o Vallo 'e Diano e 'o gurfo 'e Policastro): 'e chisto è rummasto segno 'int'ô dialetto, 'int'ê tradizziune gastronomiche e 'int'ê nomme de luoche (Vallo da Lucania, Atena Lucana ezz.).
Giugrafia
L'estenzione d'o Ciliento piglia grossa parte d'a pruvincia 'e Salierno, da Paestum fin'a Sapri, cuntanno vari pais'e mare comme Agruopulo, Santa Maria 'e Castiellabbate, Acciaroli, Velia, Ascea, Pisciotta, Palinuro, Marina 'e Cammarota,Rutino, Lustra,  Scario e Policastro Bussentino. 'E centre cchiù mpurtante songo Vallo d'a Lucania, Agruopule, Sapri, Rutino Scalo e Sala Cunzilina.
'E comune
'E comune ca stanno dint"o Ciliento song':
Jonte 'a fore
Categurìa:Pruvincia 'e Salierno
Messeco
'O Messeco jè nu stato sovrano, organizzato comme repubblica rappresentativa e federale,ca se trova ô sud d'o cuntinento Nordamèrecano. 'O territorio sujo sta spartuto a 31 state e nu distretto federale, Città d'o Messeco, capitale d'a nazione e sède d'o guvierno federale.
Biéglemónde
Biéglemónde è ne chemune taliane e 691 abbetande e la previngia e Fresenone, ch'è lendana da gle Capeluoche e previngia cchiù o méne 65 km.
Terretòrie
Biéglemónde ze tròva dénd'a la Valle e Clia (na valle štrétta che riogne la Valle e Comine che gle Casenate) ngim'a ne còlle a 369 m n.l.m. A nord-èšt e Biéglemónde ze tròva gle monde Merrone, 1.059 m n.l.m., la cima cchiù áveta dénd'a gle terretòrie chemunale, addó recádene gle fianghe e gle Còlle Abbate.
Sott'a gle paése scorre gle Rie Sicche, affluènde e maneritta e gle sciume Rápede.
Clima
Classefecazione clemáteca: zzòna D, 18O4 GR/G
Štòria
Gle terretòrie fòtte Sannitea, puó addevendétte Romane affin'a la caduta e gle mbère, é puó a gle prengipie e gle médieève štétte dénd'a gle Prengepate e Capua.
La štòria e Biéglemónde, da le latine Bellus Mons, ze chenfonne che chélla d'Atini, a chi appartenétte ammeništrativaménde affin'a gle 1819, quanne addevendétte casale e Trélle, affin'a quanne addevendétte chemune autòneme a gle 1851, pe decréte e gle rré Ferdenande II e le Du Secilie.
Releggione
Gle chemune šta dénd'a la diòcese e l'Abbazzía e Mondecasine.
Cucina
Dénd'a gle terretòrie chemunale ze predúcene ciérte vine riulamendate da gle desceplenare Atina DOC.
Víe
Abball'a tutte, dénd'a gle terretòrie chemunale, ze tròva la Štrada reggenale 509 e Forca d'Ácere (SR 509), che riogne Biéglemónde a Atini é Sand'Ulía.
Ammeneštrazione
A gle 1852 Biéglemónde, ch'éva na frazzione, ze štacchétte da Trélle, é a gle 1862 cagnétte nome é ze chiamà Belmonte Castello (pe taliane).
A gle 1927, òppe gl'assiétte e le Circuscrezziune Prevengiale štabbelite da gle règge decréte N°1 e gle 2 jennare 1927, pe velendà e gle ghevèrne fascišta, quanne venétte criata la previngia e Fresenone, Biéglemónde passétte da la previngia e Casèrta a chélla e Fresenone.
Šta dénd'a la Chemunità mendana Valle e Comine
Jonde e fòre
Categurìa:Comune da pruvincia 'e Fresulone
Sant'Elpidio a Mare
Sant'Elpidio a Mare è nu comune 'e 15239 crestiane d''a pruvincia 'e Fermo.
Coppa ddò Munno FIFA 1934
'O Campione
Campione d"o munno 1934 150px|border|ITALIA  Italia (Primmo titulo)
Vallo 'e Diano
'O Vallo 'e Diano è nu autopiano fertele puosto a mmerzo 450 m ncopp'ô leviello d''o mare 'int'ô sud d''a reggione Campania.
Giugrafia
'A vallata, nchiusa nfra 'e catene muntuose d&#39;&#39;a Maddalena e d&#39;&#39;e Alburni, 'int'ô Pleistocene era accupata 'a nu laco ed ogge è pparte d&#39;&#39;o Parco Nazzionale d&.
Pe 'a pusizione suja giugrafeca è na zona 'e transeto obbrecata cu 'o sud estremo Italia, pe chesta raggione 'e rummane nce tracciarono 'int'ô 128 AC 'a via Appia ed 'e Visigote 'e Alarico 'a gerava durante 'a nvasione d''o 410 d.C.
'E comune presente ncopp'ô territorio se songo reaunite 'int'â Comunità Montana Vallo di Diano.
Comme arrivà
È pussibbele raggiungere 'o Vallo 'e Diano geranno l'autostrada A3 trammeto 'e asciute 'e Polla, Atena Lucana, Sala Consilina, Padula-Buonabitacolo.
Cullegamente d'internet
Categurìa:Vvalle
Riolo Terme
Riolo Terme è nu comune 'e 5334 crestiane d''a pruvincia 'e Ravenna.
Asce
Variande dialettale cominése
Categurìa:Aucielle
Cèrcua
La cèrcua è n'álbërë ë la famiglia ë lë Favacëë (Fagaceae).
Nòm sciëndífëchë
Quercus pubescens Willd., (Q. lanuginosa Thuill., Q. nicotrae Lojacono).
Dëscrëzzion
È n'álbërë ávëtë da 10 a 25 m. Lë frunn zë sécchënë ngim'a la chianda e rëmánënë attaccat a lë rámëra fin a la prëmavera, quann náscënë chell nòv. Pò cambà pur cchiù ë 500 ann.
Zë tròva dend a gl bbòsch assutt ë la zzòna submëditërranëa, cchiussá ngima a tërren calcarëë, fin a 1.200 m/n.l.m.
È na chianda mënòica chë scërisc da abbril a maj. Gl pòllënë è përtat da gl viend (spèc anëmòfëla).
Gl nòm ë la spèc në vè da gl Latin pubescens: a pir mòll e curt (a gl luat pëssott ë lë frunn e a gl ramitt ggiun). È në mòd chë tè la chianda pë patì ë men la secca.
Lë frunn suó oblangeëlat (4-8 x 5-10 cm) kë 5-6 lòb prëfunn pë luat. Gl përnucc è luongh 5-12 mm.
Lë gliann nën tiev gl përnucc.
La scòrza è grigg scur e addëvènda nera chë gl ann. È crëttata.
Legn
È addëprat pë lena da ard. È tuošt, zë chënzuma chian chian e tè la vracia chë dura në muar.
Frutt
Lë gliann suó doc e andann z'addëprávanë nën sul pë accëbbià gl puorc, ma pur, a gl përíëdë ë caraštía, pë fà lë pan.
Dann
Ciert lepidòttërë, comm a la Lymantria dispar e la magnacòzza ë lë cèrcuë (Thaumetopoea processionea), la ponn sfrënnuà.
Categurìa:Fagaceae Categurìa:Quercus
X seculo
I millennio | II millennio | III millennio
VII seculo | VIII seculo | IX seculo | X seculo | XI seculo | XII seculo | XIII seculo
Anne 900 | Anne 910 | Anne 920 | Anne 930 | Anne 940 Anne 950 | Anne 960 | Anne 970 | Anne 980 | Anne 990
Mmenziune e le ccose nove e appurate
Categurìa:Seculo X
Perego
Perego è nu comune 'e 1586 crestiane d''a pruvincia 'e Lecco.
Sammuco
'O sammuco (Sambucus pe llatino) è nu gennere facenne pparte â famiglia d''e Caprifoliacee ca cumprenne specie arvustive 'e medio-granne dimensione quacche vota 'n furma 'e n'arvero piccerillo, communissimo luongo 'e sepe campestre, 'int'ê vuosche planiziare e submuntane e vicino ê casolare 'e campagna, nunché â periferia d''e città, addò arrappresenta nu rellitto d''a veggetazione spuntanea.
San Nicodemo
San Nicodemo nesciu c'à u X sec., attuornu 'a l'anno 900. Ncopp'ô luoco priciso d''a nascita suja nce songo d''e ccuntroversie, putria nfatti venì canusciuto cu Ypsicron, Cirò 'e mmo, o puro cu 'a cità cummerciale (emporion) 'e Sikron, forze arruvinata d''e Saracene durante 'e scorrerie 'e ll'emiro Hasan 950-52, 'e ca se parla dint'ê biografie 'e tante sante italo-grece e ca se trovava ô centro d''a Turma d''e Saline (circuscrizione ammenistrativa bizantina), canusciuta cu Sicari o Sicri 'e ll'ebbroca 'e mmo, cuntrada sabitata 'int'ê pressi 'e Melicuccà. Aroppo 'e stude ô Mercurion se retirette ncopp'ô Monte Kellerano (Cellerano, ogge San Nicodemo), mmo 'int'ô territorio 'e Mammola, addó morette attuorno ô 1010. Se fà festa 'o 12 'e maggio (nascita), 'e 12 'e màrzo (morte) e 'e primma dummeneca 'e settembre (traslazione d''e rellequie d''o Kellerano a Mammola).
Nicodemo
San Biagio Saracinisco
San Biagio Saracinisco è nu comune 'e 466 crestiane d''a pruvincia 'e Frosinone.
Vide pure
Categurìa:Comune d''a pruvincia 'e Fresulone
Motörhead
'E Motörhead song nu gruppo musecale 'e Londra, 'nfruente 'int'o gennere Heavy metal.
Padula
Padula è nu comune 'e 5.576 crestiane d''a pruvincia 'e Salierno.
Motörhead
Jonte 'a fore
Categurìa:Gruppe musecale straniere
Montecastello
Montecastello è nu comune 'e 340 'e abitante d''a pruvincia 'e Alessandria.
Achal Prabhala
Achal Prabhala è nu scrittore, attivista e nvesticatore inniano. Vive attualmente a Bangalore, Karnataka. È canusciuto sopratutto grazzjie 'o sò travaglio supra e diritte 'e proprietà intellettuale rilative a 'a mmericina e a 'a canuscenza. Sparte 'e cchesto è nu membro do cunziglio d'amministrazione do Centru pe Internet e 'a Società (in ngrese: Centre for Internet and Society) e ammacaro 'e ll'Advisory board d''a Wikimedia Foundation.
Categurìa:Scritture
Cambuasce
U Cambuasce è nu cumune d'u mezeiuorno taliano e u capuluogo d'a regione 'e Mulise e d'a pruvincia 'e Cambuasce. Se trove 'ndu bacino d'u sciumme Befierno, mmieze î mundagne d'u Sannio e i Matese.
U Cambuasce è rennumate p'a manufattura de fruòvece e curtielle. Tanne, è pure famoso p'a pruduzzione 'e pere e scamorza, nu tipo de casjo. Nda cettà se truòvene a Uneverzetà d'u Mulise e a Diucise 'e Cambuasce-Boiano.
Campobello di Licata
Campobello di Licata (Campubbeddu pe siciliano, Camubbieddru 'int'â variante siciliana lucale) è nu comune 'e 10.525 abitante d''a pruvincia 'e Agrigento.
Terlano
Terlano è nu comune 'e 3.582 crestiane d''a pruvincia 'e Bolzano.
Ostellato
Ostellato (ferrarese: Ustlà) è nu cumune 'e 6.609 crestiane d''a pruvincia 'e Ferrara.
Campobello di Mazara
Campobello di Mazara è nu comune 'e 11190 'e abitante d''a pruvincia 'e Trapani.
Mesale
'O mesale è na specie 'e lenzo ca s'ausa pe cummigglià na mesa. 'O mesale è fatto quadrato o tunno comm'ô tàvulo mantato, ma chiú granne pe ce cummigglià pure 'e late. Ce stanno mesale ca se métteno pe bellezza e p'astipà 'o tàvulo, e l'aûte mesale ca se métteno quanne se magna pe nunn'o encretà.
=Materiale= 'E mesale ponno essere fatt'e merletto, 'e damasco, 'e lino, 'e cuttone, o cu ati materiale reccamate, faticate, stampate, o lisce. Primme, 'e mesale seveno quase sempe janche o r'o culore naturale, ma uoje se fanne 'e tutt'e culure e stile.
Categurìa:Casa
Montecastrilli
Montecastrilli è nu comune 'e 4601 'e abitante d''a pruvincia 'e Terni.
Riolunato
Riolunato è nu comune 'e 750 crestiane d''a pruvincia 'e Modena.
Pínnela
Na pínnela è na mmedecina assutta che tè ne pízzeche úneche d'une o cchiù prengipie attive. Ze preduce pe chembressione e pólvere é vè addeprata aglettènnela.
È gl tipe e mmedecina cchiù còmmede é che gl ammalate ze fide e cchiù d’addeprà.
Variand dialettale cominése
Pínnelu (Atini).
Pereto
Pereto è nu comune 'e 706 crestiane da pruvincia 'e l'Aquila.
Verretto
Verretto è nu comune 'e 324 crestiane d''a pruvincia 'e Pavia.
Mesa
'A mesa (o lu tàvolo) è nu mòbbele co lo lato de en coppa de chiano. 'E mese so' fatte de lignammo o de l'ati materiale fuorte. Uoje se fanno pure de vrito. Categurìa:Mòbbele
Terlizzi
Terlizzi è nu comune 'e 27452 crestiane d''a pruvincia 'e Bari.
Sant'Eufemia a Maiella
Sant'Eufemia a Maiella è un comune di 365 cristiane da pruvincia 'e Pescara.
Ate pruggette
Categurìa:Comune da pruvincia 'e Pescara
Campochiaro
Campochiaro è nu comune 'e 634 'e abitante da pruvincia 'e Campobasso.
Ostiano (CR)
Ostiano (CR) è nu comune 'e 3016 crestiane d''a pruvincia 'e Cremona.
Mustacciuoli
'E mustacciuoli ('n taliano mustaccioli o mostaccioli), song doce da tradizione napulitana.
Comm so fatt
'E mustacciuoli tenene na forma romboidale, so gruoss cchiù o meno 10-12 cm, pure se urdemamente sè diffusa pure na variante mignon grossa 6 cm. Sò cummugliati cu na glassa 'e ciucculata, invece 'inte so fatt 'e na pasta molla che sape 'e mèle e frutta candita.
'A storia
'O nomme mustacciuoli se usava dinto l'antiche ricette contadine po mosto (mostacea era 'o nomme latino), e se metteva pe ffà addiventà cchiù ddoce. 'E mustacciuoli napulitane 'e faceva pure Bartolomeo Scappi, 'o cuoco perzunale 'e Pio V
Catone, dint 'o De agri cultura scrivette 'e cierte dolci, i mustacei, a base 'e farina, mosto, cumino, annese, sivo e làoro.
San Buono
San Buono è nu comune 'e 1201 crestiane da pruvincia 'e Chiete.
Mustacciuoli
Napulitane
'E mustacciuoli napulitane, ca se chiammano comme a tanti dolci reggionali italiani a base 'e mosto, non assumigliano a nisciuno 'e chist'ate. Nu luntano parente do mustacciuolo è 'o Printen tedesco.
XVI seculo
I millennio | II millennio | III millennio
Mustacciuoli
Napulitane
'Int'e primm'anni d'ô XXI siculo, songo nate assaje varianti 'e mustacciuoli: addò 'nvece d'â glassa 'e ciucculata nira ce sta na glassa 'e ciucculata janca o 'e 'na glassa 'e zuccaro e canditi.
XVI seculo
XIII seculo | XIV seculo | XV seculo | XVI seculo | XVII seculo | XVIII seculo | XIX seculo
Mustacciuoli
Napulitane
Di varianti reggiunale, chella 'e Beneviento e 'e tutt 'o Sannio 'nvece so' cu 'na variante a pasta cchiù molla aveta addò vene misa dinto 'o 'mpasto 'o liquore Strega. Fore d'â pasta cchiù molla e cchiù aveta, pecché appena lievitata, cagnano pure 'e misure che so nu poco cchiù piccerelle.
'E mustacciuoli spisso so vennute 'nzieme 'e roccocò, ma pure che raffiuoli e i susamielli, 'nzieme 'e struffule so 'e doce caratteristici d'ô Natale napulitano.
XVI seculo
Anne 1500 | Anne 1510 | Anne 1520 | Anne 1530 | Anne 1540 Anne 1550 | Anne 1560 | Anne 1570 | Anne 1580 | Anne 1590
Sant'Eufemia d'Aspromonte
Sant'Eufemia d'Aspromonte è nu comune 'e 4073 crestiane d''a pruvincia 'e Reggio Calabbria.
Inipr
Gl inipr è n'álbërë ë lë Cëprëssacëë (Cupressaceae).
Sant'Eufemia d'Aspromonte
Cristijani mportanti du paisi: • Pino Passalacqua, regista; • Giuseppe Pizza, politico; • Barbara d'Urso, conduttrice e attrice televisiva.
Inipr
Nòm sciëndífëchë
Juniperus communis L.
Dëscrëzzion
È ávëtë da 1 a 10 m. Lë frunn suo a forma d'ach, e pízzicanë na freca (1-1,5 x 15–17 mm). Scërisc da fëbbrar a abbril. Gl frutt, ch'è chiamat cicënipr, è apprima vèrd e puo addëvènda bblu-viòla, tunn (4–5 mm).
Andó zë tròva
Gl inipr è na cunífëra chë zë tròva spiss dend a lë cámbëra assutt, lassat a suod e dend a gl bbòsch fin a 1.500 m/n.l.m.
Categurìa:Cupressaceae
Amphibia
'E anfibe (Amphibia Blainville, 1816 ) song na crasse 'e animale vertebrate appartenente ô phylum Chordata.
'E anfibe song state 'e primme vertebrate a colonizzà ll'ambiente terrestre (tetrapode).
Categurìa:Anfibe
Pietterusso
'O pietterusso o revieccio (Erithacus rubecula, Linnaeus 1758) è n'aucelluzzo piccerillo c'apprimma fuje crassefecato comme facente pparte d''a familglia d''e Turdidae e mo crassefecato comme pparte d''a famiglia d''e Muscicapidae.
Gallarìa
Categurìa:Muscicapidae
I millennio
I millennio AC | I millennio | II millennio
I seculo | II seculo | III seculo | IV seculo | V seculo VI seculo | VII seculo | VIII seculo | IX seculo | X seculo
'O I millennio è accumminciato 'o 1 'e jennaro 'e ll'anno 1 ed è fernuto 'o 31 'e dicembre 1000.
Cazzimbocchio
'O cazzimbocchio è nu piezzo 'e preta tosta a 'fforma 'e tronc 'e piramide, e s'aûsa pe lastricà 'e vie, in Italia 'o chiammano sampietrino. Coccruno rice ca 'o nomme 'e sta preta è 'o stess 'e 'na preta tedesca 'e forma tonna, 'o katzenkopf che vo dicere capa 'e jatta, ma cu katzenkopf nun tene niente 'a spartere pecchè so diverse. 'O cazzimbocchio tene 'a base cuatrata, accussì 'e riggiulari ponno seguì a forma a 'vvotte da via. S'appoiano 'ncoppa a rena e po dint' 'e senghe se scola a pece liquida c'azzecca tutte cose.
N'ato significato do cazzimbocchio è chillo che se aûsa pe chiammà a granita. Sa aûsa assaje a Napule e 'a Torre Nunziata e ate posti vicino 'o Vesuvio.
'A parola cazzimbocchio s'aûsa pure pe dicere 'e 'na cosa grossa assaje ca sta annanze 'e piere e da 'mpiccio.
Vide pùre
Preta
Perfugas
Perfugas è nu comune 'e 2488 crestiane d''a pruvincia 'e Sassari.
Cazzimbocchio
Vide pùre
Categurìa:Fravecatura Categurìa:Giuloggia Categurìa:Jaccio
Moglica 'e San Giuseppe
'A moglìca 'e San Giuseppe è nu piatto tipeco d"o Molise ca se magna p"a festa 'e San Giuseppe. A moglica cunzista 'e pane tuosto grattato, menorle, nuoce, nocelle arruste e tretate, pignuole, pàsole, noce 'e moscato, cannella, chiuove 'e caruofano, petrosino tretato, aglio, 'o lauro, 'a scorcia 'e purtugallo, pepedinnia, sale, e mele. Quisto se meschia tutte 'nzieme e se lassa reposà nu paro d'ore, pû se freje dint'a na ramera co l'uoglio d'auliva.
A moglica se mette co na pasta longa, normalmente 'o buccatino. Pe ausanza antica, se magna co le mane.
Categurìa:Cucina mulisane
Campodarsego
Campodarsego è nu comune 'e 12209 'e abitante d''a pruvincia 'e Padova.
Montecatini Terme
Montecatini Terme è nu comune 'e 20024 'e abitante d''a pruvincia 'e Pistoia.
Ostiglia
Ostiglia è nu comune 'e 7074 crestiane d''a pruvincia 'e Mantova.
Granone
Vide pure
Categurìa:Poaceae
Regno 'e Sicilia
Storia
'O Regno 'e Sicilia fuje criato 'ind'o 1130 pe' Ruggero II d'Altavilla cu l'ajùto 'e ll'antipapa Anacleto II.
Terme Vigliatore
Terme Vigliatore è nu comune 'e 6438 crestiane d''a pruvincia 'e Messina.
Sant'Eusanio del Sangro
Sant'Eusanio del Sangro è nu comune 'e 2461 crestiane da pruvincia 'e Chiete.
Ate pruggette
Categurìa:Comune da pruvincia 'e Chiete
Abejar
Abejar è nu comune 'e 406 crestiane d''a pruvincia 'e Soria, Castile e León, Spagna.
San Candido
San Candido (Innichen per germanese) è nu comune 'e 3.099 crestiane d''a pruvincia 'e Bolzano.
Codejanco
'O codejanco (Oenanthe oenanthe, Linnaeus 1758) è n'auciello ca magna ll'anemalucce e fa pparte d''a famiglia d''e Muscicapidae (Vigors 1825).
Pergine Valdarno
Pergine Valdarno è nu comune 'e 3111 crestiane d''a pruvincia 'e Arrezzo.
Sant'Eusanio Forconese
Sant'Eusanio Forconese è nu comune 'e 443 crestiane da pruvincia 'e l'Aquila.
Verrua Savoia
Verrua Savoia è nu comune 'e 1471 crestiane d''a pruvincia 'e Torino.
Riomaggiore
Riomaggiore (Rimasùu) è nu comune 'e 1802 crestiane d''a pruvincia 'e La Spezia.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e La Spezia Categurìa:Comune d%27%27a reggione Liùria Categurìa:Comune 'e l'Italia
Ugo Foscolo
Niccolò Ugo Foscolo (Zante, 6 'e frevaro 1778 – Turnham Green, 10 'e settembre 1827) fuje nu pueta taliane. Categurìa:Puete
Montecatini Val di Cecina
Montecatini Val di Cecina è nu comune 'e 2002 'e abitante d''a pruvincia 'e Pisa.
Crasse (tassonomia)
Int'ê scienzie naturale, ê fine d"a tassonomia, 'a crasse è un d"e livielle 'e crassifecazzione scientìfeca d"e organisme vivente (tanto d"a zoologgia, quanto d"a botanica) e d"e minerale.
Diverse crasse possono (ma nun è necessario) essè ulteriormente suddivise 'n sottocrasse.
Int'ô sistema 'e crassifecazzione ausato 'n zoologgia è immediatamente 'nferiore ô tipo e superiore a ll'ordene.
Int'ô sistema 'e crasseficazzione ausato 'n botanica è immediatamente 'nferiore a 'a divisione e superiore a ll'ordene.
'N cristallografia fanno parte 'e na crasse tutte 'e cristalle cu 'o stisso raro 'e simmetria, addò ce song 32 classe.
Cullegamiente esterne
https://web.archive.org/web/20121228011934/http://www.scricciolo.com/avium/Classificazione_Tassonomica.htm
Arniuro in Vulture
Arniuro in Vulture è nu comune 'e 13.935 crestiane d''a pruvincia 'e Putenza.
Ostra (AN)
Ostra (AN) è nu comune 'e 6.211 crestiane d''a pruvincia 'e Ancona.
Farcone
'O farcone (Falco, Linnaeus, 1758) è nu gennere 'e aucielle ca fa pparte â famiglia d''e rapace ed è n'animale diurno.
Campodenno
Campodenno è nu comune 'e 1436 'e abitante d''a pruvincia 'e Trento.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Trento Categurìa:Comune d%27%27a reggione Trentino-Avere-Arece Categurìa:Comune 'e l'Italia
Tutti pazzi per amore
Tutti pazzi per amore jè na fiction tajana fatte 'a Rai Fiction e Publispei.
Produzzióne
Tutti pazzi per amore a vengiùte 'nd'o' 2009 'o Premio Regia Televisiva 'nda categoria "'a mèglia fiction".
Pyongyang
Pyongyang (平壤) è na cità e 'a capitale d"a Corea d''o Nord, cunta cchiù 'e 3.200.000 abetante.
Categurìa:Corea d''o Nord
Archaea
'E archee o archibattere o archeobattere (Archaea o Archaeobacteria) songo na suddivisione sistemateca funnamentale, ô cchiù vascio liviello, d"a vita cellulare. Ponno cunziderarse regno o dominio a secunna de scheme crassifecative, ma fanno vedè strutture biochimeche tale 'a cunziderarse nu ramo basilare, pristo distaccatose de ate furme d"e vivente.
Categurìa:Archee
Pergine Valsugana
Pergine Valsugana (germanese: Fersen im Suganertal) è nu commune 'e 19.118 crestiane d''a pruvincia 'e Trento.
Corea d"o Nord
'A Corea d''o Nord è nu stato int'a ll'Asia. È canusciuta comme Repubbreca Popolare Democrateca 'e Corea e sta mpezzata int''a penisola 'e Corea.
Tene fruntiera ô nord cu 'a Cina e 'a Russia e all'est s'affaccia a 'o Mar d&. Mmece all'ovest è nfusa d''o Mar Giallo. Tene fruntiera meridiunale cu Corea d& e fuje cu chella ca steva aunita int'a nu stato sulo nzin'ô 1948.
San Calogero (VV)
San Calogero (VV) è nu comune 'e 4631 crestiane d''a pruvincia 'e Vibo Valentia.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Vibo Valentia Categurìa:Cumune d%27%27a Calavria Categurìa:Comune 'e l'Italia
II millennio
I millennio | II millennio | III millennio
XI seculo | XII seculo | XIII seculo | XIV seculo | XV seculo XVI seculo | XVII seculo | XVIII seculo | XIX seculo | XX seculo
Categurìa:Millennio
Sant'Ilario d'Enza
Sant'Ilario d'Enza è nu comune 'e 10223 crestiane d''a pruvincia 'e Reggio Emilia.
Vertova
Vertova è nu comune 'e 4701 crestiane d''a pruvincia 'e Bergamo.
IX seculo
I millennio | II millennio | III millennio
Songs in A Minor
Songs in A Minor è 'o primmo album 'e ll'artista 'mericana Alicia Keys. Ll'album ha vennuto cchiù 'e 50.000 copie 'nt'ô primmo juorno, 235.000 'int'â primma semmana, e fin' e mmò cchiù 'e dieci miliuni 'nt'a tutto 'o munno.
IX seculo
VI seculo | VII seculo | VIII seculo | IX seculo | X seculo | XI seculo | XII seculo
Songs in A Minor
Tracce
Categurìa:Album 'e Alicia Keys
IX seculo
Anne 800 | Anne 810 | Anne 820 | Anne 830 | Anne 840 Anne 850 | Anne 860 | Anne 870 | Anne 880 | Anne 890
Mmenziune e le ccose nove e appurate
Categurìa:Seculo IX
Rionero Sannitico
Rionero Sannitico è nu comune 'e 1.128 crestiane da pruvincia 'e Isernia.
Ostra Vetere
Ostra Vetere è nu comune 'e 3535 crestiane d''a pruvincia 'e Ancona.
Campodolcino
Campodolcino è nu comune 'e 1078 'e abitante d''a pruvincia 'e Sondrio.
Termini Imerese
Termini Imerese è nu comune 'e 26290 crestiane d''a pruvincia 'e Palermo.
Lengua cruata
'A lengua cruata (hrvatski jezik), (ISO 639-3: hrv) è una lengua d''e standard d''o slaveco meridionale basato ncopp'ô dialetto cakavio, ouest stokavo è kaikavio. 'O cruato se parla ncopp'a tutto 'n Croazia, Bosnia-Erzegovina è Montenegro.
Jonte 'a fore
Categurìa:Lengua cruata Categurìa:Croazia
San Canzian d'Isonzo
San Canzian d'Isonzo è nu comune 'e 6808 crestiane d''a pruvincia 'e Gorizia.
Bertrichamps
undefined Bertrichamps è nu comune da Franza che appartiene 'a regione franzese ro' Meurthe-et-Moselle.
Meùrth e Mosèll (Meurthe-et-Mosellè) è nu' dipartimènt francès ra' regiòn Lorenà (Lorrainè). Cunfìna cu 'e ddipartimente d'â Mosèlla a nord-èst, ro' vascio Renò a èst, dei Vosgì a sud e ra' Mosà a ovèst. A nord-ovèst confìn cu o' Belgiò (provincià ro' Lussemburgò) ed o' Lussemburgò.
L principàl cìttà, oltrè o' capoluòg Nàncy, song Brièy, Lunévillè, Toùl, Lòngwy, Pont-à-Moussòn, Jàrny, Villerùpt e Baccaràt.
Pergola
Pergola è nu comune 'e 6864 crestiane d''a pruvincia 'e Pesaro e Urbino.
Bertrichamps
Jonte 'a fore
Categurìa:Franza
Montecchio (TR)
Montecchio (TR) è nu comune 'e 1746 'e abitante d''a pruvincia 'e Terni.
Sant'Ilario dello Ionio
Sant'Ilario dello Ionio è nu comune 'e 1388 crestiane d''a pruvincia 'e Reggio Calabbria.
Pruvincia 'e Foggia
'A Pruvincia 'e Foggia è na pruvincia da Puglia settentrionale ca cunta cchiù ca 680.000 abitante.
Affacciata sana sana a nord e ad est ncopp'ô Mar Adriateco, cunfina ad ovest cu 'o Mulise (Pruvincia 'e Campobasso) e cu 'a Campania (Pruvincia 'e Beneviento), a sud cu 'a Campania (Pruvincia 'e Avellino) e cu 'a Lucania (Pruvincia 'e Putenza), a sud-est cu 'a Pruvincia 'e Barletta-Andria-Trani.
Giugrafia
Cu na soprafiggia 'e 7.192 kmq (addeventeranno 6.968 d''o 2009 cu 'o passaggio d''e comune 'e Margherita 'e Savoia, San Ferdinando di Puglia e Trinitapoli 'a ll'ammenestrazione d''a Pruvincia di Barletta-Andria-Trani nova) è, pe estensione, 'a seconna pruvincia d'Italia, aroppo Bolzano.
Ngradecate
Categurìa:Botanica
Campodoro
Campodoro è nu comune 'e 2170 'e abitante d''a pruvincia 'e Padova.
Ostuni
Ostuni (nota pure comme Cità Janca) è nu comune 'e 32.591 crestiane da pruvincia 'e Brinnese.
Verucchio
Verucchio è nu comune 'e 9365 crestiane d''a pruvincia 'e Rimini.
Montecchia di Crosara
Montecchia di Crosara è nu comune 'e 4189 'e abitante d''a pruvincia 'e Verona.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Verona Categurìa:Comune d%27%27a reggione Veneto Categurìa:Comune 'e l'Italia
Vertemate con Minoprio
Vertemate con Minoprio è nu comune 'e 3864 crestiane d''a pruvincia 'e Como.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d%27%27a pruvincia 'e Como Categurìa:Comune d%27%27a reggione Lummardìa Categurìa:Comune 'e l'Italia
Atomo
Ll'atomo è na parte e materia costituita 'ra protoni, elettroni e pur neutroni.
Chesta particella è piccerilla e se po vedé solo c"o spettroscopie
Categurìa:Físeca
Montecchio Emilia
Montecchio Emilia è nu comune 'e 8738 'e abitante d''a pruvincia 'e Reggio Emilia.
Scurriato
'O scurriato era na specie de frusta c'ausaveno li carrettiere pè fa movere a li cavalle. Vide lo pruverbio : "'A cavallo 'e razza nun serve scurriàto".
Nommenclatura binommiale
'A nommenclatura binommiale, o nommenclatura binommia, è na convenzzione standard ausata 'n Sistemateca pe' cunferì 'o nomme a na specia. Comme suggerisce 'o termene binommiale, 'o nomme scientìfeco 'e na specia vene cuniato d"a comminazzione 'e dduje nomme: 'O primmo termene (nomme gennerico) porta sempe l'inizziale maiuscola, pe tramente 'o secunno termene (nomme specifeco) veene scritto 'n minuscolo; 'ntramme 'e nomme vanno 'nutre scritte 'n cursivo (ad esempio Homo sapiens). Quanno 'o gennere è stato precedentemente trattato int'ô testo o quanno song già state statite d"e specie 'e chillo gennere, 'o nomme gennerico può essè abbreviato co 'a suja lettera inizziale (H. sapiens) ma nun deve maje essè omesso. Solo 'n rare occasiune chista abbreviazzione vene ausata communemente ô posto d"o nomme cumpretto. Pe' esempio 'o batterio Escherichia coli vene spisso 'nnicato solo comme E. coli.
Scurriato
Categurìa:Suggità
Nommenclatura binommiale
Vvoce currelate
Categurìa:Crassifecazzione scientìfeca
Campodimele
Campodimele è nu comune 'e 707 'e abitante d''a pruvincia 'e Latina.
Categurìa:Giugrafia Categurìa:Comune d''a pruvincia 'e Latina Categurìa:Comune d''a reggione Lazzio Categurìa:Comune 'e l'Italia
Veruno
Veruno è nu comune 'e 1576 crestiane d''a pruvincia 'e Novara.
Campofelice di Fitalia
Campofelice di Fitalia è nu comune 'e 595 'e abitante d''a pruvincia 'e Palermo.
Sant'Ippolito
Sant'Ippolito è nu comune 'e 1513 crestiane d''a pruvincia 'e Pesaro e Urbino.
Ripa Teatina
Ripa Teatina è nu comune 'e 4293 crestiane da pruvincia 'e Chiete.
Chiummo
'O Chiummo è n'elemento chimico, ò nummere atomico suojo è 82. 'O simbulo è Pb - Dint'à a Tavula è tutte ll'Elemente se trova dinto 14° gruppe e dint'ò 6° periodo. È nu metallo tennero, pesante e se pò faticà facilimente.
Categurìa:Chimeca
Vervio
Vervio è nu comune 'e 239 crestiane d''a pruvincia 'e Sondrio.
Tassonomia
'A tassonomia (d"o grieco ταξις, taxis, "ordenamiento", e νομος, nomos, "nurma" o "règula") è, int'ô sujo segnificato cchiù gennerale, 'a risceplina d"a crassifecazzione. Abbitualmente, se 'mpiega 'o termene pe' designà 'a tassonomia biologgeca, ossia 'e critere cu cui se ordennano 'e organisme 'n nu sistema 'e crassifecazzione cumposto 'e 'na ierarchia 'e taxa annidate.
Verruáine
La verruáine /vǝ'rːwajnǝ/ (Borago officinalis L.) è na chianda e la famiglia e le Boraginaceae.
Tassonomia
Categurìa:Tassonomia
San Carlo Canavese
San Carlo Canavese è nu comune 'e 3548 crestiane d''a pruvincia 'e Torino.
Verruáine
Ne vè faštima da gle Levande é z'è spasa a na bòna parte e l'Euròpa, addó crésce affin'a 1.000 m/n.l.m.
Descrezzione
Chianda èrvácia che pò meserà 80 cm. Tè le frunne (chélle sott'a tutte longhe 10–15 cm, chélle attaccate a gle fušte suó cchiù peccerélle) ovale-allítteche, vérde scure, che ciérte pire fute. Gle sciuore blù ze truóvene mbond'a tutte, appise a camòlla é dúrene puoche tiémbe. Gle frutte suó achènie che tiéve pòca semènda peddénde.
Frunne
Viéve addeprate dénd'a le menèštre maretate, rechine pe raviòle é cavesune, frettate. Ze fave fritte comm'a gle sciuore e checozze. Gle pire ze tuóglene cucènnela.
È mègle a nen la magnà cruda pebbía e la presènza e chembuošte pirrelizzedínece che petíssene èsse tuóssece pe gle féchete.
Sciuore
Ze mágnene ammišchiate dénd'a le nzalate.
Dave ne biégle chelore a l'acite.
Semènda
Da puoche tiémbe šta pe avé ne ruosse nderèsse cummerciale. Nfatte, l'uogle che ze ne caccia fòre (uogle gamma 3 lenoléneche) è addeprate pe le magnà, le mmedecine é gle chesmétece.
Categurìa:Boraginaceae
Campofelice di Roccella
Campofelice di Roccella è nu comune 'e 5735 'e abitante d''a pruvincia 'e Palermo.
Frances Ruffelle
Frances Ruffelle (Londra, * 29.08.1965) è na cantautrice e autrice ngresa.
Otranto
Otranto (Utràntu int '' o dialetto salentino) è nu comune 'e 5.622 crestiane d''a pruvincia 'e Lecce.
Perledo
Perledo è nu comune 'e 874 crestiane d''a pruvincia 'e Lecco.
San Casciano dei Bagni
San Casciano dei Bagni è nu comune 'e 1745 crestiane d''a pruvincia 'e Siena.
Beuveille
undefined Beuveille è no' commune d''a Francia c'appartiene alla regione franzese ddo' Meurthe-et-Moselle.
Meùrth e Mosèll (Meurthe-et-Mosellè) è nu' dipartimènt francès dda' regiòn Lorena (Lorrainè). Confìn cu 'e dipartimènt dda' Mosèll a nord-èst, ddo' vascio Reno a èst, dei Vosgi a sud e dda' Mosa a ovest. A nord-ovest cunfina c''o Belgio (provincia ddo' Lussemburgo) ed 'o Lussemburgo.
'E cità principale, oltre 'o capoluogo Nancy, song Briey, Luneville, Toul, Longwy, Pont-à-Moussòn, Jarny, Villerupt e Baccarat.
Jonte 'a fore
Categurìa:Franza
Montecchio Maggiore
Montecchio Maggiore è nu comune 'e 20.730 abitante d''a pruvincia 'e Vicenza.
Montecchio Precalcino
Montecchio Precalcino è nu comune 'e 4623 'e abitante d''a pruvincia 'e Vicenza.
Ferraro
'O ferraro è 'na perzona ca crea oggetti 'e fierro o d'acciaro, aûsanno pe chisto fatto, fierr a 'mmano pe martellà, curvà, taccherià o pe da forma 'o 'ffierro quanno chisto se trova dinto a nu stato ca nun è liquido. Spisso 'o 'ffierro vene scarfato 'nzino a quanno nunn'addeventa 'e fuoco, e aroppo vebe faticato ca furgiatura. Chisto tipo 'e lavurazzione è stata una di primme tecniche aûsate pe  faticà o 'ffierro. 'A parola "ferraro" scenne da parola latina faber. Cierte fatiche do ferraro song: canciello 'e fierro vattuto, griglie, ferriate, menzule, sculture, fierr, utensili da cucina, e armi. 'Nu masto ferraro sape fa, comme se niente fosse, robba bell ca 'nzertano talento e origginalità.
Aute voci
Categurìa:Mestiere napulitane
Campofilone
Campofilone è nu comune 'e 1799 'e abitante d''a pruvincia 'e Fermo.
Vervò
Vervò è nu comune 'e 676 crestiane d''a pruvincia 'e Trento.
Sant'Olcese
Sant'Olcese è nu comune 'e 5976 crestiane d''a pruvincia 'e Genova.
Sistemateca
'A sistemateca è 'a scienzia ca crassifeca 'e essere vivente.
Cenne storiche
Tentative 'e crassifecazzione song esistite fin 'e ll'antichità (pe' esempio, Aristotele e Plinio 'o Viecchio) ma è cu 'o Systema Naturæ (1758) 'e Linneo (nomme latinizzato d"o botanico sguezese Carl von Linné, 1707-1778) ca 'a sistemateca acquista na forma scientìfeca.
'N chisto testo Linneo descrisse cu nu nomme scientìfeco tutte 'e specie vivente allura canusciute, assegnanno a peruna 'e ide nu doppio nomme (nommenclatura binommiale).
Categurìa:Tassonomia
Otricoli
Otricoli è nu comune 'e 1811 crestiane d''a pruvincia 'e Terni.
Ripabottoni
Ripabottoni è nu comune 'e 673 crestiane da pruvincia 'e Campobasso.
Sant'Omero
Sant'Omero è nu comune 'e 5238 crestiane da pruvincia 'e Teramo.
Termoli
Térmule (Térmëlë into dialetto termulese) è nu cumune d'a costiera Adriàteca inta pruvincia 'e Cambuasce. Ha cresciuta assaje adoppa sicunna uerra munniale, e mó tene circo 32.000 abetante. Tanne canusciuta come nu puorto 'e pesca, ogge è na destenazione canusciuta pe spiagge e muraglie antiche.
Tokyo
Tokyo (東京都, Tōkyō: 'a capitale 'e ll'est.) e 'a capitale d''o Giappone, mpizzata a 'o centro-est 'e ll'isula 'e Honshu, e specificamente int''a reggione 'e Kantō. Tene circa 13 meliune 'e crestiane, ma 'a prefettura (ufficialmente Metropule 'e Tokyo) d''a soja arriva a 'e 37 meliune tutta sana, cosa c''a facesse addeventà 'a cchiù populata area metrupulitana d''o munno.
Tokyo è 'o posto addò sta mpizzato 'o guverno Giapponese e 'o Palazzo Mperiale, ed è pure 'a casa d''a Famiglia Mperiale Giapponese.
Nutarelle
Categurìa:Giappone
Sannite
Gl Sannite (pe òsch Safineis é pe latine : Samnīs, -ītis, a gl singulare ; Samnītes, -ium, a gl plurale) suó tribbù sabbèlleche štabbelite dénd a gl Sannie (reggione mendana e l’Etalia e gl sudd) e gl sètteme affin’a gl tèrz sècule p. C.
Montechiaro d'Acqui
Montechiaro d'Acqui è nu comune 'e 585 'e abitante d''a pruvincia 'e Alessandria.
Andrea Napoleone
Andrea Napoleone è nu cantante napuletano 'e Napule. Andrea Napoleone nel 2008 ha inciso una canzone chiamata "Tutti Pazzi Per Lavezzi"che è una canzone ispirata al nuovo beniamino di Napoli e della Società Sportiva Calcio Napoli.
Kelly Rowland
Kelly Rowland, nomme d'arte 'e Kelendria Trene Rowland (Atlanta, 11 'e frevaro 1981) è na cantautrice, ballarina, modella, attrice, conduttrice 'e televisione e filantropa 'mmerecana, nu d"e miembre funnature d"o gruppo d"e Destiny's Child. E' ppure 'a sora cuscina 'e Beyoncé.
Scola Miereca Salernitana
'A Scola miereca salernitana è stata 'a primma e cchiù mpurtante istituzione miereca d'Europa 'a ll'abbiata d''o Medioevo (IX seculo); comme tale è cunziderata 'a tante comme ll'antesignana d''e muderne univerzità.
Sannite
La prima vòta che ze tròva caccosa de scritt ngim’a iss resagl a gl 354 p. C., a ne trattate fatt che gl Romane.
Gl pòpele
Sse pòpele parla na léngua apparendata a l'òsch. Gl Sannite suó spartute a quatt tribbù:
Scola Miereca Salernitana
'E funnamente e 'a mpurtanza d''a scola
'E particulare mpurtanza, d''o punto 'e vista culturale, è pure 'o ruolo svolto d''e ffemmene 'int'â prateca e 'into ll'nzegnamento d''a mericina.
Sannite
Gl pòpele
Puó cchiù appriéss sse tribbù fúrene rarreviate da :
Scola Miereca Salernitana
'E funnamente e 'a mpurtanza d''a scola
Categurìa:Uneverzetà Categurìa:Salierno
Sannite
Štòria
Dòpp na uèrra tra Umbr é Sabbine (aggènd e šterpiglia itáleca, apparendate da la léngua) sse lúteme, èssènn vengeture, decediérn e fà ne Ver Sacrum (Primavéra Sacra) n’nore a gl ddíe Mamerte (che curresponn a gl ddíe Mars latine é a gl Ares grèche). A la primavéra e gl ann appriéss, gl giune fúrene mannate a culenizzà ata tèrra, pertate da gl agnemale sacre a gl ddíe a gl quale évene štate cunzacrate: gl vòve; cape de la spedezione éva Comine (o Còmie) Caštrònie, criatore e gl Touto (pòpele) sannite. Partiérn da gl lachitt sacre de Cutilia (uoje ze chiama lache de Paterno, a gl chemune e Castel Sant'Angelo, m’previngia e Riéte) che 7.000 Sabbine, é, mendagn mendagn, dòpp ne cammine luongh, arreviarn a na chiana ricca d’acqua é de tèrr. Štrabbone conda che gl vòve ze fermètt a gl piéde de ne còll chiamate Samnium, é da quišt gl pòpele peglètt gl nome, mméce ze sa ca gl nome Sabbine, Sannite (Safineis) é Sannie (Safinim) ne viév da la stéssa rádeca lenguišteca ch’èngh gl innoeuropèe sabh-.
Gl Sannite suó spase, da gl ottave sècule p. C., dénd a ne ruoss tretòrie chiamate Sannie, chiuse a nòrd da le mendagn e la Majèlla; a sudd é a levand da l’Apulia é da gl muare adriáteche; a punènd da la Cambania é da gl muare tirréne.
A la secunna mmetà e gl quind sècule p. C., gl Sannite ze píglene la Cambania, mindr cchiù a sudd gl Lucane ze spánnene pe tutta la Calavria.
Ciért Sannite críane ne Štate cambane attòrn a la ricca Capua etrusca é a la Cuma grèca, addevendènn cchiù šteruite é mén ferrign, ma remanènn angora sott pressione e chigl e le mendagn pe tutt gl sècule appriéss. Le ricch é rass chiane de l’Apulia a sudd, e la vall e gl Lire a nòrd é, prima e tutt, chéll e la Cambania fúrene spiss sacchijate da gl mendanare.
A gl 354 p. C., Roma facètt ne puatt d'amecizia é d'allianza che la cunfederazione sannita, ma nen ze sa niènd de quéll che ze deciérene. Gl stòrece d’uoje piénzene ca ndann gl sciume Lire (gl Liris latine) fòtt gl chembine naturale tra gl romane é gl sannite.
Viérz 343 p. C., gl Sannite e le mendagn maleménane gl Sedecine e Tiane (Teanum) che štave a chembine che Lazie é Cambania. Chiss chiámane gl Cambane e Capua pe ze fà rajetuà, é sse lúteme ze revòtane a la vía de Roma.
Fòtt la prima uèrra sanníteca. Gl Romane vengiérene ddu vòte condr a gl pòpele mendanare ma nen ze n’apprefettarn pecché z’avétter’a reterià pe ì a schemmatt che gl viécchie alliate latine. Roma refà n’allianza nòva che gl Sannite é chemmatt affiangh a iss condr a gl Sidicine, gl Cambane é gl Latine, pe gl quale gl abbandone e Teanum è ne bbrutt còlp pe la cunemía séa. D'allescì, a la prima uèrra sanníteca ze ngatèna la uèrra latina.
Roma ze spann pe tutt gl Lazie é la Cambania, é sse fatt la métt faccefrond a gl Sannite. Viéve appriéss ddu uèrr lòngh, la secunna uèrra sanníteca é la tèrza uèrra sanníteca che dúrane da gl 327 p. C. a gl 290 p. C (quann gl Sannite z’arriénnene). Sse lúteme piérdene na part e gl tretòrie sié é tiéve a spuštà gl chembine ngòpp’a gl ávete Velturn, ne ccone cchiù a sudd-èšt e gl Lire. Pe de cchiù tiéve a dà paricchie suldate a Roma. Nen petènn seppertà ss’affrund gl Sannite s’allíane che gl nemice e Roma che ze tròvane a l’Etalia, Pirr a gl 280 p. C. é Anníbbale a la secunna uèrra púneca.
Gl Sannite suó tra gl prime puópele a ze revetà condr a Roma a la Uèrra seciale. Críane na cunfederazione itáleca, prò a gl 88 p. C., a la fine e la bbattaglia de pòrta Cullina, Sylla fa n’accesiaglia é štrica quasce tutt gl uerriére sannite é spèrd gl riéšt e la pepelazione. Da ndann ze petètt dice ca l’Etalia fòtt rionda sott a n’úneche reggime giurídeche.
Lébbra
Categurìa:Storia antica
Bettainvillers
undefined Bettainvillers è nu comune da Franza che appartiene 'a regione franzese ro' Meurthe-et-Moselle.
Meùrth e Mosèll (Meurthe-et-Mosellè) è nu' dipartimènt francès ra' regiòn Lorenà (Lorrainè). Cunfìna cu 'e ddipartimente d'â Mosèlla a nord-èst, ro' vascio Renò a èst, dei Vosgì a sud e ra' Mosà a ovèst. A nord-ovèst confìn cu o' Belgiò (provincià ro' Lussemburgò) ed o' Lussemburgò.
L principàl cìttà, oltrè o' capoluòg Nàncy, song Brièy, Lunévillè, Toùl, Lòngwy, Pont-à-Moussòn, Jàrny, Villerùpt e Baccaràt.
Jonte 'a fore
Categurìa:Franza
Chromista
'E crumiste (Chromista) song nu gruppo tassonomeco 'e essere vivente eucariute unicellulare o pluricellulare, pe' 'a maggior parte fotosintetice, anche se ve song state 'nzerite anche organisme precedentemente crassifecate 'nfra 'e "fungie 'nferiore", e dunque eterotrofe. Int'ê recente crassifecazziune è stato allevato, 'n maniera communque cuntroversa dato 'o possibbele polifiletismo, a liviello 'e regno.
Categurìa:Eucariute
Perletto
Perletto è nu comune 'e 321 crestiane d''a pruvincia 'e Cuneo.
Sant'Omobono Terme
Sant'Omobono Terme (nfin'ô 2004 Sant'Omobono Imagna) è nu cumune 'e 3.460 crestiane d''a pruvincia 'e Bergamo.
Montechiaro d'Asti
Montechiaro d'Asti è nu comune 'e 1383 'e abitante d''a pruvincia 'e Asti.
Campofiorito
Campofiorito è nu comune 'e 1401 'e abitante d''a pruvincia 'e Palermo.
Campoformido
Campoformido è nu comune 'e 7374 'e abitante d''a pruvincia 'e Udine.
Ripacandida
Ripacandida è nu comune 'e 1767 crestiane d''a pruvincia 'e Putenza.
Rial Marina d''o Regno d''e Ddoje Sicilie
'A Rial Marina d"o Regno de Ddoje Sicilie, pure chiammata Armata 'e mare 'e Soja Maestà 'o Rre d"o Regno d"e Ddoje Sicilie, fuje 'a cumpunente navale ca c'ô Riale Esercito de Ddoje Sicilie furmava 'e fforze armate d'ô Regno. 'O termine "Regio", ogge ausato pe' lla endicà, cumparette schitto aropp'a ll'annessione c'ô Regno 'e Zardegna. Essenno 'a meglio urganizzata nfra 'e mmarine 'e primma 'e ll'unità, fuje 'o mudello, pe' vuluntà 'e Cavour p'â sequente Regia Marina Taliana.
Carlo 'e Burbone
Rint'ô 1735, p'ê mmenacce d'ê pirate "barbaresche" 'e ll'Africa settentriunale, 'o nuovo suvrano 'e Napule ngignaje na pulitica marittima assaje cchiù resoluta, affidanno a 'o Marchese 'e Montealegro, menisto d'â uerra, 'o compito 'e custituì n'Armata 'e Mare pe' affruntà 'o prubblema d'â pirateria.
'O 10 'e dicembre 1735 fuje prumurgato 'o "Regolamento (....) para el extablaciemiento (...) de su Exquadra de Galeras, Arsenal, Darsena..." 'e chiara derivazzione spagnuola, ca segnaje a nasceta 'e ll'Accademia d'â Rial Marina. Fuje mperzò custituita na squadra 'e 4 galére (tre 'e cheste accattate da 'o Stato Puntificio) ca furmaje 'o primmo nucleo d'â Marina, ca se svelupparrà cuntinuamente nfino a iognere, 'int'â fine d'ô seculo, a 'e ddimenziune necessarie a affruntà 'o prubbrema d'â pirateria e a pruteggere 'e rrotte cummerciale. 'Ncap'ô 1741, p'â uerra nfra Spagna e Austria, na squadra ngrese, trasuta 'intô gurfo 'e Napolì, urdenaje a 'o rre, Carlo 'e Burbone, 'e remané niutrale. Chesta fuje ll'accadenza ca purtaje â costruzzione 'e nuove vascielle e fragate, comme pure d'ô naviglio piccerillo 'e supporto.
Ottana
Ottana è nu comune 'e 2526 crestiane d''a pruvincia 'e Nuoro.
Rial Marina d''o Regno d''e Ddoje Sicilie
Carlo 'e Burbone
'Ncap'ô 1759, ô fernì d'ô regno 'e Carlo, 'a frotta accussì se cumpuneva:
Ferdinando I
Cu ll'ascesa ncopp'ô trono spagnuolo 'e Carlo, diventato Carlo III, 'o putere fuje affidato ô menisto Bernardo Tanucci, p'â menurità 'e ll'arede Ferdinando. 'O menisto, ca nun bunava 'a puliteca marittima 'e Carlo, trascuraje 'o putenziamento d'â Rial Marina, nfino ô nteressamiento d'â Reginàa Maria Carolina, ca vulette a Napule John Edward Acton, aufficiale irlandese ô servizzio d'ô Granduca 'e Tuscana, e fratiello d'â regina, Liopoldo d'Asburgo.
Acton fuje accussì nummenato capo d'ô Menisterio r'ô Cummercio e Marina 'int'ô 1779, e susso se nguadiaje a putenzià 'a Marina melitare. Arricettaje mperzò 'a frotta 'ncapo a ddoje squadre: d'ê Vascielle e d'ê Sciabecche. Accattaje vascielle e fragate, urdenanno mperò pure nu gruosso prugramma 'e nove custruzzione, aggrannette 'o Culleggio 'e Marina, mannaje devierze uardiemarine e aufficale a servizzio d'ê mmaggiure Marine melitare 'e ll'Europa, funnaje 'o nommalto Cantiere navale 'e Castellammare di Stabia, istituette 'o Cuorpo 'e Fanteria 'e Marina, chiammato Reggimiento Rial Marina. Ncopp'ô 1788 'a Marina cuntava 39 nave, armate 'e 962 cannune, accussì spartite:
Cu' n'urganico 'e:
'E spese tutale ereno 'e 653.000 ducate, sagliute ll'anno appreisso d'âte 250.000, aggrannite n'âta vôta nfino a iognere a nu tutale 'e 1.023.000 ducate 'int'ô 1790. Chisto aumiento fuje frutto d'ô putenziamiemto 'e ll'opere custruttive, curmenato cu ll'allestimiento 'e nu vasciello da 74 cannune, comme pure 'e nu gruosso nummero 'e varche cannuniere, tanto da iognere a 140. Ll'opera 'e raffurzamiento fuje mperò susso 'nterrutta pe' ll'invasione pe' cunto d'ê ffrancise, ca scusajeno Ferdinando, fuiuto 'n Sicilia, e criajeno 'a Repubbreca Napuletana. Chiste abbruciajeno 'a metà d'â frotta e cundannajeno a morte ll'ammeraglio Francisco Caracciolo.