cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Migueltzin Huēyahtlapāleh
Migueltzin Huēyahtlapaleh ōquipehuac in Tlācatecolōtl īhuān ōquitepehuac ompa Ichantletl; ihcon itla tlahcuilolme in Yectli Huēhuehtlahtōlli.
"Migueltzin īhuān īangelmeh ōyaōchi ītech Quetzalcuetzpallin. Ohuihqui Quetzalcuetzpallin īhuān īangelmeh ōyaōchi, auh ahmo onicpe īhuān ahmo ōmotequipano ītech Ilhuicatl." Apocalipsis 12, 7.
Nō Xiquitta
Neneuhcāyōtl:Cristianismo Neneuhcāyōtl:Catolicismo Romano Neneuhcāyōtl:Islam
Ë
Ë cah in ōmetlīltetl tlahtōlpan "E".
Chalchihuitl
thumb|Chālchihuitl ītlapāl Chālchihuitl in tlazohtetl. Cencah huelcamatilli ipan Huehue-Mexihco.
Neneuhcāyōtl:Tlazohtetl
Nāhuatlahtōlli ītlahtoliztiyo
Nāhuatlahtōlli īnetlahtōlmachtiliz.
Preposiciones
Lo mismo pasa con las preposiciones, nunca del todo fijadas, que no se entienden pues son demasiado ambiguas. Propongo que se usen más frecuentemente pues clarifican el sentido de la expresión. Y en concreto las siguientes:
A: ompahuic (abreviable en onhuic).Hacia: ompahuicpa (onhuicpa).Para:ipampahuic.Por:ipampa.Hasta:ompatech (ontech).Con/sin (instrumentales):ica/ayica. Con/Sin (comitativos): ihuantech/ahihuantech.Según:ictech. Sobre (habiendo contacto): ipani. Sobre o por arriba de(sin contacto):icpac. Sobre (acerca de): itechcopa. Detrás:icuitlapan. Debajo (habiendo contacto):itzintlani.Debajo o por debajo (sin contacto): itzintlan. Junto: itloc. Cerca: inahuac.Dentro: icpan (i-c-pan).Entre: tzalan. Y sobre el uso de las preposiciones: admitir el prefijo posesivo si el sentido lo permite (algunas ya lo llevan). Alcance e interpretación: lo más parecido posible al castellano.
Algo distinto a las preposiciones son los giros preposicionales, giros idiomáticos que se parecen a las preposiciones o llevan preposiciones en funciones no preposicionales: - gentilicios. Ej. Mexihco. - conjunciones: Ej. Ipampa in: por esto. Ipampa ca: porque. - Adverbios: ic (tan, así), que unido a la partícula relativa "in" da "Inic" (ya que, como, por...), conjunción.
Neneuhcāyōtl:Nahuatlahtolli
Ocuilin
thumb|[[Tlālocuilin (Lumbricus terrestris)]] Ocuilin (caxtillāntlahtolli: gusano; Inglatlahtolli: worm).
Neneuhcāyōtl:Chinahtin
Yēmpōhualmahtlāctli omōme
Yēmpōhualmahtlāctli omōme (yēm + pōhual + mahtlāctli + om + ōme) ītōcā cē tlapōhualli auh mohcuiloa "72".
Florence Cassez
Florence Marie Louise Cassez Crépin nōzo Florence Cassez (1974-) ōtlācati īpan Lille, Francia īpan 17 Tlamahtlāccēti, 1974. Yehhuātl cē cihuātētzāuhtlahtlacoāni tlatelquetztli ipan Mexihco ipampa nezacualiztli.
Neneuhcāyōtl:Franciatlācah
Mitsubishi Lancer VI
Mitsubishi Lancer VI ītōca cē zacualli tepozmalacatl ōquichīuh Mitsubishi īhuīcpa 1995 oc 2000  xihuitl.
Neneuhcāyōtl:Huēhueh zacualli coupé Neneuhcāyōtl:Huēhueh zacualli huayin Neneuhcāyōtl:Huēhueh zacualli tepozcaxitl Lancer 6
6 metztli junio
Tonalilhuitl
06
5 metztli junio
Tonalilhuitl
05
M
M ītōcā inic mahtlāctli onēyi machiyōtlahtōliztli īpan latinmachiyōtlahtōltecpantiliztli.
Peugeot 403
Peugeot 403 ītōca cē cualli tepozmalacatl ōquichīuh Peugeot īhuīcpa 1955 oc 1966  xihuitl.
Neneuhcāyōtl:Huēhueh cualli cabrio Neneuhcāyōtl:Huēhueh cualli huayin Neneuhcāyōtl:Huēhueh cualli pickup Neneuhcāyōtl:Huēhueh cualli tepozcaxitl 403
Blues
Blues ītōcā cē cuīcayōtl neneuhcāyōtl.
Neneuhcāyōtl:Cuīcayōtl neneuhcāyōtl Neneuhcāyōtl:Blues cuīcatl
1952
1952 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 20 īpan 1950s mahtlācxihuitl.
Nō xiquitta
*
263
263 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 3 īpan 260s māhtlacxihuitl.
Miquiztli
* *
Perexil
Toquiliztequitl
Neneuhcāyōtl:Apiaceae
Ü
Ü cah in ōmetlīltetl tlahtōlpan "U".
Cocoliztli īpan mochīuh nepapan āltepētl
Ihcuāc cē cocoliztli mochīhua miaccān cemānāhuac īhuān ayohui mococolia miaquīntīn tlācah, ītōca huēyicocoliztli. Huēycocoliztli īpan Huēhuehcāyōmatiliztli miaquīntīn cateh, auh mopiya quemeh huehhuēyi in Tlīltic Miquiztli canahpa Europan, īca ōmpa 60,000,000 tlācah, īhuān in Caxtiltēcatl huēyipitzococoliztli īca ōmpa 100,000,000.
Nō xiquitta
Neneuhcāyōtl:Cocoliztli
Reggae
Reggae ītōcā cē cuīcayōtl neneuhcāyōtl.
Petlāuhxinachtli
Quihtōznequi ic caxtillāntlahtōlli Gimnospermaea. Inin Neneuixqui quipiya nāhui cenyeliztli:
Tlahtōlcaquiliztilōni
Neneuhcāyōtl:Xinachtlanelhuayōtl Neneuhcāyōtl:Petlāuhxinachtli
724
Miquiztli
* *
Atonahuiztli Influenza A H1N1
thumb|Influenza pitzoatonahuiztli A.
Ö
Ö cah in ōmetlīltetl tlahtōlpan "O".
Atonahuiztli Influenza A H1N1
250px|thumb|right|H1N1 influenza cemānāhuacopa:
Ātōnahuiztli Influenza H1N1
Nō xiquitta
Neneuhcāyōtl:Cocoliztli
N
N ītōcā inic mahtlāctli onnāhui machiyōtlahtōliztli īpan latinmachiyōtlahtōltecpantiliztli.
Coamichin
Coamichin (Anguilliformes).
Neneuhcāyōtl:Michtin
5 metztli octubre
Tonalilhuitl
05
670 xihuitl
670 xihuitl ōcatca inic chicuēyi mahtlācxihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 7, auh mopiyah īhuīcpa in 671 oc 680 xihuitl.
Huēyi miquiztli
*
Cozamatl
thumb Cozamatl, Comadreja caxtillantlahtolco (Mustela nivalis) itoca ce yolcatl ihuan chichihualyolcatl itic zanyeliztli mustelidae, inin ca hueyca xexelo ipan Asia, Europan ihuan Ixachitlan mictlampa. Inin yolcatl ca cenca huel achic ipan inin yolcazanyeliztli, auh no ipan occequintin in nacacuanimeh chichihualyolcameh. In yolcatl quipia ce huey chanyotl ihuan ahmo moneci tlani atemauhtiliztli, itic den panchichiltic den UICN. Yeceh iachixquichi ahtlacahualtia tlein yehuatl ce tlaamini cualli, ic quiueliti miquiz atzacualtin cenca hueytin.
Neneuhcāyōtl:Chichinimeh
7 metztli junio
Tonalilhuitl
07
546
546 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 6 īpan 540s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
725
725 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8 īpan 720s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
Ï
Ï cah in ōmetlīltetl tlahtōlpan "I".
1389
1389 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 14 īpan 1380s mahtlācxihuitl.
Quetzalitztli
thumb|230px|Quetzalitztli
1389
Miquiztli
* *
Quetzalitztli
Quetzalitztli in tetl.
350
350 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 4 īpan 340s māhtlacxihuitl.
Quetzalitztli
No Xiquitta
Neneuhcāyōtl:Yelizmatiliztli Neneuhcāyōtl:Tlazohtetl
350
Miquiztli
* *
1953
1953 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 20 īpan 1950s mahtlācxihuitl.
Nō xiquitta
*
Conetzintli
thumb|250px|Conetzintli
Conetzintli in conetl itech tlacatl huan cihuatl.
Neneuhcāyōtl:Yolizmatiliztli
6 metztli octubre
Tonalilhuitl
06
547
547 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 6 īpan 540s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
264
264 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 3 īpan 260s māhtlacxihuitl.
9 metztli junio
Tonalilhuitl
09
680 xihuitl
680 xihuitl ōcatca inic chiucnāhui mahtlācxihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 7, auh mopiyah īhuīcpa in 681 oc 690 xihuitl.
7 metztli octubre
Tonalilhuitl
07
680 xihuitl
Huēyi miquiztli
*
Hueyicocoliztli influenza A H1N1 xiuhpan 2009
In īpan 24 ic nāuhtetl mētztli, 2009, yancuīc ātōnahuiztli Influenza H1N1 huēyicocoliztli ōmochīuh īpan Mēxihco īhuān Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl. Inīn ōmonēxtih inic ceppan īpal Tīciyōtl huēycalli in īpan Tlayēti 2009. Cocoliztli ōmottac yēppan campah Mēxihco, tēl inīn ahmo ōcatca ōmonēxtih cē mētztli. Īpan Tlanāuhti 27, cocoliztli nō ōmottac īpan Tlācatiyān quemeh Canada, Caxtillān īhuān Tlacetilīlli Huēyitlahtohcāyōtl.
Āxcān, 22 tlācah momati ōmicqueh īpampa H1N1, 1995 mihtoa auh 149 tlācah ōcatcah ōmicqueh.
Tlahtōllōtl
380px|thumb|left|ātōnahuiztli Influenza A cemānāhuacopa:
380px|thumb|left|{{legend|#990000|500+ cocoxqueh}}{{legend|#CC3300|50+ cocoxqueh}}{{legend|#FF6666|5+ cocoxqueh}}{{legend|#FF9999|1+ cocoxqueh}}
In īpan 24 ic nāuhtetl mētztli, 2009, yancuīc H1N1 influenza huēypitzococoliztli ōmochīuh īpan Mēxihco īhuān Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl. Inīn ōmonexti inic ceppan īpal Tīciyōtl huēycalli in īpan Tlayēti 2009.
1390
1390 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 14 īpan 1380s mahtlācxihuitl.
Hueyicocoliztli influenza A H1N1 xiuhpan 2009
Tlahtōllōtl
In īpan 28 ic nāuhtetl mētztli, 2009, occe yancuīc cocozquih H1N1 influenza huēyipitzococoliztli, ōme tlacah ōmochīuh īpan Cemāxcāyōtl Valencia ihuan occe ipan Vaxcatēcatl Tlācatiyān, Caxtillān.
In īpan 29 ic nāuhtetl mētztli, 2009, cē conetzintli momati ōmiqui īpampa H1N1, ipan Houston, Texas.
In īpan 30 ic nāuhtetl mētztli, 2009, cē colontēcatl yāni yancuīc cocozquih īpampa H1N1, ipan Zipaquirá, Colombia (Inic ce cocozqui ipan Ixachitlān Huitztlāmpa).
Tlahtōlcaquiliztilōni
<REFERENCES/>
1390
Miquiztli
* *
Hueyicocoliztli influenza A H1N1 xiuhpan 2009
Tlahtōlcaquiliztilōni
Neneuhcāyōtl:Cocoliztli
Yēmpōhualmahtlāctli omēyi
Yēmpōhualmahtlāctli omēyi (yēm + pōhual + mahtlāctli + on + ēyi) ītōcā cē tlapōhualli auh mohcuiloa "73".
726
726 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8 īpan 720s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
Tepozyolotl
thumb|right|250px|Tepozyōllōtl. Tepozyōllōtl ( Motor; Engine)
Neneuhcāyōtl:Nenhuaztli
1954
Nō xiquitta
*
¿Tleincah Nāhuatlahtōlli?
Nāhuatl
¡Ximopanōltih Huiquipedia, in yōllōxoxouhqui cēntlamatilizāmoxtli Nāhuatlahtōlcopa!
Tihuelīti quitēmoa tlanōnōtzaliztli Nāhuatlahtōltechcopa nicān.
Asturianu
¡Bienveníu/ida a Uiquipedia, la enciclopedia llibre n'idioma náhuatl!
Podemos conocer información sobre la llingua náhuatl equí.
Aymar
'''¡Jallallt'atapxtawa! Wikipidiya, urqu ensiklupidiya tantachata yatiña jalaqtata nawa aruwa!'''
Atiñaja unt'aña masa ichxa akana.
Azərbaycan
Nahuatl dilin haqqında informasiyalar üçün bura baxınız (Türk Vikipediyası).
Català
Benvinguts a Viquipèdia, l’enciclopèdia lliure en idioma nàhuatl!
Čeština
Vítejte na Wikipedii v jazyce nahuatl!
Deitsch
Wilkum zum Wikipedia, s frei Uffguckbichli uff Nahuatl!
Heer du kannscht mehr ueber die Nahuatl erfahre.
Deutsch
Willkommen bei der Wikipedia, der freien Enzyklopädie auf Nahuatl (Aztekisch)!
Hier kannst du mehr über die Nahuatl-Sprache erfahren.
Diné bizaad
Méhigo Wikiibíídiiya, naaltsos t’áado ni kólnébé, Yá'át'ééh!
Zayolin
Zayolin (Caxtillāntlahtōlli: Mosca doméstica; Inglatlahtōlli: Housefly).
¿Tleincah Nāhuatlahtōlli?
Diné bizaad
Dóhatsé chiee baeeab zi Diné bizzad Méhigo bizaad.
Ænglisc
Wilcume tō Nāhuatl Wicipǣdia, sēo frēo wisdombōc!
Þu canst read about þe Nahuatl sprǣcum hēr (nīwe Englisc).
548
548 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 6 īpan 540s mahtlācxihuitl.
¿Tleincah Nāhuatlahtōlli?
English
Welcome to the Nahuatl Wikipedia, the free encyclopedia!
You can read about the Nahuatl language here.
548
Miquiztli
* *
¿Tleincah Nāhuatlahtōlli?
Español
¡Bienvenido a Wikipedia, la enciclopedia libre en náhuatl!
Estremeñu
Benveniu a la Güiquipeya, l'enciclopeya libri en luenga náhuatl!
Pueis otenel enjolmación sobri la luenga náhuatl aquina.
Ελληνικά
Καλωσήρθατε στη Βικιπαίδεα, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια στη γλώσσα Ναχουάτλ!
Μάθετε περισσότερα για τη γλώσσα Ναχουάτλ γλοσσα.
8 metztli octubre
Tonalilhuitl
08
Nehnemiliztli
thumb|upright|In yāni īpan [[Oviedo, Caxtillān.]] thumb|150px|Ōme nehneminih [[Dinamarca|dantlācah]]
¿Tleincah Nāhuatlahtōlli?
Esperanto
Vi povas legi pri la lingvo Naŭatla ĉi tie.
Mitsubishi Lancer VII
Mitsubishi Lancer VII ītōca cē zacualli tepozmalacatl ōquichīuh Mitsubishi īhuīcpa 2000 oc 2006  xihuitl.
¿Tleincah Nāhuatlahtōlli?
Euskara
Wikipedia, entziklopedia askea Nahuatlak!
Français
Bienvenue sur Wikipédia, l’enciclopédie libre en nahuatl!
Ici lisez plus sur la langue nahuatl.
עברית
אתם יכולים לקרוא על שפת נאהואטל כאן.
Interlingua
Benvenite a Wikipedia, le encyclopedia libere in le lingua nahuatl!
Vos pote leger super le lingua nahuatl aqui (anglese).
Italiano
Benvenuti su Wikipedia, l'enciclopedia libera in lingua nahuatl (azteco)!
Lei può leggere più della lingua nahuatl qui.
日本語
ナワトル語版のウィキペディア, オープンコンテントの百科事典, ようこそ!
ここにナワトル語についての情報.
Tzaponochtli
250px|thumb|In tzaponochtli In Tzaponochtli, ce ixochicual tzaponochnohpalli. Inin tlacualiztli inacayo chipahuac ihauh quipiya iyolo yayahuic, zan ipanpetlayo achi chichiltic. Queman xochiyohuia neci achi xoxoctic ihuan coztic, no achi chipahuac, teipan mopatlatiuh achi chichiltic. Tlahuel tzopelic inin tlacualiztli.
Mitsubishi Lancer VII
Neneuhcāyōtl:Huēhueh zacualli huayin Neneuhcāyōtl:Huēhueh zacualli tepozcaxitl Lancer 7
¿Tleincah Nāhuatlahtōlli?
Ladino
Benvenidos a Wikipedia, la ansiklopedia libre en Nahuatl!
Tzaponochtli
Miyac tlacameh ipan centlaticpac, quitocah ipan inin millah zo zan inintlanempan campa ininchan. Quequin tlacameh quitocah zan cahcampahueli nopa motlatoquiah inin yehyectzin cuauhtlahquetl. Naman ipan nochi tlazquiztli quinamacah inin tlacualiztli tzaponochtli.
¿Tleincah Nāhuatlahtōlli?
Ladino
Puedes meldar maz sovre el lashón Nahautl akí.
Tzaponochtli
Toquiliztequitl
Neneuhcāyōtl:Xochihcualli
Nehnemiliztli
Nehnemiliztli
Amolli
thumb|200px|Āmōlli Marsella thumb|200px|Āmōlli
¿Tleincah Nāhuatlahtōlli?
Latina
Gratus advenisti apud Vicipædia, libera encyclopædia Nahualem!
Amolli
Āmōlli
¿Tleincah Nāhuatlahtōlli?
Latina
Ut de lingua adhibita Nahuale legas, vide hoc.
Amolli
Neneuhcāyōtl:Tlamantli
¿Tleincah Nāhuatlahtōlli?
Português
Bem-vindo à Wikipédia, a enciclopédia livre na língua nauatle!
Você pode ler mais sobre a língua nauatle aqui.
Română
Bun venit la Wikipedia, enciclopedia liberă în limba nahuatl!
Despre limba nahuatl puteţi citi mai mult aici.
Bugatti
Tepozmalacatl
Neneuhcāyōtl:Bugatti tepozmalacatl Neneuhcāyōtl:Francitēcatl tepozmalacatl
¿Tleincah Nāhuatlahtōlli?
Runa Simi
Kaypim astawan nawa simimanta ñawiriyta atinki.
Tzinacantepec
Tzinācantepēc ca municipio:
Tezoquitl
thumb|Tezoquitl.
¿Tleincah Nāhuatlahtōlli?
Русский
Добро пожаловать в Википедию, свободную энциклопедию на языке на́уатль (асте́кском).
O
O ītōcā inic caxtōlli machiyōtlahtōliztli īpan latinmachiyōtlahtōltecpantiliztli.
¿Tleincah Nāhuatlahtōlli?
Türkçe
Vikipedi'ye hoş geldiniz, Nahuatl dilinde özgür ansiklopedi!
Tezoquitl
Neneuhcāyōtl:Yelizmatiliztli
9 metztli octubre
Tonalilhuitl
09
¿Tleincah Nāhuatlahtōlli?
Türkçe
Nahuatl dilin hakkında bilgiler için buraya bakınız.
Українська
Ласкаво просимо до Вікіпедії, вільної енциклопедії на мові науатль.
Ви можете прочитати більше про мову науатль тут.
Xīcohtēncac
Tlālxeliuhcāyōtl Xīcohtēncac (Caxtillahtōlli: Departamento de Jinotega), Tlālxeliuhcāyōtl īpan tlahco īcemānāhuacāyo Nicānāhuac ca. Xīcohtēncac ītēcuacān ca.
Cuāxōchtia canahpa mictlāmpa īca Honduras, canahpa huitztlāmpa īca Guaviare, īhuān canahpa tlāpcopa īca Cundinamarca īhuān Cucutá.
Neneuhcāyōtl:Nicānāhuac ītlālxeliuhcāyōhuān
Huauhtli
Huauhtli (amaranthus).
Reggaeton
Reggaetōn ītōcā cē cuīcayōtl neneuhcāyōtl.
Xicohtli
thumb|Xīcohtli Xīcohtli (Bombus), xīcohtin.
Reggaeton
Huēyi rock tlacuīcaliztli īhuān cuīcapixqueh
Neneuhcāyōtl:Cuīcayōtl neneuhcāyōtl Neneuhcāyōtl:Reggaetōn cuīcatl
690 xihuitl
690 xihuitl ōcatca inic mahtlāctli mahtlācxihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 7, auh mopiyah īhuīcpa in 691 oc 700 xihuitl.
Xicohtli
Nō xiquitta
Xicocotitlan
690 xihuitl
Huēyi miquiztli
*
Xicohtli
Nō xiquitta
Neneuhcāyōtl:Chinahtin
Cetl
thumb|Cetl
Cetl, tilictic ātl (< 0 °C).
Nō xiquitta
Neneuhcāyōtl:Tlalticpacmatiliztli
Zayolah
Neneuhcāyōtl:Nahuatlaltocayotl
351
351 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 4 īpan 350s māhtlacxihuitl.
Miquiztli
* *
1391
1391 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 14 īpan 1390s mahtlācxihuitl.
549
549 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 6 īpan 540s mahtlācxihuitl.
Francisco Pizarro
250px|thumb|right|Francisco Pizarro c.1540. Francisco Pizarro ītōcā Caxtiltēcatl yāōquizqui.
Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1476 Neneuhcāyōtl:Omicqueh xiuhpan 1541 Neneuhcāyōtl:Españoltecah
549
Miquiztli
* *
1391
Miquiztli
* *
1956
1956 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 20 īpan 1950s mahtlācxihuitl.
Nō xiquitta
*
Xiuhmolpilli
Xiuhmolpilli, itech quiza "xihuitl", "mo-" ihuan "ilpia". Ce Xiuhmolpilli neneuhqui 52 Xihuitl nozo 18,980 Tonalli.
265
265 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 3 īpan 260s māhtlacxihuitl.
Xiuhmolpilli
Inin cahuitl quihtoznequi: Tiquilpiah in xihuitl, no molpia in xihuitl. Ixquichca ompohualli ihuan mahtlactliomome mochihuaya Yancuic Tletl, in ihcuac quimictiayah in tletl ihuan quipoloayah zollamantli, yohualnepantlah ica mamalhuaztli quiquixtiayah Yancuic Tletl.
265
Miquiztli
* *
Xiuhmolpilli
Inin cahuitl quixexeltiah in nahui tlalpilli, cecen quipiya mahtlactliomeyi xihuitl. Inic ce tlalpilli itoca ce-tochtli, inic ome itoca ce-acatl, inic eyi ce-tecpatl, inic nahui ce-calli.
Funk
Funk ītōcā cē cuīcayōtl neneuhcāyōtl.
Neneuhcāyōtl:Cuīcayōtl neneuhcāyōtl Neneuhcāyōtl:Funk cuīcatl
Xiuhmolpilli
Neneuhcāyōtl:Cahuitl
Tlahtōlōyān tlācatlahtocāyōtl
Tohta ma co nintzi ca ma'aalle que lacapa ni mi illi.
À
À cah in ōpōchchicāuhtlahtōl tlahtōlpan "A".
352
352 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 4 īpan 350s māhtlacxihuitl.
267
267 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 3 īpan 260s māhtlacxihuitl.
Miquiztli
* *
Peugeot 404
Peugeot 404 ītōca cē tepozmalacatl ōquichīuh Peugeot īhuīcpa 1960 oc 1978  xihuitl.
Neneuhcāyōtl:Huēhueh cualli cabrio Neneuhcāyōtl:Huēhueh cualli coupé Neneuhcāyōtl:Huēhueh cualli huayin Neneuhcāyōtl:Huēhueh cualli pickup Neneuhcāyōtl:Huēhueh cualli tepozcaxitl 404
Sigur Rós
Neneuhcāyōtl:1990s tlacuīcaliztli Neneuhcāyōtl:2000s tlacuīcaliztli Neneuhcāyōtl:Iztlālpan tlacuīcaliztli Neneuhcāyōtl:Post-rock tlacuīcaliztli Neneuhcāyōtl:Sigur Rós
Caxtiltecah
Neneuhcāyōtl:Caxtiltecah
Mandi
Mandi ce tlahtolli itech friulatlahtolcopa otlachihualo quemeh quitoznequi iximopanoliz ihuan despedidas.
Occequintin hipótesis cah itechcopa latin tlahtolli "mane diu" nozo ´quedese por más tiempo; o bien, manu Deo: En las manos de Dios.
Referencias
Neneuhcāyōtl:Tlahtolmatiliztli
550
550 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 6 īpan 540s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
Xocomecatl
Xocomecatl, ixochicual.
Yēmpōhualmahtlāctli onnāhui
Yēmpōhualmahtlāctli onnāhui (yēm + pōhual + mahtlāctli + on + nāhui) ītōcā cē tlapōhualli auh mohcuiloa "74".
Mitsubishi Motors
三菱自動車工業株式会社 nozo Mitsubishi Jidōsha Kōgyō Kabushiki Kaisha nozo Mitsubishi Motors (ahnozo zan Mitsubishi) ītōca cē xapontēcatl tepozmalacatl yōcoxqui.
Xocomecatl
Occequin necuazaloliztli
Neneuhcāyōtl:Xochihcualli
Opera
Opera ītōcā cē cuīcayōtl neneuhcāyōtl.
Nō xiquitta
Neneuhcāyōtl:Cuīcayōtl neneuhcāyōtl Neneuhcāyōtl:Opera
P
P ītōcā inic caxtōloncē machiyōtlahtōliztli īpan latinmachiyōtlahtōltecpantiliztli.
Ì
Ì ca in ōpōchchicāuhtlahtōl tlahtōlpan "I".
727
727 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8 īpan 720s mahtlācxihuitl.
Ò
Ò cah in ōpōchchicāuhtlahtōl tlahtōlpan "O".
Maserati
Maserati ītōca cē Italia momomalacatl yōcoxqui.
Tepozmalacatl
Neneuhcāyōtl:Maserati tepozmalacatl Neneuhcāyōtl:Italtēcatl tepozmalacatl
728
728 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8 īpan 720s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
Mitsubishi Lancer VIII
Mitsubishi Lancer VIII ītōca cē zacualli tepozmalacatl quichīhua Mitsubishi īhuīcpa 2007 xihuitl.
Cacahuacuahuitl
In Cacahuacuahuitl (Theobroma cacao), īxōchihcual in cacahuatl ca, quipiya cequi xināchtin tlein motocah cacahuatemeh. In cacahuacuahuitl piya ōme quīzcān: Mēxihco īhuān Ixachitlān Huitztlāmpa.
In cacahuacuahuitl monequi mochi ātl, tlatotōnīlli īhuān cacahuanāntli.
551
551 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 6 īpan 550s mahtlācxihuitl.
Tlācatecolōtl
thumb|200px|Tlācatecolōtl thumb|200px
551
Miquiztli
* *
Tlācatecolōtl
Tlācatecolōtl, (: Diablo (Señor búho o Señor de la oscuridad) ; : Diabolus; : διάβολος; Ibrittlahtōlli: השָׂטָן (ha-satán) panoco ) huēhhuēyi yaotl in Quīxtianayōtl ihuān Yudīoyotl. Remi Simeon amoxtlahtolli ihtoca tzilotl nozo tzitzimitl (pl. tzitzimime): diablo, demonio, “habitante del aire” (Sahagún).
Tlahtōlcaquiliztilōni
Neneuhcāyōtl:Teōmatiliztli Neneuhcāyōtl:Cristianismo Neneuhcāyōtl:Judaísmo
730
730 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8 īpan 720s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
266
266 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 3 īpan 260s māhtlacxihuitl.
Miquiztli
* *
700 xihuitl
700 xihuitl ōcatca inic cē mahtlācxihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8, auh mopiyah īhuīcpa in 701 oc 710 xihuitl.
Huēyi miquiztli
*
353
353 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 4 īpan 350s māhtlacxihuitl.
Miquiztli
* *
1392
1392 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 14 īpan 1390s mahtlācxihuitl.
1957
1957 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 20 īpan 1950s mahtlācxihuitl.
1392
Miquiztli
* *
1957
Nō xiquitta
*
Camohtli
In Camohtli tlanelhuayōtl īpan in cenyeliztli in Convolvulaceae, camohcuēma achi mochi in cemānāhuac īpal ītlanelhuā cuālōni.
thumb|left|Xōchicamohtli. miniaturadeimagen|Tlatzopelilīlli camohtli Cuetlaxcōāpan.
Neneuhcāyōtl:Convolvulaceae
R
R ītōcā inic caxtōlonēyi machiyōtlahtōliztli īpan latinmachiyōtlahtōltecpantiliztli.
Tlatzohtzonalli
Nō xiquitta
Neneuhcāyōtl:Tlatzohtzonalli
Ǹ
Ǹ cah in ōpōchchicāuhtlahtōl tlahtōlpan "N".
Cachopīn
Cachopīn (caxtillāntlahtōlli: gachupín) in ahmo cuālli tōcāitl ītechpa in caxtiltēcah ahnozo in europanēcah, īpan in nāhuatlahtōlli īhuān in mēxihcatl caxtillāntlahtōlli īpan in mācuīlpōhualxihuitl XIX.
Neneuhcāyōtl:Tlācatōcāitl
Q
Q ītōcā inic caxtōlomōme machiyōtlahtōliztli īpan latinmachiyōtlahtōltecpantiliztli.
Octavio Ocaña
Octavio Ocaña otlacat in 7 metztli noviembre xiuhpan 1998 ipan Cualnezcaltepec in ompa Mexico, yehuatl ce tlamahuizollacatl, imachiyo catca Benito Rivers ipan programa Vecinos.
No xiquitta
Ocaña, Octavio Ocaña, Octavio Ocaña, Octavio Ocaña, Octavio
Tonacayohuapahualiztli
thumb|250px|right|Tonacayohuapahualiztli Tonacayōhuapāhualiztli (: Atletism) ītōcā cē huēyi helenotēcatl momotlalcāyōtl.
Tlahtōllōtl
Neneuhcāyōtl:Momotlaliztli
Mecahuehuetl
thumb|right|220px|Ahhuēhuētl mecahuēhuētl thumb|right|220px|Tlanexmecahuēhuētl
Mecahuēhuētl in tlatzotzonalli. , ītōcā cē mecatl auh huēhuētl tlatzotzonalli. Mecahuēhuētl īhuān tlanexmecahuēhuētl tlaqueltilia īpan achi rock tlacuīcaliztli
Nō xiquitta
Neneuhcāyōtl:Mecahuēhuētini
552
552 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 6 īpan 550s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
553
553 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 6 īpan 550s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
Love Actually
Love Actually ītōcā cē tl īxiptlayōlli ōquichīuh Richard Curtis, īpan 2003.
Tlācatiani
Neneuhcāyōtl:2003 īxiptlayōlli Neneuhcāyōtl:Britanitēcah īxiptlayōlli
1393
1393 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 14 īpan 1390s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
Peugeot 405
Peugeot 405 ītōca cē cualli tepozmalacatl ōquichīuh Peugeot īhuīcpa 1987 oc 1997  xihuitl.
1958
1958 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 20 īpan 1950s mahtlācxihuitl.
Nō xiquitta
*
Nēmontēmi
Nēmontēmi. 1 Nēmontēmi = 5 nozo 6 Tōnalli. Inin Ilhuitl quitema, quipexonia in xihuitl, tiquitlaliah zatepan metztli, xihuizencahuilizpan. Ahtleh quichihuah in mexicah ipampa mihtoa man ahcualli yez, mochi quipoloz, ixpolihuiz. Mazeh inin ilhuitl no quipiya itonal, itlapohual, quizemana in Tonalpohualli.
729
Miquiztli
* *
Ù
Ù cah in ōpōchchicāuhtlahtōl tlahtōlpan "U".
Peugeot 405
Neneuhcāyōtl:Huēhueh cualli coupé Neneuhcāyōtl:Huēhueh cualli huayin Neneuhcāyōtl:Huēhueh cualli tepozcaxitl 405
S
S ītōcā inic caxtōlonnāhui machiyōtlahtōliztli īpan latinmachiyōtlahtōltecpantiliztli.
268
268 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 3 īpan 260s māhtlacxihuitl.
Miquiztli
* *
Malacatl
Malacatl
Neneuhcāyōtl:Tlamantli
Nextictepoztli
<th colspan="2" align=center bgcolor="#ffc0c0">General Tōcāitl, machiyōtl, tlapōhualli Nextictepoztli, Nb, 41 Serie química Metal de transición Grupo, periodo, bloque 5, 5, d Densidad, dureza Mohs 8570 kg/m³, 6 Apariencia Gris metálico 125px <th colspan="2" align="center" bgcolor="#ffc0c0">Propiedades atómicas Peso atómico 92,90638 uma Radio medio† 145 pm Radio atómico calculado 198 pm   Radio covalente  137 pm   Radio de Van der Waals  Sin datos Configuración electrónica  [ Kr ] 4d4 5s1 Estados de oxidación (óxido) 5, 3 (levemente ácido) Estructura cristalina Cúbica centrada en el cuerpo <th colspan="2" align="center" bgcolor="#ffc0c0">Propiedades físicas Estado de la materia Sólido (__) Punto de fusión 2750 K Punto de ebullición 5017 K   Entalpía de vaporización  696,6 kJ/mol Entalpía de fusión 26,4 kJ/mol Presión de vapor 0,0755 Pa a 2741 K   Velocidad del sonido  3480 m/s a 293,15 K  <th colspan="2" align="center" bgcolor="#ffc0c0">Información diversa Electronegatividad 1,6 (Pauling) Calor específico 265 J/(kg·K) Conductividad eléctrica 6,93 106 m-1·Ω-1 Conductividad térmica 53,7 W/(m·K) 1° potencial de ionización 652,1 kJ/mol 2° potencial de ionización 1380 kJ/mol 3° potencial de ionización 2416 kJ/mol 4° potencial de ionización 3700 kJ/mol 5° potencial de ionización 4877 kJ/mol 6° potencial de ionización 9847 kJ/mol 7° potencial de ionización 12100 kJ/mol <th colspan="2" align="center" bgcolor="#ffc0c0">Isótopos más estables <th colspan="2" align="center" bgcolor="#ffc0c0"><font size="-1">
Nextictepoztli (Caxtillāntlahtōlli:Niobio).
Neneuhcāyōtl:Quiyotqui tlahcuilolli
269
269 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 3 īpan 260s māhtlacxihuitl.
Miquiztli
* *
554
554 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 6 īpan 550s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
1959
1959 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 20 īpan 1950s mahtlācxihuitl.
Nō xiquitta
*
Lotus
Lotus ītōca cē tl momomalacatl yōcoxqui.
Tepozmalacatl
Neneuhcāyōtl:Lotus tepozmalacatl Neneuhcāyōtl:tl tepozmalacatl
Yēmpōhualcaxtōloncē
Yēmpōhualcaxtōloncē (yēm + pōhual + caxtōl + on + cē) ītōcā cē tlapōhualli auh mohcuiloa "76".
Ȳ
Ȳ cah in huēiyac chicāuhtlahtōl tlahtōlpan "Y".
710 xihuitl
710 xihuitl ōcatca inic ōme mahtlācxihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8, auh mopiyah īhuīcpa in 711 oc 720 xihuitl.
Huēyi miquiztli
*
T
T ītōcā inic cēmpōhualli machiyōtlahtōliztli īpan latinmachiyōtlahtōltecpantiliztli.
354
354 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 4 īpan 350s māhtlacxihuitl.
Miquiztli
* *
HNK Hajduk Split
HNK Hajduk Split nozo Hrvatski Nogometni klub Hajduk Split, neicxitapayolhuiliztli itoca ce Croacia momotlaliztli in ompa altepetl Split.
Tenyotocaitl
Neneuhcāyōtl:Momotlaliztli
Cyndi Lauper
Cynthia Ann Stephanie Lauper (1953 - ) ītōca cē cuicani auh īxiptlayōllācatl
Ū
Ū cah in ōpōchchicāuhtlahtōl tlahtōlpan "U".
Cyndi Lauper
Cuicatl
Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1953 Neneuhcāyōtl:Tlahtohcayocepancah quitechihualtianimeh Neneuhcāyōtl:Tlahtohcayocepancah cuicanimeh
733
733 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8 īpan 730s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
1394
1394 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 14 īpan 1390s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
Colotl
Colotl (Scorpiones) in yolcatl.
Neneuhcāyōtl:Chinahtin
732
732 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8 īpan 730s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
Epohualnan
Epohualnan, Epoalnan, epohualli, epoaltetl: 30.
Neneuhcāyōtl:Tlapōhualli
Tlalcoyotl
Tlalcoyotl.
Ǣ
Ǣ ca in ōpōchchicāuhtlahtōl tlahtōlpan "Æ".
Peugeot 406
Peugeot 406 ītōca cē cualli tepozmalacatl ōquichīuh Peugeot īhuīcpa 1995 oc 2004  xihuitl.
Neneuhcāyōtl:Huēhueh cualli coupé Neneuhcāyōtl:Huēhueh cualli huayin Neneuhcāyōtl:Huēhueh cualli tepozcaxitl 406
555
555 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 6 īpan 550s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
U
U ītōcā inic cēmpōhualoncē machiyōtlahtōliztli īpan latinmachiyōtlahtōltecpantiliztli.
Jimmy Wales
Jimmy Wales (7 Julio metztli, 1966 xihuitl, Alabama, Tlahtocayotl in Cepanca) itoca ce icuayolo in Wikipedia tlachihuani.
Occequin necuazaloliztli
Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1966 Neneuhcāyōtl:Tlacameh Neneuhcāyōtl:Tlahtohcayocepancah
Nanacatl
Nanacatl (Fungi).
thumb|Nanacatl.
Nō xiquitta
Neneuhcāyōtl:Cuauhtontli
Yēmpōhualcaxtōlomōme
Yēmpōhualcaxtōlomōme (yēm + pōhual + caxtōl + om + ōme) ītōcā cē tlapōhualli auh mohcuiloa "77".
Xīcamatl
Xīcamatl ahnōzo Xīcama.
left|thumb|Xīcamatl īca chīlli
Neneuhcāyōtl:Fabaceae
Tlamaneloliztli
Tlamānelōliztli (: swimming)iītoca ce hueyi momotlaliztli.
Neneuhcāyōtl:Momotlaliztli
Chilli
Chīlli, Capsicum (Caxtillāntlahtōlli: chile ahōnzo ají).
thumb|left|Chīlli. thumb|left| thumb|left|Chīlli. thumb|left|[[Chīltomatl.]] thumb|left|[[Chīlchōtl.]]
Tliltic tepoztli
Tlīltepoztli ahnōzo Tlīltic tepoztli, Fe (Caxtillāntlahtōlli: hierro). In machiyōtl Fe ītechpa in latintlahtōlli ferrum.
Pezohtli
In Pezohtli (Nasua).
Tlahcuilolli
Neneuhcāyōtl:Nahuatlahtolli (nhn)
720 xihuitl
720 xihuitl ōcatca inic ēyi mahtlācxihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8, auh mopiyah īhuīcpa in 721 oc 730 xihuitl.
Huēyi miquiztli
*
1821
1821 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 19 īpan 1820s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
270
270 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 3 īpan 260s māhtlacxihuitl.
Tliltic tepoztli
Neneuhcāyōtl:Yelizmatiliztli
270
Miquiztli
* *
734
734 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8 īpan 730s mahtlācxihuitl.
Chilli
Neneuhcāyōtl:Solanaceae
1822
Miquiztli
* *
Japon tlalolin ipan 2011
250px|thumb|In Xapon tlālolīniliztli yōllōpan īmmachiyo In Xapon tlālolīniliztli īhuān huēyāolīniliztli īpan 2011 ōmoāchcāuhtēnēuh ic in Xapon Ahcoilhuicamatiliztli Chīhualoyān iuhqui in tlālolīniliztli in Tēpāpāquiltiliztli Huēyātēnco in Tōhoku tlālpan īpan 2011 xihuitl (2011年東北地方太平洋沖地震, 2011 Nen Tōhoku Chihō Taiheiyō-oki Jishin ) tlālolīniliztli ōcatca 9.0 MW ōquinchīuh huēyāolīniliztli ācuecueyōtl ōquinoctacatihqueh īxquich 10 m. In tlālolīniliztli ōmochīuh in 14:46:23 nicān cāhuitl (05:46:23 UTC) īpan ic 11 Tlayēti 2011. In yōllōpan ōcatca huēyāpān, īīxco in Honshū huēyātēntli, 130 km in tlāpcopa Sendai, in huēyāltepēpan Miyagi, Xapon.
In Tlacetiltilīlli Tlahtohcāyōtl Tlālmatiliztlayecoltīlōcāyōtl melāhuacāihtoh tlein in tlālolīniliztli ōmochīuh īpampa cē petōnīlli ahmo huehca in tlanipetōniliztli in Tēpāpāquiltiliztli tlālāmatl īhuān in Ixachitlān mictlāmpa tlālāmatl ītzalan. Īpan in āncāyōtl in tlein ōmochuīuh iniīn tlālolīniliztli, in Tēpāpāquiltiliztli tlālāmatl mopetōnilia in cihuātlāmpa īxcquichca in Ixachitlān mictlāmpa tlālāmatl īca ihciuhcāyōtl in 83 mm/xihuitl. In Tēpāpāquiltiliztli tlālāmatl aqui tlani in Xapon īpan in Xapon tecochtli, īhuān pōlactia cihuātlāmpa tlani in Asia.
Neneuhcāyōtl:Tlalolin Neneuhcāyōtl:Japon
271
271 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 3 īpan 270s māhtlacxihuitl.
Miquiztli
* *
355
355 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 4 īpan 350s māhtlacxihuitl.
Miquiztli
* *
Huehuetl
Huēhuētl in huēhuētiliztli tlatzotzonalli. thumb|200px|right|Macuilxōchitl cuica ihuan tzotzona in huēhuētl.
V
V ītōcā inic cēmpōhualomōme machiyōtlahtōliztli īpan latinmachiyōtlahtōltecpantiliztli.
730 xihuitl
730 xihuitl ōcatca inic nāhui mahtlācxihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8, auh mopiyah īhuīcpa in 731 oc 740 xihuitl.
Tlaixcopinalotl
thumb|210x140px|Caballo en movimiento (Animal locomotion) es una secuencia animada de un caballo de carreras galopando. Las fotos fueron realizadas por [[Eadweard Muybridge y se publicaron por primera vez en 1887 en Filadelfia.]] thumb|right|210px|La «serie de Muybridge», tal como fue concebida originalmente.
730 xihuitl
Huēyi miquiztli
*
Tlaixcopinalotl
Īxiptlayōlli ītōcā cē īxiptli īhuān tozquitl huēytlachīhualiztli.
Neneuhcāyōtl:Īxiptlayōliztli Neneuhcāyōtl:Īxiptlayōlli
1395
1395 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 14 īpan 1390s mahtlācxihuitl.
Peugeot 407
Peugeot 407 ītōca cē tepozmalacatl quichīhua Peugeot īhuīcpa 2004 xihuitl.
1395
Miquiztli
* *
Peugeot 407
407
735
735 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8 īpan 730s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
W
W ītōcā inic cēmpōhualonēyi machiyōtlahtōliztli īpan latinmachiyōtlahtōltecpantiliztli.
Awakatl
Ce kwatlakketl; sekin tlaki tohtolontik wan sekin wehweweyak; iixneska xoxowik, yayawik so tlapalli.
Yoltextli
thumb|right|250px|Pinolli. yōltextli ( Harina). In tlahtolli yoltextli noihuan quinezcayotia ica españatlahtolli pan. Itzintiliz huitz itech in tlahtolli textli, ca ica españatlahtolli quihtoznequi harina, ihuan itech in tlahtolli yoli, ni-, ca quinezcayotia ica españatlahtolli vivir. Quitenehua in mohmoztlae tlacualli, in tlein monequi inic yoliz.
Awakatl
Seyok tlanechikolistli
Neneuhcāyōtl:Weweyak tlahkwilolli Neneuhcāyōtl:Kwatlakketl
Yoltextli
=No Xiquitta=
Neneuhcāyōtl:Tlacualli
The Time Machine (2002 īxiptlayōlli)
The Time Machine ītōcā cē tl īxiptlayōlli ōquichīuh Simon Wells, īpan 2002 xihuitl ītechcopa H. G. Wells āmoxtli The Time Machine.
Tlācatiani
Neneuhcāyōtl:2002 īxiptlayōlli Neneuhcāyōtl:Tlahtohcāyōtēcah īxiptlayōlli
Marte
thumb|Marte
Ne Marte se sitlaltlali, ka ne sistema solar.
Neneuhcāyōtl:Semanauamatilistli
X
X ītōcā inic cēmpōhualonnāhui machiyōtlahtōliztli īpan latinmachiyōtlahtōltecpantiliztli.
Cahuayohyacanaliztli
Tlahtōllōtl
Neneuhcāyōtl:Momotlaliztli
556
556 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 6 īpan 550s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
Maixnamiquiliztli
thumb|250px|right|Māīxnāmiquiliztli Māīxnāmiquiliztli (: boxing) ītōcā cē huēyi momotlalcāyōtl.
Valery Leontiev
Valery Yakovlevich Leontiev (Ruxitlahtōlli'': Валерий Яковлевич Леонтьев) 19 ic ēyi mētztli, 1949 ) ītōcā in cuīcani.
Leontiev, Valery Leontiev, Valery
737
737 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8 īpan 730s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
Xochitenacatl
Xochitenacal ahnozo Xochitenacatl (Aulacorhynchus prasinus, caxtilahtlahtolli: tucancito esmeralda).
Cenyeliztli
thumb|left|240px|Aulacorhynchus prasinus thumb|Aulacorhynchus prasinus cyanolaemus.
356
356 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 4 īpan 350s māhtlacxihuitl.
Xochitenacatl
Occe necuazaloliztli
Neneuhcāyōtl:Yolcameh
356
Miquiztli
* *
Huēhuētlololli
Nō xiquitta
Neneuhcāyōtl:Tlatzotzonalli
Tlāhuīlnāuhmecatl
thumb|right|220px|Fender tlāhuīlnāuhmecatl. Tlāhuīlnāuhmecatl ītōcā nāhui mecatl tlatzotzonalli motēquitiltilia miaquīntīn rock tlacuīcalizpal.
Nō xiquitta
Neneuhcāyōtl:Nāuhmecatini Neneuhcāyōtl:Tlatzotzonalli
Mariachi Vargas itech Tecallitlan
Mariachi Vargas ītech Tecāllitlān (1968 - ) ītōcā cē mēxihcatl cuīcayōtl.
External Links
Neneuhcāyōtl:Mariachi Neneuhcāyōtl:Tlatzohtzonaliztli ipan Mexihco
1961
1961 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 20 īpan 1960s mahtlācxihuitl.
Nō xiquitta
*
Cocohtli
In cōcohtli (Scardafella inca) tōtōtl, nemi in Mēxihco īhuān in huitztlāncihuātlāmpa in Tlacetiltilīlli Tlahtohcāyōtl īxquich Costa Rica. In mānel motēnēhua inca īpal in Inca tlahtohcāyōtl, in cōcohtin ahmo monāmiqui ōmpa.
200px|thumb|left|Cē cōcohtli Āltepētl Mēxihco
Neneuhcāyōtl:Totomeh (nhn)
558
558 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 6 īpan 550s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
Elocapolin
thumb|Ēlōcapolin. Ēlōcapolin ahnozo xītomacapolin icuauh in ēlōcapolcuahuitl.
Neneuhcāyōtl:Xochihcualli
272
272 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 3 īpan 270s māhtlacxihuitl.
736
736 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8 īpan 730s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
1396
1396 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 14 īpan 1390s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
Y
Y ītōcā inic cēmpōhualmācuīlli machiyōtlahtōliztli īpan latinmachiyōtlahtōltecpantiliztli.
The Day After Tomorrow
The Day After Tomorrow ītōca cē tl īxiptlayōlli ōquichīuh Roland Emmerich, īpan 2004.
Tlācatiani
Neneuhcāyōtl:2004 īxiptlayōlli Neneuhcāyōtl:Tlahtohcāyōtēcah īxiptlayōlli
Molotl (tōtōtl)
In molotl (Carpodacus mexicanus) tōtōtl, in oquichmolotl nō motēnēhua cuāchihchīl. Tlatēctli īpan in Fringillidae cenyeliztli.
Neneuhcāyōtl:Yolcameh
740 xihuitl
740 xihuitl ōcatca inic mācuīlli mahtlācxihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8, auh mopiyah īhuīcpa in 741 oc 750 xihuitl.
Huēyi miquiztli
*
Omalacapainaliztli
thumb|250px|right|Omalacapainaliztli Ōmmalacapayīnaliztli (: cycling) ītōcā cē huēyi momotlalcāyōtl.
No Xiquitta
Neneuhcāyōtl:Momotlaliztli
Aubrey
"Aubrey" ītōcā inic cē cēmani cuīcatl īpan Guitar Man, mācuīlo huēycaquizcopīnalōni īpal tl tlacuīcaliztli Bread. Cuīcatl ōmonamacapēuh cēmani iuhcāyōtl īpan 1972 xihuitl.
273
273 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 3 īpan 270s māhtlacxihuitl.
Miquiztli
* *
Cēmpōhualoncē
Cēmpōhualoncē (cēm + pōhual + on + cē) ītōcā cē tlapōhualli auh mohcuiloa "21".
21
Maximiliano I
Ferdinand Maximilian Joseph von Österreich nōzo quihtoznequi noyuhqui Maximiliano I (1832 - 1867) ītōcā austriatlācah huēyitlahtoāni īpan Mēxihco.
Achcauhtoca xihuitl
Maximiliano I (Inīc cē ītechpa Mēxihco), otlacat īpan Tecpan Schönbrunn in ōmpa Viena, Austria in 6 Tlachicōnti xiuhpan 1832, ītatzin Archduke Franz Karl Joseph von Österreich (Austria) ihuān īnantzin Sophie Friederike von Bayern (Bavaria).
Nō xiquitta
Maximilian Maximilian Maximilian
750 xihuitl
750 xihuitl ōcatca inic chicuacē mahtlācxihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8, auh mopiyah īhuīcpa in 751 oc 760 xihuitl.
Huēyi miquiztli
*
Xocolatl
thumb|right|320px|Xocolātl īhuān iztaxocolātl In xocolātl tlacualli mochīhua īca cacahuatetl īxīnach in cacahuacuahuitl. In cacahuacuahuitl ōcaquiah mācel ic 3000 xihuitl in Mēxihco, in Tlahco īhuān in Ixachitlān Huitztlāmpa, īca in achto tlamachiyomacaliztli īpan in 1100 xihuitl Y.C.. Achi mochintin in Ānāhuac tlācah cacahuachīhuayah nō motēnēhua xocolātl. thumbnail|320px|[[Āmoxtli Nuttall, īxiptlahtiliztli in ōme mixtēcah tēuctli quitlahcoittah cē xocolātl.]]
Xocolatl ce tlaquialli mo nelohua ica tzopelic huan ohze ome tlamantli.
Neneuhcāyōtl:Tlacualli
Quechuatlatolli
In Quechuatlahtolli (Quechuatlahtōlcopa: Qhichwa Simi nozo Runa simi, netlacualizcahualyantlahtōlli) ce tlahtōlcenyeliztli ōmoyōcox īpan in tlahco Andes, in tlein mani īpan in cihuātlampa in Ixachitlān Huitztlāmpa, īpan chucuacē tlācatiyān. In tlahtoah cequintin 8 īhuan 10 millones tlācah, ca in tlapanahuia inic mani tlahtōlcenyeliztli īpan Bolivia, Ecuador īhuān Peru īcampa in indoeuropantlahtōlcenyeliztli
Cenyeliztli
thumb|250px|Quechuatlahtolli
559
559 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 6 īpan 550s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
1824
1824 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 19 īpan 1820s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
12 metztli octubre
Tonalilhuitl
12
738
738 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8 īpan 730s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
Nelnextictepoztli
<th colspan="2" align=center bgcolor="#ffc0c0">General Tōcāitl, machiyōtl, tlapōhualli Nelnextictepoztli, Ta, 73 Serie química Metal de transición Grupo, periodo, bloque 5, 6, d Densidad, dureza Mohs 16650 kg/m³, 6,5 Apariencia Azul grisáceo 125px <th colspan="2" align="center" bgcolor="#ffc0c0">Propiedades atómicas Peso atómico 180,9479 uma Radio medio† 145 pm Radio atómico calculado 200 pm   Radio covalente  138 pm   Radio de Van der Waals  Sin datos Configuración electrónica  [ Xe ] 4f14 5d³ 6s² Estado de oxidación (óxido) 5 (levemente ácido) Estructura cristalina Cúbica centrada en el cuerpo <th colspan="2" align="center" bgcolor="#ffc0c0">Propiedades físicas Estado de la materia sólido Punto de fusión 3290 K Punto de ebullición 5731 K   Entalpía de vaporización  743 kJ/mol Entalpía de fusión 31,6 kJ/mol Presión de vapor 0,776 Pa a 3269 K   Velocidad del sonido  3400 m/s a 293,15 K  <th colspan="2" align="center" bgcolor="#ffc0c0">Información diversa Electronegatividad 1,5 (Pauling) Calor específico 140 J/(kg·K) Conductividad eléctrica 7,61 x 106 m-1·Ω-1 Conductividad térmica 57,5 W/(m·K) 1° potencial de ionización 761 kJ/mol 2° potencial de ionización 1500 kJ/mol <th colspan="2" align="center" bgcolor="#ffc0c0">Isótopos más estables <th colspan="2" align="center" bgcolor="#ffc0c0"><font size="-1">
Nelnextictepoztli (Caxtillāntlahtōlli: Tántalo).
Yoliztli
thumb|300px|Yōliztli thumb|300px|Yōliztli
Yeliztli nō yōliztli.
Neneuhcāyōtl:Yolizmatiliztli
1397
1397 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 14 īpan 1390s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
Hatchback
Hatchback ( Tepitōn tzintli) ītōca tepozmalacatl iuhquin ahcaxitl.
357
357 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 4 īpan 350s māhtlacxihuitl.
Miquiztli
* *
Yēmpōhualcaxtōlonnāhui
Yēmpōhualcaxtōlonnāhui (yēm + pōhual + caxtōl + on + nāhui) ītōcā cē tlapōhualli auh mohcuiloa "79".
Los Olvidados
Los olvidados (caxtillāntlahtōlcopa In tlacahualtin) ītōcā cē Mēxihco īxiptlayōlli xiuhpan 1950. In UNESCO motenehua Patrimonio Cultural de la Humanidad, Los Olvidados quitoznequi ce tlahtollotl.
Neneuhcāyōtl:Īxiptlayōlli xiuhpan 1950
Iztacuauhtli
Iztāccuāuhtli (Leucopternis albicollis).
Tōnalmachiyōtl
Tōnalmachiyōtl.
Erasmo Palma Fernández
Erasmo Palma Fernández (1942 - ) ītōcā in cuīcani, cuīcapixqui, nāuhmecatini auh violitini īpan mēxihcatl.
Nō xiquitta
Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1942 Neneuhcāyōtl:Mexihcah tlatzohtzonanimeh
274
274 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 3 īpan 270s māhtlacxihuitl.
Miquiztli
* *
True Colors (cuīcatl)
"'True Colors" ( "Melāhuac tlapālli") ītōcā cē cēmani cuīcatl īpan True Colors, huēycaquizcopīnalōni īpal tl cuīcani Cyndi Lauper.
15 metztli octubre
Tonalilhuitl
15
560
560 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 6 īpan 550s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
760 xihuitl
760 xihuitl ōcatca inic chicōme mahtlācxihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8, auh mopiyah īhuīcpa in 761 oc 770 xihuitl.
Huēyi miquiztli
*
Michhuahcān (huehcāuh tlahtohcāyōtl)
In Tlahtohcāyōtl Tzintzontzan ahnōzo Michhuahcān, ōcatca in tlahtohcāyōtl in tlein ca āxcān tlahtohcāyōtl Michhuahcān, ītēcuacān ōcatca in huehcāuh āltepētl Tzintzontzan.
Neneuhcāyōtl:Huehcāuh Tlācatiyān
16 metztli octubre
Tonalilhuitl
16
1962
Nō xiquitta
*
739
739 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8 īpan 730s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
Xochitl
Xochitl
Tlahtoltlahcuilolli
Neneuhcāyōtl:Xiwimeh
17 metztli octubre
Tonalilhuitl
17
Ahí Está El Detalle
Ahí Está El Detalle ītōcā cē mēxihcatl īxiptlayōlli ōmochīuh īpan 1940 xihuitl.
Tlapōhuallōtl
200px|left|thumb|Euclides
Neneuhcāyōtl:Tlapōhuallōtl
1825
1825 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 19 īpan 1820s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
Chimalayotl
thumb|250px|In chimalayotl
Michhuahcah
In Michhuahcatlācah ahnozo Michhuahqueh in mācēhualchanehqueh, chāntih in Michhuahcān icopa, yehhuantin chantih ipan in altepecalpolco Pátzcuaro, Uruapan, Zacapu ihuan Morelia. Michhuahqueh quipiyah cenca cuauhtlah ica occequin in macehualtin. In michin imachiyo ihuan itetonalhuan ipan itlalpan in Michhuahcān.
740
740 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8 īpan 730s mahtlācxihuitl.
18 metztli octubre
Tonalilhuitl
18
740
Miquiztli
* *
Michhuahcah
Neneuhcāyōtl:Michhuahcah
770 xihuitl
770 xihuitl ōcatca inic chicuēyi mahtlācxihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8, auh mopiyah īhuīcpa in 771 oc 780 xihuitl.
Huēyi miquiztli
*
275
275 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 3 īpan 270s māhtlacxihuitl.
Miquiztli
* *
358
358 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 4 īpan 350s māhtlacxihuitl.
Miquiztli
* *
Un Chien Andalou
Un Chien Andalou (Franciatlahtōlcopa Cē Andalucíaitzcuintli) ītōcā cē Francia īxiptlayōlli.
Neneuhcāyōtl:Īxiptlayōlli xiuhpan 1929
Yancuictlahtolli
In yancuictlahtolli ce icamanaliz itech nocauh, ce yancuic tlahtolli ipan notlahtol ipan zazanilli itech tlamachtiliztli.
Neneuhcāyōtl:Tlahtolmatiliztli
1826
1826 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 19 īpan 1820s mahtlācxihuitl.
Tepozcaxitl tepozmalacatl
Tepozcaxitl nozo sedān ītōcā in tepozmalacatl iuhquin.
Nō xiquitta
Neneuhcāyōtl:Tepozcaxitl Neneuhcāyōtl:Tepozmalacatl iuhcāyōtl
1399
1399 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 14 īpan 1390s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
Xincoyotl
thumb|250px|Xincoyōtl thumb|250px|Xincoyōtl
Neneuhcāyōtl:Cuetzpaltin
20 metztli octubre
Tonalilhuitl
20
12 metztli junio
Tonalilhuitl
12
276
276 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 3 īpan 270s māhtlacxihuitl.
Miquiztli
* *
Tlahtolmatiliztli
Neneuhcāyōtl:Tlahtolmatiliztli
780 xihuitl
780 xihuitl ōcatca inic chiucnāhui mahtlācxihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8, auh mopiyah īhuīcpa in 781 oc 790 xihuitl.
Huēyi miquiztli
*
359
359 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 4 īpan 350s māhtlacxihuitl.
Miquiztli
* *
Cītlalcuetzpalli
Cītlalcuetzpalli miaccītlalli.
350px|thumb|left|Cuetzpalli īmachiyo 350px|thumb|left|Cītlalcuetzpalli īcīcītlaltin
13 metztli junio
Tonalilhuitl
13
Jeanne Calment
Jeanne Louise Calment (1875 - 1997) ītōcā in achi huēhueh cihuātl (auh tlācatl) cemānāhuac.
Nō xiquitta
Neneuhcāyōtl:Ōtlācatqueh xiuhpan 1875 Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1997 Neneuhcāyōtl:Franciatlācah Neneuhcāyōtl:Huēhueh tlācah
1398
1398 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 14 īpan 1390s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
1964
1964 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 20 īpan 1960s mahtlācxihuitl.
Nō xiquitta
*
14 metztli junio
Tonalilhuitl
14
Johannes Heesters
200px|left|thumb|Heesters īca caxtōlli oncē xihuitl īpan 1919
Ōtlatequitca ic 91 xihuitl, īhuān ōtlatequit achi mochipa in cānin alemantlahtoah. Īpan tlanāuhti 2011, Heesters in oc ye huēhueh tēīxiptlahtini tlein tlatequiti. Ōtētzālānhuih īpampa ceppa ōquicuīcatia Adolf Hitler. Heesters ōmonāmictih oppa: īpan 1930-1985 īca in Belgica tēīxiptlahtini Louise Ghijs(1906) īhuān in 1991 īxquich āxcān īca Simone Rethel. Hesters ōmīxiuh ōme ichpōpōchtin īca achto īnāmic īhuān mācuilli īxhuīuhtin.
Calān tlatzonhuilīliztli
Neneuhcāyōtl:Alemantecah Neneuhcāyōtl:Tlacameh
741
741 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 8 īpan 740s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
15 metztli junio
Tonalilhuitl
15
Epoch of the Fifth Sun
Epoch of the Fifth Sun ītōcā inic cē yahualtzintli īpal rusitēcatl tlacuīcaliztli Tenochtitlan. Ōmonamacapēuh īpan Tlachiucnāuhti 30, 2005 xihuitl.
Neneuhcāyōtl:2005 yahualtzintli
277
277 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 3 īpan 270s māhtlacxihuitl.
Miquiztli
* *
1400
1400 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 14 īpan 1390s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
401
401 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 5 īpan 400s māhtlacxihuitl.
Miquiztli
* *
16 metztli junio
Tonalilhuitl
16
402
402 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 5 īpan 400s māhtlacxihuitl.
Miquiztli
* *
Ayohtli
Ayohtli (Cucurbita ssp.) itoca in ixquich ayohtli ca.
thumb|Ayohtli
21 metztli octubre
Tonalilhuitl
21
360
360 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 4 īpan 350s māhtlacxihuitl.
17 metztli junio
Tonalilhuitl
17
1965
1965 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 20 īpan 1960s mahtlācxihuitl.
Nō xiquitta
*
1827
1827 ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 19 īpan 1820s mahtlācxihuitl.
Miquiztli
* *
José Alfredo Jiménez
José Alfredo Jiménez (1926 - 1973) ītōcā cē mēxihcatl cuīcani.
Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1926 Neneuhcāyōtl:Mexihcah cuicanimeh