cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
قطعنومه ۱۵۸۸ امنیت شورا
قطعنومه ۱۵۸۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۵ مارس ۲۰۰۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سومالی وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۱۴۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۱۵۸۹ امنیت شورا
قطعنومه ۱۵۸۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۷ مارس ۲۰۰۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره بررسی وضعیت در مورد سودان هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۱۴۳‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
جان کوئینسی آدامز
جان کوئینسی آدامز متحده ایالات آمریکای ۶اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که دهمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا دموکرات-جمهوری‌خاهون حزب و جمهوری‌خاهون حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۴ مارس ۱۸۲۵ تا ۴ مارس ۱۸۲۹ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، جان کالهوم ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب دموکرات-جمهوری‌خاه دله دیّه.
لنچخوتی
لنچخوتی اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۷٬۵۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
منابع
رج:گرجستون شهرون
لگودخی
لگودِخی اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۷٬۵۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
منابع
رج:گرجستون شهرون
دتوپلیستسقارو
دتوپلیستسقارو اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۷٬۳۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
منابع
رج:گرجستون شهرون
لرجارگردن
لرجارگردن اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
اندرو جکسون
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
قطعنومه ۱۵۹۰ امنیت شورا
قطعنومه ۱۵۹۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۴ مارس ۲۰۰۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره افغانستان وضعیت خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۱۴۸‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۱۵۹۱ امنیت شورا
قطعنومه ۱۵۹۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۴ مارس ۲۰۰۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره بررسی وضعیت در مورد سودان هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۱۵۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
مارتین ون بورن
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
چفت‌سر (بابل)
چفت‌سر (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۹۳ نفر (۳۰خانوار) بی‌یه.
منابع
چفت‌سر (بابل)
دوشتی
دوشتی اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۷٬۱۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
منابع
رج:گرجستون شهرون
گنج‌کلا پایین
گنج‌کلا پایین اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۸۸۰ نفر (۲۴۷خانوار) بی‌یه.
منابع
گنج‌کلا پایین
قطعنومه ۱۵۹۲ امنیت شورا
قطعنومه ۱۵۹۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۰ مارس ۲۰۰۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره دموکراتیک جوموری کنگو وضعیت خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۱۵۵‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
آباشا
آباشا اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۶٬۳۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
منابع
رج:گرجستون شهرون
استرالیا
استرالیای ِمشترک‌المنافع اتا کشور نوم هسته که جنوبی نیمکره دله و اقیانوسیه قاره دله دَره. این کشور ۷٬۶۸۶٬۸۵۰ کیلومتر مربع گَتی (=وسعت) جه، دِنیای ِشیشمین کشور هسته. استرالیا همسود کشورون اتحادیه دله دَره و سال ۱۹۰۱ بریتانیا جه سِوا بَیّه. استرالیای ِنیشتنگا کانبرا هسته، شهری که مجلس و گت ِفرماندار ِسِره ونه اونجه بائه. گت ِفرماندار ات‌نفر هسته که الیزابت دوم ِنمایندگی جه تشریفاتی دولت ِریاست ره استرالیا دله دانّه ولی عملاً نخست‌وزیر و مجلس و رییس‌جمهور هَستنه که مملکت ره اداره کانّه.
سیدنی و ملبورن استرالیای ِدِتا گت ِشهر هستنه. این کشور هیچ کشوری ره سامون ندانّه و ونه دور و بر شرق جه آرام اوقیانوس ، جنوب جه جنوبی یخ‌بزه اوقیانوس، غرب جه هند اوقیانوس و شمال جه چنتا دریا و خلیج دَرنه.
ساچخره
ساچخره اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۶٬۹۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
استرالیا
تاریخ
اولین‌بار هلندی‌ئون سال ۱۶۰۶ میلادی کیپ یورک ِجزیره‌مونا (Cape York Peninsula) ره پیدا هاکِردنه که کوئینزلند ِشمال بی‌یه و دهه‌ئون بعد، استرالیای ِشمالی و غربی جائون ره پیدا هاکِردنه. آبل تاسمان این کشور ِنوم ره نوا هلند بی‌یِشته. هلند ِمردِم خله نِخاستنه این جدید ِجا دله اقامِت دارِن و ونه دله سِره نِساتِنه.
ساچخره
منابع
رج:گرجستون شهرون
استرالیا
تاریخ
سال ۱۷۷۰ میلادی کاپتان جیمز کوک، که اتا بریتانیایی بی‌یه، سیدنی ِاطراف ره استرالیای ِشرق دله کشف هاکِرده. کاپتان آرتور فیلیپ هم ۱۸ ژوئیه ۱۷۸۸ یازَّه‌تا کشتی و ۱۳۵۰تا مسافر جه سیدنی ره بَدی‌یه و ونه نوم ره نیو ساوت ولز بی‌یِشته و وه ره بریتانیای ِمستعمرات جه بخوندِسته و شه ره اونجه فرماندار هاکِرده. بریتانیاییون اوائل شه زندونی‌ها ره اونجه تبعید کاردنه و اون منطقه ره اتا خاشک و دیر ِراه جا دونِستنه. نیو ساوت ولز ِمردِم همینسه ویشته زور پِشتی شینه اونجه ولی دیگه مناطق ِمردِم شه دِلوِستی شینه اونجه سِره ساتِنه.
سال ۱۹۰۰ میلادی، ویکتوریا قانوناً استرالیا ره سیاسی استقلال هِدائه. استرالیای ِاستقلال ره رسماً روز اول ژانویه ۱۹۰۱ اعلام هاکِردنه و من‌بعد این کشور همسود کشورون اتحادیه دله دَربموئه که بریتانیای ِقدیمی مستعمره‌ئون ِاتحادیه هسته. استرالیاییون این روز ره شه «ملی روز» دونّه. سال ۱۹۰۱ جه تا سال ۱۹۲۷ میلادی، که هَنتا کانبرای ِشهر ره نِسات‌بینه، استرالیای ِفدراسیون، ملبورن ره شه موقتی نیشتنگا (=پایتخت) دونِسته.
جوغرافی
استرالیا یا اوقیانوسیه قاره ۶/۷ میلیون کیلومتر مربع جه، دنیا دله پچوک‌ترین قاره هسته. استرالیای ِبِنه تقریباً هموار هسته. ونه غربی ناحیه ره استرالیای غربی فلات و ونه شرق ره سواکر رشته‌کوهون تشکیل دِنّه و این دِتا میون ات‌دَس بِنه کَته که ویشته خشک و خالی‌ئه. استرالیای ِبلندترین جا اتا قله ورفی کوهستون دله هسته که ۲۲۲۸ متر ارتفاع دانّه و ونه پست‌ترین جا ۱۵- متر دانّه که ایر دریامونا هسته. استرالیای ِبلندترین روخِنه دارلینگ روخنه هسته که دِهزار و هفتصد کیلومتر درازی دانّه. استرالیا که اتا گت ِجزیره واری آرام اوقیانوس دله کَته، زمین‌شناسی نظریات په دنیای ِقدیمی‌ترین خاشکی هسته. استرالیا آرام اوقیانوس ِجنوب ره هند اوقیانوس  جه سِوا کانده. استرالیا ۷۵۵ جور حیوون جه دنیای ِمتنوع‌ترین کشور زیست‌بومی نظر په هسته.
مردِمون
استرالیا جمعیت ژوئیه ۲۰۰۸ سرشماری سَره ۲۰٬۰۰۷٬۳۱۰ نفر بی‌یه. و ونه جمعیت ِاَنبِسی (=تراکم) ۶/۲ نفر هر کیلومتر مربع دله هسته که یعنی این کشور جمعیت خله تَنِک هَسته و کمترین اَنبِسی‌ها ره دانّه. استرالیای ِجنوب‌شرقی منطقه اَنبِسی ویشته هسته. کشور ِیک‌سوم ِجمعیت نیو ساوت ولز ِایالت دله و یک‌چاروم دیگه ویکتوریا ایالت دله سَرکانّه. وشون ِجمعیت ِرشد ِمیونگین هر سال وسّه ۱/۲۲۱ هسته و تقریباً هر دِ دَقه اتا چلیک وَچه دنیا اِنه. .
استرالیای بومیون حدوداً نیم میلیون نفر هستنه که جمعیت ِدِ و نیم درصد ره تشکیل دِنّه.
ایالتون و شهرون
استرالیا دله شیش‌تا ایالت و دِتا اقلیم (=territory) دَره:
استرالیای ِنیشتنگا (=پایتخت) کانبرا هسته و ونه گت ِشهرون سیدنی، ملبورن، بریزبن، پرت ، آدلاید و تانزویل هَستنه.
سیاسِت
استرالیا اتا مشترک‌المنافع هَسته که ونه حکومت مشروطه سلطنت په دَره و ونه بالاترین سلطنتی مقوم یعنی ملکه الیزابت دوم هسته که بریتانیای ِشا هم هَسته. ملکه‌ی ِنماینده و جانشین این کشور دله استرالیای ِگت فرماندار هسته که ونه وظیفه این هَسته که ایالتون وسّه رییس انتخاب هاکِنه. اساسی قانون دله گت ِفرماندار وسّه خله اختیارات بی‌یِشتنه ولی عملاً وه اتا تشریفاتی مقوم هَسته و همه کارون ره نخست‌وزیر کانده که اتا دموکراتیکی روش په انتخاب وانه. .
استرالیا دله مردِم اول مجلس ِنمایندگون ره انتخاب کانّه. حزبی که ویشترین کارسی ره مجلس دله بَییره بتونده نخست‌وزیر ره انتخاب هاکِنه و این نخست‌وزیر شه وسّه کابینه ساجِنه. استرالیا دولت سه‌تا چِلّه دانّه: مقننه، مجریه و قضایی.
استرالیا دله سه‌تا حزب دَرنه که بقیه جه ویشته معروفنه و وشون طرفدارون ویشته هَسته:
سال ۱۹۹۶ جه تا نوامبر ۲۰۰۷ لیبرال ِحزب قدرت ره این کشور دله شه میس دَرون داشته و جان هوارد یازَّه سال این کشور ِنخست‌وزیر بی‌یه تا اون‌که نوامبر ۲۰۰۷ کارگری حزب شه رقیب ره شکست هِدا و اینتی کوین راد که این حزب ِرئیس بی‌یه، استرالیای ِجدید ِنخست‌وزیر بَیّه. ماه ژوئن سال ۲۰۱۰ که کوین راد نخست وزیر جه کنار بَکشی‌یه، جولیا گیلارد که کارگری حزب ِتازه رییس بی‌یه، نخست‌وزیر بَیّه و اولین زنی بیّه که این مقوم جه برسی‌یه. فوریه سال ٢٠١٣ جولیا گیلارد ِاشتباهات ِپه دِباره اتا دله‌یی انتخابات په کارگری حزب كوين راد ره نخست‌وزیر هاکِرده. ۷ سپتامبر ۲۰۱۳ اتا ائتلافی حزب بتونِسته انتخابات دله اول بَواشه و تونی ابوت ره ۲۸اُمین نخست‎وزیر هاکِنه.
تسنری
تسنری اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۶٬۱۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
منابع
رج:گرجستون شهرون
قطعنومه ۱۵۹۳ امنیت شورا
قطعنومه ۱۵۹۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۱ مارس ۲۰۰۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره بررسی وضعیت مرتبط با سودان هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۱۵۸‌ام دله ۱۱تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۴تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
ویلیام هنری هریسون
ویلیام هریسون متحده ایالات آمریکای ۹اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که چاردهمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا ویگ حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۴ مارس ۱۸۴۱ تا ۴ آوریل ۱۸۴۱ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، جان تایلر ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب ویگ دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
تشون
تشون از خاندان های کچو(احمِد پور،مهر علی تبار،غلامعلی زاده)سرخان(بابازاده)پیر(ابراهیم زاده،آقا جانی پور)براری،الماسی ، خدادادی،لر(اسماعیل پور)امیردهی(رمضانپور)وعرب تشکیل بونه
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۵۸۷ نفر (۱۵۶خانوار) بی‌یه.
گری‌محله
گری‌محله اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۴۴ نفر (۴۱خانوار) بی‌یه.
منابع
گری‌محله
ديک تائو
دیک تائو کوه نوم هسه که قفقاز رشته کو شەنه ئو ارمنئون دله دره.ونه بەلەننی ۵۱۱۶ متر هسه.
رج:ارمنستون
راس دهشان
راس دهشان  کوه نوم هسه که اتیوپی رشته کو شەنه ئو اتیوپی دله دره.ونه بەلەننی ۴۶۲۰ متر هسه.
نینوتسمیندا
نینوتسمیندا اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۶٬۱۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
منابع
رج:گرجستون شهرون
قطعنومه ۱۵۹۴ امنیت شورا
قطعنومه ۱۵۹۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۴ آوریل ۲۰۰۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره ساحل عاج وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۱۵۹‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
راکاپوشئی
راکاپوشئی کوه نوم هسه که هیمالیا رشته کو شەنه ئو هند دله دره.ونه بەلەننی ۷۶۶۵ متر هسه.
رج:هند جوغرافی
روزا
روزا کوه نوم هسه که آلپ رشته کو شەنه ئو ایتالئون ئو سوئیس دله دره.ونه بەلەننی ۴۶۳۳ متر هسه.
ساجاما
ساجاما  کوه نوم هسه که آند رشته کو شەنه ئو بولیوی دله دره.ونه بەلەننی ۶۴۶۶ متر هسه.
سن الياس
سن الیاس کوه نوم هسه که سن الیاس رشته کو شەنه ئو کانادا دله دره.ونه بەلەننی ۵۴۰۲ متر هسه.
جان تایلر
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
ترجولا
ترجولا اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۶٬۱۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
منابع
رج:گرجستون شهرون
سبلان
سبلان یا سَوَلون کوه نوم هسه که ایران دله دره. ونه بەلەننی ۴۸۱۱ متر هسه.
رج:ایران جوغرافی
خبی
خُبی اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۵٬۸۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
منابع
رج:گرجستون شهرون
ادملا
ادملا اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۳۷۸ نفر (۳۳۵خانوار) بی‌یه.
منابع
ادملا
سهند
سهند کوه نوم هسه که آذربایجان رشته کو شەنه ئو ایران دله دره.ونه بەلەننی ۳۷۱۰ متر هسه.
رج:ایران جوغرافی
قطعنومه ۱۵۹۵ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
مارت‌ویلی
مارت‌ویلی اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۵٬۶۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
منابع
رج:گرجستون شهرون
قطعنومه ۱۵۹۶ امنیت شورا
قطعنومه ۱۵۹۶ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۸ آوریل ۲۰۰۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره دموکراتیک جوموری کنگو وضعیت خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۱۶۳‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ویل
وِیل اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۵٬۰۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
منابع
رج:گرجستون شهرون
قطعنومه ۱۵۹۷ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
کادو
کادو کوه نوم هسه که قره قوروم رشته کو شەنه ئو هند دله دره.ونه بەلەننی ۸۶۱۱ متر هسه.
فوجی یاما
فوجی یاما کوه نوم هسه که جاپون دله دره.ونه بەلەننی ۳۷۷۶ متر هسه.
جیواری
جیواری اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۴٬۸۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
منابع
رج:گرجستون شهرون
قطعنومه ۱۵۹۸ امنیت شورا
قطعنومه ۱۵۹۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۸ آوریل ۲۰۰۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره بررسی وضعیت مرتبط با غربی صحرا هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۱۷۰‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
فالو
فالو-اروقره کوه نوم هسه که آند رشته کو شەنه ئو آراجانتین ئو شیلی دله دره.ونه بەلەننی ۶۶۹۰ متر هسه.
کارتی پرو
کارتی پرو  کوه نوم هسه که آند رشته کو شەنه ئو پرو دله دره.ونه بەلەننی ۶۵۰۶ متر هسه.
گنج‌کلا بالا
گنج‌کلا بالا اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۵۸۹ نفر (۱۷۴خانوار) بی‌یه.
بقداتی
بقداتی اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۴٬۸۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
منابع
رج:گرجستون شهرون
کان کنج هان
کان کنج هان  کوه نوم هسه که هیمالیا رشته کو شەنه ئو هند دله دره.ونه بەلەننی ۶۹۱۰ متر هسه.
کوتاکينابالو
کوتاکینابالو کوه نوم هسه که مالزی دله دره.ونه بەلەننی ۴۱۰۱ متر هسه.
علم کوه
علم‌کوه ایسم کوئی با ارتیفاع قوله ۴۸۵۰ میتر هسته که منطقه تخت سلیمون دله دره. قولّه علم کوه بعد از قولّه دماوند دیّـُمین گت قولـّه ئیران هسته. ویشته شوهرت این قله به خاطر دیواره‌ئئ هسته که دامنه شومالی وه دره و دارای فنی‌ترین و سخت‌ترین مسیرای سنگنوردی و دیواره‌نوردی ئیران هسته. رودبارک و کلاردشت نزدیکترین شهرون به این منطقه هسنه که مازرون اوستان دله درنه. جبهه جنوبی این کوه هم موشرف به طالقان کوئون هسته. جبهه شومالی این قله دله دیواره‌ئی به طول ۶۵۰ میتر وجود دانّه که اتا از زیباترین و موشکل‌ترین دیواره‌ئون دونیا به شومار اِنِه
کاست
کاست  کوه نوم هسه که هیمالیا رشته کو شەنه ئو هند دله دره.ونه بەلەننی ۷۶۳۴ متر هسه.
کونک جو
کونک جو کوه نوم هسه که هیمالیا رشته کو شەنه ئو بوتان دله دره.ونه بەلەننی ۶۷۱۳ متر هسه.
فلکا
فلکا اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۴۸ نفر (۷۰خانوار) بی‌یه.
قطعنومه ۱۵۹۹ امنیت شورا
قطعنومه ۱۵۹۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۸ آوریل ۲۰۰۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره شرقی تیمور وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۱۷۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
اطاق‌سر
اطاق‌سر اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۶۸ نفر (۵۱خانوار) بی‌یه.
منابع
اطاق‌سر
تتری تسقارو
تتری تسقارو اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۳٬۸۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
وانی
منابع
رج:گرجستون شهرون
مارکهام
مارکهام کوه نوم هسه که جنوبی قطب دله دره.ونه بەلەننی ۴۵۸۰ متر هسه.
مائولاگیری
مائولاگیری  اتا کوه نوم هسه که هیمالیا رشته کوه شنه و نپال دله دره. ونه بلندی ۸۰۳۷ متر هسه.
لوگان
لوگانیا، لوگن یا لوگان (انگلیسی جه: Mount Logan) اتا کوه نوم هسه که سن الیاس رشته کوه شِنه و کانادا دله دره. ونه بِلِنّی ۵۱۴۵ متر هسه.
منبع
رج:کوهون رج:کانادا جوغرافی
ماکالو
ماکالو  کوه نوم هسه که هیمالیا رشته کو شەنه ئو نپال دله دره.ونه بەلەننی ۷۴۷۲ متر هسه.
مک کينلی
مک کینلی  کوه نوم هسه که آلاسکا رشته کو شەنه ئو آلاسکا دله دره.ونه بەلەننی ۶۱۹۴ متر هسه.
دیمانیسی
دیمانیسی اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۳٬۶۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
منابع
رج:گرجستون شهرون
اونی
اونی اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۳٬۰۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
قطعنومه ۱۶۰۰ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۱۶۰۱ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۰۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۱ مه ۲۰۰۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره هائیتی وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۱۹۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
موزتنع
موزتنع کوه نوم هسه که کوئن لون رشته کو شەنه ئو چین دله دره.ونه بەلەننی ۷۱۶۷ متر هسه.
جیمز ناکس پولک
جیمز ناکس پولک متحده ایالات آمریکای ۱۱اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که پونزدهمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا دموکرات حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۴ مارس ۱۸۴۵ تا ۴ مارس ۱۸۴۹ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، جورج دالاس ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب دموکرات دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
سیدنظام‌الدین
سیدنظام‌الدین اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۸۹۵ نفر (۲۷۶خانوار) بی‌یه.
منابع
سیدنظام‌الدین
لته
لته اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۵۰ نفر (۶۴خانوار) بی‌یه.
منابع
لته
آمبرولائوری
آمبرولائوری اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۲٬۴۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
منابع
رج:گرجستون شهرون
ويلهلم
ویلهلم  کوه نوم هسه که گینه رشته کو شەنه ئو نوگینه دله دره.ونه بەلەننی ۴۶۹۴ متر هسه.
قطعنومه ۱۶۰۲ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۰۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۱ مه ۲۰۰۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره بوروندی وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۱۹۳‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
تهمتن‌کلا
تهمتن‌کلا اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۱۲۹ نفر (۳۰۰خانوار) بی‌یه.
منابع
تهمتن‌کلا
سیقناقی
سیقناقی اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۲٬۳۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
منابع
رج:گرجستون شهرون
سورین
سورین اتا چشمه طبیعی هسه و کشکک خمن دله پیدا وونه. کشکک اتا گته دشته و یالی محله جمه. یالی جزو دهات بلده نور هسه.
تسالکا
تسالکا اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۲٬۰۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
منابع
رج:گرجستون شهرون
مون بلان
مون بلان  (فرانسوی جه: Mont Blanc) اتا کوه نوم هسه که آلپ رشته کوه شنه و فرانسه و ایتالیا دله دره. ونه بلندی ۴۸۰۹ متر هسه. وه آلپ ِگت‌ترین کوه هم هسته. ونه نومِ معنی اسپه کوه وونه. ونه نوم ایتالیایی زوون جه هم «مونته بیانکو» هسته که ونه معنی همونتائه.
منابع
رج:کوهون رج:فرانسه جوغرافی رج:آلپ
تیرخال‌گردن
تیرخال‌گردن اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۷ نفر (۴خانوار) بی‌یه.
۳۱ شهریور
۳۱ شهریور هجری شمسی، مساوی ۱ هره ما تبری.
بمردون
رج:شهریور
تساگری
تساگری اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره  و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۱٬۸۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.
منابع
رج:گرجستون شهرون
قطعنومه ۱۶۰۳ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۰۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۳ ژوئن ۲۰۰۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره ساحل عاج وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۱۹۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
وايس هورن
وایس هورن اتا کوه نوم هسه که آلپ رشته کوه شنه و سوئیس دله دره. ونه بلندی ۴۵۰۶ متر هسه. ونه معنی مازرونی زوون میون اسپه شاخ وونه. رج:کوهون
۲ مهر
۲ مهر هجری شمسی، مساوی ۳ هره ما تبری.
۱ مهر
۱ مهر هجری شمسی، مساوی ۲ هره ما تبری.
بمردون
رج:مهر
۳ مهر
۳ مهر هجری شمسی، مساوی ۴ هره ما تبری.
بمردون
رج:مهر
میلارد فیلمور
میلارد فیلمور متحده ایالات آمریکای ۱۳اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که شونزهمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا ویگ حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۹ ژوئیه ۱۸۵۰ تا ۴ مارس ۱۸۵۳ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب  دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
زاکری تیلور
زاکری تیلور متحده ایالات آمریکای ۱۲اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که شونزهمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا ویگ حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۴ مارس ۱۸۴۹ تا ۹ ژوئیه ۱۸۵۰ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، میلارد فیلمور ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب ویگ دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
چالرز
چالرز اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۹۵ نفر (۷۴خانوار) بی‌یه.
۵ مهر
۵ مهر هجری شمسی، مساوی ۶ هره ما تبری.
بمردون
رج:مهر
وولی‌گله
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۵۱ نفر (۶۳خانوار) بی‌یه.
۴ مهر
۴ مهر هجری شمسی، مساوی ۵ هره ما تبری.
وولی‌گله
منابع
وولی‌گله
۴ مهر
بمردون
رج:مهر
فرانکلین پیرس
فرانکلین پیرس متحده ایالات آمریکای ۱۴اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که هیودهمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا دموکرات حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۴ مارس ۱۸۵۳ تا ۴ مارس ۱۸۵۷ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، ویلیام کینگ ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب دموکرات دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
۷ مهر
بمردون
رج:مهر
۶ مهر
۶ مهر هجری شمسی، مساوی ۷ هره ما تبری.
بمردون
رج:مهر
ازاران گنجعلی
ازاران گنجعلی اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت زیر سه خانوار بی‌یه.
منابع
ازاران گنجعلی
۱۰ مهر
۱۰ مهر هجری شمسی، مساوی ۱۱ هره ما تبری.
۹ مهر
۹ مهر هجری شمسی، مساوی ۱۰ هره ما تبری.
بمردون
رج:مهر
۱۲ مهر
۱۲ مهر هجری شمسی، مساوی ۱۳ هره ما تبری.
۱۱ مهر
۱۱ مهر هجری شمسی، مساوی ۱۲ هره ما تبری.
بمردون
رج:مهر
۱۲ مهر
بمردون
رج:مهر
۱۳ مهر
۱۳ مهر هجری شمسی، مساوی ۱۴ هره ما تبری.
بمردون
رج:مهر
گرجستون-اوستیای جنگ
گرجستون-اوستیا جنگ اتا قومی-سیاسی جنگ نوم هسته که شه‌گردون منطقه‌ی سابق گرجستون، جنوبی اوستیا درون دَیی‌یه. این جنگ سال ۱۹۸۹ شروع بیّه و ۱۹۹۱-۱۹۹۲ ِدله‌یی جنگ درون هم قرار بَییته.
۲۵ اوت ۲۰۰۸ میلادی روسیه پارلمان، آبخازیا و جنوبی اوستیای استقلال ره گرجستون جه رسمی بشناسی‌یه. این کار ره اروپایی کشورون انتقاد په قرار هدانه.
میخائیل ساکاشویلی گرجستون ِرئیس جمهور این کار ره نازی آلمان ِجنگون جه مقایسه هاکرده و پوتین، روسیه رییس‌جمهور ره بعد از عباس اول صفوی دومین جنایتکار علیه گرجیون بخوندسته.
منبع
رج:جنوبی اوستیا رج:سوایی‌خاهون
۱۵ مهر
۱۵ مهر هجری شمسی، مساوی ۱۶ هره ما تبری.
بمردون
رج:مهر
انجیل‌سی
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۳ نفر (۵خانوار) بی‌یه.
منابع
انجیل‌سی
۱۴ مهر
۱۴ مهر هجری شمسی، مساوی ۱۵ هره ما تبری.
بمردون
رج:مهر
۱۶ مهر
۱۶ مهر هجری شمسی، مساوی ۱۷ هره ما تبری.
بمردون
رج:مهر
۲۲ مهر
۲۲ مهر هجری شمسی، مساوی ۲۳ هره ما تبری.
۲۱ مهر
۲۱ مهر هجری شمسی، مساوی ۲۲ هره ما تبری.
۲۲ مهر
بمردون
رج:مهر
۱۸ مهر
۱۸ مهر هجری شمسی، مساوی ۱۹ هره ما تبری.
۲۱ مهر
بمردون
رج:مهر
۱۸ مهر
بمردون
رج:مهر
۲۰ مهر
۲۰ مهر هجری شمسی، مساوی ۲۱ هره ما تبری.
بمردون
رج:مهر
اندرو جانسون
اندرو جانسون متحده ایالات آمریکای ۱۷اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که بیستمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا دموکرات حزب و ملی متحد حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۱۵ آوریل ۱۸۶۵ تا ۴ مارس ۱۸۶۹ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، اندرو جانسون ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب دموکرات دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
۱۹ مهر
۱۹ مهر هجری شمسی، مساوی ۲۰ هره ما تبری.
بمردون
رج:مهر
بندبن (بابل)
بندبن (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۷۹ نفر (۷۵خانوار) بی‌یه.
منابع
بندبن (بابل)
جیمز بوکانان
جیمز بوکانان متحده ایالات آمریکای ۱۵اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که هیژدهمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا دموکرات حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۴ مارس ۱۸۵۷ تا ۴ مارس ۱۸۶۱ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، جان برکینریج ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب دموکرات دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
خونکاه‌زرزمه
خونکاه‌زرزمه اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
خرطوسی
خرطوسی اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
خونکاه‌زرزمه
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۸۹ نفر (۵۷خانوار) بی‌یه.
خرطوسی
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۹۵ نفر (۲۷خانوار) بی‌یه.
منابع
خرطوسی
خونکاه‌زرزمه
منابع
خونکاه‌زرزمه
۲۳ مهر
۲۳ مهر هجری شمسی، مساوی ۲۴ هره ما تبری.
بمردون
رج:مهر
چستر آلن آرتور
چستر آلن آرتور متحده ایالات آمریکای ۲۱اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که بیست و چارمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا جمهوری‌خاهون حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۱۹ سپتامبر ۱۸۸۱ تا ۴ مارس ۱۸۸۵ دمباله داشته. وه قبل این که رییس‌جمهور بَواشه، جیمز گارفیلد معاون اولی ِحکم ره داشته.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون
روترفورد بیر چارد هیس
روترفورد بیر چارد هیس متحده ایالات آمریکای ۱۹اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که بیست و سومین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا جمهوری‌خاهون حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۴ مارس ۱۸۷۷ تا ۴ مارس ۱۸۸۱ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، ویلیام ویلر ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب جمهوری‌خاه دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
جیمز آبرام کارفیلد
جیمز آبرام کارفیلد متحده ایالات آمریکای ۲۰اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که بیست و چارمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا جمهوری‌خاهون حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۴ مارس ۱۸۸۱ تا ۱۹ سپتامبر، ۱۸۸۱ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، چستر آلن آرتور ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب جمهوری‌خاه دله دیّه.
روز ۲ ژوئیه ۱۸۸۱ اتا وکیل، که شه کار ِسَر جه اخراج بَیبی‌یه، وه ره ترور هاکرده و وه چن وقت بعد بیمارستون دله بمرده.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون
بنیامین هریسون
بنیامین هریسون متحده ایالات آمریکای ۲۳اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که بیست و شیشمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا جمهوری‌خاهون حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۴ مارس ۱۸۸۹ تا ۴ مارس ۱۸۹۳ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، لوی مورتون ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب جمهوری‌خاه دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
استیفن گراور کلیولند
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
جان کالوین کولیج
جان کولیج متحده ایالات آمریکای ۳۰اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که سی و چار و پنجمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا جمهوری‌خاهون حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۲ اوت ۱۹۲۳ تا ۴ مارس ۱۹۲۹ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، چارلز دیویس ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب جمهوری‌خاه دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
ویلیام هووارد تافت
ویلیام هووارد تافت متحده ایالات آمریکای ۲۷اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که سی و یکمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا جمهوری‌خاهون حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۴ مارس ۱۹۰۹ تا ۴ مارس ۱۹۱۳ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، جیمز شرمن ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب جمهوری‌خاه دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
توماس وودرو ویلسون
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
تئودور روزولت
تئودور روزولت متحده ایالات آمریکای ۲۶اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که سیمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا جمهوری‌خاهون حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۱۴ سپتامبر ۱۹۰۱ تا ۴ مارس ۱۹۰۹ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، چالرز فیربنکس ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب جمهوری‌خاه دله دیّه.
وارن جی. هاردینگ
وارن گامالیل هاردینگ متحده ایالات آمریکای ۲۹اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که سی و چارمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا جمهوری‌خاهون حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۴ مارس ۱۹۲۱ تا ۲ اوت ۱۹۲۳ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، جان کالوین کولیج ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب جمهوری‌خاه دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
فرانکلین دلانو روزولت
فرانکلین دلانو روزولت متحده ایالات آمریکای ۳۲اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که ۳۷ و ۳۸ و ۳۹ و ۴۰اُمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا دموکرات حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۴ مارس ۱۹۳۳ تا ۱۲ آوریل ۱۹۴۵ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، جان گارنر، هنری والاس و هری ترومن ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب دموکرات دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
هربرت هوور
هربرت هوور متحده ایالات آمریکای ۳۱اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که سی و شیشمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا جمهوری‌خاهون حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۴ مارس ۱۹۲۹ تا ۴ مارس ۱۹۳۳ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، چارلز کورتیس ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب جمهوری‌خاه دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
دوایت آیزنهاور
دوایت آیزنهاور متحده ایالات آمریکای ۳۴اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که چل‌و دوم و سومین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا جمهوری‌خاهون حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۲۰ ژانویه ۱۹۵۳ تا ۲۰ ژانویه ۱۹۶۱ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، ریچارد نیکسون ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب جمهوری‌خاه دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
لیندون بنیز جانسون
لیندون بنیز جانسون متحده ایالات آمریکای ۳۶اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که چل و پنجمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا دموکرات حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۲۲ نوامبر ۱۹۶۳ تا ۲۰ ژانویه ۱۹۶۹ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، هوبرت هامفری ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب دموکرات دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
جرالد فورد
جرالد فورد متحده ایالات آمریکای ۳۸اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که چل و هفتمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا جمهوری‌خاهون حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۹ اوت ۱۹۷۴ تا ۲۰ ژانویه ۱۹۷۷ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، نلسون راکفلر ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب جمهوری‌خاه دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون
رونالد ویلسون ریگان
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون
جورج هربرت واکر بوش
جورج هربرت واکر بوش متحده ایالات آمریکای ۴۱اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که پنجاه و یکمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا جمهوری‌خاهون حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۲۰ ژانویه ۱۹۸۹ تا ۲۰ ژانویه ۱۹۹۳ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، دن کوئیل ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب جمهوری‌خاه دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون
ریچارد نیکسون
ریچارد نیکسون متحده ایالات آمریکای ۳۷اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که چل و شیش و هفتمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا جمهوری‌خاهون حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۲۰ ژانویه ۱۹۶۹ تا ۹ اوت ۱۹۷۴ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، اسپیرو انگنیو و جرالد فورد ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب جمهوری‌خاه دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
جیمی کارتر
جیمی کارتر متحده ایالات آمریکای ۳۹اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که چل و هشتمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا دموکرات حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۲۰ ژانویه ۱۹۷۷ تا ۲۰ ژانویه ۱۹۸۱ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، والتر موندین ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب دموکرات دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون
بیل کلینتون
بیل کلینتون متحده ایالات آمریکای ۴۲اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که پنجاه و دومین و سومین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا دموکرات حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۲۰ ژانویه ۱۹۹۳ تا ۲۰ ژانویه ۲۰۰۱ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، ال گور ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب دموکرات دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
جرج واکر بوش
جرج واکر بوش یا جرج دبلیو بوش متحده ایالات آمریکای ۴۳اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که پنجاه و چارمین و پنجمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا جمهوری‌خاهون حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۲۰ ژانویه ۲۰۰۱ تا ۲۰ ژانویه ۲۰۰۹ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، دیک چنی ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب جمهوری‌خاه دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
جان اف. کندی
'''جان اف. کندی''' متحده ایالات آمریکای ۳۵اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که چل و چارمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا دموکرات حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۲۰ ژانویه ۱۹۶۱ تا ۲۲ نوامبر ۱۹۶۳ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، لیندون بنیز جانسون ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب دموکرات دله دیّه.
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
بریتانیا موزه
بریتیش میوزیم اتا موزه نوم هسته لندن ِشهر دله، بریتانیا ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاکر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۵٬۸۴۲٬۱۳۸ نفر وه ره بدینه.
منابع
بریتانیا بریتانیا رج:لندن
لوور موزه
لوور اتا موزه نوم هسته پاریس ِشهر دله، فرانسه ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۸٬۵۰۰٬۰۰۰ نفر وه ره بدینه و اتا از دنیایِ گت‌ترین موزه‌ها هسته. لوور اتا چلّه هم دوبی دله دارنه.
منابع
لوور لوور رج:پاریس
ارا (ساری)
ارا (ساری) اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِچار دونگه بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، پشتکوه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۰۷ نفر (۱۰۶خانوار) بی‌یه.
منابع
ارا (ساری)
اتو اشترن
اتو اشترن اتا آمریکا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۴۳ میلادی، گشتاور مغناطیسی کشف هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا فیزیکدون
متروپولیتن موزه
نیویورک متروپولیتن اتا موزه نوم هسته نیویورک ِشهر دله، متحده ایالات ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۵٬۲۱۶٬۹۸۸ نفر وه ره بدینه.
منابع
نیویورک متروپولیتن نیویورک متروپولیتن رج:نیویورک
کشمیری
منابع
رج:هندو-آریایی زوونون
جوین
حکم‌آباد یا جُوِین رضوی خـِراسون اوستان ره اتا شهر هسته که جوین شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۷ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۳،۸۲۴ نفر جمیعت داشته.
مأوس
مأوس اتا سخت‌افزار نوم هسته که وه ره کامپیوتر تن وصله کننه. مأوس کومِک کنده که آدم راحت‌ته مانیتور ِصفحه دله چیزی که خانه ره انتخاب هاکنه، تکون هاده، ونه وَر ره اشاره داره یا راست‌کلیک هاکنه. مأوس ِمعمولی نسخه دِتا پولِک دارنه که راست‌کلیک و چپ‌کلیک وسّه تونّه جغ هادن و اکثراً وشون میونه اتا گردِ چرخک کته که صفحه‌یِ جیراجور هاکردن وسّه استفاده وونه. مأوس تونده سیم‌دار، بی‌سیم یا انواع مختلف بوئه و شکل‌های مختلف هم دارنه.
جوین
په‌نویس
رج:رضوی خـِراسون اوستان شهرون رج:جوین شهرستان
مأوس
منابع
رج:کامپیوتر
ایول
ایول اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِچار دونگه بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، پشتکوه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۱۶ نفر (۵۱خانوار) بی‌یه.
منابع
ایول
خمری
خمری (محلی نوم: ខ្មែរ, ខេមរភាសា, ភាសាខ្មែរ) اتا آسترو-آسیایی زوون هسته که کامبوج کشور دله ویشترین گنش‌کر ره دارنه.
منابع
رج:آسترو-آسیایی زوونون
اندونزیایی
اندونزیایی (محلی نوم: Bahasa Indonesia) اتا آسترونزیایی زوون هسته که اندونزی کشور دله رسمی زبون هسته. اندونزیایی اتا مالایی ِگِنِش هسته که معیارِ حالت دارنه و ویشته هلندی زبون جه تأثیر بدی‌یه. این زوون ره اندونزی دله اتحادِ سمبل دونّه. اندونزیایی ره لاتین خط جه نویسنّه.
کیکویو
کیکویو (محلی نوم: Gĩkũyũ) اتا بانتو زوون هسته که کنیا کشور دله شیش میلیون گنش‌کر دارنه.
منابع
رج:بانتو زوونون
شالیکش امیرقلی
شالیکش امیرقلی اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۱۲ نفر (۳۳خانوار) بی‌یه.
منابع
شالیکش امیرقلی
کی‌بورد
کِی‌بورد (به انگلیسی: Keyboard) اتا جانبی دستگاه هسته که کامپیوتر تن وصل وونه تا کارور ونجه تایپ هاکنه. اینتا دستگاه ره ماشین تحریر واری بساتنه و ونه هر پولِک، اتا حرف ره دیار کنده. بعضی عملکردون وسّه ونه تایپِ سیستم تغییر هدا بوو یا چنتا پولک ره هئی جا جغ هدائن.
منابع
رج:کامپیوتر
برد (ساری)
برد (ساری) اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِچار دونگه بخش دله دره.
یعقوب لیث
یعقوب [بن] لیث اتا صفاری شا بی‌یه. ونه فارسی نوم رادمان پور ماهک بی‌یه. وه طاهریون سلسله ره رقدبدائه و تبرستون علویون جه بجنگسته ولی نتونسته آخرسری گت داعی ره بییره و همینسه تبرستون ونه سامون جه دَربورده.
برد (ساری)
جمعیت
اینتا روستا، پشتکوه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۸۱ نفر (۸۶خانوار) بی‌یه.
منابع
برد (ساری)
یعقوب لیث
منابع
رج:صفاریون
مشکان (خوشاب)
په‌نویس
رج:رضوی خـِراسون اوستان شهرون رج:خوشاب شهرستان
دماوند
دِماوَند اتا کوه هسته که مازرون دله دره که به عنوان ایران گت‌ترین کوه و خاورمیونه گت‌ترین تشفشون و آسیا گت‌ترین خاموش تشفشونی قله بشناسی‌یه وانه. این کوه قسمت مرکزی رشته‌کوئ البرز مازرون جنوب دله و بخش لاریجان شهرستون آمل کینار قرار دانّه. اینتا قله که از نظر تقسیمات کشوری مازرون دله دره، هوای صاف و آفتابی دله از تهرون، ورامین و قم و همینتی کرانه‌ئون مازرون دریا وانه وه ره ره بدی‌یـِن.. نزدیکترین شهر به این کوه رینه هسته. کوئ دماوند تاریخ 1میرمای 1519 تبری دله به عنوان ابلین اثر طبيعی ایران فهرست آثار میلی ایران دله ثبت بیّه. دماوند اساطیر ایران دله هم مطرح هسته و شوهرتش ویشته از هرچی به خاطر اینه که ضحاک (پادشائی ستمگر و ایژدیهافش) ونه دله بند دکشی‌‍یه بیّه آثار ادبی فارسی دله هم فراوون به این اسطوره و به طور کلی‌ته کوئ دماوند اشاره بیّه دماوند چشمه‌ئون گرم‌او لاریجان، اسک و وانه هسته.
ارتفاع
منابع موختلف اندازه‌ئون موختلفی برای ارتفاع قولهٔ دماوند از سطح دریا بئوتنه. به نقل از درگاه میلی آمار، ارتیفاع این قولّه ۵٬۶۱۰ میتر هسته ؛ منابع دیگه، از جومله پایگاه میلی داده‌ئون علوم زمین ایران و وب‌گائ رصدخنهٔ زمین ناسا، ارتیفاع ۵٬۶۷۰ میتر و ۵٬۶۷۱ میتر ره برای قولهٔ این کوه حدس بزونه. دایرةالمعارف پارسی فهرستی شش موردی از ارتیفاع‌ئونی که برای این قله بمونه ره گانه که از ۵٬۵۴۳ تا ۶٬۴۰۰ میتر رسنه. طبق موحاسبه و تحقیق زمین‌شناسون آلمانی (ر. ک. به همین مقاله بخش آلمانی دله) "ارتفاع خالص" کوه دماوند یعنی از پایه تا قولّه با ۴۷۰۰متر، اورست جه ویشتر هسته. دماوند به موازات کلیمانجارو اتا از بلن‌ترین "کوه‌ئون منفرد" جهون محسوب وانه.
فاصله از شهرهای نزدیک
این قوله ۶۹ کیلومیتری شومال شرقی تهرون، ۶۲ کیلومیتری غرب آمل و ۲۶ کیلومیتری شومال شهر دماوند دله دره.
کوهستون
قوله دماوند شرق کوهستون البرز مرکزی دله (مازرون) از رشته کوئ البرز قرار دانّه. قولّه‌ئون موجاور وه ورارو ، سه سنگ ، زرد ِگل و میون‌رود هستنه.ref>کوه‌ئون البرز
عکسای ماهواره‌ئی
موقعيت جوغرافیائی کوه البرز عکسای ماهواره‌ئی "ناسا" دماوند ِجه:
دما
حداقل دِمای هوا ارتیفاع‌ئون دماوند دله تا ۶۰ درجه زیرصفر (زمستون دله) و تا اتا دِ درجه زیر صفر (تابستون دله) پایین اِنِه.
وا
سرعت توفان دماوند دله بعضی وختا از ۱۵۰ کیلومیتر ساعت دله جه گوذنه. سرعت وا کوهپایه‌ئون دله ات زمون به هِفتاد کیلومیتر ساعت دله جه رَسنه. ویشته وائون غرب و شومال غربی جه زنّه.
وارش
میونگین وارش ارتیفاع‌ئون دله ۱۴۰۰ میلی‌میتر سال دله هسته و وارش ارتیفاعای دله معمولاً به صورت ورف هسته.
ایزیدور ایزاک رابی
ایزیدور ایزاک رابی اتا آمریکا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۴۴ میلادی، اتا نو راه پیدا هکرده که اتم‌هایِ هسته‌یِ مغناطیسی خواص ره شناسایی هاکنن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
دماوند
فشار هوا
فیشار هوا دماوند دله نیصف فیشار سطح دریا دله هسته.
ایزیدور ایزاک رابی
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا فیزیکدون
دماوند
تشفشون
دماوند اتا کوه تشفشونی مطبق *هسته که ویشته دورون چاروم زمین‌شیناسی موسوم به دورون "هولوسین" تشکیل بیه و نسبتاً جوون هسته. فعالیتای تش‌فشونی این کوه در حال حاضر محدود به "تصعید" گازای گوگردی هسته. آخرین فعالیتای تشفشونی این کوه مربوط به ۳۸۵۰۰ سال قبل بی‌یه.<ref name="ngdir">{{یادکرد وب|نشانی =http://www.ngdir.ir/GeoportalInfo SubjectInfoDetail.asp?PID=687&index=-1|عنوان= اطلس زمین‌شیناسی راه‌ئون|زوون=انگلیسی|ناشر = پایگاه میلی داده‌ای علوم زمین|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷} دماوند اتابخاته تشفشون‌ هسته که ایمکان فعال بیّن دِبارع وه وجود دانّه. برخی از سالا دله از جومله سال ۱۳۸۶، دی و بخارایی قله جه خارج بیّه که بعضی از شاهدا وه ره گوائی به فعال بیّن این تشفشون دونّه. اما به حقیقت سالایی که خله وارش زنده ، با فرو بوردن ئو به درون قله و بخاردن با سنگای داغ، جریونی از بخار ئو دهونه قوله جه بیرون اِنه و همینتی به نظر رسنه که فعالیتای تشفشونی صورت بَیته. قطر دهونه این آتشفشان در حدود ۴۰۰ میتر هسته که دریاچه‌ئی یخ جه وه ره دپوشنی‌یه. ‏ همینتی نشونه‌ئون از وجود دهونه‌ئون قدیمی پهلوای جنوبی و شومالی کوه دله مئلومه
ونه نومون و ریشه‌شناسی وشون
ایسم دماوند به 2شیکل مشهوره دماوند و دنباوند. حتی بعضی مآخذ دله هردِتا ره بنویشتنه. صورت دیگه‌‌ای که از نوم این کوه بشناسته بیّه دباوند هسته. اینتا کوه ره با نوم‌ئون کاملاً متفاوت "بیکنی" و "جبل لاجورد" هم ثبت هکردنه. «نوم دماوند تورات دله بموئه و صورت کهن "آشوری" وه «بیکن» هسته (ری باستون ۲/۶۴۲)» در مورد دلیل نوم‌گوذاری دماوند فرهنگ معین دله بیموئه: «دم (دمه، دی) + اوند = وند؛ چیزی که دمه و دی و بخار (تشفشون) دانّه» کسروی درباره‌ٔ نوم‌گوذاری دماوند یا دنباوند نظر کاملاً موتفاوتی دانّه. *. وه با استدلالایی نسبتاً پیچیده نوم‌گوذاری «نهاوند» و «دماوند» ره مرتبط دونده و نویسنه «زوونای قدیمی دله «نها» یعنی پیش و «دما» به‌ضم دال به‌معنی دمباله بی‌یه،...» و «وند» ِدرباره هم نویسنه:««وندن» زوونای باستون ایران دله به‌معنای «نهادن» بی‌یه[...] اتا از معنائون «نهادن» واقع بیّن و هرسائن به‌جایی هسته.[...] و ناچار «وندن» هم همون معنی ره داشته و «وند» که ماضی وه هسته به‌معنی اتا جا استائن اموئه» وه دمباله این بنویشته‌ئون نتیجه گنّه:«پس «نهاوند» یعنی شهر یا مَله جلویی و «دماوند» یعنی شهر یا مله‌ی استائه پشت ِسر.
ریواده
ریواده رضوی خـِراسون اوستان ره اتا شهر هسته که جغتای شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۷ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۲٬۴۴۷ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:رضوی خـِراسون اوستان شهرون رج:جغتای شهرستان
دماوند
اسطوره
دماوند اساطیر ایران دله جایگاه ویژه‌ئی دانّه. شهرت وه ویشته به این خاطره که فریدون اونجه ضحاک ره دمبدائه دماوند دله * و ضحاک اونجه زندونی‌هسته تا آخرالزمون * که بند پاره وانه و بکاشتن خلق شروء وانه و آخرسری به دست گرشاسپ کشته شودبکاشته بونه. هنوز هم بعضی از ساکنین نزدیک این کوه باور دارنه که ضحاک دماوند دله زندونی هسته و اعتقاد دارنه که بعضی صدائونی که کوه دله جه انه ،ونه صدائه. تاریخ بلعمی دله جای گت بیّن کیومرث دماوند بئوته بیّه و ونه ریکای قبر هم بئوتنه که اونجه هسته. با این تفصیل که چون فرزندش بکوشته بیّه خدا چائی به سر کوه درست هاکرده و کیومرث شه وچه ره اون چاه دله دفن هکرده. بلعمی سپس از مغان گانه که: کیومرث سر کوه تش روشن هکرده و تش دکته چاله‌ی دله و از اون روز تا امروز (روزگار بلعمی) ده پونزده بار تش زونه بیته و هوا دله تش دکارده و از مغان نقل کانده که این تش دیو ره ونه وچه جه دور کانده. به بئوته تاریخ بلعمی جمشید به تبرستون به دماوند بی‌یه که سپاه ضحاک ون جه برسی‌یه. . بنا به روایتی نبرد لشگر فریدون به سپاهسالاری کاوه آهنگر با ضحاک حوالی دماوند بی‌یه. دماوند بار دیگه درگاه پادشائی منوچهر مطرح وانه؛ آرش کمانگیر ونه بالا جه تیر دمدنه تا ایران و توران ِسامون ره معلوم هکنه. بعدأ با پا بیتن اساطیر سامی ایران دله برخی شخصیتای این اساطیر هم با دماوند ارتباطات پیدا هکردنه. از جموله «عوام [...] معتقدنه که سلیمون‌بن داوود, اتا از دیوا ره که «صخر المارد» (سنگ سرکش) نوم داشته اون‌جه زندونی هکردنه. گانّه، به قلهٔ‌ دماوند، زمین هموار هسته و از چاهی که به فراز وه قرار دانّه، روشنی بیرون اِنه.»
ادبیات
اسدی طوسی گرشاسپ‌نومه دله که به پیروی از شاهنومه بئوته بیّه به این اسطوره اشاره کانده. اشعار و منظومه‌ئون شاعرون دیگه ازجومله قصیده‌ئی از ناصرخسرو منظومهٔ ویس و رامین از فخرالدین اسعد گرگانی و قصیده‌ای از خاقانی تلمیح این اسطوره دیده می‌شود. همینتی بعضیا ونه گت بی‌ین جه شعر بائوتنه. قصیده دماوندیه اثر ملک الشعرای بهار اتا از چندین شعری هسته که در مورد دماوند بئوته بیّه. دماوندیه ابل وه در سال ۱۳۰۰ هجری شمسی با این مطلع شروء بیّه:
قصیدهٔ «دماوندیه دیّم» که سال ۱۳۰۱ توسط همین شاعر بئوته بیّه، از شعرون موعروفی هسته که دربارهٔ دماوند بئوته بیّه که چند بیت ابّلی وه اینتی هسته:
دماوند ِتاریخ
آشوریون این کوه ره معدن لاجورد گاتنه. البته وشون اشتباه کاردنه و سنگ لاجورد بدخشان جه اموئه. زمون تاخت و تاز آشوریا به ایران این کوه بخشی از حدود ماد دولت اشمارسته بی‌یه و متنای آشوری دله هم ونجه اشاره‌ بیّه. سارگون دیّم توی لشکرکشی خادش سرزمینا تا دماوند ره خراج‌گوزار خادش هکرد بی‌یه. زمون اسرحدون هم آشوریا تا پای کوه دماوند لشکر دکشینه. اما به‌پیشروی ایدامه ندائه چون دماوند و اون‌سوترش کویر لوت ره آخر دونیا دونسته. دیاکونوف سنت گوذاردن پیکر بمردگون توی کوه‌ئون ره آیین مغانی دونده که دامنه دماوند دله زندگی کاردنه و آیین خادشون ره به دیگه جائون ایران بوردنه. دامنهٔ دماوند دله تعداد زیادی گور پیش از تاریخ وجود دانّه. سده هشتوم میلادی دله پای دماوند دژی دیّه که موبدی زرتشتی به نوم مَس‌مُغان و پیروونش ونه دله زندگی کاردنه و این دژ به فرمون المهدی خلیفه عباسی رِقِدبورده و مس‌مغان هم بکوشته‌ بیّه. مس‌مغان (به عربی کبیرالمجوس) لقب بزرگون کارنوندیون بی‌یه. غازان خان،ایلخان مغول ۴ شعبان ۶۹۴ (هجری) لارِ دماوند دله به دست شیخ صدرالدین غسل‌ هکرده و مسلمون بیّه. «در حدودالعالم آمده که ویمه و شلنبه دو شهرست از حدود کوه دنباوند و ونه دله بتابستان و زمستون سخت سرد بی‌یه و این کوه جه آهن دریاردنه.(حدودالعالم. ص ۱۴۷)» دوران سلطنت پهلوی شائون از نقش دماوند و خارشید به عنوان نیماد ایران ایستیفاده بیّه.
ادعای ثبت در میراث جهونی
فروردین ۱۳۸۷، خَوِرگوزاری‌ئون ایران بئوتنه یونسکو دماوند ره ثبت هکرده. این خَوِرا که از خَوِرگوزاری‌ئون گوناگون میثل خَوِرگوزاری فارس مونتشر بیّه که اون زمون، کوه دماوند ره به عنوان ابلین اثر طبیعی ایران که فهرست میراث طبیعی جهونی یونسکو به ثبت برسی‌یه معرفی هکردنه. اما فریبرز دولت آبادی، موعاون سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری توی گپ بزوئن با خَوِرگوزاری میراث فرهنگی این ادعا ره رد هکرده و وه ره سو تفاهم دونسته. وه ابراز هکرده: «متاسفانه برداشت ایشتبائی از موضوع ثبت دماوند صورت بیته و این خَور اشتباه هسته.»
کوهنوردی
زمونای قدیم عده‌ئی خادشون ره به قلهٔ دماوند برسنینه. ناصر خسرو شه سفرنومه دله بنویشته که گویند بر سر دماوند چاهی‌است که نوشادر و کبریت (گوگرد) از وه گیرنه. صاحب آثار البلاد و اخبار العباد با نقل قولی دست دیّم گانه که عده‌ئی از اهالی اون نواحی گاتنه که در طی پنج روز و پنج شب به قله‌ٔ دماوند برسینه و قلهٔ وه ره مسطح با مساحت صد جریب پیدا هکردنه البته از دور مخروطی موندنه. ابّلین صعود موفقیت‌آمیز اروپائی‌ئون به قلهٔ دماوند در سال ۱۸۳۷ (میلادی توسط تیلر تامسن صورت بیته. همینتی ابّلین صعود مستند ایرانی به این قله، به سال ۱۸۵۷ بی‌یه که تیم سرهنگ محمدصادق‌خان قاجار ارتفاع وه ره ۶۶۱۳ ذرع تعیین هکردنه.
پناهگاه‌ئون
نقشه‌ راهنمای صعود به قله‌ئون البرز مرکزی دله پناه‌گاه‌ئونی دره که گمبی:
منابع
مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا, "کوه دماوند," ویکی‌پدیا, دانشنامهٔ آزاد,http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=کوه دماوند&oldid=3278778(بازیابی در ۲۲ آوریل, ۲۰۱۰). ‪‪‪‬
بیرون بگردستن
عکس ماهواره‌ئی ناسا دماوند جه
رج:کوهون رج:مازرون تاریخی جائون
فار کرای ۲
فار کرای ۲ اتا کامپیوتری کا هسته که فار کرای ِسری دله قرار دارنه. این بازی دله کارور اتا آدم هسته که ونه دس تفنگ اِلنه و ونه باقی کاکَرون یا سیستمِ نقش‌ئون ره بکوشه. این کا ره ۲۱ اکتبر ۲۰۰۸ بازار تنک هاکردنه.
منابع
رج:فار کرای رج:کامپیوتری کائون
ولفگانگ پاولی
ولفگانگ پاؤلی اتا اتریش فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۴۵ میلادی، اصل طرد پاولی ره بساته وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:اتریش فیزیکدون
کینیارواندا
کینیارواندا یا رواندایی (محلی نوم: Ikinyarwanda) اتا نیجر-کنگو و بانتو زوون هسته که روآندا کشور دله ویشترین گنش‌کر ره دارنه و اتا از سه زوونی هسته که رسمی زوون بینه. این زوون اوگاندا و کنگو دله هم گپ بزه وونه.
منابع
رج:بانتو زوونون
کربن (بابل)
کربن (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۷۳ نفر (۲۴خانوار) بی‌یه.
منابع
کربن (بابل)
کومی
کومی (محلی نوم: коми кыв) اتا اورالی زوون هسته که روسیه کشور دله ویشترین گنش‌کر ره دارنه که سیصد هزار نفر ویشته نوونّه. کومی ره سیریلیک خط جه نویسنّه.
منابع
رج:فینو-اوگری زوونون
صفاریون
صَفّاریون اتا سیستانی سلسله بی‌یه که بتونسته ایران ِبعضی جاهان ره بَییره. ونه نیشتنگاء زَرَنگ بی‌یه و ونه شائون شه ره ساسانیون ِزک‌زا دونستنه. وشون سلسله ِموسس نوم یعقوب لیث بی‌یه که اتبار تبرستونیون جه هم دَرهکته.
پیوند به بیرون
رج:صفاریون رج:سیستان رج:ایران تاریخ
کیکنگو
کنگو زوون یا کیکنگو (محلی نوم: KiKongo) اتا نیجر-کنگو زوون و بانتو خانواده جه هسته که کنگو برازاویل و کنگو کینشاسا کشورون دله ویشترین گنش‌کر ره دارنه.
منابع
رج:بانتو زوونون
کهلوچال
کهلوچال اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۸ نفر (۶خانوار) بی‌یه.
منابع
کهلوچال
سمیع‌آباد
په‌نویس
رج:رضوی خـِراسون اوستان شهرون رج:تربت جام شهرستان
کوانیاما
کوانیاما (محلی نوم: Kuanyama) اتا بانتو زوون هسته که آنگولا و نامیبیا کشور دله ملی زوون هسه. کوانیاما ره لاتین خط جه نویسنّه. این زوون خله اندونگا جه نزدیک هسته.
منابع
رج:بانتو زوونون
لنگه
لنگه (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سجادرود دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت زیر سه خانوار بی‌یه.
منابع
لنگه (بابل)
پرسی ویلیام بریجمن
پرسی ویلیام بریجمن اتا آمریکا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۴۶ میلادی، فیزیک فشاربالا سر تحقیقات داشته وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.