cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
وینو سن ژورژ
وینو سن ژورژ اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ ول دو مرن دله دره. اینتا شهر ایل-دو-فرانس ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۳۰٬۴۵۰ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
علی‌آباد (خلخال)
علی‌آباد ، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، خلخال ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، خانندبیل شرقی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۳۳۰ نفر (۲۶۶خانوار) بی‌یه.
منابع
علی‌آباد
الکساندر آرنو
الکساندر آرنو رمان‌نویس و نمایش‌نومه نویس قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
سرخپوستون تاریخ
سرخپوستونی که آمریکا قاره دله زندگی کۀنۀنه شه سر أتا گت تاریخ دارەننه.اینتا ولگ دله وەشون تاریخ درباره خار پیوندون دره.
دپت چرخەتوئون
رج:سرخ پوستون
اولیویه گودفروا
اولیویه گودفروا رمان‌نویس قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
قطعنومه ۹۵۹ امنیت شورا
قطعنومه ۹۵۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۹ نوامبر ۱۹۹۴ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره بوسنی و هرزگوین هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۴۶۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
مکرمه قنبری
مکرمه قنبری که 'ننه مکرمه نوم جه بشناسته بیی‌یه سال ۱۳۰۷ بابل ِهیرکنده دله دنیابموئه و ۲ آبان ۱۳۸۴ بمرده. وه نقاش سبک پست مودرنیسم بی‌یه.
نقاشی‌ئون وه موجب بیّه تا به عونوان بانوی سال نقاش در سنه ۲۰۰۱میلادی توسط دبازدهومین کونفیرانس ایران‌اِشناسی دانشگاه دولتی سوئد دله، معرفی بوّه.
وه تحصیلات دانشگائی و سواد بخوندستن و بنویشتن نداشته و دوره‌ علمی هم نگذروندس‌بی‌یه، وه به خاطر نقاشی‌ئونش شوهرت جهونی جا برسی‌یه. اولین‌بار 67 سالگی گادِر، اتا سنگ ِسَر نقاشی دکشی‌یه و ونه په، کیی سَر، دیفار رو و... ره نقاشی هاکرده. ونه نقاشیون دله امیر و گوهر، شاهنومه، لیلی و مجنون و... عکسون هم پیدا وونه. اسا ونه بمردِن په، ونه سِره ره موزه هاکردنه.
موکرمه، خاطرات و رویائون عونوان فیلمی موستند هسته که ابراهیم موختاری درباره زندگی وه بساته.
بن بنویشت
‎
پیوند به بیرون
رج:هنرمندون رج:گت مردمون مازرون
سانو، توچیگی
سانو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِتوچیگی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۲۳٬۰۳۴ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۳۵۶٫۰۷ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۳۴۶ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۰۲-۲۸ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:توچیگی شهرون
حسین‌آبادمهلار علیا
حسین‌آبادمهلار علیا، روستائی هسه توابع انابد بخش، بردسکن شهرستون، خراسان رضوی اوستان دله ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، درونه دهستون دله قرار داینه و براساس ایران آماری مرکز ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۲۱ نفر (۲۸خانوار) بی‌یه.
منابع
حسین‌آبادمهلار علیا
کاظمین
کاظمین یا کاظمیه اتا شهر نوم هسته که عراق ِبغداد استان دله دره. اینتا شهر اسا ۲۱٬۱۲۰ نفر جمعیت دانّه.
یمن
تاریخ
اینتا کشور کوهنه نوم سبا هسه. وه اتی مدت ایسلام پیش پیدا بین جا ایران دَس دَیّه. وه موعاصر دوره دله بریتانیا کولونی بیّه که مازرونی ۱۴۷۹ سال دله اتا سیوا کشور بیه. اینتا کشور سیوا بین په دِتا تیکه بیّه که اتا دله شایی حوکومت و ات دیگه دله جمهوری حوکومت دیه. وشون بعدن اتا کشور بینه.
یمن تا قبل سال ۱۹۹۰ میلادی دِتا سِوا کشور بی‌یه: یمن عربی جمهوری (اختصاراً شمالی یمن) و یمن دمکراتیک جمهوری (اختصاراً جنوبی یمن). سال ۱۹۹۰ اتا پیمون بنویشته بیّه که این دِتا کشور متحد بَیینه و یمن ِجمهوری ره بساتنه. سال ۱۹۹۴ اتا جنگ وشون میون دَکِته که شمالی‌ها ونه دله پیروز بَیینه و پیمون‌نومه دَس‌نَخارد بَموندِِسته.
این کشور دله مذهبی جنگ هم خله زیاد هسته. صعده شورش و ۲۰۱۰ و ۲۰۰۹ دله‌یی جنگ دله شیعیون که حوثیون ِنوم جه وشون ره اِشناسِنّه، مرکزی حکومِت جه درگیر بَیینه. این اتفاقات ِپه عربی بهار پیش بِمو و وقتی که یمنیون بَدینه اتخله عربی کشور ِدله انقلاب بَیّه، این کشور ِرییس‌جمهور، علی عبدالله صالح، ره بریم هاکِردنه ولی شیعیون این انقلاب جه هم راضی نَیینه و دِباره سال ۲۰۱۴ شورش هاکِردنه. این شورش کم‌کم گت بیّه و کشور ره بَییته و سال ۲۰۱۵ باعث بیّه رییس‌جمهور کشور جه فِرار هاکِنه. عربستون شه متحدون ِکومِک جه همین سال دَکلِسته یمن دله و یمن ِ۲۰۱۵ ِجنگ اینتی شروع بَیّه.
مردمون
یمن ِجمعیت ۲۲ میلیون نفر هسته که این میون اکثریت ره سُنی‌ها دارنه ولی ۴۲ درصد هم شیعه هَستنه. این شیعیون ویشته زیدی‌مذهب هَستنه. «حوثیون یا انصارالله» اتا گروه ِنوم هسته که زیدیون ونجه په‌رووی کانّه. این کشور عرب اتحادیه‌ی ِفقیرترین کشورون جه هسته.
تقسیمات
یمن ۲۰ استان و اتا نیشتنگائی محدوده دارنه:
منابع
رج:عرب کشورون رج:عرب اتحادیه رج:عربی‌زوون کشورون رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات رج:آسیایی کشورون رج:اسلامی کشورون
ئوشار گرین لیک
ئوشار گرین لیک (انگلیسی:Green Lake Falls) ئوشاری هسته که ایالت واشینگتن، ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 979 ft هسته.
توکلائو
توکلائو اتا نوزلاند مستعمره هسه که سه تا مرجانی جزیره جا آروم اوقیانوس دله تشکیل بیه. سازمان ملل مجمع عمومی ونه سر اتا جور خدگردونی طراحی هکرده. تا میلادی ۱۹۷۶ ونه رسمی نوم ‘‘توکلائوی جزایر ‘‘بیه. قدیمی اروپائیون اتی موقع توکلائو ره جزایر اتحادیه گننه.
نوم اشناسی
توکلائوی نوم پولی نزیکی شون زوون دله شمالی وا معنی دننه. چون توکلائوی اولین ساکنون ساموآیی بینه و جنوب ور جا بمونه اینتا نوم ره ونه رو بشتنه. بعدن تر در سال ۱۹۷۶ میلادی جزایر توکلائو تبدیل به توکلائو بیه.
جوغرافی
توکلائو سه تا مرجانی جزیره جا درس بیه که وشون نوم فاکائوفو، آتافو و نوکونونو هسه. اینتا کشور ۱۰ کیلومتر مربع گتی و نزدیک به ۱۴۰۰ نفر جمعیت دارنه. توکلائو نیشتگا نارنه ولی به صورت سنتی فاکائوفو ونه نیشتگا به شمار انه. اینتا کشور مدعی هسه که سوآیم جزیره که آمریکایی ساموآی دله دره ونه شه نه.
تاریخ
اولین ساکنون توکلائو مهاجرونی بینه که ساموآی جا بمونه و در حدود ۱۰۰۰ سال پیش ونه دله ساکن بینه. اروپائیون اولین بار میلادی ۱۸ قرن دله اینتا کشور ره بدینه. در اواسط قرن نوزدهوم ونه مردم توسط مسیحی مبلغون مسیحی بینه. وه در اواخر قرن نوزدهوم بریتانیای مستعمره بیه. بعد از جهانی اول جنگ اینتا کشور سرپرستی به نوزلاند واگذار بیه و تا اسا دتا رفراندوم برگوزار بیه تا ونه خدگردونی ویشتر بوو که رای نیاردنه.
سیاست
توکلائوی حکومت وابسته نوزلاند هسه. اینتا کشور اتا ۲۰ نفره پارلمان دارنه که ونه اعضا هر ۳ سال اتا بار توسط مردم انتخاب بوننه و ونه حاکم بریتانیای ملکه هسه که ونه نماینده مدیر هسه و مدیر ره نوزلاند وزیر امورخارجه معلوم کننه. دولت رئیس هم توسط پارلمان و ونه اعضای میون جا انتخاب بونه.
ایقتصاد
توکلائو کچیک‌ترین ایقتصاد دنیا ره دارنه. ونه ایقتصاد ویشتر به کشاورزی و ماهیگیری وابسته هسه. ونه مهم‌ترین کشاورزی محصولات موز، نارگیل مغر، نارگیل، هندی عنبه هسنه. مهم‌ترین حیوونونی که ونه دله پرورش هدا بوننه هم بز، خی و کرک و طلا هسنه. توکلائوی ایقتصاد کاملا به کایری از طرف نوزلاند وابسته هسه. از دیگه ونه صادرات هم تمبر هسه. وه شه ملی اینترنتی دامنه ره هم روشنه و از این راه هم اتی درآمد دارنه.
مردم اشناسی
توکلائوی مردم از نظر نژادی پولی نزیکی هسنه و به زوون توکلائویی که اینتا کشور رسمی زوون هسه صوحبت کننه. وشون دین مسیحی هسه و هم پروتستان و هم کاتولیک وشون دله پیدا بونه. اینتا کشور ویشتر مردم به نوزلاند مهاجرت هکردنه و اونجه زندگی کننه.
ورزش
توکلائوی ملی ورزش راگبی هسه.
بهداشت آموزش
توکلائوی هر سه تا جزیره شه سر مدرسه دارنه اما با این حساب خله از توکلائویی دانش آموزون شونه نوزلاند درس خوننه. اینتا کشور شه پزشکی و بهداشت نیرو ره هم ساموآ و نوزلاند جا ایارنه. رج:توکلائو رج:اوقیانوسیه کشورون رج:نیوزلند رج:جزیره ئون
استانکرود تپه
استانکرود تپه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ هزاره اول پیش از میلاد جه رسنه. استانکرود تپه مازرون استان و نوشهر شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش کجور، دهستان زانوس رستاق، روستای استانکرود هسته. این بنا ۹۳۷۸ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۵-۰۷ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نوشهر تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
قطعنومه ۱۳۶۸ امنیت شورا
قطعنومه ۱۳۶۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۲ سپتامبر ۲۰۰۱ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره بین‌المللی صلح و امنیت تهدید تروریستی اقدامات سَره هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۳۷۰‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
ژرژ ریبمون-دسنیه
ژرژ ریبمون-دسنیه نویسنده، شاعر، نمایش‌نومه نویس و نقاش قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
روم مقدس امپراتوری
روم ِموقدس ِایمپراتوری أتا امپراتوری نوم بی‌یه که غربی روم امپراتوری سقوط هاکردن په دِرس بیه. اینتا ایمپراتوری نوم اینتا سر وه بیه که وشون شه ره روم ایمپراتوری جانشین دونِستنه و مسیحی دین پیشتیبوون بینه. اینتا دولت أمروزی آلمان جا دیّه. اینتا ایمپراتوری میلادی ۱۹ قرن دله وختی که ناپلئون بناپارت وه ره لشگر بکشی‌یه نابود بیه.
بن بنویشت
رج:اروپا رقد بورده کشورون رج:روم رج:آلمان تاریخ رج:ایتالیا تاریخ رج:هلند تاریخ رج:بلژیک تاریخ رج:چک تاریخ رج:اتریش تاریخ رج:سوییس تاریخ
قطعنومه ۹۶۱ امنیت شورا
قطعنومه ۹۶۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۳ نوامبر ۱۹۹۴ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره السالوادور هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۴۶۵‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
آمل شهرستان
گت آدمون
حاسب املی
کوردستون (گجگجی بیری)
کوردستون تونده اینان بائه:
مجره
مجره، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، خلخال ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، خانندبیل شرقی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۳۲۸ نفر (۳۲۵خانوار) بی‌یه.
منابع
مجره
پاشاکلا (چلاو)
پاشاکلا، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان چلاو دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۱۰۴ نفر (۳۰خانوار) هسه.
منابع
پاشاکلا
اتین تابورو دزاکور
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن شانزدهم میلادی
سید ممد رضا شیرازی
سید ممد رضا شیرازی أتا گت مِلّا هسه که ایران و عیراق دله زندگی کرده.
دەنیا بموئن ئو درس بخونسن
وه کربلا دله دنیا بموئه و همونجه هم دَرس بخوندسته.
بمردن
رج:گت مردمون عراق رج:ملائون
کوردستون
کوردستون ایسمی هسته مناقشه‌انگیز با تعاریف موختلف که سال‌ئون اخیر دله اشاره به مناطق کوردنشین غرب خاورمیونه وسّه، به‌کار بَورده وانه. این نوم منابع تاریخی دله از سال ۱۱۵۰ میلادی دره که محدوده‌ئی هسته، غرب خاورمیونه دله که اون زمون کاربرد داشته.
هم‌زمون با روی کار بموئن ترکمن‌ئون سلجوقی (۵۱۱ ق.) و پادشائی سلطون سنجر اولین‌بار وسّه ایالتی به نوم کوردستون محدوده ایالت کوهستون(جبال) ایران دله تأسیس بیّه و نوم کوردستون اولین‌بار وسّه بساته و استفاده بیی‌یه.
منابع
‎
پیوند به بیرون
رج:تقسیم‌بیی مناطق
لی لروز
لی لروز اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ ول دو مرن دله دره. اینتا شهر ایل-دو-فرانس ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۳۰٬۴۲۸ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
قطعنومه ۹۶۲ امنیت شورا
قطعنومه ۹۶۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۹ نوامبر ۱۹۹۴ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره اسرائیل-عربی جوموری سوریه هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۴۶۷‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
درونه
درونه، روستائی هسه توابع انابد بخش، بردسکن شهرستون، خراسان رضوی اوستان دله ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، درونه دهستون دله قرار داینه و براساس ایران آماری مرکز ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۵۶۹ نفر (۳۹۳خانوار) بی‌یه.
منابع
درونه
ئوشار گرینسویل
ئوشار گرینسویل (انگلیسی:Greensville Falls) ئوشاری هسته که همیلتون (انتاریو)، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 5.5 m هسته.
لوران گوده
لوران گوده نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
شامرزا
شامرزا شهر (گه رسمی نوم دله وه ره شهمیرزاد گوننه) سمنان اوستان ره اتا شهر هسته. این شهر مهدی‌شهر شهرستان دله دره و شهمیرزاد بخش ِمرکز هم هسته. از دید گردشگری و کشاورزی این شهر بسیار توانمند هسته. این شهر مردمون، در ۲ مقطع زمونی، بهمن ۸۹ و شهریور ۹۲ از طریق راهپیمائی و امضای طومار اعلام هاکاردنه گه خوانّه به مازرون اوستان پیوست ببوئن.
منبع
رج:مهدی‌شهر شهرستان
ساشا گیتری
ساشا گیتری نمایش‌نومه نویس، بازیگر، فیلم‌نومه‌نویس و کارگردان قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
قلعه تپه (انگیل)
قلعه تپه (انگیل) اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ هزاره اول پیش از اسلام جه رسنه. قلعه تپه (انگیل) مازرون استان و نوشهر شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش کجور، دهستان زانوس رستاق، روستای انگیل هسته. این بنا ۹۳۷۹ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۵-۰۷ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نوشهر تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
سرخپوست
سەرخپوستون آمریکا قاره بومیون هسەنه که قبلن مردەم فکر کردنه که وەشون شه سر أتا سیوا نژاد هسەنه ولی اسا بدونەس بأیه که وەشون زرد پوس هسەنه.سەرخپوسون یخ دوسون دوره،آسیا جا بەمونه آمریکا.وەشون اصل دله همون یاکوتون هسەنه.وەشون قبل آمریکا پیدا بین جا،اینتا قاره دله همه جا دینه ئو شه سر چن تا گت ایمپراتوری داشتەنه که چن تا وەشون نوم هسه:
وەشون بعد ایکه ئوروپائیون بەمونه آمریکا دله خله وەشون جا جنگ هکردنه ولی آخر سر شکست بخردنه ئو چن سال وەشون برده بینه.
رج:سرخ پوستون
قطعنومه ۱۳۶۹ امنیت شورا
قطعنومه ۱۳۶۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۴ سپتامبر ۲۰۰۱ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره اریتره و اتیوپی میون وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۳۷۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قشقائی
قشقائی أتا ایل نوم هسه که فارس دله زندگی کەنەنه.وەشون تبار تورک هسه.وەشون اول میونی آسیا جا بوردنه هند ئو بعدن اونجه جا بەمونه فارس.قشقا واژه قاشقا جا بەموئه که ونه معنی شەجاع هسه.
رج:ایرانی‌تبار مردمون
قطعنومه ۹۶۳ امنیت شورا
قطعنومه ۹۶۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۹ نوامبر ۱۹۹۴ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبول هاکردن ترنه عضو متحد ملل سازمان دله: پالائو هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۴۶۹‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
مزجین
مزجین، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، خلخال ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، خانندبیل شرقی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۵۴۲ نفر (۱۲۴خانوار) بی‌یه.
منابع
مزجین
پلزو
منابع
رج:فرانسه شهرون
ساکورا، توچیگی
ساکورا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِتوچیگی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۲٬۴۰۳ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۲۵٫۴۶ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۳۳۸ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۰۳-۲۸ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:توچیگی شهرون
ژرمنی زوونون
ژرمنی زبونون اتا شاخه  هندواروپایی خانواده چه هسه  که مردمونی  نزدیک به  ۵۱۵ میلیون نفر گپ بزن بومی در اروپا، آمریکای شمالی، اقیانوسیه و جنوب آفریقا دارنه. انگلیسی، ۲ میلیارد نفر گپ بزنی همرا ، پرگپ بزن ترین   ژرمنی  زبون جهان  دله هسه همه   ژرمنی  زبونوون نیاژرمنی جا ریشه دارننه که در آهن عصر  اسکاندیناوی  گپ بزن داشته.
رج‌وَندی
امروزه‌روز، این زبوونون هسنه که ژرمنی هستنه:
شمالی ژرمنی زبونون
غربی ژرمنی زبونون
منابع
رج:هندو-اروپایی زوونون
دهن قلعه
دهن قلعه، روستائی هسه توابع انابد بخش، بردسکن شهرستون، خراسان رضوی اوستان دله ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، درونه دهستون دله قرار داینه و براساس ایران آماری مرکز ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۶ نفر (۴خانوار) بی‌یه.
منابع
دهن قلعه
پروج
پروج، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، خلخال ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، خانندبیل غربی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۸۵ نفر (۷۴خانوار) بی‌یه.
منابع
پروج
ئوشار گری مار تیل
ئوشار گری مار تیل (انگلیسی:Grey Mare's Tail) ئوشاری هسته که اسکاتلند درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 60 m هسته.
امامزاده جعفر (کجور)
امامزاده جعفر اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره (قرن ۹ قمری) جه رسنه. امامزاده جعفر مازرون استان و نوشهر شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش کجور، روستای هزار خال هسته. این بنا ۱۱۳۴۶ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۳-۱۱-۱۰ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نوشهر تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون امامزاده‌ئون
گورجی خط
گورجی خط أتا خط نوم هسه که ونه گورجی زوون ره نویسەنه.اینتا خط ره میلادی ۵ قرن دله درس هکردنه.اوجوری که تاریخی کیتابون دله بنویشت هسه اینتا خط ره أتا گورجئون شاهون درس هکرده.اینتا خط ره چپ به راست نەویسەنه.گورجی زوون شه ۳۲ تا حرف دارنه.اینتا الەفبا جا أتی توم اوسەتکی زوون ره نەویشتەنه.
حسین‌آباد (آمل)
حسین آباد، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
گورجی خط
رج:گرجستون رج:خط
حسین‌آباد (آمل)
جمعیت
اینتا روستا، دهستان پایین خیابان لیتکوه دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۸۶۰ نفر (۲۳۰خانوار) هسه.
منابع
حسین آباد
فیلیپ دو مورنه
فیلیپ دو مورنه متخصص الهیات قرن شانزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن شانزدهم میلادی
آندره موروا
آندره موروا مقاله‌نویس قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
هند
هند یا هندوستان (هندی جه: भारत गणराज्य؛ تلفظ: بْهَارَتْ گَنَرَاجْیَه) اتا کشور هسته که آسیای جنوب دره و ونه نیشتنگا نوم نو دهلی هسته. هند شمال غربی جه پاکستون، شمال جه چین، بوتان، نپال و تبت و شمال شرقی جه میانمار و بنگلادش ره وَر خانّه. هند ِغربی وَر هم عرب دریا، شرقی وَر بنگال دریامونا، و جنوب هند اوقیانوس دَرنه.
هند ِگَتی ۳٬۴۰۲٬۸۷۳ کیلومتر مربع هسته. هند ِبنه ویشته پست و هموار هسته و هیمالیا که شمال کشور قرار دانه باعث وانه که رطوبت و میاه آسیای ِشمال ره نفوذ نکانه و نتیجتاً هند کشوری هسته که وارش و رطوبت خله دانّه و همینسه حاصلخیزه.
هند ِجمعیت ۱٬۲۱۰٬۱۹۳٬۴۲۲ نفر هسته که دومین پر جمعیت ِکشور دنیا دلوئه. بمبئی (= مومبائی) ِبندر نزدیک ۱۴ میلیون نفر، هند ِپرجمعیت‌ترین شهر هسته. هند بیش از سی و پنج شهر دانه که وشون جمعیت بالای یک میلیون نفر بائه: بمبئی (مومبائی)، دهلی، کلکته، مدرس، بنگلور، حیدرآباد، آگرا، میسور، جی‌پور، گوا، پونا، بوپال، تریواندروم، سورات، کانپور و احمدآباد.
هند تاریخ و فرهنگ خله مهم هستنه و ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد جه رِسِنّه. هند دله نژادون، زوون‌ها، آیین‌ها، و فرهنگون جورواجوری پیدا وانه. هند دله صدها زوون و هزارون گِنِش و لهجه وجود دانّه. علاوه بر هندی و انگلیسی که اساسی قانون دله رسمی زوون هستنه، ۲۲ زوون دیگه هرکامین اتا یا چنتا ایالت دله رسمی زوون حیساب وانّه. قبل این که هند ره بریتانیاییون بَییرن، فارسی این کشور ِرسمی زوون بی‌یه.
تاریخ
دیویست تا چارصد هزار سال پیش جه هند دله آدم‌مونائون دَیینه. سند تمدن سه هزار سال پیش از میلاد وجود داشته که شهر شوخته جه هم‌گدر بی‌یه و هندوستانِ قدیمی‌ترین نواحی جه هسته.
آریاییون این منطقه دله وارد بَیینه و ودایی دوره به یور، حکومتون زیادی بساته بیّه که مهمترینشون مائوریا امپراتوری هسته که آشوکا گادِر شه اوج جه برسی‌یه. سلسله دیگه‌ای که اهمیت زیادی این کشور ِتاریخ دله دارنه گوپتا هسته که سال ۳۲۰ جه تا ۵۵۰ میلادی هندِ شمالی و میونی مناطق ره داشته و شه حکومت ره براساس پچوک‌تر حکومتونی که ونه تابع بینه، برقرار هاکرده و هندوییسم ره قدرتمند هاکرده.
مردمون
هند دومین پرجمعیت کشور دنیا دله هسته و دنیای ِیک‌شیشم جمعیت ره شه دله جا دِنه. هند ِمردمون ِنژاد شامل: ۲۵ ٪ هندوآریائی، ۷۵ ٪ دراویدی و ۳ ٪ زرد ِنژادون وانه که این نژادون بر اساس شرایط مکانی، فرهنگی و دینی شه چلّه-چلّه بَیینه. هند دله ۶۱٪ باسواد هستنه که این آمار مردها دله ۷۳٫۴٪ و زنان دله ۴۷٫۸٪ هسته.
زوون
طبق رسمی آمار که دولت سال ۲۰۰۱ هدا بی‌یه، هند ۲۹تا زوون دانّه که بالای یک میلیون نفر گِنِش‌کَر دارنه و ۱۲۲ زوون دیگه بیش از ده هزار نفر گِنِش‌کَر دارنه. ولی تعداد زوون‌ها و لهجه‌ئونی که روزانه هند دله استفاده وانّه، خله ونه ویشته بائه. هند دله رسمی زوون هندی و انگلیسی هستنه ولی هر منطقه شه وسّه بتونده سِوائونه رسمی زوون داره. فی‌المثل نو دهلی دله انگلیسی، اردو و هندی رسمی‌نه. اتا دیگه آمار دره که گانه هند دله ۴۲۸ زوون دره که ۴۱۵ زوون زنده هستنه و کاربرد دارنه و ۱۳ زوون دیگه بمردونه و گِنِش نَوانّه.
این زوون‌ها هند دله رسمی هستنه: هندی، اردو، آسامی، اوریا، بنگالی، بودو، پنجابی، تلوگو، تامیلی، دوگری، سانتالی، سانسکریت، سندی، گجراتی، کنکانی، کشمیری، کانادا، مالایالم، میتی، مایتیلی، مراتی و نپالی. این زوون‌ها شه دِتا چلّه دله درنه: دراویدی (۲۲٪) که ویشته جنوب هستنه و هندو اروپایی (۷۰٪) که دیگه نواحی دله دَرنه. سانسکریت و تامیل این کشور ِمهم زوون‌ها جه هستنه که به ترتیب هندو-اروپایی و دراویدی ِمهم‌ترین زوون هستنه.
دین
هند دله اتخله دین دره که ویشته هندوییسم، اسلام و بودیسم ره مرتبط وانّه. حدود ۸۰٫۵٪ هندو و حدود ۱۳٫۴٪ اسلام ِپه‌روونه. هند همچنین بیش از ۲٫۳٪ مسیحیت و ۱٫۹٪ سیک په‌روو دانّه. هند بودای ِوطن بی‌یه ولی اسا فقط بودائیون هند ِحدود ۰٫۸٪ جمعیت ره تشکیل دنّه. جینیسم ۰٫۸٪ و زرتشت، یهودیت، بهاییت و بقیه هم جمعاً ۰٫۴٪ هستنه. با این حال هند گتترین اجتماع احمدیه، بهاییت، زرتشت، بهره، سیک و جینیسم ره جهون دله دانه. مسلمون‌ها ویشته در دهلی، غربی بنگال و شمال غربی و کشمیر دله زندگی کانّه. هند اندونزی و پاکستون ِپه، جهون دله ویشترین مسلمون ره هم دانّه.
زرتشتیون که ویشته گجرات و مهاراشترا و بمبئی دله درنه اتا پچوک ِاجتماع هستنه که گرچه وشون جمعیت کمتر از ۲۰۰ هزار نفر وانه، ولی نزدیک ۱۷ ٪ اقتصاد ره شه میس دله دارنه. بهره‌ها هند دله هم همینتی هستنه.
تقسیمات
هند ۲۸ ایالت و ۷ ناحیه دانّه.
مون دومارسان
منابع
رج:فرانسه شهرون
هند
دماسته ناحیه‌ئون
A• آندامان و نیکوبار B• چندیگر C• دادرا و ناگار هاولی D• دامان و دیو E• لاکشادویپ F• دهلی ِنیشتنگایی حوزه G• پودوچری
سیاست
هند ره گتترین دموکراسی گانّه. هند ِاستقلال (که اون گادر پاکستون، بنگلادش و نپال ره هم شامل بی‌یه.) ۱۵ آگوست ۱۹۴۷ (مازرونی ۱۴۵۹) اعلام بیه.
بن بنویشت
رج:بریکس رج:سارک رج:مشترک‌المنافع کشورون رج:آسیایی کشورون رج:انگلیسی‌زوون کشورون رج:جی پونزه رج:جی بیست رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات رج:هندی‌زوون کشورون رج:تامیلی‌زوون کشورون
۶ فروردین
۶ فروردین هجری شمسی، مساوی ۱ ارکه ما تبری تقویم.
بمردون
رج:فروردین
جوزف کانی
جوزف کانی( به انگلیسی: Joseph Kony) (بزائه 1961) رهبر اتا شبه نظامی به نوم ارتش مقاومت پروردگار هسه. جوزف کانی درصدد دمبدائن حکومت اوگاندای دله و استقرار اتا دینی رژیم بر مبنای ده فرمون هسه.
صدور حکم بازداشت بین‌المللی
دیوان بین‌المللی کیفری که لاهه دله دره ۶ مه ۲۰۰۵ دله دستور دستگیری جوزف کانی و چار تا از رهبرون ارتش مقاومت پروردگار ره به اتهام ارتکاب «جنگی جنایات» و «جنایت علیه بشریت» صادر هکرده.
منابع
رج:گت مردمون اوگاندا رج:گت مردمون مسیحی
قطعنومه ۹۶۴ امنیت شورا
قطعنومه ۹۶۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۹ نوامبر ۱۹۹۴ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره هائیتی هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۴۷۰‌ام دله ۱۳تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۲تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
رسن
رسن، روستائی هسه توابع انابد بخش، بردسکن شهرستون، خراسان رضوی اوستان دله ایران میون.
نوشهر گیاه‌شناسی باغ
نوشهر گیاه‌شناسی باغ اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ محمدرضا شاه دوره جه رسنه. نوشهر گیاه‌شناسی باغ مازرون استان و نوشهر شهرستان دله دره. ونه آدرس نوشهر، خیابان بهار آزادی، نرسیده به پل ماشلک هسته. این بنا ۱۷۷۹۵ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۵-۱۲-۱۴ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
رسن
جمعیت
اینتا روستا، درونه دهستون دله قرار داینه و براساس ایران آماری مرکز ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۴۷ نفر (۳۵خانوار) بی‌یه.
نوشهر گیاه‌شناسی باغ
په‌نویس
رج:نوشهر تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
رسن
منابع
رسن
کارل منین
کارل منین نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
گورجیون
گورجیون مردمونی هسەنه که گورجئون شەننه.وەشون زوون گورجی زوون هسه ئو ویشتر ایسلام با مسیحی دین ره پەروو هسەننه.وەشون قفقازی نژاد جا هسەنه ئو ویتشر گورجئون دله زندگی کەنەنه.
نور (شهر)
نور یا سلده اده شهر مازرون دله. این شهر نور شهرستان ِمرکز هم هسه.
امنه لهجه با شرق استانی ها فرق زیادی دارنه نا گپ بزوئنی دله نا لهجه دله اما وشنه نمومه و اما حرف (ر) ره به هیج عنوان با غلظت تلفظ نکمه.
تاریخچه
اده منطقه نوری دله دره که وره گتنه پادوسپانیون ِ که هوجه حکومت مستقل بساتنه و وره داشتنه.
لاتین
لاتین زبون اتا چلّه اوروپایی زبونون جه هسه که اروپای دله ونجه گپ زنّه. اینتا زبون شه سه تا چلّه وونه که ایتالیایی، ایسپانیایی و پرتغالی هسنه. اینتا زبون اینتا وسّه ته کشور دله و جنوبی آمریکا دله گپ بزه بونه. بعضی آسیایی و آفریقایی کشورون دله هم ونجه گپ زنّه. آنگولا و موزامبیک واری آفریقا دله یا فیلیپین و شرقی تیمور آسیا دله. لاتین قدیم روم دله رسمی‌زبون بی‌یه. اسا واتیکان دله اینتا زبون، رسمی زبون هسه.
نور (شهر)
تاریخچه
قدیم نورِ نوم ره «سلده» گتنه. چارلز فرانسیس مکنزی که سال ۱۸۵۹ هجه بیموئه، گنه که : «سلده هشصد متر تا دریا فاصله دارنه و سلده اده گهتِ محله هسه.
لاتین
منبع
لاتین *
قطعنومه ۱۳۷۰ امنیت شورا
قطعنومه ۱۳۷۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۸ سپتامبر ۲۰۰۱ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سیرالئون وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۳۷۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
۱۴ فروردین
۱۴ فروردین هجری شمسی، مساوی ۹ ارکه ما تبری تقویم.
نشتارود
نشتارود مازرون اوستان ره اتا شهر هسته که تنکابن شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۶٬۳۹۴ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:مازرون اوستان شهرون
ئوشار گرینداستون
ئوشار گرینداستون (انگلیسی:Grindstone Cascade) ئوشاری هسته که همیلتون (انتاریو)، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 3 m هسته.
قطعنومه ۹۶۵ امنیت شورا
قطعنومه ۹۶۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۰ نوامبر ۱۹۹۴ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره رواندا هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۴۷۳‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
ترزنق
ترزنق، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، خلخال ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، خانندبیل غربی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۴۹۷ نفر (۱۱۴خانوار) بی‌یه.
منابع
ترزنق
فرنان کروملنک
فرنان کروملنک نویسنده، بازیگر و کارگردان قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
سرنخواب سفلی
سرنخواب سفلی، روستائی هسه توابع انابد بخش، بردسکن شهرستون، خراسان رضوی اوستان دله ایران میون.
منابع
سرنخواب سفلی
گوسن ویل، ولدوآز
گوسن ویل، ولدوآز اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ ولدوآز دله دره. اینتا شهر ایل-دو-فرانس ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۳۰٬۱۴۲ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
مرزنئوا
مرزن آباد یا مرزنئوا مازرون اوستان ره اتا شهر هسته که چالوس شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۶٬۶۹۸ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:مازرون اوستان شهرون
هندو-ایرانی زوونون
هندو ایرانی اتا زوونی خانواده هستنه که هندو-اروپایی زوونون دله جا گیرنه. هندو-ایرانی زوون شه اَی تقسیم وونّه و سه‌تا اصلی رج دارنه که اتا ایرانیج زوونون و اتی هندی زوونون و نورستانی هستنه. زوون‌شناسونی هم درنه که ارمنی ره هم این رج دله یارنه یا حتا بعضی‌شون یونانی ره هم این خانواده دله دونّه.
کلیم
كُليم اتا مازندرونی‌زوون روستایِ نوم هسته که سمنان اوستان دله قرار دارنه و مهدی‌شهر شهرستون شهمیرزاد بخش دله دره.
جمعیت
این روستا، پشتکوه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری دله، سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۴۱ نفر (۲۱ خانوار) بی‌یه. این روستا پیش از انقلاب، از روستاهای ساری شهرستون به حساب اِمو.
منبع
رج:مهدی‌شهر شهرستون روستائون
۲۳ فروردین
۲۳ فروردین هجری شمسی، مساوی ۱۸ ارکه ما تبری تقویم.
بمردون
رج:فروردین
بابل شهرستون
بابل شهرستون مازرون اوستان ره اتا شهرستون هسته. وِنه نیشتگاه شهر بابِل هسه. وِه اتا از مهم ترین شهرستونهای شِمال کشور هسّه و شهر بابِل به ۲ منطقه تقسیم بونه. بابلِ شهرستون بیشترین جمعیت ره اوستان دله دارنه و بعد رشت بیشترین جمعیت ره شمال کشور دله دارنه. بابلِ شهرِ جمعیت، سرشِماری ۱۳۹۱ دله ۲۱۹٬۴۶۷ نفِر و بابلِ شهرستونِ جمعیت ۴۹۵٬۴۷۲ نفر بیه. بابل اتا از شهرهای مهم شمال کشور در امور تجارت ، دانشگاهی ، پزشکی و کشاورزی هسّه. اینتا شهر بخاطر فراونی زیاد نارنج دار هاش، به « شهر بهار نارنج » معروف هسّه.
غیر معاصر
اینتا شهرنوم در روزگاران کهن مامطیر بيه. ابن فقیه، ابوالفداء، مقدسی و نویسنده کتاب حدودالعالم این شهر جا به نامهای مَمَطیر و مامَطیر یاد هَكِردنه. ابن اسفندیار در کتاب تاریخ طبرستان ، درباره نامگذاری این شهر به مامطیر نويسنه :
آن موضع که مامطیر است به چشم امام حسن بن علی دلگشای و نزه آمد، آبگیرها و مرغان و شکوفه‌ها و ارتفاع بقعه و نزدیک به ساحل دریا دید، گفت : بقعة طیبة و ماء طیرٌ...
اما اولیاالله آملی در شِه تاریخ اینتا نظریه ره رد كِنّه چونکه روایات و آثار اسلامی شیعه دله دراینتا باره خبری بَئوت نَیِّه. اردشیر برزگر در کتاب 'تاریخ تبرستان پیش از اسلام' در باره مامطیر بئوته که اینتا نوم ، معرب نوم مامیترا هسّه و اینتا شهر باستانی جای گت ميترا و به بیان دیگر ، آتشکده میترا  بيه
تا میانه سده هشتم هجری ، اینتا شهر ره به نوم مامَطیر دونسّنه تا اون که کیاییان جلالی آخرین شاه باوندیه - فخرالدوله حسن - ره شکست هدانه و در همون سال سادات مرعشی به سرپرستی میر بزرگ از آمل قیام هکردنه  و کیاییان ره شکست هدانه  و مامطیر ره تسخير هكردنه. سید قوام الدین مرعشی وارد مامطیر بيه و رفت و آمد دراویش مرعشی باعث رواج کسب و کار در مامطیر بيه و شهرنوم به بارفروش ده تغییر هدائه.
فرانسوا دامبواز
فرانسوا دامبواز نویسنده قرن شانزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
ئوشار گولفوس
ئوشار گولفوس (انگلیسی:Gullfoss) ئوشاری هسته که ایسلند درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 32 متر هسته.
بابل شهرستون
غیر معاصر
مرعشیون تا سال ۱۰۶ هجری قمری در مازندران حکومت هکردنه .اینتا سال دله شاه عباس اونا ره برکنار هكرده و اینتا منطقه ره تابع حکومت مرکزی قرار هدائه.اینتا دوران دله به نظر برخی تاریخ نویسان رفته رفته شهرنوم به بارفروش تغییر هکرده و پسوند ده از ونه نوم حذف بيه. البته برخی معتقدنه که اینتا تغییر نوم در اواخر زندیه و اوایل قاجار اتفاق دكته.
فرانسوا دامبواز
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن شانزدهم میلادی
بابل شهرستون
غیر معاصر
اینتا شهر ظاهرا در اواخر دوران قاجار باول نامیده بيه که اینتا نوم از رودخانه باول رود که اَمروزه بابل رود خوانده بونه بَيیت بيّه. سرانجام در سال ۱۳۱۴ به بابل تغییر نوم هدائه.
معاصر دوران
در روز یکم آذر سال ۱۳۱۴ هجری خورشیدی نوم بارفروش همراه با ساخت ساختمانهای تازه دولتی همچون اداره پست (۱۳۱۵)، در کنار سبزه میدان و ساختمانهای شهرداری و شهربانی(۱۳۱۴) به شهر بابل تغییر نام بيته. نوم بابل از نوم رودخانه باوُل بيته بيه و اکنون به رود بابل معروف هسّه.البته امروزه با توجه به ساخت و سازهای فراوان و گسترش فضای شهر این رودخانه تقریباً در قسمت‌های مرکزی شهر قرار داينه.
بابل شهرستون ۱۱ شهر و ۷ بخش دارنه که وشون وسعت ۱۵۷۸ کیلومتر مربع هسّه. جنگلهای طبیعی شهرستان بابل ۴۹۹۳۶ هکتار هسّه و روخنه بابلرود از روخنه های مهم اینتا شهر هسِّه. اینتا شهر دارای آب و هوای معتدل و مرطوب هسّه.
بابل اتا از شهرهای مهم شمال کشور در امور تجارت - دانشگاهی - پزشکی و کشاورزی هسّه.
یوسین بولت
یوسِین بولت یا اوسِین بولت (بزائه ۲۱ اوت ۱۹۸۶) جاماییکایی دونده هسته که دو سرعت کا کانده و سریعترین آدم دنیا لقب دارنه. وه رکوردون زیادی ثبت هاکرده و ات‌خله طلا تورنمنت‌های مختلف دله بَییته. وه پکن و لندن و ریو دله هرکامین سه‌تا طلا بَیته.
بابل شهرستون
معاصر دوران
پل محمدحسن‌خان توسط محمدحسن خان قاجار با قدمتی بیش از ۲۰۰ سال و در اواخر دوره افشار بر روی روخنه بابل ساخته بَيّه.نکته جالب در ساخت اینتا پل استفاده از زردي مُرغِنه هسّه. در دوره صفوی اتّا گت دریاچه‌ و زیبا در جنوب شهر وجود داشته که در وسط اون تپه‌ای همانند اتا جزیره کچيک خودنمائی ‌کِردِه که بعلت سرسبزی و زیبائی باغهای اطراف اینتا دریاچه زیبا اینتا محل بنام (بحر ارم) نامگذاری بيه. اینتا دریاچه سالها پیش خشک هيته و در حال حاضر محل سکونت مردم هسه که به دوقسمت بحرارم غربی و بحرارم شرقی معروفه. از ۲۰ نفر پایه گذاران اولیه حزب ملی ایران در سال ۱۳۲۰، ۳ نفر از اهالی شهر بابل بينه.
یوسین بولت
وه لندن ۲۰۱۲ المپیک دله ۱۰۰ متر ره ظرف ۹ ثانیه و ۶۳ صدم ثانیه دو بَیته و این رکورد ونه شنه.
منابع
رج:زننه آدمون رج:گت مردمون جاماییکا رج:دو و میدانی
بابل شهرستون
معاصر دوران
در منطقه مازندران و گیلان که در زمان رضا شاه به استان‌های اول و دوم نامگذاری بينه رضا شاه تنها در بابل دارای کاخ و محل سکونت بيه.از اینتا کاخ هم اکنون بعنوان کتابخانه دانشگاه علوم پزشکی بهره برداری بونه.
بابل همچنین با پیش ‌شماره تلفنی ۰۱۱۱ مرکز اتا از ۸ بخش مخابراتی ایران هسه. اینتا شهر به شهر بهار نارنج معروفه.
موقعیت جوغرافیایی
شهرستون بابل، مازرونِ اوستانِ وسط دره.اینتا شهرستون از شِمال به شهرستون های بابلسر و فریدونکنار، از شمال شرقی به سیمرغ (کیاکلا)، از شرق به قائم شهر و سوادکوه شمالی، از جنوب شرقی به سوادکوه، از غرب به آمِل و از جنوب به شهرستون فیروزکوه که تهرانِ اوستان دله دره هِمسایه هسه.
مردمون نامور
نیکوکارون:  سید حسین فلاح نوشیروانی، محمد صادق شفیع زاده، دكتر سيد على طبرى پور
دانشمندا:  شاهرخ مسکوب، منوچهر فرهنگ، احمد قهرمان، محسن ثلاثی، سید محمدباقر حجتی، ابوالقاسم اسماعیل پور، محمد اردشیر، حسن انوشه، احمد عبداله‌زاده بارفروش
علما:  سعید العلماء، علی اصغر مازندرانی، میرزا شفیع مازندرانی، شیخ کبیر، زین العابدین حائری مازندرانی، فانی، آیت الله هادی روحانی
هِنِرمندا:  داود رشیدی، سعید امیرسلیمانی، پرویز بهرام، مائده طهماسبی، اردلان شجاع‌کاوه، اسرافیل شیرچی، مکرمه قنبری، پریناز ایزدیار، مریم کاویانی، منوچهر طبری، مهدی فلاح
شاعرون:  امیر پازواری، محمد عاصمی
خوانندگان:  دلکش، مازیار، بیژن مرتضوی، افشین (خواننده)، آریا آرام نژاد، ماهان بهرام خان، بیژن بیژنی
ورزشکارون:  امامعلی حبیبی(کِشتی گیر)، عبدالله موحد(کشتی گیر)، نوشاد عالمیان(پینگ پنگ باز)، سوسن حاجی پور(تکواندو کار)، بشیر باباجانزاده (کشتی گیر فرنگی)، مجتبی میرزاجانپور(والیبالیست)، حامد طالبی زرین کمر(کشتی گیر)، مهران رضازاده (کشتی گیر)،جلال زمان(کشتی گیر)، سهراب انتظاری(فوتبالیست)،هادی نوروزی(فوتبالیست)، نیما عالمیان(پینگ پنگ باز)، پوریا عمرانی(پینگ پنگ باز)، محجوبه عمرانی(پینگ پنگ باز) وسید مجتبی حسینی (کیک بوکسینگ کار ) ،مقداد کامرانی ( ووشوکار - موی تای کار) ،حمید صفی نژاد(گراپلینگ کار)،ایمان عابدی (موی تای کار) ...
ناسوکاراسویاما، توچیگی
ناسوکاراسویاما اتا شهر نوم هسته که جاپون ِتوچیگی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۳۰٬۴۳۳ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۷۴٫۴۲ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱۷۴ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:توچیگی شهرون
۳ اردیبهشت
۳ اردیبهشت هجری شمسی، مساوی ۲۹ ارکه ما تبری تقویم.
بمردون
رج:اردیبهشت
گلوگاه (بابل)
بابل ِگلوگاه مازرون اوستان ره اتا شهر هسته که بابل شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۶٬۹۰۸ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:مازرون اوستان شهرون رج:بابل شهرون
ایرانی پیتزا
ایرانی پیتزا به اتا پیتزا و ونه مخلفات بائوت بونه که ایران دله یا جامعه ایرانیان خارج دله سرو بونه. این اتا پیتزا ویشتر ذاعقه ی ایران مردمون جا منطبق بهییه. ونه دله ویشتر ادویه های ایرانی جا استفاده بونه.
منابع
رج:ایران
آندامان
آندامان دریا هندو چین جزیره‌مونای جنوب غربی دره. ونه گتی ۷۹۷۸۰۰کیلومتر مربع هسه. ونه جولی ۳۷۱۷کیلومتر هسه. آندامان جزیره‌ئون اینتا دریا دله درنه که هند شنه.
منابع
رج:دریا
قطعنومه ۱۳۷۱ امنیت شورا
قطعنومه ۱۳۷۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۶ سپتامبر ۲۰۰۱ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قدیم یوگوسلاوی و جوموری مقدونیه وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۳۸۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
کندلوس حموم
کندلوس حموم اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ اواسط قاجاریون دوره جه رسنه. کندلوس حموم مازرون استان و نوشهر شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش کجور، دهستان زانوس رستاق، روستای کندلوس هسته. این بنا ۲۱۹۷۶ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نوشهر تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون حموم‌ئون
اختسک دریا
اختسک دریا روسیه و ژاپون میون دره(ژاپون شمال و روسیه شرق).ونه گتی ۱۵۲۸۰۰۰کیلومتر مربع هسه.ونه جولی ۲۷۳۸ کیلومتر هسه.ونه گت‌ترین جزیره ساخالین هسه که روسیه شه نه.ونه گت‌ترین بندر هم ولادی وستوک هسه که وه هم روسیه شه نه.
منابع
رج:دریا
۶ اردیبهشت
۶ اردیبهشت هجری شمسی، مساوی ۲ ده ما تبری تقویم.
بمردون
رج:اردیبهشت
لمعه‌دشت
جمعیت
اینتا روستا، خانندبیل غربی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۰۷۹ نفر (۲۵۵خانوار) بی‌یه.
ژول رومن
ژول رومن نویسنده، شاعر و نمایش‌نومه نویس قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
سیناب
جمعیت
اینتا روستا، درونه دهستون دله قرار داینه و براساس ایران آماری مرکز ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۴۰ نفر (۹خانوار) بی‌یه.
منابع
سیناب
والری مرژن
والری مرژن رمان‌نویس،هنرمند و فیلم‌ساز قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
جاوه
جاوه یا جاوا اتا جزیره نوم هسته که اندونزی دله دره. ونه گتی ۱۳۲۰۰۰ کیلومترمربع هسته و جاوه همینسه سومین گت جزیره هسته که دینا دله دره. جاوه ۱۲۴مِلیون نفر جمعیت داینه.
اندونزی نیشتنگاء، جاکارتا، اینتا جزیره دله دره. ونه ئو و هوا گرم و مرطوب هسته. جزیره‌ئون ِشمالی ساحل، کم ارتفاعنه. این منطقه کشاورزی سه، اندونزی وسّه خله مهم هسته.
منابع
رج:اندونزی جزیره‌ئون
آنگولا
آنگولا اتا کشور هسته که آفریقای ِجنوب غربی وَر دَره. آنگولا نیشتنگا نوم لوآندا هسته و این کشور ِپول ِیکا کوانزا هسته.
آنگولای ِمردِم مسیحیت په‌روونه و ویشته رومی کاتولیک په دَرنه ولی پروتستان هم شه طرفدارون ره دانّه. وشون ِرسمی زوون پرتغالیه و ۱۸ و نیم میلیون نفر جمعیت دارنه. اکثریت سیوپوست هَستنه و وشون تِبار بانتو جه هسته که ۳۶ درصدشون اوویمبوندو ِقوم جه، ۲۵ درصد آمبوندو قوم جه و بقیه دیگه اقوام جه رَسِنه. آنگولای ِمردمون ِنژاد اسا اتی اروپاییون و بومیون ِترکیب جه هَسته
طاهر و مطهر حموم
طاهر و مطهر حموم اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ اویل قاجاریون دوره جه رسنه. طاهر و مطهر حموم مازرون استان و نوشهر شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش کجور، دهستان توابع کجور، روستای هزار خال هسته. این بنا ۲۲۰۴۳ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نوشهر تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون حموم‌ئون
آنگولا
آنگولا نفت ِتولیدکَرون جه هَسته و بیش از ۶۰ درصد شه دِله‌یی ِناخالص ِتولید ره نفت بَروتِن جه تأمین کانده. آنگولا بهار ۲۰۰۲ اتا دله‌یی جنگ (= جنگ داخلی) ره ۱۵ سال په تموم هاکِرده و اسا آفریقا دله نفت ِدومین تولیدکَر (نیجر په) هسته آنگولای ِاقتصاد آفریقای ِصحرای ِجنوب دله جنوبی آفریقا و نیجریه په سومین اقتصاده و همینسه ونه آینده ره خجیر دونّه. آنگولا قدیم پرتغال ِمستعمره بی‌یه و اسا که پرتغال ِاقتصاد ضعیف بیّه، خله کارشناسون ره اون کشور جه یانّه. آنگولا اسا آفریقا اتحادیه، متحد ملل سازمان و آفریقای ِتوسعه‌ی ِهماهنگی ِکمیته و پرتغالی‌زوون کشورون کمیته دله عضو هَسته.
تقسیمات
آنگولا ۱۸ استان دانه که اینان دله اتا استان کابیندا نوم هم دَره که آنگولای ِاصلی سامون جه سِوا هسته. این منطقه شمال‌غرب آنگولائه و کنگو جمهوری وشون ره سِوا کانده. این منطقه دله اتی تجزیه‌خائون هم درنه که خانّه کابیندا اتا مستقل ِکشور بائه و همینسه آنگولای ِدولِت جه جنگ کانّه.
آنگولای استان‌ها نقشه سَر جه اینان هستنه:
منابع
رج:آفریقایی کشورون رج:آفریقا اتحادیه رج:پرتغال قدیمی مستعمرات رج:پرتغالی‌زوون کشورون
وین (فرانسه)، ایزر
وین (فرانسه)، ایزر اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ ایزر دله دره. اینتا شهر رون-آلپ ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۳۰٬۰۹۲ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
قطعنومه ۱۳۷۲ امنیت شورا
قطعنومه ۱۳۷۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۸ سپتامبر ۲۰۰۱ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قطعنومه ۱۰۵۴ (۱۹۹۶) هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۳۸۴‌ام دله ۱۴تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۱تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
۱۲ اردیبهشت
۱۲ اردیبهشت هجری شمسی، مساوی ۸ ده ما تبری تقویم.
بمردون
رج:اردیبهشت
قطعنومه ۹۶۷ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
آق‌بولاغ
آق‌بولاغ، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، خلخال ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، سنجبدشرقی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۵۵۹ نفر (۱۰۹خانوار) بی‌یه.
منابع
آق‌بولاغ
نوروز
نوروز اتا از قدیمی‌ترین جشن‌ئون بموندسته دوران باستون جه هسته. خاستگاه نوروز ایران باستون جه رسنه و هنتا مردم مناطق مختلف فلات ایران نوروز ره جشن گرنه. زمون برگوزاری نوروز، شروع فصل بهار هسته. نوروز ایران و افغانستون دله آغاز سال نو محسوب وانه و بعضی دیگر از کشورون تعطیل رسمی هسته.
بنا به پیشنهاد جوموری آذربایجون ، مجمع عمومی سازمان ملل نشست ۴ اسفند ۱۳۸۸ (۲۳ فوریه ۲۰۱۰) ۲۱ مارس ره به‌عنوان روز جهونی عید نوروز، با ریشهٔ ایرانی به‌رسمیت بشناسینه و وه ره شه تقویم دله جا هدانه. متن تصویب بَیی دله مجمع عمومی سازمان ملل دله، نوروز، جشنی با ریشه ایرانی که قدمتی بیش از ۳ هزار سال دانّه و امروزه بیش از ۳۰۰ میلیون نفر وه ره جشن گیرنه توصیف بَیی‌یه.
پیش از این تاریخ ۸ مهر ۱۳۸۸ خورشیدی، نوروز توسط سازمان علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد، به عنوان میراث غیر ملموس جهونی، به ثبت جهونی برسیبی‌یه. ۷ فروردین ۱۳۸۹ اولین دورهٔ جشن جهونی نوروز تهران دله برگزار بیّه و این شهر به عنوان «دبیرخنهٔ نوروز» بشناسی‌یه بیّه.
زمون نوروز
جشن نوروز از لحظه اعتدال بهاری شروع وانه. دانش اساره‌شناسی دله، اعتدال بهاری یا اعتدال ربیعی نیم‌کره شمالی زمین به لحظه‌یی بائوته وانه که خورشید از صفحه استوای زمین گذرنه و به سوی شومال آسمون شونه. این لحظه، لحظه اول برج حمل اسم دانّه، و تقویم هجری خورشیدی دله با اولین روز (هرمز روز یا اورمزد روز) از ماه فروردین برابر هسته. نوروز تقویم میلادی دله با ۲۱ یا ۲۲ مارس مطابقت دانّه. و به تقویم مازندرونی مطابق ۱پتک هسته و آخرای گت چله دله کفنه.
کشورونی مثل ایران و افغانستون که تقویم هجری شمسی به کار وَرنه، نوروز، روز آغاز سال نو وشون دله هسته. اما کشورون آسیای میونه و قفقاز، تقویم میلادی متداول هسته و نوروز به عنوان آغاز فصل بهار جشن بَیته وانه و روز آغاز سال محسوب نوانه.
واژهٔ نوروز
واژه نوروز اتا اسم مرکب هسته که از ترکیب دِ واژهٔ فارسی «نو» و «روز» به وجود بموئه. این نام دِ معنی دانّه:
ایرانیان باستون نوروز جه به عنوان ناوا سرِدا یعنی سال نو یاد کاردنه. مردمون ایرانی آسیای میونه هم زمون سغدیان و خوارزمشاهیون، نوروز ره نوسارد و نوسارجی به معنای سال نو گاتنه.
واژه نوروز الفبای لاتین دله
در متن‌ئون گوناگون لاتین، بخش اول واژه نوروز با املای No،Now،Nov و Naw و بخش دوم وه با املای Ruz، Rooz و Rouz بنویشتوئه. بعضی از مواقع این دِ بخش پشت سر هم و بعضی اوقات با فاصله بنویشته وانّه. اما به باور دکتر احسان یارشاطر بنیان‌گذار دانشنومه ایرانیکا، نگارش این واژه الفبای لاتین دله با توجه به قواعد آواشناسی، به شکل Nowruz توصیه وانه. این شکل املای واژه نوروز جه، هم‌اکنون بنویشته‌ئون یونسکو و خله متون سیاسی دله به کار شونه.
تاریخچه
منشأ و زمون بساته بیّن نوروز، درست معلوم نی‌یه. بعضی متن‌ئون کهن ایران ازجمله شاهنامه فردوسی و تاریخ طبری، جمشید و بعضی دیگر از متنا، کیومرث به‌عنوان پایه‌گذار نوروز معرفی بَینه. بِساتن ِنوروز شاهنامه دله، اینتی روایت بَیی‌یه که جمشید درحال بگذشتن از آذربایجون، دستور هدائه تا اونجه ونسه تختی بی‌یلن و شه با تاجی زرین تخت ِسر هنیشته. با برسی‌ین نور خورشید به تاج زرین وه، جهون نورانی بیّه و مردم شادی هاکردنه و وه روز ره روز نو اسم هاییته.
برخی از روایت‌ئون تاریخی، آغاز نوروز ره به بابلیون نسبت دنّه. طبق این روایت‌ئون، رواج نوروز ایران دله به ۵۳۸ سال قبل از میلاد یعنی زمون حمله گت ِکورش به بابل باز‌گردنه. همچنین بعضی روایت‌ئون دله، زرتشت جه به‌عنوان بنیان‌گذار نوروز اسم بَوردنه. اما اوستا (دست کم گاتها دله) نامی از نوروز نَورده.
نوروز زمون سلسله هخامنشیون
دوران هخامنشی، جشن نوروز در بازه‌یی زمونی میون ۲۱ اسفند تا ۱۹ اردیبهشت برگزار بی‌یه.
نوروز زمون اشکانیون و ساسانیون
زمون اشکانیون و ساسانیون هم نوروز جشن بَیته بی‌یه. این دوران، جشن‌ئون متعددی طول اتا سال دله برگزار کاردنه که مهمترین وشون نوروز و مهرگان بینه. برگزاری جشن نوروز دوران ساسانیون چن روز (دست کم شش روز) طول کشی‌یه و به دِ دوره پچیک نوروز و گت ِنوروز تقسیم بی‌یه. پچیک نوروز یا نوروز عامه پنج روز بی‌یه و از یکم تا پنجوم فروردین بی‌یه و روز ششم فروردین (خردادروز)، جشن گت ِنوروز یا نوروز خاصه برپا کاردنه. هر ات روز از روزون نوروز عامه، طبقه‌یی از طبقات مردم (دهقانا، روحانیا، سپاهیون، پیشه‌ورون و اشراف) به دیدار شاء امونه و شاء وشون ِگپ ره گوش دائه و حل وشون ِمشکلات وسّه دستور صادر کارده. روز ششم، شاء حق طبقات گوناگون مردم ره اداء کاردبی‌یه و این روز، تنها نزدیکای شاء به حضور وه امونه.
شواهدی وجود دانّه که دوران ساسانی سال‌ئون کبیسه رعایت نَینه. بنابراین نوروز هر چار سال، ات روز از موعد اصلی خادش (آغاز برج حمل) عقب موندسته و درنتیجه زمون نوروز این دوران دله همواره ثابت نیّه و در فصل‌ئون گوناگون سال جاری بی‌یه.
اردشیر بابکان، بنیان گذار سلسله ساسانیون، سال ۲۳۰ میلادی از دولت روم که ونجه شکست بخاردبینه، بخاسته که نوروز ره این کشور دله به رسمیت بشناسن. این درخاست مورد پذیرش سنای روم قرار بَیته و نوروز قلمرو روم به Lupercal معروف بیّه.
دوران ساسانیون، ۲۵ روز پیش از آغاز بهار، دوازده ستون که از خشت خام برپا کاردنه دله، انواع حبوبات و غلات (برنج، گندم، جو، نخود، ارزن، و لوبیا) ره کاشتنه و تا روز شونزدهم فروردین اینان ره جمع نکاردنه. هر کومتا از این گیاهان که بارورتر بی‌یه، اون سال دله محصول بهتری داشته. این دوران همچنین متداول بی‌یه که بامداد نوروز، مردم به همدیگر ئو پاشینه. از زمون هرمز یکم مرسوم بیّه که مردم نوروز ِشو تش روشن هاکنن. همچنین زمون جه هرمز دوم، رسم سکه هدائن نوروز دله به‌عنوان عیدی متداول بیّه.
نوروز پس از اسلام
از برگزاری آیینای نوروز زمون امویان دله نشانه‌یی دست دله دنی‌یه و زمون عباسیون هم به نظر رسنه که خلفا گاهی پذیرش هدایای مردمی وسّه، نوروز جه استقبال کاردنه. با روی کار بموئن سلسله‌ئون سامانیون و آل بویه، جشن نوروز با گستردگی بیشتری برگزار بی‌یه.
نوروز دوران صفویون هم برگزار بی‌یه. سال ۱۵۹۷ میلادی، شاء عباس صفوی مراسم نوروز ره عمارت نقش جهون اصفهان دله برگزار هاکرده و این شهر ره نیشتنگاه(پایتخت) همیشگی ایران اعلام هاکرده.
نوروز از دیدگاه اسلام و تشیع
اسلام و به ویژهٔ آیین تشیع دله به نوروز به عنوان روزی خجسته نگاه کانّه و بر گرامی داشتن وه تأکید دارنه. از دیدگاه شیعه، نوروز روز ظهور امام زمون هسته. حدیثی از امام صادق بموئه:
نوروز در دوران معاصر
نوروز به عنوان اتا میراث فرهنگی دوران معاصر همواره مورد توجه مردم قرار داشته و هر ساله برگزار بی‌یه. البته برگزاری جشن نوروز به صورت آشکار برخی از کشورون توسط برخی حکومت‌ئون برای مدت زمونی ممنوع بی‌یه. حکومت شوروی برگزاری جشن نوروز ره بعضی از کشورون آسیای میونه مثل ترکمنستون، قرقیزستون و تاجیکستون ممنوع هاکرد بی‌یه و این ممنوعیت تا زمون گورباچف دمباله داشته. با این وجود، مردم این مناطق نوروز ره به‌گونهٔ پنهونی و یا روستائون دله جشن گیتنه. همچنین برخی از مردم این مناطق جلب موافقت مقامات محلی وسّه اسم دیگری نوروز ِسر یشتنه؛ به‌طور مثال تاجیکستون دله، مردم با اتلاق جشن لاله یا جشن ۸ مارس سعی کاردنه که آیین‌ئون نوروز ره بی‌مخالفت مقامات دولتی به‌جا بیارن. همچنین افغانستان دله، دوران حکومت طالبون، برگزاری جشن نوروز ممنوع بی‌یه و این حکومت تنها تقویم هجری قمری ره به رسمیت اشناسی‌یه.
جغرافیای نوروز
منطقه‌یی که ونه دله جشن نوروز برگزار وانه، امروزه شامل چن کشور وانه و همچنان این کشورون جشن گیرنه. برخی آیین‌ئون نوروز این کشورون دله با هم متفاوتنه. مثلاً افغان‌ئون سفره هفت‌میوه چینّه؛ اما ایران دله سفره هفت سین یِلنه.
جغرافیای نوروز با اسم نوروز یا مشابه وه، سراسر خاورمیونه، بالکان، قزاقستون، تاتار، آسیای میونه، سین کیانگ (ترکستون چین)، سودان، زنگبار، پچیک ِآسیا، سراسر قفقاز تا آستراخان و هم آمریکای شومالی، هندوستان، پاکستان، بنگلادش، بوتان، نپال و تبت ره شامل وانه.
تاریخ ۳۰ مارس ۲۰۰۹ (۱۰ فروردین ۱۳۸۸)، پارلمون فدرال کانادا، اولین روز بهار هر سال ره به عنوان نوروز (Nowruz Day)، عید ملی ایرانیون و بسیاری اقوام دیگر نامگذاری هاکرده.
در تاریخ ۲۴ فوریه ۲۰۱۰ سازمان ملل متحد با تصویب ات قطعنامه مقر سازمان نیویورک دله، عید نوروز ره به عنوان روز بین‌المللی نوروز و فرهنگ صلح جهون دله به رسمیت بشناسی‌یه.
نوروز مازرون دله
زمون تحویل سال افراد خانواده دور سفره ۷سین که با ظرافت ئو سلیقه خانوم خنه بچیه بیه ئو در حالیکه پیـِر خونواده دعای تحویل خوندنه مونتظر سال نو وانه. در گوذشته که ایمکانات ایرتیباطی میثل رادیو ئو تلویزیون دنی بیه با تیراندازی یا بائوتن اذان سال جدید ره به همه ایعلام کاردنه گالشون هم گاتنه هر زمون ماهی شه دم ره تکون هاده عید وانه. بعد از این که سال نو بیه کسی که به عونوان مادرمه اینتیخاب بیه با مجمعی که ون دله قورآن، آیینه، او، سبزه ئو شاخه‌ئون سبز جوون قرار دانه سره دله انه چارگوشه اوتاقون ره او شننه قورآن ره کنار سفره هف سین یلنه ئو شاخه‌ئون سبز (هَلی دار) ره به این نیت که سال سرسبز ئو خِش ئو خورمی برای خونواده بائه، جلوی در اوتاق آویزون یا روی طاقچه اوتاق یلنه. دراین روز مارِسره (مادر)، غذای عید، سبزی پلا با کرک یا گوشت درست کانده. علاوه بر وه غذایی به عونوان خیرات برای اموات پجنّه ئو بین مردمون پخش کانه. در غروب شو ابّـِل سال به این ایعتیقاد که چراغ خنه وشون همیشه روشن ئو نورانی بائه، به سر در خانه‌ئون شمع یا تش آویزون کاننه.
سره‌تکونی
سره‌تکونی اتا از مراسم نوروزی هسته که مردم بیشتر مناطقی که نوروز ره جشن گیرنه به وه پایبندنه. این مراسم، تموم سره و ونه وسایل آستانه نوروز دله گردگیری، شستشو و تمیز وانّه. این آیین کشورون مختلف از جمله ایران، تاجیکستون و افغانستون دله برگزار وانه.
تش‌دمبدائن
رسم تش‌دمبدائن (به فارسی: افروختن آتش)، از زمون‌ئون کوهن مناطق نوروز دله متداول بَیی‌یه. ایران، آذربایجون و بخش‌ئونی از افغانستون دله، این رسم به‌صورت روشن هاکردن تش شو آخرین چارشنبه سال متداول هسته. این مراسم چارشنبه‌سوری اسم دانّه. پرسّن تش ِسر جه ایام نوروز ترکمنستون دله هم رایج هسته.
همچنین رسم تش روشِن هاکردن بامداد نوروز بومِسرئون دله میون بعضی از زرتشتیون (از جمله در برخی از روستائون یزد، ایران دله) مرسوم هسته.
سفره‌ئون نوروزی
سفره‌ئون نوروزی اتا از مراسم مشترک مراسم نوروز بین مردمی هسته که نوروز ره جشن گیرنه. خله از نقاط ایران، جوموری آذربایجون و بعضی از نقاط افغانستون، سفره هفت سین پهن کانّه. این سفره دله هفت چی قرار گنّه که با حرف س شروع بَیی‌بائه؛ مثل سرکه، سنجد، سمنو، سه(سیب) و... پهن هاکردن سفره هفت سین ایران دله آداب و رسوم خاصی دانّه. سفره‌ی ِسر آینه یلنه که نشونه روشنایی، شمع که نشونه نور و درخشش، ات کاسه ئو که نشونه پاکی هسته. زیبایی سفره وسّه سنبل جه استفاده کانّه و اینا جزء سین ِهفت سین به حساب نِنّه. برای تزئین سفره از مرغانه رنگ بَیی استفاده وانه. بعد از ورود سرخ ِماهی از چین به ایران از این پچیک ماهی‌ئون جهت زیبایی سفره هفت سین استفاده بیّه همچنین بعد از ورود ایسلام به ایران کتاب قرآن هم سفره سر قراربَیته. تموم هفت سینی که دچی‌یه بیّه ات معنی خاص ره هم به همراه دانّه. مثلا سیب نماد زیبایی وتن درستی هسته؛ سنجد به روایتی نماد عشق و محبت هسته؛ سبزه سرسبزی زندگی؛ سمنو برکت؛ سکه رزق و روزی؛ و سیر سمبل شفاو سلامتی هستنه. کابل و شهرون شومالی افغانستون دله، سفره هفت میوه متداول هسته. این سفره دله، هفت میوه قرار گنّه، از جمله؛ سبز و سرخ ممیج، چارمغز، بادوم، پسته، زردآلو و سنجد. دچی‌ین سفره‌یی مشابه با استفاده از میوه خشک بَیی، بین شیعیون پاکستان هم مرسوم هسته.
علاوه بر این، سفره هفت شین میون زرتشتیون، و سفره هفت میم بعضی نقاط واقع فارس اوستان ایران دله متداول هسته. جوموری آذربایجون دله هم بدون توجه به عدد هفت، شه سفره‌ئون ِسر، آجیل قرار دِنّه.