cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بوزون (فرانسه)
بوزون (فرانسه) اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ ولدوآز دله دره. اینتا شهر ایل-دو-فرانس ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۲۷٬۶۵۲ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
قطعنومه ۱۰۱۳ امنیت شورا
قطعنومه ۱۰۱۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۷ سپتامبر ۱۹۹۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره رواندا هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۵۷۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
صومعه‌سرا
صومعه‌سرا یا سوما صحرا گیلان اوستان ره اتا شهر هسته که صومعه‌سرا شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۴۷٬۰۸۳ نفر جمیعت داشته.
ژان شاپولن
ژان شاپولن شاعر و منتقد قرن شانزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن شانزدهم میلادی
زنگینه
زنگینه، روستائی هسه توابع شهرآباد بخش، بردسکن شهرستون، خراسان رضوی اوستان دله ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، شهرآباد دهستون دله قرار داینه و براساس ایران آماری مرکز ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۸۵۹ نفر (۱۹۲خانوار) بی‌یه.
منابع
زنگینه
رحمانیه
رحمانیه، روستائی هسه توابع شهرآباد بخش، بردسکن شهرستون، خراسان رضوی اوستان دله ایران میون.
منابع
رحمانیه
جدا
جدا، اتا روستای نوم هسته از توابع انگوت ِبخش، گرمی ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، انگوت شرقی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۳۵۶ نفر (۷۲خانوار) بی‌یه.
منابع
جدا
کشان
کشان اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ ول دو مرن دله دره. اینتا شهر ایل-دو-فرانس ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۲۷٬۵۹۰ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
لیسبون
لیسبون (پرتغالی جه: Lisboa) اتا شهر نوم هسته که پرتغال دله دره. اینتا شهر لیسبون ِشهرستون دله قرار بَییته. اینتا شهر سال نامعلومی اتا شهر حیساب بَیی‌یه و ونه جمعیت سال ۲۰۰۴ گادِر، ۵۰۸٬۲۰۹ نفر بی‌یه.
منابع
رج:اروپا نیشتگائون رج:پرتغال شهرون
علی مطهری
علی مطهری، تهران نماینده دوره‌ئون هشتوم و نهوم و دهوم اسلامی شورای مجلس هسته. وه مرتضی مطهری و علی لاریجانی ِزن‌برار ِوچه هسته.
خانواده
علی مطهری سال ۱۳۶۰ شیخ جواد انصاری ِنوه جه عقد هاكرده که ونجه تا اسا ۴تا وچه دانّه.
مجلس ِهشتوم ِنمایندگی
علی مطهری اصولگرایونِ چهره‌ شاخص بیه و اصلاح‌طلبا جه موخالف جدی بیه که بورده مجلس دله. علی مطهریِ صلاحیت، نومزه بیّنِ وسّه انتخابات دله رد بیّه اما شورای نگهبان اَی، ونه صلاحیت ره تایید هاکرده.
وه مجلس هشتوم دله خله فعال بیه و علی کردان ِاستیضاح دله احمد توکلی جه همراهی هاکرده. وه ۲۱ مهر ۱۳۹۰ اعتراض هاکرده که نماینده گون مجلس چه رئیس جمهور جه سوال نکنّه و انصراف هدانه. وه مجلس دله باته که چی شی وسّه احمدی‌نژاد غیرقانونی بانک مرکزی جه پول بَیته ولی ونه استعفا رای نیارده و قبول نیّه.
ریاست‌جمهوری دهومین انتخابات سَره
علی مطهری اسفند ۱۳۹۰، حمید رسایی جه مناظره‌ای بِشتِه که کِشته بیّون ره روز ۳۰ خرداد ۱۳۸۸ وسّه ویشتر از ۶۰ نفر اعلام هاکرده. وه کلمه «ساندیس‌خور» جه هِم چمبار استفاده هاکرده.
مسیه ۲۲
مسیه ۲۲ (به انگلیسی: Messier 22) یا نیما خوشه یا ان‌جی‌سی ۶۶۵۶ اتا کروی اساره‌یی خوشه نیما فلکی صورت دله هسته که ونه فاصله زمین جه ده هزار نوری سال و ونه ظاهری قدر ۶.۵ هسته.
منابع
۲۲
طاهر حطر بنا
طاهر حطر بنا اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ صفویون دوره جه رسنه. طاهر حطر بنا مازرون استان و نور شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش بلده، دهستان شیخ فضل‌الله، روستای حطر هسته. این بنا ۲۱۹۵۳ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
فومن
فومن گیلان اوستان ره اتا شهر هسته که فومن شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۳۵٬۸۴۱ نفر جمیعت داشته. فومنِ سوغات اتی کاچیله هسته که ونه دله آغوز کندنه. این شهر مردمون گیلکی و تالشی تبار دارنه.
په‌نویس
رج:گیلون اوستان شهرون
زیرک‌آباد
زیرک‌آباد، روستائی هسه توابع شهرآباد بخش، بردسکن شهرستون، خراسان رضوی اوستان دله ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، شهرآباد دهستون دله قرار داینه و براساس ایران آماری مرکز ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۰۲۶ نفر (۲۸۱خانوار) بی‌یه.
منابع
زیرک‌آباد
قطعنومه ۱۳۹۲ امنیت شورا
قطعنومه ۱۳۹۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۱ ژانویه ۲۰۰۲ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره شرقی تیمور وضعیت خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۴۶۳‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ماچیدا، توکیو
ماچیدا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِتوکیو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۱۳٬۷۸۶ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۷۱٫۶۳ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۵٬۷۷۷ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۸-۰۲-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
ئوشار جونها
ئوشار جونها (انگلیسی:Jonha Falls) ئوشاری هسته که جارکند، هند درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 43 m هسته.
آنری دو مونرلان
آنری دو مونرلان نویسنده قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
FATF
اف‌ای‌تی‌اف، FATF یا مالی کارون ِمخصوص ِگروه اتا سازمان هسته که G7 وه ره بساتنه تا پولشویی دَم ره بَیره و هارشه کشورون دله اقتصادی قوانین چتی هستنه. این سازمان کم‌کم گت‌ته بیّه و یازده سپتامبر اتفاقات په، وظیفه پیدا هاکرده کشورونی که تروریسم ِپـِشتی ره کانّه ره شناسایی هاکنه و اتا سیو لیست بسازه که این کشورون، که سرمایه‌گذاری وسّه مناسب نینه، ره معرفی هاکنه.
کشورون
این سازمان ِاعضا شه بخاستنه که این سازمان دله بئن و عضو بوون.
منابع
رج:اف‌ای‌تی‌اف رج:بین المللی سازمان‌شون
قطعنومه ۱۰۱۴ امنیت شورا
قطعنومه ۱۰۱۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۵ سپتامبر ۱۹۹۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره لیبریا هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۵۷۷‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
الانکور
الانکور اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ ایولین دله دره. اینتا شهر ایل-دو-فرانس ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۲۷٬۵۷۷ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
ژان ده‌ماره دو سن‌سورلن
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن شانزدهم میلادی
کوچصفهان
کوچصفهان گیلان اوستان ره اتا شهر هسته که رشت شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱۰٬۰۲۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:گیلون اوستان شهرون
ارنست رادرفورد
ارنست رادرفورد ( Eenest Raderford)فیزیکدون هسته‌یی اهل نیوزلند بی‌یه.
وچگی
وه تاریخ ۳۰ آگست سال ۱۸۷۱ نزدیکای برایت‌واتر شهر نلسون کناره‌ی شومالی جزیره جنوبی نیوزلند دنیا بموئه. وه چارومین وچه از دوازده‌تا وچه‌یجیمز و مارتا رادرفورد نیوزیلندیای نسل اول بی‌یه که از وچگی از اسکاتلند به نیوزلند بموبینه. خانواده رادرفورد اتا خانواده پر جمعیت دوازده وچه‌یی بی‌یه که اعضای وه همه انجام کارون روزمره خانواده دله همدیگه ره کومک کاردنه اهل خانه همه جدی کلیسا رو، خوشحال و با فرهنگ بینه. علاقه‌مندی رادرفورد به علوم مرحله زودی بروز هاکرده. وه ده ساله بی‌یه که کتاب پرطرفداری به نام خواندنیای اولیه فیزیک بنویشته‌ی موعلمی به نوم بالفور استوارت به دست بی‌یارده. کتاب استوارت موشابه کتابون خودآموز فیزیک امروزی بی‌یه که وشون دله نحوه نمایش هدائن اصول پایه فیزیک یا استفاده از وسائل ساده سِره دله مثل سکه ، شمع، سنگ وزنه و وسائل آشپزخانه به خواننده یاد دائه. رادرفورد جوون سخت شیفته اون کتاب بیّه اولین بورس از بورسای تحصیلی متعدد زندگی خادش ره سال ۱۸۸۷ که ۱۶ ساله بی‌یه بَیته.
تحصیل دانشگاه
بورس تحصیلی دومی جه بتونسته دانشکده کنتربوری شهر کرایست‌چرچ دله ثبت‌نوم هاکنه. وه رشته‌ئون تحصیلی اصلی خادش ره فیزیک و ریاضی انتخاب هاکرده که از بخت موساعد هر دِتای وشون خار معلم هم داشته. رادرفورد آخر دوره آموزشی سه ساله خادش درجه کارشناسی ریاضی و فیزیک – ریاضی و (بطور کلی) علوم فیزیکی تموم هاکرده. رادرفورد بعد ِانتشار دِ مقاله موهم درباره فعالیت تشعشعی مواد سال ۱۸۹۵ به خلاف دوم بَیّن گزینش جایزه موهمی به شکل اتا بورس تحصیلی بَیته مقررات اعطای جایزه حق انتخاب مؤسسه آموزشی ره به خود برنده جایزه دائه که رادرفورد آزمایشگاه کاوندیش دانشگاه کمبریج به مدیریت جی.جی تامسون ره انتخاب هاکرده اون سال ویلهلم کنراد رونتگن فیزیکدون آلمانی موفق به کشف اشعه ایکس بیّه کشف موهم دیگه‌یی که مونجر به شروع کار اصلی رادرفورد بیّه.
منابع
رادرفورد، ارنست رادرفورد، ارنست رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون
قطعنومه ۱۳۹۳ امنیت شورا
قطعنومه ۱۳۹۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۱ ژانویه ۲۰۰۲ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره گرجستان وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۴۶۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
محمد حطر بنا
محمد حطر بنا اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قرن ۸ و ۹ ه‍.ق جه رسنه. محمد حطر بنا مازرون استان و نور شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش بلده، دهستان شیخ فضل‌الله، روستای بردون هسته. این بنا ۲۱۹۵۴ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نور تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
کاظم‌آباد
کاظم‌آباد، روستائی هسه توابع شهرآباد بخش، بردسکن شهرستون، خراسان رضوی اوستان دله ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، شهرآباد دهستون دله قرار داینه و براساس ایران آماری مرکز ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۰۲۰ نفر (۲۶۳خانوار) بی‌یه.
منابع
کاظم‌آباد
مسیه ۱
خرچنگ سحابی یا مسیه۱ (انگلیسی جه: crab nebula یا NGC1952) هسته. سرخپوستون، جاپونیون و چینیون ِقدیمی اسناد سِراق دنّه که سال ۱۰۵۴ میلادی، اتا انفجار اَمه کهکشون دله اتفاق دکته که ونه په خرچنگِ سحابی بساته بیّه.
منبع
۱
کلاچای
کلاچای گیلان اوستان ره اتا شهر هسته که رودسر شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱۲٬۳۷۹ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:گیلون اوستان شهرون
پیروفیت سور سن
پیروفیت سور سن اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ سن-سن-دنی دله دره. اینتا شهر ایل-دو-فرانس ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۲۷٬۵۳۲ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
لیشا
لیشا یا لیکسا (پرتغالی جه: Lixa) اتا شهر نوم هسته که پرتغال دله دره. اینتا شهر فلگوییراس مونیسیپالیتی ِشهرستون دله قرار بَییته. اینتا شهر سال ۳۰ اوت ۱۹۹۵ اتا شهر حیساب بَیی‌یه و ونه جمعیت سال ۲۰۰۴ گادِر، ۵٬۵۰۰ نفر بی‌یه.
منابع
رج:پرتغال شهرون
قطعنومه ۱۰۱۵ امنیت شورا
قطعنومه ۱۰۱۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۵ سپتامبر ۱۹۹۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قدیم یوگوسلاوی هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۵۷۸‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
آزادشهر
آزادشهر گلستون اوستان ره اتا شهر هسته که آزادشهر شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۴۳٬۷۶۰ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:گلستون اوستان شهرون
تریستان تزارا
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
چنار (گرمی)
چنار ، اتا روستای نوم هسته از توابع انگوت ِبخش، گرمی ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، انگوت شرقی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۳۱۸ نفر (۵۵خانوار) بی‌یه.
منابع
چنار
ئوشار جورن
ئوشار جورن (انگلیسی:Jōren Falls) ئوشاری هسته که استان شیزوئوکا، ژاپن درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 25 متر هسته. اینتا ئوشار ِنسبی پهنا 7 متر متر هسته.
منابع
رج:جاپون ئوشارون
اووو
اووو ، اتا ارائه‌دهندهٔ خدمات تصویری تلفون و پیوم‌رسونی فوری با استفاده از  کاربوردی نرم‌افزارون  توسعه‌یافته توسط شرکت اووو ال‌ال‌سی (ooVoo LLC) مایکروسافت ویندوز، اواس‌ده، اندروید، آی‌اواس و فیس‌بوک وسّه هسه.
تا سپتامبر ۲۰۱۲، اووو حدود ۵۶ میلیون کارور در سراسر جهان داشته و هر روز حدود ۱۰۰ هزار نفر به تعداد کارورون اون اضافه بونه که نیمی از اونا استفاده‌کنندگون اووو بر روی تلفون همراه هسنه.
پیوند به بیرون
رج: تصویری تلفون
قطعنومه ۱۳۹۴ امنیت شورا
قطعنومه ۱۳۹۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۷ فوریه ۲۰۰۲ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره غربی صحرای وضعیت خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۴۸۰‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
یوسف کلیک بنا
یوسف کلیک بنا اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قرن ۸ و ۹ ه‍.ق جه رسنه. یوسف کلیک بنا مازرون استان و نور شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش بلده، دهستان شیخ فضل‌الله، روستای کلیک هسته. این بنا ۲۱۹۵۵ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نور تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
ئوشار جوزفین
ئوشار جوزفین (انگلیسی:Josephine Falls) ئوشاری هسته که استرالیا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، N/A هسته.
کوشه
کوشه، روستائی هسه توابع شهرآباد بخش، بردسکن شهرستون، خراسان رضوی اوستان دله ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، شهرآباد دهستون دله قرار داینه و براساس ایران آماری مرکز ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۷۶۸ نفر (۴۱۹خانوار) بی‌یه.
منابع
کوشه
مسیه ۲
مسیه ۲ (یا M2 و NGC 7089) یک خوشه کروی است. وت وسط جین دومینک مارالادی و در سال ۱۷۴۶ کشف شد.
منابع
۱
کرپانتره
کرپانتره اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ وکلوز دله دره. اینتا شهر پروانس آلپ-کوت دازور ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۲۷٬۴۵۱ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
لوله (شهر)
لوله (پرتغالی جه: Loulé) اتا شهر نوم هسته که پرتغال دله دره. اینتا شهر لوله (شهر) ِشهرستون دله قرار بَییته. اینتا شهر سال ۱ فوریه ۱۹۸۸ اتا شهر حیساب بَیی‌یه و ونه جمعیت سال ۲۰۰۴ گادِر، ۲۴٬۰۰۰ نفر بی‌یه.
منابع
رج:پرتغال شهرون
قطعنومه ۱۰۱۶ امنیت شورا
قطعنومه ۱۰۱۶ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۱ سپتامبر ۱۹۹۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره بوسنی و هرزگوین هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۵۸۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
کوگانه‌ای، توکیو
کوگانه ای اتا شهر نوم هسته که جاپون ِتوکیو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۱۵٬۱۱۶ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۱٫۳۳ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱۰٬۱۶۰ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۸-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:توکیو شهرون
اکس لبن
اکس لبن اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ سووآ دله دره. اینتا شهر رون-آلپ ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۲۷٬۳۷۵ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
اروگوئه
اروگوئه یا اوروگوئه اتا پچوک ِکشور هسته که جنوبی آمریکای ِجنوب شرقی دَره. ونه نیشتنگا نوم مونته ویدئو هسته. اروگوئه‌ی ِرسمی نوم «اروگوئه ِشرقی جمهوری» هسته. اروگوئه ۳٫۳ میلیون نفر جمعیت دانه که ۱٫۸ میلیون نفر مونته ویدئو دله دَرنه. این کشور ِرسمی زوون ایسپانیولی و ونه پیل ِیکا پزو هسته.
حدود ۸۶ درصد اروگوئه دله اسپه‌پوست هستنه و وشون ِتبار ایسپانیایی و ایتالیایی هستنه (یک‌چاروم ایتالیایی‌تبارنه). حدود ۵۸ درصد مسیحیت ِپه‌روو و حدود ۴۱ درصد بی‌دین هستنه. اروگوئه ره جنوبی آمریکای ِسکولارترین کشور دونّه چون قدیم این منطقه دله بومیون دَنی‌بینه و همینسه مبلغون نمونه اینجه تبلیغ هاکنِن.
این کشور تا سال ۱۸۱۱ ایسپانیای ِمستعمره بی‌یه. اروگوئه سال ۱۸۲۵ بزریل ِامپراتوری جه اعلام استقلال هاکرده و این استقلال سال ۱۸۲۸ برسمیت بشناسی‌یه بیّه. اروگوئه اسا دیگه اتا پارلمونی ِجمهوری هسته.
ژوئه بوسکه
ژوئه بوسکه شاعر قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
اروگوئه
تاریخ
اروگوئه پیشرفت ویشته اوایل قرن بیستم شروع بیی‌یه. تا دهه ۵۰ این کشو ره لاتین ِآمریکای ِسوییس گاتنه ولی اون گادِر که لاتین ِآمریکایی کشورون دله کوتائون راه دَکِتنه، میون سال‌های ۱۹۷۳ تا ۱۹۸۵ اروگوئه دله هم اتی نظامی حکومِت کار سَر بِئه و دموکراسی ره رِقِد هاده. اما دِباره سال ۱۹۸۵ جه دموکراتیک ِدولتون سرکار بمونه.
ژوئه بوسکه
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
اروگوئه
جغرافیا
این کشور ۱۷۶٫۲۱۵ کیلومتر مربع گتی و ۳٬۳۹۹٬۲۳۷ نفر جمعیت دانه این جمعیت جه ۱٫۸ میلیون نفر مونته ویدئو و ونه اطراف زندگی کانّه. این کشور ِشمال برزیل، ونه غرب اروگوئه روخنه، جنوب‌غربی پارانا، جنوب آرژانتین و جنوب‌شرقی اطلس اوقیانوس دَرنه. این کشور، دومین پچوک ِکشور جنوبی آمریکا دله هسته و فقط سورینام و فرانسه گویان جه گتتره.
تقسیمات
اروگوئه ۱۹ استان دانه:
مردمون
اروگوئه جمعیت ۳٫۵ میلیون نفر هسته. ٪۸۵.۸ جمعیت اروپایی نژاد و اسپه هستنه که ایتالیایی و اسپانیایی اصلیتون و حتی انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، پرتغالی، ایرلندی، روسی، اسکاندیناوی و ارمنی، هستنه. دولت و کلیسا رسماً هِدی جه ونه سیوا بائِن. اروگوئه ِمردم ویشته رم کاتولیک کلیسا ره اعتقاد دارنه (٪۶۶)، اتکه پروتستان (٪۲) و یهودی و ارمنی مسیحی (٪۱) و اتخله بی‌دین (٪۳۱) هم وشون دله درنه.
درگاه‌لو
درگاه‌لو، اتا روستای نوم هسته از توابع انگوت ِبخش، گرمی ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، انگوت شرقی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۹۲ نفر (۵۳خانوار) بی‌یه.
منابع
درگاه‌لو
انبار آلوم
انبار آلوم گلستون اوستان ره اتا شهر هسته که آق‌قلا شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۷٬۰۰۳ نفر جمیعت داشته.
ونسان ووآتور
ونسان ووآتور شاعر قرن شانزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن شانزدهم میلادی
جفت برار بنا
جفت برار بنا اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قرن ۸ و ۹ ق جه رسنه. جفت برار بنا مازرون استان و نور شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش بلده، دهستان شیخ فضل‌الله، روستای یوش هسته. این بنا ۲۱۹۵۶ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نور تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
بابل برج
طبق اونچی مسیحیون و یهودیون ِمقدس کتاب دله بموئه، آدمون نوح ِطوفان توم بیّه په، فقط بابِل دله زندگی کاردنه و چون وشون ِجمعیت انبسی خله بَیی‌بی‌یه و این شهر وشون وسّه پچوک بی‌یه، ات‌سری بائوتنه ونه تنک‌تِرو بوائیم ولی بعضی دیگه که خاستنه آدمون شه اتحاد ره حفظ هاکنن، پیشنهاد هدانه که برج بسازن. وشون اتا گتِ برج بساتنه و گاتنه که خانّه این برج ره اتنده بلند هاکنن تا بهشت جه وَرِسِن ولی خدا این طرح جه مخالفت هاکرده و وشون ِغرور ره بشکستن وسّه البسو جه این برج ره رِقِد هدائه و تموم آدمونی که بابِل دله دَیینه، دنیا دله تنک بَیینه و زوون‌ها و گِنِشون مختلف پیدا هاکردنه و جوغرافی وشون قیافه‌ئون و اخلاقون سَره تأثیر بی‌یشته.
اسا این برج ِرِقِدبدا پـِی ره بغداد ِ90کیلومتری و فرات ِدَم پیدا هاکردنه و دونّه وه اتا 90*90متری و چارگوش برج بی‌یه.
آق‌قلا
آق‌قلا گلستون اوستان ره اتا شهر هسته که آق‌قلا شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۳۵٬۱۱۶ نفر جمیعت داشته.
نوم
آق قلا نوم مازرونی زوون جه بییت بیّه. ونه نوم قدیمی «اسپه کلا» بی‌یه که بعداً وه ره فارسی هاکردنه و «سپید قلعه» بائوتنه. اسا هم که ونه ساکنین ترکمون بینه، ونه نوم ترکمونی زوون جه دگاردسته بیّه و وه ره «آق قلا» گانّه.
په‌نویس
رج:گلستون اوستان شهرون
ئوشار جورنگ
ئوشار جورنگ (انگلیسی:Jurong Falls) ئوشاری هسته که سنگاپور درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 30 متر هسته.
عباس کیارستمی
عباس کیارستمی (۱ تیر ۱۳۱۹ تهران - ۱۴ تیر ۱۳۹۵ پاریس) اتا کارگردون، تدوینگر، تهیه کننده، گرافیست، نقاش، شاعر و فیلم نومه نویس تحسین شده ایرانی هسته. عباس کیارستمی شه سه گانه ی کوکر اسه مشهور بهییه که هر سه فیلم در شمال ایران اوستان گیلان دله فیلم برداری بهییه. کیارستمی شه فیلم طعم گیلاس وسه طلایی نخل کن جشنواره ره بورده. طبق امار صدتا بیتترین فیلمون بی بی سی، عباس کیارستمی فیلم ده (2010) رتبه 98 دله و کپی برابر اصل رتبه 22 بیتترین فیلمون درنه.
منابع
رج:گت مردمون تهران
گیل گیلانشاه
گیل گیلانشاه که ونه لقب فرشواذگرشاه بی‌یه و کلاً گیل گاوباره نوم جه معروف بی‌یه، اولین اسپهبدی هسته که گاوباریون ِسلسله ره تبرستون دله بَرِسِنی‌یه. وه ساسانیون ِتیر و تِبار جه بی‌یه و اول گیلان دله حکومِت داشته. وه بِموئه تبرستون دله چن سال آذرولاش (تبرستون ِساسانی والی) ِارتش دله دَیی‌یه و ترکمون‌ها جه جنگِسته.
زمونی که گیل‌گیلانشاه شُهرت بجنگِستن وسّه زیاد بَیی‌یه، مسلمون ِعرب‌ها دَکلِست‌بینه ایران دله و یزدگرد سوم دَر فِرار کارده. وه وَردَگِردِسته گیلان و اتا لشکر هِمراهی سال بعد بموئه تبرستون ره بَیره. وه یزدگرد ِحمایت ره جذب هاکرده و رویان ره بی اینکه جنگ هاکِنه آذرولاش جه بَییته ولی دیگه مناطق دله آذرولاش هَنتا شه حکومِت ره داشته.
آذرولاش که بَمِرده، گیل‌گیلانشاه ونه مناطق ره شه وسّه بَییته. وه عربون جه چن‌بار جنگ هاکِرده و وشون ره نی‌یِشته که هیچ وقت تبرستون و گیلان ِاصلی سرزمین ره بَییرن. عربون حداکثر تونِستنه تا گرگان، دماوند، تمیشه و دیگه شهرونی که سامون سَر دَیینه ره فتح هاکِنِن.
قطعنومه ۱۰۱۷ امنیت شورا
قطعنومه ۱۰۱۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۲ سپتامبر ۱۹۹۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره غربی صحرا هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۵۸۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
گیل گیلانشاه
گاوباره دِتا ریکا داشته: اولی دابویه و دومی پادوسپان بی‌یه. پادوسپان شه پییر ِحکومِت گادِر رویان ِامارِت دله هِنیشته و این منطقه ونجه ونه زک و زا وسّه ارث بَموندِسته که این خاندان ره «پادوسپانیون» گانّه. ولی دابویه، که گت ِریکا بی‌یه، شه پییر ِجانشین بَیی‌یه و گیلان و تبرستون ِحکومت ره داشته و ونه خاندان نوم ره «دابویگون» گانّه.
قطعنومه ۱۰۱۷ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
گیل گیلانشاه
تیر و تِبار
وه اتا ساسانی تِبار ِخانواده دله دِنیا بموئه. وشون ِخاندان اوائل ساسانیون ِفرمان په دربند دله حکومِت داشتنه. ونه گت‌پییر، فیروز، بتونِست بی‌یه دربند جه بـِئه و خزر، سقلاب و کییفی روسون ره شه میس دله بَیره. فیروز بعدته بموئه گیلان دله و گیلکون جه متحد بیّه و وشون جه زن بخاسته. این زن جه اتا وَچه دِنیا بموئه که ونه نوم ره گیلانشاه بی‌یِشتنه. رَمّالون گیلانشاه ره قول هِدابینه که اتا وَچه یانّه که گت ِشاه وونه. گیلانشاه ِوَچه گیل‌گیلانشاه هسته که وقتی دِنیا بموئه، خله قشِنگ وَچه بی‌یه.
سال ۶۴۲ میلادی — که ۲۲ هجری قمری و ۱۱ یزدگردی جه برابری کانده — گیلانشاه بَمرده و ونه ریکا، گیل‌گیلانشاه ونه جانشینی سَره، گیلان ِحاکم بیّه و گیلکون و دیلمیون ونجه بیعت هاکِردنه.
تبرستون ره سفر هاکِردِن
زمونی که گیل گیلانشاه حکومِت ره بَییته، منجّمون و رَمـّالون وه ره گاتِنه که بتونده تبرستون ره بَییره. وه که خله بقیه جه اعتماد نَکارده، تصمیم بَییته رعیتون واری بِئه تبرستون دله؛ همینسه شه بَدِل ات نفر ره گیلان دله بی‌یِشته و شائی جِمه ره بُته، گالشی لباس دَکارده و تیسابه‌لینگ راه دَکته که بِئه تبرستون دله. وقتی تبرستون ِمِلک دله دَکِته، مردِمون که دینه وه گودار ره موندِنه و کوه جه بِموئه، خیال هاکِردنه وه اتا کوهی رعیت هَسته و وه ره «گاوباره» گاتِنه.
گاوباره تبرستون ِگت ِآدِمون جه ملاقات کارده و وشون جه رَفِق بی‌یه. وه خلاصه بتونِسته بوره تبرستون ِحاکم پَلی. اون گادِر آذرولاش این مقوم سَر دَیّه و ونه سَر تبرستون ِشرقی سامون جه گرم بی‌یه چون ترکمون‌ها، که بفهمست بینه ایران ِساسانی حکومِت دَره مسلمون ِعرب‌ها جه جنگ کانده، فرصت پیدا هاکرد بینه که حمله هاکِنِن و ایران ِبعضی ایالات ره خراسان وَر جه بَییرِن.
گاوباره که این اوضاع ره بَدی‌یه، بورده آذرولاش ِارتش دله تا ترکمون‌ها جنگ دله شرکِت هاکِنه. وه اتا جنگ دله ترکمون‌ها جه خله خار بَجِنگِسته و شه دلیری ره سِراق هِدائه. اینتی ونه شهرت تبرستون دله دَپیته و معروف بیّه. وه جنگ که تموم بیّه په، آذرولاش جه اجازه بَییته که وَردِگِرده گیلان تا شه زن و وَچه ره شه همراه بیاره.
رویان ِحکومِت ره بَییتِن
گاوباره وقتی وَردِگِرسته گیلان، یَتّا چن هزار نفری لشکر گیلکون و دیلمیون جه بِساته و یک سال په تبرستون ره لشکر دَکشی‌یه. آذرولاش زمونی که بفهمسته چه خَور هسته، اتا نومه‌رسون ره بَرِسنی‌یه مدائن تا یزدگرد سوم، ساسانیون ِآخرین پادشاه، ره خـَور هاده که شمال ِاوضاع چـِتی‌ئه. یزدگرد نومه‌ی ِجواب دله ونجه بِخاسته که بوره تحقیق هاکِنه که وه کِنه زک و زا هَسته. وقتی آذرولاش جِواب هِدا که وه اتا ساسانی خاندان جه هَسته و ارمنیه و گیلان جه بِمو، یزدگرد بائوته که اِما شه فامیل‌ها جنگ نَکامبی و آذرولاش جه بِخاسته که ونجه صلح هاکنه و ونه فرمان ره اطاعت هاکِنه. آذرولاش هم رویان ره گاوباره تسلیم هاکِرده. یزدگرد هم اتا جِمه (=خلعت) گاوباره وسّه بَرِسِنی‌یه و وه ره «فرشواذگرشاه» لقِب هِدائه. سال ۶۶۱ میلادی (۴۰ هجری) گاوباره شه پچوک‌ته ریکا، پادوسپان، ره بَرِسِنی‌یه رویان دله و اون شهر ِحکومِت تا گاوباره دَیی‌یه، پادوسپان دَس دَیّه.
لورس
لورس (پرتغالی جه: Loures) اتا شهر نوم هسته که پرتغال دله دره. اینتا شهر لورس ِشهرستون دله قرار بَییته. اینتا شهر سال ۹ اوت ۱۹۹۰ اتا شهر حیساب بَیی‌یه و ونه جمعیت سال ۲۰۰۴ گادِر، ۲۶٬۰۰۰ نفر بی‌یه.
گیل گیلانشاه
آذرولاش ِبمردِن په
سال ۶۶۶ میلادی (چارده سال بعد اینکه یزدگرد سوم بمرده)، آذرولاش دَر کا (=بازی) کارده که اسب سَر جه دَکِته و بَمِرده. این گادِر گاوباره بموئه و ونه سامون ره تصرف هاکِرده. وه بَرین‌وَر ۱۵ سال دیگه هم تبرستون و گیلان سَر حکومِت داشته. ونه سامون گیلان جه بی‌یه تا گرگان و وه تموم این مناطق شه وسّه قشنگ‌قشنگ کاخ بِساته ولی تا آخِر گاوباره‌ی ِنیشتنگا (=پایتخت) همون گیلان دله بموندِست بی‌یه و تاریخدون‌ها احتمال دِنّه فومن ونه اصلی نیشتنگا بی‌بائه. گاوباره‌ی ِدوره احتمالاً سکه نِساتنه چون وه و ونه جانشین ِدوره جه هچّی سکه پیدا نَیّه.
گاوباره و پچوک ِسلسله‌ئون ِارتباط
آخرین سال‌هایی که آذرولاش حکومت کارده یا همون گادِر که بَمرده، ترکمون‌ها تبرستون ِشرقی سامون وَر جه حملاتی داشتنه که آذرولاش ِارتش نتونستنه این حملات سَره اونتی که وسّه بائه، مردِم جه حفاظت هاکِنِن. همینسه تبرستون ِشرقی مناطق ِمردِم جمع بَیینه و «باو» جه بِخاستنه که وشون ِرهبری ره عهده بَیره و ترکمون‌ها جه جنگ هاکِنه. باو وشون جه بیعت بَییته و باوندیون ِسلسله اینتی بِساته بَیّه.
ابن اسفندیار ِکتاب دله باو و گاوباره‌ی ِارتباط جه هِچّی نَویمبی ولی چراغعلی اعظمی سنگسری شه کتاب دله گانه که احتمالاً گاوباره وقتی حکومِت ره آذرولاش جه بَییته، باو ره شرقی مناطق دله باقی بی‌یِشته و باو ونجه اطاعت هاکرده چون اَی پـِیی‌ته ابن‌اسفندیار بنویشته که گاوباره‌ی ِنَوه باوندیون جه خار ِارتباط داشتنه.
سوخرای چاروم (الندای ِریکا) هم احتمالاً کارنوندیون ِسلسله جه گاوباره‌ی ِمعاصر بی‌یه و گاوباره وشون ره هم، باوندیون سون، کار نداشته. کارنوندیون هم تبرستون بعضی شرقی مناطق دله دَیینه و احتمالاً گاوباره جه اطاعت کاردنه. چون اَی پِیی‌ته ویمبی که گاوباره‌ی ِجانشین وشون ِحکومِت ره رِقِد دِنه.
عربون و گاوباریون ِجنگ
گیل گیلانشاه سرجمع پنج‌تا خلیفه جه معاصر بی‌یه که سه‌تای ِاول راشدین جه بینه و دِتای ِبعدی امویون جه هَستنه. ولی وشون‌ها هیچ‌کامین (=هیچ‌یک) نتونِستنه گاوباره‌ی ِسامون دله بـِئِن :
سوید بن مقرن
محمد بن جریر طبری شه کتاب دله — اونجه که ۱۵ تا ۱۳۲ هجری ِاتفاقات ره توضیح دِنه — گانه که عُمَر ِدوره «نعیم بن مقرن» اتا لشکر جه کومس، ری و دماوند ره بَییته و ونه بِرار «سوید» سال ۲۲ هجری بسطام ِراه جه گرگان ره حمله هاکِرده که اونجه‌ی ِاسپهبدون ونجه گپ بَزونه و صلح‌نومه بنویشتنه. طبری اینجه گانه که گرگان ِاسپهبدون شه وسّه اتا گت ِاسپهبد داشتنه که دیگرون ِرییس بی‌یه و بوردنه ونجه صلح هاکِردِن وسّه اجازه بَییتنه. طبری این گت ِاسپهبد ره «فرخان» معرفی کانده که نتونده دِرِس بائه چون عُمر ِدوره آذرولاش و گاوباره این مِقوم ره داشتنه. ضمناً این داستان دله تبرستون فتح نَیّه و فقط گرگان ِاسپهبدون این شهر وسّه صلح‌نومه بَنویشتنه تا عربون و جنگ‌هاکردِن ره شرقی سامون سَر جه رَفع هاکِنِن.
مصقله بن هبیرة‌الشیبانی
مصقله اتا مسلمون ِسردار نوم بی‌یه که ایمام علی ره پِشت هاکرد بی‌یه و معاویه وسّه جنگ کارده. وه معاویه جه چارهزار نفر ارتشی بخاسته تا وشون جه تبرستون ره بَیره. ونه لشکرکشی گادِر اتا تنگه دله جه رَد بی‌یه که تبرستون ِسربازها ونه ارتش ره تنگه دله گت‌گت سنگ جه نابود هاکِردنه. این جنگ اَنده اون گادِر معروف بَیبی‌یه که اتا عربی ضرب‌المثل بسات‌بینه که «حتی یرجع مصقله من طبرستان» یعنی «سَو هاکِنین هرگادِر که مصقله تبرستون جه بمو این کار ره هاکنین». ابن فقیه شه کتاب دله بائوته که این گادِر گت فرخان تبرستون دله حکومت کارده ولی همونتی که ابن اسفندیار گانه، این جنگ احتمالاً گاوباره دوره شِنه.
محمد بن اشعث
معاویه‌ی ِخلافِت گادِر «محمد بن اشعث کندی» مأموریت بَییته که تبرستون ِوالی بَواشه. وه گاوباره جه اتا پیمون‌نومه بَنویشته که بتونه بِئِه تبرستون دله، ولی وقتی که خاسته این کار ره هاکِنه، گاوباره‌ی ِارتش ونه دور تا دور ره بَییتنه و ونه ریکا ره بَکاشتنه و وه ره کور هاکِردنه ولی وه بتونِسته فرار هاکِنه. این جنگ احتمالاً میون ۵۴ تا ۵۶ هجری اتفاق دَکِته. من‌بعد تا ۴۳ سال مسلمون‌ها فقط تبرستون ِسامون‌سَر جنگِستنه و اجازه نِداشتنه که تبرستون سامون دله بِئِن.
گاوباره‌ی ِبمردِن
گیل گیلانشاه آخِرسَری سال ۶۸۱ میلادی دله (۶۲ هجری، ۲۹ تبری و ۵۰ یزدگردی) بَمرده و وه ره گیلان دله چال هاکِردنه. وه دِتا ریکا داشته. اولی نوم دابویه بی‌یه که ونه بمردِن په گیلان دله جانشینی ِتخت سَر هِنیشته و دومی پادوسپان بی‌یه که پادوسپانیون ِسلسله ره رویان دله بِساته و شه بِرار ِفرمان په دَیی‌یه.
بریم بگردِستِن
رج:گاوباریون
قطعنومه ۱۳۹۵ امنیت شورا
قطعنومه ۱۳۹۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۷ فوریه ۲۰۰۲ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره لیبریا وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۴۸۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
مسیه ۳
مسیه ۳ (انگلیسی جه Messier 3) (یا M3 و NGC 5272) اتا اساره‌یی خوشه‌کروی صورت فلکی عربئون دله هسته. و سال ۱۷۶۴ توسط شارل مسیه کشف بیّه، این خوشه اتا از درخشون‌ترین و گت‌ترین خوشه‌ئون کروی هسته که بالغ بر ۵۰۰٬۰۰۰ اساره دانّه. و فاصله ۳۳٬۹۰۰ سال نوری از زمین قرار دانّه. M3 قدر ظاهری 6.2 دانّه.
منابع
۱
اینچه‌برون
اینچه‌برون گلستون اوستان ره اتا شهر هسته که گنبد کاووس شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۲٬۴۹۴ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:گلستون اوستان شهرون
مسیه ۵
مسیه ۵ (انگلیسی جه: Messier 5) یا ان‌جی‌سی ۵۹۰۴ اتا اساره‌یی خوشه‌کروی صورت فلکی مَر دله هسته که فاصله وه زمین جه بیست و سه هزار سال نوری و قدر ظاهری وه ۷.۰ هسته.
منابع
۱
لو گوسیه
لو گوسیه اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ جزیره گوادلوپ دله دره. اینتا شهر جزیره گوادلوپ ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۲۷٬۳۷۰ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
لگرن کولمب
لگرن کولمب اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ او-دو-سن دله دره. اینتا شهر ایل-دو-فرانس ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۲۷٬۱۸۸ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
کیکو یاماتا
کیکو یاماتا نویسنده قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
کانزاس سیتی
کانزاس سیتی أتا شهر نوم هسه که موتحده ایالات دله دره.
جوغرافی
اینتا شهر آمریکا مرکز دله دره.
سپه یالار
سپه یالار اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ صفویون دوره جه رسنه. سپه یالار مازرون استان و نور شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش بلده، دهستان شیخ فضل‌الله، روستای سراسب هسته. این بنا ۲۱۹۵۷ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نور تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
تانزانیا
تانزانیا اتا آفریقایی کشور هسته که این قاره‌ی ِشرق دَره و کشورون ِکنیا، اوگاندا، روآندا، بوروندی، کنگو دمکراتیک جمهوری، زامبیا، مالاوی و موزامبیک جه هم‌سامون هسته و شرق جه هند اوقیانوس ره وَر خانّه.
سال ۱۹۹۶ تانزانیای ِرسمی نیشتنگا (= پایتخت) دارالسلام جه بورده دودوما دله ولی هَنتا دارالسلام این کشور ِگت‌ترین اقتصادی مرکز هسته. این کشور ِدیگه گت ِشهرون آروشا، امبیا، موانزا، موروگور و زنگبار هستنه.
تانزانیا نوم ره تانگانیکا و زنگبار ِترکیب هاکِردِن جه بِساتنه. این دِتا کشور سال ۱۹۶۴ هِدی جه وَصله بَخاردنه (= متحد بَیینه) و «تانزانیای ِجمهوری» ره تشکیل هِدانه.
چندین سال این کشور دله اتا طرح، که «آفریقایی سوسیالیسم» نوم بی‌یه، اجراء بیّه و مردِم ره زور کاردنه که هم‌بازی و کایری کشاورزی هاکِنِن. این طرح نتیجه نِدائه و همینسه دههٔ ۱۹۸۰ جه اصلاحات شروع بَیینه.
اسلام، مسیحیت و بومی ادیان، سه‌تا اصلی دین این کشور دله هستنه که هرکامین حدوداً یک‌سوم جمعیت ره ساجِنّه.
تانزانیا رسمی زوون ندانّه اما سواحلی غیررسمی ملی زوون هسته و اتجور نماد هسته که مردمون ره متحد داره. آموزش وسّه این کشور دله دَرنه انگلیسی جه استفاده کانّه.
مردمون
سال ۲۰۰۶ کشور ِجمعیت ۳۸٬۳۲۹٬۰۰۰ و ونه رُشد حدود ۲٪ بی‌یه. این کشور دله جمعیت ِانبِسی (= تراکم) اصلاً متوازن نی‌یه یعنی مردِم ات‌جا انبس و ات‌جا تَنِک هستنه. بیش از ۸۰٪ مردمون مَله‌ئون دله درنه. با اونکه تانزانیا خله فقیر هسته ولی باسوادترین افریقایی کشورون جه هسته و بیش از ۸۵٪ مردم بتونّه بخوندِن و بَنویسِن. این کشور دله اقوام مختلفی دَرنه که هِدی جه خله دِشمن نینه و همدیگه دَرون قاطی بَیینه.
تقسیمات
تانزانیا سی‌تا استان دانّه:
منابع
رج:آفریقایی کشورون رج:مشترک‌المنافع کشورون رج:آفریقا اتحادیه رج:انگلیسی‌زوون کشورون رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات رج:پرتغال قدیمی مستعمرات رج:سواحلی‌زوون کشورون
ژان لوئی گه دو بالزاک
ژان لوئی گه دو بالزاک نویسنده قرن شانزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن شانزدهم میلادی
بندر تورکمن
بندر تورکمن گلستون اوستان ره اتا شهر هسته که ترکمن شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۵۳٬۹۷۰ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:گلستون اوستان شهرون
آرتساخ جمهوری
جمهوری آرتساخ یا ناگورنو-قره باغ جمهوری (ارمنی جه: Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն Lernayin Gharabaghi Hanrapetut’yun) اتا جمهوری با اکثریت ارمنی قفقاز جنوب دله هسته. که تنها توسط سه کشور غیر عضو سازمان ملل، به رسمیت شناخته بهییه.
قره باغ سالها هسته که محل مناقشه بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان هسته.
سرژ سرکیسیان اتا از رئیس‌جمهوران ارمنستان جمهوری قره‌باغ متولد هسته.
شهر استپاناکرت جمهوری آرتساخ مرکز هسته.
منابع
رج:قره‌باغ رج:ارمنستون رج:غیررسمی منطقه‌ئون
ئوشار کاترسکیل
ئوشار کاترسکیل (انگلیسی:Kaaterskill Falls) ئوشاری هسته که ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 260 feet (79 متر) هسته.
محمدآباد
محمدآباد، روستائی هسه توابع شهرآباد بخش، بردسکن شهرستون، خراسان رضوی اوستان دله ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، شهرآباد دهستون دله قرار داینه و براساس ایران آماری مرکز ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۸۸۵ نفر (۲۲۳خانوار) بی‌یه.
منابع
محمدآباد
مسیه ۶
مسیه ۶ (انگلیسی: Messier 6) یا پاپلی خوشه یا ان‌جی‌سی ۶۴۰۵ اتا اساره‌یی‌باز صورت فلکی عقرب دله هسته که فاصله وه زمین جه دِ هزار سال نوری و قدر ظاهری وه ۴.۵ هسته.
منابع
۱
دانمارک
دانمارک ِپادشائی  اتا کشور هسته که اروپای ِشمال و اسکاندیناوی دله دَره. ونه نیشتنگا (= پایتخت) کپنهاگ هسته. این کشور ِجمعیت ۵٫۵ میلیون نفر و ونه رسمی زوون دانمارکی هستنه البته فارویی، گرینلندی و آلمانی هم این کشور دله رسمیت دارنه و وشون ِگنش‌کرون بعضی جائون دَرنه.
این کشور ِپول ِیگا کرون هسته و با اونکه این کشور سال ۱۹۷۳ اروپای اتحادیه دله عضو بیّه اما یورو ره شه پول ِبَدِل قبول نَکارده. دانمارک دله ۸۰٫۴ درصد مردمون جه لوتری مسیحیت ِپه‌روو هستنه.
فارو و گرینلند دِتا سِوا جزیره هَستنه که دانمارک ِشِنه اما سال‌های ۱۹۴۸ و ۱۹۷۹ وشون ره دانمارک شه‌گِردونی (= خودمختاری) هِدائه. دانمارک اسکاندیناوی ِجنوبی‌ترین کشور هسته و فقط آلمان جه سامون دانّه. اتا دریویی پـِل هم بساتنه که اورسوند پل نوم دانّه و دانمارک ره سوئد وصل کانده.
دانمارک متحد ملل سازمان و ناتوی ِمؤسسون جه هسته. دانمارک دله مردم ِطبقاتی اختلاف خله کم هسته چون وشون ِحکومِت «رفاه ِدولت» هسته. این طرزی هسته که این کشور ِمردمون همیشه «راضی‌ترین» مردمون اعلام وانّه و این کشور ِفساد همه جا جه کمته هسته.
این کشور ِپرچم، که اتا اسپه صلیب ونه دله دَره، قدیمی‌ترین پرچمی هسته که جهون دله دَیی‌یه و هَنتا کار شونه. وه ره سال ۱۸۲۱ جه دَرنه استفاده کانّه. این پرچم هسته که سوئد، نروژ، فنلاند و ایسلند ونجه الگو بَییتنه.
باستان
دانمارک حدود ۱۲٬۵۰۰ سال پیش مسکونی بی‌یه و کشاورزی ۳۹۰۰ پیش از میلاد ونه دله انجام بی‌یه.
قبل ِاینکه دانمارکی‌ها، که اتی ژرمن بینه، بـِئِن، اتا قوم دیگه که وشون نوم ژوت بی‌یه، اینجه دَیینه و ژوتلند و ونه اطراف ره بسات بینه. ژوت‌ها، آنگل‌ها و ساکسون‌ها سه‌تا ژرمنی قوم بینه.
دانمارکی‌ها ره سده هشتم تا دهم میلادی وایکینگ جه اِشناسینه. دانمارکی‌ها، نروژی‌ها و سوئدی‌ها تمام ِاروپا ره حمله کاردنه.
سیاست
این کشور ِحکومت مشروطه پادشائی هسته و سال ۱۹۴۵ جه متحد ملل سازمان دله عضوه.
دانمارک ِنظام دموکراسی هسته که سال ۱۸۴۹ بنویشته بیّه. این اساسی قانون هر چن ساله تغییراتی پیدا کارده. دانمارک پارلمان که فُلکِتین (Folketinget) نوم دانّه دانمارک ِقوانین ره رأی یِنّه و تصویب کانده. دانمارک ِپارلمان ۱۷۹تا عضو دانّه که سیاسی احزاب مختلف جه هستنه. دِ نفر دانمارک ِپارلمان دله گرینلند و دِ نفر فارو دله انتخاب وانّه.
تقسیمات
دانمارک سال ۲۰۰۷ جه پنج‌تا استان بیّه که سرجمع ۹۸تا شهرستون دانّه. گرینلند و فارو هم دِتا شه‌گردون سامون هَستنه که دانمارک ِشِنه.
منابع
رج:اروپا اتحادیه رج:اسکاندیناوی رج:نوردیک کشورون رج:ناتو رج:مشروطه سلطنت رج:اروپا کشورون
سیدآباد (گرمی)
سیدآباد ، اتا روستای نوم هسته از توابع انگوت ِبخش، گرمی ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، انگوت شرقی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۱۱ نفر (۳۷خانوار) بی‌یه.
منابع
سیدآباد
کودائیرا، توکیو
کودائیرا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِتوکیو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۸۵٬۸۲۹ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۲۰٫۴۶ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۹٬۰۸۳ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۶۲-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:توکیو شهرون
قطعنومه ۱۳۹۶ امنیت شورا
قطعنومه ۱۳۹۶ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۵ مارس ۲۰۰۲ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره بوسنی و هرزگوین وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۴۸۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
کهکشون
کهکشونا جائون خله گت و با حد و سامونی موشخص هستنه که اساره‌ئون ، بقایای شبه اساره‌ئون ماده تاریک و گاز و گرد غبارای بین اساره‌یی جه که نیروی گرانشی جه همدیگه دور جمع بَینه، تشکیل پیدا هاکردنه. خوردترین کهکشونا عرضی برابر با چن صد سال نوری ، شامل حدود ۱۰۰۰۰۰ میلیارد اساره هستنه. گت‌ترین کهکشونا تا ۳ میلیون سال نوری عرض دارنه و شامل ویش از ۱۰۰۰ میلیارد اساره هستنه. ماده تاریک اخترشناسی و کیهونشناسی دله، ماده‌یی فرضی هسته که چون از خادش نور (امواج الکترومغناطیسی) گسیل یا بازتاب نکانده، نَوانه وه ره موستقیما" بَدی‌ین اما از اثرات گرانشی موجود به روی اجسام مرئی، مثل اساره‌ئون و کهکشونا، بَنشنه بفهمستن که وه وجود دانّه. درک و تجسم ماده تاریک آسان نی‌یه اما دانش اساره شناسی دله حائز اهمیت هسته.
گتی، خصوصیات، ریخت شناسی، طبقه بندی
ایسم کهکشون به انگلیسی: Galaxy بَیته از ریشه یونانی وه Galaxias به معنی شیری هسته و کهکشون راه شیری به انگلیسی: Milky Way galaxy  ماخذ این نوم هسته. کهکشون‌ئون از لحاظ گتی و تعداد اساره‌ئون خله فرق دارنه، کهکشونای کوتوله حدود 10 میلیون اساره و کهکشونای غول آسا تا سقف 100 تریلیون اساره دارنه، همه‌ی اساره‌ئون اتا کهکشون ِدله درنه و اتا مدار میون قرار دارنه و به دور مرکز تراکم کهکشون گردنّه. کهکشون‌ئون ممکن هسته از چندین سامانه اساره‌یی، خوشه‌ئون اساره‌یی و ابر‌ئون میون اساره‌یی جورواجور تشکیل بَی بائِن. خورشید اتا از اساره‌ئون کهکشون راه شیری هسته. شکل کهکشون‌ئون بر اساس شیوه‌ی طبقه بندی وانه که طبق شیوه طبقه بندی اساره شناس آمریکایی ، ادوین هابل (1953- 1986) ، شکل بَیته. در مورد تکامل کهکشون‌ئون اطلاعات قطعی کمی دست دله دَره. تنها مطلب مورد اطمینان اینتا هست که کهکشون‌ئون میلیاردا سال پیش به شکل توده‌یی از ابر‌ئون گازی و غباری بوجود بی‌یمونه. از لحاظ تاریخی و پیشینه، کهکشون‌ئون با توجه به شکل ظاهریشون طبقه بندی وانه که معمولا" این کار با بررسی ظاهر و ریخت شناسی وشون انجام بَیته. شکل متعارف کهکشون‌ئون بیضی شکل هسته که برش مقطع عرضی وشون شبیه اتا بیضی نورانی هسته. کهکشونای مارپیچی سطح مقطعی شبیه اتا صفحه مدور هستنه که این صفحات توسط بازوئون پرگرد وغبار همدیگه پَلی گروهی دیگه از کهکشهونون اشکال نا منظم و غیر معمول دارنه که به کهکشونای بی قاعده معروف هستنه. منظم نَیّن وشون معمولا" بخاطر کشش گرانشی کهکشونایی هسته که همسایگی وشون قرار دارنه.این قبیل واکنشایی که میون کهکشونای مجاور رخ دِنه، ممکن هسته نهایتا" به ادغام و ترکیب وشون تموم بواشه و به صورت ضمنی، به طور قابل مولاحظه‌یی باعث ویشته‌بیّن تشکیل و صف آرایی مجموعه اساره‌ئونی وانه که کهکشاونای اساره پاش  نامیده وانّه. همینتی بَنشنه کهکشونای اساره پاش ره که اتا ساختار منسجم ندارنه ره، به کهکشونای بی‌قاعده هم نسبت هدائن. بیشتر از 170 میلیارد کهکشون کائناتی که توسط بشر قابل موشاهده هسته دله، وجود داردنه. اکثر کهکشهونون قطری بین 1000 تا 100،000 پارسک دارنه (هر پارسک موعادل 31 تریلیون کیلومتر می باشد). کهکشونون معمولا" با فاصله میلیون‌ئون پارسک و حتی مگاپارسک از ات‌دیگر سِوا بَینه. فضای بین کهکشون ئون با گاز پر بَیی‌یه البته با چگالی متوسط کمته از اتا اتم در متر مکعب! درصد بالایی از کهکشون ئون به صورت سلسله مراتبی از اساره ئون مرتبط هستنه و به ظاهری خوشه شکل سازماندهی وانّه و نتیجتا" خوشه‌ئون اساره‌یی غول آسا ره تشکیل دنّه.این ساختارای غول آسا عموما" به غالب صفحات و رشته‌ئونی قرار بَیتنه که اطراف وشون ره خلاء لایتناهی دَپوشنی‌یه. درک این موضوع که ماده تاریک 90 درصد جرم اکثر کهکشهونون ره تشکیل دنه، آسون نی‌یه. نتایج و اطلاعات بصری گانّه این موضوع هسته که سیاهچاله‌ئون ابرغول و فرابزرگ ممکن هسته مرکز ویشتر (نه همه) کهکشهونون وجود داشت‌بائن ، این سیاهچاله‌ئون گت و پر رمز و راز دلایل اساسی و ابتدایی واکنشای فعال هسته برخی کهکشهونون هستنه. اساره شناسون بر این باورنه حداقل اتا سیاهچاله میون مرکز کهکشون راه شیری جاخوش هکرد بائه.
انواع کهکشون از لحاظ ریخت شناسی
کهکشونای نامنظم یا بی قاعده هیچ شکل یا ساختار منظمی ندارنه، وشون جرم ویشتری از کهکشونای دیگه دارنه و ویشتر اساره‌ئون موجود در وشون دارای طول عمر کم و درخشون هستنه. با وجود اینکه خله از کهکشونای نا منظم نواحی تابان گازی دارنه که اساره‌ئون وشون دله شکل گنّه، ویشتر گاز میون اساره‌یی کهکشهونون بایستی متراکم بائه تا اساره‌ئون ِجدیدی بوجود بِئِن. حدود پنج درصد از هزار کهکشون درخشون ره کهکشونای نامنظم تشکیل دنّه. این در حالی هسته که 1/4کهکشونای بشناسی‌یه هم کهکشونای نامنظم هستنه.
کهکشونای مارپیچی بازوئونی دارنِه که شکل مارپیچی اطراف وه برآمدگی مرکزی یا هسته ، قرصی ایجاد کانده که چرخش هسته با چرخش بازوئون وه همراه وانه. جوون‌ترین اساره‌ئون کهکشونای مارپیچی بازوئون کم توده دله دَرنه و اساره‌ئون کوهن اکثرا هسته متراکم دله جا دارنه. کوهن‌ترین اساره‌ئون هاله‌ئون کروی دله پراکنده قرار بَیتنه و اطراف قرص کهکشونی ره فرا بَیتنه. بازوئون مذکور همینتی غبار و گاز فراوونی دارنه که منجر به تشکیل اساره‌ئون جدید وانه.
ذغال‌چال (بابل)
ذغال‌چال، روستائی هسه توابع شرقی بندپی بخش بابل شهرستون مازرون اوستان دله ایران میون.
کهکشون
انواع کهکشون از لحاظ ریخت شناسی
اتا کهکشون مارپیچی میله‌یی اتا هسته برآمدگی مرکزی دله دکشی‌یه بیّه و میله‌یی شکل هسته. همزمون با چرخش هسته این طور به نظر رسنه که هر سوی هسته اتا بازو هم چرخنه. برخی اساره شناسون عقیده دارنه کهکشون راه شیری هم اتا کهکشون مارپیچی میله‌ای هسته. شکل کهکشونای مارپیچی و کهکشونای مارپیچی میله‌یی از کهکشونای با برآمدگیای مرکزی گت با بازوئون به هم ناپیوسته تا کهکشونای با برآمدگی‌ئون مرکزی پچیک و بازوئون آزاد متغیر هسته. گرچه کهکشونای مارپیچی و مارپیچی میله‌یی پیش از این به عونوان دِ نوع کهکشون فرق‌دار طبقه بندی بینه، ولی امروزه اساره شناسون وشون ره شبیه هم دونّه. کهکشونای بیضوی از نظر شکل ، از شکل بیضی‌گون (شبیه توپ راگبی) تا شکل کروی متغیر هستنه و شکلای بین این دِتا هم پیدا وانه. بر خلاف کهکشونای دیگه که نور آبی بَپته اساره‌ئون جه منعکس وانه، کهکشونای بیضوی زرد رنگ بنظر رسنّه. علت اینتا توقف شکل گیری اساره‌ئون اینتا کهکشهونون دله هسته که در نتیجه تقریبا" تموم نور وشون اساره‌ئون غول سرخ جه که طول عمر زیاد دارنه جه تأمین وانه.
ذغال‌چال (بابل)
جمعیت
اینتا روستا، فیروزجاه دهستون دله قرار داینه و براساس ایران آماری مرکز ِسرشماری سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت زیر سه خانوار بی‌یه.
گیوم کولت
گیوم کولت شاعر قرن شانزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
کهکشون
ریشه شناسی واژه کهکشون (Galaxy)
کلمه galaxy از کلمه galaktikos یا kyklos یا galaxias بَیته بیّه و معنای وه مسیر منحنی شیری رنگ هسته. اینتا کلمه به خاطر شیری رنگ بی‌ین راه شیری شو دله هسته. این ریشه شناسی کلمه از اتا افسانه قدیمی یونانی بَیته بیّه، زئوس اتا وچه ره که فناپذیر بی‌یه ره بی‌یشته شه زنای کشه دله این وچه که هرکول ایسم داشته هرایِ(همون زنا) شیر ره خانّه ، هر وقتی خو جه راست وانه وچه ره دست جه پرت کانده بِنه و ونه شیر فوااره زنده و راه شیری دِرِست وانه. ادبیات دله واژه Galaxy با حرف G به تعبیر کهکشون راه شیری هسته، تا أمه کهکشون ره از میلیاردئون کهکشون دیگه مجزا هکنه. عبارت راه شیری (Milky Way) اولین بار مجموعه شعری به نوم خانه شهرت سال 1380 میلادی توسط اتا شاعر انگلیسی به نوم Chaucer به کار بَورده بیّه. زمونی که ویلیام هرسچل لیست هاکردن اجرام آسمانی ره شروع هاکرده، وه از عبارت ابر مارپیچی کهکشون ام-31 وسّه استفاده هکرده. این اجرام بعدأ با عونوان "ممالک بی کرون هزارگونه اساره‌ئون" تعبیر بَینه و وقتی فاصله نجومی و باورنکاردنی این اجرام درخشون معین بیّه لقب "جزائر کائنات" به وشون هدائه بیّه. البته چون کائنات به کل عالم و تمومی اجرامی که ونه دله قرار دارنه بائوته وانه و همینتی تمومی این کائنات بشناسی‌یه نینه، لذا عبارت "جزائر کائنات" به کهکشون تغییر نوم هدائه.
ذغال‌چال (بابل)
منابع
ذغال‌چال
گیوم کولت
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن شانزدهم میلادی
کهکشون
کهکشون راه شیری
کهکشون راه شیری کهکشونی هسته که زمینیا ونه دله زندگی کانّه. این کهکشون به شکل نوار درخشونی که آسمون ره دور زنده و با استوای سماوی ۶۳ درجه زاویه سازنه. تاریک شوئون دله بدون ماه با چشم غیر مسلح بدی‌یه وانه. ضخامت این نوار که در حقیقت مقطع کهکشون از دید خورشید هسته نامنظم و مقدار پهنای وه بین ۳ تا ۳۰ درجه موتفاوت هسته. روشنایی و پهنای نوار کهکشون سمت صورت فلکی قوس ویشتر هسته و تابستون شوئون ویشتر خودنمایی کانده دلیل این مسئله این هسته که مرکز کهکشون راه شیری این سمت دله دره و زمونی که به صورت فلکی قوس نگاه کامبی در واقع به قسمتای درونی وه نگاه کامبی که تعداد اساره‌ئون و سحابی‌ئون وه ویشتر هسته. کهکشون راه شیری اتا مارپیچی کهکشون ِچن‌بازوئه هسته. حتی اتا خورد تلسکوپ جه بنشنه میلیون‌ئون اساره وه ره بدی‌ین که البته این اساره‌ئون همه متعلق به بازوی جبار هستنه. بی‌نظمی‌ئونی که کهکشون دله ویمبی ناشی از وجود ابرئون گازی و غباری تیره کوننده (سحابی تاریک) هستنه. کهکشون راه شیری به همراه دِ کهکشون مارپیچی آندرومدا و کهکشون مثلثی و حدود سی کهکشون کوتوله خوشه محلی کهکشونی ره تشکیل دنّه. کهکشونای کوتوله حول سه‌تا گتِ کهکشون مجموعه چرخش کانّه ودر حقیقت اقمار این کهکشهونون به حساب انّه. خورشید به همراه منظومه خادش با فاصله حدود ۲۴۰۰۰ تا ۲۸۰۰۰ سال نوری از مرکز کهکشون قرار دانّه و هر ۲۵۰ میلیون سال ات بار حول مرکز وه چرخنه. با بررسی ۲۸ اساره که نزدیکی مرکز کهکشون قرار دارنه مشخص بیّه که سیوچاله‌یی با جرم حدود ۴ میلیون برابر جرم خورشید اونجه دَره. با توجه به قانون سوم کپلر درباره دِ جسمی که دور هم چرخنّه که ونه دله بائوته وانه جرم جسم گت‌تر (که اینجه همون کهکشون راه شیری هسته) بر حسب جرم خورشید برابر هسته با حاصل تقسیم توان سوم اندازه مدار جسم خوردتر (که اینجه خورشید هسته) بر حسب واحد نجومی بر توان دوم دوره چرخشی وه بر حسب سال و با توجه به اینکه خورشید با فاصله حدود ۸۰۰۰ پارسکی از مرکز کهکشون قرار دانّه و دوره چرخش وه به دور مرکز کهکشون حدود ۲۲۵ میلیون سال هسته، جرم کهکشون حدود ۹۰ میلیارد برابر جرم خورشید به دست انه. این عدد با متمرکز هاکردن جرم تموم موادی کهکشون جه که درون مدار خورشید قرار دارنه مرکز کهکشون بدست بموئه. طبیعی هسته که مقداری از جرم کهکشون هم بیرون از مدار خورشید قرار دانّه. یعنی این عدد، جرم این مواد ره نشان ندنه. برای اندازه گیری جرم کل کهکشون از اندازه گیری سرعت اساره و گازونی مرکز ِنیشنگاء جه دورِنه استفاده وانه. دانشمندا متوجه بَینه که مؤثرترین راه اندازه گیری جرم کهکشون موطالعات طول موج‌ئون رادیویی جه هسته چون این امواج کمته تحت تاثیر گازون و غبارون کهکشونی دله هستنه و با موطالعه وشون بَنشنه به موشاهده مواد دورتری دَس‌بزوئن. با این روش دانشمندا بتونستنه به نموداری از جرم موادی که مرکز ِکهکشون جه فاصله دارنه ره دَس پیدا هاکنن.این نمودار با ایسم نمودار چرخشی بِشناسته وانه. با کومک این نمودار معلوم بیّه که جرم کهکشون محدوده ۱۵۰۰۰ پارسکی از مرکز کهکشون حدود ۲۰ میلیارد برابر جرم خورشید هسته. این خوشه‌ئون کروی و بازوئون کهکشون ره هم شه ورگنّه.ممکنه تصور هاکنین اجرامی که فاصله وشون تا مرکز کهکشون از این فاصله ویشتر بائه مطابق اونچی منظومه شمسی دله رخ دِنه سورعت وشون رو به کاهش بائه. به اساس اندازه گیری‌ئون موشخص بیّه که اینطور نی‌یه، یعنی سورعت این اجرام از اونچی که پیش بینی بی‌یه ویشتر هسته بنابراین ونه جرم گت‌تری فاصله‌ئون دورتر از ۱۵۰۰۰ پارسکی مرکز خورشید جه وجود دارِن.اِسا این جرم به وجود اتا هاله تاریک (Dark halo) نسبت هداءبونه.
آب‌نو
آب‌نو، روستائی هسه توابع مرکزی بخش، بردسکن شهرستون، خراسان رضوی اوستان دله ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، کنارشهر دهستون دله قرار داینه و براساس ایران آماری مرکز ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۴۹۸ نفر (۱۵۹خانوار) بی‌یه.
کهکشون
کهکشون آندروما
کهکشون آندرومدا-M۳۱ گت‌ترین کهکشون گروه کهکشونای محلی هسته و لیست چارلز مسیه M۳۱  ایسم هایته. این کهکشون فاصله ۲٬۵۵۵٬۰۰۰ سال نوری قرار دانّه. گروه کهکشون محلی شاملM۳۱ ،M۳۲ ،M۳۳ ،M۱۱۰ و کهکشون راه شیری هسته. این جرم آسمونی با چشم غیرمسلح بَدی‌یه نوانه. برای اولین بار توسط عبدالرحمن الصوفی به ایسم خورد ِابر (Little Cloud) بشناسی‌یه بیّه، در حالی که چارلز مسیه وه ره ۱۳ آگوست سال ۱۷۶۴ شه کاتالوگ دله ثبت هاکرده. تا مدت زیادی تصور کاردنه که آندرومدا نزدیکترین کهکشون به زمین هسته، حتی ویلیام هرشل هم این اشتباه ره هکرده. جرم این کهکشون حدود ۳۰۰-۴۰۰ میلیارد برابر جرم خورشید هسته. نظریه‌ئون در مورد آندرومدا زمونی تغییر هاکردنه که ادوین هابل ، اساره شناس معروف، با تلسکوپ ۱۰۰ اینچی بساته‌بَیی سال ۱۹۱۷ نزدیک لس انجلس بتونسته اولین بار وسّه اساره مشخصی ره بازوئون این کهکشون دله پیدا هاکنه. این اساره‌ئون مثل اساره‌ئون ِفراوونی هستنه که کهکشون راه شیری دله بَنشنه پیداهاکردن اما وشون خله کم نور بینه. ادوین هابل همینتی سه اسارهٔ متغیر ره پیدا هاکرده که اتا از وشون جزء متغیرون قیفاووسی بی‌یه، متغیرونی که تغییرات درخشندگی وشون قابل پیش بینی بینه. این اساره‌ئون و متغیرون پیدا بَیی توسط ادوین هابل وه ره به این فکر بَرسنی‌یه که این کهکشون نتونده اتا خوشهٔ اساره‌یی امه کهکشون بائه ، بلکه این اتا کهکشون خله دور از اما هسته.
کهکشونای فعال و غیر عادی
از تموم کهکشهونون میزان مشخصی تشعشع الکترومغناطیسی ساطع وانه. بعضی کهکشهونون ، به طرز غیرعادی ، مقادیر زیادی تشعشع تابش کانّه. این کهکشهونون ، کهکشونای فعال ایسم دارنه. انرژی وشون از منبعی با جرم خله زیاد اما به هم فشرده که مرکز کهکشون فعال قرار دانّه جه تأمین وانه. انرژی ویشتروقتا به صورت اشعه ایکس ، موج رادیویی و همینتی نور هسته و میزان انرژی آزاد بَیی به قدری زیاد هسته که ننشنه تصور هاکردن اساره‌ئون وه ره به وجود بی‌یارد بائن. اساره شناسون به این عقیده دارنه که تنها جسمی که قادر هسته این مقدار انرژی ره آزاد هاکنه اتا حفره ِسیو ِفوق‌العاده پر جرم هسته. بنابرین، علت اینکه بعضی کهکشهونون از جومله کهکشون خودمون انرژی نسبتا" کمی آزاد کانده این هسته که حفره سیو مرکزی کوچکی ره شه میون بَیته.
کوازارئون (شبه اساره‌ئون)
به نظر رسنه که کوازارون (شبه اساره‌ئون) هسته فعال کهکشون‌‌ئون دور دست بائن. وشون درخشان‌ترین ، سریع‌ترین و دورترین اجرام بِشناسته ِ جهون هستنه. کوازارون مثل اساره‌ئون سطح زمین جه به مثابه اتا نقطه نورانی خله ریز بدی‌یه وانّه. بااینکه کوازارون فقط به اندازه منظومه شمسی هستنه، نور بعضی از وشون مسافتی حدود ۱۰ میلیارد سال نوری ره طی کانده تا به اِما برسه. اما برای اینکه بتونیم چنین اجرام دوری ره شناسایی هاکنیم نیاز به تابش زیاد نور وشون دارمی. تشعشع انرژی بعضی از کوازارئون حدود ۱۰۰ برابر تشعشع کهکشونای عظیم هسته. با گت بیّن جهون کوازارئون که لبه خارجی درنه به سرعت زمین جه فاصله گیرنه. دورترین کوازارئونی که قابل رویت حدود ۱۲ میلیارد سال نوری جهت انتهای قابل مشاهده جهان قرار دارنه. به خاطر زمون زیادی که طول کشنه تا نور کوازارئون به زمین بَرسه، این کهکشهونون اساره شناسان ره قادر کانده تا جهون ره اولین مراحل شکل گیری ، مورد موطالعه قرار هادن. کوازارئون فوق العاده درخشون و در عین حال خله مهم فشرده هستنه. موقایسه با گوستره کهکشون راه شیری که ۱۰۰٬۰۰۰ سال نوری هسته، کوازارئون قطری موعادل چن روز یا هفته نوری ره تشکیل دنّه.
کهکشونای رادیویی
تمامی کهکشهونون ، موج رادیویی ، نور قابل بدی‎ین و انواع تشعشع از خادشون تولید کانّه. انرژی رادیویی اتا کهکشون رادیویی خیلی موتراکم‌تر از انرژی کهکشونای معمولی هسته. این انرژی از دِ قطعه خله گت ، یا ابرون عظیم‌الجثه متشکل از ذرات در حال دور روشن از کهکشهونون تشتشع دنّه. این گت ِابرون از فورون‌ئون گازی که از مرکز کهکشون با سرعتی موعادل ات پنجم سرعت نور خارج وانّه، آسمون دله شکل گیرنه. به نظر رسنه که فورون این انرژی عظیم توسط اتا حلقه پیوستگی صورت گنّه که اتا حفره سیو خله متراکم ره در بر گنّه و مرکز کهکشون دله دره. از هر ات میلیون کهکشون فقط اتا از وشون ات کهکشون رادیویی دانّه.