cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مفتی‌کلا
جمعیت
اینتا روستا، مذکوره دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۶۵۲ نفر (۳۲۱خانوار) بی‌یه.
منابع
مفتی‌کلا
۲۰ مارس
20 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 20 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
20
غشنیک
غشنیک یا غشنیگ کلاج اتا پرنده نوم هسته که کلاج خانواده جه هسته. دانشمندون هنتا کلاج و غشنیکِ تکاملی مسیر ره سر نکتنه. غشنیک چندین جور هسته که رنگ‌های مختلف دارننه و وشون صدا بلند و نخش هسته.
منابع
رج:پرنده
رابرت وودوارد
رابرت وودوارد (بزائه‌یِ ۱۹۱۷ – بمرده‌یِ ۱۹۷۹) اتا آمریکای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۶۵ میلادی، کربن‌دار مواد سنتز تحقیقات وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۱۷ بزائه‌ئون رج:۱۹۷۹ بمرده‌ئون
داروگ
دار وَگ یا دار وَک جانورونِ اتا گتِ گروه هستنه که وک راسته دله درنه. دار وکون دار سر زندگی کننه و بلند-بلند شاپ زننه و حرکت کننه. . میلیون‌ها سال وک‌ئون یکجور تکامل داشتنه که باعث بیّه بعضی داروگون که هئی جه هم‌ریشه نینه هم ات‌جور قیافه دارن. داروک بلندی۲ تا ۳٫۵ سانتی‌متر هسته. داورگِ رنگ سبز یا قهوه ای مایل به سبز هسته و وشون تن بعضی گدر خال‌خال دارنه که باعث وونه دارِ ولگ و چله واری بوئن. بعضی‌شون توندنه شه رنگ ره عوض هکنن و آفتاب بن کم‌رنگ‌ته بوون و بچانه، تیره‌تر بوون. .
خانواده‌ئون
داروگ شه چن جور خانواده میون رسد بونه:
فرهنگ دله
مازرون قدیمی باور دره که گنه دار وگ هر گدر صدا کنده، هوا خراب وونه و وارش اِنه. نیما یوشیج شه اتا نو شعر دله این باور جه اشاره کنده و دار وگ ره سمبلی درست کنده که ونجه وارش خَوِری سؤال پرسنه و اینتی شه انتقادی گپ ره زنده که کِی بونه مملکتِ وضع خار بوو.
فرانک اگری
فرانک اُ گری اتا آمریکایی-کانادایی معمار هسته.
جوایزی که تا سال ۲۰۰۲ بَییته:
وه ۱۲تا افتخاری دکترا دانه:
منابع
رج:کانادای گت آدمون
یوسف توشوفسکی
یوسف توشوفسکی اتا چکی ایقتصاددون و سیاستمدار بی‌یه. وه ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۰ شه کشور ِملی بانک رییس بی‌یه و ۱۶ دسامبر ۱۹۹۷ تا ۱۷ جولای ۱۹۹۸ به نخست‌وزیری مقوم برسی‌یه و دولت بساته.
منابع
رج:زننه آدمون رج:جمهوری چک نخست‌وزیرون
بصرا بالا
بصرابالا اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
منابع
بصرابالا
کابل ولایت
منابع
رج:افغانستان ولایتون
طبس
طبس جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که طبس شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۱۰ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۳۹٬۶۷۶ نفر جمیعت داشته. طبس چن‌کَش یزد اوستان و جنوبی خراسون اوستان میون جابجا بیّه. این شهر کویرلوت وسط کته. ایران انقلاب گدر آمریکای متحده ایالات اتا نجاتِ عملیات بی‌یشته که وشون هلی‌کوپتر طبس دله بنه هکته و شکست بخردنه.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
ترانس‌جندر
ترانس جندر اتی آدمون ره گانّه که وشون بدنِ فیزیک اونچی که شه ره شناسا دنّه جه فرق کانده. زنایی که شه ره مرد دونّه، مردهایی که شه ره زن دونّه، بی‌جنسیتون، همجنس خائون، کوئیری و... ترانسجندر حیساب وانّه.
منابع
رج:جنسیت
روبرت اس مالیکن
روبرت اس مالیکن (بزائه‌یِ ۱۸۹۶ – بمرده‌یِ ۱۹۸۶) اتا آمریکای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۶۶ میلادی، مولکولی اوربیتال تئوری سر تحقیق هاکردن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۸۹۶ بزائه‌ئون رج:۱۹۸۶ بمرده‌ئون
علی‌کتی
علی‌کتی اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، مذکوره دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۷۷ نفر (۴۱خانوار) بی‌یه.
منابع
علی‌کتی
سوکره
سوکره اتا شهر هسته که بولیوی ِکشور ره رسمی نیشتگا هسته. سوکره ره قانون دله رسماً بولیوی نیشتگا هاکردنه، ولی لاپاز عملاً گت‌ترین شهر و مرکزی جا هسته. این شهر، دنیایِ بلندترین نیشتگا هسته و آند کوهون سر کته.
منابع
رج:جنوبی آمریکا نیشتگائون رج:بولیوی شهرون
اکابیل
اکابیل ، کَرکون یا دریایی مرغ یا ماهی‌خار مرغ اتی مرغون نوم هسته که دریو په درنه. وشون رنگ اسپه و کلین‌رنگ هسته و ویشته شمالی نیم‌کره دله درنه. اکابیل ۱۰۰ جوره و ۲۲ سرده جه تقسیم وونه و خله جور-وا-جور هسته؛ الیک واری که اتی دریایی مرغ هسته.
منابع
رج:پرنده
نوشیرو، آکیتا
نوشیرو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآکیتا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۶۱٬۲۹۵ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۴۲۶٫۷۴ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱۴۴ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۶-۰۳-۲۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:آکیتا شهرون
میروسلاو کلوزه
میروسلاو کلوزه (بزائه ۹ ژوئن ۱۹۷۸ اوپوله، لهستون) آلمانی فوتوالیست هسته که لاتزیو و آلمان تیم ملّی دله بازی کانده. وه سال ۲۰۰۶ جهونی جام طلایی دوندی (کفش طلایی جام جهانی) ره پنجتا گُل جه بَییته. و جهونی جام‌های دیگه هم گل‌هایی بزوئه که مجموعاً بتونسته جهونی جام ۲۰۱۴ دله ۱۶تا گُل جه جهونی جام آقای گل بَواشه.
منابع
رج:زننه آدمون رج:آلمان فوتوالیستون رج:لهستونی-آلمانی مردمون رج:بایرن مونیخ فوتوالیستون رج:کایزرسلاوترن فوتوالیستون رج:لاتزیو فوتوالیستون رج:وردر برمن فوتوالیستون
۲۱ مارس
21 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 21 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
21
طبس مسینا
طبس مسینا جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که درمیان شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۸۷ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۴٬۵۹۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
آساگو، هیوگو
آساگو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهیوگو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۳۴٬۰۸۴ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۴۰۲٫۹۸ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۸۴٫۶ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:هیوگو شهرون
وِشمخری
وشمخری مردیِ وشم و بلی، زوون وتک جه تحریک وونه.
منابع
رج:بگائستن
Oral seks
عکس (فیلم)
عکس‌ اتا فیلم هسته که ونه نویسندگی و کارگردانی ره حسین شهابی سال ۱۳۹۰ انجام هِدائه..
منابع
رج:حسین شهابی رج:فارسی فیلمون رج:ایرانی فیلمون
پاراماریبو
پاراماریبو اتا شهر هسته که سورینام ِکشور ره نیشتگا هسته.
منابع
رج:جنوبی آمریکا نیشتگائون رج:سورینام شهرون
جمهوری کتاب
جمهوری اتا فلسفی و نمایش‌نومه‌ای کتاب هسته که افلاطون، حدود ٣٧٠ سال پیش از میلاد، بنویشته. اینتا کتاب دله افلاطون ساده زوون جا شه تفکرات ره توضیح دنه. ونه داستان هم ساده هسته و د نفر آدم درنه که درنه گپ زنه و اصطلاحاً دیالوگ دارنه. اتاشون سقراط هسته که افلاطون شه دل‌گپ ره ونه تک جه در هاکرده. اتی هم سوفسطایی مردی هسته که افلاطون وه ره تحقیر کنده و ریک چینده.
آسنی
جمهوری ِاصلی بحث این هسته که «عدالت» چچی‌یه؟ سوفسطایی مردی عدالت ره همون قانون دونده و گنه چون بدبخت مردمون نتونه حاکمون دستوری ظلم هاکنن و همیشک وشون سر ظلم وونه، شه وسه عدالت مفهوم ره بساتنه که باون حاکمون نخش هستنه و امه مظلومیت بحق هسته ولی ای همین وشون اگه حاکم بوون، ظلم کننه. پس اتفاقأ ظلم خار هسته که همه ونه دمبال درنه و عدالت هسته که بده. سقراط دکّل ونجه موافق نی‌یه. سقراط شروع کنده اتا ارمونی شهر شه فکر دله سازنه و وه ره توصیف کنده تا باوّه دراصل ونه دنیا چتی کار هاکنه. این ارمونی شهر دله سقراط میّن کنده هرکس ونه چتی کار هاکنه و تموم مردمون وظیفه ره اتا-اتا یاد یارنه. آخرسر سقراط گانه که اینتی دنیای درون قانون خله خوب هسته و عدالت ونه اینتی چی بوئه.
شکروم
شِکروم اتی مرغون نوم هسته که میچکامونا هستنه و ۲۰ سانتی متر قایده دارنه و وشون پر سیو و قراب‌بدا هسته. شکروم جمیعتی کوچ کشنه و ونه صدا بلند هسته. شکروم گوشت تل هسته و شکار نوونه.
منابع
رج:پرنده
عشق‌آباد (طبس)
عشق آباد جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که طبس شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۷۹ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۳٬۹۶۵ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
رونالد نوریش
رونالد نوریش (بزائه‌یِ ۱۸۹۷ – بمرده‌یِ ۱۹۷۸) اتا بریتانیای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۶۷ میلادی، فوق سریع واکنش‌ها سر تحقیق هکرده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:بریتانیا شیمی‎دون رج:۱۸۹۷ بزائه‌ئون رج:۱۹۷۸ بمرده‌ئون
حمید مطهری
حمید مطهری (بزا۵ اردیبهشت ۱۳۵۳) اتا مربی ایرانی هسه که هسا نساجی مازرون مربی هسه
مربیگری
رج:نساجی مربیون رج:پرسپولیس فوتوالیستون رج:زننه آدمون
تجنک (بابل)
تجنک (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۹۶۵ نفر (۳۰۳خانوار) بی‌یه.
منابع
تجنک (بابل)
جواد یساری
جواد یساری اتا ایرانی خوننده بی‌یه که «مردمی موسیقی» خوندسته. وه اسا امارات و اروپا دله کنسرت ینّه و پیش از انقلاب تاسا، هنتا «کوچه‌بازاری» شعر خوندنه.
کیتو
کیتو اتا شهر هسته که اکوادور ِکشور ره نیشتگا هسته.
منابع
رج:جنوبی آمریکا نیشتگائون رج:اکوادور شهرون
آغورکش
آغورکش اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، مذکوره دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۰۸ نفر (۱۵۳خانوار) بی‌یه.
منابع
آغورکش
فردوس
فردوس جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که فردوس شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۰۴ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۴۲٬۳۰۰ نفر جمیعت داشته. فردوس اولین شهری بی‌یه که جنوبی خراسونِ منطقه دله، شه وسّه شهرداری بساته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
قندهار ولایت
قندهار ولایت اتا ولایت نوم هسته که افغانستان جنوب‌غربی دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که قندهار ولایت دله حوالی ۱,۴۰۹,۱۰۵ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۵۴,۸۴۴ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم قندهار هسته. قندهار ولایت دله شونزه‌تا شهرستون درنه.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
۲۲ مارس
22 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 22 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
22
کاپیسا
کاپیسا اتا ولایت نوم هسته که افغانستان جنوب‌غربی دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که کاپیسا دله حوالی ۵۰۳,۵۲۴ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۱,۹۰۸ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم محمود راقی هسته.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
جرج پرتر
جرج پرتر (بزائه‌یِ ۱۹۲۰ – بمرده‌یِ ۲۰۰۲) اتا بریتانیای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۶۷ میلادی، فوق سریع واکنش‌ها سر تحقیق هکرده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:بریتانیا شیمی‎دون رج:۱۹۲۰ بزائه‌ئون رج:۲۰۰۲ بمرده‌ئون
سیساگ
سیساگ یا سیساک اتی مرغ نوم هسته که آفریقای بومی هسته. وه ره اسا خله جاهان پرورش دننه.
په‌نویس
رج:پرنده
خلیل‌کلا (بابل)
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۶۳۴ نفر (۲۰۲خانوار) بی‌یه.
منابع
خلیل‌کلا (بابل)
فدرال عمارت
فدرالِ عمارت بنایی هسته که برن ِشهر دله دره و سوییس مهمترین سیاسی جا هسته. این بنایِ درون فدرال شورا، که قوه مجریه و دولتِ شنه، جلسه یلنه و سوییس فدرال میلس، که قوه مقننه یا قانون‌گذارِ بالاترین مقوم ره دارنه هم همینتا عمارت دله نشست یلنه.
بنایِ زیربنا بیش از 300 m هسته. ساختمان معماری ره هانس ویلهلم آئور طراحی هکرده و میون سالهای ۱۸۹۴ و ۱۹۰۲ وه ره ۱۷۳ شرکت و ۳۳ هنرمند بساتنه. بنا ره ۱ آوریل ۱۹۰۲ افتتاح هاکردنه. ونه بساتن وسّه اون سال‌ماه ۷۱۹۸۰۰۰ فرانک سوئیس خرج هاکرد بینه.
رد پای نور (فیلم)
ردپای نور اتا فیلم هسته که ونه نویسندگی و کارگردانی ره حسین شهابی سال ۱۳۹۰ انجام هِدائه.
منابع
رج:حسین شهابی رج:فارسی فیلمون رج:ایرانی فیلمون
حاجی‌آباد (مذکوره ساری)
حاجی‌آباد (مذکوره ساری) اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، مذکوره دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۷۳ نفر (۹۷خانوار) بی‌یه.
منابع
حاجی‌آباد (مذکوره ساری)
مقرن بن عبدالعزیز
مقرن بن عبدالعزیز آل سعود (بزائه ۱۹۴۵ میلادی)، عربستون ِولیعهد و عبدالعزیز آل سعود ِسی‌وپنجمین و خوردترین وَچه هسته.
منابع
رج:آل سعود رج:زننه آدمون رج:گت مردمون عربستون
خوست ولایت
خوست ولایت اتا ولایت نوم هسته که افغانستان جنوب‌شرقی دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که خوست ولایت دله حوالی ۶۴۵,۲۱۷ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۴,۲۳۵ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم خوست هسته.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
آواجی، هیوگو
آواجی اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهیوگو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۷٬۸۴۹ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۸۴٫۲۱ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲۶۰ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
انور سادات
محمد انور السادات مصر سومین رئیس جمهور بی‌یه که ۱۵ اکتبر ۱۹۷۰ تا زمانی ترور بیی‌یه، حکومت کارده (۶ اکتبر ۱۹۸۱). وه جمال عبدالناصر معاون بی‌یه و ونه په حکومت سر برسی‌یه.
منابع
رج:مصر رییس‌جومورون رج:مصر نخست‌وزیرون
استنلی
استنلی اتا شهر هسته که فالکلند ره نیشتگا هسته. این شهر سر بریتانیا و آرجانتین اختلاف دارنه ولی عملاً انگلیسی‌شون دس کته.
۱۵۱۷
۱۵۱۷ تبری
هم زمون بی‌یه با 85-1384 هجری شمسی و 6-2005 میلادی.
پابلو اسکوبار
پابلو اسکوبار (بزائه ۱ دسامبر ۱۹۴۹ - بمرده ۲ دسامبر۱۹۹۳)، یَتّا گت قاچاقچی کلمبیایی بی‌یه که مواد مخدر روته. وه شه زمون مخوف‌ترین جنایتکارون جه بی‌یه و شه زندگی دله تبدیل بیّه اتا گت روشنده‌ی کوکایین دنیای درون. وه اتا سوسیالیست بی‌یه و همینسه خله فقیرون ره کومِک کارده و همینسه وه ره رابین هود گاتنه. اسکوبار ره سال ۱۹۹۳ کلمبیا دله پلیس و ارتش، اتا قاچاقی گروه کومِک جه، بَکاشتنه.
۱۵۱۷
رج:تبری سال
پابلو اسکوبار
فوتوال ِپِشتی هاکِردِن
اس اس رج:کلمبیا تاریخ
ولادیمیر شیدلا
ولادیمیر شیدلا یک سیاستمدار جمهوری چک است که از ژوئیه ۲۰۰۲ تا ژوئن ۲۰۰۴ به عنوان نخست وزیر جمهوری چک خدمت کرد و کمیسیون اروپائی برای استخدام، امور اجتماعی و فرصت های برابر از نوامبر ۲۰۰۴ تا فوریه ۲۰۱۰ او همچنین به عنوان مشاور اصلی نخست وزیر بوگوسلاو سوبوتکا از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ خدمت کرد.
منابع
رج:زننه آدمون رج:جمهوری چک نخست‌وزیرون
۲۳ مارس
23 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 23 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
قائن
قائن جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که قائنات شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۲۸ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۴۲٬۳۲۳ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
کونر ولایت
کونَر اتا ولایت نوم هسته که افغانستان شرقی ور دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که کونر ولایت دله حوالی ۵۰۸,۰۴۰ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۴,۹۲۶ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم اسدآباد هسته.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
آندره شورله
آندره شورله (بزائه ۶ نوامبر ۱۹۹۰ - لودویگسهافن) اتا آلمانی فوتوالیست هسته که چلسی وسّه مهاجم نقش دله بازی کانده.
وه حرفه‌یی فوتوال ره ماینس ۰۵ جه سال ۲۰۰۹ شروع هاکرده، سال ۲۰۱۱ بایر لورکوزن ِدله بورده و ژوئن ۲۰۱۳ اتا قرارداد چلسی جه دَوِسته که ۲۲ میلیون یورو بی‌یه.
پیوند به بیرون
رج:زننه آدمون رج:چلسی فوتوالیستون رج:بایر لورکوزن فوتوالیستون رج:ماینس ۰۵ فوتوالیستون رج:آلمان فوتوالیستون
لارس اونزاگر
لارس اونزاگر (بزائه‌یِ ۱۹۰۳ – بمرده‌یِ ۱۹۷۶) اتا آمریکای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۶۸ میلادی، به خاطر کشف موازنه‌ای لارس اونزاگر وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
قهستان (شهر)
قهستان یا کهستان جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که درمیان شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۸۷ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۲٬۳۲۲ نفر جمیعت داشته.
لارس اونزاگر
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۰۳ بزائه‌ئون رج:۱۹۷۶ بمرده‌ئون
مرزبال
مرزبال اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
قهستان (شهر)
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
مرزبال
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۵۷۱ نفر (۱۷۵خانوار) بی‌یه.
خوشاب (ساری)
خوشاب اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، مذکوره دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۹۶ نفر (۱۴۶خانوار) بی‌یه.
منابع
خوشاب (ساری)
درک بارتون
درک بارتون (بزائه‌یِ ۱۹۱۸ – بمرده‌یِ ۱۹۹۸) اتا بریتانیای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۶۹ میلادی، صورت‌بندی روش ره بساتن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:بریتانیا شیمی‎دون رج:۱۹۱۸ بزائه‌ئون رج:۱۹۹۸ بمرده‌ئون
سایه روشن (فیلم)
منابع
رج:حسین شهابی رج:فارسی فیلمون رج:ایرانی فیلمون
۱۵۱۹
۱۵۱۹ تبری
هم زمون بی‌یه با 87-1386 هجری شمسی و 8-2007 میلادی.
رج:تبری سال
۲۴ مارس
24 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 24 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
24
بوریس یلتسین
بوریس نیکولایویچ یلتسین روسی سیاستمدار و روسیه رئیس‌جمهور بی‌یه، که سال ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۹ حکومت داشته‌. وه اوایل میخائیل گورباچف طرف بی‌یه ولی پرسترویکا اصلاحات جه مخالفت هاکرده و شه مقوم جه استعفا هدا و اینتی مردم وه ره بچشم معترض سیاستمدار بدینه و طرفدار پیدا هاکرده.
رج:روسیه رییس‌جمهورون
علی شجاعی (بازیکن فوتبال)
علی شجاعی (بزا ۸ بهمن ۱۳۷۵) اتا فوتوالیست آملی هسه که نساجی وسه کا کنده رج:نساجی فوتوالیستون رج:پرسپولیس فوتوالیستون رج:گت مردمون آمل رج:زننه آدمون
هنری هشتم
هنری هشتم اتا انگلیسی شاه بی‌یه. ونه حکومت زمونی بی‌یه که پروتستان ِتش، اروپا دله بِل هاییت بی‌یه. هنری اتا کاتولیک دولتِ دله مقوم داشته و ایسپانیایِ شازده جه وصلت هاکرده ولی ونه زنا، کاترین آراگون، هنری وسّه ریکادار نئی‌یه و هنری ونجه رضا نیّه. هنری خاسته وه ره طلاق هاده ولی کاتولیکِ مذهب دله این کار ممنوع بی‌یه. وه بولین خاخرون جه رابطه داشته و خاسته اونان ره بَوِره که نیّه. همینسه پاپ جه دعوا دکته و کاتولیک جه خارج بیّه و شه زنا ره طلاق هدا. این قضیه سره، انگلیسِ مذهب تغییر هکرده و اون گدر تاسا انگلیکان کلیسا این کشور دله رسمی مذهب هسته که ونه بالاترین مقوم، جای اینکه پاپ بوئه، خِدی انگلیسِ شاه یا ملکه هسته.
کورد
دین
ویشته کورد مردمون دین ایسلام هسته. ویشته کوردون سوننی هستنه و شافعی چله جه پروی کاننه. ویشته غربی آذربایجون کوردون مسلم، سوننی و شافعی هستنه. کوردستون اوستان دله هم ویشته سوننی هستنه، ولی بیجار و قروه شهرستانون شرق دله شیعه کوردون و اتا اقلیت یارسان کوردون جه درننه. کرمانشا اوستان دله اتی سوننی و اتی یارسان (اهل حق) ِ آئین پرو و اتی هم شیعه هستنه؛ ایلام دله تقریباً مردم درکل شیعه هستنه. ویشته کورمانج کوردون ایران شرق ِ شومال (خورآسان) دله هم شیعه هستنه و مازرون و قزوین کوردون هم اتی شیعه و اتی یارسان نه. عیراق کوردوستون مردمون ویشته سوننی‌نه ولی ایزدی و یارسان (کاکه‌ای) اقلیتون هم درننه. تورکیه کوردستون دله علوی مذهب کوردون تونجلی و حکاری دله درننه. بقیه بجورانون، یهودی و زرتوشتی مسیحی هستنه که ویشته اوروپایی کشورون دله درننه.
هنری هشتم
منابع
رج:بریتانیا شائون
کورد
بن‌بنویشت
رج:کوردستون رج:ایرانی‌تبار مردمون رج:کورد_مردمون
اردکلا
اردکلا اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۸۲۹ نفر (۲۵۰خانوار) بی‌یه.
قندوز ولایت
قوندوز یا قُندوز اتا ولایت نوم هسته که افغانستان شمال‌شرقی دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که قندوز ولایت دله حوالی ۱,۱۴۵,۶۷۸ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۸,۰۸۱ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم قندوز هسته.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
عرب
عرب اتا مردم هستنه که غربی‌ ِآسیا و شمالی ِآفریقا دله درننه. وشون عربی زوون جه گپ زننه که اینتا زوون شه چن‌تی گپ بزه وانه. عربون ِجمیعت خور گانّه حدوداً سیصد و پنجا میلیون تا چهارصد میلیون نفر هستنه.
زوون
گت بنویشته ره بخوندین: عربی زوون
۱۵۱۸
۱۵۱۸ تبری
هم زمون بی‌یه با 86-1385 هجری شمسی و 7-2006 میلادی.
رج:تبری سال
کارکنده
کارکنده اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، مذکوره دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۸۳ نفر (۱۴۵خانوار) بی‌یه.
منابع
کارکنده
پتر نچاس
پتر نچاس یک سیاستمدار پیشین چکی است که به عنوان نخست وزیران جمهوری چک ۹ جمهوری نخست وزیر جمهوری چک و رهبر حزب دموکرات شهری از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳، و به عنوان عضو شورای نمایندگان مجلس نمایندگان (از سال ۱۹۹۳ تا ۲۰۱۳).
منابع
رج:زننه آدمون رج:جمهوری چک نخست‌وزیرون
بومبرگ اوهتره
بومبرگ اوهتره کا وه ره اوختره دی گتنه. بومبرگ (بمبرو) آگیم(حاکیم) بیه کا 1006 تا 1016 نورف آمبریا ارل بیه.
ممبعئون:
اینگیلیسیج ویکی پدیا
شهسوار شهربانی عمارت
شهسوار شهربانی عمارت اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. شهسوار شهربانی عمارت مازرون استان و شهسوار شهرستون دله دره. ونه آدرس تنکابن، خیابان امام، چشمه‌کیله پل په، خیابان دکتر فاطمی هسته. این بنا، ۱۵۲۲ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۵۳-۰۷-۰۲ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:تنکابن تاریخی جائون
۲۵ مارس
25 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 25 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
25
لغمان
لوقمان اتا ولایت نوم هسته که افغانستان شمال‌شرقی دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که لقمان ولایت دله حوالی ۴۹۹,۸۷۱ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۳,۹۷۸ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم مهترلام هسته. این ولایت پنج‌تا شهرستون دارنه.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
گزیک (درمیان)
گزیک (درمیان) جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که درمیان شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۸۹ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۲٬۲۹۴ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
رَئو
رَئو یا درازوفیلا (علمی نوم: Drosophila melanogaster)، اتا جور مغز هسه کا دوالون  دسه جه هسه. اینتا مغز ره تحقیقئون دله خلی کار ورندنه.
ممبئون
رج:بئو
کوری (کتاب)
کوری اتا داستانی کتاب هسته که ژوزه ساراماگو، سال ١٩٩۵، بنویشته و ونه زوون پرتغالی هسته. این کتاب وسه، ساراماگو ادبیات نوبل جایزه ره بیته. کوری اتا سمبلیک و نمادین آسنی (= داستان) هسته. سارامگو این کتاب دله هیچ کاراکتری وسه نوم نی‌یشته. وه هیچ نقطه و ویرگول دیگر علامتی هم نی‌یشته و بعضی جا میّن نی‌یه دقیقاً کمین کاراکتر دره گپ زنده. کوری ِکتاب ره خله زوون‌ها جه دگاردنینه و ونه سر جه اتا آمریکایی فیلم هم بساتنه. ونه دمباله هم اتی کتاب هسته که بینایی نوم دارنه و ونه اصلی کاراکترون اونجه هم درنه.
آسنی
آسنی اتا چراغ راهنمایی پشت شروع وونه؛ اتا تاکسی راننده فرمون پشت نیشته که وقتی چراغ سبز بیه، شونگ و واویلا سر دنه و گنه که هچی نویمبه. مردم جمع وونه و وه ره کومک کنه که ماشین ره راه‌سر جه بیره تا ترافیک نوو. اتی مردی وه ره تن اِنه و فرمون پشت نیشرنه تا تاکسی راننده ره سره برسنه. د به د شونه راننده‌ی سره و مردی که کومک بمو، آخرسر وسوسه وونه که تاکسی ره بدزده. این دزد مردی هم تا شو نئی، کور وونه. ات‌جور هم کور وونّه که همه چی ره اسپه وینّه؛ نا سیو. خال کندی همه چی سر شیر بشندی بوئن.
دزد فردا_صِوی شونه چشم‌پزشکی، دکتر پلی. اسا دکتر مطب دله هم ات‌خله مریض انتظاری کشنه که وشون نوبت بوو. نویسنده اینان ره هم اتا-اتا معرفی کنده و بعدا وشون کور بین آسنی ره هم تک-تک گنه. ولی اسا اینجه دزد شونه دکتر پلی و شه مریض بیّن خوری هرچی دونده ره گنه. دکتر شو شونه سره و تا سحر هرچی کتاب دره ره خوندنه ولی نتیجه نئیرنه. وه متوجه وونه که اینتا مریضی جدید هسته. روزهای بعد مریض‌های دیگه هم همین علامت‌ها جه اِنه دکتر پلی. دکتر مسئولان ره خور کنده که اتا جدید ِناخِشی دکته که مُسری هسته.
حکومت هرکس مریض بينه و وشون اطرافیان که وشون جه ارتباط داشتنه ره جمع کنده و گرد ره ورنه اتا رقد بورده ساختمون دله قرنطینه کنده. ساختمون په هم سرباز یلنه که وشون در نشوئن. هر روز وشون وسه خراک هم یارنه. خدی دکتر هم کور بیه و وه ره هم گیرنه. دکتر زنا با این که مریض نیه، شه شی همراهی انه و تنها کسی هسته که ساختمون دله مریض نی‌یه. وه مقار ننه و تا آخر ساختمون دله دره.
ساختمون دله کم‌کم مردم شرایط جه عادت کندنه. اتی گروه زورگو آدمون سیوا وانه و بقیه جه دزدی کانه و زنان ره تجاوز کانه. دکترِ زنا باقی زنان ره یک‌پشت کنده و زورگو آدمون رئیس ره کِشِنه. ساختمون بریم (=بیرون) هم وضع دره تغییر کنده و کم‌کم شهر مردم گرد کور بَینه. این گدر ساختمون وسه خراک ننه و سربازونی که پاس دانه، تنک‌ترو بینه. چن نفر ساختمون جه در انّه و شهر دله دیکون‌ها ره غذا پیدا هاکردن وسه چرخه‌تو زندنه. آخرسر وارش انه و همه ره شفا دنه.
منابع
رج:پرتغالی کتابون رج:رومان
شیسو، هیوگو
شیسو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهیوگو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۲٬۳۰۲ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۶۵۸٫۶۰ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۶۴٫۲ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:هیوگو شهرون
طغان (بابل)
طغان (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۵۳۹ نفر (۱۷۱خانوار) بی‌یه.
منابع
طغان (بابل)
ماژان
ماژان جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که خوسف شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۹۹ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۴۷۶ نفر جمیعت داشته و اوستان دله، پچیک‌ترین شهر بی‌یه.
گله‌کلا کارکنده
گله‌کلا کارکنده اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
آش نذری (فیلم)
آش ندری اتا فیلم هسته که ونه نویسندگی و کارگردانی ره حسین شهابی سال ۱۳۷۶ انجام هِدائه.
منابع
رج:حسین شهابی رج:فارسی فیلمون رج:ایرانی فیلمون
هاچینوهه، آئوموری
هاچینوهه اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآئوموری استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۲۴۱٬۶۱۳ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۳۰۵٫۱۷ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۷۹۲ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۲۹-۰۵-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
لتکا
دهخدا و معین فرهنگ‌نومه اینتا کلمه‌یِ ریشه ره روسی زوون جه ثبت هکردنه.
هاچینوهه، آئوموری
بیرون بگردستن
رج:آئوموری شهرون
لتکا
منابع
رج:صنعت
۱۹۴۹
۱۹۴۹ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۴۹ ره ورزا ِسال دونستنه. این سال کبیسه نیّه.
منابع
رج:میلادی سال
دهه ۱۵۲۰
دهه ۱۵۲۰ تبری، از سال ۱۵۲۰ تا ۱۵۲۹ تبری.
* رج:سده ۱۶ رج:تبری تقویم
سده ۱۶
سده ۱۶ تبری، از سال ۱۵۰۰ تا ۱۵۹۹ تبری.
رج:سده ۱۶ رج:تبری تقویم
آد هسل
آد هسل (بزائه‌یِ ۱۸۹۷ – بمرده‌یِ ۱۹۸۱) اتا نروژی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۶۹ میلادی، صورت‌بندی روش ره بساتن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:نروژ شیمی‎دون رج:۱۸۹۷ بزائه‌ئون رج:۱۹۸۱ بمرده‌ئون
لوگر
لوگر اتا ولایت نوم هسته که افغانستان میونه دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که لوگر دله حوالی ۴۴۴,۴۱۹ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۴,۵۶۸ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم پل عالم هسته. این ولایت هفت تا شهرستون دارنه.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
کریول
کریول یا کرئول (Creole) ات‌دسته زوون هستنه که چنتا زوونِ پشو بخردن په بسات بئی بوئن. معمولاً اینان زبون‌ها اینتی بوجود بمونه که اتا بومی-محلی زوون و اتا خارجی زوونِ کلمات و گرامر انده قاطی-پاتی بیّه که شه اتا نو زوون بیّه. کریول ویشته دور-هکت مناطقی که استعمارکَرون گیتنه وجود اِمو. کریولِ زوون ره معمولاً اتا منطقه دله بعنوان ماری زوون یاد گیرنه و موندستگار وونه. مثلاً بیسلاما که وانتووا جزیره دله دره، هیری موتو که نوگينه جزيره‌یِ بعضی جائون گپ زنه یا آییسینی که هاییتی دله رسمی زوون هسته.
لوییز اف لیلویر
لوییز اف لیلویر (بزائه‌یِ ۱۹۰۶ – بمرده‌یِ ۱۹۸۷) اتا آرژانتینی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۷۰ میلادی، نوکلئوتیدهای قندی ره کشف هکرده و کربوهیدارتون بیوسنتز دله ونه نقش ره بفهمسته وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آرژانتین شیمی‎دون رج:۱۹۰۶ بزائه‌ئون رج:۱۹۸۷ بمرده‌ئون
بوگوسلاو سوبوتکا
بوگوسلاو سوبوتکا یک سیاستمدار جمهوری چک است که از ژانویه سال ۲۰۱۴ تا دسامبر ۲۰۱۷ و رهبر حزب سوسیال دموکرات (کسد) ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۰ استعفای او در ژوئن ۲۰۱۷. او عضو نمایندگان مجلس نمایندگان جمهوری چک (مؤسسه) از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۸ بود. سوبوتکا همچنین به عنوان وزیر دارایی خدمت کرد از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۶.
منابع
رج:زننه آدمون رج:جمهوری چک نخست‌وزیرون
مود (شهر)
مود (شهر) جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که سربیشه شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۸۴ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۳٬۴۷۷ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
ايران ارمنیون
اتتا خله از شهرهای آذربایجان از دیرباز ارمنی نشین بینه. وجود یکصد و هشتاد و هفت کلیسا و دیرِ ارمنی در نقاط موختلف آذربایجان، مانند کلیسای تاتووس مقدس در ماکو (سده هفتم میلادی)، استپانوس مقدس در جلفای ارس (سده نهم میلادی)، سورپ سرکیس در خوی (سده دوازدهم میلادی)، موژومبار در نزدیکی تبریز (سده دوازدهم میلادی) نشانه‌هایی از حضور ارمنیان اینتا منطقه دله هسسه.
سالها پیش از اونکه شاه عباس بزرگ یا گت شاه عباس، ارمنیون ره به داخل فلات ایران کوچ هده، بازرگانون ارمنی از راه شیراز و بندرعباس با هندوستان داد و ستد داشتنه. هایگ عجیمیان، محقق نام آشنای ارمنی، شش دهه پیش در گورستون ارمنیون شیراز در باباکوهی (کوه)، سنگ مزارهایی از ارمنیون پیدا هکرده که تاریخ ۱۵۵۰م داشتنه. اینتا امر نشون دنه که حداقل پنجاه سال پیش از گت مهاجرت ارمنیون بازرگانون ارمنی  شیراز دله موستقر بینه و کلیسا و خانه‌هایی داشتنه.
سال ۹۹۹ هجری قمری دله، به موجب پیمون منعقده میون نمایندگون شاه عباس صفوی و سلطان مراد سوم خلیفه عثمانی، تبریز، باختر ایران و ارمنستان، شکی، شروان، گرجستان و آرتساخ(ناگورنو) زیر سیطره دولت عثمانی دربیمویه. سال ۱۰۱۳ دله هجری قمری شاه عباس بخش اعظمی از آذربایجان، ارمنستان و ناگورنو(قره باغ) ره از عثمانیون بازپس بیته ولی بمحض اطلاع از حرکت سردار عثمانی از شروان بسوی قارص، ساحل جنوبی روخنه ارس عقب نشینی هکرده و دستور هدا ارمنیونی که مسیر حرکت سپاهیان عثمانی دله اسکان داشتنه، شه خنه و کاشونه ره رها و به اینتا منطقه کوچانده بوون. طبق فرمون شاه عباس ارمنیون جلفای نخجوان به اصفهان کوچانده و اول شمس‌آباد اصفهان دله ساکن بینه و به مرور زمون جلفای اصفهان ره بنا هکردنه.
ارمنیان ساکن در نواحی روستائی به کشاورزی، دامداری و باغداری و ارمنیان جلفا به داد و ستد اشتغال بیافتنه. بموجب اعتماد خاصی که شاه عباس به تجار ارمنی داشته اونا ره جهت صدور ابریشم که دراختیار خود شاه بیه به خدمت بیته. پس از درگذشت شاه عباس اوضاع ارمنیون دگرگون بیه. جانشینان شاه عباس به آزار و اذیت تجار ارمنی دس بزونه و مالیاتهای بسیار سنگینی به دارائیهای اونا دوسسنه.
دوران حکومت نادرشاه دله هم ارمنیون از شرایط مساعدی بهره‌مند نینه، به عونوان مثال، ناچار بینه سالیانه ۶۰۵۰۰ نادری به حوکومت غرامت هدن و بدین ترتیب بدنبال اعمال ناشایست عمال نادرشاه برخی از ارمنیون به هندوستان، هندوچین و جاوه مهاجرت هکردنه. در برخی از نواحی ایران، ارمنیون حق نداشتنه سواره وارد شهر بون و فقط تونسسنه به مشاغلی چون زرگری، نجاری، تجارت و تهیه شراب اشتغال داشته باشن.
دوران قاجار دله تحول قابل ملاحظه‌ای در اوضاع ارمنیون ایران روی هداهه و به تعاقب خدمات ارزنده اونا در دوران مشروطیت، اونا سرانجام حقوق اتتا شهروند ایرانی که سالها از اون محروم بینه ره بیافتنه.
از اوایل سده هجدهم میلادی تعدادی از ارمنیون بندر بوشهر دله ساکن بینه و تجارت کردنه. ماه می سال ۱۷۱۱ میلادی دلههانری مارتین، کشیش و مترجم انجیل به زبون فارسی، بندر بوشهر دله از کشتی پیاده بییه.
وه نویسنه: «به خنه اتتا خانواده ارمنی موقیم بوشهر بوردمه و روز یکشنبه در کلیسای ارمنیون مراسم مذهبی دله که به وسیله اتتا کشیش انجام بیته شرکت هکردمه.»
ارمنیان بوشهر سال ۱۸۲۵م دله مدرسه‌ای دایر هکردنه که دانش آموزان بوشهر ره ۲۰ خانواده ذکر هکردهنه. خوجا هاروتیون، اتتا از بازرگانان ارمنی ثروتمند بوشهر، باغی وسیع داشته که انواع مرکبات و گلهای زیبا ایرانی و هندی در آن دکاشته بییه.
کلیسای بوشهر در سال ۱۷۷۳م بازسازی بییه و سال ۱۸۱۹م دله به جای کلیسای قبلی کلیسای دیگری بساتنه که خله شبیه کلیسای شیراز بییه. مدرسه ارمنیون بوشهر سال ۱۹۰۷م دله زبونهای فارسی، انگلیسی، ارمنی تدریس بییه.
از زمون ورود ارمنیون به شهر قزوین آگاهی دقیقی در دست نیه. بر پایه پژوهش‌های ایرانیان و علاقه مندان ارمنی، با بهره‌گیری از پاره‌ای تألیفات و اسناد و مدارک بایگانی‌های مختلف، دستاوردهای اندکی فراهم بییه.
نخستین آگاهی از کوچ ارمنیان به قزوین ره در سال۱۶۰۵ م(۱۰۱۴ق) بنویشته‌. سفرنامهٔ برادران شرلی دله نیز بیموءه که در ۲۳ ژوئیهٔ ۱۶۳۸ م (ربیع الاول۱۰۴۸ ق) سفیر یا فرستادهٔ دولت انگلیس به نوم سِر دِر مرکتن قزوین دله فوت هکرده و وه ره  گورستون ارمنیون شهر دله  خاک هکردنه و (ارامنه با شه کشیش در این امر هیئت انگلیسی ره معاونت هکرده‌نه).
شاردن فرانسوی در سال۱۶۷۴ م (۱۰۸۵ق) دوره پادشاهی شاه سلیمان صفوی دله از قزوین دیدن هکرده و ارمنیان شهر ره چهل خانواده بنویشته.
جهانگرد دیگر اروپایی به نوم کرنی لوبروئن در شه سفرنامه بیارده :۱۷۰۷م
(ارمنیون اینتا شهر دله زندگی کننه و دارای اتتا نمازخنه (شاپل) هسنه که از دور شبیه کبوتردان [کبوترخانه] هسه.)
مورخون ایرانی نیز بر اینتا قول بینه که (ارامنه ظاهرن از زمون شاه عباس بزرگ به قزوین بیمونه) و سال بنای کلیسای قزوین به نوم کلیسای هریپسیمه مقدس ره سال ۱۶۷۶ م (۱۰۸۷ق) تشخیص هدانه.
نقش بازرگانی ارمنیون قزوین خله چشم گیر بیه، دورهٔ ناصری دله، هارتون تومانیانس و ونه برار قزوین دله تجارتخانه و صرافی داشتنه و با روس‌ها و بانک استقراضی نیز در ارتباط بینه. آرامیان و بدل آرزومانیان هم که از بازرگانان بنام بینه، قزوین دله دفتر و دستگاه داشتنه.
آدریس خان ملقب به (تاجر باشی)، سهراب خان، هاکوپ خان و کاراپت خان نیز از جمله بازرگانان مشهور ارمنی ساکن قزوین بینه. نامه‌های متعددی با مهر برجسته از شرکت تجارتی برادران تومانیان [تومانیانس] آرشیو کلیسای وانک دله وجود دارنه.»
بعد از پایان جنگ جهانی دوم، سال ۱۹۴۶ دله، رهبری اتحاد شوروی برنامه‌ای تصویب هکرده  تشویق وسه و سازماندهی مهاجرت انبوه ارامنه کشورهای مختلف جهان به ارمنستان. اینتا برنامه به طور طبیعی شامل ارامنه ایران هم بیه. بین دولت وقت ایران و شوروی توافق به عمل بیوئه تا طبق برنامه‌ریزی معین ارامنه از مناطق روستایی و شهری کشور به ارمنستان مهاجرت هکنن.
طبق آمار گوناگون حدود بیست هزار نفر از ارامنه ایران سال‌های ۱۹۴۶ تا ۱۹۴۸ دله به ارمنستان مهاجرت هکردنه. مناطق روستایی دله بیشترین مهاجرت از روستاهای فریدن صورت بیته و سپس از روستاهای ارمنی نشین چهارمحال. از شهرهای تبریز، تهران، اراک، قزوین، همدان و اصفهان نیز گروه‌هایی به ارمنستان بوردنه.
الان اکثریت جمعیت ارمنیان ایران تهران دله، سپس  جلفای نو (اصفهان)دله، تبریز، ارومیه، قزوین، اراک، مشهد، شیراز، گرگان، رشت، شاهین شهر و اهواز زندگی کننه.
استقرار ارمنیان در تهران
بنا به گزارشی، در سال ۱۷۵۰م تعدادی از ارمنیان دروازه شاه عبدالعظیم تهران دله ساکن بینه، از این رو تومی بویم که ارمنیان پیش از جلوس کریم‌خان زند به سلطنت سال ۱۱۶۳ه. ق دله و زمان نادرشاه افشار دله به تهران بیمونه. اینتا گروه ونه اولین گروه از ارمنیانی باشن که به قصد رهایی از رفتار بد نادرشاه و کارگزارانش از جلفا به تهران مهاجرت هکردهنه بینه.
کم کم با مهاجرت ارمنیان از سایر شهرای ایران مثل: تبریز و جلفای اصفهان و سلماس و حتا از قفقاز و ارامنه ترکیه بر تعداد خانواده‌های ارمنی ساکن تهران اضافه بیه.
نخستین سالهای سلطنت قاجار دله، ارمنیان تهران دو ناحیه دله از شهر مستقر بینه، اتا گروه در دروازه شاه عبدالعظیم و گروه دیگر در محله دروازه قزوین (حوالی میدان وحدت اسلامی کنونی) ظاهرا" آقامحمدخان قاجار هشت خانوار از ارمنیانی ره که قره باغ دله اسیر هکرده بیه به تهران بیارده و  محله دروازه قزوین دله سکونت هدا. اینتا چند خانواده با اجازه شاه، در سال ۱۹۷۰ تا ۱۹۷۵م کلیسایی به نوم گئورک مقدس در اون محله شه وسه بساتنه. شمار ارمنیان تهران  دوره قاجار دله به شرح زیر است:
شمار ارمنیان در سایر شهرهای ایران در سال ۱۸۵۶م به شرح زیر است:
رشت ۶۰ خانوار، بندرانزلی ۱۰ خانوار، بابل ۵۰ خانوار، گرگان ۵۰ خانوار، شاهرود ۱۰ نفر، زنجان ۲۰ نفر، شیراز ۷۰ نفر، بندر بوشهر ۱۵۰ نفر، خرقان با ۴ روستای ارمنی نشین ۹۸۰ نفر، فریدن ۶۵۱۷ نفر بیه.
آندری گرومیکو
آندری اندریویچ گرومیکو یک سیاستمدار کمونیست شوروی بود در طول جنگ سرد. او وزیر وزارت امور خارجه (اتحاد جماهیر شوروی) (امور خارجه) (۱۹۵۷-۱۹۸۵) و به عنوان رئیس هیئت نمایندگی شورای عالی جمهوری شورای عالی شوروی شورای عالی (۱۹۸۵-۱۹۸۸). گرومیکو مسئول بسیاری از تصمیمات برتر در سیاست خارجی شوروی بود تا زمانی که در سال ۱۹۸۸ بازنشسته شد. در دهه ۱۹۴۰ ماموران غربی او را "آقای" به دلیل استفاده مکرر از حق وتو شورا در شورای امنیت سازمان ملل، ("آقای خیر") یا "گریم گرم" است.
رج:شوروی رهبرون
ايران ارمنیون
نقش سیاسی ارمنیان – برخی چهره‌های سیاسی – نظامی و اجتماعی ارمنیان
«اتا دیگر از اعظای خانواده اناگولوبیان، سوقومون (سلیمان) برار منوچهر خان معتمدالدوله بیه. «اتا از اعضای خانواده انیگولوپیان بیه وه از ارامنه گرجستان بیه که به ایران بیموئه از تهران به تبریز بورده و به سپاهیون عباس میرزا پیوسته و به عضویت فوج مخصوص وی دربیموئه.
« سال ۱۸۷۵م دله خانواده ملیکیانس دله که از ارمنیان همدان بیه متولد بیه.
«در سوم ژوئیه سال ۱۸۷۸م شهر همدان دله متولد بیه.
ارمنیان در دارالفنون
اتا ماه پس از آغاز بنای دارالفنون ۱۲۶۶ه. ق. دله امیرکبیر صدراعظم باکفایت ایران زمین، به (جان داودخان) ارمنی یا داوید داویدیان، مأموریت هدا به کشور اتریش و پروس بوره و معلمانی برای تدریس دارالفنون دلهاستخدام هکنه.
امیرکبیر شوال ۱۲۶۶ه. ق دله اختیارنامه‌ای به جان داودخان هدا که در قسمتی از اختیارنامه چنین بنویشته :
«عالی جاه فطانت و ذکاوت همراه زیده المسیحین مسیوجان داود مترجم اول دولت علّیه ایران را مرقوم می‌شود که چون برای مکتبخانه پادشاهی که در مقر خلافت باهره بنیان شده است، شش معلم که کمال مهارت و وقوف داشته باشند و از قرار بتفصیل؛ معلم نظام پیاده یک نفر، معلم حکمت و جراحی و تشریح یک نفر، معلم هندسه یک نفر، معلم علم معدن یک نفر، معلم توپخانه یک نفر، معلم سواره نظام یک نفر ضرور و در کار است، لهذا آن عالیجناب از جانب شرافت جوانب اولیای دولت علّیه مأمور و مرخص است که به مملکت شما (اتریش) و پروس رفته، معلمهای مزبور را از قرار تفصیل فوق تا مدت پنج تا شش سال اجیر کرده با مخارج آمدن و رفتن نوشته به آنها داده هر قراری که عالی جاه به آنها بدهد در نزد اولیا دولت ابدمدت مقبول و ممضی است.
حرره فی شهر شوال ۱۲۶۶ه. ق.»
معلمان ارمنی دارالفنون
«فرزند ماردیروس خان امیرتومان - فارغ‌التحصیل دانشکده السنه شرقیه لازاریان مسکو دله» «فارغ‌التحصیل از العلوم الحکمتیه شاهانه (دارالفنون طبی همایون) شهر استانبول. دکتر دالکجیان دارالفنون دله داروسازی تدریس کرده.»
فعالیتهای شغلی ارمنیان ایران
زرگری و جواهرسازی
دوره قاجار دله جواهرسازون و زرگرون دربار، بخصوص دربار ناصری ارمنیان بیه. اتا از مشهورترین زرگران و جواهرسازان دوره فتحعلی شاه، تاتووس آراکلیان بیه.
از نومی ترین تپانچه (اسلحه دستی) سازان ارمنی، (استاد استپان تپانچه ساز) بیه.
پوست دوزی
از معروفترین پوست دوز (وُسگان گریگوریانتس) بیه.
خیاطی
از معروفترین خیاطان تومی به مارتینو توتوانیان و هوسپ تاتووسیان ره نوم بوریم.
عکاسی
(ژوزف پاپازیان) از عکاسون بنام عهد ناصرالدین شاه بیه.
پزشکی
از نخستین پزشکون ارمنی که تهران دله به درمون پرداختنه دکتر (داوید مگردیچیان داوید یانس) بیه که نزد مقامات و مردم ایران به حکیم داودخان معروف بیه. وه سال ۱۷۸۶م دله استان آراراتدله موتولد بیه.
از دیگر پزشکون ارمنی عصر قاجار تومی به:
«دکتر هاروتیون تیریاکیان، دکتر نوودون آزاگابدیان، دکتر گارابد پاشایان خان، دکتر ماکاشیان، دکتر گریگوریان، دکتر ادیک قازاریان، دکتر بازیل و دکتر گارگین هوویان نوم بوردن.»
دکتر تاشچیان و دکتر آرشاک و دکتر آقانور (پزشک ویژه ظل‌السلطان برار شاه) بینه.
داروسازان ارمنی
از دیگر داروسازان (دکتر گارابد پاپاریان) بیه.
اتا دیگر از داروسازان مشهور دوره قاجار دکتر گارنیک خان دالکجیان هسه.
ورزش
تهران دله ورزشهای نو از مدارس شروع بیه که این امر دله مرحوم بابکن مگردچیان کالج سابق آمریکایی و دبیرستان البرز دله سهم به سزایی داشته ..
ارامنه تهران باشگاه (دورک آنگق) ره بنیان بشتنه و سپس چند باشگاه فرهنگی و ورزشی نیز تاسیس بینه. از ادغام پنج باشگاه فرهنگی در سال ۱۹۴۴م باشگاه فرهنگی نوجوانان ارمنی تاسیس بیه. اینتا باشگاه به باشگاه جوانان ارمنی تغییر نوم هدا که بعدن به باشگاه فرهنگی ورزشی آرارات تبدیل بیه.
تعدادی از معروفترین ورزشکارون ارمنی ره تومی:
کارو حق وردیان،آندرانیک اسکندریان،آندرانیک تیموریان،مارکار آقاجانیان،آندره آغاسی ره نوم بوردن.
«اولین زن ایرانی هسه که قله مون بلان ره فتح هکرده.» « سال ۱۳۲۷ دله اصفهان دله متولد بیه و رشته دو و میدونی دله ۳ سال قهرمان ایران و رکوردار ایران هسه.» «متولد ۱۳۱۰ تهران دله در سال ۱۹۵۶م قهرمان آسیا بیه، لیلی ۵ سال متوالی قهرمان تنیس روی میز آسیا بیه.» «متولد سال ۱۳۲۱ تهران دله و مودت ده سال متوالی (۱۳۳۹-۱۳۴۹) کاپیتان والیبال ایران  موسابقات موتعدد برون مرزی بیه. » «متولد ۱۳۲۷ تهران دله  سال ۱۳۵۲ دله  مسابقات آسیایی دله که  تهران دله برگوزار بیه  رشته اپه دله مقام اول و  رشته فلوره دله مقام دوم ر کسب هکرده. » «بوکسور مسابقات آسیایی دله سال ۱۹۶۷م مقام سوم و در مسابقات المپیک آسیایی ۱۹۶۶م مقام سوم ره کسب هکرده.» «بوکسور » «بوکسور » «بوکسور » «وزنه بردار »
کتابخانه‌های ارمنی
کتابخانه‌های ارمنی به سبک امروزی ایران دله از نیمه‌های سده نوزدهوم توام با تاسیس مدارس به وجود بیموئه.
انجمن‌ها و موسسات فرهنگی
از بدو تاسیس باشگاه آرارات رشته‌های موختلف ورزشی دله فعالیت گسترده‌ای آغاز هکرده مانند: وزنه برداری، فوتبال، دوچرخه سواری، کوهنوردی، و غیره و ایجاد مسابقات ورزشی سراسری ارامنه ایران (المپیک ارمنیان) هسه.
مدارس ارمنی
از روزگار کهن کلیساها و دیرهای ارمنیان محل آموزش نوباوگان ارمنی بیه. در ایران زمین نیز ارمنیان کلاس‌های درس ره در کلیساها و دیرها دایر کردنه، از نیمه دوم سده نوزدهم میلادی، تهران دله، جلفای اصفهان، تبریز و روستاهای ارمنی نشین مدارسی تاسیس بیه.
فرهنگ
ادبیات
اواخر سده نوزدهم و اوایل سده بیستم دله ویژگی ادبیات ارمنی ایران جستجو و طلب شیوه‌های نو بیه که حاصل اون ادبیات ترجمه‌ای غنی بیه. اینتا دوران دله مترجمان مشهوری چون هوهانس خان ماسحیان و هوسپ میرزایان پا به عرصه ادبیات بشتنه. ماسهیان ادبیات دله از نظر ترجمه آثار ویلیام شکسپیر به زبون ارمنی مشهور هسه هنوز هم پس از گذشت حدود اتا قرن ترجمه‌های وه نظیر ندارنه.
در سده نوزدهم ترجمه‌های هوسپ میرزایان نماینده ارمنیان در مجلس شورای ملی تقدیم جامعه ادب دوست بیه. وی کتابهایی از والتر اسکات، میخائیل لرمونتوف، مولیر، لرد بایرون ره به ارمنی ترجمه هکرده و از سال ۱۹۱۲م به ترجمه آثار برگزیده ادبیات ایران بپرداخته. وه آثاری از سعدی، حافظ، باباطاهر و رباعیات عمر خیام ره به ارمنی برگردوند.
یکی دیگر از مردان ادبی میرزا ملکم خان ناظم الدوله است.
وی تاالآن شعرهای زیادی ره برگردون هکرده. وه شعرهای برخی از شاعران معاصر ایران ره به ارمنی برگردون هکرده و مجموعه‌های «کلید درم نور خورشید است» (کارهای شاعران معاصر ارمنی)، «شهد زردآلو و مثلث سیاه» (شعرهای ادوارد هاخوِردیان)، «پاییزی کاملن متفاوت» (شعرهای هوانس گریگوریان) و غیره.
سرژ آواکیان (ولادت۱۳۱۷ش) گرافیست، نقاش و پایه‌گذار زیر مجموعه‌های نو رشتهٔ گرافیک ایران دله مانند طراحی حروف گرافیک تلویزیونی و چاپ گرافیک،.
از نظر هنر نقاشی ارمنیان ایران ون به نومهای: آندره سوروگین و آواک هایراپتیان (نقاش طبیعت و زندگی انسان) و میکائل شهبازیان و تیگران بازیل و مارکو گریگوریان (کوبیسم) نوم بوردن.
یرواند نهاپتیان (۱۲۹۲ - ۱۳۸۵ش)، نقاش و از پایه گذاران نقاشی آبرنگ ایران دله،  جلفای اصفهان دله به دنیا بیموئه. تابلوهای کلیسای وانک جلفا و مسجد شاه (اصفهان) از شاهکارهای وی محسوب بونه.
موسیقی
تاریخ موسیقی ارمنیان ایران از سده هفدهم سرچشمه گیرنه و تا سده بیستم به صورت آوازهای عاشق‌ها تبلور یابنه. لیکن موسیقی به معنی امروزی از سده نوزدهم و مرز سده بیستم دله پدید بیموئه.
از جمله موسیقیدانون و رهبرون برجسته ارکستر ونه لئون گریگوریان ره نوم بوردن.
وه در سال ۱۳۱۹ش.(۱۹۴۰م.) تهران دله اقامت هکرده و گروه کر گوسان ره تشکیل هدا و لئون گریگوریان سال ۱۳۳۶ش. (۱۹۵۷م.) دله تهران دله دربگزشته. »
اتا دیگر از چهرهای سرشناس موسیقی ارمنی ایران نیکول گالاندریان هسه. اپرای منظومه (پروانه) اثر هوانس تومانیان، اپرای (چوپان) و بسیاری از آثار گالاندریان (کلا" حدود ۱۰۰۰ اثر) در مجموعه‌های مختلف به چاپ رسیده‌اند. »
هامبارسوم گریگوریان از دیگر موسیقیدان معروف ارمنی هسه.
امانوئل ملیک اصلانیان و لوریس چکناوریان و روبن گریگوریان و ژورا میناسیان و غیره قابل ذکرنه.
هنر تئاتر
تئاتر ارمنی ایران در اواخر سده نوزدهم تولد بیافته. دهه‌های ۷۰ و ۸۰ دله همین سده در تبریز، تهران و جلفای نو نخستین نمایش‌های مدرسه‌ای ارائه بیه. «مگردیچ تاشجیان، مانوئل ماروتیان، زوجهای کستانیان تاریخ تئاتر ارمنی ایران دله نقش به سزایی ایفا هکردنه.»
علوم، معماری، پزشکی
از مهندسان معماری مشهور ارمنی تومی به آودیس اوهانجانیان و مارکار گالستیانس و گابریل گورکیان ره نوم بوردن.
مهندس گورگن پیچیکیاناتا دیگر از مهندس معمار معروف ارمنی هسه که اثر وه ره تومی به:
«شعبه مرکزی بانک ملی، مصلای (مسجد) شهر و پایانه اتوبوس‌ها و دانشکده پزشکی شهر قم دله هسه.»
از دیگر مهندس معمار تومی به اوژن آفتاندلیانس(۱۲۹۲-۱۳۷۶ش) نام بوردن.
در زمینه علوم به نومهای دیگر بر خرمی مانند:
الکساندر آبیان و  دکتر مارکار گریگوریان سرپرست سابق دانشکده مهندسی سازه دانشگاه صنعتی شریف مدتها رئیس کنفرانس بین‌المللی سازه‌های فضاکار و اتا از بنیانگذارون تحقیقات  اینتا رشته دله هسه.
خاش (شهر)
خاش سیستان و بلوچستان اوستان ره اتا شهر هسته که خاش شهرستان مرکز هسته. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۵۶٬۵۸۴ نفر جمیعت داشته.
ايران ارمنیون
فرهنگ
دکتر مانوئل بربریان از چهره‌های سرشناس ایران.
در زمینه پزشکی (آنیک استپانیان) اولین زن دندان‌پزشک ایرانی هسه که او در سال در سال ۱۹۱۲م تهران دله به دنیا  بیموئه. وی دتر دکتر (آرتین استپانیان)، از بنیان‌گذاران دندان پزشکی نوین ایران هسه. .
نشریات ارمنی
از اواخر قرن نوزدهم میلادی نیاز به وجود نشریات ارمنی زبون جامعه کم جمعیت ارمنیان آن روز تهران دله احساس بیه. بر این اساس، نخستین نشریه ارمنی زبون چاپ ایران، یعنی هفته‌نامه شاویق (معنی کوره راه)، به مدت سه سال از ۱۸۹۴ ـ ۱۸۹۷م / ۱۲۷۳ ـ ۱۲۷۶ش، تهران دله به چاپ برسیه.
دومین نشریه ارمنی زبان ایران، هفته نامه آستق آرِوِلیان (به معنی ستارهٔ شرقی)، از ۱۸۹۶م تهران دله شروع به کار هکرده
از ۱۹۱۲م بار دیگر چاپ نشریات ارمنی زبان در تهران شروع بیه که به ترتیب سال انتشار عبارتنه از:
تعدادی از نشریات ارمنیان جلفای اصفهان دله
نظام کلیسایی ارمنیون ایران و نقش اون
ایران دله سه حوزه اسقفی وجود دارنه:
کلیساهای ارمنی
از کلیساهای تهران ره تومی به کلیسای سورپ گئورگ و کلیسای مریم مقدس (تهران) و کلیسای سرکیس مقدس نوم بوردن. کلیساهای قدیمی تهران می‌توان به:
کلیسای تادئوس و بارتوقیمئوس مقدس از دیگر کلیساهای تهران ونه از:
کلیسای مریم مقدس در خیابان میرزا کوچک خان، کلیسای سورپ کلیسای تارگمانچاتس در وحیدیه، سورپ وارتان حشمتیه، کلیسای گریگور لوساووریچ مقدس مجیدیه و میناس مقدس در ده ونک نوم بوردن.
ارمنیان کاتولیک نیز کلیسایی به نوم گریگور لوساوریچ مقدس دارننه که سالهای ۱۹۵۰-۵۴ دله بنا بیه. کلیسای ارمنیان پروتستان نیز سال ۱۹۴۶ دله بنا بیه هوانس مقدس نوم دارنه.
از دیگر کلیساهای معروف و قدیمی ارمنیان در سایر شهرهای ایران ره تومی به:
«کلیسای وانک،کلیسای سن استپانوس،سیاه کلیسا،کلیسای ارامنه‌آبادان،کلیسای ارامنه معموره» ره نوم بوردن.
ننگرهار
ننگرهار اتا ولایت نوم هسته که افغانستان شرق دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که ننگرهار دله حوالی ۱,۷۱۲,۳۳۱ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۷,۶۴۱ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم جلال‌آباد هسته.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
چشمه کیله پل
چشمه کیله پل اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. چشمه کیله پل مازرون استان و تنکابن شهرستان دله دره. ونه آدرس تنکابن، خ امام هسته. این بنا، ۳۳۲۹ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۷۹-۱۲-۲۵ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه. این پل چشمه کیله روخنه سر بساته بیّه و شهسوار ِگت‌ترین پل هسته.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:تنکابن تاریخی جائون رج:مازرون پل‌ها
صدبرابر صد (فیلم)
صدبرابر صد  اتا فیلم هسته که ونه تهيه‌كنندگي، نویسندگی و کارگردانی ره حسین شهابی سال ۱۳۹۰ انجام هِدائه.
منابع
رج:حسین شهابی رج:فارسی فیلمون رج:ایرانی فیلمون
دهه ۱۵۱۰
دهه ۱۵۱۰ تبری، از سال ۱۵۱۰ تا ۱۵۱۹ تبری.
۲۶ مارس
26 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 26 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
دهه ۱۵۱۰
* رج:سده ۱۶ رج:تبری تقویم
۲۶ مارس
بریم بگردستن
26
نیشی‌واکی، هیوگو
نیشی واکی اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهیوگو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۳٬۱۲۶ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۳۲٫۴۷ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۳۲۶ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:هیوگو شهرون
نهبندان
نهبندان جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که نهبندان شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۴۰ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱۸٬۳۰۴ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
کارون (بابل)
کارون (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۲۰ نفر (۶۴خانوار) بی‌یه.
منابع
کارون (بابل)
پراخوت
پَراخوت یا پِراخوت یتا گت هسناور (شناور) هسه که وره اوئه درون اِلننه و وه جا سفر کننه یا وه جا بار جا به جا کننه.
منابع
http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Phoenicia&oldid=110688571#The_Cultural_and_Economic_.22Empire.22 (accessed Feb 25, 2007)
رج:صنعت
دسگاه
دسگاه یا مِشین یتا ابزار هسه که انرژی جا کار وسه استفاده کننه. دسگائون انرژی شیمیایی، مکانیکی، هسته ای و ورمایی جا استفاده کننه تا شه فعالیت ره انجام هادن.
منابع
رج:صنعت
گرهارد هرتسبرگ
گرهارد هرتسبرگ (بزائه‌یِ ۱۹۰۴ – بمرده‌یِ ۱۹۹۹) اتا کانادای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۷۱ میلادی، جیراتمی ساختار سر کار هکردن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:کانادا شیمی‎دون رج:۱۹۰۴ بزائه‌ئون رج:۱۹۹۹ بمرده‌ئون
۲۷ مارس
27 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 27 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
27
آخورسر
آخورسر اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، مذکوره دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۴۰۹ نفر (۲۰۵خانوار) بی‌یه.