cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سوییس
قرن بیست و یکم دله
سوییس دله گپ راه دکته که ونه اروپا و جهون جه ویشته پشو بخرن و فراملی قراردادون دله ویشته مشارکت هاکنن یا نا. سال ۲۰۰۳ ِپارلمونی انتخابات دله اتا حزب که خارجی‌ها جه بد داشته و جهونی‌بیّن جه مخالفت کنده، ویشترین رأی ره بیارده و بعد از سال‌ها، فدرال ِشورایِ ترکیب ره تغییر هدا. این تغییر سوییس ِسیاست دله خله اساسی بی‌یه و مردم ِبخاستی ره دیار هاکرده. این سال په، قدیمی حزبون شه جایگاه و مقوم ره از دست هدانه و اتی جدیدِ احزاب وشون جا ره بیتنه. افراطی راست‌گرائون این دوره ویشته رأی یارنه.
سیاست
سوئیس ِاساسی قانون ۲۹ مه ۱۸۷۴ تصویب بیّه و ونه دله خله دَس بَوِردنه. سوئیس ِسیاسی سیستم چنتا سِوا-سِوا دموکراسی جه بساته بیّه که بعضی‌شون مستقیم دموکراسی و بعضی‌شون وکالتی دموکراسی هستنه ولی همه‌ی ِاینان ِاساس مردم ِحاکمیت ِحق و قدرتون ِسِوا بَموندِستِن هَسته. هر کانتون اتی کشور ره مونه که شه وسّه سیوا قانون دارنه و کانتون‌های داخلی مسائل دله مرکزی حکومت نتونده دست بَوِره.
فدرال ِانتخابات دله تمام ِشهروندون که ۱۸ سال دارِن، تونّه رای هادِن. سوئیس ِمردم خله سیاسی کارون دله مشارکت دارنه و خله رفراندوم سوییس ِمناطق دله انجام گیرنه و اکثریت ِآراء ره همیشه تصویب کانّه. این کشور ِشهروندون این حق ره دارنه که هر قانونی ره چالش بکشن و طومار بنویسن تا ونه لغو یا تغییر وسّه رفراندوم برگزار هاکنن؛ اینتی هرسالنه چن صوه رفراندوم برگزار وونه.
اٮقتٮصاد
سوئیس اروپای اتحادیه دله دَنی‌یه ولی اروپای ِآزاد ِتجارت ِانجمن (EFTA) دله عضو هسته. سال ۱۹۹۹ میلادی سوییس اروپای اتحادیه جه قرارداد دَوِسته و EFTA ِعضو بیّه تا راحت‌ته همدیگه جه تجارت هاکِنِن. بانکداری، بیمه‌یی شرکتون و توریسم سوییس ِاقتصاد دله خله تأثیر دارنه. ژنو و زوریخ سوییس ِتوریسم‌کَرترین شهرون جه هَستنه و سوییس ِکوهی مناطق دله ورفی ورزش‌ها خله انجام وانه.
مردمون
سوئیس ِجمعیت هفت و نیم میلیون نفر هسته. این جمعیت ِ۶۴٪ آلمانی ره شه ماری زوون دونّه، اینان ویشته شمالی و مرکزی قسمتون دله درنه. ۱۹٪ فرانسوی هستنه که ویشته غربی جائون درنه. ۸٪ ایتالیایی گپ زنّه و جنوب درنه و فقط یک درصد رومانش هستنه که جنوب‌شرقی دَرنه.
حدوداً سوئیس ِجمعیتِ ۲۲٪ ره مهاجرون تشکیل دِنّه.
تقسیمات
سوئیس ۲۶تا کانتون دانّه:
آرگائو، آپنزل آوسرهودن،  آپنزل اینرهودن،  بازل-لاندشافت  بازل اشتاد،  برن،  فریبورگ،  ژنو،   گلاروس،  گرابوندن،  جورا،  لوسرن  نوشاتل،  نیدوالدن،  ابوالدن،  شافت‌هاوسن  شوییز،  سولوتورن،  سنت گالن،  تورگائو،  تیچینو،  اوری،  والیس،  وود،  زوگ،  زوریخ
بن بنویشت
رج:اروپا کشورون رج:فرانسوی‌زوون کشورون رج:آلمانی‌زوون کشورون رج:ایتالیایی‌زوون کشورون
سمیرم شهرستان
سمیرم شهرستان اصفهان اوستان ره اتا شهرستان هسته.
فرانسه
فرونسه گت‌ترین لزمی(کشور) غربی‌اروپا دله هسه. فرانسه بلژیک، لوکزامبورگ، آلمان، سوئیس، ایتالیا، موناکو، آندورا و ایسپانیا لزمیئون(کشورون) جه زمینی سامون دانه. این کشور اروپا اتحادیه دله عضوه و ونه گتترین کشوره. فرانسه‌ی ِجمعیت حدوداً ۶۷ میلیون نفر هسته که اروپای ِاتحادیه دله دومین پرجمعیت کشور حیساب وانه. فرانسه‌ی ِنیشتنگا (= پایتخت) پاریس هسته. پاریس گتترین شهر تجارت و فرهنگ ِمرکز هسته.
فرانسه اساسی قانون اتا رفراندوم سَره روز ۴ اکتبر ۱۹۵۸ برسمیت برسی‌یه. این قانون اتا سکولار و دموکرات کشور ره بساته که حاکمیت ِحق ره مردمون وسّه سازِنه. حقوق‌بشر و حقوق‌شهروند ِاعلامیه‌ئون که فرانسه گت انقلاب سَره بنویشته بَیینه، اتی بَنشِنه بائوتِن که این کشور ِعقاید ره سِراق دِنّه. فرانسه متحد ملل سازمان ِمؤسسین جه بی‌یه و حق وتو دانّه.
فرانسه دنیا دله اسا پنجمین اقتصادی قدرت هسته. این کشور فرانسه‌زوون کشورون، جی۸، جی۲۰، ناتو، اروپا اتحادیه، جهونی تجارت سازمان و لاتین اتحادیه و… دله عضویت دانّه.
اواخر قرون وسطا جه، فرانسه اتا اَبرقدرت بیّه که قرون ۱۹ و ۲۰ گادِر ات‌خله کولونی و استعماری منطقه داشته. یونسکو فرانسه ره چارمین کشوری دونده که یونسکو جهونی میراث ره دارنه. هرساله بیش از ۸۳ میلیون توریست این کشور دله شونّه و این‌طرزی فرانسه ویشترین توریستی درآمد ره دِنیا دله دانّه.
تاریخ
قدیمی‌ترین مدارک گانّه حدود ۱.۸ میلیون سال پیش فرانسه‌ی ِاسایی (= امروزی) سامون دله آدمونی زندگی کاردنه. بعضی فرانسویون ِتِبار گُل‌ها (Gaulois) جه رِسِنه که اتی سلتی قوم بینه. اینان تا ژولیوس سزار ِفرمانروایی گادِر شه اتا سیوا مملکت بینه ولی این گادِر روم دله دَربِمونه.
فرانسه گت انقلاب اتا مهم ِاتفاق دِنیای ِتاریخ دله هسته که ونه سَره اتفاقاتی دَکِته که جهون ره فَرق هِدا. ناپلئون بناپارت ِفتوحات، کمونیسم ِبساته‌بَیّن، مختلف ِکشورون ِجمهوری بیّن و… این دوره دله اتفاق دَکِتنه.
جغرافی
فرانسه بلژیک، لوکزامبورگ، آلمان، سوئیس، ایتالیا، موناکو، ایسپانیا و آندورا جه هم‌سامون هسته. ونه گتی حدود ۵۴۷٫۰۳۰ کیلومترمربع وانه که یعنن اروپا اتحادیه دله گتترین کشور هسته.
قسمت‌های شمالی و شمال‌شرقی فرانسه درون معتدل آب‌وهوا دارنه. جنوبی شهرون هم مدیترانه‌ای اقلیم دارنه. غرب اوقیانوسی اقلیم دارنه و سایر مناطق معمولاً تابستون‌های گرم و زمستون‌هایی سرد دارنه.
مردمون
این کشور دله مردِم فرانسوی جه گپ زَنّه. فرانسه‌ی ِگت ِانقلاب گادِر ناسیونالیسم بساته بَیّه که باعث بَیی‌یه این کشور ِشاهون مردمون ره مجبور هاکِنِن اتا ملّی هویت ره قبول هاکِنِن و همه اتا زوون جه گپ بَزنِن. این کارها باعث بَیینه فرانسه اتا تک‌ملیتی کشور بَواشه که این اتفاق کشور ره دنیای ِبقیه کشورون پَلی قوی کارده ولی خار روش نیّه چون باعث بی‌یه که اقوام نابود بَواشِن. بعدها شهروندی و حقوق‌بشر ِقوانین بنویشته بَیینه که این کار ره نَخاش دونِستنه و وه ره محکوم کاردنه.
اکثریت این کشور دله کاتولیک ِمسیحی هستنه ولی پروتستان‌ها، یهودیون و مسلمون‌ها هم این کشور دله زندگی کانّه.
سیاست
فرانسه اتی متمرکز حکومت دارنه که نیمه‌ریاستی سیستم هسته. اتا رفراندوم که ۲۸ سپتامبر ۱۹۵۸ تأیید و اجرایی بیه اساسی قانون هسته و تأکید دارنه که دولت و قانونگذارن هماهنگ بائن. اجرایی قوّه شه دِتا چلّه دانّه. رییس جمهور ره هر پنج سال مردم رأیگیری جه میّن کانّه و نخست وزیر ره مجلس تعیین کانده.
دِتا مجلس هم وجود دارنه که اصلی‌ته ره مردم انتخاب کانّه ولی سنا ره انتخابات ِهیئت میّن کانده.
اقتصاد
سوسیالیست دولتون این کشور دله اکثر گت شرکتون، بانک‌ها و بیمه‌ها ره خصوصی هاکردنه اما هنتا بعضی معروف چیون دولِت شِنه: ایرفرانس، فرانس تله‌کوم، رنو و تالس واری.
تقسیمات
فرانسه ۲۲ ناحیه و ۹۶ شهرستون (= دپارتمان) جه تقسیم وانه که دولت وشون کنترل ره شه دس دانّه.
منابع
رج:اروپا اتحادیه رج:اروپا کشورون رج:جی هشت رج:جی بیست رج:ناتو رج:فرانسوی‌زوون کشورون
جهان‌نما کاخ
جهان‌نما اتا تاریخی کاخ هسته که ونه تاریخ شاه عباس دوره (حدود ۱۰۲۵ قمری) جه رسنه. جهان‌نما مازرون استان و ساری شهرستان دله دره. این بنایِ خرابه اسا فرح آباد مجموعه دله کته. چون ونه معماری دله هم شرقی و هم غربی هنر بکار بزونه، وه ره جهون‌نما نوم هدانه. اینتا کاخ ره قزاقون رقد بدانه.
په‌نویس
رج:ساری تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:فرح آباد
غلام دستگیر پنچشیری
غلام دستگیر پنچشیری‏ اتا از اعضای دموکراتیک خلق و پرجم افغانستون هسته.
پل ادم
پل ادم شاعر و نمایش‌نومه نویس قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
قطعنومه ۱۲۷۷ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۷۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۰ نوامبر ۱۹۹۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره هائیتی مسئله خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۰۷۴‌ام دله ۱۴تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۱تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۱۹۳۵ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۳۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۰ جولای ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سودان وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۳۶۶‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
ئوشار کرسکنت
ئوشار کرسکنت (انگلیسی:Crescent Falls) ئوشاری هسته که آلبرتا، ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 27 m هسته.
لنگور
لنگور اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، فیضیه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت 1068 نفر (327خانوار) بی‌یه.
منابع
لنگور
گوزلی
گوزلی، اتا روستای نوم هسته از توابع اصلاندوز ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، قشلاق غربی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۶۰ نفر (۵۰خانوار) بی‌یه.
منابع
گوزلی
اکزاویه آنوت
اکزاویه آنوت نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
وایبر
وایبر (Viber) اتا مالکیتی نرم‌افزار چندسکویی از گونهٔ فوری پیام‌رسون  و VoIP (انتقال صدا روی پروتکل اینترنت)  تلفون هوشمند وسّه هسه که به دس شرکت Viber Media بساته بئی یه.
شرکت
وایبر مدیا شرکتی قبرسی هسه که بلاروس و اسرائیل دله مراکزی برای توسعه دارنه. اینتا شرکت ره تلمن مارکو، کارآفرین آمریکایی-اسرائیلی، دانش‌آموخته علوم کامپیوتر دانشگاه تل آویو و عضو سابق نیروهای دفاعی اسرائیل تاسیس هکرده. مودل چرخه سرمایه شرکت نامعلوم هسه؛ اینتا شرکت هیچ درآمدی ندارنه، اما در سال ۲۰۱۳ اعلام هکرده اقدام به فروش شکلک در شه نرم‌افزار کننه. در اینتا شرکت ۲۰ میلیون دلار سرمایه‌گوزاری بئی یه.
انار (مشگین‌شهر)
انار ، اتا روستای نوم هسته از توابع مشکین شرقی ِبخش، مشگین شهر ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، لاهرود ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۷۸۶ نفر (۴۶۵خانوار) بی‌یه.
منابع
انار
خوانسار شهرستان
خوانسار شهرستان اصفهان اوستان ره اتا شهرستان هسته.
لنینگراد
لنینگراد کهنه نوم شهر سن پترزبورگ هسِّه که اینتا نوم از سال 1917 تا 1991 بکار شیه.اینتا نوم بنیونگوذار نظام سوسیالیستی اتحاد شوروی جا بهیت بیه که ونه نوم ولادیمیر ایلیچ لنین بیه.
ئوشار واپتا
ئوشار واپتا (انگلیسی:Wapta Falls) ئوشاری هسته که بریتیش کلمبیا، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 98 ft هسته.
دوما
منابع
رج:سوریه شهرون
سن پترزبورگ
سن پترزبورگ که وه ره چن‌کش لنین‌گراد گتنه، روسیه شَرون جه هسِّه. اینتا شهر تا سال 1917 میلادی روسیه‌ی نیشتنگا بیه. بعد از تش هیتن موسکو سال 1547 میلادی روسیه‌ی پاتخت به اینتا شهر منتقل بیِّه و تا 1917 وقتی انقلاب اکتبر پیروز بیِّه اونجه نیشتنگا بیه. اینتا شَر خله خجیر موزه‌ئون داینه که ئه‌تا وشون جا ارمیتاج هسِّه.
منابع
رج:روسیه شهرون
قطعنومه ۱۹۳۶ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۳۶ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۵ اوت ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره عراق وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۳۶۹‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
کالموس
کالِ انجیل و یا بعضی میوه های کال ر گِنِنِه.کال انجیل خواص زیادی دارنه ونه طبع گرم و تر هسِّه و دارای چند نوع ویتامین بخصوص ویتامین B1  هسِّه .ضد چربی خون و از بین برنده اوره بالای خون هسِّه.برای دوره نقاهت خله خار هسِّه.
قطعنومه ۸۵۵ امنیت شورا
قطعنومه ۸۵۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۹ اوت ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره یوگوسلاوی فدرال جوموری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۶۲‌ام دله ۱۴تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۱تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۱۲۷۸ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۷۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۰ نوامبر ۱۹۹۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره دادگستری بین‌المللی دیوان هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۰۷۵‌ام دله   تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ئوشار کریستال (برزیل)
ئوشار کریستال (برزیل) (انگلیسی:Cristal Falls (Brazil)) ئوشاری هسته که برزیل درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 20 متر هسته.
منابع
رج:برزیل ئوشارون
کارن خاندان
کارن خاندان اتا از هفت‌تا گت خاندان ایران بینه. وشون منطقه نهاوند بی‌یه. ولی بعضی از مورخون وشون منطقه ره گرگان دونّه.
منابع
رج:مازرون تاریخ رج:اشکانیون رج:ساسانیون رج:کارنوندیون
آریان لو فور
آریان لو فور نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
لئو کلارتی
لئو کلارتی روزنومه‌نگار، رمان‌نویس و منتقد ادبی قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
جلایر (مشگین‌شهر)
جلایر ، اتا روستای نوم هسته از توابع مشکین شرقی ِبخش، مشگین شهر ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، لاهرود ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۷۱۴ نفر (۱۶۵خانوار) بی‌یه.
هیکونه، شیگا
هیکونه اتا شهر نوم هسته که جاپون ِشیگا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۱۰٬۹۴۵ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۹۶٫۸۴ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۵۶۴ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۳۷-۰۲-۱۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
جلایر (مشگین‌شهر)
منابع
جلایر
هیکونه، شیگا
بیرون بگردستن
رج:شیگا شهرون
ژان دو کورسی
ژان دو کورسی نویسنده و شاعر   قرن چهاردهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن چهاردهم میلادی
آلاشت قدیمی مله
آلاشت قدیمی مله اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ پهلوی دوره جه رسنه. آلاشت قدیمی مله مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس آلاشت مله دله هسته. این بنا ۸۶۷ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۴۸-۰۴-۱۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:سوادکوه تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
اسکومحله
اسکومحله، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازرون ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان بالاخیابان لیتکوه دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۳۹۴۰ نفر (۹۳۸خانوار) هسه.
السفیره
سفیره اتا شهر نومه هسته که سوریه دله دره. این شهر سال ۲۰۰۶ سرشماری گادِر، ۱۰۰٫۹۸۰ نفر جمعیت داشته و حلب (استان) دله دَیی‌یه.
منابع
رج:سوریه شهرون
اودنگ
اودَنگ یا ئودَنگ وسیله ای هسِه که ونه جا بینج یا شالی ر کوبننه و تبدیل به دونه کنِنه. اتا چرخ آسیاب آبی سون دارنه که با هر بار بچرخستن اتا بار بکمک اتا اهرم مخزنی که ونه دله بینج قرار دارنه ره ضربه زنِّه و با هربار ضربه بزُِوئن مقدار بیشتری بینج دونه بونه. به نظر رسنه ونه فارسی معادل، آبدنگ، مازرونی واژه‌ی اودنگ جه بهیت بیِّه. رج:کشاورزی رج:اشیا
اوزن‌قویی۱
جمعیت
اینتا روستا، تازه‌کند ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۴۶۶ نفر (۱۰۷خانوار) بی‌یه.
ترش مکه
طرز تهیه
بهترین درجه حرارت تهیه ترش‌مکه وسه بین ۸۰-۶۰درجه فارنهایت هسته. کم‌کم ترش وانه و دمای ویشته از ۸۰درجه فارنهایت دله سریعته انجوم گنه و درنتیجه میکروب‌ئون ِناخِش‌کوننده بتونّه سریع روشد هکنن و باعث رِقِدبدائن محصول بواشِن. اون دوری‌ای که مکه ونه دله دره نوانه خارشید بِن دوائه.
منبع
رج:گوداری
گابون
گابون اتا آفریقایی کشور هسته که این قاره‌یِ غربی سواحل دله و گینه دریامونا پَلی قِرار دانّه. ونه نیشتگا (=پایتخت) لیبرویل هسته و کشور کنگو جمهوری، کامرون و اوستوایی گینه جه هم‌سامون هسته.
پول ِیکا گابون دله فرانک سی‌اف‌آ هسته. گابون صادرات ویشته نفت، منگنز، چوْ(الوار) و اورانیم هستنه. گابون فرانکوفونی و آفریقا اتحادیه دله هم دره. تا سال ۲۰۰۶ گابون ِسرانه‌ای درآمد تموم آفریقا دله فقط لیبی جه کمته بی‌یه. این کشور قبلاً اوپک دله هم دَیّه ولی ژانویه ۱۹۹۵ این سازمان جه بریم بموئه.
تاریخ
این کشور ره قرن پونزهم دله پرتغالی‌ها کشف هاکردنه و تا قرن نوزّهم وه ره داشتنه. گابون سال ۱۸۸۶ میلادی جه فرانسه کولونی دله بورده و سال ۱۸۹۰ جه فرانسه‌یِ کنگو سامون دله دَیّه و سال ۱۹۱۰ جه شه اتا سِوایِ کولونی بَیی‌یه و آخرسر روز ۱۷ آگوست ۱۹۶۰ فرانسه جه سِوا بیّه و اتا مستقل جمهوری بساته.
سیاست
این کشور دله عمر بونگو ۴۲ سال، میون سال‌های ۱۹۶۷ تا ۲۰۰۹ که ایسپانیا دله بمرده، رییس جمهور بی‌یه. وه گابون ِدومین رییس جمهور بی‌یه و ونه حکومتِ طولانی بیّن این وسّه بی‌یه که فرانسه ونجه پـِشتی کارده. وه اوایل که رییس‌جمهور بَیی‌یه، مسیحی بی‌یه و بعداً شه دین و نوم ره عَوِض هاکرده و مسلمون بیّه.
عُمر بونگو اواخر مریض بَییبی‌یه و ایسپانیایِ بارسلون دله بیمارستون کَب‌بی‌یه که بمرده. ونه بمردن په علی بونگو اتا نمایـِشی انتخابات دله رییس‌جمهور انتخاب بیّه و هَنتا این کشور ِرییس‌جمهور هسته.
تقسیمات
گابون ۹ استان دانه:
منابع
رج:آفریقایی کشورون رج:آفریقا اتحادیه رج:اسلامی کشورون رج:فرانسوی‌زوون کشورون رج:پرتغال قدیمی مستعمرات رج:فرانسه قدیمی مستعمرات
ئوشار واشبورد
ئوشار واشبورد (انگلیسی:Washboard Falls) ئوشاری هسته که همیلتون (انتاریو)، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 5 m هسته.
تشیع
شیعه کلمئون دله دِتا معنا دنه ۱- توافق و هماهنگی ۲ یا چن نفر بر اتا موضوع ۲- قبول هکردن ات نفر یا گروه از مردم یا گروهی دیگه. در زوون عربی در اصل به معنای اتا دتا یا گروهی از پیروون هسه. در قورآن این لفظ چندین بار به این معنا به کار بورده. برای مثال در آیه ۱۵ سوره قصص درباره اتا از پیروون موسی از ایسم شیعه موسی و اتا جای دیگه از ایبراهیم به ایسم شیعه نوح یاد کانده. در تاریخ ایسلام لفظ شیعه، به معنای اصلی و لغوی‌اش برای پیروون افراد مختلفی به کار شیه. برای مثال، بعضی موقه از شیعه علی و گاهی از شیعه معاویه نام برده بیه. اما این لفظ به تدریج معنای ایصطلاحی پیدا هکرده و فقط بر پیروان علی که به ایمامت وه معتقدنه ایطلاق وانه.
«شیعه» در ایصطلاح به اون عده از موسلمونا بائوته وانه که به خلافت و ایمامت بلافصل علی معتقدنه، و بر این عقیده‌دارنه که ایمام و جانشین پیومبر ایسلام از طریق نصّ شرعی تعیین وانه و ایمامت علی و دیگر ایمامون شیعه نیز از طریق نص شرعی ثابت بیه.
تاریخ شیعه
در زمون پیومبر چار نفر از صحابه، سلمان ، ابوذر، مقداد و عمار یاسر به اونوان شیعه علی شناخته بینه.
باورون
باورای سازمان‌یافته و کلامی شیعه امروج بر این هسه که تبیین و تفسیر امر دین پس از پیومبر و ایداره امور موسلمونا بر عوهده اشخاصیه که از سوی خدا معین وانه و دارای ویژگیهایی مثل عصمت و ایدالت هسنه این افراد ره ایمام گانه. ابلین ایمام شیعیون علی یه. بر پایه باور شیعه، طبق احادیث متواتر محمد خله دفعه ئون پیش از بمردنش و به ویژه در غدیر خم همه جلو بائوته علی مه جانشین هسه.
اصول دین شیعیان پنجگونه‌هسته و علاوه بر سه اصل دین توحید ، نبوت و معاد به دو اصل دیگر یعنی عدل و ایمامت نیز باور دارنه. اصل عدل بین شیعیون و معتزله تا حدی مشترک هسه و اصل ایمامت ویژه این فرقوئه. شیعیون هم اینتی مثل بسیاری دیگر از فرق اسلامی بر معاد جسمانی بسیار تاکید دارنه چیتی که برخی شبهه‌ها و احتمالات درباره روحانی بین معاد مطرح بیه اما همواره از طرف علمای شیعه و سنی از جمله شیخ طوسی، خواجه نصیرالدین طوسی و ایمام محمد غزالی جواب داده بیه و بر جسمانی بین معاد تاکید بیه تا اونجه که ابن سینا با آنکه معاد ره در 2صورت جسمانی و روحانی قابل تصور دونده اما گانه: من از اون تی که موسلمونمه معاد جسمانی ره درس دومبه. اما گامبه عقل ره راهی برای اثبات معاد جسمانی نیه. چیتی که قرنا پس از وه، صدرالمتالهین شیرازی به ایثبات وه دس بزو.همینتی شیعیون قورآن ره کیتابی محفوظ دونه و همه وشون مدعی پیروی از قورآن و سنت محمد هسنه و بخاطر پیروی از سنت پیامبر ایسلام و دستور خداوند شیعه تعیین جانشین پیومبر ره تنها ویژه خدا و پیومبر دونده.
باور به ظهور یا بردگرسن ناجی و موعود در اکثر فرق ایسلامی و همینتی دیگر ادیان روشن و غیرقابل کتمان هسه آنچنون که یهودیون چشم به راه پادشاه بنی‌اسرائیلنه و مسیحیون به بردگرسن عیسی باور دارنه در باورای زرتشتیون ، بودیسم و بعضی دیگر ادیان هم تونه شکلای مشابه اینتا باور ره پیدا هکردن در فرق ایسلامی، مخصوصا فرق شیعه، در قرون پس از ایسلام، این باور بسیار رایج و مشهود بیه. کسانیکه قائم ره محمد حنفیه وچه ی دیگه علی بن ابیطالب دونه، اسماعیلیه نیز قائم را اسماعیل گت وچه ی جعفر بن صادق دونه. اما باور شیعیون اثنی عشری، اینتا هسته که منجی آخرالزمان از آل محمد هسه و وه ره قائم آل محمد یا مهدی نوم دنه و فکرکنه وه آخرین و ایمام دوازدهم شیعیون، حجت بن حسن عسکری هسه.
ایعتقاد به رجعت به معنای زنده بین بعضی از بمردگون در این دنیا و در هنگام ظهور مهدی، از دیگه باورای شیعه‌هسه «بعضی از علمای شیعه، رجعت ره از ضروریات شیعه ندونه اما هیچیک بدلیل ادله عقلی و نقلی و قورآنی وه ره انکار نکانه.» چیتی که برخی ادیان و حتی فرق ایسلامی به شکلایی از بردگرسن به زندگی پس از مرگ در اشکال مختلفی چون بردگسن روح در بدنی دیگر یا به تناسخ یا بشکل حلول باور دارنه، اما دیدگاه بخصوص شیعه در رجعت، اتا از گت‌ترین فرقای شیعه با بقیه هسه بدین معنی که شیعیان نه تنها به معاد جسمانی باوری عمیق دارنه بلکه فکرکانه که در آخر زمون و پس از ظهور قائم آل محمد، برخی از انبیاء مثل عیسی مسیح و اولیاء خدا مثل مالک اشتر و برخی از ایمامون شیعیون و هم اینتی بعضی از اشقیاء و بدکاران دورانهای بشری رجعت کانه به دنیا برگردنه. هم اینتی در آخرالزمون، خاره آدما دنیا سر حکمرانی کانه و بدکارون به مجازات رسنه.
منابع شیعه دین دله
شیعه ایمامیه، اصول و فروع دین ایسلام ره از چارتا منبع به دست یارنه که عبارتنداز:
بیرون بگردسن
رج:ایسلام رج:دین
سنگاپور
تاریخ
این منطقه قدیم مالزی ِماهیگیری وسّه استفاده بی‌یه. سنگاپور سال ۱۸۲۴ جه تا ۱۹۶۳ میلادی، بریتانیا مستعمرات جه بی‌یه. سال ۱۹۴۲ سنگاپور، که هنتا بریتانیا مستعمره بی‌یه، ره جاپون بییته و بریتانیایی نیروئون فِرار هاکردنه که وینستون چرچیل وه ره شه کشور ِگتترین ننگ نومِسته. سال ۱۹۴۵ میلادی سنگاپور ره دِباره بریتانیا بَییته. هیژده سال بعد، سال ۱۹۶۳، سنگاپور بعنوان اتا منطقه که مالزی فدراسیون دله دَوو، شه استقلال ره بریتانیا جه بَییته. این کشور نهایتاً دِ سال بعد، سال ۱۹۶۵ میلادی یا ۱۴۷۷ مازرونی سال، مالزی جه سِوا بیه و اتا جدیدِ کشور بگردسته.
مردمون
قدیم‌تاسا چین، اندونزی، مالزی و هند جه مردم کوچ هاکردنه سنگاپور و وشون فرهنگ اینجه باقی هسته. قرون معاصر چینی مردمون ویشترین جمعیت ره این منطقه پیدا هاکردنه و اسا 75% مردمون ماندارین زوون جه گپ زنّه. چینی هِمرِکِت؛ انگلیسی، تامیلی و مالایی هم این شهر دریم رسمی زوون هستنه. ولی مدارس دله و ادارات زوون فقط انگلیسی هسته.
بوداییون این کشور دله 33% جه ویشترین جمیعت ره دارنه و مسیحیون 18% جه، بی‌دینون 17.8% جه، مسلمون‌ها 14.6% جه و تائوئیسم 8.5% و هندوئیسم 4% جه باقی ادیانی هستنه که سنگاپور دله وجود دارنه.
چادگان شهرستان
چادگان شهرستان اصفهان اوستان ره اتا شهرستان هسته.
ازال
اِزّال اتا بلندِ چو هسِّه که نیرو رِه جِتِ (چوبی که گوی گردنِ دور قرار گیرنه) جا گیرنه و به گاوآهن دنِّه. اِزالِ کلفتی 10 سانتی متر هسُِه و ونه بلندی حدودا 3 متره. رج:کشاورزی رج:گو
داش‌کسن (مشگین‌شهر)
داش‌کسن ، اتا روستای نوم هسته از توابع مشکین شرقی ِبخش، مشگین شهر ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، لاهرود ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۳۲۴ نفر (۷۱خانوار) بی‌یه.
قطعنومه ۸۵۶ امنیت شورا
قطعنومه ۸۵۶ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۰ اوت ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره لیبریا وضعیت خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۶۳‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
داش‌کسن (مشگین‌شهر)
منابع
داش‌کسن
قطعنومه ۸۵۶ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
سلمیه
سلیمه اتا شهر نومه هسته که سوریه دله دره. این شهر سال ۲۰۰۶ سرشماری گادِر، ۹۸٫۵۹۵ نفر جمعیت داشته و حماه (استان) دله دَیی‌یه.
منابع
رج:سوریه شهرون
شریف مجدلانی
شریف مجدلانی نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
تیران و کرون شهرستان
تیران و کرون شهرستان اصفهان اوستان ره اتا شهرستان هسته.
ئوشار کرایپت
ئوشار کرایپت (انگلیسی:Crypt Falls) ئوشاری هسته که آلبرتا، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 175 m هسته.
میان‌محله
میان محله، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان بالاخیابان لیتکوه دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۲۱۳ نفر (۵۷خانوار) هسه.
منابع
میان محله
اوزون‌قویی۲
اوزون‌قویی۲، اتا روستای نوم هسته از توابع تازه کند ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، تازه‌کند ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۴۰۱ نفر (۸۱خانوار) بی‌یه.
منابع
اوزون‌قویی۲
ژرژ دارین
ژرژ دارین رمان‌نویس و نمایش‌نومه نویس قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
قطعنومه ۱۲۷۹ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۷۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۰ نوامبر ۱۹۹۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره کنگو دموکراتیک جوموری وضعیت خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۰۷۶‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
امامزاده شاهبالو
امامزاده شاهبالو اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قرن ۱۰ ق جه رسنه. امامزاده شاهبالو مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس سوادکوه، بخش مرکزی، دهستان راستوپی، روستای دهمیان هسته. این بنا ۱۶۴۲ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۶۲-۰۸-۱۵ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:سوادکوه تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون امامزاده‌ئون
قطعنومه ۱۹۳۸ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۳۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره لیبریا وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۳۸۳‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
ژاوی
'''ژاویر هرناندز کروز متولد ۲۵ ژانویه ۱۹۸۰ است.او در دوران خود جزو بهترین پاسور های دنیا بوده. او در سال ۲۰۱۹ از دنیای فوتبال خداحافظی کرد. و در سال ۲۰۲۱ سرمربی تیم بارسلونا شد
منبع
xavihernandez.com
رج:زننه آدمون رج:ایسپانیا فوتوالیستون رج:بارسلونا فوتوالیستون
حجر الاسود (شهر)
حجرالأسود اتا شهر نومه هسته که سوریه دله دره. این شهر سال ۲۰۰۶ سرشماری گادِر، ۹۲٫۲۶۷ نفر جمعیت داشته و ریف دمشق (استان) دله دَیی‌یه.
منابع
رج:سوریه شهرون
ژان شرلیه دی ژرسون
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن چهاردهم میلادی
اومیهاچیمان، شیگا
اومیهاچیمان اتا شهر نوم هسته که جاپون ِشیگا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۶۹٬۱۱۶ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۵۳٫۰۹ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۴۵۱ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۴-۰۳-۳۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:شیگا شهرون
کنگرلو
کنگرلو، اتا روستای نوم هسته از توابع مشکین شرقی ِبخش، مشگین شهر ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، لاهرود ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۵۸۰ نفر (۱۴۶خانوار) بی‌یه.
باخا کالیفرنیا سور
باخا کالیفرنیا سور مکزیک ِاتا از سی و یِتّا ایالت هسته که ونه نیشتنگا شهر لا پاس هسته.
منابع
* رج:مکزیک ایالات
تازه‌کندجدید
تازه‌کندجدید، اتا روستای نوم هسته از توابع تازه کند ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
کهوک
کَهوک یا کَهو اتا گیاه هسِّه که خِراکی هسه وه ره دوایی سه هم خرننه. این گیاه ویتامین‌های A ، B ، K ، C ره دارنه و همچنین آهن، ید، کلسیم، پتاسیم، منیزیم و فسفر و مقداری قند و ترکیبات ازت دار دارنه.
رج:میوه‌ئون
قطعنومه ۸۵۷ امنیت شورا
قطعنومه ۸۵۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۰ اوت ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره یوگوسلاوی هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۶۵‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ویویان مور
ویویان مور رمان‌نویس قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
محمد کاظم گل باباپور
مرحوم محمد کاظم گل بابا پور متولد و ساکن بابل بیه و اتا ازبزرگترین مولفین و محققین فرهنگ مازندرانی محسوب بونه.این مرحوم کتاب نصاب مازندرانی که به زبان شعر معانی کلمات و لغات ر از مازندرانی به فارسی بیان کنِّه و تالیف امیر قاجار ساروی هسِّه ر تصحیح و چاپ هکرده و همچنین مجموعه موری نومه ر که جمع آوری نوحه ها ومرثیه های مازندرانی هسِّه ر چاپ هکرده.ضمنآ اظهار هکردنه که 10 جزو قرآن ر  به مازندرانی ترجِمه هکرده و لی چاپ نیِّه. رج:گت مردمون بابل رج:مازرونی نویسندگون
قطعنومه ۱۹۳۹ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۳۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره نپال وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۳۸۵‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
طرطوس
منابع
رج:سوریه شهرون
ژرژ فیدو
ژرژ فیدو نمایش‌نومه نویس قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
ابن اسفندیار
بهاءالدین محمد بن حسن بن اسفندیار اتا مازرونی نویسندوئه که وه ره ابن اسفندیار نوم جه اشناسنّه. وه قرن هفتم تبرستون تاریخ ره بنویشته. وه آملی بی‌یه و حسام‌الدوله اردشیر و ونه ریکا شمس‌الملوک رستم وسّه باوندیون ِدربار دله کار کارده.
اینتی که ابن ایسفندیار گانه: ملک اردشیر، وه ره اتا گت کار وسه رایی قلعه کوزا هکرده. پر ابن ایسفندیار، که به قرار ملوم گت آدم بیه ئو ابیاتی از وه اینتا کیتاب دله بنویشتوئه ، از سفرای بسیار ابن ایسفندیار یاد هکرده، زمونی که ابن ایسفندیار از بغداد به تپورستون(مازرون) انه، در ری خور بکاشته بین شمس الملوک روستم ره اشنانه ئو حدود ۲ما ری دله موندنه ئو این مدت ، به بائوته خادش ، فقط موطالعه خَوِرون و آثار باستونی کمکی برای آرامش وه بیه. در واقه، همینان آثار، اساس بنویشتن تاریخ تبرستون وانه. وه در همین زمون ، کیتاب عُقَد سِحر و قلائد دُرّ یَزدادی ره کتابخاونه مدرسه شا غازی روستم باوند در ری پیدا کانده ئو وشون ره از عربی به فارسی ترجمه(گردنونده) کانده. بعد از بموندسن ایجباری در ری به دعوت شه پیر رهسپار آمل وانه.اما اونجه نموندنه ئو به خوارزم شونه ئو پس از پنج سال اقامت اونجه ترجمه عربیِ ابن موقفع از نومه تنسر ره به دست یانه و بعد از ترجمه(بگردنین) به فارسی وه ره ابل کیتابش ینه تاریخ تبرستون ، به گفتة ابن ایسفندیار ، در روزگار پیری وه بنویشته بیه. احتمالاً تاریخ بنویشتن وه ۶۱۳ بیه. بعد از اینتا چه کوت از زندگونیهِ ابن ایسفندیار خوری در دست نیست.
منابع
رج:گت مردمون آمل
ئوشار کولاساجا
ئوشار کولاساجا (انگلیسی:Cullasaja Falls) ئوشاری هسته که کارولینای شمالی، ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 200 ft - Disputed (see Geology Section) هسته.
منابع
رج:آمریکا ئوشارون
اصفهان شهرستان
اصفهان شهرستان اصفهان اوستان ره اتا شهرستان هسته.
لوری
لوری یا لری اتا ایرانیج زوون نوم هسسه. لوری ِزوون ایران ِغربی جنوب ِزوون رج دله قرار گیرنه. اینتا زوون ایلام، کرمانشاه، لورستان، چارمحال و بختیاری، کهکیلویه و بویراحمد، بوشهر و خوزستان اوستانون دله گب بزه بونه.
لوری ِزوون، چار تا لهجه ره شامل بونه: لکی (ایلام، کرمانشاه و لورستان)، فیلی (همدان جنوب و لورستان و عراق ِات پچوک تیکه)، بختیاری (چارمحال و بختیاری، خوزستون و اصفهان غرب) و جنوبی (کهکیلویه و بویراحمد، ممسنی، بوشهری).
منابع
رج:ایرانیج زوون
ئوشار وست پرونگ هیکی فورک کریک
منابع
رج:آمریکا ئوشارون
سنگدرکا
سنگدرکا، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل دله استان مازندران ایران.
قطعنومه ۱۲۸۰ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۸۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۳ دسامبر ۱۹۹۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره عراق و کویت میون وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۰۷۷‌ام دله ۱۱تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۳تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
سنگدرکا
جمعیت
اینتا روستا، دهستان بالاخیابان لیتکوه دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت زیر سه خانوار هسه.
قطعنومه ۱۲۸۰ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
سنگدرکا
منابع
سنگدرکا
ئوشار واترویل
ئوشار واترویل (انگلیسی:Waterwheel Falls) ئوشاری هسته که ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 9 متر هسته.
منابع
رج:آمریکا ئوشارون
گدوک کاروانسرا
گدوک کاروانسرا اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ صفویون دوره جه رسنه. گدوک کاروانسرا مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس ۲۵۰متری جاده اصلی سوادکوه به فیروزکوه، جنب راهدار خانه گدوک هسته. این بنا ۲۷۹۵ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۷۹-۰۷-۱۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:سوادکوه تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون کاروانسرائون
ارباب‌کندی
ارباب‌کندی، اتا روستای نوم هسته از توابع مشکین شرقی ِبخش، مشگین شهر ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، نقدی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۹۰۳ نفر (۲۰۹خانوار) بی‌یه.
منابع
ارباب‌کندی
الثوره
الثوره اتا شهر نومه هسته که سوریه دله دره. این شهر سال ۲۰۰۶ سرشماری گادِر، ۸۹٫۸۱۵ نفر جمعیت داشته و رقه (استان) دله دَیی‌یه.
منابع
رج:سوریه شهرون
اردستان شهرستان
اردستان شهرستان اصفهان اوستان ره اتا شهرستان هسته.
تازه‌کندقدیم
تازه‌کندقدیم، اتا روستای نوم هسته از توابع تازه کند ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
قطعنومه ۱۹۴۰ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۴۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سیرالئون وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۳۹۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
چک (گجگجی بیری)
چک بتونده چنتا معنی دار:
قطعنومه ۸۵۸ امنیت شورا
قطعنومه ۸۵۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۴ اوت ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره آبخاز، گرجستون هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۶۸‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
آلن شارتیه
آلن شارتیه شاعر     قرن چهاردهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن چهاردهم میلادی
ئوشار کومبرلند
ئوشار کومبرلند (انگلیسی:Cumberland Falls) ئوشاری هسته که کنتاکی، ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 68 پا (21 متر) هسته.
اریک امانوئل اشمیت
اریک امانوئل اشمیت دراماتورژ، داستان کوتاه‌نویس، رمان‌نویس و کارگردان قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
شهرک صنعتی (آمل)
جمعیت
اینتا روستا، دهستان بالاخیابان لیتکوه دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۱۵ نفر (۵خانوار) هسه.
منابع
شهرک صنعتی
موریس باره
موریس باره نویسنده و روزنومه‌نگار قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
کوساتسو، شیگا
کوساتسو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِشیگا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۲۳٬۵۱۲ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۶۷٫۹۲ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱٬۸۱۸ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۴-۱۰-۱۵ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:شیگا شهرون
کمل
کَمِل بفارسی کاه بینج آلم و یا گندِم آلم ر گننه.کمل ر برای خوراک دام خصوصآ گو استفاده کننه.کمل در هنگام بکوبستن خرمن بدست اینه .در قدیم کمل علاوه بر اینکه خوراک دام بیه برای درست کردن کاهگل که در ساختن دیوار مفید بیه استفاده کردنه.
انواع
کمل‌ها با توجه به شه منشأ چند نوعنه:
با روی هم قرار هیتن دوسِه‌های کمل، «کمل کوفا» یا «کمل کوپا» درست بونه که محلی هسه که کمل نگاه داری بونه.
منابع
رج:کشاورزی
ئوشار وبستر
ئوشار وبستر (انگلیسی:Webster's Falls) ئوشاری هسته که همیلتون (انتاریو)، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 22 m هسته.
آران و بیدگل شهرستان
آران و بیدگل شهرستان اصفهان اوستان ره اتا شهرستان هسته.
قطعنومه ۱۹۴۱ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۴۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سیرالئون وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۳۹۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۱۲۸۱ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۸۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۰ دسامبر ۱۹۹۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره عراق و کویت میون وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۰۷۹‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
منوچهر زیاری
فلک‌المعالی ابومنصور منوچهر بن قابوس زیاری اتا زیاریون امیر بی‌یه که سال‌های ۴۰۳ تا ۴۲۰ هجری قمری گرگان، تبرستون، کومش و گیلون دله حکومت هاکرده. منوچهر پی‌یر قابوس بن وشمگیر بی‌یه که ات‌گال شه مملکت ره وا هدا بی‌یه و سامانیون وَر پناه بئیته و خراسون دله دیّه و اون گدر منوچهر بورد بی‌یه مجدالدوله دیلمی ارتش دله آل بویه ره خدمت کرده و اتا جنگ دله شه پی‌یر دیم-به-دیم هرستا. چن‌کش بگذشته په، قابوس شه مملکت ره پس بیته و تبرستونِ شهرها ره اتا-اتا بئیته و این‌صوه منوچهر وردگرسته پی‌یر پَلی و گیلونِ والی بیّه. قابوس اواخر که پیر بئی‌یه، شه اطرافیون جه بدگمون بی‌یه و بعضی‌شون ره کِشته و همینسه ونه وزیر-وزرا ترس وسّه، وه ره بکوشتنه و منوچهر ره بحکومت برسنینه. منوچهر اول کاری که هکرده، شه پی‌یرِ قاتلونِ خون ره بشندی‌یه.
منوچهر زیاری اولین امیری بی‌یه که زیاریونِ حکومت دله مستقل نیّه و همون اول کار جه، وه سلطان محمود غزنوی ِدستی بیّه و چون خاسته شه اتحاد ره قوی‌تر هاکنه، سلطونِ کیجا ره بَورده. منوچهر شروع هاکرده غزنویون ره باج دائه و این رسم ونه جانشین‌ها وسّه هم بموندسته. منوچهر قدرت بیته په، هیچ‌گدر جنگ نشی‌یه و آرامِ دوره داشته. وه شه دشمنونِ ملکِ دله نارضائون ره مالی کومِک کرده که وشون ره سرگرم داره.
منوچهر امارت بیته په، زیدیه مذهب ره ناز گیته و گیلونِ علویون جه ارتباط برقرار هاکرد بی‌یه؛ درحالی‌که ونه پی‌یر خله افراطی سنّی بی‌یه. سلطون محمود غزنوی هم تسنن ره خِش داشته و تسبیح‌ئوکش آدم بی‌یه و منوچهر ره تهدید هاکرده که شیعیونِ دس ره نماسه و این‌سه ری شهر ره حمله هاکرده په، شه ارتش ره منوچهر سامون وَری بیارده که ونجه باج و خراج بئیره و وه ره هوش بیاره. منوچهر شه پی‌یر جه ات فرق دیگه که داشته، این بی‌یه که شاعرون و دانشمندون ره شه وَر جمع نکرده و وشون این گدر کوچ ره بیتنه و بوردنه غزنویونِ دربار.
پیرازمیان
پیرازمیان، اتا روستای نوم هسته از توابع مشکین شرقی ِبخش، مشگین شهر ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، نقدی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۳۹۳ نفر (۹۳خانوار) بی‌یه.
منوچهر زیاری
تبار
زیاریون تبار ره گیلان ِگت-گتون جه رسنینه و گنّه که «آغش وهادان» زک‌زا هستنه یا «ارغوش فرهادان»، که کیخسرو سلطنت زمون، گیلان ِوالی بی‌یه. اتی نظر هم دره که وشون جد ره «وردانشاه گیلانی» نوم یارنه. زیارِ زنا تیرداذ کیجا بی‌یه و ونه زن‌برار هروسندان، گیل‌هایِ شاه بی‌یه. اتی هم مرداویج مار ره پادوسبانیون تبار جه دونّه ولی اینان تونده جعلی بوئه و زیاریون شاید اینان حرف‌ها ره در هاکرد بوئن که شه حکومت ره توجیه هکنن. شجره‌نامه‌ای که کیکاووس زیاری شه قابوس‌نامه دله بیارده، چنتا گت آدمون و شناسا کسون اسم ره یارنه که معتبر بنظر اِنه. خصوصاً که زیار وسته اتا معروف آدم بی‌بو که وه ره پادوسپانیون یا گیلونِ شاهون زن هدا بون. منوچهر زیاری وچگی و جوونی جه خله چیزی ندومبی و فقط هم‌انده شر میّن هسته که ونه ببا زیاریون نسل جه بی‌یه.
پیرازمیان
منابع
پیرازمیان
شیرگاه پل
شیرگاه پل اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ صفوی دوره جه رسنه. شیرگاه پل مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس داخل شهر شهر شیرگاه، جنب بانک ملی هسته. این بنا ۳۶۶۲ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۷۹-۱۲-۲۵ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
منوچهر زیاری
زمینه
سامانیون که خراسون دله حکومت داشتنه، زمونی که مرداویج زیاری قدرت گیته، وشون ره قِد مشت بی‌یه و زیاریون جه خله دخو-دکش هکردنه ولی وشمگیر وشون جه رفخ بیّه و آل بویه جه خاسته جنگ دکفه، وشون پلی شی‌یه. قابوس هم شه پییر دستوری، سامانیون جه یک‌پشت بی‌یه و ۱۸ سال که بوییون وه ره تبرستون جه در هاکرد بینه، بورده سامانیون دربار دله دیّه. زمونی که سامانیون دیگه شه قدرت ره از دست هادانا، قابوس دگرسته تبرستون و هرتی بی‌یه، متحد جمع هاکرده و شه ملک ره پس هایته ولی خراسون دله دیگر سلطان محمود غزنوی سلطنت ره شه دست بیته و سامانیون ره کنار هدا. قابوس و آل بویه که جنگ داشتنه، با این چنین رفاقت و کسی-خِشی هم وشون میونه دیّه و مجدالدوله بویی ونجه فامیل بی‌یه و قابوس ریکا، منوچهر، ات‌گال بی‌حکومت بینه، شی‌یه مجدالدوله ارتش دله و وه ره خدمت کرده. قابوس که قدرت بیته په، با این که دونسته مجدالدوله ره دیگر قد دنی‌یه که شه جه دفاع هاکنه، با این حال ری شهر ره حمله نکرده و ونه حرمت ره داشته. قابوس و سلطان محمود این‌صوه نزدیک بینه. هر دِتا خصوصیاتی داشتنه که ات‌جور بی‌یه: تسنن مذهب جه افراطی دفاع کردنه و اسماعیلیون جه خله بد داشتنه و هر دِ ادبیات و شعر ره هم تشویق کردنه. وشون نزدیکی باعث بیّه که قابوس وچون هم غزنویون دربار جه رفت-روش دارن و قابوسِ اتا ریکا، دارا، بورده اونجه دیّه.
شیرگاه پل
په‌نویس
رج:سوادکوه تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون پل‌ها
منوچهر زیاری
پیش از امارت
منوچهر سال ۳۸۸ هجری، که قابوس و آل بویه جنگ کتنه و قابوس خاسته شه ملک ره پس هایره، مجدالدوله بویی لشکر دله دیّه و شه پییر جلو هرستا. وه اتا جنگ دله شه پییر ره پغوم هدا و ونجه پشتی هاکرده تا مجدالدوله ره شکست هادن. قابوس این جنگ دله برنده بیّه و شه سرحد ره غرب وَری گسترش هدا و تا رویان، چالوس و گیلان ره هم بیته و منوچهر ره برسنی‌یه که گیلون وَری حاکم بوئه.
قابوس بکوشتن قضیه
قابوس اواخر خله گند اخلاق بی‌یه و شه اطرافیون جه چن نفر ره هدا بکوشن. ونه وزیرون و فرماندهون که شه جان جه ترسینه، یک‌پشت بینه و وه ره رو-دست بوردنه. قابوس در شی‌یه اتا دِز، «شـَمرآباد» نوم، که ونه سردارون شورش بساتنه و قلعه ره حمله هکردنه ولی نتونستنه قلعه دله بوون و قابوس قلعه دله گیر هکرده. قابوس این قلعه دله هم که دیّه، ابوالعباس غانمی که ونه وزیر بی‌یه و ونه همراه دیّه ره تهمت بزو که شورشیون جه بسات دارنه و وه ره هدا بکوشتنه. شورش‌هکرد سردارون بدینه اینتی نوونه، بوردنه گرگانِ شهر ره غارت هکردنه و قابوسِ ریکا، منوچهر، ره خَوِر هکردنه که برو شه پییرِ جاسر هنیش. منوچهر که بدی‌یه وشون گرگان ره بیتنه و گنّه اگه ته امجه یک‌پشت نوّی، اتی دیگر ره شاه کمبی، مجبور بیّه وشون جه بساجه. تا خاسته وشون بجمبن، قابوس قلعه دله جه بریم بمو و بورده بسطام وَری.
سردارون هم منوچهر ره راقاضی دمبدانه که شه پییرِ جنگ بوره. منوچهر راه دکته بسطام و دِ گروه دیم-به-دیم بینه. منوچهر بورده پییر ره خِش هدا و اطاعت هکرده ولی قابوس شه کناره بیته و حکومتِ مُهر ره هدا منوچهر ره. قرار هاکردنه که قابوس «چناشک» ِقلعه دله دوو و اونجه شه وسّه خلوت داره. منوچهر دگرسته گرگان و یاغی سردارون وه ره سرور گیتنه که قابوس ره بکوشه ولی وه گوش ندا. سردارون که قابوس جه بترسی بینه، شه دست-به-کار بینه و بوردنه چناشک. این گدر قابوس حمبوم دیّه و زمستون دله بی‌یه؛ وه ره رها هکردنه که لخت‌موس، بچا هوا دله، بریم دوو و حتا اتا خرِ جول بخاسته، وه ره ندانه تا یخ بزو و بمرده. قابوس بمرده په، منوچهر نوم خطبه بخوندستنه و سه روز، دیلمی‌ها رسم جه، عزا بیتنه و ونه لاشه ره بیاردنه گنبذ دله چال هکردنه. <!--
قابوس قاتلونِ خون ره بشنی‌ین
منوچهر دنبال انتقام گرفتن از قاتلان پدرش بود، قاتلان اصلی شش نفر بودند. منوچهر پنج نفرشان را کشت و نفر ششم به خراسان فرار کرد، سلطان محمود غزنوی او را گرفت و بازگرداند تا درسی برای افرادی شود که قصد کشتن شاهان را دارند. عباس پرویز در تاریخ دیالمه و غزنویان در شرح این داستان گفته که منوچهر علی‌رغم صلح‌جویی و عدالتش، شدیداً به دنبال انتقام خون پدرش بود ولی یکی از عاملان به نام «ابوالقاسم جعدی» را، به سبب نفوذ و قدرتی که در مملکت و خصوصاً ارتش داشت، نمی‌توانست بکشد. بر همین اساس او را حبس کرد ولی ابوالقاسم گریخت و به خراسان، قلمرو محمود غزنوی، پناه جست؛ لیکن سلطان محمود او را به دربار منوچهر بازگرداند و منوچهر که این بار او را حقیر می‌یافت، دستور قتلش را صادر کرد.
شاپور پل
شاپور پل اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ صفویون دوره یا پهلوی دوره جه رسنه. شاپور پل مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس به فاصله ۹ کیلومتری شمال شیرگاه، جنب جاده سواد کوه، قائمشهر هسته. این بنا ۳۶۶۱ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۷۹-۱۲-۲۵ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
منوچهر زیاری
قابوس قاتلونِ خون ره بشنی‌ین
برخی از منابع دربارهٔ مرگ قابوس اطلاعات دیگری داده‌اند، از جمله یاقوت حموی در معجم‌الادبا می‌گوید که قابوس بنا بر علم نجوم می‌دانست که به دست پسرش به قتل می‌رسد و به همین خاطر پسرش، دارا، که احتمال می‌داد علیهش اقدام کند را، از خود دور نگهداشت و منوچهر که مطیع‌تر بود را نزدیک داشت. ولی عاقبت چنان رقم خورد که منوچهر سبب مرگش شد. البته بلافاصله یاقوت یادآوری می‌کند که قاتلان قابوس شش تن بودند که پنج نفرشان را منوچهر کشت و نفر ششمی به دست محمود کشته شد. خواندمیر در حبیب‌السیر فقط به همین بسنده کرده که امرا از ترس انتقام قابوس، چند نفر را فرستادند تا او را به قتل برسانند. همچنین گزارشی که در تذکرةالشعرا آمده، از نقش منوچهر در قتل پدرش حکایت دارد، ولی این مسئله توسط دیگر منابع تصدیق نشده‌است.
شاپور پل
اینتا پل سر ماشین نشونه. ونجه برسی‌ین وسّه ونه قائمشهر-سوادکوهِ جاده دله، اتا دوربرگردون کار دارنه که شیرگاه جه برسی، دور بزنی و زیرگذر ِدله کنار هکشی و اونجه شاپور پل ره پیدا کاندنی. این دوربرگردون ِوَر به وَر پلیس ِراهنمایی ِکانکس هم کته.
په‌نویس
رج:سوادکوه تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون پل‌ها
منوچهر زیاری
پس از منوچهر
پس از درگذشت منوچهر زیاری، پسرش انوشیروان جانشین او شد، ولی او خردسال بود و به همین خاطر باکالیجار کوهی، سپهسالار، به نام وی خطبه خواند. باکالیجار پس از مدتی با کسب اجازه از سطان مسعود غزنوی، خود را امیر طبرستان و گرگان نامیده و از سرگذشت انوشیروان تا مدت‌ها اطلاعی در دست نیست. سرانجام با زوال قدرت سلطان مسعود، انوشیروان به صحنهٔ سیاست بازگشته و توانست باکالیجار را کنار بزند. در ۴۳۳ هجری نیز طغرل بیک، که به تازگی قدرت یافته بود، به گرگان آمد و این سرزمین را گرفت و مرداویج بن بسو را از سوی خود بر آنجا گماشت. مرداویج مادر انوشیروان را به زنی گرفت و انوشیروان از این پس تا ۴۳۵ هجری که چشم از جهان فروبست، زیر نظر مرداویج در این دیار فرمان راند. -->
منابع
رج:زیاریون
تکله‌بخش۱
جمعیت
اینتا روستا، تازه‌کند ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۷۰۳ نفر (۱۳۹خانوار) بی‌یه.
منابع
تکله‌بخش۱
نسیم شومال
نسیم‌ شومال‌ ات نشریه‌ی‌ اجتماعی‌ و سیاستی‌ و خنده‌دار بی‌یه که سید اشرف‌الدین گیلانی زمون جونبش مشروطه ایران اول رشت و بعدأ تهران دله مونتشر کارده.
اشرف‌الدین‌ گیلانی مطالب‌ روزنومه‌ ره به‌ ایسمای موختلف‌ امضا کارده. از جومله‌ هوپ‌ هوپ‌ (که‌ یادبیار تأثیرپذیری‌ وه از میرزا علی‌اکبر صابر هسته)، فقیر، خرابعلی‌ میرزا، لات‌ولوت‌، یتیم‌جوجه‌، میرزاقشون‌علی‌، محروم‌الحقوق‌، آکل‌الوقفیات‌، و چندین ایسم دیگه. خله از شعرون و مطالب نسیم شومال، ترجومه یا اقتباسی از اشعار و مطالب نشریه ملانصرالدین بی‌یه که تفلیس دله به تورکی مونتشر بی‌یه. نسیم شومال با انتشار ترجومه‌ئون این شعرون خواننده فارسی زبون ره با مضمون‌ئون مطالب ملانصرالدین هم آشنا کارده.
لنجان شهرستان
لنجان شهرستان اصفهان اوستان ره اتا شهرستان هسته.
ئوشار داگس
ئوشار داگس (انگلیسی:Daggs Falls) ئوشاری هسته که کوئینزلند، استرالیا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 45 متر هسته.
قطعنومه ۸۵۹ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ئوشار ویک
ئوشار ویک (انگلیسی:Weeks Falls) ئوشاری هسته که شهرستان کینگ، واشینگتن درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 60 پا هسته. اینتا ئوشار ِنسبی پهنا 30پا متر هسته.
فابرگاس
فرانسِسک [سِسک] فابرگاس سولِر (کاتالانی: Francesc Fàbregas i Soler)، بازیکن فوتوال عضو بارسلونا و ایسپانیا هسته. وه متولد سال ۱۹۸۷ میلادی شهر بارسلونای ایسپانیای دلوئه. وه هنتا تیم بارسلونا و تیم ملی ایسپانیا سه بازی کانده.
فابرگاس شه کار ره آکادمی بارسلونا و به عنوان کارآموج فوتوال سه شروع هاکرده اما بلافاصله سپتامبر سال ۲۰۰۳ گدر آرسنال باشگاه وه ره بخری‌یه. وه اولین فصل آرسنال دله بازی نکارده اما فصل ۴-۲۰۰۳ گدر به دلیل مصدومیت‌ئون پشت‌همِ آرسنال هافبک‌ئون، ویشته میدون بییته. سِسک سال ۲۰۰۳ تیم زیر هیودَه ساله‌ئون ایسپانیا دله دعوت بیّه و همون سال کشور فنلاند دله، این تیم وسّه میدون بورده. وه به دلیل بازی‌ئون فوق‌‎العاده آرسنال سه، سال ۲۰۰۶ به تیم ملی ایسپانیا دعوت بیه تا جام جهونی ۲۰۰۶ دله، این تیم سه میدون بوره.
پیوند به بیرون
رج:زننه آدمون رج:ایسپانیا فوتوالیستون رج:بارسلونا فوتوالیستون
گوارانی (ارز)
گوارانی اتا پیل یکا نوم هسه که جنوبی آمریکا دله رایجه و پاراگوئه پیل یکا هسه.
رج:پیل یکائون رج:پاراگوئه
تاریخ طبری
تاریخ طبری کیتاب ره محمد بن جریر طبری بنویشته.
طبری تاریخ ایسلام ره از اون جهت نویسنه که این گت دین سراسر دونیای موتمدن اون زمون ره فرا گیته و فرهنگای ئیران و روم و پیروون دینای گوناگون از مسیحی ، بودایی ، زرتشی در برابر وه زانو بزو بینه و پدیده‌ای که نتیجه‌ی آمیزش فرهنگ و تمدنای قدیم با مبانی فرهنگ ایسلامی هسته به وجود بموئه.
طبری تاریخ ره درس عبرت در دبستون معرفت دونده. برای نمونه، هنگامی که سرگذشت خسروپرویز ره گانه، به کارا و رفتارای وه پردازنه و این که از گذشتگون شه عبرت نیته و به چه سرنوشتی دچار بیه. شیوه‌ی وه در بنویشتن تاریخ ، شیوه‌ی محدثان هسه، یعنی هرگاه مطلبی ره از کیتابی برداشت هاکرده، نوم کیتاب ره به روشنی یانه و سند خادش ره نوم ونه.
تاریخ طبری گنجینه‌ای سرشار از آداب و رسوم قوما و ملتا هم هسته و از لحلظ بررسی وضعیت ایجتیمائی، سیاستی و ایقتیصادی در دوران ائسلامی از منبعای موهم برای اهل پژوهش و موطالعه هسته. با این حال باید بائوتن جنبهای ایعتیقادی، انگیزه‌ی اصلی طبری در تدوین تاریخ عمومی وه بیه. از اون رو، تاریخ طبری سرشار از ملاحظه‌ئون فقیهانه هسه و پیوسته بر سر وه هسته که از شرع دفاع کانده و با گمراهی به نبرد پردازش کانده.
طبری ابلین کسی هسه که تاریخ ره از سیره‌ نویسی به تاریخ عمومی کشوندنه. وه زمونی تاریخ الرسل و الملوک ره ‌نویسنه به طور کامل از اسطورهای دوره باستون ئیران آغاز کانده، همینتی که هردوت یونان دله از میتولوژی(اسطوره‌بشناسین) شروع هکرده. وه تاریخ پیش از ائسلام ره با اطلاعات سودمندی که از خدای‌نومه و بگردسه ی عربی وه، یعنی سیرالملوک الفرس، به دست بموئه و به بنویشته در بیارده.(خدای‌نومه مجموعه‌ای از خورای اسطور‌ئی و تاریخی درباره‌ی سرزمین و مردمون ئیران و پادشاهون پارس تا پایان دوره‌ی ساسانی بیه).
طبری اسطوره‌ئون ئیران ره از کیومرث ، که در اوستا از او یاد بیه، شروع کانده و از وه به عونوان ابلین آدم در تاریخ ئیران باستون یاد کانده. هوشنگ ، پهلوان افسانه‌ای ره از ابلین پادشاه هفت اقلیم معرفی هکرده که به بساتن پرستشگاه برای خداپرستون بپرداخته. از طهمورث دیوبند به عونوان کسی یاد کانده که به پرستش خداوند یکتا ‌پرداخته و پیرو دین حضرت ادریس (ع) بیه. بد به تاریخ روم ، قوم یهود ، عربای پیش از ائسلام و سیره‌ی نبوی پردازنه.
طبری چون به تاریخ هجرت پیومبر اکرم (ص) رسنه، شیوه‌ی تاریخ بنویشتن ره به سال‌بنویسی(کرونولوژی) تغییر دنه و روی‌دادون هر سنه ره از سالای دیگه جودا بنویشته بینه و چون ایتیفاقای سالی به پایان رسنه به پیش آمدای سال پس از وه پردازنه. به همین ترتیب پیش شونه تا به سال ۳۰۲ قمری رسنه. در فاصله‌ی بین بیان سیره‌ی نبوی تا سال ۳۰۲ قمری از جنگای پیومبر، روی‌دادای بد از بمردن حضرت محمد جنگای جمل و صفین، تاریخ امویون و بدأ عباسیون ره تا زمونی که در‌ون دیه، نویسنه.
ترجمه‌ی تاریخ طبری به فارسی
هنوز پنجاه سال از بمردن نگذشته بیه که تاریخ الرسل و الملوک وه ره ابوعلی محمد بن محمد بلعمی ، وزیر دانشمند منصور بن نوح سامانی به سال ۳۵۲ قمری با تغییرایی، از جمله حذف نوم راویون و گاه روایتای گوناگون، به فارسی دربیارده. بلعمى به اندازه‌ای در تاریخ طبرى دخل و تصرف هکرده که ابلین ترجمه‌ی تاریخ طبری ره از عربی به فارسی، به نوم تاریخ بلعمی یاد هکرد‌نه. بدأ تاریخ بلعمی به ترکی نیز بگردسه (ترجومه) بیه.
نخستین ئوروپایی که با طبری آشنا بیه، توماس ارپینیوس(Thomas Erpenius)، خاورشیناس هولندی، بیه که خلاصه‌ی تاریخ طبری ره به زوون لاتین دگردسه(ترجمه) و ئوروپاییون ره با "هرودوت عالم ایسلام" آشنا هکرده.بدأ در سده‌ی نوزدهم میلادی زوتنبرگ(Zotenberg) تاریخ طبری ره به زوون فرانسه در چهار جلد در پاریس به چاپ برسنیه. نولدکه(Noeldeke) خاورشناس آلمانی هم بخش ساسانیان تاریخ طبری ره به آلمانی بگردنیه(ترجمه هاکرده).
نقدی علیا
نقدی علیا، اتا روستای نوم هسته از توابع مشکین شرقی ِبخش، مشگین شهر ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
منابع
نقدی علیا
رنه گیل
رنه گیل شاعر قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
قاجاریون
قاجار، قاجاریه یا قاجاریون دودمونی تورک نژاد بینه که از حدود سال ۱۱۷۰ تا ۱۳۰۴ ایران ِسر فرمونروایی کاردنه. ایل قاجار اتا از طایفه‌ئون ترکمون بی‌یه که بر اثر یورش موغول میونی آسیا جه به ایران بموئه. وشون اولا نزدیکون ارمنستون ساکن بینه که شاء عباس ات دسته از وشون ره استرآباد (گرگان امروزی) دله ساکن هاکرده و حکومت قاجاریه هم از قاجارون استرآباد تشکیل بیّه. بنیانگذار این سلسله آغاممدخان هسته که رسماً سال ۱۱۷۴ تهران دله تاجگذاری هاکرده و آخرین شاء قاجار، احمد شاء هسته که سال ۱۳۰۴ برکنار بیّه و رضاشاء، ونه جا هنیشته.
پیوند به بیرون
رج:ایران تاریخ رج:قاجاریون
سرخ‌آباد کلیسا
سرخ‌آباد کلیسا اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. سرخ‌آباد کلیسا مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس جاده فیروز کوه، کنار جاده نزدیک روستای سرخ‌آباد هسته. این بنا ۹۲۷۱ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۵-۰۷ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:سوادکوه تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون کلیسائون
بزمینان
بزمینان، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان بالاخیابان لیتکوه دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۱۰۱۲ نفر (۲۵۳خانوار) هسه.
منابع
بزمینان