cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
قطعنومه ۱۱۳۸ امنیت شورا
قطعنومه ۱۱۳۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۴ نوامبر ۱۹۹۷ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره تاجیکستون وضعیت ره بررسی هاکردن تاجیکستون و افغانستون سامون خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۸۳۳‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۲۴۰ امنیت شورا
قطعنومه ۲۴۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۵ اکتبر ۱۹۶۷ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره خاورمیونهٔ ِوضعیت هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱۳۷۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
۲۹ اسفند
بمردون
رج:اسفند
.af
.af افخانئون کشور اینترنتی دامنه هسه.
رج:اینترنتی دامنه ئون
کاتی
کاتی یا کوتی (چَپِرْ) ر فارسی دله نردبان و یا نردبام گنِنِه. کاتی ر دار تنه جا که ونه رو تاتشه ی جا پله تاشینه هم درست کردنه و ونه جا بوم بالا بوردن و نفار بالا بوردن وسه استفاده کردنه. کاتی اتا ابزار هسِّه که ونه جا بتونِّنه به ارتفاعات بالاتر برسن و شه کار ر انجام هدن.
انواع کاتی
کاتی‌ها بر اساس موادی و روش آماده بیِّن و نوع کاربرد به دسته‌های مختلفی تقسیم بوننه.
منابع
رج:اشیا
پلاکر
پلاکر یا کَفسِن اتا وسیلوئه که ونجه دوری دله پلا شَنِنّه. البته بنشنه بعضی دیگه غذائون ره هم ونجه جا دَکاردِن. مازرونی زوون دله پلاکر کلمه ره کار زنّه که دِتا کلمه «پلا + کر» جه بساته وونه.
منبع
رج:اشیا
قطعنومه ۶۹۴ امنیت شورا
قطعنومه ۶۹۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۴ مه ۱۹۹۱ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سرزمینونی که اسرائیل اشغال هاکرده هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۹۸۹‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
الکساندر ویالات
الکساندر ویالات نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
قطعنومه ۱۷۴۶ امنیت شورا
قطعنومه ۱۷۴۶ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۳ مارس ۲۰۰۷ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره افغانستان وضعیت خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۶۴۵‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
الکساندر ویالات
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
قطعنومه ۶۹۴ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۱۷۴۶ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
اجبارکلا
اجبار کلا یا بابکان مازرون اوستان ره اتا شهر هسته که آمل شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۴٬۴۹۹ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:مازرون اوستان شهرون
.al
.al آلبانی کشور اینترنتی دامنه هسه.
شرکت نفت مهمان‌خنه
شرکت نفت مهمان‌خنه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. شرکت نفت مهمان‌خنه مازرون استان و بابلسر شهرستان دله دره. ونه آدرس شهر بابلسر، بخش مرکزی، خیابان فلسطین هسته. این بنا ۲۰۶۷۳ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۱-۰۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:بابلسر تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
سنتره پمپیدو-متز
سنتره پمپیدو-متز اتا موزه نوم هسته متز ِشهر دله، فرانسه ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۶۵۰٬۰۰۰ نفر وه ره بدینه.
منابع
سنتره پمپیدو-متز سنتره پمپیدو-متز
قطعنومه ۱۷۴۷ امنیت شورا
قطعنومه ۱۷۴۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۴ مارس ۲۰۰۷ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره منع گسترش هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۶۴۷‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
استامبول مدرن موزه
استامبولِ مدرن موزه اتا موزه نوم هسته استامبول ِشهر دله، ترکیه ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (=بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۶۳۴٬۹۰۰ نفر وه ره بدینه.
منابع
استامبول ترنه موزه استامبول ترنه موزه
سیاوش‌کندی
سیاوش‌کندی، اتا روستای نوم هسته از توابع موران ِبخش، گرمی ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، اجارودشرقی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۴۶ نفر (۴۵خانوار) بی‌یه.
منابع
سیاوش‌کندی
قطعنومه ۲۴۱ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
وایت استرایپس
خار ایشناسنن ساز ئون
Seven nation army
Dead leaves and dirty ground
The Hardest Button to Button
آلبوم ئون
De Stijl
Elephant
White Blood Cells
White Stripes
منبع
رج:خوننده
.as
.as آمریکای ساموآ اینترنتی دامنه هسه.
.ao
.ao آنگولا کشور اینترنتی دامنه هسه.
رج:اینترنتی دامنه ئون
آپولو
آپولو ، خدای روشنایی (خورشید)، موسیقی، نیما (اما نا جنگ یا شکار وسّه)، هنرها و پیشگویی یونان اسطوره‌ئون و رومی دله هسته.
وه زئوس و لتو ریکا هسته و آرتمیس دکالی برار وانه. ونه بزائنی جاء جزیرهٔ دلوس بئه. وه دلفی دله پرستشگایی داشته که یونانیون باستون، ونه پیشگوی ره روشن‌بین دونستنه.
جمیل بایک
جمیل بایک (بزائه ۱۹۵۱، الازیغ دله) اتا کوردی سیاستمدار هسته که پ‌ک‌ک و کی‌سی‌کی دله دره. وه اتا از پنج نفری هسته که این سازمان ره بساتنه و هنتا زنده هستنه.
وه پ‌ک‌ک اولین کنگره دله، سال 1978، سازمان ِدبیرکل ِمعاون بیّه، یعنی عبدالله اوجالان دَنی‌بی‌ین جه وه اولین نفر پ‌ک‌ک بی‌یه. وه تا سال 1995 پ‌ک‌ک ِنظامی ِچلّه‌ی رییس بی‌یه.
پانویس
رج:پ‌ک‌ک رج:زننه آدمون رج:کوردستون سیاست مدارون
گیتار
انواع گیتار
رج:ساز
.ad
.ad آندورا اینترنتی دامنه هسه.
رج:اینترنتی دامنه ئون
.ag
.ag آنتی گوآ ئو باربودا اینترنتی دامنه هسه.
قطعنومه ۶۹۵ امنیت شورا
قطعنومه ۶۹۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۰ مه ۱۹۹۱ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره اسرائیل-سوریه عربی جوموری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۹۹۰‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۲۴۲ امنیت شورا
قطعنومه ۲۴۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۲ نوامبر ۱۹۶۷ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره خاورمیونهٔ ِوضعیت هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱٬۳۸۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه به اتفاق آرا تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
میماساکا، اوکایاما
میماساکا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِاوکایاما استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۳۱٬۵۵۰ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۴۲۹٫۱۹ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۷۳٫۵ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۰۳-۳۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بِریمْ بگردستن
رج:اوکایاما شهرون
قطعنومه ۱۷۴۸ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ملیجه
ملیجه (به انگلیسی: Ants) اتا حیوون نوم هسه که حشرات رج دله جا گیرنه و فارسی دله وه ره مورچه گنّه.
منابع
رج:بئو
میشل لیریس
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
ماهی جلزی
ماهی جلزی اتا مازرونی غذا هسته که ماهی جه وه ره پَجِنّه. این غذا درون سیر و آقوز شَنِنّه که باعث وونه ماهیِ طبع سردی هاکنه. ماهی جلزی تموم سنین وسّه خاره و بائو زنان وسّه هم خله مقوی هسته.
منبع
رج:مازرونی بخاردنی‌ئون
.am
.am ارمنئون اینترنتی دامنه هسه.
هرش‌هورن موزه
هرش‌هورن اتا موزه نوم هسته واشینگتن دی. سی. ِشهر دله، آمریکای متحده ایالات ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۶۲۰٬۷۷۴ نفر وه ره بدینه.
منابع
هرش‌هورن هرش‌هورن
ئوشار رینبو (روترفورد)
ئوشار رینبو (روترفورد) (انگلیسی:Rainbow Falls (Rutherford County)) ئوشاری هسته که کارولینای شمالی، ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 160 ft هسته.
داودکلا
داودکلا، روستائی هسه از توابع بخش دابودشت شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان دشت سر دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۴۵۷ نفر (۱۱۸خانوار) هسه.
منابع
داودکلا
خسرو و شیرین
خسرو و شیرین اتا عاشقونه داستان هسه که ونه کیتاب ره اولین‌بار نظامی گنجوی فارسی شعر جا بنویشته و شه خمسه دله قرار هدائه. خسرو و شیرین داستان اینتی هسه که خسرو پرویز (ایران شاه) شیرین (ارمنستون شازده) عاشق وانه و وشون هِدی ره خله خانّه ولی وشون بخاستی کفایت نکانده و زمونه وشون وسط فاصله دم‌دنه. خسرو که شه شاهی جه دکت بی‌یه، اتا زنا دیگه جه ازدواج کانده و این میون اتا ریکا که ونه نوم فرهاد هسه هم شیرینِ عاشق بونه. سال‌ها طول کشنه تا خسرو و شیرین تونّه هِدی جا ازدواج هاکنن.
خسرو و شیرین داستان پیش از این وجود داشته و فردوسی شه شاهنومه دله این قضیه جا اشاره دارنه، ولی این داستان ره خله توضیح ندنه و سریع ونجه گذرنه چون فردوسی ویشته خاسته حماسی داستان‌ها و جنگِ روایت ره باوه و عاشقانه داستان دمبال دنی‌بی‌یه. بنظر انه که خسرو و شیرین ِداستان اتا فولکور و محلی قصه بی‌یه که سینه-سینه نقل کاردنه و بعضی گانّه که کرمانشاهِ کوردی مردمون ِداستان بی‌یه که نظامی، که ونه مار کورد بی‌یه، وه ره فارسی جا دگاردنی‌یه. نظامی این کتاب ره قزل ارسلان (آذربایجون ِاتابک) ره تقدیم هاکرده که تبریز دله حکومت داشته. بعداً وحشی بافقی این داستان جه خله تأثیر بَیته تا شیرین و فرهاد کیتاب ره بنویشته و وه ره تغییر هدا.
خسرو و شیرین ِداستان ره نظامی وقتی بنویشته که ونه زنا، که خله وه ره دوست داشته، تازه بمرد بی‌یه و همینسه این کتاب دله زنان ره برخلاف اونتی که فارسی ِادبیات دله معمول هسته، بااحساسات سِراق دِنه و این‌سه شیرین و خسرویِ داستان ره فمینیستی داستان دونّه. خسرو و شیرین خله فارسی ادبیات و حتا منطقه‌ی دیگر زوون‌ها سر تأثیر بی‌یشته و خله شاعرون ونه سر جا تقلید و الهام‌گیری هاکردنه. هم هندی و هم ایرانی دربارون دله نقاشی و خطی نسخه‌ئون زیادی ره این کیتاب سر جه بساتنه که اسا دنیایِ گت-گت موزه‌ئون دله تنک-ترو هستنه.
داستان
خسرو پرویز اتا شازده بی‌یه که ونه پی‌یر، هرمز، اون گادِر ساسانیون ِشاهنشاه بی‌یه. خسرو خار آموزش بدی‌یه و رشیدِ وچه بی‌یه ولی درباریون ونه چغلی ره هرمز پلی کاردنه و این‌طرزی پی‌یر-وچه میونه ره خراب هاکردنه. خسرو اتا شو، شه جد (انوشیروان) ره خو بدی‌یه که وه ره باته ته آینده شاه وونی و خار کیجا ره ونّی و اتا تیز اسب و خار چنگی هم ته گیر کفنه. خسرو این پیش‌بینی ره شه پیش داشته که ونه ندیم، شاپور، ونه خَوِر باته که اتا ارمنی کیجا تعریف ره بشناسته که پنجه آفتابه و همه‌تی قشنگی دارنه. خسروپرویز ِدل این کیجا ره بَوِسته و شاپور ره راهی هاکرده که این کیجا ره ات‌تی بدست بیاره و وه ره برسنه نیشتگا (=پایتخت) که مدائن ِشهر بی‌یه. شاپور هم بورده و ارمنونِ کوچ ره پیدا هاکرده.
ارمنون ِشاه اتا زنا بی‌یه که «مهین‌بانو» نوم داشته و شی نداشته و ونه تنها اخلاف همون شیرین بی‌یه که ونه برار-زا بی‌یه. شاپور بورده شیرین ِخدم-حشم نزدیکی و وشون چفت‌سر اتا نقاشی که خسروپرویز جه بکشی بی‌یه ره دار ِسر تو-تو هاکرده. شیرین که این نقاشی ره بدی‌یه، خسرو ره دل دَوِسته. شاپور اِشائه شیرین‌شون هرکاجه شه کوچ ره وَردنه، وشون په شی‌یه و اَی خسروِ نقاشی ره اونجه قرار دائه تا شیرین دَس بَرسه. شیرین این‌طرزی دیّه خسرو وسّه لوچ بی‌یه. خاسته هرتی هسته دونه که اینتا کنه نقاشی هسته. این گادِر شاپور شه ره اتا کشیش واری لباس دپوشنی‌یه و بورده شیرین ره بائوته که قضیه چی‌یه. شیرین که خله بی‌قرار بئی‌بی‌یه، شاپورِ پیشنهاد جا مردونه لباس شه تن دکارده و اتا اسب که مثل و مانند نداشته و ونه اسم «شبدیز» بی‌یه ره سوار بیّه و بتاجنی‌یه تا بوره مدائن و خسرو ره اونجه ملاقات هاکنه.
خسرو هنتا مدائن جا نشی بی‌یه، شه قصرِ خدمتکارون ره بسپارس‌بی‌یه که اگه شیرین‌نوم کیجایی بموئه اینجه، وه ره خار-خار دارین و ونه وسّه اتی کاخ بساجین و هر چی بخاسته، ونه وسّه تدارک بوینین. همین هم بیّه. شیرین بورده خسرویِ حرمسرا دله و اونجه خدمتکارون ونه هوا ره داشتنه ولی چنتا زنان که حسودی کاردنه، وه ره گول هدانه و بوردنه بیابون وسط اتا کاخ ونه وسّه بساتنه که وه بوره اونجه دوو. این کاخ نوم قصر شیرین بیّه. اون‌سی، خسروپرویز بورده ارمنستون و وه ره اونجه مهین‌بانو خار-خار داشته و شاپور جه خَوِرگیری هاکرده که شیرین چتی بیّه و اَی شاپور ره راهی هاکرده که بوره شیرین ره وردگاردنه.
شاپور اتا سریع اسب جا راه دکته ولی مدائن جه خور بموئه که هرمزشاه بمرده و ساسانیون ِمملکت بی‌جانشین بموندسته. خسروپرویز در جا راه دکته که بوره شه میراث ره پس بَیره. اَی این بار هم خسرو و شیرین ِدیدار عقب دکته. ولی ات‌که که بگذشته، بهرام چوبین علیه خسرو کودتا هاکرده و وه ره کنار دینگوئه و مملکت ره شه دست بَیته. خسرو بار دیگه فرار هاکرده و اَی بموئه ارمنستون وَری. ارمن دله، بالاخره شیرین ره بدی‌یه و اونجه خله هِدی جا عیش و نوش هاکردنه ولی مهین‌بانو شه برار-زا، شیرین، ره باته که ته ره پرند بوو که مواظب بائی این ریکا ته ره مفت‌لک نزنه و بی‌ازدواج ته ره تن نکفه. شیرین هم شه عمه ره قول هدائه که رعایت هاکنه. البته شیرین و خسرو خله مجلس گیتنه و هِدی جه کا کاردنه و شراب خاردنه و حتا هِدی تِک ره خاش دانه. ولی هرچی خسرو اصرار کارده که شیرین تن ره سر دکفه، شیرین قبول نکارده و شه لینگ ره پئی کشی‌یه. آخرسری، خسرو عصاب خورد بیّه و اتا روز که مست بی‌یه، وه ره نهب بزو که «چه اینتی مه ور جا شه ره پئی کشنی؟» شیرین هم باته که ته اتا فرارهاکرد شاه هستی و امه ور پناه بَیتی؛ ته اول ونه شه مُلک ره پس بَیری و شه شاهی ره وردگاردنی تا مه جا برسی. خسرو ره قهر بَیته و اسب ره سوار بیّه و بورده و دیگه وَرنگردسته.
خسروپرویز بورده روم سامون، که ساسانیون ِرقیب بی‌یه. اونجه رومِ سزار ره پغوم هدا و ونجه ارتش بخاسته که شه پی‌یری ارث ره پس بَیره. رومِ سزار شه اطرافیون جه مشورت هاکرده و موفق بیّه هرتی بی‌یه، وشون ره راقاضی دمبده که ایران ِمدعی ره کومِک هاکنن که شه ملک ره بدست بیاره ولی چنتا شرط هم بی‌یشته. اولین این که سرزمین‌هایی که ایرانیون روم جا زوری بَئیت بینه ره خسرو وسته پس هاده؛ دومی این که دیگه دِتا کشور میون ونه صلح بوو و جنگ نکفن؛ سوم این که خسرو ونه سزار ِکیجا ره بَوره تا ایرانِ ولیعهد و خسرویِ جانشین رومی‌تبار داره. خسرو قبول هاکرده و رومِ ارتش جا بهرام چوبین ره شکست هدا و شه مملکت ره چنگ بیارده. همین ایام بی‌یه که مهین‌بانو هم بمرده و شیرین هم ارمنون ِشاه بیّه. خسروپرویز شاه بیّه په، شه پیمون ره باقی داشته و «مریم» ونه ملکه بی‌یه. وه این دوره شه مملکت ِآبادانی ره په بَیته و شیرین جه غافل بیّه. خسرو اتا چنگی (=نوازنده) شه وسّه پیدا هاکرده که وه ره باربد گاتنه و موسیقی دله ونه واری دنیا دله دنی‌بی‌یه.
شیرین چن سال بگذشته په، بدی‌یه که نتونده ارمنون ِشاهی ره حفظ داره و همینسه شه همراه خدم-حشم ره راه دینگوئه و بیارده قصر شیرین که ات مدت اونجه دیّه. وه و خسروپرویز ِبخاستی ِداستان هم مردم میون همه‌گیر بیّه و ونه اسم بده بیّه و وه ره جادوگری و سلیطه‌چی بی‌ین جا معروف هاکردنه. خسروپرویز با این که شیرین تا ونه نیشتگاهِ نزدیکی بمو بی‌یه، ولی نتونسته شه زنایِ ترس جا بوره شیرین پلی. مریم وه ره تهدید هاکرده که اگه شیرین په بوره، یا شه ره کاشنه یا وه ره. خسرو ات روز دیگه کم بیارده و شاپور ره برسنی‌یه که بوره و شیرین ره پیشنهاد هاده که یواشکی ونجا نزدیکی هاکنه. شیرین این گادِر ناراحت بیّه و هرچی ونه تِک دیّه خسرو ره بائوته و وه ره نفرین و کتره باته.
شیرین عادت داشته هر روز وسته شیر بخاره ولی ونه قصر بیابون دله دیّه و ونه مال و گالش ونجه دیر دَینه. همینسه لازم بی‌یه که اتا راه پیدا هاکنن که شیر ره سریع‌ته ونجا برسنن. شاپور پیشنهاد هدا که ونه رفق که مهندس بی‌یه، بئه و اتا کِله بکشه که شیر ره دکانن ونه دله و تا شیرین ِقصر پلی برسه. این مهندس «فرهاد» نوم داشته و غیور ریکا بی‌یه و قوی بدن داشته. فرهاد همون اولین بار که شیرین ِصدا ره بشنوسته، ونه وسّه لوچ بیّه و بنه هاییته و غش هاکرده. وه شیرین ِدیوانه بیّه و چون دونسته که وه شاهِ معشوقه هسته و شاهِ نوم ونه سر دَره، شه ره درحد شیرین ندونسته و ونه عشق جا سر به بیابون بی‌یشته و شهر-به-شهر پیاده شی‌یه و لوچ-لوچی کارده. ونه داستان عالم‌گیر بیّه و ونه قضیه خسروپرویزِ گوش هم برسی‌یه. خسرو ونه حسودی ره کارده و شه نزدیکان جه مشورت هاکرده که «چتی این لوچ ریکا ره ونه کنار بزنیم؟» به این نتیجه برسی‌یه که وه ره رشوه و پول ِجا قول هاده. فرهاد ره دعوت هاکردنه که بئه مدائن ِکاخ دله و اونجه خسروپرویز جا گپ بزنه. خسرو و فرهاد میون گپ اینتی بی‌یه که خسرو هرتی کارده وه ره پشیمون هاکنه، فرهاد اتی جواب دائه که خسرو تِک ره وندسته و دهن‌جوابی کارده. خسرو که بدی‌یه نتونده وه ره راقاضی دمبده، ونجه بخاسته که اتا مهندسی پروژه ره انجام هاده که شه دونسته محاله فرهاد موفق بوو؛ وه ره باته اتا گتِ کوه میون ره بُجه و ونه دله راهی بساجه که عراقین ِراه ره کِتا هاکنه. فرهاد شرط بی‌یشته که اگه این کار ره تموم هاکرده، خسرو دیگه شیرین جه دل بکنده. خسرو هم قبول هاکرده و فرهاد مشغول بیّه.
فرهاد تیسا دَس جا شروع هاکرده که بیستون کوه ره بُجه و ونه دل راه بساجه. مردم ونه داستان ره تِک-به-تِک گاتنه و ونه وسّه دِل سوجندینه. فرهاد اتا موجستمه شیرین جا بسات بی‌یه که شو شی‌یه و ونجا درد-دل کارده. شیرین گوش هم برسی‌یه که فرهاد ونه وسّه اینتی دره شه جان جه مایه یلنه. وه اتا روز راه دکته که بوره و هارشه فرهاد چتی کانده و ونه وسّه اتا دئیل شیر هم بَورده و هدا ونه دَست. فرهاد وه ره بدی‌یه، لال بیّه و خشحالی جا، در پر دریارده. شیرین اسب این موقع سقط بیّه و فرهاد که قدرت داشته، اسب و شیرین ره باهم راست هاکرده و بی‌یشته شه کول‌پشت و تا شیرین ِقصر وه ره برسنی‌یه. این روز په، فرهادِ انرژی ویشته بیّه و دیگه بیستون ِسنگ ره سریع‌ته وجی‌یه. خسروپرویز که همه جا چشم-گوش داشته، این اخبار ره هم دَربَوِرده و اتا نقشه بکشی‌یه؛ اتا مردی ره برسنینه فرهاد پلی که وه ره باوّه «شیرین بمرده» و اینتی فرهاد ات‌که شه کار جه عقب کته و ونه انرژی کم بی‌یه و ونه دل ذائل بی‌یه. ولی فرهاد وقتی این مردی ِخَوِر ره بشناسته، جا-در-جا شه جان ره بی‌یشته و عشق جا بمرده.
فرهاد بمرده په، خسروپرویز اتا نومه شیرین وسّه بنویشته و وه ره تسلیت باته و نومه دله وه ره کتره و طعنه هم بزو. چن وقت په، مریم هم بمرده و شیرین تلافی وسّه خسروپرویز ره تسلیت باته و نومه دله شه تِکِ میم ره بَیته و خله حرف‌ها که نوسته بزنه ره بزو. اینتی بیّه که وشون میون اَی فاصله جول‌ته بیّه و خسروپرویز بورده دیگر زنان په و مملکتِ اوضاع جه رسی‌یه. وه اتا مول زنا جه آشنا بیّه که اصفهانی بی‌یه و ونه نوم «شکر» بی‌یه. شکر جا ازدواج هاکرده و اینتی شیرینِ غض ره ویشته هاکرده.
مدت‌ها خسرو خاسته که لینگ پیش بی‌یله و شیرین تنه‌ور بوره ولی دیّه تا این که اتا روز که جنگل دیّه و شکار کاردنه، مست هاکرده و مستی دله شبدیز ره سوار بیّه و بورده شیرین ِقصر وَری. شیرین دستور هدا که قصرِ دروازه ره پیش هاکنن و خسرو وسّه لوش پلی اتا جایگاه بساته و شه بورده بوم‌سر و بالا جه خسروپرویز جه گپ بزو و وشون میون خله گپ رد و بدل بیّه و هیچ‌کامین شه بخاستی جه کِتا نمونه و شیرین حتا حاضر نیّه خسروپرویز ره قصر دله راه هاده. خسروپرویز اجباراً پئی هاکرده و بورده شه اردوگاه دله و اونجه شاپور ره بخاسته و ونجه درد-دل هاکرده و ونه دلداری په خو بورده. ولی اون‌سی، شیرین دل تاب نَیته؛ شوئنه مردونه جمه دکارده و شبدیزِ لینگ‌رج په راه دکته و بورده اردوگاه. شیرین اونجه شاپور ره پیدا هاکرده و وه ره بائوته که چتی بیّه.
شاپور صواحی دِتا چنگی، باربد و نکیسا، ره بیارده و بائوته آهنگ بزنن. کم‌کم باقیِ حاضرین ره دَرهاکردنه و شاه تیناری دَر-گوش‌کارده. شاپور بستایی نکیسا ره بَورده اتا خِنه دله و شیرین وَر هنیشنی‌یه و بائوته که شیرین ِدرد-دل ره شعر و موسیقی جا بائو. باربد هم خسروپرویز وَر دیّه و ونه گپ ره سوت کارده. اینتی شیرین و خسرو اون‌چی وشون ره رو نیّه که زوون بیارن ره شعر و موسیقی واسطه جا، هدی ره باتنه. آخرسری شیرین ره جیغ دست بدا و وه خنه دله جه بریم دربمو و خسرو هم که صدا ره دَربَورده، صدا دمبال، بریم بمو. اینجه بالاخره دِ عاشق هِدی ره بدینه و هدی ره کشه بَییتنه ولی شیرین اَی شه ره پئی بکشی‌یه. خسروپرویز عصاب خورد بیّه ولی شاپور وه ره کنار بکشی‌یه و نصیحت هاکرده و باته که شیرین این همه سال شه ره پاک داشته و اسا ونه، ونه وسّه رسماً عاروسی بَیری و بعد توندی ونجه بخاسی. خسروپرویز هم قبول هاکرده ولی شیرین جه بخاسته که تا قبل عاروسی هِدی جا عشق‌بازی هاکنن و قول هدا که دله نکانه.
نهایتاً خسرو و شیرین هِدی جا برسینه و مدائن دله عاروسی هاکردنه. زفافِ شو دله خسرو انده مست بی‌یه که شیرین اتا پیرزنا ره شه جا برسنی‌یه ولی خسرو متوجه نیّه و همینسه ات روز دمبال‌ته هِدی جا بخاتنه. خسرو ره آخرسر ونه ریکا، شیرویه، که مریمِ وچه بی‌یه و رومی تبار داشته، بکاشته. شیرویه وچگی جا شیرین ره چش داشته و خاسته ونجه ازدواج هاکنه. شیرین که این قضیه ره دونسته، بورده خسرویِ قَورِ سَر شه اشکم ره کارد دخسته و جان هدا. گانّه همینسه شیرین و خسرو ره اتا دخمه دله چال هاکردنه.
منابع
رج:فارسی کتابون رج:نظامی
نیکولو ماکیاولی
ماکیاولی شه زندگی ره صرف سیاست و وطن‌پرستی هاکرده. با این‌حال بعضیا وه ره به اتهام حمایت از حکومت اقتدارگراء و ستمگر همیشک مورد حمله قرار هدانه. علت این کار اتا خورد بنویشته به نوم شهریار (Il Principe) هسته که وه ره خانواده مدیچی (Medici) وسّه بنویشته که حاکمون فلورانس بینه.
فرانسیس بیکن ونه خوری بائوته:
قطعنومه ۶۹۶ امنیت شورا
قطعنومه ۶۹۶ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۰ مه ۱۹۹۱ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره آنگولا هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۹۹۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
نیکولو ماکیاولی
وابسته جستارون
ماکیاولیسم
قطعنومه ۶۹۶ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
بابلسر معلق پل
بابلسر معلق پل اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. بابلسر معلق پل مازرون استان و بابلسر شهرستان دله دره. ونه آدرس شهر بابلسر، خیابان پاسداران، پل معلق بابلسر هسته. این بنا ۲۰۶۷۴ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۱-۰۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:بابلسر تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون پل‌ها
.aw
.aw آروبا اینترنتی دامنه هسه.
خونی‌سر
خونی سر، روستائی هسه از توابع بخش دابودشت شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان دشت سر دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۲۵۶ نفر (۶۲خانوار) هسه.
منابع
خونی سر
شیلوه علیا
شیلوه علیا، اتا روستای نوم هسته از توابع موران ِبخش، گرمی ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، اجارودشرقی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۶۸ نفر (۵۲خانوار) بی‌یه.
منابع
شیلوه علیا
ژان-آنتوان روشه
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن هجدهم میلادی
عبدالله اوجالان
عبدالله اوجالان (بزائه ۱۹۴۸ میلادی، شانلی‌اورفه ترکیه‌ی کوردستون) که میون پیروونش به اسم سَروک آپو (Serok Apo) هم مشهور هسته، رهبر و ساجندۀ پ‌ک‌ک، که اتا گروه چپ‌گرا (مارکسیست لنینیست) و مسلح ترکیه دلوئه. این حزب در برابر سرکوب ترکیه‎ی کوردون توسط ترکیه‌ی دولت تاسیس بیی‌یه.
وه این حزب ره پاییز ۱۹۷۸ روستای فیسِ، لیجه شهرستون دله، تاسیس هاکرده. این سازمان به موبارزه تفنگی با ترکیه‌ی دولت دَس‌زنده. ترکیه مدعی هسته سی‌هزار نفر جریون درگیری نیروئون این حزب با ترکیه‌ی ارتش بکوشته بینه.
دستگیری
ترکیه با قرار هدائن شه نیروئون نظامی سوریه ِسامون‌سر این کشور ره تهدید به حمله نظامی در صورت عدم اخراج اوجالان از این کشور هاکرده. اوجالان در پی این تهدید سوریه ره به مقصد روسیه ول هاکرده. وه در ماه‌ئون بعد به برخی کشورون دیگه از جمله ایتالیا و یونان بورده و محل اقامت سفیر یونان دله مستقر بیه. اوجالان سفارت یونان ره به همراه شه وکیلون و چند مقوم کنیایی به قصد فرودگاه نایروبی جهت سفر به یک کشور آفریقایی دیگه ترک کانده اما ونه اتومبیل مسیر دله ناپدید وونه. اتا روز بعد اجویت نخست وزیر ترکیه خَوِر دستگیری و انتقال وه به ترکیه ره منتشر هاکرده و تلویزیون ترکیه تصاویری از وه با دست و پای دَوسته کنار دِتا نیروی امنیتی دیگه ره نشون هدائه.
صلح‌نومه
وه نوروز سال ۱۳۹۲ شمسی وسّه اتا هفت صفحه‌یی نومه بنویشته و پ‌ک‌ک پیش‌مرگون و شه هوادارون جه بخاسته که تفنگ و اسلحه ره کنار بی‌یلِن ولی مبارزه ره دمبال هاکنن و شه فکر و منطق جا مبارزه هاکنن. ونه گپون ره نوروز ِروز دیاربکر دله یک‌میلیون و دیویست هزار نفر پَلی جه کوردی و ترکی زوون جه بخوندستنه و پ‌ک‌ک این پیغوم جه حمایت هاکرده ولی همین گادِر ترکیه وشون مناطق ره بمب‌شلاپ هاکردنه همینسه پ‌ک‌ک رهبرون ترکیه وسّه چنتا شرط بی‌یشتنه.
کتابشناسی
رج:زننه آدمون رج:پ‌ک‌ک
ورزا
وِرزا نر گو ره گانّه.
ورزا فواید
ورزا خله کارا مردم وسه کنده مثلن زمین شخم بزوئن دله وره استفاده کمی. اتا کار دیگه که کنده اینتا هسته کا منگو ره گائنه و گوکزا ره ساجنه.
ورزاجنگ
گت بنویشته ره بَیرین: ورزاجنگ
ورزاجنگ اتجور بازی‌ئه که قدیما ایران دله انجوم بی‌یه اینتا سر، دِتا ورزا ره همدیگه جا جنگ دم دنّه و این دتا بجنگستن ره اِشنّه.
منبع
رج:انواع گو
لل
اتا حیوون نوم هسه که حشرات دسته ی دله جا گیرنه و فارسی دله وه ره پشه گنّه وره پشه. لل آدمی ره خو دله خرنه.
منابع
رج:بئو
نور دانش مدرسه
نور دانش مدرسه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. نور دانش مدرسه مازرون استان و بابلسر شهرستان دله دره. ونه آدرس شهر بابلسر، خیابان فلسطین، مدرسه راهنمایی نور دانش هسته. این بنا ۲۰۶۹۱ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۱-۰۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:بابلسر تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
.an
.an هولند آنتیل اینترنتی دامنه هسه.
رج:اینترنتی دامنه ئون
کویت شهرون فهرست
کویت شهرون عبارتنه از:
منابع
رج:شهرون فهرست *
قطعنومه ۲۴۳ امنیت شورا
قطعنومه ۲۴۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۲ دسامبر ۱۹۶۷ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبول هاکردن ِترنه عضو متحد ِملل ِسازمان ِدله: جنوبی یمن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱۳۸۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
شانتونگ
شانتونگ  اتا جزیره مونا نوم هسه که آسیا شرق ور چین دله دره.اینتا جزیره مونا گتی ۲۹هزار کیلومترموربع هسه.
رنو کامو
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
تیت لیورپول
لیورپول تیت اتا موزه نوم هسته لیورپول ِشهر دله، بریتانیا ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۶۱۵٬۵۹۶ نفر وه ره بدینه.
منابع
لیورپول تیت لیورپول تیت
گل
گَل gal اتا حیوون نوم هسه که فارسی دله وره موش گنه. گَل جلوئی دندون همیشک گت بونه همینتا ئه وسه هسه که همیشک اتا چی ره جونه.
.aq
.aq آنتارتیکا اینترنتی دامنه هسه.
گل
منبع
رج:کاله‌دارون
سرتروویل
سرتروویل اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ ایولین دله دره. اینتا شهر ایل-دو-فرانس ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۵۱٬۶۰۰ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
ئوشار رینبو (هورس پستور)
ئوشار رینبو (هورس پستور) (انگلیسی:Rainbow Falls (Horsepasture River)) ئوشاری هسته که جنگل ملی پیزگاه، کارولینای شمالی، ایالات ماحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 125 ft هسته.
سیلی
سیلی  اتا پیل یکا نوم هسه که گینه پیل یکا هسه.
.at
.at اوتریش اینترنتی دامنه هسه.
رج:اینترنتی دامنه ئون
کسلیان
کسلیان اتا دیهستون نوم هسه سوادکوه مرکزی بخش دله، سوادکوه شهرستون، مازرون اوستان میون.
سمنانی زوون
سمنانی زوون یا کومسی زوون اتا ایرانیج زوونون هسته که کاسپینی زوون گروه دله قرار دارنه. وه ره ات‌تی انتقالی زوون ایران مرکزی زوونون و زبان طبری میون دونّه. ناصر خسرو گاته که سمنانی‌ها فارسی ره «دیلمی لهجه» جه گپ زنّه گیتی شکری و بهروز محمودی‌بختیاری گانّه، سمنانی زوون تاتی و تالشی جه نزدیکی دانّه.
سمنون ناحیه‌ی گویشون
چندین گویش سمنون پلی رواج دارننه که شامل سرخه‌ای، لاسگردی، افتری، سنگسری و بیابونکی می‌باشد.
بن بنویشتون
رج:کاسپینی زوونون رج:ایرانیج زوونون
قطعنومه ۶۹۷ امنیت شورا
قطعنومه ۶۹۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۴ ژوئن ۱۹۹۱ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبرس هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۹۹۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
مارگارت تاچر
مارگارت هیلدا تاچر ، که وه ره بارونس تاچر و رابِرتز نوم جه هم اشناسینه (بزائه ۱۳ اکتبر ۱۹۲۵ – بمرده ۸ آوریل ۲۰۱۳) بریتانیای محافظه‌کارون حزب ِقدیمی رهبر بی‌یه. وه سال ۱۹۷۵ این حزب رهبر بگردسته و چن سال پِیی‌ته ۱۹۷۹ دله شعار ایقتیصادی اوضاع بتتر هاکردن جا انتخابات نومزه بگردسته و بریتانیای نخست وزیر بیّه و تا سال ۱۹۹۰ هردِتا مقوم ره داشته. تاچر هنتا تنها زنی هسته که بریتانیای نخست‌وزیر بیّه.
وه ره «آهنی بانو»ی نوم جا هم اشناسنّه چون خله شه گپ سر اسّائه و کوتا نموئه این نوم جه اتا فیلم هم ونه زندگی خَوری بساتنه.
منبع
رج:بریتانیا نخست‌وزیرون رج:بریتانیا شیمیدون
آتنا
آتنا ، یونان، الههٔ نگهبان آتن و ایزدبانوی خرد، فرزانگی و جنگ هسته و ایزدبانویی باکره، زئوس و متیس (تیتان تامل) ره شامل وونه.
نوستالژی
نوستالژی یا نوستالوجی (Nostalgia) اتا احساس هسته که آدِمون ِوسّه وقتی پیش اِنه که اتا چی ره بَوینِن و اتا خاطره یاد دَکفِن که تونده بد ِخاطره یا شیرین ِخاطره بائه. آدِمونی که غربت دَرنه ویشته نوستالوژی پیدا کانّه. نوستالوژی جه بنشنه هنر دله استفاده هاکِردِن.
وابسته جستارون
رج:نوستالژی رج:احساسات
.ae
.ae ایمارات اینترنتی دامنه هسه.
رج:اینترنتی دامنه ئون
.az
رج:آذربایجون رج:اینترنتی دامنه‌ئون
قطعنومه ۱۷۵۰ امنیت شورا
قطعنومه ۱۷۵۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۰ مارس ۲۰۰۷ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره لیبریا وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۶۵۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
آساکوچی، اوکایاما
آساکوچی اتا شهر نوم هسته که جاپون ِاوکایاما استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۳۷٬۱۰۸ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۶۶٫۴۶ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۵۵۸ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۶-۰۳-۲۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
کنگلی
کَنگِلی یا کَنگُلی اتا بئوی نوم هسِّه که گونه های مختلفی دارنه.ونه مهمترین صفت نیش بزوئن هسِّه. ونه نوع عسل ساج دره که وره زرزم یا ززم یا اَسِل ماز یا اَسِل مهز یا اَسِل مقز گننه و بقیه که عسل نسازننه ره کنگلی گننه. ویشتر مازرون (کنگلی، زرزم) زندگی اجتماعی دارننه. وشون گروههای منظم دله زندگی کنِّنه. رج:بئو
.ai
.ai آنگویلا اینترنتی دامنه هسه.
قطعنومه ۲۴۴ امنیت شورا
قطعنومه ۲۴۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۲ دسامبر ۱۹۶۷ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره مسئله ملل ِ سازمان ره صلح ِحافظون ِنیروئون ِخوری که قبرس ِدله درنّه هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱۳۸۶‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
پژوهشکده دانش‌آموزی شهید میرزاده
پژوهشکده دانش‌آموزی شهید میرزاده اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. پژوهشکده دانش‌آموزی شهید میرزاده مازرون استان و بابلسر شهرستان دله دره. ونه آدرس شهر بابلسر، خیابان پاسداران، چهارراه فروغی هسته. این بنا ۲۰۶۹۴ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۱-۰۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:بابلسر تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
نجارمحله
منابع
نجارمحله
.ar
.ar آرجانتین اینترنتی دامنه هسه.
کلان (گرمی)
جمعیت
اینتا روستا، اجارودشرقی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۴۵۶ نفر (۷۰خانوار) بی‌یه.
منابع
کلان
شین یانگ
شین یانگ أتا شهر نوم هسه که چین دله دره.
آندره مالرو
آندره مالرو نویسنده و سیاست‌مدار قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:فرانسوی سیاست‌مدارون
قطعنومه ۱۱۳۹ امنیت شورا
قطعنومه ۱۱۳۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۱ نوامبر ۱۹۹۷ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره خاورمیونه وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۸۳۵‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
تل‌آویو هنر موزه
تل‌آویو هنر موزه اتا موزه نوم هسته تل‌آویو ِشهر دله، اسرائیل ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۶۱۰٬۰۰۰ نفر وه ره بدینه.
منابع
تل‌آویو هنر موزه تل‌آویو هنر موزه
تتوک
تتوک، فال فاله، مارجان تتو، سیم سیم کا یا باج خاله یا کانجی مار ات‌تی حشروئه که پر زنده و پرواز کانده. این حیوون البئو (تسوک) خانواده دله حیساب وانه.
مازرونی فرهنگ دله
مازرون دله اتا خرده باور وجود داشته که یَمونه تتوک ره یشتنه شه بال ِسَر و سَو کاردنه تا بوره انگوس ِتِک و وقتی برسی‌یه انگوس تک جه، هر طرف پرواز کاردنه گاتنه فلانی بعداً بتونده اون سمتی که تتوک پرواز هاکرده اتا سفر هاکنه. مثلاً اگه تتوک شرق‌وری بورد بو، گاتنه فلانی شونه ایمام رضای مرقد (مشهد) و اگه جنوب بورد باشه گاتنه فلانی شونه کعبه (مکه)، همینتی گاتنه اگه غرب و شمال هم پرواز هاکرده به ترتیب کربلا و دریا شونه.
منابع
رج:تسوکون
گومل
گومل اداری مرکز گومل وبلاست و دومین گت ِشهر بلاروس هسته. ونه جمعیت معادل ۴۸۲٬۶۵۲ هسته. وه بلاروس ِجنوب‌شرقی و شرقی‌ساحل روخنه‌سوژ دله دره. ونه فاصله مینسک جه ۳۰۲ کیلومتر ئه.
کریس آنجل
کریستفر نیکولاس سارانتاکوس بزائه ۱۹ دسامبر ۱۹۶۷ که ویشته شه هنری نوم جه کریس انجل معروفه، اتا ساحر، شعبده‌باز٬ موسیقی‌دون و بدل‌کار آمریکایی هسته. وه ویشته به خاطر اجرای تلویزیونی برنومه عجیب ذهن کریس انجل «CrissAngel Mindfreak» معروف بیّه.
گومل
منبع
رج:بلاروس شهرون
کریس آنجل
منابع
رج:زننه آدمون رج:گت مردمون امریکا رج:جادوگرون
امير كلا
امیرکلا اتا شهر هسته بابل شهرستون دله. اینتا شهر بابل بالسر دره و سال ۱۳۹۵ دله ۳۰۴۷۸ نفر جمعیت داشته. گننه که دهه ۸۰ شمسی دله اینتا شهر نوم امیرشهر بَیهِ اما مردم گننه امیر کلا. اینتا شهر دله ویشتر بینج‌کر و باغدار هستنه و ونه محصول ویشتر بینج و پتقال و سازه هسته.
محله‌ئون
و...
په‌نویس
رج:مازرون اوستان شهرون
ژان-ایو کولت
ژان-ایو کولت نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
جهونی جنگ اول
جهونی اول جنگ (با اسم‌ئون جهونگیر ِجنگ اول، اولین جهونی جنگ، گت جنگ و جنگی تموم بیّنجنگا وسّه نیز اشناسنه بونه) اتا نبرد جهونی بیه که از ماه اوت ۱۹۱۴ تا نوامبر ۱۹۱۸ روی هداهه. بدون هیچ زمینه کشمکشی، اتا خله سربازون برای جنگ تجهیز بینه و اتا خله مناطق درگیر جنگ بینه. پیش از اینتا، هیچ وقت تلفات جنگی به این اندازه نیه. شیمیایی سلاحون اولین بار وسّه اینتا جنگ دله استفاده بینه، برای اولین بار، به طور انبوه مناطق غیرنظامی از آسمون بمباران بینه و نیز برای اولین بار در این سده کشتار غیرنظامیون در سطحی گسترده در طول جنگ روی هداهه. اینتا جنگ بخاطر شیوه جنگی سنگری نیز معروفه.
جهونی جنگ اول اتا از مهم‌ترین اتفاقات تاریخ بشر هسه و به طور مستقیم و غیر مستقیم گت نقش در تعیین تاریخ قرن بیستم داشته. اینتا جنگ پایانی بر نظامای سلطنت مطلقه در اروپا ر به همراه بیارده و باعث انقراض چهار امپراتوری امپراطوری اتریش - مجارستان, آلمان و عوثمانی و روسیه تزاری و سلسله‌های هوهنزولرن, هابسبورگ, عوثمانی و رمانوف بیه. همه اینتا امپراتوریا از زمون جنگون صلیبی بر سر قدرت دینه.
ویشتر تاریخ نویسون معتقدنه که عدم موفقیت مذاکرات پس از جنگ و «معاهده ورسای» و تحمیل اتا خله غرامتای  به آلمان و دیگر دول شکست بخرده باعث رشد فاشیسم در ایتالیا و نازیسم در آلمان و زمینهٔ آغاز جهونی جنگ دوم بیه.
اینتا جنگ همچنین کاتالیزوری برای انقلاب روسیه بیه که بعدا جهون ر تحت تأثیر قرار هداهه و از چین تا کوبا انقلابای کمونیستی ر دامن بزوئه و از طرفی زمینهٔ تبدیل روسیه به اتا ابرقدرت جهونی و آغاز جنگ سرد با آمریکا ر در بر داشته.
ئوشار رینبو (بریتیش کلمبیا)
ئوشار رینبو (بریتیش کلمبیا) (انگلیسی:Rainbow Falls, British Columbia) ئوشاری هسته که بریتیش کلمبیا، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 140 m هسته.
جهونی جنگ اول
در شرق نابودی عوثمانی باعث پیدایش دولت جدیدی به نوم «ترکیه»بیه. در اروپای مرکزی دول جدیدی همچون چکسلواکی و یوگسلاوی زاده بینه و دولت لهستان مجدداً شکل بیته.
جنگ عظیمی در اروپا بین آلمان، رهبر دول محور، و نیروهای متفقین به رهبری فرانسه و بریتانیا اتفاق دكته. دول محور که عبارت بینه از امپراتوری آلمان به رهبری «قیصر ویلیام دوم» (۱۹۴۱ - ۱۸۵۹م)، و امپراتوری اتریش - مجارستان بلغارستان و عوثمانی نیز به نفع آنون ‌جنگ هكردنه. آلمان تا آن زمون قوی‌ترین قدرت نظامی جنگ محسوب بیه.
تا مدتا هیچ كدوم از دو طرف نتونسنه به پیروزی کامل دست پیدا هكنن و جنگ تا چهار سال بطول بكشیه. پیش از پیروزی متفقین حدود ۱۰ میلیون نفر بكوشت بینه. پس از پایان اینتا جنگ در سال ۱۹۱۹ و در کنفرانسی در پاریس «معاهده ورسای» امضا بیه و غرامتای خله سنگینی بر بازندگان جنگ تحمیل بیه.
آلمان و تحولات اروپا در آستانه جنگ اروپایی اول
بیسمارک پس از جنگ دانمارک درصدد بیه بین پروس و اتریش نیز جنگی ایجاد هکنه، ولی برای احتیاط ابتدا با ناپلئون سوم امپراتور فرانسه دوست بیه و وِ رِ راضی هكرده تا در جنگ بین پروس و اتریش بیطرف بمونه و سپس با ویکتور امانوئل دوم پادشاه ایتالیا بر ضد اتریش معاهده‌ای منعقد هكرده. پس از اون، اتریش ر متهم هكرده که در حکومت هلشتاین از رعایت منافع مشترک دو دولت خودداری هکرده. همچنین موضوع تغییر وضع اتحادیه دولتای آلمانی ر پیش بکشیه و مجلس اتحادیه ایالتای آلمانی به اتریش اعلان جنگ هداهه. جنگ سادو که آلمانیا اون ر کونیگراتس گننه نتیجه درگیری بین پروس و اتریش ر مشخص هكرده. بعد از اون دیگه اتریشیا مقاومت جدی نکردنه و در فردای جنگ سادو، فرانسو ژوزف درصدد بیموئه با ناپلئون سوم صلح هكنه. به موجب معاهده پراگ، ایالات شلسویک هولشتاین، هانور الکنرال، هس و فرانکفورت ضمیمه پروس بیه و پروس، که تا اینتا زمون دو قطعه جداگانه بیه، به اتا مملکت تبدیل بیه. بعد از اینتا، بیسمارک با ممالک واقع در شمال رودماین در مورد تشکیل یک اتحادیه جدید به مذاکره پرداخته و این هیئت به اسم ممالک مجتمعه آلمان شمالی در ماه آوریل ۱۸۶۷ تشکیل بیه که شامل ۲۲ مملکت یعنی تمام ممالک آلمان به جز آلمان جنوبی (ممالک باویر و ورتامبرگ و گراندوشه باد) بیه.
جنگ فرانسه با آلمان
بیسمارک پس از غلبه بر اتریش درصدد به راه دمادئن جنگ پروس با فرانسه بیه. اینتا جنگ دو علت داشته: اولاً اراده بیسمارک در تکمیل وحدت آلمان به وسیله منظم هکردن ممالک جنوبی به ممالک مجتمعه شمالی که برای موفقیت در اینتا امر لازم بیه احساسات ضد پروسی ر در ممالک جنوبی به وسیله احساسی قوی‌تر که کینه نسبت به فرانسه (دشمن ارثی) باشه از بین بوره؛ ثانیاً دولت فرانسه نتونسه در موقع مساعد اقدامات لازم ر انجام هده و تظاهراتی جنگجویانه داشته. دولت فرانسه از بیسمارک قسمتی از اراضی باویر در ساحل رود رن و همچنین شهر مایانس ر تقاضا هكرده(پنجم اوت ۱۸۶۶) و چون بیسمارک جواب هداهه که اینتا تقاضا در حکم جنگ هسه اینتا تقاضا پس بیته بیه؛ ولی طولی نکشیه که فرانسه در ۲۰ اوت الحاق فوری لوکزامبورگ و اجازه الحاق بلژیک ر در موقع مساعد درخواست هكنه و در مقابل: اولاً پروس ر آزادی داهه که در آلمان جنوبی مثل آلمان شمالی آزادانه عمل هكنه، ثانیاً حاضر بیه با پروس قرارداد تعرضی و تدافعی منعقد هكنه. بیسمارک هم پیشنهادای ناپلئون ر فوراً با شاهون باویر و ورتمبرگ اطلاع هدا و اونا خشمگین بینه و قراردادای نظامی با ویلهلم اول منعقد هكردنه. بدین ترتیب، اهالی ایالتای جنوبی آلمان هم نسبت به فرانسه بدبین بینه. لوکزامبورگ ملک شخصی پادشاه هلند بیه و وِ راضی بیه به ۹۰ میلیون فرانک اونتا ر به فرانسه بفروشه؛ اما اینتا خبر هیجانی در آلمان برانگیخت و بیسمارک پادشاه هلند ر مجبور هكرده از فروش لوکزامبورگ خودداری هكنه و سرانجوم اینتا موضوع در کنفرانس لندن مورد بررسی قراربیته. اختلاف دیگه بر سر سلطنت اسپانیا بیه که در ۱۸۶۸ نوم پرنس لئوپلد پسر عم پادشاه پروس به میون بیموئه و اینتا امر هم موجب نگرانی فرانسه بیه. سرانجوم در روز سه‌شنبه ۱۹ ژوئیه ۱۸۷۰ ناپلئون رسماً به دولت پروس اعلان جنگ هدا و در دوم اوت جنگ آغاز بیه و تا شش ماه ادامه پیدا هكرده. در پایان کار فرانسویان شکست بخردنه. به موجب عهدنامه فرانکفورت فرانسه مجبور بیه آلزاس و لورن ر به آلمان واگذار هکنه، اتا میلیارد دلار غرامت هده و اجازه هده آلمان استحکامات مهم فرانسه ر تا زمون پرداخت غرامت در تصرف داشته باشه. شکست فرانسه در ۱۸۷۱ موجب تشکیل امپراتوری آلمان بیه، باویر، ورتمبرگ و باد به اتحادیه آلمان شمالی ملحق بینه و پادشاه پروس ویلهلم اول به مقام امپراتوری برسیه. امپراتوری ۲۵ دولت نامتساوی و همچنین سرزمین آلزاس و لورن ر که از فرانسه جدا بیه بیه شامل بیه. مجلس امپراتوری (رایشتاگ) با آراء عمومی انتخاب بیه و احزاب برجسته اونتا عبارت بینه از محافظه‌کارون، کاتولیکا، آزادیخاهون و سوسیالیستا. بیسمارک سیاست جهاد برای تمدن ر در پیش بیته و اصلاحاتی انجام هدا.
اتفاق امپراتوران سه گانه
دولت آلمان پس از اونکه بر امپراتوریای اتریش و فرانسه پیروز بیه قدرتمندترین دولت اروپا بیه و قوای نظامی اون بر سایر کشورا برتری پیدا هكرده ولی از انتقام فرانسه بیم داشته و ‌ترسیه دول گت اروپا برضد وِ متحد بوّن. به همینتا علت پس از مصالحه فرانکفورت ، با اتریش طرح دوستی بریخته. در سال ۱۸۷۱ در طی ملاقات ویلهلم اول و فرانسوا ژوزف این پیمان محکم بیه. سال بعد الکساندر دوم تزار روسیه، که شخصاً به امپراتور آلمان علاقه‌مند بیه، با اونتا دو دولت همراه بیه و اینتا پیمون به اتفاق امپراتوران سه‌گانه معروف بیه. (اکتبر ۱۸۷۳)
.au
رج:اینترنتی دامنه ئون
جهونی جنگ اول
جنگ روسیه و عوثمانی
جنگ بین روسیه و عوثمانی که در ۱۸۷۷ آغاز بَیْهِ بِیه به پایان برسیه و روسا در سوم مارس ۱۸۷۸ معاهده سن استفانو ر به ترکا تحمیل هكردهنه. برای رفع اختلاف در اینتا مورد کنگره برلین در ژوئیه ۱۸۷۸ بین کشورای اروپایی تشکیل بیه. تزار نسبت به بیسمارک و روشی که در کنگره اعمال هکرده نه بینه خشمگین بیه و الکساندر دوم رهبر آلمان ر به مانند، یک خائن نگاه كرده و در نتیجه، اتفاق سه امپراتور از بین بورده. همچنین در سال بعد رقابت روسیه و اتریش در بالکان موجب مداخله آلمان بیه و چون اتریش از نژاد ژرمن بیه آلمان از اتریش طرفداری هکرده. از این رو اتحاد سه‌گانه به اتحاد دوگانه تبدیل بیه. به موجب اینتا معاهده آلمان و اتریش قبول هكردنه که در هنگام لزوم به هم یاری برسنن و هیچ‌گاه جداگانه با دشمن صلح نکنن.
شکل‌گیری اتحاد مثلث
سه سال بعد در سال ۱۸۸۲ پیمان دوجانبه به پیمان سه‌جانبه تبدیل بیه و ایتالیا به اونتا ملحق بیه. براساس مواد محرمانه اینتا پیمان، اگر ایتالیا یا آلمان مورد حمله فرانسه واقع بیبو هر سه کشور با مهاجم وارد جنگ بینه. ایتالیاییا، که از قدرت دریایی ترس داشتنه، اعلام هکردنه اگه بریتانیا در این حملات شرکت داشته باشه، اینتا پیمون اجرا نوّه. چون ایتالیا از تصرف تونس توسط فرانسه در ۱۸۸۱ ناراضی بیه و از طرف دیگه آلمان به اون کشور پیشنهاد کرده بیه که برای حفظ لیبی کمکش هکنه در نتیجه، ایتالیا نیز مایل بیه که وارد اتحاد با آلمان بوّه (اکتبر ۱۸۸۱). این اتحاد در ابتدا پنج ساله بیه ولی بعداً در سالای ۱۸۸۷ و ۱۸۹۱ و ۱۹۰۲ و ۱۹۱۲ تجدید بیه. در اینتا اتحاد مثلث، آلمان بر دو دولت دیگر مسلط بیه و اونا غالباً تابع دستورای آلمان بینه و در اختلافات بین اتریش و ایتالیا، آلمان همیشه واسطه بیه ولی ویشتر از اتریش حمایت كرده. همچنین قراردادای مخصوصی در مورد طرابلس، آلبانی و مقدونیه و ممالک بالکان بین دولتای سه‌گانه امضا بیه که موجب تحکیم اتحاد مثلث بیه. در بین اینتا سه دولت اختلافاتی هم وجود داشته؛ ایتالیا و اتریش در شبه جزیره بالکان و قسمت شرقی مدیترانه با هم اختلاف داشتنه و ایتالیا از اتحاد با اتریش ناراضی بیه، ولی چون اتحاد با آلمان ر برای جلوگیری از تجاوزات اتریش ضروری دونسه مجبور به تحمل بیه. در سال ۱۹۱۱، که ایتالیا با عوثمانی بر سر طرابلس در حال جنگ بیه، این خطر وجود داشته که اتحاد ایتالیا و آلمان از بین بوره؛ زیرا آلمان از دربار قسطنطنیه امتیازات خوبی بیته و برای عوثمانی اسلحه و مهمات ارسال كرده. بنابر این در اتحاد مثلث وحدت واقعی بین کشورای ژرمنی نژاد آلمان و اتریش بیه و ایتالیا چندان به حساب نیموئه. ایتالیا هم ظاهراً در اتحاد مثلث دیّه و از سال ۱۹۰۱در واقع با متحدین دنبیه و روش خاصی را در پیش بیته.
مقدمات شکل‌گیری اتفاق مثلث
بعد از کنگره برلین ، که روسا از آلمانیا رنجیده بینه، دولت فرانسه، که منتظر فرصت بیه و مایل بیه روسیه ر به سوی خود جلب هکنه، از فرصت استفاده هكرده؛ ولی تا زمونی که بیسمارک، بر سر کار دیّه اینتا امر ممکن نیه. در سال ۱۸۹۰، بعد از برکناری بیسمارک سیاست غیر عاقلانه ویلهلم دوم موجب نزدیکی فرانسه و روسیه بیه.
دولت فرانسه به تزار روس وعده کمک مالی هداهه و تزار هم که برای پیشبرد مقاصد سیاسی خود به سرمایه خارجی نیاز داشته با اینتا امر موافقت هكرده و سرانجوم در اوت ۱۸۹۱ اتحاد بین دو کشور برقرار بیه. البته بعد از شکست روسیه از ژاپن در ۱۹۰۵ اساس اتحاد فرانسه و روسیه متزلزل بیه؛ ولی به هر حال، فرانسه در مقابل اتحاد مثلث به دوستی احتیاج داشته؛ همچنین، علاوه بر نیاز سیاسی، ارتباطات مالی نیز بین دو کشور برقرار بیه بیه و فرانسه ۱۳ میلیارد فرانک به روسیه وام هدا بیه.
در مه ۱۹۰۳ ادوارد هفتم از پاریس دیدن هکرده و در اینتا دیدار از نظر تحسین‌برانگیز مردم انگلیس نسبت به فرانسه و از افتخارات فرانسه در طول سالیان و از دوستی مردم انگلیس و فرانسه سخن بتّه. در ماه اوت همان سال رئیس‌جمهوری فرانسه به اتفاق وزیر امور خارجه اونتا کشور از لندن دیدار هکرده و در هفتم آوریل ۱۹۰۴ عهدنامه معروف بین فرانسه و انگلیس به امضا برسیه. موارد مورد اختلاف شامل امور مربوط به ماهیگیری در پهنه دریای ارض جدید، مسئله سیام، ماداگاسکار و مهم‌ترین مسئله آزادی عمل فرانسه در مراکش و آزادی فعالیت انگلیس در مصر بیه.
فرانسه پس از اتحاد با انگلیس به فعالیت در مراکش شروع هكرده و واکنش آلمان چنین بیه که در مارس ۱۹۰۵م ویلهلم دوم در طنجه حضور پیدا هكرده و نطق مفصلی ر در مورد استقلال مراکش بیان هكرده، هدف آلمان از اینتا اقدام برهم بزوئن اتحاد جدید فرانسه و انگلیس بیه. برای حل اینتا موضوع در ۱۹۰۶ اتا کنفرانس بین‌المللی در الجزیره برگزار بیه که در اونتا انگلیسیا از فرانسویا حمایت هکردنه و کوشش آلمان برای برهم بزوئن اتحاد بین انگلیس و فرانسه به نتیجه‌ای نرسیه. در ۱۹۱۱ بحران دیگری بر سر مراکش به وجود بیموئه. اتا فروند ناو جنگی آلمانی به نام یوزپلنگ برای حفظ منافع آلمان وارد اغادیر بیه و آلمانیا پیشنهاد هکردنه که اگه کنگوی فرانسه به اونا هدا بوه اونا دیگه مزاحمتی ایجاد نكننه و سرانجوم آلمانیا بتونسنه به اراضی کچیکی در آفریقا دست پیدا هكنن.
نزدیکی روس و انگلیس
دولت فرانسه با روسیه دوس بیه، انگلیس هم متحد ژاپن به شمار ایموئه و روس و ژاپن دشمن خطرناک همدیگه بینه؛ اما منافع روس و انگلیس چنین اقتضا كرده که روس و ژاپن به اتحاد فرانسه و انگلیس وارد بواشن؛ ولی بلندپروازی روسا در اینتا تاریخ و قدرت نظامی اون و همچنین نزدیکی امپراتور روس و آلمان که روابط اونا دوستانه بیه مانع این کار بیه. مشکل اول با شکست روسیه از ژاپن حل بیه. اختلافات دیگه روس و انگلیس بر دو مسئله دیگه متمرکز بیه: یکی بالکان برای تصرف بلغارا و دیگری در ایران که انگلیس دوس داشته اینتا مناطق کاملاً در اختیار وِ دوّه. مسئله دیگه که باعث سردی روابط انگلیس و آلمان بیه برخورد قیصر آلمان در موضوع ترانسوال بیه؛ زیرا هنگامی که پل کروگر حاکم ترانسوال خاسه به ترانسوال استقلال هده و در پی متحدی در برابر سیسیل رودز و انگلیس بیه تنون قدرتی ر انتخاب هكرده که سرزمینایی در آفریقای جنوبی داشته و اون کشور آلمان بیه پس از پیروزی بوئرا تلگرافی از سوی قیصر آلمان برای و فرستاده بیه با اینتا مضمون: «من دوستانه به شما تبریک ‌گمه که شما بدون دریافت کمک خارجی گروهای مسلح ر سرکوب هكردنی و تونسنی صلح و آرامش ر برقرار هكنین» و اینتا برخورد قیصر برای روابط انگلیس و آلمان عواقب جدی داشته؛ زیرا قیصر از کروگر که دشمن انگلیس بیه حمایت هکرد بیه. مسئله دیگه صادرات روزافزون آلمانیا بیه زیرا در سال ۱۸۹۵ در انگلیس رساله‌ای تحت عنوان ساخت آلمان منتشر بیه که خطر صادرات روزافزون آلمان ر برای انگلیس تشریح كرده.
مسئله دیگه که ایجاد خطر برای انگلیس كرده پیشرفت نیروی دریایی آلمان بیه. ویلهلم دوم از سال ۱۹۰۰ به تقویت نیروی دریایی آلمان دس بزوئه و علناً اظهارهكرده که آلمان نتونه به نیروی زمینی قناعت هكنه و ونه در نیروی دریایی بر همه کشورا برتری داشته باشه. انجمنی به نوم اتحاد دریایی آلمان تشکیل هداهه و به کمک آن هزینه لازم ر برای بساتن کشتیای جنگی تأمین هكرده. همچنین پیشرفتای تجاری و صنعتی آلمان نیز باعث شکست بازار تجارت و صنعت بیه. به هر حال، این سوال مطرح هسه که چرا انگلیس در بین روسیه و آلمان، اولی ر انتخاب هكرده: چون منافع انگلیس هم از طرف روس و هم از طرف آلمان تهدید بیه؛ از یک طرف خطر توسعه نفوذ روس، و از سوی دیگر خطر نفوذ آلمان در آسیای صغیر و خلیج فارس و اتصال راه‌آهن بغداد به داخل ایران و نزدیک بیّن این دو خطر به مرزای هند به مشکلات دفاع از هند اضافه كرده و سیاست انگلیس این بیه که این دو دولت ر با هم درگیر هكنه و قوای اونا ر تحلیل بوره؛ اما تأمل انگلیس در این بیه که خود به کدام طرف ملحق بوه. منافع بریتانیا حکم كرده که به روسا نزدیک بوه زیرا عقل و درایت روسا اندک و زورشان ویشتر بیه؛ ولی مسئله این بیه که انگلیس با تقاضاای روسیه چگونه برخورد هكنه؛ تقاضاای روس در بالکان، داردانل، ایران و افغانستان. مسئله ایران و افغانستان اتا امر حیاتی بیه و صلاح در این بیه که هیچ امتیازی در این منطقه نده؛ پس بهتر بیه که انگلیس، روسا ر به سوی بالکان و داردانل سوق هده و اونا  ر امیدوار بسازه. سرانجوم، در قراردادی که در ۳۱ اوت ۱۹۰۷ در شهر سن پترزبورگ دوس بیه روس و انگلیس اختلافات خود درباره ایران و افغانستان ر حل هکردنه و چون اختلافات سیاسی انگلیس و فرانسه و روسیه حل بیه سه دولت تشکیل اتفاق مثلث ر هدانه که هدفشون جلوگیری از پیشرفتای سیاسی، اقتصادی و نظامی آلمان بیه.
بحرانای بالکان قبل از جنگ
از ۱۹۱۱ تا ۱۹۱۳ جنگایی در بر بیته که زمینه جهونی جنگ اول ر آماده هكرده. در سپتامبر ۱۹۱۱ ایتالیا به عوثمانی اعلان جنگ هداهه و طرابلس ر اشغال هكرده و در نیمه اکتبر ۱۹۱۲ جنگ به پایان برسیه. در اکتبر ۱۹۱۲ تقریباً هم‌زمون با ایتالیا ، بلغارستان ، صربستان ، یونان و مونته نگرو به عوثمانی حمله هكردنه و در اوائل دسامبر ۱۹۱۲ عوثمانی درخواست صلح هكرده. در تابستان ۱۹۱۳ جنگ دیگری بر سر غنائم به دست بیموئه از عوثمانی درگرفت. کنفرانس سفیران در دسامبر ۱۹۱۲ توسط گری در لندن تشکیل بیه و در ۳۰ مه ۱۹۱۳ در لندن قراردادی امضا بیه که ترکا ر وادار كرده مستملکات خود ر از میدیا در ساحل دریای سیاه تا آلتوس در ساحل اژه ر به اروپاییان واگذار هکنن.
اوضاع داخلی و تحولات آلمان پس از وحدت
آلمان متحد از نظر قوای مادی و معنوی بی نظیر؛ مجدانه به تعلیم و تربیت فرزندان خود دس بزوئه، در توسعه فرهنگ و ترویج علوم بر همه کشورا پیشی بیته و سعی داشته در صنعت و تجارت و بهداشت از علوم و اکتشافات جدید بهره بیره. از این رو، در مدت کوتاهی گت ترین دولت صنعتی و تجاری اروپا بیه، مخترعان ر تشویق هكرده، صنایع شیمیایی ر رونق هدا، در وضع قوانین اجتماعی هم از بقیه دولتا پیشی بیته و برای طبقه کارگر اهمیت قائل بیه. در حالی که در بقیه کشورا حقی برای کارگران قائل نینه. واقعیت دیگه اینکه حکومت خاندان هوهنتسولرن در این کار مؤثر بیه. ملت آلمان پس از غلبه بر اتریش و فرانسه دچار غرور ملی بیه و سیاست‌مداران آلمانی از روشای مختلف این غرور ملی ر تقویت هكردنه. حتی هر معلمی ناگزیر بیه که در سر کلاس درس برتری نژادی ملت آلمان بر سایر ملل عالم ر بیان هكنه و در شاگردان خود روح جنگجوئی بدمه. گذشته از مجالس درس، در معابر، روزنامه‌ون و کتب و نمایشگاون این برتری نژادی به نوعی القا بیه؛ حتی نیچه اتا از معروف‌ترین فیلسوفان آلمان هم چنین عقیده‌ای داشته و در اتا از آثار خود چنین بئوته: «اگه آدمی جنگ ر فراموش هکنه از وِ ونه قطع امید هكردن» و به همین دلیل کم کم طرز فکر مردم آلمان یکسره تغییر هكرده و بر آنون مسلم بیه که نژاد آلمانی ممتاز هسه و ونه به سراسر زمین مسلط باشه و این تسلط هم جز از راه جنگ امکان‌پذیر نیه. ترویج اینتا افکار در آلمان سایر دولتای اروپایی ر نگران هكرده و باعث بیه تا بر ضد نژاد ژرمنی با هم متحد بون.
دولت آلمان تا اواخر قرن ۱۹ در آفریقا مستعمره‌ای نداشته ولی پس از وحدت چون جمعیت آن افزایش پیدا هكرده و صنعت و تجارت رونق بیته به دنبال تحصیل مستعمرات بربیمو تا هم قسمتی از مردم آلمان ر به اونجه کوچ هده و هم مواد خامی که برای کارخانه‌های داخلی لازم داشته فراهم هكنه و همچنین بازاری برای فروش  شِ کالاپیدا هكنه. سرانجوم بیسمارک قسمت بزرگی از اراضی آفریقا ر به دس بیارده که شامل توگو و کامرون در ساحل غربی آفریقا و اتا ناحیه در جنوب غربی و ناحیه دیگر در مشرق بیه. آلمان پس از پیروزی بر فرانسه از نظر نیروهای نظامی بر سایر کشورای اروپا برتری پیدا هكرد بیه ولی باز هم به این کار ادامه هدا و تا سال ۱۹۱۴ روز به روز بر قوای جنگی خود اضافه هكرده. از سال ۱۹۱۱ آلمان در افزایش نیروهای جنگی كوشش هكرده و میزان گسترش قوای مزبور در سالای ۱۹۱۱ و ۱۹۱۲ و ۱۹۱۳ با پیشرفت چهل ساله آن از ۱۸۷۱ تا ۱۹۱۱ برابر بیه. در طی این مدت کوتاه شبکه‌های گسترده راه‌آهن و راههای شوسه، تأسیسات عظیم صنعتی، نهادهای قدرتمند اقتصادی و به خصوص تشکیلات گسترده نظامی آلمان موجب وحشت قدرتای اروپایی بیه. در سال ۱۹۱۴ آلمان از نظر صنعتی و اقتصادی به پیشرفتای عظیمی دس پیدا هكرده. به لحاظ نظامی نیز دارای قدرتمندترین ارتش و نیروی دریایی بیه. روحیه نظامیگری در مزرعه، کارخانه و پادگان و همه جا حاکم بیه و همه چیز در خدمت ارتش قرار داشته. نیروهای نظامی آلمان بیش از یک میلیون نفر بینه و این افزایش نیروهای صنعتی و نظامی موجب اشباع جامعه آلمان بیه و آلمان مجبور بیه سرمایه و کالاهای اضافی ر به دیگر مناطق جهون راهی هكنه؛ بنابر این به دنبال مناطق نفوذ اقتصادی و منابع مواد اولیه بیه و این هم یکی از دلایل جهونی جنگ اول بیه.
برقراری روابط بین آلمان و عوثمانی
اتا از کشورایی که آلمان علاقه‌مند بود روابط خود ر با آن گسترش هده عوثمانی بیه که بر منابع نفتی تسلط داشته. از سال ۱۸۸۰م. آلمان متوجه اهمیت روابط با عوثمانی بیه. در سال ۱۸۸۲ سپهسالار فون در گلتز از سوی سلطان عبدالحمید مأموریت یافت ارتش عوثمانی ر دارای سازمان منظمی بسازه و افراد آن ر آموزش هده.
افسران برجسته هیئت نظامی آلمانی که در عوثمانی فعالیت داشتنه شامل فیلدمارشال پروسی فن در گلتس، دو ژنرال دیگه لیمان فن ساندرز و فون فالکنهاین سه دریاسالار به نامای سوچون، اودم و مرتن و چند افسر دیگر بینه.