cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تکله‌بخش۲
تکله‌بخش۲، اتا روستای نوم هسته از توابع تازه کند ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، تازه‌کند ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۴۹۱ نفر (۲۹۵خانوار) بی‌یه.
منابع
تکله‌بخش۲
چک (کشور)
چک ِجمهوری (چکی جه: Česká republika, Česko) اتا کشور نوم هسته که مرکزی اروپا دله دَره و اروپای اتحادیه دله عضو هَسته. این کشور ره اول ژانویه ۱۹۹۳، چکسلواکی تجزیه بیّه په، تأسیس هاکِردنه. ونه نیشتنگا (=پایتخت) و گت‌ترین شهر نوم پراگ هسته. چک اروپای ِاتحادیه دله دَره ولی ونه رسمی پول هَنتا کرونا هَسته.
چک ِجمهوری ِجمعیت ۱۰ میلیون و پونصد هزار نفر نزدیکی و ونه رسمی زوون نوم چکی هسته که اسلاوی زوونون ِرَجه دله جا گیرنه. پراگ ِشهر تیناری ۱٫۳ میلیون نفر جمعیت دانّه. چک دریا جه راه ندانّه و خاشکی وسط کَته. ونه مناطق سه‌تا تاریخی ناحیه هَستنه که وشون نوم بوهم، موراوی و سیلزی هَستنه. این سه‌تا تاریخی ناحیه فقط چک ِسامون دله دَنینه و وشون ِبعضی قسمتون خاجری کشورون دله دَره.
چک ِمردِمون خله دین و مذهب ِدَربند نینه و قدیم تاسا وشون ره همین ویژگی جه اِشناسِنّه. سال ۲۰۱۱ ِسرشماری دله، ۴۵٫۲ درصد شه دین ِخَوری جِواب نِداشتنه هادِن و ۳۴٫۲ درصد هم بائوتنه دین نِدارنه. فقط ۱۰٫۳ درصد بائوتنه مسیحیت په‌روو هَستنه که ویشته رومی ِکاتولیک بینه و ۹٫۴ درصد هم بقیه‌ی ادیان جه بینه. پیش‌ته سال ۲۰۰۵ میلادی اتا نظرسنجی دیگه دله، فقط ۱۰ درصد بائوتنه که خدا ره قبول دارنه.
چک ِجمهوری اولین کشوری هَسته که کمکان ِمؤسسین جه بینه و جهونی بانک وه ره اتا توسعه‌بَدی کشور دونده. این کشور ِانسانی توسعه شاخص مرکزی اروپا و شرقی اروپا دله، همه جا جه ویشته‌ره.
تاریخ
چک قبلاً چکسلواکی ِدله دَیّه. این کشور سابقاً کمونیستی بی‌یه و شرقی بلوک دله دَیّه. شوروی ِرِقِدبوردِن په، کم‌کم چکسلواکی ِمردمون هم سوسیالیستی نظام جه دَست بَکشینه و دِتا کشور بَیینه: چک و اسلواکی.
فرهنگ
چک ِمردِمون چکی ِزوون جه گَپ زَنّه و اکثریت بی‌دین هَستنه. پراگ، برنو، پلزن، استراوا و لیبه رتس این کشور ِمهم‌ترین شهرون هَستنه.
چک دله اتا گت ِایالت دَره که ونه نوم زودت هَسته و ونه مردِمون آلمانی بینه. زودت تا چک ِیک‌سوم ره شامل وانه و ونه غربی مناطق ره دانّه. رایش سوم گادِر ات‌مدت آلمان ِسامون دله دَیّه و اسا چک شِنه.
چک ِمعروفترین نویسنده کافکا بی‌یه که آلمانی جه کتاب نِوِشته ولی پراگ و بوهم دله زندگی کارده. چک ِاولین رئیس‌جمهور، واسلاو هاول، اتا معروف ِنمایشنومه‌نویس بی‌یه. داوید چرنی هم اتا چِکی موجستمه‌ساز هَسته که شه عجیب-غریب کارون وسّه معروف بیّه.
تقسیمات کشوری
چک سال ۲۰۰۰ میلادی جه ۱۳تا استان (چکی زوون جه: kraje) دانّه. هر استان شه وسّه ونه اتا «استانی شورا» (krajské zastupitelstvo) داره. این شورای ِرییس هم اون استان ِاستاندار وانه.
منابع
رج:اسلاوی کشورون رج:اروپا کشورون رج:اروپا اتحادیه رج:ناتو
فرانسوا والژو
فرانسوا والژو نویسنده و دانشگاه‌استاد  قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
قطعنومه ۱۹۴۲ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۴۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره ساحل عاج وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۳۹۳‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
گوانگجو
گوانگجو أتا شهر نوم هسه که چین دله دره.اینتا شهر کوهنه نوم کانتون هسه.
آگوئاسکالینتس
آگوئاسکالینتس مکزیک ِاتا از سی و یِتّا ایالت هسته که ونه نیشتنگا شهر آگوئاسکالینتس هسته.
منابع
* رج:مکزیک ایالات
ژان ژوونل دزورسین
ژان ژوونل دزورسین مورخ     قرن چهاردهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن چهاردهم میلادی
قطعنومه ۱۲۸۲ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۸۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۴ دسامبر ۱۹۹۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره غربی صحرا وضعیت خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۰۸۰‌ام دله ۱۴تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۱تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۸۶۰ امنیت شورا
قطعنومه ۸۶۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۷ اوت ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره کامبوج هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۷۰‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
گامبیا
گامبیا اتا آفریقایی کشور هسته که این کشور غرب دره. ونه نیشتنگا (=پایتخت) بانجول هسته و ونه جمعیت یک میلیون و ۷۷۶ هزار نفره و ونه رسمی زوون انگلیسی هسته.
گامبیا مردمون اقوام جور-وا-جور جه هستنه و گتترین قوم ماندینکا هسته که ۴۲ درصد جمعیت ره تشکیل دنه. ۹۵ درصد جمعیت ۱.۸ میلیون نفری این کشور دله مسلمون هستنه و تصوف وشون دله خله رواج دانّه.
گامبیایِ جوغرافیایی نقشه‌ئون سِراق دِنه که این کشور باریک و کم‌ارتفاع هسته و ونه دِ وَر گامبیایِ روخنه رَد وونه. این منطقه وقتی بریتانیا و فرانسه مناطق ره شه میون رَسِد کاردنه، بریتانیا جه بَرِسی‌یه و ونه دور-تا-دور ره فرانسه گیته.
گامبیا سال ۱۹۶۵ بریتانیا جه استقلال پیدا هاکرده و مشترک‌المنافع کشورون اتحادیه دله عضو بیّه و اسا آفریقای اتحادیه دله هم دَره.
این کشور دله کشاورزی، ماهی‌گیری و توریسم اصلی منابع هسته. حدود یک‌سوم جمعیت خط فقر بـِن درنه یعنی وشون درآمد ۱٫۲۵ دلار آمریکا جه کمتره. بادوم زمینی وشون ِگتترین محصول هسته.
این کشور دسامبر ۲۰۱۵ ات‌گال اسلامی جمهوری بیّه. پیش از این فقط ایران، افغانستان، پاکستان و موریتانی این نوم ره داشتنه. یحیی جامه که اتا کودتای بدون خونریزی و دیکتاتوری جه تا این گادِر ۲۱ سال قدرت ره گامبیا دله شه دَس داشته، این کار ِهدف ره رها بَیّن از «استعمارونه میراث» عنوان هاکرده و بائوته که بقیه‌یِ ادیان ِپه‌روون هم آزادی دارنه. چن کش بگذشته، ای گامبیا جمهوری این کشورِ رسمی نوم بیّه که متحد ملل دله استفاده وونه.
نوروز (شخصیت تلویزیونی)
نوروز اتا شخصیت طنز تلویزیونی در مازندرون ایران هسته.
تاریخچه ایجاد شخصیت
نوروز شخصیت اصلی برخی از سریالهای طنز شبکه مازندران هسته و معمولاً به همراه شخصیت نورالدین که نقش مقابل نوروز را دارنه مجموعه برنامه‌های طنز زیادی را در شبکه طبرستان اجرا هاکاردنه.
نوروز و نورالدین اختلافاتی دارنه که عامل ماجراجویی و شکل‌گیری داستان‌های خوب ووونه.
موری‌یاما، شیگا
موری‌یاما اتا شهر نوم هسته که جاپون ِشیگا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۷۴٬۲۶۳ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۵۴٫۸۱ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱٬۳۵۵ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۷۰-۰۷-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:شیگا شهرون
جید
جید، اتا روستای نوم هسته از توابع عنبران ِبخش، نمین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، مین‌آباد ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۰۱۵ نفر (۲۳۲خانوار) بی‌یه.
منابع
جید
کاسیاس
ایکر کاسیاس فرناندز، (بزائه ۲۰ می ۱۹۸۱، مادرید ایسپانیا) فوتوالیست ایسپانیایی هسته .و به همراه این تیم موفق بیی‌یه قهرمون جام جهونی فوتوال بواشه. وه عضو فوتوال ِتیم ملی ایسپانیا و پورتو باشگاه هسته. ایکر رئال مادرید و تیم ملی ایسپانیای کاپیتان اول هسته. وه تا اسا دِبار نومزه بتترین بازیکن سال اروپا بیی‌یه. آخرون سال ۲۰۰۹ هم، سومین بار سه تیم منتخب سال اروپا دله قرار بیته. جولای سال ۲۰۱۰ جه ایکر به جمع بازیکنایی ایضافه بیّه که بتونسته تموم افتخارات ملی و باشگاهی ره کسب هاکنه.
منابع
رج:زننه آدمون
گوتلند
گوتلند  یا ژوتلند اتا جزیره مونا نوم هسه که ئوروپا شمال ور دانمارک دله دره.اینتا جزیره مونا گتی ۴۰هزار کیلومترموربع هسه.
ئوشار دارنلی کاسکید
ئوشار دارنلی کاسکید (انگلیسی:Darnley Cascade) ئوشاری هسته که همیلتون (انتاریو)، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 4 m هسته.
چهل‌در قلعه
چهل‌در قلعه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قرن ۶ و ۷ هجری جه رسنه. چهل‌در قلعه مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان راستوپی، روستای ورسک، جنب پل راه‌آهن هسته. این بنا ۱۱۳۴۵ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۳-۱۱-۱۰ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:سوادکوه تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
دار
دار اتا دسته گیاهون هسِّنه که وشون تنه سایر گیاهون تون کلفت‌تر و محکم‌تر هسِّه. دار، گلام (برگ) تنه و ریشه جا تشکیل بونه .دارها دیگر جاندارونِ تون بیشتر عمر کنِِنِه. دارهایی درنه که بیش از 100 متر بلندی و عمر بیش از هزار سال دارننه.
هر چی دار بلندتر و کلفت‌تر باوِّه ونه عمر بیشترهسِّه. خطوطی که دار ِتنه ِداخل دله بَدی بونه جا بتِّونِنِه دار ِسن ر معین هکنن. البته اینتا کار مخرب هسِّه و ونه دار ر بورینیم. روش‌های دیگری هم دره که بدون تخریب بتونِنِه دار عمر ر معلوم هکنن:
دارهای دسته بندی
دارها ر بتوننه صفاتی که دارننه جا دسته بندی هکنن.
ماکان بن کاکی
منابع
رج:کاکی‌ئون شائون
گورد
گورد اتا پیل یکا نوم هسه که هائی‌تی پیل یکا هسه.
چندرمحله
چندرمحله، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان بالاخیابان لیتکوه دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۸۵۰ نفر (۱۸۸خانوار) هسه.
منابع
چندرمحله
ئوشار ویر
ئوشار ویر (انگلیسی:Weir's Falls) ئوشاری هسته که همیلتون (انتاریو)، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 3.4 m هسته.
مکس السکان
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
آن سر
آن سر نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
قطعنومه ۱۲۸۳ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۸۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۵ دسامبر ۱۹۹۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبرس وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۰۸۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
گلپایگان شهرستان
گلپایگان اصفهان اوستان ره اتا شهرستان هسته.
گلپایگان بین اَلیگودرز، نجف آباد، خُمین و محلاّت و فاصله ۳۵۲ کیلومتری تهرون و ۲۰۰ کیلو متری شومال غربی اصفهان قرار دانه. سلسله کوه‌ئون مرکزی و رود قبله، که از کوه‌ئون جنوبی خوانسار سرچشمه گنه، از گلپایگان گوذر کانده. شهری هسته با فرهنگ کوهن، پرداخته سمره (هُمای بنت بهمن، چهره آزاد)، از سلسله کیانیون، که دراصل ایسمش، ورت پادگان (سرزمین سرخ ِگول) بی‌یه.
دییه لینکون
رج:اصفهان اوستان شهرستانون
تکله‌عباس‌آباد علیا
جمعیت
اینتا روستا، تازه‌کند ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۳۴۲ نفر (۶۹خانوار) بی‌یه.
منابع
تکله‌عباس‌آباد علیا
قطعنومه ۱۹۴۳ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
کاشان شهرستان
کاشان شهرستان اصفهان اوستان ره اتا شهرستان هسته.
قطعنومه ۸۶۱ امنیت شورا
قطعنومه ۸۶۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۷ اوت ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره هائیتی هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۷۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
سپهدار رشتی
فتح‌الله‌خان‌اکبر (زاده ۱۲۳۴ خارشیدی رشت دله- بمرده ۱۳۱۷ تهران دله) مولقب به گت ِسپهدار و معروف به سپهدار رشتی نموینده مجلس، وزیر و نوخست‌وزیر دورون مشروطه از آبان تا اسفند ۱۲۹۹ ه.ش.
زمونای موختلف وه با لقبای پی‌در‌پی مثل بیگلربیگی، سالارافخم، سالاراعظم، سردار منصور (از ۱۳۲۰) و گت ِسپهدار (از ۱۳۳۳) بشناسی‌یه بی‌یه.
منبع
رج:گت مردمون گیلون رج:مشروطه دوره
ئوشار داسام
ئوشار داسام (انگلیسی:Dassam Falls) ئوشاری هسته که جارکند، هند درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 44 m هسته.
شیلینگ
شیلینگ  اتا پیل یکا نوم هسه که قدیم دله اوتریش پیل یکا بیه.اینتا یکا اسا چن تا آفریخایی کشور پیل یکا هسه. چن تا کشور که وشون پیل یکا اینتا هسه:
قطعنومه ۱۹۴۴ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۴۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۴ اکتبر ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره هائیتی وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۳۹۹‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
کلش (نمین)
کلش ، اتا روستای نوم هسته از توابع عنبران ِبخش، نمین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، مین‌آباد ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۷۴۴ نفر (۲۲۴خانوار) بی‌یه.
منابع
کلش
سید کاظم حسینی (بازیگر)
سیدکاظم حسینی هنرمند صدا و سیمای مازندرون متولد ۲۱ خرداد ۱۳۴۹ هسته.
سابقه
وی از ۱۸ دی ۱۳۶۷ وارد گروه تئاتر فخر ارشاد اسلامی مازندران به سرپرستی محمد جونیان بئیه.
مدرسه موقع سابقه اجرای برنامه‌های طنز داشته و تئاتر فخر ارشاد دله محمد جونیان اجرای تکه نمایش‌های طنز به وی بسپارسته.
آنتوان دو لا سل
آنتوان دو لا سل نویسنده و طنزپرداز   قرن چهاردهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن چهاردهم میلادی
فلاورجان شهرستان
فلاورجان شهرستان اصفهان اوستان ره اتا شهرستان هسته.
قامشلی
قامشلی یا قامیشلو  اتا شهر نوم هسته که سوریه دله دره. این شهر سال ۲۰۰۶ سرشماری گادِر، ۸۶٫۱۲۹ نفر جمعیت داشته و حسکه (استان) دله دَیی‌یه. کوردی منابع گانّه هِفتاد درصد این شهر دله کوردی‌تبارنه.
این شهر سال ۱۹۲۶ بساتن قطار ِایستگاه جه تأسیس بیّه و تدریجاً کوردون، ارامنه و آشوریون مهاجرت جه گت بیّه. اسا شهر دله نزدیک ۲۰۰٬۰۰۰ نفر زندگی کانّه.
این شهر احتمال دانّه که غربی کوردستون دله نیشتنگا بَواشه چون دموکراتیک اتحاد حزب که سوریه دله‌یی جنگ ِپه شهر ِکنترل ره هاییته، بائوته که خانه اتا شه‌گردون حکومت بسازه و اگه این کار ره هاکنه وشون نیشتنگا ونه قامیشلو بَواشه.
منابع
رج:سوریه شهرون رج:کوردستون شهرون
نوگردن
نوگردن، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان بالاخیابان لیتکوه دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۳۸۱ نفر (۸۵خانوار) هسه.
منابع
نوگردن
استوار مریل
استوار مریل نویسنده و شاعر قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
یینگ شن
یینگ شن نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
فیروزآباد (پارس‌آباد)
فیروزآباد ، اتا روستای نوم هسته از توابع تازه کند ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
قطعنومه ۸۶۲ امنیت شورا
قطعنومه ۸۶۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۱ اوت ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره هائیتی هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۷۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
فیروزآباد (پارس‌آباد)
جمعیت
اینتا روستا، تازه‌کند ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۳۱۶ نفر (۲۷۳خانوار) بی‌یه.
منابع
فیروزآباد
ئوشار دیویس
ئوشار دیویس (انگلیسی:Davis Falls) ئوشاری هسته که نپال درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه،   هسته.
قطعنومه ۸۶۲ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
بالو پل
بالو پل اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ صفویون دوره جه رسنه. بالو پل مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش شیرگاه، دهستان شرق و غرب شیرگاه، محله سرتپه شیرگاه هسته. این بنا ۱۱۵۳۲ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۳-۱۲-۲۴ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:سوادکوه تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون پل‌ها
موزی
موزی داری هسِّه که فارسی دله وره گننه بلوط. اینتا دار میوه‌ی نوم ر هم موزی تِلور یا موزی اغوذ گنِنِه. اینتا دار عمر تا ۵۰۰ سال و ۵۰۰ به یور هم بونه. این دار ره زاگرس  کوههای دله ویشتر داینه. امّا مازرون دله هم خله در اینه. چون موزی تلور نشاسته، پروتئین و ات خله مواد دیگه داینه ونه جا نون هم درس کننه که دِوایی هسه.
موزی تلور (ونه میوه) اتی تله و مازرون مردم وه رن نخرننه. اما ویشتر جاهای ایران وه ره خرننه.
منابع
رج:دارون
قطعنومه ۱۲۸۴ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۸۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۷ دسامبر ۱۹۹۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره عراق و کویت میون وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۰۸۴‌ام دله ۱۱تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۴تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ئوشار وست ایروکویا
ئوشار وست ایروکویا (انگلیسی:West Iroquoia Falls) ئوشاری هسته که همیلتون (انتاریو)، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 22 m هسته.
مین‌آباد
مین‌آباد، اتا روستای نوم هسته از توابع عنبران ِبخش، نمین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، مین‌آباد ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۳۱۱ نفر (۳۰۶خانوار) بی‌یه.
منابع
مین‌آباد
ریتو، شیگا
ریتو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِشیگا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۶۲٬۳۵۳ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۵۲٫۷۵ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱٬۱۸۲ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۱-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:شیگا شهرون
ابوموسی
فاصله میون «ابوموسی» و جزایر تنب به دلیل ئوی عمق تنها مسیر قابل کشتیرانی گت نفتکش‌ئون وسّه هسته.
موتحده ایمارات عربی و ایران این جزیره سَره کل‌کل دارنه. به لحاظ رسمی اسا ایران اینتا جزیرۀ صاحاب هسه.جَزیرَابوموسَ دِ تا بخش دارنه اتا بخش ایرونی هسته که شمال جَزیرِرِ وُنه اتا بخشِ دیَر وِنه سَمتِ امارات هسته که اَتاپاسگاهِ اماراتی هم وجود دارنه و ایرونیشون هقی نارنِنه بورن سمتِ اماراتی جزیرَ چون اگه بورِن اماراتی وِشنه خایه روش کنهِ
بیرون بگردستن
رج:جزیره ئون رج:ایران شهرستانون
سیاوش دیلمی رزم‌خواه
سرلشکر سیاوش دیلمی رزمخواه (۱۲۸۲- ۱۳۷۳ ه.ش)اتا از اعضای جنگل نهضت ،از افسرون عالی روتبه ارتش ایران ، اوستاندار آذربایجان‌غربی و سناتور انتخابی گیلان دوره هفتم مجلس سنا دله.
زندگی
غلامحوسین(سیاوش) دیلمی رزمخواه ، جعفربیگ وچه متولد ۱۲۸۲ه.ش از نوجوونی به جنگل نهضت به رهبری میرزا پچیک خان مولحق بیی‌یه و تعلیمات نیظامی ره تحت نظر افسرون آلمانی و ایرانی و تورک و روس یادبیته.
بعد از تموم‌بیّن کار جنگل ِنهضت سال ۱۳۰۰ه.ش مدتی زندانی بی‌یه ولی مودتی بعد از آزادی، به ارتش ایران ایضافه بیّه و سال ۱۳۰۷ به عونوان افسر ایدامه کار هدائه.
وه به تدریج مدارج ترقی ره طی هکرده و سال ۱۳۳۹ه.ش اوستاندار آذربایجون غربی بیّه و تا سال ۱۳۴۲ این سمت ره به عوهده داشته و مردم جه خار بی‌یه.
وه سال ۱۳۵۴ دوره هفتم مجلس سنا دله به نمایندگی از اهالی گیلون عضو بیّه که کار وه با انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ خاتمه یافتتمومی بیته. بعد از انقلاب زندانی و محاکمه بیّه ولی از اتهامات تبرئه بیّه و وه ره آزاد هاکردنه. وه آخرسری سال ۱۳۷۳ سن ۸۱سالگی دله بمرده.
سید اشرف‌الدین گیلانی
سید اشرف‌الدین گیلانی (یا حسینی) (۱۲۸۷ق. قزوین - ۱۳۵۲ق. تهران یا ۱۳۱۳خ.) شاعر، نویسنده و مودیر روزنومه نسیم شومال از روزنامه‌ئون دوره مشروطیت ایران بی‌یه. اشرف‌الدین‌ چنونچه خادش بائوته‌ ۱۲۸۸ه‍.ق‌/۱۸۷۱م‌ قزوین دله بزائه‌ بیّه. ونه پی‌یر ره سیداحمد حسینی‌ قزوینی‌ گاتنه. ۶ماهگی‌ ونه پی‌یر بمرده و ونه ارثیه ره بالا بکشینه. اینتا باعث بیی‌یه که وشون خنواده فقیری دکفن.
اشرف‌الدین‌ تحصیلات‌ موقدماتی‌ ره مدرسهٔ صالحیهٔ قزوین‌ دله پیش ملاعلی‌ طارمی‌ و ملامحمد‌علی‌‌برغانی‌‌صالحی‌ تموم هاکرده و بعدأ راه دکته و بورده عتبات‌. کربلا دله درس‌ فقه‌ و اصول‌ میرزاعبدالله‌ و میرزاعلی‌نقی‌برغانی‌صالحی‌ دله حاضر بیّه. و بعد از حدود ۵سال‌ وردگرسته قزوین دله. اشرف‌الدین‌ بعد از این تبریز دله به‌ ادامهٔ تحصیل‌ هدائه و کنار اوستائون‌ اونجه صرف‌ و نحو، هیأت‌، جوغرافی، هندسه‌، فقه‌، منطق‌ و کلام‌ یادهایته و چنونچه‌ شه گانه: «پیری‌ روشن‌ ضمیر» ره بدی‌یه این بدی‌ین خله ونسه موفید بی‌یه وه اون پیرمردی جه خله درسا بیته.
وه أی بعدأ ۱۳۲۴ه‍.ق‌ دله رشت دله ساکن بیّه. اشرف‌الدین‌ این‌ سالون دله با رهبرون‌ مشروطه گیلون دله آشنا بیّه و اولین شومارهٔ نسیم‌ شومال‌ ره به‌ صورت‌هفتگی‌ مونتشر هاکرده. اما نزدیکی‌ وه به‌ برخی‌ از گت مردمون‌ با نفوذ گیلون‌ مثل سپهدار رشتی ‌، سردار معتمد و سپهسالارممد ولی خان تنکابونی، باعیث درگیری‌ و دعوای قلمی‌ وه با بعضی از روزنومه‌نویسون گیلونی‌ بیّه.
اشرف‌الدین‌ بعد از بومب‌وارش‌ و انحلال‌ مجلس‌، از ترس مأموران‌ ممدعلی‌شاء با لباس‌ موبدل‌ از راه روستائون‌ گیلون‌ و قزوین‌ بورده اشتهارد دله. بعد از فرار اشرف‌الدین‌ از رشت‌، نسیم‌ شومال‌ هم به‌ مدت‌ ۷ ماه‌ توقیف‌ بیّه. ونه وردگرستن به رشت‌، اشرف‌الدین‌ به‌ عوضویت‌ «کومیته ستار» که‌ معزالسلطان‌، تربیت‌، کسمایی‌، برارون اسکندانی‌ و چن‌نفر دیگه از گت مردمون گیلون وه ره بسات بینه، دربموئه. این‌ کمیته‌ با رهبرون‌ سوسیال‌ دموکرات‌ قفقاز برای‌ تأمین‌ تفنگ و تهیهٔ طرح‌ئون‌ پیشبرد انقلاب‌ همکاری‌ داشت‌ه. به‌ نظر رسنه که‌ خله‌از فکرون‌سیاسی‌ اشرف‌الدین‌ همین‌ زمون و با حضور این‌ جمع دله پایه‌ریزی‌ بی‌بائه، بعد از اون هم شه روزنومه ره درباره «کومیتهٔ ستار» نوشته.
بعد از‌ اولتیماتوم‌ روسون و انحلال‌ مجلس‌ دوم‌ (۱۳۳۰ه‍.ق‌/ ۱۹۱۲م‌)، نسیم‌ شومال‌ دِباره تعطیل‌ بیّه و اشرف‌الدین‌ ات‌بار دیگه رشت ره ول هاکرده و در بورده. ظاهراً فشار مأمورای تزاری‌ و کنسول‌ روس‌ باعیث بینه که وه دربوره. بعد از اون، روسون چاپخنهٔ عروةالوثقی‌ ره که‌ نسیم‌ شومال‌ ونه دله چاپ‌ بی‌یه، ره رِقِدبدانه. معلوم نی‌یه که وه این زمون کاجه دیی‌یه و چی‌کار کارده‌.
اشرف‌ الدین‌ بعد از این که بورده تهران دله ، سپهدار رشتی پلی دیی‌یه. محل‌ دیی‌ین وه تهران‌ دله، اولا پارک‌ امین‌الدوله‌، بعدأ ات خورد ِحجره مدرسهٔ صدر پلی، و آخرای عومر اتا پچیک سِره شرق‌ تهران‌ دله بی‌یه. فقط از زندگی خانوادگی وه همنده ره دومبی که وه جوونی دله شکست‌عشق‌‌ی بخارده و همینسه تا آخرالعمر مجرد بموندسته.
قشلاق حاجی‌عوض
قشلاق حاجی‌عوض، اتا روستای نوم هسته از توابع تازه کند ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
سید اشرف‌الدین گیلانی
اشرف‌الدین‌ گیلانی، به پایهٔ آگهی که‌ نسیم‌ شومال‌ دله (اول‌ فرودین‌ ۱۳۱۳) چاپ‌ و دِ روز بعد از بمردنش مونتشر بیه، ۲۹ اسفند ۱۳۱۲ ات‌کم بعد از رهایی‌ از تیمارستون‌ و اولین‌ روزون‌ شروع پئونزدهومین‌ سال‌ اینتیشار نسیم‌ شومال‌ بمرده. وه ره گورستون‌ ابن‌‌بابویه‌ دله چال هاکردنه.
قشلاق حاجی‌عوض
جمعیت
اینتا روستا، تازه‌کند ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۰۷۲ نفر (۲۰۸خانوار) بی‌یه.
منابع
قشلاق حاجی‌عوض
انگلیس
اینگلیس یا انگلیس که وه ره انگلستان و انگلند هم گانه اتا از چارتا کشوری هسته که بریتانیا و شمالی ایرلند متحد پادشاهی ره تشکیل دنه و ونه مهمترین بخش هسته. انگلیس جوغرافیایی مکان بریتانیای جزیره‌ی جنوب هسته و انگلیس این جزیره دله، اسکاتلند و ولز جه همسایگی دارنه.
انگلیسِ نیشتگا و گت‌ترین شهر لندن هسته. این کشور گتی ۱۳۰٬۳۹۵ کیلومتر مربع و ونه جمعیت تا سال ۲۰۱۴ میلادی ۵۴٬۳۱۶٬۶۰۰ نفر بی‌یه.
تاریخ
انگلیس دله حدود ۷۸۰ هزار سال پیش هومو انتکسورون زندگی کاردنه و ۵۰۰ هزار سال پیش باستانی آدمون جزیره دله وارد بینه. ۱۱ هزار سال پیش که هنتا بریتانیا و ایرلند و اروپای خاک هِدی تن ِوصله بینه و وشون میون ئو دنی‌بی‌یه، هومو ساپینس (= انسان خردمند) این منطقه دله وارد بَینه. عصر آهن اتی سلتیکی مردمون اروپا جه بمونه و انگلیس دله ساکن بَینه که قبیله-قبیله زندگی کاردنه.
ژولیوس سزار اولین رومی بی‌یه که خاسته بریتانیا ره بَیره. وه چندین جنگ هاکرده ولی ونه بخاستی نیّه و حدود صد سال بعد طول بکشی‌یه تا سال ۴۳ میلادی امپراتور کلودیوس این جزیره ره بَیره. رومیونِ دوره مسیحیت هم بریتانیا دله په‌روو پی‌دا هاکرد بی‌یه. بعد این‌که روم باستان رِقِد بورده و ونه سربازون وردگرستنه شه ولایت، بریتانیا دکته اتی بی‌دین وایکینگون ِ دَس که وشون قبایل ره گاتنه «آنگلوساکسون».
قرون وسطا
نورثامبریا، مرسیا، وسکس، شرقی آنگلیا، اسکس، کنت و ساسکس چنتا پادشاهی نوم بی‌یه که جزیره دله هرکامین اتا قسمت ره بَییتنه و رقابت کاردنه. قرن هفتم نورثامبریا و مرسیا میون رقابت بالا بَیته و قرن هشتم مرسیا شه برتری ره سِراق هدا. اوایل قرن ۹ مرسیایِ جا ره وسکس پـِر هاکرده ولی همین قرن ِدمباله اتی دانمارکی وایکنیگ بمونه و چنتا پادشاهی ره حمله هاکردنه و قدرت پیدا هاکردنه. گت آلفرد تنها شاهی بی‌یه که وسکس ره سیوا باقی داشته و دانمارکیون ره کم‌کم شه میس دله بَیته. سال ۹۲۷ اتلستن موفق بیّه تموم انگلیس ره بَیره و غربی وسکسِ سامون ره گتته هاکنه و سال ۹۵۳ ادرد این اتحاد ره ویشته هاکرده و نورثامبریا ره رقد بدا. اواخر قرن دهم این اتحاد کامل بیّه و تموم انگلستان ره اتا خاندان حکومت کارده که نروژ و دانمارک ره هم شه سامون‌سری داشته. اما سال ۱۰۴۲ شاه ادوارد اتا محلی حکومت تشکیل هدا که نروژ-دانمارک جه دیگه ارتباط ندارن.
شارل لو گوفیک
شارل لو گوفیک شاعر، رمان‌نویس و منتقد ادبی قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
انگلیس
قرون وسطا
قرن چهاردهم، پلانتاجنت و والواها صد ساله جنگ راه دمبدانه تا فرانسه ره ارث بَیرن. سال ۱۳۴۸ میلادی وبا کورکاشم هاکرده و نصف جمعیت ره بکاشته. فاصله سال‌های ۱۴۵۳ تا ۱۴۸۷ دِتا اشرافی خاندان یورک و لنکستر، هِدی جه جنگ دکتنه که رزهای جنگ معروف هسته و تودور سلسله این جنگ په قدرت بَیته. این گادِر رونسانس ِفرهنگ هم انگلیس جه برسی‌یه.
شارل لو گوفیک
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
انگلیس
مدرن دوره
هنری هشتم اصالتاً اتا ولزی شاه بی‌یه، که انگلیس دله بقدرت برسی‌یه. وه اتا ایسپانیایی پرنسس جه ازدواج هاکرده ولی زنا ونه ریکادار نیّه. وه خاسته ات‌دیگه زنا جه ازدواج هاکنه و کاتولیک ِقوانین اجازه ندانه که وه رسماً شه زنا ره طلاق هاده. همینسه هنری سال ۱۵۳۴ میلادی، بائوته که دیگه پاپ ِتابع نی‌یه و انگلیس هم دیگه کاتولیکِ کلیسایِ جمع دنی‌یه. وه شه ره انگلستان کلیسایِ رهبر اعلام هاکرده و اتا جدیدِ مذهب بساته تا زن بَوِره. این اتفاق باعث بیّه ونه میونه کاتولیکِ کشورون جه بهم بخاره. هنری که بمرده، ونه اتا ریکا (ادوارد ششم) و دِتا کیجا شاه بَیینه.
اولین کیجا (ماری اول) که ونه جا هنیشته، بائوته مملکتِ دین ونه اَی دَگِرده و کاتولیک بوّه ولی دومین کیجا (الیزابت اول) اَی انگلستانِ کلیسا ره رسمیت هدائه و زورپشتی این مذهب ره همه‌گانی هاکرده. این دوره انگلیس و اروپایی کشورون تجارت سَر رقابت زیادی داشتنه. سال ۱۵۸۵ انگلیس شه اولین مستعمره ره آمریکای قاره دله بساته تا ایسپانیا جه رقابت هاکنه ولی وشون ِشهر رِقِد بورده. اون سی، فیلیپ دوم که هابزبورگ و ایسپانیایِ قدرتمندِ شاه بی‌یه، اتا ناوگان دریایی بنوم آرمادا ره برسنی‌یه تا انگلیس ره حمله هاکنن و این کشور ره بَیرن ولی وشون ِگت‌گتِ کشتیِ توپ نتونسته انگلیس ِپچ‌پچیک قایق‌ها ره هدف بَیره و همینسه جنگ ره بباختنه. الیزابت که این جنگ جه قِصِر دَربورده، شه دریایی ناوگان ره قدرت هدا و ایسپانیایی-پرتغالی کشتیون ِبدزدی‌ین جا بتونسته دریا دله قدرت اول بوائه. وشون اینتی بی‌یه که موفق بَینه بریتیش ایست ایندیا کومپانی (=کمپانی هند شرقی) ره بساجن تا تجارت دله هلند و فرانسه جه پیش دَکفِن. اون گادِر الیزابت اتا رقیب دیگر هم داشته که اسکاتلند ِملکه (ماری استوارت) بی‌یه؛ الیزابت، که هیچ گادِر ازدواج نکارد بی‌یه، موفق بیّه اسکاتلند ره بَیره و وشون ِملکه ره بکاشه، ولی ماریِ ریکا ره شه جانشین معرفی هاکرده تا انگلیس-اسکاتلندِ اتحاد قوی‌تر بوو. اینتی بیّه که بریتانیایِ اتحاد، جیمز اول و شیشم ِسلطنت په، بوجود بمو و در اصل اون گادِر تاسا انگلیس و اسکاتلندِ شاه/ملکه ات‌نفر هسته.
سال ۱۶۲۵ سلطنت چارلز اول جه ارث برسی‌یه. وه خاسته که فرانسه واری، انگلیس دله اتا مطلقه سلطنت راه دمبده که شاه بتونه هر کاری ونه دل وِنه هاکنه و پارلمون منحل بَوو. چارلزِ بخاستی‌ها باعث بیّه جنگ بوو و چارلز که فرانسه ونه پشتی ره کارده، شکست بخارده و وه ره اعدام هاکردنه. این گادِر پارلمون تصمیم بَییته که دیگه شاه لازم ندارنه و جمهوری اعلام بیّه. الیور کرامول سال ۱۶۵۳ شه ره مملکتِ محافظ بنومسته و مشترک‌المنافع کشورون دله قدرت اصلی بیّه. کرامولِ دیکتاتوری باعث بیّه ات‌سری جنگ که سه‌تا پادشاهی جنگ‌ها جه معروف هسته، شروع بوون. وقتی کرامول بمرده، هچکی ونه ارث ره نَیته و پارلمون بائوته ونه استوارت خاندان وردگردن؛ اینتی بیّه که چارلز دوم بموئه و سلطنت ره احیاء هاکرده. چارلز شه پروتستان بی‌یه ولی وچه‌دار نیّه و ونه برار که کاتولیک بی‌یه، ونه جا هنیشته. جیمز دوم که کاتولیک بی‌یه، پارلمون جه درگیر بیّه و وشون دَس جه فِرار هاکرده و بورده ایرلند دله، شه دور ارتش جمع هاکرده و پارلمون ره هاپیته.
سال ۱۶۶۸، خجیر انقلاب (= Glorious Revolution، انقلاب شکوهمند) دله، شاهی که جیمزِ جانشین اعلام بئی‌بی‌یه، قبول هاکرده که شه اختیارات ره کمته هاکنه و مشروطه سلطنت بوجود بموئه. این گادِر بریتانیایِ شاه ویلیام سوم بی‌یه که هلند ِحاکم بی‌یه و ماری دوم (جیمز کیجا) جه ازدواج هاکرد بی‌یه. ویلیام خله کشورون ره اروپا دله متحد هاکرده تا بتونه فرانسه‌ی ابرقدرت جلو هِرِسته و این کشور ره جنگ دله شکست هاده. ماری دوم که بمرده، ونه خاخِر (ملکه آن) حاکم بیّه. ملکه آن ِدوره، سال ۱۷۰۷ دِتا پارلمونی قانون تصویب بَینه که رسماً اعلام هاکردنه اسکاتلند و انگلیس ِحاکم ونه ات‌نفر بائن و این اتحادِ نوم ره «گت بریتانیای پادشاهی» بنومستنه.
وقتی بریتانیا رسماً متحد بیّه، این کشورِ رشد هم ویشته بیّه و «بریتانیای امپراتوری» شکل بَیته. این کشورِ درون هم صنعتی انقلاب بوجود بمو که رشد زیادی ره باعث بیّه. سال ۱۷۶۱ جه کانال بساتن و ئویِ منظم هاکردن انگلیس دله شروع بیّه و سال ۱۸۲۵ اولین قطار ِخط ره انگلیس دله بساتنه. خله روستایی مردمون این دوره راه دکتنه بوردنه شهرها دله کار هاکنن و اینتی منچستر و بریمنگام واری شهرون دله، کارخنه‌ئون زیادی بساته بیّه. ناپلئونی جنگون هم باعث بَینه «بریتانیایی ملیت» جان بَیره و تقویت بوو. ملکه ویکتوریا گادِر این امپراتوری شه اوج قدرت جه برسی‌یه و قوی‌ترین تجارت، اقتصاد، استعمار و ارتش ره بریتانیا داشته و لندن دنیایِ گت‌ترین شهر بیّه. این دوره مردمی جنبش‌ئون باعث بَینه که حق رأی همه‌گانی بوو و زنان هم حق رأی پیدا هاکنن. بریتانیا هر دِتا جهونی جنگ دله شرکت داشته و متفقون دله دیّه و خسارات زیادی بدی‌یه ولی ونه سامون ره نتونستنه فتح هاکنن. بعد جنگ، بریتانیا شه مستعمرات ره رها هاکرده و خله کشورون مستقل بَیینه. بریتانیا اوایل اروپای اتحادیه دله عضو بیّه و این نهادِ مؤسسون جه بی‌یه ولی اتا رفراندوم دله مردم باتنه که دیگه نخانّه اتحادیه دله دَوون و برکسیت دله تصمیم بَییتنه اروپایِ اتحادیه جه بریم بئن.
سیاست
سال ۱۷۰۷ تاسا دیگه دولتی که ونه اسم «انگلیس» بائه، وجود ندارنه. اون گادر تاسا انگلیس رسماً بریتانیای متحد پادشاهی دله دَره و ونه پارلمون همون بریتانیای پارلمون هسته که لندن ِوست‌مینستر کاخ دله دره. این پارلمون ۶۵۰ عضو دارنه که ۵۳۲ نفرشون انگلیس ِنماینده هستنه و الباقی اسکاتلند، ولز و شمالی ایرلند جه انّه؛ در حالی که اون مناطق شه وسّه سیوا پارلمون هم دارنه و انگلیس ندارنه.
انگلیس یا بریتانیا هیچ اساسی قانونی ندارنه و حتی وشون ِقضاوت هم بر اساس سنت هسته که وه ره کامن لا گانّه. این شیوه دله قاضی ونه با اونچی که سنت قضایی جه دونده و شه دانش و دونایی جه تصمیم بَیره که چی درسته و چی غلطه.
قطعنومه ۱۹۴۵ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
مازرونی زوون
تبری، توَری ، تپوری ، مازرونی، مازندرونی، که مردم گنّه وه ره: مازرونی یا گلکی یا تاتی یا کتولی یا گالشی، یا غیره اتا ايرانیج زوون هسته كه ایران ِمازرون، سمنون، گلستون، البرز و تهرون ِاستانون دله ونجه گپ زنّه. اینتا زوون غربی‌شومال‌ِ‌ دسته تاریخی نظر جه، پارتی زوون جه ارتباط دارنه.
مازرونی اتا هندی-ایرانی زوون هسته که ایرانیج زوونون دَسته دله دَره و این زوونون شمال‌غربی رَجه دله جا گیرنه. شمال‌غربی ایرانیج مهم‌ترین زوونون کوردی، گیلکی، تالشی، بلوچی، زازاکی و... هستنه که زوون‌شناس‌ون معتقد هستنه که اینان زوون‌ون مازرونی جه خله نزدیکنه.
بعضی زوون‌شناسون شمال‌غربی ایرانیج ره چنتا پچیک‌ته گروه جا تقسیم کانّه و مثلاً کوردی گروه دله کورمانجی، سورانی و... ره قِرار دِنّه و کاسپینی زوونون ِگروه دله گیلکی، مازرونی، تالشی، سمنانی و تاتی ره جا دِنّه.
تبری زوون اتی قدیمی زوون حیساب وانه که قمری تقویم اولین قرون گادِر تاریخ‌شناسون وه ره بشناسینه و ثبت هاکردنه. این زوون شه وسّه ات‌خله ادبیات داشته و اتی رسمی زوون بی‌یه که ونه ویشته کتابون تراپرا بیه. قدیمی‌ترین بنویشته‌ونی که این زوون جه باقی دَره، قرن چاروم به بعد شِنه. شواهد نشون دنه که مازرونی زوون قرن ۷ جه به بعد به اتا رسمی زوون تبدیل بوی‌یه و فارسی زوونه جا ره بئی‌ته، قرآنون تافسیر و عربی دینی کتابون ترجمه نشون دنه که بجای اینکه ایرون  رسمی  زوون جه که فارسی بی‌یه ترجمه بواشه به مازرونی ترجمه بوی‌یه که وه نشون دنه فارسی زوون مازرون و گیلون دله اعتبار نداشته.
همچنین بعد از اینکه مازرونی طبرستان دله قت بئی‌ته افر عرفانی و آسنی کتابون مازرون زوون جه بنویشته بوی‌یه بسلاب جاودون نومه که اتا صوفی کتاب و درباره ی فقه تصوف حروفی مازرونی زوون جه توسط فضل الله نعیمی بنویشته بوی‌یه یا نوم نومه کتاب که مجموعه آسنیونی هسته که نعیمی شه خُوئون دله بدی‌یه یا محبت نومه که درباره ی عشق و عرفان هسته محرمنومه کتاب هم دره که توسط سید اسحق استرآبادی بنویشته بئیه.
افر تاریخی بنویشته‌ئون که مازرونی زوون جه بنویشته بئیه: ۱.تفسیر قران سورتچی(قرن۷) ۲.مقامات الحریری(قرن۷) ۳.تاریخ تبرستان(قرن۷) ۴.جاودان نامه(قرن۸) ۵.نوم نامه(قرن۸) ۶.محبت نامه(قرن۸) ۷.الکفایه(قرن۹) ۸.الابانه(قرن۹) ۹.تفسیر کتاب الله(قرن۹) ۱۰.تفسیر مغنیسا(قرن۹) ۱۱.دوم مشیخ زیدی(قرن۹) ۱۲.سوم مشیخ زیدی(قرن۹) ۱۳.قصیده طنطرانیه(قرن۹) ۱۴.اشعار امیر پازواری(قرن۹) ۱۵.محرم نامه(قرن۹) همچنین افر امی گت گتون نظم و نثر دله : ۱.مرزبان باوندی(قرن۳) ۲.علی پیروزه(قرن۴) ۳.مسته مرد(قرن۴) ۴.کاووس وشمگیر(قرن۵) ۵.قاضی هجیم(قرن۶) ۶.باربد جریر طبری(قرن۶) ۷.گردبازو یزدگرد باوندی(قرن۶) ۸.اسپهبد خورشید ممطیری(قرن۶) ۹.ابراهیم معینی(قرن۶) ۱۰.ابولعمرو(قرن۶) ۱۱.قطب رویانی(قرن۷) ۱۲.امیر علی(قرن۷) ۱۳.کیا افراسیاب چلاوی(قرن۸) ۱۴.کیا داوود چلاوی(قرن۸) ۱۵.حسن کیا چلاوی(قرن۸) ۱۶.ملا فضل الله حروفی استرآبادی(قرن۸) ۱۷.سید عبدالعظیم مرعشی(قرن۹) ۱۸.شیخ العجم امیر پازواری(قرن۹) ۱۹.ابولفضل ابن شهردویر دیلمی(قرن۹) ۲۰.محمد تنجلی (نگارنده تفسیر مغنیسا قرن۹) ۲۱.سید اسحق
زوون یا لهجه بی‌ین
جامعه‌شناسی دله گانّه که هر کشورˇ دله فقط رسمی زوونون ره بَنشنه بائوتن «زوون» و بقیه «گویش یا لهجه» هستنه. همینسه ایرانˇ دله فقط ونه «فارسی» ره بائوتن «زوون»؛ حتا عربی زوون که خله کشورونˇ دله «زوون» هسته و دِنیا ˇدله فارسی جه معروفته هسته، اینجه «گویش» حیساب وونه.
گویش‌شناسی و زوون‌شناسیˇ دله اِشنِّه که «گفتار» چِطی هسته. این علم ˇدله هِچکی شه ماری‌زوون جه غلط گپ نَزِنده. ونه دله فرق نَکانده که شمه پَلی تلویزون ِاتا گزارش‌کَر دَره گپ زنده یا اتا ذهنی ‎عقب‌دکِت، یعنی مثلاً نتوندی باوّی «دیوار» ˇ کلمه، «تیفال» جه درست‌ته هسته.
زوون‌شناسیˇ دله اتا جامع تعریف دَنی‌یه که زوون و گویشˇفرق ره سِراغ هاده. مثلاً «سیوندی» بتونده هم زوون بائه، هم گویش بائه. «گویش» هسته چون اتا پچوکˇ مَله ˇدله ویشته گپ‌بَزه نَوانه؛ «زوون» هم هسته چون ونه نزدیکی زوونی دَنی‌یه که ونه واری بائه.
مازرونی ره این روش ˇدله «زوون» دونّه؛ چون وه شه ات‌خله لهجه دارنه که این لهجه‌‌ها همدیگه جا نزدیکنه، مازرونیˇ قدیمی بنویشت و مکتوبات هم دارنه، وه دستور زبان دارنه که بقیه زوونا جه هم فرق کنِّه.
زوون‌شناسون گانّه که اگه مازرونی، فارسیˇگویش جه هسته، ونه اتا قدیمیˇ زوون جه بَییته بَیی‌بائه. مازرونˇ زوون اتا رج ˇدله دَره که وشون ره گانّه «شمال‌غربی ایرانیج». زوونونی که این رجˇ دله درنه احتمالاً «پارتی زوون» یا همون «اشکانی پهلوی»ˇ باقی‌بموندست هستنه. اینان زوون جه گلکی، تالشی، کومشی و زازاکی خله مازرونی ره موندنّه. این رجˇ دله کوردی و بلوچی و... هم دَرنه ولی فارسی اتا رَج دیگه دله دَره و ونه منشأ احتمالاً چیز دیگه هسته.
شمالی کره
نسوجریج کره(فارسی جه: کره شمالی) بیا شمالی کره (북한) که ونه رسمی نوم کره‌یِ خلقِ دموکراتیکِ جمهوری (조선민주주의인민공화국) هسته، کشوری هسته که کره جزیره مونایِ شمال و آسیای ِشرق قرار دارنه. ونه نیشتنگا و گت‌ترین شهر نوم پیونگ‌یانگ هسته. این کشور جنوب جه جنوبی کره و شمال جه چین و روسیه ره هم‌سامون وانه.
مازرونی زوون
زوون نوم
تبری مردمون قدیم گدر شه زوونه طبری و مازندرانی گاتنه و اسا مازرونی مردمون وقتی مازرونی ترانه خوندنه گاننه تَبری یا تَوری خومبی. تاریخه دله مازرون زوون ره طبری و مازرونی گاتنه. جدول جیر دله نوم مازرونی زوون بیموئه.
شمالی کره
شمالی کره جمعیت ۲۴ میلیون نفر و ونه زوون کره‌ای هسته. ونه مردمون ۶۴ درصد بی‌دین، ۱۶ درصد شمنیسم، ۱۳ درصد چئوندوی، و ۴٫۵ درصد بودایی هستنه.
مازرونی زوون
رِقِدبوردِن
فارسی و مازرونی هرکومتا اتا رجه‌ ِدله درنه و هچ زوونی ارتباط هدی جه ندارننه. ولی ات‌خله کلمه فارسی ˇدله جه بموئه مازرونی ِدرون که باعث وونه تدریجاً مازرونی رِقِدبدائه بَواشه. این جدول ِدله ات‌سری کلمه که مازرونی ِاسایی زوون و اصیل کلمات ره سِراق دنه ره بنشنه هارشائن:
شمالی کره
تاریخ و سیاست
وقتی کُره ره متفقون رَسِد هاکردنه، شمالی کره‌یِ حکومت کمونیسم په‌روو بیّه و کیم ایل-سونگ وشون رییس‌جمهور بیّه. وه اتا ایدئولوژی بنوم جوچه شه وسّه بساته که شمالی‌کره‌یِ رسمی ایدئولوژی هسته. این تئوری خودکفایی سَره چرخ گیرنه و همینسه شمالی کره اتا منزوی کشور بَیی‌یه؛ خصوصاً اون گادر تاسا که شوروی هم رِقِد بورده. کیم ایل-سونگ که بمرده، ونه ریکا و اَی ونه پسرزا جاکم بَیینه ولی رییس‌جمهوری ِمقوم فقط ونه وسّه بموندسته و دیگه هچکی ره این کشور دله رییس‌جمهور نائورنه.
مازرونی زوون
ادبیات
مسالک و ممالکˇ کتاب ˇدله اولیه قرن‌های اسلامی ˇگادِر دیلمان و تبرستون ِزوون جه گپ بَزه وانه. ابوعبدالله‌مقدسی گانه: «کومش و گرگانˇ زوون هِدی جه نزدیک هسته. ها بکار شونه و گانّه هاکن و هاده و اینان قشنگه، و تبرستونˇ زوون هم وشون جه نزدیکه ولی تبرستون ˇدله تندته گپ زنّه». اینان جه فقط تومبی بفهمیم که مسلمونا اولیه قرونˇ دله این زوون ره بِشناسینه ولی تومبی بعضی دیگه منابع جه بفهمیم که این زوون جه کتابت هم کاردنه. وقتی ساسانیونˇ حکومِت رِقِدبورده، تبرستونˇ دله مَله‌یی حکومتون بَموندِستنه که مازرونی جه نوشتنه و خوندِستنه. قرون چاروم تا نهم هجری جه فقط بعضی آثاری بموندستنه که خله تَنِک‌تِرو دیگه کتابون ˇمیون دَرنه (قابوس نومه، ابن اسفندیار ِتبرستون ِتاریخ، اولیاءالله آملی ِرویان تاریخ و ظهیرالدین مرعشی ِتبرستون و رویان و مازرون تاریخ واری). این آثار ره صادق کیا و داوود منشی زاده و حبیب برجیان بررسی هاکردنه.
شمالی کره
نظامی
کره‌یِ خلقِ ارتش دنیا دله چارمین گتِ ارتش هسته و ۱٫۲۱ میلیون خدمه مسلح دانّه چون ۲۰٪ مردان ۱۷–۵۴ ساله ونه دله عضو هستنه و به ازای هر ۲۵ نفر اتا سرباز دارنه. وشون هسته‌یی آزمایشات و موشکی کارون وسّه معروف هستنه و این سلاحون جه دائماً جنوبی کره و آمریکا ره تهدید کانّه.
مازرونی زوون
ادبیات
شیش‌تا دِ بیتی هم نظامی گنجویˇ خطی نسخه‌ئونˇ میون دَیینه که اسا «پاریس ملی کتابخانه» ˇدله دَرنه. و چارتا بیت هم عبدالقادر مراغی ِجامع الالحان دله بموندستنه. شیخ علی گیلانی ˇتاریخ مازندران (قرن یازهم دله)، مؤمن تنکابنی ِتحفة المؤمنین (قرن یازهم)، فرهنگ انجمن آرای ناصری، آنندراج فرهنگ و ... دله هم بعضی تَنِک-تِرو بنویشته‌ئون دَرنه.
شمالی کره
مردمون وضع
شمالی کره دله میلادی تقویم رسمی نی‌یه و سالون ِمبدا کیم ایل-سونگِ تولد هستنه.
شمالی کره دله تمومِ آدمونِ حقوق ات‌قایده هسته. مثلاً سال ۱۳۸۹ هر نفر معادل چهل‌وهشت هزار تِمِن در ماه حقوق گیته.
مازرونی زوون
ادبیات
این جدولˇ دله بتونّی بعضی تَنِک‌تِرو بنویشته‌ئون ره هارشین:
شمالی کره
مردمون وضع
اون گادر که شوروی رِقِد بورده تاسا شمالی کره‌یِ مردمون همیشک خِراک وسّه مشکل دارنه. دهه ۹۰ میلادی قحطی اقلاً ۱ میلیون نفر ره بکاشته. حدود یک سوم زنان و وچون سوءتغذیه دارنه. گرچه زنان و مردان ِحقوق اغلب برابری کانده.
تقسیمات
شمال کره ۹ استان‘ ۴ شهرداری و دِتا گتِ شهر جه تشکیل وانه:
منابع
رج:سوسیالیست کشورون رج:کره‌یی زوون کشورون رج:تقسیم‌بیی مناطق رج:آسیایی کشورون
مازرونی زوون
قرآن ِزیدی ترجمه
اتا قرآن ِدِگاردسته که مریم ِسوره تا آخر جه فارسی و طبری ِهمراهی هسته شماره ۱۷۹۸۲ جه مجلس کتابخنه دله دره. شهاب‌الدین حسینی نجفی مرعشی ونه جلد ِپشت بنویشته: «اونچی مِن هارشیمه و بفهمستمه اینه: آیات ِحواشی تفسیری دره که ملتقط کشاف جه، بیضاوی، ناصر کبیر ِتفسیر، ثعلب ِتفسیر، سُدّی ِتفسیر. کسی که تفسیر ره بائوته که بَنویسِن «ملاحاجی پسر فقیه مازندرانی دیلمی» بی‌یه که زیدیون جه هسته. اونچی مه نظر رسنه تفسیر ره علامه بحاثه شیخ مجدالدین مازندرانی بنویشته که حدود سال ۷۰۰ بمرده. این نسخه دله مازرونی کلمات و بعضی زیدی اصطلاحات خله زیاده» اتا نمونه ونه کوثر ِسوره جه:
قرن نوزدهم میلادی گادِر
این آثاری که بالاته بنویشتونه، مازرونی هستنه ولی اَنده این زوون عَوِض بَیی‌یه، معاصر ِمازرویون ره حالی نَوانه و این زوون ِخصوصیات ره سِراغ نَدِنه. اولین آثاری که این زوون جه هَنتا دَره و اِما ره وَرائه، قرن نوزدهم میلادی شِنه. این آثار گانّه که دویست سال ِاخیر این زوون ِکُلی مشخصات خله تغییر نَکارده. امیر تیمور قاجار ساروی که وه ره امیر مازندرانی گاتِنه، محمد شای قاجار ِدوره اتا کتاب ره «نصاب» نوم بنویشته. این کتاب دله ۸۵۳ کلمه ره مازرونی و فارسی جه گانه تا مخاطبون این دِتا زوون ره تونِن هِدی سَر جه یاد بَیرِن. این لغات ره صادق کیا سه‌تا نسخه سَر جه استخراج هاکرده و «طبری واژه‌نومه» (۱۳۲۷) دله بَنویشته. آثار دیگه که مازرونی قرن نوزدهم جه دانّه ره بعضی مستشرقون بنویشتنه: الکساندر خوجکو (۱۸۴۲)، ایلیا برزین (۱۸۵۳)، گریگوری والریانویچ ملگنوف (۱۸۶۱٬۶۸)، برنهارد دارن (۱۸۶۲٬۷۵)، ژاک دمورگان (۱۹۰۴) این مستشرقون ِرَج دله قِرار گیرنه.
باخا کالیفرنیا
باخا کالیفرنیا مکزیک ِاتا از سی و یِتّا ایالت هسته که ونه نیشتنگا شهر مخیکالی هسته.
مازرونی زوون
قرن نوزدهم میلادی گادِر
بعضی مازرونی وَردِگاردِسته‌ئون هم دَرنه که اینان ره هم مستشرقون بنویشتنه یا وشون توصیه هاکردنه که بنویشته بَوو: این کتاب اتا دیوان هسته که ونه دله اتخله دِ بیتی «امیر پازواری» جه دَره. این کتاب ره «برنهارد دارن» و «محمد شفیع مازندرانی» سال ۶-۱۸۶۰ میلادی جمع هاکردنه و سن پطرزبورگ دله فارسی ِدِگاردِسته جه چاپ هاکردنه.
باخا کالیفرنیا
منابع
* رج:مکزیک ایالات
مازرونی زوون
گرامر
نیما یوشیج ِروجا دله مازرونی گرامر ره «SVO» بنویشتنه. یعنی فاعل، فعل، مفعول. اِسا دیگه خله کمته اونتی گپ بزه وونه، هسا مازرونی گپ بزوئن ره SOV جه اشناسنّه.
ضمیر
زنان و مردان مازرونی جمله دله فرق ندارنه، یعنی «وه» که گانّه هم تونده مَردی بوئه، هم تونده زِنا بوئه.
مازرونی دله ضمیر سه حالت دارنه: فاعلی، مفعولی و ملکی:
شناسه
فارسی دله دِ جور شناسه دارمی: بگذشته و حال؛ ولی طبری دله سه جور هَسته: بگذشته، ساده حال و التزامی حال. (این نمونه‌ها شایی/قائمشهری جه هسته)
۱. بگذشته:
۲. ساده حال:
۳. التزامی حال :
فعل
بَییتِن ِفعل(baiten = گرفتن) ره شایی/قائمشهری لهجه دله اینتی صرف کانّه.
نقلی بگذشته
بعضی محققون گانه مازرونی دله «نَقلی بگذشته» ندارمی و گِنِش‌کَرون ساده بگذشته جه ونه بَدِل استفاده کانّه ولی بعضی دیگه گانّه که نقلی بگذشته این زوون دله دِتا شیوه جه بساته وانه اتجور اولیه و قید تکیه‌ی جا فقط وِنه کومِک بَییتِن. (اینان بابلکنار لهجه جا هستنه)
لهجه‌ئون
کارشناسون گانّه که مازرونی زوون دِوازده‌تا لهجه دانّه:
مازرونی و دیگه زوونون فرق
این بخش دله مازرونی و بعضی دیگه زوونون ره جدول دله مقایسه کامبی. اگه خانّی اینطی جدول‌ها جه ویشته دونین و زوون‌های ویشتری ره هارشین، اینجه ره بَوینین:
این جدول دله فقط فارسی، کوردی، گیلکی و انگلیسی ره بیاردمی و مازرونی جه مقایسه هاکِردمی. این جدول دله فارسی و مازرونی ِونگ‌نویس‌بَیی عبارتون هم دَرنه که راحت بخوندِستن وسّه دَرنه و اینتا ره بی‌یشتمی که هرکی این زوون‌ها جه آشنا نی‌یه، راحت بائه.
مازرونی
مازرونی مردمون شه ره مازرونی نومنه و شه زوونه مازرونی گاننه. شهریون مازرون شه شهره دله شه زوونه مازرونی نومنه و شه ره مازرونی خطاب کاننه و شه ره گالش (کوهی،دامدار) و گلک (رعیت، کشاورز) و تات (کوهی) جه که مازرون دله درنه سوا دوننه هرچند تمام وشون طبری حساب وونه.
گالشی
مازرونی مردمون کوهستون دله شه ره گالش نومنه و شه زوونه گالشی گاننه. گالشی مازرون، گالشی گیلانِ جا خیلی فرق دارنه. مناطق کوهسونی مازرون مانند سوادکوه و دودانگه و سه هزار و غیره و مناطق کوهسونی شرق گیلون مانند اشکورات و سیاهکل و غیره مردم شه ره گالش نومنه و شه زوونه گالشی گننه. گالش زوونه طبری دله به معنی کوهنشین و دامدار هسه ولی گالشون بسیاری درنه که شه ره اتا قوم سوا دوننه و شه زوونه بقیه جه متفاوت دوننه.
گلکی
بخشی از مازرونی مردمون شه زوون ره گِلِکی نومنّه ولی دقیقاً میّن نی‌یه که‌تاسا این اسم استفاده وونه و مازرون دله نوم تاتی، گالشی و مازرونی هم استفاده وونه. شه زوونه گِلِکی بنومستن مازرونی مردم روستایی میون عمومیت دارنه و حتا روستاییونی که کردکوی یا فیروزکوه و دامغان دله درنه هم شه زوون ره گلکی گانّه ولی علی آباد دله شه زوونه کتولی نومنه و گرمسار دله شه زوونه الیکایی نومنه و شهمیرزاد دله شه زوونه شامرزایی نومنه و طالقان دله شه زوونه تاتی یا طالقونی نومنه و روستاهای کوهسونی شرق مازرون و غرب گلستون شه زوونه تاتی نومنه. هیچ‌کامین از کتابونی که خارِ منبع بائن یا معتبر سایتون، هنتا گیلکی و مازرونی ِفرق وسّه تحقیق کاملی بجا نیاردنه. بعضی گلکی ره نوم لهجه ای از زوون طبری دوننه گننه طبری زوونه شامل گلکی، گالشی، تاتی، کتولی، مازرونی، طالقانی، شامرزایی و الیکایی وونه. بعضی ادعا کانّه که این دِتا لهجه اتا زوون‌شنه و وشون تفاوت اتنده هم نی‌یه که وشون ره مستقل دونیم ولی این منطقه‌ی گت‌ترون، که فهم‌متقابل ره شه ملاک و معیار گیرنه، گانّه مازرونی و گیلکی سیوا زوون هستنه و اتی مشترک تاریخچه دارنه. محمدصالح ذاکری اتا پژوهشی مقاله دله گانه «گلکی» ِکلمه مازرونی زوونه دله: کشاورز، دشت‌نشین و مله‌آدم معنی ره دنه و این گپ ِگواه وسّه چنتی تاریخی و میدانی شواهد هم یارنه. پاینده لنگرودی گیلک ره به معنی روستانشین کشاورزِ جلگه ای بیارده و بوته که فقط جلگه گیلون دله مردم شه ره گیلک گننه و شه زوونه گیلکی گننه ولی کوهسون گیلان دله مردم شه ره گالش و تات گننه و شه زوونه گالشی و تاتی گننه. نویسندگان پیشین طبری ره اتا قوم بومی طبرسون (مازرون) دله دونسنه که به زوون طبری صحبت کردنه و گیل ره اتا قوم جلگه گیلون دونسنه و دیلم ره اتا قوم کوهسون گیلون دله دونسنه و گیلک ره به معنی مردم عامی و رعیت و روستایی دونسنه که شهریون جه سوا بینه و گالش ره به معنی کوهنشین و دامدار و چوپان دونسنه.
تاتی
مازرونی مردمون شه زوون ره تاتی نومنّه که این نوم ویشتر کوهستون دله استفاده وونه. صادق کیا اشاره کانده که بخشی مازرونی مردمون شه ره تات نومنّه و شه زوونه تاتی نومنّه. نیما یوشیج یتا مازرونی بیه که شه زوونه تاتی بخونسه و مازرونی مردمون ره تات بدونسه. محمدصالح ذاکری گانه مازرونه دله دشتی مردمون ره مازرونی و کوهی مردمون ره کوهی نومنّه. مردمون منطقه کوهسونی شرق مازرون و منطقه کوهسونی غرب گلسون یعنی نواحی هزارگری، کوهسون بهشهر، خلیل مله، سیدمیران، یخکش، اوارد، گلوگاه، کلباد، کوهسون کردکوی، سدن رستاق، کوهسون غربی گرگان و غیره شه ره تات نومنه و شه زوونه تاتی نمونه. نخستین بار رابینو سکنه بهشهر(اشرف) و استرآباد (سدن رستاق) ره با نام تات معرفی هاکرده.
کتولی
مازرونی مردمون غرب گلستون دله شه ره کتول نومنه و شه زوونه کتولی نومنه. مورخون گاننه کتولون مرکز طبرستونه جا گلستون بوردنه و هدف وشون مقابله با ترکمنون بیه ولی اسا وشون مشکلی با بقیه مردمون گلستون ندارننه. کتولی نوم اتا موسیقی مازرون دله هم هسه.
الیکایی
مازرونی مردمون گرمسار و آرادان دله شه ره اَلیکایی نومنه و شه زوونه اَلیکایی گاننه. اَلیکاییون اتا مازرونی مردمون هستنه که قدیم مازرونه جا گرمسار بوردنه و وشونه زوونه مازرونیه مازرون واری هسته.
طالقونی
مازرونی مردمون طالقان دله شه ره طالِقونی نومنه و شه زوونه طالِقونی نومنه. بخشی از وشون شه زوون بادسری یا بایزرودی یا تاتی نومنه. طالقونی مازرونیشون چالس و کلاردشت واری صحبت کاننه. گته ده، دیزان، دراپی، دهدر و مهران شهرونی هستنه که مازرونی گپ زننه.
بن‌بنویشت
رج:مازرون رج:ایرانیج زوون رج:مازرونی زوون
هرند
هرند اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که هرند شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۷٬۸۲۹ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:هرند شهرستان
رودباردشت
رودباردشت، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان بالاخیابان لیتکوه دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۶۵۰ نفر (۱۵۷خانوار) هسه.
منابع
رودباردشت
آنگران دو مونستروله
آنگران دو مونستروله نویسنده     قرن چهاردهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن چهاردهم میلادی
ژان-کریستوف گرانژه
ژان-کریستوف گرانژه روزنومه‌نگار، خبرنگار، نویسنده و فیلم‌نومه‌نویس قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
قطعنومه ۸۶۳ امنیت شورا
قطعنومه ۸۶۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۳ سپتامبر ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره موزامبیک وضعیت هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۷۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
انزآب سفلی
انزآب سفلی، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، نمین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، دولت‌آباد ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۷۰۴ نفر (۱۶۸خانوار) بی‌یه.
منابع
انزآب سفلی
قطعنومه ۱۲۸۵ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۸۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۳ ژانویه ۲۰۰۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره کرواسی وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۰۸۸‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
کسیلیان قلعه
کسیلیان قلعه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قرن ۶ و ۷ ق جه رسنه. کسیلیان قلعه مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان سرخ کلا، ۱۰ کیلومتری شرق روستای سرخ کلا هسته. این بنا ۱۱۵۳۵ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۳-۱۲-۲۴ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
ئوشار وست آو فیفتی لاور
ئوشار وست آو فیفتی لاور (انگلیسی:West of Fifty Lower Falls) ئوشاری هسته که همیلتون (انتاریو)، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 5.5 m هسته.
ونک (اصفهان)
ونک (اصفهان) اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که سمیرم شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱٬۶۶۵ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:سمیرم شهرستان
حسکه
حسکه یا حسیچه اتا شهر نومه هسته که سوریه‌ی کوردستون دله دره. این شهر سال ۲۰۰۶ سرشماری گادِر، ۸۱٫۸۰۹ نفر جمعیت داشته و حسکه (استان) دله دَیی‌یه.
کوردستون عالی شورا بتونسته سوریه دله‌یی جنگ ِپه این شهر ِکنترل ره دست هایره و شه سامون دله داره.
منابع
رج:سوریه شهرون رج:کوردستون شهرون
مارگریت اودو
مارگریت اودو نویسنده قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
معره نعمان
معره نعمان اتا شهر نومه هسته که سوریه دله دره. این شهر سال ۲۰۰۶ سرشماری گادِر، ۷۷٫۴۳۳ نفر جمعیت داشته و ادلب (استان) دله دَیی‌یه.
منابع
رج:سوریه شهرون
اسماعیل‌کندی
اسماعیل‌کندی، اتا روستای نوم هسته از توابع تازه کند ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، محمودآباد ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۹۲۶ نفر (۱۹۷خانوار) بی‌یه.
تاتیانا دو روزنه
تاتیانا دو روزنه روزنومه‌نگار، نویسنده و فیلم‌نومه‌نویس قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
ساقص‌لو
ساقص‌لو، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، نمین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، دولت‌آباد ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۶۰۳ نفر (۱۲۳خانوار) بی‌یه.
منابع
ساقص‌لو
درعا
درعا اتا شهر نومه هسته که سوریه دله دره. این شهر سال ۲۰۰۶ سرشماری گادِر، ۷۳٫۵۲۳ نفر جمعیت داشته و استان درعا دله دَیی‌یه.
منابع
رج:سوریه شهرون
هلومسر
هلومسر، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان بالاخیابان لیتکوه دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۷۷۸ نفر (۱۸۸خانوار) هسه.
وزوان
وزوان اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که شاهین‌شهر و میمه شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۵٬۹۶۲ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:شاهین‌شهر و میمه شهرستان
قطعنومه ۸۶۴ امنیت شورا
قطعنومه ۸۶۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۵ سپتامبر ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره آنگولا وضعیت هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۷۷‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۱۹۴۷ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۴۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۹ اکتبر ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره ایجاد صلح پس از درگیری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۴۱۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ئوشار وست آو فیفتی آپر
ئوشار وست آو فیفتی آپر (انگلیسی:West of Fifty Upper Cascade) ئوشاری هسته که همیلتون (انتاریو)، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 9 m هسته.
کوکا، شیگا
بیرون بگردستن
رج:شیگا شهرون
قطعنومه ۱۲۸۶ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
باغ سپهدار
عیمارت باغ سپهدار قزوین، از اموال ممدولی خان تونکابنی ملقب به سپهدار اعظم، از گت مردمون دوره قاجارون هسته. اینتا بنای نقشه بیته از عمارت کلاه فرنگی (کاخ چهلستون) و گت مهمانخنه قزوین هسته. الگوبرداری از دِتا بنای شاهانه و مجلل دوره‌ئون صفویه و قاجاریه نشون دنه ممدولی خان خله قودرت طلب بی‌یه که برای نیمایش اقتدار و جایگاه خادش قزوین دله اینتی جا بساته. تاریخ بساتن وه ره بنشنه به سالای ۱۳۲۳ تا ۱۳۲۷ هجری قمری نسبت هدائن.