cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
باغ سپهدار
منابع
رج:قزوین اوستان
ژول رنار
ژول رنار نویسنده قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
ژوهان رنییه
ژوهان رنییه شاعر     قرن چهاردهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن چهاردهم میلادی
ورنامخواست
ورنامخواست اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که لنجان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱۸٬۷۰۰ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:لنجان شهرستان
داریا
منابع
رج:سوریه شهرون
حاجی‌مرتضی‌کندی
حاجی‌مرتضی‌کندی، اتا روستای نوم هسته از توابع تازه کند ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، محمودآباد ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۳۲۲ نفر (۶۷خانوار) بی‌یه.
منابع
حاجی‌مرتضی‌کندی
برنار وربه
برنار وربه رمان‌نویس، کتاه داستان نویسنده و فیلم‌نومه‌نویس قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
علی‌بلاغی (نمین)
علی‌بلاغی ، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، نمین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، دولت‌آباد ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۳۷۲ نفر (۹۰خانوار) بی‌یه.
منابع
علی‌بلاغی
طبری مردمون
مازرونی مردمون یا طبری مردمون یا تبری مردمون یا تپوری مردمون به مردمونی که به طور کولّی پس زمینه قومی مازرونی و طبری دارننه ئو به مازرونی زوون گپ زننه ره گننه. طبری مردمون ریشه به یتا قوم قدیمی که تپوری نوم دارننه رسنه.
سرتپه راه‌آهن پل
سرتپه پل اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. سرتپه پل مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش شیرگاه، دهستان غرب و شرق شیرگاه، محله سرتپه هسته. این بنا ۱۳۰۸۶ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۴-۰۵-۲۲ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:سوادکوه راه‌آهن پل
طبری مردمون
زوون
گت بنویشته ره بخوندین: مازرونی زوون
دکلستن
این مردمون مزرونی زوون شه ره تبری گنّه ئو به صورت کم ئو زیاد در استان‌ئون گلستان، تهران، سمنان، گیلان (تا رودسر شهرستان و لنگرود شهرستان)، اصفهان (در فولاد شهر و شهر اصفهان) ئو بقیه جائون دله دکلستونه.
گت مردمون
گت بنویشته ره بخوندین: گت آدمون
رج:ایرانی‌تبار مردمون
سرخ‌آباد راه‌آهن پل
سرخ‌آباد راه‌آهن پل اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. سرخ‌آباد راه‌آهن پل مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان راستوپی، روستای سرخ‌آباد هسته. این بنا ۱۳۰۸۷ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۴-۰۵-۲۲ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:سوادکوه راه‌آهن پل رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
موزی تلور
موزی تلور یا بزمالو یا موزی اَغوذ هر چند و هیچ شباهتی با میوه ندارنه و بهتره باوِّن موزی ِتیم. موزی تلور اتا نازک کچلاپ جه تشکیل بونه که چویی و سفت هسِّه و نازک در حد 200 تا 300 میکرون (سه دهم  میلیمتر) و ونه دله اتا تلِ هسته دره. که نشاسته و  پروتئین دارنه. این هسته ر خشک کنِّنه و ونه آرد جا نون پجننه. که دوایی هسه. علت ونه تلی ماده‌ای بنوم کوئرسین هسِّه. موزی تلور ر مازندرون دله نخارننه اما تقریباً در بیشتر جاهای ایران، تش رو گرم کنِّنه تا ونه تلی کم باوِّه و خارننه.
کاربرد
رج:میوه‌ئون
قطعنومه ۱۲۸۷ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۸۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۱ ژانویه ۲۰۰۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره گرجستون وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۰۹۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
طالب آملی
وه اتا مازرونی شاعر بی‎یه که مازرونی و فارسی و هندی زوون جا شعر گته. وه اتـّا گت شاعر بی‎یه که آمل دله کنار هکته و هند دله زندگی هکرده و ونه گت کیتاب نوم جهانگیرنومه هسه.
زندگی‎نومه
ممّدآمولی مئروف به «طالب» مشهور به ملک الشوعراء طالب آملی، از شاعرون نوم‎دار ِقرن ۱۱ هجری و از چارتا گت شاعرون سبک هندی هسٮݴه. طالب در سال ۹۹۴ هجری آمل دله کنارهکته و در سال ۱۰۳۶ هجری هند دله بمرده. ونه قبر شهرفتح پور سیکری شمال هند دله دره، کینار قبر ونه‌رَفِخ اعتمادالدوله تهرونی،گت ِصدراعظم هند قراردانه. طالب هند دله به اوج قولّه شعر برسیه و به مقام ملک الشوعرایی دربار برسیه و در ۴۲سالگی در اوج شرف و ایعتیبار بمرده. داستان عشق طالب آملی و کوچ‎دوستنش به هند، عرصه زمون ره بیته و به اتا از داستان‌ئون بموندستنی پهنه فرنگ مازرون تبدیل بیّه. مثنوی طالبا، داستان ونه عشق به ات کیجا به ایسم زهره هسته که از وچگی مدرسه دله همدرس وه بی‌یه. اما ثروت و شوهرت خِنه‌واده طالب که با تبار موحترمی از کاشون که چندتا از مردون و حوکمای دربار شاء عباس، اصفهان دله جزو وه بینه و مقوم شاعری و جوانی طالب نتونسته تبار زهره ره راضی هکنه. طالب برمه کرون بورده آمل حاکم پَلی و وه که شدیداً به طالب علاقه داشته با بوردن طالب از آمل موخالفت هکرده ولی آخرسَری حاکم آمل نتونسه طالب ره شه پَلی داره:
طالب از آمل بورده کاشان و بعد بورده شه خال‎وچه، رکن الدین مسعودکاشانی از شوعرای دربار شاء عباس ،پَلی و زمون تاریخ تولد اسمائیل میرزا ، عباس‎شاء وَچه چند قصیده و قطعه بائوته. با بوردن حکیم‌رکن‌الدین اصفهان جه و ونه بوردن به هند، طالب زمونی ره مرو دله بمونسته و اون‌وخت رادکته هند ور. اینجه بی‎یه که ونه خواخر سیتی نساء که شاعر و طبیب بی‎یه ونه بین سه بورده هند و دربار ملکه «ممتاز محل» دله موقئیتی بیته. سیتی نسا بعد از بمردن طالب به جمع‎هکردن منظومه طالب و زهره شه‎خدره بسیج هکرده .اونتی که معلومه طالب تا زمون بمردن زهره ی یاد دیّه:
بعد بمردن طالب ؛ زهره چتی بیّه
اون گدر که طالب سال ۱۰۳۶هجری دله بمرده. چن‎وقت بعد خَوِر ونه بمردن آمل برسیه. به محض برسین خَوِر طالب بمردن، زهره که از زور طالب ، پریشون بیه و بورده روخنه کنار و ماهیا جا گپ بزوئه، بعد ونه همراه بورده هند ( یعنی شه خدره دم هدا او دله ):
طرز بمردن
اتا داستانگوی دیگه گته که قبل از اینکه طالب بوره هند ونه خورد ِمار ونه غذا دله سَم شنه و وه به علت درد سم هند دله میرنه.
قطعنومه ۸۶۵ امنیت شورا
قطعنومه ۸۶۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۲ سپتامبر ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سومالی وضعیت هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۸۰‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
طالب آملی
وابسته جِستارون
رج:مازرون شاعرون
قطعنومه ۸۶۵ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
چچن
چچن مردم اکثرا مسلمون هستنه و اتی ترکی زوون جه گپ زنه. زمونی که شوروی دپاشندی بیه، چچنی‌شون خاستنه روسیه جه سیوا بوون ولی روسیه‌ی ارتش لشکر بکشی‌یه و چچن ره سرکوب هاکرده. وشون شه منطقه دله اسا شه‌گردون و خودمختار هستنه و سیوا دولت دارنه ولی هنتا روسیه‌ی قفقازی مناطق جه هستنه. رمضان قدیروف که چچن رئیس‌جمهور هسته، پوتین ِنزدیکِ متحدون و رفخون جا هسته.
منابع
رج:قفقاز رج:چچن رج:روسیه ایالتون
کیائون چلاوی
کیا‎ئون‎چلاوی خاندون روقبای همشکی ِتبار ِکیائون‌جلال بینه. همینتا وسّه وختی فخرالدوله حسن ، کیخسروریکا(آخرین شاء باوندیون) جلال‎ئون جه دپیته ئو <font color="#۰۰۰۰ff">کیاجلال ، احمدجلال ِریکا ره بکوشته ؛ چلاوی‌ئون جه همدست بیّه. ولی جلالی‌ئون اینتا باوندی شاء ره سنه ۷۵۰هـ.ق. از بین بوردنه.
گت مردمونی که وشون تبار دله دَینه
رج:کیائون چلاوی رج:مازرون تاریخ
قطعنومه ۱۹۴۸ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۴۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۸ نوامبر ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره بوسنی و هرزگوین وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۴۲۶‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ئوشار وست کلیف
ئوشار وست کلیف (انگلیسی:Westcliffe Falls) ئوشاری هسته که همیلتون (انتاریو)، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 15 m هسته.
جلالیون
کیا‌ئون جلالی اتّا از خار ِتبار‌ئون ِساری بینه. وشون کسی بینه که توسط افراسیاب جلاویه بتونستنه باوندیون ره بِنِه‎بزونه.
فخرالدین ئو ویشتسب
سنه۷۵۰ کیافخرالدین ئو کیاویشتاسب ساری حاکم بَینِه. کیافخرالدین ساری دله بموندسته ئو کیاویشتاسب تا آخِر ِعومرش قلعه نوجی دله دَیّه. کیافخرالدین بارفروش نزدیکی ، مرعشیون دست بکاشته بیّه. کیاویشتاسب هم ووختی مرعشیون قلعه نوجی ره موحاصره هکردنه تَلِف بیّه.
دوشمن‎ئون
رج:کیائون جلالی رج:مازرون تاریخ
اپلیکیشن
کاربردی نرم‌افزارون که وشون ره انگلیسی دله اپلیکیشن یا اَپ گانّه ات‌تی نرم‌افزار هستنه که مستقیماً کامپیوتر ِمنابع و قابلیتون جه کاری که کارور خانه ره کانّه. این عبارت ره عبارتِ «سیستمی نرم‌افزارون» ِمقابل دونّه.
اپلیکیشن‌ها ویشته توسعه‌دهنده‌ئون وسّه کاربردی برنومه‌نویسی رابط ره فراهم کانّه تا بتونیم نرم‌افزار ِقابلیتون ره جدید نرم‌افزارها دله استفاده هاکنیم.
منبع
رج:رایانه
کامپچه
کامپچه مکزیک ِاتا از سی و یِتّا ایالت هسته که ونه نیشتنگا شهر کامپچه هسته.
یاسو، شیگا
یاسو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِشیگا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۹٬۸۲۱ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۸۱٫۰۷ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۶۱۵ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۴-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:شیگا شهرون
اوریم راه‌آهن پل
اوریم راه‌آهن پل اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. اوریم راه‌آهن پل مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان راستوپی، روستای آوریم هسته. این بنا ۱۳۰۹۰ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۴-۰۵-۲۲ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:سوادکوه راه‌آهن پل رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
حلاج‌آباد
حلاج‌آباد، اتا روستای نوم هسته از توابع تازه کند ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، محمودآباد ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۶۹۶ نفر (۱۲۵خانوار) بی‌یه.
منابع
حلاج‌آباد
شارل دورلئان
شارل دورلئان نویسنده و شاعر   قرن چهاردهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن چهاردهم میلادی
نیک‌آباد
نیک‌آباد اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که جرقویه شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۴٬۳۶۴ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:جرقویه شهرستان
زیارود
زیارود، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان بالاخیابان لیتکوه دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۱۵۴ نفر (۴۲خانوار) هسه.
منابع
زیارود
نوجه‌ده (نمین)
نوجه‌ده ، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، نمین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، دولت‌آباد ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۴۴۷ نفر (۹۹خانوار) بی‌یه.
منابع
نوجه‌ده
قطعنومه ۱۹۴۹ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۴۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۳ نوامبر ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره گینه بیسائو وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۴۲۸‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
کانجی
کانجی یا کِنجی اتی دِلپه‌یی گیاه هسته که ونه ثمره (=میوه) کپسول‌مونا وانه و ونه دله پچوک-پچوک تیم دَره. کانجی ِتیم دله خله راغون دَره و این ویژگی جه خله استفاده وانه.
ترکیبات
کانجی تیم دله اینان چلبی(=چربی)ها دَره کانجی ِراغون
منابع
کانجی رج:ادویه رج:گیاهون
قطعنومه ۸۶۶ امنیت شورا
قطعنومه ۸۶۶ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۲ سپتامبر ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره لیبریا وضعیت هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۸۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
مارک لوی
مارک لوی نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
ئوشار وینیمیک
ئوشار وینیمیک (انگلیسی:Whinnimic Falls) ئوشاری هسته که ایالت واشینگتن، ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 350 ft هسته.
ئوشار داوسان
ئوشار داوسان (انگلیسی:Dawson Falls) ئوشاری هسته که بریتیش کلمبیا، ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 20 m هسته.
گینه
گینه کشوری هسته که آفریقایِ غربی دریو لو دَره. ونه نیشتگا نوم کوناکری هسته و جمعیت ۱۰ میلیون نفری دارنه که زوون‌های فرانسوی، فولانی، مالینکه و سوسو جه گپ زنّه. این کشور دوم اکتبر ۱۹۵۸ فرانسه استعمار جه سیوا بیّه. ۸۵ درصد جمعیت گینه دله مسلمون هستنه. ۱۰ درصد از مردم این کشور نیز مسیحی‌اند. این کشور ره بعضی گادِر گینه کوناکری هم گانّه تا کشورون دیگه جه اشتیفا بَییت نوائه.
بیسائو گینه ، سنگال و مالی، سیرالئون و لیبریا و عاج ساحل گینه‌ی همساینون هستنه. این مناطقِ تموم درکائون گینه‌ی کوهون جه سرچشمه گیرنه.
تقسیمات
گینه هشت استان دارنه که جمعاً ۳۳ شهرستان جه رَسِد وانه. هر استان ِنوم ونه مرکز نوم جه یکی‌ئه.
منابع
رج:فرانسوی‌زوون کشورون رج:آفریقایی کشورون رج:آفریقا اتحادیه رج:اسلامی کشورون
نیاسر
نیاسر اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که کاشان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۲٬۳۱۹ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:کاشان شهرستان
علی دایی
علی دایی اتا ایرانی بازیکن و فوتوال ِمربی هسته. وه ۱۰۹تا ملی گُل شه کارنومه دله دانه و دِنيا دله، ملی بازیون ِبتترین گلزن هسته.
پیوند به بیرون
رج:زننه آدمون رج:ایران فوتوالیستون رج:گت مردمون اردبیل رج:مربی‌ئون رج:بایرن مونیخ فوتوالیستون رج:پرسپولیس فوتوالیستون رج:صباباتری فوتوالیستون رج:هرتابرلین فوتوالیستون رج:السد فوتوالیستون
باربادوس
جوغرافی
اینتا کشور گتی۴۳۱ کیلومترمترموربع هسه.اینتا کشور۲۶۵هزار نفرجمعیت دارنه.ونه نیشته‌گا نوم بریج تاون هسه.
فرهنگ
ونه مردم ویشتراینگلیسی زوون ره گپ زنه‌نه ئو مسیحی دین ره په‌روو هسه‌نه.
سیاست
اینتا کشور حوکومت کول فرمونداری هسه.
ایقتصاد
اینتا کشور پیل یکا نوم دولار هسه.
تاریخ
اینتا کشور قبلا اینگلیس کولونی بیه.وه مازرونی ۱۴۷۸ سال دله أتا سیوا کشور بیه.
قرآن ِنزول ره ترتیب
قدیمی منابع قرآن ِنزول ره ترتیب سر همدیگر جا اختلافاتی دارننه، اما مهندس مهدی بازرگان وشون ره موضوع رو دسته بندی هاکرده اتا ریاضی مدلی بساته که وشون نزول زمان ره تعیین هاکرده.
دییه لینک
مهندس بازرگان سایت
آنتوان بیو
آنتوان بیو نویسنده، اقتصاددان و دانشگاه‌استاد قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
قشلاق امیرخانلوحاجی‌تاپدوق
جمعیت
اینتا روستا، محمودآباد ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۷۹۸ نفر (۱۶۸خانوار) بی‌یه.
قطعنومه ۱۹۵۰ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۵۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۳ نوامبر ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سومالی وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۴۲۹‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
قشلاق امیرخانلوحاجی‌تاپدوق
منابع
قشلاق امیرخانلوحاجی‌تاپدوق
قطعنومه ۱۹۵۰ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
نوش‌آباد
نوش‌آباد اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که آران و بیدگل شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱۱٬۸۳۸ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:آران و بیدگل شهرستان
عضدالدوله فناخسرو
رکن‌الدوله زمون
فناخسرو سال ۳۳۸ه‌ق/۹۴۹م شه عامی (عمادالدوله علی) جا ره ونه وصیت جه، بیته. وه این گدر ۱۳سال ویشته سن نداشته ولی شیراز دله تختِ‌شاهی سر هنیشته. این زمون ونه پی‌یر رکن‌الدوله حسن هنتا زنده بی‌یه. رکن‌الدوله بوییون ِامیرالامرایی لقب ره شه وسه بیته و فناخسرو تا چندین سنه شه پی‌یر ِنایب و عامل بی‌یه. به گواهی سکه‌یی که تاریخ سال ۳۴۰ه‌ق/۲-۹۵۱م ره سراق دنه فناخسرو شه وسّه عضدالدوله لقب ره خلیفه جه بیته. .
عضدالدوله استقلال
سال ۳۶۶ه‌ق/۹۷۶م رکن‌الدوله حسن بمرده و با بوجود موقاومتونی از سوی دیگه امرای بویه‌ی‌آل، ابوشوجاع عضدالدوله لقب امیرالامرایی ره شه وسّه بیته. وه سال ۳۶۷ه‌ق/۹۷۷م عزالدوله (معزالدوله‌ی ریکا) ره خوزستون و بعدأ سامرا دله شکست هدائه و آخرسری بکوشته. بعدأ چنتا جنگ دله که سال ۳۶۹ه‌ق /۹۸۰م توم بینه دله، بتونسته بین‌النهرین و خراسون ره هم بَیره و گت‌ترین شاء بویه‌‌آل بَواشه.
محدوده جوغرافیایی امپراتوری بوییون زمون عضدالدوله از عومان تا مازرون دریا و از کرمون تا سرحدات شومالی سوریه رسی‌یه. عضدالدوله بعد از تموم بَیّـِن جنگا، بورده بغداد دله موندگار بیی‌یه ولی شیراز همینتی بوییون نیشتنگاء حیساب بی‌یه.
این زمون عضدالدوله علاوه به لقبای امیرالامرا، امیر عادل و الملک‌العادل، رسماً عونوان شاهنشاء ره بییتبی‌یه، عونوانی که از سنه۳۶۹ه‌ق/۹۸۰م روی سکه‌ئون عضدالدوله هم پیدا بنشنه هاکردن و نشون دنه وه تاریخ ایران جه هم اطلاع داشته و وه ره خِش اموئه.
وه با دیی‌ین بغداد دله بتونسته شه جا ره موحکم هاکنه و بغداد ِخلیفه ره تبدیل هاکنه به اتّا مقوم تشریفاتی و مذهبی تبدیل هاکنه. سال ۳۶۷ه‌ق/۹۷۷م بعد از شکست‌بخاردن عزالدوله، مراسم مفصلی بغداد دله برگوزار بیی‌یه که ونه دله عضدالدوله خلیفه جه تاج و علم و لقب تاج‌المله ره بیته. تکلف و پیچیدگی مراسم تاج‌گوذاری عضدالدوله مثل تاجگوذاری شائون ئوروپای سده‌ئون میونی هسته. عضدالدوله که ظاهراً اواخر عمرش خیالبافی مزمن بَی‌یتبی‌یه سال ۳۷۲ه‌ق/۹۸۳م بغداد دله بمرده.
منابع
رج:بویه‌ی آل
دروازه چشمه پل
دروازه چشمه پل اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. دروازه چشمه پل مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان راستوپی، روستای شورآب هسته. این بنا ۱۳۰۹۱ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۴-۰۵-۲۲ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:سوادکوه راه‌آهن پل
تسکابن
تسکابن، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
منابع
تسکابن
قطعنومه ۱۲۸۸ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۸۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۱ ژانویه ۲۰۰۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره خاورمیونه وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۰۹۵‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
آنری دو رنیه
آنری دو رنیه نویسنده، شاعر و رمان‌نویس قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
دوگل راه‌آهن پل
دوگل راه‌آهن پل اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. دوگل راه‌آهن پل مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان راستوپی، روستای دوگل هسته. این بنا ۱۳۰۹۴ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۴-۰۵-۲۲ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:سوادکوه راه‌آهن پل رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
یاج‌لو
یاج‌لو، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، نمین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، دولت‌آباد ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۳۶۰ نفر (۷۱خانوار) بی‌یه.
منابع
یاج‌لو
کونان، شیگا
کونان اتا شهر نوم هسته که جاپون ِشیگا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۵۵٬۱۴۴ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۷۰٫۴۹ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۷۸۲ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۴-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
منبج
منبج اتا شهر نومه هسته که سوریه دله دره. این شهر سال ۲۰۰۶ سرشماری گادِر، ۷۰٫۳۴۶ نفر جمعیت داشته و حلب (استان) دله دَیی‌یه.
سوریه دله‌یی جنگ گادِر این شهر داعش دَس دکته و تا بهار ۲۰۱۶ وشون دَس دَیّه. این گدر روژاوایِ نیروئون شهر ره آزاد هاکردنه و وه ره شه اتا جدیدِ کانتون معرفی هاکردنه.
منابع
رج:سوریه شهرون
ئوشار وایت اوک کریک
ئوشار وایت اوک کریک (انگلیسی:Whiteoak Creek Falls) ئوشاری هسته که جنگل ملی پیزگاه، کارولینای شمالی درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 20 ft هسته.
منابع
رج:آمریکا ئوشارون
فاتحه
فاتحه یا فاتحه الکتاب نام نخستین سوره ی نوم قرآن کیتاب دله هسته. فاتحه از مکی سوره‌ ئون جا هسسه و ۷ تا آیه ی جا تشکیل بهییه.
۱ .سوره حمد وشکر:چون حمد جا شروع بونه و ونه اصلی پیغوم شوکر هسسه.
۲.فاتحه: یعنی بوشاینده (گشاینده) قرآن ونه جا بوشا بونه. ۳ .سبع المثانی: ۷ تا آیه داینه.
۴.امّ الکتاب و امّ القرآن: قرآن ونه جا شروع بونه.
۵.کنز: زیرا اینتا سوره ره گنج جا مقایسه هاکردنه.
دییه لینکون
رج:قرآن
قطعنومه ۸۶۷ امنیت شورا
قطعنومه ۸۶۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۳ سپتامبر ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره هائیتی هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۸۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
قطعنومه ۱۹۵۱ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۵۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۴ نوامبر ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره ساحل عاج وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۴۳۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
قطعنومه ۸۶۷ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۱۹۵۱ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۱۲۸۹ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۸۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۷ فوریه ۲۰۰۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سیرالئون وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۰۹۹‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
اروپایی آزاد جبهه
اروپایی آزاد جبهه یا اروپا آزادِ اتحاد (انگلیسی جه: European Free Alliance) (ونه مخفف: EFA) اتا حزب هسته که اروپای اتحادیه دله کار کانده.
اوستش مرکده
اوستش مرکده نویسنده و نمایش‌نومه نویس   قرن چهاردهم میلادی اهل فرانسه هسته.
اروپایی آزاد جبهه
پانويس
رج:پان اروپایی حزبون رج:سوایی‌خاهی رج:فدرالیسم
اوستش مرکده
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن چهاردهم میلادی
نطنز
نطنز اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که نطنز شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱۲٬۲۸۱ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:نطنز شهرستان
قشلاق سرودلوکندی
قشلاق سرودلوکندی، اتا روستای نوم هسته از توابع تازه کند ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، محمودآباد ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۳۹۵ نفر (۹۳خانوار) بی‌یه.
منابع
قشلاق سرودلوکندی
جبله (سوریه)
جبله اتا شهر نومه هسته که سوریه دله دره. این شهر سال ۲۰۰۶ سرشماری گادِر، ۶۸٫۳۶۸ نفر جمعیت داشته و لاذقیه (استان) دله دَیی‌یه.
منابع
رج:سوریه شهرون
تروا
شهر
رج:تروا
آلن بولیو
آلن بولیو نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
یزن‌آباد
یزن‌آباد، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، نمین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، دولت‌آباد ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۰۴۱ نفر (۲۰۸خانوار) بی‌یه.
منابع
یزن‌آباد
ئوشار دیر
ئوشار دیر (انگلیسی:Deer Falls) ئوشاری هسته که واشنگتن، ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 90 پا (30 متر) هسته. اینتا ئوشار ِنسبی پهنا 25 پا (8 متر) متر هسته.
ئوشار ویلبرفورس
ئوشار ویلبرفورس (انگلیسی:Wilberforce Falls) ئوشاری هسته که نوناووت، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 60 متر (197 پا) هسته.
قطعنومه ۸۶۸ امنیت شورا
قطعنومه ۸۶۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۹ سپتامبر ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره صلح حفظ عملیات هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۸۳‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
موریس لوبلان
موریس لوبلان رمان‌نویس قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
قطعنومه ۸۶۸ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
کمکلا
کمکلا، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان دشت سر سفلی دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۳۹۸ نفر (۹۹خانوار) هسه.
منابع
کمکلا
محمودآبادطالقانی
محمودآبادطالقانی، اتا روستای نوم هسته از توابع تازه کند ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، محمودآباد ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۹۷۰ نفر (۴۱۳خانوار) بی‌یه.
عمادالدوله مرزبان
عمادالدوله ابوکالیجار مرزبان پسر سلطان‌الدوله بویی (حک‍. ۴۰۰–۴۴۰ ه. ق)، اتا بویه آل شاهون جه بی‌یه که عراق، کرمان و فارس دله تخت هنیشته.
اوژن دولاکروا
فردیناند ویکتور اوژن دولاکروا  (بزائه ۲۶ آوریل ۱۷۹۸ - ۱۳ اوت ۱۸۶۳) گتترین نقاش رمانتیسیسم فرانسه بی‌یه.
وه اتا شخصیت چن‌وجهی بی‌یه که علایق وسیع و متنوعی داشته. وه معتقد بی‌یه که نقاشی دله، رنگ طراحی جه و خلاقیت دانش جه، خله مهم‌تر هستنه. در حالی که دومینیک انگر و ونه پیروون شیوهٔ قدیمی ره داشتنه و پوسن و رافائل ره خارته دونستنه، دولاکروا با ارجح دونسن نقاشون ونیزی و روبنس، هنرشناسون ره عذیت کارده. دولاکروا، که انگر ونجه به‌عنوان مخرب هنر ترسی‌یه، ادبیات و تاریخ ره اون موضوعات وسّه گشته که بتونن، ونه قوانین جذاب و احساس برانگیز جا، ونه غایات ره بییرن.
وه سال ۱۸۳۲ بورده آفریخا تا رومانتیک، تابناک و آرایه‌ئون ِرنگ‌های عربی فولکوریک درباره پژوهش هاکنه.
قطعنومه ۱۹۵۲ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
اوژن دولاکروا
منابع
دولاکروا
فدرالیسم
فدرالیسم (انگلیسی جه: Federalism) اتا جور سیاسی نظام هسته که ونه دله اتا مرکزی ِحکومت ِپَلی، چنتا شه‌مختار و محلی ِحکومت دیگه هم وجود دارنه. دولتِ اقتدار و وظایف، مرکزی حکومت و محلی حکومتون ِمیون رَسِد (تقسیم) وانه. فدرالیسم دله کشور ِتمرکززدایی و محلی مردِم ِرسمیت بشناسی‌ین هدف هسته. اتا منطقه که این سیاسی نظام ره ونه دله اجرا هاکنن فدراسیون نوم گیرنه؛ اگه هم چنتا کشور بخائن شه میون ات‌تی فدرالیسمی نظام بی‌یلِن (اروپای اتحادیه واری) وه ره کنفدراسیون گانّه.
فدرالیسم اتا تئوری هسته که گنه قدرت ره ونه واحدونی که عضو هستنه و نهادونی که مشترک هستنه میون، رَسِد هکردن. برعکس واحدِ دولت که قدرت ره فقط اتا مرکزی حکومت دست‌په یلنه، فدرال ِحکومت دله طبق اونچی که اساسی قانون میّن کنده، حاکمیت ره اقلاً دِ تا غیرمتمرکز بخش میونه قسمت کندنه؛ ات‌جور که هر واحدی شه قایده اختیاراتی دارنه و تونده ات‌سری موضوعات وسر تصمیم بیره. این سیستم دله شهروندون اقلاً دِتا نهاد ره سیاسی تعهد دارنه یا دِتا نهاد درنه که ونه وشونِ حقوق ره ضمانت هکنن. معمولاً این دِ سطحِ اختیارات هئی جه فرق کنده؛ مثل، دفاع و سیاست خارجی ره ویشته مرکزی حکومت میس دله اینگنّه ولی بعضی کشورون دله هم اعضایِ نهادون هم بین‌المللی نقش گیرنه. اعضایِ تصمیم‌گر نهادون تونّه مرکزی نهادهایِ دله هم شرکت دارن. خله کشورون دله فدرال سیستم باعث بیّه که جمیعت‌هایی که وشون میون قومی و فرهنگی شکاف وجود داشته، اتا مشترک و دموکراتیکِ راه‌حل جه برسن.
طبقه‌بندی
فدرال، فدراسیون، کنفدراسیون و… کلماتی هستنه که وشون منظور و معنی نزدیک هسته و وشونِ فرق و شباهت وسر گپ زیاده. فدرال ره مختصر-مفید اینتی تعریف کننه که «فدرال سیستم اتا سیاسی سازمان‌دهی هسته که ونه دله ترکیبی از مشترکِ حکومت و شه‌گردون (=خودمختار) اعضا قدرت ره دارنه». فدراسیون ات‌جور فدرالِ سیستم هسته و بعضی اتحادیه‌ئون، کنفدراسیون، غیرمتمرکزِ اتحادون یا بعضی ترکیبی سیستم‌ها، تونّه شکل‌های دیگری بوئن که فدرالیسمِ تعریف په قرار گیرنه.
فدرال سیستم‌ها تونّه هئی جا فرق‌هایی دارن. مثلاً بعضی کشورون دله فدراسیون‌ها هم‌وزن هستنه یعنی هرکمین از اوستان‌ها/ایالتون ات‌قایده اختیارات دارنه ولی بعضی دیگر کشورون هم درنه که وشون ره ناهم‌وزن فدراسیون گمبی و وشون دله بعضی اعضایِ وزن، بعضی دیگر جه ویشته هسته. (روسیه، کاندا، اروپای اتحادیه و… واری) حتا بعضی کشورون درنه که کچیک‌تر ایالات تونّه گت‌تر ایالاتِ قانون دله دست بَوِرِن ولی گت‌تر ایالات نتونّه پچیک‌ترهایِ اختیارات دله دست اینگنن. (بریتانیا و عراق دستوری) اتا فرق دیگری که فدرالِ سیستم‌ها میون وجود دارنه، چتی بی‌ین رابطه‌ای هسته که مرکزی دولت و اعضا دارنه؛ مثلاً اگه تصمیمی که مرکزی حکومت گیرنه ره اعضا رعایت نکنن، «سیوا دکت فدرالیسم» اونجه وجود دارنه ولی اگه قدرت ره قانون دِتا سطح میون تقسیم هکرد بوئه که هرکمین کجه ونه تصمیم بیرن و کجه ونه اون‌اتا گپ ره بشنوئن، اتی دیگر فدرالی سیستم هسته. یا بعضی کشورها دله اعضایِ نماینده‌ئون اِنّه مرکزی نهادون دله تصمیم بیتن وسر کایری کننه یا تونّه مرکزی حُکم ره وتو هکنن… بعضی گدر فدرالیسم باعث وونه که مرکزی دولت و محلی حکومتون میون اختلاف دکفه که کمین‌تایِ حُکم ونه اجرا بوو ولی ویشته گدر این گپ-گفت باعث وونه که شفافیت بوجود بئه و مردم دَر وَرنه که مشکل کجه هسته.
روندی که باعث وونه اتا فدرالِ سیستم بساته بوو هم تونده فرق هاکنه؛ بعضی مستقلِ دولت‌ها ممکن هسته که شه بخشی از قدرت ره واگذار هاکنن (فرانسه و مکزیک دستوری) یا بعضی گدر چنتا پچیک‌تر دولتون متحد وونّه و اتا فدرال سیستم شه میونه یلنه تا شه مشترکِ ارمون و اهداف جه برسن (سوییس و آمریکا واری). بعضی گدر مرکزی حکومت امتیازاتی ره محلی حکومتون ره دِنه تا وشون ره آرام داره و نژادی-فرهنگی اختلافاتی که دارنه، سر ره لب هاکنه. (عراق، بلجیک و ایسپانیا دستوری)
چه کشورون فدرال وونّه؟
اینتی که دانیل زیبلات توضیح دِنه، چار جور اتفاق تونده دکفه که اتا فدرال سیستم بساته بوو:
امانوئل کانت گته که: «حتا شیطون و اجنه‌یِ مملکت دله هم وونه اتا دولت بساتن»، به شرطی که وشون وسّه خارِ اساسی قانون بنویشت بوئن تا جناحونی که مخالف هستنه ره اتا سیستم کنترل داره و وشون میونه تعادل دوو. وه گنه خصوصاً پچیک کشورون اتا محافظِ فدراسیون لازم دارنه که جنگ گدر وشون ره پشتی هاکنه. فدرال‌خاهون همیشک اینتی استدلال ره قبول دارنه که این سیستم دله امنیتی تهدیدات (چه خارجی و چه داخلی) کمتر وونّه و مرکزی حکومت هم نتونده اتا دیکتاتوری قِد بساجه.
غیر اروپایی سنت‌ها
پیش از این که اروپایی‌شون فدرالیسمِ تئوریزه‌هکرد سیستم ره په هشنن، خله قاره‌ها دله فلسفی سنت‌هایی وجود داشته که حاکمیت ره چنتا رجه میون رَسِد کردنه. چنتا نمونه ره اینجه وینّی:
اروپایی‌شونِ فدرالیسم
ارسطو (۳۸۴−۳۲۲ پیش از میلاد) اولین غربی تفکر ره فدرال جه داشته ولی ونه فکر دله بعضی طبقات سیاسی نَینه: وه خانوارها و روستاها وظیفه ره این دونسته که مردمِ مایحتاج ره تأمین دارن و پولیس (دولت-شهر) ره جامعه‌ای خاسته که خودکفا بوئه و این خانواده‌ئون و مله‌ها ره پوشش هاده.
چن نفر بینه که اروپای مرکزی و متمرکزِ دولتون ضعف ره قرن هیوده و هیژده میلادی بررسی هاکردنه. یوهانس آلتوسیوس (۱۵۵۷−۱۶۳۰) کسی هسته که وه ره «مودرنِ فدرالیسمِ پی‌یر» اشناسنّه. وه شه کتاب Politica Methodice Digesta دله بحث کنده که چتی شه‌گردونی (خودمختاری) ونه شهر دله دوو و نسبت به وشونِ اوستان و کاتولیکِ امپراتوری سیواتر بوّن، چتی باعث وونه که وضعیت بتتر بوو. آلتوسیوس شه تحت‌تأثیر هوگنوت و کالوینیسم ِجنبش‌ها دیّه که اون گدر ایسم درهکرد بینه. کالوینیسمِ په‌روون که اون گدر اقلیت بینه، چن جا قیام کردنه تا ظلم جه در هکفن. فرانسه دله، هوگنوت‌ها (ات دسته پروتستان) میون، ات نفر پیدا بیّه که سال ۱۵۷۹ میلادی یواشکی کتابی بنویشته که ونه نوم بی‌یه Vindiciae Contra Tyrannos و این کتاب دله مردم خَوِری گنه که شما سرزمینِ سلسله‌مراتب دله جایی دارنی و خدا شما ره این حق ره هادا که حاکمون ِظلم دیم‌به‌دیم هرستین و شه حق ره دماسا بوین. آلتوسیوس تئوکراسی ره قبول نداشته و گته که اتا قراردادی سیستم و غیر فرقه‌ای و غیرمذهبی مملکت ونه بساته بوو که فدراسیون‌ها ونه دله یک‌پشت بوون و دولت نونه حتا درستِ دینِ به کرسی هنیشنی‌ین وسّه، اعضایِ کارِ درون دخالت هاکنه.
اوائل، بعضی نویسنده‌ئون که خاستنه جنگ‌هایِ دَم ره بَیرن و راهی پیدا هاکنن که دعوا-درگیری کمته بوو، فدرالیسم ره پیشنهاد کردنه. اولین کش، لودولف هوگو (حدود ۱۶۳۰−۱۷۰۴) بی‌یه که بائوته ونه کنفدراسیون‌هایی بساجیم که هئی جه یک‌پشت و متحد بوئن و وشون دله غیرمتمرکز و سیوا دولتون شه وسر حکومت دارن. وه روم امپراتوری ره مثال یارنه و گنه بنشنه فدراسیون‌هایی که «دولت‌های مضاعف» دارنه، شه سامون ره میّن هاکنن و امپراتوری دله دوون.
ات‌چی که متفکرون ره این گدر نگران کرده، این بی‌یه که محلی حکومتون و مرکزی حکومت چتی ونه هئی جا کنار بئن و وشون میونه خراب نوو. ساموئل پوفندورف (۱۶۳۲−۱۶۸۴) گته که مستقل دولتون حداکثر ونه بتونن اتا کنفدراسیون که به اتفاق آرا تصمیم گیرنه دله «تا ابد وسّه، ترکیب بوون». اکثریتِ حاکم بیّن باعث بی‌یه که این سیستم ویشتر اتا نامنظم سیستم واری بوو؛ تا دولت دستوری. امریک واتل (۱۷۱۴−۱۷۶۷) استدلال هاکرده که اگه حاکمیت تنها جایی بوئه که تصمیم آخر ره گیرنه و مستقل هم بوئه، دیگه فدراسیون‌ها فقط اتی داوطلبونه قرارداد دستوری عمل کننه که چنتا کشور میون دَوِست بوئن. بعد از وه، اینتا استدلال خَوِری خله متفکرون دیگر نظر هدانه. روح القوانین (۱۷۴۸) کتاب دله مونتسکیو (۱۶۸۹−۱۷۵۵) بنویشته که اتا کنفدرال ِنظام تونده گت و کچیکِ سیاسی واحدون سر ره جمع هاکنه؛ وه گته اینتی معایبی که مملکتِ گت بی‌ین و خورد بی‌ین دارنه، هر دِ، از بین شونه: گت دولت دله دفاع و ارتش بساتن راحت‌ته هسته و پچیک کشور درون، مردمِ آزادی و دموکراسی راحت‌ته بدست اِنه و حکومت نتونده مردمون سر سلطه داره. همینسه اگر اتا «کنفدراسیونِ جمهوری» داریم که ونه دله قوا سیوا بئی بوئن و پچیکِ واحدون دله مردم یکدست بوئن و شه هویت ره حفظ دارن، هم دفاع سر جمعی کایر اِنّه و امنیت دارنه، هم شه هویت و آزادی ره حفظ کانّه. وه گاته اعضایی که انده قِد دره وشون ره که شه امنیت ره تأمین هاکنن، ونه این حق ره دارن که سیوا بوون. وه همین‌جور نظر هدا که اگه اتا پچیک و محلی دولت شه مردمون سر ظلم باوّه، باقیِ محلی دولتون تونّه وه ره شه سر جا هنیشنن. این موضوعات ره دمبال‌ته، باقیِ نویسنده‌ئون هم ادامه هدانه و ونه سر خله گپ بزونه. دیوید هیوم (۱۷۱۱−۱۷۷۶) اتا بریتانیایی فیلسوف بی‌یه که مونتسکیو جه موافق نیّه و گته پچیک دولت بدردی نی‌یه. در عوض، هیوم گته «اتا گتِ دموکراسی دله…... دموکراسیِ اصلاح بیّن راه هِدار وونه». هیوم «اتا کاملِ مشترک‌المنافع» ایده ره هدا که ونه نظر وسّه اتا فدرال ترتیب بساجن که هم محلی نهادون و هم مرکزی دولت تونن قانون بی‌یلن. محلی نهادون ونه حق دارن که شه‌سر چاره ره هاکنن و شه محل وسّه قانون بی‌یلن و مرکزی نهادونِ دله هم شرکت دارن ولی اگر مرکزی حکومت وشونِ قانون ره قبول نداشته و رد هاکرده، وشونِ تصمیم ونه هچّی بوو. هیومِ مدل خله فدرال ره نموندنه و وه ویشته اتا گتِ حکومتِ خاهون بی‌یه.
سوادکوه راه‌آهن ایستگاه
سوادکوه راه‌آهن ایستگاه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. سوادکوه راه‌آهن ایستگاه مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان راستوپی، روستای دوآب هسته. این بنا ۱۴۱۳۰ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۴-۱۱-۰۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
فدرالیسم
اروپایی‌شونِ فدرالیسم
قرن هیژدهم چندین طرح هدانه که چتی اروپا دله صلح برقرار و ثابت بووشه. سال ۱٬۷۱۳ میلادی، آبه شارل دو سن پیر (۱۶۵۸−۱۷۴۳) اتا طرح هدا که واحدونی که کنفدراسیون دله درنه، اجازه دارن حمله هاکنن و کشورونی که عضو نینه ره بَیرن و وشون ره مزراب بی‌یلن که کنفدراسیون دله عضو بوون. هر گدر هم خاستنه شه قرارداد ره عوض هاکنن، اکثریتِ رأی ره هارشن. ژان ژاک روسو (۱۷۱۲−۱۷۷۸) سن پیر پیشنهاد ره نقد کنده و ونه سر ات‌خله شرط اینگنده، از جمله اینکه تمومِ گتِ کشورون ونه عضو بوئن، مشترکِ قوانین ونه حکماً اجرا بوون، وشونِ مشترکِ ارتش ونه تمومِ اعضایِ تک-تینار ارتش جه قوی‌تر بوئه، و کنفدراسیون جه سیوا بیّن ونه غیرقانونی بوئه. وه هم گته که توافق ره خانه عوض هاکنن، ونه رأی هکشن. امانوئل کانت (۱۷۲۴−۱۸۰۴) شه همیشگی صلح خَوِری (۱۷۹۶) کتاب دله این طرح که دفاع و صلح وسّه اتا هم‌باز کنفدراسیون دارن جه حمایت کنده. وه گاته «این فدراسیون نونه دمبال این دوو که اتا دولت دستوری قدرت داره. بلکن فقط ونه آزادِ ایالتونِ امنیت و آزادی جه دفاع هاکنه.»
سوادکوه راه‌آهن ایستگاه
په‌نویس
رج:سوادکوه تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
فدرالیسم
اروپایی‌شونِ فدرالیسم
جان استوارت میل (۱۸۰۶−۱۸۷۳)، شه کتاب دله گنه بخشی از مردمون که نخانّه اتا مشترکِ دولتِ دست‌بن دوون، تونّه فدراسیون‌ها دله عضو بوون تا شه‌خد جه دفاع هاکنن. وه گاته اتا فدراسیون دله سه‌تا شرط لازم هسته که دوو: اول، مردمونِ هم‌دل بی‌ین نژاد، زوون، مذهب، و همه جه مهمتر، سیاسی نهادون سره چون که هویت ره مردم وسّه تقویت کننه تا مشترکِ منافع جه برسن. دوم، این که هیچ‌کمین از اعضا نَونه انده قِد داره که اتحاد جه بی‌نیاز بووشه یا بخاهه که سیوا بوو. سوم، هیچ عضوی ره انده قدرت دنی بوئه که باقی ره زور باوّه یا ونه ارتش بقیه جه قوی‌تر بوئه و همه هم‌وزن بوئن. میل شه کتاب دله فدراسیون‌هایِ خوبی ره هم گنه که ونه نظر، اینتی ضعیفِ کشورونِ تعداد کم بونه و دیگر گت‌ترها ره این قِد دنی‌یه که پچیک‌ترها ره حمله هاکنن و اینتی جنگ-دعوا کمتر وونه. ونه نظر فدراسیون تا دولت، فدراسیون کمتر تهاجمی ایده دارنه و ویشته دفاع هکردن وسّه طراحی بیّه چون اعضا ونه یک‌پشت بوئن که جنگ دکفن و زمونی یک‌پشت وونّه که تهدید وجود داره.
آمریکایِ متحده ایالاتِ بساتن
سال ۱۷۸۷ که آمریکا کشور خاسته بسات بوو، خله گپ-گفت بی‌یه و این حرف‌ها دله فدرالِ نظریه خله تغییرات هاکرده. اتا اساسی تغییر این بی‌یه که دیگر فقط نخاستنه دولت‌ها ره هئی جا یک‌پشت هاکنن؛ خاستنه مردمون ره متحد هاکنن و ملت تشکیل هادن.
مواد کنفدراسیون که سال ۱۷۸۱ بنویشت بینه و هر ۱۳ ایالت ونه سر توافق داشتنه، اتا ضعیف مرکزی قدرت ساته که فقط قانونِ اجرا، دفاع و بین ایالتی تجارت سر توافقاتی داشته. اَی اساسی قانون کنوانسیون ره ۲۵ مه تا ۱۷ سپتامبر ۱۷۸۷ بنویشتنه که میّن کرده چتی ونه قانون بی‌یشتن و توصیه کرده که ویشته تغییرات هادن. اینتا پیش‌نویس باعث بیّه که آمریکا دله خله گپ بووشه که سیاسی قدرت ونه چه شرایطی داره. وشون نهایتاً سال ۱۷۸۹ شه نهایی اساسی قانون ره اجرا هاکردنه.
ات دسته «ضد فدرالیست‌ها» بینه که ترسینه متحدِ کشور بیّن باعث بوو قدرت ات گروه دس جمع بوو و مردمِ آزادی ره رِقِد هادن. وشون خله تلاش هاکردنه که مرکزی حکومت ره هرچی تونّه محدودته هاکنن و حقوقی منشور ره بنویشتنه که سال ۱۷۹۱ تصویب بیّه. وشون همین‌جور ترسینه که مرکز بخائه اعضایِ حق ره غصب هاکنه. اتا مردی که شه مستعار نوم ره «بروتوس» یشته، کتاب چاپ هاکرده و مونتسکیو ره ارجاع هدا و هاپرسی‌یه که اگه انده‌گتی دنگلا حکومت بساجیم که این همه آدمون که متضادِ منافع دارنه سر حکومت داره، وه چتی خانه ظالم نوو و چتی ونه دله تومبی مشورت هاکنیم و شه فکر ره هئی سر بلیم؟
برعکس «فدرالیست» دسته بینه که جیمز مدیسون (۱۷۵۱−۱۸۳۶)، الکساندر همیلتون (۱۷۵۵−۱۸۰۴) و جان جی (۱۷۴۵−۱۸۲۹) وشون دله دینه. مدیسون و همیلتون، هیوم جه ارجاع دانه و گاتنه که گتِ کشور دله استبداد کمتر وونه چون پچیک شهر دله اکثریتِ مشترکِ منافع دله باعث هسته که استبداد راحت‌ته بوجود اِنه. «اسکناس جمع هاکردن، وام‌ها ره لغو هاکردن، مردمِ مال ره تقسیم هاکردن، یا هر طرح دیگه که شرارت ونه دله دره، اتا پچیک مله دله راحت‌ته بدست اِنه تا گتِ مملکت درون.» وشون علاوه برین، گاتنه که اگه قدرت ره دِ سطح میون تقسیم داریم، این دِ سطح نتونّه راحت سوءاستفاده هاکنن و مردم ره زور باوّن چون اون‌اتا سطح وشون حِق ره گیرنه. مدیسون با این‌چنین، موافق بی‌یه که خله چیزها ره ونه محلی حکومتون تعیین هاکنن و مرکزی حکومت نتونده همه چی ره پیش بَوِره و بعضی موضوعات سر، محلی دولت بتتر چاره پیدا کنده. مدیسون و همیلتون متمرکز قدرت جه پشتی کردنه و گتنه دفاع و بین ایالتی تجارت اینتی بتتر وونه. وشون مناطق ره حق وتو هدائن جه موافق نینه و گاتنه اینتی مرکزی حکومت دس دَوِست هسته و کارها یواش پیش شونه و دولتون دسیسه و لابی‌گیری په هکشی وونّه. وشون مرکزی حکومتِ زیاد قوی بیّن جه هم ترس داشتنه ولی گاتنه ارتش ره نونه اینان وسّه ضعیف هاکنیم و در عوض ونه قانون‌نویسی ره دِ سطح دله پشو بزنیم.
نصرآباد (اصفهان)
نصرآباد اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که جرقویه شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۶٬۴۲۵ نفر جمیعت داشته.
فدرالیسم
جنگ په
جهونی جنگ دوم که تموم بیّه، فدرالیسمِ خَوِری گپ ویشته بیّه. آلتیرو اسپینلی و ارنستو روسی سال ۱۹۴۴ اتا مانیفست بنویشتنه و بخاستنه که اتا فدرال حکومت اروپا دله بساته بوو. وشون توتالاریسم و متمرکز حکومتون جه بد باتنه و کشورونِ بی‌پایان جنگ دست ناله هاکردنه. وشون خاستنه که اقتصاد و نظامی مسائل سر مشترکِ کنترل دوو ولی مملکتون دله هم آزادی دووشه. هانا آرنت (۱۹۰۶−۱۹۷۵) هم توتالیتاریسم و قتل‌عام ره دولت-ملتونِ ساختار جه مرتبط دونده. هانا آرنت هم اتا فدرالِ جمهوری جه دفاع کرده که مرکزی حاکمون شه اعضایِ نظامی‌کری ره کنترل دارن.
نصرآباد (اصفهان)
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:جرقویه شهرستان
فدرالیسم
جنگ په
این گدر استعماری کشورون هم کم‌کم در آزاد بینه و کشورونی که چن‌قومیتی بینه، راهونی پیدا کردنه که شه مشکلات ره حل هاکنن و محلی-مرکزی حکومت میون قدرت ره اتی رسد هاکنن. جهونی بین هم فدرالیسمِ ویشته بیّن سر تأثیر بی‌یشته. زمونی که اروپای اتحادیه ره بساتنه و ونه سیاسی-حقوقی موفقیت ره باقی کشورون هارشینه، اَی فدرالیسم خَوِری جدیدِ گپ رُش دکته.
ویژگیون
نظام‌هایی که شه‌خد نوم ره فدرال یلنه، خله چیزها دله هئی جا فرق دارنه. ولی بعضی ویژگی هسته که وشون دله مشترکه:
عدم تمرکز
دومین چیزی که اتا فدرالِ سیستمِ مشخصه هسته، تمرکز-زدایی هسه. اساسی قانون اینتا سیستم ره ات‌جور تنظیم کنده که سیاسی‌قدرت ره چنتا مرکز میون تقسیم هاکنه و اینتی قدرت و حاکمیت اتا جا متمرکز نوونه یا بعبارتی هیچ‌گدر تمومِ قدرت، ات نفر دست نکفنه. این روش باعث وونه که مردم شه اختیار ره براحتی از دست ندنّه چون اگه ات‌کی بخائه سیاسی نهادون دله استبداد راه دمبده، حکماً ونه هم مرکزی دولت و هم ایالتونِ دولت‌ها ره شه میس دله دربیاره که سخت هسته و فقط زمونی اتفاق کفنه که مردم ونه پشت بوئن.
قدرت ره منطقه‌ای رسد هاکردن
قدرت و حاکمیت وقتی فدرالی رَسِد بوو، مناطقی که کشور دله درنه یک میزان قدرت دارنه و وشون میونه برابری ایجاد وونه. اینتی هر منطقه یا ایالت تونده شه منافع ره بدست بیاره و اتی بی‌طرفونه سیستم بساته وونه که ات منطقه ره اتی جه ترجیح ندنه. جوامعی که در-تغییر کننه، اینتا گزینه وشون وسّه مفید واقع وونه چون باعث وانه که جدیدِ منافع، متناسب با قدرتی که وشون ره هدانه تقسیم بوو. اگر مناطق ره قدرتی هدا بوئن که واحدهایِ وزن مساوی بائه، اینتی مملکتِ اتحاد تضمین وونه و در عین حال دموکراسی ره حفظ کانده. اتا نمونه کاندا هسته که در رقد پاشی‌یه و ونه فرانسوی شهروندون خاستنه سیوا بوون ولی فدرالیسم وشون ره امتیازاتی هدا که قانع بَینه و اسا اتحادِ ساینه بِن، کاندایِ کشورِ ملّی منافع جه هم استفاده کنّه.
اتحاد حفظ بیّن
اتا مودِرن و فدرالی مملکت دله، مردم تونّه مستقیماً شه سربالایِ دولت‌ها جه دسترسی دارن. هم مرکزی دولت و هم محلی دولت ونه مردمِ رأی و نظر جه انتخاب بوون و اینتی مردمِ بخاستی هر دِ سطح دله اجرا وونه. این سیستم خله کنفدراسیون‌ها و کشورونِ اتحادیه‌ئون جه فرق کنده چون مردمونِ واحدِ ملیت و دولت جه مستقیم ارتباط داشتن، احساسی یارنه که اونجه دنی‌یه. بعضی کشورون دله ملی احساسات، مردم جه ارث برسی‌یه (آلمان دستوری) ولی بعضی کشورون تلاش هاکردنه تا شه ره دولت-ملت دستوری هاکنن (آمریکا، آرجانتین و اوسترالیا واری) و اتی کشورون هم درنه که مجبور بَینه اتا نو هویت مردم وسّه بساجن و وشون ره اتا نو ملیت هادن (سوییس و کاندا دستوری). از نظر تاریخی، جوغرافیا خله این ملیتِ حس ره داشتن و وحدت سر تأثیر یلنه.
منابع
رج:سیاسی نظریه‌ئون
اعزاز
اعزاز اتا شهر نومه هسته که سوریه دله دره. این شهر سال ۲۰۰۶ سرشماری گادِر، ۶۰٫۷۳۷ نفر جمعیت داشته و حلب (استان) دله دَیی‌یه.
منابع
رج:سوریه شهرون
بقره
بقره ی سوره، (ونه معنی  تله مار سوره ) کتاب قرآن کتاب ره دومین و گت‌ترین سوره هسسه و ۲۸۶ آیه داینه. اینتا سوره ره ویشتر آیاتون مدینه دله و هجرت جا په نازل بهییه.
سوره ی محتویات
اینتا سوره بحث کنده پیرامون:
دییه لینکون
رج:قرآن
اورنج (نمین)
اورنج ، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، نمین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، گرده ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۳۵۲ نفر (۸۴خانوار) بی‌یه.
منابع
اورنج
آل عمران
اینتا سوره مدینه ی دله نازل بهییه و ۲۰۰ تا آیه‌ داینه.
قطعنومه ۱۲۹۰ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۹۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۷ فوریه ۲۰۰۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبول هاکردن ترنه عضو متحد ملل سازمان دله: تووالو هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۱۰۳‌ام دله ۱۴تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۱تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
میشو تیووان
میشو تیووان نویسنده و شاعر   قرن چهاردهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن چهاردهم میلادی
تاکاشیما، شیگا
تاکاشیما اتا شهر نوم هسته که جاپون ِشیگا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۵۲٬۹۶۷ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۶۹۳٫۰۰ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۷۶٫۴ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۰۱-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:شیگا شهرون
سویداء
سویداء اتا شهر نومه هسته که سوریه دله دره. این شهر سال ۲۰۰۶ سرشماری گادِر، ۶۰٫۵۳۳ نفر جمعیت داشته و سویداء (استان) دله دَیی‌یه.
منابع
رج:سوریه شهرون
پاتریک بووه
پاتریک بووه نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
نجف‌آباد
نجف‌آباد اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که نجف‌آباد شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۲۲۱٬۸۱۴ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:نجف‌آباد شهرستان
گدوک راه‌آهن ایستگاه
گدوک راه‌آهن ایستگاه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. گدوک راه‌آهن ایستگاه مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان راستوپی، روستای گدوک هسته. این بنا ۱۴۱۳۲ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۴-۱۱-۰۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:سوادکوه تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
ئوشار ویلیام اسپورت
ئوشار ویلیام اسپورت (انگلیسی:Williamsport Falls) ئوشاری هسته که ایندیانا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 90 ft هسته.
چیاپاس
چیاپاس مکزیک ِاتا از سی و یِتّا ایالت هسته که ونه نیشتنگا شهر توکسلا گوتیرس هسته.
چیاپاس معروفیت اسا ویشته اتا چریکی گروه شنه که وشون رهبر مارکوس زیرفرمانده هسته و شه ره زاپاتیست معرفی کانّه. این گروه معدود آنارشیستونی هستنه که اتا منطقه ره شه کنترل دارنه و مرکزی حکومت جه درگیر هستنه.
سال 2017 چیاپاس ِوَر، دریا دله زلزله‌یی بموئه که 8 ریشتر قدرت داشته. این زلزله گت‌ترین زلزله‌ئون ِدله دومین رتبه ره دارنه.
منابع
* رج:مکزیک ایالات
قطعنومه ۸۶۹ امنیت شورا
قطعنومه ۸۶۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۰ سپتامبر ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قدیم یوگوسلاوی هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۸۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
اجیرلو
جمعیت
اینتا روستا، ساوالان ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۵۴۶۱ نفر (۱۱۰۷خانوار) بی‌یه.
منابع
اجیرلو
قطعنومه ۱۹۵۳ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۵۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۴ دسامبر ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبرس وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۴۴۵‌ام دله ۱۴تا موافق رای، ۱تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
تروا جنگ
تروا جنگ، تروی جنگ یا تروآ جنگ (سدهٔ ۱۲ یا ۱۳ یا ۱۴ پیش از میلاد) اتا از گت‌ترین جنگ‌ئون یونان‌باستون هسته. اینتا اتا جنگ مردم آخایی و کوچ‌نشین‌ئون یونانی تروا میون بی‎یه که اتا قضیه سَره بی‌یه. پاریس (پریام وچه که تروا شاء بی‌یه) بورده منلائوس (اسپارت شاء) پَلی، مهمونی ولی ونه زنا «‌هلن» ره بدزدی‌یه.
گت‌ترین منابع مربوط به این جنگ کتابون منظوم هومر ایلیاد و کتابون رومی نویسندگون ویرژیل و اووید و استاتیوس هستنه. آخرسری اسپارتون اتا چویی اسب ِموجستمه جا بوردنه شهر دله و بعد اسب دله جه دربمونه و شهر ره بییتنه. این جنگ دله آشیل هم بمرده.
پانویس
رج:تروا رج:یونانی اساطیر
منظریه
شمه منظور کمینتا بی‌یه؟
نسا
اینتا سوره مدینه ی دله نازل بهییه و ۱۷۶ تا آیه داینه. نسا سوره نزول ِترتیب ِنظر ِجا, ممتحنه ی سوره ی جا په قرار بهیته.
دییه لینکون
رج:قرآن
مائده
اینتا سوره مدینه ی دله نازل بهییه و ۱۲۰ تا آیه داینه.
دییه لینکون
رج:قرآن
ژرژ-آلبر اوریه
ژرژ-آلبر اوریه نویسنده، شاعر، منتقد و نظریه‌پرداز قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
ابوکمال
ابوکمال اتا شهر نومه هسته که سوریه دله دره. این شهر سال ۲۰۰۶ سرشماری گادِر، ۶۰٫۵۰۵ نفر جمعیت داشته و دیرالزور (استان) دله دَیی‌یه.
منابع
رج:سوریه شهرون
قطعنومه ۱۲۹۱ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۹۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۴ فوریه ۲۰۰۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره کنگو جوموری دموکراتیک وضعیت خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۱۰۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
خان‌کندی (نمین)
خان‌کندی ، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، نمین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، گرده ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۷۸ نفر (۵۸خانوار) بی‌یه.
منابع
خان‌کندی
قطعنومه ۱۹۵۴ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۵۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۴ دسامبر ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره دیوان جرایم بین‌المللی برای یوگسلاوی پیشین هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۴۴۶‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
دوگل راه‌آهن ایستگاه
دوگل راه‌آهن ایستگاه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. دوگل راه‌آهن ایستگاه مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان راستوپی، روستای دوگل هسته. این بنا ۱۴۱۳۷ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۴-۱۱-۰۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
ئوشار ویندوز
ئوشار ویندوز (انگلیسی:Window Falls) ئوشاری هسته که کارولینای شمالی درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 27 ft هسته.
منابع
رج:آمریکا ئوشارون
فیلیپ کلودل
فیلیپ کلودل کارگردان و رمان‌نویس قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
مهاباد (اصفهان)
مهاباد (اصفهان) اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که اردستان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۳٬۷۲۷ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:اردستان شهرستان
سعودی عربستون
سعودی عربستان، عربستون یا  عربئون اتا کشور نوم هسه که آسیا قاره و خاورمیونه دله دره. این کشور عربستون جزیره‌مونای ِگتترین کشور هسته. این کشور عراق، اردن، کویت، امارات، قطر، عمان و یمن جه هم‌سامون هسته و سرخ دریا و خلیج فارس جه هم وَر خانّه.
عربستان سعودی ۲٫۱۴۹ میلیون کیلومتر گتی دانّه و دومین عرب‌هِنیشت (الجزایر په) هسته. این کشور بیش از ۲۷ میلیون جمعیت دانه که فقط ۱۶ میلیون وشون دله عربستونی هستنه و الباقی خارجی تابعیت دارنه.
تاریخ
عربستون قدیم تاسا عربون نیشتنگا بی‌یه. ایسلام دین اینتا کشور جا پیدا بیه و بعد اینتا ایتفاق وشون بتونسنه اتا گت ِایمپراتوری آسیا غرب ور و آفریقا شمال ور درس هکنن. اینتا کشور موعاصر دوره دله عثمانی کولونی بیّه تا ایکه بریتانیا وه ره جهونی جنگ اول دله بَییته. عربئون مازرونی ۱۴۴۴ سال دله اتا سیوا کشور بیه.
فرهنگ
ونه مردم ویشتر عربی زوون ره گپ زننه و ایسلام دین ره په‌روو هسنه. عربستون دله رسمی مذهب حنبلی هسته ولی شاهون و سیاستمدارون وهابیت په دَرنه. البته تشیع هم عربستون دله په‌روو دانّه و این مذهب ِپه‌روون ویشته شرقی مناطق درنه. عربستون ِشاهون شه ره دنیای ِمسلمون‌های ِرهبر دونّه. این کشور دله سلطنت مطلقه هسته که یعنی شاه هر کار بخاسته کانده و هچکی ونه جلودار نی‌یه. عربستون دله حقوق بشر و علی‌الخصوص زنان ِحقوق رعایت نَوانه و اصلاً عربستون حقوق‌بشر ِاعلامیه ره هَنتا قبول نَکارده و هچکی نتونده وه ره مجبور هاکنه که وه ره رعایت هاکِنه. محمد بن سلمان ولیعهد بیّه تاسا ات‌که این وضعیت عربستون دله بتتر بیّه. وه زنان رانندگی ره اجازه هدا، سینمائون ره سی سال په اَی وا هاکرده، زنان ِفتوا هدائن ره مجاز هاکرده، زنان حضور ره فوتوال زمین و کنسرتون مخصوص زنان دله اجازه هدا و...
ایقتصاد
اینتا کشور پیل یکا نوم ریال هسه. ونه ایقتصادی نیشتنگا نوم جده هسه. سعودی عربستون گتترین تولیدکرون و صادرکرون نفت دنیا دله هسته. این کشور ویشترین نفتی ذخایر ره دنیا دله دانه که این ذخایر ویشته ونه شرقی استان دله درنه. نفت ۹۵٪ صادرات و ۷۰٪ درآمد ره تشکیل دنه. عربستون گاز سَره هم شیشمین تولیدکَر هسته و این ثروتی که بدست اِنه عربستون ره اتا پولدار و رفاه محور کشور هاکرده.
کشوری تقسیمات
عربستون دله ۱۳تا استان دَره:
بن بنویشت
رج:آسیایی کشورون رج:عرب کشورون رج:اوپک رج:جی بیست رج:عربی خلیج کایری شورا رج:عربی‌زوون کشورون رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات رج:سلطنتی کشورون رج:اسلامی کشورون
انعام
اینتا سوره مکه ی دله نازل بهییه و ۱۶۵ تا آیه داینه.
التل
منابع
رج:سوریه شهرون
اعراف
اینتا سوره مکه ی دله نازل بهییه و ۲۰۶ تا آیه داینه.
سلوط
سلوط، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، نمین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، گرده ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۰۸ نفر (۶۰خانوار) بی‌یه.
منابع
سلوط
اورتلو
اورتلو، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، ساوالان ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۳۳ نفر (۳۶خانوار) بی‌یه.
منابع
اورتلو
دنلو ئوشار
ئوشار دنلو (انگلیسی:Denlow Falls) ئوشاری هسته که همیلتون (انتاریو)، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 19 m هسته.
منابع
رج:کانادا ئوشارون