cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ایسلند
اولیه تمدن
ایسلندِ تازه‌بمو وایکینگ‌ها اتا اساطیری دین په‌روو بینه که اودین، ثور و دیگر خدائون ره پرستینه. این جزیره دله سلطنتی حکومت وجود نداشته. وقتی مهاجرون بموئن در کامل بی‌یه، اتا مِیلس، آلسینگ، بساتنه که مردمون ونه دله جمع بینه و قانون یشتنه یا قوانین ره اصلاح کردنه. اونجه دادگاه و قضایی تصمیم هم گیتنه و وشون ِمذهبی ملّائون (گودر) هم میلس دله صاحب‌مقوم بینه. هر کشاورزی وسّه اتا گودر (ملّا) دست‌بن دوو ولی تونسته شه خدا ره انتخاب هاکنه و شه گودر ره اینتی عوض هاکنه. هچکی جزیره دله اجرایی قدرت نداشته و حکومت این معنی جا وجود نداشته.
جن کتی (بالا کروا)
په‌نویس
رج:قائم‌شهر تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
ایسلند
اولیه تمدن
ایسلندِ مِلک این زمون برکت داشته و مردم خجیر زندگی کردنه. وشون چفت و مرتع گو و گسفن وسّه خار بی‌یه و انده گوشت و شیر داشتنه که علاج نیّه. وشون پشم و پارچه هم خوب تولید کردنه. البته شه خِراک و چو ره ویشته وارد کردنه ولی وشون سِره‌ها چو جه بساته نیّه و اتی مخصوص معماری کار وَردنه که چو لازم نووئه.
جن کتی (بالا کروا)
په‌نویس
fa:تپه جن‌کتی
ایسلند
نروژ و دانمارک سلطنت دوره
ایسلند وقتی نروژ ِسامون دله قرار بیته، هنتا شه سیوا اداره بی‌یه و آلسینگ ِمیلس هنتا جلسه یشتنه و بعنوان عدالتِ دادگاه مردم اونجه هر سال جمع بینه. مقاماتی که نروژِ سلطنت اینتا جزیره وسّه انتخاب کرده هم ویشته همون ایسلندِ آدم بینه. سال 1380 میلادی نروژ و دانمارک متحد بَینه ولی ایسلند دله تغییری پیش نمو و وشون هنتا شه باج ره قدیم دستوری رسندینه.
قرن چاردهم اتا نخش اتفاق ایسلندی‌ها وسّه دکته: نروژی تاجرون که ایسلندِ ماهی ره خرینه و وردنه برگن دله روتنه، باعث بینه که انگلیسی ماهی‌گیرون یاد بَیرن که کجه ونه ماهی بئیتن و اینتی بجای این که ایسلندی‌های ماهی ره بخرینن، شه قایق سوار بینه و شینه اونجه ماهی گیتنه. دانمارک سلطنت سعی هاکرده که انگلیسی ماهی‌گیرون دم ره بَیره ولی انده کشتی‌رانی دله قِد نداشته که انگلیس جه درهکفه. اتا دانمارکی فرماندار که خاسته انگلیسی قایق‌های دم ره بیره و وشون جه درگیر بیّه، دعوا دله بمرده و اینتی دانمارک و انگلیس ِمیونه سال‌های 1468-73 اختلافات وجود داشته. قرن شونزدهم انگلیسی‌ها دیگه یاد بئیتنه که بورن آمریکا قاره ور ماهی بَیرن و ایسلند ره ول هاکردنه ولی آلمانی قایقون وشون جا ره پر هاکردنه و ایسلند وَر جه ماهی گیتنه.
همین گدر ایسلند مردم انده جنگل‌ها ره بزونه و ونه چو ره بروتنه که دیگه جنگل ِدار تموم بیّه. زمین ِخاک شه کیفیت ره از دست هدا و هوا هم سردته بیّه و دیگه نتونستنه غلات دکارن. وشون ِگو و گسفن هم دیگه خراک نداشتنه. کلیسا این گدر ویشته زمین‌ها ره صاحاب بی‌یه. قرن پونزدهم طاعون دکته و دِ صوه ایسلند مردم ره کورکاشم هاکرده. طاعون نصف جمیعت ره بکوشته.
سال 1661 فردریک سوم، دانمارکِ شاه، اساسی قانون ره تغییر هدا و شه قدرت ره ویشته هاکرده و مطلق سلطنت بساته. اینتا قانون ایسلند ره هم شامل بی‌یه ولی ایسلند انده دور بی‌یه که شاه وشون ره کار نداشته و وشون شه هرتی خاستنه، میلس تشکیل دانه و شه قانون ره اجرا کردنه. دانمارکِ بوروکراتیک دولت باعث بیّه که ایسلندِ نیشتگا دله بازار بوو و ریکاویک دله، که تا اون گدر روستا ره موندسته، اتا نخ‌ریسی کارخنه بساتنه. در عرض نیم قرن، ایسلندِ دِتا اسقف‌هنیشت متحد بینه و ریکاویک عملاً جزیره‌ی مرکز بیّه. آلسینگ ِمِیلس ره سال 1800 رقد بدانه و ونه جا، ریکاویک دله اتا دادگاه بساتنه. دانمارک ِفرماندار هم چن سال پئی‌ته شهر دله ساکن بیّه. این زمون ریکاویک 300 نفر جمیعت داشته. سال 1703 اولین سرشماری دله ایسلند 50358 نفر جمیعت داشته و اکثراً کشاورز بینه و خله‌شون ماهی‌گیری هم کردنه ولی کم‌کم مقامات ماهی‌گیری ره شه وسّه انحصاری هکردنه.
قرن هیژدهم کشور دله قحطی دکته. آتشفشون ِچکل جا تش راست بیّه و دهه 1780 سردی باعث بیّه که یک‌پنجم جمیعت بمردنه. ایسلند دله مردم حکومت ره خله کار ناشتنه و زمونی که نروژ و سوئد خاستنه دانمارک جه سیوا بوون، ایسلندی‌ها چنین خاسته‌ئونی مطرح نکردنه.
ایسلند سیواخاهی دوره
دهه 1830 میلادی، دانمارک دله اتا میلس بساتنه که ایسلند فقط دِتا نماینده اونجه داشته. همینسه مردم خاستنه که آلسینگ ِمیلس ره دِباره تشکیل هادن. سال 1845 کریستین هشتم دستور هدا که وشون بخاستی بواشه و این میلس ریکاویک دله جلسه بی‌یشتنه. مقامات و مردِ کشاورزون حق رای داشتنه. سال 1848 کریستین ِجانشین، فردریک هفتم، شه مقوم ِقِد ره کنار بی‌یشته و دستور هدا که دموکراسی دانمارک دله سلطنت ِجا ره بَیره. ایسلند مردم این گدر اتا سیاسی رهبر داشتنه که ونه نوم یون سیگوردسون بی‌یه و کپنهاگ دله دیّه. اینتا مردی گته دانمارک ونه ایسلندِ آزادی ره پس هاده چون ایسلندی‌ها سال 1662 شه بخاستی جا پادشاهی دله عضو بئینه و اسا که پادشاهی دیگه شه قِد ره ندارنه، ونه ایسلندی‌ها شه تصمیم بیرن که سیوا بوون یا دانمارک دله بموندن. سال 1851 اتا مجمع دله هنیشتنه ایسلندی‌ها و دانمارکی‌ها گپ بزونه ولی هیچ‌کمین هئی ره راقاضی دمندانه. سال 1874 ایسلندی‌ها موفق بینه که شه قوانین وسّه شه‌گردونی بیرن و آلسینگ دله قانون بی‌یلن. سی سال دیگه اختلاف دمباله داشته چون ایسلندی‌ها گتنه اجرایی قدرت هم ونه وشون دست دوو ولی دانمارک تا سال 1901 اینتا اجازه ره ندا؛ این سال دانمارکِ پارلمون دله لیبرال‌های حزب رأی بیارده و وشون ایسلندی‌ها جه بتتر بینه. اینتی سال 1904 شه اولین سروزیر ره ایسلند دله انتخاب هاکردنه.
قرن نوزدهم ایسلند دله اقتیصادی مشکلات زیاد بی‌یه. جمیعت انده زیاد بی‌یه که خاک دیگه وشون ره وسی نکرده و کشاورزی جوابگو نیّه. خله مردمون کوچ ره گیتنه، وردنه شمالی آمریکا. حدود 15000 نفر سال‌های 1870 تا 1914 بوردنه کانادا وری.
سره‌خنگی حکومت دوره (1818-1904) ایسلند دله پیشرفت دوره بی‌یه: ماهی‌گیرون شه قایق دله موتور کار بی‌یشتنه و اینتی وشون صید ویشته‌تر بیّه. تلگراف سیم ره ایسلند جه ا اروپا هکشینه. مدرسه بوردن اجباری بیّه و سال 1911 ایسلندِ دانشگاه بساته بیّه. ماهی‌گیریِ انحصار تموم بیّه و کارگرون ِجنبش رُش هکته. سال 1915 مردها و زنانی که مالک نئینه، حق پیدا هاکردنه که چنتا شرط جه، دولتی مقوم پیدا هاکنن و استخدام بوون. دانمارک و ایسلندِ اختلافات هم ادامه داشته و ایسلندی سیاستمدارون شه اختیارات وسّه چنه کشینه. وشون اول دسامبر 1918 موفق بینه که ایسلند ره اتا مستقل کشور هاکنن که ونه سلطنت دانمارک جه اتا بی‌یه ولی کشور سیوا بیّه. (اسایِ اسکاتلند دستوری) این توافق‌نومه 25 ساله بی‌یه و هر طرف حق داشته که پیمون ره از بین بَوِره ولی اگر تا 1943 جدیدِ توافق نکرد بوئن، اینتا توافق‌نومه لغو بی‌یه. تا اون تاریخ، ایسلند فقط خارجی امور دله دانمارکِ تبعیت ره کرده و باقی چیزون ره شه تصمیم گیته.
دهه 1920 ایسلند حزبون استقلال‌خاهی ره کنار بی‌یشتنه و طبقاتی اختلافات وسّه هئی جا دعوا کتنه. ایسپانیا دله‌یی جنگ باعث بیّه که ماهی بازار خراب بوو و دهه 1930 اتا گتِ رکود ایسلندِ اقتیصاد ره خراب هکرده. بیکاری و مریضی هم وضعیت ره بدته‌تر کردنه و جهونی جنگ دوم این گدرها برسی‌یه. آوریل 1940 نازی آلمان دانمارک ره بیته و اینتی ایسلند ِاتحاد بُوسّه. یک ماه بعد، انگلیسی‌ها ایسلند ره بیتنه و 1941 هدانه آمریکای متحد ایالات ره و آمریکایی‌ها 60000 سرباز ره بیاردنه جزیره دله. اینتی ایسلندی‌ها وسّه درآمد پیدا بیّه و ات‌که وشون وضع ره بتتر هاکرده.
روز 17 ژوئن 1944 ایسلند دله آلسینگ تصمیم بیته که دانمارک جه رسماً سیوا بوو و این روز ره اسا ایسلند دله جشن گیرنه. اون روز تاسا ایسلند اتا جمهوری هسته.
مستقل ایسلند دوره
جهونی جنگ دوم ایسلند دله برکت داشته و اینتا کشور اقتیصاد ره بتتر هکرده. وشون اتا رفاه دولت بساتنه و کشورِ تولید و مصرف بالایی درشی‌یه. وشون شه کشتی‌رانی صنعت ره بتتر هاکردنه و بیکاری دم ره بیتنه. یخ‌بزه ماهی ِصنعت هم وشون ِاصلی صادرات بیّه. دهه 1940 هوایی رفت-رُش و اینترنت ِبموئن باعث بینه که اینتا کشور خارجی کشورون جه ویشته مرتبط بوو. سال 2006 آمار دله، ایسلند بالاترین اینترنتِ نفوذ آمار ره دارنه.
دهه 1990 خارجی سرمایه‌گذارون ایسلند دله زیاد بینه. این روش باعث بیّه که دهه‌ئون 1990 و 2000 جهونی بازار ِنوسان، ایسلندِ اقتیصاد ره ضعیف هاکنه و وشون ِملی پول قِد دخاته و کشور تا ورشکستگی حد برسی‌یه. وشون آخرسر دِ میلیارد وام پول بین‌المللی صندخ جه قرض هایتنه که شه مشکلات ره حل هاکنن.
سیاست
ایسلند ِحکومت پارلمونی ِجمهوری هسته که اتا مجلس ویشته ندانّه، نماینده‌ئون هم هر چار سال انتخاب وانّه. این مجلس ِنوم آلسینگی هسته که سال ۱۸۴۵ بساته بیّه و فقط تونِسته دانمارکی شائون ره مشورت هاده. میون سال‌های ۹۳۰ تا ۱۷۹۹ میلادی اتا ملی ِمجمع ایسلند دله دَیی‌یه که آلسینگی ره اونتا جه اتّا دونّه. همینسه ایسلند ره «قدیمی‌ترین پارلمونی دمکراسی» دونّه.
ایسلند اولین کشوری بی‌یه که سال ۱۹۸۰ میلادی اتا زن ونه رییس‌جمهور بیّه. زنان این کشور دله قدیم تاسا شه وسّه حزبون قدرتمندی دارنه و پارلمون و سیاسی مقومات ره شه دَس گیرنه.
جوغرافی
کشور ایسلند ۱۰۲٫۸۱۹ کیلومتر مربع جه اروپایِ دومین گتِ جزیره هسته. این کشور اتا گتِ جزیره و چنتا پچوک‌ته جزیره جه بساته وانه. این جزایر اطلس اوقیانوس دله درنه و شمالی یخ بزه قطب جه هم نزدیک هستنه.
این جزیره قبلاً وجود نداشته و اتا آتش‌فشان که ئو بـِن دَیّه، فوران هاکرده و وه ره بوجود بیارده و بعدها نروژیون وه ره کشف هاکردنه.
مردم و فرهنگ
ایسلند ِکشور ۳۱۳٬۳۷۶ نفر جمعیت دانّه که وشون ِسِنِّ میونگین ۳۴٬۵ سال هسته. زنان این کشور دله ۸۲٫۶۲ سال زندگی وسّه امید دارنه و مردان ۷۸٫۳۳ سال.
ایسلند ِفرهنگ وایکینگون (قرن نهم گادِر) جه رِسِنه. ایسلندی‌ها شه تیر و تِبار جه افتخار کانّه و شه شجره‌نومه‌ئون ره دارنه که وشون ِتِبار نروژی وایکینگون جه رِسِنه. ایسلندی زوون هم وایکینگون ِزوون یعنی قدیمی نورس جه نزدیک هسته و ایسلندیون بتونّه راحت نورسی قدیمی بنویشته‌ئون (ساگایا واری) ره بَخوندِن.
ایسلند دله فامیلی بصورتی که مُدرن دوره دله باب بیّه، وجود ندانّه و وشون هَنتا عربی کشورون واری شه پییر نوم ره بعنوان فامیلی انتخاب کانّه و همینسه وشون‌هایِ فامیلیِ پسوند «سون» بمعنایِ «وَچه و بِزا» هسته؛ مثلاً گوردسون یعنی گوردِ وچه.
این کشور ِمردمون ِحقوق خله نزدیک هسته و زنان و مردان ِحقوق فرق نَکانده و فیمینیسم خله طرفدار دارنه. سال ۲۰۱۳ گانّه که ایسلند دله، که ارتش هم نِدانّه، جرم و جنایت ِآمار خله کم هَسته و ونه سیاسی-اقتصادی ثبات وه ره اتا باثبات کشور هاکِرده. سال ۲۰۱۳ اولین‌بار وسّه این کشور دله ات نفر پلیس جه مسلحانه درگیری پیدا هاکِرده و اینتی بَمرده.
انرژی
ایسلند دله برق و گاز وسّه اداره‌ای وجود ندارنه و مردم شه نیاز ره ونه شه تأمین هاکنن. چون ایسلند اتا آتش‌فشون سَره کَته، وشون بنه‌یِ گرمی جه ئو ره گرم کانّه و وه ره گرمایشی وسایل دله کار زنّه و ونجه برق تولید کانّه و تموم برق و گازی که کشور دله استفاده وانه همینسه طبیعی هسته و محیط‌زیست وسّه خله خاره. ایسلند تنها کشوری هسته که صد درصد انرژی برق ره اینتی تولید کانده.
تقسیمات
ایسلند هشت‌تا اوستان دانّه که نقشه دله وشون جا مَیـِّن هَسته و وشون ِاطلاعات مرتباً جدول دله دَره:
منابع
رج:اروپا کشورون رج:ناتو رج:نوردیک کشورون رج:نروژ قدیمی مستعمرات
پیرایواتلو
پیرایواتلو، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، قشلاق شمالی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۸۸۵ نفر (۱۷۷خانوار) بی‌یه.
منابع
پیرایواتلو
خلیفه‌لو (نمین)
خلیفه‌لو ، اتا روستای نوم هسته از توابع ویلکیج ِبخش، نمین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، ویلکیج مرکزی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۴۵۷ نفر (۹۲خانوار) بی‌یه.
منابع
خلیفه‌لو
فیلیپین
فیلیپین اتا جزیره‌یی کشور نوم هسه که آسیا قاره دله دره. این کشور آسئان ِمنطقه دله دره و ونه نزدیک‌ترین کشورون جه ویتنام هسته.
تاریخ
اینتا کشور ره ماژلان ۵۰۰ سال پیش پیدا هکرده و اون زمون جا تا میلادی نوزده قرن دله ایسپانیا کولونی بی‌یه تا اینکه موتحده ایالات وه ره بیته و جهونی جنگ دوم سَره جاپون این کشور ره خاک-تپه هاکرده و بعد که جنگ تموم بیّه، آمریکایِ کومِک جه فیلیپین اتا جمهوری تشکیل هدائه و مازرونیِ ۱۴۵۸ سال دله اتا سیوا کشور بیه.
نوم
فیلیپین میون سال‌های ۱۵۲۱ تا ۱۸۹۸ ایسپانیا کولونی دله دیّه و این کشور نوم هم اتا ایسپانیایی شاه (فیلیپ دوم) نوم جه بَییته بیّه. نام اصلی فیلیپین اوائل las islas filipinas بی‌یه که «فیلیپ ِجزیره‌ئون» معنی ره دائه.
جوغرافی
اینتا کشور گتی۳۰۰۰۰۰کیلومترموربع هسه. اینتا کشور۵/۵۷ نفرجمعیت دارنه. ونه نیشتگا (=پایتخت) نوم مانیل هسه ولی ونه گتترین شهر کوئزن هسته.
مردمون
فیلیپین جمعیت سال ۱۹۸۷ گدر ۵۷٫۴ میلیون نفر بی‌یه و تا سال ۲۰۰۰ این جمعیت ۷۸ میلیون نفر بَیینه.
چون ایسپانیا این کشور ره داشته، وشون فرهنگ خله لاتین آمریکایِ کشورون جه شبیه بیّه و فیلیپینی زوونون خله ایسپانیایی کلمات دخیل دارنه. فیلیپین مردم ویشتر فیلیپینو زوون ره گپ زنه و ۹۰٪ مسیحی دین ره په‌روو هسنه ولی وشون میون اتی موسلمون هم درنه.
نوئل دو فل
نوئل دو فل نویسنده قرن شانزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن شانزدهم میلادی
فیلیپین
سیاست
اینتا کشور حوکومت جمهوری هسه.
ایقتصاد
اینتا کشور پیل یکا نوم پزو هسه. تقریباً نصف مردمون این کشور دله کشاورزی جه مشغول هستنه و ویشته بینج کارنّه. الوار و چو هم فیلیپین جه صادر وانه و جنگلداری جه رسنّه. نساجی، مواد غذایی، دوا سازی، برق و صنایع دستی دله هم فعالیتون و سرمایه‌گذاریونی دارنه. توریسم هم خله فیلیپین دله کار ایجاد کانده.
تقسیمات
فیلیپین ۱۷ ناحیه، ۸۱ استان و نزدیک به ۱۵۰۰ شهرستان دارنه:
دارکلا
دارکلا، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان پایین خیابان لیتکوه دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۵۳۹ نفر (۱۴۰خانوار) هسه.
منابع
دارکلا
ئوشار دالگوچ
ئوشار دالگوچ (انگلیسی:Dolgoch Falls) ئوشاری هسته که ولز درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 30 متر هسته.
قطعنومه ۱۳۰۸ امنیت شورا
قطعنومه ۱۳۰۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۷ جولای ۲۰۰۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره امنیت شورا مسئولیت بین‌المللی صلح و امنیت حفظ سَره: ایدز و جهونی صلح عملیات پاسداری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۱۷۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
شمس
اینتا سوره مکه ی دله نازل بهییه و ۱۵ تا آیه داینه.
۸ آبان
۸ آبان هجری شمسی، مساوی ۹ تیر ما تبری.
ژوئه لتور
ژوئه لتور اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ اندر الوآر دله دره. اینتا شهر سانتر (فرانسه) ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۳۶٬۲۳۳ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
خاویار
خاویار ماهیون خاویاری تیم و از گرون‌ترین غذائون جهون هسته مازرون دریو به عونوان گت‌‌ترین منبع اینان ماهی‌ئون جهون دله ویشته از ۹۰٪ خاویار جهون ره تأمین کانده. فیل‌ماهی ، تاس‌ماهی روسی ، قره‌برون، ماهی شیب و ماهی اوزون‌برون ، گونه‌ئون اصلی ماهیون خاویاری مازرون دریو هسنه. ئیران ِکرانه‌ئون شرقی مازرون دریوی دله بویژه سواحل بندر ترکمون (از خلیج حسنقولی تا میونکاله جزیره مونا) موهم‌ترین محل ماهی خاویاری بیتنه که سِوا از بقیه نصف خاویار ئیران اینجه بی‌یت وانه.
ایسم خاویار
به هارشا(نظر) بعضیا واژه خاویار واژه‌ئی فارسی و دگرگون‌بیی واژهٔ خاگ‌آور«به معنی تیم‌بیار» هسته. دهخودا درباره این واژه لوغتنامه دله اینتی گانه: لوغت خاویار که ویشته زوونای ئوروپایی - باستثنای روسی دله اتائه ، ظاهراً بایسی از ریشه تورکی یا تاتاری بیته‎بائه (ولی تورک‌ئون امروز وشون ره خاویاه مینامند که از کلمه کاویالا ایتالیائی بیته بیّه).
انوائ خاویار
ماهیون خاویاری یا استورژون، از خانواده‎ئون تاس‌ماهیون، از جومله گونه‌ئون او‌زی«فارسی:آبزی» کم نظیری هسنه که از تاریخی چن‌صد میلیون ساله که به عصر ژوراسیک باز گردنه برخِردارنه و از این رو ماهیون خاویار ره نمرده فسیل‌ئون‌ جهون گنّه که همراء با تکامولی فیلوژنی تا به امروز بموندسته. اینان ماهیون به ۲۷ گونه و زیرگونه جهون دله تخسیم وانّه که از این تیعداد ۶ گونه مازرون دریو دله زندگی کانّه. ارزش ماهیون خاویاری نه به جهت ایستیفاده‌ی وشون ِگوشت بلکه برای بَیتن وشون تیم هسته که به خاویار یا سیو مروارید مشهوره. خاویار انوائ گوناگونی دانـّه چون طلایی خاویار و سِرخ و سیو که البته وشون میون سیو خاویار گرون قیمت ته‎ره. مازرون دریو سِوا از بقیه ۹۳ در صد از خاویارئون و ماهیون خاویاری جهون رها شه دله جا هدائه. همینتی ۵ گونه از ماهیون خاویاری مومتاز جهون هم این دریو دله دَرنه که به ترتیب کیفیت عبارتنه از «فیل ماهی»، «قره برون – ئیران دله»، «ماهی خاویاری گلد – روس دله»، «ماهی شیپ»، «ماهی ازون برون».
چـِتی بخِردِن
خاویار شه سِوا از بقیه اشرافیشائی‌‌ترین ناشتایی جهون حیساب وانه. خله از مردمون وه ره به شیکل خام یا همراه با زرده‌ی مرغِنه یا خورده پیاز خارنّه و گروئی هم به اندازه نوک قاشوقی از وه ره همراه با سبزی خِش‎بو یا ات تیکه نون و کـَره خارنه. بعضی علاقمندون خاویار، وه ره سرد و اتاخورد قاشق و بدون نون جه خارنه. بعضیا بوی تند ماهی مثل وه و ونه شوری ره خله دوست دارنه هرچن طعم و بوی خاویار مومکنه برای خله اصلاً خِش نَبوه.
کم بَروتِن
با توجه به سِرخِ خط اینقیراض اینتا ماهی روز به روز ارزش خاویار و قیمت وه ویشته وانه، با اینکه خله از کشورون به پرورش مصنوئی وه ایقدام هکردنه ولی کماکان، گونه‌ئون آزاد وه ارزش ویشتری دارنه. تیجارت خاویار خله پرسوده اما با این همه صید قاچاق و آلوده هکردن مازرون دریو از جانب کشورون حوزه دریو و بی توجهی به نشونه‌گوذاری و سرپیچی از کنوانسیون سایتیس کم بیّن گونه‌ئون ماهیون خاویاری خله تأثیر گوذار بی‎یه. به طور میثال آذربایجون وِنه گونه‌ئون نشونه‌گوذاری بیی ره ریها هکنه اما نه تنها این کار ره انجام نکانده بلکه با شیوه‌ئون ایبتیدایی فقط ونه گوشت ره گنّه بقیه ره دِم‌دنه.
بیرون بگردستن
خجیرجائون
رج:مازرونی بخردنی رج:مازرون ایقتیصاد رج:مازرون دریا
قطعنومه ۱۹۷۸ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۷۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۷ آوریل ۲۰۱۱ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سودان وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۵۲۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
فصل ۱۹۵۲ فرمول یک مسابقات
فصل ۱۹۵۲ فرمول یک مسابقات سال ۱۹۵۲ میلادی دله برگذار بیه. این مسابقات دله آلبرتو آسکاری اسکودریا فراری تیم جا که فراری خودرو ره سوار بیه قهرمون بیه. آلبرتو آسکاری که این مسابقهٔ اول جا خط ۵ رو قرار داشته، شه بهترین زمان ره ۶ امین دور دله بدست بیارده و کلاً بتونسه ۳۶ امتیاز بدست بیاره.
منابع
رج:فصل ۱۹۵۲ فرمول یک مسابقات
اکوک تپه
اکوک تپه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ هزاره اول پیش از میلاد و اسلامی دوره جه رسنه. اکوک تپه مازرون استان و کیاکلا دله دره. ونه آدرس کیاکلا، دهستان تالارپی، ۵ کیلومتری شمال غرب روستای سوخته آبندان هسته. این بنا ۱۰۲۶۸ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۷-۰۱ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:قائم‌شهر تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
سوریه شهرون فهرست
منبع
سوریه
قطعنومه ۸۹۱ امنیت شورا
قطعنومه ۸۹۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۰ دسامبر ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره رواندا هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۳۲۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ضحی
اینتا سوره مکه ی دله نازل بهییه و ۱۱ تا آیه داینه.
۱۷ آبان
۱۷ آبان هجری شمسی، مساوی ۱۸ تیر ما تبری.
بمردون
رج:آبان
رضوان‌شهر (اصفهان)
رضوانشهر اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که تیران و کرون شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۳٬۶۰۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:تیران و کرون شهرستان
فندق گلام
فِنِر یا فِندُق گُلام اتجور محفظه‌دار ِچراغ نوم هسته که ویشته قدیم داشتنه و هرکاجه شینه، شه همراه وَردنه یا فی‌المثل اتا سی سَر یِشتنه که همه جا ره روشِن هاکِنه.
دورجین
دورجین، اتا روستای نوم هسته از توابع ویلکیج ِبخش، نمین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، ویلکیج مرکزی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۳۲ نفر (۴۶خانوار) بی‌یه.
منابع
دورجین
پیر گری
پیر گری شاعر، نویسنده و مترجم قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
لیل
اینتا سوره مکه ی دله نازل بهییه و ۲۱ تا آیه داینه.
آنری باتل
آنری باتل شاعر و نمایش‌نومه نویس  قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
توپراق‌کندی
توپراق‌کندی، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، قشلاق شمالی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۶۷۲ نفر (۱۲۵خانوار) بی‌یه.
منابع
توپراق‌کندی
قطعنومه ۱۳۰۹ امنیت شورا
قطعنومه ۱۳۰۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۵ جولای ۲۰۰۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره غربی صحرا وضعیت خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۱۷۵‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
آتامی، شیزوئوکا
آتامی اتا شهر نوم هسته که جاپون ِشیزوئوکا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۰٬۵۲۴ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۶۱٫۵۶ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۶۵۸ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۳۷-۰۴-۱۰ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:شیزوئوکا شهرون
شرح
اینتا سوره مکه ی دله نازل بهییه و ۸ تا آیه داینه.
قطعنومه ۱۹۷۹ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۷۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۷ آوریل ۲۰۱۱ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره غربی صحرای وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۵۲۳‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
فصل ۱۹۵۳ فرمول یک مسابقات
فصل ۱۹۵۳ فرمول یک مسابقات سال ۱۹۵۳ میلادی دله برگذار بیه. این مسابقات دله آلبرتو آسکاری اسکودریا فراری تیم جا که فراری خودرو ره سوار بیه قهرمون بیه. آلبرتو آسکاری که این مسابقهٔ اول جا خط ۶ رو قرار داشته، شه بهترین زمان ره ۴ امین دور دله بدست بیارده و کلاً بتونسه ۳۴٫۵ امتیاز بدست بیاره.
منابع
رج:فصل ۱۹۵۳ فرمول یک مسابقات
رزوه (شهر)
رزوه اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که چادگان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۴٬۳۳۲ نفر جمیعت داشته.
۲۸ آبان
۲۸ آبان هجری شمسی، مساوی ۲۹ تیر ما تبری.
بمردون
رج:آبان
ژاک ییوه
ژاک ییوه رمان‌نویس قرن شانزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
پلک علیا
پلک علیا، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان بالاخیابان لیتکوه دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۳۶۱ نفر (۸۹خانوار) هسه.
منابع
پلک علیا
مادرید
مادرید أتا شهر نوم هسه که ایسپانیا نیشتنگاء (پایتخت) هسه. مادرید اتا از ۱۷ بخش خدمختار و اتا از ۵۰تا اوستان ایسپانیا هم هسته. این اوستان ۱۷۹تا دهستون دانّه. پایتخت خدمختار ِبخش و مادرید ِاوستان ِمرکز هسته.
منابع
رج:اروپا نیشتگائون رج:ایسپانیای شهرون
شوآزی لو روآ
منابع
رج:فرانسه شهرون
قطعنومه ۸۹۲ امنیت شورا
قطعنومه ۸۹۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۲ دسامبر ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره آبخاز، گرجستون هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۳۲۵‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
۲۹ آبان
۲۹ آبان هجری شمسی، مساوی ۳۰ تیر ما تبری.
بمردون
رج:آبان
تین
اینتا سوره مکه ی دله نازل بهییه و ۸ تا آیه داینه.
تیرول
منابع
رج:اتریش ایالتون رج:تقسیم‌بیی منطقه‌ئون
سوها
سوها، اتا روستای نوم هسته از توابع ویلکیج ِبخش، نمین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
تهرون بیتن
ترون بئیتن یا تهرون بئیتن اشاره دانّه به ورود نیروئون موجاهدین بختیاری و گیلون به تهران در۲۲ تیر۱۲۸۸ (۱ رجب ۱۳۲۷ /۱۹ ژوئیه ۱۹۰۹ ) جریون انقلاب مشروطه ایران که باعیث به نیشتاگر بیّن ممدعلی‌شاء سفارت روسیه دله و بعدأ خلع وه از سلطنت بیّه.
دین کتی (بارفیکلا)
دین کتی (بارفیکلا) اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ هزاره اول پیش از میلاد و اسلامی دوره جه رسنه. دین کتی (بارفیکلا) مازرون استان و قائم‌شهر شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان نوکنده کلا، جنوب غربی روستای بارفیکلا هسته. این بنا ۱۰۲۶۹ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۷-۰۱ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
تهرون بیتن
جونبش‌ئون ولایات
اولین جونبش و قیوم علیه حکومت مرکزی سال ۱۲۸۷ از اصفهان شروع بیّه. صمصام السلطنه بختیاری با هزارون نفر سوار لر بختیاری وارد اصفهان بیّه و شهر ره تصرف هاکرده. اقبال الدوله حِکمرون اصفهان از ترس جان کنسولگری بریتانئون دله پناهنده بیّه. همین زمون انجومن مشروطه اصفهان دله توسط صمصام السلطنه تشکیل بیی‌یه. به دمباله سقوط اصفهان اوضاع گیلون هم رِقِدبدا بیّه. موخالفین ممدعلی شاء موتحد بَینه و عده‌ئی از موجاهدین قفقازی هم به وشون مولحق بَینه. یپرم خان ارمنی فرمونده موجاهدین قفقازی، شه واحدون نیظامی دله انضباط نیظامی ره برقرار هاکرده و بعد از موتشکل هکردن این نیرو به ارک دولتی حمله و وه ره اشغال هاکرده. معزالسلطان که از موجاهدین گیلونی بی‌یه، آقا بالاخان حاکم رشت ره بکوشته. موجاهدین اینتی شهر رشت ره تصرف هاکردنه و در نتیجه گیلون هم سقوط هاکرده. هنوز مراسم نوروز سال ۱۲۸۸ شمسی تموم نَیبی‌یه که موجاهدین مشروطه خواه گیلون به فرموندئی یپرم خان ارمنی وارد قزوین بَینه و بین وشون و قوای دولتی جنگ شروع بیّه. آخرسری موجاهدین شهر ره بیتنه و قاسم خان امیر تومان فرمونده قشون دولتی و چن نفر دیگه دار بزه بَینه. هم‌زمون با این اتفاق عین الدوله از موحاصره تبریز خسته بیّه و به سورعت از آذربایجون وردگردسته. ممدعلی شاء با بدی‌ین این وضعیت مشیر السلطنه رئیس الوزرای دورون استبداد صغیر ره (بعد از گوذشت کمتر از یکسال) از کار برکنار هاکرده.
سوها
منابع
سوها
تهرون بیتن
رئیس الوزرایی کامران میرزا
ممدعلی شاء بعد از برکیناری مشیرالسلطنه برای راضی داشتن مردمون دستور دِباره وا بَیّـِن مجلس شورای ملی ره هدائه و عده‌ئی ره مامور هکرده تا عمارت بهارستون ره دِرِس هاکنن. به دمبال این فعالیتون؛ فرمون صدارت عظما ره به ایسم کامرون میرزا؛ نایب السلطنه، شه عمو و زن‌پی‌یر صادر هکرده. صدراعظمی نایب السلطنه قاجار میون رفیقون و دِشمنای ممدعلی شاء سود نداشته. مشروطه خوائون وه ره اتا مستبد و کم‌سواد ِمرد دونستنه و از کارای وه اون زمون ناصرالدین شاء و واقعه رژی خاطرات بدی داشتنه. همینتی وزیر مختار روسیه و وزیر مختار بریتانئون تصمیم به شاء ِتصمیم اعتراض هاکردن و بائوتنه این کار به صلاح شاء نی‌یه. آخرسری سه روز بعد از این انتصاب و به‌دمبال مولاقات وزرای مختار روسیه و بریتانئون با ممدعلی شاء ( که باغشاء دله ساکن بی‌یه)، شاء کامران میرزا ره از رئیس الوزرایی برکنار هاکرده.
رئیس الوزرایی سعدالدوله
به دمبال صدور حوکم رئیس الوزرایی سعدالدوله وقایعی ایران دله اتفاق دکته که کسی فکرش ره نکارده. روسیه‌ی ارتش تبریز ره بییت بینه و حکومت‌نیظامی راه دمبداء بینه. ساختمونای دولتی اشغال بیّه و دستگیری و زندونی هاکردن گت آدمون شروع بَیبی‌یه. از سوی دیگه ات خله از مشروطه خوائون که حرم حضرت عبدالعظیم نیشتاگر(متحصن) بینه نیشتن ره وِل هاکردنه و همه تفنگ به دست بَینه و اینتا شروع زد و خورد موسلحانه میون قوای دولتی و قوای مشروطه خائون بی‌یه. قزوین و اصفهان و شیراز دله درگیریای زیادی شروع بیّه و از شروع قیوام موسلحانه علیه شاءه و دولت حکایت داشته. سعدالدوله تنونسته موقاومت هاکنه و همراه شه وزیرون استعفاء هدائه؛ ولی ونه استعفاء پذیروفته نیّه. این زمون جمعی از مِلّائون ساکن نجف، کربلا و سامراء تلگرام توندی علیه شاء مونتشر هکردنه و کارای وه ره خلاف شرع بدونستنه و اضافه هاکردنه که از هیچ نوع اقدامی علیه وه دست نکشِنّه. به‌دمبال این واقعه سعدالدوله شاء ره وادار هاکرده تا با برگوزاری سریع انتخابات موافقت هاکنه. هیاتی بیست نفره مشغول تنظیم نیظام‌نومه انتخابات بَینه. این هیات و هیات وزیرون چندین جلسه موشترک داشتنه. عده‌یی هم تحت عونوان «هیات آشتی» دولت ره یاری کاردنه. گرداننده این هیات صنیع الدوله و ونه برارون بینِه. آخرسری نیظامنومه انتخابات تکمیل و با تایید شاء مونتشر بَیّه. ستارخان که مثل خله از مشروطه خوائون از این عمل شاد بَیبی‌یه؛ از تبریز برای ممدعلی شاء پیغوم تشکور رسنی‌یه. ولی همین زمون که شاء و دولت شتاب تَجِستنه که انتخابات ره برگوزار هاکنن، قوای بختیاری به فرماندهی سردار اسعد بختیاری اصفهان جه و موجاهدین گیلون به رهبری ممدولی خان تونکابنی به همراهی موجاهدین قفقازی که یپرم خان ارمنی دست دَینه، راه دَکتنه تا تهران ره بَیرِن.
تهران بیتن
با شروع تیرماه ۱۲۸۸ شمسی، قوای سردار اسعد به قم و قوای ممدولی‌خان به ینگی امام بَرسینه. در موقابل سعدالدوله قوایی به فرموندهی امیر مفخم بختیاری به سمت کرج بَرِسِنی‌یه. شاء با گرو بی‌یِشتِن جواهرات سلطنتی مبلغ پنجاه هیزار تومان "بانک استقراضی روس" جه وام بَیته و قسمتی از حقوق عقب‌دکته‌ی سربازا ره هدائه. قوای نیظامی دِ طرف آماده جنگ بَینه ولی سعدالدوله تلاش کارده موذاکره جه قضیه ره حل هاکنه. همینتا وسّه ممدولی‌خان و امیراسعد جه بخاسته که شه نیماینده‌ئون ره بَرِسِنن؛ ولی سعدالدوله به نتیجه نَرِسی‌یه و ونه همکارون ونجه سِوا بَینه. روز ۲۲ تیرماه ۱۲۸۸ شمسی ارتش سردار اسعد و سپهدار نزدیکی تهران به هم‌دیگه بَرِسینه و بادامک دله اردو بزونه. جنگ میون قزاقون دولتی و سربازای مشروطه خائون شروع بیّه و عصر روز ۲۴ تیرماه جنگ به نفع مشروطه خوائون تموم بَیّه. فردای اون روز ممدعلی شاء و ونه کَل‌سِمِلون به سفارت روسیه و سعدالدوله به سفارت بریتانئون پناه بیاردنه.
رئیس الوزرایی ممدولی خان تونکابنی (سپهدار اعظم)
بعد از پنج روز درگیری؛ آخرسری قوای موشروطه بتونستنه کونترل کامل تهران ره به دست بَیرِن. این میون سران این قوا عمارت بهارستان دله ساکن بَینه و تهران ِاوضاع ره بدست بَییتنه. بعد از پناه بَیتن ممدعلی شاء سفارت روسیه دله؛ نمایندگون روسیه و بریتانئون عمارت بهارستان دله با دِتا زعیم مشروطه دیدار هاکردنه. آخرسری بعد از گپ‌بزوئن ممدعلی شاء از سلطنت کناره بَیته و شاء جدید (احمد شاء) حکومت ره بَیته و عضدالملک نایب السلطنه بیّه. تموم این تغییرات تحت لوای هیاتی به ایسم «مجلس عالی» که اعضای وه نزدیک به ۳۰ نفر بینه و از معتمدین سردار اسعد و سپهدار بشناسی‌یه بینه صورت بَیته. همین «مجلس عالی» هیات وزیرونی به شرح زیر انتخاب و معرفی هکرده: سپهدار اعظم وزیر جنگ، سردار اسعد وزیر داخله، ناصرالملک وزیرخارجه، مستوفی الممالک وزیر مالیه، فرمانفرما وزیر عدلیه، سردار منصور رشتی وزیر پست و تلگراف و صنیع الدوله وزیر معارف. ولی سپهدار چون از حیث سن و مقوم و سوابق خدمات اوستانداری و وزارت و امارت سردار اسعد جه گت‌ته بی‌یه، عملاً سرپرست کشور بَیّه.
سپهدار انقلابی کسوت دله
این اولین کابینه بعد از استبداد صغیر که فاتحون تهران تعیین هکردنه، دِنفر از وزیرون کابینه داماد مظفرالدین شاء بینه، یعنی دِنفر از شوهر خاخِرون ممدعلی شاء، شاء مخلوع. این دِتا فرمانفرما و صنیع الدوله بینه. این کابینه دله ناصرالملک که اون زمون لندن دله دیی‌یه وزارت خارجه انتخاب بیّه؛ اما به ایران نموئه. کابینه جدید که به سرپرستی سپهدار و مشورت سردار اسعد امور جاری کشور ره نظم دائه، یپرم خان ارمنی ره به ریاست شهربونی، صمصام السلطنه ره به حکومت اصفهان و مخبرالسلطنه ره به حکومت آذربایجون تعیین هاکرده و اتا دادگاه انقلابی برای موحاکمه طرفدارون ممدعلی میرزا تشکیل هدائه. به حوکم این دادگاه شیخ فضل‌الله نوری، صنیع حضرت، موقرالسلطنه، مفاخر الملک و میر هاشم دار بزه بَینه. این زمون انتخابات دوره دوم مجلس به طریق دِ درجه‌یی انجام بیّه و همین زمون بی‌یه که ممدعلی میرزا ایران ره تَرک هاکرده. آخرسری بعد از انجام ات سری اقدامات، عضدالملک نایب السلطنه قاجارون، رسما سپهدار تونکابنی ره به عونوان رئیس الوزرایی موعرفی هاکرده (مهر ماه ۱۲۸۸).
ئوشار دریپینگ اسپرینگ
ئوشار دریپینگ اسپرینگ (انگلیسی:Dripping Springs Falls) ئوشاری هسته که اوکلاهاما، ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 77 پا هسته.
فردریک بایگبدر
فردریک بایگبدر نویسنده، منتقد ادبی، کارگردان و مجری قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
دیزیچه
دیزیچه اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که مبارکه شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱۸٬۹۳۵ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:مبارکه شهرستان
فصل ۱۹۵۴ فرمول یک مسابقات
فصل ۱۹۵۴ فرمول یک مسابقات سال ۱۹۵۴ میلادی دله برگذار بیه. این مسابقات دله جان مانوئل فانجیو مرسدس - مازراتی تیم جا که مرسدس - مازراتی خودرو ره سوار بیه قهرمون بیه. جان مانوئل فانجیو که این مسابقهٔ اول جا خط ۵ رو قرار داشته، شه بهترین زمان ره ۳ امین دور دله بدست بیارده و کلاً بتونسه ۴۲ امتیاز بدست بیاره.
منابع
رج:فصل ۱۹۵۴ فرمول یک مسابقات
قطعنومه ۱۹۸۰ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۸۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۸ آوریل ۲۰۱۱ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره ساحل عاج وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۵۲۵‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
روبر دو فلر
روبر دو فلر نمایش‌نومه نویس  قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
حاج‌حسن‌کندی
حاج‌حسن‌کندی، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، قشلاق شمالی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۳۲ نفر (۵۳خانوار) بی‌یه.
منابع
حاج‌حسن‌کندی
مالاوی
مالاوی  اتا کشور نوم هسه که آفریخا قاره دله دره.
جوغرافی
اینتا کشور گتی۱۱۸۴۸۴ کیلومترمترموربع هسه.اینتا کشور۱۰میلیون نفرجمعیت دارنه.ونه نیشته‌گا نوم لیلونگوه هسه.
سیاست
اینتا کشور حوکومت جوموری هسه.
دپت چرخه‌توئون
رج:کشورون رج:آفریقایی کشورون
قطعنومه ۱۳۱۰ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
مالایا
مالایا اتا جزیره مونا نوم هسه که آسیا شرقی جنوب وردره.اینتا جزیره مونا گتی۲۳۷هزار کیلومترموربع هسه.
قطعنومه ۸۹۳ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
روآن
روآن اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ لوآر دله دره. اینتا شهر رون-آلپ ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۳۶٬۱۲۶ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
دین تپه (کلاگر مله)
په‌نویس
رج:قائم‌شهر تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
قدر
قدر ِسوره مکه‌ی دله نازل بهییه و ۵ تا آیه داینه.
آن اسکات
آن اسکات نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
فصل ۱۹۵۵ فرمول یک مسابقات
فصل ۱۹۵۵ فرمول یک مسابقات سال ۱۹۵۵ میلادی دله برگذار بیه. این مسابقات دله جان مانوئل فانجیو مرسدس تیم جا که مرسدس خودرو ره سوار بیه قهرمون بیه. جان مانوئل فانجیو که این مسابقهٔ اول جا خط ۳ رو قرار داشته، شه بهترین زمان ره ۳ امین دور دله بدست بیارده و کلاً بتونسه ۴۰ امتیاز بدست بیاره.
ئوشار درای
ئوشار درای (انگلیسی:Dry Falls) ئوشاری هسته که ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 400 پا (121 متر) هسته.
فصل ۱۹۵۵ فرمول یک مسابقات
منابع
رج:فصل ۱۹۵۵ فرمول یک مسابقات
شهرک‌غربی
شهرک‌غربی، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، قشلاق شمالی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۴۲۵ نفر (۳۸۴خانوار) بی‌یه.
منابع
شهرک‌غربی
۱۰ شهریور
۱۰ شهریور هجری شمسی، مساوی ۱۰ کرچه ما تبری.
بمردون
رج:شهریور
خالیسکو
منابع
* رج:مکزیک ایالات
دولت‌آباد (اصفهان)
دولت‌آباد (اصفهان) اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که برخوار شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۳۷٬۰۹۸ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:برخوار شهرستان
۱ شهریور
۱ شهریور هجری شمسی، مساوی ۱ کرچه ما تبری.
بمردون
رج:شهریور
قره‌تپه (نمین)
قره‌تپه ، اتا روستای نوم هسته از توابع ویلکیج ِبخش، نمین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، ویلکیج مرکزی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۶۶۷ نفر (۱۳۸خانوار) بی‌یه.
منابع
قره‌تپه
ژیل دو گوبرویل
ژیل دو گوبرویل روزنومه‌نگار قرن شانزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن شانزدهم میلادی
میشیما، شیزوئوکا
بیرون بگردستن
رج:شیزوئوکا شهرون
اغوزکتی
اغوزکتی، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازرون ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان پایین خیابان لیتکوه دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۳۱۹ نفر (۷۷خانوار) هسه.
منابع
اغوزکتی
قطعنومه ۸۹۴ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
بینه
اینتا سوره مدینه ی دله نازل بهییه و ۸ تا آیه داینه.
قطعنومه ۱۹۸۱ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۸۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۳ مه ۲۰۱۱ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره ساحل عاج وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۵۳۵‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
پل لئوتو
پل لئوتو نویسنده  قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
زلزله (سوره)
اینتا سوره مدینه ی دله نازل بهییه و ۸ تا آیه داینه.
پوآسی
پوآسی اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ ایولین دله دره. اینتا شهر ایل-دو-فرانس ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۳۵٬۸۶۰ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
قطعنومه ۱۳۱۱ امنیت شورا
قطعنومه ۱۳۱۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۸ جولای ۲۰۰۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره گرجستون وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۱۷۹‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
فصل ۱۹۵۶ فرمول یک مسابقات
فصل ۱۹۵۶ فرمول یک مسابقات سال ۱۹۵۶ میلادی دله برگذار بیه. این مسابقات دله جان مانوئل فانجیو اسکودریا فراری تیم جا که فراری خودرو ره سوار بیه قهرمون بیه. جان مانوئل فانجیو که این مسابقهٔ اول جا خط ۶ رو قرار داشته، شه بهترین زمان ره ۴ امین دور دله بدست بیارده و کلاً بتونسه ۳۰ امتیاز بدست بیاره.
دهق
دهق اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که نجف‌آباد شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۸٬۲۷۲ نفر جمیعت داشته.
فصل ۱۹۵۶ فرمول یک مسابقات
منابع
رج:فصل ۱۹۵۶ فرمول یک مسابقات
دهق
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:نجف‌آباد شهرستان
کچلیک
کَچـِلیک (Kaçelik) فارسی زبون دله کدو سبز هسِّه. اتا جور نرسی کیی به حساب اینه. کیی و کچلیک مازرون دله خله استفاده (بخرد) بونه. کچلیک ویتامین A ره فراوون دارنه و قلب وسه خله مفید هسِّه. روزانه ۱۵۰ گرم کچلیک بخردن فیبر لازم بدن ره تامین کنِّه.
منابع
https://goo.gl/l6J5rs
سدریک بانل
سدریک بانل کارآفرین و نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
۱۲ شهریور
۱۲ شهریور هجری شمسی، مساوی ۱۲ کرچه ما تبری.
بمردون
رج:شهریور
حسن بن زید
حسن بن زید بن محمد بن اسماعیل بن حسن بن علی بن ابی‌طالب که وه ره گاتنه داعی اول و داعی کبیر (بزائه اولین نیمهٔ قرن سوم قمری، مدینه – فوت‌هاکارد ۳ رجب ۲۷۰ قمری، آمل) اتا حسنی سید بی‌یه که تبرستون علویون حکومت ره ۲۵۰ هجری بساته. وه چنتا جنگ سره بتونسته طاهریون ره تبرستون جه دَرهاکنه، و اَی عباسیون و صفاریون جه هم بجنگسته.
این جنگون دله، حسن بن زید سه بار تبرستون دله جه فرار هاکرده، اولین‌بار سال ۲۵۱ سلیمون ِطاهری حمله په، أی دور دوم ۲۵۵ سال وه ره مفلح، عباسی سردار درهاکرده و آخرین‌بار هم سال ۲۶۰ بی‌یه که یعقوب لیث صفاری وه ره مزراب بییشت‌بی‌یه. داعی هربار شی‌یه دیلمِ کوه‌ئون دله و بعد دِباره حمله کارده و تبرستون ره گیته.
وه بتونسته تبرستون قلمروو ره هم گت‌ته هاکنه. گرگان ره سال ۲۵۳ فتح هاکرده. این شهر چن‌بار دَ‌س‌به‌دَس بیّه و آخرسری داعی وه ره هدائه شه خورد ِبرار دَس. وه جنوبی البرز ره هم حمله هاکرده و ری، قزوین، زنجان، و قومس ره بییته.
ونه نوم و تبار
حسن بن زید که وه ره «داعی اول» ، «داعی الحق الی الخلق»، «داعی الی الله»، ، «داعی کبیر»، «داعی الی الحق» و «حالب الحجاره» هم گاتنه، اتا علوی سادات بی‌یه، که ونه پییر حسنی و ونه مار حسینی بی‌یه.
علی بن محمد علوی نسّابه کتاب المجدی فی انساب الطالبیین دله، ونه تبار ره پییری سو جه اینتی تعریف کانده: «زید بن محمد بن اسماعیل بن حسن بن زید بن حسن بن علی بن ابی‌طالب » این کتاب دله ونه مارطرفی تبار هم اینتی هسته: «آمنه بنت عبدالله بن عبدالله اعرج بن حسین اصغر بن علی بن حوسِن بن علی بن ابی‌طالب »
وچگی
حسن بن زید سومین قرن ِاولین نیمهٔ قمری سالون، مدینه دله دِنیابموئه. وه همین شهر دله گت بیّه و «سیاسی بلوغ و دینی معرفت» جه برسی‌یه. سده‌ئون اول و دوم هجری، عباسیون ات‌خله علوی ره مجبور هاکردنه که حجاز و مدینه جه دَربورن. این احتمال هم دانّه که حسن بن زید «یحیی بن عمر علوی» ِشورش دله شرکت هاکردبائه و این شورش ِسرکوب بیّن په و متوکل عباسی ِکوتناییون په، سیدون حجاز و عراق جه بمونه ایران ِمرکزی نواحی دله. حسن بن زید هم این آدمون دله دیّه و ری دله ساکن بیّه.
مهاجرت هاکردن تبرستون سو
زیدیون ِدینی آموزه‌ئون ره اولین‌بار ایران دله، «ایمام قاسم بن ابراهیم رسی حسنی» ِشاگردون شروع هاکردنه. وه که مدینه نزدیکی دیی‌یه، اتا مجموعه جوابون ره تبرستون ِزیدیون وسّه بنویشته. ونه پِیی، «جعفر بن محمد نیروسی طبری» شه مَله دله، نیروس، که چالوس ِدرکای شرقی کوه‌ئون دله بی‌یه، این آموزه‌ئون ره تبلیغ هاکرده. همینسه، تبرستون غربی مناطق، رویان، کلار و چالوس، زیدیون اولین مرکز منطقه دله بیینه.
تبرستون طاهریون دوران، وشون نظر په اداره بی‌یه. «محمد بن اوس بلخی» که طاهری نمایندگون جه بی‌یه، اتا بایر زمین ره که صاحاب نداشته و مردم ونجه استفاده کاردنه ره بییته، مردم هم ونجه ناراضی بیینه سال ۲۵۰ هجری محمد بن رستم کلاری و محمد که رویانی اسپهبد بینه، معدان خاندان جه، (و اتا نقل دیگه جه محمد و جعفر بن رستم) کلار، چالوس و دیلم ِمردم ِکومک جه، تبرستون دله اتا شورش راس هاکردنه و عبدالله پادوسبانی هم وشون ره کومک هاکرده. وشون اتا گت علوی که ونه نوم محمد بن ابراهیم بی‌یه، جه بخاستنه که وشون قیام ره رهبری هاکنه؛ ولی وه خادش ره خار ِکس ندونسته و حسن بن زید ره وشون وسّه خور هاکرده. کجور ِگت مردمون، اتا طوماری بنویشتنه و هدانه اتا پیغوم‌رسون دس تا هاده حسن بن زید ره.
حسن بن زید تحقیق و مطمئن بیّن په، این دعوت ره قبول هاکرده و شه فامیلون همراهی ری جه بموئه تبرستون دله. آخرسری رمضان ۲۵۰ هجری گادِر، رویان جه برسی‌یه.
آغاز حکومت
۲۵ رمضان ۲۵۰، اسپهبد ونداامید (نور ِاسپهبد)، عبدالله بن سعید، محمد بن عبدالکریم و کجور ِگت‌ِکَسون، کلار دله حسن جه بیعت هاکردنه. حسن بن زید بیعت بییتن په، سه نفر ره شه یارون جه، که وشون نوم محمد بن عباس، علی بن نصر و عقیل بن مسرور بی‌یه، ره برسنی‌یه چالوس تا اون شهر دله بیعت بییرن. حسین بن محمد مهدی حنفی، چالوس ِگت‌آدم، چالوس مردِم ره مسجد جامع دله جمع هاکرده و وشون جه بیعت بَییته. چالوس اینتی طاهریون دَس جه دَربورده. طاهریون ِعامل، محمد بن اوس، شهر جه رَم هاکرده و اسپهبد جعفر وه ره پناه هدائه.
حسن بن زید اولین‌بار وسّه کلار ِمصلا دله عید فطر ِنماز ره بخوندسته و شه اهداف ره بائوته. بعد هم شه رفخون ره رسنی‌یه تا ونسه بیعت بییرن. شه هم بورده ناتل و پایدشت دله تا بیعت بییره. دیلم ِامیرون و «جستانیون» هم ونجه بیعت هاکردنه.
وه شا بیّن په، شه نیشتنگاء ره ساری جه بورده آمل درون تا شه حامیون و هوادارون جه نزدیکته بائه و ساری هم که طاهریون دَس دیّه ره مشکل دی‌یه که نیشتنگاء بواشه.
چمنو نبرد
داعی این شکست په، محمد بن حمزه ره برسنی‌یه دیلم و اونجهٔ مردم جه کومک بخاسته. شیشصد نفر فرماندهی «امیدوار بن لشکرستان»، «ویهان بن سهیل»، «پالیزبان» و «فضل رفیقی» جه گیلان و دیلم جه بوردنه پایدشت دله و از طرفی تبرستون اسپهبدون «پادوسبان»، «مصمغان»، «ویجن»، «خورشید بن حنف»، «خیان بن رستم»، «پادوسبان بن گردزادلپور» واری داعی وسّه نومه هدانه که نتونّه وه ره کومک هاکنن ولی وقتی وه خاسته آمل ره بیره، ۲۰۰ نفر پیاده و ۲۰ نفر سواره‌نظام ره برسنینه.
قره‌چناق (نمین)
قره‌چناق ، اتا روستای نوم هسته از توابع ویلکیج ِبخش، نمین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
حسن بن زید
چمنو نبرد
داعی این‌بار سپاه ِفرماندهی ره هدائه محمد بن حمزه و حسین بن احمد دَس. محمد بن اوس، آمل حاکم، شه لشکر ره ابراهیم بن خلیل فرماندهی جه برسنی‌یه. جنگ دله علویون بوردنه و اونان عقب‌نشینی هاکردنه. علویون وشون ره تعقیب هاکردنه و آمل ره بییتنه. محمد بن اوس هم شهر جه دربورده. داعی پیروزی په، ۲۳ شوال ۲۵۰ هجری، آمل دله بورده و مصلای دله مردم جه بیعت بییته. شهر آمل ره هم شه نیشتنگاء اعلام هاکرده. اَی طاهریون گت سربازون ره اعدام هاکرده ولی وشون فرمانده، ابراهیم بن خلیل، ره امان هدائه.
قره‌چناق (نمین)
جمعیت
اینتا روستا، ویلکیج مرکزی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۳۶۶ نفر (۸۷خانوار) بی‌یه.
منابع
قره‌چناق
فیل (سوره)
اینتا سوره مکه ی دله نازل بهییه و ۵ تا آیه داینه.
حسن بن زید
مصمغان ظهور؛ مامطیر و ساری بییتن
مصمغان داعی حامیون جه، وقتی بورده مامطیر دله، روز ۲۶ شوال ۲۵۰ هجری ونسه بیعت بییته و این شهر بدون جنگ داعی دس په دکته. داعی خادش هم فیروزکوه، دماوند و ری وسّه بیعت‌گیر برسنی‌یه. ۴ ذی‌القعده همون سال هم ات‌گروه ره «امیر الحاج» جه برسنی‌یه حج سه.
کوسه‌رز
کوسه رز، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
حسن بن زید
مصمغان ظهور؛ مامطیر و ساری بییتن
طاهریون زمون، سلیمون بن عبدالله نیشتنگاء ساری بی‌یه. داعی مامطیر ره که بییته، مصمغان ره دستور هدائه تا بوره ساری و مصمغان هم روستای «پوطم نوروز آباد» دله شه لشگرگاه ره قرار هدائه، سلیمون بن عبدالله هم شه لشکر ره هدائه «اَسد جندان» دَس. داعی هم «روستای توجی» دله شه سپاهیون ره آماده داشته. جنگ شروع بیّن په، داعی اتا پیرمردی، «شهریار بن اندیان»، حرف په‌ای بورده و جنگ نکارده و اینتی سِراق هدائه که دَره فرار کانده و بعداً بی‌راهه جه، بورده ساری دله و شهر ره اتا جنگ په بییته. سلیمون هم ساری جه دَربورده و «روستای دودان» دله شه سپاهیون پَلی بورده؛ بعد وشون داعی ره حمله هاکردنه ولی ای شکست بخاردنه.
کوسه‌رز
جمعیت
اینتا روستا، دهستان پایین خیابان لیتکوه دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۵۹۱ نفر (۱۶۰خانوار) هسه.
منابع
کوسه رز
ماداگاسکار
ماداگاسکار اتا جزیره‌ای کشور هسته که هند اوقیانوس دله دَره و آفریقایِ شرقی سَواحل ِبـِن‌وَری دَره. ونه نیشتنگا نوم آنتاناناریوو هسته. ماداگاسکار دِنیایِ چارومین گتِ جزیره حیساب وانه.
حسن بن زید
مصمغان ظهور؛ مامطیر و ساری بییتن
این شکست په، سلیمون بورده استرآباد دله و علوی سپاهیون ونه قشنگ ِکاخ ره تش هدانه. حسین بن زید، داعی برار هم دماوند ره بییته و لاریجان و قصران گتِ‌آدمون هم بوردنه داعی پَلی و ونجه بیعت هاکردنه.
ماداگاسکار
ماداگاسکار جمعیت ۲۲ میلیون نفر و ونه رسمی زوونون مالاگاسیایی و فرانسوی هسته. نصف مردمون این کشور دله مسیحیت و نصف دیگه بومی ادیان ِپه‌روو هستنه. این کشور ِاقوان مرینا ۲۶ درصد، بتسیمیساراکا ۱۵ درصد و... جه تشکیل وانه.
حسن بن زید
تمشکی دشت نبرد
۴۰ روز په، داعی تصمیم بییته که وردگارده آمل؛ ولی پادوسبانی اسپهبد، وه ره بائوته که بوره «چمنو» دله و دَواشه. خراسان سپاهیون که برسینه سلیمون سپاه جه، وه اَی حمله هاکرده. دیلمیونی که داعی سپاه دله دیینه، بورد بینه شه سره‌ئون سو و داعی اتا پچوک سپاه جه طاهریون دیم‌به‌دیم هرسّائه. دِتا سپاه «تمشکی دشت» دله همدیگه جه برسینه که علویون ونه سَره شکست بخاردنه. علوی سربازون بیشه‌ئون دله تنک‌تِرو بیینه و بتونستنه «احمد بن محمد بن اوس» ره بکاشن. داعی هم عقب‌نشینی گادِر، انده چمنوی پـِل سَر هرسّائه تا تموم زخمیون و بمرده‌ئون ره ونه سر جه رد بکاردنه. ای همه بوردنه چالوس دله و بموندستنه.
ماداگاسکار
جوغرافی
ماداگاسکار اتا جزیره هسته آفریقای ِجنوب شرق قِرار دانّه، ونه شرق موزامبیک ِسامون کَته. ماداگاسکار ِگَتی (= مساحت) ۵۹۲،۸۰۰ کیلومتر مربع و ونه جمعیت ۲۲۰، ۱۰۴، ۵۵ نفر هسته.
حسن بن زید
شبیخون بزوئن
آمل بییتن په، طاهریون ِسپاه دَس جه، این شهر ره هدانه اسپهبد قارن بن شهریار ره. داعی کبیر هم گیلان و دیلم مردم ره جمع هاکرده و بورده «لاویجه رود» سو و اونجه ره شه لشگرگاه هاکرده. طاهری و باوندی سپاهیون هم آمل جه بریم بمونه و پایدشت دله اِس‌هاکردنه. داعی هم دیلمیون حرف په بورده و باوندیون ره شبیخون بزوئه و وشون ره همون شوئنه بَورده. این شبیخون دله ات‌خله طاهری سردارون بمردنه. جنگ په، علویون بوردنه آمل دله و اونجه ره بییتنه. پادوسبانیون ِاسپهبد هم داعی کبیر فرمون په، باوندیون ِاسپهبد ره تعقیب هاکرده و همینتی بتونسته کارن کوه ره بَییره و اسپهبد قارن باوندی ره رَم هاده گرگان سو که سلیمون بن عبدالله دَیی‌یه. داعی شه هم ۱۵ روز که بگذشته په، آمل جه بورده چمنو دله و دومین بار وسّه ساری ره بَییته. سلیمون بن عبدالله طاهریون شا، محمد بن عبدالله، جه کومک بخاسته و اتا سپاه ره سرداری «عناتور بن بختانشاه» و «جسنف بن ماس» جه استراباد دله برسنینه. داعی سربازون ویشته کارن‎کوهون دله دَیینه و انده دیلمی هم که اونجه نشی‌بینه، وردگردستنه شه سره‌ئون دله. این گادِر شایعه بیّه که وهسودان، دیلم شا، بورده طاهریون پَلی و تسلیم بیّه.
ماداگاسکار
تاریخ
ماداگاسکار سال ۱۸۹۶ میلادی جه از فرانسه‌یِ کولونی بی‌یه، این کشور روز ۲۶ ژوئن ۱۹۶۰ بعنوان «مالاگاسی ِجمهوری» استقلال پیدا هاکرده و سال ۱۹۷۵ کشور ِنوم «ماداگاسکار ِدموکراتیکِ جمهوری» بیّه.
حسن بن زید
طاهریون گت ِبباختِن
وهسودان، دیلمیون حاکم، ات‌کمه که بگذشته په چارهزار نفر ره شه دیلمی سربازون جه برسنی‌یه داعی پَلی و دِتا سپاه چمنو دله اردو بزونه. نبرد ِاوائل، علوی سپاهیون شکست بخاردنه و عقب‌نشینی هاکردنه آمل دله؛ ولی اَی دِباره سَری حمله هاکردنه و ۸ ذی الحجه ۲۵۲ هجری ، طاهریون ره بَوردنه و دیلمی سپاهیون ساری دله قتل و غارت هاکردنه و طاهری سردارون ره بکاشتنه. سلیمون بن عبدالله، شه ساری جه دَربورده؛ ولی ونه زن و وچه بموندستنه علویون دله.
ماداگاسکار
تقسیمات
تا سال ۲۰۰۲ میلادی ماداگاسکار ۶تا ایالت داشته.
حسن بن زید
طاهریون گت ِبباختِن
داعی چن ماه ساری دله بموندسته و بعد بورده آمل دله و «سِد حسن بن محمد بن جعفر عقیقی» ره که ونه کس‌و خِشون جه بی‌یه ره، ساری دله تخت ِسَر هِنشنی‌یه. سلیمون بن عبدالله هم استراباد جه محمد بن زید، داعی برار، وسّه نومه بنویشته و ونجه بخاسته تا ضامن بواشه که ونه زن و وچه ره بَرسنن استرآباد، ونه پَلی. داعی هم ونه بخاستنیون جه موافقت هاکرده و وشون ره برسنی‌یه استرآباد دله.
ماداگاسکار
تقسیمات
بعد از اینکه ۴ اکتبر ۲۰۰۲ تغییراتی اداری و جغرافیایی تقسیمات دله انجام بیّه، ۶ استان سابق منحل بینه و ماداگاسکار ۲۲ منطقه جه تقسیم بیه که بترتیب الفبا اینان هستنه:
حسن بن زید
هوادارون دَکِش‌بَکِش و مخالفون شورش
اسپهبد قارن بن شهریار طاهریون ِشکست په، مصمغان وساطت جه، تسلیم بیّه و ونه دِتا ریکا، مازیار و سرخاب ره سال ۲۵۲ برسنینه داعی پَلی. همینتی بیّه که تبرستون دَشت و دامون و کوهستون هردِتا دکته علویون سامون دله.
ماداگاسکار
تقسیمات
آتسیمو-آتسینانانا • آتسیمو-آندرفانا •  آتسینانانا •  آلائوترا-مانگورو •  آمورونئی مانیا •  آنالامانگا •  آنالانجیروفو •  آندروی •  آنوسی •  ایتاسی •  ایهورومبه •  بتسیبوکا •  بوئنی •  بونگولاوا •  دیانا •  ساوا •  سوفیا •  ملاکی •  منابه •  هائوته ماتسیاترا •  واتوواوی-فیتووینانی •  واکینانکاراترا
گمبه‌سره تپه
گمبه‌سره تپه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ هزاره اول پیش از میلاد و اسلامی دوره جه رسنه. گمبه‌سره تپه مازرون استان و قائم‌شهر شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش کیاکلا، دهستان تالارپی، ۳ کیلومتری شرق روستای کارتیج کلا هسته. این بنا ۱۰۲۷۱ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۷-۰۱ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
قطعنومه ۸۹۵ امنیت شورا
قطعنومه ۸۹۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۸ ژانویه ۱۹۹۴ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره اسرائیل-لبنان هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۳۳۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
گمبه‌سره تپه
په‌نویس
رج:قائم‌شهر تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
قشلاق تومارآقاخان
قشلاق تومارآقاخان، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
الکتریکی مقاومت
مقاومت اتا الکتریکی عنصر دِ پایه هسِّه که قانون اهم په جریان الکتریکی ونه جا عبور هکردن گدر ونه پایه‌های میون اختلاف ولتاژ ایجاد بونه. اینتا قطعه الکترونیک دله خله مصرف دارنه. مقاومتای مقدار، وشونه رنگای جا معلوم بونه و اتا رنگ نقره‌ای یا طلایی و یا رنگهای دیگر هم مشخص کرِ خطای اندازه هسِّه.
قشلاق تومارآقاخان
جمعیت
اینتا روستا، قشلاق شمالی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۸۶ نفر (۵۸خانوار) بی‌یه.
الکتریکی مقاومت
رج:الکترومغناطیس رج:فیزیکی کمیتها رج:الکترونیک واژه ها
قشلاق تومارآقاخان
منابع
قشلاق تومارآقاخان
حسن بن زید
هوادارون دَکِش‌بَکِش و مخالفون شورش
ات‌کمه بعد «محمد بن نوح»، طاهری سردار، داعی جه دَپیته و اسپهبد قارن ونه پِشتی ره هاکرده؛ ولی شکست بخاردنه و ونه سپاهیون تنک‌ترو بیینه. مصمغان اتا علوی سردار، که ونه نوم فضل رفیقی بی‌یه جه، اختلاف پیدا هاکرده و داعی حکومت جه سِوا بیّه. آمل دله هم اتا دیلمی فرمانده که ونه نوم «جایی بن لشکرستان» بی‌یه، مردِم ره اذیت کارده که شورش پیش بیارده و وه ره بکاشتنه. «حسن بن محمد عقیقی» این گادِر کومک هاکرده و مصمغان ره پِشتی هاکرده تا وه دِباره بئه حکومت دله. «رستم بن زبرقان» هم «مهران رستاق» دله شورش راه دمبدائه و محمد بن روح طاهری جه متحد بیّه. داعی اول «هرمزد کامه» و «عباس عقیلی» ره ونه سرکوب وسّه برسنی‌یه که شکست بخاردنه، اَی حسن بن محمد عقیقی ره مأمور هاکرده که وه ره بکاشه. حسن عقیقی بتونسته چارصدتا اسیر جه وردگرده ساری دله.
قطعنومه ۸۹۵ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
حسن بن زید
هوادارون دَکِش‌بَکِش و مخالفون شورش
اسپهبد قارن ات‌بار دیگه «ابراهیم بن معاذ»، قومس حاکم جه، کومک بخاسته اما حسن عقیقی ونه دی ره دَخاسنی‌یه. داعی هم بورده آمل دله و حسن عقیقی ره شه جا بی‌یشته ساری درون. اسپهبد قارن هم این‌بار، محمد بن روح و مصمغان پِشتی جه، شهر ره حمله هاکرده. حسن عقیقی شهر جه بریم بورده و «ترجی» دله ساکن بیّه اونجه داعی پِشتی جه وشون سپاه ره رِقِد بدائه.