cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پیشاسقراطیون
سوفسطاییون
افلاطون سوفسطائی فلاسفه ره کتره گاته و تحقیر کرده و باعث بیّه وشون ِاسم بد دربورده. افلاطون گاته فلسفه ره فقط کسایی که وشون فکر باز هسته ونه مطالعه هاکنن و همه وسّه مناسب نی‌یه؛ در حالی که سوفسطائیون هر کسی که شهریه دائه ره، آموزش دانه. سوفسطائیون مردم ره یاد دانه که چتی گپ بزنن و شه حرف وسّه گواه بیارن. وشون بحث هاکردن دله قوی بینه و تونستنه شه گپ ره ثابت هاکنن، همینسه مردم وشون ره متهم کاردنه که اخلاق و معرفت ره نسبی دونّه؛ بعضی سوفسطائیون این نظر ره قبول داشتنه ولی همه اینتی نَینه. معروفترین سوفسطائیون اینان بینه: پروتاگوراس, گرگیاس, هیپیاس, تراسیماخوس, پرودیکوس, کالیکلس, آنتیفون, و کریتیاس.
جاورسیان
جاورسیان مرکزی اوستان ره اتا شهر هسته که خنداب شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۰ سرشماری گدر،۴٬۲۲۶ نفر جمیعت داشته.
مؤیدالدوله بویه
منابع
رج:بویه‌ی آل
جاورسیان
په‌نویس
رج:مرکزی اوستان شهرون
پیشاسقراطیون
سوفسطاییون
پروتاگوراس چنتا نقل‌قول دارنه که خله معروفنه: «آدمون همه‌چیز ِمعیار هستنه.» وه ره این جمله وسّه، نسبی‌گرایی ِسازنده اشناسنّه البته ونه گپ ره بنشنه اتی دیگه هم وردگاردنی‌ین و معنی هاکردن. وه اتا جمله دیگه دله هم گاته «من نتومبه خدائون دیّن و دنی‌بی‌ین خـَوری نظر هادم یا باوّم که وشون چه شکل دارنه؛ چون موانع وشون ِبشناسی‌ین وسّه زیاد هسته. هم این سؤال مشکل دارنه و هم امه زندگی انده کِتائه، که وسی نکانده وه ره جواب هادیم».
گرگیاس اتا کتاب من‌باب طبیعت نومی، داشته که الئایی مکتب ِمسئله که چی وجود دارنه و چی وجود ندارنه، ره حمله کانده. دانشمندون شک دارنه که وه این گپ‌ها ره عقلی بنویشته یا فقط شارلاتانی بی‌یه که ساده-ساده گپ زوئه. وه الئاییون گپ ره بی‌فایده دونده و وشون ره تشر زنده که وشون مباحث فایده‌ای ندارنه. آنتیفون هم اتا سوفسطائی بی‌یه که گاته طبیعت ِقانون تا شهر ِقانون، طبیعت ِاتا مهمته هسته چون تا گیر نکفی، شهر ِقانون اهمیت ندارنه و لازم نی‌یه که وه ره رعایت هاکرد بائی.
دانش
اسطوره‌شناسون، هومر و هزیود واری، قرن‌ها پیش از پیشاسقراطیون، فکر کاردنه که راستکی دانش ره فقط خدائون دونّه و آدمون دَس اینان دونستنی‌ها جه نرسنه. گزنوفان په، پیشاسقراطیون ِنظر خله سمت سکولارتر حرکت هاکرده. پیشاسقراطیون خاستنه تموم کیهان ره درک هاکنن و این هدف وسّه ابزار دمبال گردستنه، ولی این آمادگی ره هم داشتنه که محدودیت جا دیم‌به‌دیم بوون.
دین‌شناسی
پیشاسقراطی اندیشه خله کومِک هاکرده که یونانیون شه مذهبی نظریات جا رها بوون. وشون وقتی فلسفی گپ‌ها ره اِشنوستنه، شه سنتی زندگی که هومر و هزیود ِخدائون جا اِمو، ره حمله هاکردنه و شه عامی دین ره زیر ذره‌بین بَوردنه و اونچی فلسفی نظریات و اسطوره‌ای دین ِمیون فاصله دیّه ره بررسی هاکردنه. این درحالی بی‌یه که پیشاسقراطی فیلسوف‌ها الحادی و آتئیستی اعتقادات نداشتنه ولی شاید هم شه ره اینتی سِراق دانه که در امان بوئن و مذهبی دادگاهون ِدس نکفن. بااین‌چنین بعضی‌شون نظراتی هم هدانه که خدائون ِجا سر مخالفت دارنه.
اولین فلاسفه که دین ِخوری نظر هدانه، ملیتوس ِدوره شنه که آناکسیماندر جه شروع وانه. بعدته، گزنوفانس بموئه و دین ره نقد هاکرده و باته چه امه خدائون، امه واری هستنه و آدمون ِشکل ره دارنه؟ گزنوفانس سه‌تا پیش‌شرط خدائون وسّه قرار هدا: ونه تموماً خار و خوب بائن، جاودونه بائن و نمیرن و از نظر ظاهری آدمون ِواری قیافه ندارن. این شروطی که وه بی‌یشته، بعداً خله غرب ِدینی تفکرات ِسر تأثیر بی‌یشته.
هراکلیتوس و پارمنیدس ِدینی تفکرات میّن نی‌یه، اما عموماً قبول دارنه که وشون تناسخ جا اعتقاد داشتنه. آناکسیگوراس گاته اتی کیهانی هوش (که ونه نوم ره بی‌یشت بی‌یه «نئوس») اشیاء ره زندگی بخشنه. دیوژن آپولونیایی این نظریه جه ویشته برسی‌یه و اتا برهان ِپایه ره بساته: «بدون عقل نوونه که اینتی خار-خار همه چی ره رَسِد هاکردن؛ شو و روز واری، یا آفتابی و وارشی روز واری.» درحالی‌که بعضی پیشاسقراطیون خاستنه جای خدائون، ات‌چی دیگه پیدا هاکنن، بعضی‌شون شه نظریات ره خدائون ِهوش‌سری طراحی سر جا بساتنه.
پزشکی
پیشاسقراطیون نمه په، سلامتی و مریضی ره خدائون تعیین کاردنه و آدمون دس نیّه. فلسفه و پزشکی پیشاسقراطیون گادِر به موازات هم پیشرفت کردنه و پزشکی بخشی از فلسفه و بالعکس بینه. اولین نفر که سعی هاکرده این دِ مسئله ره سیوا هاکنه، بقراط (Hippocrates هیپوکراتس) بی‌یه. پزشکون فلسفی ایده‌هایی که پیشاسقراطیون جهون ِماهیت جا گاتنه ره شه علم جا قاطی کردنه و این دِ حوزه میون سامون ره بَییت بینه. مثلاً غشی آدمون ره پیش‌ته فکر کاردنه که خدائون اینتی غش یارنه، اما بقراطِ مکتب وه ره طبیعت جه نسبت دائه، همونتی که میلتوسی مکتب هم دیگه چیزها ره طبیعت جه مرتبط دونستنه. وقتی سیستماتیک بمونه و آناتومی، فیزیولوژی و بیماری‌ها ره کشف هاکردنه، میّن بیّه که بدن هم علت و معلولی رابطه جا پیش شونه و عقل‌پشتی کار کانده.
جهون‌شناسی (کاسمولوژی)
پیشاسقراطیون اولین کسایی بینه که سعی هاکردنه تموم طبیعتِ وسّه دلیل بیارن و طبیعت ره اینتی درک هاکنن.
عقل‌گرایی، هارشی‌ین و علمی تفکر
پیشاسقراطیون ِفکری انقلاب ره اولین شاپ دونّه که آدمی بَیته تا اسطوره‌ای دنیا جه فاصله بَیره و بورده عقل‌پشتی دنیایِ سمت. این مسیر بی‌یه که غرب ِمدرن علم و فلسفه ره بساته. پیشاسقراطیون دمبال این دینه که طبیعت ِمختلف آثار ره شه عقل و چش جه درک هاکنن و هر چی وینّه وسّه اتا توضیح دارن که عقل جه جور دربئه. این روش اسا عقل‌گرایی و علمی تفکر نوم دارنه. تالس اولین کسی بی‌یه که جهون ِدله اتا اولیه ماده دمبال گردسته که وه ره گاته آرخه یعنن آغاز، مبدأ، اصل یا اساسی عنصر. بهرحال، تالس اولین‌بار تلاش داشته تموم اونچی وینده ره اتا دلیل جا گره بزنه و نخاسته همه چی ره خدایِ اثر بدونه. آناکسیماندر اتا اصل ره برقرار هاکرده که گاته هچی، هچی جه بسات نوونه و هنتا این اصل ره برقرار دومبی. اکثر پیشاسقراطیون زندگی ِهدف دمبال دنی‌بینه و هدفمند زندگی په نشینه. خصوصاً اتم‌باورون که اصلاً هدف داشتن ره قویاً رد کاردنه. وشون گاتنه اتم‌ها بی‌هدف این ور-اون ور شونّه و باعث اونچی ویمبی وانّه.
<!-- == Reception and legacy ==
Antiquity
The Pre-Socratics had a direct influence on classical antiquity in many ways. The philosophic thought produced by the pre-Socratics heavily influenced later philosophers, historians and playwrights. One line of influence was the Socrato-Ciceronian tradition, while the other was the Platonic-Aristotelian.
Socrates, Xenophon and Cicero were highly influenced by the physiologoi (naturalists) as they were named in ancient times. The naturalists impressed young Socrates and he was interested in the quest for the substance of the cosmos, but his interest waned as he became steadily more focused on epistemology, virtue, and ethics rather than the natural world. According to Xenophon, the reason was that Socrates believed humans incapable of comprehending the cosmos. Plato, in the Phaedo, claims that Socrates was uneasy with the materialistic approach of the pre-Socratics, particularly Anaxagoras. Cicero analyzed his views on the pre-Socratics in his Tusculanae Disputationes, as he distinguished the theoretical nature of pre-Socratic thought from previous "sages" who were interested in more practical issues. Xenophon, like Cicero, saw the difference between pre-Socratics and Socrates being his interest in human affairs (ta anthropina).
The pre-Socratics deeply influenced both Plato and Aristotle. Aristotle discussed the pre-Socratics in the first book of Metaphysics, as an introduction to his own philosophy and the quest for arche. He was the first to state that philosophy starts with Thales. It is not clear whether Thales talked of water as arche, or that was a retrospective interpretation by Aristotle, who was examining his predecessors under the scope of his views. More crucially, Aristotle criticized the pre-Socratics for not identifying a purpose as a final cause, a fundamental idea in Aristotelian metaphysics. Plato also attacked pre-Socratic materialism.
Later, during the Hellenistic era, philosophers of various currents focused on the study of nature and advanced pre-Socratic ideas. The Stoics incorporated features from Anaxagoras and Heraclitus, such as nous and fire respectively. The Epicureans saw Democritus' atomism as their predecessor while the Sceptics were linked to Xenophanes.
Modern era
The pre-Socratics, along with the rest of ancient Greece, invented the central concepts of Western civilization: freedom, democracy, individual autonomy and rationalism. Francis Bacon, a 16th-century philosopher known for advancing the scientific method, was probably the first philosopher of the modern era to use pre-Socratic axioms extensively in his texts. He criticized the pre-Socratic theory of knowledge by Xenophanes and others, claiming that their deductive reasoning could not yield meaningful results—an opinion contemporary philosophy of science rejects. Bacon's fondness for the pre-Socratics, especially Democritus' atomist theory, might have been because of his anti-Aristetolianism.
Friedrich Nietzsche admired the pre-Socratics deeply, calling them "tyrants of the spirit" to mark their antithesis and his preference against Socrates and his successors. Nietzsche also weaponized pre-Socratic antiteleology, coupled with the materialism exemplified by Democritus, for his attack on Christianity and its morals. Nietzsche saw the pre-Socratics as the first ancestors of contemporary science—linking Empedocles to Darwinism and Heraclitus to physicist Helmholtz. According to his narrative, limned in many of his books, the pre-Socratic era was the glorious era of Greece, while the so-called Golden Age that followed was an age of decay, according to Nietzsche. Nietzsche incorporated the pre-Socratics in his Apollonian and Dionysian dialectics, with them representing the creative Dionysian aspect of the duo. Martin Heidegger found the roots of his phenomenology in the pre-Socratics, considering Anaximander, Parmenides, and Heraclitus as the original thinkers on Being, identified in their work as physis, logos or alitheia (truth). -->
بریم بگردستن
رج:فیلسوفون
مالزی
مالزی اتا آسیایی کشور هسته که آسیایِ جنوب شرقی دَره. مالزی ِنیشتنگا (=پایتخت) نوم کوالالامپور هسته ولی دولتی سازمان‌ها و وزارت‌خِنه‌ئون پوتراجایا (اداری نیشتنگا) دله دَرنه. مالزی اتا مشترک‌المنافع کشور هسته. این فدراسیون سیزّه‌تا ایالت دانّه.
«مالزی» نوم زمونی انتخاب بیّه که اتا فدراسیون مالایا، سنگاپور، صباح و ساراواک جه بساته بیّه که ۱۴ ایالت داشته. سال ۱۹۶۵ سنگاپور مالزی جه سِوا بیه و اتا مستقل کشور بگردسته.
مالزی دِتا جوغرافیایی ناحیه دانّه که چین جنوبی دریا وشون ره سِوا کانده. اصلی سرزمین تایلند جه سامون دانّه و اتا جاده جه سنگاپور ره وصل وانه و غربی مناطق هسته ولی مالزی ِشرق بورنئویِ جزیره دله دره و اندونزی جه هم‌سامون هسته.
مردمون
مالزی دله سه نژاد مالایی (۶۰٪)، چینی (۲۷٪) و هندی (۱۲٪) درنه و ۱٪ باقی ِنژادون جه هستنه. با اینکه مالزی دله خله اقوام و ادیان دَرنه ولی خله کم وشون میون جنگ و درگیری وانه و اتا آروم ِکشور هسته.
اسلام این کشور ِرسمی دین هسته و شاه این دین ِپه‌روو هسته. این کشور دله دین ِآزادی قانون دله تضمین بیّه ولی عملاً بعضی گادِر این مسئله ره عمل نَکانّه و مسلمون‌ها بعضی مسائل سَره شه احکام ره جا اینگِنّه.
۶۰٪ مردمون مالزی دله اسلام په‌روو هستنه که اکثراً اهل تسنن هستنه و شافعی مذهب ره دارنه.
این کشور دله هشت-دَه تا زوون جه گپ بَزه وانه ولی مالایی و برونئیایی و اسلیانی ویشته گنش‌کر دارنه. انگلیسی هم هَنتا مالزی دله مرسوم هسته و رسمی زوونون جه هسته.
مالزی ِایالات دِ دسته غربی و شرقی جه رَسِد وانّه. جمعیت انبسی غربی مناطق دله خله ویشته هسته. اتی که ساراواک که گت‌ترین ایالت هسته، کم‌ترین انبسی ره دارنه. مالایی جزیره‌مونا (غربی منطقه) جمعیت سال 2010 میلادی 20 میلیون نفر بی‌یه ولی همین سال شرقی قسمت دله 7 میلیون آدم دَینه.
تقسیمات
مالزی ۱۳ ایالت دانه و هر ایالت دله اتا «شاه» حکومت کانده.
منابع
رج:مشروطه سلطنت رج:مشترک‌المنافع کشورون رج:اسلامی کشورون رج:انگلیسی‌زوون کشورون رج:جی پونزه رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات رج:آسئان
رج:آسیایی کشورون رج:مالایی‌زوون کشورون
۲۳ آوریل
23 آوریل روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 23 آوریل جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
23
توحید (ایلام)
توحید (ایلام) ایلام اوستان ره اتا شهر هسته که چرداول شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۲٬۱۲۸ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:ایلام اوستان شهرون رج:چرداول شهرستان
چکوم
چِکوم یا بیک (فارسی جه= نوک) اَتا پرندگون بیرونی عضو هسّه. چکوم پرنده دیم سر دره و پرنده ونه جا ئو و خِراک خِرنه.
رج:پرنده
بالا سمسکنده
سمسکنده علیا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، میاندورود کوچک دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۳۹۸ نفر (۱۵۸۳خانوار) بی‌یه.
منابع
سمسکنده علیا
کلین رنگ
رج:رنگون
درزی‌کلا آقاشفیع
درزیکلااقاشفیع اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، لاله‌آباد دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۰۱۳ نفر (۳۱۷خانوار) بی‌یه.
منابع
درزیکلااقاشفیع
کاستیا و لئون
آستوریاس اتا ایسپانیا ره شه‌گردون بخش هسته که این کشورِ میونه کَته. لئون و کاستیا منطقه‌ای هسته که قدیم لئون و کاستیا تاج و تخت اونجه دَیینه. این منطقه مردمون ویشته ایسپانیولی زوون جه گپ زنّه ولی ات‌که لئونی زوون هم دره که وه ره دولت برسمیت اشناسنه. این ایالتِ جنوب‌شرق مادرید شه‌مختار بخش جه وَر خِرنه.
منابع
رج:ایسپانیا شه‌مختار بخشون
کامیار
کامیار بادزهره ملقب به کامیار (بزائه ۱۶ مرداد ۱۳۸۵، مریوان دله) اتا ایرانی خونش‌کر هسه. وه کوردی اصالت دارنه. سال ۱۳۹۰ شه خونواده جه بورده فرانسه، و پاریس دله گت بیه. وه اونجه هنرستون دله موسیقی په بورده و خاورمیونه‌یی موسیقی و آر اند بی قاتی بزوئن په بورده.
وه بلک کتس همراهی لس آنجلس دله معروف بیه و هفت‌تا زوون جه ترانه‎ئونی تنک هاکرده. وه چن سال په بلک کتز جه سیوا بیّه و اسا تیناری کار کانده.
بریم بگردستن
رج:زننه آدمون
شیر، جادوگر و اشکاف
شیر، کمد و جادوگر (انگلیسی جه: The Lion, the Witch and the Wardrobe) اتا انگلیسی کتاب نوم هسته که سال ۱۹۵۰ میلادی، سی. اس. لوئیس وه ره فانتزی سبک جه بنویشته. این کتاب ره خله‌ها بخوندستنه و حدود ۸۵ میلیون جلد ونجه فروش بورده. این کتاب نارنیا سری دله اولین قسمت هسته. ونه سر جه فیلم هم بساتنه. آسنی اینتی شروع بونه که چنتا وچه شونّه کمد دله جا خِرنه و کمدِ دله‌وَری که شونّه، اتا مخفی دنیا جه سر در یارنه که خله اتفاقون اونجه وشون سر کفنه.
پانویس
رج:انگلیسی کتابون رج:کتابون مقالات رج:نارنیا
سیو
سیو ( اینگلیسی جه: Black) اَتا جور رنگ هسّه. رج:رنگون
۲۰۱۳ (میلادی)
۲۰۱۳ دِ هزار و سیزدهمین میلادی تقویم ِسال هسته.
خشکرود (زرندیه)
خشکرود مرکزی اوستان ره اتا شهر هسته که زرندیه شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۰ سرشماری گدر، ۴٬۸۹۱ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:مرکزی اوستان شهرون
۲۰۱۳ (میلادی)
بمرده‌ئون
رج:میلادی سال
رولد هافمن
رولد هافمن (بزائه‌یِ ۱۹۳۷) اتا آمریکا‌یی شیمی‌دون و نویسنده بی‌یه. وه سال ۱۹۸۱ میلادی، شیمایی واکنش ره نو تحلیل هکردن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمیدون رج:لهستون شیمیدون رج:امریکا نویسندگون رج:۱۹۳۷ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
اسپه
اسپه (اینگلیسی جه: White) اتا جور رنگ هسّه. رج:رنگون
کاستیا-لامانچا
کاستیا و لامانچا اتا ایسپانیا ره شه‌گردون بخش هسته که این کشورِ میونه کَته. این منطقه‌یِ مردم ویشته ایسپانیولی زوون گپ زنّه. این منطقه‌یِ مرکز تولدو شهر هسته و سرجمع ۲٬۱۰۶٬۳۳۱ نفر جمیعت دارنه.
مسیه ۲۸
مسیه ۲۸ ' یا ان‌جی‌سی ۶۶۲۶''' اتا کروی اساره خوشه هسته که نیما فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۱۸ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۸٫۵ بائوتنه.
منابع
رج:مسیه اجرام
هیتاچی‌اومیا، ایباراکی
هیتاچی اومیا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایباراکی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۶٬۷۲۹ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۳۴۸٫۳۸ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱۳۴ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۴-۱۰-۱۶ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:ایباراکی شهرون
بلاوه
بلاوه ایلام اوستان ره اتا شهر هسته که چرداول شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۲۶۴ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:ایلام اوستان شهرون رج:چرداول شهرستان
ارون کلوگ
ارون کلوگ (بزائه‌یِ ۱۹۲۶) اتا بریتانیا‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۸۲ میلادی، الکترونی بلورنگاری و پروتئین اسید نوکلئیک ره دَربَوِردن  وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:بریتانیا شیمی‎دون رج:۱۹۲۶ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
هولا
هولا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، میاندورود کوچک دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۵۱۱ نفر (۱۳۴۷خانوار) بی‌یه.
منابع
هولا
هامون
منابع
رج:ایران دریاچه‌ئون رج:افغانستان دریاچه‌ئون رج:سیستان و بلوچستان اوستان
تیلن
تیلن یا خِری ( اینگلیسی جه: Brown) اَتا جور رنگ هسّه. رج:رنگون
۲۴ آوریل
24 آوریل روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 24 آوریل جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
24
کارزن (کامپیوتر)
کامپیوتر ِفرهنگ دله، کارزن کسی ره گننه که اتا سیستم جه (اسا خانه نرم‌افزار بو یا سخت‌افزار) تعامل دارنه و وه ره کار زنده. ویشته موقعون دله، کارزن انسان هاسه.
هر سیستم تونده ات یا چند نوع کارزن داره؛ مثال وسه، مازرونی ویکی‌پدیا دله چندین نوع کارزن دارمبی: مدیرون، کایری‌کرون، و بازدیدکنندگون.
چتی نوم بی‌یشتن
کارزن 《کار بزوئن》 جه انه.
ماتسودو، چیبا
ماتسودو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِچیبا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۷۷٬۶۰۳ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۶۱٫۳۳ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۷٬۷۸۷ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۴۳-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:چیبا شهرون
احمد محسن پور
احمد محسن پور قادی کلایی، موسیقی دون و آهنگساز و نوازنده، یکم اسفند ۱۳۲۴ قائم شهر (شاهی) گت قادیکلای درون به دنیا بیمو. وچگی گدر «لَلـه‌وا» ره شه پیر جا یاد بئیته و با وجود اینکه نابینا بیه فلوت و نی لبک ره هم شه پشتکار و تلاش جا یاد بئیته.
سال ۱۳۴۴ دله وقتی ونه رفقون ونه تولد وسه ویولون هدیه بئیتنه، اته کم «نور محمد طالبی» پلی و بعداً هنرستون دله صبای ردیف ره یاد بئیته. با این وجود کمونچه به خاطر محلی بی‌ین انتخاب هاکرده.
وه سال ۵۳ - ۱۳۵۲ دله رادیو ساری محلی گروه عضو بَی‌یه و سال ۱۳۵۴ دله مازرون فرهنگ و هنر ملی ارکستر ره ملحق بَی‌یه. سال ۱۳۵۶ دله فرهنگ و هنر اداره‌ ره محلی موسیقی گروه سرپرست بَی‌یه، تا سال ۱۳۵۷ ادامه هدائه.
محسن پور مازرونی موسیقی احیای وسه خله زحمت بکشیه و تاسا صدو سی ساعت مازرون مختلف نواحی موسیقی، تحت نظر وه گردآوری بَی‌یه. همچنین با په بیشتن «شواش» موسیقی گروه، مازنی موسیقی ره سرتاسر ایران درون معرفی هاکرده. وه سال ۱۳۸۲ مجوز آلبوم موسیقی نواحی ایران ، موسیقی مازندران به شماره ۱۱۱۸-ن وزارت ارشاد جه بهیته. ونه آلبوم دله اسم چند نفر که با وه همکاری هاکاردنه دره مثلا قدر اتولی، حسین طیبی، نصیر شیردل عبدالملکی ، جمال ابوطالبی عبدالملکی ، لطف‌الله سیفی ، محمدرضا اسحاقی ، یزدان فیوج، نظام شکارچیان، آقا جان فیوج زاده، محسن علیزاده، علی علیزاده و مصطفی علیزاده. ونه آلبوم دله ۲۲ تا آهنگ دره
اینتا محلی موسیقی استاد دی ماه ۹۴ ریه سرطان وسه شه زادگاه درون بمرده.
منابع
https://beeptunes.com/album/3414087/موسیقی-نواحی-ایران---موسیقی-مازندران-(1)
رج:گت مردمون قائمشهر رج:مازرون نوازندگون رج:شواش گروه
سوز
سوز ( اینگلیسی جه: Green) اَتا جور رنگ هسّه. رج:رنگون
تئودور استولجان
تئودور دومیترو استولجان یک سیاستمدار رومانی است که نخست وزیر رومانی از سپتامبر ۱۹۹۱ تا نوامبر ۱۹۹۲ بود. یک اقتصاددان با آموزش، او رهبر حزب دموکرات و لیبرال است. او در حال حاضر عضو پارلمان اروپا برای پارلمان اروپا برای رومانی است. ۲۰۰۷-۲۰۰۹ رومانی، نمایندگی از حزب لیبرال دموکراتیک (اپپ-اد).
قبل از انقلاب رومانیایی او در کمیته برنامه ریزی دولتی همراه با نیکلای ویگراویو، که از تاریخ ۲۰ دسامبر ۲۰۰۰ تا ۱۴ اکتوبر ۲۰۰۸ رئیس جمهور سنا رومانی سنا بود.
منابع
رج:زننه آدمون رج:رومانی نخست‌وزیرون
خمین
خمین مرکزی اوستان ره اتا شهر هسته که خمین شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۰ سرشماری گدر، ۷۰٬۰۵۳ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:مرکزی اوستان شهرون
کیجا: اتا ماجراجویی تاریخ
کیجا: اتا ماجراجویی تاریخ (انگلیسی جه: She: A History of Adventure) اتا انگلیسی کتاب نوم هسته که سال ۱۸۸۷ میلادی، اچ. رایدر هگرد وه ره ماجراجویی سبک جه بنویشته. این کتاب ره خله‌ها بخوندستنه و حدود ۸۳ میلیون جلد ونجه فروش بورده.
پانویس
رج:انگلیسی کتابون رج:کتابون مقالات
دلاورکلا (بابل)
دلاورکلا (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، لاله‌آباد دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۸۲۲ نفر (۲۶۰خانوار) بی‌یه.
منابع
دلاورکلا (بابل)
کانتابریا
کانتابریا اتا ایسپانیا ره شه‌گردون بخش هسته که این کشورِ شمال دره. کانتابریا جایی کته که ونه شمال بیسکای دریامونا دره و ونه شرق باسک ناحیه شنه و ونه غرب هم آستوریاس دره و ونه جنوب وَری کاستیا-لئون جه رسنه.
این بخشِ مرکز سانتاندر نوم دارنه و ونه جمیعت سرجمع ۵۸۴٬۵۰۷ نفر هسته و ۵٬۳۲۱ ک‌م² گتی دارنه.
منابع
رج:ایسپانیا شه‌مختار بخشون
صالح‌آباد (ایلام)
صالح‌آباد (ایلام) ایلام اوستان ره اتا شهر هسته که مهران شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱٬۷۵۱ نفر جمیعت داشته.
مسیه ۲۹
مسیه ۲۹ ' یا ان‌جی‌سی ۶۹۱۳''' اتا باز اساره خوشه هسته که ماکیان فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۹ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۷٫۲ بائوتنه.
منابع
رج:مسیه اجرام
آل (رنگ)
سِرخ یا آل(اینگلیسی جه: Red) اتا جور رنگ هسّه. آل اتا از اصلی رنگئون حیساب وونه. رج:رنگون
خنداب
خنداب مرکزی اوستان ره اتا شهر هسته که خنداب شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۰ سرشماری گدر، ۷٬۷۵۳ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:مرکزی اوستان شهرون
ابوکالیجار مرزبون
دِتا شاهِ نوم اینتی‌چی بی‌یه:
لاریوخا
لاریخا اتا ایسپانیا ره شه‌گردون بخش هسته که این کشورِ میونه دره. لاریخا منطقه‌ای هسته باسک-ناوارا و کاستیا-لئون میونه کته. این بخشِ مرکزی شهر لگرنیو هسته و ۳۱۹٬۷۹۶ نفر جمیعت دارنه.
منابع
رج:ایسپانیا شه‌مختار بخشون
دونه
بينج جهون دله خله مهم غلات و غذا هسه. بينج جهون نصف مردمونسّه اتا اصلی غذا هسه. ایران دله همه جا ویشتر مازرون و گیلان دله بینجکری بونه جاهای دیگه هم بینجکری داینه اما هموتنّه کنّنه که وشون کش ره مشت هاکنه. اسایی «ده‌ها هزار جور بينج» جهون دله دره، اما اییان دِتا کلی رج (دسّه) دله جا گيرننه. دِتا اصلی رج، بينج «جاپونیکا» Oryza sativa japonica علمی نوم جا و بينج «ایندیکا» sativa indica علمی نوم جا هسنه.
دس هدائن
بينج دس هدائن گدر سه جور هسه. زودرس (۱۳۰ تا ۱۴۵ روز)، متوسط‌رس (۱۵۰ تا ۱۶۰ روز) و ارزارس (۱۷۰ تا ۱۸۰ روز). بینج اییان بخش جا بسات بییه: ریشه، لیله، ولگ و...
ریشه
بينج ریشه بپات (افشون) هسه و حداکثر ۲۰ تا ۲۵ سانتی‌متر خاک دله شونه. ونه دله جز جنینی ریشه، گره‌ محل یی ریشه درس بونه. هرچی ونه وَلگ گت تر بونه ریشه‌ هم گت تر بونه و بتومی بويم هرچی پنجه‌ ویشتر بونه گلام و ریشه‌ یی ویشتر بونه.
گولای وا بيّن و بينج خوشه هاكردن گدر ریشه شه ویشترین رشد ره داينه.
لیله
بینج لیله بندبند و بی دله هسه و ونه چن جا سفت پوس داینه که این جاهار، لیله دله دار هسه و اون جه ره گننه گره. دِ گره ی میونِ فاصله ره گننه میون گره.
ولگ (گلام)
اینتا گیاه گلام متناوب هسه و لیله دِ ور دره. گلام تعداد هر جور بينج دله فرق کنه، زودرس ۱۴ تا ۱۵ گلام، متوسط‌رس ۱۶ تا ۱۷ گلام و ارزارس ۱۸ تا ۱۹ گلام هر لیله سر داینه. دورِ ور هوای گرم بیّن باعث بونه گلام تعداد و ونه سطح خله ببوشه. اتا هنّا شاخص سطح برگ (LAI) دله بوته‌هایی که ونه گلام ویشتر و پچیکتر هسه از بوته‌هایی که ونه گلام کمتر و گت تر هسه بهترنه.
ايرانی بينج
ایرانی بینج جا بتومی گرده، دابو، طارم صدری( شامل انواع دم سیاه، دم زرد و دم سرخ)، بینام، علی-کاظمی، چمپا و... ره اشاره هکنیم. اصلاح نژاد بئی و پرمحصول بینج جا بتومی وان از سفیدرود نوم بوریم.
بینج کری ایران دله
استان مازندران بینج هاکردن دله رتبه اول(۹۳۸۷۳۲٫۱۹) ره داینه و گیلان(۷۴۱۲۴۱٫۹ )، گلستان(۲۲۹۴۵۴٫۹۹)، فارس(۲۲۶۲۹۶٫۷۲ )و خوزستان(۲۱۹۸۰۹٫۱۵) ونه پشتیم درنه. سال ۱۳۸۵، ۶۲۰٫۰۰۰ هکتار سطح زیر کشت بینج بیه و ۲۶۱۲۱۷۴٫۳۴ تن شلتوک بینج تولید بیه. استان گیلان دله خار بینج و استانهای دیگر پرمحصول بینج دکاشتنه.
سو
سو هم اتا مهم چی گیاه رشدسّه هسه. سوی هنّا (اندازه) بینجکری اوایل شاید باعث بوه بینج رشد کم بووشه اما هرچی بینجکری آخرا رَسِمی، به ویژه خوشه درس بیّن گدر، سو بیتنسّه بوته‌ئون میون هاکش بکش خله بونه.
بیم (نم، چم)
بتّرین بیم بینج دربموئنسّه، ۷۰ تا ۸۰ درصد هسه. ۴۰ درصد تون کمتر بیم، باعث بونه بینج دس نده. وا بزوئن و وارش و سنگریگ، گل هدائن گدر ضرر داینه. وارش کر بزوئن گدر یی محصول خشک بین ره ارزا کنه. بینج، کلا او دوست هسه، ولی اوزی نیه. چون اوزی واش ریشه نتونه که تار کشنده و فرعی ریشه درس هکنه. در حالی که ریشه برنج هم تار کشنده و هم فرعی ریشه داینه.
او
بینج او غلات دیگر تون ویشتر هسه. جهان بینج اوی هشتاد درصد بویژه استوایی کشورون دله، وارش جا تأمین بونه. ۲۰ درصد بمونس ره روخِنه او و چاه او تأمین کننه. نتایج نشون هدا که اگر اوی تینش ۱۹ درجه تون کمتر بوشه، دونه ارزا دس دنه و اگر هم ۳۰ درجه تون ویشتر بوشه، ریشه کم پاجنه چون اوی اکسیژن کم بونه و دونه کم دنه.
خاک
بینج چن جور خاک دله، فقیر تا غنی دس دنه؛ فقط بلا او وره برسه. البته مصرفی اوی هنّا سبک خاک دله سنگین خاک تون ویشتر هسه. بتّرین خاک بینجکری یسّه، رسی خاک غیر قابل نفوذ لایه جا و ۵۰ تا ۱۵۰ سانتیمتر جولی و اتا خله مواد آلی جا هسه. بینج شور خاک و شور او جا خراب نبونه. اگر او خاک نمک بشوردن هنّا دبوشه، تومی بینج جا شور خاک ره اصلاح هاکنیم.
منبع
‎* کتاب کاشت- داشت- برداشت برنج تألیف: دکتر سید محمود اخوت
رج:کشاورزی
مسیه ۳۰
مسیه ۳۰ ' یا ان‌جی‌سی ۷۰۹۹''' اتا کروی اساره خوشه هسته که بزکاله فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۲۵ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۸٫۵ بائوتنه.
منابع
رج:مسیه اجرام
آمریکای ایالتون
آمریکای ایالتون پنجاه‌تا مستقل ایالت ره گانّه که جمیعاً آمریکای متحده ایالات ره تشکیل دِنّه. فدرال قوانین دله این ایالات هم‌باز هستنه و همه وسّه مشترکه ولی شه هم تونّه دله‌یی قانون بدارن. چارتا ایالت هم هستنه که «مشترک‌المنافع ایالت» نوم دارنه.
ذغال‌چال
ذغال‌چال اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
آمریکای ایالتون
هر آمریکایی هم شه ایالتِ شهروند هسته و هم آمریکایِ شهروند هسته. ولی هرکس تونده شه ایالت جه به هر ایالت دیگه بوره و اجازه و این چیزان نخانه.
ذغال‌چال
جمعیت
اینتا روستا، میاندورود کوچک دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۱۰۲ نفر (۱۵۴۴خانوار) بی‌یه.
منابع
ذغال‌چال
۲۵ آوریل
25 آوریل روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 25 آوریل جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
25
عشق‌آباد
عشق‌آباد (ترکمونی جه: Aşgabat) ترکمنستون ِنیشتگا هسته. این شهر کوپه‌داغ ِسی پَلی و قره قوم ِبیابون ِدله دره. این شهر اول ایران دله دیّه تا اینکه وه ره سال ۱۸۸۱ روسیه بیته و بعداً شوروی دله دیّه تا اینکه شوروی رِقِد بورده و وه ترکمنستونِ جمهوریِ نیشتگا بیّه. عشق‌آباد خله ایران سامون جه نزدیک هسته.
پانویس
رج:آسیا نیشتگائون رج:ترکمنستون شهرون
دادلی هرشباخ
دادلی هرشباخ (بزائه‌یِ ۱۹۳۲) اتا آمریکا‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۸۶ میلادی، شیمیایی واکنشونِ دینامیک ره دَربَوِردن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۳۲ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
پینوکیو آسنی
پینوکیو آسنی (ایتالیایی جه: Le Avventure di pinocchio) اتا ایتالیایی کتاب نوم هسته که سال ۱۸۸۱ میلادی، کارلو کلودی وه ره فانتزی سبک جه بنویشته. این کتاب ره خله‌ها بخوندستنه و حدود ۳۵–۸۰ میلیون جلد ونجه فروش بورده.
پانویس
رج:ایتالیایی کتابون رج:کتابون مقالات
آگوستینو نتو
آنتونیو آگوستینو نتو یک آنگولا ن سیاستمدار و شاعر بود. او اولین رئیس جمهور آنگولا بود که از سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۷۹ پس از رهبری جنبش مردمی آزادیبخش آنگولا (مپلا) در جنگ استقلال از ۱۹۶۱ تا ۱۹۷۴ به طول انجامید.
او در ۱۰ سپتامبر ۱۹۷۹ در بیمارستان در مسکو، روسیه، در سن ۵۶ سالگی، از سرطان غیرقابل استفاده درگذشت.
رفرنکاس
رج:آنگولا رییس‌جمهورون
مورسیا
مورسیا اتا ایسپانیا ره شه‌گردون بخش هسته که این کشورِ جنوب‌شرقی وَر دره. مورسیا منطقه‌ای هسته که والنسیا، اندلس و کاستیا-لامانچا میونه دره و ونه جنوب وَری مدیترانه دریا جه وَر خِرنه. مورسیایِ مرکزی شهر هم مورسیا نوم دارنه و کلاً اتا اوستان جه تشکیل وونه. این ولایتِ جمیعت ۱٬۵۱۸٬۴۸۶ نفر هسته.
منابع
رج:ایسپانیا شه‌مختار بخشون
ناکا، ایباراکی
ناکا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایباراکی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۵۴٬۶۱۸ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۹۷٫۸۰ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۵۵۸ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۰۱-۲۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:ایباراکی شهرون
مهرسیسی
مهرسیسیئون یا گوش‌غِیز (انگلیسیج جه : Milipeds) اتا گرپّه آرتوپودائون جه هستنه  کا هر ور د جوفت لینگ دایننه. امکون داینه اتا مهرسیسی ویشتر 1300 تا لینگ داشته ووشه امبا اغلب وشون لینگون 1000 تا جه پریکتر(کمتر) هسته.
روستم شاه غازی
شاه غازی شه اسپهبدی گادر، باوندیون قلمرو ره ویشته هاکارده و علاوه بر تبرستون، کومس و گیلان و جرجان و استرآباد، جاجرم، فیروزکوه، دماوند، ری، بسطام و دامغان ره هم بئیته. وه برخلاف بقیه باوندیون اسپهبدون، اهل تسامح نیّه و مذهب دله متعصب بی‌یه. وه شیعه امامیه بی‌یه و خله اسماعیلیون جه دوشمنی داشته و چند بار وشون ره بصورت گسترده قتل‌عام هاکارده. رستم برخلاف اسپهبدان پیش از خود، شه حکونت ره فقط صرف جنگون و سیاسی نزاعون نکارده. اصلی شاخصه شاه غازی ِحکومت ایقتصادی و فرهنگی توسعه ونه قلمر دله هاسه، که شاه غازی ِکاذب ِامنیت و نظامی ِعملکرد په به‌دست بیمو. تجارت، مختلف عام‌المنفعه بنائون ِبساتن، زمینی و دریایی تجارت ِمسیرون ره بساتن، خارجی صنعت‌کرون و نظامیان جه دعوت هاکاردن و تبرستون دله امنیت دیّن باعث شهرنشینی ِپیشرفت و ایقتصادی شکوفایی شاه غازی قلمرو دله بئینه؛ اونتی که وه ره تبرستون «ایقتصادی مصلح» میونی قرنون دله دوننه.
نوم و لقبون
«شاه غازی روستم» ِنوم، اتا تلفیق فارسی و عربی جا هسه. «شاه» ِعبارت که فرمانروا ره گننه و «غازی» عربی دله جنگجو ِمعنی ره دنه. ونه لقب هم «نصیرالدوله»، «حکومت ِپیروزی» معنی ره دنه. رشیدالدین وطواط اتا نومه که خوارزمشاه به رستم بنویشته، وه ره اسپهبدون ِاسپهبد و مازرون ِمالک بخوندسته.
بالااحمدچال‌پی
بالااحمدچاله پی اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، لاله‌آباد دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۶۳۱ نفر (۴۹۹خانوار) بی‌یه.
شوش (شهر)
شوش (شهر) خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که شوش شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۷۷٬۱۴۸ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:شوش شهرستان
یوان لی
یوان لی (بزائه‌یِ ۱۹۳۶) اتا آمریکا‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۸۶ میلادی، شیمیایی واکنشونِ دینامیک ره دَربَوِردن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
کلاک
کلاک اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، میاندورود کوچک دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۶۰ نفر (۲۸خانوار) بی‌یه.
منابع
کلاک
خنجین
خنجین مرکزی اوستان ره اتا شهر هسته که فراهان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۰ سرشماری گدر، ۳۳۰۰ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:مرکزی اوستان شهرون
مسیه ۷۶
مسیه ۷۶ ' یا ان‌جی‌سی ۶۵۰، ۶۵۱ یا خورد دمبل سحابی''' اتا سیاره‌مونا سحابی هسته که برساووش فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۳٫۴ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۱۲ بائوتنه.
فخرالدوله علی
ابوالحسن فخرالدوله علی بویی اتا دیلمی حاکم، آل بویه تبار جه بی‌یه. ونه پی‌یر، رکن‌الدوله حسن که بمرده، جبال منطقه ره شه دِتا خوردته ریکا وسّه ارث بی‌یشته که فخرالدوله و مؤیدالدوله بینه. وشون ره سفارش-نصیحت هاکرده که شه گت‌ته برار، عضدالدوله جه حرف‌شنوئی دارن. مؤیدالدوله پی‌یرِ حرف ره بیته و عضدالدوله دستور ره بجا یارده ولی فخرالدوله یک‌کش بی‌یه و خاسته سیوا حکومت هاکنه. همینسه عضدالدوله اون‌اتا ره جلو دمبدا که فخرالدوله ره حکومت سر جه بیرن. برارون میون جنگ دکته و فخرالدوله شکست بخرده و فرار هاکرده. وه بمو تبرستون دله و زیاریون ِامیر، قابوس بن وشمگیر، وه ره پناه هدا. مؤیدالدوله که ونه دمبال‌سر اِمو، قابوس ره پغوم برسنی‌یه که مه برار ره تحویل هاده یا ته ملک ره گیرمه. قابوس هم باته که اِما رسم ندارمی اتا شازده که اَمه میهمون بیّه ره تحویل هادیم؛ اِما اینتی‌چی ادب ندارمی. همینسه بوییون و زیاریون میون اَی جنگ بیّه و این‌صوه قابوس شکست بخرده و فخرالدوله همرِکِت بوردنه خراسون که سامانیون جه پناه بَیرن.
مسیه ۷۶
منابع
رج:مسیه اجرام
فخرالدوله علی
فخرالدوله و قابوس خراسونِ شاه جه خاستنه که اتا ارتش وشون ره هاده که پی‌یری ملک ره پس بیرن ولی سامانیون امروز-فردا کردنه و هیچ گدر وشون ره کومِک نکردنه. زمونی که مؤیدالدوله بمرده، صاحب بن عباد که ونه وزیر بی‌یه، پغوم هدا که ری دیگر حاکمی ندارنه و فخرالدوله جه بخاسته که بئه شه حق ره بیره. فخرالدوله هم سریع وردگرسته و جبال حکومت ره بیته. خلیفه هم این گدر صمصام‌الدوله مشورت جه، وه ره لقب هدا و ونه حکومت ره برسمیت بشناسی‌یه. قابوس هم پونزده سال دوری په، وردگرسته مازرون و اونجه باوندیون جه کومِک بیته که شه مملکت ره آزاد هاکنه.
فخرالدوله که مِرده، دِتا ریکا داشته که مجدالدوله و شمس‌الدوله لقب داشتنه. وشون خورد وچه بینه و وشونِ مار، سیده ملک‌خاتون، حکومت ره گاردنی‌یه. این گدر محمود غزنوی خراسون دله قِد پیدا هاکرد بی‌یه.
منابع
رج:بویه‌ی آل
۲۶ آوریل
26 آوریل روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 26 آوریل جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
26
نیکلای ویگراویو
نیکلای ویگراویو رومانی سیاستمدار، عضو حزب سوسیال دموکرات (رومانی) حزب سوسیال دموکرات است که در سالهای ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۶ نخست وزیر خدمت کرد. قبل از انقلاب ۱۹۸۹ او در کمیته برنامه ریزی دولتی با تئودور استولجان مشغول به کار بود.
او رئیس جمهور سابق رومانی بود و تقریبا هشت سال طول کشید تا در دو مجلس قانونگذاری (۲۰۰۰-۲۰۰۴ و ۲۰۰۴-۲۰۰۸).
بالئاری جزیره
بالئارس یا بالئاری جزیره‌ئون اتا مجمع‌الجزایر نوم هسته که ایسپانیا شنه و مدیترانه‌یِ غرب دره و ایبری نزدیکی کته. این جزایر، ایسپانیایِ شه‌گردون بخش‌ها جه هستنه و کلاً اتا اوستان هم حیساب اِنّه. این بخشِ مرکزی شهر مایورکا هسته که شه اتا جزیره ره دارنه. بالئار دله مردمون ایسپانیولی و کاتالونی زوون دارنه.
منابع
رج:ایسپانیا شه‌مختار بخشون رج:بالئاری
ژان-ماری لن
ژان-ماری لن (بزائه‌یِ ۱۹۳۹) اتا فرانسه‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۸۷ میلادی، مولکول‌هایی ساته که گزینشی تعامل کردنه وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:فرانسه شیمی‎دون رج:۱۹۳۹ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
مسیه ۳۱
مسیه ۳۱ ' یا ان‌جی‌سی ۲۲۴ یا آندرومدا کهکشون''' اتا مرپیچی کهکشون هسته که زن برزنجیر فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۲۵۰۰ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۳٫۵ بائوتنه.
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
رج:مسیه اجرام
پلا
پلا ایرانی آشپزی دله بپته دونه ره بائوته وونه. پلا بپتن دِ صورت کته پلا و ئوهِکشی جه ممکن هسته. پلا ره بصورت بصورت تیسا پلا یا چلو برخی خِراکون و خارِشیون جه بَنشِنه بخاردن. همین جور بنشنه پلا دله موادی مخلوط هاکردن که پلائون جور-وا-جوری ره سازنه.
نوم
پیرافو (جاپونی جه: ピラフ pirafu ) ات نوع غذا برنج و گوشت و سبزیجات جه هسته. این کلمه ریشه، “پلا” کلمه هسته. ایرانی پلا قدیمی تلفظ [pilaw] جه دوران عثمانی وارد ترکی زوون [pilav] بیّه و اروپایی زوونون، اینگلیسی زبون [pilaf] و فرانسوی زوون [pilaf] واری، وارد بئیه. pirafu اسا اتی خاورمیونه‌ای غذا جاپون دله بشناسی وانه.
خراکِ ارزش
نزدیک ۹۰٪ برنج ایران دله ونه شمالی استانها دله تولید وانه. پلای تزیینات ایران دله همه جه ویشته زعفرون و زرشک جه صورت گیرنه و انواع رندی بپته وانه.
انواع ایرانی پلا
باکله‌پلا، سبزی پلا، شیرین پلا، زرشک پلا، آلبالو پلا، ماش پلا، رشته پلا، استامبولی پلا، لوبیا پلا، نخودپلا، کلم‌پلا و مرجی پلا انواع پلا جه هستنه .
انواع پلا از محصول برنج بپت وونه که بیشتر در شمال ایرون دکاشت وونه
اگه خوایننی پلا ره بپزین انواع روشها وجود دارنه که از جمله پلا کباب پلا دمی، پلا کته و.. وجود دانه
بن بنویشت
رج:بخاردنی‌ئون
داوودآباد
داوودآباد مرکزی اوستان ره اتا شهر هسته که اراک شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۰ سرشماری گدر، ۵٬۲۵۲ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:مرکزی اوستان شهرون
گله‌دون
گله‌دون اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
آبادان
آبادان خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که آبادان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱۲۲٬۶۰۴ نفر جمیعت داشته.
گله‌دون
جمعیت
اینتا روستا، میاندورود کوچک دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۵۷۶ نفر (۷۶۴خانوار) بی‌یه.
منابع
گله‌دون
گردبازو
گردبازو اتا باوندی شازده و رِستِم شاه غازی‌ِ‌ولیعهد بی‌یه. وه موختلف جنگون دله ونه پی‌یر گادر شرکت داشته و سنجر سلطون‌ِ‌خواسته وسه، به عنوان گروگان بورده سلجوقیون‌ِ‌دربار تا دِ سلسله‌ِ‌جنگون ره تموم هاکانه ولی سرخس‌ِ‌شهر دله توسط حشاشین ترور بیه و بمرده. ونه بمردن په، وه ره «شهید» بنومستنه و امام رضا ِحرم دله مشهد دله، چال هاکاردنه. این اتفاق شاه غازی ِ‌روابط سلاجقه و الموت اسماعیلیون جه ره خراب هاکارده.
ونه جه چن بیت شعر طبری زوون جه بموندسته که تبریتون تاریخ‌ِ‌کیتاپ (ابن اسفندیار‌ِ‌اثر) دله بیمو.
واردی والا گوندا
واردی والا گوندا (هندی جه: वर्दी वाला गुंडा) اتا هندی کتاب نوم هسته که سال 1992 میلادی، ود پراکاش شارما وه ره کاراگاهی سبک جه بنویشته. این کتاب ره خله‌ها بخوندستنه و حدود ۸۰ میلیون جلد ونجه فروش بورده.
پانویس
رج:هندی کتابون رج:کتابون مقالات
نودا، چیبا
نودا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِچیبا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۵۳٬۴۲۲ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۰۳٫۵۴ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱٬۴۸۲ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۰-۰۵-۰۳ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:چیبا شهرون
جزه ادوارد دو سناتو
جزه ادوارد دو سناتو یک سیاستمدار آنگولا است. از سال ۱۹۷۹ تا ۲۰۱۷ او رئیس آنگولا بود. دس سانتوس به عنوان رئیس جمهور نیز فرمانده نیروهای مسلح آنگولا بود. پس از ترک ریاست جمهوری، داس سانتوس رهبر جنبش مردم برای آزادی آنگولا (مپلا) باقی ماند.
رفرنکاس
رج:زننه آدمون رج:آنگولا رییس‌جمهورون
مادرید شه‌گردون بخش
منابع
رج:ایسپانیا شه‌مختار بخشون
دلیجان (مرکزی)
دلیجان مرکزی اوستان ره اتا شهر هسته که دلیجان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۰ سرشماری گدر، ۳۷٬۴۷۰ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:مرکزی اوستان شهرون
۲۷ آوریل
27 آوریل روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 27 آوریل جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
27
تمش
تَـمِش، تمشک یا سرخ لبلبو اتا لم نوم هسته سرخ‌گل‌ئون ِتیره جه هسته و شه جنگل دله دَراِنه. مازرون و گیلون دله وه شه دَراِنه. گیلون و مازرون دله ونه نوم ره تمش، ولش، بولوش و بوروش و... هم گانّه.
تمش اتا لم هسته و ونه ریشه‌ئون دائمی‌نه و هر دِ سال ات‌بار انباره زنّه. هر انباره که رشد کانده ۳ تا ۶ متر بِنِه سَر یا اتا چی دور پیچنه و انباره سَر ولگونی دَراِنه که هرکامین پنج تا هفت‌تا ولگچه دارنه. سال دوم دیگه انباره نوج نزنده ولی ونه تَن تی‌تی زنده. انباره‌ئونی که ات سال یا دِسال عُمر دارنه وشون سَر تلی دراِنه. تمش وسّه خاک خله مهم نی‌یه و ونه لم هرکاجه بتونده دَربِئه. تمش لَم اواخر بهار و اوایل تابستون تی‌تی زنده که هر تی‌تی ۲ تا ۳ سانتیمتر قطر دانّه. تمش ونه گرده‌افشانی هم هاکنه که معمولاً ززم و ماز این کار ره کانّه.
منابع
* رج:میوه‌ئون رج:گیاهون
پریکلا
پریکلا اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، لاله‌آباد دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۸۳ نفر (۳۰خانوار) بی‌یه.
منابع
پریکلا
رامین بی‌باک
رامین بی‌باک (بزائه -) ئه‌تا ایرونی خونش‌کر هسته.
بن‌مایه
رج:ایران خوننده‌ئون
خوزه د سن مارتین
خوزه د سن مارتین اتا آرجانتینی لیبرتادور (آزادکَر) بی‌یه که این کشورِ استقلال ره ایسپانیا جه بیته. وه خاسته استعمارکَرون ره لاتین آمریکا جه در هاکنه و ایسپانیایِ ارتش جه جنگ هکته. اتا جنگ دله وه آند کوهون سر جه شه ارتش ره بگذرنی‌یه و شیلی جه برسی‌یه که اتا شاهکارِ تاکتیک بنظر اِنه.
منابع
رج:گت مردمون آرژانتین رج:لیبرتادورس رج:پرو رییس‌جمهورون
ترم
ترم (Terem) تونده دِتا معنی مازرونی زوون دله داره:
داوینچی کد
داوینچی کد (انگلیسی جه: The Da Vinci Code) اتا انگلیسی کتاب نوم هسته که سال ۲۰۰۳ میلادی، دن براون وه ره معمایی و دل‌توآر سبک جه بنویشته. این کتاب ره خله‌ها بخوندستنه و حدود ۸۰ میلیون جلد ونجه فروش بورده.
پانویس
رج:انگلیسی کتابون رج:کتابون مقالات
باندو، ایباراکی
باندو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایباراکی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۵۷٬۱۲۸ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۲۳٫۱۸ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۴۶۴ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۰۳-۲۲ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:ایباراکی شهرون
چارلز پدرسون
چارلز پدرسون (بزائه‌یِ ۱۹۰۴) اتا آمریکا‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۸۷ میلادی، مولکول‌هایی ساته که گزینشی تعامل کردنه وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۰۴ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
آتونومیسم
بعنوان اتا نظری سیستم، این نظریه اولین بار ۱۹۶۰ دهه گادِر ایتالیا دله، کارگری کمونیسم جه بَییته بیّه. ۱۹۷۰ دهه دله، ایتالیایِ چپگرائون موفقیت نداشتنه و مارکسیسم و آنارشیسم این تفکرات دله ویشته نقش پیدا هاکرده. گورگی کاتسیافیکاس شه‌گردونی ره اینتی تعریف هاکرده: «مدرن نهادون دله متمرکز تصمیمگیریون و سلسله‌مراتبی اقتدارون بده، شه‌گردونی که اتی اجتمائی جنبشه، خانه دموکراسی جه برسه و بتونه سیاسی ساختارون و رفتاری عادتونی که مردم سَره تحمیل وانه ره رِقِد هاده. شه‌گردونی میون ونه سیاسی احزاب کاملاً مستقل بائِن و آزادی دارن وشون خانّه اتی سوسیالیسم ِدولِت بسازِن که دموکراسی په کار هاکنه.
اسا آلمان و هلند ِتحولات که شه‌گردونی ِموفقیت ره سِراق هِدا، باعث بیّه ایتالیا و فرانسه و اتی کمته انگلیسی-زوون ِکشورون دله این روش طرفدارونی ره آنارشیسم‌ها و مارکسیست‌ها میون پیدا هاکنه.
پانویس
رج:سیاسی نظریه‌ئون رج:سوسیالیسم رج:ایتالیا تاریخ
سیده ملک‌خاتون
سیده ملک خاتون یا شیرین باوندی اتا باوندی شازده‌خانم و آل بویه‌یِ عاروس بی‌یه که فخرالدوله علی جه ازدواج هاکرده و ونه دِتا ریکائون، مجدالدوله و شمس‌الدوله، ره گت هاکرده. زمونی که فخرالدوله بمرده، سیده ملک خاتون حکومت ره گاردنی‌یه. ابن سینا ونه دربار دله دیّه و ملک خاتون ره خدمت کرده. این گدر محمود غزنوی خراسون دله قِد پیدا هاکرده و خاسته آل بویه ره شه راه‌سر جه بیره ولی سیده ملک خاتون وه ره نومه هدا که «خجالت نکشنی، خانی اتا زنا جه جنگ دکفی؟ اگه جنگ ره بَوِری، همه گننه که اتا زنا ره شکست هدا، اگه هم ببازی که بی‌آبرو وونی؛ چچی وسّه خانی ری ره بیری؟» هم‌اتنده وسّه محمود غزنوی تا زمونی که ملک خاتون حکومت سر دیّه، حمله نکرده.
مسیه ۳۲
مسیه ۳۲ ' یا ان‌جی‌سی ۲۲۱''' اتا کوتوله بیضوی کهکشون هسته که آندرومدا فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۲۹۰۰ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۱۰ بائوتنه.
سیده ملک‌خاتون
منابع
رج:بویه‌ی آل رج:باوندیون
مسیه ۳۲
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
رج:مسیه اجرام
یونس ساویمبی
یونس مالهیرو ساویمبی واس ان آنگولان پولیتیکال اند میلیتاری لادر. هه فوندد اند لد تهه ناتیونال انیون فر تهه توتال یندپندنکه اف آنگولا (انیتا).
این ۲۰۰۲ انیتا لست تهه انگلن کیول ور تو تهه پوپله'س مومنت فر تهه لیبراتیون اف آنگولا (مپلا).
رفرنکاس
رج:انگلن وارلوردس رج:انگلن پولیتیکیانس
مسیه ۳۳
مسیه ۳۳ ' یا ان‌جی‌سی ۵۹۸''' اتا مرپیچی کهکشون هسته که سه‌سو فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۲۵۹۰ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۷ بائوتنه.
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
رج:مسیه اجرام
آبژدان (خوزستان)
آبژدان (خوزستان) خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که اندیکا شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱٬۶۷۳ نفر جمیعت داشته.
یوهان دایزنهوفر
یوهان دایزنهوفر (بزائه‌یِ ۱۹۴۳) اتا آلمان‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۸۸ میلادی، فتوسنتز واکنشِ مرکز ره سه‌بعدی بساته وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آلمان شیمی‎دون رج:۱۹۴۳ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
۲۸ آوریل
28 آوریل روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 28 آوریل جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
28
آبندونسر
آبندونسر اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، میاندورود کوچک دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۹۵۱ نفر (۹۹۳خانوار) بی‌یه.
منابع
آب‌بندان‌سر
رازقان
رازقان مرکزی اوستان ره اتا شهر هسته که زرندیه شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۰ سرشماری گدر، ۴۹۷ نفر جمیعت داشته. رازقان، مرکزیِ پچوک‌ترین شهر هسته.
په‌نویس
رج:مرکزی اوستان شهرون
اجاره
اَجاره یا گزر اتا خراکی دساله هسه. اجاره اغلب  پتّخالی(نارینجی)، زرد یا اسپه  یا اسپه و آل (قورمز) هدی باخرد رنگ هسه.
ونه بکاشتن: اونتی کا فائو گونه گت ترین اجاره کشتکرون چسن هسه و بعد وه اروس و امریکا گت ترین اجاره کشتکر هسنه.
گت ترین اجاره ساجندئون: 1- چین : 20.5 ملیون تون 2-اروپا اتابوی(اتحادیه): 5.9 ملیون تون 3-اروس: 1.8 ملیون تون 4- امریکا: 1.4 ملیون تون 5- اکراین: 0.9 ملیون تون
منبع
رج:گیاهون
ترم (سبزی)
منبع
رج:گیاهون
اسیوسر
اسیوسر اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، میاندورود کوچک دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۲۱ نفر (۱۰۲خانوار) بی‌یه.
منابع
آسیاب‌سر (ساری)
بکوشته‌بئی جنگ دله
بکوشت‌بئی جنگ دله (آنگلوساکسون‌ِ‌کشورون دله KIA نشون دننه وه ره) کسونی ره گاننه که جنگون دله بکوشت بئینه. وشون توننه سرباز بائن یا عادی‌ِ‌آدم.
زاویه (زرندیه)
زاویه (زرندیه) مرکزی اوستان ره اتا شهر هسته که زرندیه شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۰ سرشماری گدر، ۵٬۹۴۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:مرکزی اوستان شهرون
آقاملک
آقاملک اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، لاله‌آباد دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۳۳۶ نفر (۴۴۱خانوار) بی‌یه.
منابع
آقاملک
هری پاتر اند د چمبر آو سکرت
هری پاتر و راز خِنه یا هری پاتر اند د چمبر آو سکرت (انگلیسی جه: Harry Potter and the Chamber of Secrets) اتا انگلیسی کتاب نوم هسته که سال ۱۹۹۸ میلادی، جی. کی. رولینگ وه ره فانتزی سبک جه بنویشته. این کتاب ره خله‌ها بخوندستنه و حدود ۷۷ میلیون جلد ونجه فروش بورده. این کتاب، هری پاتر ِمجموعه‌یِ دومین کتاب هسته.
پانویس
رج:کتابون مقالات رج:هری پاتر
رابرت هابر
رابرت هابر (بزائه‌یِ ۱۹۳۷) اتا آلمان‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۸۸ میلادی، فتوسنتز واکنشِ مرکز ره سه‌بعدی بساته وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
ارینیا
ارینیا اتا مله هسه کا کونچا ده دالت لیدیا استون ، اسپونیا کاتالونیا دله هسه کا 2020 دله 30 تن غلت(جمعیت- دواش) داشته.
جوغرافیا
ارینیا لیدیا 111 کیلومتری دله هسه.
منبعون
1- Mapa de Erinya conca de dalt
2- English wikipedia
رج:ایسپانیای شهرون
۲۹ آوریل
29 آوریل روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 29 آوریل جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
29
ایناشیکی، ایباراکی
ایناشیکی اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایباراکی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۸٬۱۲۵ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۷۸٫۱۲ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲۷۰ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۰۳-۲۲ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:ایباراکی شهرون
ویکتور کیوربا
ویکتور کیوربا یک رومانی است حقوقدان، سیاستمدار و کارمند دولت. او در سالهای ۱۹۹۶-۱۹۹۷ و پس از استعفا از مقامات نخست وزیر رومانی از ۱۲ دسامبر ۱۹۹۶ تا ۳۰ مارس ۱۹۹۸ بود. شهردار بوخارست. او اکنون طرفدار مردم است.
منابع
رج:زننه آدمون رج:رومانی نخست‌وزیرون
تجارب الامم و تعاقب الهمم
تجارب الامم و تعاقب الهمم اتا تاریخی کتاب هسته که ابن مسکویه بنویشته و قرن سوم-چاروم هجری شنه. سال‌های بین ۲۹۵-۳۶۹ هجری خَوری مطلب دارنه و چون مسکویه شه آل بویه دربار دله دیّه، ونه بنویشته‌ئون دست‌اول هستنه.
منابع
رج:تاریخی کتابون رج:عربی کتابون
مسیه ۳۴
مسیه ۳۴ ' یا ان‌جی‌سی ۱۰۳۹''' اتا باز اساره خوشه هسته که برساووش فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۱٫۴ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۶ بائوتنه.
منابع
رج:مسیه اجرام
منگیستو هیل ماریام
منگیستو هیل ماریام اتیوپی سیاستمدار بی‌یه. وه کمونیست افسر بی‌یه که ۱۹۷۴ تا ۱۹۸۷ اتیوپی دله نظامی خدمت کارده. وه سال‌های ۱۹۸۷ تا ۱۹۹۱ رییس‌جمهور بیّه و اتا دیکتاتوری راه دینگنی‌یه. تهه اتهیوپیان کیول ور اندد وهن هه لفت.
منابع
رج:زننه آدمون رج:اتیوپی رییس‌جمهورون
لاک‌دشت (ساری)
لاک‌دشت اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، میاندورود کوچک دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۴۰ نفر (۱۱۸خانوار) بی‌یه.
منابع
لاک‌دشت (ساری)
ساروق (اراک)
په‌نویس
رج:مرکزی اوستان شهرون
لیتیوم بروماید
لیتیوم بروماید  کا ونه  کیمیاییج فورمول LiBr هسه اتا  کیمیاییج هدیبخرد هسه کا  ونه  پابکم اشناسک ۸۲۰۵۰ هسه کا ونه جرم مولی 86.845(3) g/mol هسه. ونه رنگ اسپه هسه.
ایستفادئون:
جذبی چیلرئون دله تک‌اثره، دو اثره و دایرکت‌فایر چا هاکردن وسه کا چا هاکنه اینتا ماده جه ایستفاده بونه.
اروندکنار
اروندکنار خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که آبادان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۸٬۹۰۹ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:آبادان شهرستان
پایین‌احمدچاله‌پی
پایین‌احمدچاله‌پی اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، لاله‌آباد دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۹۲۹ نفر (۵۸۰خانوار) بی‌یه.
منابع
پایین‌احمدچاله‌پی
پِجِر
پِجِر او یا مایعی هسه کا اتا دور خنئون ، بیمارستانئون و... دله وه ره کار بیتنه و ادی دم هادانه. ونه جم هاکردن روش هرتا منطقه دله فرق کنده(ونه مودل هرتا گذر(منطقه) دله وشون برنامئون و.. جا فرق کنده) پجر سیستم کرخنئون و رویی اوئون وسه خلی مهم هسه ، اگم اینتا مایعات بورن بنه دله خلی خطرئون وشون جا دیار وونه. شهری پجر معمولا یا هدی باخرد(ترکیبی) پجر هسه و یا ... هسه کا معمولا شونه پرزوخنه(تصویه خانه).پرزو بوی پجر ، شه کیلئون جه شونه پخش وونه.
پناس اتا جور پجر هسه کا کش و گی وی دله دره. پجر خنئون ، ناخشخنئون و... جه انه و معمولا لیله جا شونه پرزو خنه.
سرچیشمئون:
پجر سرچیشمئون وونه اینتائون بوئه:
پجر مکولاد(ترکیبئون)
معمولا اینتا لیست واری هسه :
پجر انواع:
ونه دستئون اغلب اینتی هسه: