cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مسیه ۹۱
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
رج:مسیه اجرام
رابرت مک نامارا
رابرت استرنج مکنامارا اتا آمریکایی سیاستمدار بی‌یه که سال‌های ۱۹۶۱ تا ۱۹۶۸، جان اف کندی و لیندون بنیز جانسون وَر دیّه و دفاعِ وزارت ره بعهده داشته. وه ویتنام جنگ دله خله نقش داشته.
میمه
میمه (اصفهان) اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که شاهین‌شهر و میمه شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۵٬۶۹۱ نفر جمیعت داشته.
قشنگ سیو
قشنگ سیو (انگلیسی جه: Black Beauty) اتا انگلیسی کتاب نوم هسته که سال ۱۸۷۷ میلادی، آنا سیول وه ره وَچِگونه سبک جه بنویشته. این کتاب ره خله‌ها بخوندستنه و حدود ۵۰ میلیون جلد ونجه فروش بورده.
بهار (شهر)
بهار همدان اوستان ره اتا شهر هسته که بهار شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۳۵٬۸۵۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:همدان اوستان شهرون
قشنگ سیو
پانویس
رج:انگلیسی کتابون رج:کتابون مقالات
میمه
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:شاهین‌شهر و میمه شهرستان
رابرت مک نامارا
منابع
رج:کالیفرنیا سیاستمدارون
۲۹ مه
29 مه روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 29 مه جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
29
مسیه ۹۲
مسیه ۹۲ ' یا ان‌جی‌سی ۶۳۴۱''' اتا کروی اساره‌یی خوشه هسته که هرکول فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۲۶ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۷٫۵ بائوتنه.
ورکی
ورکی اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِکلیجان رستاق بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سلمون تنگه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۶۸ نفر (۱۲۶خانوار) بی‌یه.
منابع
ورکی
عادا یونات
عادا یونات (بزائه‌یِ ۱۹۳۹) اتا اسرائیل‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۹ میلادی، ریبوزوم ساختار و عملکرد ره بفهمسته وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:اسرائیل شیمی‎دون رج:۱۹۳۹ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
چوب‌بست
چوب‌بست اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِگتاب بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، جنوبی گتاب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۴۳ نفر (۱۰۴خانوار) بی‌یه.
منابع
چوب‌بست
شیبان (خوزستان)
شیبان (خوزستان) خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که باوی شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۲۴٬۹۶۸ نفر جمیعت داشته.
بادسری مازرونی
بادسر اتا منطقه نوم هسه که شمامل روستائون ناریان -دیزان-مهران و پراچان بونه و طالقون دله و جور طالقونی دله هسه. از این چار روستا فقط پراچان طبری نینه. طبری بادسری نمونه: نمونه جمله ساروی: بوردمه بیمه اتا کیجا دره شونه نمونه بادسری: بشمه بیمه یه دتر دره شونه نمونه بازرودی: بشیمه بدیمه یه دتر دره شنه ................................ نمونه 2: ساروی: من درمه خرمه تنه غذا ره بادسری: من دره خرمه ته غذا ره بازرودی: من دره خورمه تی غذا ره ................................... واژئون: فارسی:آری -بله    طبری بادسری: اَره فارسی: نه-نی     طبری بادسری: نا فارسی:خانه-سرای  طبری بادسری : خونه- سره
مسیه ۹۳
مسیه ۹۳ ' یا ان‌جی‌سی ۲۴۴۷''' اتا باز اساره‌یی خوشه هسته که کشتی‌دم فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۴٫۵ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۶٫۵ بائوتنه.
منابع
رج:مسیه اجرام
۳۰ مه
30 مه روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 30 مه جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
30
جان لنون
جان لنون اتا خونشکر بی‌یه که بیتلز گروه دله خونش کارده. وه معروفترین راک ِخونشکرون جه هسته. جان لنون لیورپول آدم بی‌یه و اتا کارگر خانواده دله گت بیّه. وه معروف بیّه په اتا جاپونی زنا، یوکا اونو، جه ازدواج هاکرده. بیتلز ِگروه که رِقِد بورده، وه شه تیناری خونش هاکردن ره ادامه هدا و باز هم موفق بی‌یه. جان لنون ره اتا از ونه طرفدارون ترور هاکرده و بکاشته.
منابع
رج:بیتلز رج:بریتانیا خوننده‌ئون
رزن
رزن همدان اوستان ره اتا شهر هسته که رزن شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۳۱٬۶۹۱ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:همدان اوستان شهرون
سیمز 3
سیمز ۳ اتّا  ویدیویی کا  چوکوت موناساجی(زنّگی شبیه ساجی) هسه کا   آدمیزائون لایف استایل هسه  کا   ماکسیس اینتا ره بساته  و ۲۰۰۹ دله   الکترونیک آرتس ، مایکروسافت ویندوز سه  و مک‌اواس سه دی بموئه بازار. اینتا کا سیمز کائون سیمین جور هسه. انتا کا پسترین کا تکمیل هاکرد هسه ، یهنی سیمز ۲د. ونه کونسولی نوسخه ۲۰۱۰  پلی‌استیشن ۳،سه. اکس‌باکس ۳۶۰سه و نینتندو دی‌اسسه واتّا ما دیئر بعد برای وی سه ارائه بویه. ونه ویندوز فون  نوسخه  ۱۵ اکتبر ۲۰۱۰، دیه  فروشگاه ویندوز فون دله و وونسه کا وه ره دانلود هاکردن .ونه  نوسخه  نینتندو ۳دی‌اس سه  ۲۷ مارچ ۲۰۱۱ ذله بموئه ،. ونه دماله  سیمز ۴  ۲۰۱۴ سپتومبر دله بموئه ،  مایکروسافت ویندوز سه دی  ۲۰۱۷ بموئه.
دیزون
دیزون(فارسی جه:دیزان)اتا روستا هسه که وه جورطالقون (بالاطالقان)بخش هسه و طالقونی شهرسونی دله هسه.[۲] وشونی زبون طبری هسه. اینتا روستا ۱۳۸۵ دله ونه دباش(جمعیت) ۵۷۰ نفر بیه.
صفی‌آباد (خوزستان)
صفی‌آباد (خوزستان) خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که دزفول شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۹٬۰۴۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:دزفول شهرستان
ورند
ورند اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِکلیجان رستاق بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سلمون تنگه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۴۰ نفر (۶۴خانوار) بی‌یه.
ریچارد اف. هک
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۳۱ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
فوتسو، چیبا
فوتسو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِچیبا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۸٬۹۷۳ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۲۰۵٫۳۵ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲۳۸ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۷۱-۰۹-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:چیبا شهرون
گتی
گـَتی یا مساحت' اتا اصطلاح هسته که مَیـِّن کانده اتا سطح، که دِبُعدی هسته، چنده گتی هسته و چنده جا ره گیرنه. گتی ِیکا SI دله مترموربع (m²) هسته.
منابع
* رج:ریاضی
ساوو دریا
منابع
رج:دریا رج:اندونزی جوغرافی
چوکچی
چوکچی دریا اتا دریو نوم هسته که آلاسکا و روسیه ره سیوا کنده و شمالی یخ بزه اوقیانوس ِدمباله هسته که برینگ دریا جه رسنه.
سلمون خون
عبدالرشید سلیم سلمان خان دنیا بموئن: ۲۷ دسامبر سال ۱۹۶۵ مادیا پرادش دله) نامور بیه به  سلمون خون ؛ بازیگر، تهیه‌کننده، خونشگر(خواننده) و مجری هند هسه. وه در بیشتر جه ۹۰ هندی فیلم  دله   نقش بازی هاکرده‌. سلمان خان  هنرپیشه و فیلم‌نامه‌نویس بالیوود سینما  سلیم خان ریکا هسه . وه  یتا مسلمون بازیگر  اهل سنت هسه  که ونه پیرسمت جه افغان مسلمون و ونه مار سمت جه   هندو هسه ،ونه برارون ارباز خون و سهیل خون و ونه خاخرون آلویرا و آرپیتا خون نام دارننه (آرپیتا ناتنی خاخر هسه).[۴]. سلمان خان عزب هسه و تااسا عاروسی نکرده و وچه هم نارنه. وه عامر خان و شاهرخ خان  پلی یتا  سه گت خون(خان)  بالیوود هسه.
چوکچی
منابع
رج:دریا رج:روسیه جوغرافی رج:آمریکا جوغرافی
بالا سیدکلا
بالاسیدکلا اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِگتاب بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، جنوبی گتاب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۲۰ نفر (۴۲خانوار) بی‌یه.
منابع
بالاسیدکلا
دچکلسن
دچکلسّن یا موحاصره هاکاردن اینتی هسته که ات‌‌نفر یا ات‌گروه یا ات‌شهر یا مله دور ره بئیرن و زور جه نی‌یلن که کسی یا چیزی رد بووه.
بن‌بنویشت
رج:جنگ
مسیه ۹۴
مسیه ۹۴ ' یا ان‌جی‌سی ۴۷۳۶''' اتا مرپیچی کهکشون هسته که اشکاری سگ فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۴۵۰۰ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۹٫۵ بائوتنه.
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
سرخ گل نوم
پانویس
رج:ایتالیایی کتابون رج:کتابون مقالات
زلغ
زلغ ، آدمیزائون وچه هسه کا ونه مار و ره 9 ما شه اشکم دله داینه.( نرمال) امبا امکون داینه گاگداری مختلف چسّائیون(دلیلون) وسه زیتر و یا دورتر  مار شه وچه ره بداره(بزائه). تمانی کا زلغون دنیو انّه ، وشون چشئون دنیو ره اسپه و سیو وینّه تا تمانی کا 3 ما ببوشه وشون ره. زلغون کلّه وشون تن سه گت هسه.
نائین
نایین یا نائین اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که نائین شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۲۵٬۳۷۹ نفر جمیعت داشته.
زلغ
دهترون (دکترون) تا 28 روجی ره گننه زلغ.
نائین
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:نائین شهرستان
زلغ
پیدر پشوئون:
فامیل
آدمیزا رج:فامیل
لالجین
لالجین همدان اوستان ره اتا شهر هسته که بهار شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱۵٬۶۴۱ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:همدان اوستان شهرون
علیرضا شاطری
علیرضا شاطری (زاده ۱۳۷۹ - بابلسر) یک ایرانی دانش آموز سمپادی است که در سمپاد بابل درس خوانده و در کنکور ریاضی فیزیک ۱۳۹۷ رتبه ی ۱ کشوری و منطقه را به دست آورده.او تنها دانش آموزی از سمپاد بابل است که توانست رتبه ۱ کشوری کنکور سراسری را به دست آورد.او هم اکنون در رشته مهندسی کامپیوتر دانشگاه شریف درس میخواند.شغل پدرش طلا فروشی است و مادرش خانه دار است
بن‌مایه
رج:گت مردمون بابلسر رج:بابلسری نخبگون
مسیه ۹۵
مسیه ۹۵ ' یا ان‌جی‌سی ۳۳۵۱''' اتا مرپیچی کهکشون هسته که شیر فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۳۸۰۰ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۱۱ بائوتنه.
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
رج:مسیه اجرام
۳۱ مه
31 مه روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 31 مه جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
31
سک
سک یا سگ اتا حیوون پستاندار هسه که زیرگونهٔ اهلی ورگ‌ها و پستانداری از راستهٔ سک‌مونائون محسوب بونه. سک اولین حیوونی هسه که آدم وه ره اهلی هاکرده. بعضی فرهنگ‌های دله سک اتا منبع غذایی هم هسه. سال 2001 مشخص بی یه که 400 میلیون سک وجود دارنّه. سک سدها سو (نژاد) دارنّه.
تاریخچه
تحقیقات نشون دنه که سک حدود پونزده هزار سال پیش اهلی بی‌یه.
نانسی ریگان
نانسی دیویس ریگان یک بازیگر فیلم آمریکایی و همسر رونالد ریگان ۴۰ رئیس جمهور ایالات متحده بود. او اولین بانوی ایالات متحده آمریکا از سال ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۹ بود.
منابع
رج:اولین بانوان ایالات متحده
صرخه
شهر فتح‌المبین خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که شوش شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۲٬۷۶۹ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:شوش شهرستان
سرام دریا
سرام دریا اتا دریو نوم هسته که اندونزی میونه کته و ملوک جزیره‌ئون وسط دره و شه چنتا پچیک‌ته دریائون جه تشکیل بونه. سرام ِدریا ۱۲٬۰۰۰ کیلومتر مربع گتی دارنه.
منابع
رج:دریا رج:اندونزی جوغرافی
نومی، ایشیکاوا
نومی اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایشیکاوا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۸٬۱۰۶ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۸۳٫۸۵ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۵۷۴ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۰۲-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بِریمْ بگردستن
رج:ایشیکاوا شهرون
ای ایچی نگیشی
ای ایچی نگیشی (بزائه‌یِ ۱۹۳۵) اتا جاپون‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۱۰ میلادی، کربن‌دار مواد چتی جفت وونه ره بفهمسته وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:جاپون شیمی‎دون رج:۱۹۳۵ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
فامنین
په‌نویس
رج:همدان اوستان شهرون
ورزنه
ورزنه (اصفهان) اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که ورزنه شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱۰٬۶۹۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:ورزنه شهرستان
مسیه ۹۶
مسیه ۹۶ ' یا ان‌جی‌سی ۳۳۶۸''' اتا مرپیچی کهکشون هسته که شیر فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۳۸۰۰ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۱۰٫۵ بائوتنه.
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
رج:مسیه اجرام
خسرو گلسرخی
خسرو گلسرخی (بزائه ۲ بهمن ۱۳۲۲ رشت دله - بمرده ۲۹ بهمن ۱۳۵۲) مارکسیست شاعر و نویسنده‌ی ایرانی بی‎‌یه. وه ایران خلق فدایی چریکون سازمان دله کار کارده که گاتنه ونه محمدرضا پهلوی جه مسلحانه مبارزه هاکردن. وشون ترور ِتوطئه وسّه سال ۱۳۵۱ بییته بَیینه. گلسرخی و ونه رفخون، من‌جمله کرامت‌الله دانشیان، اتهامات ره نظامی دادگاه دله قبول نکاردنه و چون دونستنه که وشون دادگاه ِجریون دَره زنده تلویزون دله پخش وونه، شه اتهامات ره رد هاکردنه و شه ارمونون، انقلاب و مارکسیسم واری، جه دفاع هاکردنه. گلسرخی ۳۰ ساله سال ۱۳۵۲ اعدام بیّه ولی ونه دفاعیات هنتا هم خله معروف هسته.
کتاب‌شناسی
- گلسرخی ویشته کتابون ره مستعار نوم جه چاپ کارده:
وه بعضی کتابون ره دامون و '''خ. گ. ''' نوم جه هم نوشته. دامون اتا گیلکی و مازرونی کلمه هسته.
اسپه دریا
اسپه دریا اتا دریو نوم هسته که روسیه شمال‌وَری دره. این دریا بارنتس ِدمباله هسته که کولا جزیره‌مونا، کارلیا و کانین جزیره‌مونا ره هئی جه سیوا کنده.
خسرو گلسرخی
منابع
گلسرخی، خسرو رج:سوسیالیستون
اسپه دریا
منابع
رج:دریا رج:روسیه جوغرافی
یرماز دنّونئشمار
یرماز دنّونئشمار یا  یزماز بزچف  (نام علمی: Varanus ornatus) اتا  جور  دنّونئشمارئون جنس   جه هسه.
۱ ژوئن
1 ژوئن روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 1 ژوئن جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بلوچ
بلوچ اتا مردم هستنه که غربی ِپاکستان، شرقی ِایران و جنوبی ِافغانستان دله درننه. وشون بلوچی زوون جه گپ زننه که اینتا زوون شه چن‌تی گپ بزه وانه. بلوچون ِجمیعت خور گانّه حدوداً ده میلیون تا پانزده میلیون نفر هستنه.
بن‌بنویشت
رج:بلوچستون
آهنگرکلا (گتاب)
آهنگرکلا (گتاب) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِگتاب بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، جنوبی گتاب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۷۴۸ نفر (۱۱۱۳خانوار) بی‌یه.
منابع
آهنگرکلا (گتاب)
کاگا، ایشیکاوا
کاگا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایشیکاوا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۷۳٬۷۴۵ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۳۰۶٫۰۰ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲۴۱ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:ایشیکاوا شهرون
مریانج
مریانج همدان اوستان ره اتا شهر هسته که همدان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱۱٬۷۶۲ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:همدان اوستان شهرون
میترا
میترا یا مهر اتا هندوایرانی باستانی ایزد بی‌یه که پیش از زرتشت دیّه، وه خورشید نماد بی‌یه. وه زرتشت دین دله هم اتا خدائه. وه ره رومی دینون دله هم اشناسینه و حتی مسیحیت دله هم نفوذ پیدا هاکرده.
منابع
رج:اساطیر با حیساب جوغرافی *
مسیه ۹۷
مسیه ۹۷ ' یا ان‌جی‌سی ۳۵۸۷''' اتا سیاره‌مونا سحابی هسته که کشتی‌نشون فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۲٫۶ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۱۲ بائوتنه.
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
رج:مسیه اجرام
آکیرا سوزوکی
آکیرا سوزوکی (بزائه‌یِ ۱۹۳۰) اتا جاپون‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۱۰ میلادی، کربن‌دار مواد چتی جفت وونه ره بفهمسته وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:جاپون شیمی‎دون رج:۱۹۳۰ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
رستم
رِستِم یا روستِم اتا ایرانی اسطوره نوم هسته که شاهنومه دله ویشترین معروفیت ره دانّه. وه سیستان ِآدِم هسته و ونه پِر نوم زال بی‌یه.
رستم ِمعروفترین داستان‌ها جه هفت‌خوان (که مازندران ره حمله هاکرده)، سهراب (شه ریکا) جه بجنگستن، سیاوش ِقضیه و اسفندیار ِداستان هستنه. رستم ِجِمه پلنگِ پوس بی‌یه و ونه کِلا دیو ِسَر بی‌یه، وه اتا اسب هم داشته که ونه نوم رخش بی‌یه. رستم ره آخرسری ونه خوردِ بـِرار شغاد بَکاشته.
منابع
رج:شاهنومه رج:ایران اسطوره‌ئون
قلعه تل
قلعه تل خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که باغ ملک شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱۰٬۰۵۲ نفر جمیعت داشته.
ازندریان
ازندریان همدان اوستان ره اتا شهر هسته که ملایر شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱۱٬۲۷۱ نفر جمیعت داشته.
قلعه تل
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:باغ ملک شهرستان
ازندریان
په‌نویس
رج:همدان اوستان شهرون
قلعه خواجه (خوزستان)
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:اندیکا شهرستان
اورایاسو، چیبا
اورایاسو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِچیبا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۵۹٬۳۱۲ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۷٫۲۹ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۹٬۲۱۴ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۸۱-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:چیبا شهرون
کرمان اوستان
کرمون اوستان که کرمون شهر ونه نیشتنگائه، اتتا اوستان، ایران اوستانون جه هسته. ونه جمعیت ۲۰۱۶ی سال دله، ۳،۱۶۴،۷۱۸ نفر بی‌یه.
بن‌بنویشت
رج:ایران اوستانون
مهران دوستی
درگذشت
دوستی روز ۲ خرداد ۱۳۹۴ «ایست قلبی» جه تهران ِرامتین ِبیمارستون دله بمرده.
دانیال شختمن
دانیال شختمن (بزائه‌یِ ۱۹۴۱) اتا اسرائیل‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۱۱ میلادی، کریستال‌مونائون ره کشف هکرده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
سینوهه
مصری که معروف بیّه به سینوهه، اتا داستانی کتاب هسته که ونه آسنی باستانی مصر دله گذرنه. این داستان ره سال ۱۹۴۵ میکا والتاری که فنلاندی نویسنده هسته، بنویشته. سینوهه کتاب خله زوون‌ها جه وردگارسته بیّه و سال ۱۹۵۴ هم آمریکایی‌شون اتا فیلم ونه سر جه بساتنه. ایران دله این کتاب ره «سینوهه، پزشک مخصوص فرعون» نوم جه بازار دله تنک هاکردنه و بعضی ناشرون وه ره دِ جلد دله روشنّه.
«سینوهه» داستان ِاصلی کاراکتر هسته که اتا طبیب هسته و شه بگذشتی ره تعریف کانده. این داستان‌ها تاریخی دوره‌های دله شکل گیرنه و واقعی تاریخ جه خوندنه و والتاری وه ره اتا کتیبه سر جه بنویشته. دوره‌ای که داستان گذرنه، ویشته فرعون آخناتون و هورم‌هب ِگدر شنه.
آسنی
اتا مردی و زنا که مصر ِنیشتگا، تِبس، دله زندگی کردنه و وچه‌دار نَینه، اتا روز نیل ِروخنه دله اتا چو صندخ بدینه که ونه دله اتا چلیک وچه دیّه و وه ره گت هاکردنه. این وچه نوم ره بی‌یشتنه سینوهه و وه ره تا گت نیّه، ناتنه که چتی پیدا بیّه. سینوهه‌ی پییر طبیب بی‌یه و فقیر کسون ره دوا-درمون کرده و ونه مار سره نیشت‌بی‌یه. سینوهه گت‌ته که بیّه بورده کاهنان ِمعبد دله تا درس بخونده و شه پییر دسوری دکتری یاد بیره. وه اونجه خدای آمون ِموجستمه ره بدی‌یه و ونجه بی‌اعتقاد بیّه. سینوهه ات کش اتا زنایِ عاشق بیّه که «نِفِر نفر نفر» نوم داشته ولی دیگه وه ره ندی‌یه و نفرنفر اتا انگوشتری وه ره هدا که یادگاری ونسه بمونده. سینوهه شه درس ره خار-خار بخوندسته و ونه پییر ِرفق وه ره کومِک هاکرده که جراحی گدر مریض ِسر حاضر بوئه و جراح ره کومِک هاکنه. اینتی بیّه که زمونی که فرعون ره دَینه جراحی مغز کردنه، سینوهه ونه سر بالا دیّه. وه کاخ دله دیّه که بدی‌یه جدیدِ فرعون، «آخناتون»، تیناری درشونه دریو دله و ونه په بورده. دریو ره کناره هاکردنه، اتا صحرای دله دکتنه که آدمیزاد دنی‌بی‌یه و آخناتون دیم به آفتاب شروع هاکرده دعا بخوندستن. اونجه آخناتون غش هاکرده و سینوهه در وه ره معالجه کرده که اتا صحرایی ریکا بمو و وشون جان ره سر هکته. این ریکا نوم «هورم هُب» بی‌یه و اتا شاهین ونه په چرخ‌چرخ زوئه. هورم‌هب جنگی وچه بی‌یه و ونه کله باد دیّه و غرور داشته. سه‌تایی دگرستنه کاخ و آخناتون اونجه سینوهه جه تشکر هاکرده و وه راهی بیّه که دگرده تبس.
سینوهه پول جمع هاکرده و شه وسّه مُهر طبابت بیته و اتا پچیک مطب بزو و غلوم بخری‌یه. ونه غلوم نوم «کپتاه» بی‌یه که ونه ات ور چشم کور بی‌یه و لنگسته. وه شه غلوم ره احترام یشته و وه ره نزوئه. ونه زندگی خشی گردسته تا این که دِباره نفرنفرنفر ره بدی‌یه و بورده ونه پلی. نفرنفرنفر وه ره هشدار هدا که ونجه دل نونده ولی سینوهه باته که حاضر هسته هر چی دارنه ره هاده تا نفرنفرنفر جه برسه. زنا هم ونه تموم مال و منال ره بخاسته و وه ره پاس بزو. سینوهه شه مطب و غلوم و گرد دارایی ره ونه نوم بزو ولی نفرنفرنفر ای وه ره تن ندا و باته که ونه پییری سره ره هم خانه. سینوهه حتا شه پییر و مار کفندی ره هم بروته ولی آخر نفرنفرنفر جه نرسی‌یه. وقتی به خودش بمو که بدی‌یه ونه پییر و مار ناراحتی وسّه شه ره بکوشتنه. وه پشیمون بیّه و شه پییر-مار نعش ره بَورده غسال‌خنه که طبق آمون ِدین وشون ره بشورن ولی چون پول نداشته، ات‌گال اونجه مرده‌شوری هاکرده و اینتی مومیایی هاکردن و چنتا چی دیگه ره هم یاد بَیته. اَی وشون نعش ره بَیته بَورده ئو به یور تا چال هاکنه و اونجه چنتا دزد ِجا آشنا بیّه که پول‌دار کسون ِقَور ره وا کردنه و طلا دزدینه. وه هم ات‌که طلا و اتا پچوک گوزنگویِ موجستمه ره بَیته ولی سربازون وشون ره دمبال هاکردنه و آخرسری وردگرسته تبس. دیگه نتونسته درس ره ادامه هاده یا پولی دربیاره و خاسته کوچ هاکنه ولی پول نداشته و کپتاه، که اسا کس‌دیگرِ غلوم بی‌یه، وه ره پول غرض هدا و اینتی دِ نفری راه دکتنه که مصر جه در بورن. سینوهه شه گوزنگو ره کپتاه ره سراق هدا و کپتا باته که من‌بعد این گوزنگو ره شه خدا دونده.
سینوهه و کپتاه بوردنه اسمیرنا، سوریه‌ی ِسامون دله، و اونجه سینوهه شه طبابت جه پول دریارده و ذخیره کرده و اتا خشگل کیجا ره هم کلفتی وسّه بخری‌یه ولی خله ونجه لذت نَوِرده. چون کسی مصری طبابت ره سوریه وَری ندونسته، وه اونجاهان معروف بیّه و میتانی ِشاه، آزیرو، بمو ونه پلی که شه دندون ره هکشه. سینوهه وه ره علاج هاکرده و میتانی ِشاه ونجه بخاسته که کلفت ِکیجا ره هاده وه ره. سینوهه قبول هاکرده و میتانی ِشاه این کیجا جه ازدواج هاکرده. هورم‌هب که سینوهه جه رفخ بَی‌بی‌یه، ونجه بخاسته که وقتی سفر کانده، کشورون ِاطلاعات ره بدست بیاره. سینوهه چن وقت بعد بورده بابِل که اتا گت شهر بی‌یه و بین‌النهرین دله قرار داشته. اونجه خله چیزها یاد بَیته و اونجه‌ی شاه ره درمان هاکرده و کاخ دله بموندسته. اتا روز بابل ِمردم اتا مراسم داشتنه که شفتک آدم ره یک روز وسّه شاه کردنه و شاه شه تخت جه جـِر إمو و ونه چاکری ره کرده. این روز کپتاه ره انتخاب هاکردنه که شاه بوو و وه ره خله-خله مست هاکردنه و وه ره دم‌گاز دانه که حکومت هاکنه و راستکی شاهِ سر بلا بیاره. سینوهه هرچی خاسته وه ره حالی هاکنه که در اشتباه کنده، کپتاه ره حالی نیّه. کپتاه حتا بورده شاهِ حرمسرا دله و ونه زنان جه وَر شی‌یه. حرمسرا دله دعوا بیّه و بابلِ شاه که سینوهه جه اعتماد داشته، وه ره راهی هاکرده که بوره دله و هارشه چه خور هسته. سینوهه اونجه اتا یونانی کیجا ره بدی‌یه که ونه تن زخم-زلی بی‌یه و سربازها گاتنه وه ره خانه بکوشن چون شاه ره تن در ندنه. سینوهه هر طریقی بی‌یه، باج و پول خرج هاکردن جا، این کیجا و کپتاه ره یواشکی اونجه جه در بَوِرده و اتا قایق دله هنیشتنه و در بوردنه.
سینوهه این یونانی کیجا، «مینا»، که کرت جزیره‌ی آدِم بی‌یه جه خشش بمو ولی کیجا گاته که اتا خدا که گو واری هسته ره عبادت کانده و نتونده هچکی جه ازدواج هاکنه چون شه خدایِ قربونی هسته و ونه وردگرده شه مله و خدا پلی سِما هاکنه. سینوهه قبول هاکرده که کومِک هاکنه مینا شه بخاستی جه برسه. همینسه کشتی سوار بینه و بوردنه مدیترانه. اونجه فرهنگ خله مصر و شام جا فرق کرده و سینوهه اینان ره بنویشته. وه اونجه هم طبابت کرده. وقتی مینای نوبت بیّه که بوره شه خدا-گو پلی، سینوهه دیّه تحقیق کرده. وه متوجه بیّه که ملوان‌ها گانّه کرتِ خدا بمرده و همینسه سینوهه تلاش کانده مینا ره راقاضی هاکنه که فرار هاکنن ولی مینا قول هدا برعکس تموم کس‌هایی که شونه معبد دله، وردگرده و اونجه‌ی بهشت دله نمونده. سینوهه چن روز معبد کناره دیّه و انتظاری کشی‌یه ولی آخر ونه دل تاب نیته و کپتاه همراهی بوردنه معبد دله. وشون دونستنه که معبد دله شاید گوم بوون و همینسه نخ دَوِستنه تا دونن کاجه جه بمونه. وقتی معبد آخر جه برسینه، بدینه که ات‌خله نعش اونجه کته و مینایِ بدن ره خرچنگ‌ها در خِرنه. اتا گت نهنگ هم اونجه بدینه که بمرد بی‌یه و شه پلی خیال هاکردنه که لابد کرتِ خدا وه بی‌یه که اسا بمرده. سینوهه اونجه تموم خدائون جا بی‌اعتقاد بیّه.
سینوهه و کپتاه دگرستنه اسمیرنا. همین گدرها بی‌یه که شام دله دَر جنگ راه کته و محلی مردم دیگه مصری‌ها جه بدشون بمو بی‌یه و وشون‌ها سر بلا یاردنه. سینوهه اَی آزیرو، میتانی شاه، ره بدی‌یه که مصبب این دشمنی‌ها بی‌یه. وه و سینوهه‌ی سابق کلفت، اتا ریکا وچه دنیا بیاردنه که مریض بی‌یه و سینوهه وه ره شفا هدا. آزیرو هم وه ره خله احترام یشته و هدیه دائه، ولی وه تصمیم بیته که وردگرده مصر.
وقتی سینوهه برسی‌یه مصر، کاپتاه جه بخاسته که جیرشهر که فقیرون زندگی کردنه، ونه وسه اتا سره بخرینه و ونه سردر بنویسه که اتا طبیب اینجه مردم ره دوا-درمون کنده. سینوهه وقتی بورده بازار دله چرخ هایره، بدی‌یه مردم اتا نو خدا نوم ره یارنه و ونه وسه معبد بساتنه تا پرستش بوو. این خدای نوم «آتون» بی‌یه که فرعون وه ره خله تبلیغ کرده. سینوهه معبد دله فرعون اخناتون ِموجستمه ره بدی‌یه که خادی ونه هیکل‌مونا بی‌یه و وه ره بی‌خد گت‌ته و با ابهت سراق ندا بینه. آتون پرستش هاکردن با آمون فرق کرده؛ مثلا ونه کاهن‌ها شه ره تاس نکردنه و مردم ره دعا نروتنه و آتون وسه قربانی نکردنه. این خدا بی‌عیب و کامل بی‌یه و ونه پلی مردم هدی جا فرقی نداشتنه و همه تونستنه وه ره ات‌جور پرستش هاکنن و خورشید نور واری همه ره در بر گیته. سینوهه شهر فقیر-فقرا ره درمون کرده و شه مال-منال ره هدائه کپتاه دست تا مدیریت هاکنه. کاپتاه بندر ور اتا میکده بخری‌یه و خله گدر دِتایی شینه اونجه مست کردنه. اتا کیجا، «مریت» نومی، اونجه ساقی بی‌یه که سینوهه کم‌کم ونجه دل دوسته.
چن گدر بگذشته په، آتون و آمون طرفدارون میونه خراب بیه و هدی جا درگیر بینه. فرعون آخناتون دستور هدا آمون معبد ره دَوندن و ونه مال و بنه ره توقیف هاکنن و زمین‌هایی که دارنه ره مردم میون رَسِد هاکنن. این فرمان باعث بیه شهر دله جنگ بوو و آمون‌خاهون‌ها شورش هاکنن. د طرف خله تلاش داشتنه که حریف ره بجیر هکشن ولی موفق نینه. ناامنی و هگیر-واگیر دله، سینوهه بورده نفرنفرنفر جه انتقام بیره و وه ره کت‌بسته بورده غسال‌خنه که مرده‌شورها وه ره تا جان دارنه، بگن ولی نفرنفرنفر اونجه هم مرده‌شورها ره رو دست بزو و در بورده.
آخناتون وقتی بدی‌یه مردم وه ره اونتی که انتظار داشته، احترام نی‌یلنه و هنتا آمون ره خانه، راه دکته بورده نیل بر اون دیم و اتا تازه شهر بساته که آتون هدار بوئه. وه هر چنده تونسته شه شهر وسه خرج کرده و شهر تبس، نیشتگاهِ، امور ره شه زن‌پییر، «کاهن آهی» ، جا بسپارسته. آخناتون اتی ناخِشی هم پیدا هاکرده که وه ره سردرد گیته. وه جز شه دین و ایمون، چیز دیگه جا فکر نکرده و نخاسته اصلا مملکت و همساینون وضعیت ره بشنوئه. سینوهه هم بورده فرعون پلی و خدائون شهر دله چن گدر زندگی هاکرده تا آخناتون سردرد دم ره بیره. سینوهه اتا پیرزنا جه آسنی بشناسته که وه ره باور برسنی‌یه که قبلی فرعون ِوچه هسته که سابق ِملکه وه ره ئو دمبدا تا ونه کت‌کته وسّه رقیب نوو. سینوهه وقتی آخناتون ور دیّه، وه ره آتون ِدین جا خش بمو و آتون په‌روو بیه ولی خله امید نداشته که ونه ارمون اجرایی بوو.
زمونی که سینوهه وردگرسته شهر تبس، بدی‌یه آمون کاهن‌ها چتی مردم سر ره پجنه که فرعون ره نخاش و عامل فلاکت سراق هادن. وه متوجه بیه سوریه و هیتی‌ها هم مصرِ متحدون جا جنگ دکتنه و هورم‌هب نتونده خار-خار مصر منافع جه دفاع هاکنه چون فرعون وه ره اختیارات ندنه و فکر کانده آزیرو آتون‌پرست هسته! تبس اوضاع جایی بکشی‌یه که هورم‌هب و کاهن آیی دیگه بتنستنه اوضاع ره کنترل هاکنن. گندم و نون قحطی بیه و کاپتاه دستوری تاجرون احتکار کردنه. این گدر آخناتون مریضی هم ویشته بئی بی‌یه و درد کشی‌یه. تبس دله شورش بیه و آمون‌خاهون‌ها شروع هاکردنه آتون‌پرست‌ها ره بکاشتن. مریت، سینوهه معشوقه، هم این میون بقتل برسی‌یه. سینوهه وه بمرده په، بفهمسته که ریکا وچه‌ای که مریت ور دیه، ونه پسر بی‌یه که بمرده.
هورم‌هب و کاهن آیی ات روز سینوهه ره دعوت هاکردنه و ونه پلی پیمون دوستنه که آخناتون بمرده په، چتی حکومت ره اداره هاکنن و سینوهه جه خاهش-التماس هاکردنه که وشون ره کومک هاکنه. سینوهه آخرسر وقتی بدی‌یه آخناتون شه هم رضا هسته که بمیره و راحت بوو، وه ره زهر هدا و بکوشته. اینتی بیه که ونه شهر رقد بورده و کاهن آیی اتا پچیک وچه ره فرعون اعلام هاکرده و شه صاحب قدرت بیه و هورم‌هب ره مسلح هاکرده و برسنی‌یه شامی‌ها دم ره بیره و آمون ِپرستش هم ای آزاد بیه. سینوهه هم بورده شام جنگ دله شرکت هاکرده و سربازها که زخمی بینه ره نجات دائه. هورم‌هب شه شجاعت و ذکاوت جا این جنگ دله آزیرو و هیتی‌ها ره شکست هدا و آزیرو خانواده ره دست‌جمع اعدام هاکرده و هیتی‌ها جه صلح هاکرده.
جنگ تموم بیه په، کاهن آیی خاسته طبق پیمونی که هورم‌هب جه دوست بی‌یه، ونه فرعون بین راه ره هدار هاکنه و همینسه هورم‌هب وسه «شازده باکتامون» شی بئی‌بو. منتها باکتامون راقاضی نیه و هیتی‌ها ره نومه بنویشته که شه جوون شاه‌وچه ره برسنن که ونه جا ازدواج هاکنه و اینتی هیتی‌شون فرعون جانشینی ره بدست بیارن. سینوهه مأمور بیه که بوره هیتی‌ها استقبال و هرتی تونده، شاه‌وچه ره بکوشه که باکتامون سر بی‌کلاه بمونده. وه بورده و ترفند بزو و اتی که کسی ونجه شک نکرده، شاه‌وچه ره‌ مسموم هاکرده و بکوشته. باکتامون هم مجبور بیه که هورم‌هب زن بوو. باکتامون که اصلا این ازدواج جا رضا نیه، وقتی هورم‌هب وه ره بی‌هوشی دوا هدا و تجاوز هاکرده، خاسته هرتی هسته هورم‌هب ره مردم پلی رسوا هاکنه. وه وقتی هورم‌هب جنگ دیه، شی‌یه بازار دله و پست مردم جه رابطه داشته و وشون جا خاسته که بجای ونجه بختن، ونه وسه سنگ بیارن. این سنگ‌ها ره گرد بیارده و کاخ دله شه وسه اتا پچیک اتاقک بساته که وقتی هورم‌هب وردگرسته تبس، وه ره سراق هدا و باته هر سنگی که این بنا دله دره، یعنن من ات نفر پلی بخاتمه. هورم‌هب خاسته وه ره بکوشه ولی نتونسته چون اینتی دیگر نیه که فرعون بوو. هورم‌هب من‌بعد تلاش داشته مصر ره بتتر هاکنه و شه ریکا و جانشین سامون ره به بتترین وضع تحویل هاده.
سینوهه هم ات‌گال لوچ و تور بیه و شه تن پاره جمه کرده و شی‌یه شهر دله چرخ گیته و مردم وه ره دمبال کردنه و ون‌سه سگ تاجنینه. کاپتاه که اسا پیل‌دار تاجر بی‌یه، وه ره سفارش و نصیحت هاکرده که ای دباره شه مطب ره راه دینگنه و مردم ره درمون هاکنه. زمونی که هورم‌هب بورده ونه پلی، سینوهه وه ره تشر بزو که چه آتون راه و روش جه کنار هایته و مردم ره ظلم کنده و مالیات ره زیاد هاکرده؟ هورم‌هب چن صوه وه ره هشدار هدا که این مزخرفات ره ناوه ولی سینوهه ای علیه جنگ و برده‌داری و... گپ زوئه.
اخر هورم‌هب دستور هدا که سینوهه ره تبعید هاکردنه اتا ساحل‌کناره که آدم دیگری دنی بی‌یه. فقط بعضی گدر کاپتاه وه ره سر زوئه. اونجه سینوهه هنیشته و شه بگذشتی ره کتاب هاکرده...
منابع
رج:داستانی کارکترون رج:کیتاب رج:مصر تاریخ
جول بنه هنیشته
جول بنه هنیشته (انگلیسی جه: The Eagle Has Landed) اتا انگلیسی کتاب نوم هسته که سال ۱۹۷۵ میلادی، جک هیگینز وه ره جنگی و دِل‌توآر سبک جه بنویشته. این کتاب ره خله‌ها بخوندستنه و حدود ۵۰ میلیون جلد ونجه فروش بورده.
پانویس
رج:انگلیسی کتابون رج:کتابون مقالات
۲ ژوئن
2 ژوئن روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 2 ژوئن جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
2
سلتیک دریا
سلتیک دریا یا سلتی دریا اتا دریو نوم هسته که بریتانیا و ایرلند کَش دره. این دریا، ایرلندِ بن جه بَی تا مانش کانال و کورنوال ِور-تا-ور ره گیرنه و غرب‌طرفی اطلس اوقیانوس جه اتا وونه.
قروه درجزین
قروه درجزین همدان اوستان ره اتا شهر هسته که رزن شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱۰٬۲۳۱ نفر جمیعت داشته.
آنستزیا (۱۹۹۷)
اینتا فیلمی داستون: داستون درباره اتا کیجا که ونه نوم آنیا هسه و ونه خونواده دمال گردنه و ندونه که کی هسه وندونه کا وه شاهدتر(شاهدخت)آنستزیا هسه یا نا و....... اصلی شخصیت:
راستکی (واقعی) جهونی دله آنستزیا نیکلونا رمانوا تزار نیکلای دومی کوچکک ترین کیجا بیه
سرچشمئون(منابع):
مینی‌جوپ
مینی‌جوپ ( فرونسئی جه : minijupe)، اتا جور کل  دومن هسه کا تا زاندی سر ره پوشاندنه. مینی جوپئون اتا فشن شو  ۱۹۶۰ دهک دله   لندن  جه بهیت بویه. پسترئون تینار اینتا جور دومن ، زنائون ورزشئون دله کار شومبیه.
مینی‌ جوب و قانونئون:
اگاندا پارلمون  ۲۰۱۳ دله قانون بشته کا ،اینتا دومن ره نوونه کا دشتی جئون (عمومی مکانئون) دله تن هاکردن.
بالا مرزبال
بالامرزبال اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِگتاب بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، جنوبی گتاب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۵۶ نفر (۴۵خانوار) بی‌یه.
منابع
بالامرزبال
نازخاتون
نازخاتون اتتی بخاردنی‌ئه که وه ره کباب بَیی وینگوم جه سازنّه. اول ونه بینگوم ره رِز-رِز هاکردِن اَی خوردبَیی سیر و ریحون یا نعنا ره آب‌غوره همراهی کانّه ونه دله.
منابع
رج:مازرونی بخاردنی‌ئون
جورج پی. شولتز
جورج پرات شولتز یک آمریکایی اقتصاددان، استاد برجسته و بازرگان است. او در رشته های مختلف سه رؤسای جمهور جمهوریخواه جمهوریخواه جمهوری خواه جمهوری خواه (جمهوریخواه) خدمت کرده است. در کنار الیوت ریچاردسون، او یکی از دو نفر است که در چهار حالت مختلف کابینه خدمت می کنند. وی نقش سیاسی مهم در شکل دادن به سیاست خارجی رونالد ریگان را ایفا کرد. در سال های ۲۰۱۰، شولتز یک شخصیت برجسته در رسوایی شرکت فن آوری بیوتکنولوژی ترانوس بود و همچنان به حمایت از آن به عنوان یک عضو هیئت مدیره در مواجهه با شواهد افزایش تقلب پرداخت.
منابع
رج:زننه آدمون رج:دبیران دولت ایالات متحده
جغول بغول
جغور بغور، جغول بغول یا واویشکا اتا غذائه که ونه دله گسفن ِدل و جیگر و قلوه ره ئو و راغون جه قاطی کانّه.
شرقی سیبری دریا
شرقی سیبری دریا اتا دریو نوم هسته که شمالی یخ بزه اوقیانوس بِن وَری دره و روسیه شمال کته. این دریایِ غرب لاپتو دریا و ونه شرق چوکچی دریا درنه.
جغول بغول
اسکاتلند ملی غذا هم جغول بغوله که وه ره اونجه هِگیس نوم جه اشناسنّه.
شرقی سیبری دریا
منابع
رج:دریا رج:روسیه جوغرافی
جغول بغول
منابع
رج:بخاردنی‌ئون
مسیه ۹۸
مسیه ۹۸ ' یا ان‌جی‌سی ۴۱۹۲''' اتا مرپیچی کهکشون هسته که گیسو فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۶۰۰۰۰ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۱۱ بائوتنه.
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
رج:مسیه اجرام
مسیه ۹۹
مسیه ۹۹ ' یا ان‌جی‌سی ۴۲۵۴''' اتا مرپیچی کهکشون هسته که گیسو فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۶۰۰۰۰ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۱۰٫۵ بائوتنه.
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
رج:مسیه اجرام
واجیما، ایشیکاوا
واجیما اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایشیکاوا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۳۱٬۵۳۲ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۴۲۶٫۲۵ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۷۴٫۰ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۶-۰۲-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:ایشیکاوا شهرون
میرزاقاسمی
میرزاقاسمی اتا گیلانی بخاردنی هسته. که ونه دله بینگوم، سیر، راغون، مرغانه، نمک و ادویه کانّه. میرزا قاسمی ره محمدقاسم خان والی که رشت ِحاکم بی‌یه ناصرالدین شا گادِر، بساته و ونه نوم ره هم این غذای سَر بی‌یشتنه.
کوت سیدنعیم
کوت سیدنعیم خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که دشت آزادگان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۴٬۵۴۱ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:دشت آزادگان شهرستان
جورقان
جورقان همدان اوستان ره اتا شهر هسته که همدان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۹٬۶۲۱ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:همدان اوستان شهرون
۳ ژوئن
3 ژوئن روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 3 ژوئن جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
3
شاهنومه
شاهنومه دله چن بخش داستان دَره. اولین بخش پیشدادی شاهون ِداستان هسته که کیومرث جه شروع وانه و فره ایزدی ونه تیر-تِبار دله موندِنه. فریدون و ونه ریکائون ِداستان این بخش دله دره. وشون ِتوم بیّن په کیانی شاهون دوره شروع وانه. این دوره رستم ِداستان‌ها و اتخله دیگه داستان منجمله اسفندیار و سیاوش پیش انّه. آخرین دوره هم ساسانیون شِنه که عربون ِحمله جه تموم وانه.
چندین شاعر و نویسنده دیگه هم کتابونی دارنه که وشون نوم شاهنامه بائه ولی معروفترین شاهنامه ره فردوسی بنویشته؛ شاهنومه شاءطهماسب واری.
منابع
رج:شاهنومه رج:فارسی کتابون
سوربو
سوربو (ایتلیائی جه : Surbo) اتّا کومونه  ایتالیا  دله هسه  کا  لچه استن  دله دره.
ویجیگیئون
سوربو ۲۰ کیلومترمربع هسه و ۱۴٬۴۹۴  غلت(دواش) دارنه  و ۵۵ متردریو جه جتّر دره.
منبعون
رج:ایتالیا شهرون
مسیه ۱۰۰
مسیه ۱۰۰ ' یا ان‌جی‌سی ۴۳۲۱''' اتا مرپیچی کهکشون هسته که گیسو فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۶۰۰۰۰ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۱۰٫۵ بائوتنه.
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
رج:مسیه اجرام
رابرت لفکوویتس
رابرت لفکوویتس (بزائه‌یِ ۱۹۴۳) اتا آمریکا‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۱۲ میلادی، پروتئین جی سر تحقیق هکردن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۴۳ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
فلورس دریا
فلورس دریا اتا دریو نوم هسته که اندونزی درون دره. فلورس ِدریا ۲۴۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع گتی دارنه و سولاسی ِجزایر بِن کته.
منابع
رج:دریا رج:اندونزی جوغرافی
گتوند
گتوند خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که گتوند شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۲۴٬۲۱۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:گتوند شهرستان
گیان
په‌نویس
رج:همدان اوستان شهرون
یوتسوکایدو، چیبا
یوتسوکایدو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِچیبا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۸۵٬۷۳۸ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۳۴٫۷۰ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲٬۴۷۱ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۸۱-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:چیبا شهرون
بالا مرزناک
بالامرزناک اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِگتاب بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، جنوبی گتاب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۹۶۰ نفر (۳۰۶خانوار) بی‌یه.
منابع
بالامرزناک
گل‌گیر (خوزستان)
گل گیر خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که مسجد سلیمان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱٬۰۸۹ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:مسجد سلیمان شهرستان
لینکلن دریا
منابع
رج:دریا رج:کانادا جوغرافی
برایان کبیلکا
برایان کبیلکا (بزائه‌یِ ۱۹۵۵) اتا آمریکا‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۱۲ میلادی، پروتئین جی سر تحقیق هکردن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۵۵ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
اسپری
کف خری، کف خورک یا اسپری اتی چلچلا هسته که دریو وَر دره و چندین جور دارنه و ویشته دریو و ئو په دره. اسپری بدن بکشی هسته و ونه وزن سَبِک هسته و بلند و دِ چله دِم دارنه. ونه چکوم بلند و تج هسته ولی ونه چک کِتائه. پر کشنه، خال کندی وا دله توو خِرنه و سواری گیرنه. ونه نر-ما یک‌شکل هستنه و کلین‌رنگ دارننه. وشون کوچ کشنّه و خله پرواز کننه و وشون خِراک ماهی هسته.
گونه‌ها
کلادنمای زیر رابطه میان سرده‌های گوناگون تیرهٔ کاکاییان را بر پایهٔ بررسی‌های دی‌ان‌ای میتوکندریایی نشان می‌دهد.
واترشیپ دؤن
واترشیپ دون (انگلیسی جه: Watership Down) اتا انگلیسی کتاب نوم هسته که سال ۱۹۷۲ میلادی، ریچارد آدامز وه ره فانتزی سبک جه بنویشته. این کتاب ره خله‌ها بخوندستنه و حدود ۵۰ میلیون جلد ونجه فروش بورده.
پانویس
رج:انگلیسی کتابون رج:کتابون مقالات
مشهدسرا
مشهدسرا اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِگتاب بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، جنوبی گتاب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۴۴۰ نفر (۱۲۹خانوار) بی‌یه.
منابع
مشهدسرا
صالح‌آباد (همدان)
صالح‌آباد همدان اوستان ره اتا شهر هسته که بهار شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۸٬۶۳۰ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:همدان اوستان شهرون
۴ ژوئن
4 ژوئن روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 4 ژوئن جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
4
کورال دریا
کورال دریا یا مرجانی دریا اتا دریو نوم هسته که آروم اوقیانوس په کته و اوسترالیا ونه غربی وَر دره. این دریا خله جول هسته و ونه ویشترین عمق ره ۹۱۴۰ متر دوننه.
منابع
رج:دریا رج:اوسترالیا جوغرافی
موریوکا، ایواته
موریوکا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایواته استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۲۹۹٬۷۴۶ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۸۸۶٫۴۷ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۳۳۸ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۸۸۹-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
سیاوش
کیکاووس وه ره بَرِسِنی‌یه که توران جه جنگ هاکنه و وه رستم همراهی بورده و افراسیاب جه دیم‌به‌دیم بیّه ولی بجای جنگ دَکِتِن افراسیاب ِدوماد بیّه و کسی-خِشی په جنگ ره صلح هاکرده. وه اتا شهر بساته و ونه درون دَیّه تا این که ات‌سری آدِم بوردنه ونه چوقولی ره افراسیاب پَلی هاکردنه و افراسیاب که فکر کارده سیاوش خانه وه ره بَکاشه، زودته دس بکار بیّه و وه ره بَکاشته.
موریوکا، ایواته
بیرون بگردستن
رج:ایواته شهرون
ایر آستونه
ایر آستونه بالان شرکت هسه کا  قزاقستون برمدار   هسه  کا  ۲۰۰۱دله  بریتانیئیج شرکت ( بی‌ای‌ئی سیستمز)و ؛ سامروک-کازینا یاری جه خار بویه.
هیلاری کلینتون
هیلاری دایان رادام کلینتون یک سیاستمدار آمریکایی، دیپلمات، وکیل، نویسنده و سخنران عمومی است. او به عنوان بانوی اول ایالات متحده آمریکا از سال ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۱ خدمت کرد ایالات متحده آمریکا سناتور نیویورک از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۹، ۶۷ وزیر امور خارجه ایالات متحده از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۳ و به عنوان حزب دموکرات ایالات متحده (نامزد حزب دموکرات) برای رئیس جمهور ایالات متحده در ۲۰۱۶ انتخابات، اولین زن با نامزد اصلی ایالات متحده حزب سیاسی حزب.
ایر آستونه
اینتا شرکت دفتر آلماتی، قزاقستون دله هسه  وآلماتی اینترنشنال بالانسره ، آستونه اینترنشنال بالانسره وآتیرائو بالانسره ، اینتا شرکت اصلی قطبون هسنه
هیلاری کلینتون
منابع
رج:زننه آدمون رج:اولین بانوان ایالات متحده رج:دبیران دولت ایالات متحده
ایر آستونه
شرکت هواپیمایی آستانه در حال حاضر روزانه به ۶۳ مقصد در آسیا، خاورمیانه و اروپا پروازهای مستقیم دارد. این شرکت در سال ۲۰۱۲ بیش از ۳٫۳ میلیون مسافر را منتقل نموده‌است. شرکت ایر آستانه هم‌اکنون در ناوگان هوایی خود، دارای ۳۲ فروند هواپیمای جت مسافربری می‌باشد.
اسفندیار
اسفندیار اتا ایرانی اسطوره نوم هسته که شاهنومه دله هم ونه داستان‌ها دَره. وه اتا شاهزاده بی‌یه که زرتشت وه ره اتا ئو دله غسل هِدا، وه غسل گادِر شه تموم جائون ره ئو هِکشی‌یه ولی یاد بَکارده شه چـِش ره وا هاکنه و ئو همینسه ونه چش دله نشی‌یه. این کار ِپه اسفندیار ِتموماً «رویین تن» و ضدضربه بیّه مگر ونه دِتا چشون. این داستان البته شاهنومه دله دَنی‌یه چون شاهنومه ره اسلامی دوره بنویشتنه ولی فردوسی اسفندیار ره همه جا رویین تن خوندِنه.
اسفندیار شه وسّه ات‌سری هفت‌خوان دانّه و ارجاسب جه جنگنه و پیروز وانه ولی ونه پییر، گشتاسپ، که ترسنه ونه ریکا ونه جا ره بَییره، وه ره زندونی کانده. گشتاسپ آخرسری وه ره مأمور کانده که رستم ره سیستان جه بیاره و وه شونه رستم پَلی تا وه ره شه همراه بیاره ولی رستم قبول نَکانده و همینسه مجبور وانّه هِدی جه جنگ دَکفِن. این جنگ دَرون سیمرغ رستم ره یاد دِنه که چـِتی اسفندیار ره بَکاشه. رستم اتا مخصوص ِتیر سازِنه و دیر ِراه جه زنده اسفندیار ِچــِش دَرون و وه اینتی یَنّه.
اسفندیار ِبَمِردِن په، رستم ونه ریکائون ره گت کانده. اسفندیار ریکائون نوم این داستان‌ها دله نوش‌آذر، مهرنوش و بهمن هسته.
منابع
رج:شاهنومه رج:ایران اسطوره‌ئون
الیک
په‌نویس
رج:پرنده
۵ ژوئن
بریم بگردستن
5
لالی
لالی خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که لالی شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱۸٬۴۷۳ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:لالی شهرستان
مسیه ۱۰۱
وه ره پی‌یر مچاین ۲۷ مارس ۱۷۸۱ کشف هاکرده و شارل مسیه بعداً وه ره مسیه اجرام فهرست دله ایضافه هاکرده.
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
رج:مسیه اجرام
مسیه ۱۰۳
مسیه ۱۰۳ ' یا ان‌جی‌سی ۵۸۱''' اتا باز اساره‌یی خوشه هسته که ذات‌الکرسی فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۸ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۷ بائوتنه.
منابع
رج:مسیه اجرام
اریک بتزیگ
اریک بتزیگ (بزائه‌یِ ۱۹۶۰) اتا آمریکا‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۱۴ میلادی، میکروسکوپ فلورسنس که خله خوب دیار کنده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۶۰ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
هایت ریپورت
هایت ریپورت (انگلیسی جه: The Hite Report) اتا انگلیسی کتاب نوم هسته که سال ۱۹۷۶ میلادی، شر هایت وه ره سکس‌شناسی سبک جه بنویشته. این کتاب ره خله‌ها بخوندستنه و حدود ۵۰ میلیون جلد ونجه فروش بورده.
پانویس
رج:انگلیسی کتابون رج:کتابون مقالات
مسیه ۱۰۴
مسیه ۱۰۴ ' یا ان‌جی‌سی ۴۵۹۴ یا مکزیکی‌کلاه''' اتا مرپیچی کهکشون هسته که کیجا فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۵۰۰۰۰ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۹٫۵ بائوتنه.
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
رج:مسیه اجرام
مسجدسلیمان
مسجدسلیمان خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که مسجد سلیمان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱۰۰٬۴۹۷ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:مسجد سلیمان شهرستان
سلمون تنگه سد
سلمون تنگه سد یا شهید رجائی اتا سد و روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِکلیجان رستاق بخش دله دره.
این سد ۴۵ کیلومتری ساری قرار بَیته. این سد ِبساتن ِمطالعات سال ۱۳۳۶ شروع بیّه و شهریور ۱۳۷۰ بساتن ره شروع هاکردنه و سال ۱۳۷۵ تموم و کامل بیّه.
اتا نیروگاه این سد دله بساتنه و این نیروگاه مخزنی-بنه‌سَری هسته که تیرماه ۱۳۸۸ ظرفیت ۱۳/۵ مگاوات جه افتتاح بیّه و سالانه ۳۱ میلیون کیلووات ساعت انرژی تولید کانده.
ونه روستا
اینتا روستا، سلمون تنگه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت زیر سه خانوار بی‌یه.
منابع
س س رج:سد
مهاجران (بهار)
مهاجران همدان اوستان ره اتا شهر هسته که بهار شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۸٬۵۱۷ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:همدان اوستان شهرون
پس پلیک
پس پلیک، پس پسی کور، چریسک، کور زنجلیک یا زنجیرک اتجور پرنده هسته که خله پچوک جثه هسته. علمی رَج‌وَندی‌ئون دله این پرنده میچکامونائون ِچلّه جه حیساب وانه.
این پرنده خله فعالیت و تشه‌وَشه دانّه و ونه قلب تند کار کانده و ونه بال‌ها پچوکنه و ونه صدا خله قشنگه. وه بئو (=حشره) خانّه و اگه ات روز غذا نخاره، یَنّه.
نوم
وه ره گیلکی (=گیلانی) دله چرخ ریسک گانّه و فارسی منابع دله هم این نوم جه استفاده وانه. انگلیسی دله ونه نوم Tit هسته و هرجور پس پلیک اتا سیوا نوم دانّه.
جورون
این پرنده چندین رَجه و چلّه دانّه و هر رَج دله اَی چندین جور پرنده دَره. این پرنده‌ئون ره Paridae ِعلمی نوم جه اشناسنّه. اصلی رَجون اینان هستنه:
منابع
رج:پرنده
نفل‌-لو-شتو
نفل-لو-شتو (فرونسئیج جه : Neauphle-le-Château) اتّا کلا هسه پاریس، پلی و ونه نومداری اینتا سه هسه کا اموم  خمینی ا مهر میون  تا ۱۱ بهمن ۱۳۵۷ اوجه بیه.
تهرون دله اتا خت(خیابون)دره کا ونه نوم نفل‌-لو-شتو دره. اتا پچیک تمون بقم کهک نوم  ره کاردنه  نوفل‌لوشاتو. مشهد و سیرجون دله دی خت دره کا وشون نوم نفل-لو-شتو هسه
منبعون
رج:اموم خمینی
ملوک دریا
ملوک دریا اتا دریو نوم هسته که آروم اوقیانوس ِکناره هسته و اندونزی دله دره. ملوکِ دریا سولاسی ِشرق و ملوک جزیره‌ئون غرب هسته و 200000 کیلومتر مربع گتی دارنه.
اطاق‌سرا (بابل)
اطاق‌سرا (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِگتاب بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، جنوبی گتاب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۳۹۰ نفر (۳۸۸خانوار) بی‌یه.
منابع
اطاق‌سرا (بابل)
ملاثانی
ملاثانی خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که باوی شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱۷٬۳۷۷ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:باوی شهرستان
ماریپوسا، کلیفرنیا
دیا (بریم ، درگا) هماسئون:
رج:امریکا
۶ ژوئن
6 ژوئن روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 6 ژوئن جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
6
مسیه ۱۰۵
مسیه ۱۰۵ ' یا ان‌جی‌سی ۳۳۷۹''' اتا بیضوی کهکشون هسته که شیر فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۳۸۰۰۰ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۱۱ بائوتنه.
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
رج:مسیه اجرام
ویلیام اسکو مورنر
ویلیام اسکو مورنر (بزائه‌یِ ۱۹۵۳) اتا آمریکا‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۱۴ میلادی، میکروسکوپ فلورسنس که خله خوب دیار کنده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۵۳ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
سودگائورا، چیبا
سودگائورا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِچیبا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۵۹٬۴۴۳ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۹۴٫۹۲ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۶۲۶ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۹۱-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
هالماهرا دریا
هالماهرا دریا اتا دریو نوم هسته که اندونزی شنه. این دریا سرام دریا وَر دره و هالماهرا ره نو گینه جزیره جه سیوا کنده.
سودگائورا، چیبا
بیرون بگردستن
رج:چیبا شهرون
سهراب
داستان
سمنگان اتا شهر هسته که توران و ایران ِسامون سَر کَته. رستم که نخاسته تهمینه پَلی بمونده، وقتی وه حامله بی‌یه، اتا مُهره دِنه تهمینه ره که وَچه دَس دَوِنده تا وه شناسا بائه و شه وشون ره سَر یـِنّه و شونه.
سهراب وقتی گت وانه، شونه تا شه پییر ره پیدا هاکنه. وه که خله جوون هسته، غرور دانّه و فکر کانده که بتونده ایران و توران هر دِتا ره شاهی هاکنه. افراسیاب وه ره اتا ارتش دِنه و وه این ارتش ره گیرنه و شونه ایران. رستم این گادِر که فهمنه اتا تورانی ارتش دَرِنّه، شه سپاهیون ره جمع کانده و ونّه وشون دیم‌به‌دیم.
سهراب و رستم که هِدی ره نِشناسِنّه جنگ کفنّه و چن روز مبارزه کانّه و هر گادِر سهراب پییر جه پرسنه که وه رستم هسته یا نا، رستم وه ره دِرو گانه. سهراب آخر موفق وانه ات‌بار رستم ره بـِنه بَزنه ولی رستم وه ره گانه که اَمه سامون رسم هسته که هرکی جوون‌مرد و بامرام هسته، شه حریف ره اولین بار نَکاشِنه و وه ره ات بار دیگه وقت دِنه که مبارزه هاکنِن. القصه سهراب وه ره نَکاشِنه ولی دَفه‌یِ بعد که میس‌چاغال کاردنه، رستم وه ره بنه زنده و ات‌ضرب کارد ره زنده ونه بتیم دله.
این گادِر سهراب که دَر یـِرده شه مُهره ره رستم ره سِراق دِنه و ونجه خانه که ونه بمردن قضیه ره رستم وسّه باوّه. رستم این گادِر فهمنه چتی بیّه، چن نفر ره راهی کانده کیکاووس پَلی تا ونجه توتیا ره بَییره و سهراب ره زنده داره. ولی کیکاووس، که شه پَلی فکر کارده اگه سهراب زنده بمونده پییر-وَچه ونه حکومت ره رِقِد دِنّه، توتیا ره نَدِنه رستم دَس و اینتی سهراب جوونی گادِر یَنّه.
شغاد
شَغاد یا شُغاد رستم ِخورد-برار هسته که کابل ِشازده عاشق وانه و کابل ِشاه وه ره مِزراب ینّه که رستم ره بَکاشه تا شه کیجا ره ونه زن هاکنه. شغاد هم ویشه دله اتا چال کَندِنه و ونه دله ره نیزه جه پـِر کانده و ونه سَر ره وَلگ و بشکسته چلّه جه پوشِنِنده تا رستم وقتی اونجه جه گاذر کارده، ونه سَر جه رَد بَواشه. رستم اینتی شه اسب، رخش، همراهی کَفِنه تله دله و یَنّه.
منبع
رج:شاهنومه
قهاوند
قهاوند همدان اوستان ره اتا شهر هسته که همدان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۷۴۸۳ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:همدان اوستان شهرون
خان احمد خان
منابع
رج:کیاییون رج:گیلون تاریخ
نقیب‌ده
نقیب‌ده اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِکلیجان رستاق بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سلمون تنگه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۴۲ نفر (۲۰خانوار) بی‌یه.
منابع
نقیب‌ده
فیروزان (شهر)
فیروزان همدان اوستان ره اتا شهر هسته که نهاوند شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۵٬۶۳۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:همدان اوستان شهرون
عزیز سنجر
عزیز سنجر (بزائه‌یِ ۱۹۳۰) اتا ترکیه‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۱۵ میلادی، دی‌ان‌ای ِنوج بزوئن مکانیسم ره بفهمستن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.