cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پل ۲۳۴ (تیر ۱)
پل ۲۳۴ (تیر ۱) اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. پل ۲۳۴ (تیر ۱) مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس دهستان راستوپی، کیلومتری ۲۳۴ راه‌آهن شمال، جنب تیر ۱ هسته. این بنا ۱۴۱۲۹ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۴-۱۱-۰۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه. اینتا پل مازرون راه‌آهن پل‌ها جه هسته که سوادکوه منطقه دله درنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:سوادکوه راه‌آهن پل fa:پل ۲۳۴ (تیر ۱)
رائول کاسترو
منبع
رج:گت مردمون کوبا رج:کوبا سیاست‌مدارون رج:کوبا رهبرون
۹ مارس
9 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 9 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
پل‌گردن
پل‌گردن اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کلیجان رستاق سفلی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۳۷۵ نفر (۱۱۴۲خانوار) بی‌یه.
منابع
پل‌گردن
ونسانت دو وینیو
ونسانت دو وینیو (بزائه‌یِ ۱۹۰۱ – بمرده‌یِ ۱۹۷۸) اتا آمریکای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۵۵ میلادی، بیوشیمی و گوگردی ترکیبات، خصوصاً سنتز هورمونهای پلی پپتیدی، سر کار هکرده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۰۱ بزائه‌ئون رج:۱۹۷۸ بمرده‌ئون
برژنف
لئونید برژنف اتا سیاستمدار، شوروی متحد جمهوریون دله، بی‌یه که ۱۹۶۴ تا ۱۹۸۲ شه کشورِ دبیر کل بی‌یه و رئیس جمهور ره تا سال ۱۹۸۲، که بمرده، بعهده داشته. وه فقط هیژده ساله بی‌یه که جوزف استالین وه ره خارجی امورِ وزیر هاکرد بی‌یه. ونه ریاست دوره مهمترین اتفاق رکود و قحطی بی‌یه.
رج:شوروی رهبرون
بروکسل
منابع
رج:اروپا نیشتگائون رج:بلژیک شهرون
مهرستان
مهرستان سیستان و بلوچستان اوستان ره اتا شهر هسته که مهرستان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱۲٬۲۴۵ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:سیستان و بلوچستان اوستان شهرون رج:مهرستان شهرستان
تزیراناپوق
دودوک ( ارمنیج جه Դուդուկ - به انگلیسی جه Duduk)، تزیراناپوق (به ارمنی ծիրանափող - به انگلیسی Tsiranapogh) اتا ارمنی ساز هسه کت 1200 سال میلاد بزائین روج جه پسترون دی دبیه.
ممبعئون
رج:ساز
حامد برادران
حامد برادران (بزائه۱۳۷۰) ئه‌تا ایرونی تنظیم‌کر و آهنگ‌ساز هسته گه خله از موفق آهنگون چند سال اخیر، ونه تنظیمِ حاصل بــیــه. همین موفق آهنگون ئه‌تا خاشگل ویترین واری عمل هاکارده و باعث بیه خونندگون ویشته‌ای، تنظیم هاکاردن وه، بــورن ون پلی.
حامد برادران خادِر ره ابتدائاً خوننده اشمارنه گه وقفه زیادی گه ون خونندگی دله پدید بموئه باعث بیه ویشته با نوم تنظیم‌کر بشناسیه بَــوو. وه سال ۸۶ جه آهنگ بساتن و تنظیم هاکاردن رو شروع هاکارده. اوایل سامان جلیلی ، سینا شعبانخانی و میثم ابراهیمی جه همکاری هاکارده. این همکاری‌ئونِ خار بازخورد باعث بیّــه وه بتونه با خله خوننده‌ئون دیگه همکاری هاکنه.
بن‌مایه
رج:زننه آدمون رج:ایران خوننده‌ئون رج:ایرانی تنظیم‌کرون
ویلیم شوروکی
ویلیم شوروکی از ۱۹۵۳ تا ۱۹۶۳ سیاستمدار برجسته کمونیست چکسلواکی نخست وزیر بود. او همچنین رهبر حزب کمونیست اسلواکی (۱۹۳۹) بود. حزب کمونیست اسلواکی بین سالهای ۱۹۴۵ و ۱۹۵۴ بود. بر اساس موریل بلایو مورخ مورخ فرانسه، او مجارستانی بود.
منابع
رج:نخست وزیران چکسلواکی
۱۹۶۰
۱۹۶۰ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۶۰ ره گَل ِسال دونستنه. این سال کبیسه بی‌یه.
بی میرکائون
بی میرکا جانورون (فارسی جه: بی‌مهره‌ها) اتا جیرچله هستنه که حیوون‌هایی ره شامل بونه که وشون بدن میون میرکا و پشت‌مرزی ندارنه. ویشته جانورون و تموم گیاهون این گروه دله قرار گیرنه.
منابع
رج:حیوون
برایتون اند هوو آلبیون
باشگاه فوتبال بِرایْتون اَند هُووْ آلبیون یا برایتون اتا فوتوال تیم هسه که  لیگ جزیره درون کا کنده که در شهر برایتون اند هوو انگلستان قرار دانه. وشون سره استادیوم ، فالمر استادیوم هسه.
هوادارون
برایتون هوادارا، کریستال پالاس ره شه رقیب اصلی دوندنه. این د تا تیم بازی همدیگه جا اتا از داربی‌ها جنوب انگلستان به حساب انغه که وره «دربی M23» گنه.
مربیون
رج:انگلیس فوتوال تیمون
مریلین مونرو
مریلین مونرو(انگلیسی جه: Marilyn Monroe ؛ بزائه ۱ ژوئن ۱٬۹۲۶ – بمرده‌یِ ۴ آگوست ۱٬۹۶۲) اتا آمریکایی بازیگر، مدل و خونش‌کر بی‌یه که وه ره آمریکایِ سینما دله سکسِ نماد جه اشناسینه. میون سال‌های ۱٬۹۴۶ و ۱٬۹۶۲، وه ۴۴ تا فیلم دله کا بکرده. مونرو شه سبک ره داشته و ویشتر فیلم‌ها دله اتا خنگِ خشگل کیجا نقش ره داشته که خله هم سینما دله اینتی نقش فروش شی‌یه.
وه زندگی دله خله سختی بکشی‌یه و صغیری گت بیّه. پییر نداشته و ونه مار هم لوچ‌لوچی کرده و وچگی یتیم‌خنه و مردمِ سره دله گت بیّه و حتی ونه اتا خوردِ پییر، وه ره سردخته. مونرو چن کش شی هکرده ولی هچ‌کمین موفق نیینه و سیوا بی‌یه. وه ره اون گدر خله نقد کردنه که فقط شه قشنگیِ نون ره خِرنه و بازیگری بلد نی‌یه. وه خله فیلمِ کمپانی‌شون جه جنگ کرده که وه ره جدّی نقش هادن ولی کمپانی خاسته همین الکی فیلم‌ها ره بساجه که ونجه پول دربیاره. مونرو اوج شهرت دیّه که خِدکِشی هکرده و شه ره قرص جا بکوشته.
بریم بگردستن
رج:امریکا بازیگرون
پیجاکلا
پیجاکلا اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۲۹۰ نفر (۳۸۲خانوار) بی‌یه.
منابع
پیجاکلا
۱۰ مارس
10 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 10 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
10
سر سایریل هینشلوود
سر سایریل هینشلوود (بزائه‌یِ ۱۸۹۷ – بمرده‌یِ ۱۹۶۷) اتا بریتانیای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۵۶ میلادی، شیمیایی مکانیزم‌ها تحقیق  وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:بریتانیا شیمی‎دون رج:۱۸۹۷ بزائه‌ئون رج:۱۹۶۷ بمرده‌ئون
انگکور وات
انگکور وات (خمری زوون جه: អង្គរវត្ត) اتا معبد هسته که کامبوج دله کته. اینتا ساختمون ره اتا هندو شاه قرن دوازدهم میلادی گدر بساته ولی بعدته، بودایی دین په‌روون اینجه ره صاحاب بینه. انگکور وات، دنیایِ گت‌ترین مذهبی بنا هسته.
منابع
رج:کامبوج رج:یونسکو جهونی میراث
کاسای، هیوگو
کاسای اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهیوگو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۸٬۴۳۵ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۵۰٫۹۵ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۳۲۱ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۶۷-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:هیوگو شهرون
۱۹۵۹
۱۹۵۹ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۵۹ ره خی ِسال دونستنه. این سال کبیسه نیّه.
منابع
رج:میلادی سال
پل ۲۳۳ (تیر ۱۴)
پل ۲۳۳ (تیر ۱۴) اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. پل ۲۳۳ (تیر ۱۴) مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس دهستان راستوپی، روستای ورسک، کیلومتری ۲۳۳ راه‌آهن ناحیه شمال جنب تیر ۱۴ هسته. این بنا ۱۴۱۴۰ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۴-۱۱-۰۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه. اینتا پل مازرون راه‌آهن پل‌ها جه هسته که سوادکوه منطقه دله درنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:سوادکوه راه‌آهن پل
آبیز
آبیز جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که زیرکوه شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۹۷ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۲٬۷۱۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
نیکولای سمیونوف
نیکولای سمیونوف (بزائه‌یِ ۱۸۹۶ – بمرده‌یِ ۱۹۸۶) اتا روسیهی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۵۶ میلادی، شیمیایی مکانیزم‌ها تحقیق  وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:روسیه شیمی‎دون رج:۱۸۹۶ بزائه‌ئون رج:۱۹۸۶ بمرده‌ئون
ارزگان
منابع
رج:افغانستان ولایتون
۱۱ مارس
11 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 11 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
11
اولریچ سرنیک
اولریچ سرنیک یک چکسلواکی کمونیست چهره سیاسی بود. او نخست وزیر جمهوری چک از ۸ آوریل ۱۹۶۸ تا ۲۸ ژانویه ۱۹۷۰ بود. او در پراگ مرد.
رج:نخست وزیران چکسلواکی
میرجاوه
په‌نویس
رج:سیستان و بلوچستان اوستان شهرون رج:میرجاوه شهرستان
راه‌کلا
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۴۵۶ نفر (۱۳۵خانوار) بی‌یه.
منابع
راه‌کلا
دوبی
دوبی یا دبی (عربی جه: دُبیّ) اتا شِخ‌هِنیشت ِشهر هسته که عربی متحده امارات ِهفت‌تا امارِت میون قِرار دانّه. این شهر فارس دریامونا پَلی و عربستون جزیره‌مونا دله کَته. دوبی ویشترین جمعیت ره امارات دله دانه و بعد ابوظبی گتترین شهر هسته.
اولین بار دوبی جه سال ۱۰۹۵ میلادی تاریخ دله اشاره هاکردنه و اولین شهرسازیون ره سال ۱۷۹۹ جه انجام هِدانه. دوبی ره سال ۱۸۳۳ شیخ مکتوم بن بطی بن سهیل آل مکتوم رسماً اتا «شهر» بِنومِسته. قرن بیستم دله این شهر اتا مهم ِبندر بَواشه. سال ۱۹۶۶ دوبی دله نفت کشف هاکردنه و دوبی و قطر تصمیم بَییتنه اتا جدید ِپول که ونه نوم «خیلج ِروپیه» بائه ره بسازِن. نفت ِکشف باعث بیّه اتخله مهاجر بِئِن این کشور دله و چن وقت که بگذشته این شهر ِجمعیت جه ۳۰۰ درصد اضافه بیّه. دوبی سال ۱۹۷۱ بریتانیا جه مستقل بیّه و این زمون، دوبی و ابوظبی و ۴تا دیگه شِخ‌هِنیشت عربی متحده امارات ره بساتنه. سال بعد رأس‌الخیمه امارات جه اضافه بیّه ولی قطر و بحرین تصمیم بَییتنه که اتا مستقل کشور بائِن. سال ۱۹۷۳ درهم این کشور ِرسمی پول بیّه و همینسه دوبی و امارات شه مشترک ِپولی یکا ره منحل هاکردنه.
اسا دوبی اتا شهر هسته که جهونی اقتصاد و تجارت دله ات مهم موقعیت دانّه. این شهر توریسم و تجارت جه خله رُشد هاکرده.
منابع
رج:امارات رج:امارات شهرون
۱۹۵۸
۱۹۵۸ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۵۸ ره سک ِسال دونستنه. این سال کبیسه نیّه.
احمد سوکارنو
سوکارنو شه کشور ِاستقلال وسّه خله بجنگسته و حدود ده سال هلندی استعمارکَرون وه ره زندون دله داشتنه تا اینکه جاپون جهونی جنگ دوم گادِر اندونزی ره حمله هاکرده و وه این میون آزاد بیّه. سوکارنو و ناسیونالیستون دیگر این اتفاق په، جاپون جه کایری هاکردنه و اشغالکَرون پشت هِرِستانه. وقتی جاپون شه جنگ ره آمریکا جه بباخته، سوکارنو و محمد هاتا اندونزیِ استقلال ره ۱۷ اوت ۱۹۴۵ اعلام هاکردنه و سوکارنو شه ره اولین نخست‌وزیر بنومسته. تا سال ۱۹۴۹ وشون هلند جه گپ و جَر داشتنه.
۱۹۵۸
منابع
رج:میلادی سال
احمد سوکارنو
منابع
رج:اندونزی نخست‌وزیرون
یوزاوا، آکیتا
یوزاوا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآکیتا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۵۳٬۵۸۸ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۷۹۰٫۷۲ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۶۷٫۸ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۰۳-۲۲ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:آکیتا شهرون
آرین‌شهر
آرین‌شهر جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که قائنات شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۸۳ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۳٬۷۲۹ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
لرد تاد
لرد تاد (بزائه‌یِ ۱۹۰۷ – بمرده‌یِ ۱۹۹۷) اتا بریتانیای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۵۷ میلادی، نوکلئوتید و کوآنزیم‌های نوکلئوتیدی تحقیق وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:بریتانیا شیمی‎دون رج:۱۹۰۷ بزائه‌ئون رج:۱۹۹۷ بمرده‌ئون
نصرت‌آباد (زاهدان)
نصرت آباد سیستان و بلوچستان اوستان ره اتا شهر هسته که زاهدان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۵٬۲۳۸ نفر جمیعت داشته.
ارسک
ارسک جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که بشرویه شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۸۹ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۲٬۹۵۵ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
بهنام بانی
بهنام بانی (بزائه ۱۱ مهر ۱۳۶۶ - دامغون) ئه‌تا ایرونی خوننده هسته.
اولین آهنگی گه بانی جه معروف بیه «خاص علاقه» (علاقه خاص) بیه گه ۹۵ تابستون دله منتشر بیّه. ئه‌تا کم دنبالتر آهنگ‌ئون «مره عاشق هاکارده» (عاشقم کرده) و «من یه‌تا دیوانومه» (من یه دیوونه‌م) ون جه پخش بیّه. «من یه‌تا دیوانومه» گه پخش بیّه خله‌ تهیه‌کاننده‌ئون بَــتِــتنه بهنام بانی جه قرارداد دوِندن که آخرسر موسسه آوای فروهر (محمد حاتم‌پور) بانیِ تهیه‌کاننده بیّه.
رِکُرد بشکستن
۹۶ مرداد دله، بهنام بانیِ اولین کنسرت بلیت‌ئون که ۴۱۰۰ تا بیه، ۱۵ دقیقه‌ای بروته بیّه و ئه‌تا نو رکُرد به جا بیشته.
همچنین ونه ۹۶ اسفند کنسرت (میلاد برج) یک ربعه بروته بیه و قبلی رکُرد تکرار بیّه.
بن‌مایه
رج:زننه آدمون رج:ایران خوننده‌ئون
فروردین
فروردین هجری شمسی، ره اولین ما هَسّه و تبری ۱ پتک - ۲۶ ارکه ما جه بِرایری کِنده.
آیسک
آیسک جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که سرایان شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۷۸ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۵٬۱۴۳ نفر جمیعت داشته.
فروردین
* رج:هجری شمسی تقویم
آیسک
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
۱۲ مارس
12 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 12 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
12
کتی‌سر (بابل)
کتی‌سر (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
حراج (فیلم)
حراج اتا سینمایی فیلم بی‌یه که ونه تهیه‌کنندگی، نویسندگی و کارگردانی ره حسین شهابی بعهده داشته و سال ۱۳۹۲ وه ره بساته و تاریخ ۱ مرداد ماه ۱۳۹۳ تهران دله اکران بیّه، این فیلم که سومین فیلمی هسته که حسین شهابی بساته، کاملاً تیاترکَرون جه استفاده بیّه و خله معروفِ کَس-کَسون فیلم دله دَنینه. این فیلم کانادا، سوئد و فرانسه دله هم اکران بیّه.
کتی‌سر (بابل)
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۴۲۷ نفر (۱۱۷خانوار) بی‌یه.
منابع
کتی‌سر (بابل)
حراج (فیلم)
دپیته لینکون
رج:حسین شهابی رج:فارسی فیلمون رج:ایرانی فیلمون
۱۹۵۷
۱۹۵۷ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۵۷ ره تلا ِسال دونستنه. این سال کبیسه نیّه.
نگور
نگور سیستان و بلوچستان اوستان ره اتا شهر هسته که دشتیاری شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۵٬۶۷۰ نفر جمیعت داشته.
۱۹۵۷
منابع
رج:میلادی سال
نگور
په‌نویس
رج:سیستان و بلوچستان اوستان شهرون رج:دشتیاری شهرستان
بادغیس
بادغیس اتا ولایت نوم هسته که افغانستان شمال‌شرقی دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که بادغیس دله حوالی ۵۶۰,۰۲۱ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۲۰,۷۹۴ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم قلعه‌ی نو هسته. بادغیس دله ۷ ولسوالی (شهرستون) درنه: آب‌کَمَری، جَوَند، غورماچ، قادِس، قلعهٔ نو، بالامرغاب، مُقُر.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
فردریک سنگر
فردریک سنگر (بزائه‌یِ ۱۹۱۸ – بمرده‌یِ ۲۰۱۳) اتا بریتانیای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال 1958 و اَی دومین‌کَش سال ۱۹۸۰ میلادی، نوبل شیمی جایزه ره دِ بار برنده بیّه.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:بریتانیا شیمی‎دون رج:۱۹۱۸ بزائه‌ئون رج:۲۰۱۳ بمرده‌ئون
بدخشان ولایت
منابع
رج:افغانستان ولایتون
محمد سوهارتو
سوهارتو اون گادِر هلندیون اندونزی ره داشتنه، وشون جه جنگسته و جاپون ِاشغال‌چیون ِارتش دله دیّه و جهونی جنگ دوم که تموم بیّه، ارتش دله مقوم بَیته. وه بعدها نخست‌وزیری جه برسی‌یه.
اسدیه
اسدیه جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که درمیان شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۷۵ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۵٬۴۶۰ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
ساسایاما، هیوگو
ساسایاما اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهیوگو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۴٬۳۴۵ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۳۷۷٫۶۱ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱۱۷ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۹۹-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:هیوگو شهرون
نی‌کلا
نی‌کلا اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۹۹ نفر (۸۱خانوار) بی‌یه.
منابع
نی‌کلا
لوبومیر استروگال
لوبومیر استروگال نخست وزیر سابق چک سیاستمدار و کمونیست چکسلواکی است.
پس از سرویس اجباری در صنعت آلمان در دوران جنگ جهانی دوم منظور کلی مأموریت برای مردم چک او مطالعات قانونی را در دانشگاه چارلز در پراگ به پایان رساند او به حزب کمونیست چکسلواکی وارد شد و از اواخر دهه ۱۹۵۰ عضو رهبری آن (عضو کمیته مرکزی آن) بود.
بین سالهای ۱۹۵۹ و ۱۹۶۱ شوروگل وزیر کشاورزی بود و تا سال ۱۹۶۵ وزیر کشور بود.
منابع
رج:زننه آدمون رج:نخست وزیران چکسلواکی
اسفدن
اسفدن جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که قائنات شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۸۳ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۳٬۵۹۸ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
۱۹۵۶
۱۹۵۶ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۵۶ ره شادی ِسال دونستنه. این سال کبیسه بی‌یه.
منابع
رج:میلادی سال
۱۳ مارس
13 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 13 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
13
یاروسلاو هیروفسکی
یاروسلاو هیروفسکی (بزائه‌یِ ۱۸۹۰ – بمرده‌یِ ۱۹۶۷) اتا چکی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۵۹ میلادی، کشف و تحقیقاتی که قطب‌نگاری دله داشته وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:چک شیمی‎دون رج:۱۸۹۰ بزائه‌ئون رج:۱۹۶۷ بمرده‌ئون
ساری شهرستون
ساری شهرستون مازرون ِاتا شهرستون هسته. این شهرستون مرکز ساری‌ئه كه مازرون نيشتنگا هم هسته.
اسلامیه (فردوس)
اسلامیه (فردوس) جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که فردوس شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۵۴ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۷٬۱۰۸ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
نوک‌آباد
نوک‌آباد سیستان و بلوچستان اوستان ره اتا شهر هسته که تفتان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۵٬۲۶۱ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:سیستان و بلوچستان اوستان شهرون رج:تفتان شهرستان
خرداد
خرداد هجری شمسی، ره سومین ما هَسّه و تبری ۲۸ ده ما - ۲۸ وهمنه ما جه بِرایری کِنده.
* رج:هجری شمسی تقویم
پل ۲۳۱
پل ۲۳۱ اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. پل ۲۳۱ مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس دهستان راستوپی، روستای ورسک، کیلومتری ۲۳۱ راه‌آهن ناحیه، شمال تیر ۱ هسته. این بنا ۱۴۱۲۶ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۴-۱۱-۰۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه. اینتا پل مازرون راه‌آهن پل‌ها جه هسته که سوادکوه منطقه دله درنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:سوادکوه راه‌آهن پل fa:پل ۲۳۱
اردیبهشت
اردیبهشت هجری شمسی، ره دووهومین ما هَسّه و تبری ۲۷ ارکه ما - ۲۷ ده ما جه بِرایری کِنده.
به خاطر مهدی (فیلم)
به‌خاطرمهدی اتا فیلم هسته که ونه تهيه‌كنندگي، نویسندگی و کارگردانی ره حسین شهابی سال ۱۳۹۰ انجام هِدائه.
منابع
رج:حسین شهابی رج:فارسی فیلمون رج:ایرانی فیلمون
بامیان ولایت
بامیان اتا ولایت نوم هسته که افغانستان غرب دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که بامیان ولایت دله حوالی ۵۱۰,۵۴۳ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۱۸,۰۲۹ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم بامیان هسته. بامیان ولایت دله ۷ ولسوالی (شهرستون) درنه و ونه مردم ویشته هزاره هستنه.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
بلخ ولایت
منابع
رج:افغانستان ولایتون
بابلی لهجه
بابلی لهجه مازرونی زوون اتا لهجه هسه که سه تا بابل، بابلسر و فریدونکنار شهرستون دله صحبت بونه. بابلی لهجه شرقی مازرونی لهجه‌ئون جمع محسوب بونه. بابلی لهجه مازرونی زوون لهجه‌ئون میون ویشترین صحبت‌کر ره دارنه. حبیب برجیان بابلی و آملی لهجه‌ئون ره مرکزی مازرونی لهجه‌ئون جمع دونه و ونه فعلی شناسه‌ئون ره ساروی، قائمشهری و بهشهری دسوری شرقی لهجه‌ئون جا متفاوت دونه. نجف زاده بارفروش و احمدی لفورکی بابلی لهجه ره مازرونی مرکزی لهجه‌ئون جمع دونسنه. ولادیمیر ایوانف بابلی لهجه ره مازرونی زوون اتا لهجه دونه.
جغرافیایی محدوده
بابلی لهجه  آمل چلاو کوهستونی مناطق جا تا بندپی، امامزاده حسن آلاشت غرب ور و فریدونکنار، بابلسر، بهنمیر، کیاکلا جلگه‌ای نواحی سامون سر تا کهنه خط، گنج افروز و بابل کنار کوپی روستائون صحبت بونه و بابل، بابلسر و فریدونکنار سه تا شهرستون ره شامل بونه.
ضمیر
مازرونی دله ضمیر سه حالت دارنه: فاعلی، مفعولی و ملکی.(بن ضمایر بابلی لهجه پکره هسه)
شناسه
فارسی زوون دله دِ دسه شناسه دارمی: دوسا و اسا. اما بابلی لهجه دله سه دسه شناسه دارمی: دوسا، ساده اسا و التزامی اسا.( بن نمونه بابل لهجه پکره تنظیم بئی‌یه)
۱. دوسا:
آفتاب‌پرست
آفتاب‌پرست اتا حیوون هسته که خزندگون رج دله قرار دارنه. آفتاب‌پرستون چندین جور هستنه و وشون بلندی ۱٫۵ سانتی‌متر تا ۶۸٫۵ سانتی‌متر تونده بوئه. آفتاب‌پرستون ِدِتا چش هئی جا سیوا هستنه و همینسه ونه دیدِ بازه خله زیاد هسته. این حیوون تونده شه رنگ ره عوض هاکنه و اینتی شه خد ره چو و سنگ و ولگِ رنگ در یارنه تا شکار نوو. آفتابپرست خله لَس هسته و یواش حرکت کنده. ونه دم کلفت هسته و تونده شه خد ره دم جه توتو (= آویزون) هاکنه و تو بخره. ونه زوون خله دماسا (=چسبناک) هسته و وه شه بلندِ زوون جه لل و بتو شکار کنده.
بابلی لهجه
شناسه
۲. ساده اسا:
آفتاب‌پرست
په‌نویس
رج:خزندگون
بابلی لهجه
شناسه
۳. التزامی اسا:
فعل صرف هاکردن
بدن جدول دله بیاردن فعل (biyârden) بابلی لهجه پکره در مختلف گدر دله صرف بونه.
دوازدهم قرن بابلی لهجه جا مازرونی متن
دوزادهم قرن بابلی لهجه جا بارفروش سابقه حکایت مازرونی متن:
منابع
رج:بابل شهرستون رج:کاسپین زوونون رج:شمال غربی ایرانی زوونون رج:ایرانی زوونون رج:مازرونی زوون رج:بابل
سمبوکو، آکیتا
سمبوکو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآکیتا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۳۰٬۸۸۵ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱٬۰۹۳٫۶۴ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲۸٫۲ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۰۹-۲۰ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
کی‌یف
کییف اکراین ِنيشتنگا و ونه گت‌ترین شهر هسته. دنیپر ِروخنه این شهر دله جه شونه و شهر ره دِتا بخش شرقی و غربی كانده.
سمبوکو، آکیتا
بیرون بگردستن
رج:آکیتا شهرون
کی‌یف
منابع
رج:اروپا نیشتگائون رج:اکراین شهرون
برسمنان
برسمنان اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۶۷۳ نفر (۴۷۶خانوار) بی‌یه.
منابع
برسمنان
باغستان (فردوس)
باغستان (فردوس) جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که فردوس شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۹۹ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۲٬٧٠۴ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
ژوزف استالین
یوسیف ویسارینویچ جوگاشویلی که وه ره ژوزف استالین  نوم جه اشناسنّه (بزائه ۱۸ دسامبر ۱۸۷۸- بمرده ۵ مارس ۱۹۵۳) شوروی ِکمونیست ِرهبر و سیاست‌مدار بی‌یه که اواسط دهه ۲۰ جه تا شه مرگ ِزمون (۱۹۵۳) شوروی ِکمونیست ِحزب رهبر و نتیجتاً این کشور ِحاکم بی‌یه.
وه گوری ِشهر، گرجستون دله، دنیا بموئه و سال ۱۹۲۲ شوروی ِکمونیست حزب دله دبیرکل بیّه. ولادیمیر لنین ِبمردن په، استالین موفق بیّه لئون تروتسکی ره کِنار بَزنه و حزب ِرهبری ره دَس بَیره. دهه ۱۹۳۰ استالین گت تصفیه ره شروع هاکرده که اتا کمپین بی‌یه و ونه کار مخالفون ِسرکوب، دستگیری و قتل بی‌یه.
استالین ۱۹۲۸ «نِپ ِطرح» ره دَوِسته و وِن جا «پنج ساله برنامه» و «کلکتیو کشاورزی» ره مطرح هاکرده. این سیاست‌ها جه شوروی تا آخرهای دههٔ ۳۰، اتّا دیاتی کشور جه تبدیل بیّه به اتا صنعتی قدرت.
ونه دستور جه ات‌سری مصادره انجام بَیته که قحطی سال‌های ۱۹۳۲ تا ۱۹۳۴ ره باعث بیّه (خصوصاً اکراین، قزاقستون و قفقاز دله). خله کسا همین ِوسّه اعتراض هاکردنه و شدیداً سرکوب بَیینه. اتا مصنوعی قحطی که استالین اکراین دله راه دمبدائه و هولودومور نوم جه مشهوره، باعث بیّه تا ۱۰ میلیون اکراینی بَمیرِن.
استالین جهونی جنگ دوم دله هم خله نقش داشته و باعث بیّه نازی آلمان شکست بخاره. این جنگ په، استالین شوروی ره اتا از دِتا ابرقدرت مطرح هاکرده و تقریباً تا چار دهه بعد (۱۹۵۳) این موقعیت پابرجا بی‌یه که سرد جنگ ره پیش بیارده.
استالین حکومت ره خله‌ها متهم کانّه که «ات‌نفر پرستی ِدین» ره راه دمبدائه و شیوه‌ئونی بساته تا مخالفون ره الکی-الکی محکوم هاکنه. نیکیتا خروشچف، استالین ِجانشین، وه ره بعداً محکوم هاکرده و استالین‌زدایی ره ونه بَدِل شروع هاکرده که باعث بیّه چین و شوروی همدیگه جه سِوا بَواشِن.
بن‌بنویشت
رج:شوروی رهبرون رج:گت مردمون گرجستونساری
پل ۲۳۰ (تیر ۸)
پل ۲۳۰ (تیر ۸) اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. پل ۲۳۰ (تیر ۸) مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان راستوپی، حد فاصل راه‌آهن دو گل و ورسک هسته. این بنا ۱۳۰۹۸ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۴-۰۵-۲۲ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه. اینتا پل مازرون راه‌آهن پل‌ها جه هسته که سوادکوه منطقه دله درنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:سوادکوه راه‌آهن پل
جنوبی یمن
یمن ِخلق ِدمکراتیک ِجمهوری که وه ره خلاصتاً جنوبی یمن گاتِنه، اتا سوسیالیستی جمهوری بی‌یه. ۱۹۶۷ تا ۱۹۹۰ این کشور اسایی‌یمن ِجنوبی و شرقی مناطق سَر حکومت کارده. این کشور ۲۲ آوریل ۱۹۹۰ یمن عربی جمهوری (=شمالی یمن) جه متحد بیّه و وشون یمن جمهوری ره تأسیس هاکردنه.
منابع
رج:یمن تاریخ رج:سوسیالیست کشورون
نیک‌شهر
نیک‌شهر سیستان و بلوچستان اوستان ره اتا شهر هسته که نیک‌شهر شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱۷٬۷۳۲ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:سیستان و بلوچستان اوستان شهرون رج:نیک‌شهر شهرستان
۱۴ مارس
14 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 14 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
14
ماریان چالفا
ماریان چالفا نخستین نخست وزیر چکسلواکی در طول و پس از انقلاب مخملی و همچنین عملا اقدام رئیس جمهور به مدت ۱۹ روز و یک تسهیل کننده اصلی انتقال صاف بود قدرت از کمونیست به نمایندگی دموکراتیک جدید حکومت می کند.
منابع
رج:زننه آدمون رج:نخست وزیران چکسلواکی
میرکادارون
میرکادارون یا مُهره‌دارون یتا از گت‌ترین جونورون ِرسن‌دارون ِراسته هسنه.
جونور زمونی میرکادارون ِگروه دله محسوب بونه که وشون پشت پشت‌مرزی (=ستون فقرات) دباشه تا وه نخاعی عزولئون جا آن محافظت هاکنه. مهره‌دارون، " ماهی‌ون"، "دوزیستون"، "خزندگون"، "پرندگون" و" کاله‌دارون" شامل بونه.
جونورونی که این راسته‌ دله درنه یتا رشته (نخاع) دارننه که وشون بدنی طول به سمت جیر بکشی  بیه. مهره‌دارون دله اینتا رشته توسط مهره ستونی همرا محافظت بونه. مهره‌دارون یتا گت بخش استخوان‌دار جونورون ره تشکیل دننه اینتا زیرشاخه بیش از ۶۴۰۰۰ گونه مهره‌دارون جا در بر گیرنه، که ۷ رده دله رَسِد بوننه:
منابع
رج:حیوون
۱۹۵۵
۱۹۵۵ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۵۵ ره گسفن ِسال دونستنه. این سال کبیسه نیّه.
تیر
تیر هجری شمسی، ره سومین ما هَسّه و تبری ۲۹ وهمنه ما - ۲۹ نوروزه ما جه بِرایری کِنده.
۱۹۵۵
منابع
رج:میلادی سال
تیر
* رج:هجری شمسی تقویم
بشرویه
بشرویه جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که بشرویه شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۳۲ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱۶٬۴۲۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
بغلان
بغلان اتا ولایت نوم هسته که افغانستان شمال‌شرقی دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که بغلان دله حوالی ۱,۰۲۳,۵۱۲ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۱۸,۲۵۵ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم پل خمری هسته. بغلان ولایت دله پونزده‌تا شهرستون درنه.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
هیدوچ
هیدوچ سیستان و بلوچستان اوستان ره اتا شهر هسته که سیب و سوران شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱٬۶۷۴ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:سیستان و بلوچستان اوستان شهرون رج:سیب و سوران شهرستان
دایکندی
دایکندی اتا ولایت نوم هسته که افغانستان جنوب‌غربی دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که دایکندی دله حوالی ۵۲۹,۶۱۰ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۱۷,۵۰۱ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم نیلی هسته. دایکندی دله نُه‌تا شهرستون درنه.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
ملوین کالوین
ملوین کالوین (بزائه‌یِ ۱۹۱۱ – بمرده‌یِ ۱۹۹۷) اتا آمریکای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۶۱ میلادی، گیاهونِ کربن‌دی‌اکسید بیتن ره تحقیق هکرده  وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۱۱ بزائه‌ئون رج:۱۹۹۷ بمرده‌ئون
ارک مرک
اَرِک مَرِک اتا حیوونِ خانواده هسته که ۷۳ جور مختلف دارنه و خزندگون رج دله قرار گیرنه. ارک‌مرک و ماچکل و کومودی اژدها هم‌تبار هستنه.
ارک مرکِ گس دراز و کلفت هسته و ونه دم و کاب قوی هستنه و عقبی لینگون ره قِد دره. ویشته این حیوون بنه سر زندگی کنده ولی اتی ارک مرک هم درنه که دار سر شونّه یا ئو دله درنه. وشون ویشته گوشت‌خار هستنه ولی فیلیپین وری چن‌تی ارک مرک درنه که فقط میوه خرنه. ارک مرک مرغنه کنده و هر کش ۷ تا ۳۷تا مرغنه کال ره خاک بن چال کنده یا دار لاب دله یلنه. ارک مرکِ دلوس خِراک هم دیگر حیوون‌هایِ مرغنه هسته. وشون بلندی ۲۰۰ تا ۳۰۰ سانتی‌متر هسته و جز چنتا جوره که استرالیا دله پیدا وونه، اکثراً گت‌گتِ قایده دارننه.
په‌نویس
رج:خزندگون
یابو، هیوگو
یابو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهیوگو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۲۷٬۴۲۸ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۴۲۲٫۷۸ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۶۴٫۹ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۴-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بِریمْ بگردستن
رج:هیوگو شهرون
یان استارسکی
یان استارسکی یک سیاستمدار جمهوری چک است که در سال ۱۹۹۲ به عنوان نخست وزیر پیشین چکسلواکی خدمت کرد.
منابع
رج:زننه آدمون رج:نخست وزیران چکسلواکی
حاجی‌آباد (زیرکوه)
حاجی‌آباد (زیرکوه) جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که زیرکوه شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۷۸ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۶٬۱۶۸ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
۱۵ مارس
بریم بگردستن
15
ماکس پروتس
ماکس پروتس (بزائه‌یِ ۱۹۱۴ – بمرده‌یِ ۲۰۰۲) اتا بریتانیای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۶۲ میلادی، توپی پروتئین‌های سر کار هکرده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
۱۹۵۴
۱۹۵۴ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۵۴ ره اسب ِسال دونستنه. این سال کبیسه نیّه.
منابع
رج:میلادی سال
خردون‌کلا
خردون‌کلا اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۲۰۳ نفر (۳۷۳خانوار) بی‌یه.
فراه ولایت
فَراه اتا ولایت نوم هسته که افغانستان غرب دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که فراه ولایت دله حوالی ۵۸۱,۲۹۳ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۴۹,۳۳۹ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم فراه هسته. فراه ولایت دله یازده تا شهرستون درنه.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
گوام
گوآم (محلی زوون جه: Guåhan) متحده ایالات سامون و آروم اوقیانوس ِغربی جزیره‌ئون جه هسته. این جزیره جمعیت ۱۶۰٬۳۷۸ نفر هسته و گتِ شهر ددیدو و ونه نیشتگا هاگاتنیا هسته. سیاسی امور ره گوآم و متحده ایالات میون «دفتر امور جزایر» اداره کانده که آمریکایِ وزیر کشور دَس بِن دَره. گوآمیون آمریکایِ شهروند هستنه. گوآم ره آمریکایِ دولت اداره کانده ولی آمریکایِ خاک حیساب نوانه.
پل ۲۳۰ (تیر ۲)
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:سوادکوه راه‌آهن پل
گوام
گوآم میکرونزی ِگت‌ترین جزیره هسته و هاوایی-فیلیپین راه دله کته. ۳۸٫۳ درصد مردم گوآم دله انگلیسی، ۲۲٫۲ درصد چامورو، ۲۲٫۲ درصد فیلیپینی جه گپ زنّه.
روز روشن (فیلم)
روز روشن اتا سینمایی فیلم بی‌یه که حسین شهابی ونه نویسندگی و کارگردانی ره سال ۱۳۹۱ انجام هدا و دی ۱۳۹۲ فیلم ره اکران هاکردنه.
گوام
منابع
رج:اوقیانوسیه کشورون رج:انگلیسی‌زوون کشورون رج:ایسپانیا قدیمی مستعمرات رج:جاپون قدیمی مستعمرات رج:میکرونزی رج:آمریکا مستعمرات
روز روشن (فیلم)
بریم بگردستن
رج:حسین شهابی رج:فارسی فیلمون رج:ایرانی فیلمون
آهی‌دشت
جمعیت
اینتا روستا، کلیجان رستاق سفلی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۹۷۱ نفر (۲۰۳۱خانوار) بی‌یه.
منابع
آهی‌دشت
دهک (بابل)
دهک (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۹۲۸ نفر (۲۸۹خانوار) بی‌یه.
یوکوته، آکیتا
یوکوته اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآکیتا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۰۱٬۲۳۴ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۶۹۳٫۶۰ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱۴۶ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:آکیتا شهرون
شرف‌آباد (ساری)
شرف‌آباد (ساری) اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، مذکوره دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۴۶۴ نفر (۱۷۴۱خانوار) بی‌یه.
منابع
شرف‌آباد (ساری)
۱۹۵۳
۱۹۵۳ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۵۳ ره مر ِسال دونستنه. این سال کبیسه نیّه.
منابع
رج:میلادی سال
فاریاب
فاریاب اتا ولایت نوم هسته که افغانستان شمال‌غربی وَر دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که فاریاب دله حوالی ۱,۱۱۶,۸۹۴ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۲۰,۷۹۸ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم میمنه هسته. فاریاب دله سینزه‌تا شهرستون درنه.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
ایرن
ایرن زازیانس (Իրեն Զազյանց بزائه ۲۰ مرداد ۱۳۰۶ بابلسر دله - فوت ۷ مرداد ۱۳۹۱ تهران دله) تئاتر، سینما و تلویزون ِارمنی بازیگر که ۱۳۲۸ تا ۱۳۶۲ کار کارده و فیلمون «بهشت قاصد» و «محلل»، «بلوچ»، «لخت تا ظهر سرعت جه» و «تِلا» و «سلطون صاحبقرون» و «تخت ابونصر» دله بازی هاکرده. وتا پنج سال بعد از ایران انقلاب تصویر الممنوع.
خوسف
خوسف جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که خوسف شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۷۵ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۵٬۷۱۶ نفر جمیعت داشته.
۱۶ مارس
16 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 16 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
16
درح
درح جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که سربیشه شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۹۷ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۲٬۴٣١ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
باب‌المندب
باب‌المندب  اتا دریایی تنگه هسته که سرخ دریای ِجنوبی قِسمت ره هند اوقیانوس جه وصل کانده. این تنگه‌ی ِدِ وَر آفریقایی و آسیایی کشورون دَرنه. آفریقا جه جیبوتی و آسیا جه یمن این تنگه په دَرنه.
این تنگه خله استراتژیک هسته و دِنیای ِجهونی تجارتون ِشصت درصد ونه این منطقه جه گُذِر هاکنه.
منابع
رج:تنگه‌ئون رج:جیبوتی رج:یمن رج:هند اوقیانوس  رج:سرخ دریا
جان سی کندرو
جان سی کندرو (بزائه‌یِ ۱۹۱۷ – بمرده‌یِ ۱۹۹۷) اتا بریتانیای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۶۲ میلادی، توپی پروتئین‌های سر کار هکرده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:بریتانیا شیمی‎دون رج:۱۹۱۷ بزائه‌ئون رج:۱۹۹۷ بمرده‌ئون
احمد حسین‌زادگان
احمد حسین‌زادگان (بزائهٔ ۱۳۴۷) گه ویشته وه ره با نوم حاج مجید اشناسنّه از مازندرون اصلاحطلبون و مازندرون استاندار (۹۷ آذر جه) هسته.
وه خاش تحصیلات ره تا کارشناسی ارشد، علوم سیاسی رشته دله پی بییته و هفته‌نامهٔ قارن رم مدیریت کانده.
پیشینه
ساری بهزیستی رییس
مازندرون بهزیستیِ اجتماعی معاون
ساری فرموندار
استانداری سیاسی امنیتی اجتماعی معاون (دوازدم دولت دله)
بن‌مایه
رج:گت مردمون ساری رج:ساروی سیاستمدارون
پل ۲۲۷
پل ۲۲۷ اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. پل ۲۲۷ مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان راستوپی، حوالی شور آب هسته. این بنا ۱۳۰۸۸ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۴-۰۵-۲۲ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه. اینتا پل مازرون راه‌آهن پل‌ها جه هسته که سوادکوه منطقه دله درنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:سوادکوه راه‌آهن پل
چمازین
چمازین اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۷۸۲ نفر (۲۳۰خانوار) بی‌یه.
منابع
چمازین
غزنی ولایت
غَزنِی اتا ولایت نوم هسته که افغانستان جنوب‌شرقی وَر دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که غزنی ولایت دله حوالی ۱,۳۷۳,۶۵۳ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۲۲,۴۶۰ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم غزنی هسته. غزنی ولایت دله نوزده‌تا شهرستون درنه.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
مدیتیشن
مدیتیشن یا مُراقِبِه فنونی هستنه که آدم بتونه شه ذهن ره کنترل داره. مدیتیشن ِهدف ذهن ِتربیت و کنترل هاکردن، تکنیکون درون‌نگرونه جه، هسته. هندوییسم و بوداییسم اینتا آیین ره شه دله دارنه.
منابع
رج:بودایی رج:روان‌شناسی رج:هندوییسم
پل ۲۲۹
پل ۲۲۹ اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. پل ۲۲۹ مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس دهستان راستوپی، روستای شوراب، کیلومتری ۲۲۹ راه‌آهن ناحیه شمال جنب تیر۱۴ هسته. این بنا ۱۴۱۳۹ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۴-۱۱-۰۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه. اینتا پل مازرون راه‌آهن پل‌ها جه هسته که سوادکوه منطقه دله درنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:سوادکوه راه‌آهن پل fa:پل ۲۲۹
۱۷ مارس
17 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 17 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
17
کاراکاس
کاراکاس اتا شهر هسته که ونزوئلا ِکشور ره نیشتگا هسته.
منابع
رج:جنوبی آمریکا نیشتگائون رج:ونزوئلا شهرون
کارل زیگلر
کارل زیگلر (بزائه‌یِ ۱۸۹۸ – بمرده‌یِ ۱۹۷۳) اتا آلمانی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۶۳ میلادی، پلیمرها دله، کاتالیزگر زیگلر-ناتا ره کشف هکرده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آلمان شیمی‎دون رج:۱۸۹۸ بزائه‌ئون رج:۱۹۷۳ بمرده‌ئون
کالنگ
کالنگ  یا کلنگ ئه‌تا ابزار هسته گه ونه کاربرد بنه ره بکندستن هسته. این ابزار بتونده ئه‌تا یا دِ تا سر داره.
بن‌مایه
رج:اشیا
۱۹۵۲
۱۹۵۲ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۵۲ ره هشتر ِسال دونستنه. این سال کبیسه بی‌یه.
منابع
رج:میلادی سال
غور
غور اتا ولایت نوم هسته که افغانستان جنوب‌شرقی وَر دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که غور ولایت دله حوالی ۸۰۹,۲۴۵ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۳۶,۶۵۷ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم چغچران هسته. غور ولایت دله دَه‌تا شهرستون درنه.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
دیهوک
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
تامبا، هیوگو
بیرون بگردستن
رج:هیوگو شهرون
جورج تاؤن
جورج تاؤن اتا شهر هسته که گویان ِکشور ره نیشتگا هسته.
منابع
رج:جنوبی آمریکا نیشتگائون رج:گویان
هینه‌یانه
هینه‌یانه یا هینایانا (چینی جه: 小乘 تلفظ: ژیائوشِنگ؛ جاپونی جه: شُجُ) دِتا اصلی چلّه‌ئون بودیسم جه هسته. ات چلّه دیگه نوم مهایانه هسته.
واسلاو کلاوس
واسلاو کلاوس یک اقتصاددان و سیاستمدار چک است که از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۳ دومین رئیس جمهور بود. او همچنین به عنوان فهرست نخست وزیران جمهوری سوسیالیست چکی خدمت کرد و دوم جمهوری فدرال جمهوری چک جمهوری فدرال اسکاتلند و اسلواکی از ژوئیه ۱۹۹۲ تا انحلال جمهوری چکوسلواکی در ژانویه ۱۹۹۳ و به عنوان فهرست نخست وزیران جمهوری چک نخست وزیر جمهوری چک نخست وزیر جمهوری دموکراتیک مستقل جمهوری چک از سال ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۸.
هینه‌یانه
راهینه‌یانه معنی وونه پچیک راه همینسه اینتا دین په‌روون شه دین نوم ره تراوادا بی‌یشتنه.
واسلاو کلاوس
منابع
رج:زننه آدمون رج:چک رییس‌جمهورون رج:جمهوری چک نخست‌وزیرون
هینه‌یانه
منبع
رج:بودایی
حاجی‌کلا (بابل)
حاجی‌کلا (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۹۳۶ نفر (۲۷۸خانوار) بی‌یه.
منابع
حاجی‌کلا (بابل)
مانوئل نویر
مانوئل نویر یا نویرن (آلمانی جه: Manuel Neuer؛ تلفظ وانه: [ˈma:nu̯ɛl ˈnɔʏ.ɐ]) (بزائه ۲۷ مارس ۱۹۸۶ گلزنکیرشن، آلمان) اتا آلمانی فوتوالیست هسته. وه آلمان ِتیم ملّی و بایرن مونیخ ِباشگاءِ گُلِر (دِروازبان) هسته.
ونه اتا مهم ویژگی این هسته که خله خوب شه لینگ جه استفاده کانده و بتونده دفاع ِکار ره هم انجام هاده، همینسه بعضی وقت‌ها که تیم جلو بکشی‌یه و حریف ضدحمله هاکرده، وه پیشی اِنه و دفاع آخِر اِسِّنه.
منابع
رج:زننه آدمون رج:بایرن مونیخ فوتوالیستون رج:شالکه فوتوالیستون رج:آلمان فوتوالیستون رج:دروازه‌بانان فوتبال
زهان (زیرکوه)
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
خونه به خونه
خونه به خونه اتا فوتوال تیم هسته که بابل شهر شِنه و سال ۱۳۹۲ بساته بیّه و اسا ایرانِ لیگ دسته یک دله کا کانده. این تیم ِسرمایه ره قاسم حسن‌زاده دِنه که اتی زنجیله‌یی فروشگاه همین نوم جه دارنه. خونه به خونه سال ١٣٩٨ منحل بیه و ونه امتیاز د تا جوان بابلی بخرینه و ونه اسمه رایکا بشتنه
تاریخچه
خونه به خونه اسا بابلِ گت‌ترین ورزشی تیم هسته. وه ره سال ۱۳۸۹ کشتی وسّه امیرکلا دله قاسم حسن‌زاده بساته و ونه فوتوال تیم هم سال ۱۳۹۲ تشکیل بیّه. این تیمِ سره‌خنگی ورزشگاه هفت تیر فوتوال زمین هسته.
بریم بگردستن
رج:ایران فوتوال تیمون رج:بابل
۱۸ مارس
18 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 18 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
18
جولیو ناتا
جولیو ناتا (بزائه‌یِ ۱۹۰۳ – بمرده‌یِ ۱۹۷۹) اتا ایتالیای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۶۳ میلادی، پلیمرها دله، کاتالیزگر زیگلر-ناتا ره کشف هکرده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:ایتالیا شیمی‎دون رج:۱۹۰۳ بزائه‌ئون رج:۱۹۷۹ بمرده‌ئون
آمستل
آمستل اتا درکا هسته که آمستردام ِشهر، شه نوم ره ونجه بهیته. آمستل اتا دریوچه که ونه نوم «ای» هسته دله شندنه و شه مسیر، آمستردام دله‌وری جه رد بونه.
سرایان
سرایان جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که سرایان شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۳۰ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱۳٬۷۹۵ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
سه خط طلا
سه خط طلا قسمتی از مازرون راه‌آهن پل‌ها ره گننه که فیروزکوه جاده دله یک‌پشت بنظر رسنّه. این سه‌تا پل نوم اینان هسته:
ترانشه ۲۶۶
ترانشه ۲۶۶ اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. ترانشه ۲۶۶ مازرون استان و سوادکوه شهرستان دله دره. ونه آدرس دهستان راستوپی، کیلومتری ۲۶۶ راه‌آهن ناحیه شمال جنب تیر ۱۵ هسته. این بنا ۱۴۱۳۶ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۴-۱۱-۰۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
سه خط طلا
رج:سوادکوه راه‌آهن پل
چناربن
چناربن اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
ترانشه ۲۶۶
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:سوادکوه راه‌آهن پل
چناربن
جمعیت
اینتا روستا، مذکوره دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۳۲ نفر (۱۷۱خانوار) بی‌یه.
منابع
چناربن
آبکسر (مذکوره)
آبکسر اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
آبکسر ٣ کیلومتری جاده ساری-جویبار قرار دانه. این روستا به علت موقعیت مکانی و نزدیکی به مرکز ساری مهاجرون زیادی ره شه دله جا هدائه. آبکسر بنا به بائوته قدیمی‌ئون بدلیل وجود چشمه‌ئون فراوان ئو گذشته به اسم «ئوکثرِِی» به معنای ئو فراوون و ئوکثیر شهرت داشته که بعدها به نام آبکسر تغییر نام پیدا هاکرده.
چشمه معروف(یخچه قوجه) معروف‌ترین و پرئوترین چشمه آبکسر هسته و شامل ده‌ئون چشمه پچیک ئو ئه که ر مرکز روستا محوطه آرامگاه امامزاده ممد روستا با چشم اندازی زیبا واقع هسته. روخنه‌ئون آبکسر شامل: دِ چله هستنه اتا از بالا محله و دومی از پایین محله گذرنه و مورد مصرف کشاورزی آبکسر و روستائون چناربن، گلیرد، واسوکلا و چارطاق بن هستنه.
جمعیت
اینتا روستا، مذکوره دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۳۲۸ نفر (۶۴۳خانوار) بی‌یه.
منابع
آبکسر
منس‌کلا
منسکلا اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۹۱ نفر (۸۴خانوار) بی‌یه.
منابع
منسکلا
۱۹۵۱
۱۹۵۱ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۵۱ ره آغو ِسال دونستنه. این سال کبیسه نیّه.
منابع
رج:میلادی سال
نیکاهو، آکیتا
نیکاهو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآکیتا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۲۸٬۴۲۲ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۲۴۰٫۶۱ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱۱۸ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
رامین پرچمی
رامین پرچمی  (بزائه ۲۷ شهریور ۱۳۵۲ لاهیجان دله) سینما، تئاتر و تلویزون ایرانی بازیگر هسته.
وه سریالون و فیلمونی مثل ته پناه دله، وارش په، همسایه‌ئون، زیر آسمان شهر ۳ و ضیافت، اعتراض، تلفن، خاکستری، مار مهمون، اخراجی‌ئون ۲ دله بازی کارده. وه ره سوز جنبش دله بوردن په دستگیر هاکردنه و بوردنه زندون ولی بعداً آزاد بیّه.
دوروتی هاجکین
دوروتی هاجکین (بزائه‌یِ ۱۹۱۰ – بمرده‌یِ ۱۹۹۴) اتا بریتانیای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۶۴ میلادی، ایکس-ری جه بعضی شیمیایی ساختارون ره کشف هکرده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:بریتانیا شیمی‎دون رج:۱۹۱۰ بزائه‌ئون رج:۱۹۹۴ بمرده‌ئون
سربیشه
سربیشه جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که سربیشه شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۴۱ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۸٬۷۱۵ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
هلمند ولایت
منابع
رج:افغانستان ولایتون
لیما
لیما اتا شهر هسته که پرو ِکشور ره نیشتگا هسته. ایسپانیایِ استعمارکرون که آزتک تمدن ره شکست هدانه، این شهر ره بساتنه. فرانسیکو پیزارو لیما شهر ره روز ۱۸ ژانویه ۱۵۳۵ بنا بی‌یشته.
منابع
رج:جنوبی آمریکا نیشتگائون رج:پرو شهرون
اسلام کریموف
اسلام عبدالغنی‌یویچ کریموف (سیریلیک جه: Ислом Абдуғаниевич Каримов) (بزائه: ۳۰ ژانویه ۱۹۳۸، سمرقند دله - بمرده: ۲ سپتامبر ۲۰۱۶، تاشکند دله) ازبکستون ِرییس‌جمهور بی‌یه که شوروی ِرِقِدبوردِن تا شه بمردن گدر (۱۹۹۱ تا ۲۰۱۶) این مقوم ره داشته.
زندگی‌نومه
وه سمرقند دله اتا تاجیک ِخانواده دله دِنیابموئه. وه اقتصاد و مهندسی مکانیک بخوندسته و سال ۱۹۸۳ شوروی ِازبکستون ِمالیه وزیر بیّه و سال ۱۹۸۶ وزیرون ِشورای ِنایب‌رئیس و ازبکستون ِدولتی برنامه‌ریزی ِاداره ِرئیس بیه. کریموف سال ۱۹۸۹ جه ازبکستون ِکمونیست ِحزب دله دبیرکل هسته و ۲۴ مارس ۱۹۹۰ ازبکستون رئیس‌جمهور هم بیی‌یه. وه ۱۹۹۱ ازبکستون ره شوروی جه سِوا هاکرده و ۶۸٪ آرا جه رییس‌جمهور بیه.
یحیی گل‌محمدی
یحیی گل‌محمدی (بزا ۲۸ اسفند ۱۳۴۹) اتا مذبی و بازیکن فوتوال از ایران هسه. وه هسا پرسپولیس مربی هسه.
بوریم بگردستن
رج:نساجی مربیون رج:پرسپولیس فوتوالیستون رج:زننه آدمون
هرات ولایت
هرات ولایت اتا اوستان نوم هسته که افغانستان شمال‌غربی دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که هرات ولایت دله حوالی ۲,۱۵۲,۸۹۲ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۵۵,۸۶۸ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم هرات هسته. هرات ولایت دله شونزه‌تا شهرستون درنه.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
مهایانه
مهایانه گت‌ترین چلّه‌ای هسته که بودایی مذهبون دله درنه. اینتا کلمه معنی گت‌راه هسته. ونه دله آدِمون بیدارگر بیّن ره قبول دارنه و همنیسه هینه‌یانه جه فرق کانّه.
منابع
رج:بودایی
عیسی خندق
عیسی خندق اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، مذکوره دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۶۹۲ نفر (۳۳۲خانوار) بی‌یه.
منابع
عیسی خندق
شمالی خراسان شهرون فهرست
این لیست دله شمالی خراسان اوستانِ ۲۵ شهر فهرست بینه که وشون جمیعت ره تا سال ۱۳۹۵ ترتیب بیاردنه:
باروخ اسپینوزا
باروخ اسپینوزا که بعدها وه ره بائوتنه بندیکت دِ اسپینوزا (بزائه‌یِ ۱۶۳۲ - بمرده‌یِ ۱۶۷۷) اتا هلندی فیلسوف بی‌یه. ونه آثار تا اون گادِر که زنده بی‌یه، دَرک نَیینه و بعد اینکه بمرده، خله مشهور بگردسته. اسا، اسپینوزا قرن هیژدهم ِمعروفترین فیلسوفون و دین ِنقدکَرون جه حیساب اِنه. اسپینوزایِ مهمترین کتاب اخلاقیات هسته که دکارت ِدِگونه باوری ره به چالش کَشِنه. هگل شه هم‌دوره‌یی فیلسوفون ره گاته: «شما یا اسپینوزایِ په‌روو هستنی یا اینکه اصلاً فیلسوف نینی.»
وه اتا یهودی خانواده دله دنیا بموئه که پرتغال دله دَیینه، ولی چون اون گادِر بعضی دولِتون یهودها ره اذیت کاردنه، وشون مجبور بَیینه بورِن هلند. اسپینوزا عهد عتیق ره کامل بَلِد بی‌یه و دینی مسائل ره خار دونِسته ولی ۲۳ سالگی گادِر بائوته که این کتابون اصل نتونّه بائِن و همینسه مرتد بیّه. پیش از اون که یهودون وه ره طرد هاکِنِن حتی کاتولیک کلیسا و پروتستانیون ونه کتابون ره ممنوع اعلام هاکردنه و ونه کتابون ره تَش زونه.
ونه کار این بی‌‍یه که چشمی عدسی بتراشه و ونه زندگی آروم بی‌یه. وه شه ارث ره هِدائه شه خاخِر ره و حتی هیچ جایزه و نشونی ره قبول نَکارده. اسپینوزا سن ۴۴ سالگی دله، ظاهراً بخاطر ریوی مریضی، سل یا سیلیکوز بمرده.
منابع
رج:گت مردمون یهودی اسپ رج:هلند نویسندگون رج:فیلسوفون
یوری ولادیریمویچ آندروپوف
یوری آندروپوف شوروی دله‌یِ اتا سیاستمدار بی‌یه که این کشورِ چارومین دبیرکل بگردسته. وه لئونید برژنف ِهیژده سال حکومت په، فقط ۱۵ ماه یعنن از نوامبر ۱۹۸۲ تا اوایل فوریه ۱۹۸۴ ریاست هاکرده و همین گادِر بمرده. وه ۱۹۵۴ تا ۱۹۵۷ شوروی ِسفارت ره مجارستون دله داشته و اتا شورش ره اون کشور دله سرکوب هاکرده. بعد از اون همکا گ ب ریاست ره ۱۹۶۷ تا ۱۹۸۲ داشته.
منابع
رج:شوروی رهبرون
۱۹ مارس
19 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 19 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
کمانگر
کمانگر اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
منابع
کمانگر
مینامی‌آواجی، هیوگو
مینامی آواجی اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهیوگو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۵۱٬۰۶۹ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۲۲۹٫۱۸ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲۲۳ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۰۱-۱۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:هیوگو شهرون
۱۹۵۰
۱۹۵۰ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۵۰ ره ببر ِسال دونستنه. این سال کبیسه نیّه.
نادر دست‌نشان
نساجی دله
نادر دست‌نشان ِگت‌ته برار، رحیم، هم فوتوال کا کرده و نساجی دله دیّه. نادر اوائل دروازه دیّه ولی چون ونه لباس پاره بی‌یه و وشون ِپی‌یر فوتوال جه بد داشته، شه پُست ره عوض هاکرده. نادر دست نشان نزدیک به سیزده سال نساجی دله دیّه و این تیمِ بتترین گلزنان جه حیساب وانه. دست‌نشان درحالی که تونسته شه اوج گادِر پرسپولیس وسّه هم بازی هاکنه، تموم شه فوتوال بازی هاکردن دوره ره نساجی دله بموندسته و ۸ بازی متوالی یک فصل، ۹ گل بزوئه که هنتا ونه رکورد ثبت هسته. وه همون نساجی جه تا تیم ملی هم بورده و ایران وسّه هم سابقه بازی داشته. وه نساجی ِکاپتان بی‌یه و سال ۱۳۶۴ شه تیم ِهمراهی بتترین نتیجه‌ای که نساجی بدست بیارده ره کسب هاکرده و جام قدس دله سوم بیه. همینسه نساجی ره برسنینه جام قائد اعظم پاکستان که تیم‌های ملی چین، پاکستان و بنگلادش هم دیینه ولی نساجی که ایران ِنماینده بی‌یه، قهرمون بیّه و نادر دست‌نشان آقای گل مسابقات بیه.
کومه
کومه یا کیمه ئه‌تا خورد سره هسته گه معمولا چو جه درست وونه.
بن‌مایه
رج:معماری
سه‌قلعه (شهر)
سه‌قلعه (شهر) جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که سرایان شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۸۱ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۴٬۴۳۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
مونته ویدئو
مونته ویدئو اتا شهر هسته که اوروگوئه ِکشور ره نیشتگا هسته. این شهر ره برنو مائوریسیو د زابالا سال ۲۴ دسامبر ۱۷۲۶ بساته و اون گدر تاسا ونه جمیعت به ۱٬۳۱۹٬۱۰۸ نفر برسی‌یه. مونته ویدئو اتا بندری شهر هسه و وه ره جایی بساتنه که ریو د لا پلاتایِ روخنه‌یِ ئو، کلنه اطلس اوقیانوس درون.
منابع
رج:جنوبی آمریکا نیشتگائون رج:اروگوئه شهرون
شوسف
شوسف جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که نهبندان شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۷۹ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۳٬۱۸۱ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
جنگ و گنج (فیلم)
جنگ و گنج اتا فیلم هسته که ونه تهيه‌كنندگي، نویسندگی و کارگردانی ره حسین شهابی سال ۱۳۷۹ انجام هِدائه..
منابع
رج:حسین شهابی رج:فارسی فیلمون رج:ایرانی فیلمون
جوزجان
جوزقان اتا ولایت نوم هسته که افغانستان شمال‌غربی دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که جوزقان دله حوالی ۶۲۴,۳۱۳ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۱۱,۲۹۲ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم شبرغان هسته.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
میلوش زمان
میلوش زمان یک سیاستمدار چک است که از تاریخ ۸ مارس ۲۰۱۳ به عنوان رئیس جمهور جمهوری چک سوم و فعلی رئیس جمهور جمهوری چک خدمت می کند. او قبلا به عنوان خدمت کرده است از سال ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۲. در سالهای ۱۹۹۰، رهبر حزب سوسیال دموکرات حزب سوسیال دمکرات، حزب خود را به یکی از مهمترین نیروهای سیاسی کشور تبدیل کرد. زمان رئیس مجلس نمایندگان، مجلس نمایندگان مجلس جمهوری چک، از سال ۱۹۹۶ تا زمانی که نخست وزیر دو کشور سال بعد در سال ۱۹۹۸.
منابع
رج:زننه آدمون رج:چک رییس‌جمهورون رج:جمهوری چک نخست‌وزیرون
مفتی‌کلا
مفتی‌کلا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.