cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سن پول رئونیون
سن پول رئونیون اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ رئونیون دله دره. اینتا شهر رئونیون ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۹۹٬۲۹۱ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
کوردی زوونون
کوردی زوونون طیفی زوونونی جه هستنه که کوردون ونه جه گپ زنّه. کوردی زوون یا کوردی زوونون اتا چله ایرانیج زوونون جه هستنه که ونه غربی چله دله درننه. در واقع «کوردی زوون» فارسی واری به معنی اتا زوون با اتا استاندارد شکل و تعریف بیی سامون نی‌یه کوردی اتا طیف شومال‌غربی ایرانیج زوونون هستنه که گاه همدیگه ره نزدیک و گاه هم نسبت به هم از نظر زوون‌شناسی دورنه. این زوونون عبارتنه از: کورمانجی، کلهری، سورانی، گورانی و اورامانی. زازاکی زوون ره هم ویشتر کوردی دونّه.
شبیه‌ترین زوون‌ئون به کوردی بلوچی، گلکی، تالشی و تبری هستنه، این زوون‌ئون هم شومال‌غربی چله دله درنه. ات سو دیگه جا، جنوب‎غربی چله دله لوری و بختیاری و فارسی هم کوردی دسوری هستنه.
کوردی عمدتاً ایران، عراق، سوریه و ترکیه دله استفاده وونه. کوردی شه چله چله دانه. ونه گت چله‌ئون اینان هسنه:
کوردی عراق کوردستون دله رسمی‌زوون هسته در حالی که سوریه دله ممنوع بیی‌یه. تا اوت ۲۰۰۲ ترکیه دله محدودیت‌ئون شدیدی ونه سر دیی‌یه و هنتا هم این کشور دله کوردی ره لطمه زنّه. . ایران دله هم بنشنه وه ره بعضی رسانه‌ئون دله کار بزوئن ولی هنتا ننشنه وه ره مدرسه‌ئون دله درس هادئن.
منابع
* رج:ایرانیج زوون زوون
مراد ممدی
مراد ممدی (بزائه‌ی ۱۳۵۹, شهرستون‌ساری روستای‌پهنه کلا) , کشتی‌گیر ایرانی وزن ۶۰ کیلوگرم رشته آزاد کشتی هسته که مدال برنز المپیک، اتا مدال طلا و اتا مدال برنز موسابقات قهرمونی جهون و اتا مدال طلای بازی‌ئون آسیایی از موهمترین افتخارات‌خارجی وه هستنه.
ممدی نماینده ایران وزن ۶۰ کیلوگرم آزاد کشتی موسابقات المپیک پکن و تنها مدال‌گیر رشته کشتی و اولین مدال‌گیر کاروون ورزشی ایران اون موسابقات بی‌یه.
وه موسابقات سال ۲۰۰۶ گوانگ‌ژو چین به مقوم قهرمونی جهون بَرسی‌یه. مراد ممدی بتونسته مدال برنز وزن ۶۰کیلوگرم المپیک پکن ره کاروون ورزشی ایران وسّه بَیره.
منابع
رج:زننه آدمون رج:مازرون کشتیگیرون
قطعنومه ۱۶۵۳ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۵۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۷ ژانویه ۲۰۰۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره گت دریاچه‌ئون منطقه وضعیت ره بررسی هاکردن آفریقا هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۳۵۹‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
آشفته (شاعر)
سید محمد کاظم یا آشفته اتا ساروی شاعر بی‌یه که نجف دله زندگی کارده. وه عربی و فارسی جه شعر گاته و خطاطی هم کارده. آشفته سال ۱۳۴۲ قمری بمرده.
منابع
رج:عرب شاعرون رج:مازرون شاعرون رج:مازرون خطاطون رج:گت مردمون ساری رج:گت مردمون نجف
هرمیتاژ موزه
آرمیتاژ یا هرمیتاژ اتا موزه نوم هسته سنت پترزبورگ ِشهر دله، روسیه ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۲٬۴۹۰٬۳۸۷ نفر وه ره بدینه.
منابع
آرمیتاژ یا هرمیتاژ آرمیتاژ یا هرمیتاژ
قطعنومه ۶۰۶ امنیت شورا
قطعنومه ۶۰۶ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۳ دسامبر ۱۹۸۷ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره آنگولا-جنوبی آفریقا هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۷۷۸‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ابوفاضلی مسجد
ابوفاضلی مسجد اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. ابوفاضلی مسجد مازرون استان و بابل شهرستان دله دره. ونه آدرس بابل، خ امام خمینی، کوچه داوودی، محله مرادبیک هسته. این بنا ۱۲۵۵۷ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۴-۰۵-۱۱ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:بابل تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
رج:مازرون مسجدون
مسیحی دین
Messih var hesse etta baprestresh re din ke ve re bene hesse Isa Messih re zendegi, ke biyemoa terne peyman re dele. Messihvaran dundenen isa messih re homa re rika. ve re wese gap baotene kohna peyman dele ke enne ve etta rez. ۲۰۰۱ re sal takhmin bazuene ke ۲.۱ billion adem hessen ve re asheq, messih vari hesse jihan re pile o gat din. messih vari pa bayte ekemin gharn re, messih vari bemoondeste islam o yehud vari ke hesse etta avrahimij din. "Christian" re num (Yunanij Χριστιανός Strong's G۵۵۴۶) vand baye etta shagerd wese Antioch re derun, iv ke sabt baye ۱۱:۲۶ re derun.
Daya Linkan
رج:دین رج:مسیحیت
قطعنومه ۱۵۲ امنیت شورا
قطعنومه ۱۵۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۳ اوت ۱۹۶۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبول هاکردن ِترنه عضو متحد ِملل ِسازمان ِدله: کنگو هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۸۹۱‌ام دله ۱۱تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
یونس (سوره)
اینتا سوره مکه ی دله نازل بهییه و ۱۰۹ تا آیه داینه.
روبه
روبه اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ نور (فرانسه) دله دره. اینتا شهر شمال کاله ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۹۷٬۹۵۲ نفر جمعیت داشته.
ژان بتیست دو بو
ژان بتیست دو بو نویسنده و مورخ قرن هفدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن هفدهم میلادی
۲۱ آبان
۲۱ آبان هجری شمسی، مساوی ۲۲ تیر ما تبری.
بمردون
رج:آبان
اشرف بندپیی
محمدتقی، میرزا کوچک بندپیی ریکا، اتا بندپیی شاعر بی‌یه که اشرف نوم جه تخلص کارده و شازده مهدیقلی قاجار پَلی کار کارده. وه فتعلی شا گادِر زندگی کارده.
منابع
رج:مازرون شاعرون رج:گت مردمون بندپی
یوسف (سوره)
اینتا سوره مکه ی دله نازل بهییه و ۱۱۱ تا آیه داینه.
کلامحله
کلامحله، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان هرازپی جنوبی دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۲۱۳ نفر (۵۶خانوار) هسه.
قطعنومه ۱۶۵۴ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
کلامحله
منابع
کلامحله
مارک آلن
مارک آلن  شاعر ونویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
قطعنومه ۱۵۳ امنیت شورا
قطعنومه ۱۵۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۳ اوت ۱۹۶۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبول هاکردن ِترنه عضو متحد ِملل ِسازمان ِدله: گابن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۸۹۱‌ام دله ۱۱تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
اساشعر
اساشعر (گیلکی: هساشعر) اته مدرن سبک هسّه گیلکی و بعداً مازرونی شعر دله. اینتا سبک ره گیلک شاعرون از جمله محمد بشرا، رحیم چراغی و محمد فارسی از اوایل دهه هفتاد پایه‌ریزی هاکردنه. اساشعر موجز و کوتاه هسّه و علی‌رغم مدرن بوئن، از لحاظ زبان و بیان، ون فضا عموماً طبیعت محض خارج از شهر فضا هسّه. هساشعر ره اغلب نزدیک به ژاپون هایکو و تأثیربئیت از اونتا دوننه.
تاریخچه
از قدیم، گیلان موقعیت خاص بیه روشنفکرونسّه چون که شورویِ پَلی بیه و کمونیستون خله اونجه فعّال بینه. در شهریور ۱۳۷۴ اساشعرِ بیانیه که توسط رحیم چراغی بنویشت بی بوئه در نشریه‌ی محلّی گیله‌وا منتشر بیّه. بعد اینتا سبک دله خله شعر بئوت بیّه و نشریات محلّی گیلان و سپس مازرون اوهانِ چاپ هاکردنه. تا همین اسائی چند کتاب اساشعر ایران دله منتشر بیّه.
پانویس
‎
منابع
رج:مازرون فرنگ
دیدگانی هـِنـِر
<font size=۳> دیدگانی هـِنـِر (Optical Art یا Op Art) به اتا نوع نقاشی یا دیگر ِاشکال هنر ره بائوت بونه که بدی ین ِ خطای جا سر و کار دارنه و یا ونه جا استفاده کنده. دیدگانی هـِنـِر، اتا جنبش هـِنـِری بیه که میلادی ره شصت ِدهه ی سالون ِدله، پاپ هـِنـِر (Pop Art) جا موشتق بهیه و به صورت اتا موستقل ِمکتب در بیمو.
خله از دیدگانی هـِنـِر ره مشهور ِنمونه ئون ، سیو و اسپه رسم بهینه، همینتای وسه برخی وه ره آبستره دون نه. بیننده‌ای که اینتا سبک ِآثار ره اشه نه ، امکان داره حرکت، چشمک بزوئن، خاموش و روشن بَیین، چرخش، لرجش یا جهش مشاهده هاکنه.
Op Art ره اینگیلیسی عبارت اولین بار ۱۹۶۴ سال دله تایمز مجله دله بیموئه ، اگر چه خله اثرونی که امروزه به عنوان Op Art دسته بندی بونه ، اینتا تاریخ ره پیش آفریده بهینه.
اخیر سالون دله با گسترش و رشد گرافیک کامپیوتری گرافیک ِگوسترش جا ، اینتا اثرون ره نوی انواع پدید بیموئه که وشون شاخص نمونه، تصاویری بیه که خورشیدی ره دهه ۷۰ سالون دله به نام سه بوعدی تصویر جراید دله چاپ بیه.
رج:هونر
سائوتومه و پرینسیپ
سائوتومه و پرینسیپ یا  سائوتومه و پرنسیب  اتا کشور هسته که گینه خلیج دله و آفریقای ِغربی قِسمت دَره. سائوتومه ونه نیشتنگا (=پایتخت) هسته. این کشور دِتا جزیره جه بساته بیّه که اولی سائوتومه و دومی پرینسیپ هستنه و گابون جه ۲۲۵ کیلومتر فاصله دارنه. سائوتومه و پرینسیپ اتا دموکراتیک ِجمهوری دانّه و ۹۵۸ کیلومتر مربع گتی و ۱۰۰۰۰۰ نفر جمعیت جه سیشل ِپه، کم‌جمعیت‌ترین کشور آفریقای ِقاره دله هسته. همین‌جور پچوک‌ترین پرتغالی‌زوون ِکشور دِنیا دله و پرتغالی‌زوون ِکشورون ِکمیته دله هسته.
این دِتا جزیره پیش از پرتغالی‌ها تا سال ۱۴۷۱ خالی بینه. اون سال به این وَر این جزیره‌ئون دله پرتغال شه وسِّه پایگا بِساته. سائوتومه و پرینسیپ تا سال ۱۹۷۵ مستعمره بینه. وشون ۱۲ ژوئیه ۱۹۷۵ پرتغال جه سیوا بَیینه و وشون ِاساسی قانون ره ۵ نوامبر ۱۹۷۵ بنویشتنه و ۱۵ دسامبر ۱۹۸۲ وه ره تصویب هاکردنه.
مردمون
این کشورِ رسمی زوون پرتغالی و ونه مردمونِ دین مسیحیت هسته و 71.9% کاتولیکنه. مردمون ِتِبار هم اقوام سرویکایس، تونگاس، فوروس، انکولارس، مس تیکوس و اروپائیون جه هسته. این کشور دله دانشگا ندانّه و سرجمع ۹۰۰ نفر ونه دله نظامی هستنه.
اقتصاد
سائوتومه و پرینسیپ ِپولِ یکا دوپارا هسته. وشون اقتصاد کشاورزی جه بَنده و زمین‌ها اکثراً دولِتِ شِنه و کاکائو تولید کانّه.
تقسیمات
این کشور سه‌تا گت ِشهر دانّه:
منابع
رج:پرتغال قدیمی مستعمرات رج:آفریقایی کشورون رج:آفریقا اتحادیه رج:گینه خلیج رج:پرتغالی‌زوون کشورون
ایسپانیولی
اٮسپانیولی، اٮسپانیایی یا اسپینیجی اتا لاتین زبون هسه. اینتا زوون ره اروپا قاره دله (ایسپانیا و آندورا) آمریکا قاره دله (میونی آمریکا و جنوبی آمریکا دله) گِنِش بونه. قدیم دله اتا خله ایسپانیایی اینتا کشور جا بوردنه این منطقه‌ئون دله و شه زبون ره اون جائون رواج هدانه. ایسپانیایی زوون چنتا چلّه و لهجه دارنه که ونه رسمی لهجه آراگونی هسه و ونه چنتا چله‌ئون جا بونه کاتالونی و باسکی جا نوم بَوردن.
اینتا زوون اوستوایی گینه دله هم گنش بونه. وه اتا چله لاتین زوون جا هسه. وه اسپین و مکزیک و آرژانتین و شیلی ات‌خله کشور دیگه رسمی زوون هسه. اینتا زوون ۲۵۰ میلیون گنش‌کر دارنه که همه جا ویشته مکزیک، آمریکای متحده ایالات، ایسپانیا و لاتین آمریکا دله درنه. ایسپانیولی ادبیات ره بونه دتا قسمت هکردن اتا خد ایسپانیا کشور ادبیات اتا دیگه هم لاتین آمریکا ادبیات.
ایسپانیا ادبیات
ایسپانیولی اولی کیتابی که بنویشت بیه ونه نوم "رودریجو دیات دی فیفار" بیه که اتا داستان بیه اسپین ملی قهرمون جا که وره مغوار نوم جا اشناسنه. اینتا کیتاب میلادی ره ۱۳ سده دله بنویشت بیه. ایسپانیولی ره اولی شرگو نوم قس جونتا لودی برسیو بیه که میلادی ۱۳ سده دله دینی شر گته. اون زمون فونسو دهوم که اسپین شا هم بیه عربی ادبیات ره به ایسپانیایی برگردوندن وسر خله زحمت بکشیه. میلادی ۱۴ سده دله دلوبیت دی آیالا خنده دار شرون ره بابت ایسپانیا اجتماعی اوضاع درباره بوته و اتا اوسقوف "راستین عشق" کیتاب ره بنویشته.
میلادی ۱۴ سده آخر دله و میلادی ۱۵ سده اول دله دتا نومدار شرگو ایسپانیا دله پیدا بینه که وشون نوم خوان دی مینا و مرکِزدی سانتلیانا بیه که هردتا ایتالیا ادبیات تاثیر زیر دینه. ۱۵ سده آخر دله اتا ادبی دگرگونی ایسپانیا ادبیات دله دتا شرگو به نوم‌ئون فردنالد و آزابیلا درست بیه.
آمریکا قاره ره پیدا بین باعث بیه که اسپین ادبی نهضت قوی بوو و نخوستین حماسی رد (اثر) که ونه نوم "سرکش آمادیس بیه" مازرونی ۱۰۶۰ دله بنویشت بیه و میلادی ۱۶ سده بِترین ادبی رد (اثر) بیه.میلادی ۱۵۵۴ سال دله نِخوستین داستان اسپین قهرمون ئون حماسه جا پلیو دی تورمیس دست جا بنویشت بیه.
میلادی ۱۶ سده آخرون دله تا میلادی ۱۷ سده گت‌ترین دگرگونی اسپین ادبیات دله اتفاق دکته که وره طلایی دوره نومنه. اینتا دروه گت‌ترین ادبی رد (اثِر) "دون کیشوت" بیه که وره میکل سروانتس بنویشته. اسپین ملی شرگو هم بومی دی فیجا هسه که هزاروهشتصدتا تیکه شربوته. میلادی نوزدهوم سده دله دتا ادبی نهضت اسپین دله اتفاق دکته که وشون نوم بیه: رومان بنویشت نهضت و زندگی واقعیت ئون ره بوتن.
لاتین آمریکا ادبیات
اینتا منطقه اولی ادبیات کریستوفر کولوموس بنویشته‌ئون جا پا بیته که ایسپانیولی زبون جا بنویشت بیه. بعد هم کورتیز و کاستیلتو لاتین آمریکا فتح هکردن ره درباره بنویشتنه. میلادی شونزدهوم سده دله هم ایسپانیولیون و سرخپوستون درگیری درباره اتا داستان بنویشت‌بی‌یه که ونه نوم آروکانا بی‌یه. جرسیلا زود و لافیجا اتا کتاب بنویشته که ونه نوم ایسپانیایی پییر و آمریکایی مار بی‌یه و ونه دله اینکا ایمپراتوری سقوط ره اشاره هکرده.
میلادی ۱۷ سده دله هم لاتین آمریکا ادبیات اسپین ادبیات جا سیوا بیه. اون زمون سیمون بولیوار وشون قهرمون بیه. اون دوره گت کیتاب ره آرجسدایی بنویشته که ونه نوم شوسرس هجوم به سرخپوستون بیه. اینتا منطقه گت‌ترین شرگو مترال بیه. امه دوره وشون گت بنویشت کرون ره بونه بوتن اینا بینه: هویدوبرو و بورجیز
منابع
ایسپ
اسپرانتو
اسپرانتو زوون زوون علمی یا زوون بساته‌بیی جهون هسته.
تاریخچه
زوون بین‌المللی اِسپِرانتو سال ۱۸۸۷ (۱۲۶۶ خورشیدی) توسط نابغه لهستونی دوکتر لودویک لازاروس زامنهوف بساته بیّه. اسپرانتو به علت شه ساختار علمی و آسون مورد توجه متفکرون و دانشمندون با ملیت‌ئون مختلف قرار بَیته و بخاطر ویژگی‌ئون منحصر به فرد وه، سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی سازمان ملل متحد (یونسکو) سال ۱۹۵۴ به اتفاق آرا وه ره به عنوان زوون بین المللی و بی‌طرف به رسمیت بشناسی‌یه و آموزش اسپرانتو ره به تمومی کشورون شه عضو توصیه هاکرده. همچنین «یونسکو» در استقبال از صدمین سالگرد انتشار زوون اسپرانتو سال ۱۹۸۶ در قطعنامه‌یی دیگر ضمن تأکید بر شه تصمیم قبلی، مراتب شه پشتیبونی ره آموزش و گسترش زوون بین‌المللی اسپرانتو جه سراسر جهون دله ابراز داشته.
پیوند به بیرون
رج:زوون‌ئون بساته‌بیی رج:اسپرانتو
قطعنومه ۶۰۷ امنیت شورا
قطعنومه ۶۰۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۵ ژانویه ۱۹۸۸ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سرزمینونی که اسرائیل اشغال هاکرده هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۷۸۰‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
یاسین
اینتا سوره مکه ی دله نازل بهییه و ۸۳ تا آیه داینه.
دییه لینکون
رج:قرآن
۲۲ آبان
۲۲ آبان هجری شمسی، مساوی ۲۳ تیر ما تبری.
بمردون
رج:آبان
باربد طبری
منابع
رج:مازرونی‌زوون شاعرون رج:باوندیون شاعرون
کوردستون کارگرون حزب
پ‌ک‌ک‌ ایدئولوژی در اصل تلفیق بَیی انقلابی سوسیالیسم و کوردی ناسیونالیسم بی‌یه. این کوردی سازمان، خانه مسلحانه جنگ جه ترکیه جه مبارزه هاکنه تا کوردستون خودمختاری ره بَییره و ویشتر خانه فرهنگی و سیاسی حقوق ره کوردون سه ترکیه دله بَییره.
ترکیه دولت سال ۲۰۰۵ میلادی تاسا چن بار شه سعی ره هاکرده که پ‌ک‌ک جه مخفی یا حتی علنی مذاکره هاکنه. این مذاکرات دله همه جه مشهورته «اسلو مذاکره» بی‌یه. این مذاکرات هنتا نتیجه نداشتنه و هردفه ات‌چی سه صلح و تَش‌دَوست رِقِد شی‌یه. رجب طیب اردوغان باته که چنبار ونه دستور په این مذاکرات ره پ‌ک‌ک جه هاکردنه.
این حزب ِرهبر اتا کوردی هسته که ترکیه ِحکومت جه مخالفه و ونه نوم عبدالله اوجالان هسته که کوردون میون خله هوادار دانّه. وه هم اسا اتا زندان، استامبول پَلی، دره. وه تااسا نزدیک به ۱۰تا کتاب ره زندان دله بنویشته که اتا از وشون ونه دفاعیات هسته و سومر کاهنی دولت جه، دموکراتیک تمدن ِسو بوردن نوم جه پخش بیّه.
سن-دنی
سن-دنی اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ سن-سن-دنی دله دره. اینتا شهر ایل-دو-فرانس ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۹۷٬۸۷۵ نفر جمعیت داشته.
کوردستون کارگرون حزب
اوجالان زندون بورده په، پ‌ک‌ک تفکرات خله عوض بیّه. وشون دیگه تجزیه‌بخا نینه و دموکراتیک کنفدرالیسم بدست بیاردن سَره تلاش دارنه. این ایدئولوژی ره اوجالان زندون دله ماری بوکچین ِکتابون سَر جه بساته.
سن-دنی
منابع
رج:فرانسه شهرون
بایی کلا سقانفار
بایی کلا سقانفار اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. بایی کلا سقانفار مازرون استان و بابل شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش‌بند پی غربی، دهستان شهید آباد، روستای بایی کلا هسته. این بنا ۱۶۶۳۸ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۵-۱۰-۰۳ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:بابل تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:سقانفارون
نرماندی جنگ
نرماندی جنگ اتا از جهونی جنگ دوم ِنبردون بی‌یه. این جنگ دله متفقون نیروئون ۶ ژوئن ۱۹۴۴ نرماندی ساحل دله پیاده بَینه و فرانسه آزاد هاکردن سه نازی آلمان نیروئون جه جنگ هاکردنه. این نبرد، تاریخ دله گت‌ترین دریویی-بنه‌ای نبرد محسوب وونه. این نبرد دله نازی آلمان شکست بخارده.
منابع
رج:جهونی جنگ دوم
کوردستون کارگرون حزب
منابع
* پ‌ک‌ک
نوکلا (آمل)
نوکلا، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان هرازپی جنوبی دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۳۵۵ نفر (۹۶خانوار) هسه.
قطعنومه ۱۵۴ امنیت شورا
قطعنومه ۱۵۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۳ اوت ۱۹۶۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبول هاکردن ِترنه عضو متحد ِملل ِسازمان ِدله: مرکزی جوموری آفریقا هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۸۹۱‌ام دله ۱۱تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
آگانو، نیگاتا
آگانو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِنیگاتا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۶٬۱۵۸ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۹۲٫۷۲ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲۴۰ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۴-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بِریم بگردستن
رج:نیگاتا شهرون
برزیل بانک فرهنگی مرکز
برزیل بانک فرهنگی مرکز چنتا موزه نوم هسته سائوپائولو و ریو دوژانیرو ِشهر دله، برزیل ِکشور درون درنه. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دارنّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ریودوژانیرو موزه ره ۲٬۳۱۷٬۷۷۲ نفر و سائوپائولو موزه ره ۷۵۶٬۷۵۲ نفر بدینه.
منابع
برزیل بانک فرهنگی مرکز برزیل بانک فرهنگی مرکز
۲۳ آبان
۲۳ آبان هجری شمسی، مساوی ۲۴ تیر ما تبری.
بمردون
رج:آبان
قطعنومه ۱۶۵۵ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۵۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۱ ژانویه ۲۰۰۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره خاورمیونه وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۳۶۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
ژانی بواسار
ژانی بواسار رمان‌نویس  قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
باقر اشرفی
باقر اشرفی اتا مازرونی درویش و شاعر بی‌یه که طالب آملی جه معاصر بی‌یه و ونه واری هند دله دَیی‌یه.
منابع
رج:مازرون شاعرون رج:گت مردمون بهشهر
آوینیون
آوینیون اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ وکلوز دله دره. اینتا شهر پروانس آلپ-کوت دازور ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۹۲٬۴۵۴ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
قطعنومه ۶۰۸ امنیت شورا
قطعنومه ۶۰۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۴ ژانویه ۱۹۸۸ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سرزمینونی که اسرائیل اشغال هاکرده هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۷۸۱‌ام دله ۱۴تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۱تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
۲۴ آبان
۲۴ آبان هجری شمسی، مساوی ۲۵ تیر ما تبری.
قطعنومه ۱۵۵ امنیت شورا
قطعنومه ۱۵۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۴ اوت ۱۹۶۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبول هاکردن ِترنه عضو متحد ِملل ِسازمان ِدله: قبرس هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۸۹۲‌ام دله ۱۱تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات رج:قبرس تاریخ
۲۵ آبان
۲۵ آبان هجری شمسی، مساوی ۲۶ تیر ما تبری.
بمردون
رج:آبان
اسپرم
اِسپِرم یا اسپرماتوزئید به سلول‌ئون جنسی حیوون نر گانّه که غدد جنسی دله بساته وانه.
آدم دله اسپرم بلی دله شروع به بساته بیّن کانده و پس از تکامل اپیدیدیم جه از طریق منی بدن جا بیرون انه. اشکال ساخت یا آزادسازی اسپرم بتونده موجب ناباروری مردا بوائه.
بر پایه برخی پژوهش‌ئون تولید اسپرم همه جوندارون به ۶۰۰ میلیون سال پیش برگردنه. تولید اسپرم تموم جوندارون تحت تاثیر ژنی به اسم Boule هسته. این ژن طی تکامل نوع بشر از آغاز تا کنون بی‌تغییر باقی بموندسته و تموم جوندارون دله وجود دانّه. ]
برازیلیا
برازیلیا اتا شهر هسته که برزیل ِکشور ره نیشتگا هسته.
منابع
رج:جنوبی آمریکا نیشتگائون رج:برزیل شهرون
قطعنومه ۱۶۵۶ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۵۶ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۱ ژانویه ۲۰۰۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره بررسی وضعیت گرجستان هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۳۶۳‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
نوایی‌کلا سقانفار
په‌نویس
رج:بابل تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
رج:سقانفارون
دموکراتیک مناطق حزب
دموکراتیک مناطق حزب یا دموکراتیک نواحی حزب که مختصاراً ونه نوم ره دب‌پ (dbp) هم گانّه، اتا سیاسی حزب نوم هسته که شمالی کوردستون دله آشتی و دموکراسی حزب ِجانشین بیّه. این حزب خلقون دموکراتیک حزب ِچلّه‌بـِِن (= زیرمجموعه) دَره و این حزب وسّه کوردی مناطق دله رأی جمع کانده.
منبع
رج:کوردی سازمان‌ئون رج:خلقون دموکراتیک حزب
قطعنومه ۶۰۹ امنیت شورا
قطعنومه ۶۰۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۹ ژانویه ۱۹۸۸ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره اسرائیل-لبنان هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۷۸۸‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
هفت کوه تشفشونی
هفت کوئ تشفشونی اصطلاحا به هفتا‌ تشفشونی بائوت بونه که ویشترین ارتفاع ره هفت قاره جهون دله دارنه.
رج کوهون
رج:کوهون
رینا سوفیا موزه
رینا سوفیا اتا موزه نوم هسته مادرید ِشهر دله، ایسپانیا ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۲٬۳۱۳٬۵۳۲ نفر وه ره بدینه.
قطعنومه ۱۵۶ امنیت شورا
قطعنومه ۱۵۶ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۹ سپتامبر ۱۹۶۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره دومینیکن ِ جوموری ِسوال ِخوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۸۹۵‌ام دله ۹تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۲تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
رینا سوفیا موزه
منابع
رینا سوفیا رینا سوفیا
قطعنومه ۱۵۶ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
هره پاک
جمعیت
اینتا روستا، دهستان هرازپی جنوبی دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۱۱۳ نفر (۳۰خانوار) هسه.
تورکوآن
تورکوآن اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ نور (فرانسه) دله دره. اینتا شهر شمال کاله ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۹۲٬۳۵۷ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
توماس مان
توماس مان (آلمانی جه: Thomas Mann) آلمان گت نویسنده که روز ۶ ژوئن ۱۸۷۵ لوبک آلمان دله دنیابموئه و ۱۲ اوت ۱۹۵۵ اتا مریضی جه بمرده. دِ ماه پیش از اون، ونه تولد هِشتادمین سال ره جشن بَییت‌بینه و اروپای دله همه جا ونجه تجلیل هاکردنه.
پیوند به بیرون
رج:آلمان نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
۲۶ آبان
۲۶ آبان هجری شمسی، مساوی ۲۷ تیر ما تبری.
بمردون
رج:آبان
قطعنومه ۱۵۷ امنیت شورا
قطعنومه ۱۵۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۴ سپتامبر ۱۹۶۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره کنگوی ِمسئله هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۹۰۶‌ام دله ۸تا موافق رای، ۲تا مخالف رای و ۱تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
سنگال
سنگال اتا آفریقایی کشور هسته که این کشور ِغربی‌وَر دَره. ونه نیشتنگا (=پایتخت) داکار هسته. سنگال ۱۹۶۱۹۰ کیلومترمربع جه اطلس اوقیانوس پَلی و بیسائو گینه و موریتانی ِوسِط دَره و گامبیای ِکشور این کشور ِسامیون دَرون قِرار دانّه.
فرانسوی‌ها اولین‌بار سال ۱۶۵۹ سنگال دله اتا بندرگاه بساتنه و ونه نوم ره سن لوئی بی‌یشتنه. این کشور سال ۱۹۶۰ فرانسه جه سیوا بیّه و اتا دمکراتیک ِجمهوری بیه. سنگال اتا کشور هسته که ونه ۹۰ درصد اسلام ِپه‌روو هستنه.
این کشور، که خله هم گت نی‌یه، آفریقای ِسیاستون دله خله مهم ِکشور هسته. سنگال بیش از ۸۰ حزب دانه و ونه مجلس ۱۵۰ کرسی دانه که نماینده‌ئون ۹۰ کرسی سَره مردم ِرای جه انتخای وانّه. رییس‌جمهور ره هم مردم انتخاب کانّه و وه ونه نخست‌وزیر ره معرفی هاکنه. این کشور آفریقا اتحادیه و فرانکوفونی دله هم دَره.
شرقی تیمور
شرقی تیمور اتا کشور هسه آسیا شرقی‌جنوب دله. اینتا کشور تیمور ِجزیره‌یِ شرق وَر جا بَیته. ونه حکومت جمهوری هسه و ونه نیشتنگا (= پایتخت) نوم دیلی هسه. اینتا کشور ویشتر مردمون کاتولیک مسیحی هسنه. ونه رسمی‌زبون هم پرتغالی هسه البته ونه مردمون پرتغالی‌نژاد نینه.
تیمور شرقی تا سال ۲۰۰۲ میلادی اندونزی کشور دله دَیّه و در استقلال‌خائون این کشور ره ۲۰ مه ۲۰۰۲ اندونزی جه سِوا هاکردنه. سال ۱۹۹۹ بیش از یک هزار نفر تیموری استقلال‌خائون و اندونزیایی ارتشیون ِجنگ دله بمردنه که اندونزی این اتفاقات ِمسئول بشناسی‌یه بیّه.
منابع
رج:آسیایی کشورون رج:اوقیانوسیه کشورون رج:اندونزی تاریخ  رج:پرتغالی‌زوون کشورون رج:پرتغال قدیمی مستعمرات رج:مالایی‌زوون کشورون
سعدین‌کلا
سعدین کلا، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
لیدی گاگا
استفانی جوآن انجلینا جرمنوتا (بزائه ۲۸ مارس ۱۹۸۶) که هِنری نومِ لیدی گاگا  جه بشناسی بونه، خونش‌گر، ترانه‌سرا و آهنگساز آمریکایی، ایتالیایی‌تبار هسته، که ویشتر به‌خاطر کار سبک الکترونیکا دله بشناسی بونه. وه شه مستعار نوم ره ترانه معروف گروه کویین به نوم Radio Ga Ga بئیته. مجلهٔ تایم، لیدی گاگا ره اتا از ۱۰۰ شخصیت تأثیرگذار سال ۲۰۱۰ بائوته.
لیدی گاگا تحت تاثیر برخی از هنرمندون راک مثل کویین و دیوید بویی و هنرمندون پاپ و دنس پاپ مثل مدونا و مایکل جکسون قرار دانّه.
لیدی گاگا تاسا ۱۲ بار نومزه جایزه گرمی بیی‌یه و ۵ جایزه ره بییته. وه ۴ رکورد جهونی گینس هم بشکنی‌یه. تک‌آهنگ «این‌گونه بزائه بییمه» تنها طی ۵ روز ۱ میلیون نسخه ونجه آی‌تونز دله بروته بیّه و رکورد سرعت فروش تاریخ آی‌تونز ره بشکنی‌یه.
سعدین‌کلا
منابع
سعدین کلا
لیدی گاگا
وه تاسا بتونسته ۱۳ میلیون آلبوم و ۵۱ میلیون تک‌آهنگ ره جهون دله بروشه و از این حیث جزء پرفروش‌ترین خوننده‌ئون جهون هسته.
پیوند به بیرون
رج:زننه آدمون رج:آمریکا خوننده‌ئون
برلین
برلین (آلمانی جه: Berlin)، آلمان ِکشور ره نیشتگا (پایتخت) هسته. این شهر اروپا دله دومین گت شهر حساب وونه. برلین گتی (مساحت) ۸۹۲ کیلومترمربع و ونه جمیعت ۳٬۶۶۴٬۰۸۸ نفر (سال ۲۰‌۲۰) هسته.
برلین جز این که آلمانِ نیشتگا و گتِ شهر بی‌یه، ویشته گدر شه اتا ایالت هم حیساب بی‌یه تا این که سال ۱۹۹۰ که شرقی آلمان و غربی آلمان ره په هچینه و برلین دیفار له بورده، این شهر ملی منطقه بیّه و ایالتون ِجزو نی‌یه ولی شه مِیلِس و دولت ره حفظ هاکرده و چارتا نماینده بوندسرات وسّه راهی کنده. این شهر اچ‌دی‌آی ۰٫۹۵۰ و ونه جی‌دی‌پی ۴۲٬۲۲۱ یورو هسته.
منابع
رج:اروپا نیشتگائون رج:آلمان شهرون رج:آلمان ایالتون
قطعنومه ۱۶۵۷ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۵۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۶ فوریه ۲۰۰۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره ساحل عاج وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۳۶۶‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۶۱۰ امنیت شورا
قطعنومه ۶۱۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۶ مارس ۱۹۸۸ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره جنوبی آفریقا هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۷۹۹‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
۲۷ آبان
۲۷ آبان هجری شمسی، مساوی ۲۸ تیر ما تبری.
بمردون
رج:آبان
ماریز کنده
ماریز کنده نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
رمنت سقانفار
رمنت سقانفار اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. رمنت سقانفار مازرون استان و بابل شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان فیضیه، روستای رمنت هسته. این بنا ۲۰۶۶۲ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۱-۰۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:بابل تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
رج:سقانفارون
مسخ
دیه ورواندلونگ (آلمانی جه: Die Verwandlung) که ونه نومِ معنی دَگِرسته هسته و وه ره فارسی دله مَسخ نوم جه دگاردنینه، اتا کِتا رومان نوم هسته که فرانتس کافکا سال ۱۹۱۲ بنویشته و بمرده په، اکتبر ۱۹۱۵ لایپزیگ دله چاپ و تَنِک بیّه.اینتا کتاب ره قرن بیستم ِمهمترین کتابون جه دونّه خله دانشگاهون و کالج‌ئون دله درس هدا بونه.
قطعنومه ۱۵۸ امنیت شورا
قطعنومه ۱۵۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۸ سپتامبر ۱۹۶۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبول هاکردن ِترنه عضو متحد ِملل ِسازمان ِدله: سنگال هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۹۰۷‌ام دله ۱۱تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
مسخ
داستان اینتی هسته که اتا جوون مردی که ونه نوم گرگور سامسا هسته، ات روز صِوی خو جه اِستِنه و وینده بئو مونا بیّه. داستان دله نائونه که چتی بیّه که این ریکا بئو دستوری بیّه. داستان ِلحن و گِنِش رسمی هسته و اداری نومه ره موندنه ولی اونچی تعریف کنده، فانتزی و کاووس‌مونا هسته و این تضاد ره کتاب دله بنشنه دَربَوِردِن. این داستان دله نمادی گپ بزه وونه و نویسنده خانه شه حس ره زندگی هکردن خَوِری باوه.
اوئونوما، نیگاتا
اوئونوما اتا شهر نوم هسته که جاپون ِنیگاتا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۲٬۳۳۴ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۹۴۶٫۹۳ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۴۴٫۷ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۴-۱۱-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
قطعنومه ۱۵۸ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
مسخ
ولادیمیر ناباکوف این کتاب خَوِری گته: «اگه ات نفر مسخ کتاب ره بخونده و بئو-ماچکل‌شناسی و خو-خیال جه ویشترک وه ره حالی بوو، وه ره ونه تبریک باویم چون دره کتاب‌خون آدمون ِرج دله وارد وونه.» اینتا کتابِ فرانسوی دگارست‌کر (مترجم) گنه که گرگور سامسا خِدِی کافکایِ شخصیت هسته.
اوئونوما، نیگاتا
بیرون بگردستن
رج:نیگاتا شهرون
مسخ
منابع
La métamorphose- Franz Kafka- Brodard & Taupin- La Flèche (Sarthe)- Maxi- Livres- 2002- Paris
,La Métamorphose, Kafka. Edition de Claude David. folio classique
رج:آلمانی کتابون رج:کافکا
فور دو فرانس
فور دو فرانس اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ مارتینیک دله دره. اینتا شهر مارتینیک ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۹۰٬۳۴۷ نفر جمعیت داشته.
قطعنومه ۱۶۵۸ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۵۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۴ فوریه ۲۰۰۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره مسئلهٔ هائیتی هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۳۷۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
یونسکو
سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی و جستجو گری سازمان ملل متحد (UNESCO) که به‌طور خلاصه یونسکواز سازمان‌ های تخصصی وابسته به سازمان ملل متحد هست که سال ۱۹۴۵ تشکیل شده. هدف این سازمان پیدا کردن دودول مبین علیزاد معروف به مبین کودول است که موجب تعجب جهانیان شده و دودولش پیدا نشده.
قطعنومه ۱۶۵۸ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
یونسکو
۱۹۱ کشور عضو یونسکو هستن. و در پاریس فرانسه مستقر است و دفاتری در کشورای مختلف دارن.
یونسکو کارون
Higher Education in Europe اسم دانّه.
جوایز و مدال‌ئون یونسکو
یونسکو جوایز و مدال‌هایی را در زمینه‌های مختلف علمی و فرهنگی ارائه می‌کند که برخی از آنها عبارتند از:
پیوند به بیرون
* رج:متحد ملل سازمان
بانکوک
بانکوک یا بانگکوک (تایلندی جه: กรุงเทพมหานคร، تلفظ وانه: کرونگتِپ مهاناکُن) تایلند کشور ره نیشتگا (=پایتخت) هسته.
منابع
رج:آسیا نیشتگائون رج:تایلند شهرون
فیروزجا سقانفار
فیروزجا سقانفار اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. فیروزجا سقانفار مازرون استان و بابل شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش‌بند پی شرقی، دهستان سجادرود، روستای فیروزجا هسته. این بنا ۲۰۶۶۳ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۱-۰۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:بابل تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
رج:سقانفارون
قطعنومه ۱۵۹ امنیت شورا
قطعنومه ۱۵۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۸ سپتامبر ۱۹۶۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبول هاکردن ِترنه عضو متحد ِملل ِسازمان ِدله: مالی هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۹۰۷‌ام دله ۱۱تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۶۱۱ امنیت شورا
قطعنومه ۶۱۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۵ آوریل ۱۹۸۸ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره اسرائیل-تونس هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۸۱۰‌ام دله ۱۴تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۱تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
اوردون
اردن یا اوردون اتا کشور هسه آسیا غرب دله که هم اتا درکا نوم هسه هم اتا کشور نوم. اوردون نوم معنی پالاینده هسه و اتا جور اوشم نوم هم هسه. اوردون ره قدیم دله کنعان هم گتنه و مسحیون وره کرک گتنه. اوردون شمال ور سوریه، شرق ور عراق، جنوب ور عربستون، غرب ور اسرائیل و عقبه خلیج جه هم‌سامون هسه.
تاریخ
اوردون اتا بخش از تمدن گهره هسه. همونتی که بوتمه ونه قدیمی نوم کنعان بیه و کنعانیون ونه دله زندگی کردنه اینتا کشور اتی دوره رومیون و ایرانیون دست جا گردونده بیه.رومیون وره مونترال یا کرک یا لاتینی اورشلیم گتنه. وه صلیبی جنگون دله میون مسلمونون و مسیحیون دست به دست بیه.وه آخر سر تورکیه دست دکته که وره اول جهانی جنگ دله هدا انگلیس و از اون زمون ونه چه کوت با فلسطین چه کوت گره بخرده. اوردون نوم ره اینگلیسیون ونه رو بشتنه و با اینگیلسی کومک بیه که هاشمی خاتواده بتونسه تورکون ره اینتا کشور دله در بکنن و اونجه قودرت ره بیرن. همینتا سر اینتا کشور ره هاشمی اوردون گنه.
اون زمون که اوردون اینگیلس جا سیوا بیه ونه شاه عبدالله اول بیه که وه بعداً بکوشت بیه و ونه ریکا که ونه نوم طلال بیه ونه جانشین بیه. وه اتی توم که بوگذشته ذهنی مریض بیه و وره برکنار هکردنه ونه کچیک ریکا اوردون شاه بیه و اینتاسر که خله کچیک بیه اتا ویژه کومیته اوردون ره بگردوندنیه تا وه هیجده سال بیه و بتونسه رسما اوردون شاه بوو.ونه نوم حوسین بیه وه شه آخر عومر سعی هکرده اوردون دله مردم سالاری بیاره وه بعد اینکه بمرده ونه ریکا عبدالله دوم اوردون شاه بیه.
ایقتصاد
اوردون خله طبیعی منبعون ناره و شه نفت ره باخی عربی کشوررون جا گیرنه.اوردون ایقتصادی نیشته گاه عقبه بندر هسه که اتا خط لوله که عربی گاز ره جابجا کنه اینتا شهر دله رد بونه. اینجه هر اوردونی درآمد سه برابر باخی مردمون اوردون هسه که دیگه جائون زندگی کننه.اوردون ایقتصاد ویشتر به منطقه وضع بستگی دارنه که اگه خار بوئه اوردون ایقتصاد تونه گت تر و بهتر بوو ولی اگه ونه دله جنگ ودرگیری دوو باعث بونه که ونه ایقتصاد کساد بوو.
اوردون گت‌ترین صادرات نساجی هسه که ویشتر آمریکا ره راهی بونه.اوردون آمریکا جا آزات تجارت پیمون دوسه(۱۵۱۳ مازرونی سال دله). اتا آمار که اوردون درباره بئیت بیه نشون دنه که اوردون شوکولات صادرات دله چند سال آخر دله خله پیشرفت داشته.
اوردون دله گرونی کم هسه و ونه تورم نرخ ۳/۲٪ هسه. ونه جمعیت اسا اتی کم بیه وه دولت سیاست نتیجه هسه که خوانه با جمعیت کمتر اتا بهتر زندگی شه مردم سر درست هکنه. ولی ونه دله بیکاری خله زیاد هسه و ونه رسمی نرخ ۵/۱۲٪ هسه ولی رسمی آمارون گنه که ونه نرخ ۳۰٪ هسه.
کسوف
خورشید بَییتی یا کسوف اون گدر وونه که ماه سایه زمین سر دکفه و خورشید ِبعضی جائون بنه جا معلوم نووئه. هر ۳۵ سال و مداری مناطق دله هر ۳۷ سال ات‌بار اتفاق کفنه و هر کس بتونده ۲ بار وه ره اتجا بوینه.
اوردون
ایقتصاد
اوردون دله بیابون زیاد دره و همینتا ونه سر اتا کومک هسه. وه تونه خورشیدی انرجی جا برق درست هکنه بی اونکه زیست محیط ره آلیده هکنه. اینتا انرجی جا وه تونه او شیرین هکردن وسر وره کار بزنه.
کسوف
منابع
کسوف رج:خورشیدی منظومه
اوردون
ایقتصاد
در کل اگه بخوائیم اوردون آموزش و زندگی سطح ره با کشورونی که وشون درآمد اوردون جا اتا هسه قیاس هکنیم ویمبی اوردون بالاتر دره.
کنراد دتره
کنراد دتره نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
آناتولی مارچنکو
آناتولی تیخونوویچ مارچنکو (بزائه ژانویه ۱۹۳۸- بمرده دسامبر ۱۹۸۶) حقوق بشر ِخاهون و شوروی ِمعروف ِمخالف بی‌یه. وه و نلسون ماندلا مشترکاً اولین کسونی بینه که ساخاروف جایزه ره بَییتنه.
کنراد دتره
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
آناتولی مارچنکو
وه آخرسری انده اعتصاب غذا هاکرده که ۴۸ سالگی گادِر زندون ِبیمارستون دله بمرده؛ ونه بمردن په ونه جنازه ره ونه خانواده ره تحویل ندانه. ونه بمردن باعث بیّه که میخائیل گورباچف سال ۱۹۸۷ مجبور بَواشه اتخله زندونی ره سیاسی جو ِآروم هاکردن وسّه آزاد هاکنه.
منابع
رج:گت مردمون روسیه رج:ساخاروف بیته‌ئون
اوردون
توریسم
اوردون اتا هسه که ونه دله جائون خله دیدنی دره و همینتاسر گردشگری وسر خله خار هسه. اوردون دله جائونی دره که ویشتر آدمون خوانه اون جائون ره بوینن.اوردون اسا گردشگری دله خله کار کنه هر سال اتا خله گردشگر ونه جا دیدن کننه. ونه قشنگ‌ترین جائون بدین وسر وشون نوم: اوردون باخی بدنی جائون:
قطعنومه ۱۶۵۹ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۵۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۵ فوریه ۲۰۰۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره افغانستان وضعیت خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۳۷۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
اوردون
سیاست
اوردون اتا شاه نشین مشروطه کشور هسه که ونه قانون ئون ره ایسلام مبنا جور نویسنه.اوردون شاه نوم عبدالله دوم هسه. اوردون دتا مجلس دارنه که وشون نوم نمایندگون مجلس و سنا مجلس هسه.نمایندگون اولی مجلس ره مردم اینتخاب کننه و شاه اینتا کشور دله خله قودرت دارنه.گت وزیر ره شاه اینتخاب کننه و ونه وزیرون شاه دست اینتخاب بونه.اوردون سه تا دادگاه دارنه که وشون نوم مذهبی دادگاه،مدنی دادگاه،ویژه دادگاه هسه.
اوردون مسلح نیروئون گت فرمونده هم شاه هسه.شاه سنا مجلس نمایندگون ره هم اینتخاب کننه.اوردون شه بیرونی سیاست دله همیشه غرب هوادر بیه و اسا منطقه دله اتا از کم کشورنی هسه که اسرائیل جا رابطه دارنه و ونه رابطه با آمریکا هم خله خار هسه.
قطعنومه ۱۶۵۹ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
اوردون
فرهنگ
اوردون ویشتر مردمون عربون هسنه که ویشتر شه اینتا کشور بومی هسنه وشون تبار صحرانشین عربون بینه. اوردون خله از مردمون فلسطینی‌تبار هسنه. وشون پلی اتی چچنی، چرکسی و ارمنی هم زندگی کننه. ونه رسمی زبون عربی هسه ولی انگلیسی هم میون ونه درس بخونسون میون و بازرگانی دله کار شونه. ونه دله اتی کوردی و آشوری هم درنه.
اوردون رسمی دین ایسلام هسه که ونه قانون بنویشتن جا اینتا دین احکام ره کار زننه. ونه دله اتی مسیحی هم درنه.
تقسیمات
اوردون ۱۲ اوستان دارنه که هر کمین ره اتا اوستاندار گردوندنه که وشون ره شا ایارنه و ورنه. اردن ۱۲ اوستان (به عربی: محافظه) نوم: اربد، بلقاء، جرش، زرقاء، امان، عجلون، عقبه، طفیله، کرک، مادبا، مفرق، معان
منابع
رج:اردن رج:آسیایی کشورون رج:مشروطه سلطنت رج:اسلامی کشورون رج:عرب کشورون رج:عربی‌زوون کشورون رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات
اوجی‌آباد
اوجی آباد، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان هرازپی جنوبی دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۱۰۵۰ نفر (۲۷۷خانوار) هسه.
قطعنومه ۱۶۱ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۱ فوریه ۱۹۶۱ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره کنگوی ِمسئله هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۹۴۲‌ام دله ۹تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۲تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۱۶۰ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۷ اکتبر ۱۹۶۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبول هاکردن ِترنه عضو متحد ِملل ِسازمان ِدله: نیجریه هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۹۰۸‌ام دله ۱۱تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
مینامی‌اوئونوما، نیگاتا
مینامی‌اوئونوما اتا شهر نوم هسته که جاپون ِنیگاتا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۶۲٬۵۱۸ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۵۸۴٫۸۲ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱۰۷ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۴-۱۱-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:نیگاتا شهرون
قطعنومه ۶۱۲ امنیت شورا
قطعنومه ۶۱۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۹ مه ۱۹۸۸ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره ایران-عراق هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۸۱۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
کرتی
کرتی اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ ول دو مرن دله دره. اینتا شهر ایل-دو-فرانس ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۸۸٬۹۳۹ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
قطعنومه ۱۶۶۰ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۶۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۸ فوریه ۲۰۰۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره دادگاه جنایی بین‌المللی برای یوگسلاوی سابق هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۳۸۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
بیش‌محله
بیش محله، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان هرازپی جنوبی دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۲۶۶ نفر (۶۸خانوار) هسه.
منابع
بیش محله
آندره ساخاروف
آندره دیمیترویچ ساخاروف (به روسی: Андрей Дмитриевич Сахаров) فیزیکدون هسته‌یی شوروی که پی‌یر بومب هسته‌یی این کشور لقب هایته.
وه ۲۱ ماه مه ۱۹۲۱ شهر مسکو دله دنیا بی‌یموئه. ونه وچگی با دورون استقرار رژیم کومونیستی همزمون بی‌یه. وه دورون تحصیلی سختی ره نظر ایقتصادی بگذرنی‌یه، اما بتونسته پیش از پایان تحصیل استخراج فلزات صنایع دفاعی اتا کارخنه مهمات سازی شغل پیدا هاکنه.
وه به تئوری‌ئون فیزیک علاقه داشته و آخرسری همین رشته هم فارغ‌التحصیل بیّه. پس از بومبارون اتمی هیروشیما و ناکازاکی بدست آمریکا ، هیاتی از طرف دولت روسیه موظف به موطالعه این زمینه بَینه. این تحقیقات با ابتکارات ساخاروف مونجر به اختراع اولین بومب هیدروژنی سال ۱۹۵۲ دله بیّه.
وه زمونی که به امکان کاربرد و قدرت تخریب بومب‌ئون هیدروژنی پی بَورده به موخالفت هِرِسائه و به اتا موخالف تبدیل بیّه. این موخالفت تا آخر عمر با وه همراه بی‌یه. وه به خاطر فعالیتاش برنده نوبل صلح جایزه سال ۱۹۷۵ بیّه.
ساخاروف سال ۱۹۶۷ نومه‌یی سرگشاده به برژنف رهبر وقت شوروی بنویشته و ونه دله به افزایش زندونیا سیاسی و نقض حقوق بشر اعتراض هاکرده.
وه به خاطر اعترضات خادش به شهر گورکی ۴۰۰ کیلومتری مسکو تبعید بیّه، و پس از ۱۰ سال ۲۱ دسامبر ۱۹۸۶ زندون جه آزاد بیّه.
آزدای وه ره شخص گورباچف با تلفون به وه اعلام هاکرده.
وه عاقبت ۱۴ دسامبر ۱۹۸۹ سن ۶۸ سالگی دله بر اثر حمله قلبی بمرده. ساخاروف به عونوان قهرمون دموکراسی و حقوق بشر شوروی بِشناسته وانه.
کتاب
وه بعدا کتابی در مورد زندگی خادش بنویشته و ونه دله به بررسی وضع زندگی خادش روسیه دله و اکتشافات خادش در مورد بومب‌ئون هسته‌یی پرداخت. .
منبع
رج:نوبل بیته‌ئون رج:گت مردمون روسیه رج:روسیه نویسندگون
باکو
باکو یا باکی اتا شهر هسته که آذربایجون ِکشور ره نیشتگا هسته. اینتا شهر مازرون دریا کناره کته. ونه نوم قدیم فارسی دله «بادکوبه» بی‌یه که اسا اینتی‌چی بیّه. شهر اتا جزیره‌مونا سر قرار دارنه که وه ره آبشرون گننه.
منابع
رج:اروپا نیشتگائون رج:آسیا نیشتگائون رج:آذربایجون شهرون
ئوشار اوخس دل کابورگئوا
ئوشار اوخس دل کابورگئوا (انگلیسی:Ojos del Caburgua) ئوشاری هسته که شیلی درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 10 متر هسته.
قرآن تالار سقانفار
قرآن تالار سقانفار اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. قرآن تالار سقانفار مازرون استان و بابل شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش بابلکنار، دهستان بابلکنار، روستای قرآن تالار هسته. این بنا ۲۰۶۶۷ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۱-۰۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:بابل تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
رج:سقانفارون
سیمون بولیوار
سیمون بولیوار اتا گتِ انقلابی آدِم بی‌یه که ایسپانیایی‌ئون ره لاتین آمریکا دله جه دربکرده. وه بتونسه پنج تا کشور ره آزاد هکنه و وشون مردم ره ایسپانیا دولت ظلم جا راحت هکنه. وه اتا نو کشور بساته که ونه نوم گت کلمبیا بی‌یه و ونه نوم ره کریستوفر کلمب جه بَییت‌بی‌یه.
نوم و تبار
سیمون بولیوار اتا پیل‌دار خانواده دله کاراکاس (ونزوئلای ِنیشتنگا) شهر دله دنیا بمو. ونه پییر ِتیر و تبار باسک جه بی‌یه و ونه گتِ‌نِنا کاناری جزیره جه بی‌یه.
بولیوار کامل ِنوم 'سیمون خوزه آنتونیو د لا سانتیسیما ترینیداد بولیوار ای پالاسیوس پونته ای بلانکو (ایسپانیولی جه: Simón José Antonio de la Santísima Trinidad Bolívar y Palacios Ponte y Blanco) هسته. ونه مار نوم دونا ماریا د لا کُنسِپکیون پالاسیوس ی بلانکو ونه و پییر نوم کُرُنِل دُن جوآن ویسِنته بولیوار ی پونته بی‌یه. وه دِتا خاخِر و اتا بِرار داشته که همه ونجه گت‌ته بینه: ماریا آنتونیا، جوآنا و جوآن ویسنته. ونه اتا دیگه خاخِر هم وچگی گادِر بَمرده که اونتا نوم ماریا دِل کارمِن بی‌یه.
بولیوار هشت ساله بی‌یه که ونه پییر بمرده. ونه پییر خو دله بمرده و اون‌گادر وه فقط دِ سال و نیم داشته. بولیوار ِمار هم وقتی وه ۹ساله بی‌یه، بمرده. این اتفاق په بی‌یه که وه شه معلم ِپَلی بورده. این معلم، که ونه نوم میگوئل جوزه سانز بی‌یه، پَلی هم نموندسته و وردگردسته شه سره. وه مشهورترین مُربی‌ئون و پرفسورون ره بیارده شه سره تا هارشه وشون دله بِتـِّرین کَس کیه تا وه ره شه مُربی هاکنه. وه آندرس بلو، گیلرمو پیلگرون، جوزه آنتونیو نگرته، فرناندو ویدس، پییر آندوجار و سیمون رودریگز ره شه پَلی بَوِرده و آخرسر هم همین آخرین نفر ونه سَر ویشترین تأثیر ره بی‌یشته. سیمون رودریگز ونه بتّرین رَفِق و مُربّی بگردسته و کم‌کم بولیوار ِجوون ِمغز دله شه بخاستنی‌ئون (آزادی، فکرهاکردن ِروش و استقلال واری) ره وارد هاکرده.
بولیوار این دوره اتا پرستار هم داشته که وه ره تَر و خاشک کارده. این سیو کنیز ِنوم هیپولیتا بی‌یه. بولیوار شه بعدها این زنا خَوری بائوته که «وه مه تنها مار بی‌یه که بشناسیمه.» بولیوار ِمربی، سیمون رودریگز، وه ره یاد هِدا که اخلاق و ذات چـِچی‌نه و چـِتی وِنه اتا حرف که بشناسته ره تشخیص هاده که راسته یا دِروئه. وشون دِتا ویشته شینه یِلاقی مله‌ئون یا کوه‌ئون ِسَر و هِدی جه قَدِم زونه. سیمون رودریگز بولیوار ره یاد دائه که چتی اسب ره سِوار بَواشه و چتی هولی هاکنه. وه شرایط مختلف دله، بولیوار وسّه آزادی، انسانیت، سیاست، تاریخ و جامعه‌شناسی جه گپ زوئه.
جوونی دوره
بولیوار کاراکاس ِدانشگا دله حوقوق بخونسه و بعد اینکه ونه درس توم بیّه وکیل بگردسته. وه نابرابری که ایسپانیا موستعمره‌ئون دله دیّه جه، ناراضی بی‌یه، همینتا سر هم وشون ضد قیوم هاکرده تا بتونه وشون ره ونزوئلا بلکون تموم جنوبی آمریکا جه دربکنه.
ایسپانیا جه جنگ هکردن
وه شه پییر اتا وچه بی‌یه و بعد اینکه ونه پییر بمرده وه شه پییر ِتینار وارث بیّه. وه بتونسه با اون همه پیل اول دِتا جنگ دله که مازرونی ۱۳۲۵ و ۱۳۳۳ دله ونزوئلا ره آزاد هکنه. بعد مازرونی ۱۳۳۷ سال بتونسه که پرو ره ایسپانیا دست جه دربیاره و ات‌تی مدت اونجه حکومت هکنه. وه کلمبیا و شیلی و اکوادر ره هم بعدن بتونسه که آزاد هکنه.
بولیوار اَرمون جنوبی امریكای ِوحدت اتا فدراسيون ِقالب دله بی‌یه که فرقه‌گرايی‌ئون ِوسّه نتونسته این کار ره هاکنه و مردِم متحد نَیینه. وه اواخر مدتی اتا دیكتاتوری حکومت داشته و بعداً شه استعفا هدائه و کنار بورده.
بمردن
وه سرآخر دَرشی‌یه جامائیکا که حتی شه کرایه پول ره هم ناشته و حلا کشتی راه نکته وه بمرده و وه ره کاراکاس ملی معبد دله دفن هکردنه. بولیوی کشور نوم ونه نوم جا بئیته بیّه. ونزوئلا پیل یکا نوم هم بولیوار هسه.
کتابی منابع
رج:گت مردمون جنوبی امریکا رج:گت مردمون کلمبیا رج:پرو رییس‌جمهورون رج:گت مردمون ونزوئلا رج:لیبرتادورس
قطعنومه ۱۶۲ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۱ آوریل ۱۹۶۱ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره فلسطین ِمسئله هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۹۴۹‌ام دله ۸تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۳تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
آنکارا
آنکارا تورکیه ِکشور ره نیشتنگاء (پایتخت) هسته. وه دومین گت شهر تورکیه وونه و استامبول ونجه گت‌تره.
آنکارا اتا ترنه شهر ِنسبتاً مدرن با ۴٬۳۱۹٬۱۶۷ نفر جمعیت هسته (آمار ۲۰۰۵). ونه هارشائنی‌جائون جه بنشنه آتاتورک قبر جه نوم بَوِردِن.
منبع
رج:آسیا نیشتگائون رج:ترکیه شهرون
پروسپه ژولیو دو کره‌بیون
پروسپه ژولیو دو کره‌بیون نمایش‌نومه نویس قرن هفدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن هفدهم میلادی رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن هجدهم میلادی
ستار بهلولزاده
ستار بهلولزاده (آذری جه: Səttar Bəhlulzadə) معروف به بهلول ِریکا، آذربایجون ِگت‌ترین نقاش بی‌یه. وه آذربایجون ِهنر ِدانشکده و مسکوی زیبا هنرون ِمؤسسه دله درس بخوندست بی‌یه.
منابع
بهلول
مسعود بارزانی
مسعود بارزانی، (بزائه ۱۹۴۶، مهاباد، مهاباد جمهوری دله) عراق کوردستون رییس‌جمهور و کوردستون دموکرات حزب ِرهبر هسته. وه مصطفی بارزانی وچوئه.
سال ۱۹۷۹ وین دله، وه ره ترور هاکردنه ولی وه سالم دربورده. ادریس بارزانی (مسعود بارزانی ِبرار) سال ۱۹۷۹ ملا مصطفی ِبمردن په، کوردستون دموکرات حزب ِ رهبر بیّه. ادریس بارزانی مرگ په هم مسعود رهبری حزب جه برسی‌یه و بتونسته سال ۱۹۹۱ اتا دله‌یی انتخابات دله ۵۱٪ رای بیاره و عراق کوردستون رییس‌جمهور بَواشه. وه کوردستون میهنی اتحادیه همراهی، عراق کوردستون ره فدرال هاکرده. وه دومین دور هم هفتاد درصد آرا ره بیارده و رییس‌جمهور بموندسته.
پواتیه
پواتیه اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ وین (فرانسه) دله دره. اینتا شهر پواتو-شارنت ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۸۸٬۷۷۶ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
اسکی‌محله
اسکی محله، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازرون ایران.
قطعنومه ۶۱۳ امنیت شورا
قطعنومه ۶۱۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۱ مه ۱۹۸۸ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره اسرائیل-سوریه عربی جوموری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۸۱۵‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
اسکی‌محله
جمعیت
اینتا روستا، دهستان هرازپی جنوبی دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۷۷۰ نفر (۱۹۹خانوار) هسه.
قطعنومه ۶۱۳ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
اسکی‌محله
منابع
اسکی محله
موزه
موزه اتا جاء ره گانّه که ونه درون ات‌سری باستونی، صنعتی، هنری و گوهرون ِمجموعه ره جمع هاکرد بون.
یونسکوی تعریف، موزه جه اینتی هسته: «موزه اتا مؤسسه هسته که همیشکی بوئه و مادی هدف نداره ولی ونه لوش همه پَلی وا هسته و جامعه سه خدمت کانده و ونه پیشرفت سه کار کانده. موزه‌ئون هدف، تحقیق هاکردن آثار و باقی بموندست‌چی‌ئون سَر و جمع‌هاکردن آثار و وشون داشتن و معنوی استفاده‌هاکردن هسته.»
قطعنومه ۱۶۶۱ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۶۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۴ مارس ۲۰۰۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره اریتره و اتیوپی میون وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۳۸۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
آنا آخماتووا
آنّا آخماتووا (به روسی : Анна Ахматова) (۱۸۸۹ - ۱۹۶۶میلادی) با اصلی نوم ِآنّا آندرییوا گارینکو (به روسی: Анна Андреевна Горенко)شاعر و نویسنده اهل روسیه بی‌یه. وه اتا از بنیون‌گوذارائ مکتب شعری آکمه‌ئیسم(به فارسی: اوج‌گرایی؛ و به روسی: Акмеизм) هسته. ونه مردی نیکولای گومیلیف شاعر و ونه مار ِلِف گومیلیف (نویسنده و مردِم‌شناس) بینه.
ونه شعرای موضوع ره گوذر زمون، خاطرات و یادبودون بگذشته، سرنوشت زنای هنرمند و دشواریا و تلخیای زندگی و بنویشتن استالینیسم سایه بِن، سازنّه.
وچه‌گی
آنّا ۲۳ ژوئن ۱۸۸۹ (میلادی) (گاه‌شماری رایج اون زمون ۱۱ ژوئن) بالشوی فانتان دله ، که نزدیکی بندر ادسا بی‌یه ، کنارهکته. جد مادریش، احمدخان (احمد روسی جه وانه آخمات)، از خانهای تاتار و از نسل چنگیز بود. ان زمان پدرش مهندس مکانیک کشتی بود و نیروی دریایی جه بازنشسته شد. یه ساله بی‌یه که همراه خانوادهٔ به تسارسکویو سلو، یا «روستای شائی» نزدیک سن پترزبورگ نقل مکان کردند و تا شانزده سالگی همانجا زندگی کرده. تسارسکویو سلو شهری است كه پوشکین، ِشاعر معروف روس، در  جوانی آنجا زندگی می كرده. این تقارن وشون وسّه الهام بخش بی‌یه و همیشه ون جه گپ زوئه. زندگی‌نامه‌ئی به ایسم «مختصری از خادم» آخماتووا نویسنه:
باماکو
منابع
رج:آفریقا نیشتگائون رج:مالی شهرون
آنا آخماتووا
وچه‌گی
خواندن را با کِتاب الفبای تالستوی یاد گرفت. در پنج سالگی فرانسوی را یاد گرفت انهم فقط با گوش كردن به درسهایی بود که معلم می گفت وچون ره یاد دائه. مدرسه گرامر تسارسکویه دله ابّلین شعر خادش ره، یازده سالگی دله، بئوته. ونه پی‌یـِر، آندره گارنکو، زمونی که بشناسته که ونه کیجا خانه شاعر بوّه وه ره بائوته که نخانه با این کارا اَمه فامیلی ره بد نوم هاکنی.همینسه آنا هم به‌جای استفاده از نام فامیلی پدر‌ی از فامیلی جد ماریش آخماتووا استفاده کرده و نامش از اون پس شده آنا آخماتووا. ۱۹۰۵ پدر و مادر آنا ازهمدیگه جدا شده ونه مار وشون ره بَورده کیف(اوکراین) دله. ۱۹۰۷ کیف دله بورده دبیرستان فوندوکلی‌یفسکایا تحصیلات متوسطه را تمام کرده و همانجا دانشگاه رفت. دانشکده حقوق آموزشگاه عالی زنانه، و در رشته حقوق تحصیل كرد.
ابّلین شعر آخماتووا با ایسم به انگشتون‌ دست‌ وه حلقه‌ئونی‌ دارونه همون سال نشریه روسی‌ زوون‌ سیریوس‌ که‌ پاریس دله مونتشر بی‌یه، دله چاپ بیّه.