cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
متی انجیل ره بنویشتن
حواری عیسی متی
دلیل تغییر دیدگاه سنتی توسط پژوهشورون بر پایه استدلال‌ئون زیر بی‌یه: زوونی که انجیل ابتداً به اون بنویشته بیّه یونانی بی‌یه و نه آرامی. آرامی زوون عیسی و حواریون بی‌یه و بر اساس دیدگاه سنتی متی انجیلش ره به آرامی بنویشته. دلایل دیگر استفاده انجیل متی از انجیل مرقس جه به عنوان منبع، و دنیبی‌ین ویژگی‌ئونی که معمولاً بنویشته‌ئون شواهد عینی دله بدی‌یه وانّه. به علاوه، به نظر انه که انجیل پس از محاصره و تخریب اورشلیم توسط رومی‌ئون تالیف بَیی‌یه(متی ۲۲:۷ ره هارشین) هوارد کلارک و آربری ویلیام ارگیل گانّه که غیر محتمل هسته که متی حواری عیسی، انجیل ره بنویشت بائه چون نویسنده هیچ‌جای انجیل توجه ره به این جلب نکانده که شاهد عینی اتفاقات بی‌یه و نا اینکه جایی این ادعا ره مطرح هاکرده. به علاوه فرض اینکه این انجیل ره متی حواری عیسی بنویشت‌بائه توضیحی چچی وسّه شه اسم ره اوایل شه کتاب سر ننویشته؟ دلیل این حرف این هسته که نسخه‌ئون بجابموندسته یونانی که امه دَس دره دله عناوین مختلفی روی انجیل یشتنه. به نظر ارهمن، اگر متی انجیل ره بنویشته پس چه شه اسم ره «انجیل عیسی مسیح» بی‌یشته؟؛ عنوان «انجیل بر اساس متی» این ره نشون دنه که کسی دیگر از بیرون سعی دانّه باره که این بنویشته کدوم روایت از ماجرا هسته. علاوه بر این انجیل همیشه شخص سوم جه حرف زنده و عبارتی مانند «من و عیسی» ندانّه. این انجیل آیه ٩:٩ به حواری عیسی متی اشاره کانده ولی هیچ نشونی اینکه مَتّی همون کسی هسته که این متن ره بنویشته جه وجود ندانّه (آیه ٩:٩ مَتّی گانه: «عیسی از اونجه بگذشته و در بین راه مردی ره به‌نام متی بدی‌یه که در محل وصول عوارض هنیش بی‌یه. عیسی وه ره باته«« من دمبال برو »» متی راس بیّه و ونه دمبال را دکته.») با مقایسه این آیه با آیه ۱۴-۲:۱۳ انجیل مرقس جه که ونه دله مسئول اخذ عوارض اسم لیوای هسته، محقق میلز استدلال کانده که این ممکن هسته اتا تغییر آگاهانه توسط نویسنده بائه که نشون دنه این هسته که وه به گروهی از مسیحی‌ها تعلق داشته که تشکیل هسته اولیه وشون گروه ره مدیون مَتّی حواری بینه.
تاریخ کلیسا پاپیاس
اولین اشاره به متنی که توسط متی، حواری عیسی، بنویشته بیّه پاپیاس (اسقف هیراپلیس پچیک آسیا دله نیمه اول قرن دوم میلادی گادِر) انه. پاپیاس ونه بائوته ره حدود ۱۲۰-۱۳۰ میلادی، تقریباً پنجاه سال پس از اینکه کتاب گردش دله دیی‌یه، بائوته. به نظر پاپیاس :«متی ««لگیا(logia)»» ره به عبری زوون بنویشته و هرکس وه ره اونتی که تونسته تأبیر هاکرده». محقق ارهمن گانه که این اشاره به انجیلی که اما دارمی نی‌یه چون متخصصون عهد جدید گانّه انجیل متی اون گادِر یونانی زوون جا بی‌یه. تفسیر بائوته پاپیاس بستگی به معنی کلمه «لگیا (logia)» دانّه. این کلمه لغوی به معنی «پیشگویی» یا «الهام الهی» (oracle) هسته، ولی پیداهاکردن معنی‌ای که پاپیاس قصد هاکرده بحث برانگیز بی‌یه. به صورت سنتی بائوت وانه که این به انجیل متی اشاره دانّه. دیدگاه دیگر به استفاده از این حقیقت که کلیسای پی‌یرون «پیشگویی» یا «الهام الهی» (oracle) اشاره به کلمات عهد عتیق وسّه استفاده کاردنه جه، استفاده هاکرده. نتیجه گیرنه که متی اتا لیست پیشگویی‌ها یا «متن‌ئون اثباتی» جه که عهد عتیق وسّه بی‌یه ره بنویشته. بقیه گانّه که این اشاره به یک سری از حرف‌ئون عیسی دانّه. ارهمن که نظر آخر ره قبول دانّه، گانه دلیل دیگری که پاپیاس اشاره به انجیل اما نکانده این هسته که انجیل شامل خله بیشتر از سخنان عیسی هسته. آربری ویلیام ارگیل گانه امکان اینکه حتی به صحت بائوته پاپیاس اطمینان کامل داشته وجود ندانه چون مورخ قرن چارم، یوسبیوس، که حرفای پاپیاس ره نویشته گانه که بهره هوشی پاپیاس خله پایین دَیی‌یه.
ایرنیوس و چار انجیل
سِوایی از اشاره پاپیاس، اما راجع به نویسنده انجیل تا زمون ایرنیوس حدود سال ۱۸۵ میلادی نشنامبی. ایرنیوس گانه که فقط ۴ انجیل وجود دارنه که توسط خدا وحی بینه و اونان متی، مرقس، لوقا و یوحنا هستنه. محقق ارهمن بر این عقیدوئه که ایرنیوس دلایلی داشته که خووننده ره قانع کارده که این چارتا انجیل منتسب به حواریون عیسی هستنه. ایرنیوس، مثل خله از کلیسای رهبرون، درگیر بحث‌ئون داغ زمینه اعتقاد درست سر بی‌یه. وه به عنوان مثال تعداد زیادی از مردم ره اشناسی‌یه که اعتقاد داشتنه که دِتا خدا دره: خدای عهد عتیق و خدای عهد جدید. هر گروهی، مستقل از اینکه چه سلسله عقایدی داشتنه، شه نظر اثبات سر کتابایی داشتنه. خله از کتاب‌ئونی که قبلاً به صورت بدون اسم پخش بی‌یه اسا جهت حمایت از صحتشون به وشون اسم نویسنده نسبت هدا بیّه. از نظر ارهمن، دلیل تأکید و پافشاری روی اینکه متی نویسنده انجیل هسته ره ونه بخشی از جنگ بر علیه گروه‌ئون مرتد بدی‌ین.
نظر محققین هم عصر
بعضی از صاحب نظرون بائوتنه که آیه ۱۳:۵۲ انجیل جه، نویسنده ممکن هسته به‌صورت ناخودآگاه به خادش اشاره داشت‌بائه وقتی گانه: «هر کاتب که پیرو شائی آسمون بَی‌بائه، مثل رییس اتا خانواده‌هسته که ترنه و قدیمی گنج‌ئون ره خزینه جه بریم کشنه.» نظر برونینگ این هسته که امکان اینکه نویسنده از شهری که ونه کلیسا توسط متی حواری عیسی بوجود بمو بائه وجود دانّه.
منابع استفاده بیی توسط نویسنده انجیل
انجیل مرقس، متی و لوقا (انجیل‌ئون هم نظر) شامل تعداد زیادی داستانای مشابه، ویشتر با ترتیب ات‌تی و حتی با کلمات ات‌جورنه. ارتباط انجیل متی با انجیل مرقس و لوقا سؤال حل نیی پیش روی محققون بی‌یه و معمولاً با عنوان «مسئله هم نظری» ونجه یاد کانّه. میزان بر هم پوشونی ساختار جملات و انتخاب کلمات سه انجیل معمولاً اینتی توضیح هدا بونه که نویسنده‌ئون انجیل‌ها یا اتا ات دیگه سر جا کپی کاردنه یا هر دِتا اتا منبع مشترک داشتنه. امروزه تقریباً تمومی محققون اینتا سر توافق دارنه که انجیل متی (و لوقا) انجیل مرقس جه، به علاوه اتا متن فرضی دیگر به‌نوم Q که شامل حرفای عیسی بی‌یه جه، استفاده هاکاردنه. گروه اقلیت این نظر ره دارنه که متی اول بی‌یه، لوقا متن متی ره گت‌تر هاکرده و مرقس متن لوقا و متی ره مخلوط هاکرده (فرضیۀ گریسباخ‌). گروه اکثریت وسّه، متن Q توضیح دهنده اونچی هسته که متی و لوقا با هم دارنه - بعضی وقتا حتی کلمه به کلمه اتجوره- ولی انجیل مرقس دله دنی‌یه. مثلاً سه وسوسه عیسی بدست شیطون، دعا عیسی، و خله از بائوته‌ئون سواسوای عیسی.
متی شامل ۶۱۲ آیه از کل ۶۶۲ آیه مرقس هسته و با غیر از چنتا استثنا همه ترتیب اتتی‌ئه. ولی متی به صورت مکرر متن مرقس ره از نظر نگارشی خارته کانده. متی جملات تکراری مرقس، کلامات غیر معمول، ره پاک کانده و جملاتی که ممکنه عیسی ره بدجور نشون هاده ره حذف کانده: مثلاً حذف «عیسی عقل ونه سر جا بپّرس بی‌یه» مرقس ۳:۲۱ دله، و « ته اهمیت ندنی؟» مرقس ۴:۳۸ دله. مثال دیگر اینکه عیسی مرقس فصل ۱۰ آیه ۱۸ دله پاسخ به مردی که وه ره «خار ِمعلم» دونده، گانه «چییسه مه ره خار دوندی؟ هیچکی جز خدا خار نی‌یه.» انجیل متی پاسخ عیسی ره اینتی وردگاردنی‌یه: «چییسه مه جه خاربی‌ین درباره سؤال کاندی؟» (متی فصل ۱۹ آیه ۱۷). اینجه موضوع غیر شخصی بیّه و موضوع چیزی بجز اینکه عیسی ممکن هسته خار بائه یا خدا وانه.
تاریخ نگارش
اکثر محققون تاریخ نگارش انجیل ره حدود سال ۸۵ تا ۹۰ میلادی دونّه ؛ برخی محققون وه ره به اوایل دهه ۴۰ میلادی و برخی به سال ۷۰ میلادی یا کمی قبل از اون وردگاردنینه.
عبدالرحیم سلیمانی اردستانی گانه بنویشتن این انجیل حداقل چن دهه پس از ماجرای صلیب عیسی بی‌یه چون ات‌ور جه این انجیل متن انجیل مرقس جه استفاده هاکرده و بنابراین پس از وه بنویشته بیّه (باور غالب این هسته که انجیل مرقس سال ۶۵تا ۷۰ میلادی درس بیّه) و ات‌ور دیگه جه شواهد درونی هم حاکی از فاصله زمونی بنویشتن انجیل و ماجرای صلیب عیسی هسته:
بگفته محقق مودی سمیت (Moody Smith) به نظر انه که متی ۲۲:۷ به محاصره و تخریب اورشلیم توسط رومی‌ئون اشاره کانده که سال ۷۰ میلادی اتفاق دکته. گروهی از مورخ‌ئون که معتقد به این ارتباط نینه، با اشاره به اینکه انجیل متی سقوط شهر اورشلیم ره پیشگویی هاکرده، ولی اشاره‌ای به وقوع پیشگویی و سقوط اورشلیم سال ۷۰ میلادی ‏دله نکارده، گانّه که شاید انجیل ‏ات‌کم قبل از سال‏۷۰ میلادی بنویشته بَیی‌بائه.
زوون
متخصصون عهد جدید بر اینکه انجیل متی‌ای که امه دست دله دره توسط نویسنده‌اش به یونانی زبون بنویشته بائه سر اجماع نظر دارنه. ولی بحث اضافه‌ای راجع به امکان وجود اتا متن قدیمی‌تر به آرامی زبون هم وجود داشته. انجیل متی به صورت فراگیری یک بعد یهودی-مسیحی داشته که پیشنهاد کانده نویسنده و مخاطبونش یهودی-مسیحی بینه: بر اینکه عیسی پیشگویی‌ئون مربوط به مسیح عهد عتیق دله ره بر آورده هاکرده تاکید خاصی وجود دانّه. عیسی به عنوان اتا آورنده شریعت معرفی بیّه که معجزاتش صحت ونه ادعای ره تایید کانده. بعضی از مورخ‌ئون پیشنهاد هاکاردنه که پاپیاس حرفا در ارتباط با جمع هاکردن حرفای عیسی عملاً اشاره‌ای به نسخه قدیمی‌تر این انجیل به آرامی بی‌یه که توسط نویسنده انجیل مورد استفاده قرار بیته.
بنویشته‌بیّن جاء
دربارۀ جای بنویشته‌بیّن، محققون جائون زیر ره محتمل دونّه: به باتۀ محقق برونینگ، محتوای انجیل به درگیری بین مسیحیون و یهودیون اون ناحیه اشاره داشته: این انجیل روی نقش رهبرون یهودی به‌عنوان مخالف‌ئون عیسی از ابتدا (متی فصل ۲ آیه ۱) تا انتها و نتیجه‌گیریش تأکید کانده. بر اساس متی (فصل ۱۰ آیه ۱۷)، مسیحی‌ئون ونه انتظار دارن که به دادگاه‌ئون محلی (سنهدرین) بکشی بواشن که اونجه عیسی به عنوان اتا ساحر یا اغفالگر محکوم وانه. انجیل‌ها به جوابونی که یهودیون اون زمون نسبت به اعتقاد مسیحیون به قبر خالی عیسی دونّه جواب دنه. نویسنده تلاش کانده که شه دونسته‌ئون جه عهد عتیق گادِر دفاع از ادعائون مسیحیون جه استفاده هاکنه.
قطعنومه ۱۹۱۶ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۱۶ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۹ مارس ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره جیبوتی-اریتره-سومالی هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۲۸۹‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
سیهات
سیهات اتا شهر نوم هسته که سعودی عربستون ِدله دره. اینتا شهر شرقیه (استان) میون قرار بییته و سال ۲۰۰۴ سرشماری سَره، ۶۶۰۳۸ نفر جمعیت داشته.
منابع
سیهات
گوستاو لانسون
گوستاو لانسون مورخ و منتقد ادبی قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
خنجر (مشگین‌شهر)
خنجر ، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، مشگین شهر ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، مشگین غربی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۳۴۷ نفر (۸۵خانوار) بی‌یه.
منابع
خنجر
کوانزا
کوانزا اتا پیل یکا نوم هسه که آنگولا پیل یکا هسه.
رج:پیل یکائون رج:آنگولا
جعفریه (قم)
جعفریه اتا از شهرون قم اوستان هسته. این شهر بخش جعفرآباد از توابع قم شهرستان دله دره. جمعیت این شهر به اساس سرشوماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۶٫۷۷۱ نفر بی‌یه.
منابع
رج:قم اوستان شهرون
قطعنومه ۸۳۸ امنیت شورا
قطعنومه ۸۳۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۰ ژوئن ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره بوسنی و هرزگوین هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۳۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
دونی روبر
دونی روبر روزنومه‌نگار و نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
فیروزآباد شهرستان
فیروزآباد شهرستان فارس اوستان ره اتا شهرستون هسته.
شیعه ایمامون
شیعیون اثنی‌عشری دوازده تا ایمام دارنه که وشون ایسم و لقب به ترتیب اینانه:
رج:ایسلام
قطعنومه ۱۲۶۲ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۶۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۷ اوت ۱۹۹۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره شرقی تیمور وضعیت هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۰۳۸‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
دیورز
دیورز، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان بالاخیابان لیتکوه دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۳۹۳ نفر (۹۵خانوار) هسه.
منابع
دیورز
ایندیانا پیسرز
ایندیانا پیسرز، اتا بسکتوال تیم هسته که آمریکای ان‌بی‌ای دله بازی کانده و ونه مقر شهر ایندیاناپولیس هسته که ایندیانا ِایالت دله قرار دانّه. این تیم شرق کونفرانس کنفرانس دله دره و میونی منطقه جه هسته.
ئوشار وانتاونگ
ئوشار وانتاونگ (انگلیسی:Vantawng Falls) ئوشاری هسته که میزورام، هند درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 229 m هسته.
ایندیانا پیسرز
وب‌گاه رسمی
رج:ان‌بی‌ای تیمون
ئوشار کلیف ویو
ئوشار کلیف ویو (انگلیسی:Cliffview Falls) ئوشاری هسته که همیلتون (انتاریو)، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 15 m هسته.
اکتاویو پاز
اُکتاویو پاز  (بزائه ۳۱ مارس ۱۹۱۴ - بمرده ۱۹ آوریل ۱۹۹۸) اتا مکزیکی شاعر، نویسنده، دیپلمات و منتقد هسته. وه سال ۱۹۸۰ هاروارد دانشگاه جه دکترای افتخاری بییته و سال ۱۹۸۱ سروانتس جایزه ره ایسپانیا دله بییته. آخرسری سال ۱۹۹۰ سوئد ِادبیات ِآکادمی، نوبل جایزه ره ادبیات سَره هدائه وه ره.
منبع
پاز پاز رج:مکزیک نویسندگون
سوینیی سور اورژ
سوینیی سور اورژ اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ اسون دله دره. اینتا شهر ایل-دو-فرانس ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۳۷٬۲۵۹ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
کلیولند کاوالیرز
کلیولند کاوالیرز، اتا بسکتوال تیم هسته که آمریکای ان‌بی‌ای دله بازی کانده و ونه مقر شهر کلیولند هسته که اوهایو ِایالت دله قرار دانّه. این تیم شرق کونفرانس کنفرانس دله دره و میونی منطقه جه هسته.
وب‌گاه رسمی
رج:ان‌بی‌ای تیمون
شروره
شروره اتا شهر نوم هسته که سعودی عربستونˇ دله دره. اینتا شهر نجران (استان)ˇ میون قرار بییته و سال ۲۰۰۴ سرشماری سَره، ۶۵۱۸۵ نفر جمعیت داشته.
منابع
شروره
فسا شهرستان
فسا شهرستان فارس اوستان ره اتا شهرستون هسته.
قطعنومه ۱۹۱۷ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
نیل دوف
نیل دوف رمان‌نویس قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
کوردستون میهنی اتحادیه
منبع
رج:کوردی سازمان‌ئون
قنوات
قنوات اتا از شهرون قم اوستان هسته. این شهر بخش مرکزی از توابع قم شهرستان دله دره. جمعیت این شهر به اساس سرشوماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۷٫۶۹۳ نفر بی‌یه که بعد از شهر قم ویشترین جمعیت ره قم‌اوستان دله دانه و گتی وه ۳۰۸ هکتار و فاصله وه با شهر قم هشت و نیم کیلومتر هسته. شوغل اصلی مردم اونجه گوداری و کشاورزی هسته.
این شهر مرکز دهستون قنوات از توابع بخش مرکزی قم شهرستان هسته.
منابع
رج:قم اوستان شهرون
اسرائیل
اسرائیل  (که ونه نوم مازرونی دله تلفظ بونه ائیسرائیل)
جوغرافی
اینتا کشور گتی۲۰۷۰۰کیلومترموربع هسه. اینتا کشور ۴ میلیون نفر جمعیت دارنه. ونه نیشتنگا نوم تل آویو هسه.
فرهنگ
ونه مردم ویشتر عبری زوون جه گپ زنّه و یهود دین ره پیروو هسنه ولی وشون میون اتی عرب درنه که ایسلام دین ره قبول دارنه. همینتی خله‌ئون هم بابی و بهایینه. وشون رسمی زوون عبری و عربی‌نه. وشون کشور دله مهاجرون خله دکلستونه.
ئوشار واتاپاری
ئوشار واتاپاری (انگلیسی:Vattaparai Falls) ئوشاری هسته که تامیل نادو درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 40 متر هسته.
اسرائیل
سیاست
اینتا کشور حوکومت جمهوری هسه و سکولاریست محسوب وانه. اسرائیل ایقتصادی نیشتنگا نوم حیفا هسه. این کشور نخست‌وزیر اسا بنیامین نتانیاهو هسته.
تاریخ
اینتا کشور بعد اینکه اتا خله یهودون دنیا تموم جا بمونه فلسطین دله، با قِد و جنگ درست بیه و مازرونی ۱۴۶۱ سال دله بریتانیا و موتحده ایالات پشتی اتا سیوا کشور حساب بیه.
نگارخنه
رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات رج:آسیایی کشورون رج:عربی‌زوون کشورون رج:یهودیت
محبوب‌کندی
جمعیت
اینتا روستا، اصلاندوز ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۶۲۰ نفر (۱۱۰خانوار) بی‌یه.
منابع
محبوب‌کندی
ویترول، بوش دو رون
ویترول، بوش دو رون اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ بوش دو رون دله دره. اینتا شهر پروانس آلپ-کوت دازور ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۳۷٬۱۹۰ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
غربی ملک تپه
غربی ملک تپه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ آهن عصر جه رسنه. غربی ملک تپه مازرون استان و ساری شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش چهاردانگه، دهستان چهاردانگه، روستای بالاده هسته. این بنا ۲۲۰۱۵ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ساری تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
قطعنومه ۱۲۶۳ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۸۳۹ امنیت شورا
قطعنومه ۸۳۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۱ ژوئن ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبرس هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۳۵‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
گائتان سوسی
گائتان سوسی نویسنده و فیلسوف قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
تسوروگاشیما، سایتاما
بیرون بگردستن
رج:سایتاما شهرون
خورشیدآباد (مشگین‌شهر)
خورشیدآباد ، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، مشگین شهر ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، مشگین غربی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۴۴۰ نفر (۸۸خانوار) بی‌یه.
منابع
خورشیدآباد
بحره (شهر)
بحره اتا شهر نوم هسته که سعودی عربستون ِدله دره. اینتا شهر مکه (استان) میون قرار بییته و سال ۲۰۰۴ سرشماری سَره، ۵۹۸۰۹ نفر جمعیت داشته.
منابع
بحره
کوردوبا
کوردوبااتا پیل یکا نوم هسه که نیکاراگوآ پیل یکا هسه.
امره (آمل)
امره، روستائی هسه از توابع بخش لاریجان شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان لاریجان سفلی دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۲۵ نفر (۹خانوار) هسه.
منابع
امره
ئوشار کوهوس
ئوشار کوهوس (انگلیسی:Cohoes Falls) ئوشاری هسته که نیویورک (ایالت)، ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 90 ft هسته.
شیراز شهرستان
شیراز شهرستان فارس اوستان ره اتا شهرستون هسته.
موس بلشتن
موس لیسی یا موس بلشتِن اتا جنسی عمل و نوعی داهونی سکس هسته که دِ نفر میون انجام وانه. این عمل دله ات نفر داهون، لو، زوون و دندون جه نفر دوم ِموس ره تحریک کانده. ونه خار موقع پیش از انگوس هاکردن، موس جه بگائستن و غیره هسته.
منابع
رج:بگائستن
کوره
کوره  یا کُره اتا جزیره‌مونا نوم هسه که آسیا شرق‌ور دره. اینتا جزیره‌مونا گتی ۲۴۰هزار کیلومترموربع هسه.
یورو
یورو (نماد: €؛ ایزو: EUR) یورو منطقه‌ی ِکشورون ِپول یکا هسته که ۱۷ کشور شامل وانه که همه ۲۷ عضو اروپا اتحادیه جه هستنه. یورو ۱ ژانویه سال ۲۰۰۲ رسماً کشورون آلمان، فرانسه، بلژیک، اتریش، ایسپانیا، پرتغال، یونان، ایتالیا، ایرلند، لوکزامبورگ، هلند و فنلاند دله استفاده
بیه و اسا کشورون زیر ونجه استفاده کانّه:
منابع
رج:اروپا اتحادیه رج:پیل یکائون
الخفجی
خفجی اتا شهر نوم هسته که سعودی عربستون ِدله دره. اینتا شهر شرقیه (استان) میون قرار بییته و سال ۲۰۰۴ سرشماری سَره، ۵۴۴۶۴ نفر جمعیت داشته.
منابع
خفجی
قطعنومه ۱۹۱۸ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۱۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۷ آوریل ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سومالی وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۳۰۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
بلیندا کانون
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
ئوشار ویور
ئوشار ویور (انگلیسی:Veever's Falls) ئوشاری هسته که همیلتون (انتاریو)، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 12 m هسته.
قطعنومه ۸۴۰ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
سپیدان شهرستان
سپیدان شهرستان فارس اوستان ره اتا شهرستون هسته.
جزیره
جزیره ات‌تی گتِ زمین ره گانّه که ونه چار دور ئو (دریا یا اوقیانوس) دره و ونه وسط نیشته. دنیای گت‌ترین جزیره گریلند هسته و خوردترین جزیره که موستقل هسته نائوروئه.
منبع
رج:جزیره ئون
ئوشار کولا د کابالو
ئوشار کولا د کابالو (انگلیسی:Cola de Caballo) ئوشاری هسته که مکزیک درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 25 m هسته.
کولا
دیگه کاروری ئون سر کولا (گجگجی بایری) ره بوینین.
کولا اتا جزیره مونا نوم هسه که ئوروپا شمال ور دره.اینتا جزیره مونا گتی۱۲۸۵۰۰۰ کیلومترموربع هسه.
بامشی هلوم تپه
بامشی هلوم تپه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ اسلام تازه بمو پیشی دوره جه رسنه. بامشی هلوم تپه مازرون استان و ساری شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش چهاردانگه، دهستان چهاردانگه، روستای بالاده هسته. این بنا ۲۲۰۱۶ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ساری تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
قطعنومه ۱۲۶۴ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
مقصودلوی سفلی
مقصودلوی سفلی، اتا روستای نوم هسته از توابع اصلاندوز ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، اصلاندوز ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۱۲ نفر (۴۳خانوار) بی‌یه.
منابع
مقصودلوی سفلی
آلبر سامن
آلبر سامن شاعر قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
بابل (درکا)
بابل رود اتا درکای نوم هسه که بابل شهرستون دله دره.
علی بن ابی‌طالب
علی بن ابی‌طالب (بزائه‌ی ۱۳ رجب ۲۴ پیش از هجرت – بمرده‌ی ۲۱۲۱ رمضان ۴۰ هجری قمری) اسلامِ چارومین خلیفه و شیعیون اولین امام هسته.
دره‌کنار
جمعیت
اینتا روستا، دهستان لاریجان سفلی دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۲۱ نفر (۸خانوار) هسه.
علی بن ابی‌طالب
وچگی جه تا بمردن
علی بن ابی‌طالب (۱۳ رجب سنه ۲۴ پیش از هجرت ، ۲۱ رمضان ۴۰ ه.ق.) عموزا دوماد و نزدیکترین یارون محمد، (پیومبر ایسلام) و از اهل بیت پیومبر هسه. بنا بر روایات محمد وه ره به برادری خادش اینتخاب هکرده و با وه پیمون برادری دوسه. وه از دیدگاه اهل سنت چهارمین خلیفه مسلمونا و از نظر شیعیون بنابر وصیت و سفارش‌های محمد جانشین پیومبر و ایمام اول هسه. دو کنیه معروف وه «ابوالحسن» و «ابو تراب» هسه و بین گروه‌های مختلف با لقب‌های گوناگونی (به مانند امیرالمومنین، اسدالله و حیدر کرار) خونده وانه. مدت خلافت وه ۵ سال (از ۶۵۶ م تا ۶۶۱ م.) بیه.
دره‌کنار
منابع
دره کنار
علی بن ابی‌طالب
وچگی جه تا بمردن
وه مکه دله به دنیا بموئه ون پیر ابوطالب ون مار هم فاطمه اسد کیجا بیه. در خانه محمد گت بیه و در حالی که حدود ده سال ویشته نداشته، اولین اینسان مذکری بیه که موسلمون بیه. علی زمانی که پیومبر در مکه ایسلام ره تبلیغ کارده و مورد آزار و اذیت مشرکان قرار گیته یار و مددکار وه بیه. هنگام هجرت محمد، علی به جای وه ون جا بخاته تا نقشه بکاشتن پیومبر ره خراب هاکنه و وه بتونه از مکه دربوره بعداً امونت وه ره ادا هکرده و به همراه فاطمه زهرا، شه مار و زنی دیگر به مدینه هجرت هاکرده. در سال دیم پس از هجرت محمد بئوته که به فرمون خدا وه ره به همسری شه دتر فاطمه در می‌آورد که حاصل این ازدواج چند فرزند از جمله حسن و حسین بینه. در طول دورانی که پیومبر اداره جامئه موسلمونا مدینه دله ره به عهده داشته علی وه ره یاری کارده و در تموم جنگا به جز تبوک شرکت داشته. هم اینتی وه حامل پیغوما و دستورای وه بیه. محمد هنگام بردگسن از آخرین حج خادش در غدیر خم، وه ره «مولای موسلمونا» معرفی هاکرده و مردمون با وه بیعت هاکردنه و تبریک بائوتنه و این از دید شیعیون به معنی معرفی علی به جانشینی پیومبر هسته.
پس از بمردن پیومبر در ماجرای اینتخاب جانشین پیومبر بین وه و ابوبکر اختلاف رخ هدائه.وه تا شش ماه از بیعت با ابوبکر سرباز بزو و مدتی پس از درگذشت فاطمه زهرا به ظاهر با وه بیعت هاکرده اما همچنون بر غصب خلافت از جانب وی هارشا داشته. علی در دوران خلافت سه خلیفه اول جز در انتخاب خلیفه سوم فعالیت سیاستون نداشته و در جنگا شرکت نکارده و تنها در امور دینی و قضایی و سیاستون به خلفا مشورت دائه. پس از سقط بین عثمان ،خلیفه سوم، علی با اصرار مردمون خلافت ره بیته و از سال ۳۵ تا ۴۰ هجری قمری این منصب ره بر عهده داشته. وه با مخالفت برخی از گتای قریش و عایشه مواجه بیه. این امر منجر به بروز سه جنگ جمل ، صفین و نهروان در دوران خلافتش بیه. نهایتا ابن ملجم مرادی یکی از بازماندگان خوراج نهروان در مسجد کوفه به هنگام نماز صبح با شمشیر زهرآلود فرق وه ره بشکافته و ۲ روز پس از وه در ۲۱ مارمضون سال ۴۰ هجری دربگذشته.
علی(ع) پس از بمردنش نیز تأثیر زیادی بر جامئه مسلمونا داشته. از وه احادیث، سخنرانیا، پیغوما، اشعار و دعاهای فراوانی به جابموند‌سه که در کتابای مختلف نظیر نهج البلاغه و غررالحکم ، به جای بموندسه‌. عموم موسلمونا وه ره گت‌ترین مفسر قرآن و عالم‌ترین شخص به دانش فقه دونه.همین تی ویشته صوفیه برای وه مرتبه بالای ولایت را قائل دونه. فیلسوفان شیعه وه ره بنیانگذار فلسفه الهی دونه. علاوه بر اینا موسلمونا وه ره به جهت کوشش‌های بیدریغ و از جان گذشتگیش در راه ایسلام ارج می‌نهندگت دونه و همینتی به خاطر شجاعت، کرم، گوذشت، ایدالت و گت بوئنش نسبت به مردمون وه ره دوست دارنه. به همین هارشا در دانش، فرنگ و هونر موسلمونا آثار خله زیادی در مورد وه و برای وه ایجاد هاکردنه.
علی وچون
اینجه به بئوتن وچون علی و تعداد وشون و اسامی وشون گپ زمبی و به کمی از کارای مربوط به وشون اشاره کامبی. علی ۲۸ تا وچه داشته:
مطلب ریشه (منابع)
فضل ابن حسن طبرسی ، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان
بیرون بگردسن
رج:ایمامون شیعیون رج:خلفای راشدین
زرین‌دشت شهرستان
زرین‌دشت شهرستان فارس اوستان ره اتا شهرستون هسته.
قطعنومه ۱۹۱۹ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۱۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۹ آوریل ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سودان وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۳۰۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
هیداکه، سایتاما
هیداکه اتا شهر نوم هسته که جاپون ِسایتاما استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۵۵٬۴۵۴ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۴۷٫۵۰ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱٬۱۶۷ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۹۱-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
کارلوس پویول
کارلوس پویول ایسافورکادا (کاتالونی جه: Carles Puyol i Saforcada) (بزائه ۱۳ آوریل ۱۹۷۸ کاتالونیا، لا پوبلا دی سگور، منطقه لیدا)، اتا کاتالانی فوتوالیست هسته که بارسلونا فوتوال تیم و ایسپانیا و کاتالونیای تیم بازی هاکرده‌. وه در سال ۲۰۱۴ از فوتوال خداحافظی هاکرده.
الدوادمی
دوادمی اتا شهر نوم هسته که سعودی عربستون ِدله دره. اینتا شهر ریاض (استان) میون قرار بییته و سال ۲۰۰۴ سرشماری سَره، ۵۳۰۷۱ نفر جمعیت داشته.
منابع
دوادمی
کارلوس پویول
پیوند به بیرون
رج:زننه آدمون رج:بارسلونا فوتوالیستون رج:ایسپانیا فوتوالیستون
عبدالله عمارت
عبدالله عمارت اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. عبدالله عمارت مازرون استان و ساری شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان کلیجان رستاق سفلی، روستای پایین کولا هسته. این بنا ۲۲۰۴۸ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
زیرزمین (مشگین‌شهر)
زیرزمین ، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، مشگین شهر ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، مشگین غربی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۴۲۵ نفر (۹۲خانوار) بی‌یه.
منابع
زیرزمین
ئوشار کومت
ئوشار کومت (انگلیسی:Comet Falls) ئوشاری هسته که پارک ملی کوه رینیر، ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 380 ft هسته.
مقصودلوی علیا
مقصودلوی علیا، اتا روستای نوم هسته از توابع اصلاندوز ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، اصلاندوز ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۴۹۶ نفر (۹۸خانوار) بی‌یه.
منابع
مقصودلوی علیا
بنوا دامون
بنوا دامون شاعر و نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
ئوشار وتیسفوسن
ئوشار وتیسفوسن (انگلیسی:Vettisfossen) ئوشاری هسته که نروژ درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 275 m هسته. اینتا ئوشار ِنسبی پهنا 23 m متر هسته.
منابع
رج:نروژ ئوشارون
قطعنومه ۸۴۱ امنیت شورا
قطعنومه ۸۴۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۶ ژوئن ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره هائیتی هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۳۸‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
سوسیالیسم
سوسیالیسم (فرانسوی جه: Socialisme) اتا سیاسی، اقتصادی و اجتماعی اندیشه هسته که تلاش کانده ات‌جور جامعه بسازه که ونه دله مردمون همه چی سَر هِدی جه کایری دارن و آخرسر سودی که بدست یارنه سَره هم هم‌باز (=شریک) بائن.
عقاید
سوسیالیستون گانّه ابزاری که تولید ِکار ره انجام دِنّه نَوِنه اتا شخصی صاحاب دارن و ونه اجتماعی مالکیت دارن یا این که همه ونه بتونِن این وسایل سَره نظارت هاکنِن. اسا این اجتماعی مالکیت بتونده دِتا معنی هاده: اتا این که همه چی ره دولِت باسم مردمون بالا بَکشه یا این که مردِم شه وسّه شورا بسازِن و شه‌خاد ره کنترل هاکنن.
قطعنومه ۱۲۶۵ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۶۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۷ سپتامبر ۱۹۹۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره حفاظت غیرنظامیون جه تفنگی درگیری‌ئون هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۰۴۶‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
سوسیالیسم
تاریخچه
سوسیالیسم دراصل اتا فرانسوی کلمه هسته که ونه معنی «اجتماعی هاکردن» وانه. این کلمه‌یِ ریشه‌ئون اولین بار افلاطون جه رِسِنه ولی فرانسه گت انقلاب به این وَر ونه معنی متحول بیّه و ات‌سری تفکرات و ایدئولوژیون ِاسم بیّه.
قطعنومه ۱۲۶۵ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
سوسیالیسم
تاریخچه
کارل مارکس این کلمه جه شه فلسفه و نظریات دله استفاده هاکرده و اسا سوسیالیسم، کمونیسم و مارکسیسم خله هِدی ره موندِنّه. سوسیالیسم گانه آدمون نَونه شخصی مالکیت دارن و همه چی سَره ونه تموم مردمون هم‌باز بائِن، اینتی دیگه طبقاتی اختلاف وجود ندانّه و مردمون دله دیگه هچکی فقیر یا پولدار نموندنه و همه اتا سطح دارنه.
تا قرن بیستم هچکی باور نکارده که سوسیالیسم ِاَرمون اجرایی بَواشه ولی این قرن دله شوروی و چین و بعضی دیگه کشورون شه ره کمونیست و سوسیالیست بنومِستنه. البته سوسیالیسم دله خله چلّه‌ئون زیادی وجود دارنه و سوسیالیسم ِاَرمون ره به روش‌های مختلفی اجرا کانّه.
منابع
رج:سیاسی نظریه‌ئون رج:اجتماعی جنبشون رج:اقتصادی جنبشون
داراب شهرستان
داراب شهرستان فارس اوستان ره اتا شهرستون هسته.
صبیاء
صبیاء اتا شهر نوم هسته که سعودی عربستون ِدله دره. اینتا شهر جیزان (استان میون قرار بییته و سال ۲۰۰۴ سرشماری سَره، ۵۲۴۴۱ نفر جمعیت داشته.
منابع
صبیاء
قطعنومه ۱۹۲۰ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۲۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۰ آوریل ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره گت آفریقای صحرای وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۳۰۵‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ملائون فاشیسم
ملّائون ِفاشیسم (انگلیسی جه: Clerical fascism) اتتی تفکر هسته که فاشیسم و الهیات ِمبانی ِقاطی‌هاکردن جه بساته بیّه. این نظریات ره اولین‌بار اروپای دهه ۲۰ میلادی قرن بیستم دله بسات بینه.
رج:سیاسی نظریه‌ئون
آندرس اینیستا
آندرس اینیستا لوخان (کاتالانی: Andrés Iniesta Luján) (بزائه ۱۱می ۱۹۸۴ فوئنتیلبیا، آلباسته دله)، فوتوالیستی کاتالانویایی هسته که پست هافبک تهاجمی سَره بازی کانده. اینیستا اسا پیراهن بارسلونا فوتوال تیم لالیگای ایسپانیایی بازی هاکرده. ونه لقبون جادوگر (El Ilusionista)، ضدّاساره (El Anti-Galáctico) و سن آندرس (San Andrés)، هسنه. .
پیوند به بیرون
رج:زننه آدمون رج:بارسلونا فوتوالیستون رج:ایسپانیا فوتوالیستون
عالی‌جنگل
عالی جنگل، روستائی هسه از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان بالاخیابان لیتکوه دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۸۵ نفر (۲۲خانوار) هسه.
مهدی تقوی
منبع
رج:زننه آدمون رج:مازرون کشتیگیرون رج:گت مردمون سوادکوه
قطعنومه ۸۴۲ امنیت شورا
قطعنومه ۸۴۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۸ ژوئن ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره مقدونیه هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۳۹‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
عصرآباد
جمعیت
اینتا روستا، مشگین غربی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۵۷۰ نفر (۱۲۱خانوار) بی‌یه.
منابع
عصرآباد
حاج مصطفی حموم
حاج مصطفی حموم اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. حاج مصطفی حموم مازرون استان و ساری شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان میاندرود کوچک، روستای زرین آباد علیا هسته. این بنا ۲۳۸۶۶ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۷-۰۸-۲۵ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ساری تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون حموم‌ئون
خنج شهرستان
خنج شهرستان فارس اوستان ره اتا شهرستون هسته.
زلفی
زلفی اتا شهر نوم هسته که سعودی عربستون ِدله دره. اینتا شهر ریاض (استان) میون قرار بییته و سال ۲۰۰۴ سرشماری سَره، ۵۲۲۰۹ نفر جمعیت داشته.
منابع
زلفی
ئوشار وینمونت ایست
ئوشار وینمونت ایست (انگلیسی:Vinemount East Falls) ئوشاری هسته که همیلتون (انتاریو)، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 4 m هسته.
ژول لمائیتر
ژول لمائیتر نویسنده و منتقد تئاتر قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
موریس ژرژ دانتک
موریس ژرژ دانتک رمان‌نویس، مقاله‌نویس و کتاه داستان نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
ئوشار کانستی
ئوشار کانستی (انگلیسی:Connestee Falls) ئوشاری هسته که کارولینای شمالی، ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 85 ft هسته.
موریس ژرژ دانتک
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
قطعنومه ۱۹۲۱ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۲۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۲ مه ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره نپال وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۳۱۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
کمونیسم
کمونیسم (انگلیسی جه: Communism) اتا ایدئولوژی هسته که تلاش کانده اتا جامعه بسازه که ونه دله خصوصی مالکیت وجود نداره و همه چی سَره مردمون هم‌باز بائن ولی حکومتی هم وجود نداره که مردمون سَر حکومِت هاکنه. کمونیسم ره سوسیالیسم ِچلّه‌ئون (=شاخه‌ها) جه دونّه. بعضی کشورون هم، چین واری، کمونیسم ره اتا جدیدِ دین دونّه.
چله‌ئون
کمونیستی کشورون و حزبون شه دسته‌بندی‌های زیادی دارنه. مثلاً:
مفهوم
کارل مارکس گاته وقتی فقیر آدمون (= پرولتاریا) حکومت جه بَرِسِن، نتونّه ات‌دَقِستی مالکیت ِقانون ره بِشکِنِن و شه بخاستی‌ئون ره انجام هادِن. وشون ونه اول انقلاب هاکنن و وقتی پیروز بَیینه شه اتا جدید ِدیکتاتوری بسازِن که ونه نوم وانه «پرولتاریایِ دیکتاتوری». مارکس گاته این دیکتاتوری ونه سعی هاکنه که جامعه ره آماده هاکنه و ونه دله مالکیت ره لغو هاکنه تا مملکت کم‌کم «کمونیسم» جه بَرسه. بنابرین کمونیسم مارکس ِکتاب دله «بی‌مالکیت و بی‌دولت ِکشور» ِمعنی ره دائه.
ولی بعدها وقتی شوروی اولین سوسیالیستی حکومت ره بساته، لنین شه حکومت دله اتا حزب بساته که همه کاره بی‌یه و پرولتاریایِ دیکتاتوری ره بعهده داشته. وه این حزب ِنوم ره بی‌یشته «کمونیست حزب» و بعضی سوسیالیستون، که وشون طرز فکر فرق داشته، جه سیوا بیّه و هیچ وقت نتونِسته کمونیسم واقعی معنی ره اونتی که مارکس بائوت بی‌یه، اجرا هاکنه. هیچ کشور دیگه‌یی هم این کار ره نکارده و همینسه اسا اتی بیّه که کشورونی که سوسیالیستی اَرمون دارِن و تک‌حزبی بائِن ره کمونیست خوندنّه.
منابع
* رج:سیاسی نظریه‌ئون
قطعنومه ۱۲۶۶ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۶۶ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۴ اکتبر ۱۹۹۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره عراق و کویت میون وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۰۵۰‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
خرم‌بید شهرستان
خرم‌بید شهرستان فارس اوستان ره اتا شهرستون هسته.
مقصودلوی وسطی
مقصودلوی وسطی، اتا روستای نوم هسته از توابع اصلاندوز ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، اصلاندوز ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۷۹ نفر (۵۲خانوار) بی‌یه.
منابع
مقصودلوی وسطی
ساری میدون شهدا
ساری میدون شهدا اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ معاصر جه رسنه. ساری میدون شهدا مازرون استان و ساری شهرستان دله دره. ونه آدرس شهر ساری، میدان شهدا هسته. این بنا ۲۴۳۸۷ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۷-۱۱-۲۱ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه. میدون شهدا ره معاصر دوره بساتنه ولی اینجه که اسا میدون بیّه، قدیم دروازه گرگان قرار داشته که اقلاً تا تبرستون علویون گدر دیّه.
بسکتبال تیم بیم مازندرون
بیم مازندرون باشگاه بسکتبال بابل هسته که لیگ برتر بسکتبال ایران دله دره.
این تیم گوذشته با ایسمای شهرداری بابل و گلین ماکارون لیگ برتر و لیگ دسته۱ دله دیی‌یه.
یوشیکاوا، سایتاما
یوشیکاوا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِسایتاما استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۶۳٬۰۵۰ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۳۱٫۶۲ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱٬۹۹۴ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۹۶-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:سایتاما شهرون
عبری
عبری اتا سامی زوون نوم هسه که یهودشون وه ره گپ زنه‌نه. اینتا زوون گه‌ننش کرون ۱۴ کیلیون نفر هسه. وه خله عربی زوون ره موننه. وه ایسرائیل رسمی زوون هم هسه. تورات اینتا زوون جا بنویشت بیه.
منبع
رج:سامی‌تبار زوونون
ئوشار کومرا
ئوشار کومرا (انگلیسی:Coomera Falls) ئوشاری هسته که کوئینزلند، استرالیا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 64 متر هسته.
نورمحمدکندی سفلی
نورمحمدکندی سفلی، اتا روستای نوم هسته از توابع اصلاندوز ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، اصلاندوز ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۴۸۷ نفر (۷۴خانوار) بی‌یه.
منابع
نورمحمدکندی سفلی
امید عالیشاه
امید عالیشاه (بزائه ۱ خرداد ۱۳۷۰، ساری دله)، پرسپولیس و ایران ِتیم ملی جوون‌هایِ بازیکن هسته. عالیشاه ساری ِآدِم هسته و از معدود مازرونی بازیکن‌هایی هسته که نوجوون‌های جهونی جام دله شرکت هاکرده.
وه خله خوب لیگ برتر دله بازی هاکرده و همینسه کارلوس کیروش وه ره ایران فوتوال تیم ملی دله دعوت هاکرده.
منابع
رج:زننه آدمون رج:گت مردمون ساری رج:پرسپولیس فوتوالیستون رج:راه‌آهن فوتوالیستون رج:نساجی فوتوالیستون رج:نفت تهران فوتوالیستون رج:ایران فوتوالیستون رج:مازرونی ورزشکارون
قطعنومه ۸۴۳ امنیت شورا
قطعنومه ۸۴۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۸ ژوئن ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره یوگوسلاوی هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۴۰‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
عبدالمناف
عبدالمناف، روستائی هسه از توابع بخش لاریجان شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان لاریجان سفلی دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۵۲ نفر (۱۶خانوار) هسه.
منابع
عبدالمناف
عور
عور، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، مشگین شهر ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، مشگین غربی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۵۰۶ نفر (۱۰۳خانوار) بی‌یه.
منابع
عور
ماریلین دبیول
ماریلین دبیول نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
قطعنومه ۱۹۲۲ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۲۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۲ مه ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره چاد، مرکزی آفریقای جوموری و ونه سامون وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۳۱۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
بلاروس
بلاروس اِسایی سامون تاریخ دله همیشه این و اون ِسامون دله دَیّه و هیچ گادِر وشون اتا مستقل کشور نِداشتنه. نهایتاً سال ۱۹۲۲ که شوروی ِپه بوردنه، وشون ره اتا جمهوری هاکِردنه که ونه نوم بلاروسیه SSR بی‌یه. این جمهوری رسماً ۲۷ اوت ۱۹۹۰ شه حاکمیت ره اعلام هاکرده و اون‌گادر که شوروی ِاتحاد رِقِد بورده، ۲۵ اوت ۱۹۹۱ وشون شه ره اتا سِوا کشور هاکِردنه که ونه نوم «بلاروس جمهوری» هسته.
سال ۱۹۹۴ تاسا، الکساندر لوکاشنکو این کشور ِرئیس‌جمهور هسته. بلاروس همه جه ویشته روسیه ره وابسته هسته و وشون اتا تجاری اتحاد دارنه که ونه نوم ره اورسیا اتحادیه بی‌یِشتنه.
تاریخ
بین قرون ۶ و ۸ میلادی، اونچی اسا بلاروس هسته ره اسلاوون بَییت بینه، هَنتا هم اسلاوی نژادون این کشور دله دَرنه. شرق ِقدیمی اسلاووون کم‌کم وارنگیان جه ارتباط پیدا هاکِردنه و اتا کشور بِساتنه که ونه نوم تاریخ دله کییفی روسیه هسته. قرن ۱۳ام، مغولون این کشور ره حمله هاکِردنه و آخرسری روسیه‌ی ِدوک‌نشین‌ها وه ره شه میون رَسِد (=تقسیم) هاکِردنه و ویشته لیتوانی ونه اِسایی سامون ره داشته. لیتوانی ِدوک‌نشین خله قوی ِسرزمین بی‌یه و مغولون، ترکون و شه دیگه هم‌سامون‌ها ره شکست دائه. تا قرن ۱۵ام، لیتوانی ِدوک‌نشین بالتیک دریا تا سیو دریا ره بَییته.
روز ۲ فوریه ۱۳۸۶ میلادی، لیتوانی ِدوک، ولادسلاو دوم جوگایلا، بتونِسته لهستون ِحکومِت ره هم بی‌دعوا-مرافع بَییره و اتا اتحادیه که ونه نوم «لیتوانی-لهستون» بی‌یه ره سال ۱۵۶۹ بسازه ولی تا سال ۱۷۹۵، این گت ِکشور تجزیه بَیی‌یه و روسیه امپراتوری، پروسیا و اتریش ونه مناطق ره شه میون رَسِد هاکِردنه. بلاروس ِمناطق تا جهونی جنگ اول روسیه سامون دله دَیّه.
اولین بار که بلاروس مستقل بَیّه ۲۵ مارس ۱۹۱۸ بی‌یه که بلاروس ِخلق ِجمهوری بِساته بَیّه. این جمهوری ِعُمر خله نَیّه و آلمانی‌ها که کشور جه بریم بوردنه، این دولت رِقِد بورده. سال ۱۹۱۹، بلاروس ره شوروی اتا جمهوری هاکِرده و شه «جماهیر ِاتحاد» دله دَربیارده ولی بعد که لیتوانی ِشرقی شهرون ره روسیه بَییته، این دِتا منطقه ره اتا هاکِرده و ونه نوم ره «شوروی ِلیتوانی-بلاروسیه‌ی ِسوسیالیست ِجمهوری» بی‌یِشته. لهستون-شوروی جنگ ِپه، سال ۱۹۲۱، بلاروس ِسامون ره لهستون و «بلاروسیه‌ی ِسوسیالیستی جمهوری» میون رَسِد هاکِردنه که سال ۱۹۲۲ تأسیس بَیبی‌یه. اَی دِباره سپتامبر ۱۹۳۹، بلاروس ره لهستون اتا پیمون جه بَییته.
سال ۱۹۴۱، نازی آلمان بلاروس ره بَییته و تا ۱۹۴۴ وه ره داشته. بلاروس جهونی جنگ دوم دله خله خسارت بَدی‌یه و ونه مردِمون ویشته بَمردنه. بلاروس ِیهودیون هم هولوکاست سَره قتل‌عام بَیینه. تا سال ۱۹۷۱ طول بَکشی‌یه که بلاروس ِجمعیت هم‌اِتَنده بَواشه که قبل ِجنگ بی‌یه ولی یهودیون ِجمعیت دیگه زیاد نیّه.
بلاروسیه ۵۱ کشوری، که متحد ملل بنیاد ره سال ۱۹۴۵ بساتنه، دله دَیی‌یه. بلاروسیه‌ی ِبازساجی خله زود شروع بَیّه و وشون ِمملکت زود دِباره نوساجی بَیّه. این گادِر شوروی شه تازه کارخنه‌ئون ره این منطقه ساته که باعث بی‌یه ات‌خله مهاجر روسیه جه دَکلِن بلاروسیه دله.
جهرم شهرستان
جهرم شهرستان فارس اوستان ره اتا شهرستون هسته.
بلاروس
تاریخ
سال ۱۹۸۶، چرنوبیل ِاتمی نیروگا که بلاروس دله دَیّه، اوکراین ِسامون پَلی منفجر بَیّه. میخائیل گورباچف (شوروی نخست‌وزیر) وقتی خاسته پرستوریکا ِبرنومه ره اجرا هاکِنه، بلاروس ِمردم اتا نومه ونه وسّه بنویشتنه (دسامبر۱۹۸۶) که ونه دله گاتِنه نخانّه وشون ِفرهنگ اینتی لطمه بَوینه. این اتفاق ره تاریخدونا «فرهنگی چرنوبیل ۱» نوم بی‌یِشتنه.
بلاروس روز ۲۷ ژوئیه ۱۹۹۰ شه موجودیت ره اعلام هاکِرده و روز ۲۵ آگوست ۱۹۹۱، شه استقلال ره بدست بیارده و رسماً شه نوم ره «بلاروس ِجمهوری» بی‌یِشته. بلاروس ِرییس‌جمهور، الکساندر لوکاشنکو، سال ۲۰۰۵ تاسا دَر تِلاش کارده که روسیه جه اتا متحد بَوه و آخرسری وشون اوراسیا اتحادیه ره بِساتنه.
الکساندر لوکاشنکو خله این کشور دله مخالف هم دارنه و غرب-طرفدارون ونجه انتقاد کانّه که دیکتاتوری راه دمبدا و مردم ِدموکراسی ره سرکوب کانده. سال ۲۰۲۰ بلاروس دله ات‌خله اعتراضات بیّه که بوکاشنکو موفق بیّه روسیه کومِک جا، مردم ره بستا هاکنه.
مردِمون
وشون ِجمعیت ِانبسی (=تراکم) حدوداً ۵۰نفر هر کیلومتر مربع وسّه هسته و ٪۷۱/۷ شهرنشینهستنه. که این هفتاد درصد دله اَی ٪۲۴ فقط مینسک دله زندگی کانّه.
بلاروس ِگت‌ترین شهرون (سال ۲۰۰۶):
تقسیمات
بلاروس شیش‌تا ایالت دانّه که وشون ره رایون گانه. این ایالاتِ نوم وشونِ مرکزی شهر ِنوم جه بَییته بیّه. مینسک ِشهر هم شه سیوا اداره وانه و اتی ویژه ناحیه هسته.
ئوشار وینمونت وست
ئوشار وینمونت وست (انگلیسی:Vinemount West Falls) ئوشاری هسته که همیلتون (انتاریو)، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 9 m هسته.
احد رفیده
احد رفیده۵۰۰۸۰ اتا شهر نوم هسته که سعودی عربستون ِدله دره. اینتا شهر میون قرار بییته و سال ۲۰۰۴ سرشماری سَره، عسیر (استان) نفر جمعیت داشته.
منابع
احد رفیده۵۰۰۸۰
سرخ بریگاد
سرخ بریگاد اتا مارکسیست-لنینیست گره بینه که ۸۰ و ۷۰ دهه دله به سیاسی ترور دس زونه و وشون مرکز ایتالیای دله قرار داشته. وشون گت‌ترین ترور، قتل آلدو مورو ایتالیای سابق گت وزیر ۱۹۷۸ دله بیه. سرخ بریگاد با هدف برقراری اتا انقلابی حکومت ایتالیای دله و در بوردن ایتالیا از شمالی آتلانتیک پیمون سازمان (ناتو) دس به مسلحانه مبارزه زونه.
منبع
رج:ایتالیا تاریخ رج:کمونیسم
امیری
امیری یا امیر خونی ات‌تی از آوازخونی هسته که مازرون دله رواج دانّه. اینتی آواز دله، امیر پازواری ِشعرون که مازرونی زوون جه هستنه جا استفاده وونه. این شعرون ویشته دِبیتی بینه و عبارت «امیرگته» جه شروع وونه و بعضی مواقع به صورت سؤال و جواب شعری بیاردونه.
منابع
رج:مازرونی موسیقی سبکون
قطعنومه ۱۲۶۷ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۶۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۵ اکتبر ۱۹۹۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره افغانستون وضعیت هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۰۵۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
سید جلال‌الدین امامزاده
په‌نویس
رج:ساری تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون امامزاده‌ئون fa:آرامگاه سید جلال‌الدین
کتزال
رج:پیل یکائون
دیوید ویا
دیوید ویا سانچز (بزائه ۳ دسامبر ۱۹۸۱) اتا کاتالونی فوتوالیست هسته. وه ایسپانیای تیم ملی عضوه و باشگاهی تیم‌های اسپورتینگ گیخون، رئال ساراگوسا، والنسیا، بارسلونا و اتلتیکو مادرید دله هم سابقه دانّه.
رمی دو گورمون
رمی دو گورمون نویسنده منتقد هنری قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
دیوید ویا
منبع
رج:زننه آدمون رج:بارسلونا فوتوالیستون رج:اتلتیکو مادرید فوتوالیستون رج:ایسپانیا فوتوالیستون رج:اسپورتینگ گیخون فوتوالیستون رج:زاراگوزا فوتوالیستون رج:والنسیا فوتوالیستون رج:نیویورک سیتی فوتوالیستون
رمی دو گورمون
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
کنیا
کنیا دله هشت‌تا استان دَرنه که هرکامین ره اتا استاندار اداره کانده. هر استان شه هفتاد و یک منطقه، هر منطقه ۲۶۲ بخش و هر بخش ۱۰۸۸ ناحیه جه تقسیم وانّه. دولت استانداریون سَر نظارت کانده.
این کشور جمعیت آخرین سرشماریون دله ۳۷٬۹۵۳٬۸۴۰ نفر بی‌یه. هفتاد و سه درصد مسیحی، نوزّه درصد آنیمیست و شیش درصد مسلمون هستنه. وشون ِرسمی زوونون سواحلی و انگلیسی هسته.
ماقبل تاریخ
فسیل‌هایی که پیدا بیینه گانّه که کاله‌دارون تا ۲۰ میلیون سال پیش کنیا دله دَیینه. بعضی فسیل‌ها که تورکانا دریاچه پَلی دَیینه هم سِراق دانه که آدِم‌مونائون (= انسان‌های اولیه) ۵/۲ میلیون سال پیش اونجه زندگی کاردنه. سال ۱۹۸۴، ریچارد لیکی و کامویا کیمئو اتا ریکا وَچه اسکلت ره تورکانایِ دریاچه پَلی کشف هاکردنه که مربوط به ۶٫۱ میلیون سال پیش بی‌یه. این کشور صدها فسیل دایناسورون جه پیدا بیّه که بعضی‌شون دویست میلیون سال پیش شِنه.
سواحلی شهرون ِاستعمار
ایرانیون و عربون قدیم جه کنیایِ سواحل دله دَیینه ولی پرتغالیون اولین استعمارکرونی بینه که کنیا ره علناً اشغال هاکردنه. وشون اوایل سواحل ره بَییتنه و اونجه دَیینه ولی رسماً سال ۱۵۰۵ میلادی جه پرتغال جنگونی ره شروع هاکرده تا آفریقایِ شرق ره کلاً شه وسِّه بَیره. وشون کاری هاکردنه که شرقی آفریقایِ حاکمون تموم وشون ره مالیات دانه و ضمناً اینتی تونِستنه هند اوقیانوس ره کنترل هاکنِن و اونجه‌یِ تجارت سَره موفق‌ته بائِن.
بعد چندین سال پرتغالیون ِقدرت این منطقه دله کم بیّه و بریتانیاییون، آلمانیون و عمانی عربون قرن هیژدهم دله دَکلِستنه آفریقایِ شرقی سواحل دله. عمان ِعربون مستقیماً پرتغال جه درگیر بَیینه و وشون قلعه‌ها ره محاصره هاکردنه و وشون ره حمله کاردنه و تا اینکه سال ۱۷۳۰ پرتغالی‌ها ره کنیا و تانزانیایِ سواحل جه بریم هاکردنه.
عمان هم پرتغال ِواری فقط سواحل دله دَیّه و کنیایِ دله‌یی قسمتون ره کار نِداشته. عمان بتونسته میخک و برده‌یِ تجارت ره این منطقه دله شروع هاکنه و کلّی سود پیدا هاکرده. سال ۱۸۳۹ زنگبار دله شه وسّه دارالحکومة بساته و «سید سعید» ره اونجه‌یِ والی هاکرده.
بریتانیا چندین سال بعد تصمیم بَییته برده‌داری ره هند اوقیانوس دله ممنوع هاکنه و همینسه عمان دیم‌به‌دیم هِرستائه و عمانیون ره مجبور هاکرده که برده‌داری ره لغو هاکِنن. با اینچنینی عمانیون تا ۱۹۶۴ که انقلاب بیی‌یه، زنگبار و پمبا دله دَیینه. هَنتا هم عربون این مناطق دله خله پولدار و پرنفوذ هستنه.
دله‌یی شهرون ِاستعمار
آلمان سال ۱۸۸۵ کنیا دله وارد بیّه و ونه بعضی قسمتون ره بَییته. بریتانیا دله هم شرقی آفریقا وسّه اتا کمپانی بساتنه که سال ۱۸۸۸ شروع بکار هاکرده و میون سال‌های ۱۸۹۵ تا ۱۹۰۵ اوگاندا-کنیا سَر ره راه‌آهن بساته.
جهونی جنگ اول دله آلمان و بریتانیا این منطقه دله کَل-کَل داشتنه و اوایل قرن بیستم، اروپایی کشاورزون و بریتانیاییون کنیایِ مرکزی مناطق دله ساکن بَیینه و قهوه و چایی دِکاشتِن جه پولدار بینه در حالیکه محلیون نتونِستنه شه وسّه زمین صاحاب بائِن.
اکتبر ۱۹۵۲ تا دسامبر ۱۹۵۹، کنیا دله مائومائویِ شورشون انجام بَیینه که بریتانیایی قوانین جه مخالفت کاردنه. ژانویه ۱۹۵۳این شورش‌ها ره بریتانیا سرکوب هاکرده و این درگیری‌ها دله حدود ٪۴۲ کل جمعیت بمردنه. روز ۲۱ اکتبر ۱۹۵۶ هم شورشیون ِرهبر دستگیر بیّه و مائومائویِ شورش شکست بخارده.
استعمارکَرون ِبریم بوردِن په
کنیا آفریقایی ملی اتحادیه (KANU)، که جومو کیانتا وه ره رهبری کارده، بتونسته استقلال ره ۱۲ دسامبر ۱۹۶۳ بدست بیاره و دولت تشکیل هاده. سال بعد کیانتا کنیایِ اولین رئیس جمهور بیّه. کیانتایِ بمردِن په، سال ۱۹۷۸، دانیل آراپ موی رئیس جمهور بیّه. ۱ اوت ۱۹۸۲ اتا کودتا انجام بیّه و همینسه سال ۱۹۸۳ انتخابات زودتر از موعد انجام بیّه.
سال ۱۹۸۸ قِرار بیّه جای اینکه ورق دله نومزه‌ئون ِنوم ره بنویسِن، هرکی شه کاندیدِ پشت صف هِرِسته تا هر صفی بلندته بی‌یه، اون نفر برنده اعلام بَواشه. این مسأله اوج دیکتاتوری بی‌یه و باعث بیّه اصلاحات انجام بَواشِن. انتخابات ۱۹۹۲ و ۱۹۹۷ دله، دِباره دانیل آراپ موی پیروز بیّه. انتخابات ۲۰۰۲، موی موفق نیّه و موای کیباکی «ملی رنگین‌کمون ائتلاف» جه بعنوان رئیس جمهور انتخاب بیّه.
مردمون
ونه مردم ویشتر مسیحی دین ره په‌روو هسنه. پروتستان ٪۳۵، کنیایی‌کاتولیک ٪۳۳، اسلام ٪۱۸، روز هفتم ِکلیسا ٪۱۰، سنتی ادیان ٪۱۰ هستنه. هندوییسم و بهاییت ِاقلیتون هم کنیا دله درنه.
سیاست
اینتا کشور حکومت جمهوری هسه و اتی ریاستی سیستم دانّه که رییس‌جمهور ونه دله هم حکومت ِرییس و هم دولِتِ رییس هسته.
اقتصاد
اینتا کشور پیل یکا نوم شیلینگ هسه. این کشور دله توریسم خله درآمد دانّه.
جوغرافی
اینتا کشور گتی۵۸۲۶۴۶ کیلومترمترموربع هسه و ونه نیشتگا نوم نایروبی هسه. اینتا کشور ره مائومائو کشور خرش دننه.
کنیا تانزانیا، اوگاندا، جنوبی سودان، اتیوپی و سومالی جه هم‌سامون هسته و ونه شرقی ساحل هند اوقیانوس جه وَر خانّه.
ویکتوریا و رودلف دریاچه‌ئون این کشور دله دَرنه.
تقسیمات
کنیا دله هشت‌تا استان درنه که هرکامین ره اتا استاندار اداره کانده. استان‌ها (میکوان) شه هفتاد و یک منطقه (ویلایات) جه تقسیم وانه که وشون هم شه ۲۶۲ بخش (تارافا) جه تقسیم وانه. بخش‌ها تقریباً ۱۰۸۸ ناحیه (کاتا) جه تقسیم وانه. دولت استانداریون سر نظارت کانده. این استان‌ها نوم اینتی هستنه:
پاسارگاد شهرستان
پاسارگاد شهرستان فارس اوستان ره اتا شهرستون هسته.
کنیا
تقسیمات
۱ - مرکزی۲ - ساحلی۳ - شرقی۴ - نایروبی۵ - شمال شرقی۶ - نیانزا۷ - ریفت والی۸ - غربی
منابع
رج:آفریقا اتحادیه رج:آفریقایی کشورون
قطعنومه ۱۹۲۳ امنیت شورا
قطعنومه ۱۹۲۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۵ مه ۲۰۱۰ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره چاد، مرکزی آفریقای جوموری و ونه سامون وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۳۲۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
نورمحمدکندی علیا
جمعیت
اینتا روستا، اصلاندوز ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۴۴۳ نفر (۷۸خانوار) بی‌یه.
منابع
نورمحمدکندی علیا
سایتاما (شهر)
سایتاما اتا شهر نوم هسته که جاپون ِسایتاما استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱٬۱۹۲٬۴۱۸ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۲۱۷٫۴۹ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۵٬۴۸۳ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۱-۰۵-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:سایتاما شهرون
قصابه
قصابه، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، مشگین شهر ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، مشگین غربی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۱۱۰ نفر (۴۸۸خانوار) بی‌یه.
منابع
قصابه رج:اردبیل اوستان شهرون
قطعنومه ۸۴۴ امنیت شورا
قطعنومه ۸۴۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۸ ژوئن ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره بوسنی و هرزگوین هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۴۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
ئوشار کونکریک
ئوشار کونکریک (انگلیسی:Coon Creek Falls) ئوشاری هسته که تنسی، ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 250 ft هسته.
ئوشار ویرجینیا کسکیدز
ئوشار ویرجینیا کسکیدز (انگلیسی جه:Virginia Cascades) ئوشاری هسته که پارک ملی یلوستون درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 60 ft هسته.
منابع
رج:آمریکا ئوشارون
بوانات شهرستان
بوانات شهرستان فارس اوستان ره اتا شهرستون هسته.