cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ازارسی شعبان‌علی
ازارسی شعبان‌علی اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِبابل‌کنار بخش دله دره.
منابع
ازارسی شعبان‌علی
مریوان
په‌نویس
رج:کوردستان اوستان شهرون رج:مریوان شهرستان
مریم
مریم اتا دینی شخصیت هسته که قرآن و عهد جدید دله عیسی مسیح ِمار هسته. مسیحیت و اسلام گانّه که وه ره وحی نازل بی‌یه و وه پیومبر هسته.
قرآن دله اتا سوره ونه نوم هسته.
ایواکورا، آیچی
ایواکورا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآیچی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۸٬۰۴۲ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۰٫۴۹ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۴٬۵۸۰ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۷۱-۱۲-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
مریم
منابع
رج:مسیحیت رج:پیومبرون
ایواکورا، آیچی
بیرون بگردستن
رج:آیچی شهرون
رسکت علیا
رسکت علیا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، فریم دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۵۹ نفر (۶۹خانوار) بی‌یه.
منابع
رسکت علیا
صدام حسین
وه که بعث حزب دله اتا گت ِعضو بی‌یه، سال ۱۹۶۸ ِکودتا دله اصلی نقشی داشته و اینتی قدرت ره دِماسّه. این حزب ِایدئولوجی پان‌عربیسم، اقتصاد ِنوساجی و سوسیالیسم سَر بی‌یه. صدام شه دایی، احمد حسن البکر، ره کومِک هاکرده که شورشون ره کنترل هاکنه. وه عراق ِاقتصاد ره اتا تند ِشیب جه دههٔ ۷۰ میلادی رُشد هِدائه.
منابع
رج:عراق رییس‌جمهورون رج:گت مردمون تکریت رج:گت مردمون عراق رج:عراق نخست‌وزیرون رج:عراق نویسندگون
ملانی
ملانی آوانسیان (بزائه ۲۷ خرداد ۱۳۶۴ تهرون) اتا ایرونی موزیسین هسته وه دبستان ره گه تموم هاکارده بورده موسیقی هنرستون و بعد از دیپلم بئیتن بورده ارمنستون و خاش تحصیل ره کنسرواتوار (هنرستان عالی موسیقی) دله تا کارشناسی‌ارشد (ویولن سل نوازندگی) ادامه هدا. سال ۲۰۰۸ بردگردسته ایران و ئه‌ت سال و نیم ارکستر سمفونیک دله (اون مِسِم گه چکناواریان و صهبائی ونه رهبر بینه) ساز بزوئه تا اینکه خله اتفاقی با ئه‌تا فان آهنگ، فارسی بخوندستن ره شروع هاکارده. وه با معروف خوننده‌ئونی مثل ساسی مانکن، تنیلر ،توای‌اف‌ام ، علیشمس و مسعود صادقلو هم فیت هدائه. ولی وشون نماهنگ دله بازی نکارده و اون زنونی گه نماهنگون دله درنّــه در واقع مدل هستنه گه ملانی جا صرفا لب زنّه.
ارمنی زوون بخوندستن
ملانی ئه‌تا ۱۲ ترکی آلبوم دارنه گه ون دله ارمنی خوندنه. این آلبوم فقط بصورت کنسرت ارمنی کلوپ‌ئون دله اجرا بَــیّه.
خانواده
ونه پیر و مار هم موزیک کار کاردنه. ونه برار  استیو آوانسیان بنیامین بهادری ارکستر دله درامز زنده و ونه خواخر  رایسا آوانسیان  هم ملانی واری خوننده هسته.
تئاتر
وه ئه‌تا نمایش دله بازی هاکارده گه تماشاخانه پالیز، صحنهٔ رو بورده و «پُک» نوم داشته و ونه کارگردون و تهیه‌کاننده بترتیب امیر سرافرازیان و علی احمدی بینه. ملانی هم‌بازیون این نمایش دله امیر خبازی، نشاط امیرمهدی و بابک بهشاد بینه.
دوبله
گروه گاسپل مدیا وه ره پیشنهاد هدا گه «زوتوپیا» دوبله دله شرکت هاکنه و وه هم گه از قبل صداپیشگی ره خله دوست داشته قبول هاکارده و این گروه جه بعنوان غزالِ دوبلُر همکاری هاکارده.
۱۹۸۹
۱۹۸۹ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۸۹ ره مر ِسال دونستنه.
۱۳ دسامبر
13 دسامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 13 دسامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
13
یغما گلروئی
یغما گلرویی (بزائه ۶ مرداد ۱۳۵۴ هجری شمسی، ارومیه دله) اتا ایرانی ترانه‌سرا، مترجم، نویسنده و بازیگر هسته.
ونه همکاریون شاهین نجفی جه آلبوم هیچ، هیچ، هیچ دله خله ونه بقیه‌ی آثار جه فرق کارده. شاهین نجفی هم همین آلبوم دله اتا آهنگ، که ونه نوم «ته ره ناتمه نشو» (فارسی جه: نگفتمت نرو) بی‌یه ره، ونه وسّه بخوندسته.
یغما گلرویی اسا خله مریض هسته و ونه ریه وه ره اذیت کانده. وه هنر و ادبیات جه کنار بکشی‌یه و بائوته که دیگه نخانه هیچ فعالیت ادبی یا هنری داره. شاهین نجفی این خَور په، ونسه پیغوم برسنی‌یه و ونه کار ره غلط بدونسته.
بِریمْ بگردستن
رج:زننه آدمون رج:ایران نویسندگون رج:ایران شاعرون
سیستان و بلوچستان اوستان
سیستان-بلوچستون  اتا ایران ِاوستان‌ها جه هسه که زاهدان ونه گت‌ترین شهر و مرکز هسته. این اوستان دله ۲٬۷۷۵٬۰۱۴ نفر جمیعت درنه. ونه گتی ۱۸۰۷۲۶ ک‌م۲ هسته که ایرانِ دومین گتِ اوستان (کرمان په) هسته و کشورِ خاکِ کمته از ۱۱ درصد ره وه دارنه. این اوستان دله فقر و نداری زیاد هسته.
اوستان دله دِتا اصلی گروه درنه که سیستانی‌ها و بلوچ‌ها هستنه؛ سیستانی مردمون که اوستانِ شمال‌وَری نیشتنه، اتا فارسی‌مونا لهجه دارنه و شیعه په‌روو هستنه و وشون گت‌ترین شهر زابل هسته. ولی بلوچ‌ها شه بلوچی ِزوون جه گپ زنّه که اتا ایرانیج شمال‌غربی زوون هسته و وشون مذهب هم اهل تسنن هسه. بلوچ‌ها و سیستانی‌ها، ایران ِسیستان-بلوچستون بکنار، پاکستان و افغانستان دله هم درنه و خله‌شون هم کوچ بکشینه و گلستون اوستان یا عمان کشور واری جاهون درنه.
منابع
رج:ایران اوستانون
انجیل‌سی کبودتبار
انجیل‌سی کبودتبار اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِبابل‌کنار بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، درازکلا دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۴ نفر (۹خانوار) بی‌یه.
منابع
انجیل‌سی کبودتبار
موچش
موچش کوردستان اوستان ره اتا شهر هسته که کامیاران شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۳٬۳۷۰ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:کوردستان اوستان شهرون رج:کامیاران شهرستان
ابراهیم
ابراهیم (عبری جه: אַבְרָהָם) اتا دینی شخصیت هسته که یهودیت، مسیحیت و اسلام وه ره شه پیومبرون ِجد دونّه. یهودون و مسیحیون ِپیومبرون ونه پچوک ریکا، اسحاق، ِوَچه هستنه و اسلام ِپیومبر ونه گت‌ته ریکا، اسماعیل، ِتِبار جه هسته. همینسه این دین‌ها ره «ابراهیمی ادیان» گانّه. ابراهیم ِداستان عهد عتیق و قرآن دله دَره. ونه معروفترین داستان این هسته که شه وچه ره خاسته خدا وسّه قربونی هاکنه. مسلمون‌ها کعبه‌ی ِبِساتِن ره ونجه نسبت دِنّه و وه ره گت ِپیومبرون جه دونّه. اتا سوره قرآن دله ونه نوم جه هسته.
گل‌چینی
گل‌چینی اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، اسفیورد شوراب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۰۲۱ نفر (۵۲۵خانوار) بی‌یه.
منابع
گل‌چینی
ادوارد بوخنر
ادوارد بوخنر (بزائه‌یِ ۱۸۶۰ – بمرده‌یِ ۱۹۱۷) اتا آلمانی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۰۷ میلادی، بیوشیمی و بدون سلول تخمیر هاکردن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
نایورو، هوکایدو
نایورو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهوکایدو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۳۱٬۳۰۰ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۵۳۵٫۲۳ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۵۸٫۵ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۶-۰۳-۲۷ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
ادوارد بوخنر
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آلمان شیمی‎دون رج:۱۸۶۰ بزائه‌ئون رج:۱۹۱۷ بمرده‌ئون
نایورو، هوکایدو
بیرون بگردستن
رج:هوکایدو شهرون
مسعود صادقلو
مسعود صادقلو (بزائهٔ ۱۳۶۵ فروردین ١٩ - تهرون) ئه‌تا ایرونی خونش‌کر هسته. ونه اولین معروف ترک «عاشق چشماتم» بی‌یه گه علیشمس و ملانی پَلی سال ۹۰ دله بخوندسته ولی ونه ویشترین بَــدیه بَــیّن سال ۹۵ دله بی‌یه گه گروهی کار مسعود جهانی و مهدی آذر جه ره استارت بــزو. مسعود صادقلو خونش‌کری پلی، کافی‌شاپ هم دارنه.
مجوز
وه با اینکه ۹۶ باهار در مصاحبه با اردشیر احمدی از بابت مجاز بیّن اظهار ناامیدی هاکاردّیه ولی ۹۷ تیر ۲۲، با پخش هاکاردن خاشه اولین مجاز آهنگ، رسمی فعالیت ره موسیقی دله شروع هاکارده.
آهنگون
۱۳۹۵ :
۱۳۹۷ :
بن‌مایه
رج:زننه آدمون رج:ایران خوننده‌ئون رج:رپ خوننده‌ئون
سید علی بهروش
سید علی بهروش (بزائهٔ ۱۳۲۶ ساری - دربُگذشته ۳۰ مرداد ۱۳۹۱ گهرباران) ساری اسلامی شورا عضو بیه.
سید علی بهروش دوره اول و سوم بعنوان اصلی عضو و دوره دوم بعنوان جانشین عضو، ساری اسلامی شورا دله حضور داشته.
بن‌مایه
رج:گت مردمون ساری رج:ساروی سیاستمدارون
عباسی تپه
عباسی تپه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ پیشاتاریخ جه رسنه. عباسی تپه مازرون استان و نکا شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان مهروان، غرب روستای خانسر هسته. این بنا ۱۰۲۹۸ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۷-۰۱ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نکا تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
محمد
محمد بن عبداللّه اسلام ِپیومبر هسته که مسلمون‌ها وه ره آخرین پیومور دونّه که قرآن ره هِدا آدمون دَس و الهی دین ره تصحیح هاکرده. وه ره بعضی تاریخ‌دون‌ها تاریخ دله دنیای ِمؤثرترین آدم دونّه. وه عربستون جزیره‌مونا دله زندگی کارده و قریش ِطایفه دله دَیّه.
منابع
رج:پیومبرون رج:ایسلام
لئوکیپوس
لئوکیپوس اتا فیلسوف بی‌یه که وه ره دموکریتوس ِاستاد دونّه و احتمال دارنه که اتم ِباور ره وه بوجود بیارد بائه. اطلاعات زیادی لئوکیپوس جه ندارمی و حتا بعضی فیلسوف‌های بعدی، اپیکور واری، گاتنه وه وجود نداشته. معلوم نی‌یه حتا لئوکیپوس کاجه دنیا بموئه. اتا دلیل این که وه ره خله کم اشناسنه شاید این بائه که وه مردم میون منبر نشی‌یه و فقط شه شاگردون ره درس دائه. افلاطون و پساسقراطی فیلسوف‌ها هم ونجه مخالف بینه و حتا بعید نی‌یه که ونه کتابون ره دوره‌های بعدی تش بزو بوئن.
منابع
رج:پیشاسقراطی فیلسوفون
ویلهلم اوستوالد
ویلهلم اوستوالد (بزائه‌یِ ۱۸۵۳ – بمرده‌یِ ۱۹۳۲) اتا آلمانی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۰۹ میلادی، کاتالیزورون و شیمیایی تعادل و واکنشِ سرعت بشناسی‌ین وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آلمان شیمی‎دون رج:۱۸۵۳ بزائه‌ئون رج:۱۹۳۲ بمرده‌ئون
یاسوکند
په‌نویس
رج:کوردستان اوستان شهرون رج:بیجار شهرستان
حسین‌آباد (سنندج)
حسین‌آباد (سنندج) کوردستان اوستان ره اتا شهر هسته که سنندج شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱٬۲۹۳ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:کوردستان اوستان شهرون رج:سنندج شهرستان
یوهان آلتوسیوس
یوهان آلتوسیوس (بمرده‌یِ ۱۶۳۸) آلمانی حقوقدان و فیلسوف بی‌یه که اجتماعی قرارداد، فدرالیسم و سندیکالیسم خَوِری کتاب نوشته. وه بل، سووئیس دله دانشگاه درس دائه و مدنی‌حقوق و کلیسایی‌حقوق ِإستا بی‌یه. آلتوسیوسِ تفکر دله سه چیز مهم‌تر بینه: اولی این که دولت ونه اتا قرارداد په وجود داره و قرارداد تونده سیاسی یا اجتماعی بوئه. سیاسی قرارداد حاکم و مردمِ رابطه ره میّن کنده و اجتماعی قرارداد مردمِ قشرها و گروه‌ها میون دَوِست وونه. دوم اینکه دولتون، خانواده سر جه تکامل پیدا هاکردنه و ات‌خله خانواده هئی جه جمع بینه تا مله و شهر ره بساتنه و اینتی ایالات و کشورون شکل بیتنه. وه گاته مردم اگه بدینه دولت دره شه اختیار جه سوءاستفاده کنده، تونّه شه نماینده‌ئون همراه، مقاومت هاکنن و دولت ره گِس ندن. سومین مسئله این بی‌یه که آلتوسیوس دکّل طبقه‌بندی که یونانی علما باستان دوره هکرد بینه ره قبول نداشته و گته حاکمیت تماماً مردم شنه و دولت فقط تونده ات‌جور بوئه ولی حکومتِ شکل تونده مونارشی (ات نفرِ سلطنت) یا آریستوکراسی (چن نفرِ حضور جه) بوئه.
منابع
رج:آلمانی فیلسوفون
میان‌رود (ساری)
میان‌رود (ساری) اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، اسفیورد شوراب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۹۲۹ نفر (۴۷۳خانوار) بی‌یه.
۱۹۸۸
۱۹۸۸ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۸۸ ره هشتر (اٮژدٮها) ِسال دونستنه. این سال کبیسه بی‌یه.
منابع
رج:میلادی سال
جورج برنارد شاؤ
جورج برنارد شاو ، (بزائه ۲۶ ژوئیه ۱۸۵۶ - ۲ نوامبر ۱۹۵۰)، نمایش‌نومه‌نویس کُمیک، ادبی منتقد و سوسیالیست ِمبلغ بی‌یه که ایرلندی‌تبار و اتا گیاهخار بی‌یه.
منابع
رج:ایرلند نویسندگون رج:گیاهخارون رج:انگلیسی نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
۱۴ دسامبر
14 دسامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 14 دسامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
14
علی علیپور
علی علیپور (بزائهٔ ۱۹۹۴ قائمشهر)، فوتوالیست حرفه‌ای ایرانی هسته. وه اسا عضو پرسپولیس. وه سابقه بازی تیم‌ئون سنگ آهن بافق، راه‌آهن، پرسپولیس.
منابع
رج:زننه آدمون رج:پرسپولیس فوتوالیستون رج:نساجی فوتوالیستون
کرمانشاه اوستان
منابع
رج:ایران اوستانون
بی‌نماز
جمعیت
اینتا روستا، درازکلا دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۴۶ نفر (۱۴خانوار) بی‌یه.
دز ئو آجون
دزد و پلیس اتا سریال هسه کا 1391 دله کانال 3 جه پخش بیه و ونه دایرکتر سعید اقاخانی بیه.
آسنی
ناصر کاظمی اتا خلافکر هسه کا خلی دی سابقه دارنه و اتا تصادوف دله شه حافظه ره دس جه هادائه و…
احسان پایه
احسان جمالویی (بزائه مرداد ۱۳۶۴ - اهواز) ئه‌تا ایرونی خونشکر هسته.
بن‌مایه
رج:زننه آدمون رج:ایران خوننده‌ئون رج:رپ خوننده‌ئون
تویوآکه، آیچی
تویوآکه اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآیچی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۶۹٬۱۲۴ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۲۳٫۱۸ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲٬۹۸۲ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۷۲-۰۸-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:آیچی شهرون
۱۵۳۲
۱۵۳۲ تبری اتا معمولی سال هسته که ۱۴۰۰ – ۱۳۹۹ هجری شمسی و ۲۰۲۰ – ۲۰۲۱ میلادی جه هم‌زمون دکته.
رج:تبری سال
زنجان اوستان
زنجان اتا ایران ِاوستان‌ها جه هسه که زنجانِ شهر ونه گت‌ترین شهر و مرکز هسته. این اوستان دله ۱٬۰۵۷٬۴۶۱ نفر جمیعت درنه و ونه گتی ۲۱٬۷۷۳ ک‌م۲ هسته. زنجانیون تورکی گپ زننه.
منابع
رج:ایران اوستانون
برونو رزنده
برونو موسی رزنده اتا والیبالیست برزیلی که تیم ملی برزیل سه کا کنده سابقه قهرمانی المپیک برزیل جا دانه رج:زننه آدمون رج:والیبالیستون
۲۰۲۱
۲۰۲۱ اتا معمولی سال هسته که میلادی تقویم دله بشمارست وونه. این سال وسته المپیک، یورو، کوپا آمه‌ریکا و اکسپو و... برگزار بوون که بخاطر کرونا وسّه خله‌شون لغو بَیینه یا عقب دکتنه.
سازمان ملل سال ۲۰۲۱ ره سال بین‌المللی صلح و اعتماد، سال بین‌المللی خلاق ِایقتصاد توسعه پایدارسه، سال بین‌المللی میوه و سبزیجات، و سال بین‌المللی کارگر وچون ِتموم بیّن بنومسته.
منابع
رج:۲۰۲۱
نیمه رسانا
نیمه رسانائون یا نیمه هادی‌ئون اتی عناصر هَستنه که عادی شرایط گادِر عایق و نارسانا هستنه ولی وقتی ات‌که ناخالصی وشون ره ایضافه کامبی، وشون رسانا وانّه. نیمه رسانائون ِبساتِن باعث بیّه که الکترونیک ِعلم دله اتی انقلاب پیش بِئه. این مواد جه دیود، ترانزیستور و... سازنّه.
این مواد شه ظرفیتی لایه دله چارتا الکترون دارنه. این مواد دِ جور هستنه؛ ات‌سری ذاتاً نیمه رسانا هستنه و ات‌سری دیگه ونه ناخالصی جه کومِک بَییرن.
امامزاده حمزه تپه
امامزاده حمزه تپه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ خله سال جه رسنه. امامزاده حمزه تپه مازرون استان و نکا شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان قره طغان، روستای طوس کلا هسته. این بنا ۱۰۲۹۹ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۷-۰۱ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
نیمه رسانا
منبع
رج:چگال مواد فیزیک رج:الکترونیک
امامزاده حمزه تپه
په‌نویس
رج:نکا تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
ویکتور گرینیارد
ویکتور گرینیارد (بزائه‌یِ ۱۸۷۱ – بمرده‌یِ ۱۹۳۵) اتا فرانسهی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۱۲ میلادی، گرینیارد واکنشگر ره کشف هاکرده  وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:فرانسه شیمی‎دون رج:۱۸۷۱ بزائه‌ئون رج:۱۹۳۵ بمرده‌ئون
۱۹۸۷
۱۹۸۷ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۸۷ ره آغو (خرگوش) ِسال دونستنه.
منابع
رج:میلادی سال
جنوب استان (لبنان)
لبنان ِجنوبی استان (عربی جه:محافظة الجنوب لبنان) ۳۶۰٬۰۰۰ نفر جمعیت و ۲٬۰۰۰ کیلومتر مربع گتی دانه و ونه گتترین شهر صیدا هست. این استان دله ویشته شیعه هستنه و ایسراییل ِجنگ ِسَره این مناطق ره خله حمله هاکِردنه.
بالا سنگریزه
بالاسنگریزه اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جنوب استان (لبنان)
شهرون
جنوب
بالا سنگریزه
جمعیت
اینتا روستا، اسفیورد شوراب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۸۷۴ نفر (۴۵۲خانوار) بی‌یه.
منابع
بالاسنگریزه
اوتو والاخ
اوتو والاخ (بزائه‌یِ ۱۸۴۷ – بمرده‌یِ ۱۹۳۱) اتا آلمانی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۱۰ میلادی، کربنی شیمی سر کار هکردن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آلمان شیمی‎دون رج:۱۸۴۷ بزائه‌ئون رج:۱۹۳۱ بمرده‌ئون
میلادی تقویم
میلادی تِمِنا که وه ره گریگوری تمنا هم گانّه، ات‌تی جهونی تقویم هسته که دِوازّه ما دارنه و وشون همه 28 تا 31 روزونه:
میلادی ماهون
میلادی ماه‌ئون نوم اینان هستنه:
منابع
رج:تقویم
آشار
آشار سیستان و بلوچستان اوستان ره اتا شهر هسته که مهرستان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۳٬۷۸۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:سیستان و بلوچستان اوستان شهرون رج:مهرستان شهرستان
چهارگل علی‌محمد
چهارگل علی‌محمد اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِبابل‌کنار بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، درازکلا دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت زیر سه خانوار بی‌یه.
منابع
چهارگل علی‌محمد
آناکساگوراس
آناکساگوراس اولین حیات و زندگیِ شروع ره «رطوبت» (/شیری) جه دونسته که میلیتوسی‌ها نظر جه نزدیکی دارنه. وه معتقد بی‌یه «خلأ» وجود ندارنه چون نتومبی جایی داریم هوا نووئه. وه همینتی گاته «هیچ» وجود ندارنه چون هیچ ِدله ونه هیچ دوو!
آناکساگوراس امپدوکلس جه تأثیر بَیته و گاته عناصر «نظم» ِنیرو جه هئی تن پیوند خارنه و این نیرو ره لوگوس جه دونسته. وه گاته چار عنصر (ئو، وا، خاک، و تش) نتوندنه هسکا و خون جه تبدیل بوون. آناکساگوراس باور داشته که هرچی که طبیعت دله دره ره اگه تیکه-تیکه هاکنیم و ونه جزء جه برسیم، حکماً ات‌سری خصوصیات واحد دارنه که تموم چی ونه جا مشترک هستنه؛ فی‌المثل هوا دله همه چیِ بذر دره و اگه مثلاً هوا و ئو هئی جه پیوند بخارن، گیاهون بساته وانه یا گاته آدمون و تموم جانورون هم همین هوا جه بوجود بمونه.
آناکساگوراس اتا جدیدِ مطلب پیش بکشی‌یه که گاته بعضی چیزها «نوآس» دارنه که تومبی وه ره روح یا عقل کلمه جه دگاردنیم. هرچی که زندگی دارنه، نوآس دارنه. نوآس بی‌نهایت و آزاد هسته و دیگر عناصرِ جا قاطی نوونه. هر چیزی که نوآس نداره، مجموعی از اضداد هسته: گرمی-سردی، یخ-تش و… واری. این نظر خله بعدی فیلسوف‌ها ره تحت‌تأثیر قرار هدا بی‌یه. سقراط تا حدودی ونه جا موافق بی‌یه و ونه سر جه شه فلسفه ره پیش بَورد بی‌یه. ارسطو این نظر ره نقد هاکرده و آناکساگوراسِ نظرات ره اشتباه دونسته؛ وه گاته آناکساگوراس بموئه نوآس ره تعریف هاکرده ولی سعی دارنه همه چی ره مکانیکی توجیه هاکنه و هرکاجه ونه دلایل کم بیاردنه، نوآس جه شه ره توجیه کانده. بهرحال این «روح» ِتعبیر کم‌کم فلسفه دله رشد هاکرده و مذهب دله هم وارد بیّه.
منابع
رج:پیشاسقراطی فیلسوفون
۱۵ دسامبر
15 دسامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 15 دسامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
15
سالوادور آلنده
سالوادور آلنده (اسپانیولی جه Salvador Allende، تلفظ: سالفادور آیـِنده) (بزائه ۲۶ ژوئیه ۱۹۰۸ - بمرده ۱۱ سپتامبر ۱۹۷۳) مارکسیست سیاست‌مدار و شیلی سوسیالیستی حزب بنیانگذار بی‌یه. وه نوامبر ۱۹۷۰ جه تا ۱۱ سپتامبر ۱۹۷۳ ِکودتای شیلی رئیس‌جمهور بی‌یه. وه اولین سوسیالیستی بی‌یه که دموکراسی و رای‌گیری جه انتخاب بیّه.
ادیمی (نیمروز)
ادیمی سیستان و بلوچستان اوستان ره اتا شهر هسته که نیمروز شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۳٬۶۱۳ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:سیستان و بلوچستان اوستان شهرون رج:نیمروز شهرستان
شیشار کش تپه
شیشار کش تپه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ خله سال جه رسنه. شیشار کش تپه مازرون استان و نکا شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان قره طغان، روستای اطرب هسته. این بنا ۱۰۳۰۰ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۷-۰۱ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نکا تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
موبوتو سسه سوکو
موبوتو رج:زئیر رییس‌جمهورون
اسکنلند
بریم بگردستن
رج:غیررسمی منطقه‌ئون
رج:اروپا مناطق
ایشان خاتر
ایشان خاتر (بزائن روج ۱۹۹۵) هندیج کاکر(بازیگر) هسه. راجش خاتر ریکا هسه ونیلیما عظیم ریکا هسه.وه اولین تمن اتا وچه نقش دله Vaah!Life Ho Toh Aisi! دله پیدار بویه که درآناونتا دله ونه ناتنی برار ناتنی شاهد کاپور سوسو هاکرده(درخشید). وه گتگی تمن مجید مجیدی فیلم دله به نوم (۲۰۱۷)که وه اونتا دله اتا مواد فروش نقش ره داشته و همچنین در درام عاشقانه Dhadak (2018 سوسو هاکرده (درخشید).
رج:هندی بازیگرون رج:زننه آدمون
پایین سنگریزه
جمعیت
اینتا روستا، اسفیورد شوراب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۷۳ نفر (۱۳۲خانوار) بی‌یه.
منابع
پایین سنگریزه
خروشچف
نیکیتا خروشچف اتا روسی سیاستمدار بی‌یه که ات گدر شوروی ِرهبر بیّه و اصلاحاتی انجام هدائه که باعث بیّه وه ره کنار بزنن.
۱۹۸۶
۱۹۸۶ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۸۶ ره ببر ِسال دونستنه.
منابع
رج:میلادی سال
پل ساباتیه
پل ساباتیه (بزائه‌یِ ۱۸۵۴ – بمرده‌یِ ۱۹۴۱) اتا فرانسهی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال میلادی، کربن‌دار ترکیبون ره هیدوژن جا ترکیب هکردن  وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:فرانسه شیمی‎دون رج:۱۸۵۴ بزائه‌ئون رج:۱۹۴۱ بمرده‌ئون
خرماکهن شاهرخی
جمعیت
اینتا روستا، درازکلا دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۴ نفر (۹خانوار) بی‌یه.
منابع
خرماکهن شاهرخی
هجری قمری تقویم
هجری قمری تِمِنا ات‌تی اسلامی تقویم هسته ونه مبدأ هجری بوئه که دِوازّه ما دارنه که وشون همه ۲۹ - ۳۰ روزونه. هجری قمری مبدأ واری، اسلام ِپیومبر، محمدِ،هجرت ِسال جه شروع وونه که سال ۶۲۲ میلادی بی‌یه. اون گادِر محمد مکه جه بورده مدینه دله.
ماه‌ئون قمری دله به ترتیب زیر هستنه:
رج:هجری قمری تقویم رج:تقویم
انگرزی مدیوم
انگلیسی مدیوم اتا هندی فیلم هسه. این فیلم سال ۲۰۲۰ محصول هسه و ونه کارگردون هومی آداجانیا هسه.
اینتا فلم کاکرون(بازیگرون) جا: عرفان خان، کارینا کاپور، رادهیکا مادان، دیپاک دوبریال، دیمپل کاپادیا، رانویر شوری، پانکاج تریپاتی، ذاکر حسین، انوشکا شارما، کاترینا کایف، آلیا بات، جانوی کاپور، آنانیا پاندی، کریتی سانون، کیارا ادوانی و ... هسنه.
رج:هندی فیلمون رج:۲۰۲۰ فیلمون
خمند
خمند اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِبابل‌کنار بخش دله دره.
کوردستان اوستان شهرون فهرست
جمعیت شهرهای کوردستان اوستان بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ خورشیدی:
خمند
جمعیت
اینتا روستا، درازکلا دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۶ نفر (۸خانوار) بی‌یه.
منابع
خمند
فرامرز نقیبی
فرامرز نقیبی علمداردهی (بزائهٔ ۱۳۴۹/۰۹/۱۰) ساری اسلامی شورا عضو (دوره سوم ، چهارم و پنجم) هسته. وه مدرک ارشد از دانشگاه علوم تحقیقات دارنه.
بن مایه
رج:گت مردمون ساری رج:ساروی سیاستمدارون
توران تپه
توران تپه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ خله سال جه رسنه. توران تپه مازرون استان و نکا شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان مهروان، شرق روستای نداف‌خیل هسته. این بنا ۱۰۳۰۱ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۷-۰۱ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نکا تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
نیسشین، آیچی
نیسشین اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآیچی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۸۰٬۹۲۱ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۳۴٫۹۰ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲٬۳۱۹ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۹۴-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:آیچی شهرون
آلفرد ورنر
آلفرد ورنر (بزائه‌یِ ۱۸۶۶ – بمرده‌یِ ۱۹۱۹) اتا سوئیسی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۱۳ میلادی، هشت وجهی مولکولون سر کار هکردن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
ملیک
ملیک اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
آلفرد ورنر
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:سوئیس شیمی‎دون رج:۱۸۶۶ بزائه‌ئون رج:۱۹۱۹ بمرده‌ئون
ملیک
جمعیت
اینتا روستا، اسفیورد شوراب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۰۸ نفر (۱۴۷خانوار) بی‌یه.
منابع
ملیک
مسعود جهانی
بریم بگردستن
رج:زننه آدمون رج:ایران خوننده‌ئون رج:ایرانی تنظیم‌کرون
خوزستان اوستان
خوزستان اتا ایران ِاوستان‌ها جه هسه که اهواز ونه گت‌ترین شهر و مرکز هسته. این اوستان دله ۴٬۷۱۰٬۵۰۹ نفر جمیعت درنه و ونه گتی ۶۴٬۰۵۵ ک‌م۲ هسته. خوزستانِ مردمون عربی، بختیاری، فارسی و بعضی لری‌مونا لهجه‌ئون جه گپ زندنه. خوزستان خله پربرکت بنه دارنه و قدیم‌تاسا ونه دله زراعت خوبِش وونه. این اوستان جه خله روخنه‌ئون رد بینه که کارون، شط العرب، کرخه و دز وشون دله گت‌ته‌ته هستنه. خوزستانِ خاکِ بِن جه هم نفت و گاز درإنه و اونجه ات‌خله پتروشیمی و نفتی چاه بزونه. خوزستان، ایران ِجی‌دی‌پی دله ۱۴٫۸ درصد سهم دارنه که تهران اوستان په، دومین رتبه هسته. این اوستان ایران و عراق جنگ دله خله صدمه بخرده و اسا هم ونه محیط‌زیست بحرانی حالت دارنه.
منابع
رج:ایران اوستانون
۱۶ دسامبر
16 دسامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 16 دسامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
16
دموکریتوس
دموکریت یا دموکریتوس یونانی فیلسوف بی‌یه که اتم ِسر باور داشته و گاته همه‌چی ره تومبی انده تیکه-تیکه هاکنیم که اتا بنیادی چیز جه برسیم و وه ره گاته «اتم».
دموکریتوس شه خَوری بائوته «اون گادر آناکساگوراس پیر بی‌یه، من جوون آدم بیمه» و حدس زنّه که حدود ۴۳۰ پیش از میلاد، آبدار ِشهر دله، دنیا بمو بائه. وه خله سفر شی‌یه و مصر، ایران، بین النهرین و حتا هند و آفریقا جه سفر هاکرده. وه ره لئوکیپوس ِشاگرد دونّه و کسی بی‌یه که شصت‌تا کتاب بنویشته و شه اتا جدیدِ مکتب ره بساته. دموکریتوس شی‌یه مردم میون و وشون جه گپ زوئه و اینتی شه نظرات ره ترویج کارده. زمونی که دموکریتوس بورده آتن، هچکی اونجه وه ره نشناسی‌یه و افلاطون هم خله ونجه بد داشته.
دموکریتوس گاته همونتی که صخره ره بکشنی، سنگ وانه؛ اَی سنگ ره بشکنی سنگ‌ریزه وانه؛ سنگ‌ریزه ره بشکنی خاک وانه و...، هر چیز دیگر هم اگه بشکنی تا حدی ریز وونه. این نظریه ره «اتمی نظریه» گاتنه و «اتم» ره پچوک‌ترین واحدی دونستنه که مواد ونجه تشکیل وانّه. دموکریت گاته البته اتم‌ها ره شاید بوو چنتا دسته جه رَسِد هاکردن و وشون شکل تونده فرق هاکنه. (مثل تش ِاتم وسته گِردی بائه که گرم‌ته بائن. یا بعضی اتم‌ها سنگین‌ته و بعضی سَوِک‌ته هستنه) اتم ره جاودونه دونستنه و گاتنه از بین نشونه و بوجود ننه ولی اتم‌ها مدام درنه حرکت کانّه و وشون میون فاصله‌ای وجود دارنه که خالی هسته و اتم‌ها دل ونه که پایینی سقوط هاکنن. این نظریه اِسا، جدیدِ علم جه خله نزدیکی دارنه و ونه منطق ماده باوری جه شکل گیرنه و اسا دومبی که دموکریتِ نظریه‌یِ کلیات درست بی‌یه و بعداً که جدیدِ دوره دله، جان دالتون این باور ره دِباره زنده هاکرده، همون «اتم» کلمه جه دِباره استفاده هاکرده تا اونچی کشف هاکردنه ره توضیح هاده.
اتمیست‌ها ره متهم کاردنه که وشون تصادف جه باور دارنه؛ ولی وشون ویشته جبرگرا بینه و گاتنه همه چی طبق اتا طبیعی قانون، که لوگوس گاتنه، جه په‌رووی کانده. این نظر هم اسا جدیدِ دوره دله و اِسایِ اطلاعات جه، ویشته طرفدار دارنه.
منابع
رج:پیشاسقراطی فیلسوفون
اسپکه
اسپکه سیستان و بلوچستان اوستان ره اتا شهر هسته که لاشار شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۴٬۷۱۹ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:سیستان و بلوچستان اوستان شهرون رج:لاشار شهرستان
کوبه، هیوگو
کوبه اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهیوگو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱٬۵۳۰٬۸۴۷ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۵۵۲٫۲۳ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲٬۷۷۲ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۸۸۹-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:هیوگو شهرون
ریگ‌چشمه (بابل)
ریگ‌چشمه (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِبابل‌کنار بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، درازکلا دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۰۸ نفر (۳۴خانوار) بی‌یه.
منابع
ریگ‌چشمه (بابل)
شمالی خراسان اوستان
منابع
رج:ایران اوستانون
سودتنلند
سودِتِنلند (انگلیسی جه: Sudetenland) اتا آلمانی نوم هسته که اوایل قرن بیستم چکسلواکی ِغربی مناطق ره گاتنه که ویشته آلمانی‌تبارون اونجه دَیینه. این منطقه مشخصا بوهم-موراویا ِسامون و سیلزی-بوهم ِسامون ره شامل بی‌یه.
بقاع استان
بقاع اتا استان، لبنان دله، هسته که ۷۵۰٬۰۰۰ نفر جمعیت دانه. این استان دله اکثریت ره شیعه په‌روون دارنه.
شهرون
رج:بقاع رج:لبنان
کلودیو ویلیمان
کلودیو ویلیمان گنزالس اتا اروگوئه‌یی سیاستمدار بی‌یه.
منابع
رج:اروگوئه رییس‌جمهورون
اگم ته دییی
اگم ته دییی اتا اسپونیایی سریال هسه کا استرسئور دراما هسهو
۱۹۸۵
۱۹۸۵ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۸۵ ره ورزا ِسال دونستنه.
اگم ته دییی
آسنی امبس بوه:
اتا هیفده سال دار کیجا هسه ما شونه اتا نو محل امبا اونتا چی کا خلی عجائب غرائب هسه اینتا هسه کا اتا کیجا دی دره کا ونه نوم کیریس هسه و خلی  وه ره موننه…
۱۹۸۵
منابع
رج:میلادی سال
فتاح فتحی
فتاح فتحی (بزائهٔ ۱۳۶۶ آذر ۲۵ - اوز لارستون) گه ونه اصلی نوم فتح الله فتحی هسته ئه‌تا ایرونی نوازنده ، تنظیم‌کر و موسیقیِ تهیه کاننده هسته.
بن‌مایه
رج:گت مردمون لارستون رج:ایرونی نوازندگون رج:ایرانی تنظیم‌کرون
۶ مرداد
۶ مرداد هجری شمسی، مساوی ۵ فردینه ما تبری.
بمردون
رج:مرداد
ریچارد ویلشتتر
ریچارد ویلشتتر (بزائه‌یِ ۱۸۷۲ – بمرده‌یِ ۱۹۴۲) اتا آلمانی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۱۵ میلادی، کلروفیل سر کار هکردن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آلمان شیمی‎دون رج:۱۸۷۲ بزائه‌ئون رج:۱۹۴۲ بمرده‌ئون
تلوباغ
تلوباغ اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، اسفیورد شوراب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۹۶۱ نفر (۴۸۶خانوار) بی‌یه.
منابع
تلوباغ
اونتا کیجا کئه(مدونا موزیک)
«اونتا کیجا کئه» تاتا خونش هسه کا مدونا  1987 دله بخاندسه.
ممبعئون
اینگیلیسیج ویکیپیدیا
اسفندک
اسفندک سیستان و بلوچستان اوستان ره اتا شهر هسته که سراوان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۲٬۹۶۲ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:سیستان و بلوچستان اوستان شهرون رج:سراوان شهرستان
۱۹۸۴ (میلادی)
۱۹۸۴ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۸۴ (میلادی) ره گَل ِسال دونستنه.
منابع
رج:میلادی سال
دهگلان شهرستان
دهگلان شهرستان کوردستان اوستان ره اتا شهرستان هسته. این شهرستان ره سال ۱۳۸۶ شمسی بساتنه. ونه گتی (=مساحت) ۱۲۵۰ کیلومترمربع هسه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۶۴٫۰۱۵ نفر اونجه زندگی کردنه. دهگلان شهرستان دله دِتا شهر درنه.
مهدی اسدی
بن مایه
رج:گت مردمون آمل رج:مازرونی مجریون
جنوبی خراسان اوستان
جنوبی خِراسون اتا ایران ِاوستان‌ها جه هسه که بیرجند ونه گت‌ترین شهر و مرکز هسته. این اوستان دله ۷۶۸٬۸۹۸ نفر جمیعت درنه و ونه گتی ۱۵۱٬۱۹۳ ک‌م۲ (سومین گتِ اوستان) هسته. جنوبی خراسون دله هوا خِشک هسه و وارش خله کم زنده. اونجه زعفرون خله کشت بونه. این اوستان، افغانستان وَر، ات‌خله سامون دارنه.
منابع
رج:ایران اوستانون
فریتس هابر
فریتس هابر (بزائه‌یِ ۱۸۶۸ – بمرده‌یِ ۱۹۳۴) اتا آلمانی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۱۸ میلادی، آمونیاک ره صنعتی بساتن  وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آلمان شیمی‎دون رج:۱۸۶۸ بزائه‌ئون رج:۱۹۳۴ بمرده‌ئون
۱۷ دسامبر
17 دسامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 17 دسامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
ایوان بند
ایوان بند ئه‌تا موسیقی گروه هسته گه ۹۵ اسفند دله پایه گذاری بیّه.
۷ مرداد
۷ مرداد هجری شمسی، مساوی ۶ فردینه ما تبری.
ایوان بند
ناشر
رج:ایران خوننده‌ئون
۷ مرداد
بمردون
رج:مرداد
اونتا تمن کا سوکنائون دکوشت بینه ته کجه دیی؟
اونتا تمن کا سوکنائون دکوشت بینه ته کجه دیی؟ (Where Were You When the Lights Went Out?) اتا کومدی فیلم هسه کا 1968 دله مونتشر بویه.
ممبعئون
رج:آمریکایی فیلمون رج:انگلیسی فیلمون
کریکلا (بابل)
کریکلا (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِبابل‌کنار بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، درازکلا دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۶۶۰ نفر (۲۰۰خانوار) بی‌یه.
منابع
کریکلا (بابل)
امامزاده قاسم چرمی
امامزاده قاسم چرمی اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. امامزاده قاسم چرمی مازرون استان و نکا شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش هزار جریب، دهستان استخر پشت، روستای چرمی هسته. این بنا ۱۶۷۰۰ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۵-۱۰-۰۳ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نکا تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون امامزاده‌ئون fa:امامزاده قاسم چرمی
هنری کیسینجر
هنری کیسینجر وه آمریکایِ امنیت ملی مشاور و بعدها خارجی امور ِوزیر بی‌یه که نیکسون دولت دله دیّه و اداره فورد دله کار کرده.
رج:نیویورک سیاستمدارون‏ رج:دبیران دولت ایالات متحده رج:زننه آدمون
امامزاده پنج تن (نکا)
امامزاده پنج تن اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. امامزاده پنج تن مازرون استان و نکا شهرستان دله دره. ونه آدرس شهرسان نکا، بخش هزار جریب، دهستان استخر پشت، روستای ارم هسته. این بنا ۱۷۸۰۴ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۵-۱۲-۱۴ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نکا تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
اسماعیل‌آباد (خاش)
اسماعیل‌آباد (خاش) سیستان و بلوچستان اوستان ره اتا شهر هسته که خاش شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۴٬۶۸۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:سیستان و بلوچستان اوستان شهرون رج:خاش شهرستان
کهگیلویه و بویراحمد اوستان
کهگیلویه و بویراحمد اتا ایران ِاوستان‌ها جه هسه که یاسوج ونه گت‌ترین شهر و مرکز هسته. این اوستان سال ۱۳۵۵ بساته بیّه و اسا ونه دله ۷۱۳٬۰۵۲ نفر جمیعت درنه و ونه گتی ۱۵٬۵۰۴ ک‌م۲ هسته. اونجه مردمون ویشته لری و بختیاری هستنه.
منابع
رج:ایران اوستانون
حمید صفت
حمید صفت (بزائه مرداد ۱۳۷۲) گه اوایل ونه لقب حمید ابتکار بیه و ونه اصلی نوم حمید امیری‌صفت هسته ئه‌تا ایرونی رپره.
وه راهنمایی دوره جه موسیقی ره شروع هاکارده. سال ۸۹ «نگو شهیدِ» ویدئو ون جه پخش بیّه. از ونه معروف آهنگ‌ئون بنشنه «هیس معلومه کجایی» ، «میزنم ریشمو» و «لیلا» ره نوم بَــوِردِن. وه همکاری‌هایی امیرعباس گلاب جه هم داشته.
حمید صفتِ محبوب خوننده‌ئون ایران دله یاس ، هیچکس و علی سورنا هستنه و خارج از ایران وه امینم و لوپه فیاسکو کارها ره دوست دارنه.
قتل
وه روز ۲۶ مرداد ۹۶ متهم بیّه که شه خوردپییر ره بکاشته. وه این قتل ره گردن بیته و باته چون این مردی که ۶۶ سال سن داشته، ونه مار ره اذیت کارده، ونجه درگیر بیی یه و وه ره بزوئه که ونه سر ضربه بخارده و بمرده.
هزارکانیان
هزارکانیان کوردستان اوستان ره اتا شهر هسته که دیواندره شهرستان دله کته. این شهرستان ره سال 99 بساتنه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، حدود هزار نفر اونجه زندگی کردنه.
په‌نویس
رج:کوردستان اوستان شهرون رج:دیواندره شهرستان
هیمه‌جی، هیوگو
هیمه جی اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهیوگو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۵۳۶٬۱۷۰ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۵۳۴٫۲۷ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱٬۰۰۴ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۸۸۹-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
۸ مرداد
۸ مرداد هجری شمسی، مساوی ۷ فردینه ما تبری.
هیمه‌جی، هیوگو
بیرون بگردستن
رج:هیوگو شهرون
۸ مرداد
بمردون
رج:مرداد
۱۹۸۳
۱۹۸۳ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۸۳ ره خی ِسال دونستنه.
منابع
رج:میلادی سال
هلا تروک کشمه
هلا تروک کشمه یا هنتا تروک کشمه  اتا فیلم هسه کا 1997 مونتشر بیه ، اینتا فیلم 109 دقّه هسه و ونه اصلی زوون اینگیلیسیج هسه
ممبعئون
رج:آمریکایی فیلمون رج:انگلیسی فیلمون
مس‌دره
مس‌دره اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِبابل‌کنار بخش دله دره.
منابع
مس‌دره
گرجی‌کلا
گرجی‌کلا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، اسفیورد شوراب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۸۶۹ نفر (۴۲۳خانوار) بی‌یه.
منابع
گرجی‌کلا
داوید آلبالا
داوید آلبالا کاردمیل (بزائه سانتیاگو، ۱۱ نوامبر ۱۹۷۱)، شیلیایی روزنومه‌نویس، فیلمِ کارگردون، فیلمنومه‌نویس و تهیه‌کننده هسه.
بوریتن پمون
بوریتن پیمان (اسپانیولی جا: Pacto de fuga) ‌ات‌تا شیلیایی فیلم ۱۵۳۲ تبری سالِ محصول هسه که ونه کارگردون داوید آلبالا بی‌یه.
واقعه تاریخی
این الهام گرفته از وقایع رخ داده در فرار از زندان است که در تاریخ ۳۰ ژانویه ۱۹۹۰ در زندان عمومی سانتیاگو اتفاق افتاد، این رخداد به عملیات موفقیت معروف است. در این رخداد ۴۹ زندانی زندان عمومی سانتیاگو، از جمله چندین عضو جبهه میهنی مانوئل رودریگز که به دلیل اقدامات مسلحانه ای که در دوران دیکتاتوری نظامی اتفاق افتاده بود، از جمله هفت نفر که به جرم حمله علیه آگوستو پینوشه به اعدام محکوم شده بودند از زندان گریختند.
تاهارا، آیچی
بیرون بگردستن
رج:آیچی شهرون
ایرانشهر
په‌نویس
رج:سیستان و بلوچستان اوستان شهرون رج:ایرانشهر شهرستان
والتر نرنست
والتر نرنست (بزائه‌یِ ۱۸۶۴ – بمرده‌یِ ۱۹۴۱) اتا آلمانی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۲۰ میلادی، گرمایش وسه نو راه پیدا هاکردن  وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آلمان شیمی‎دون رج:۱۸۶۴ بزائه‌ئون رج:۱۹۴۱ بمرده‌ئون
رودپشت
جمعیت
اینتا روستا، اسفیورد شوراب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۴۸۱ نفر (۲۴۵خانوار) بی‌یه.
منابع
رودپشت
۹ مرداد
۹ مرداد هجری شمسی، مساوی ۸ فردینه ما تبری.
بمردون
رج:مرداد
فردریک سودی
فردریک سودی (بزائه‌یِ ۱۸۷۷ – بمرده‌یِ ۱۹۵۶) اتا بریتانیای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۲۱ میلادی، ایزوتوپ‌ها ره دَربَوِردن و رادیواکتیو مواد ره بشناسی‌ین  وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:بریتانیا شیمی‎دون رج:۱۸۷۷ بزائه‌ئون رج:۱۹۵۶ بمرده‌ئون
۱۹۸۲
۱۹۸۲ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۸۲ ره سک ِسال دونستنه.
منابع
رج:میلادی سال
حج حادثه (۲۰۱۵)
منایِ حادثه اتا اتفاق بی‌یه که ونه سَره ۷۱۷ زائر بمردنه و ۸۶۳ نفر دیگه زخمی بَیینه، این حادثه روز ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۵ اتفاق دَکِته ونه دلیل شلوغی و جمعیت ِانبسی بی‌یه که نفس‌تنگی و خفگی مردم وسّه پیش بیارده و اینتی مردمون که خاستنه بورِن شیطون ره سنگ بَزنن، مشکل دَکِتنه.
دلایل
حج گادِر کسی که خانه حاجی بَواشه، ونه جمرات دله شیطون ِسمبل ره سنگ بَزنه. این مراسم دله بی‌یه که این اتفاق دَکته. دلیل ورودی‌هایِ دَوِستن اعلام بَیی‌یه.
ایرانی خَوِرگزاریون بائوتنه محمد بن سلمان، ولیعهدِ جانشین و جنگِ وزیر، خاسته شه 200 نفری کاروان جه بئه جمرات دله و همینسه پولیس بعضی ورودی‌ها ره ونه امنیت وسّه دَوست بی‌یه. بعضی هم گانّه ونه ماشین خلاف جریونی که مردمون حرکت کاردنه، سرعت بالا جه دَرشی‌یه و این مردمون ره بترسنی‌یه و وشون فِرار هاکردنه که باعث بیّه هرج-مرج بَواشه. البته سعودی مقامات این شایعه ره تکذیب هاکردنه.
بعضی تحلیل‌کَرون هم حدس بَزونه که شاید «جنگ قدرت» باعث بَیی‌یه ملک سلمان ِریکا (محمد بن سلمان) این کارها ره هاکنه که اینتی محمد بن نایف (ولیعهد) ِموقعیت ره خِراب هاکنه و وه ره بی‌کفایت سِراق هاده.
موزی‌کتی‌پارک
موزی‌کتی‌پارک اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِبابل‌کنار بخش دله دره.
حج حادثه (۲۰۱۵)
تلفات
اینتی که ایرنا سایت بائوته ۹۵ نفر ایرانی و جمعاً ۱۲۰۰ نفر، عربستون دله، شیطون ِسنگ بزوئِن سَره بمردنه. ۷ نفر مازرون، ۸ نفر گلستان و ۳ نفر گیلان ِآدِم بینه. ولی رسمی آمار اینتی هستنه:
موزی‌کتی‌پارک
جمعیت
اینتا روستا، درازکلا دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۶۵ نفر (۵۰خانوار) بی‌یه.
حج حادثه (۲۰۱۵)
واکنش‌ها
این حادثه په ایران دله علی خامنه‌ای ۳ روز عمومی عزا اعلام هاکرده. ایران دله خله‌ها این اتفاقات ره عربستونی مقامات ِبی‌کفایتی جه بدونِستنه و وشون ِپاسخگویی ره بخاستنه.
موزی‌کتی‌پارک
منابع
موزی‌کتی‌پارک
حج حادثه (۲۰۱۵)
واکنش‌ها
ترکیه دله هم دینی مسائل ِوزیر بائوته که این اتفاق نَوِسته دَکفه و عربستون ِمقامات جه بخاسته که سال‌های بعد تموم مسلمون‌ها جه کومِک بَییرن.
پانویس
رج:حج رج:سال ۲۰۱۵ رج:عربستون تاریخ
اما هلا ایجه درمی
اما هلا ایجه درمه (انگلیسی: We Are Still Here) زهله‌ور فیلم هسه کا ۲٬۰۱۵ مونتشر بیه و ۸۴ دقه هسه و امریکا دله بساتنه وه ره.
ممبعئون
رج:آمریکایی فیلمون رج:انگلیسی فیلمون رج:۲۰۱۵ فیلمون
۱۸ دسامبر
18 دسامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 18 دسامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
18
لاپاز
لاپاز گت‌ترین شهری هسته که بولیوی دله وجود دارنه و دولِتِ مقر این شهر دله دره ولی رسماً سوکره بولیویِ نیشتنگا هسته.
منابع
رج:جنوبی آمریکا نیشتگائون رج:بولیوی شهرون
میان گاله حسینیه
میان گاله حسینیه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. میان گاله حسینیه مازرون استان و نکا شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان مهروان، روستای میان‌گاله هسته. این بنا ۲۱۹۶۳ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نکا تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون تکیه‌ئون
چارمحال و بختیاری اوستان
چهارمحال و بختیاری اتا ایران ِاوستان‌ها جه هسه که شهرکرد ونه گت‌ترین شهر و مرکز هسته. این اوستان دله ۹۴۷٬۷۶۳ نفر جمیعت درنه و ونه گتی ۱۶٬۳۳۲ ک‌م۲ هسته. این اوستان مردمون بختیاری لُر هستنه.
منابع
رج:ایران اوستانون
۱۰ مرداد
۱۰ مرداد هجری شمسی، مساوی ۹ فردینه ما تبری.
کردخیل (ساری)
کردخیل (ساری) اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، اسفیورد شوراب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۹۸۴ نفر (۴۹۵خانوار) بی‌یه.
منابع
کردخیل (ساری)
حمید شفاهی
حمید شفاهی (بزائه ساری) ئه‌تا از تبرستون شبکهٔ هِنرمِندون هسته گه به کار اجرا مشغوله.
بن مایه
رج:گت مردمون ساری رج:مازرونی مجری‌ئون
بزمان
بزمان سیستان و بلوچستان اوستان ره اتا شهر هسته که ایرانشهر شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۵٬۱۹۲ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:سیستان و بلوچستان اوستان شهرون رج:ایرانشهر شهرستان
فرانسیس ویلیام آستون
فرانسیس ویلیام آستون (بزائه‌یِ ۱۸۷۷ – بمرده‌یِ ۱۹۴۵) اتا بریتانیای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۲۲ میلادی، ایزوتوپ‌ها ره کشف هاکردن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:بریتانیا شیمی‎دون رج:۱۸۷۷ بزائه‌ئون رج:۱۹۴۵ بمرده‌ئون
آماگاساکی، هیوگو
آماگاساکی اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهیوگو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۶۱٬۲۰۲ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۴۹٫۷۷ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۹٬۲۶۷ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۱۶-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:هیوگو شهرون
۲۸ ژانویه
۲۸ ژانویه سالِ بیست و هشتمین روز، گریگوری تقویم دله، هسته.
بریم بگردستن
۲۸
نورمحمدتباشی
نورمحمدتباشی اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِبابل‌کنار بخش دله دره.
۱۹۸۱
۱۹۸۱ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۸۱ ره تلا ِسال دونستنه.
نورمحمدتباشی
جمعیت
اینتا روستا، درازکلا دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۸۱ نفر (۲۷خانوار) بی‌یه.
۱۹۸۱
منابع
رج:میلادی سال
آیسای، آیچی
آیسای اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآیچی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۶۵٬۴۸۱ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۶۶٫۶۳ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۹۸۳ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:آیچی شهرون
گیله‌کلا علیا
گیله‌کلا علیا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، اسفیورد شوراب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۵۷ نفر (۱۷۶خانوار) بی‌یه.
منابع
گیله‌کلا علیا
بمپور
بمپور سیستان و بلوچستان اوستان ره اتا شهر هسته که بمپور شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱۲٬۲۱۷ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:سیستان و بلوچستان اوستان شهرون رج:بمپور شهرستان
۱۹ دسامبر
19 دسامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 19 دسامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
19
زین‌العابدین بن علی
زین‌العابدین بن علی اتا تونسی سیاستمدار بی‌یه که این کشور دله خله سال ریاست جمهوری داشته و عربی بهار گدر په هکته و فرار هکرد، در بورده و سعودی عربستون دله پناه هایته. ونه شکست بخردن باعث بیّه که دیگه عربی کشورون دله هم مردم هرستن و شه حکومتون جه درهکفن.
منابع
رج:تونس رییس‌‌جمهورون
۱۱ مرداد
۱۱ مرداد هجری شمسی، مساوی ۱۰ فردینه ما تبری.
بمردون
رج:مرداد
۲۹ ژانویه
۲۹ ژانویه سالِ بیست و نهمین روز، گریگوری تقویم دله، هسته.
نوکجار
نوکجار اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِبابل‌کنار بخش دله دره.
۲۹ ژانویه
بریم بگردستن
۲۹
نوکجار
جمعیت
اینتا روستا، درازکلا دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۶ نفر (۷خانوار) بی‌یه.
منابع
نوکجار
وستهام یونایتد
وستهام یونایتد فوتوال تیم اتا  فوتوال تیم  محله آپتون پارک درون که انگلستان درون دره هسه. این تیم سال ۱۸۹۵ میلادی درون بسات بیه. مهم‌ترین افتخارات اینتا لندنی تیم ، قهرمانی جام در جام اروپا ۱۹۶۵ و سه بار قهرمانی جام حذفی انگلستان هسه. بازی وستهام _ میلوال اتا از جنجالی‌ترین دربی‌های سراسر دنیا هسه که با تدابیر شدید امنیتی شهر لندن درون برگزار بونه.
کادر فنی
کاکرون
ترکیب تیم وستهام تا تاریخ ۷ اکتبر ۲۰۲۱
منابع
وستهم
گیله‌کلا سفلی
گیله‌کلا سفلی اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، اسفیورد شوراب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۸۰۲ نفر (۳۹۲خانوار) بی‌یه.
منابع
گیله‌کلا سفلی
تئودور ویلیام ریچاردز
تئودور ویلیام ریچاردز (بزائه‌یِ ۱۸۶۸ – بمرده‌یِ ۱۹۲۸) اتا آمریکای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۱۴ میلادی، برای تعیین دقیق وزن اتمی بسیاری از عنصرهای شیمیایی وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
بنت
بنت سیستان و بلوچستان اوستان ره اتا شهر هسته که نیک‌شهر شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۵٬۸۲۲ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:سیستان و بلوچستان اوستان شهرون رج:نیک‌شهر شهرستان
اِشتِر
شِتِر اتا کاله‌دار حیوون هسته که آدمون وه ره اهلی هاکردنه و کار کشنّه. شتر بیابون دله راحت دووم یارنه و ونه پشت ات-دِ تا کول دارنه که ونه درون ئو جمع بونه. شترِ گِر (شیر) و گوشت و پوست ره آدمون استفاده کنّه.
سه جور شتر اسا وجود دارنه: ات کول‌دار شتر که ۹۴ درصد شترون ره شامل وونه. د کول‌دار شتر ۶ درصد شترونِ جمعیت هستنه. د کول‌دار وحشی شتر که خله کم هستنه و در منقرض وونّه. ات‌سری شترمونا هم جنوبی آمریکایِ قاره دله درنه، لاما و آلپاکا دستوری، که وشون پشت کول ندارنه.
میگل دایاز-کانل
میگل دایاز-کانل (Miguel Díaz-Canel, ؛ بزائه‌ی ) کوبایی سیاستمدار هسته که این کشورِ ۱۹مین رئیس‌جمهور بیی‌یه.
وه سال ۲۰۱۳ جه معاون اول بی‌یه و شورای حکومت و شورای وزیران دله دیّه. روز ۱۸ آوریل ۲۰۱۸ بعنوان کوبای رئیس‌جمهور انتخاب، و رائول کاسترو جانشین بیّه.
۱۲ مرداد
۱۲ مرداد هجری شمسی، مساوی ۱۱ فردینه ما تبری.
آذربایجون جوغرافی
آذربایجون ِجوغرافی  اتا کشور ِجوغرافیایی وضع ره سِراق دِنه. آذربایجون سه تا رشته کوه میون دره که وشون نوم قفقاز گت رشته کوه (شمال ور)، قفقاز کچیک رشته کوه (غرب ور) و تالش رشته کوه که جنوب ور دره هسه. اینتا کشور بلن‌ترین قوله نوم بازاردوزو هسه. ونه گت‌ترین رودون نوم کورا و ارس هسه. وه دِتا جور او وهوا دارنه که سرد و کوهستونی و رطوبتی هسنه. ونه دله نفت و گاز هم دره. وه چندتا جزیره مازرون دریا دله دارنه که گت‌ترین وشون بوللا و گیل هسنه. ونه پایتخت باکو هسه که ونه گت‌ترین شهر هم هسه ونه چندتا دیگه گت شهرون نوم هم گنجه و نخجوون هسه. ونه گت‌ترین دریاچه‌ئون هم حاجی قبول، بیوک شور و جاندار گول هسنه. ونه گتی۸۶۶۰۰ کیلومتر مربع هسه. آذربایجون چندتا ملی پارک هم دارنه که گت‌ترین وشون اوردوباد و شیروون ملی پارک هسنه.
آذربایجون ۵۹ تا بخش و اتا خد مختار جوموری ره قسمت بونه که ونه خد مختار جوموری نوم نخجوون هسه که شه هفت تا بخش دیگه ره قسمت بونه.نخجوون خد مختار جوموری نیشته گاه، نخجوون شهر (آذربایجون اتا گت شهر) هسه. نخجوون ایران و تورکیه و ارمنستون میون دره. ونه سامون با ایران ارس رود هسه.
۳۰ ژانویه
۳۰ ژانویه سالِ سی‌اُمین روز، گریگوری تقویم دله، هسته.
بریم بگردستن
۳۰
بنجار
بنجار سیستان و بلوچستان اوستان ره اتا شهر هسته که زابل شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۳٬۷۶۰ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:سیستان و بلوچستان اوستان شهرون رج:زابل شهرستان
آکاشی، هیوگو
بیرون بگردستن
رج:هیوگو شهرون
پارسی باستان
پارسی باستان (𐎠𐎼𐎹) که اون گدر وه ره گتنه آریا، اتا زوون بی‌یه که نیاایرانی زوون سر جه تغییر هکرده و هخامنشیون دوره ایران دله ونجه گپ زونه. دوره باستان جه فقط این زوون و اوستایی جه آثاری بموندسته. پارسی باستان ره هخامنشیونِ کتیفه‌ئون دله میخی خط جه نوشتنه. پارسی باستان ره ساسانیون گدر تغییر هدانه و پارسی میونه ره بساتنه که وه هم عربونِ بموئن په ای عوض بیّه و فارسی ونجه کنار هکته.
منابع
رج:ایرانیج زوون رج:هخامنشیون رج:بمرده زوونون
۲۰ دسامبر
20 دسامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 20 دسامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
20
ات کپون شتر
منابع
رج:شتر
ویارسره
منابع
ویارسره
۳۱ ژانویه
۳۱ ژانویه سالِ سی و یکمین روز، گریگوری تقویم دله، هسته.
بریم بگردستن
۳۱
فریتس پرگل
فریتس پرگل (بزائه‌یِ ۱۸۶۹ – بمرده‌یِ ۱۹۳۰) اتا اتریشی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۲۳ میلادی، میکروآنالیز روش ره کربن‌دار مواد سر بساتن  وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:اتریش شیمی‎دون رج:۱۸۶۹ بزائه‌ئون رج:۱۹۳۰ بمرده‌ئون
د کپون شتر
دِ کپّون شتر یا مغولی شتر (فارسی جه: شتر دو کوهانه) ات جور شتر نوم هسته که ونه پشت دِتا کول یا کپّون دارنه. این شترون ویشتر میونی آسیا و آسیای شرق و خاورمیونه دله درنه و شترونِ جمیعتِ شیش درصد ره شامل وونه.
منابع
رج:شتر
۱۳ مرداد
بمردون
رج:مرداد
یغنابی
ینغابی اتا زوون هسته که تاجیکستون دله گنش‌کَر دارنه. این زوون ره کوهی‌شون گپ زنّه که سغدی تبار هستنه و همینسه وشون زوون ره نو سغدی هم گنّه.
منابع
رج:ایرانیج زوون رج:تاجیکستون مردمون
دانیل اورتگا
منابع
رج:زننه آدمون رج:گت مردمون نیکاراگوئه رج:نیکاراگوئه رییس‌جمهورون
ریچارد ژیگموندی
ریچارد ژیگموندی (بزائه‌یِ ۱۸۶۵ – بمرده‌یِ ۱۹۲۹) اتا اتریشی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۲۵ میلادی،  کلوییدی شیمیِ تحقیقات وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:اتریش شیمی‎دون رج:۱۸۶۵ بزائه‌ئون رج:۱۹۲۹ بمرده‌ئون
پارسی میونه
فارسی میانه یا پارسی میونه زوون که وه ره اونگدر پارسیگ گتنه و بعداً ونه نوم پهلوی بیّه، اتا ایرانیج زوون هسته که ساسانیون ِدوره رسمیت داشته و ایرانشهر دله ونجه گپ زونه و نوشتنه. این زوون، عربون بمونه په، رِقِد هپاته و ونه جا ره فارسی زوون و لوری بیتنه. پارسیگ زوون شه ایرانیج جنوب‌غربی زوونون جا بی‌یه و چون وه ره «پهلوی» هم گتنه، بعضاً وه ره پارتی زوون جا اشتباه گیرنه.
منابع
رج:ایرانیج زوون رج:ساسانیون
شرفدارکلا علیا
جمعیت
اینتا روستا، اسفیورد شوراب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۶۸۰ نفر (۳۵۷خانوار) بی‌یه.
منابع
شرفدارکلا علیا
هلی‌خال
هلی‌خال اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِبابل‌کنار بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، درازکلا دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۵۲۴ نفر (۱۶۷خانوار) بی‌یه.
۲۰۱۹
۲۰۱۹ میلادی تقویم دِ هزار و نوزدهمین سال هسته.
اتفاقات
رج:۲۰۱۹ (میلادی)
د کول‌دار وحشی شتر
د کول الخی شتر یا وحشی شتر (فارسی جه: شتر دو کوهانه وحشی) اتی شتر نوم هسته که چین وَری درنه و ونه نسل در بزه وونه. این شترونِ تعداد خله کم هسته.
هلی‌خال
منابع
هلی‌خال
د کول‌دار وحشی شتر
منابع
رج:شتر
محمدعلی فردین
محمدعلی فردین (بزائه ۱۵ اسفند ۱۳۰۹_ ۱۳۷۹)، ایرانی بازیگر هسته.
منابع
رج:ایرانی ورزشکارون رج:ایران بازیگرون
بندر بریس
بندر بریس سیستان و بلوچستان اوستان ره اتا شهر هسته که دشتیاری شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۴٬۴۴۸ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:سیستان و بلوچستان اوستان شهرون رج:دشتیاری شهرستان
زمستونی المپیک
زمستونی المپیک کائون ات‌سری ورزشی تورنمنت هسته که هر چار سال ات‌بار، برگزار وونه و ورزشونی ره شامل بونه که یخ‌سر یا زمستون دله ونه کا هاکنن. این المپیک ره تابستونی المپیک دستوری بساتنه و وه ره هم المپیک بین‌المللی کمیته (IOC) اجرا کنده.