cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کوره سر (یک)
کوره سر (یک) اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ خله سال جه رسنه. کوره سر (یک) مازرون استان و شهسوار شهرستون دله دره. ونه آدرس بخش گلیجان، دهستان سلیمان‌آباد، روستای لاکتراشان هسته. این بنا، ۳۷۷۹ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۰-۰۲-۱۸ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:تنکابن تاریخی جائون
۱۹۴۸
۱۹۴۸ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۴۸ ره گل ِسال دونستنه. این سال کبیسه بی‌یه.
منابع
رج:میلادی سال
نیمروز ولایت
منابع
رج:افغانستان ولایتون
دولت‌آباد (ساری)
دولت‌آباد اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، مذکوره دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۶۳۵ نفر (۳۱۵خانوار) بی‌یه.
منابع
دولت‌آباد (ساری)
نیمبلوک
نیمبلوک جنوبی خراسان اوستان ره اتا شهر هسته که قائنات شهرستان دله قرار دارنه و سال ۱۳۸۳ شمسی تاسا شهر هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۴٬۷۶۲ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:جنوبی خراسان اوستان شهرون
کریستین آنفینزن
کریستین آنفینزن (بزائه‌یِ ۱۹۱۶ – بمرده‌یِ ۱۹۹۵) اتا آمریکای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۷۲ میلادی، ریبونوکلیزها سر کار هکردن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
جارمت
جارمت اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ هزاره اول پیش از میلاد جه رسنه. جارمت مازرون استان و شهسوار شهرستون دله دره. ونه آدرس بخش گلیجان، دهستان سلیمان‌آباد، روستای لاکتراشان هسته. این بنا، ۳۷۸۰ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۰-۰۲-۱۸ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
کریستین آنفینزن
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۱۶ بزائه‌ئون رج:۱۹۹۵ بمرده‌ئون
جارمت
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:تنکابن تاریخی جائون
حرف آخر (فیلم)
حرف آخر اتا فیلم هسته که ونه تهيه‌كنندگي و کارگردانی ره حسین شهابی سال ۱۳۹۰ انجام هِدائه.
منابع
رج:حسین شهابی رج:فارسی فیلمون رج:ایرانی فیلمون
بابک خرمدین
بابک خرمدین (بمرده ۳ صفر ۲۲۳/۴ ژانویه ۸۳۸ ) خرمدین ِایرانی شورشیون گت رهبر بی‌یه که ابومسلم بمردن په، عباسیون جه بجنگسته خرمدینون ابومسلم بمردن ره انکار کاردنه و معتقد بینه که ابومسلم ورگردنه تا عدالت ره جهون دله وردگاردنه.
مقالات آنلاین برای مطالعه بیشتر
رج:عباسیون رج:شورشون
کوروایشی، آئوموری
کوروایشی اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآئوموری استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۳۷٬۵۸۵ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۲۱۶٫۹۶ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱۷۳ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۴-۰۷-۰۱ 黒石市−ホームページ移転のお知らせ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:آئوموری شهرون
برونو فرناندز
برونو میگل بورژش فرناندز (پرتغالی: Bruno Miguel Borges Fernandes; پرتغالی اروپایی:[ˈbɾunu fɨɾˈnɐ̃dɨʃ]؛ زادهٔ ۸ سپتامبر ۱۹۹۴) اتا فوتوالیت پرتغالی هسه که منسچتریونایتد وسه کا کنده منچستر هوادارا وره الماگو خوندنه
افتخارات
رج:زننه آدمون
اسب‌شورپی
اسب‌شورپی اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۵۸۸ نفر (۱۷۹خانوار) بی‌یه.
منابع
اسب‌شورپی
جنوبی آمریکا کشورون اتحادیه
جنوبی آمریکا کشورون اتحادیه که اختصاراً وه ره USAN و UNASUL هم گانّه، اتا بین‌المللی سازمان هسته که آند کشورون جامعه و مرکسور ِادغام جه تشکیل بیّه و اوائل جه اتی گمرکی اتحادیه بی‌یه.
اصلی پیمون‌نومه که باعث بیّه سازمان بساته بَواشه 23 می 2008 برزیلیا دله امضا بیّه. این پیمون گاته کیتو، اکوادر دله، ونه سازمانِ مقر بائه. روز 1 دسامبر 2010 اروگوئه دله وه ره تصویب هاکردنه و اتحادیه رسماً تشکیل بیّه. اتحادیه‌ی ِپارلمون قرار بیّه کوچابامبا، بولیوی، دله بائه و مرکزی بانک کاراکاس، ونزوئلا دله، دَواشه.
واحدِ بازار
سال 2014 گادِر UNASUR اتا «بازار» بساته که ونه دله غیرحساس ِمحصولات وسّه تعرفه حذف بی‌یه. قرار بیّه سال 2019 جه تموم محصولات، حتی اونان که حساس هستنه، این بازار دله بی‌تعرفه بَواشِن.
اقتصادی توسعه
هفت‌تا رئیس جمهوری که اتحادیه ره بساتنه (آرژانتین، بولیوی، برزیل، اکوادور، پاراگوئه، ونزوئلا و اروگوئه) «جنوبی آمریکایِ رسمی بانک» ره بوینس آیرس دله ماه دسامبر سال 2007 بساتنه. اروگوئه رییس جمهور این مراسم دله فقط دَنیبی‌یه. این بانکِ مقر قِرار بیّه کاراکاس دله بائه.
جنوب بانک ِپروژه اقتصادی توسعه وسّه و پول ِتامین رقابتون وسّه و علمی و فناوری توسعه وسّه بساته بیّه. این بانکِ تأسیس ِمنشور گانه ونه وظیفه این هسته که کشورون دله اتی برابری پیش بیاره و عدالت ره ویشته هاکنه.
دفاعی سیاستون
ونزوئلا و برزیل پیشنهاد هاکردنه که جنوبی آمریکای دفاعی شورا (CDS) ره بسازن تا اتجور مکانیسم بائه که منطقه امنیت ره حفظ داره. نظامی و دفاعی کایریون وسّه این شورا تِلاش کانده. برزیل، آرژانتین و شیلی همون اول جه گاتنه قرار نی‌یه این شورا اتی ائتلاف ناتو واری چی ره بسازه و فقط هماهنگی و کایری اقدامات ره انجام دِنه. کلمبیا اوایل نِخاسته این شورا دله عضو بواشه چون آمریکا جه متحده ولی تاریخ 20 ژوئیه 2008 عضو بیّه.
زیرساختون وسّه کایری هاکردن
این اتحادیه اعضا خله تِلاش دارنه تا جاده بساتن سَره هِدی جه کایری دارِن و طبیعی گاز و انرژی سَره هماهنگ بَواشِن.
آزاد ِسفر
این کشورون جه هرکس بتونده اتحادیه‌یِ کشورون دله تا نَوِد روز فقط اتا شناسایی کارت جه دوره هاکنه. 24 نوامبر 2006 جه، آرژانتین, بولیوی, برزیل, شیلی, کلمبیا, اکوادر, گویان, پاراگوئه, پرو, سورینام, و اروگوئه اتا پیمون بنویشتنه که ویزا بَییتن ره هِدی وسّه لغو هاکردنه.
مرکسور ِاعضا هم اتا اینتی سند امضا هاکردنه که دَیی‌یِن و کار هاکردن ره هِدی شهروندون وسِّه مجاز دونّه.
اسایِ اعضا
وقتی سال 2018 ونزوئلا دله بگیر-بگیر بیّه، کشورونی که این کشورِ حکومت ره نامشروع دونستنه و ونجه مخالف بینه، اتحادیه ره سَربی‌یشتنه و بوردنه بریم. حتا اکوادور که اتحادیه‌یِ مقر ونه کشور دله دیّه هم اتحادیه جه بریم بورده. تا سال 2020 اکثرشون خارج بَینه و فقط اسا چارتا کشور بموندستنه که ونزوئلا، بولیوی، سورینام و گویان هستنه. اسا این اتحادیه چپکی سیاست دارنه و باقی کشورون بعدته اتا جدیدِ انجمن بساتنه که وه ره «جنوبی آمریکای پیشرفت و توسعه انجمن» گانّه و راستکی کشورون ونه دله عضو بَینه.
بوریم بگردستن
رج:قاره‌ای اتحادیه‌ئون
نورستان
نورستان اتا ولایت نوم هسته که افغانستان شرق دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که نورستان دله حوالی ۱۶۷,۴۲۵ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۹,۲۶۷ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم پارون هسته.
نورستان ره قدیم‌ته «کافرستون» گتنه چون مسلمون نئی بینه ولی وشون ره زورپشتی مسلمون هکردنه و منطقه ایسم ره نورستون بی‌یشتنه. نورستانی ات‌سری زوون هستنه که خله خاص و ایزوله بموندستنه و هندو-ایرانی زوونون دله اتا سیوا دسته حیساب انّه و نورستان منطقه دله گپ بزه وونّه.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
باکتری
باکتری اتی زنده موجود نوم هسته که دنیایِ اتا از اولین موجودات بینه که بوجود بمونه. باکتری‌ها خله مهم هستنه و خله هم تنوع دارنه. وشون قایده (=اندازه) ره میکرون جه اِندا-وَ-اِندا (=سنجش، مقیاس) کننه. باکتری‌ها خله‌شون حیوون، گیاهون، گوشکون و آغازیون جا همزیستی دارنه و اگه باکتری‌ها دنی بی‌بوئن، دنیایِ زیستی وضع، اینتی نیّه.
۱۹۴۴
۱۹۴۴ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۴۴ ره شادی ِسال دونستنه. این سال کبیسه بی‌یه.
باکتری
باکتری دِ دسته دله جا گیرنه که: اتوتروف و هتروتروف نوم دارنه. وشون ره قیافه‌په هم رج‌وندی کننه که سه‌گروه وونه: کُره‌مونا، میله‌مونا و پیچ‌پیچ‌بخرد هستنه. باکتری‌های تولید مثل غیرجنسی هسته؛ اتا مارِ باکتری، زمونی که ونه وضعیت خار هسته و شرایط ره محیا وینده، شه خِد ره دِ تیکه کنده (Fission) و دِ تا خاخِر باکتری اینتی بسات وونّه. چن کش باکتری هم درنه که ناخِشی ره آدمون دله بوجود یارنه و مریضی حیساب اِنّه: وبا، سیفیلیس، سیاه‌زخم، جذام، طاعون، سینه پهلو و سل. با این‌که خله مناطق دله اینتی مریضی‌ها ره دوا-درمون جه ریشه‌کن هکردنه، ولی هنتا آفریقایِ بعضی جائون سالی چن میلیون آدم ِجان ره سل دستوری مریضی گیرنه.
منابع
رج:باکتری رج:زیست
تاتسونو، هیوگو
تاتسونو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهیوگو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۸۰٬۹۸۸ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۲۱۰٫۹۳ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۳۸۴ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:هیوگو شهرون
استنفورد مور
استنفورد مور (بزائه‌یِ ۱۹۱۳ – بمرده‌یِ ۱۹۸۲) اتا آمریکای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۷۲ میلادی، بفهمسته که شیمیایی ساختار و ریبونوکلئویئک مولکول کاتالیکی چه ارتباطی دارنه وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۱۳ بزائه‌ئون رج:۱۹۸۲ بمرده‌ئون
رگن‌دشت
رگن‌دشت اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، مذکوره دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۵۲۵ نفر (۲۶۵خانوار) بی‌یه.
منابع
رگن‌دشت
بروسیا دورتموند
بروسیا دورتموند یا دورتمند اتا آلمانی فوتوال تیم هسته که دورتموند ِشهر  دله کا کانده. این تیم بوندس لیگا دله دَره و تا اسا ۸ بار بوندسلیگای ِقهرمون بیّه و ات‌بار اروپای جام در جام قهرمونی و ات‌بار اروپای چمپیوز لیگ قهرمونی ره دانّه.
بازیکنان
(کاپیتان دوم)
(کاپیتان)
افتخارات
۸ قهرمونی: ۵۶–۱۹۵۵، ۵۷–۱۹۵۶، ۶۳–۱۹۶۲، ۹۵–۱۹۹۴، ۹۶–۱۹۹۵، ۰۲–۲۰۰۱، ۱۱–۲۰۱۰، ۱۲–۲۰۱۱ ۳ قهرمونی: ۶۵–۱۹۶۴، ۸۹–۱۹۸۸ ، ۱۲–۲۰۱۱ ۵ قهرمونی: ۱۹۸۹، ۱۹۹۵، ۱۹۹۶، ۲۰۰۸، ۲۰۱۳ اتا قهرمونی : ۱۹۹۷ اتا نایب قهرمونی: ۲۰۱۳ اتا قهرمونی : ۶۶–۱۹۶۵ اتا قهرمونی: ۱۹۹۷
بریم بگردستن
سایت رسمی باشگاه
رج:آلمان فوتوال تیمون
آناتولی دوبرینین
آناتولی فیودوروویچ دوبرینین روسیه دولت و شوروی دیپلمات و سیاستمدار بود. او بیش از دو دهه از ۱۹۶۲ تا ۱۹۸۶ سفیر روسیه در ایالات متحده بوده است سفیر شوروی در ایالات متحده بوده است.
او در ابتدای سفیر خود، در زمان و پس از کوبای موشکی بحران، در آغاز و پس از آن، شهرت خود را در میان مردم آمریکا جذب کرد، چرا که او حضور موشک های شوروی را در کوبا انکار کرد، اما تا چند روز بعد از آن، رئیس جمهور روسیه نیکیتا خروشچف قبلا آنها را فرستاده بودند و آمریکایی ها از آنها عکس گرفته بودند. بین ۱۹۶۸ و ۱۹۷۴ او به عنوان پایان شوروی کیسینجر شناخته شد - ارتباط مستقیم و مذاکره دوبرینین بین ریاست جمهوری ریچارد نیکسون ریاست جمهوری آمریکا و پولیتی شوروی.
منابع
رج:شوروی رهبرون
پکتیا
پکیتا اتا ولایت نوم هسته که افغانستان جنوب‌شرقی دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که پکیتا دله حوالی ۶۲۷,۵۶۷ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۵,۵۸۳ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم گردیز هسته. پکیتا دله سینزده‌تا شهرستون درنه.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
۲۸ مارس
28 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 28 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
28
پهناور (بابل)
پهناور (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۶۴ نفر (۷۴خانوار) بی‌یه.
منابع
پهناور (بابل)
چو ان‌لای
ژو انلای چین خلق جمهوری دله اولین نخست وزیر بی‌یه که اکتبر ۱۹۴۹ تا ژانویه سال ۱۹۷۶ میلادی کار هاکرده. ژو مائو همراهیکمونیستون ره بقدرت برسنی‌یه، و بعد خارجی امور و اقتصاد دله خله نقش داشته. وه کومِک هاکرده سرد جنگ ِاختلافات تموم بَوائه و چین بتونه غربی کشورون جه کنار بئه.
منابع
رج:چین نخست‌وزیرون
کیوشی اوگاوا
کیوشی اوگاوا (۱۹۲۲- ۱۹۴۵) اتا جاپونی خلبون بی‌یه که اینتا کشور ِهوایی نیرو درون کار کارده و جهونی جنگ دوم دله دیی‌یه. وه اتا کامی‌کازه جه، ۱۱ مه ۱۹۴۵ اکیناوا جنگ سَره شه آخرین عملیات ره انجام هدائه. وه اتا میتسوبیشی صفر ِبمب‌افکن جه عملیات کیکوسویی ۹ دله، شه ۲۲ سالگی گادِر، یو‌اس‌اس بانکر هیل ره حمله هاکرده. ونه ۵۵۰ پاوندی بمب منفجر بیّه و کشتی از رده خارج بیّه و وه هم بمرده.
منابع
رج:کامی‌کازه
هلند برزیل
هلندِ برزیل یا نو هلند اتا مستعمره بی‌یه که هلندیون برزیل دله بسات بینه. این مستعمرات ِسامون دله اسا اولیندا، پرنامبوکو، فرناندو دی نوروها و... دَرنه.
این مستعمره ره هلندی‌ها بتونِست بینه 16 فوریه 1630 پرتغالیون دَس جه بَییرِن؛ ولی پرتغال ِنیروئون بتونستنه اَی دِباره این منطقه ره 28 ژانویه 1654 پس بَییرن.
پانویس
رج:برزیل تاریخ رج:آمریکا رقد بورده کشورون رج:هلند قدیمی مستعمرات
مرغ
پرنده یا مرغ ات‌سری جونور نوم هسته که میرکادارون دسته‌بن درنه و وشون تن پر جه دپوشنی هسته. مرغون خون‌گرم هستنه، شه دِ وَر بال دارننه، دِ تا لینگِ سر اِستنه و وچه‌هاکردن وسّه مرغنه یلنه. خله‌هاشون هم تونه پرواز هاکنن. حدود ۱۱٬۰۰۰ جور پرنده ره آدمون اشناسنّه که اسا درنه. مرغونِ خِراک هئی جا فرق کنده و وشونِ چکوم جه بنشنه حدس بزوئن که چچی خِرنه؛ مثلاً بعضی‌شون که گوشت‌خار هستنه، تج و لب‌بئی چکوم دارنه که اشکار هاکنن و اتی‌شون که دونه خِرنه، وشون چکوم پچیک و قائم هسته. پرنده‌ئون هرتی که بوئن، وشون ِتِک دندون دنی‌یه و غذا ره شه سنگ‌دون دله جُنّه.
مِرغ یکی از غذاهای پرطرفدار مازرون دِلِه هسته
په‌نویس
رج:حیوون
ویلیام اشتین
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۱۱ بزائه‌ئون رج:۱۹۸۰ بمرده‌ئون
پکتیکا
پکتیکا اتا ولایت نوم هسته که افغانستان جنوب‌شرقی دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که پکتیکا دله حوالی ۷۹۲,۲۲۶ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۱۹,۵۱۶ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم شرن هسته. پکتیکا دله نوزده‌تا شهرستون درنه.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
زرگری زوون (آبیک)
کلمه ئون
چندتا کلمه زرگری (رومانی):
هیجده= اُخدو Oxdu
مسّه= میری Miri
تسّه= دیری Diri
مایی= ماچو Maču
لا= رُم Rom
باران (خونشکر)
بریم بگردستن
رج:زننه آدمون رج:ایران خوننده‌ئون
زرگری زوون (آبیک)
کلمه ئون
جِمه= گُد God
رِوا= جَقَّلیس Jaqqalis
خر= خرنی Xerni
نمونه
کتاب یادنامهٔ حکیم تیلیم خان دله اتا شعر نصرت الله زرگرجا به زوون زرگری نقل بیه:
منابع
رج:ایرانیج زوون
۱۹۴۰
۱۹۴۰ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۴۰ ره هشتر ِسال دونستنه. این سال کبیسه بی‌یه.
منابع
رج:میلادی سال
لیمون
لیمون اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
۲۹ مارس
29 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 29 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
آندره بابی
آندره بابی یک سیاستمدار اسلواکی که از سال ۲۰۱۶ میلادی نخست وزیر جمهوری چک بوده است و قبلا به عنوان چک جمهوری وزیر مالیه و معاون نخست وزیر برای اقتصاد از ژانویه ۲۰۱۴ تا مه ۲۰۱۷. قبل از ورود به سیاست، او یک تاجر و کارآفرین بود.
بابی در براتیسلاوا در امروز اسلواکی متولد شد.
منابع
رج:زننه آدمون رج:جمهوری چک نخست‌وزیرون
جیرمت
جیرمت اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ پیش از اسلام جه رسنه. جیرمت مازرون استان و شهسوار شهرستون دله دره. ونه آدرس بخش گلیجان، دهستان سلیمان‌آباد، یک کیلومتری جنوب غربی روستای لاکتراشان هسته. این بنا، ۳۷۸۱ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۰-۰۲-۱۸ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:تنکابن تاریخی جائون
هوآ گوئوفنگ
هوآ گوئوفنگ اتا چینی سیاستمدار بی‌یه که کمونیست حزب ِرهبر و چین ِنخست‌وزیر بیّه و شه کشورِ بالاترین مقوم ره چند سال بعهده داشته. هوآ تموم سیاسی و نظامی چیون ره چو و مائو بمردن په، سال ۱۹۷۸، قبضه هاکرده.
سوموتو، هیوگو
سوموتو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهیوگو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۸٬۶۳۱ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۸۲٫۴۷ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲۶۷ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۶-۰۲-۱۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:هیوگو شهرون
گردن‌بری سفلی
گردن‌بری سفلی اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۰۹ نفر (۸۷خانوار) بی‌یه.
منابع
گردن‌بری سفلی
ارنست فیشر
ارنست فیشر (بزائه‌یِ ۱۹۱۸ – بمرده‌یِ ۲۰۰۷) اتا آلمانی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۷۳ میلادی، فلزی-کربن‌دار مواد سر تحقیق هکرده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آلمان شیمی‎دون رج:۱۹۱۸ بزائه‌ئون رج:۲۰۰۷ بمرده‌ئون
مرکسور
مرکسور یا مرکسول(Mercado Común del Sur, Mercado Comum do Sul, Ñemby Ñemuha, Southern Common Market) اتا منطقه‌ای سازمان هسته که جنوبی آمریکا دله فعالیت کانده. ونه اعضا ونزوئلا، برزیل، آرژانتین، اروگوئه و پاراگوئه هستنه. باقی کشورون منطقه هم وشون هم‌باز هستنه و مکزیک و نیوزلند هم ناظرنه.
کوره سر سنگی بنا
کوره سر سنگی بنا اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ اسلامی دوره جه رسنه. کوره سر سنگی بنا مازرون استان و شهسوار شهرستون دله دره. ونه آدرس دهستان گلیجامان‌آباد، روستای لاکتراشان هسته. این بنا، ۳۷۸۲ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۰-۰۲-۱۸ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
مرکسور
این سازمان هدف آزاد سفر هاکردن شه شهروندون وسّه هسته و خانه شه سامونی گمرک و پاسپورت‌کری ره حذف هاکنن. این سازمان و آندن جامعه هدی وارینه و وشون اعضا مشترکاً جنوبی آمریکا اتحادیه (USAN) دله درنه.
اعضا
مركوسور پنج‌تا عضو دارنه که مستقل کشور هستنه: آرژانتين؛ برزیل؛ پاراگوئه؛ اروگوئه و ونزوئلا (دسامبر 2016 جه ونزوئلا عضویت تعلیق بیه) و بولیوی هم خانه بئه این جمع دله عضو بوو (17 ژوئیه، 2015 جه)
کلهم سازمان کار مشترک بازار په چرخ گیرنه. کارگروهونی وجود دارنه که اینان هستنه:
بریم بگردستن
رج:جنوبی آمریکا رج:سازمان‌ئون بین‌المللی رج:آزاد تجارت
میساوا، آئوموری
میساوا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآئوموری استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۲٬۵۳۵ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۱۹٫۹۷ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۳۵۵ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۸-۰۹-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:آئوموری شهرون
بندارخیل
جمعیت
اینتا روستا، مذکوره دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۵۲۷۳ نفر (۲۶۳۹خانوار) بی‌یه.
منابع
بندارخیل
آندرس اسکوبار
آندرس اسکوبار سالداریگا (بزائه ۱۳ مارس ۱۹۶۷ - بمرده ۲ ژوئیه ۱۹۹۴) اتا فوتوالیست بی‌یه که کلمبیا دله کا کارده.
وه ۹۴ ِجهونی جام دله اتا گل‌به‌خودی بَزوئه که باعث بیه کلمبیا حذف بَواشه و همینسه وقتی وَردَگِردِسته کلمبیا، روز ۲ ژوئیه ۱۹۹۴، مدلین ِشهر دله ۱۲تا تیر جه وه ره بَکاشتنه. وه پابلو اسکوبار جه هم رَفِق بی‌یه ولی قبل این جام پابلو بمرده. بعضیا گانّه همینسه وشون ِتیم جهونی جام جه حذف بیّه و همینسه آندرس اسکوبار ره بَکاشتنه.
منابع
رج:کلمبیا فوتوالیستون رج:بکوشته بیی‌ئون
۱۹۳۶
۱۹۳۶ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۳۶ ره گل ِسال دونستنه. این سال کبیسه بی‌یه.
منابع
رج:میلادی سال
پنجشیر
پنجشیر اتا ولایت نوم هسته که افغانستان میونه کته. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که پنجشیر دله حوالی ۳۸۲,۴۲۵ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۳,۷۷۲ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم بازارک هسته.
این ناحیه مردمون ویشته تاجیک هستنه. احمد شاه مسعود و ونه ریکا پنجشیرِ آدِم بینه که افغانستان جنگ دله مقاومتِ نمادون هستنه. پنجشیر مقاومت آخرین جائونی که طالبان دست نکتنه دله وشون جه جنگ دارنه.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
۳۰ مارس
30 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 30 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
30
داگمار هاولوا
داگمار هاولوا یک چک بازیگر است. او ۴ ژانویه ۱۹۹۷ از واسلاو هاول، سپس رئیس جمهور چک جمهوری چک، از ۴ ژانویه ۱۹۹۷، ازدواج کرده است. او یک دختر، نینا وسکرنووا (متولد ۱۹۷۶)، از ازدواج قبلی به رادویت نوک (۱۹۷۵-۱۹۸۰).
منابع
رج:زننه آدمون رج:اولین بانوان جمهوری چک
سلنا
سلنا کوینتانیلا پرز آمریکایی-مکزیکی پاپ‌خون، ترانه‌سرا، سِماگر، مدل، مدل طراح، بازیگر و تهیه‌کننده بی‌یه وه ره تجانو موسیقی ملکه نوم جه اشناسنّه.
آلبوم‌ها
هر آلبوم مازرونی نوم ره بنشنه ونه انگلیسی سر بوردن جا بدی‌ین:
پیوند به بیرون
رج:امریکا بازیگرون رج:آمریکا خوننده‌ئون رج:آمریکا مدلون
نمودارکلا
نمودارکلا اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۵۳ نفر (۴۵خانوار) بی‌یه.
منابع
نمودارکلا
شترمرغ
شترمرغ ات‌جور مرغ نوم هسته که آفریقایِ بومی بی‌یه. اینتا پرنده باقیِ مرغونِ جا خله فرق کنده چون انده گت هسته که نتونده پر هکشه و پرواز هاکنه ولی درعوض خله سریع هسته و ۷۰ کیلومتر در ساعت جه تونده دو بیره. اسا دِ جور شترمرغ درنه که اتا ره معمولی شترمرغ و اتی ره سومالی شترمرغ نوم دننه. شترمرغ گت-گت کال مرغنه یلنه که گت‌ترین مرغنه‌ای هسته که پرنده‌ئون اسا یلننه. شترمرغ ره این زمونه، خله جاهان پرورش دننه و ونه پر، گوشت و مرغنه جه آدمون استفاده ورنه.
منابع
رج:پرنده
پروان
منابع
رج:افغانستان ولایتون
۱۹۳۲
۱۹۳۲ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۳۲ ره شادی ِسال دونستنه. این سال کبیسه بی‌یه.
منابع
رج:میلادی سال
کوره سر (دو)
کوره سر (دو) اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ تاریخی ـ اسلامی جه رسنه. کوره سر (دو) مازرون استان و شهسوار شهرستون دله دره. ونه آدرس دهستان گلیجان، سلیمان‌آباد، روستای لاکتراشان هسته. این بنا، ۳۷۸۳ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۰-۰۲-۱۸ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
سمنگان
سمنگان اتا ولایت نوم هسته که افغانستان شمالغرب دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که سمنگان دله حوالی ۴۴۰,۹۱۹ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۱۳,۴۳۸ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم آیبک هسته.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
۳۱ مارس
31 مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 31 مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
جفری ویلکینسون
جفری ویلکینسون (بزائه‌یِ ۱۹۲۱ – بمرده‌یِ ۱۹۹۶) اتا بریتانیای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۷۳ میلادی، فلزی-کربن‌دار مواد سر تحقیق هکرده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
۳۱ مارس
بریم بگردستن
31
جفری ویلکینسون
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:بریتانیا شیمی‎دون رج:۱۹۲۱ بزائه‌ئون رج:۱۹۹۶ بمرده‌ئون
گردن‌بری علیا
گردن‌بری علیا اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۵۷ نفر (۴۵خانوار) بی‌یه.
پل فلوری
پل فلوری (بزائه‌یِ ۱۹۱۰ – بمرده‌یِ ۱۹۸۵) اتا آمریکای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۷۴ میلادی، شیمی-فیزیک ماکرومولکول‌ها سر کار هکردن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۱۰ بزائه‌ئون رج:۱۹۸۵ بمرده‌ئون
قرق
قرق اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، مذکوره دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۶۵۹۷ نفر (۳۳۷۴خانوار) بی‌یه.
منابع
قرق
سرپل ولایت
سرِ پُل اتا ولایت نوم هسته که افغانستان شمالغرب دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که سرپل ولایت دله حوالی ۶۳۰,۷۰۶ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۱۶,۳۸۶ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم سر پل هسته.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
دیم‌توران
دیم‌توران اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، مذکوره دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۲۹ نفر (۱۷۰خانوار) بی‌یه.
منابع
دیم‌توران
دیجی پاتریس
دیجی پاتریس گه وشون اصلی نوم حسن بوستانی طاهری هسته (بزائهٔ 62 آبان 17 - کاشان) ئه‌تا ایرونی موزیسین هسته گه ونه تخصص دیجیه.
وه خله از سرشناس خونش‌کرون جه همکاری داشته.
بن مایه
بیوگرافی دیجی پاتریس رج:زننه آدمون رج:ایران خوننده‌ئون رج:ایرانی تنظیم‌کرون __نمایه__
۳ مارس
۳ مارس روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه ۶۲اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، ۶۳اُمین روز إستِنه. ۳ مارس جه، تا خانه سال سَر بوو، ۳۰۳ روز کار دارنه.
بریم بگردستن
۳
جیر لپه دشت
جیر لپه دشت اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ هزاره یکم ق‌.م ـ اسلامی جه رسنه. جیر لپه دشت مازرون استان و شهسوار شهرستون دله دره. ونه آدرس دهستان گیجان، سلیمان‌آباد، روستای لاکتراشان هسته. این بنا، ۳۷۸۵ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۰-۰۲-۱۸ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:تنکابن تاریخی جائون
کاتو، هیوگو
بیرون بگردستن
رج:هیوگو شهرون
کابیندا
کابیندا (لاتین جه: Cabinda Province) اتا استان نوم هسته که آنگولا شِنه ولی این کشور ِاصلی سامون جه سِوائه. این منطقه ره کنگوی جمهوری آنگولای ِباقی استان‌ها جه سِوا کانده.کابیندا ۷٬۲۷۰ کیلومترمربع گتی و ۶۸۸٬۲۸۵ نفر جمعیت دانه.
این منطقه دله اتی تجزیه‌خائون هم درنه که خانّه کابیندا اتا مستقل ِکشور بائه و همینسه آنگولای ِدولِت جه جنگ کانّه.
منابع
رج:آنگولا
۱۹۲۸
۱۹۲۸ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۲۸ ره هشتر ِسال دونستنه. این سال کبیسه بی‌یه.
منابع
رج:میلادی سال
جان کارنفورت
جان کارنفورت (بزائه‌یِ ۱۹۱۷ – بمرده‌یِ ۲۰۱۳) اتا استرالیای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۷۵ میلادی، استریوشیمی سر تحقیق هکرده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:استرالیا شیمی‎دون رج:۱۹۱۷ بزائه‌ئون رج:۲۰۱۳ بمرده‌ئون
تخار
تخار اتا ولایت نوم هسته که افغانستان شمال‌شرقی دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که تخار دله حوالی ۱,۰۹۳,۱۰۰ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۱۲,۴۵۸ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم طالقان هسته.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
۱۹۲۴
منابع
رج:میلادی سال
۸ مهر
۸ مهر هجری شمسی، مساوی ۹ هره ما تبری.
بمردون
رج:مهر
بولسواف بیروت
بولسواف بیروت یک رهبر لهستانی کمونیست، نکود، عامل بود و یک خط سخت استالینیست که بعد از شکست نیروهای نازی در جهونی جنگ دوم
منابع
رج:لهستان رییس‌جمهورون رج:سیاستمداران حزب کمونیست لهستان
مقام (ساری)
مقام اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، مذکوره دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۹۱ نفر (۱۴۰خانوار) بی‌یه.
منابع
مقام (ساری)
بیجی‌کلا
بیجی‌کلا اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۰۲۳ نفر (۳۱۰خانوار) بی‌یه.
منابع
بیجی‌کلا
آریستیپوس
آریستیپوس اتا یونانی فیلسوف بی‌یه که هدونیسم ِمؤسسین جا هسته. آریستیپوس اتا مکتب بساته که سیرناییک (سیرنایسیسم) نوم دارنه. سیرنه شهری بی‌یه که آریستیپوس اونجه دنیا بمو و اسا لیبی دله دره و عربون وه ره «شحات» گننه. وه سقراط شاگرد بی‌یه ولی اینتی نظر إنه که اتی فلسفه په بورده که خله سقراط توم فرق داشته. وه اینتی گاته که آدمِ هدف زندگی دله ونه لذت بَوِردن بوئه و آدمون ونه سختی‌ها جه بسازن و کنار بئن تا وشون وسّه سخت نگذره. اینتا نظر بعدها، هدونیسم نوم جه، اسم درهاکرده. آریستیپوس دِتا ریکا داشته ولی شه اتا کیجا، آرته، ره شه جانشین و فکریِ وارث معرفی هکرد بی‌یه.
منابع
رج:سقراطی فیلسوفون رج:هدونیسم
موتسو، آئوموری
موتسو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآئوموری استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۶۲٬۲۲۰ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۸۶۳٫۷۹ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۷۲٫۰ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۹-۰۹-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:آئوموری شهرون
آنتیستنس
آنتیستنس (یونانی جه: Ἀντισθένης - انگلیسی جه: Antisthenes) اتا یونانی فیلسوف بی‌یه که سقراط ِشاگردون جه هسته. وه پیش از سقراط، گورجیاس پلی دیّه و ونجه خطابه ِفن ره یاد گیته. وه سقراطِ گپ ره اخلاق خَوِری قبول هاکرده و ونه فلسفه ره گسترش هادا و جایی پیش بورده که دوره‌های بعد، وه ره کلبیون‌ِ فلسفه‌یِ مؤسس بنومِستنه.
زندگی‌نومه
آنتیستنس حدود ۴۴۵ پیش از میلاد دنیا بموئه. ونه پییر آتنی بی‌یه ولی ونه مار تراسیایی یا فریجی بی‌یه و همینسه وه ره کتره-کنایه زونه و گاتنه آتنِ شهروند نی‌یه. آنتیستنس جوونی دله، بورده جنگ و تاناگرا جنگ (426 پ‌م) دله دیّه. وه گورجیاس پلی درس خوندسته که سقراط جه آشنا بیّه و بورده ونه ور. وه انده سقراط ره دوست داشته که هر روز 9 کیلومتر راه ره تیساپه‌لینگ شی‌یه آتن و اِمو و شه رفخون ره هم وَرده که سقراط گپ ره بشنوئن. وه آخرسری، سقراطِ دادگاه دله هم دیّه و ونه بمردن ره دی‌یه. وه این اتفاق ره هیچ‌گدر یاد نکرده و خله تلاش داشته که شه استادِ انتقام ره بَیره. وه زمونی که لئوکترا جنگ (371 پ‌م) بی‌یه، زنده بی‌یه ولی اتی گزارش هم دره که گنه وه هفتاد سالگی بمرده. وه وسته تا سال 366 پ‌م زنده بی‌بوئه, اینتی ونه سن تا هشتاد سالگی جه هم رسنه. اینتی که حیساب‌کیتاب کننه، حدود سال 365 پ‌م آتن دله بمرده. وه همیشک سینوسارگس دله سخنرانی کرده، اونجه اتا ورزشی‌زمین بی‌یه که آتنی‌هایی که وشون مار خارجی بی‌یه، پاتوق کردنه و هرکول ِزیارتگاه وَر قرار داشته. آنتیستنس خله سقراطِ فضیلتِ نظریه جه خِش داشته. وه شه مکتب ره بساته که سینوسارگس دله بی‌یه و فقیر آدمون ونه دور ره گیتنه و ونه گپ ره گوش کردنه. وه اتا شنل واری لباس پوشی‌یه و عصا و پول‌کیف شه همراه وَرده و اینتی لباس دکردن، ونه په‌روون دله هم باب بیّه.
دیوژن لائرتیوس گنه که وه 10 جلد کتاب داشته ولی اسا ونجه فقط اتا کتاب بموندسته. وه خله «دیالوگ» شیوه ره خِش داشته و شه مخالفون ره شدید نقد کرده. آلکیبیادس ره شه دومین کتاب، کوروش، دله نقد هاکرده. گورجیاس رهآرچلائوس کتاب دله بکتنی‌یه و افلاطون جه ساتو کتاب دله ایراد گیرنه. ونه بنویشته خله خالص و دقیق بی‌یه و تئوپومپوس گنه که افلاطون خله نظرات ره ونجه بدزدی‌یه و شه اسم هاکرده. سیسرو هم خله ونجه تعریف کنده و گانه آنتیستنس «عالمون جه باهوش‌ته بی‌یه».
آنتیستنسِ لقب ره سگ گتنه (ἁπλοκύων, Diog. Laert. 6.13)  فلسفه‌ای که وه بساته هم بعداً «کلبیون» یعنن سک جماعتِ فلسفه نوم بیته.
مکتب
تازه دوران، آنتیستنس ره کلبیون (Cynics) مکتبِ مؤسس لقب هدانه؛ ولی هیچ مدرکی ندارمی که سِراق هاده وه این مکتب ره برسمیت اشناسی‌یه. ارسطو شه کتاب دله خله جاها ونه نوم یا ونه شاگردونِ اسم ره یارنه ولی هیچ کاجه «کلبیون» خَوِری اسمی نی‌یارده. کتابونی که دوره‌های بعدی شنه، اتا آسنی (=داستان) تعریف کننه که آنتیستنس و دیوژن کلبی ِملاقات ره سِراق دِنه. ولی اینتا آسنی شاید جعلی بوئه و رواقیون وه ره بساتنه که شه فلسفه ره بتتر سِراق هادن و این‌طرزی خاستنه زنونِ اساتیدِ سلسله ره تا سقراط برسنن. اتی تاریخ‌دون هم درنه که این آسنی ره واقعی دونّه.
آستنیس شه زندگی ره سخت گیته و گوشه‌نشینی و درویشی جه دیّه، روشی که وه زندگی وسّه پیش هایته، بعداً کلبیونِ الگو و شابلون بیّه و اینتا مکتب دله ونجه خِشی یاد کردنه. اتا جمله دره که گنه «آنتیستنس اتا شهرِ په ره بیته که بعداً کلبیون وه ره بساتنه».
منابع
رج:سقراطی فیلسوفون رج:کلبیون فلسفه
شهسوار شهرداری عمارت
شهسوار شهرداری عمارت اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. شهسوار شهرداری عمارت مازرون استان و شهسوار شهرستون دله دره. ونه آدرس ۵۰ متری غربی میدان امام هسته. این بنا، ۴۱۷۲ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۰-۰۷-۱۰ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:تنکابن تاریخی جائون
وردک
وردک اتا ولایت نوم هسته که افغانستان میونه دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که وردک دله حوالی ۶۶۷,۶۱۲ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۱۰,۳۴۸ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم میدان شهر هسته.
سنگچی (بابل)
سنگچی (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۴۴ نفر (۶۷خانوار) بی‌یه.
۱ آوریل
1 آوریل روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 1 آوریل جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
1
دریک (ساری)
دریک اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
منابع
دریک (ساری)
میتو، ایباراکی
میتو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایباراکی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۲۶۴٬۰۶۲ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۲۱۷٫۴۳ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱٬۲۱۴ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۸۸۹-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:ایباراکی شهرون
زابل ولایت
زابل اتا ولایت نوم هسته که افغانستان جنوبغربی دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که زابل ولایت دله حوالی ۴۰۲,۸۹۹ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۱۷,۴۷۲ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم قلات هسته.
منابع
رج:افغانستان ولایتون
دنگ ژیائوپینگ
دنگ ژیائوپینگ یک سیاستمدار چینی بود. او رهبر پرشمار جمهوری خلق چین از سال ۱۹۷۸ تا زمان بازنشستگی او در سال ۱۹۸۹ بود. پس از رئیس حزب کمونیست چین رئیس مائو زدونگ مرگ ، دنگ کشور خود را از طریق اصلاحات اقتصادی و اقتصادی در سطح وسیع هدایت کرد. در حالی که دنگ هرگز به عنوان چین رئیس جمهور، رئیس دولت یا دبیر کل کمونیست حزب چین دبیر کل (یعنی فهرست) رهبر حزب کمونیست چین حزب کمونیست بود، اما او مسئول بود برای اصلاحات اقتصادی و افتتاح اقتصاد جهانی. در طول رهبری برجسته خود، مقامات رسمی دولت او رئیس کمیته ملی کنفرانس مشورتی چینی مردم از ۱۹۷۸-۱۹۸۳ و رئیس کمیسیون نظامی مرکزی از جمهوری خلق چین از سال ۱۹۸۳ - ۱۹۹۰، در حالی که موقعیت های رسمی حزب او نایب رئیس حزب کمونیست چین از ۱۹۷۷-۱۹۸۲ و رئیس کمیسیون نظامی مرکزی حزب کمونیست چین از ۱۹۸۱-۱۹۸۹ بود.
ولادیمیر پریلاگ
ولادیمیر پریلاگ (بزائه‌یِ ۱۹۰۶ – بمرده‌یِ ۱۹۹۸) اتا یوگوسلاوی-سوئیسی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۷۵ میلادی، استریوشیمی و و کربن‌دار مولکول‌های واکنش سر تحقیق هکردن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:یوگوسلاوی شیمی‎دون رج:سوئیس شیمی‎دون رج:۱۹۰۶ بزائه‌ئون رج:۱۹۹۸ بمرده‌ئون
ویلیام لیپسکام
ویلیام لیپسکام (بزائه‌یِ ۱۹۱۹ – بمرده‌یِ ۲۰۱۱) اتا آمریکای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۷۶ میلادی، «مشکلات نورزایی "بوران"های ترکیبات شیمیایی» سر کار هکرده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۱۹ بزائه‌ئون رج:۲۰۱۱ بمرده‌ئون
طاهر ایلچی
طاهر ایلچی ، اتا کورد وکیل بی‌یه که دیاربکر دله «وکلایِ کانونِ رئیس» بی‌یه، وه حقوق بشر سَره کار کارده و کوردستون کارگرون حزب جه حمایت هاکرد بی‌یه.
بمردن
وه یک هفته پیش از اون که بمیره، به اتهام این که پ‌ک‌ک ره اتا سیاسی سازمان بخوندسته، چن سال زندون ره محکوم بیّه. وه روز ۲۸ نوامبر۲۰۱۵ دَیی‌یه اتا مسجد پَلی، دیاربکر ِشهر دله، سخنرانی کارده که وه ره مسلح آدِمون ترور هاکردنه و بَکاشتنه. وه شه آخرین سخنرانی دله بائوته پ‌ک‌ک و ترکیه‌یِ دولِت نَوِنه اَنده هِدی جه جنگ هاکِنِن و آخرین جمله‌ای که بائوته این بی‌یه که اسلحه جه بَدِش اِنه. ونه همراهی چنتا پولیس هم زخمی بَیینه و ونه بمردِن په کوردی شهرونِ دله تظاهرات و سرهیلدان (= شورش) بیّه.
منابع
رج:وکیلون
ژائو زیانگ
ژائو ژیانگ یک دولتمدار برجسته در چین بود. او نخست وزیر جمهوری خلق چین سوم نخست وزیر جمهوری خلق چین از ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۷ نایب رئیس حزب کمونیست چین از ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۲و دبیر کل حزب کمونیست چین از سال ۱۹۸۷ تا ۱۹۸۹. او قدرت را در ارتباط با جریان فعلی اصلاحطلبان و حمایت او از تظاهرات میدان تیانآنمن ۱۹۸۹ از دست داد.
به عنوان یک مقام ارشد دولتی، ژائو در ابتدای سیچوان و بعدا در سراسر کشور، از سیاست مائوئیست انتقاد کرد و از اجرای اصلاحات بازار آزاد انتقاد کرد. او به علت حمایت از دنگ ژیائوپینگ پس از انقلاب فرهنگی در صحنه ملی ظاهر شد. یکی از طرفداران خصوصی سازی شرکت های دولتی، جدایی حزب و دولت و اصلاحات اقتصادی اقتصاد بازار به طور کلی، او به دنبال ابزاری برای ساده سازی بوروکراسی چین و مبارزه با فساد بود، مسائلی که مشروعیت حزب را به چالش کشیده در دهه ۱۹۸۰ بسیاری از این نظرات توسط دبیر کل حزب کمونیست چین هو یابانگ به اشتراک گذاشته شده است.
منابع
رج:چین نخست‌وزیرون
نووروسیه
نووروسیه یا نو روسیه یا نووروسیا (روسی جه: Новоро́ссия، انگلیسی جه: Novorossiya یا New Russia) اتا سیاسی کنفدراسیون نوم هسته که دونتسک مردمی جمهوری (DPR) و لوگانسک مردمی جمهوری (LPR) هِدی جه بساتنه و اکراین ِشرقی مناطق دله سِواخاهی دانّه. وشون روسیه‌یِ طرفدار هستنه و خانّه این کشور ره ملحق بَواشِن.
تقریباً تموم کشورون این منطقه ره برسمیت نِشناسِنّه و وه ره اکراین ِسامون دله حیساب یارنه. نووروسیا ره 22 مه 2014 بساتنه و توافق‌نومه وشونِ رهبرونِ میون 24 مه امضا بیّه. روز 24 ژوئن، «عالی شورا» ِرهبرون هر دِ وَر جه بائوتنه اساسی قانون ادغام بیّه و نووروسیا بعنوان اتا کنفدرال «مردمی جمهوریون اتحادیه» نوم جه بساته بیّه. 1 ژانویه 2015 پروژه‌یِ رهبرون بائوتنه این طرح فعلاً اعمال نَوانه تا هارشیم چتی وانه.
بساته بیّن
این کنفدراسیون وقتی بساته بیّه که روسیه و اکراین میون بهم بخارده و اکراینیون روسیه‌یِ طرفدارِ حزب ره قدرت سَره جه بَییتنه و بائوتنه که خانّه اروپا اتحادیه دله عضو بَواشِن. روسی آدمون که اکراین ِشرقی مناطق دَیینه اعتراض هاکردنه و این موضوع ره اتا کودتا بدونستنه. اول کریمه، که اتا روسی‌هِنیشت جزیره مونا (=شبهه جزیره) بی‌یه، سیوا بیّه و روسیه وه ره شه سامون دله قِرار هِدائه. بعد هم دونتسک و لوگانسک دله شورش بیّه و روسی‌تبارون شهر ره شه کنترل دله دَربیاردنه و اکراینِ غربی‌دوست دولت جه جنگ دَکِتنه.
منابع
رج:اکراین تاریخ رج:روسیه تاریخ رج:اکراین و روسیه اختلاف رج:اکراین  رج:روسی‌زوون کشورون
ادوارد اوچاب
ادوارد میکزیسلاو اوچاب یک لهستان کمونیست فعال اجتماعی و سیاستمدار بود. از سال ۱۹۲۹ به عنوان عضو حزب کمونیست لهستان بارها و بارها برای فعالیتهایش تحت حکومت لهستان زندان زندانی شده است. اوچاب در سال ۱۹۳۹ در دفاع از ورشو شرکت کرد اما بعدا به شوروی نقل مکان کرد، جایی که او به عنوان سازنده و مدیر در اتحادیه پاتریوتهای لهستان تبدیل شد. در سال ۱۹۴۳ او به عنوان یک افسر سیاسی و به سرعت در صفوف خود به ارتش (ارتش لهستان اول (۱۹۴۴-۴۵) ارتش لهستان ژنرال بریلینگ در جبهه شرقی پیوست). از سال ۱۹۴۴ عضو کمیته مرکزی حزب کارگران لهستانی (پر) و معاون شورای ملی بود.
منابع
رج:سیاستمداران حزب کمونیست لهستان
هو یابانگ
هو یابانگ یک مقام عالی رتبه جمهوری خلق چین بود. وی از سال ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۷، دفتر نخست وزیری حزب کمونیست چین را به عنوان رئیس حزب کمونیست چین ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۲ برگزید، سپس دبیر کل حزب کمونیست چین از سال ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۷. چین در دهه ۱۹۳۰ به حزب کمونیست چینی پیوست و به عنوان یک رفیق دنگ شیائوپینگ به عنوان یکی از رؤسایشان شناخته شد. در جریان انقلاب فرهنگی (۱۹۶۶-۱۹۷۶)، هو فشردن، فراخواندن و دوباره دوباره پاکسازی شد.
پس از مرگ دنگ، پس از مرگ مائو، دنگ هو را به مجموعه ای از موقعیت های سیاسی بالا ارتقا داد. در طول دهه ۱۹۸۰، هو تحت یک سری اصلاحات اقتصادی و سیاسی تحت هدایت دنگ قرار گرفت. اصلاحات سیاسی و اقتصادی هو، او را دشمن چند قدرتمند کرد که با اصلاحات بازار آزاد مخالفت کردند و قصد داشتند دولت چین را شفاف تر کند. هنگامی که اعتراضات گسترده دانشجویان در سراسر چین در سال ۱۹۸۷ اتفاق افتاد، مخالفان سیاسی هو که با موفقیت از هو به خاطر اختلال ها، از او متنفر بودند، ادعا کردند که "آزادسازی" "هواداران" و "بورژوازی" هوس یا منجر به تظاهرات شده است یا بدتر شده است. هو در سال ۱۹۸۷ به عنوان دبیر کل حزب به استعفا اعزام شد اما مجاز به نگهداری صندلی در دفتر سیاسی حزب کمونیست چین بود.
رج:چین سیاستمدارون
بهداد سلیمی
بهداد سلیمی (بزائه ۱۷ آذر ۱۳۶۸ شاهی دله) اتا مازرونی وزنه‌بردار هسته که فوق سنگین رجه دله دره و این وزن درون جهون ِرکورد ره شه دَس په دانّه که ۲۱۴ کیلوگرم هسته.
سلیمی سال ۲۰۱۰، ۱۰۵+ کیلو سَره جهون دله قهرمون بیّه و حسین رضازاده په، این وزن دله بتونسته طلا بَیره. وه این مسابقات دله ۲۰۸ کیلوگرم ات‌ضرب جه یوگنی چیگیشف روس په دیّه و دِضرب دله ۲۴۵ کیلوگرم جه ماتیاس اشتاینر آلمانی په دوم بیّه و دِتا نقره جه مجموع ۴۵۳ کیلوگرم جه اول بیّه. وه ایران و آسیا جوونون ات‌ضرب رکورد ره ۱۸۸ کیلوگرم جه سال ۱۳۸۷ بییته.
بهداد سلیمی آسیا وزنه‌برداری رقابتون که تانگ لینگ چین دله بی‌یه درون، وزن فوق‌سنگین سَره مجموع ۴۵۸ کیلوگرم جه (۲۰۸ کیلوگرم ات‎ضرب/۲۵۰ کیلوگرم دِضرب) آسیای قوی‌ترین آدِم بیّه.
ریو المپیک دله بهداد سلیمی ات‌ضرب سَره شه رکورد ره دِ کیلو بالاته بَوِرده و درحالیکه ونه لینگ مصدوم بی‌یه، دِ ضرب هم شرکت هاکرده. وه دِ ضرب دله اولین بار خطا جه وزنه ره جور بَوِرده و دِتا چراغ سِرخ بَینه. همینسه دِباره بورده سکو سَر و این دفه سه‌تا چراغ اسپه بَیینه و وه بورده تمرین‌خنه دله هنیشته و خشحالی کارده که هیئت ژولی ونه دومین حرکت ره هم رد هاکرده و بائوتنه ونه امتیاز دِ ضرب دله ونه صفر بمونده. همینسه سومین بار همون وزنه ره بزوئه ولی خستگی جه نتونسته وزنه ره این دفه یور بَوره و وه ره دمبدائه که باعث بَوو مدال نَییره.
وه جاکارتای آسیایی کائون دله طلا بَیته و بعد مسابقه شه دَوِندی ره دَر بیارده و وزنه‌ئون ره خاش هدا که یعنن دیگه حرفه‌ای ورزش ره دمباله نَییرنه و وزنه‌برداری جه خدافظی کانده.
۱۹۲۰
۱۹۲۰ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۲۰ ره شادی ِسال دونستنه. این سال کبیسه بی‌یه.
منابع
رج:میلادی سال
۲ آوریل
بریم بگردستن
2
حاج خلیلی سره
حاج خلیلی سره اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. حاج خلیلی سره مازرون استان و شهسوار شهرستون دله دره. ونه آدرس خیابان شهید مطهری، نرسیده به مسجد ساعد تنکابن محله هسته. این بنا، ۵۰۰۱ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۰-۱۲-۱۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:تنکابن تاریخی جائون
دیوکتی
دیوکتی اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
منابع
دیوکتی
میان‌دسته
میاندسته اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۵۶۷ نفر (۱۵۷خانوار) بی‌یه.
منابع
میاندسته
ایلیا پریگوژین
ایلیا پریگوژین (بزائه‌یِ ۱۹۱۷ – بمرده‌یِ ۲۰۰۳) اتا بلژیکی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۷۷ میلادی، ترمودینامیک غیر متعادل سر تحقیق کرده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:بلژیک شیمی‎دون رج:۱۹۱۷ بزائه‌ئون رج:۲۰۰۳ بمرده‌ئون
۱۷ مهر
بمردون
رج:مهر
توادا، آئوموری
توادا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآئوموری استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۶۶٬۸۳۴ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۶۸۸٫۶۰ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۹۷٫۱ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۰۱-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:آئوموری شهرون
دالراما
دالراما (انگلیسی: Dollaramaاتا کاندائی خردک روشی هسه کا سال ۱۹۹۲ دله  نیل روسی وه ره بنا بشته.
امره ناگی
امره ناگی اتا مجارستونی و کمونیست سیاستمدار بی‌یه که دِ بار شه کشور نخست‌وزیر بیّه. ونه کار زمونی توم بیّه که مجارستون دله شوروی نظامی هجوم بیارده تا ونجه پشتی هاکنه ولی مجارستون ۱۹۵۶ انقلاب پیروز بیّه و وه ره دِ سال بعد خیانت اتهام جه اعدام هاکردنه.
منابع
رج:مجارستون نخست‌وزیرون
۱۹۴۷
منابع
رج:میلادی سال
بیلبائو
بیلبائو اتا شهر ایسپانیای ِکشور و باسک ِمنطقه دله هسته. این شهر گتترین شهری هسته که باسک دله دره و بیسکای ِنیشتنگائه. ونه جمعیت ۳۵۳٬۹۵۰ نفر (۲۰۰۶) و ونه گتی ۴۱٫۳ کیلومترمربع هسته. گوگنهایم موزه این شهر ِخجیرجائون جه هسته.
نودهک
نودههک اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۵۳۱ نفر (۱۵۰خانوار) بی‌یه.
منابع
نودههک
۳ آوریل
3 آوریل روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 3 آوریل جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
3
هیتاچی، ایباراکی
هیتاچی اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایباراکی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۹۵٬۸۴۴ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۲۲۵٫۵۵ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۸۶۸ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۳۹-۰۹-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بشیر اصغری باباجان‌زاده درزی
منابع
ب ب
هیتاچی، ایباراکی
بیرون بگردستن
رج:ایباراکی شهرون
هانس کریستین اندرسن
هانس کریستین اندرسن اتا دانمارکی معروف نویسنده بی‌یه که وچون وسّه کتاب نوشته. کریت‌روش کیجا، ورفی ملکه، شاه نو لباس واری کتابون ونه شنه. هانس کریستین ِتولد روز دله هر سال «وچون ِکتاب ِجهونی روز» ره جا یارنه.
منابع
رج:دانمارک نویسندگون
نشتارود فلزی پل
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:تنکابن تاریخی جائون رج:مازرون پل‌ها
تجنک علیا
تجنک علیا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، مذکوره دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۷۶ نفر (۸۹خانوار) بی‌یه.
منابع
تجنک علیا
جمهوری‌خاهون حزب
جمهوری خاهون آمریکایِ دِتا اصلی حزبون جه هسته که این کشورِ سیاست دله آمریکای دموکراتون جه رقابت دارنه. جمهوری‌خائون دست‌راستی سیاست دارنه و ویشته جنگ دمبال شونّه. وشون ِعقیده خله مسائل سر سنتی‌تر هسته و مثلاً سقط جنین یا همجنس‌خاهی وسّه قدیمی کلّه دارنه. جمهوری‌خاهون سمبل سرخِ رنگ هسته و فیل نشون ره دارنه.
منابع
رج:آمریکای سیاست رج:سیاسی حزبون
حسین حبری
منابع
رج:زننه آدمون رج:گت مردمون سرد جنگ رج:چاد رییس‌جمهورون
تونل ۱۸ (فیلم)
تونل ۱۸ فیلمی به نویسندگی و کارگردانی حسین شهابی ساخته شده در سال ۱۳۷۶ است.
منابع
رج:حسین شهابی رج:فارسی فیلمون رج:ایرانی فیلمون
پیتر دی میچل
پیتر دی میچل (بزائه‌یِ ۱۹۲۰ – بمرده‌یِ ۱۹۹۲) اتا بریتانیای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۷۸ میلادی، «انتقال انرژی زیستی از طریق فرمولاسیون تئوری کیمیوسماتیک» ره بفهمسته وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:بریتانیا شیمی‎دون رج:۱۹۲۰ بزائه‌ئون رج:۱۹۹۲ بمرده‌ئون
۱۹۴۶
۱۹۴۶ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۴۶ ره سک ِسال دونستنه. این سال کبیسه نیّه.
منابع
رج:میلادی سال
برز لینگ ببا
برز لینگ ببا کا ونه راسّکی نوم  منه برز لینگ ببا  اتا  جاپونی انیمه هسه  کا ۱۹۹۰ دله خا ربویه کا ونه مبنا  برز لینگ ببا  هسه کا  اونتا آسنی نویسا  جین وبستر هسه. انیمه بابا لنگ‌دراز بخشی از مجموعه تئاتر شاهکار جهان است. باینتا انیمه ۱۹۹۰خارترین را از آژانس فعالیت‌های فیام جائزه ره  فرهنگی کودکان جاپون  وچون دبی (فرهنگی) آجونس جه بیته.
آسنی
جوی ابوت اتا صغیر وچه هسه کا ونه مادّی پربن گیر اتا ناشناس آدم هسه کا ونه الکی نوم (( جان اسمیت )) هسه و جوی اتا کَش ونه ساینا(سایه) ره بدیه. همینتا وسه چونکا مردی لینگ ساینا دله برز بیه وه ، وه ره برز لینگ ببا چمر ( ونگ) کرده. وه تینار تجشی کا بتوندسه شه پربنگیر وسه هاکنه اینتا وه که وه وسه نومک بنویسه و برز لینگ ببا وسه رایی هاکنه. اوی (بودون) اینتا کا بخایه کا برز لینگ ببا وه ره جواب هاده. امبا اسمیت کا وینده چنده جودی ابوت مشک و ساده دیل هسه اینتا جا کا وه سند فرق کرده امبا شونه  و جودی جه خازندی کنّه و ......
جودی ابوت
اتا تیج(هوشدار) کیجا هسه کا اونتا تمان کا پچیک بیه  ونه مار بمرده. وه ره اتا خت(خیابون) دله نیویورک دله دیار هاکردنه و وه ره برسنسنه یتیمخنه. همونجه کا ونه ویجیگیون ره شه شکوفا هاکرده و اتا مقاله بنویشته کا سبب بویه کا جان اسمیت وه ره پربن بیره و جودی ره خصوصی دویرستون دله نومنیویسی هاکنه.
جولیا پندلتون
اتا دارا کیجا هسه کا خلی مشمل دی داینه. خلی برز هسه و یرماز و خجیر هسه و و جودیو سالی جا اتا کادا دله دره. اولئون اشون جا کنار نینه و اخر جودی رفق وونه.
جوانا ترون
خوگا مودیر هسه ، اونتا خوگایی کا جودی ونه دله زیوش کنّه. وه خانه شه ره چمن بهیت و دسیپلین دار نشون هاده و وه ره بد انه کا وه ره بوئن خانم .چونکا هلا عزب هسه امبا خانه کا ویلاج(آروسی ) هاکنه.
جرویس پندلتون
جولیا عامی هسه کا فی الواقع برز لینگ ببا و جان اسمیت وه هسه. وه دیر پندلتونئون واری نیه و خلی مادّیات وی وسه اهم نیه.
و
جیمی مک‌براید
سالی گت برار هسه
باب
پرینستون دونشجار کپتان هسه و
سرون‌محله
سرون‌محله اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، کاری‌پی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۹۵ نفر (۳۲خانوار) بی‌یه.
منابع
سرون‌محله
آمریکای دموکراتون
دموکراتِ حزب آمریکایِ دِتا اصلی حزبون جه هسته که این کشورِ سیاست دله جمهوری‌خاهون جه رقابت دارنه. دموکرات‌ها، نسبت به جمهوری‌خاهون ات‌که چپوک‌تر هستنه و خارجی مسائل گدر دیپلماسی جه خانّه شه کار ره پیش بَوِرن. وشون طرفدارون ویشته شهری آدم‌ها هستنه و نو عقاید جه راحت‌ته کنار اِنّه. دموکرات‌هایِ نماد کئو (آبی) رنگ هسته و خر وشون انتخاباتی سمبل هسته.
منابع
رج:آمریکای سیاست رج:سیاسی حزبون
۴ آوریل
4 آوریل روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 4 آوریل جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
4
مجری
مجری کسی هسته که در یرنامه های تلویزیونی اجرا کانده.با صدا ونحوه خاش بیان اجرا دارنه
خرم‌آباد (ساری)
خرم‌آباد اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، مذکوره دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۴۶۵ نفر (۲۳۰خانوار) بی‌یه.
منابع
خرم‌آباد (ساری)
آندن جامعه
اعضا
این گروه خله مرکسور ره موندنه و ونه اعضا و مرکسورِ اعضا هِدی جه روابط و فرهنگ نزدیکی دارنه و تموم‌شون اتا اتحادیه دله هم عضو هستنه.
بوریم بگردستن
رج:جنوبی آمریکا رج:سازمان‌ئون بین‌المللی رج:آزاد تجارت
باستیان شواینشتایگر
باستیان شواینشتایگر (بزائه ۱ اوت ۱۹۸۴ کلبرمور، آلمان) آلمانی فوتوالیست هسته که بایرن مونیخ وسّه بازی کانده.
منابع
رج:بایرن مونیخ فوتوالیستون رج:آلمان فوتوالیستون
تنکا قلعه
تنکا قلعه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قرن ۵ ه‍.ق جه رسنه. تنکا قلعه مازرون استان و شهسوار شهرستون دله دره. ونه آدرس بخش خرم‌آباد، دهستان بلده، روستای قلعه گردن، تپه جنوبی قهوه‌خانه آبشار هسته. این بنا، ۲۱۹۶۲ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:تنکابن تاریخی جائون
کرومای، ایوواته
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> کرومای، ایواته (لاتین جه : Karumai, Iwate) اتا مسکونی گزر(منطقه) هسه کا جاپون ادله و  ایواته استن دله دره. کرومای ۲۴۵٫۷۴ کیلومترمربع گتی و ۹٬۶۵۵تا دی ونه دووشائون(جمعیت ) هسه.
دیا (درگا) هماسیئون:
رج:جاپون
۲۸ مهر
۲۸ مهر هجری شمسی، مساوی ۲۹ هره ما تبری.
بمردون
رج:مهر
لینستر
لینستر (ایرلندی جه: Laighin / Cúige Laighean) اتا از ۴ منطقه‌ای هسته که ایرلند دله درنه. لینستر پر جمعیت‌ترین منطقه هسته و ونه جمعیت (طبق سرشماری ۲۰۰۶) ۲٬۵۰۱٬۲۰۸ نفر بی‌یه.
منابع
رج:ایرلند ایالتون
متین دو حنجره
محمدمهدی معارفی (بزائهٔ ۱۳ شهریور ۱۳۶۵ در کرج) که وه ره متین دو حنجره و  متین معارفی نوم جه اشناسنّه، ایرونی خونشکر هسته. وه شه کار ره نوجِوانی جه شِروع هاکِرده.وِنه خانواده از لحاظ مالی خاره وضعی نِداشتِنه ،تمامه شه تِلاشه هاکِردِنه تا وِنِسته اَتّا گیتار بَی رِن تا شه کار ره موسیقی دله شِروع هاکِنه. وه اوِل اَتّا صِدا داشته یَنن همون وِنه نازِکه صدا که وِنه استاد هومن قاضی وه ره کَشف هاکِرده و متینِ کِلِفته صدا رو کار هاکِرده و هَمینتی وِ معروف بَیه.ونه اولین آلبومه به نام طنابدار وقتی ۲۰ سال داشته، پَخش بَیه.
ادوارد گیرک
ادوارد گیرک لهستان سیاستمدار کمونیستی بود. گیرک جایگزین ولادیسلاو گومولکا به عنوان نخست وزیر حزب کارگران حزب کارگران لهستان (پزپر) در جمهوری جمهوری خلق لهستان در سال ۱۹۷۰ است. او شناخته شده است برای باز کردن لهستانی کمونیست به غرب نفوذ و برای سیاست های اقتصادی خود را بر اساس وام های خارجی، که در نهایت شکست خورده است. او از قدرت پس از اعتصابات کارگری که منجر به موافقت نامه گدانسک بین دولت کمونیستی و کارگران در حال ظهور اتحادیه کارگری لهستان شد.
منابع
رج:سیاستمداران حزب کمونیست لهستان
هربرت براون
هربرت براون (بزائه‌یِ ۱۹۱۲ – بمرده‌یِ ۲۰۰۴) اتا آمریکای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۷۹ میلادی، بور و فسفر جه کربن‌دار ترکیبات دله استفاده هکرده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
متین دو حنجره
بریم بگردستن
رج:گت مردمون کرج رج:راک خوننده‌ئون رج:ایران خوننده‌ئون
هربرت براون
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۱۲ بزائه‌ئون رج:۲۰۰۴ بمرده‌ئون
۱۹۴۵
۱۹۴۵ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۴۵ ره تلا ِسال دونستنه. این سال کبیسه نیّه.
منابع
رج:میلادی سال