cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ساری
نمایشگاه‌ئون تجاری
ساری جزو محدود شهرونی ایران دله هسته که به طور مرتب نمایشگاه‌ئون لوازم خانگی، فناوری، کامپیوتر ونه دله برگوزار وانه. و با اینکه نمایشگاه بین‌المللی مازندرون قائمشهر دله دره و هنتا نیمه تموم هسته و به علت عدم تمایل سرمایگذارون در مورد سرمایه در شهرون غیر مرکز اوستان تمومی نمایشگاه‌ئون اوستانی و کشوری مکانای ساری دله وا وانّه.
نمایشگاه‌ئون رسمی
ساری به عونوان اتا از قطب‌ئون موهم تجاری همکاری منطقه آسیای‌میونه و قفقاز و سواحل مازرون دریا شناخته شدهبشناسته وانه و بنا به این همیشه توسط کشورون خارجی و با حضور سفیرون نمایشگاه‌ئون زیادی ساری دله برگوزار وانه.
اواخر دوره قاجاریون
سبزه میدان، نقاره خانه، اوصانلو محله، امامزاده یحیی، بلوچی محله، کردمحله، بلوچی خیل، اصفهانی محله، افغون محله، چاله باغ، شپش کشان، کهنه باغشاه، قلیچ لی محله، میرسرروضه، میرمشهدمحله، بیرامتر (بهرام اُتُر)، در مسجد، پای چنار، شیشه‌گر محله، نعل بندان، بهارآباد، شاهزاده حسین، امامزاده عباس(آزادگله)
شهرک‌ئون و مناطق
از کوی‌ها و شهرک‌های مهم و مناطق دوگانه آن می‌توان به مجموعه خیابان‌های میرزازمانی و پیوندی و شهرک ۶۰۰ دستگاه و شهرک‌های ۱۱۰۰ دستگاه و شهرک دولتی بزرگ گوهرباران در حال ساخت اشاره کرد و همچنین کوی ۲۲ بهمن و بخش ۸ و مهدی آباد و جام جم و... از مهمترین مناطق مسکونی ساری می‌باشند.
میدان ساعت
گت بنویشته ره بخوندین: پاساعت
میدان ساعت ایسم اتا میدون هسته که مرکز شهر ساری دله قرار بیته. این میدون برجی با ساعت عقربه‌ئی گنده و مجهز به صدای زنگ ناقوس هسته که زمون تغییر ساعات به شومار رقم ساعت اون لحظه به صدا در اموئه. سال ۱۳۵۵ بساتن میدون این برج شروع بیّه و آخرسری سال ۱۳۵۷ وه ره تموم هاکردنه. محمد‌علی‌حیدری سازنده این برج هسته.
فرودگاه دشت ناز
فرودگاه دشت ناز، ایسم فرودگاهی هسته که ساری دله دره. این فرودگاه به عونوان اتا فرودگاه بین‌المللی بشناسته وانه و سالانه پروازای زیادی دانه ولی ویشتر این پروازا برای زائرین حج انجام گنه.
راه‌آهن
ساری اولین شهر ایران بی‌یه که ساخت راه‌آهن سرتاسری ایران از اونجه شروع بیّه. و بعد از رضاشاء و زمون جهونی جنگ دوم به تصرف نیروئون شوروی دربموئه. این خطوط ریلی از گت شعبه‌ئون راه آهن سرتاسری ایران هستنه که سال ۱۳۰۸خارشیدی در زمون رضاشاء ، اولین فاز وه بین شهرای ساری-بندر شاه افتیتاح بیّه. و همیشه اتا از موهمترین راه‌ئون ایران به شومار شی‌یه. ساخت این راه‌آهن باعث بیّه تا الانه شهر ساری به دِتا قسمت شومالی و جنوبی تقسیم بواشه و باعث ویشتر شدن اختلاف طبقاتی بین مردم این شهر هم بواشه. الانه به قسمت جنوبی شهر راهبند گانه. سال۱۳۸۴ طرحی شروع بیه که اولین پل روگوذر شرق مازرون بساته بیّه. این پل که بعداً سردار نبوی ایسم بیته ، راهبند ره به مرکز شهر متصل هاکرده.
تاکسی
سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی ساری از اردیبهشت۱۳۷۶ به عونوان واحد شهرداری ساری دله به امور مربوط به تاکسیرانا و تاکسیدارون رسیدگی کارده که با توجه به روشد جمعیت شهری و گت‌بیّن شهر و نیاز به کونترل و نظارت دقیق‌ته بر امور مربوط به حمل‌و‌نقل و جابجائی مسافرین و همشهریا سال ۱۳۸۱ با تصویب اساسنامه و معرفی مدیرعامل به عونوان سازمانی مستقل زیر نظر شهرداری شروع به فعالیت هاکرده. مسیرهای تاکسیرانی ساری عبارتنه از:
صدا و سیما
رادیو تبرستان از دهه ۱۳۲۰ فعالیت خادش ره شروع هاکرده. این رادیو بعداً در قالب شبکهٔ اوستانی صدای مرکز مازندرون به فعالیت خادش ادامه هدائه. تلویزیون ساری اول با فرستنده‌ی ۱۰۰ واتی افتتاح بیه. صدا و سیمای مرکز مازندران هیفدهمین جشنوارهٔ مراکز صدا و سیمای ایران ، دومین مرکز برتر بعداز مرکز خوزستان بشناسته بیّه.
سوغاتی‌ئون
از سوغاتی‌ئون شهر ساری مثل غذائون سنتی، میوه‌ئون و صنایع دستی این شهر بنشنه به موارد زیر اشاره هکردن:
غذائون سنتی
آلوکباب با جنگی کرگ ، ماهی دزینگه، سبزی‌پلا، کیی‌پلا، استامبولی‌پلا، عجی‌مجی‌پلا ، ساک‌خارش، ترش آش، گزنه آش، میرزاقاسمی، نازخاتون و کیی خارِش.
میوه‌ئون
انواع مرکبات، کاندس، تمشک، زردکیجا، گزنه و کیی.
صنایع دستی
سفال‌گری، سوزن‌دوزی، قالی‌بافی، قلم‌زنی روی مس، کفش‌دوزی، کنده‌کاری، گل‌دوزی، گلیم‌بافی، معرق‌کاری، منبت‌کاری، نقاشی روی سرامیک، نقره‌کاری و نگارگری.
دیگه چیزون
رج:ساری رج:مازرون اوستان شهرون رج:ایران اوستانون ره نیشتگاهون
نپار
نپار اتا تخت هسته که ونه پایه چوو جه درست وونه که سره ره موندنه.
منابع
رج:مازرون فرنگ رج:مازرون تاریخی چی‌ئون
Hemraver
Hemraver (Dundenen ve re: Izdivaj, Eroosi, Shi Hekarden, Jeniya Baberden) Rika o Kija she hemraver vunen Izdivaj re nikah. Izdivaj ellat iv hesse ke gat hakonen vachun re, gat hakonen mellat re iqtisad re, ya qanooni hakonen kija o rika re ertibat.
رج:مقاله‌ئونی که لاتین خط جه بنویشت هستنه
قطعنومه ۱۶۷۴ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۷۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۸ آوریل ۲۰۰۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره محافظت از غیرنظامیان در درگیری‌های مسلحانه هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۴۳۰‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
۲۰ آذر
۲۰ آذر هجری شمسی، مساوی ۲۱ مردال ما تبری.
بمردون
رج:آذر
زوربا
زوربایِ یونانی (یونانی: Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά - «الکسیس زوربایِ زندگی و وضعیت») اتا رومان کتاب هسته که نیکوس کازانتزاکیس بنویشته. این کتاب ۱۹۴۶ بازار تنک بیّه و یونانی زوون جه بنویشته بیّه. زوربایِ کتاب اتا اگزیستانسیالیسم تفکر دارنه و نویسنده زوربایِ کاراکتر ره بساته تا ونه تِک جه شه دل‌گپ ره بزنه.
داستان
این کتابِ راوی که آسنی ره تعریف کنده، اتا جوون و روشن‌فکر مردی هسته که قطار جه سفر شونه و این سفر دله اتا پیرمردی که ونه نوم زوربا هسته، ره شه همراه ورنه. جوونک خانه اتا معدن بساجه و زوربا جه خِشش اِنه و وه ره شه سرکارگر کنده. وشون دِتا اتا مول‌زنایِ مسافرخنه دله نیشرنه و پچیکِ شهرِ ساحل کناره شه کار ره شروع کننه. داستان دله زوربا و جوونک خله گپ زنّه و جوونک که اوائل بودایِ دل‌دوست هسته، کم‌کم زوربایِ شخصیت جه تأثیر گیرنه و وه ره ستایش کنده که همیشک و هرلحظه شاد هسته و شه‌خِد ره زندگیِ جریون دله قرار دِنه و هرتی سرنوشتِ وا وه ره بکشه، وه شه شاد و سرمستی ره دارنه و شه ساز ره گیرنه و اون راهی که ونه بوره، ره شونه. وشون دِتا شهر دله رفت-رُش هم دارنه و کم‌کم جوونک اتا بیوه زنایِ عاشق وونه ولی بیوه‌زنا شهرِ دله چنتا عاشق‌پیشه دیگر هم دارنه که اتا-شون نا بشنوسته په، خِدکشی کنده و مردم این‌سه عصبانی وونّه و این بیوه‌زنا ره کِشنّه و زوربا مهلکه وسط کفنه و زنا طرفداری ره کنده. این قضیه باعث وونه شهرِ مردم هم وشون جه بد وونه. این میونه، معدنِ کار هم گره خرنه و داستانِ دِتا شخصیت هئی جا سیوا وونه.
په‌نویس
رج:یونانی کتابون
تسوبامه، نیگاتا
تسوبامه اتا شهر نوم هسته که جاپون ِنیگاتا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۸۲٬۹۱۰ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۱۰٫۸۸ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۷۴۸ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۶-۰۳-۲۰ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:نیگاتا شهرون
عفاف مدرسه
عفاف مدرسه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. عفاف مدرسه مازرون استان و بابل شهرستان دله دره. ونه آدرس شهر بابلسر، خیابان فلسطین، مدرسه راهنمایی عفاف هسته. این بنا ۲۱۵۶۸ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۰۷ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:بابل تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
سوربن
سوربن، اتا روستا هسته که بخش میاندرود از شهر ساری دله دره.
جمعیت
سوربن، دهستان گت میاندرود دله دره. سرشماری سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران،، ونه جمعیت ره ۶۷۰نفر (۱۹۱خانوار) اعلام هاکارده.
بیدل مازندرانی
میرزا حاج محمد مازندرانی که وه ره بیدل مازندرانی نوم جه اِشناسِنّه؛ اتا شاعر بی‌یه که ناصرالدین شا گادِر، زندگی کارده. وه اصالتاً چلاوی بی‌یه و ونه تیر و تِبار اقبال آملی جه رِسِنه ولی کرمانشا دله گَت بَیّه و همونجه جه رشد هاکرده و کم‌کم قاجارون ِسیاسی پُستون جه بَرِسی‌یه. بیدل تحفه‌الذاکرین ِکتاب ره بَنویشته که این کتاب ره «بیدل ِکتاب» نوم جه هم اِشناسینه. ونه دیگه بنویشته‌ئون جه «دبستان ماتم»، «عسر و یسر» و… هستنه.
منابع
رج:مازرون شاعرون رج:گت مردمون آمل
بیضای نوایی
میرزا عبدالله بیضای نوایی (بزائه‌ی ۱۲۵۶ - بمرده‌ی ۱۳۲۴ هجری قمری) اتا مازرونی شاعر بی‌یه که فقیری دله زندگی کارده و ونه شعرون کوچه‌بازاری بینه. وه همون زمون که زنده بی‌یه، ونه دیوان ِکتاب نابود بیّه.
قطعنومه ۱۷۹ امنیت شورا
قطعنومه ۱۷۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۱ ژوئن ۱۹۶۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره ملل ِسازمان ِدبیر ِکل ِگزارش یمن ِتحولات ِخوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱۰۳۹‌ام دله ۱۰تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۱تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
بیضای نوایی
منابع
رج:مازرون شاعرون
قطعنومه ۱۷۹ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ابومحله
جمعیت
اینتا روستا، دهستان دابوی جنوبی دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۲۳۰ نفر (۵۹خانوار) هسه.
منابع
ابومحله
مسیه ۵۸
مسیه ۵۸ (یا M۵۸ و NGC ۴۵۷۹) اتا مارپیچی کهکشون هسته که ۶۸ میلیون نوری سال ، زمین جا فاصله دارنه و دوشیزه فلکی صورت دله قرار دارنه و ۱۷۷۹ سال دله توسط شارل مسیه کشف بهییه.
۵۸
کارل مارکس
کارل هاینریش مارکس اتا آلمانی فیلسوف بی‌یه که اولین نظریات مارکسیستی، سوسیالیستی و کمونیستی ره وه پایه بی‌یشته. وه ره گت‌ترین متفکر تموم دوره‌ئون تاریخ دونّه.
وه فردریش انگلس همراهی جه کمونیست مانیفست کتاب ره سال ۱۸۴۸ منتشر هاکرده. وه بعداً کتاب دیگه‌یی ره تیناری بنویشته که ونه نوم سرمایه هسته که اساءِ چپ‌گرائون میون خله مهمه. وه اتا معروف جمله دانه که گانه: «همه جائون ِتاریخ تاسا، طبقاتی مبارزه‌ئون تاریخ بی‌یه.» این جمله ره ونه اولین کتاب ِخلاصه بیی جمله دونّه.
منابع
رج:گت مردمون آلمان  رج:آلمانی فیلسوفون رج:ایقتصاددونا
قطعنومه ۱۶۷۵ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۷۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۸ آوریل ۲۰۰۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره غربی صحرای وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۴۳۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
وین
وی‌یَن اتریش پایتخت(نیشتنگاء) و اتا از استانای نُه‌تایی کشور اتریش محسوب وونه.
منابع
رج:اروپا نیشتگائون رج:اتریش شهرون
لروشل
لروشل اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ شارانت-ماریتیم دله دره. اینتا شهر پواتو-شارنت ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۷۷٬۱۹۶ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
قطعنومه ۶۲۵ امنیت شورا
قطعنومه ۶۲۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۵ دسامبر ۱۹۸۸ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبرس هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۸۳۳‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
بهشتی آملی
بهشتی آملی اتا آملی شاعر بی‌یه که ونجه خله اطلاع ندارمی و مَیِّن نی‌یه که کی بی‌یه و کِی دَیّه.
منابع
رج:گت مردمون آمل رج:مازرون شاعرون
قطعنومه ۱۰۹۱ امنیت شورا
قطعنومه ۱۰۹۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۳ دسامبر ۱۹۹۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سازمان ملل دبیر کل انتصاب هکردن واری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۷۲۵‌ام دله   تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
آمردون
رج:مازرون تاریخ
اوزبکی
اوزبکی زبون اتا تورک تبار زبون هسه که اوزبکستون کشور رسمی زبون هسه. اینتا زبون تورک تبارون زبون ئون دله شرقی شاخه دله جا گیرنه. ونه گنش کرون ۶ میلیون نفر هسنه.
منابع
رج:تورکی
مسجدالحرام
مسجدالحرام مسلمون‌هایِ مقدس‌ترین مسجد هسته که مکه شهر دله قرار دارنه و مسلمون‌ها هر گدر وشون دَست پول دکته، ونه اتا سفر بورن اونجه و حاجی بوون. کعبه اسلامِ مهمترین بنا هسته که مسجدالحرام میونه کته.
منابع
رج:مسجدون رج:مکه رج:ایسلام
۲۱ آذر
۲۱ آذر هجری شمسی، مساوی ۲۲ مردال ما تبری.
بمردون
رج:آذر
هولار (کوردوئون)
منابع
رج:کوردستون شهرون رج:عراق شهرون رج:آسیا نیشتگائون
ژان-پیر دستوئلی
ژان-پیر دستوئلی شاعر،نویسنده و منتقد ادبی قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
بهروز طبری
بهروز طبری مازرون ِشاعرون جه بی‌یه که سبکتکین ِدربار دله خِدمِت کارده و ونجه فقط چن خط بموندسته که محمد عوفی ِکتاب میون دَره.
منابع
رج:مازرون شاعرون
آکروپولیس موزه
منابع
آکروپولیس موزه آکروپولیس موزه
قطعنومه ۱۸۰ امنیت شورا
قطعنومه ۱۸۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۱ جولای ۱۹۶۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره پرتغال ِسوال بئیته سرزمین‌ئون ِخوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱۰۴۹‌ام دله ۸تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۳تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
نمودارکلا حموم
نمودارکلا حموم اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. نمودارکلا حموم مازرون استان و بابل شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش لاله آباد، دهستان کاری پی، روستای نمودارکلا هسته. این بنا ۲۱۹۶۶ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:مازرون حموم‌ئون
قطعنومه ۶۲۶ امنیت شورا
قطعنومه ۶۲۶ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۰ دسامبر ۱۹۸۸ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره آنگولا هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۸۳۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
اسپیاربن
اسپیاربن، روستائی هسه از توابع بخش دابودشت شهرستان آمل در استان مازرون ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان دابوی جنوبی دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۷۲۲ نفر (۱۶۹خانوار) هسه.
منابع
اسپیاربن
قطعنومه ۱۸۱ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
آنتیب
آنتیب اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ آلپ-ماریتیم دله دره. اینتا شهر پروانس آلپ-کوت دازور ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۷۵٬۸۲۰ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
قطعنومه ۱۶۷۶ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۷۶ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۰ مه ۲۰۰۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سومالی وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۴۳۵‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
۲۲ آذر
۲۲ آذر هجری شمسی، مساوی ۲۳ مردال ما تبری.
بمردون
رج:آذر
ماری دو ویشی شرمون
ماری دو ویشی شرمون نویسنده قرن هفدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن هفدهم میلادی
۲۴ آذر
۲۴ آذر هجری شمسی، مساوی ۲۵ مردال ما تبری.
بمردون
رج:آذر
اوکراینی
اوکراینی زبون یا اوکراینی اتا ایسلاوی زبون هسه که اوکراین کشور رسمی زبون هسه. اینتا زبون ره سیریلی خط جا نویسنه ئو ونه گنش کرون ۵۰ میلیون نفر هسنه.
منبع
رج:اسلاوی زوونون
کوآی برانلی موزه
کوآی برانلی اتا موزه نوم هسته پاریس ِشهر دله، فرانسه ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۱٬۳۲۶٬۱۵۳ نفر وه ره بدینه.
منابع
کوآی برانلی کوآی برانلی
کوردستون ملی شورا
کوردستون ملی شورا (مخفف جه: KNC) اتا سیاسی سازمان نوم هسته که سوریه کوردستون دله، دله‌یی (داخلی) جنگ په، ۲۶ اکتبر ۲۰۱۱ گادِر بساته بیّه.
کوردستون ملی شورا ره اربیل (عراق کوردستون) دله ۲۶ اکتبر ۲۰۱۱ تشکیل هدانه و مسعود بارزانی، ونجه پیش از سوریه ملی شورا حمایت هاکرده. این سازمان دله در اصل یازّه‌تا کوردی حزب دَرنه. این سازمان اتا گتِ فرق سوریه ملی شورا جه دانّه که خانه کوردی مناطق ره اتا مستقل کشور هاکنه ولی اونان خانّه کُل سوریه ره بشار اسد دَستِ په جه دَربیارن.
پانویس
رج:کوردی سازمان‌ئون رج:سوریه دله‌یی جنگ
قطعنومه ۱۶۷۷ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۷۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۲ مه ۲۰۰۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره شرقی تیمور وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۴۳۶‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
قطعنومه ۶۲۷ امنیت شورا
قطعنومه ۶۲۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۹ ژانویه ۱۹۸۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره دیوان بین‌المللی دادگستری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۸۳۸‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
کاردگرکلا سقانفار
کاردگرکلا سقانفار اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. کاردگرکلا سقانفار مازرون استان و بابل شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش بابلکنار، دهستان بابلکنار، روستای کاردگر کلا هسته. این بنا ۲۱۹۶۷ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:بابل تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
رج:سقانفارون
ایتالیایی
ایتالیایی اتا لاتین زبون هسه که اتی شر اروپا قاره دله وه ره گنش کننه. اینتا زبون ایتالیا و سوییس (ونه جنوب دله) گنش بونه. ونه گنش‌کرون جمعیت ۵۰ میلیون نفر هسه.
ایتالیایی ادبیات
ایتالیایی ادبیات میلادی دوازده سده دله پا بیته که اون زمون ملی و دینی داستان‌ئون بنویشت بیه. میلادی سیزده سده دله گت‌ترین بنویشت‌کر دانته بی‌یه که کمدی الهی کیتاب ره بنویشته. اینتا کیتاب دنیا دله اتا از بترینون هسه.
میلادی شونزده سده دله واژه‌نومهئو دانش‌نومه کیتاب ایتالیایی زبون وسر بنویشت بیه. میلادی هیفده سده دله گت‌ترین بنویشت‌کرون جا بونه میرونا جا نوم بوردن. هیژده سده دله بیه که ادبی، ملی و چه‌کوتی داستان بنویشتن لَس‌لَس سر هیته. بیستوم سده دله گت‌ترین بنویشت‌کرون جا بونه آلبرتو مورافیا و سالواتور کواسیمودور جا نوم بوردن که مازرونی ۱۴۷۱ سال دله بتونسه نوبل جایزه ره بورن.
قطعنومه ۱۸۲ امنیت شورا
قطعنومه ۱۸۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۴ دسامبر ۱۹۶۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره جنوبی آفریقای ِسوال آپارتایدی ِسیاستون ِخوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱۰۷۸‌ام دله ۱۱تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
پیر مرتن
پیر مرتن نویسنده و منتقد ادبی قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
سن مور دفوسه
سن مور دفوسه اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ ول دو مرن دله دره. اینتا شهر ایل-دو-فرانس ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۷۵٬۲۱۴ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
اوئیتا
اوئیتا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِاوئیتا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۶۷٬۲۶۷ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۵۰۱٫۲۵ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۹۳۲ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۱۱-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:اوئیتا شهرون
سوریه ملی شورا
سوریه ملی شورا  یا که وه ره انتقالی شورا جه هم اشناسنّه اتا اپوزسیون گروه هسته که سوریه حکومتِ علیه کار کانده و شه هدف ره بشار اسد ِدم ِگِر هاکردن عنوان کانده. این گروه سوریه دله‌یی جنگ سَره، استامبول دله سال ۲۰۱۱ بساته بیّه، ونه اعضا ویشته سوری تبعیدیون هستنه. سوریه ملی شورا سوریه آزاد ارتش جه خله کایری کانده و وشون خله همدیگه جه نزدیکنه.
۲۳ آذر
۲۳ آذر هجری شمسی، مساوی ۲۴ مردال ما تبری.
بمردون
رج:آذر
صورت‌کلا
صورت کلا، روستائی هسه از توابع بخش دابودشت شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان دابوی جنوبی دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۲۴۳ نفر (۶۳خانوار) هسه.
منابع
صورت کلا
قطعنومه ۱۰۹۲ امنیت شورا
قطعنومه ۱۰۹۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۳ دسامبر ۱۹۹۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبرس وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۷۲۸‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
قطعنومه ۱۶۷۸ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۷۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۵ مه ۲۰۰۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره اریتره و اتیوپی میون وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۴۳۷‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
سیشل
سیشل آب‌وهوا استوایی هسته و توریستون وسّه خجیره و ونه یک‌سوم اشتغال توریسم جه درآمد دریارنه. یک‌سوم جزایر، سیشل دله مسکونی هستنه و ۹۰ درصد جمعیت اصلی جزیره که ونه نوم «ماهه» هسته، دله دَرنه. ماهه جزیره ۲۷ کیلومتر درازی و ۳ تا ۸ کیلومتر پهنا دانه و ویکتوریای ِشهر ونه دله دره.
این جزایر میونه‌ئون قرن هیژدهم فرانسه مستعمره بیّه و سال ۱۸۱۴ بریتانیا ره واگذار بیّه و سال ۱۹۷۶ اتا سیوا کشور بگردسته. این کشور اسا مشترک‌المنافع کشورون اتحادیه دله دره.
مردمون
سیشل بومی ندانّه و ونه مردمون ویشته فرانسه‌یی، آفریقایی، هندی و چینی مهاجرون جه تشکیل وانه. فرانسوی و انگلیسی رسمی زوون هستنه و مردمون اکثراً مسیحی و کاتولیک مذهبنه.
تقسیمات
سیشل ۲۵تا اداری منطقه دانّه.
منابع
Wikipedia contributors, "Seychelles," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Seychelles&oldid=489727196 (accessed April ۲۹، ۲۰۱۲).
مارکو پولو
مارکو پولو (بزائه ۱۵ سپتامبر ۱۲۵۴ - بمرده ۹ ژانویه ۱۳۲۴) تاجر و جهونگرد ونیزی بی‌یه. وه بین ۱۲۷۱ تا ۱۲۹۵ اروپا به آسیا جه سفر هاکرده و ۱۷ سال چین دله دیی‌یه.
منابع
رج:گت مردمون ایتالیا رج:جوغرافی‌دونا رج:چین تاریخ
آزادی میدون
میدون آزادی شهر تهران گت‌ترین میدون و ونه نماد هسته که شهرِ غربی‌وَر قرار دارنه. این میدون ره محمدرضا شاه سال ۱۳۴۹ بساته که ۲۵۰۰ ساله جشن یادگاری بمونده و حسین امانت وه ره طراحی هکرده و بساته. اینتا میدون وسط اتا برج کته که وه ره هم آزادی برج گننه و پیش از انقلاب اینان نوم «شهیاد» بی‌یه.
منابع
رج:تهرون خجیر جائون
تلیگران سقانفار
تلیگران سقانفار اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. تلیگران سقانفار مازرون استان و بابل شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش لاله آباد، دهستان کاری پی، روستای تلیگران هسته. این بنا ۲۱۹۶۸ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:بابل تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
رج:سقانفارون
۲۵ آذر
۲۵ آذر هجری شمسی، مساوی ۲۶ مردال ما تبری.
قطعنومه ۶۲۹ امنیت شورا
قطعنومه ۶۲۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۶ ژانویه ۱۹۸۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره نامبیا هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۸۴۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
قطعنومه ۱۸۳ امنیت شورا
قطعنومه ۱۸۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۱ دسامبر ۱۹۶۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره پرتغال ِسوال بئیته سرزمین‌ئون ِخوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱۰۸۳‌ام دله ۱۰تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۱تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
قطعنومه ۶۲۹ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۱۸۳ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ماری آن باربیه
ماری آن باربیه نمایش‌نومه نویس قرن هفدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن هفدهم میلادی
تنزینگ نورگای
تِنزینگ نورگای (به نپالی: तेन्जिङ नोर्गे शेर्पा) اتا تبتی بی‌یه که شرپای نپال دله گت بیّه. وه سر ادموند هیلاری همراه اولین‌بار سه اورست ره فتح هاکرده. ونه اصلی نوم نامیگال وانگری بی‌یه. وه شه بائوته جا سال ۱۹۱۴ تساچو منطقه‌ی سولوخمبوی نپال دله بزائه بیی‌یه. .
وه آخرسری ۷۲ سالگی گادر، ۹ مه سال ۱۹۸۶ دارجلینگ هند دله بمرده. .
منابع
رج:کوهنوردون رج:گت مردمون نپال رج:گت مردمون تبت
محمد دنیوی
محمد دنیوی خواننده آهنگ فیلم دختر ساری (۱۳۴۲) هسته.
اوچلیک
اوچلیک یا ئوچلیک که وه ره او تریک هم گننه، ات‌جور پرنده هسته که نسبتاً اجتماعی هسته و بعضی جائون بتونده گلّه‌یی زندگی هاکنه. ونه نَر و ما فرق نَکانّه. ونه نوم ع.پاشایی ِنظر جه «پچوک ِئو» معنی ره دِنه و مازرونی نوم سَر جه ونه فارسی معادل ره بِساتنه که البته ونه فارسی‌سازی اشتباه انجام بَیّه.
پانویس
رج:پرنده
قطعنومه ۱۰۹۳ امنیت شورا
قطعنومه ۱۰۹۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۴ ژانویه ۱۹۹۷ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره کرواسی وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۷۳۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۱۶۷۹ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۷۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۶ مه ۲۰۰۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سودان وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۴۳۹‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
برمه ای
برمه ای یا میونماری اتا زبون هسه که میونمار کشور دله گنش بونه ئو اینتا کشور رسمی زبون هسه. ونه گنش کرون جمعیت ۲۵ میلیون نفر هسه.
قطعنومه ۱۸۴ امنیت شورا
قطعنومه ۱۸۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۶ دسامبر ۱۹۶۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبول هاکردن ِترنه عضو متحد ِملل ِسازمان ِدله: زنگبار هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱۰۸۴‌ام دله ۱۱تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
برمه ای
منبع
رج:چینی زوونون
قطعنومه ۱۸۴ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
کاباردینو-بالکاریا
ونه نیشتنگاء نعلچیکه و ونه دله ۸۵۹،۹۳۹ نفر درنه(سال ۲۰۱۰).
بانتو
بانتو اتا دسته زوون هستنه که آفریقا قاره دله وشون ره گنش کننه. اینتا زوونی دسته شه نیجر-کنگو جیرچله دره و ۳۵۰ میلیون نفر ونه زوون‌ها جه گپ زننه که دنیایِ ۵٪ مردمون هستنه. کنگو دموکراتیک جمهوری دله ویشترین بانتویی زوون وجود دارنه ولی سواحیلی که بانتویِ گت‌ترین زوون هسته، آفریقایِ شرق‌وَری گپ بزه وونه.
کاباردینو-بالکاریا
منبع
رج:قفقاز رج:روسیه ایالتون
بانتو
منبع
رج:نیجر-کنگو زوونون
محمدعلی پنهانی
حاج محمدعلی پنهانی که اختصاراً وه ره پنهانی گاتِنه؛ اتا بابلی شاعر و مدیحه‌سُرا بی‌یه که ویشته اسلامی شعر گاته. ونه شعرون ویشته اسا دیگه وجود ندارنه. پنهانی سال ۱۳۳۱ هجری بابل دله بَمِرده.
منابع
رج:مازرون شاعرون رج:گت مردمون بابل
کاسمان‌کلا سقانفار
کاسمان‌کلا سقانفار اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. کاسمان‌کلا سقانفار مازرون استان و بابل شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش گتاب، دهستان گتاب شمالی، روستای کاسمان کلا هسته. این بنا ۲۱۹۷۴ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:بابل تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
رج:سقانفارون
ایستامبولی ترکی
ایستانبولی ترکی اتا ترکی زبون نوم هسه که ترکیه کشور رسمی زبون هسه اینتا زبون ترکیه دله گنش بونه و ونه قدیمی نوم عثمانی ترکی بی‌یه.
اینتا زبون نسبت به دیگه ترک‌تبار زبونون ادبیات گت‌تری دارنه. ترکی ادبیات فارسی و عربی ادبیات جا تاثیر بیته. بنشنه بائوتن اولین کیتابی که ترکی زبون جا بنویشت بیه ونه نوم دتا زبون موحکمه هکردن بی‌یه که وه ره امیر علیشیر نوایی بنویشته وه اینتا کیتاب دله ترکی زبون برتری ره به فارسی زبون بیون هکرده. بعد وه ظهیرالدین ممد با برنومه کیتاب ره بنویشته و بعد هم اتا کیتاب شعر که ونه نوم موبین بی‌یه ره مونتشر هکرده. شیخ احمد یسویی دیوان هم حکمت نوم داشته و خله وه ره اشناسینه. میلادی شونزده سده دله هم باخی و فضولی گت‌ترین شعرگوئون بینه.
میلادی هیژده قرن دله هم خواجی راغب پاشا و شیبخ غالب و ندیم پیدا بینه که همه شعرگو بینه. میلادی نوزده قرن دله هم شعرگوئونی مثل شناسی، عالم حامد و نامق کمال ره ور خرمی. بعد هم اتا ایسلامی شرگو که ونه نوم ممد عاکف بیه. دیگه شعرگوئون جا هم بونه ضیا کوک آلپ، عومر سیف الدین و خالده ادیب جا نوم بوردن. اینتا زبون دله اتا از گت‌ترین ایتفاقون خط عوض هکردن بیه. وشون مازرونی ۱۴۴۰ دله شه خط ره لاتین هکردنه.
اسکاتلند
اسکاتلند (انگلیسی جه: Scotland، گالیک جه: Alba) اتا خودمختار بخش هسته که بریتانیای ِشمالی نیمه دله دره و اروپای ِشمال‌غرب کَفِنه. این کشور انگلیس، ولز و شمالی ایرلند هِمراهی جه بریتانیا ره سازِنه.
اسکاتلند ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر جمعیت دانّه و ونه رسمی زوون انگلیسی هسته. گیلیک و اسکاتس هم این منطقه‌ی ِمله‌یی زوونون هَستنه. گیلیگ اِتّا سلتی و اسکاتس اتّا ژرمنی زوون هَستنه. ۶۵ درصد اسکاتلند دله مسیحی، ۲۸ درصد بی‌دین، و ۲ درصد غیرمسیحی هستنه. ref>Analysis of Religion in the 2001 Census: Summary Report scotland.gov.uk. Retrieved 27 November 2008.
منابع
رج:بریتانیا رج:اروپا کشورون رج:ناتو
تنگه واشی
تنگه واشی یا ساواشی اتا تاریخی و گرشکری منطقه هسته که جاده هراز په، تونل وانا پشت قرار دارنه. ونه نوم ره واش (علف) سر جه بی‌یشتنه.
اینجه دِتا تنگه دره که اولی نوم «واشی» هسته و دومی نوم «سا» هسته. سا وَر اتا ئوشار دارنه که ونه ارتفاع ۱۵ متر هسته
قاجارون سه‌تا کتیفه بساتنه که اتاشون این تنگه واشی دله کته. دِتا دیگر، ری ِچشمه‌علی و تونل وانایِ شکل شاه هستنه. واشی ِکتیفه ره فتعلی شاه دستور هدا که دیفارِ کَش بُتِنه. ونه قایده، شیش در هفت متر هسته و فتعلی شاهِ دوره‌یِ اتفاقات ره ونه درون بنویشتنه. شکارِ عکس هم ونه دله دره که شاهِ وچون عکس دله درنه.
منابع
رج:تهرون خجیر جائون رج:قاجاریون
قطعنومه ۶۳۰ امنیت شورا
قطعنومه ۶۳۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۰ ژانویه ۱۹۸۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره اسرائیل-لبنان هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۸۴۳‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
۲۶ آذر
۲۶ آذر هجری شمسی، مساوی ۲۷ مردال ما تبری.
بمردون
رج:آذر
قطعنومه ۱۸۵ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
آنی ارنو
منابع
رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
قطعنومه ۱۶۸۰ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۸۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۷ مه ۲۰۰۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره خاورمیونه وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۴۴۰‌ام دله ۱۳تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۲تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
بنگالی
بنگالی (بنگالی جه: ) اتا هندو-ایرانی زبون هسه که بنگلادش کشور رسمی زبون هسه. اینتا زبون گنش کرون جمعیت ۲۷۰ میلیون نفر هسه. ونه اتی گنش کرون هند دله ( ونه شرق دله) زندگی کننه.
پریش ساروی
اوستا میرزا عباس، حاج محمدتقی ریکا، که ویشته پریش تخلص کارده، (بزائه‌ی ۱۲۷۸ - بمرده‌ی ۱۳۲۴ هجری) اتا ساروی شاعر بی‌یه. ونه اشعار فلسفی و حکیمونه هستنه و ونجه اتا کتابچه بموندسته که ونه دله هزارون بیت ره شه دَس خط جه بنویشته و این دیوان ره هِدا بی‌یه «میرزا علی‌اصغر خان اتابک» ره.
منابع
رج:مازرون شاعرون رج:گت مردمون ساری
بپو، اوئیتا
بپو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِاوئیتا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۲۷٬۳۴۵ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۲۵٫۱۵ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱٬۰۱۸ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۲۴-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:اوئیتا شهرون
۲۷ آذر
۲۷ آذر هجری شمسی، مساوی ۲۸ مردال ما تبری.
کرسی‌کلا
کرسی کلا، روستائی هسه از توابع بخش دابودشت شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان دابوی جنوبی دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۶۰۰نفر (۱۸۹خانوار) هسه.
منابع
کرسی کلا
بلغاری
بولغاری اتا ایسلاوی زبون هسه. اینتا زبون بلغارستون کشور رسمی زبون هسه. کوهن بولغاری خله تورکی زبون ره مونسه و برخی گنه که اینتا زبون تورکی زبون جا هم خانواده هسه. اینتا زبون ۱۷ میلیون نفر گنش کر دارنه. ایسلاوی زبون‌ئون دله مجاری زبون خله وره مونه.
منبع
رج:آلتایی زوونون
طاهر مطهر بنا
طاهر مطهر بنا اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. طاهر مطهر بنا مازرون استان و بابل شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش لاله آباد، دهستان لاله آباد، روستای بوله کلا هسته. این بنا ۲۱۹۷۵ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:بابل تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
رج:مازرون امامزاده‌ئون
ئوشار اتودوم
ئوشار اتودوم (انگلیسی:Otodome Falls) ئوشاری هسته که فوجی‌نومیا، شیزوئوکا، استان شیزوئوکا، ژاپن درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 25 متر هسته. اینتا ئوشار ِنسبی پهنا 5 متر متر هسته.
منابع
رج:جاپون ئوشارون
جواهر لعل نهرو
جواهر لعل نهرو (जवाहरलाल नेहरू) (بزائه ۱۴ نوامبر ۱۸۸۹ برابر با ۲۳ آبان ۱۲۶۸ - بمرده ۲۷ مه ۱۹۶۴ برابر با ۶ خرداد ۱۳۴۳) از رهبرون جونبش استقلال هند و کونگره ملی هند بی‌یه. وه به عنوان اولین نخست‌وزیر هند پس از اعلام استقلال ۱۵ اوت ۱۹۴۷ (۲۳ مرداد ۱۳۲۶) انتخاب بیه.
تا پیش از استقلال هند، نهرو مدت ۱۰ سال شه عمر سر ره (به گونه‌ای نامنظم) زندانای استعماری دله بگذرونی‌یه. پس از نخست وزیری وه با کومک افراد میهن‌دوستی چون سردار پاتل و دکتر آمبدکار بتونسته ترنه قوانینی ره ساختاردهی مجدد به جامعهٔ هند وسّه بساجه که مهم‌ترین وشون لغو نظام کاست بی‌یه. نهرو همراه با احمد سوکارنو، مارشال تیتو و جمال عبدالناصر از پایه‌گذارون جونبش عدم تعهد به شمار شونّه.
آثار
رج:هند نخست‌وزیرون
قطعنومه ۱۶۸۱ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۸۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۱ مه ۲۰۰۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره اریتره و اتیوپی میون وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۴۵۰‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ترتیاکوف نگارخنه
ترتیاکوف اتا موزه نوم هسته مسکو ِشهر دله، روسیه ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۱٬۲۹۷٬۴۲۴ نفر وه ره بدینه.
منابع
ترتیاکوف ترتیاکوف
قطعنومه ۱۸۶ امنیت شورا
قطعنومه ۱۸۶ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۴ مارس ۱۹۶۴ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبرس ِمسئله هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱۱۰۲‌ام دله ۱۱تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۶۳۱ امنیت شورا
قطعنومه ۶۳۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۸ فوریه ۱۹۸۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره ایران-عراق هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۸۴۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
تاج محل
تاج محل ات‌سری قَورِ نوم هسته که آگرا، اوتارا پرادش، هند دله درنه. تاج محل ره هند مغول سلسله بساتنه و شاه جهان (حکومت ١۶٢٨–۵٨) ونه بساتن دستور ره هدا تا ونه زنا ممتاز محل، که سال ١۶٣١ وچه بزائن گدر بمرده، ره اونجه چال هکنن. تاج محل ِمعماری خله خاص هسته و ونه دله تناسب و قرینه بی‌ین خار-خار رعایت بیّه. تاج محل ره مغول معماری ِبتترین نمونه‌ها جه دونّه که اتا پشو-بزه معماری هسته که ایرانی و هندی و اسلامی معماری شیوه‌ئون ونه دله هئی‌بزه هستنه. تاج محل بنا خله دنیا دله معروف هسته و هر سالنه میلیون‌ها نفر اِنّه که وه ره نزدیک جه هارشن. سال ١٩٨٣ تاسا هم یونسکوی جهونی میراث لیست دله دره.
این سری بنائون ِپلان ِطراحی ره خله معمارون جه نسبت هدانه ولی احتمالاً ونه اصلی معمار نوم إستا احمد لاهوری بی‌یه که اتا ایرانی‌تبار مردی بی‌یه. مجموعه دله پنج‌تا اصلی عنصر درنه که اصلی دروازه، باغ، مسجد، جواب (بنایی که مسجدِ دیم‌به‌دیم و آینه‌مونا هسته) و مقبره (که چارتا گلدسته دارنه) هستنه. ونه بساتن حدود سال ١۶٣٢ شروع بیّه و بیش از ٢٠٠٠٠ کارگر که هند، ایران، عثمانی و اروپا جه اِمونه، حدود سال‌های ١۶٣٨-١۶٣٩ استخدام بَینه. تا سال ١۶۴٣ بکشی‌یه که وصله‌بزه ساختمون‌هایِ کار هم تموم بوو و تزئینات ِکار هم اقلاً تا سال ١۶۴٧ ادامه داشته. سرجمع این مجموعه ١٧ هکتار گتی دارنه و ونه بساتن ٢٢ سال طول بکشی‌یه.
اتا آسنی دره که گنه شاه جهان خاسته اتا اینتی کاخ دستوری، روخنه‌یِ اون وَر سمت بساجه که ونه مصالح سیو مرمر سنگ بوئه و وه ره اونجه چال هاکنن ولی سال ١۶۵٨ ونه ریکا اورنگ زیب وه ره کنار بزوئه و شاه بیّه و شه پی‌یر ره تا آخر عمری آگرای قلعه دله زندونی داشته.
قطعنومه ۱۰۹۴ امنیت شورا
قطعنومه ۱۰۹۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۰ ژانویه ۱۹۹۷ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره مرکزی آمریکا: تلاش، صلح بییتن وسّه هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۷۳۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
تاج محل
منابع
رج:هند جهونی میراث رج:هند خجیر جائون رج:هند مغولون
قطعنومه ۱۰۹۴ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
بهاراتی
بهاراتی اتا هند و ایرانی و یونانی زبون هسه که هند دله وره گنش کننه. وه اتا از هند کوهن‌ترین زبونون هسه. جوری که هند کوهن نوم بهارات بیه. اینتا زبون ۳۷ میلیون نفر گنش کر دارنه.
منبع
رج:هندو-آریایی زوونون
شوونیسم
شوونیسم (به فرانسوی: Chauvinisme) ات‌تی افراطی میهن‌پرستی هسته که خشن‌تر از انواع دیگوئه. اتا عضو شوونیسم نسبت به بقیه‌ی نژادون و گروه‌ئون خله بدبین هسته.
اسا ونسه اتا معنی دیگه هم دره که به این تفکر گانّه که اتا جنسیت (ویشتر مردها خَوری: male Chauvinism) شه ره برتر، باهوش‌تر و مهم‌تر از جنسیت دیگه دونن.
منابع
رج:ناسیونالیسم رج:سیاسی نظریه‌ئون
بالاهشتل
بالاهشتل، روستائی هسه از توابع بخش دابودشت شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
منابع
بالاهشتل
ثابت مازندرانی
ثابت مازندرانی که ونه راستی نوم علی عبدالرسولی بی‌یه، (بزائه‌ی ۱۲۸۸ شمسی - بمرده‌ی ۱۴ مرداد ۱۳۲۲ شمسی) اتا مازرونی محقق و ادیب بی‌یه. وه ادیب پیشاوری و چن نفر دیگه پَلی درس بخوندسته و سال ۱۳۱۴ شمسی اتا رساله تصوف خَوری بنویشته و ونجه تهران دانشگا جه شه دکترا ره بَییته. وه خطاطی هم کارده و ثلث و نسخ جه آشنایی داشته. ونه چاپ بَیی آثار ویشته گت ِشاعرون ِشعرون ِتصحیح هسته و شه هم ات‌سری شعر دانّه.
منابع
رج:مازرون شاعرون رج:مازرون خطاطون
بوگی
کمبع
رج:آسترونزیایی زوونون
شارل پینو دوکلو
شارل پینو دوکلو نویسنده و مورخ قرن هجدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن هجدهم میلادی
۲۹ آذر
۲۹ آذر هجری شمسی، مساوی ۳۰ مردال ما تبری.
بمردون
رج:آذر
صالح مسلم
صالح مسلم محمد (بزائه ۱۹۵۱ - شیران، کوبانی دله) اتا کوردی سیاست‌مداره که اسا سوریه کوردستون دموکراتیک اتحاد حزب رهبر هسته و سوریه دله‌یی جنگ ِدرون، بشار اسد ِنیروئون جه جنگنه.
زندگی‌نومه
وه شه مله دله ابتدایی دروس ره بخوندسته و عربی ره یاد بییته. درس ِپه، بورده ترکیه و استامبول ِفنی دانشگا دله شیمی بخوندسته و فارغ‌التحصل مهندسی بیّه. سال ۱۹۷۷ ترکیه جه بورده عربستون حدود سیزّه سال اونجه دیّه. سال ۹۹۳ وردگاردسته سوریه و این کشور دله سیاسی کارونِ په بورده.
وه گاته که اون گادِر که ترکیه دله دیّه، شه کوردی رفقون ِهمراه عراق کوردستون خورون ره په گیته و مصطفی بارزانی ره خله دوست داشته. وقتی بارزانی ِجنبش سال 1975 شکست بخارده، وه خله ناراحت بیّه و ونه وسّه نومه برسنی‌یه و باته که خانه شه رفقون جه بارزانی ره کومک هاکنه ولی وه ره جواب هدانه که بتتره شه درس ره دمباله بَیره.
منابع
رج:کوردستون سیاست مدارون رج:گت مردمون سوریه
گسفن
منبع
رج:کاله‌دارون
حبش ساروی
منابع
رج:مازرون شاعرون رج:گت مردمون ساری
قطعنومه ۱۶۸۲ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۸۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۲ ژوئن ۲۰۰۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره ساحل عاج وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۴۵۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
قطعنومه ۱۸۷ امنیت شورا
قطعنومه ۱۸۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۳ مارس ۱۹۶۴ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبرس ِمسئله هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱۱۰۳‌ام دله ۱۱تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
چاکر مازندرانی
چاکر مازندرانی اتا اَشرِفی شاعر نوم بی‌یه.
منابع
رج:مازرون شاعرون رج:گت مردمون بهشهر
پیجاکلا حموم
پیجاکلا حموم اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. پیجاکلا حموم مازرون استان و بابل شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش لاله آباد، دهستان کاری پی، روستای پیجا کلا هسته. این بنا ۲۱۹۷۷ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:بابل تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
رج:مازرون حموم‌ئون
قطعنومه ۶۳۲ امنیت شورا
قطعنومه ۶۳۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۶ فوریه ۱۹۸۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره نامبیا هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۸۴۸‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۱۸۸ امنیت شورا
قطعنومه ۱۸۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۹ آوریل ۱۹۶۴ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره یمن ِشکابت هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱۱۱۱‌ام دله ۹تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۲تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ویکی‌لیکس
ویکی‌لیکس اتا بی‌سود و بین‌المللی سازمان هسته که اسناد ره ارسال و افشا کانده، البته ونه منابع ناشناس هستنه. ویکی‌لیکس سال ۲۰۰۶ افتتاح بیّه و وه ره سان‌شاین ِانتشارات اداره کانده. در طول یک‌سال از شروع فعالیتون، وب‌گاه ادعا هاکرده که بیش از ۱.۲ میلیون مدرک و سند دانّه. این سازمان شه گانه، ات‌سری چینی مخالف روزنومه‌نویسون، ریاضی‌دون‌ها و فناورون متحده ایالات آمریکا، تایوان، اروپا، استرالیا و جنوبی آفریقا جه بساته بَیی‌یه. جولین آسانژ که اتا استرالیایی فعال هسته وشون رئیس هسته.
ویکی‌لیکس اسا چندین جایزه بَورده که شامل ۲۰۰۸ جدید ِرسانه‌ئون ِجایزه اکونومیست ِمجله جه هسته. ژوئن ۲۰۰۹، ویکی‌لیکس و جولین آسانژ بریتانیای ِرسانه‌ئون ِجایزه ره عفو بین‌الملل جه جدید ِرسانه‌ئون بخش دله بیته که ونه دلیل سال ۲۰۰۶ ِاتا گزارش بی‎‌یه که ونه نوم «کنیا: خون ِبرمه – قضایی قتلون و ناپدیدبَیی‌ئون» بی‌یه و اتا گزارشی بی‌یه که کنیای ِحقوق بشر ِملی کمیسیون بنویشت‌بی‌یه. مه ۲۰۱۰، دیلی نیوز، ویکی‌لیکس ره «وبسایتونی که بتونّه دِنیای ِخورون ره اتدفه تغییر هادِن» ِرنکینگ دله اولی رتبه هدائه.
پیوند به بیرون
رج:سایت‌ئون رج:ویکی‌لیکس
ژان ماری گوستاو لوکلزیو
ژان ماری گوستاو لوکلزیو رمان‌نویس و مقاله‌نویس قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته. ونه گتِ بنویشته‌ی نوم «بیابون» بی‌یه که ات‌خله زوون جه ترجمه بَیی‌یه.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون رج:گت مردمون موریس رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
قطعنومه ۱۶۸۳ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۸۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۳ ژوئن ۲۰۰۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره لیبریا وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۴۵۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ناکاتسو، اوئیتا
ناکاتسو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِاوئیتا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۸۴٬۱۷۹ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۴۹۱٫۰۹ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱۷۱ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۲۹-۰۴-۲۰ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:اوئیتا شهرون
کبودکلا
کبودکلا، روستائی هسه از توابع بخش دابودشت شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت
اینتا روستا، دهستان دابوی جنوبی دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۷۸۷ نفر (۱۹۰خانوار) هسه.
منابع
کبودکلا
چماقلو
منابع
رج:مازرون شاعرون رج:گت مردمون بابل
ئوشار اوتر
ئوشار اوتر (انگلیسی:Otter Falls) ئوشاری هسته که شهرستان کینگ، واشینگتن، ایالت واشینگتن، ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 1600 feet هسته.
قطعنومه ۱۰۹۵ امنیت شورا
قطعنومه ۱۰۹۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۸ ژانویه ۱۹۹۷ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره خاورمیونه وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۷۳۳‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
موسابقات فوتوال غرب آسیا
قهرمونی فدراسیون فوتبال غرب آسیا اتا رویداد چن‌جانبهٔ ورزشی بین تیم‌ئون ملی فوتوال هسته که بدست فدراسیون فوتبال غرب آسیا برگوزار وانه. اولین دورهٔ این موسابقات سال ۲۰۰۰ با شرکت تیم‌ئون ایران، سوریه، اردن، عیراق، فلسطین و لوبنان و دِتا تیم مهمون قزاقئون و قرقیزئون برگوزار بیّه.
همینتی موسابقات فوتسال مردون، فوتوال زنا و فوتوال زیر ۱۵ سال مردون هم قالب موسابقات غرب آسیا برگوزار وانه.
منبع
رج:فوتوال
پیر کومبسکو
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
گاوزن مله حموم
گاوزن مله حموم اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. گاوزن مله حموم مازرون استان و بابل شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش بابل کنار، دهستان بابل کنار، روستای گاوزن محله هسته. این بنا ۲۱۹۸۱ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:بابل تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
کوردستون آزاد زندگی حزب
پژاک (کوردی جه: پارتی ژیانی ئازادی کوردستان‎ یا Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê) اتا مسلح سازمان ایران دله هسته. این سازمان هدف، بساتن اتا کورد ِدولت، ایران ِکوردستون دله، هسته.
عقاید و تاریخچه
این حزب زمونی بساته بیّه که عبدالله اوجالان ره ترکیه دله بَییتنه و زندونی هاکردنه. اون گادِر ایران ِکوردی شهرون دله اعتراضات پیش بمونه که سپاه اینان ره سرکوب هاکرده ولی باعث بیّه بعضی جوون‌ها پ‌ک‌ک جه علاقه پیدا هاکِنِن.
وقتی که اوجالان بائوته اِما نخامبی گت کوردستون ِکشور ره بسازیم و فقط فدرالیسم دِمبال دَرمی، پ‌ک‌ک ِایرانی اعضا اعتراض هاکردنه و وشون وسّه سؤال پیش بموئه که چه ونه مبارزه هاکنن تا ترکیه اتا فدرال کشور بواشه، درحالیکه شه ترکیه‌یی نینه؛ این گادِر بی‌یه که اتا چلّه پ‌ک‌ک وسّه بساته بیّه که ایرانی اعضا ونه دله مبارزه کاردنه.
این گروه نوم پژاک هسته که «Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê» مخفف هسته و «کوردستون ِآزادِ زندگی ِحزب» ره معنی دِنه. اسا پژاک پ‌ک‌ک په‌روو هسته و این سازمان ِایرانی چلّه حیساب وانه. این گروه کومله جه ایدئولوژی اختلاف دانّه و مسلحونه درگیری ره دمبال کانده.
منابع
رج:پ‌ک‌ک
قطعنومه ۶۳۳ امنیت شورا
قطعنومه ۶۳۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۰ مه ۱۹۸۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره اسرائیل-سوریه عربی جوموری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۸۶۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۱۸۹ امنیت شورا
قطعنومه ۱۸۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۴ ژوئن ۱۹۶۴ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره کامبوج شکایت هاکردن خوری ِسرزمین‌ئون و مردمون ِتجاوز قرار بئین  هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱۱۲۶‌ام دله ۱۱تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
درسدن قلعه
درسدن قلعه اتا موزه نوم هسته درسدن ِشهر دله، آلمان ِکشور درون، دره. اینتا موزه خله هارشاگر (=بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۱٬۲۸۶٬۷۳۳ نفر وه ره بدینه.
این موزه‌ی اصلی نوم، آلمانی زوون دله «قدیمی مدیرونِ نگارخنه» (انگلیسی جه: Old Masters Gallery یا Old Masters Picture Gallery) معنی ره دِنه.
ملا حسین ساروی
ملا حسین ساروی یا حسرت اتا ساروی شاعر بی‌یه که هاتف و صباحی بیدگلی جه معاصر بی‌یه.
منابع
رج:مازرون شاعرون رج:گت مردمون ساری
کوردستون جوونون شورا
کوردستون جوونون شورا اتا مخفی سازمان ِترکیهِ کوردی جوونون بی‌یه، که پ‌ک‌ک په دیّه. اینتا گروه ره ۲۵ اکتبر ۱۹۸۷ بساتنه. ونه نوم ۳ تا ۱۵ اوت ۲۰۰۳، کوردستون آزاد جوونون جنبش (TECAK) بیی‌یه.
منابع
جوونون شورا
قطعنومه ۱۶۸۴ امنیت شورا
قطعنومه ۱۶۸۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۳ ژوئن ۲۰۰۶ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره دادگاه جنایی بین‌المللی برای رواندا هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۴۵۵‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
کلود پروسپه ژولیو دو کره‌بییون
کلود پروسپه ژولیو دو کره‌بییون نویسنده قرن هجدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن هجدهم میلادی
پشتو
پشتو زوون یا پشتوجی (پښتو) اتا ایرانیجی زبون هسه که افغانستون جنوب ور و پاکستون شمال ور وه ره گنش کننه. اینتا زبون اتا شاخه از شرقی ایرانیجی زبون شرقی جنوب هسه. وه اتا نو ایرانیجی زبون هسه. اینتا زبون مازرونی‌مونا عربی و تورکی جا تاثیر نیته. وه شه وسر اتا ویژه الفبا دارنه و افغانی واری اتا از رسمی زبونون هسه. اینتا زبون گنش‌کرون ره پشتون گنه و وشون سرزمین ره پشتنوخواه یا پکتیکا گنه که افغانستون جنوب و پاکستون شمال ور هسه. پشتوجی زبون ره ۱۸ میلیون نفر گنش کننه.
منابع
رج:ایرانیج زوون
۳۰ آذر
۳۰ آذر هجری شمسی، مساوی ۱ شروینه ما تبری.
بمردون
رج:آذر
باکالیجار
باکالیجار کوهی یا باکالنجار اتا زیاری وزیر، سپهسالار و حاکم بی‌یه. وه که شاید باوندی بی‌بائه، منوچهر ِبرارزن و انوشیروان ِخوردپییر یا دایی بی‌یه. ونه پییر ِنوم «ویهان کوهی» یا شاید هم «سرخاب دیلمی» بی‌یه.
منوچهر ِبمردِن په، ونه ریکا انوشیروان، که هَنتا وَچه بی‌یه، تبرستون و گرگان ِشا بیّه و ونه حکومِت بَرِسی‌یِن په، باکالیجار همه چی ره شه دَس ِبِن بَییته و کم‌کم هَمینتی انوشیروان ره کِنار بَزوئه و شه ره حاکم اعلام هاکرده. وه همه ره بائوته که انوشیروان ره بَکاشته ولی انوشیروان ره احتمالاً زندونی هاکرد بی‌یه چون ونه حکومت ِتموم بَیِّن په، دِباره انوشیروان سَر و کَلّه پیدا وانه و حکومت ره شه دَس گَنّه.
باکالیجار اتا نامستقل ِشا بی‌یه. وه ویشته سلطان مسعود، غزنویون ِحاکم، ِحمایت ره شه وسّه جذب هاکرده و ونه کیجا مسعود ِزَن بی‌یه. باکالیجار اِت‌دَفه که مسعود بوردبی‌یه هند، شورش هاکِرده و آل بویه پـِشتی ره هاکِرده ولی زمونی که مسعود وَردَگرسته، وه ره شه سرجا هِنیشِنی‌یه و آمل ِمردِم ره سرکوب هاکرده. با اون‌که مسعود و باکالیجار دِباره رَفِق بَیینه، ولی اینان کارها مسعود ِحکومِت ره ضعیف هاکرده و باعث بَیّه که اتا تِرکِمون گروه، که وشون نوم سلجوقیون بی‌یه، مسعود ِحکومِت ره رِقِد بَدِن و باکالیجار ره هم حکومِت جه کنار بی‌یِلِن.
نوم و نسب
باکالیجار ِدِرِِس ِنوم ونه «ابوکالیجار» بائه. «ابو» اتا عربی کلمه هسته و «کالیجار» هم اتا تبری، دیلمی یا گِلِکی کلمه هسته که جنگ معنی ره دائه و «کارزار» ِکلمه جه هم‌معنی بی‌یه. این کلمه پهلوی زوون دله «کاریچار» بَنویشته‌بی‌یه. ابوکالیجار کلاً بتونده همون ابوالهیجا یا ابوالحرب معنی ره هاده که اون گادِر خله استفاده بی‌یه. بعضی تاریخی کتابون، ابن‌اسفندیار، اولیاالله آملی و بیهقی واری، ونه نوم ره «کالنجار» بنویشتنه که بتونده اتا لهجه‌ی دیگه «کالیجار» ِعبارت جه بائه. یوستی شه بنویشته‌ئون دله گانه «کالنجار» اتا قلعه‌ی ِنوم بی‌یه که هند ِمولتان ایالت دله دَیّه و که په‌یی‌ته ونه نوم ره بی‌یشت‌بینه «تِلواره».
ئوشار اوزود
ئوشار اوزود (انگلیسی:Ouzoud Falls) ئوشاری هسته که مراکش درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 110 متر (330 پا) هسته.
باکالیجار
نوم و نسب
باکالیجار منوچهر ِبرارزن و انوشیروان ِدایی بی‌یه. و منوچهر ِبمردِن په انوشیروان ِخوردپییر هم بیی‌یه. باکالیجار ِپییر نوم ره منابع دله «ویهان کوهی» و «سرخاب دیلمی» بنویشتنه. البته ویهان ونه دِرِس بائه چون سرخاب احتمالاً باکالیجار ِبرار بی‌یه؛ نا ونه پییر. منابع دله دَره که «شهروبن سرخاب» ونه برارزا بی‌یه.
ونه تیر و تِبار شاید باوندیون جه بائه. البته اونتی که ظهیرالدین مرعشی گانه، باوندیون جه بعد اون‌که اسپهبد شهریار بمرده، هچکی حکومت جه نَرسی‌یه و همه قابوس و ونه تیر و تِبار ِسامون دله زندگی کاردنه.
بعضی تاریخی کتابون باکالیجار و انوشیروان ره اشتباهاً ات‌نفر بدونستنه و حتی ونه دِرِِسّی نوم ره «باکالنجار بن منوچهر بن قابوس» بی‌یِشتنه که این کار قطعاً اشتباهی بی‌یه.
آبی جان
آبی جان أتا شهر نوم هسه که عاح ساحل دله دره.
باکالیجار
منوچهر ِحکومِت
منوچهر زیاریون ِپنجمین شا بی‌یه. وه غزنویون ِپـِشتی جه حکومِت داشته و وشون ِتابع بی‌یه. محمود غزنوی، غزنویون ِگت ِشا، ونجه معاصر بی‌یه و منوچهر وه ره باج دائه. وه ۴۲۰ یا ۴۲۱ هجری طبیعی مرگ جه بَمرده و ونه بمردِن په، چن وقت بگذشته په محمود غزنوی هم بمرده.
انوشیروان ِحکومت ِاولین دور
منوچهر ِبمردِن په، سال ۴۲۱ هجری دله ونه ریکا، شرف‌المعالی انوشیروان، حکومت جه بَرسی‌یه و محمود غزنوی ونه حکومت ره تثبیت هاکرده و ونجه پونصد هزار دینار باج طَلِب هاکرده. انوشیروان ِدوران مسعود غزنوی، که تازه شا بَیبی‌یه، نوم جه سکه زونه و خطبه خوندِستنه. اینتی که بیهقی شه کتاب دله گانه، این گادِر باکالیجار همه کارها ره کارده و انوشیروان که نوجوون بی‌یه دَس جه هِچّی بَر نِموئه. ابن اثیر هم گانه که «ابوکالیجار بن ویهان القوهی» انوشیروان ِسپاهیون ِفرمانده و ونه خوردپییر (=ناپدری) بی‌یه.
باکالیجار ِحکومت
باکالیجار که انوشیروان ِحکومت ره پابرجا هاکرد بی‌یه، تصمیم بَییته که وه ره کِنار بَزنه و کم‌کم شه ره حاکم هاکِنه. همین گادِر «خواجه احمد بن حسن میمندی» و سلطان مسعود ِاتّا مشاوره‌ی ِشرح بیهقی کتاب دله دَره که گانه خواجه ات‌بار مسعود ره پیشنهاد هِدا که ری ِشهر ره هادِن باکالیجار دَس و وه اونجه امیر بَواشه ولی سلطان مسعود ونجه مخالفت هاکرده و بائوته که انوشیروان هَنتا وَچوئه و نَتونده تیناری تبرستون و گرگان ره داره، همینسه ونه باکالیجار اونجه دَواشه و اگه دَنی‌بو، اون مملکت ِاوضاع قارش‌میش وانه.
این که باکالیجار چـِتی انوشیروان ِحکومت ره کنار بَزو و ونه نقشه چتی بی‌یه ره اِسا نَدومبی. بعضی تاریخدون‌ها گانّه که شاید همین قضیه باکالیجار ِگوش جه بَرسی‌بائه و وه ره طمع دینگوبائه که سلطان مسعود جه بخائه که وه ره امیر بنومه. بعضی تاریخدونا هم تاریخی کتابون په جه گانّه باکالیجار همه ره بائوته که مِن انوشیروان ره زهر هِدامه و وه ره بَکاشتمه و سال ۴۲۳ هجری اتا نومه غزنویون ِدربار وسّه بنویشته که ونه دله همین گپ ره بَزو و غزنوی شائون ره بائوته که مرداویج و وشمگیر ِزک و زا جه دیگه هِچکی نَموندِسته که بتونه گرگان و تبرستون دله حکومِت هاکنه و وشون جه بِخاسته که ونه حکومت ره رسمیت بِشناسِن. سلطان مسعود که شه ونه سَر خله شِلوغ بی‌یه و دَرجنگسته، باکالیجار ِبخاستی جه موافقت هاکرده و وه ره بائوته که چن نفر ره بَرِسِن تا تبرستون و گرگان ِمنشور ره ونه نوم جه بَنویسه و هاده وشون دَس. اِسا دومبی که باکالیجار شه نومه دله دِرو بَنویشته و انوشیروان ره نَکاشت بی‌یه چون په‌یی‌ته ویمبی که وه تاریخ ِدله بِموئه و زنده بی‌یه.