cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مسیه ۵۲
مسیه ۵۲ ' یا ان‌جی‌سی ۷۶۵۴''' اتا باز خوشه هسته که ذات‌الکرسی فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۷ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۸ بائوتنه.
منابع
رج:مسیه اجرام
بالا زرین‌وا
بالا زرین‌وا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، میاندورود کوچک دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۱۴۵ نفر (۵۴۴خانوار) بی‌یه.
منابع
زرین‌آباد علیا
یورو ویژن
یوروویژن (Eurovision Song Contest) اتا بین‌المللی مسابقه هسته که موسیقی سَره کا کانده و سال ۱۹۵۶ جه سالانه برگزار وانه. ونه قوانین گانّه که کشورونی که اروپای پخش اتحادیه دله عضو بائِن تونّه مسابقه دله دَواشِن.
این مسابقات صد تا پونصد میلیون هارشاکَر دانّه و ورزشی مسابقات ِپه دومین مقوم ره هارشاکرون ِآمار سَره دانّه. این مسابقات دله هر کشور دله اتا آهنگ انتخاب وانه و مِلِّت وه ره رأی دِنّه. این مسابقات خله هم طولانی هسته.
چمپیوز لیگ
چمپیوز لیگ اصولاً تورنمنت ِنوم هسته ولی شِمه منظور کامین قاره و ورزش ِچمپیوز لیگ هسته؟ اینان بِتونّه شِمه بِخاستی بائِن:
رونانت
وردگردسته، دِ روننت یا رونانت اتا حماسی فیلم هسته که وسترن و مهیج ژانر دانه و وه ره الخاندرو گونسالس اینیاریتو کارگردانی هاکرده. این داستان ره میشل پانک اتا کتاب دله دَرهِدا بی‌یه.
لئوناردو دی‌کاپریو، تام هاردی، ویل پولتر و دامنل گیلسون فیلم دله درنه. روننت ۱۶ دسامبر ۲۰۱۵ جه اکران بیه.
داستان
ات گروه میرشکار آمریکا دله قرن نوزهم گادِر شکار شونّه که اتسری سرخ پوست وشون ره حمله کانّه. اتسری وشون‌ها موفق وانّه اتا قایق جه فِرار هاکنِن ولی قایق سوراخ بیّه و همه جنگل دله پیاده بَیینه تا باقی ِراه ره تیساپه بورِن. وشون ِراهنما لئوناردو دی کاپریو هسته که این گادِر وه ره اش (=خرس) زخمی کانده. باقی آدِمون که خاستنه شه راه ره ادامه هادِن، مجبور بَیینه و وه دِ-سه نفر دیگه ره تینار جنگل دله بی‌یلن. این وسط اتا از این سه-چار نفر اون زخمی مَردی ِوَچه (که سرخپوست هسته) ره کاشنه و زخمی مردی ره تیناری ینّه و دَرشونه. بعد این زخمی مردی شه قَور ِدله جه راس وانه و ورگردنه تا شه ریکا انتقام ره بییره...
جوایز
اوسکار جایزه یره اینفیلم چندین بخش دله برنده بیه منجمله کارگردونی و بتترین بازیگر مرد سره. این فیلم سال ۲۰۱۶ اپیکتر دله ویشترین کاندیدا ره داشته.
منابع
رج:۲۰۱۵ فیلمون رج:آلخاندرو گونزالز اینیاریتو رج:آمریکایی فیلمون رج:انگلیسی فیلمون رج:وسترن فیلمون رج:حماسی فیلمون
ناریون
ناریون  مله گو طالقون دله دره و 95 دله وی جمعیت 467 نفر بیه.
زوون:
اناریون مردم طبری هسنه وو اشونی گویش طبری طالقانی زبان مازندرانی هسه.
ممبعئون:
فارسی ویکی پدیا
ترکالکی
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:گتوند شهرستان
ایشی‌اوکا، ایباراکی
ایشی اوکا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایباراکی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۸۰٬۵۰۲ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۲۱۳٫۳۸ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۳۷۷ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:ایباراکی شهرون
نراق
په‌نویس
رج:مرکزی اوستان شهرون
منصور اول سامانی
منابع
رج:سامانیون شاهون
پارک چونگ هی
پارک چونگ هی از سال ۱۹۶۱ تا زمانی که ترور بیّه جنوبی کره دیکتاتور بی‌یه. وه تایمز مجله (۱۹۹۹) دله اتا از ۱۰۰ آسیایی قرن بیستم نوم بَیته.
منابع
رج:جنوبی کره رییس‌جمهورون
آذری (قدیمی زوون)
آذری اتا زوون هاسه که باستانِ دوران دله آذربایجان دله رواج داشته. این زوون تاتی ره موندسته ولی اسا بمرده زوون هسه.
بن‌بنویشت
رج:ایرانیج زوون رج:بمرده زوونون
نصر دوم سامانی
ابوالحسن نصر بن احمد بن اسماعیل سامانی سومین امیری بی‌یه که سامانیون سر حکومت هاکرده. وه هشت ساله بی‌یه که ۶ جمادی‌الثانی ۳۰۱ هجری، شه پی‌یر جاسر هنیشته و تا ۲۲ رجب ۳۳۱ قمری ونه حکومت دمباله داشته. نصر دوم شه وزیرون، ابوعبدالله جیهانی و ابوالفضل بلعمی جه وابسته بی‌یه و ونه دوره بخارا اتا مهمِ شهر بیّه و فارسی زوون جه حمایت بی‌یه. رودکی این گدر اولین شاعری بی‌یه که فارسی جه خار-خار شعر گته.
تبرستون جنگ
احمد سامانی بمرده په، چون نصر ِسن کم بی‌یه، خله شورش‌ها راه دکتنه که اتا-اتا ره سامانیون ِارتش سرکوب هاکردنه. سال ۳۰۸ هجری تبرستون علویون هم خاستنه که خراسون ره حمله هاکنن و پچیک داعی شه ارتش ره لیلی بن نعمان فرماندهی جه راهی هاکرده که نیشابور ره بیتنه ولی مرو دله شکست بخردنه و لیلی جنگ دله بمرده. سامانیون ِاتا والی که این وضع ره دی‌یه، گرگان ره لشکر بکشی‌یه ولی شکست بخرده و بمرده.
نصر دوم خَوِر ره بشنوسته و اتا سی هزار نفری ارتش برسنی‌یه که گرگان و تبرستون ره بیرن. داعی فرار هاکرده و پادوسپانیون وَر، کوهستون دله، پناه بیته. پادوسپانی اسپهبد، محمد بن شهریار وه ره راهی هاکرده که علی بن وهسودان پلی بوره و علی هم وه ره الموت قلعه دله زندونی هاکرده. این گدر محمد بن مسافر بورده داعی ره زندون جه دربیارده. همین گدر گت ناصر ِوچون بوردنه سامانیون ره گرگان جه درهاکردنه و تبرستون علویون ِحکومت ره دِباره بساتنه و پچیکِ داعی ره هم هم‌باز بیتنه ولی نصر دوم اتا لشکر دیگه ره سیمجور فرماندهی جه برسنی‌یه گرگان. سیمجور و داعی چن‌کش جنگ دکتنه و هر صوه اتا جنگ ره برنده بی‌یه تا این که امیر نصر شخصاً اتا سی هزار نفری لشکر بیته و بمو تبرستون ولی ونه لشکر ره داعی محاصره هاکرده و نصر مجبور بیّه بیست هزار دینار وه ره هاده که بی‌یله دگردن خراسون.
امیر نصر که وردگرسته خراسون، داعی و ونه اتا فرمانده (ماکان کاکی) دعوا دکتنه و اسفار شیرویه موقعیت جه استفاده هاکرده و سامانیون جه کومِک بخاسته که داعی ره کنار بزنه. داعی و ماکان اَی یک‌پشت بینه ولی اسفار این گدر وشون ره سیب بی‌یشته و جنگ دله مرداویج زیاری که اسفارِ ارتش دله دیّه، داعی ره بکوشته. اسفار و اَی مرداویج قدرت بیتنه و تبرستون ره فتح هاکردنه په، جبال منطقه ره هم بیتنه و تا خلافت ِسامون وَری ره حمله هاکردنه. ماکان این گدر سامانیون جه کومِک بخاسته که گرگان ِشهر ره بیره ولی نصر ِکومِک جه هم نتونسته موفق بوو و مرداویج وه ره شکست هدا. نصر این کش، ابوبکر محمد چغانی ره اتا لشکر جه برسنی‌یه گرگان و اینتی گرگان ره بیتنه ولی سال ۳۲۱ هجری مرداویج ری جه حمله هاکرده که گرگان ره پس هایره. چغانی فرار هاکرد، در بورده و نیشابور بنه هایته. نصر دوم که بشنوسته، سریع اتا لشکر دیگه همراهی بمو گرگان وَری. بلعمی این میونه پغوم-پسغوم رسنی‌یه و مرداویج ره راقاضی دمبدا که گرگان ره سر بی‌یله و بوره و حتا سامانیون ره خراج هم هاده.
مرداویج بمرده په، وشمگیر و ماکان یک‌پشت بینه و نصر سامانی ناراحت بیّه که ماکان وه ره خیانت هاکرده. همینسه ۳۲۷ هجری، ابوعلی چغانی ره لشکر هدا که گرگان ره ونجه بیره. سال ۳۲۹ هجری چغانی ِلشکر گرگان ره بیتنه و ماکان فرار هاکرده و بورده ری. چغانی هم ونه دمبال‌سر راه دکته بورده ری. وشمگیر این گدر آل بویه جه هم جنگ داشته و همینسه خله نخاش شکست بخردنه. ماکان هم جنگ دله بمرده و چغانی ونه مرگِ خَور ره نصر وسّه برسنی‌یه. سال ۳۳۰ هجری وشمگیر و حسن فیروزان جنگ دله سامانیون حسن جه پشتی هاکردنه. ات‌که دمبال‌ته، وشمگیر پغوم هدا که سامانیون ره اطاعت کنده و شه ریکا، سالار، ره گرو هدا که چغانی ور دووشه.
منابع
رج:سامانیون شاهون
شیشنگ
شیشنگ، کوزاوان یا گو زوون اتا گیاه نوم هسته که درمونی خواص دارنه. شیشنگ هفتاد جور مختلف دنیا دله در إنه که بعضی‌شون مخصوص آفریقا و اوقیانوسیه شنه. شیشنگ ره عرق واری، دم‌نوش، جوش‌بزه و بچفستن جه مصرف کننه که آرام‌بخش هسته و تنگی‌نفس،تقویت حواس پنجگانه و سرماخوردگی است وسه دِوائه. مازرون دله هم بعضی جاهان، مثلاً استخر پشت ِمله، وه ره زیاد-زیاد کارنّه. شیشنگ یک‌ساله عمر دارنه و ونه رنگ اوایل سرخ و ونفش هسته و اواخر کئو و آبی وونه.
مسیه ۵۳
مسیه ۵۳ ' یا ان‌جی‌سی ۵۰۲۴''' اتا کروی اساره خوشه هسته که گیسو فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۵۶ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۸٫۵ بائوتنه.
منابع
رج:مسیه اجرام
عبدالملک اول سامانی
امیر ابوالفوارس عبدالملک بن نوح سامانی اتا سامانیون امیر بی‌یه که سال ۳۴۳ تا ۳۵۰ ه‍.ق حکومت هاکرده. وه ده سال سن داشته که بقدرت برسی‌یه و ونه حکومت آرام و آسوده دوره بی‌یه. وه خراسون ره ابوعلی چغانی دست جه پس بیته و آل بویه ره تا ری وردگاردنی‌یه. سال ۳۴۳ دِتا لشکر ره برسنینه ری و اصفهون ولی آل بویه نقشه بکشینه و وشون حمله ره هچّی هاکردنه. عبدالملک آخرسر چوگان کا کرده که اسب سر جه دکته و بمرده. ونه برار، منصور اول سامانی ونه جاسر هنیشته.
منابع
رج:سامانیون شاهون
جان ای. واکر
'''جان ای. واکر''' (بزائه‌یِ ۱۹۴۱) اتا بریتانیا‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۹۷ میلادی، ای‌تی‌پی سینتیز تحقیقات  وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
مسیه ۵۴
مسیه ۵۴ ' یا ان‌جی‌سی ۶۷۱۵''' اتا کروی اساره خوشه هسته که نیما فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۸۳ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۸٫۵ بائوتنه.
جان ای. واکر
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:بریتانیا شیمی‎دون رج:۱۹۴۱ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
مسیه ۵۴
منابع
رج:مسیه اجرام
آق‌مشهد
آق‌مشهد اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِکلیجان رستاق بخش دله دره.
نوبران
نوبران مرکزی اوستان ره اتا شهر هسته که ساوه شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۰ سرشماری گدر، ۲٬۱۷۲ نفر جمیعت داشته.
آق‌مشهد
جمعیت
اینتا روستا، سلمون تنگه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۲۵ نفر (۵۷خانوار) بی‌یه.
نوبران
په‌نویس
رج:مرکزی اوستان شهرون
آق‌مشهد
منابع
آق‌مشهد
ویکتور پونتا
ویکتور ویورل پونتا رومانی محقق و سیاستمدار است که به عنوان نخست وزیر رومانی بین انتصاب وی توسط رئیس جمهور ترایان باشسکو در ماه مه ۲۰۱۲ و استعفای او در ماه نوامبر وی عضو سابق حزب سوسیال دموکرات (پسد) و رهبرش در سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ بود؛ او همچنین رهبر مشترک (۲۰۱۲-۲۰۱۴) اتحادیه لیبرال سوسیالیستی (اصل) حزب ملی لیبرال (پنل). پونتا از سال ۲۰۰۴ عضو شورای روستائی رومانی بوده است. در سال ۱۹۷۸ در کابینه امیل بوک وزیر امور خارجه در رابطه با روابط با مجلس شورای اسلامی از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۰۹.
منابع
رج:زننه آدمون رج:رومانی نخست‌وزیرون
آلپاکا
آلپاکا (علمی نوم: Vicugna pacos) ات‌جور لاما هسته که جنوبی آمریکا دله زندگی کنده. لامایِ گوش موز ره موندنه ولی آلپاکایِ گوش صاف هسته. آلپاکا پشم هم تا لاما پشم، نرم‌تر هسته.
تشان (خوزستان)
تشان (خوزستان) خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که بهبهان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۴٬۲۸۱ نفر جمیعت داشته.
آلپاکا
اکوادور، پرو، بولیوی و شیلی دله، آلپاکایِ رَمه ره که خانه چرا بدن، ونه ارتفاع ۳۵۰۰ متر به جور بوئه و همینسه وه ره فقط آند منطقه دله دارننه. آلپاکاها چون لاما جه پچیک‌ته هستنه، بارکشی وسّه استفاده نوونّه و فقط پشم وسّه پرورش هدا وونه.
تشان (خوزستان)
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:بهبهان شهرستان
آلپاکا
منابع
رج:شتر رج:کاله‌دارون
۹ مه
9 مه روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 9 مه جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
9
ورمتون
ورمتون اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، لاله‌آباد دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۴۳۱ نفر (۱۳۸خانوار) بی‌یه.
منابع
ورمتون
فلفل
فلفل چن جور گیاه نوم هسته که تند مزه دارننه. گرمداری (سیو فلفل) قدیم جا آسیا و اروپا دله شناسا بی‌یه ولی اخلاد (قرمز فلفل) و فلفل دلمه‌ای ره آمریکا قاره دله کاشتنه و زمونی که این قاره کشف بیّه، دنیا دله تنک‌ترو بیّه.
منبع
رج:گیاهون
خوان مانوئل سانتوس
خوآن مانوئل سانتوس (؛ بزائه ۱۰ اگوست ۱۹۵۱) اتا کلمبیایی سیاستمدار هسته که وحدت ملی سوسیال حزب رهبر هسته. وه ۷ اگوست ۲۰۱۰ تاسا کلمبیا رئیس جمهور هسته.
وه فارک جه صلح هاکرده و همینسه نوبل صلح جایزه ره سال ۲۰۱۶ برنده بیّه. رودریگو لندونو (معروف به تیموچنکو) و مانوئل سانتوس، رئیس‌جمهور کلمبیا در کوبا توافقنامه صلح را امضا کردند.
نوح دوم سامانی
منابع
رج:سامانیون شاهون
نیم‌ور
نیم‌ور مرکزی اوستان ره اتا شهر هسته که محلات شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۰ سرشماری گدر، ۵٬۸۵۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:مرکزی اوستان شهرون
جایزان
جایزان خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که امیدیه شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۲٬۴۰۱ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:امیدیه شهرستان
سینگمن ری
سینگمن ری اتا کره‌یی سیاستمدار بی‌یه. وه جنوبی کره اولین رئیس جمهور بی‌یه. ونه حکومت اوت ۱۹۴۸ تا آوریل ۱۹۶۰ دمباله داشته و سرد جنگ این گادِر جریون داشته. وه شه کشور ره سمت کره جنگ بکشی‌یه و کمونیستون جه خله بَد داشته. وه مردمِ اعتراضات په استعفا هدا و تبعید بیّه هاوائی و اونجه بمرده.
منابع
رج:جنوبی کره رییس‌جمهورون
تاکام
تاکام اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِکلیجان رستاق بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سلمون تنگه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۳۱ نفر (۶۴خانوار) بی‌یه.
منابع
تاکام
مسیه ۵۵
مسیه ۵۵ ' یا ان‌جی‌سی ۶۸۰۹''' اتا کروی اساره خوشه هسته که نیما فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۱۷ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۷ بائوتنه.
منابع
رج:مسیه اجرام
ساکوراگاوا، ایباراکی
ساکورا گاوا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایباراکی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۷٬۴۸۰ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۷۹٫۷۸ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲۶۴ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
میسیساگا
میسیساگا یتا شهر کانادایی دله هسته که انتاریویی جیر دره. اینتا شهر که کانادایی ششمین گت ترین شهر هسته و تورنتویی باختری دله قرار دارنه. میسیساگا ۲۹۲٫۴۰ کیلومترمربه گتی و ۷۱۳٬۴۴۳ تن دواش(جمعیت) دارنه و ۱۵۶ متر دریا جه جورتر هسته.
ساکوراگاوا، ایباراکی
بیرون بگردستن
رج:ایباراکی شهرون
۱۰ مه
10 مه روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 10 مه جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
10
آلن هیگر
آلن هیگر (بزائه‌یِ ۱۹۳۶) اتا آمریکا‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۰ میلادی، رسانا پلیمرون کشف وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۳۶ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
کاشیوا، چیبا
کاشیوا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِچیبا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۳۸۹٬۰۳۶ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۱۴٫۹۰ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۳٬۳۸۶ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۴-۰۹-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:چیبا شهرون
ترک‌سوی
ترکی فرهنگ بین‌المللی سازمان یا ترک‌سوی (ترکی جه: TÜRKSOY یا Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı) اتا بین‌المللی سازمان هسته که فرهنگی موضوعات ره ترک‌تبار کشورون و مناطق دله پیگیری کانده. این سازمان ِاختصاری نوم ترک‌سوی هسته که ترک‌تِبار ره معنی دِنه.
مسیه ۵۶
مسیه ۵۶ ' یا ان‌جی‌سی ۶۷۷۹''' اتا کروی اساره خوشه هسته که شلیاق فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۳۲ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۹٫۵ بائوتنه.
ترک‌سوی
سال ۱۹۹۶ این سازمان یونسکو جه اتا کایری پیمون دَوِسته.
مسیه ۵۶
منابع
رج:مسیه اجرام
ترک‌سوی
اعضا
ترک سوی تا سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۴ کشور، جمهوری، فدراسیون، ایالت و شه‌گردون ناحیه داشته.
منابع
رج:بین‌المللی سازمان‌ئون  رج:آنکارا
اخلاد
اخلاد یا قرمز فلفل که وه ره خارجی‌شون چیلی فلفل هم گننه، اتی فلفل نوم هسته که آمریکا قاره دله بومی مردمون وه ره استفاده کردنه و حدود ۷۵۰۰ سال پیش از میلاد وه ره مصرف کردنه. زمونی که کریستوفر کلمب وه ره کشف هکرده، برسندی‌یه ایسپانیا و اروپا دله تنک بیّه. پرتغالی تاجرون هم وه ره بیاردنه هند و آسیا دله پخش هکردنه. اسا اخلاد ره خله خِراکون دله شندنّه و اتا پرمصرف ادویه هسته.
منابع
فلفل
منصور دوم سامانی
ابوالحارث منصور بن نوح سامانی اتا سامانیون امیر بی‌یه که ۳۸۷ تا ۳۸۹ هجری، حکومت داشته. وه دِتا تورکِ فرمانده داشته که بکتوزون و محمود غزنوی بینه؛ این دِ نفر میون جنگ بی‌یه که کمین‌تا خراسون ِوالی بوئن. محمود که نتونسته منصور سامانی ره راقاضی دمبده که خراسون ِوالی بمونده، شه لشکر ره بیته و بگتوزون ره نیشابور جه در هاکرده. منصور مجبور بیّه که شخصاً لشکر بیره و محمودِ جنگ بوره. دِتا لشکر اِستا بینه که هارشن چی وونه که منصور و بگتوزون میونه خراب بیّه و بگتوزون وه ره بکوشته و ونه خوردته برار، عبدالملک دوم سامانی، ره شاه هاکرده.
منابع
رج:سامانیون شاهون
هیدکی شیریکاوا
هیدکی شیریکاوا (بزائه‌یِ ۱۹۳۶) اتا جاپون‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۰ میلادی، رسانا پلیمرون کشف وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:جاپون شیمی‎دون رج:۱۹۳۶ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
جنت‌مکان
جنت‌مکان خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که گتوند شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۶٬۰۲۰ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:گتوند شهرستان
هندودر
هندودر مرکزی اوستان ره اتا شهر هسته که شازند شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۰ سرشماری گدر، ۲٬۱۰۳ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:مرکزی اوستان شهرون
بارتَئو، فلوریداء
بارتئو اتا شر هسه فلوریداء دله کا 1882 دله بنا بشتنه بیه. اینتا شز 2010 دله 17298 کس دووشا داینه و ونه گتی 135.6 کولومِتِر هسه.
ممبعئون
رج:آمریکا شهرون
عبدالملک دوم سامانی
امیر ابوالفوارس عبدالملک دوم اتا سامانیون امیر بی‌یه که ۳۸۹ هجری حکومت برسی‌یه. وه خوردِ وچه بی‌یه که بکتوزون، تورکِ فرمانده، وه ره حکومت سر هنی‌شندی‌یه تا محمود غزنوی جلو هرسته. وه ۹ الی ۱۰ ماه قدرت داشته و آخرسر قره خانیان وه ره دستگیر هاکردنه و زندون دله بمرده.
دکی کیولص
دکی جولین کیولص یک روحانی رومانی است که نخست وزیر رومانی بین نوامبر ۲۰۱۵ تا ژانویه ۲۰۱۷ بوده است. در کائین پوپسکو تریسیانو وزارت کشاورزی، جنگل ها و توسعه روستایی (رومانی) وزیر کشاورزی از اکتبر ۲۰۰۷ تا دسامبر ۲۰۰۸. در نوامبر ۲۰۰۹، کمیسیون اروپایی رئیس جمهور خوزه مانوئل باروسو او را به عنوان کمیساریای اروپا برای کمیته کشاورزی و توسعه روستایی کمیساریای کشاورزی، پست ای که او در فوریه ۲۰۱۰ تصویب کرد و تا نوامبر ۲۰۱۴ به پایان رسیده بود، در نوامبر ۲۰۱۴ برگزار شد. در نوامبر ۲۰۱۵ رئیس جمهور کلاوس ایوهانیس به نام او نخست وزیر، و کیولص پس از دریافت تصویب از مجلس به تصویب رسید. او تا بعد از انتخابات مجلس سال ۲۰۱۶ باقی ماند، که توسط احزاب گم شد و خواستار ادامه تحصیل شد. کیولص بنیانگذار و رهبر فعلی حزب آزادی، اتحاد و همبستگی است.
منابع
رج:زننه آدمون رج:رومانی نخست‌وزیرون
مسیه ۵۷
مسیه ۵۷ ' یا ان‌جی‌سی ۶۷۲۰''' اتا سیاره‌مونا سحابی هسته که شلیاق فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۲٫۳ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۹٫۵ بائوتنه.
گرمداری
گرمداری، گرماری یا گرمینه اتا جور فلفل هسته که اوایل فقط هند ِجنوب درإمو و اسا دنیایِ معروف ادویه‌ئون جا هسته. گرماری ره خِشک کننه و وه ره پودر واری استفاده کننه.
ایشکا
بخاسّی کسی ره چیزی یا کسی جه خله خش بموئن حس ره گننه.
مسیه ۵۷
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
رج:مسیه اجرام
ایشکا
بن‌بنویشت
اینگیلیسی ویکی‌پدیا
۱۱ مه
11 مه روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 11 مه جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
گرمداری
منبع
فلفل
۱۱ مه
بریم بگردستن
11
چیانگ کای‌شک
چیانگ کای‌شک یک سیاستمدار چینی ناسیونالیست و رهبر نظامی بود که به عنوان رئیس جمهور چین خدمت کرده بود، متولد ۱۳ ژوئیه ۱۸۸۷ در خقو بود. پدرش یک بازرگان بود که زمانی که چیانگ هشت ساله بود. چیانگ در ارتش امپراتوری دیناستی اف مانچو تبدیل شد، اما چین انقلاب خینهای ۱۹۱۱ را حمایت کرد که چین را به جمهوری تبدیل کرد. او جمهوری چین را از ۱۹۳۰ تا ۱۹۴۹ در سرزمین اصلی چین هدایت کرد تا زمانی که مائو زدونگ سرنگون شد. وی پس از تایوان از زمان ۱۹۵۰ تا زمان مرگش در ۱۹۷۵ فرار کرد، هرچند دولت او هنوز رسما جمهوری جمهوری چین نامیده شد.
یادمان
یادمان اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِکلیجان رستاق بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سلمون تنگه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۴۷ نفر (۲۰خانوار) بی‌یه.
کیمیاگر
کیمیاگر (پرتغالی جه: O Alquimista) اتا پرتغالی کتاب نوم هسته که سال ۱۹۸۸ میلادی، پائولو کوئلیو وه ره فانتزی سبک جه بنویشته. این کتاب ره خله‌ها بخوندستنه و حدود ۶۵ میلیون جلد ونجه فروش بورده.
پانویس
رج:پرتغالی کتابون رج:کتابون مقالات
آدم
آدمیزاد یا بشر (لاتین جه: "Homo sapiens") اتا کاله‌دار جونور هسته که دِ لینگ سر اِستنه و آدم‌مونائون خانواده جه هسته. آدمون خله حیوون‌ها جه باهوش‌ته و اجتماعی‌ته هستنه و دنیایِ مهمترین جاندارون جه حیساب انّه.
آدمی که اسا دره حدود ۲۰۰٬۰۰۰ سال پیش تکامل پیدا هکرده و آفریقا جه بمو. وه ره اسا هومو ساپینس نوم دِنّه که یعنن «عقلی آدِم». حدود ۵۰٬۰۰۰ سال پیش، اولیه آدمونی که آفریقا دله دئینه، وشون رفتار فرق هاکرده و کم‌کم کوچ بکشینه و دنیا دله تنک بینه. هومو ساپینس و دِ جور دیگه آدم‌مونا هئی جه کسی-خِشی هاکردنه و همینسه با این که اون دِ تی آدم‌مونائون منقرض بینه، ولی وشونِ دی‌ان‌ای آدمونِ دله دره. دانشمندون دنیسووا و نئاندرتال رد ره امه بدن دله کشف هاکردنه ولی هنتا اتی آدم‌مونائون دی‌ان‌ای هم دره که نشناسنّه.
هومو ساپینس آدمونِ هوش زیاد بی‌یه، تجزیه و تحلیل بلد بینه، زوون جه گپ زونه، دل دله احساسات داشتنه. این استعدادها همراه، وشون قد راست بی‌یه و تونستنه راحت سفر هاکنن و هرکجه کوچ هکشن و وشون دست و بال هم اتی بی‌یه که وسایل ره دِماسن و همینسه ابزار بساتن ره هم یاد بیتنه.
اینتی که متحد ملل سازمان گته، نوامبر ۲۰۲۲ آدمون ِجمیعت ۸ میلیارد نفر جه یور بورده.
منابع
رج:آدمون
چم‌گلک
چم‌گلک خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که اندیمشک شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۵۴۴۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:اندیمشک شهرستان
مسیه ۵۹
مسیه ۵۹ ' یا ان‌جی‌سی ۴۶۲۱''' اتا کهکشون هسته که کیجا فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۶۰۰۰۰ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۱۱٫۵ بائوتنه.
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
رج:مسیه اجرام
لیبرترینیسم
لیبرترینیسم  یا لیبرتاریانیسم اتجور فلسفه هسته که فردی آزادی‌ئون ره خله طلب کانده و گانه تا جایی که ممکن هسته ونه دولِت ره پچوک هاکردن و دولتی اختیارات ونه خله کم بَواشه. لیبرتارین‌ها بتونّه راستی یا چپی بائن و یا آنارشیسم تا مینارشیسم ره په‌رووی هاکنِن.
این فلسفه‌یِ طرفدارون هر جور «زور بائوتِن» ره ممنوع دونّه و گانّه همه‌یِ کارها ونه داوطلبی انجام بَواشِن. وشون حتی «اجتماعی و رفاهی نظام» جه مخالفنه چون مجبور هاکردن کسی به این که دیگرون ره کومِک هاکنه اخلاقاً غلط هسته و نهایتاً مؤثر نی‌یه. وشون‌ها یا دولِت ره لازم ندونّه یا گانّه وه فقط اِتَنده بائه که مردِمِ حقوق ره حفظ داره.
پانویس
Wikipedia contributors, "Libertarianism," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?oldid=196264931 (accessed March ۶, ۲۰۰۸).
رج:سیاسی نظریه‌ئون رج:فلسفی جنبشون رج:اقتصادی جنبشون
منتصر سامانی
امیرِ مُنتَصِرْ ابوابراهیمْ اسماعیل بن نوح سامانی  اتا سامانیون امیر بی‌یه که ۳۹۳ تا ۳۹۵ هجری تلاش داشته که سامانیون ِحکومت ره وردگاردنه. ونه دوره تورک ِقبایل خراسون دله میدون دکت بینه و فقط غُزِ قبیله ونه هواخاه بموندست بینه. منتصر چن کش بخارا و نیشابور دله موفقیت‌هایی داشته ولی آخر موفق نیّه شه ارمون جه برسه و وه ره بکوشتنه.
منابع
رج:سامانیون شاهون
هوکوتا، ایباراکی
هوکوتا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایباراکی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۵۰٬۸۶۹ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۲۰۳٫۹۰ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲۴۹ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۵-۱۰-۱۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:ایباراکی شهرون
دلاوی را
دلاوی را ششمام(هندسون) گوجرات دله دره. دولاوی را جئانی میراث هسه. و 1645 ثبتی نمره جا یونوسکو دله ثبت بوه.
مسیه ۶۰
مسیه ۶۰ ' یا ان‌جی‌سی ۴۶۴۹''' اتا کهکشون هسته که کیجا فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۶۰۰۰۰ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۱۰٫۵ بائوتنه.
دلاوی را
جئانی ثبت
اینتا بنا 44یومن هنیشت دله یونوسکو دله ثبت بیه کا اینتا هنیشت میزوون چین بیه.
ممبعئون:
ویکی پدیا فارسی
دیا(بریم-درگا) هماسیئون
رج:یونسکوی جهونی میراث
مسیه ۶۰
منابع
رج:مسیه اجرام
چیانگ چنگ کو
چیانگ چنگ کو تایوان اتا سیاست‌مدار و چیانگ کای‌شک که اتاخله مقام جمهوری تایوان دولت دله داشته‌ی ریکا به. وه سال ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۸ جمهوری چین نخست وزیر به و سال ۱۹۷۸ جا تا ۱۹۸۸ که بمیره چین رئیس جمهور به.
منابع
رج:تایوان نخست‌وزیرون
سورن گریندانو
سورن مهای گریندانو یک سیاستمدار رومانیایی است که از ژانویه تا ژوئن ۲۰۱۷ به عنوان نخست وزیر رومانی خدمت کرد، زمانی که وی توسط یک عدم اطمینان تصویب شده توسط پارلمان حذف شد.
منابع
رج:زننه آدمون رج:رومانی نخست‌وزیرون
ریگ‌چشمه (ساری)
ریگ‌چشمه اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِکلیجان رستاق بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سلمون تنگه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۶۲ نفر (۲۹خانوار) بی‌یه.
منابع
ریگ‌چشمه (ساری)
۱۲ مه
12 مه روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 12 مه جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
12
اورانگوتان
اورانگوتان اتی آدم‌مونا حیوون هستنه که اندونزی و مالزی دله درنه. اورانگوتان خله باهوش حیوون هسته و تونده پیچیده ابزار جه کار هاکنه. سه جور اورانگوتان اسا درنه که بورنئویی اورانگوتان (P. pygmaeus)، سوماترایی اورانگوتان (P. abelii) و تاپانولی اورانگوتان (P. tapanuliensis) هستنه؛ اتی ویتنامی اورانگوتان هم دیّه که اسا منقرض بیّه. وشون دست و لینگ دراز هسته و انگوس‌ها آدم واری، پنج‌تایی و شستِ انگوسِ همراهی هسته. اورانگوتان سرخِ می دارنه و ونه نر-ما قیافه فرق کنده. وشون خله آرام هستنه و هچکی ره کار نارنه. هر سه جور اورانگوتانی که اسا وجود دارنه، انقراض ِبحران دله درنه و قوانینی بی‌یشتنه که این حیوون ره شکار و تجارت دست جا نجات هادن. بعضی دانشمندون گننه که اورانگوتان شه عصر حجر جه برسی‌یه چون تونده سنگ ره بَسوئه و ونجه ابزاری بساجه که ماهی‌گیری هاکنه یا شه‌وسّه سِره و کالوم بساجه.
ریوجی نویوری
ریوجی نویوری (بزائه‌یِ ۱۹۳۸) اتا جاپونی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۱ میلادی، واکنشون هیدروژنی کاتالیزهای کایرال سر کار کرده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:جاپون شیمیدون رج:۱۹۳۸ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
چمران (خوزستان)
چمران (خوزستان) خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که ماهشهر شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۳۱٬۱۳۸ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:ماهشهر شهرستان
هجزوئون
هجزوئون اتّا گرپه  تونگوز مردمون  جه هسنه کا  دیر خرتاو دله درنه  کا  اصولا  هیلونگ‌جیانگ (آمور روآر)، سونگ هوا (سونگاری) و اوسوری روآر   پلی درنه. وشون جدئوا جورچنئون  هسنه  کا منچوری دله دینه.
زبان هجزئیج مانچو-تونگوزی  گرپه جه هسه. بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۰، ۱۲۰۰۳ نانای تا آن زمان در روسیه زندگی می‌کرده‌اند. دله 12003 تّا هجزو اروس دله دینه.
نومئون:
نومئونی کا وشون ره گننه нанай / نانای (یهنی بومیشون) و وشون شه ره هژن است (یعنی خرتاو مردمئون ) و اروس(زوون) دله : нанайцы / nanaitsy؛ چینی: 赫哲族 / Hèzhézú. هقدیمئون دی وشون ره گتنه: گلدئون، گلدی‌ئون، گلدی، هژه و سامگیر.
استن :
2000 دله چین دله 4640 تّا هجزو دیه.
منبعون:
رج:منچوری
بنه‌سه (جاپونیج شرکت)
بِنه‌سه اتا انتشارانی شرکت اوکایاما، جاپون دله کته که ۱۹۵۵ گادر تأسیس بیه.
زاینده رود
منبع
رج:ایران درکائون
ای‌وی‌ان جایزه
ای‌وی‌ان جایزه اتا مسابقوئه که وه ره اتا پورنی تجاری مجله که ونه نوم هم ای وی ان هسته و فیلمون پورنو سازنه حمایت و عرضه کانده. این جایزه ره پورن ِاوسکار هم گانّه ونه دله پورنی بازیگرون و فیلمسازون ره جایزه دنّه. این جایزه بیش از ۱۰۰ رشته و ژانر ره تعلق گنّه.
منابع
رج:پورنوگرافی رج:جایزه‌ئون
چوئبده
چویبده خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که آبادان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۷٬۲۵۲ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:آبادان شهرستان
د کچر این د رای
د کچر این د رای (انگلیسی جه: The Catcher in the Rye) که وه ره فارسی دله ناطور دشت نوم جه دگاردنینه، اتا انگلیسی کتاب نوم هسته که سال ۱۹۵۱ میلادی، جی. دی. سالینجر وه ره تینیجری سبک جه بنویشته. این کتاب ره خله‌ها بخوندستنه و حدود ۶۵ میلیون جلد ونجه فروش بورده.
پانویس
رج:انگلیسی کتابون رج:کتابون مقالات
گلورد
گلورد اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِکلیجان رستاق بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سلمون تنگه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۷۸ نفر (۸۲خانوار) بی‌یه.
منابع
گلورد
۱۳ مه
بریم بگردستن
13
کاتوسورا، چیبا
کاتوسورا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِچیبا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۲۱٬۴۱۳ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۹۴٫۲۰ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲۲۷ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۸-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:چیبا شهرون
رئالیسم
رئالیسم یا واقع‌گرایی بتونده رشته‌ئون مختلف دله معانی مختلفی داره:
کارل شارپلس
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۴۱ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
هانبُگ
هانبگ (به کرئیج: 한복) کورئیج سنتی جمه است. اینتا جمه ره ونه رج دیزاین و اوی جیف بین جا اشناسنّه ،  درسّه کا ونه معنا وونه کورئیج جمه امبا امروزروج  ااتّا مودل جمه ره اشاره کنّه کا ،   جوسان  سه بیه  وهلا دی اینتا جمئون جشنئون دله و... دله  کار شونه.
منبعون:
رج:جنوبی کره رج:شمالی کره
زرد
زرد (اینگلیسی جه: Yellow) اتا جور رنگ هسّه. زرد اتا از اصلی رنگئون حیساب وونه. رج:رنگون
مسیه ۶۱
مسیه ۶۱ ' یا ان‌جی‌سی ۴۳۰۳''' اتا مرپیچی کهکشون هسته که کیجا فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۶۰۰۰۰ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۱۰٫۵ بائوتنه.
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
رج:مسیه اجرام
غلامعلی کیان
غلامعلی کیان 1316 روستای دهدر طالقانی دله زاده بیه.وه شکسته بندی ره خودشی پی بر جه یاد بیته و این دونش وشونی خانواده دله موروثی بیه و وشونه برسیه وشون جونیی تمون جه دره رایگون مردمه درمان کننه. وه زوون طبری هسه و وشون طبری گپ زننه.تا اسا وشون بیش از 1000 نفر ره رایگون درمان هاکردنه.
کاساما، ایباراکی
کاساما اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایباراکی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۸۰٬۶۴۶ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۲۴۰٫۲۷ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۳۳۶ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۶-۰۳-۱۹ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:ایباراکی شهرون
ونفش
وَنِفش ( اینگلیسی جه: Violet) اتا جور رنگ هسّه. رج:رنگون
نوده (کلیجان‌رستاق)
نوده اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِکلیجان رستاق بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سلمون تنگه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۴۷ نفر (۷۵خانوار) بی‌یه.
منابع
نوده (کلیجان‌رستاق)
کنراد آدناور
کنراد آدنائر ۱۹۴۹ جه تا ۱۹۶۳ اولین بوندسکنزلر (سرپرست) بی‌یه و ۱۹۵۱ جه تا ۱۹۵۵ خارجی کارون وزیر همونتا گادر دله بود.
آدنائر سومین وچه دبیر دادگاه پنجتا وچون کلن دله بی‌یه. ونه مارو پی‌یر کاتولیک بینه. کنراد آداناور شه سیاسی کار ره را ۱۹۰۶ جه کلن شهر دله شروع هاکارده. ۱۹۱۷ جه تا ۱۹۳۳ و دوباره ۱۹۴۵ دله کلن شردار بی‌یه. آدنائر عضو کاتولیک زنتروم حزب بود. وقتی نازی حزب قدرت ره بئیته، شه کار ره دست جه هدائه. اول نازیون جه کار کارده، ولی اونتا گادر هیتلر بکوشتن وسته توطئه هاکاردنه و شکست بخردنه(۱۹۴۴ میلودی) شه امنیت وسته مخفی بئیه.
منبع‌ون
رج:آلمان صدراعظمون
میگوی تودوس
میگوی تودوس یک سیاستمدار رومانیایی است، معاون در مجلس رومانی، یک سابق وزیر اقتصاد و نخست وزیر سابق رومانی است. در ۱۶ ژانویه ۲۰۱۸ پس از آن که حزب سوسیال دموکرات خود حمایت سیاسی خود را از دولت لغو کرد، از سمت خود استعفا داد.
منابع
رج:زننه آدمون رج:رومانی نخست‌وزیرون
ویلی برانت
ویلی برانت اتا آلمانی صدراعظم بی‌یه که ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۴ دولت تشکیل دائه. وه سال ۱۹۷۱ شه خیرِ هاکردون وسّه نوبل صلح جایزه ره بیته و ۸ اکتبر ۱۹۹۲ بمرده.
کویچی تاناکا
کویچی تاناکا (بزائه‌یِ ۱۹۵۹) اتا جاپون‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۲ میلادی، تجزیه و تحلیل‌ها و روشون جدیدی که طیف‌نگاری کرده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:جاپون شیمی‎دون رج:۱۹۵۹ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
ویلی برانت
منابع
رج:آلمان صدراعظمون رج:نوبل بیته‌ئون
حر ریاحی (خوزستان)
حُر خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که شوش شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۸٬۶۲۴ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:شوش شهرستان
ساگرادا فامیلیای گت کلیسا
ساگرادا فامیلیا یا بارسلون ِگتِ کلیسا (لاتین دله یعنن خانوادهٔ مقدس) کلیسایی هسته که شهر بارسلون دله دره و این شهر توریستی جائون جه هسته. این کلیسا ره آنتونیو گائودی (۱۸۲۸-۱۹۲۶) طراحی هاکرده که ۱۵ سال آخر عمر خادش ره ونه وسه بی‌یشته. این کاتولیک کلیسا سال ۱۸۸۲ میلادی جه در حال ساخت هسته و پیش‌بینی وانه که تا سال ۲۰۲۶ تکمیل وانه.
بن بنویشت
La Sagrada Familia se abrirá al culto en septiembre de 2010 · ELPAÍS.com
هلموت اشمیت
هلموت اشمیت اتا آلمانی سیاستمدار بی‌یه که ۱۹۷۴ تا ۱۹۸۲ آلمان فدرال جمهوری دله ریاست کرده و صدراعظم بی‌یه.
منابع
رج:آلمان صدراعظمون
ابیا
اَبیا (علمی نوم: Scolopax) چن جور مرغ نوم هسته که بین ۷ تا ۸ تی مختلف دارنه. ابیا جنگل دله دره و تیناری زندگی کنده. ونه قد حدود ۳۴ سانتی‌متر هسته. ابیا چاق تن دارنه و ونه چکوم بلند و باریک هسته. ابیایِ پر سیو یا قهوه‌ای هسته و تونده شه‌خد ره جنگل ِدار و چله‌ئون میون دپوشنه. ابیا نماشون یا شو بیدار هسته و روز خِسنه. وه شه بلند و نرمک چکوم جه بنه‌یِ خاک ره پشو زنده و بی میرکائون ره خِرنه. وه ره مازرون و گیلان دله زمستون بنشنه پیدا هاکردن و وه ره شکار هم کننه.
جوره
دِ جور ابیا هستنه که خله مناطق درنه و معروف‌ته هستنه ولی الباقی فقط آسیایِ شرقی کشورون دله پیدا وونّه.
منابع
رج:پرنده
کاتیوشا (آهنگ)
کاتیوشا اتا معروف روسی ترانه هسته و جهونی جنگ دوم گادر رایج بیه و تا ۱۹۹۵ معروف بی‌یه.
۱۴ مه
14 مه روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 14 مه جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
14
مسیه ۶۲
مسیه ۶۲ ' یا ان‌جی‌سی ۶۲۶۶''' اتا کروی اساره خوشه هسته که مرافسای فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۲۲ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۸ بائوتنه.
منابع
رج:مسیه اجرام
مدیسون کانتی پل
مدیسون کانتی پل (انگلیسی جه: The Bridges of Madison County) اتا انگلیسی کتاب نوم هسته که سال ۱۹۹۲ میلادی، رابرت جیمز والر وه ره عاشقونه سبک جه بنویشته. این کتاب ره خله‌ها بخوندستنه و حدود ۶۰ میلیون جلد ونجه فروش بورده.
عمرو لیث
عمرو لیث صفاری اتا صفاریون شاه بی‌یه که وشون تبار سیستان جه بینه. وه خراسون ره داشته و عباسیون خلافت وه ره برسمیت بشناسی بی‌یه. خلیفه که ونجه ترسی‌یه، تلاش کرده که ونه دست ره بند هاکنه و شورش‌هایی که بی‌یه ره وه ره رسندی‌یه که سرکوب هاکنه. خلیفه عمرولیث و سامانیون میونه ره هم خراب کرده که وشون جنگ دکفن. اینتی بیّه که امیر اسماعیل سامانی وه ره حمله هاکرده و خراسون ره ونه دست جا دربیارده. وه بمرده په، صفاریونِ حکومت خله پچیک بیّه و فقط سیستان دله بموندسته.
مدیسون کانتی پل
پانویس
رج:انگلیسی کتابون رج:کتابون مقالات
عمرو لیث
منابع
رج:صفاریون
شلمبیک
شلمبیک (Şalembik) اتا گیاه نوم هسته که خِدرو هسته و یک تا دِ سال عمر کنده. 25 تا 100 سانتیمتر قایده دارنه و خله ترب ره موندنه. ونه علمی نوم ره هم Rapistrum rogosum گننه.
منابع
رج:گیاهون
مسیه ۶۴
مسیه ۶۴ ' یا ان‌جی‌سی ۴۸۲۶ یا سیو چـِش ِکهکشون''' اتا مرپیچی کهکشون هسته که گیسو فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۱۲۰۰۰ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۹ بائوتنه.
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
رج:مسیه اجرام
تسوکوبامیرای، ایباراکی
تسوکوبامیرای اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایباراکی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۱٬۹۵۷ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۷۹٫۱۴ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۵۳۰ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۶-۰۳-۲۷ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
آق‌مشهد کمرخیل
آق‌مشهد کمرخیل اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِکلیجان رستاق بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سلمون تنگه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۶۶ نفر (۳۹خانوار) بی‌یه.
منابع
آق‌مشهد کمرخیل
کمنیتز
کمنیتز اتا شهر هسته که زاکسن ایالت دله، آلمان درون، دره و حدود ۲۴۸،۰۰۰ نفر جمعیت جه اتا گتِ شهر زاکسن دله حیساب وونه.
این شهر ره کمونیستی حکومت گادِر (۱۹۵۳-۱۹۹۰) «کارل مارکس شهر» گاتنه.جهونی جنگ دوم په کمنیتز اتا گتِ شهر بی‌یه که قطبون صنعتی جا حساب بی‌یه. کمنیتز آلمان اتحاد په، شه صنعت جه دور بیّه و اسا اتا معمولی شهر هسته.
منابع
رج:آلمان شهرون
مسیه ۶۳
مسیه ۶۳ ' یا ان‌جی‌سی ۵۰۵۵ یا آفتابگردون کهکشون''' اتا مرپیچی کهکشون هسته که اشکاری سگ فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۳۷۰۰۰ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۸٫۵ بائوتنه.
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
رج:مسیه اجرام
حسینیه (خوزستان)
حسینیه (خوزستان) خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که اندیمشک شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱٬۹۶۳ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:اندیمشک شهرستان
کورت ووتریش
کورت ووتریش (بزائه‌یِ ۱۹۳۸) اتا سوئیسی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۲ میلادی، شه تحقیقات وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:سوئیس شیمیدون رج:۱۹۳۸ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
چاچکام
چاچکام اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِکلیجان رستاق بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سلمون تنگه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۴۷ نفر (۲۶خانوار) بی‌یه.
منابع
چاچکام
۱۵ مه
بریم بگردستن
15
ویوریکا دانکیلا
واسیلیکا ویوریکا دانکیلا سیاستمدار رومانیایی، رهبر حزب سوسیال دموکرات (رومانی) حزب سوسیال دموکرات و نخست وزیر رومانی از تاریخ ۲۹ ژانویه ۲۰۱۸ است.
منابع
رج:زننه آدمون رج:رومانی نخست‌وزیرون
هلموت کوهل
هلموت کهل اتا آلمانیسیاستمدار بی‌یه. وه آخرین کسی بی‌یه که غربی آلمان دله صدراعظمی داشته و آلمان اتحاد په، وه صدراعظم بموندسته.
راوون
راوون (Rawon، ꦫꦮꦺꦴꦤ꧀) اتا خِراک هسته که اندونزی دله خِرنه. راوون اتی سوپ هسته که ونه دله گو گوشت شندنه. ونه دله اتی گیاه، کلوئاک نوم، هم کنّه که ونه رنگ ره سیو کنده و ونه مزه ره آجیل دستوری کانده.
هلموت کوهل
منابع
رج:آلمان صدراعظمون
راوون
این سوپ دله سیر، موسیر، کلواک، زنجبیل، شمعی‌آجیل، زرداری، اخلاد و نمک شندِنّه و اینان ره راغون جه یلنه بَوریشه. بَوریشته بیّه په، مخلوط ره گو-گوشت همراهی یلنه آب‌گوشت دستوری بپجه.
ونه دله طعم بیتن وسّه علف لیمو، گلنگال، برگ بو، برگ لیمو کافیر و شکر هم کننه. وه ره معمولاً خِرِشی و پلا وَر خِرنه.
وکا
وِکا اتا پرندوئه که آب کنار زندگی کاندنه. وکا گِردن از دیگر پرندئون خردتره. گلکی زبون اتا اصطلاح دارنه که گوننه «چنگ هیته وکا».
منبع
رج:پرنده
ایچیهارا، چیبا
ایچیهارا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِچیبا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۲۷۹٬۵۹۱ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۳۶۸٫۲۰ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۷۵۹ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۶۳-۰۵-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:چیبا شهرون
پل‌ورگ
پَلوَرگ یا پل ولگ (Pal-varg) اتا گیاه نوم هسته که دِ سال عمر کنده و یک متر و نیم تا دِ متر بلندی دارنه. پل‌ورگِ گل توپ ره موندنه و فندق قایده‌قایده هسته. پل‌ورگ ویشته دشت دله یا ئو کنار خدرو درإنه. ونه درمونی خاصیتون باعث هسته که وه ره بخردنی هم مصرف کننه و دم‌نوش دله شندنه.
منبع
رج:گیاهون
مرکزی شهرون فهرست
این لیست دله مرکزی اوستان شهرون ره سرشماری سال ۱۳۸۵ و ۱۳۹۰ جه فهرست هکردمی:
ناسیونالیسم
ناسیونالیسم ات‌جور تفکر هسته که گانه هر قومی ونه شه وسّه اتا آزاد ِحکومت داره. ملی گرائون گانّه بتترین راه این وسّه که آدِمون و جوامع ره ستم نَواشه، این هسته که هر جامعه‌یی شه وسّه اتا حکومِت داره. ناسیونالیستون گانّه که پچوک و ضعیف ملتون ِفرهنگ بتونده دیگه ملتون ِدَس جه تهدید بَواشه.
ناسیونالیسم اتی اجتماعی-سیاسی جریون هسته که راستی دسته‌ئون هستنه که سعی کانّه دولِت دله نفوذ هاکِنِن و شه باورون، اَرمون‌ها، تاریخ، هویت، حقوق و منافع ره گسترش هادِن. این جریون ملت ِمنافع ره تموم دله‌یی و خارجی سیاستون ِمحور قِرار دِنه. ناسیونالیسم، انترناسیونالیسم جه مخالف هسته و گانه نَوِنه «کشورها» و «سامون‌ها» رِقِد بورِن.
ناسیونالیسم اگه خله افراطی بائه بتونده شوونیسم ره بسازه که این طایفه شه ملت ره دیگه ملتون جه بتتر دونّه و بقیه جه خله خشن رفتار دارنه. ناسیونالیسم البته پاتریوتیسم (= میهن‌دوستی) جه هم فرق کانده. پاتریوت‌ها شه فرهنگ و ملت ره دیگرون جه بتتر نَدونّه و فقط گانّه که شه مَله و وطن ره دوست دارنه ولی بقیه جه بتتر نینه.
دارخزک
دارخَزَک یا دار خزکا اتی مرغون نوم هسته که ۱۰ جور مختلف دارنه و وه ره دِتا رج دله طبقه‌بندی کننه.
دارخزک ۱۲ سانتی‌متر قد دارنه و ونه نر و ما یک‌شکل هستنه. وه اتا پچوک و قهوه‌ای رنگ پرنده هسته که مدام دار جه بالا شونه. ونه پشت قهوه‌ای و رگه‌رگه نخودی و ونه اشکم اسپه تا نقره‌ای هسته.
وه ره ویشته زمستون دله چرخ‌ریسک‌ها همراهی بنشنه پیدا هاکردن. دارخزک خله مناطق پیدا وونه؛ شمالی نیم‌کره دله دره و آفریقایِ پایینی نیمه هم بومی هسته. شه کِلی ره دارِ پوست یا لاب دله ساجنه.
منابع
رج:پرنده
۱۶ مه
بریم بگردستن
16
حمیدیه
حمیدیه خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که اهواز شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۲۰٬۹۸۲ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:اهواز شهرستان
انارک
نارک اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که نائین شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱٬۰۹۳ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:نائین شهرستان
مسیه ۶۵
مسیه ۶۵ ' یا ان‌جی‌سی ۳۶۲۳''' اتا مرپیچی کهکشون هسته که شیر فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۳۵۰۰۰ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۱۰٫۵ بائوتنه.
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
رج:مسیه اجرام
خرمشهر
خرمشهر خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که خرمشهر شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱۳۳٬۰۹۷ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:خرمشهر شهرستان
پیتر آگره
پیتر آگره (بزائه‌یِ ۱۹۴۹) اتا آمریکا‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۳ میلادی، کانال‌های غشای سلولی ره کشف هکرده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۴۹ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
علمدارده
علمدارده اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِکلیجان رستاق بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سلمون تنگه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۸۴ نفر (۴۰خانوار) بی‌یه.
منابع
علمدارده
اومیتاما، ایباراکی
اومیتاما اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایباراکی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۵۲٬۸۳۴ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۴۰٫۲۱ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۳۷۷ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۶-۰۳-۲۷ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:ایباراکی شهرون
مسیه ۶۶
مسیه ۶۶ ' یا ان‌جی‌سی ۳۶۲۷''' اتا مرپیچی کهکشون هسته که شیر فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۳۵۰۰۰ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۱۰ بائوتنه.
منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).
دونالد توسک
منابع
رج:زننه آدمون رج:لهستان نخست‌وزیرون
بافران
بافران اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که نائین شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۲٬۰۲۱ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:نائین شهرستان
مهسا امینی
مهسا امینی یا ژینا امینی (بزائه‌ی ۳۰ شهریور ۱۳۷۹ – بمرده‌ی ۲۵ شهریور ۱۴۰۱) اتا ۲۲ ساله کیجا بی‌یه روز ۲۲ شهریور ۱۴۰۱ کوردستون جه بمو بی‌یه تهران و اونجه گشت ارشاد وه ره بَیته. گشت ارشاد دله وه ره کتک بزونه و ونه سر دله هسکا بشکسته و مغزی سکته هکرده. مهسا امینی بورده کوما و سه روز بعد، ۲۵ شهریور ۱۴۰۱، بیمارستون دله بمرده. ونه بمردن په، مردم خله شهرون دله بیرون بمونه و ایران ِحکومت ره هاپستنه. ونه نوم توییتر دله هشتگ بیّه و ۲۰۰ میلیون بار ونه نوم ره بیاردنه که دنیای رکورد ره بزو. ونه بکوشتن باعث بیّه ایران دله شورش بسات بوو.
پنج انگیس
پنج انگیس یا پنج انگوس (علمی نوم: Potentilla) اتا گیاه نوم هسته که زرد-زردِ گل کانده.
منابع
رج:گیاهون
شارل دوگل
شارل دوگل اتا فرانسوی نظامی و سیاسی رهبر بیه. وه سال ۱۹۵۹ تا ۱۹۶۹ فرانسه رئیس جمهور به و فرانسه مقاومت رهبر و ونه درست‌کر، جنگ جهانی دوم دله به. وه آنوریسم جا بمرده.
منابع
رج:فرانسه رییس‌جمهورون
آوه
آوه مرکزی اوستان ره اتا شهر هسته که ساوه شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۰ سرشماری گدر، ۳۹۰۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:مرکزی اوستان شهرون
آنارشیسم
آنارشیسم اتی اجتماعی و سیاسی نظام ره گانّه که دولت ونه دِله وجود نِداره یا کلاً جامعه‌یی که طبقاتی ساختار یا حکومت ونه دله مطرح نَوائِن. آنارشیسم ِطرفدارون «بی‌نظمی» جه طرفداری نَکانّه و «داوطلبی ِکایری» و شه‌گردون ِگروه‌های فعالیت ره دولِت ِعَوِض خانّه. این عقیده په اقتصادی نظام ونه اتا آزادِ جامعه دله دَواشه که اجبار ونه دله معنی ندانّه و داوطلب گروهون بتونّه دولت‌ها توم بتتر کار هاکنِن. آنارشیست‌ها کلاً هرجور دولت جه مخالف هستنه و دموکراسی ره اکثریت دیکتاتوری دونّه (که ونه معایب سلطنتی دیکتاتوری جه کمته هسته).
آنارشیسم خله توتالیتاریسم جه مخالف هسته و هرجور سازمان که طبقاتی ساختار داره ره غلط دونده.
آنارشیسم اتا اَرمونی تئوری نی‌یه و دائماً تغییر کانده. آنارشیسم شه ات‌خله زیرچلّه دانّه که فقط وشون ِاصول هِدی ره موندِنه و اگه‌نا خله شبیه نینه. آنارشیسم ِفکری مکاتب بتونده اساساً متفاوت بائه، آنارشیسم ره معمولا اتا چپ و رادیکال ایدئولوژی در نظر گیرنه و ویشته آنارشیستی ِاقتصاد و آنارشیستی ِحقوق ِفلسفه شه کمونیسم، کایری، سندیکالیسم و... جه تأثیر بَییتنه.
میکلانجلو
میکل آنژ  ، ایتالیایی جه میکلانجلو بوناروتی ، ایتالیایی نقاش، موجستمه‌ساز، معمار و شاعر بی‌یه. وه ۶ مارس ۱۴۷۵ شهر کاپرزه دله که توسکانی پَلی بی‌یه، دِنیا بموئه. میکل‌آنژ اتا گتِ هنرمند بی‌یه که رنسانس دوره گادِر ایتالیا دله دیّه. وه ۱۸ فوریه ۱۵۶۴ رم دله بمرده.
آنارشیسم
بریم بگردستن
رج:ضد فاشیسم رج:سیاسی نظریه‌ئون رج:اجتماعی نظریه‌ئون
دارخوین
دارخوین خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که شادگان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۵٬۷۵۹ نفر جمیعت داشته.
رودریک مک‌کینون
رودریک مک‌کینون (بزائه‌یِ ۱۹۵۶) اتا آمریکا‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۳ میلادی، کانال‌های غشای سلولی و کانال‌های یونی سر تحقیق کرده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۵۶ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
دارخوین
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:شادگان شهرستان
میکلانجلو
بِریمْ بگردستن
رج:ایتالیا نقاشون رج:گت مردمون رنسانس
مسیه ۶۷
مسیه ۶۷ ' یا ان‌جی‌سی ۲۶۸۲''' اتا باز اساره خوشه هسته که خرچنگ فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۲٫۲۵ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۷٫۵ بائوتنه.
۱۷ مه
بریم بگردستن
17
مسیه ۶۷
منابع
رج:مسیه اجرام
رودبارنقیب ده
رودبارنقیب ده اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِکلیجان رستاق بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سلمون تنگه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت زیر سه خانوار بی‌یه.
منابع
رودبار نقیب‌ده
بهارستان (اصفهان)
بهارستان (اصفهان) اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که اصفهان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۷۹٬۰۲۳ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:اصفهان اوستان شهرون رج:اصفهان شهرستان
سرماک
سرماک یا سرمه اتتا میوه هسته.
بن‌بنویشت
رج:میوه‌ئون
پشور
پِشور اتی بئو نوم هسته که گیاهون ره جونه و از بین وَرنه. ونه قد ۴ تا ۵ سانتی‌متر هسته و بعضی گدر تا ۱۰ سانتی‌متر هم رسنه. پشور اتا مهم آفت هسته که کشاورزون ره ضرر زنده و همینسه وه ره سم و تله جه از بین وَرنه یا زمین ره ئو وندنه که ونه تیم شِت بوو و ونه نسل دکفه.
منبع
رج:بئو
جاپونیج
جاپونیج یا جاپونی اتا زوون هسته که آسیا خوراسون وری جاپون گپ زندنه
دزآب
دزآب خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که دزفول شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱۰٬۸۳۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:دزفول شهرستان
مسیه ۶۹
منابع
رج:مسیه اجرام
هارون تسیخانوور
هارون تسیخانوور (بزائه‌یِ ۱۹۴۷) اتا اسرائیل‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۴ میلادی، دپاشی‌ین پروتئین اوبیکیتین‌دار ره بشناسی‌یه وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:اسرائیل شیمی‎دون رج:۱۹۴۷ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
ناگاریاما، چیبا
ناگاریاما اتا شهر نوم هسته که جاپون ِچیبا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۵۶٬۶۸۶ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۳۵٫۲۸ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۴٬۴۴۱ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۶۷-۰۱-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بن هور: اتا مسیحی آسنی
بن هور: اتا مسیحی آسنی (انگلیسی جه: Ben-Hur: A Tale of the Christ) اتا انگلیسی کتاب نوم هسته که سال ۱۸۸۰ میلادی، لو والاس وه ره تاریخی سبک جه بنویشته. این کتاب ره خله‌ها بخوندستنه و حدود ۵۰ میلیون جلد ونجه فروش بورده.
پانویس
رج:انگلیسی کتابون رج:کتابون مقالات
مسیه ۷۰
مسیه ۷۰ ' یا ان‌جی‌سی ۶۶۸۱''' اتا کروی اساره خوشه هسته که نیما فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۲۸ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۹ بائوتنه.
منابع
رج:مسیه اجرام
فرزادشهر
فرزادشهر اتا شهرک نوم هسته که فریدون‌کنار شهرستان دله دره. این شهرک خصوصی هسه و اتی تفریحی و ویلایی شهر هسته. این شهرک ره بساتنه که ونه دله ویلا بساجن و کلاَ ۴۰ هکتار گتی دارنه و مازرون دریا وَر هسه.
منابع
رج:فریدون‌کنار شهرستان
محمد جواد ظریف
محمدجواد ظریف (بزائه‌یِ ‎۱۷ دی ۱۳۳۸، تهران دله) اتا ایرانی دیپلمات هسته که حسن روحانی بموئن په ایران ِخارجه وزیر بیّه. ظریف ۵ سال (۱۴ مرداد ۱۳۸۱ تا ۵ تیر سال ۱۳۸۶) متحد ملل سازمان دله ایران ِسفیر و نماینده بی‌یه. وه شه وسّه هیچ حزبی ره اسم نَوِرده.
ایران و 5+1 ونه وزارت گادِر بی‌یه که توافق برسینه و ایران ِهسته‌یی مسائل حل بیّه و ونه تحریم‌ها بشکستنه. وه ایران اسلامی انقلاب په اولین وزیری بی‌یه که اتا آمریکایی وزیر جه نشست-برخاست داشته.
پانویس
ظ
دزفول
دزفول خوزستان اوستان ره اتا شهر هسته که دزفول شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۳۷۰٬۴۹۸ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:خوزستان اوستان شهرون رج:دزفول شهرستان
پپش
پَپُش یا پَپِش یا  پَپُس یا  پَپِس یا  بِند یا کاس یا کُس یا کِس  اتا بیرونی بخش زنان ِچک میون هسته. ونه دله شه بخشای مختلفی قرار دارنه. مثلاً کس پشم، کتم و تینگ (انگلیسی نوم: کلیتوریس)
منابع
رج:بگائستن رج:بدن
۱۸ مه
18 مه روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 18 مه جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
18
اوکسر (کلیجان‌رستاق)
آبکسر اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِکلیجان رستاق بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، سلمون تنگه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۸۹ نفر (۴۰خانوار) بی‌یه.
منابع
آبکسر
تونی شه زندگی ره شفا هادین
تونی شه زندگی ره شفا هادین (انگلیسی جه: You Can Heal Your Life) اتا انگلیسی کتاب نوم هسته که سال ۱۹۸۴ میلادی، لوییز هی وه ره خِدیاری سبک جه بنویشته. این کتاب ره خله‌ها بخوندستنه و حدود ۵۰ میلیون جلد ونجه فروش بورده.
کانازاوا، ایشیکاوا
کانازاوا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایشیکاوا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۵۵٬۵۹۵ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۴۶۷٫۷۷ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۹۷۴ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۸۸۹-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
تونی شه زندگی ره شفا هادین
پانویس
رج:انگلیسی کتابون رج:کتابون مقالات
کانازاوا، ایشیکاوا
بیرون بگردستن
رج:ایشیکاوا شهرون