cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دریو بیولوجی
گیائون:
جورباجور گیائون درنه دریوئون دله مثال سه مهرشیم واش ، دریوئیج واش و وکلیسئون و... ره وونه کا نوم بوردن.
یوکوهاما
یوکوهاما اتا شهر نوم هسته که جاپون ِکاناگاوا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۳٬۶۳۱٬۲۳۶ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۴۳۷٫۳۸ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۸٬۳۰۲ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۸۸۹-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بریم بگردستن
رج:کاناگاوا شهرون
جامبی
جامبی (Jambi) اتا اندونزی ره اوستان هسته. این اوستانِ گت‌شهر و ونه مرکز جامبی شهر هسته. جامبی، سوماترا منطقه دله دره و ۴۹,۰۲۷ ک‌م۲ ونه گتی هسته و تا سال ۲۰۲۲ آمار، ۳,۶۳۱,۱۰۰ نفر اونجه زندگی کردنه.
منابع
رج:اندونزی اوستانون
صغیر (2009 فیلم)
صغیر اتا  ترسدار فیلم هسه کا امریکا دله خار بویه و 2009 دله مونتشر بویه. ونه اکترون ویرا فارمیگا ، پیتر سارسگارد ، ایزابل فورمن و... هسنه و لیوناردو دیکاپریو اتا تهیه کرون جه هسه.
آسنی انبسبوه
ونه اسنی اتا زنا و ونه شی هسنه کا دتا وچه دارننه امبا وشون شوننه صغیرخنه جه اتا صغیر کیجا ره پربن گیرننه کا اونتا کیجا نوم استر هسه و ...........
ممبعئون
رج:فرانسه فیلمون رج:آمریکایی فیلمون رج:آلمانی فیلمون رج:انگلیسی فیلمون
یولا روخنه
یولا اتا روخنه نوم هسته که ۲۵۰ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که روسیه کشور دله دره، ۵٬۲۹۰ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. یولا روخنه ِئو، پینگا روخنه دله کَلِنه.
منابع
رج:روسیه درکائون
گالشکلا
گالشکلا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و بابلسر شهرستون ِبهنمیر بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، بهنمیر دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۳۶۳ نفر (۴۱۷خانوار) بی‌یه.
منابع
گالشکلا
غلامحسین صدیقی
دکتر غلام‌حسین صدیقی (بزائه‌ی ۱۲ آذر ۱۲۸۴، تهران دله - بمرده‌ی ۹ اردیبهشت ۱۳۷۰، تهران دله) مازرونی مورّخ و نویسنده هسته که نور دله سال ۱۹۰۵ میلادی دنیا بموئه و پاریس دله شه دکترا ره تاریخ و ادبیات ِرشته دله بَییته. وه شه مدرک ره بَییته په، وردگردسته ایران و تهران ِدانشگائون ِدله درس دائه. ونه معروف کتابون جه «هند ِسفر ِگزارش»، «قرن دوم و سوم ِدینی جنبشون»، «یونان ِفلسفه‌ی ِتاریخ تا سقراط گادِر» و... هستنه.
منابع
رج:گت مردمون نور رج:مازرونی تاریخدونا رج:مازرونی وزیرون
لامپونگ
لامپونگ (Lampung) اتا اندونزی ره اوستان هسته. این اوستانِ گت‌شهر و ونه مرکز بندر لامپونگ هسته. لامپونگ، سوماترا منطقه دله دره و ۳۳,۵۷۰ ک‌م۲ ونه گتی هسته و تا سال ۲۰۲۲ آمار، ۹,۱۷۶,۶۰۰ نفر اونجه زندگی کردنه.
منابع
رج:اندونزی اوستانون
محسن مجیدزاده
محسن مجیدزاده که شه ره '''م.م. روجا''' تخلص کارده، اتا مازرونی شاعر بی‌یه. وه سال 1306 بندارکلای بابل دله دنیا بموئه. وه کتابی بنوم «امیر پازواری و شعر و موسیقی» و اتا دیگه بنوم «صد ترانه امیر پازواری» دارنه که امیر پازواری خَوِری تحقیق هاکرده. وه شه هم مازرونی زوون جه شعر گاته و مثلاً این نوروزخونی ِشعر ره وه دَوِسته:
منابع
رج:مازرونی‌زوون شاعرون رج:گت مردمون بابل
فرناندو کالور د ملو
فرناندو افسونسو کالور د ملو یک سیاستمدار برزیلی است که در سالهای ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۲ ۳۲ رئيس جمهور برزيل بود، زمانی که در تلاش ناتمام برای توقف دادرسی خود برزیل استعفا داد. کالور اولین رییس جمهور بود که به طور مستقیم توسط مردم پس از پایان دولت نظامی برزیل انتخاب شد. او جوانترین رئیس جمهور در تاریخ برزیل شد و در سن ۴۰ سالگی به مقام اداری رسید. پس از استعفا از ریاست جمهوری، دادگاه تجدید نظر به اتهام فساد ادامه یافت. کالور توسط مجلس سنا مجرم شناخته شده و از داشتن برگزیدگان منتخب برای هشت سال (۱۹۹۲-۲۰۰۰) رد شد. او بعد از اتهامات جنایی عادلانه در دادگاه قضایی خود در برابر دادگاه عالی فدرال برزیل، از عدم شواهد معتبر، محروم شد.
۲۷ آگوست
27 آگوست روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 27 آگوست جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
27
فرناندو کالور د ملو
منابع
رج:زننه آدمون
زمون پناهگاه
اتا بلغاری زوون کتاب هسته که سال ٢٠٢٠ جورجی گاسپادینوف بنویشته. این کتاب ایتالیایی و انگلیسی دگارست جایزه بیتنه و انگلیسی نسخه، آمریکای من بوکر جایزه ره بیته. این کتاب بنویشتن ٣ سال بکشی‌یه.
ونه داستان و آسنی، اتا کلینیک دله گذرنه که آلزایمری‌ها شنه و هر طبقه ات سری مریض درنه که هر کمین ات‌جور خاطره یاد یارنه و کشورون و دوره‌های مختلف جه سر در یارنه. این کیلینیک اسم درکانده و مردم انه تا شه دلوس دوره و کشور طبقه دله چرخ بزنن.
منابع
رج:راهنما جه بساته مقالات رج:کیتاب رج:بلغاری کتابون
میزورام
میزورام اتا ایالت نوم هسته که هند ِکشورِ شمال‌شرقی دره. این ایالتِ مرکزی شهر و ونه گت‌ترین شهر آیزاول هسته. میزورام روز ۲۰ فوریه ۱۹‌۸۷ جه اتا ایالت بیّه و ونه گتی ۲۱,۰۸۱ کیلومتر مربع هسته. سال ۲۰۱۱ سرشماری گنه که این ایالت ۱,۰۹۷,۲۰۶ نفر جمیعت داشته. میزورام دله رسمی زوون، میزو هسته و انگلیسی هم برسمیت بشناسی وونه.
منابع
رج:هند ایالتون و یک‌پشت سامون‌ها
عرب‌خیل
عرب‌خیل اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِرودپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، جنوبی رودپی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۰۱ نفر (۹۹خانوار) بی‌یه.
منابع
عرب‌خیل
عزیزک
عزیزک اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و بابلسر شهرستون ِبهنمیر بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، عزیزک دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۴۲۲۴ نفر (۱۲۸۰خانوار) بی‌یه.
منابع
عزیزک
لاویج
لاویج یک دهستان ییلاقی در کوهپایه زیبا و خش منظره در شهر چمستان هسه دارای پنج تاچشمه آبگرم معدنی هسه لاویج متشکل از چند روستای بهبنک ،کرچی ،رئیس کلا ،دیزین کلا،ملاکلا،ملامحله،خطیب کلاو کیاکلا هسه شغل مردم درقدیم دامداری و زنبورداری و کشاورزی بیه ولی الان متاسفانه خیلی کم رنگ بیه و و ویلاسازی فراون بیه از مشاهیر معاصر لاویج بشنه از حجت الاسلام سید آقا نبی موسوی لاویجی عارف و عالم محبوب لاویجی نام بوردن که در مزار شیخ علی کلای لاویج داری بقعه و بارگاه هسه لاویج تقریبا کل سال مقصد گردشگران زیادی هسه چون جنگل قشنگ و منظره زیبا زیادی در لاویج وجود دارنه
غلامعلی وحید
غلامعلی وحید اتا ساروی نویسنده و ورگردون‌کر (مترجم) هسته. وه یکشمبه ۱۵ خرداد ۱۲۹۱ شمسی ساری دله دنیا بموئه و شه ابتدایی درس‌ها ره همین شهر دله بخوندسته، بعد بورده تهران و اونجه دارالفنون و حقوق ِدانشکده دله درس ره دمباله بَییته تا شه لیسانس ره بَییته و خارجه ِوزارت دله کار پیدا هاکرده. ونجه ات‌خله کتاب بازار دله تَنِک بیّه که اینان هستنه:
منابع
رج:گت مردمون ساری رج:مازرونی تاریخدونا رج:مازرون نویسندگون
صغیر: اتایمین بکوشتن
یتیم: اولین قتل اتا ترسناک فیلم هسه کا 2022 دله مونتشر بویه. اینتا فیلم اتا فیلم هسه کا صغیر(2009 فیلم) پسترونه هسه کا شونه و  پسترون ره نشون دنه. ایتا پراجکت نوم اول قرار بیه کا استر نوم بیره امبا پشیمون بینه و اینتا نوم ره ونه سر بشتنه.
آسنی
اینتا فیلم انه و استر پیشترون ره نشون دنه کا چتی دارالمجانین جه بوریته و بورده درگا و بورده اتا فامیل دله شه ره جا بزوئه و ............
ممبعئون
فارسیج ویکیپدیا رج:آمریکایی فیلمون رج:انگلیسی فیلمون
ابراهیم دینان امامزاده
ابراهیم دینان امامزاده اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قرن ۹ ق جه رسنه. ابراهیم دینان امامزاده مازرون استان و آمل شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش لاریجان، دهستان بالا لاریجان، روستای دینان هسته. این بنا ۹۳۵۳ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۵-۰۷ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:آمل تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون امامزاده‌ئون
fa:امامزاده ابراهیم دینان
کیتاساتو دونشجار
کیتاساتو دونشجار (北里大学 - Kitasato Daigaku) اتا خصوصی حکیمی (بجیشکی) دونشجار هسه کا ونه مرکزئی مکتب(دفتر) دره میناتو، توکیو دله.
بروکسل قشنگ هنرون سلطنتی موزه
منبع
رج:بلژیک موزه‌ئون رج:گت موزه‌ئون
یمتسا روخنه
یمتسا روخنه اتا روخنه نوم هسته که ۱۸۸ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که روسیه کشور دله دره، مخرنگا جه هم‌مسیر وونه و وشون دِتا، سرجمع ۱۴٬۱۰۰ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. یمتسا روخنه ِئو، اسپه دریا دله کَلِنه.
منابع
رج:روسیه درکائون
مفیدیان سره
مفیدیان سره اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجارون جه رسنه. مفیدیان سره گلستان استان و گرگان شهرستان دله دره. ونه آدرس گرگان، خیابان سر خواجه (باغ پلنگ)، کوچه مفیدیان هسته. این بنا ۵۴۲۳ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۰/۱۲/۲۵ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
حجت‌الله حیدری سوادکوهی
حجت‌الله حیدری سوادکوهی متخلص به حجت مازندرون اتا مازرونی شاعر هسته که سال ۱‌۳۱۹ نفت‌چال لفور دله دنیا بموئه. وه کتابون شعر زیادی من‌جمله اینان ره بنویشته: دیوان اشعار، مثنوی خر و شیر، مثنویه طالبیه، عروض و قافیه با نگرش به موسیقی، فرهنگ مختصر مازندرانی، فرهنگ مصدر و ترکیبات مصدری و غیره. وه هم فارسی و هم مازرونی جه شعر گانه. آقای حیدری کچکه سوت، مثنوی، غزل و نیمایی سبک جه مازرونی شعر گنه. آبان سال ۱۳‌۹۴ اتا مراسم دله رسماً ونجه قدردونی بیّه. آقای حیدری پیش‌تر معلم بی‌یه که سال ۱۳‌۷۰ بازنشست بیّه. وه جوونی تاسا کچکه سوت سبک جه شعر گنه که جاپونی ِهایکو دستوری هسته.
منابع
رج:مازرونی‌زوون شاعرون رج:گت مردمون سوادکوه رج:مازرون نویسندگون
ملوک اوستان
ملوک اوستان (Maluku) اتا اندونزی ره اوستان هسته. این اوستانِ گت‌شهر و ونه مرکز آمبون هسته. ملوک اوستان، ملوک جزایر منطقه دله دره و ۴۶,۱۵۸ ک‌م۲ ونه گتی هسته و تا سال ۲۰۲۲ آمار، ۱,۸۸۱,۷۰۰ نفر اونجه زندگی کردنه.
منابع
رج:اندونزی اوستانون
تئودور خاندان
تئودور ِخاندان اتا انگلیسی خانواده نوم بی‌یه که تا قرن شونزده میون سال‌های ۱۴۸۵ تا ۱۶۰۳ (میلادی) دَیینه. وشون ِاصل و نسب ولزی بینه. این خاندان جه چن نفر بتونستنه بریتانیای ِشائی جه بَرِسِن.
اودیشا
اودیشا اتا ایالت نوم هسته که هند ِکشورِ شرق دره. این ایالتِ مرکزی شهر و ونه گت‌ترین شهر بهوبانسوار هسته. اودیشا روز ۲۶ ژانویه ۱۹‌۵۰ جه اتا ایالت بیّه و ونه گتی ۱۵۵,۷۰۷ کیلومتر مربع هسته. سال ۲۰۱۱ سرشماری گنه که این ایالت ۴۱,۹۷۴,۲۱۸ نفر جمیعت داشته. اودیشا دله رسمی زوون، اودیا هسته.
منابع
رج:هند ایالتون و یک‌پشت سامون‌ها
خردمرد رضایی
خردمرد رضایی اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و بابلسر شهرستون ِرودبست بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، پازوار دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۳۶ نفر (۱۰۱خانوار) بی‌یه.
منابع
خردمرد رضایی
یوکوسوکا، کاناگاوا
یوکوسوکا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِکاناگاوا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۲۱٬۳۹۷ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۰۰٫۶۸ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۴٬۱۸۶ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۰۷-۰۲-۱۵ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:کاناگاوا شهرون
بیهاچ دونشجار
دانشگاه بیهاچ (به لاتین: University of Bihać) اتا دونشجار هسه بوسنی هیرزگووین دله. کا اتا دولتی دونسجار هسه. 1997 بنا بویه و 2952 تا دونشخا دارنه.
عرب‌محله
عرب‌محله اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِرودپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، جنوبی رودپی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۵۰ نفر (۱۱۱خانوار) بی‌یه.
منابع
عرب‌محله
جیر بولسنارو
جیر مسیحا بولسنارو از ۱ جانواری ۲۰۱۹ یک برزیل سیاستمدار و افسر ارتش بازنشسته است که از تاریخ ۱ ژانویه ۲۰۱۹ به عنوان رئیس جمهور برزیل ۳۸ خدمت می کند. وی در اتاق از نمایندگان، نمایندگی ریو دو ژانیرو (ایالت ریو دو ژانیرو)، بین سال های ۱۹۹۱ تا ۲۰۱۸ است. او در حال حاضر عضو محافظه کار است حزب لیبرال های اجتماعی.
منابع
رج:زننه آدمون
بیشه کلا
شمه منظور کمین مله نوم هسته:
سنت سباستین
سنت سباستین یت سيباستيانوس اتا رومی قدیس بی‌یه که رومی امپراتورون وه ره بکاشتنه و صلیب بَکشینه.
منابع
رج:قدیسون
۲۸ آگوست
28 آگوست روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 28 آگوست جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
28
مخرنگا
مخرنگا اتا روخنه نوم هسته که ۲۳۱ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که روسیه کشور دله دره و یمتسا روخنه جه هئی وونه و دِتای ۱۴٬۱۰۰ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. مخرنگا ِئو، اسپه دریا دله کَلِنه.
منابع
رج:روسیه درکائون
شمالی کالیمانتان
شمالی کالیمانتان (Kalimantan Utara) اتا اندونزی ره اوستان هسته. این اوستانِ گت‌شهر تاراکان و ونه مرکز تانجونگ سلور هسته. شمالی کالیمانتان، کالیمانتان منطقه دله دره و ۷۰,۱۰۱ ک‌م۲ ونه گتی هسته و تا سال ۲۰۲۲ آمار، ۷۲۷,۸۰۰ نفر اونجه زندگی کردنه.
منابع
رج:اندونزی اوستانون
۲۹ آگوست
29 آگوست روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 29 آگوست جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
29
شاهاندشت تکیه
شاهاندشت تکیه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. شاهاندشت تکیه مازرون استان و آمل شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش لاریجان، دهستان بالا لاریجان، روستای شاهاندشت هسته. این بنا ۹۳۵۴ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۵-۰۷ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:آمل تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون تکیه‌ئون
واگا روخنه
واگا روخنه اتا روخنه نوم هسته که ۵۷۵ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که روسیه کشور دله دره، ۴۴٬۸۰۰ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. واگا روخنه ِئو، اسپه دریا دله کَلِنه.
منابع
رج:روسیه درکائون
لوکیان
لوکيان، لوسیان یا لوقيانوس اتا اديب و فیلسوف بی‌یه که قرن دوم میلادی یونانی جه شعر گاته. لوکیان سال ۱۲۵ میلادی، سميساط ِشهر دله (فرات ِنزدیکی) و سوریه‌ی ِشمال دنیا بموئه و سال ۱۸۰ یا ۱۷۵ بمرده.
منبع
رج:گت مردمون یونان رج:یونانی فیلسوفون
بیشه‌کلا (ساری)
بیشه‌کلا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
ارد (گراش)
ارد (گراش) فارس اوستان ره اتا شهر هسته که گراش شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۷ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۵٬۴۴۳ نفر جمیعت داشته.
سلیمان دمیرل
سامی سلیمان گونداگوودیرل اتا ترکی سیاستمدار بی‌یه. وه هفت‌بار نخست وزیر بیّه. وه نهمین دوره رئیس جمهور ترکیه وسّه هم سال ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۰ ریاست داشته. آخرسری هم ونه ریه از کار دکته و آنکارا دله ۹۰ سالگی گادر بمرده.
ارد (گراش)
په‌نویس
رج:فارس اوستان شهرون رج:گراش شهرستان
سلیمان دمیرل
منابع
رج:ترکیه نخست‌وزیرون رج:ترکیه رییس‌جمهورون
آلن گارسیا
آلن گابریل لودویگ گارسیا پرز اتا پرو ره سیاستمدار بی‌یه که سال ۱۹۸۵ تا ۱۹۹۰ و اَی سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۱ شه کشور رئیس جمهور بی‌یه.
منابع
رج:پرو رییس‌جمهورون
کبوتردان
کبوتردان اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و بابلسر شهرستون ِرودبست بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، پازوار دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۹۲۸ نفر (۲۷۶خانوار) بی‌یه.
منابع
کبوتردان
شمالی ملوک
شمالی ملوک (Maluku Utara) اتا اندونزی ره اوستان هسته. این اوستانِ گت‌شهر ترناته و ونه مرکز سوفیفی هسته. شمالی ملوک، ملوک جزیره‌ئون منطقه دله دره و ۳۲,۹۹۹ ک‌م۲ ونه گتی هسته و تا سال ۲۰۲۲ آمار، ۱,۳۱۹,۳۰۰ نفر اونجه زندگی کردنه.
منابع
رج:اندونزی اوستانون
دارویی سره
دارویی سره اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه جه رسنه. دارویی سره گلستان استان و گرگان شهرستان دله دره. ونه آدرس گرگان، خیابان باغ شاه (ملل)، کوچه پشت سپاه هسته. این بنا ۵۴۲۴ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۰/۱۲/۲۵ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
اوستیا روخنه
اوستیا روخنه اتا روخنه نوم هسته که ۴۷۷ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که روسیه کشور دله دره، ۱۷٬۵۰۰ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. اوستیا روخنه، شه کوکشنگا روخنه جه ئو خِرنه و آخرسر واگا روخنه دله کَلِنه.
منابع
رج:روسیه درکائون
ارمیچ‌کلا
ارمیچ‌کلا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و بابلسر شهرستون ِرودبست بخش دله دره.
منابع
ارمیچ‌کلا
آفریقایی فرانک
آفریقایی فرانک یا فرانک سی‌اف‌ای اتا پیل یکا هسته که 12تا آفریقایی دولت ونجه استفاده کانّه. این کشورون فرانسه‌ی ِسابق ِمستعمره‌ئون هستنه و وشون جمع دله فقط بیسائو گینه هسته که پرتغال ِمستعمره بی‌یه و استوایی گینه  که ایسپانیای مستعمره بی‌یه.
منابع
رج:پیل یکائون رج:آفریقا رج:فرانک رج:فرانسه مستعمرات
هندریک لورنتز
هندریک لورنتز اتا هلند فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۰۲ میلادی، مغناطیس چتی وچه بزائن سر تأثیر یلنه ره بفهمسته وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:هلند فیزیکدون
اکبرآباد (کوار)
اکبرآباد (کوار) فارس اوستان ره اتا شهر هسته که کوار شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۴۰۰ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۵٬۸۱۷ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:فارس اوستان شهرون رج:کوار شهرستان
گل‌نشین
گل‌نشین اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِرودپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، جنوبی رودپی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۵۸۲ نفر (۲۹۷خانوار) بی‌یه.
منابع
گل‌نشین
کوکشنگا
کوکشنگا روخنه اتا روخنه نوم هسته که ۲۵۱ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که روسیه کشور دله دره، ۵٬۶۷۰ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. کوکشنگا روخنه ِئو، اوستیا روخنه دله کَلِنه.
۳۰ آگوست
30 آگوست روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 30 آگوست جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
30
کوکشنگا
منابع
رج:روسیه درکائون
شهاب حسینی
شهاب‌ حسینی تنکابنی (بزائه ۱۴ بهمن ۱۳۵۲ ، تهران دله) اتا شهسواری کاکر/بازیگر هسته. شهاب حسینی کن جایزه ره، فروشنده فیلم جه، سال ۲۰۱۶ بَییته. وه نقره‌ای اش جایزه ره هم جدایی نادر از سیمین وسّه قبل‌ته بَییت بی‌یه.
منابع
رج:ایرونی مجری‌ئون
محمود جوادیان کوتنایی
محمود جوادیان کوتنایی مازرونی شاعر و محقق هسته. وه سال 1332 روستای کوتنای شاهی دله دنیا بموئه و شه مدرک ره زبان و ادبیات فارسی سَر بَیته و رسانه‌ئون جه شعر و نثر وسّه کایری کانده. ونه اتا کتاب نوم «نوج» هسته که خله مازرونی شعر و شاعرون جه ونه دله گپ زنده.
کاواساکی، کاناگاوا
کاواساکی اتا شهر نوم هسته که جاپون ِکاناگاوا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱٬۳۷۳٬۶۳۰ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۴۲٫۷۰ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۹٬۶۲۶ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۲۴-۰۷-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
محمود جوادیان کوتنایی
وه هم فارسی و هم گلکی جه شعرونی دارنه؛ شعر گِلا واری که ونه بعضی ابیات ره اینجه یارمی:
کاواساکی، کاناگاوا
بِریم بگردستن
رج:کاناگاوا شهرون
محمود جوادیان کوتنایی
آثار :
- بوی آبی رویا ( شعر فارسی- چاپ شده )
- از کوچه های اسطوره ( شعر فارسی- چاپ شده )
- نوج ( برخی سروده های تبری از شاعران مازندرانی - چاپ شده )
- ضرب المثل ها ( زبان زدها ) و کنایه ها ی مازندران ( با همراهی گروه پژوهندگان - چاپ شده ج 1 )
- مقاله های چاپ شده در کتاب های " نیما و شعر امروز " ، " در شناخت فرهنگ و ادب مازندران " ، " در قلمرو مازندران " و...
- داستان های چاپ شده : "در پهنای شب" ( در کتاب 'فروردین-دفتر یکم' و کتاب 'از وارش تا ونوشه' ) ،"سایه ی سکوت" ( فروردین-دفتر دوم ) و "پنجه" ( فروردین-دفتر سوم )
- نوار کاست شعر مازندرانی " نو گپ "
- نوار کاست و سی دی شعر مازندرانی " قصه ی سیرو "
- کتاب شعر مازندرانی " واگویه ها "
- عضو گروه نویسندگان کتاب " فروردین "
منابع
رج:مازرونی‌زوون شاعرون رج:گت مردمون قائمشهر
هند پنجاب
پنجاب اتا ایالت نوم هسته که هند ِکشورِ شمال دره. این ایالتِ مرکزی شهر چندی‌گر و ونه گت‌ترین شهر لودیانا هسته. هند پنجاب روز ۱ نوامبر ۱۹‌۶۶ جه اتا ایالت بیّه و ونه گتی ۵۰,۳۶۲ کیلومتر مربع هسته. سال ۲۰۱۱ سرشماری گنه که این ایالت ۲۷,۷۴۳,۳۳۸ نفر جمیعت داشته. هند پنجاب دله رسمی زوون، پنجابی هسته و ونه مردمون خله‌شون سیک دین په‌روو هستنه.
منابع
رج:هند ایالتون و یک‌پشت سامون‌ها
شمالی سولاوسی
شمالی سولاوسی (Sulawesi Utara) اتا اندونزی ره اوستان هسته. این اوستانِ گت‌شهر و ونه مرکز مانادو هسته. شمالی سولاوسی، سولاسی منطقه دله دره و ۱۴,۵۰۰ ک‌م۲ ونه گتی هسته و تا سال ۲۰۲۲ آمار، ۲,۶۵۹,۵۰۰ نفر اونجه زندگی کردنه.
منابع
رج:اندونزی اوستانون
مسعود ییلماز
اهمت مسعود ییلماز اتا ترکی سیاستمدار هسته. وه میون سنوات ۱۹۹۱ تا ۲۰۰۲ چن بار ترکیه نخست‌وزیر بی‌یه.
سه بار وه نخست وزیر بیّه. دِ دور اول فقط چند ماه طول هکشی‌یه (۱۹۹۱ و ۱۹۹۶)، ولی این صوه ژوئن ۱۹۹۷ تا ژانویه سال ۱۹۹۹ قدرت داشته.
منابع
رج:زننه آدمون رج:ترکیه نخست‌وزیرون
امام‌شهر
امام‌شهر فارس اوستان ره اتا شهر هسته که قیر و کارزین شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۸۷ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۵٬۸۰۳ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:فارس اوستان شهرون رج:قیر و کارزین شهرستان
سكا
سکا (Ska) ات‌تی موسیقیایی وسیله هسته که ونه اصل جاماییکایی موسیقی ِدهه‌ی 1950 جه سرچشمه گنّه. این ساز ره أواخر دهه 1970 بوردنه متحده ایالات دله. این ساز بتونده پیانو و گیتار ِآهنگون ره سریع‌ته بَزنه.
منابع
رج:ساز
تپه بنیاد للدوین
تپه بنیاد للدوین اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ پیش از تاریخ جه رسنه. تپه بنیاد للدوین گلستان استان و گرگان شهرستان دله دره. ونه آدرس گرگان شهرستان، بخش مرکزی، ۳ کیلومتری شمال روستای للدوین هسته. این بنا ۸۷۹۷ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:گرگان تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، گلستان دله
ویلد روخنه
ویلد اتا روخنه نوم هسته که ۳۲۱ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که روسیه کشور دله دره، ۵٬۶۱۰ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. ویلد روخنه ِئو، ویچگدا دله کَلِنه.
منابع
رج:روسیه درکائون
خردمردانیسی
خردمردانیسی اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و بابلسر شهرستون ِرودبست بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، پازوار دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۴۶۳ نفر (۱۳۳خانوار) بی‌یه.
منابع
خردمردانیسی
امامزاده محمدطاهر
امامزاده محمد طاهر اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قرن ۸ و ۹ ق جه رسنه. امامزاده محمد طاهر مازرون استان و آمل شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش لاریجان، روستای رینه هسته. این بنا ۹۳۵۵ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۵-۰۷ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:آمل تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون امامزاده‌ئون
انگیر
انگیریاانگٌر یاانگور اتا نرم پوست و شیردار هسه که انگیر دار جا عمل انه. . انگیر دار یتا جه قدیمی ترین دارون هسه که مردمون یاد بئیتنه بکارئن. خلی اسظرئون و داستانئون و ایینی بنوشتگون(کتابون) دله ونه نوم بموئه. انگیر همه منطقئون که معتدل ووشن در انه. بیش از 20 جور انگیر دارمی امبا هگی خائر نزدیک انگیر وجورین امریکایی انگیر جا منشه بئیتنه. گهگداری انگیر ره کیشمیش کاندنه. کرده خشک هاکرد انگیر ره کیشمیش گننه. انگیر جه ژله مویز و کشمیش و باده و عرق ساجنه. ونه پوشت جا هم محصول گیرنه. جایی که اینتا دار زیاد بو وه ره تاکسون گننه. انگیر دار ره وانه گهگداری وجین هاکنیم تا قوی تر بووشه تاکسونون دله انه و ونه دور لیله النه که انگیر دار وشون دور تو بخره. خطرناک ترین بیماری اینتا داری وسه انگیر دار ریشه مرض هسه. مهم ترین کشورئون که انگیر تلید کنه وونه فرانسه و ایتالیا و امریکا جا نوم بباردن که اینتا کشورئون ویشتر انگیر ره می و باده وسه تلید کاننه.
منبع
رج:میوه‌ئون
۳۱ آگوست
31 آگوست روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 31 آگوست جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
پیتر زیمان
پیتر زیمان اتا هلند فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۰۲ میلادی، مغناطیس چتی وچه بزائن سر تأثیر یلنه ره بفهمسته وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
۳۱ آگوست
بریم بگردستن
31
پیتر زیمان
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:هلند فیزیکدون
اهل (لامرد)
اَهِل فارس اوستان ره اتا شهر هسته که لامرد شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۷۵ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۳٬۱۷۹ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:فارس اوستان شهرون رج:لامرد شهرستان
شمالی سوماترا
شمالی سوماترا (Sumatra Utara) اتا اندونزی ره اوستان هسته. این اوستانِ گت‌شهر و ونه مرکز مدان هسته. شمالی سوماترا، سوماترا منطقه دله دره و ۷۲,۴۶۱ ک‌م۲ ونه گتی هسته و تا سال ۲۰۲۲ آمار، ۱۵,۱۱۵,۲۰۰ نفر اونجه زندگی کردنه.
منابع
رج:اندونزی اوستانون
راجستان
راجستان یا راجستون اتا ایالت نوم هسته که هند ِکشورِ شمال دره. این ایالتِ مرکزی شهر و ونه گت‌ترین شهر جی‌پور هسته. راجستان روز ۲۶ ژانویه ۱۹‎۵۰ جه اتا ایالت بیّه و ونه گتی ۳۴۲,۲۳۹ کیلومتر مربع هسته. سال ۲۰۱۱ سرشماری گنه که این ایالت ۶۸,۵۴۸,۴۳۷ نفر جمیعت داشته. راجستان دله رسمی زوون، هندی هسته و انگلیسی هم برسمیت بشناسی وونه.
منابع
رج:هند ایالتون و یک‌پشت سامون‌ها
کهنه نورس
کهنه نورس اتا بمردئه زبون هسه که نورس مردمئون ونه همرا گپ زمبیه. کهنه نورس یتا جورین آلمونی زبونئون جا هسه که واکینگون گادر دله اسکندینوی مردمئون ونه همرا گپ کمبینه. اینتا زبون تا ۱۳۰۰ بداشتی(میلادی) گپگر داشته.
اینتا زبون کهنه تر نورس زبون جا اینتا زبون نوشتئون پونزهمی سدئون دله بنویشت بئینه. کهنه نور س ستا لهجه داشته: خاوری کهنه نورس، باختری کهنه نورس و کهنه گتلندی.
منبع
رج:ژرمنی زوونون
بالا احمدکلا
بالااحمدکلا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و بابلسر شهرستون ِرودبست بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، پازوار دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۳۱۴ نفر (۳۹۶خانوار) بی‌یه.
منابع
بالااحمدکلا
یرانگا
یرانگا اتا روخنه نوم هسته که ۲۸۱ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که روسیه کشور دله دره، ۵٬۱۴۰ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. یرانگا ِئو، ویچگدا دله کَلِنه.
منابع
رج:روسیه درکائون
خوان پرن
خوان دومینگو پرن ژنرال و سیاستمدار آرژانتین آرژانتین بود. پس از خدمت در چندین مقام دولتی، از جمله وزیر کار و معاون رئیس جمهور آرژانتین، معاون رئیس جمهور، او رئیس جمهور آرژانتین را سه بار از ژوئن ۱۹۴۶ تا سپتامبر ۱۹۵۵ در زمانی که سرنگون شد "کودتایی"، و سپس از اکتبر ۱۹۷۳ تا زمان مرگ وی در جولای ۱۹۷۴.
منابع
رج:آرژانتین رییس‌جمهورون
چفت‌سر اکند
چفت‌سر اکند اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِرودپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، جنوبی رودپی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۶۳ نفر (۱۳۷خانوار) بی‌یه.
منابع
چفت‌سر اکند
بولنت اجویت
مصطفی بولنت اجویت اتا ترکی سیاستمدار، شاعر، نویسنده، محقق و روزنامه نگار بی‌یه. وه سالهای ۱۹۷۴ تا ۲۰۰۲ چار دفه نخست وزیر بیّه. وه سال ۱۹۷۴، ۱۹۷۷، ۱۹۷۸-۷۹ و ۱۹۹۹-۲۰۰۲ نخست وزیری داشته. این میون دِ تا حزب ره هم رهبری هاکرده که چپوک بینه.
منابع
رج:ترکیه نخست‌وزیرون
بابامنیر
بابامنیر فارس اوستان ره اتا شهر هسته که ممسنی شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۱ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱٬۳۷۹ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:فارس اوستان شهرون رج:ممسنی شهرستان
نو افلاطونی فلسفه
نوافلاطونی یا نئو پلاتونیسم اتا فلسفی مکتب بی‌یه که اولین کش عصر باستانِ اواخر، یونانی-رومی دنیا دله، بوجود بموئه. این مکتب تقریباً اون گدر که روم امپراتوری در رقد شی‌یه، شروع بیّه و تا عربِ مسلمون‌هایِ فتوحات، یعنی اواسط قرن سوم تا آخر قرن هفتم میلادی، دمباله داشته. این گدرها، ماتریالیسم ِمکتبون که فقط مادی دنیا ره قبولی داشتنه، دیگه طرفدار نداشتنه و اپیکور یا رواقیون شه قِد ره از دست هدا بینه و اینتی بیّه که نوافلاطونیسم مردمِ دلوسِ فلسفه بیّه. «نو افلاطونی» نومی هسته که جدیدترها، اون دوره‌یِ فلسفه سر بی‌یشتنه و اون گدر فیلسوف‌ها شه خِد ره افلاطونِ تفکراتِ اصلاح‌کر یا نصف-نیمه په‌روو نَندِستنه؛ ولی خا، افلاطون ره نسبت به پیشاسقراطیون و ارسطو و دیگرون، ویشته قبول داشتنه. این مکتب دله، قبلی فلسفی مکتبون هئی جه قاطی-پاتی بَینه و اکثر اونچی یونانِ سنتی فلسفه و دین و ادبیات دله دیّه ره هماهنگ هکردنه و صاحاب بینه؛ بجز اپیکورِ نظرات و رواقیونِ تن‌خاهی که رد کِردنه. نتیجۀ اتا گتِ فکری سیستم بیّه که خله مردم ره قانع داشته و هزار سال آدمونِ فرهنگ و اخلاق و علم سر تأثیر بی‌یشته و ادبیات و اسطوره و ادیان ره تغییر هدا.
تاریخچه
درست یا غلط، اولین کسی که نوافلاطونیونِ مؤسس بشناسی وونه، فلوطین (۲۰۴/۵−۲۷۰) هسته که مصر ِآدِم بی‌یه؛ وه آمونیوس ساکاس ِشاگرد بی‌یه و حدود سال ۲۴۵ میلادی، چـِل سالگی گدر، شه وطن ره ول هکرده و بورده رم دله اتا مکتب بساته. فلوطین شه فکر ره کِتاری گته و هچّی ننویشته تا این‌که ونه اتا شاگرد، پورفیری، ونه گپ ره شیش‌تا کتاب هاکرده و ونه نوم ره «نُه مقاله» (Enneads) بی‌یشته. نوافلاطونیِ این دوره‌یِ گتِ فیلسوفون، فلوطین، پورفیری، ایامبلیکوس، پلوتارک آتنی، سیریانوس، پروکلوس، سیمپلیسیوس، دماشیوس، آمونیوس هرمئو، جان فیلوپونوس، المپیودوروس، و استفانوس اسکندریه‌ای بینه، که هرکمین ات‌جور اینتا فلسفه ره گسترش هدانه. نوافلاطونی فلسفه خله مردمونِ باورها جه انعطاف پیدا کرده؛ نویسندگون هم‌اتنده ونجه خِش داشتنه که دینی مِلّائون ونجه تونستنه استفاده هاکنن یا یونان اسطوره‌ای دین هم‌اَندا ونجه ساتِنه که تازه مسیحی‌بئی‌ئون ونجه نزدیک بینه. فلوطین و ساکاس ِمکتب ات‌تی بی‌یه که یونانِ سنّتی فلسفه ره جهت دائه و اون دوره‌یِ باسواد آدمون ره این روش خِش اِمو. اینتی بیّه که مسیحیت، که تازه دیّه رُش کته، نو افلاطونی‌کَری جه تأثیر بدی‌یه و این فلسفه کومِک هکرده که مسیحی دین همه‌گیر بوو. شواهدی که سِراق دِنّه مسیحیتِ دین این فلسفه جه تأثیر بیته، خله هستنه. اواخر قرن پنجم، هر گدر اسکندریه دله فلسفی جلسه یشتنه، اکثراً مسیحیتِ په‌روون شرکت کردنه.
کلیات
اساسی‌ترین فرضی که این فلسفه دله دیّه، ذهنِ آگاهی بی‌یه که سقراطِ شاگردون، افلاطون و ارسطو دستوری، ونه خَوِری نظر هدا بینه. بحث این بی‌یه که آدمون فکر، هوش یا عقلی دارنه که وشون فیزیکی تن جه مهم‌تر هسته و اولویت دارنه. اینتی ذهن تا ماده، ذهن مهم‌تر بی‌یه. افلاطون و ارسطو میون اختلاف دیّه که دنیایِ بساتن گدر هم اول ذهنی مسائل (مثلاً انتزاعی مفاهیم، هندسی ویژگی‌ئون و…) بوجود بمونه یا نا؟ ولی نوافلاطونی‌ها وسّه خله مهم نیّه که کمین‌تا اول بساته بَینه.
دومین فرضی که نوافلاطونی‌ها داشتنه ره، رواقیون و هرمتیسم (مصرِ محلی فلسفه) جه بئیت بینه؛ این فرض گته که «واقعیت» از هر نظر ونه «متحد» و «مفرد» بوئه. نوافلاطونی فلسفه دله علت و معلول باعث هسته که همه چیز ره اتا واحدِ علت جه دونن که وه ره «اوّل»، «واحد» یا «خِیر» گتنه. وشون گتنه که چون هرکس ات‌چی سازنه، شه کارِ تأثیرات جه ویشته واقعیت ره نزدیکه، پس «واحد» ونه سلسله‌مراتب دله مقوم بالایی داره. اینجه طبق فرض اولی که داشتنه، نتیجه گیتنه که پس «واحد» وِسته ذهنی آگاهی جنس جه بوئه.
واحد
نوافلاطونی‌ها خلقت‌گرا نئینه: یعنن، وشون فکر نکردنه که «واحد» هستی ره یک‌شِعب بساته و اتا اول‌روز وه ره «خلق» هکرده. بلکه، گتنه که این اتفاق ازلی-ابدی هسته و هستی ره اینتا واحدِ اصل هنتا در-سازنه و این بساتن، نا شروعی دارنه و نا اتمامی. زمونی که نوافلاطونی فلسفه، ادیان جه (مسیحیت، یهودیت و اسلام جه) پشو بخرده و ونه دله ادغام بیّه، این ازلی-ابدی بی‌ین سَره مذهبی آدمون اختلاف کتنه و وشون وسّه پاس بی‌یه. (مثلاً، اسلام دله اهل حدیث و معتزله میون دعوا بیّه) دومین فرقی که دینی تفکرات جه داشتنه، این بی‌یه که وشون یهود و مصرِ اساطیر دستوری، نائوتنه که «واحد» ات‌دقستی هستی ره ات‌جور که ونه بفهمستن مشکل هسته (مثلاً دستور هدائن جه یا هِوا دمیتن جه)، خلق هکرده؛ وشون گتنه واحد مرحله-مرحله این کار ره کِنده و هر مرحله ونه انجوم بوه تا بعدی مرحله په بوره.
نو افلاطونیون شه پلی فکر کردنه که هر چیزی اتا درونی عمل دارنه و اتا بِریمی (=بیرونی) عمل ونجه ویمبی؛ خورشید دله تش گیرنه (اسا دومبی هسته‌ای همجوشی دارنه) و بریم جه اِشِنی، نور و گرما ویندی. یا مثل، دارِ درون ویژگی‌ای دره (اسا دومبی ژنتیک و دی‌ان‌ای هسه، ولی اون گدر گاتنه «لوگوس» هسته)، باعث وونه وه ره هارشیم، دارِ تن گلام و میوه ویمبی. یا همین آدم: آدمِ دل دله ات‌چی دره که باعث وونه آدمونِ کردار و رفتار اتی بوو. نوافلاطونی‌شون گتنه این درونی و بریمی عمل، هئی جه ربط دارنه. همین‌جور که درونی عمل باعث وونه اونتا بریمی عمل دیار بوو، خِدی بریمی عمل هم تونده چیزهای دیگر ره باعث بوو. مثلاً دارِ میوه تونده خِراک بوو که ملت بخرن یا تل‌زهر بوو که آدم ره بکوشه. یا مثل، آدمِ هاکردی باعث وونه که ونه زندگی جهت بَیره و اینتی اتا آدم حتا تونده تاریخ ره عوض هکنه. این طرز فکر باعث بیّه نوافلاطونی‌ها نتیجه بیرن که، پس هر چیزی که علیتِ چرخه دله وجود دارنه، اتی جورته (=بالاتر) سطح جه ربط پیدا کنده. یا بنشنه باتن، هر خاصیتی که ویمبی، پیش از این واحد جه سرچشمه گیرنه و اولیه علت هسته که معلولِ دنیا ره شکل دنه.
این «واحد» که وشون گتنه، خله «خدا» ره ادیان دله موندنه؛ موجودی هسه که تموم هستیِ تصورات جه فرق کنده و تمام فیزیکی و طبیعی چیزها جه فراتر هسه. در واقع، وه «وحدت مطلق» هسته که همه چی ره شه درون دارنه. با این چنین، ننشسته که باتن واحد مستقیماً مادی جهون ره بساته که! پس اولین درونی عملی که واحد هکرده، چچی بی‌یه که ونه نتیجه هستیِ بساتن بیّه؟ یا به زوون دیگر، اینتا واحد چون خله کامل هسته، پس هیچ نیازی ندارنه، پس چیزی جز وه چتی خانه وجود بئه؟ این گدر نوموس اون آگاهی یا عقلی هسته که واحد دارنه. خال‌کِندی واحد شه پلی سِروش بمو و اینتی دومین چیز، نوموس، بساته بیّه. نوموس انگار نوری هسته که واحد جه در هکته و هستی دله تنک بیّه. اتا آفتابِ ته ره موندنه که پخش وونه و هرچی جه رسنه، واحدِ بِکِ‌بو ره ونجه رسننده. نوموس باعث روحی هسته که واحد جه اِنه و موجودات ره بندنه. اینتی هستی و زنده موجودات بساته بَینه. هر موجودی که نوموس ونجه ویشته تن بخرده و ونه دله ویشته واحدِ روح دره، سلسله‌مراتب دله بالاته و جورته دره و هرکمین کمتر نوموس دارنه، جیرته درنه. همینسه آدم، حیوون جه ویشته نوموس دارنه ولی ای حیوون تا گیاه، گیاه کمته نوموس دارنه و خادی گیاه هم اَی سنگ جه ویشته نوموس دارنه. این سلسله‌مراتب ره دین ِکلام دله «تقوا» گننه که موجوداتِ نزدیکی به خدا ره درجه‌بندی و میّن کنده. «شر» یا «بدی» وقتی وجود اِنه که اتا موجود دله نوموس کم بئه یا اون نوری که واحد جه گیرنه ره سایه-نسوم دکفه؛ وگرنا، هستی ِذات «خیر» و «نیک» هسه.
منابع
رج:فلسفه
ویم روخنه
ویم اتا روخنه نوم هسته که ۴۹۹ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که روسیه کشور دله دره، ۲۵٬۶۰۰ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. ویم روخنه ِئو، ویچگدا دله کَلِنه.
منابع
رج:روسیه درکائون
جوراب‌شلواری
جوراب شلواری یا شلواری جِرِب ات‌تی زنونه لباس زیر هسته که دهه‌ی ۱۹۶۰ مُد بیّه.
منابع
رج:زیرپوش رج:لباسون
سپتامبر
سپتامبر (September) نهمین برجی هسته که میلادی تقویم دله دره. این ماهِ نوم ره لاتین دله septem کلمه جه بئیتنه که «هفت» معنی ره دِنه چون اون گدر، تا سال ۴۶ پیش از میلاد، سپتامبر رومی‌شونِ هفتمین ماه بی‌یه، ولی اَی چنتا برج پیش از وه قرار هدانه که وه ره عقب‌ته دینگونه و جایِ هفتمین ماه، اسا نهمین ماه هسه ولی هنتا ونه نوم سپتامبر بمونسته.
پاپوآ اوستان
پاپوآ اوستان (Papua) اتا اندونزی ره اوستان هسته. این اوستانِ گت‌شهر و ونه مرکز جایاپورا هسته. پاپوآ اوستان، غربی نو گینه منطقه دله دره و ۸۲,۶۸۱ ک‌م۲ ونه گتی هسته و تا سال ۲۰۲۲ آمار، ۱,۰۳۵,۰۰۰ نفر اونجه زندگی کردنه. این اوستان قدیم خله گت‌ته بی‌یه ولی ونجه چنتا اوستان بساتنه و ونه مرکزی شهرون بموندسته اینتا اوستان دله.
سپتامبر
منابع
رج:میلادی ماه
سوتین
سوتین یا سینه‌بند یا جه‌جووَن اَته‌جور زیرپوش هسته که زنانِ شِنه. اینتا لباسِ جم جه‌جو ره بالا یارنّه تا صاف اس‌ هاکنه. اتّی آدمون وه ره «ضروری لباس» دونّه و اتّی دیگه فمنیستونِ دستوری وه ره «تبعیض‌آمیز» دونّه و ونه دَکاردِن جه مخالفنه.
تاریخچه
اوایل اروپایِ دله کرست استفاده بی‌یه ولی اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ میلادی جه کم‌کم سوتین (سوتین گرژ) مد بَیّه. روز ۱۲ فوریه ۱۹۱۴ میلادی، «پشت‌بازِ سوتین» که اسا استفاده وانه، ره اتّا جوونِ زنا نیویورک دله ثبت هاکرده.
پانویس
* رج:پستون رج:زیرپوش
هفت‌پیکر
هفت پیکر اتا شعری کتاب هسته که نظامی وه ره بنویشته و جزو خمسه قرار هدا.
هفت پیکر دله بهرام گور ِداستان‌ها بائوت وانه. این کتاب دله نظامی شه گانه که وقتی خاسته اتا جدیدِ کتاب بنویسه، موضوع کم بیارده چون قدیم رسم بی‌یه که فقط تاریخی داستان‌ها سر جه سوت وندستنه. همینسه وه بهرامِ داستان ره انتخاب هاکرده که پیشتر فردوسی ونه سرگذشت ره شاهنومه دله بائوت بی‌یه. ولی نظامی سعی هاکرده جای این که همون فردوسی ِشعرون ره تکرار هاکنه و بهرامِ زندگی خـَوری باوه، بئه و این تـِم ره استفاده هاکنه و ات‌سری داستان ره سرهم سوت دَونده و تعریف هاکنه. البته وه شه گانه که تاریخی منابع دله چرخه‌تو هاکرده و کتابون دله هرکاجه بهرام خـَوری بنویشت بی‌یه ره بخوندسته ولی فقط ونجه بعنوان اتا ابزار استفاده هاکرده تا شه داستان ره باوه.
هفت پیکر خله اروتیک هسته و ونه جنسی صحنه‌ئون نسبتاً زیاد هستنه؛ درحالیکه نظامی شه خله مؤمن بی‌یه و اسلامی احکام جه په‌روی کارده. این داستان‌ها هم نظامی ِاعتقاد واری جبری هستنه و آدمون ِسرنوشت ره از قبل مقدر دونّه. هفت‌تا داستانی که بترتیب بائوت وانه، سیو تا اسپه ره طی کانده و آخرسری خیر-خاشی تموم وانه. نظامی این داستان‌ها درون خله استعاری گپ زنده ولی شه سادگی ره هم حفظ کانده و شعرون بفهمستنی هسته.
داستان
بهرام که اونجه گت بی‌یه، خله گورخر إشکاری جه وه ره خِش إمو و أنده گور بکاشته که بدی‌یه درنه کم وانّه، دیگه فقط وشون ره گیته و أی ول کارده. إت روز که جنگل دله درشی‌یه، اتا اێژدێها جه دیم-به-دیم بیّه و وه ره بکاشته و وردگرسته سِره. کاخ دله که بورده، ونه چش دکته اتا اتاق ره که تاسا ندی‌بی‌یه. بورده هرتی بی‌یه اون اتاق ِکِلی ره پیدا هاکرده و در ره وا هاکرده. بدی‌یه خان‌دله اتا دیفار سَر ونه عکس هکشی هسته و ونه بـِن سنار (پیش از اون که بمیره،) بنویشته که بهرام که گت بیّه ایران شاه وونه و هفت اقلیم جه هفت‌تا شازده ره زن گیرنه. اون دیفار سر، هفت‌تا کیجایِ عکس/پیکر هم دیّه و بهرام که وشون ره دی‌یه، ونه کف‌گلس راه کته.
زمونی بیّه که خسرو بمرده و ایران دله ونه جانشین ره گت-گتون انتخاب هاکردنه ولی بهرام معترض بیّه و هر جوری بی‌یه، موفق بیّه که شه ره بقدرت برسنه و شاهی ره بدست بیاره. وه وقتی حکومت ره بَییته، سعی هاکرده سرنوشتی که سنار پیش‌بینی هاکرد بی‌یه جه برسه. وه بورده هفت‌تا اقلیم ِشاهون جه وشون ِکیج-کیجا ره خاسگار هاکرده و بیارده ایران. بعد دستور هدا که سنارِ شاگرد ون‌سه هفت‌تا کاخ به هفت‌رنگ و هر کامین اتا از هفت سیاره‌ی طالع جه بساته که هر روزِ هفته اتا از این هفت‌اقلیم ِزنان ره این کاخ‌های دله تن دکفه. مثلاً شنبه که اولین روز هفته بی‌یه، ونه طالع ماه بی‌یه و سیو رنگ داشته. همینسه اقلیم اول ِکیجا که هندی بی‌یه، سیو لباس کارده. بهرام هم سیو جمه دکارده و این روز بورده ونه پلی.
بهرام هرکامین کیجائون پلی شی‌یه، وشون جه اتا داستان خاسته که پیش از بخاتن، ونه وسّه تعریف هاکنن. هفت‌پیکر ِاصلی قسمت همینجه هسته که هر زنی اتا داستان گانه که ظاهراً ربطی به همدیگه ندارنه.
نگارخنه
هفت‌پیکر خله تصویری هسته؛ یعنن ونه صحنه‌ها ره راحت وونه تصور هاکردن و همینسه ونجه نقاشون خله مینیاتور بکشینه. خصوصاً گورکانیون ِدوره خله هفت‌پیکر جه توجه بیّه و این کتاب جه نسخه‌ئون زیادی نگارگری و کتابت بگردسته.
منابع
رج:نظامی رج:فارسی کتابون
بوانات
په‌نویس
رج:فارس اوستان شهرون رج:بوانات شهرستان
پورفیری
پورفیری یا پورفیوس اتا نو افلاطونی فیلسوف بی‌یه.
پورفیری لبنان ِصور دله، سال ۲۳۳ میلادی، دنیا بموئه و ونه نوم سریانی زوون دله «ملک» بی‌یه. وه بورده آتن و اونجه لونژَن (لونگنیوس) جه درس یاد گیته و ونه منبرپه دیّه. لونگنیوس وه ره «پورفیوس» لقب هدا که یعنن «ونفش جمه پوش». پورفیری اتا مقدمه ارسطویِ کتاب سر بنویشته که ونه نوم ره «ایساغوجی» گننه. وه ارسطویِ کتگوریا کتاب خَوِری هم خار-خار نقد بنویشته.
وه بورده رم و فلوطین ِشاگردی ره کرده. پورفیری شه استاد ره راقاضی دمبدا که ونه گپ ره کتاب دربیاره. زمونی که فلوطین بمرده، پورفیری ونه بائوته‌ئون ره شیش‌تا کتاب دله جمع هکرده و ونه نوم ره «نُه باب» (Enneads) بی‌یشته، چون سرجمع نُه‌تا موضوع خَوِری گپ زوئه. پورفیری خله مسیحیت جه بد داشته و وه ره نقد کرده. پورفیری سالِ ۳۰۴ میلادی، رم ِشهر دله، بمرده.
په‌نویس
رج:نو افلاطونی
سعیدکلا
سعیدکلا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و بابلسر شهرستون ِرودبست بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، پازوار دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۶۳۸ نفر (۱۹۶خانوار) بی‌یه.
منابع
سعیدکلا
مهدیار آقاجانی
مهدیار آقاجانی ایرانی آهنگساز و تهیه‌کننده هسته که رپ‌کرون جه، سال ۱۳۸۳ تاسا، کایری کانده. وه اوائل جه هیچکس همراهی کار کرده و اسا دیگر خونش‌کرون جه هم کایری دارنه: قاف و فدایی واری. ونه سبک دله ایرانی سازها هم الکترونیک ِسازها جه قاطی وونه.
منابع
رج:ایرانی تنظیم‌کرون رج:ایرانی رپ
اکتبر
اکتبر (October) اتا ماه نوم هسته که میلادی تقویم دله، دهمین ماه هسته. اکتبرِ نوم ره ôctō جه بئیتنه که لاتین زوون دله «هشت» معنی ره دنه؛ پیش‌تر اکتبر رومی‌هایِ هشتمین ماه بی‌یه ولی وشون تقویم خله دکش-هکش بیّه و اسا اکتبرِ مقوم عوض بیّه و دهمین ماه هسه.
دپیته چرخه‌تو
رج:میلادی ماه
دیمه‌لو کاروانسرا
دیمه‌لو کاروانسرا اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ صفویون جه رسنه. دیمه‌لو کاروانسرا گلستان استان و گرگان شهرستان دله دره. ونه آدرس گرگان شهرستان، بخش مرکزی، روستای شاهکوه هسته. این بنا ۸۷۹۸ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:گرگان تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، گلستان دله رج:کاروانسرائون
ایوا پرن
ماریا ایوا دوارتی د پرن همسر رئیس جمهور آرژانتین خوان پرن (سالهای ۱۸۹۵-۱۹۷۴) و اولین بانوی آرژانتین از سال ۱۹۴۶ تا زمان مرگش در سال ۱۹۵۲ بود. او معمولا به عنوان ایوا پرن یا اویتا.
منابع
رج:اولین بانوان و آقایان آرژانتین
هیراتسوکا، کاناگاوا
هیراتسوکا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِکاناگاوا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۲۶۰٬۴۱۹ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۶۷٫۸۳ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۳٬۸۳۹ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۳۲-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:کاناگاوا شهرون
پلوتینوس
فِلوطین یا اِفلوطین یا پلوتینوس اتا فیلسوف بی‌یه که هلنیستی دوره (که یونانِ فرهنگ دنیا دله دپیت بی‌یه) زندگی کرده. فلوطین سال ۲۰۴ یا ۲۰۵ میلادی، اسکندریه، مصر دله دنیا بمو و آخرین نسل جه هسته که یونانِ سنتی فلسفه په بوردنه. فلوطین ره نو افلاطونی فلسفه‌یِ سازنده اِشناسنّه. وه آمونیوس ساکاس شاگرد بی‌یه و زمونی که چل سال سن داشته، بورده شه داشتی-نداشتی جه رم دله اتا مکتب بساته و شه شاگردون ره درس دائه. فلوطین گپ ره ونه اتا شاگرد کتاب دربیارده و ونه نوم دنیا دپیته.
فلوطین اتا گتِ فیلسوف‌هایی جه بی‌یه که باستانِ دوره دئینه و وه ره تومبی افلاطون، ارسطو و کریسیپوس جه مقایسه هاکنیم. وه هم شه دوره-زمونه‌یِ باقیِ فلاسفه دستوری، سنتی فلسفه ره شه ابتکار و فکر جه ترکیب هاکرده و اتی نو مکتب بساته. خله راحت ننشنه بفهمستن که وه کاجه‌هان جه تأثیر بیته و کمین کتاب‌ها ره بخوندست بی‌یه. یحتمل افلاطون ِدیالوگ‌ها و ارسطویِ متافیزیک جه آشنا بی‌یه. رواقیون ِاخلاقی چارچوب هم ونه گپ دله میّن هسته. بعضی گپ ره که زنده، اسکندر آفرودیسیاس بنویشته‌ئون دله بنشنه پیدا هاکردن که ارسطویی (مشائی) بی‌یه و قرن دو تا سه میلادی دیّه. فلوطین علاوه بر اینان، خله میونه افلاطونی فلسفه جه هم یاد گیته و نومنیوس آپامیا (قرن دوم) جه تأثیر دی‌یه. شاید گنوسیسم که فلوطین ونجه خله مخالف صدا سرهدا هم ونه سر تأثیر بی‌یشت بوئه. بعضی بنویشته‌ئون که هرمس تریسمگیستوس تنک هکرد بی‌یه ره هم شاید خَوِر داشت بوئه. درست میّن نی‌یه که فلوطین چنده مسیحیت جه آشنا بی‌یه، ولی حکماً شه شاگردِ اِندا مسیحیون جه نگرانی نداشته.
منابع
رج:نو افلاطونی رج:مصری فیلسوفون
هانری بکرل
هانری بکرل اتا فرانسه فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۰۳ میلادی، رادیواکتیو مواد سر تحقیق هاکرده وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
آلماجق
آلماجق رضوی خـِراسون اوستان ره اتا شهر هسته که قوچان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۴۰۰ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱,۵۸۸ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:رضوی خـِراسون اوستان شهرون رج:قوچان شهرستان
نوامبر
نوامبر (November) اتا ماه نوم هسته که میلادی تقویم دله، یازدهمین ماه هسته که سی روج دارنه. نوامبرِ نوم ره novem جه بئیتنه که لاتین زوون دله «نُه» معنی ره دنه؛ پیش‌تر نوامبر رومی‌هایِ نهمین ماه بی‌یه ولی وشون تقویم خله دکش-هکش بیّه و اسا نوامبرِ مقوم عوض بیّه و یازدهمین ماه هسه. شمالی نیم‌کره دله نوامبر ره زمستونِ اوائل دوننه ولی جنوبی نیم‌کره دله این ماه تابستون دله هسته.
دپیته چرخه‌تو
رج:میلادی ماه
پاسخن
په‌نویس
رج:فارس اوستان شهرون رج:داراب شهرستان
سیسولا
منابع
رج:روسیه درکائون
تورگوت اوزال
اوزال ات گال قلبی مشکل پیدا هاکرده ولی زننه بمونسته.
منابع
رج:ترکیه نخست‌وزیرون رج:ترکیه رییس‌جمهورون
سی گنبد (شاهاندشت)
شاهاندشت سی برج اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ پیش از اسلام دوره جه رسنه. شاهاندشت سی برج مازرون استان و آمل شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش لاریجان، دهستان لاریجان سفلی، روستای شاهاندشت هسته. این بنا ۹۳۵۶ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۵-۰۷ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:آمل تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
ویشرا روخنه
منابع
رج:روسیه درکائون
لله‌مرز
لله‌مرز اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِرودپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، جنوبی رودپی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۸۹ نفر (۱۹۹خانوار) بی‌یه.
منابع
الله‌مرز
کاسگرمحله
کاسگرمحله اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و بابلسر شهرستون ِرودبست بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، پازوار دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۶۷۰ نفر (۵۰۶خانوار) بی‌یه.
منابع
کاسگرمحله
ساپورت
منابع
رج:لباسون رج:زیرپوش
سیکیم
منابع
رج:هند ایالتون و یک‌پشت سامون‌ها
جورج رافائل وایدلا
جورج رافائل وایدلا سال ۱۹۷۶ تا ۱۹۸۱ جا ارشد فرمانده ارتش آرژانتین و دیکتاتور آرژانتین بی یه.
وایدلا در خواب خود در تاریخ ۱۷ مه ۲۰۱۳ در زندان مارکوس پاز در بوینس آیرس فوت کرد. او از عوارض درگذشت پس از سقوط در دوش. او ۸۷ سال داشت.
منابع
رج:آرژانتین رییس‌جمهورون
یوگ روخنه
یوگ روخنه اتا روخنه نوم هسته که ۵۷۴ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که روسیه کشور دله دره، ۳۵٬۶۰۰ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. یوگ روخنه ِئو، شمالی دوینا دله کَلِنه.
منابع
رج:روسیه درکائون
دسامبر
دسامبر (Decamber) اتا ماه نوم هسته که میلادی تقویم دله، دوازدهمین و آخرین برج هسته. دسامبرِ نوم ره deca جه بئیتنه که لاتین زوون دله «دَه» (۱۰) معنی ره دنه؛ پیش‌تر دسامبر رومی‌هایِ دهمین ماه بی‌یه ولی وشون تقویم خله دکش-هکش بیّه و اسا دسامبرِ مقوم عوض بیّه و دوازدهمین ماه هسه.
دپیته چرخه‌تو
رج:میلادی ماه
پیر کوری
پیر کوری اتا فرانسه فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۰۳ میلادی، رادیواکتیویته که هانری بکرل کشف هکرده سر هم‌باز بی‌یه وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:فرانسه فیزیکدون
باغ صفا
باغ صفا فارس اوستان ره اتا شهر هسته که سرچهان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۴۰۲ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۹۰۸ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:فارس اوستان شهرون رج:سرچهان شهرستان
ریائو
ریائو (Riau) اتا اندونزی ره اوستان هسته. این اوستانِ گت‌شهر و ونه مرکز پکانبارو هسته. ریائو، سوماترا منطقه دله دره و ۸۹,۹۳۶ ک‌م۲ ونه گتی هسته و تا سال ۲۰۲۲ آمار، ۶,۶۱۴,۴۰۰ نفر اونجه زندگی کردنه.
منابع
رج:اندونزی اوستانون
میرشهیدی سره
په‌نویس
رج:گرگان تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، گلستان دله
چاه‌ورز
چاه‌ورز فارس اوستان ره اتا شهر هسته که لامرد شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۷ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۲٬۳۹۱ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:فارس اوستان شهرون رج:لامرد شهرستان
لوزا روخنه
لوزا روخنه اتا روخنه نوم هسته که ۵۷۴ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که روسیه کشور دله دره، ۱۸٬۳۰۰ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. لوزا روخنه ِئو، یوگ روخنه دله کَلِنه.
منابع
رج:روسیه درکائون
تامیل نادو
تامیل نادو اتا ایالت نوم هسته که هند ِکشورِ جنوب دره. این ایالتِ مرکزی شهر و ونه گت‌ترین شهر چنای هسته. تامیل نادو روز ۱ نوامبر ۱۹‌۵۶ جه اتا ایالت بیّه و ونه گتی ۱۳۰,۰۵۸ کیلومتر مربع هسته. سال ۲۰۱۱ سرشماری گنه که این ایالت ۷۲,۱۴۷,۰۳۰ نفر جمیعت داشته. تامیل نادو دله رسمی زوون، تامیل هسته و انگلیسی هم برسمیت بشناسی وونه.
منابع
رج:هند ایالتون و یک‌پشت سامون‌ها
سپاه‌محله
سپاه‌محله اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و بابلسر شهرستون ِرودبست بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، پازوار دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۰۸ نفر (۶۰خانوار) بی‌یه.
منابع
سپاه‌محله
تانسو چیلر
تانسو چیلر یس ا ترکش اکونومیست اند پولیتیکیان. شه واس تهه ۲۲ند پرمه مینستر اف ترکی فرم ۱۹۹۳ تو ۱۹۹۶.
چیلر اولین و تنها نخست وزیر زن ترکیه است. او رهبر حزب راه راست بود. او معاون نخست وزیر ترکیه و وزیر امور خارجه از سال ۱۹۹۶ تا ۱۹۹۷ بود.
منابع
رج:زننه آدمون رج:ترکیه نخست‌وزیرون
روبیک
روبیک اتا مکعبی پازل هسته که مکانیکی‌ئه. اینتا ره سال ۱۹۷۴ اتا مجارستونی موجستمهساز و معمار که ونه نوم ارنو روبیک بی‌یه، بساته. ارنو اول شه بساته‌ی ِنوم ره «جادویی مکعب» بی‌یشته ولی مردِم اینتا نوم ره عوض هاکردنه.
این اسباب‌بازی جه جهون دله ۳۵۰٫۰۰۰٫۰۰۰ عدد وجود دانّه که یعنی همه‌ی اسباب‌بازی‌ها جه ویشته بَروته بیّه. روبیک ِکلاسیک ۶تا دیم دانّه و هر دیم ِسَر ۹تا تیکه و اتا رنگ دارنه. رنگ‌وَندی سنتی: اسپه، زرد، نارنجی، سرخ، آبی و سبز هسته. این مکعب ۴۳ تریلیون جایگشت دانّه.
منابع
رج:روبیک رج:اسباب‌بازی‌ئون
حاجی‌آباد (فارس)
حاجی‌آباد (زرین‌دشت) فارس اوستان ره اتا شهر هسته که زرین‌دشت شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۶۲ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۲۱٬۶۷۵ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:فارس اوستان شهرون رج:زرین‌دشت شهرستان
۱ سپتامبر
1 سپتامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 1 سپتامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
امامزاده جوانمرد حمزه
امامزاده جوانمرد حمزه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قرن ۸ و ۹ ق جه رسنه. امامزاده جوانمرد حمزه مازرون استان و آمل شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش لاریجان، دهستان لاریجان سفلی، روستای کهرود هسته. این بنا ۹۳۵۷ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۵-۰۷ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:آمل تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون امامزاده‌ئون
اسدی‌پور سره
اسدی‌پور سره اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون جه رسنه. اسدی‌پور سره گلستان استان و گرگان شهرستان دله دره. ونه آدرس گرگان، کوی سرچشمه، جنب مصلی نماز جمعه هسته. این بنا ۹۳۲۱ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲/۰۵/۰۷ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
ریائو جزیره‌ئون
ریائو جزیره‌ئون (Kepulauan Riau) اتا اندونزی ره اوستان هسته. این اوستانِ گت‌شهر باتام و ونه مرکز تانجونگ پینانگ هسته. ریائو جزیره‌ئون، سوماترا منطقه دله دره و ۸,۲۷۰ ک‌م۲ ونه گتی هسته و تا سال ۲۰۲۲ آمار، ۲,۱۷۹,۸۰۰ نفر اونجه زندگی کردنه.
منابع
رج:اندونزی اوستانون
لرد ریلی
لرد ریلی اتا بریتانیا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۰۴ میلادی، گازهایِ چگالی سر تحقیق کرده و آرگون ِعنصر ره کشف هکرده وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:بریتانیا فیزیکدون
اونگا روخنه
اونِگا اتا روخنه نوم هسته که ۴۱۶ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که روسیه کشور دله دره، ۵۶٬۹۰۰ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. اونگا روخنه ِئو، اونگا دریامونا و اونجه جه، اسپه دریا دله کَلِنه. ولوشکا ونه اتا چله هسته.
منابع
رج:روسیه درکائون
پایین نقیب‌کلا
پایین‌نقیب‌کلا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و بابلسر شهرستون ِرودبست بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، پازوار دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۵۵۶ نفر (۱۶۳خانوار) بی‌یه.
منابع
پایین‌نقیب‌کلا
بتینو کراکسی
بندتو "بتینو" کرکسی اتا ایتالیایی سیاستمدار بیه. وه سال ۱۹۸۳ تا ۱۹۸۷ نخست وزیر ایتالیا بیه.
زندگی زودرس
کرکسی واس برن این میلان ون ۲۴ فبرواری ۱۹۳۴. حس فطهر واس ا سیکیلیان لوئر.
منابع
رج:ایتالیا نخست‌وزیرون
رائول آلفونسین
رائول ریکاردو آلفونسین فولکس حقوقدان و آرژانتین وکیل مدافع حقوق بشر بود که از تاریخ ۱۰ دسامبر ۱۹۸۳ تا ۸ ژوئیه سال ۱۹۸۹ به عنوان رئیس جمهور آرژانتین مشغول به کار بود. آلفونسین اولین رئیس جمهور منتخب دموکراتیک بود که بیش از هفت سال از ملی دیکتاتوری نظامی و "پدر دموکراسی مدرن در آرژانتین" در نظر گرفته شده است.
منابع
رج:آرژانتین رییس‌جمهورون
جنوب‌شرقی سولاوسی
جنوب‌شرقی سولاوسی (Sulawesi Tenggara) اتا اندونزی ره اوستان هسته. این اوستانِ گت‌شهر و ونه مرکز کنداری هسته. جنوب‌شرقی سولاوسی، سولاسی منطقه دله دره و ۳۶,۱۶۰ ک‌م۲ ونه گتی هسته و تا سال ۲۰۲۲ آمار، ۲,۷۰۱,۷۰۰ نفر اونجه زندگی کردنه.
منابع
رج:اندونزی اوستانون
ولوشکا روخنه
ولوشکا اتا روخنه نوم هسته که ۲۶۰ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که روسیه کشور دله دره، ۷٬۱۰۰ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. ولوشکا ِئو، اونگا روخنه دله کَلِنه.
منابع
رج:روسیه درکائون