cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دنگ‌سرک
دنگ‌سرک اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، میاندورود کوچک دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۰۵۳ نفر (۵۴۸خانوار) بی‌یه.
منابع
دنگ‌سرک
ملج
مَلِج یا ملچ (علمی نوم: Ulmus glabra) اتی جنگلی دار نومه که ات‎‌جور اوجا هسته.
ملج ِچو قهوه‌یی مایل به سِرخ هسته و ونه دله سَوز ِرگه هم بدی‌یه وانه و خله قائِم ِچو هسته و همینسه ونجه خله چوئی وسائِل ِبساتن سَره استفاده وانه.
سرابله
سرابله ایلام اوستان ره اتا شهر هسته که چرداول شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱۵٬۳۹۳ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:ایلام اوستان شهرون رج:چرداول شهرستان
۱۹۲۶
۱۹۲۶ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۲۶ ره ببر ِسال دونستنه. این سال کبیسه نیّه.
۱۴ آوریل
14 آوریل روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 14 آوریل جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
طرقچی‌کلا
طرقچی‌کلا اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
۱۹۲۶
منابع
رج:میلادی سال
طرقچی‌کلا
جمعیت
اینتا روستا، لاله‌آباد دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۸۱ نفر (۸۷خانوار) بی‌یه.
منابع
طرقچی‌کلا
۱۷ آذر
۱۷ آذر هجری شمسی، مساوی ۱۸ مردال ما تبری.
بمردون
رج:آذر
۱۴ آوریل
بریم بگردستن
14
ویس و رامین
ویس و رامین اتا عاشقنه داستان هسته که فخرالدین اسعد گرگانی ونه شعر ره قرن پنجم هجری دله فارسی زوون جه سوت دَوِسته. این داستان اشکانیون دوره شنه و ونه اصلی متن پهلوی یا تبری زوون جه بی‌یه که فخرالدین گرگانی وه ره فارسی جه دگاردنی‌یه و این مسئله ره شه هم چنتا بیت دله گانه. ویس و رامین اتا از اولین آثاری هسته که ونه موضوع عشق و عاشقی هسته و این کتاب ره گرگانی، هنتا نظامی نمه په بنویشت بی‌یه و وه ره فارسی ِاولین عاشقنه داستان دونه که اینتی چی کتابون ونه بنویشتن په زیاد بَینه. دمبال‌ته خدی ویس و رامین داستان شه محبوبیت ره از دست هادا که اتا دلیل تونده ونه داستان بائه که اسلامی ارزش جه فرق داشته و زرتشتی آیین ونه دله خله زیاد موضوعیت داشته، اتی دلیل هم این بی‌یه که نظامی بمو په، ونه آثار خله دلوست دکتنه و اینتی ویس و رامین  ره ملت یاد بکاردنه.
داستان
داستان اونجه شروع وونه که اتا حاکم که ونه نوم «شاه‌موبد» هسته، اتا شی‌دار زنایِ عاشق وونه ولی اینتا زنا، «شهرو»، که نخاسته ونجه تن دکفه، وه ره قول دِنه که اگه ونجه بگذره، اگر زمونی کیجادار بیّه، شه کیجا ره هاده شاه‌موبد ره. شهرو فکر نکرده پیری گدر وچه‌دار بوو ولی ازقضا اتا کیجا دنیا یارنه و ونه نوم ره یلنه «ویس» و وه ره سپرنه که اتا «دایه» دیرشهر وه ره گت هاکنه. این کیجا شه دایه پَلی آموزش دی‌یه و اونجه «رامین» جه هم‌بازی بی‌یه که شاه‌موبدِ خوردته برار بی‌یه. ویس که شی‌کر بیّه، ونه مار وه ره وردگاردنی‌یه شه مله. اون‌گدر زرتشتیون رسم اینتی بی‌یه که برار و خاخِر هئی جا وصلت کردنه و این عادت مردم‌سه نخش نیّه. شهرو هم شه کیجا و ریکا ره هئی جا شیرینی دِنه، خرنه. ویس و «ویرو» دَر ازدواج کردنه که شاه‌موبد پغوم هدا و شهرویِ قول و قرار ره یاد بی‌یارده و بخاسته که ویس ره هادن وه ره. شهرو و «کارن» که نخاستنه شه وچون ِعاروسی ره خراب هاکنن، چنتا گت‌گتِ پیرون و حاکمون جا کومِک بخاستنه و اون‌سی هم شاه‌موبد چنتا متحد بَیته و دِ سمت هئی جا جنگ دکتنه و این دله کارن، که ویس و ویرو ِپی‌یر بی‌یه، هم جنگ دله دکته بمرده.
آخرکار، شاه‌موبد جنگ دله برنده بیّه و شهرو وسّه هدیه برسنی‌یه و ویس ره بخاسته. شهرو هم قبول هاکرده و اینتی ویس که این وصلت جه خله مخالف بی‌یه ره بَوِردنه شاه‌موبدِ قصر دله ولی ویس ونجه نخته و شو-روز برمه کرده. ویسِ دایه که این سرگذشت ره بشناسته، ویس وسّه دل بسّنی‌یه و بورده ونه پلی و وه ره راقاضی دمبدا که کمته برمه-زاری هاکنه و عوض، دایه اتا طلسم بی‌یشته که شاه‌موبد ونجه نخسه. این وسط، رامین شه قدیمی رفق ره قصر دله وینده و یک‌دل نا، صد دل ونه عاشق وونه. رامین شه دلِ درد ره دایه وسّه بائوته و دایه ره مجبور هاکرده که پادرمیونی هاکنه و ویس دل ره ونه‌وسه نرم هاکنه. دایه هم این وسط گیر دکته که چتی هاکنه؛ آخر بورده ویس ره باته که رامین ته ره خانه و ونجه بخاسته که بوره رامین ره بَوینه و ونجه گپ بزنه. ویس اوائل قبول نکرده ولی آخرسر شونه رامین ور و کم‌کم وشون رابطه جدی وونه.
ویس حاضر نوونه شاه‌موبد ره تن هاده و در عوض، رامین جه یواشکی مول کانده و ونجه عاشق-معشوقی کنده. وشون دِتای داستان شاه‌موبدِ گوش هم برسی‌یه و وه اوائل قبول نکرده تا این که ویس شه اعتراف کنده که رامین ره خانه. ویرو، ویس ِبرار، شه خاخِر ره نومه هدا و وه ره سفارش هاکرده که اینتی شه شی ره خیانت نکانه. شاه‌موبد ویس ره برسنی‌یه ویرو پلی که اون گدر مریض بئی بی‌یه و سره کب‌بی‌یه. ولی همین گدر رامین شونه وشون مله و اونجه هم ویس و رامین هئی جه خسنه. شاه‌موبد که بدی‌یه ونه آبرو در شونه، ویس ره محکمه ورنه ولی ویس قسم بخرده که رامین جه سر-به-سر نیّه و شاه‌موبد شرط یلنه که ویس ونه بوره تش دله که هارشن راست ره گانه یا نا. تا خاستنه شهر دله هیمه جمع هاکنن و تش بساجن، رامین بمو و ویس دست ره دماسته و وه ره فراری هدا و بوردنه اتا رفخ قصر دله بستایی دَیینه.
رامین این وضع جه خسته بیّه و شه مار ره نومه هدا و ونجه بخاسته که میونجی‌کری هاکنه. مار میون دکته و اینتی ویس و رامین ره وردگاردنی‌یه شاه‌موبد پلی. همین گدر ایران و روم میون جنگ دکته و شاه‌موبد خاسته روم ره لشکر هکشه. شاه‌موبد دستور هدا که ویس ره دمبدانه زندون‌چال و رامین ره هم شه همراه ورنه جنگ ولی رامین راه دله مریض بیّه و جنگ نشی‌یه. وه ات‌که بتتر که بیّه، ای مول-مولکی بورده زندون‌چال وری و اونجه دایه ره رسننده زندون دله که ونه پغوم ره ویس جه برسنه و اتا شوئنه ویس شه شمد و روگیر جه رَسِن ساجنه و دمدنه بیرون که رامین وه ره دماسه و بوره خنه دله. اینتی وشون ای ات‌گال هئی جه دَینه تا این که شاه‌موبد جنگ جه بموئه و وشون ره سر-به-سر بیته. اینجه شاه‌موبد انده ویس و دایه ره بکتنی‌یه که شه ونه چش ئو سر هاکرده و برمه دکته. ای ونه دل رحم بمو و ویس ره بی‌یشته اتا قائم‌ته زندون دله دوو.
ویس این صوه هم زندون جه فرار هاکرده و بورده رامین پلی بخته. شاه‌موبد خاسته رامین ره بکوشه که ونه برار ضامن بیّه و باته رامین اینجه دنی بی‌یه. رامین فرار هاکرده بورده خراسان طرفی و اونجه اتا پیرمردی وه ره نصیحت هاکرده و ونه گوش اینتی بخونسته که ات‌که شه عشق ره کنار بی‌یله تا شاه‌موبد که پیر هسته و ونه عمر در سر وونه، بمیره تا ونه جانشین بوو و اون گدر هر کار خانه، هاکنه. اونجه عشق رامین سر جه دکته و وه اتا کیجا، «گل دختر رفيدا»، جه ازدواج هاکرده و شه میلس دله گرد ِمملکت گت‌گتون ره دعوت هاکرده. ویس هم شاه‌موبد ره قول هدا که خار کیجا بائه و شیطونی نکنه. شاه‌موبد ونجه بخاسته که بالاخره همدیگه جه بخاسن ولی ویس وه ره حسابی مست هاکرده و اتاق ره تاریک هاکرده و دایه ره برسنی‌یه که ونجه بخاسه و اینتی شاه‌موبد ره گول زوئه.
ات‌که بگذشته، رامین نومه هدا که ویس ره دیگر نخانه و من‌بعد خانه شه زندگی ره هاکنه ولی ویس وه ره پغوم دائه و پیش‌تر ره یاد یارده که چه لذتی هدی جه وردنه. آخرسر رامین ره راقاضی دمبدا که بئه ونه دمبال. ات‌صوه که ایران جنگ بی‌یه و شاه‌موبد جنگ جا سرگرم بی‌یه، رامین بورده قصر دله ویس پلی و شاهِ گنج‌خنه ره هم خالی هاکرده. همین گادِر شاه‌موبد هم دکته بمرده و رامین حکومت ره قبضه هاکرده و ویس جه ازدواج هاکرده. رامين صد و ده سال عمر هاکرده و هشتاد و سه سال پادشاهي هاکرده. ویس و رامین دِتا وچه هاکردنه. ویس زودته بمرده و همینسه رامین تا عمر داشته ونه قور پلی برمه-زاری کرده تا وه هم دکته بمرده.
ایو چاوین
ایو چاوین (بزائه‌یِ ۱۹۳۰ – بمرده‌یِ ۲۰۱۵) اتا فرانسه ی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۵ میلادی، کربن‌دار موادِ سنتز دله روش‌های تحریفی نو بساته وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:فرانسه شیمی‎دون رج:۱۹۳۰ بزائه‌ئون رج:۲۰۱۵ بمرده‌ئون
بختگان
بختگان اتا دریاچه هسته که ایران فارس اوستان دله دره و نیریز، استهبان، خرامه، ارسنجان و بختگان شهرستان میونه کته. این دریاچه، ارومیه دریاچه په، ایرانِ دومین درونی دریاچه بی‌یه و ۱۲۰ کیلومتر طول داشته. اسا این دریاچه‌یِ ئو خله کمته بیّه و خشکی هایته.
منابع
رج:ایران دریاچه‌ئون رج:فارس اوستان
گئورگی گئورگیو-دژ
گئورگی گئورگیو-دژ یک سیاستمدار رومانی کمونیست بود. او نخست وزیر سوسیالیست رومانی (رهبر کمونیست رومانی) از سال ۱۹۴۷ تا ۱۹۶۵ در پست وزیر امور خارجه حزب کمونیست رومانی (در نهایت "حزب کارگران رومانی"، پمر) بود.
منابع
رج:رومانی نخست‌وزیرون
زارلاند
زارلاند اتا آلمان ره ایالت هسته. این ایالت سال ۱۹۵۷ تاسا آلمان دله دره و ونه مرکزی شهر زاربروکن هسته. زارلاند ِگتی (مساحت) ۲٬۵۶۹ کیلومترمربع هسته و اونتی که سال ۲۰۲۰ آمار بئیتنه، ۹۸۳٬۹۹۱ نفر اونجه زندگی کنه.
این ایالت شه وسّه سیوا دولت و مِیلس دارنه و بوندسرات دله هم سه تا نماینده رسننده. سال ۲۰۱۸، زارلاندِ HDI ره ۰٫۹۳۱ و سال ۲۰۲۰، ونه GDP ره ۳۴٬۱۲۵  یورو اعلام هاکردنه.
بزکله (فلکی صورت)
بزکله، بزکاله یا جَدی اتا فلکی صورت، منطقةالبروج دله هسته. ونه اساره‌ئون خله کم‌نور هستنه و اتا مثلثی شکل دارنه.
پیوند به بیرون
رج:جنوبی فلکی صورتون رج:غربی فلکی صورتون رج:فلکی صورتون
۱۵۳۴
۱۵۳۴ تبری سالی هسته که ۲۰۲۲ – ۲۰۲۳ میلادی جه برابری کانده.
دپیت چرخه‌تو
رج:تبری سال
بزنگان
بزنگان اتا دریاچه هسته که ایران رضوی خراسون اوستان دله دره و سرخس و مشهد ِشهر پَلی‌ئه. این دریاچه گتی ۸۰ هکتار هسته.
منابع
رج:ایران دریاچه‌ئون رج:سرخس شهرستان
طاهرده
طاهرده اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، میاندورود کوچک دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۶۰۸ نفر (۲۹۶خانوار) بی‌یه.
منابع
طاهرده
ارکواز
ارکواز ایلام اوستان ره اتا شهر هسته که ملکشاهی شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱۴٬۹۷۷ نفر جمیعت داشته.
توریده، ایباراکی
توریده اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایباراکی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۰۹٬۹۵۳ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۶۹٫۹۶ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱٬۵۷۲ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۷۰-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
ارکواز
په‌نویس
رج:ایلام اوستان شهرون رج:ملکشاهی شهرستان
توریده، ایباراکی
بیرون بگردستن
رج:ایباراکی شهرون
محمد عباس‌زاده
محمد عباس‌زاده (بزائه‌ی ۱۹ اردیبهشت ۱۳۶۹ - قائمشهر) اتا مازرونی فوتوالیست هسته که فصل‌های ۹۱–۹۲ و ۹۶–۹۵ آقای گل دسته یک بیّه وه نساجی مازندران ِمحبوب‌ترین کاکرون جه بی‌یه ولی مدیرون تصمیم بَییتنه وه ره تیم جه دَرهاکنن و اسا بورده تراکتور تبریز دله دره بازی کِنه.
عباس‌زاده تیم‌های پرسپولیس، صنعت ساری، نساجی مازندرون، راه‌آهن، سایپا و تراکتورسازی دله کا هاکرده.
نساجی و تراکتور دله
وه فصل 1395-96 دله قول هدا بی‌یه که 24 تا گل، هادی نوروزی یاد جه، نساجی وسّه زنده که این تعداد گل جه آقای گل آزادگان لیگ بیّه. سال بعد ولی وه ره راهی هاکردنه سایپا، که لیگ برتر دله دیّه، ولی نیم‌فصل 96-97 وردگردسته نساجی و قول هدا که تیم ره وَرنه لیگ برتر. وه اَی شه قول سَر هِرستا و میونگین، هر بازی اتا گل بزوئه تا نساجی آخرین هفته دله به‌سختی بتونسته دوم بَوائه و لیگِ مجوز ره بَیره.
منابع
رج:زننه آدمون رج:نساجی فوتوالیستون رج:پرسپولیس فوتوالیستون رج:صنعت ساری فوتوالیستون
دکته گپ
دکته گپ اتا دراز داستون و بلند ِگپ هاسه که اتا اتفاق خور توضیح دنه که مردمون میون رایج و مورد توجه هاسه.
چتی نوم بی‌یشتن
دکته گپ، 《گپ دینگوئن》(شایعه هاکاردن معنی جه) جه انه.
برمن
برمن اتا آلمان ره ایالت و شهر هسته. این شهر سال ۱۹۴۹ تاسا آلمان ِاتا ایالت حیساب اِنه. برمن ِگتی (مساحت) ۴۱۹ کیلومترمربع هسته و اونتی که سال ۲۰۲۰ آمار بئیتنه، ۶۸۰٬۱۳۰ نفر اونجه زندگی کنه.
شیرود فلزی پل
شیرود فلزی پل اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. شیرود فلزی پل مازرون استان و شهسوار شهرستون دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان گلیجان، روستای شیرود هسته. این بنا، ۲۱۹۹۷ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
برمن
این ایالت شه وسّه سیوا دولت و مِیلس دارنه و بوندسرات دله هم تا نماینده رسننده. سال ۲۰۱۸، برمنِ HDI ره ۰٫۹۵۱ و سال ۲۰۲۰، ونه GDP ره ۴۶٬۴۶۸ یورو اعلام هاکردنه.
منابع
رج:آلمان ایالتون
شیرود فلزی پل
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:تنکابن تاریخی جائون رج:مازرون پل‌ها
مهدار
مهدی چاوشی راد معروف به مهدار اتا از هنرمندون فعال رپ فارسی هسته. وه از ۱۳۸۱ تاسا زمینه‌ئون مختلف رپ دله فعالیت داشته و جز گت کسون موسیقی رپ فارسی به شمار شونه.
پیوند به بیرون
رج:زننه آدمون رج:ایران خوننده‌ئون رج:رپ خوننده‌ئون
چرنوبیل
این شهر ۱۴/۵ کیلومتری دله چرنوبیل هسته‌ای نیروگا قرار داشته که چرنوبیل اتفاق وسر سکنه جا خالی بیّه. این اتفاق میلادی ۱۹۸۶ سال دله دکته. این شهر دله اسا اتا کمه زندگی کننه و اوکراین دولت خانه ونه دله گردشگری را دم هاده. تقریبا ۵ میلیون نفر چرنوبیل حادثه وسر ستمه بدینه.
منابع
رج:کیف استان شهرون رج:چرنوبیل اتفاق
کاظم‌بیکی
کاظم‌بیکی اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، لاله‌آباد دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۲۳ نفر (۹۸خانوار) بی‌یه.
پایین گلما
جمعیت
اینتا روستا، میاندورود کوچک دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۴۲۱ نفر (۷۰۲خانوار) بی‌یه.
منابع
پایین گلما
۱۵ آوریل
15 آوریل روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 15 آوریل جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
15
بالا علی‌آباد پل
بالا علی‌آباد پل اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. بالا علی‌آباد پل مازرون استان و شهسوار شهرستون دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان گلیجان، روستای علی‌آباد بالا هسته. این بنا، ۲۲۰۱۲ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:تنکابن تاریخی جائون رج:مازرون پل‌ها
فلکی صورتون
فلکی صورت اتا اساره‌ئون مجموعه هستنه که بنه سر جه وشون ره بنشنه اتا شکل واری هارشائن. در اصل اتا فلکی صورت ِاساره‌ئون هیچ ربطی همدیگه جه ندارنه و خله همدیگه جه احتمال دانّه که دور بائن. ولی وشون ره همدیگه پَلی یلنه و اتا عکس سازنّه تا این اساره‌ئون ره بتتر یاد دارن و وشون جا ره یادنکانِن.
منابع
* رج:اساره‌شناسی
آسمان‌آباد
په‌نویس
رج:ایلام اوستان شهرون رج:چرداول شهرستان
کوبا
کوبا اتا مجمع الجزایری کشور هسته که کارائیب دریا دله دره و ونه نیشتنگا نوم هاوانا هسته.
تاریخ
سال ۱۴۹۲ کریستفر کلمب اتا جزیره کشف هاکرده که اسا وه ره کوبا گانّه. اون گادِر کوبا ایسپانیایِ کولونی بیّه. سال ۱۵۱۱ اولین ایسپانیایی سِره‌ئون ره کوبا دله بساتنه و  حدود ۱۰۰ هزار نفر بومی ره برده هاکردنه و وشون ره مسیحیت په‌روو هاکردنه و بائوتنه که وشون ونه طلا دِمبال دَگِردِن. این بومیون ویشته بمردنه و وشون نسل منقرض بیّه.
کوبا ره ۴۰۰ سال ایسپانیا شه کولونی دله داشته (۱۵۱۱-۱۸۹۸). این سال‌ها کوبایِ اقتصاد ره کشاورزی، معدن و شکر، قهوه و تنباکو ساتِنه. جمعیت کوبا سال ۱۸۱۷ دله ۶۳۰٬۰۰۰ هزار نفر بی‌یه که ۲۹۱٬۰۰۰ نفر اسپه، ۱۱۵٬۰۰۰ نفر سیو (غیربرده) و ۲۲۴٬۰۰۰ نفر سیو برده بینه.
جنگ ۱۸۹۵
سال ۱۸۹۲ اتا تبعیدی مخالف، خوزه مارتی نوم، کوبایِ انقلابی حزب ره نیویورک دله بساته. این حزب ِهدف کوبایِ استقلال بی‌یه. ایسپانیا و انقلابیون جنگ ۲۴ فوریه ۱۸۹۵ کوبا دله شروع بیّه، اما مارتی تا آوریل ۱۸۹۵ نتونسته بوره کوبا. مارتی ۱۹ می ۱۸۹۵ «دوس ریوس» دله بمرده. مرگ او او را به قهرمان ملی کوبا بدل کرد.
حدود ۲۰۰ هزار ایسپانیایی کوبا ره توپ دَوِستنه. کوبایِ نظامی فرمونده مردم ره بَرِسِنی‌یه کمپون دله. میون ۲۰۰٬۰۰۰ تا ۴۰۰٬۰۰۰ کوبایی وشنی-تَشنی وسّه این کمپ‌ها دله بمردنه.
استقلال
کوبا تا وقتی ایسپانیا-آمریکا جنگ، تا سال ۱۸۹۸ دمباله داشته، ایسپانیا کولونی بی‌یه. جنگ تموم بیّه په، این دِتا کشور پیمونی پاریس دله بنویشتنه که ۱۸۹۸ امضا بیه. این پیمون گاته ایسپانیا ونه پورتوریکو، فیلیپین و گوآم ره جمعاً ۲۰ میلیون دلار بَروشه آمریکا ره. این پیمون په کوبا ره وسّه ایسپانیا شه کولونی دله جه دَر اینگِنه. تئودور روزولت، که شه جنگ دله شرکت داشته، سال ۱۹۰۲ رسماً بائوته کوبا بتونده آمریکا جه مستقل اداره بَواشه. روزولت اتا قانون بی‌یشته که گاته کوبا مستقل وانه ولی امریکا بتونده ونه دله‌یی (=داخلی) مسائل دله و ونه سیاست و اقتصاد دله دخالت هاکنه.
میون سال‌های ۱۹۵۳ تا ۱۹۵۹ کوبا انقلاب  اتفاق دکته و فولخنثیو باتیستا ثالدیوار، که اتا آمریکا طرِف دیکتاتوری داشته، ساقط بیّه و ونه بَدِل فیدل کاسترو رهبری ره بعهده بَییته.
فیدل کاسترو اتا سوسیالیستی چریک بی‌یه که چگوارا همراهی باتیستایِ حکومِت ره رِقِد بِدا و سرد جنگ گادِر آمریکا جلو هِرِسّائه. وه تا سال‌ها تیناری حکومت کارده و شه روابط ره آمریکا جه بهم بَزو بی‌یه تا این‌که مریض بیّه و ونه برار، رائول کاسترو، رهبری ره تحویل بَییته و آمریکا جه باراک اوباما حکومِت گادِر خار بیّه. ژوئیه ۲۰۱۵ کوبا شه سفارتخنه ره آمریکا دله وا هاکرده.
آوریل ۲۰۱۸ رائول کاسترو قدرت جه دست بکشی‌یه و میگل دایاز-کانل رییس‌جمهور بیّه. وه بائوته که کمونیستی مسیر جه متعهد هسته و وه ره دمبال کانده.
جوغرافی
کوبا اتا جزیره هسته که کارائیب دریاو اطلس اوقیانوس میون قرار دانه و ونه اقلیم معتدل هسته و اونجه همیشه خجیر ِوا زنده. کوبا گتی ۱۱۰٬۸۶۱ کیلومتر مربع هسته.
این کشور فقط متحده ایالات امریکا جه سامون دانّه. این سامون گوانتانامو خلیج پَلی هسته که آمریکا اونجه اتا نظامی کمپ دانّه.
فرهنگ
این کشور دله فرهنگ کاتولیک ِپه شکل بییته واتی مذهبی جامعه کشور دله زندگی کانّه. این کشور ِحکومت هم اتی سوسیالیستی حکومت هسته.
بن بنویشت
رج:کارائیب جزیره‌ئون رج:ایسپانیا قدیمی مستعمرات رج:ایسپانیولی‌زوون کشورون رج:آمریکا کشورون رج:سوسیالیست کشورون
ایمونولوجی
ایمونولوجی (انگیلیسی جه: Immunology) یکی از دکتری سئیسی(تخصصی) دونش هسه کا جوندارون واکنشونغریب آنتی جین پیش  و مصونیتی خاربوین ناخشیار(بیماریزا) عوامل پیش ره بررسی کانه. اینتا دونش هبره(تن) دفاعی جواب غریب عاملون ره  فیزیولوجیک جمبه جه، و دی   سیستم ایمنی پاتولوجیک جمبه جه ، مثال سه  شه-ایمینی ناخشیون، آلیرجی، ایمنی نقصون، واکسیناسون، عضون پیون و پشو(تحقییق) و تیمار و  سلاطون(سرطان) دله  پرداجنه.
ازا دار
آزاد دار یا اِزّا دار (علمی نوم: Zelkova carpinifolia) اتا دار نوم هسته قفقاز و البرز بومی هسته و اروپایِ جنوب‌شرقی و آسیایِ جنوب‌غربی گت وانه.
ونه ولگ رِز هسته و ونه قد متوسط تا گت (ارتفاع ۲۰ تا ۳۵ متر) وانه و ونه تنه‌یِ قطر تا ۲ متر هسته. ونه ولگ قایده ۴ تا ۱۰ سانتی متر در ۲٫۵ تا ۶ سانتی متر هسته.
این دار خله مازرونی ادبیات دله شعرون میون راه پیدا هاکرده. فی‌المثل کیوس گوران ِشعرها دله وه ره «آزاد» ِدار نومنه که «عِزا» بَییته.
چوشی، چیبا
چوشی اتا شهر نوم هسته که جاپون ِچیبا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۷۲٬۳۴۸ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۸۳٫۹۱ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۸۶۲ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۳۳-۰۲-۱۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
ازا دار
منبع
رج:دارون
چوشی، چیبا
بیرون بگردستن
رج:چیبا شهرون
مظفرکلا
مظفرکلا اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، لاله‌آباد دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۴۹ نفر (۱۰۴خانوار) بی‌یه.
منابع
مظفرکلا
فامور
پریشان یا فامور اتا دریاچه هسته که ایران فارس اوستان دله دره و کازرون ِشهر پَلی‌ئه. این دریاچه‌یِ ئو شیرین هسته و ۴۳۰۰ هکتار گتی جه، خاورمیونه دله‌یِ گت‌ترینِ شیرین‌ئو دریاچه‌ئون جه حیساب اِنه. فامور ره رامسر کنوانسیون دله و ایران حفاظت‌بئی مناطق ِلیست درون ثبت هاکردنه.
مونسورو قلعه
مونتسورو قلعه اتا موزه نوم هسته مونسورو ِشهر دله، فرانسه ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۱۸ گادِر، ۵۰٬۰۰۰ نفر وه ره بدینه.
منابع
مونسورو قلعه مونسورو قلعه
۱۹۲۳
۱۹۲۳ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۲۳ ره خی ِسال دونستنه. این سال کبیسه نیّه.
منابع
رج:میلادی سال
احمد حسن زویل
احمد حسن زویل (بزائه‌یِ ۱۹۴۶ – بمرده‌یِ ۲۰۱۶) اتا مصر-آمریکا‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۹۹ میلادی، طیف‌نگاری ِروش که خله سریع هسته ره بساته  وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:مصر شیمی‎دون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۴۶ بزائه‌ئون رج:۲۰۱۶ بمرده‌ئون
بالا ملک‌وا
بالا ملک‌وا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، میاندورود کوچک دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۸۱ نفر (۱۹۰خانوار) بی‌یه.
منابع
ملک‌آباد بالا
ماری زوون جهونی روز
تاریخچه
سال ۱۹۵۲ ميلادی این روز دله، بنگلادش، که اون گادِر شرقی‌پاکستون نوم داشته، میون دانشجوئون اعتراض هاکردنه که ونه بنگالی رسمی زوون بَواشه نا اردو، چن نفر این اعتراض سَره بمردنه. وقتی بنگلادش شه اتا سِوا کشور بیّه،۱۷ نوامبر سال ۱۹۹۹ ميلادی یونسکو جه بخاسته که اتا روز ره ماری زوون ِروز بنومِن که این اتفاق دَکِته.
منابع
رج:جهونی روزون رج:بنگلادش تاریخ رج:زوون
دروازه بان
بهترین شغل دنیا برای من
دیلیجون
دیلیجون (فرونسئی جه: Diligence) اتا گت کالسکه د در و چنتا آبشکه هسه کا راییون(مسافرون) ترانزیت و وشون جمدونون سه کار شومبیه.[۱] اینتا  ترانزیتی وسیله،  زایی (میلادی)هیژدیم صده  دله اروپا دله متداول بویه. اولیه دیلیجونون ره بر (4) یا شیشتا اسپ کشینه کا  هر چند تمانی تازه تروک اسپون جا تعویض وونسنه. نوزدئم صده اوائل ، دیلیجونون متداولترین ترانزیتی وسیلهٔ  بینه.
بدره
بدره ایلام اوستان ره اتا شهر هسته که بدره شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۴٬۲۷۸ نفر جمیعت داشته.
۲۸ آذر
۲۸ آذر هجری شمسی، مساوی ۲۹ مردال ما تبری.
بمردون
رج:آذر
لپاسر پل
لپاسر پل اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. لپاسر پل مازرون استان و شهسوار شهرستون دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان گلیجان، روستای لپاسر هسته. این بنا، ۲۲۰۴۱ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:تنکابن تاریخی جائون رج:مازرون پل‌ها
الله‌چال
الله‌چال اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، لاله‌آباد دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۰۲۱ نفر (۳۱۴خانوار) بی‌یه.
منابع
الله‌چال
افرا
اِفرا یا اَفرا اتا جنگلی دار نوم هسته که اسیدی خاک دله گت وانه و مازرون و گیلان دله خله دِکاشته وانه. وه اتی پهن‌برگ دار هسته. افرا هم صنعتی و هم زینتی هسته و زمستون شه ولگ ره شَنِنده. ولگون اکثراً پنجه‌یی هستنه و ۵ یا ۳تا بخش ره تیکه-تیکه وانه.
منابع
رج:افرائون رج:دارون
آبشکه
آبشکه اتا ورودی هسته کا وه جه سو و هوا انه اگم وا بوئه هوا انه و اگم وه ره دکوشته ووشن دِی ون جه هوا ننه ، آبشکئون معمولا شیشه دایننه و جنسون مختلف جا بساته ووننه مثال سه آبشکه وونه چویی ووشه و یا چلنی(آهنی) ووشه .آبشکه ابنیه سو ره فراهم کنه  و الوته دیئر کاربری دی داینه کا مثلا ونه جا وونه ویو ره هارشیم و.... . اون پسترون خلی آرشیتکتورون(معماریون) دله آبشکئون ره تیپتاپلی و رنگی رنگی کاردنه کا نما هیره.
تار دریاچه
تار دریاچه اتا دریاچه هسته که ایران تهران اوستان دله دره و دماوند شهرستان و شهر پَلی‌ئه. این دریاچه شیرین‌ئو دارنه و ونه ارتفاع، آزادِ دریا جه، ۳٬۰۰۰ متر هسته.
منابع
رج:ایران دریاچه‌ئون رج:دماوند شهرستان
اوشیکو، ایباراکی
اوشیکو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایباراکی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۷۹٬۲۵۴ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۵۸٫۸۸ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱٬۳۴۶ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۸۶-۰۶-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:ایباراکی شهرون
چوار
چوار ایلام اوستان ره اتا شهر هسته که چوار شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۵٬۸۳۱ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:ایلام اوستان شهرون رج:چوار شهرستان
کورسیا
منابع
رج:فرانسه جوغرافی رج:مدیترانه
۱۹۲۲
۱۹۲۲ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۲۲ ره سک ِسال دونستنه. این سال کبیسه نیّه.
منابع
رج:میلادی سال
دوئاج
دوئاج اتا جور سرکش هسه کا اغلب   خو تمان  شه سر کشننه. دوئاج روکش پمبه بیا پشم  جه درس وونه و  متخال کشننه وی سر ونه روکیش ره  مخملی جل  جا درس کننه.
فوتوال جهونی جام ۲۰۱۸
فوتوال جهونی جام ۲۰۱۸ فوتوال جهونی جام ِبیست و یکمین دوره رسمی نوم هسته که ۸ ژوئن ۲۰۱۸ تا ۸ جولای ۲۰۱۸ روسیه کشور دله برگزار وانه.
فوتوال زمین‌ها
روسیه شه جام ِبازیون ره این شهرون دله برگزار کانده: کالینینگراد، کازان، کراسنودار، مسکو، نیژنی نووگورود، روستوف-نا-دونو، سن پترزبورگ، سامارا، سارانسک، سوچی، ولگوگراد، یاروسلاول و یکاترینبورگ. این شهرون همه روسیه‌ی اروپایی قسمت دله درنه چون روسیه به عنوان اروپای نماینده این میزبانی ره بَییته، این کار ره هاکرده.
پایین ملک‌وا
پایین ملک‌وا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
چالکش پل
چالکش پل اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. چالکش پل مازرون استان و شهسوار شهرستون دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان گلیجان، روستای چالکش هسته. این بنا، ۲۲۰۴۲ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
پایین ملک‌وا
جمعیت
اینتا روستا، میاندورود کوچک دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۹۲ نفر (۲۰۴خانوار) بی‌یه.
فوتوال جهونی جام ۲۰۱۸
فینال
فرانسه فینال دله کرواسی ره 4-2 بَورده؛ نیمه اول کرواسی شه ره اتا گل بزوئه په، کا ره مساوی هاکرده ولی اَی اتا پنالتی هدانه که وی‌ای‌آر جه بئیت بیّه. اینتی نیمه اول ره فرانسویون گریژمان گل جه، بَوردنه و نیمه دوم ضد حمله جه دِ تا گل دیگه هم امباپه و پوگبا بزونه و مانژوکیچ هم اتا گل ره، گُلر ِاشتباه جه، پس هدا.
چالکش پل
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:تنکابن تاریخی جائون رج:مازرون پل‌ها
پایین ملک‌وا
منابع
ملک‌آباد پایین
فوتوال جهونی جام ۲۰۱۸
منابع
روسیه رج:ورزش روسیه دله رج:۲۰۱۸ (میلادی)
چک تاریخی مناطق
چک تاریخی منطقه‌ئون یا چک مناطق  اتا اصطلاح هسته که چک جمهوری سه‌گانه تاریخی منطقه‌ئون (بوهم، موراوی و سیلزی) توصیف وسه کار شونه. اسا این سه‌تا منطقه همدیگه جه، چک جمهوری ره سازنّه.
جنوبی خراسان شهرون فهرست
این لیست دله جنوبی خراسان اوستان ۳۱ شهر نوم فهرست بیه که وشون جمیعتِ آمار تا سال ۱۴۰۰ شمسی شنه.
آسویش اویلین شو
آسویش اویلین شو (ایتالیایی: La prima notte di quiete) اتا فیلم هسه کا والریو زورلینی 1972 منتشر هاکرده.
بریم(درگا- دیا) هماسیئون
رج:فرانسه فیلمون رج:ایتالیایی فیلمون
گالیسیا
گالیسیا اتا شه‌مختار بخش هسته که ایسپانیایی شمال‌غربی وَر دره. این منطقه پرتغال ِهم‌سامون هسته و ونه فرهنگ خله اونان ره موندِنه.
۱۶ آوریل
16 آوریل روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 16 آوریل جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
اکو کشورون
اقتصادی کایری‌هاکردن ِسازمان که ونه انگلیسی اختصاری نوم اکو هسته، اتا منطقه‌ای سازمان هسته که اوائل سه‌تا کشور (ایران، پاکستان و ترکیه) سال ۱۳۴۱ (۱۹۶۲)، بساتنه و اون گادر ونه نوم ره «آر سی دی» گاتنه. وقتی سال ۱۳۵۷ ایران دله انقلاب بیّه، این سازمان ِکار متوقف بیّه و اَی سال ۱۳۶۴ جه، «اکو» نوم جا، شه کار سر بَیته.
۱۶ آوریل
بریم بگردستن
16
اکو کشورون
شوروی رِقِد بورده په، سال ۱۳۷۲ افغانستان، آذربایجون، قزاقستون، ترکمنستون، قرقیزستون، ازبکستون و تاجیکستون هم این سازمان دله عضو بَینه و اون گادرتاسا اکو دَه‌تا عضو دارنه.
گالیسیا
گالیسیایِ تاریخ دله پادشاهیون مستقلی دَیینه که کم-کم ایسپانیا و پرتغال ِدیگه سلسله‌ئون جه کسی-خِشی هاکردنه و وشون جه ادغام بَیینه.
منابع
رج:ایسپانیا شه‌مختار بخشون
اکو کشورون
منابع
رج:بین المللی سازمان‌شون
چیوو ستویکا
چیوو ستویکا رهبر رومانی کمونیسم سیاستمدار بود که ۴۸ ساله نخست وزیر رومانی خدمت کرد.
مرگ او، توسط یک تفنگ شکار گلوله به سر، به خودکشی حکم شد.
منابع
رج:رومانی نخست‌وزیرون
شنش
شَنِش یا   قسیون   یا  پس هاکردن (انگلیسی : Vomiting) به فشار معده دله مکولاد(مخلفات) تک جا انه دیا(درگا-بریم) و برخی تمونئون فنی جا انه دیا(درگا-بریم). اینتا مکولاد وونه کا باخرد خراک ووشه یا دیر مکولادونی کا گوارش سیستم دله درنه د. شنش چیسایی(دلیل) مختلفی داینه مثال سه : معده رفلاکس - معده ناخشیون - شد(فاسد) غذا ره باخردن سه و .... سه.
آغو
آغو یا خرگوش اتا واشخر کاله دار هسته ، آغوشون تیره هسته کا  ونه اندوم  بامشی  و دراز گوش و لاپدار تک داینه. آغو بالون ونه لینگون جه کیتاتر هستنه و خلی تج شوننه و جورباجور دایننه.
آغوئون 44 جور(گونه) جه ویشتر دایننه (اهلی و الخی(وحشی)). وشون رنگ کلنی(خاکستری) و تیلن(قهویی) هسته. دساییش آغوئون جورباجور رنگون دایننه. وشون درازی 60 سانتی متر و وشونه سنگینی ۵ کیلوگرم ره دی رسنه  .وشون عمر درازی تا  ۶ سال دی وونه ، وشونه  دشمندون لواس، مهر ، اله، و آدمیزائون هستنه. وشونه تجی ۴۰ کیلومتر سات دله دی رسنه. آغو هر کش اشکمداری دله ،  ۶ تا ۸ کته کانه.
کالینینگراد
کالینینگراد (روسی جه: Калининград) روسیه دله‌ی ِاتا بندری شهر هسته که کالینینگراد استان نیشتنگائه. کالینیگراد اتا تیکه هسته که خادی روسیه دله دنی‌یه و ونجه سِوائه. این منطقه لهستون و لیتوانی ِمیون، بالتیک دریا پَلی، قرار بَییته.
تاریخ
جهونی جنگ دوم دله بریتانیای بمب‌افکن‌ها این شهر ره تقریباً رِقِد بِدانه و شوروی اونجه ره بَییته شه وسّه و سال ۱۹۴۶ شهر نوم ره هاکردنه میخائیل کالینین.
سرد جنگ گادِر این شهر اهمیت داشته و شوروی ِپایگاه بگردسته. همینسه خارجیون نتونستنه هیچ جور بورن این شهر دله.
منابع
رج:پروس رج:روسیه شهرون
تازه‌آباد جهاد
تازه‌آباد جهاد اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
آریستوفان
آریستوفان (بزائه‌یِ حدود 450 پیش از میلاد - بمرده‌ی حدود 388 پیش از میلاد)، یونانی نویسنده بی‌یه که کمدی ِسبک دله وه ره خار-خار اِشناسنّه و باستانی یونان ِکمدیِ مهمترین شخصیت هسته و ونه آثار ویشته باقی بموندستنه و امه دست برسینه. آریستوفان تیاتر وسّه نمایش‌نومه نوشته. وه قدیمی کمدی ِآخرین نویسنده‌ئون جه هسته و ونه آخرین آثار میونه کمدی ِجرگه دله قرار گیرنه. قدیمی کمدیِ آثار موسیقی و کُر جه اجرا بینه و وشون دله فانتزی و جسور اجرا دیّه و مهمترین مسئله سیاسی نقدهایی بی‌یه که این دوره تیاتر دله دیار بی‌یه. ولی میونه کمدی فرق کرده و ونه لحن نرم‌ته بی‌یه و سیاست جه خله کار ناشته.
تازه‌آباد جهاد
جمعیت
اینتا روستا، میاندورود کوچک دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۲۲ نفر (۱۵۷خانوار) بی‌یه.
آریستوفان
خله آریستوفان زندگی جا چیزی ندومبی؛ اتنده هم که میّن هسته، ونه بنویشته‌ئون ِلابه‌لا جه بریم هشنینه. وه آتنِ شهروند بی‌یه و پاندیونیس ِقبیله جه بی‌یه ولی میّن نی‌یه که دقیقاً کاجه دنیا بموئه. اون گدر، ونه همشهری‌ها شایعه هکرد بینه که وه آتنی نی‌یه چون آریستوفان جه اگینا جزیره دله پی‌یری ارث برسی‌بی‌یه. وه شه هنری بنویشتن ره سال 427 قبل از میلاد شروع هکرده و ونه اولین نمایش‌نومه اتا نقد بی‌یه که شه معاصرِ فیلسوف‌های آموزش و اخلاق ره دست گیته. احتمال دنّه که وه سرجمع حدود 40 نمایشنومه بنویشت بائه. ونه آثار ویشته آتن ِمردمِ اجتماعی، ادبی و فلسفی موضوعات په هسته و خله پلوپونزی جنگ خَوری هم داستان باته چون این گدر اتا مهمِ اتفاق حیساب بی‌یه. آریستوفان، سیاستمدارونی که آتن ره جنگ گدر کنترل کردنه جا مخالف بی‌یه و انده عُمر هاکرده که جنگ دله شکست بخردن ره بَوینه و اَی آتنِ نو هرستائن دوره ره شاهد بوئه.
تازه‌آباد جهاد
منابع
تازه‌آباد جهاد
آریستوفان
آریستوفان خله معروف نویسنده‌کس بی‌یه و هنتا هم اتا نابغه بشناسی وونه. ونه نمایشنومه‌ئون هنتا که هنتائه، مدام چاپ وونه و وشون سر جا ترجمه کننه. آریستوفان ِکتره و کنایه باتن و ونه شوخی‌ها هنتا طرفدار دارنه. ونه تیاتر دله ویشته دیالوگ و گپ‌بزن جا داستان پیش شونه. ونه شعرها انده جالب هستنه که وشون ِدگاردنی متن هم هنتا جذابیت دارنه. ونه داستان‌های طرح ویشته گدر رها هئی وَر-وَر قرار گیرنه و پر هستنه از عجیب-غریب صحنه‌ئونی که خله‌شون اهمیتی ندارنه و آخرسری داستان پر شونگ‌شیدا و نصف‌نیم‌لنگ توم وونه.
نمایش‌نومه‌ئون
اینان نمایش‌نومه‌هایی هستنه که وشون ِمتن کامل باقی بمونسته:
منابع
رج:تیاتر رج:یونانی نویسنده‌ئون رج:کمدی نویسنده‌ئون
۱۹۲۱
۱۹۲۱ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۲۱ ره تلا ِسال دونستنه. این سال کبیسه نیّه.
منابع
رج:میلادی سال
پریتی زینتا
پریتی زینتا (شمشامیج(هندیج)جه: प्रीति ज़िंटा) (بداشتن(بزائین) تمون: ۳۱ ژانویهٔ ۱۹۷۵) وه اتا شمشامیج(هندی) کاکر هسه.
وه اولئون تیلویزیون اجراکر بیه و ادی پیشتر دی کاکری(آکتوری) هاکردن ره شرو هاکرده ، وه 60 فیلم دله ده ویشتر کا(بازی) هاکرده و چنتا جائزه بترین اول نقش کاکری وسه ومکمل نقش وسه  هایته. وه چنتا خونش دله دی همخونش بویه.
ماریو مولینا
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:مکزیک شیمی‎دون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۴۳ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
سهم
سهم اتا ناخوشایند احساس، ولی طبیعی هسته که ات عکس‌العمل به واقعی یا غیرواقعی خطرات هسته.
حمزه‌رضا
حمزه‌رضا اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
سهم
طبری دله
سهم بَوردن: کسی یا چیزی جه حساب بَوردن.
حمزه‌رضا
جمعیت
اینتا روستا، لاله‌آباد دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۶۷ نفر (۸۴خانوار) بی‌یه.
منابع
حمزه‌رضا
سامارا
‎
سامارا ، که ونه نوم ۱۹۳۵ تا ۱۹۹۰ کوبیشف بی‌یه، روسیه‌ی ششومین شهر هسته. اینتا شهر، روسیه‌ی جنوب‌شرقی دره و ولگای فدرالی ناحیه دله قرار بهیته. اینتا شهر جمعیت ۲۰۱۰ میلادی، ۱.۱۶۴.۹۰۰ نفر بی‌یه.
منابع
رج:روسیه شهرون
ویدیا بالون
ویدیا بالون یا ویدیا بالان ( انگلیسیج جه : Vidya Balan  اتا شمشمامیج(هندی) کاکر و مودل هسه کا 2003 جه دره کاکری کانه. وه کرالا دله بداشت(بزا) بویه.
پهله (ایلام)
پهله ایلام اوستان ره اتا شهر هسته که دهلران شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ٨٬۱۲۱ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:ایلام اوستان شهرون رج:دهلران شهرستان
تسوکوبا، ایباراکی
تسوکوبا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایباراکی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۲۰۷٬۳۱۴ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۲۸۴٫۰۷ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۷۳۰ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۸۷-۱۱-۳۰ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:ایباراکی شهرون
شط تمی
شط تمی یا تِمی دریاچه اتا دریاچه هسته که ایران خوزستان اوستان دله دره و چارمحال-بختیاری و لرستان اوستان سامون وَر کته. این دریاچه دزفول شهرستان شنه و زاگرس ِکوهون میونه کته.
منابع
رج:ایران دریاچه‌ئون رج:دزفول شهرستان
ایشی‌کاوا، چیبا
ایشی‌کاوا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِچیبا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۷۰٬۱۴۹ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۵۷٫۴۰ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۸٬۱۹۱ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۳۴-۱۱-۰۳ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:چیبا شهرون
سوکنا
سوکنا یا لومپ (فرونسئیج جه : lampe) اتا  اتا جور مصنوعی سوکنک هسته کا  اتا سو ممبع داینه  و قسمتون  مکنیکی تجهیزون  و... …  جه درس وونه کا غلب اتا  شیشه بیا گاها پلاسیک دله   دره  و وه جا الیکتیریکی انرجی ره سوکری انرجی کاندنه.
آق‌مولا
آق‌مولا اتا قزاقستون ِولایت هسته که کوکشه‌تاو شهر ونه مرکز هسته و ونه گتی (مساحت) ۱۴۶٫۰۰۰ ک‌م۲ هسته و سال ۲۰۰۹ میلادی، ونه جمیعت ۷۴۴٫۷۰۰ نفر بی‌یه. آق مولایِ درون اتا سیوا شهر دره که آستانه هسه و کشورِ نیشتگا هسته ولی آق مولایِ ولایت دله حیساب نوونه.
منابع
رج:قزاقستون ولایتون
نومه سره
نومه سره  اتا جه هسه کا ونه دله اطلاعات و ممبعئون و اطلاعاتی خدمتون ره گننه کا اتا شئی یا دولتی نهاد وه ره گردنه. امبا سونتی اشش جه نومه سره اتا جه هسه کا ونه دله نومه(کیتاب) مجموعه هسه و
خطیب
خطیب (روستا) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، لاله‌آباد دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۵۹۶ نفر (۱۷۳خانوار) بی‌یه.
منابع
خطیب (روستا)
پادمینی کولاپوری
پادمینی کولاپوری (مراتیج جه: पद्मिनी कोल्हापुरे؛ زادهٔ ۱ نوامبر ۱۹۶۵) اتا کاکر(آکتور) و اتا خونشکر ششمام(هند) دله هسه.
مکرود حموم
مکرود حموم اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ اواخر قاجاریون دوره جه رسنه. مکرود حموم مازرون استان و شهسوار شهرستون دله دره. ونه آدرس بخش نشتا، دهستان تمشکل، روستای مکرود هسته. این بنا، ۲۲۰۴۴ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:تنکابن تاریخی جائون رج:مازرون حموم‌ئون
پایین معلم‌کلا
پایین معلم‌کلا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
آق‌تپه
آق‌تپه اتا قزاقستون ِولایت هسته که آق تپه شهر ونه مرکز هسته و ونه گتی (مساحت) ۳۰۰٫۶۰۰ ک‌م۲ هسته و سال ۲۰۰۹ میلادی، ونه جمیعت ۷۰۷٫۹۰۰ نفر بی‌یه.
منابع
رج:قزاقستون ولایتون
حوض سلطان
حوض سلطان اتا دریاچه هسته که ایران قم اوستان دله دره و قم-تهرونِ آزادراه پَلی‌ئه. این دریاچه ئو نمکی هسته.
منابع
رج:ایران دریاچه‌ئون رج:قم اوستان
فک (حیوون)
فوک، فُک اتا حیوون هسته که کاله‌دارون رجه دله قرار گیرنه و سک راسته جه هسته ولی ویشته ئو دله دره. فک ِاصلی خِراک ماهی هسته. مازرون دریای فک اتی فک نوم هسته که مازرون دریا دله دره و ونه نسل در بزه وونه.
منابع
رج:کاله‌دارون رج:سگ‌مونائون
شباب (ایلام)
شباب ایلام اوستان ره اتا شهر هسته که چرداول شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۴٬۰۸۸ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:ایلام اوستان شهرون رج:چرداول شهرستان
جرج اولاه
جرج اولاه (بزائه‌یِ ۱۹۲۷) اتا آمریکایی-مجارستانی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۹۴ میلادی، کربوکاتیون‌ها سر تحقیق کرده وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
اونگادر نیچه برمه هاکارده
اونگادر نیچه برمه هاکارده ات کتاب هسته که سال ۱۹۹۲ گادر توسط إروین د. یآلوم، انگلیسی زوون جه بنویشت بیّه.
جرج اولاه
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:مجارستان شیمی‎دون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:۱۹۲۷ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
اونگادر نیچه برمه هاکارده
بن‌بنویشت
رج:انگلیسی کتابون
زاهدکلا (بابل)
زاهدکلا (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
منابع
زاهدکلا (بابل)
سیدنی آلتمن
سیدنی آلتمن (بزائه‌یِ ۱۹۳۹) اتا -آمریکا‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۸۹ میلادی، RNA و ریبوزیم خصوصیات کشف وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:کانادا شیمی‎دون رج:۱۹۳۹ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
دلگشا (ایلام)
دلگشا (ایلام) ایلام اوستان ره اتا شهر هسته که ملکشاهی شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱٬۸۱۹ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:ایلام اوستان شهرون رج:ملکشاهی شهرستان
مار (۲۰۱۳ فیلم)
مار اتا ششمامیج (هندی) فیلم هسه کا 2013 دله اینتا فیلم اکران بویه ششمام(هند) دله. ونه کاکرئون(آکتورون) دله وونه پادمینی کولاپوری و اشا بهوسله ره نوم بوردن.
آسنی
وه آسنتی اتا پیرزنا هسه کا 65 سال سند داینه و 4 تا یال(وچه) داینه کا شه پسر جا چوکوتنه(زندگی کانه) ، اتا روج ونه پسر سه امریکا دله کر (کار) دیار وونه و تصمیم گیرنه شه مار ره بیله سالمندئون سره ، ونه دتر مخالفت کانه و دتا دتر دیئر دی پیرزنا ره ول کاننه ، ونه دتر انه و وه ره برنه شه سره و ....
رج:هندی فیلمون
شهسوار اداره چای بنا
شهسوار اداره چای بنا اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ رضا شاه دوره جه رسنه. شهسوار اداره چای بنا مازرون استان و شهسوار شهرستون دله دره. ونه آدرس شهر تنکابن، خیابان تختی هسته. این بنا، ۲۳۱۴۷ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۷-۰۶-۰۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:تنکابن تاریخی جائون
بوهم
بوهم (چک زوون جه: Čechy، آلمانی جه: Böhmen، لهستونی جه: Czechy، لاتین جه: Bohemia) اتا تاریخی منطقوئه که مرکزی اروپا دله دره و اسا چک جمهوری غربی‌وَر ره مشمول وونه. این سرزمین اتا شائی سامون واری روم امپراتوری دله اداره بی‌یه و بعدأ اتریش ِهابزبورگ ِاستان بگردسته. بوهم جنوب جه اتریش ره، غرب جه باواریا ره، شمال جه ساکسونی و لاسوتیا ره، شمال‌شرق جه سیلسیا و شرق جه موراویا هم‌سامونی کانده. سال ۱۹۱۸ تا ۱۹۳۹ میلادی و دِباره سال ۱۹۴۵ تا ۱۹۹۲، این سرزمین چکسلواکی سامون په بورده و ۱۹۹۳ به بعد جه، ویشته چک کشور دله دره.
منبع
رج:بوهم رج:چک مناطق
۱۷ آوریل
17 آوریل روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 17 آوریل جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
سوسیال دموکراسی
سوسیال‌دموکراسی سیاست دله ات‌تی چپکی ایدئولوژی هسته که کلاسیکه. این ایدئولوژی دله، امپریالیست په ره گرنه ولی ونه سیستم درون سعی کانّه که اجتمایی عدالتون ره هم اشنّه و درنظر دارنه.
سوسیال دموکراسی اتا فرق دیگر چپکی افکار جه دانّه و وه اینتائه که وشون گانّه اَمه حرکت انقلابی نی‌یه، اصلاحی هسته.وشون شعار بعضی جائون «انقلاب نا؛ تغییر اَره» (Evolution, not Revolution) بی‌یه.
اسا سوسیالیستی انترناسیونال سازمان اتا سازمان نوم هسته که جهونِ سوسیال‌دموکرات حزبون و سوسیالیست دموکراتیکون ِسر ره جمع کانده.
پانویس
رج:سوسیالیسم رج:دموکراسی رج:سیاسی نظریه‌ئون
لمراسک
لمراسک اتا قدیمی مله نوم هسته که گلوگاه-بهشهر مسیر دله قرار دارنه.
رج:گلوگاه روستائون رج:بهشهر روستائون
عمادالدوله علی
عمادالدوله علی بویی اتا دیلمی سردار و شاه بی‌یه که بویه وچون دله همه توم گت‌ته بی‌یه. وشون سه‌تا برار بینه که اوائل این-اون پلی ارتش دله دینه و جنگ کتنه ولی مرداویج ارتش جه سیوا بَینه و شه وسّه سیوا حکومت بساتنه. علی بویی زمونی که هنتا مرداویج دیّه، کرج ابی‌دلف ره ونجه بیته؛ مرداویج وه ره پغوم هدا که شهر ره خالی هاکنه ولی وه نکرده و جنگ دکتنه. علی بویی فرار هاکرده و شهر اَی دکته مرداویج دست‌بن. علی بویی اَی بورده فارس منطقه ره بیته و مرداویج ره باج دائه و ونه حکومتِ پرچم بِن دیّه تا مرداویج بمرده و ونه برار، وشمگیر، ونه مملکت ره باد هدا. این گدر علیِ برارون هم عراقین ره بیتنه و وشمگیرِ سامون ره شمال‌وَری پلغ هدانه.
منابع
رج:بویه‌ی آل
آتیراو
آتیراو اتا قزاقستون ِولایت هسته که اتیراو شهر ونه مرکز هسته و ونه گتی (مساحت) ۱۱۸٫۶۰۰ ک‌م۲ هسته و سال ۲۰۰۹ میلادی، ونه جمیعت ۴۹۶٫۰۰۰ نفر بی‌یه.
منابع
رج:قزاقستون ولایتون
قوش
قوش یا باز شکاری پرنده‌ئون ِاتا سررجه نوم هسته که جول، واشه، قرقی و… جه شباهت دارنه. قوش شه انواع مختلف دارنه.
این جور پرنده‌ئون ره قدیم آموزش دانه که وشون جه شکار بیرن و نیمچه‌اهلی بینه. ایرانی‌ها، عرب‌ها و ترک‌ها این هنر ره خار-خار پیشرفت هدا بینه و ون‌سه کتاب‌ها بنویشت بینه. وشمگیر، تبرستون شاه، اتا کتاب شکره نومه اسم، بنویشته که طبری زوون جه بی‌یه و ونه چن صفحه بمونسته.
په‌نویس
رج:پرنده
مهر (ایلام)
مهر (ایلام) ایلام اوستان ره اتا شهر هسته که ملکشاهی شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱٬۰۶۰ نفر جمیعت داشته.
بالا معلم‌کلا
جمعیت
اینتا روستا، میاندورود کوچک دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۶۷۵ نفر (۳۴۳خانوار) بی‌یه.
مهر (ایلام)
په‌نویس
رج:ایلام اوستان شهرون رج:ملکشاهی شهرستان
بالا معلم‌کلا
منابع
بالا معلم‌کلا
سیلزی
سیلزی یا سیلیزیا اتا تاریخی منطقه مرکزی اروپا دله هسته که ونه ویشتر جائون لهستون دله دکته و ونه اتی بخش هم چک جمهوری و آلمان دله دره.
سیلزی سامون و ونه وابستگی تاریخ دله و فئودالیسم گادِر و ونه په مدرن دولتون دوره دله اساسی تغییر‌ونی جه دیم‌به‌دیم بیّه. اولین دولتونی که قدرت ره سیلیزیا دله داشتنه گت ِموراویا اواخر قرن نهم و بوهمی‌ قرن دهم دله بینه.
منابع
رج:چک مناطق رج:تاریخی منطقه‌ئون رج:لهستون شهرون رج:آلمان شهرون
مین‌قشلاق
مین‌قشلاق اتا قزاقستون ِولایت هسته که آق تاو شهر ونه مرکز هسته و ونه گتی (مساحت) ۱۶۵٫۶۰۰ ک‌م۲ هسته و سال ۲۰۰۹ میلادی، ونه جمیعت ۴۱۶٫۵۰۰ نفر بی‌یه.
منابع
رج:قزاقستون ولایتون
یون گوره مورر
یون گوره یوسف مورر رومانی کمونیسم سیاستمدار و وکیل و ۴۹ نخست وزیر رومانی بود.
او در یک دهه پس از انقلاب رومانی انقلاب ۱۹۸۹ انقلاب رومانیایی در بوچوست درگذشت و پسرش ژان را ترک کرد. او از ۹۷ سال قبل از ۱۳ جولای ۱۹۹۸ زمانی که سابق یونان نخست وزیر کنستانتینوس کللیاس تا زمان مرگ خود فوت کرد، مورر قدیمی ترین پیرمرد جهان بود رئیس دولت
منابع
رج:رومانی نخست‌وزیرون
طشک
طشک اتا دریاچه هسته که ایران فارس اوستان دله دره و بختگان شهرستان درون هسته. این دریاچه کوهِ بنه‌هنیشت جا بسات بیّه و ۸۰۰ کیلومتر مربع گتی دارنه.
منابع
رج:ایران دریاچه‌ئون رج:بختگان شهرستان رج:فارس اوستان
هیتاچیناکا، ایباراکی
هیتاچیناکا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایباراکی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۵۵٬۳۳۸ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۹۹٫۰۴ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱٬۵۶۸ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۹۴-۱۱-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:ایباراکی شهرون
فوناباشی، چیبا
فوناباشی اتا شهر نوم هسته که جاپون ِچیبا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۵۸۶٬۷۶۲ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۸۵٫۶۴ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۶٬۸۵۱ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۳۷-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
چارلز پولانی
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:کانادا شیمی‎دون رج:مجارستان شیمی‎دون رج:۱۹۲۹ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
فوناباشی، چیبا
بیرون بگردستن
رج:چیبا شهرون
سی بن حموم
سی بن حموم اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ اواخر قاجار و اوایل پهلوی دوره جه رسنه. سی بن حموم مازرون استان و شهسوار شهرستون دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان لنگارود، روستای سی بن هسته. این بنا، ۳۱۵۸۱ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۹۵-۰۷-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:تنکابن تاریخی جائون رج:مازرون حموم‌ئون
شمالی قزاقستون
شمالی قزاقستون اتا قزاقستون ِولایت هسته که پتروپاول شهر ونه مرکز هسته و ونه گتی (مساحت) ۹۷٫۹۹۳ک‌م۲ هسته و سال ۲۰۰۹ میلادی، ونه جمیعت ۶۵۱٫۱۰۰ نفر بی‌یه.
منابع
رج:قزاقستون ولایتون
حسین‌آباد (ساری)
حسین‌آباد اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، میاندورود کوچک دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۴۵۲ نفر (۲۳۸خانوار) بی‌یه.
منابع
حسین‌آباد (ساری)
مورموری
مورموری ایلام اوستان ره اتا شهر هسته که آبدانان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۳٬۷۶۸ نفر جمیعت داشته.
کشتله
کشتلی
اتا روستا از دهستان بالا گتو (دهستان گتاب شمال) و بخش گتو (بخش گتاب) از شهرستان بابل و استان مازرون (مازندران)هسه. مردم روستای کار کشاورزی دامداری ( چوبداری) هسه. مردم ویشتر مردم به مرکبات و بینجکری مشغولنه و اتا کمه هم سبزی کاری اینا ره هم در کنار اون کارا ونبال کندنه! رج:بابل روستائون
للوک (بابل)
للوک (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، لاله‌آباد دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۵۷۱ نفر (۱۴۱خانوار) بی‌یه.
منابع
للوک (بابل)
مانا مونسکو
مانا مونسکو یک سیاستمدار رومانیایی بود که به عنوان نخست وزیر به مدت پنج سال (۲۹ مارچ ۱۹۷۴ - ۲۹ مارچ ۱۹۷۹) در طول نیکلای چائوشسکو رژیم کمونیست. او در سال ۲۰۰۹ در سن ۹۲ سالگی مرد.
منابع
رج:رومانی نخست‌وزیرون
قوری گل
منابع
رج:ایران دریاچه‌ئون رج:بستان‌آباد شهرستان
یوزپلنگ
یوز، یوز پلنگ یا چیتا اتی بامشی‌مونا هسته که سرعت خله بالا دره. یوز قدیم تموم آفریقا و آسیایِ غرب تا جنوب دیّه ولی اسا فقط آفریقا دله ونه زک‌زا زیاد بمونستنه و آسیا دله ونه نسل در بزه وونه.
منبع
رج:بامشی‌مونائون
۱۸ آوریل
18 آوریل روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 18 آوریل جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
18
شرقی قزاقستون
شرقی قزاقستون اتا قزاقستون ِولایت هسته که اوسکمن شهر ونه مرکز هسته و ونه گتی (مساحت) ۲۸۳٫۳۰۰ ک‌م۲ هسته و سال ۲۰۰۹ میلادی، ونه جمیعت ۱٫۴۱۷٫۶۰۰ نفر بی‌یه.
منابع
رج:قزاقستون ولایتون
مرکبات
مرکبات پتقال، لمو، ترش لمو، نارنج، نارنگی و ‌‌‌... خنواده ره گننه که امه مازرون دله خله خار بونه و اتا خله مردم ایان پشتی شه کسب و کار مشغول هسنه.
ترکیه انتخابات (۲۰۱۸)
ترکیه‌ی سراسری انتخابات روز یکشمبه ۲۴ ژوئن ۲۰۱۸ تموم ترکیه‌ی شهرون دله برگزار بیّه. شورای عالی انتخابات فرداش، ۲۵ ژوئن، رجب طیب اردوغان ره بیش از ۵۰ درصد آرا جه رییس‌جمهور بنومسته. پارلمونی انتخابات دله هم آک پارتی شه جدیدِ متحد، ملی حرکت حزب، همراهی برنده بیّه.
مارتین کارپلوس
مارتین کارپلوس (بزائه‌یِ ۱۹۳۰) اتا -آمریکا‌یی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۱۳ میلادی، سیستم‌های شیمیایی کمپلکس سر تحقیقات داشتن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
ترکیه انتخابات (۲۰۱۸)
۸۷ درصد واجدین این انتخابات دله کایر بمونه.
خاورمیونه
خاورمیونه (انگلیسی جه:Middle East) اتا منطقه هسته که مدیترانه و فارس دریامونا وسط کَته. خاورمیونه بخشی از آفریقا-اوراسیا یا خاصاً آسیا بشمرسته وانه و شمالی آفریقا سره هم اتا تیکه ونجه کته. این ناحیه دله فرهنگی و نژادی گروه‌ئون جور-وا-جوری درنه ولی ویشته عرب هستنه. ایران ِاقوام (فارس، آذری، کورد و بلوچ، گیلک و...)، آشوریون، استامبولی ترکیون، اسرائیلی و بربرها هم دَرنه.
ترکیه انتخابات (۲۰۱۸)
ریاست جمهوری نتایج
این رای‌گیری در حالی انجام بیّه که صلاح‌الدین دمیرتاش، خلقون دموکراتیک حزب ِکاندیدا، زندون دله دیّه و نتونسته شه وسّه کمپین بی‌یله.
مارتین کارپلوس
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا شیمی‎دون رج:اتریش شیمی‎دون رج:۱۹۳۰ بزائه‌ئون رج:زننه آدمون
خاورمیونه
بعضی تعاریف دله خاورمیونه شامل افغانستون، پاکستون، قفقاز، مرکزی آسیا و شمالی آفریقا هم وانه.
ترکیه انتخابات (۲۰۱۸)
پارلمونی انتخابات نتایج
پارلمونی انتخابات ِنتایج و کارسی‌ئون ِتعداد !colspan=10| !rowspan=2 colspan=2 width=150px| ائتلاف !rowspan=2 colspan=2 width=250px| حزب !colspan=3| آرا !colspan=3| کارسی !width=50px|# !width=50px|% !width=50px|± !width=50px|# !width=50px|± !width=50px|%
منابع
رج:ترکیه سیاست رج:انتخابات
مسعود اسماعیل‌پور
مسعود اسماعیل‌پور، رضا یزدانی و کمیل قاسمی همراهی، محمود اسماعیل‌پور ِشاگردون هستنه که لندن المپیک دله دَیینه؛ محمود اسماعیل‌پور، مسعود ِپییر هم هسته. مسعود اسماعیل‌پور این مسابقات دله دِتا بازی که هردِتا سه تایمه بینه ره، بباخته و حذف بیّه.
منابع
رج:گت مردمون جویبار رج:مازرون کشتیگیرون
مهدی‌آباد (بابل)
مهدی‌آباد (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِلاله‌آباد بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، لاله‌آباد دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۵۰۴ نفر (۱۲۶خانوار) بی‌یه.
منابع
مهدی‌آباد (بابل)
بالا گتو
بالا گتو دهستانی از بخش گتو از شهرستان بابل هسه رج:بابل روستائون
ماشالله آباد حموم
ماشالله آباد حموم اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ اواخر قاجار و اوایل پهلوی دوره جه رسنه. ماشالله آباد حموم مازرون استان و شهسوار شهرستون دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، روستای ماشاالله آباد هسته. این بنا، ۳۲۰۹۳ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۹۶-۱۲-۱۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:تنکابن تاریخی جائون رج:مازرون حموم‌ئون
رکن‌الدوله حسن
منابع
رج:بویه‌ی آل
ساری (بیریتانیا)
ساری اتا  تشرفاتیج شرستون هسه کا  اینگیلیس خارتوئیج کنسون دله دره ونه گای  ۱٬۶۶۳ کیلومتر مربع ودواشئون ۱٬۱۲۷٬۳۰۰ نفرنه.
ممبعئون
رج:بریتانیا شهرون
پاولودار
منابع
رج:قزاقستون ولایتون
نوتا
نوتا (آلمونیج جه: Nutha) اتّا مسکونی گذر در آلمون دله هسه کا تسبرست  دله دره  نوتا  ۲۹۲ تن غلت (جمعید- دواش) داینه..
دیا(درگا-بریم) پیوستئون
رج:تسربست رج:آلمان شهرون
بالا گلما
بالا گلما اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، میاندورود کوچک دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۶۶۲ نفر (۳۴۴خانوار) بی‌یه.
منابع
بالا گلما
ایکس ری
ایکس-ری (X-ray) ات‌جور الکترومغناطیسی اشعه هسته که ونه طول موج حدود ۰/۰۱ تا ۱۰ نانومتر معادل ۳۰ پتاهرتز تا ۳۰ اگزاهرتز (۱۶ ۱۰×۳ تا ۱۹ ۱۰×۳ هرتز) و ونه انرژی میون ۱۰۰ الکترون‌ولت تا ۱۰۰ کیلو الکترون‌ولت بائه. این اشعه بلورشناسی و آدمون ِبدن دله‌یِ عکسبرداری سَره کاربرد دانّه.
ایکس-ری ره سال ۱۸۹۵ ویلهلم رونتگن، آلمانی فیزیکدون کشف هاکرده و چون ونه ماهییت ره نَدونِسته وه ره ایکس (X) بنومسته. این اشعه فقط فلزات و هستکا جه رَد نوانه. اولین عکس ایکس ره رونتگن شه زِنایِ دَس جه بَییته که ونه دَسِّ حلقه عکس دله دَکِته.
دپیته چرخه‌تو
رج:ایکس ری رج:الکترومغناطیس رج:فیزیک
بخش گتو
اتا از بخشون شهرستان بابل جا هسه که یازه کیلومتری بابل قرارهیته.
رج:بابل بخشون
سراب‌باغ
سراب‌باغ ایلام اوستان ره اتا شهر هسته که آبدانان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۲٬۶۵۹ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:ایلام اوستان شهرون رج:آبدانان شهرستان
تانگ سلسله
تانگ امپراتوری(چینی جه: 唐朝) اتا سلسله بی‌یه که چین دله دَیّه و سال ۶۱۸ تا ۹۰۷ میلادی حکومت داشته. تانگ ِمؤسس ِنوم «لی» بی‌یه که سوئی سلسله ره رِقِد بدائه.
منابع
* رج:چین تاریخ
بالابدنگ
بالابدنگ اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، میاندورود کوچک دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۲۹ نفر (۱۶۳خانوار) بی‌یه.
منابع
بالاآبدنگ