cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
۵ دسامبر
5 دسامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 5 دسامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
5
اطرب ئو امبار
اطرب ئو امبار اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. اطرب ئو امبار مازرون استان و نکا شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش قره طغان، اطرب مله هسته. این بنا ۵۴۱۶ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۰-۱۲-۲۵ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نکا تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
اوبو، آیچی
اوبو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآیچی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۸۳٬۰۹۷ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۳۳٫۶۸ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲٬۴۶۷ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۷۰-۰۹-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:آیچی شهرون
آلیس مونرو
آلیس مونرو اتا کاندایی نویسنده هسته که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه انگلیسی زوون جه کچیک آسنی (کِتا داستان) نوشته.
منابع
رج:کانادا نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
جیورجیو پاریسی
جیورجیو پاریسی اتا ایتالیا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۲۱ میلادی، اثر متقابل پدیده‌ئون به‌هنجار و نامنظم و نوسانات ره کشف هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:ایتالیا فیزیکدون
جنوبی آمریکای پیشرفت و توسعه انجمن
جنوبی آمریکای پیشرفت و توسعه انجمن که ونه مخفف نوم FPDSA هسته (اسپانیولی جه: Foro para el Progreso y Desarrollo de América del Sur, PROSUR; پرتغالی جه: Fórum para o Progresso e Desenvolvimento da América do Sul, PROSUL) اتا بین‌المللی اتحادیه هسته که ونه اعضا تموم جنوبی آمریکای قاره دله درنه. این انجمن جدید برای همه کشورهای آمریکای جنوبی که دارای دو شرط هستند باز خواهد بود: اعتبار کامل حاکمیت قانون و احترام کامل به آزادی ها و حقوق بشر. 14 ژانویه 2019 کلمبیایِ رییس‌جمهور، که اتحادیه‌ی اولیه اعضا جه بی‌یه، باته این انجمن خانه «جنوبی آمریکا دله اتا هماهنگ مکانیسم بساجه که عمومی سیاستون، دموکراسی جه دفاع هاکردن، قدرتون ِاستقلال، آزادِ بازار، پایداری و اجتماعی کارون جه پشتی هاکنه». روز 18 فوریه 2019 شیلی ِرییس‌جمهور، دومین مؤسس، هم باته «امه جدیدِ انجمن دله امه منطقه‌ی کشورون که دِتا شرط ره دارنه، تونّه عضو بوون: قانون اونجه حاکمیت داره و آزادی و حقوق بشر ره احترام بی‌یلن».
بنشنه باتن این اتحادیه اتی دست‌راستی کشورون ِاتحاد هسته که جنوبی آمریکا کشورون اتحادیه دیم‌به‌دیم در بمو که فقط دست‌چپی کشورون اونتا دله بموندستنه.
په‌نویس
رج:قاره‌ای اتحادیه‌ئون
خرم‌آباد دینه‌سر
خرم‌آباد دینه‌سر اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، فریم دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۸ نفر (۱۷خانوار) بی‌یه.
منابع
خرم‌آباد دینه‌سر
۱۹۹۷
۱۹۹۷ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۹۷ ره گَل ِسال دونستنه. این سال کیسه نیّه.
بمرده‌ئون
رج:میلادی سال
درزی‌محله (بابل)
جمعیت
اینتا روستا، بابل‌کنار دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۸۸ نفر (۱۲۲خانوار) بی‌یه.
منابع
درزی‌محله (بابل)
۱۸ ژانویه
۱۸ ژانویه سالِ هیژدهمین روز، گریگوری تقویم دله، هسته و این روز دله ۳۴۷ روز سال جه باقی بموندسته (۳۴۸ روز کبیسه سال دله).
پاندلی مجکو
پاندلی مجکو یک سیاستمدار سوسیالیست آلبانیایی است. او دو بار نخست وزیر آلبانی خدمت کرد؛ یک بار از سال ۱۹۹۸ تا ۱۹۹۹، و دوباره در سال ۲۰۰۲.
۱۸ ژانویه
بریم بگردستن
۱۸
آلن اسپکت
آلن اسپکت اتا فرانسه فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۲۲ میلادی، پشو بزه فوتون‌ها سر آزمایش هاکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:فرانسه فیزیکدون
پاندلی مجکو
منابع
رج:زننه آدمون رج:آلبانی نخست‌وزیرون
باب دیلن
باب دیلن اتا آمریکایی خونش‌کر هسته که شه فلکوریک شعرون وسّه سال ۲۰۱۶ میلادی نوبل ادبیات جایزه ره بَوِرده.
منابع
رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا خوننده‌ئون
هلم‌سر تپه
هلم‌سر تپه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ پیشاتاریخ جه رسنه. هلم‌سر تپه مازرون استان و نکا شهرستان دله دره. ونه آدرس شمال غربی شرق رودخانه نکا، روستای هلم‌سر هسته. این بنا ۵۴۱۷ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۰-۱۲-۲۵ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نکا تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
اجاک
اجاک اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِبابل‌کنار بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، بابل‌کنار دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۰۵ نفر (۶۴خانوار) بی‌یه.
منابع
اجاک
گل‌تپه (اردبیل)
گل‌تپه ، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، اردبیل ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
منابع
گل‌تپه
جهونی سبزون
جهونی سبزها ات گروه هسته که ونه دله خله از سبز حزبون و سیاسی جنبشون و سیاستمدارونی که سبز ایدئولوژی دارنه، عضو هستنه.
ارمنیج
ارمنیج زوون (ارمنی جه: հայերէն) اتا هندواروپایی زوون هسته که ارمنی مردمون ونجه گپ زنّه. ارمنیج ارمنستون و قره باغ جمهوری دله رسمی‌زوون هسته. ارمنی زوون ِجمیعت خور گانّه حدوداً پنج میلیون تا هفت میلیون نفر هستنه.
جهونی سبزون
آسیایی و اوقیانوسیه‌یی اعضا
آسیا و پاسفیک دله:
ارمنیج
بن‌بنویشت
رج:ارمنستون رج:هندو-اروپایی زوونون
ایشیکاری، هوکایدو
ایشیکاری اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهوکایدو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۶۱٬۴۷۴ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۷۲۱٫۸۶ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۸۵٫۲ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۹۶-۰۹-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
جهونی سبزون
آفریقایی اعضا
Affiliated parties in Africa form the Federation of Green Parties of Africa.
ایشیکاری، هوکایدو
بیرون بگردستن
رج:هوکایدو شهرون
جهونی سبزون
اروپایی اعضا
اروپایی سبز حزب ِاعضا اینان هستنه:
۱۹۹۶
۱۹۹۶ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۹۶ ره گَل ِسال دونستنه. این سال د شمبه جه شروع بیه و کیسه بی‌یه.
بمرده‌ئون
رج:میلادی سال
چیتا، آیچی
بیرون بگردستن
رج:آیچی شهرون
جان کلاوسر
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا فیزیکدون
۶ دسامبر
6 دسامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 6 دسامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
6
دینه‌سر
دینه‌سر اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، فریم دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۹۱ نفر (۹۱خانوار) بی‌یه.
منابع
دینه‌سر
سوتلانا الکسیویچ
سوتلانا الکسیویچ اتا بلاروسی نویسنده هسته که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه روسی زوون جه، تاریخ جا نوشته.
منابع
رج:بلاروس نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
گرجین تپه
گرجین تپه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ اسلامی دوره جه رسنه. گرجین تپه مازرون استان و نکا شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش قره طغان، شمال روستای اطرب هسته. این بنا ۵۴۱۸ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۰-۱۲-۲۵ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نکا تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
مزداکتی
مزداکتی اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِبابل‌کنار بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، بابل‌کنار دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۲۶ نفر (۸۷خانوار) بی‌یه.
منابع
مزداکتی
فدایی
فدایی ِاولین آهنگ نوم «ایران ایران» بی‌یه که وه ره سال ۸۸ اعتراضات په تنک هاکرده. سال ۱۳۸۹ ونه اولین هم‌بازی آهنگ «شک» نوم جه بیرون بمو بی‌یه که قاف وه ره «انجام وظیفه» ِآلبوم دله قرار هدا. وه شه «عدل» آلبوم، که سال ۱۳۹۱ بمو، دله هم خله خونش‌کرون دیگه جه کایری داشته و خصوصاً هیچکس جه خله همکاری کانده. وه بعضی خونش‌کرون دیگه ره هم دیس هاکرده و علیه وشون بخوندسته. ونه بخوندسته‌چیون ویشته اجتمائی مسائل و اعتراض‌هاکردن.
بریم بگردستن
رج:رپ خوننده‌ئون رج:زننه آدمون
آنتون زیلینگر
آنتون زیلینگر اتا اتریش فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۲۲ میلادی، پشو بزه فوتون‌ها سر آزمایش هاکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:اتریش فیزیکدون
لله‌لو (اردبیل)
لله‌لو ، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، اردبیل ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، ارشق شرقی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۵۵ نفر (۴۹خانوار) بی‌یه.
منابع
لله‌لو
امیر رخت اعلا
امیر رخت اعلا (بزائه ۱۳۶۹ بهشهر ) ئه‌تا از تبرستون شبکهٔ هِنرمِندون هسته. وه بعنوان گزارشگری از مازندرونِ شرقی شهرستونون، مازرونی شو برنامه دله فعالیت کانده.
بن مایه
رج:گت مردمون بهشهر رج:مازرونی مجریون
مارندین تپه
مارندین تپه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ خله سال جه رسنه. مارندین تپه مازرون استان و نکا شهرستان دله دره. ونه آدرس شمال سمت راست جاده نکا به زاغمرز دریا، روستای ولاشد هسته. این بنا ۵۴۱۹ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۰-۱۲-۲۵ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نکا تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
۱۹ ژانویه
۱۹ ژانویه سالِ نوزّهمین روز، گریگوری تقویم دله، هسته و این روز دله ۳۴۶ روز سال جه باقی بموندسته ( ۳۴۷ روز کبیسه سال دله).
بریم بگردستن
۱۹
کرمانشاه شهرون فهرست
این لیست دله کرمانشاه اوستان جمیعت ره اونتی که سال ۱۳۹۵ بی‌یه، وینی:
۷ دسامبر
7 دسامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 7 دسامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
کازوئو ایشی‌گورو
کازوئو ایشی‌گورو اتا جاپونی نویسنده هسته که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه انگلیسی زوون جه رمان و کچیک آسنی نوشته.
منابع
رج:جاپون نویسندگون رج:بریتانیا نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
ناخشکش
ناخشکش (فروسئیج جه : Ambulance) اتا نقلی وسیله EF7  دکتری هسه کا ناخشئون ره برنه مدوائی جئون و ناخشخنه ئون و ناخشخنه درگا(بریم) دله اضطراری شرائط دله وشون ره ارائه کاندنه تا کا برسندنن وه ناخش ره مقصد.
ناخشکش کرکنون ره پارامدیک گوننه.
دیا(بریم) هماسیئون
رج:ناخش رج:ناخشخنه
سرکام
سرکام اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، فریم دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۲۸ نفر (۵۲خانوار) بی‌یه.
منابع
سرکام
اشکین ۰۰۹۸
اشکین ۰۰۹۸ (بزائه ۲۳ دی ۱۳۵۸ - تهرون ، گت‌بیّــهٔ جنوب کشور) ئه‌تا ایرونی خوننده هسته. وه خادِر ره اولین خوننده‌ای دونده گه ایران دله ۶/۸ بخوندسته و باور دارنه قبل از فراگیر بیّن این نوع موسیقی آهنگ‌ئونی این سبک دله داشته.
اشکین دِ تا از خاشه آهنگ‌ئون ره، بقیه جه ویشته دوست دارنه: «ترشیدی» و «مستم». همچنین وه بنیامین بهاردی ره به عنوان خوننده‌ای گه دوست دارنه نوم ورنه.
اشکین، پیام قربانی جه بعنوان تنظیم‌کر همکاری داشته.
«۰۰۹۸» اول ئه‌تا گروهِ نوم بیه گه اشکین هم ون دله دیّه. وقتی اشکین اون گروه جه در بــمو این نوم ره همچنان خاش وه حفظ هاکارده.
بن‌مایه
رج:زننه آدمون رج:ایران خوننده‌ئون رج:رپ خوننده‌ئون
غربی آذربایجان اوستان
غربی آذربایجان اوستان اتا اوستان هسه که ایران ِشمال‌غرب‌ترین منطقه سر کته. این اوستانِ مردمون تورکی و کوردی تبار هستنه. بعضی شهرها کورد و اتی تورک درنه و بعضی‌شون هم هر دِ گروه هئی جا زندگی کننه.
ارومیه این استانِ مرکز هسه که ارومیه دریاچه وَر دیّه و اسا دریاچه ئو خِشک بیّه. مهاباد شهری هسته که این اوستانِ کوردهایِ مرکز هسه و شه وسّه سیوا اوستانی کانال دارنه که صدا-سیما تلویزون دله پخش وونه.
غربی آذربایجون، عراق (کوردستون اقلیم) و ترکیه جه خله هم‌سامون هسته و آذربایجون جمهوری هم ات‌شر ماکو و نخجوان ِسامون‌وَری، این اوستان جه همسایگی دارنه.
په‌نویس
رج:ایران اوستانون
گاوزن‌محله (بابل)
گاوزن محله (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِبابل‌کنار بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، بابل‌کنار دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۴۴۰ نفر (۱۴۷خانوار) بی‌یه.
کلیج‌کلا
کلیج‌کلا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، فریم دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۴ نفر (۱۳خانوار) بی‌یه.
منابع
کلیج‌کلا
تخت‌رستم (نکا)
تخت‌رستم اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ پیشا تاریخ جه رسنه. تخت‌رستم مازرون استان و نکا شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش جنوب غربی شهر، سمت راست جاده اصلی ساری به نکا هسته. این بنا ۵۴۳۵ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۰-۱۲-۲۵ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نکا تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
۱۹۹۵
۱۹۹۵ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۹۵ ره خی ِسال دونستنه. این سال یک شمبه جه شروع بیه و کیسه نیّه.
منابع
رج:میلادی سال
بنفشه‌درق (اردبیل)
بنفشه‌درق ، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، اردبیل ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، بالغلو ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۳۳۹ نفر (۶۵خانوار) بی‌یه.
منابع
بنفشه‌درق
اولگا توکارچوک
اولگا توکارچوک اتا لهستانی نویسنده هسته که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه لهستانی زوون جه، تاریخ جا نوشته.
منابع
رج:لهستان نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
شیبتسو، هوکایدو
بیرون بگردستن
رج:هوکایدو شهرون
اردبیل اوستان
اردبیل اتا ایران ِاوستان‌ها جه هسه که این کشورِ شمال‌غربِ ناحیه دره و آذربایجون جمهوری هم‌سامون هسته. اردبیلِ مرکز هم اردبیل ِشهر هسته که اوستان شه نوم ره ونه سر جا بیته. این اوستان پیش از این، شرقی آذربایجان اوستان دله دیّه و ونجه سیوا بیّه. اردبیلِ اوستان ۱٬۲۷۰٬۴۲۰ نفر جمیعت دارنه.
ارس ِروخنه این اوستانِ جور دره و سبلان ِکوه ونه بلندِ چکل هسته. اردبیلِ شمال‌وَری ره دشت مغان گننه که خار زراعت بونه. اردبیل مردِم تورکی زوون جه گپ زندنه. این اوستانِ سوغات عسل هسه.
په‌نویس
رج:ایران اوستانون
مسعود ردایی
مسعود ردایی ۴ شهریور ۹۹ جه، تا ۷ بهمن ۹۹، تنکابنِ شهرداریِ سرپرست بیه و بعدش استاندارِ حکم جه، شهردار و محمد زرودیِ جا ره بئیته.
بن مایه
رج:گت مردمون تنکابن رج:تنکابن سیاستمدارون
دیلمی تقویم
گیلکی تقویم اتا باستونی تقویم هسته که گیلان کوهون درون، مردِم وه ره گالشی، دیلمی و گیلانی تقویم نوم جه اشناسنّه.
این تقویم ِترنه سال 17 مرداد ما جه شروع وونه که اتا جشن «نوروز بل» نوم جه اینتا روز دله گیرنه. نوروز بِل معنی وونه، «تَش ِزوونه».
ماهها: نؤروز • کورچ • اریه • تیر • موردال • شریر • امیر • آول • سیا • دیا • ورفنه • اسفندار
امروز:
گیلکی (دیلمی)
منابع
تقویم رج:تقویم
باقرتنگه
باقرتنگه اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و بابلسر شهرستون ِبابلسر شهرستون مرکزی بخش دله دره. باقرتنگه بین دِتا شهر بابلسر و بهنمیر دره و بابلسر جه تبعیت کنه.
کلامک
کلامک اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
منابع
کلامک
فیض‌اله‌آباد
فیض‌اله‌آباد اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِبابل‌کنار بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، بابل‌کنار دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۴۲ نفر (۱۲خانوار) بی‌یه.
منابع
فیض‌اله‌آباد
ژانویه
جونویه (انگلیسی جه: January) اولین ماهی هسته که میلادی تقویم دله دَره. این ماه ۳۱ روز دانّه و بیشتر کشورون دله اولین روزش ره نو سال ِعیید دونّه. ژانویه شمالی نیم‌کره دله خله سرد و جنوبی نیم‌کره دله خله گرم هسته.
دپیته چرخه‌تو
* رج:میلادی ماه
هتی فیدر
هتی فیدر  اتا بریتانیائی وچگونه دراما هسه ۲۰‌۲۰−۲۰‌۱۵ خار بویه.
آسنی
ونه آسنی اتا کیجا زیوش و قصئون ره روایت کانده کا اتا صغیرخنه دله زیوش کانده و خلی نویسائی ره وه ره خش انه.
ممبعئون
انیگیلیسیج ویکیپیدیا
چیرو، آیچی
چیرو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآیچی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۶۸٬۲۱۶ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۶٫۳۴ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۴٬۱۷۵ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۷۰-۱۲-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:آیچی شهرون
۸ دسامبر
8 دسامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 8 دسامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
8
۱۹۹۴
۱۹۹۴ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۹۴ ره سک ِسال دونستنه. این سال کیسه نیّه و سازمان ملل وه ره خانواده سال بنومسته.
منابع
رج:میلادی سال
مین نان
مین نان (ساده چینی جه: 闽南语; سنتی چینی جه: 閩南語; پینیین جه: Mǐnnán Yǔ; Pe̍h-ōe-jī: Bân-lâm-gí/Bân-lâm-gú; که ونه معنی وونه "جنوبی فوجی زوون")، اتا چینی زوون هسته که فوجیون جنوب، گوانگدونگ شرق، هاینان، تایوان و ژجیانگ چین جنوب دله ونجه گپ زنّه.
نرگس کتی
نرگس کتی اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ پیشاتاریخ جه رسنه. نرگس کتی مازرون استان و نکا شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان قره طغان، شمال شرق روستای اطرب هسته. این بنا ۷۸۴۱ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۱-۱۲-۱۷ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نکا تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
لوسیوس سپتیموس سویروس
لوسیوس سپتیموس سویروس اتا سزار بیه روم دله کا ۱۹۳−۲۱۱ میلادی گادر سزار  بیه و روم ره آگیمی هاکرده.
ممبعئون
اینگیلیسی ویکیپیدیا
رج:روم امپراتورون
ایلام اوستان
ایلام اتا ایران ِاوستان‌ها جه هسه که کشورِ جنوب‌غربی طرف کته. این اوستان و عراق ِکشور هم‌سامون هستنه. ایلام جایی بنه دارنه که باستانی دوره، عیلام تمدن دئینه و شه نوم ره این تمدن جا بیته. ایلام مردم اکثریت کورد هستنه و وشون دله عرب و لُر هم درنه. این اوستان کم‌ترین جمیعت ره ایران اوستانون دله دارنه و ۵۸۰٬۱۵۸ نفر اونجه درنه.
منابع
رج:ایلام اوستان رج:ایران اوستانون
چه (فیلم)
چه اتا فیلمی استیون سودربرگ کارگردانی جه و ۲۰۰۸ محصول هسته که چه‌گوارای ِزندگی ره سِراق دِنه. این فیلم دله کوبای انقلاب، فیدل کاسترو، متحد ملل سازمان، بولیوی‌جنگ و خله چیون دیگه که چگوارا جه مرتبط هستنه ره سِراق هِدانه. این فیلم اوسکار جایزه و کن فیلم جایزه دله شِرکِت داشته.
«چ» اتا فیلم بی‌یه که چمران خَوری بی‌یه و این فیلم ِواری بساته بَیی‌یه.
منابع
رج:چگوارا رج:۲۰۰۸ فیلمون رج:آمریکایی فیلمون رج:ایسپانیولی فیلمون رج:استیون سودربرگ رج:انگلیسی فیلمون رج:تاریخی فیلمون رج:ایسپانیایی فیلمون رج:فرانسه فیلمون
ملتفت
ملتفت اتا موسیقی گروهِ نوم هسته که رپ سبک دله فعالیت دارنه. این گروه ره سال ۱۳۸۸ سروش هیچکس بنا هاکرده. دیگه خونش‌کرونی که این گروه دله بمونه، مهدیار آقاجانی، اشکان فدایی، قاف، شاپور، ریویل (مهرک گلستان) و داریوش بینه. این گروهِ موسیقی ویشته سیاسی-اعتراضی بی‌یه و خله هئی جه کایری و همکاری کردنه و اتی دیگر خونش‌کرون، زدبازی سرآدم، وسّه دیس دانه.
بعد این که فدایی شه توییتر دله هیچکش خَوِر بد بنویشته و باته که ونه زن‌پییر مجاهدین خلق عضو هسته، وشون میونه بهم بخرده و هیچکس گروه جه سیوا بیّه. هیچکس شه جوابیه دله فدایی ره چپی بخوندسته و باته که مهدیار دره شه دور نوچه جمع کنده تا اتی فرقه بساجه.
بریم بگردستن
رج:ایرانی رپ
۱۵۲۵
۱۵۲۵ تبری
رج:تبری سال
سایپا فوتوال تیم
سایپا فوتوال تیم اتا ایرانی فوتوال تیم هسه که لیگ یک درون دره و محمود فکری ونه سرمربی هسه
پیتر هانتکه
پیتر هانتکه اتا اتریشی نویسنده هسته که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه آلمانی زوون جه رمان و کچیک آسنی نویسنه.
منابع
رج:اتریش نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون رج:زننه آدمون
ایلیر متا
ایلیر متا دیپلومات و سیاستمدار آلبانیایی است که از ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۷ به عنوان رئیس جمهور آلبانی خدمت کرده است. او از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۲ نخست وزیر آلبانی نخست وزیر بوده است و در سن ۳۰ سالگی جوانترین فرد به عنوان نخست وزیر در تاریخ آلبانی بوده است. متا همچنین به عنوان وزیر امور خارجه از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۳ و همچنین در سالهای ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۰ به خدمت می کرد. او رئیس پارلمان از آلبانی از ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷.
منابع
رج:زننه آدمون رج:آلبانی رییس‌جمهورون رج:آلبانی نخست‌وزیرون
اورامان تخت
اورامان (سروآباد) کوردستان اوستان ره اتا شهر هسته که سروآباد شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۳٬۱۷۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:کوردستان اوستان شهرون رج:سروآباد شهرستان
فولادکلا (بابل)
فولادکلا (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِبابل‌کنار بخش دله دره.
منابع
فولادکلا (بابل)
ولیکی تپه
ولیکی تپه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ خله سال جه رسنه. ولیکی تپه مازرون استان و نکا شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان قره طغان، روستای شهاب الدین هسته. این بنا ۷۸۴۳ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۱-۱۲-۱۷ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
ناخشخنه
ناخشخنه، یا ناخشسره،  اتا بونیاد هسه کا  بیداشتی مراقبتئون سه هسه کا ونه کرکنائون استرمدی و دکتری و دکتری جهازئون  هسه کا ناخشئون ره خدمات دنه.
۲۰ ژانویه
۲۰ ژانویه سالِ بیستمین روز، گریگوری تقویم دله، هسته و این روز دله ۳۴۵ روز سال جه باقی بموندسته (۳۴۶روز کبیسه سال دله).
بریم بگردستن
۲۰
۱۵۲۰
۱۵۲۰ تبری
رج:تبری سال
تراکتور فوتوال تیم
تراکتور فوتوال تیم اتا ابرانی فوتوال تیم هسه که لیگ برتر خلیج فارس دروه دره
این تیم نوم قدیم تراکتورسازی تبریز گتنه ولی بعد ابنکه محمدرضا زنوزی مطلق ونه مالک بیه ونه نوم تغییر هدانه و هسا این تیم نوم، باشگاه فرهنگی، ورزشی، اقتصادی تراکتور تبریز هسه.
کاکرون
رج:ایران فوتوال تیمون
مدیرون
رشید اردبیلی (۵۹–۱۳۵۰)
کانجی (جاپونی خط)
کانجی جا اشتباه نوو.
تراکتور فوتوال تیم
مدیرون
علیرضا نجف لو (۶۳–۱۳۵۹)
کانجی (جاپونی خط)
کانجی ئه‌تا خط هسه که جاپونی زوون ره ونه جا نویسننه.
تراکتور فوتوال تیم
مدیرون
یوسف شفیعی (۶۸–۱۳۶۳)
کریم پاداش (۷۰–۱۳۶۸)
سعید مؤیدفر (۷۴–۱۳۷۰)
کاظم امانی (۸۰–۱۳۷۴)
خسرو عبدالله‌زاده (۱۳۸۰)
داریوش سرخوش (۸۲–۱۳۸۰)
اکبر گهرخانی (۸۴–۱۳۸۲)
اکبر فیاض (۸۵–۱۳۸۴)
خسرو عبدالله‌زاده (۸۷–۱۳۸۶)
محمدحسین جعفری(۹۲–۱۳۸۹)
حمید زینی‌زاده (۱۳۹۲)
جمشید نظمی (۹۳–۱۳۹۲)
سعید عباسی (۹۵–۱۳۹۳)
مصطفی آجرلو (۹۷–۱۳۹۵)
عباس الیاسی (۱۳۹۷)
صادق درودگر (۱۳۹۷)
علیرضا اسدی (۱۳۹۷)
ایوب بهتاج (۱۳۹۷)
عباس الیاسی (۹۸–۱۳۹۷)
غلامرضا صادقیان (۱۳۹۸)
میرمعصوم سهرابی (۹۹–۱۳۹۸)
محمد علیپور (۱۳۹۹)
سجاد سیاح (۱۳۹۹–۱۴۰۰)
جمشید نظمی (۱۴۰۰)
میرمعصوم سهرابی (۱۴۰۰-تاکنون)
۹ دسامبر
9 دسامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 9 دسامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
9
پیرالقیر
پیرالقیر، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، اردبیل ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، بالغلو ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۴۳۲ نفر (۹۶خانوار) بی‌یه.
منابع
پیرالقیر
لوئیز گلیک
لوئیز گلیک اتا آمریکایی نویسنده هسته که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه انگلیسی زوون جه شعر گنه.
منابع
رج:آمریکا نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون رج:زننه آدمون
۱۹۹۳
۱۹۹۳ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۹۳ ره تلا ِسال دونستنه.
منابع
رج:میلادی سال
بلبان‌آباد
په‌نویس
رج:کوردستان اوستان شهرون رج:دهگلان شهرستان
کهنه‌ده
جمعیت
اینتا روستا، فریم دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۲ نفر (۱۸خانوار) بی‌یه.
منابع
کهنه‌ده
اسپاتیفای
اسپاتیفای اتا مبایلی اپ هسته که موزیک پخش کانده.
رج:نرم‌افزارون
لَلـه‌وا
لَـلِه وا (Lale Va) اتا ساز نوم هسته که لَـله چوی جنس جه هسته و تبری موسیقیون دله ونجه کار کانّه. لَـله وا بَییته «لَـله»+«وا» جه هسته.
للوا هفت‌تا بند و شیش‌تا سوراخ داینه که ونه پنج‌تا سوراخ جلو دره و اتا سوراخ پشت
منبع
رج:موسیقی
هلی‌دشت (بابل‌کنار)
هلیدشت اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِبابل‌کنار بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، بابل‌کنار دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۹۲۴ نفر (۲۷۱خانوار) بی‌یه.
منابع
هلیدشت
مریم میرزاخانی
مریم میرزاخانی (فارسی‌ جا: مریم میرزاخانی؛۱۳ اردیبهشت ۱۳۵۶-۲۴ تیر ۱۳۹۶)  اتا ریاضیدان برجسته ایرانی بی‌یه. وه اولین زن و اولین ایرانی هسته که  بتونسته فیلدز مدال ره دست پیدا هاکنه. فیلدز ِمدال که معروف به "ریاضی ِنوبل" هم هسته، با ارزش‌ترین جایزه ریاضیات دله هسته و هر چهارسال یکبار ریاضیدانون برجسته ره اهدا وونه.
میرزاخانی شه کارشناسی ره دانشگاه صنعتی شریف جا و شه مقطع دکتری ره بورده ایالات متحده و دانشگاه هاروارد جا  بهی‌ته. وه سرانجام استادتمام ریاضیات دانشگاه استنفورد بهی‌یه.
بویین سفلی
بویین سفلی کوردستان اوستان ره اتا شهر هسته که بانه شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱٬۵۱۸ نفر جمیعت داشته.
مریم میرزاخانی
بمردن
میرزاخانی سرآخر سرطان سینه وسّه سن چهل سالگی گدر، سال 2017 میلادی برابر با تیرماه 1396 خورشیدی، فوت هاکرده. ونه سرطان سال 2013 دله تشخیص هادا بی‌یه.
بویین سفلی
په‌نویس
رج:کوردستان اوستان شهرون رج:بانه شهرستان
۱۵۲۱
۱۵۲۱ تبری
مریم میرزاخانی
منابع
رج:گت مردمون تهران رج:ریاضیدونا
مجی
جمعیت
اینتا روستا، فریم دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۹۸ نفر (۸۵خانوار) بی‌یه.
۱۵۲۱
رج:تبری سال
مجی
منابع
مجی
کل زمان تپه
کل زمان تپه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ خله سال جه رسنه. کل زمان تپه مازرون استان و نکا شهرستان دله دره. ونه آدرس نکاء، بخش مرکزی، دهستان قره تقان، روستای بهزاد کلا هسته. این بنا ۸۸۰۷ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۳-۱۰ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نکا تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
کوشیرو، هوکایدو
بیرون بگردستن
رج:هوکایدو شهرون
عبدالرزاق گورنه
منابع
رج:تانزانیا نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون رج:زننه آدمون رج:گت مردمون زنگبار رج:انگلیسی نویسندگون
یزد اوستان
یَزد اتا ایران ِاوستان‌ها جه هسه که کشورِ میونه کته و کویرلوت ِبیابون په دره. یزدِ اوستانِ مهم‌ترین شهر نوم هم یزد هسته. این اوستان دله ۱٬۱۳۸٬۵۳۳ نفر درنه و ونه گتی ۷۳٬۴۷۷ ک‌م۲ هسته. این اوستان ِسهم، ایرانِ جی دی پی دله، ۱٫۸ درصد هسته.
منابع
رج:یزد اوستان رج:ایران اوستانون
پیرتاج
پیرتاج کوردستان اوستان ره اتا شهر هسته که بیجار شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۵۲۴ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:کوردستان اوستان شهرون رج:بیجار شهرستان
حسن‌باروق
حسن‌باروق، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، اردبیل ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، بالغلو ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۶۲۱ نفر (۱۵۷خانوار) بی‌یه.
منابع
حسن‌باروق
نید فور اسپیت
نید فور اسپیت اتسری کامپیوتری کا هسته. این کا بلک باکس محصول و الکترونیک آرتز (Electronic Arts) جه هسته.
منابع
رج:کامپیوتری کائون
اواری‌آساهی، آیچی
اواری آساهی اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآیچی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۷۹٬۱۹۷ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۲۱٫۰۳ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۳٬۷۶۶ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۷۰-۱۲-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:آیچی شهرون
انارستان (بابل)
جمعیت
اینتا روستا، بابل‌کنار دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۶۸۰ نفر (۱۹۸خانوار) بی‌یه.
منابع
انارستان (بابل)
۱۰ دسامبر
بریم بگردستن
10
۱۹۹۲
۱۹۹۲ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۹۲ ره شادی (میمون) ِسال دونستنه. این سال کیسه بی‌یه.
منابع
رج:میلادی سال
مازرونی جمه‌ئون
مازرونی جمه‌ئون، مازرونی مردمون جمه ره بررسی کانده. مازرونی مردمون ایران ره شومال دله و مازرون، سمنون، گلستون، تهرون، قزوین و البرز دله زندگی کننه.
بن‌مایه
رج:مازرون فرنگ
کرواسی تاریخی مناطق
منابع
نواحی کرواسی
شرقی مظفر تپه
شرقی مظفر تپه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ تاریخی ـ اسلامی جه رسنه. شرقی مظفر تپه مازرون استان و نکا شهرستان دله دره. ونه آدرس نکاء، بخش مرکزی، دهستان قره طغان، روستای آجند هسته. این بنا ۸۸۰۸ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۳-۱۰ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نکا تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
برده رشه
برده رشه کوردستان اوستان ره اتا شهر هسته که مریوان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱۱۰۰ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:کوردستان اوستان شهرون رج:مریوان شهرستان
۱ (عدد)
۱  یا یک اولین عدد طبیعی و دومین عدد حسابی هسته.
وه فرد هسته.
واودره
واودره اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، فریم دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۹۷ نفر (۳۷خانوار) بی‌یه.
منابع
واودره
سالی بریشا
سالی بریشا یک متخصص مغز و اعصاب آلبانی و سیاستمدار محافظه کار است که از سال ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۷ آلبانیا نخست وزیر نخست وزیر آلبانی و نخست وزیر از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۳ به عنوان دومین رئیس جمهور آلبانی خدمت کرد همچنین رهبر حزب دموکراتیک آلبانی دو بار از ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۲ و سپس در سالهای ۱۹۹۷ تا ۲۰۱۳ بود. تا به امروز، بریشا رهبر بلندپروازانه دموکراتیک و نخست وزیر تنها برای خدمت به دو شرایط کامل است از پایان کمونیسم.
منابع
رج:زننه آدمون رج:آلبانی رییس‌جمهورون رج:آلبانی نخست‌وزیرون
توپ‌آغاج (کردستان)
توپ آغاج کوردستان اوستان ره اتا شهر هسته که بیجار شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱٬۶۴۵ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:کوردستان اوستان شهرون رج:بیجار شهرستان
یاکوبوس فانت هوف
یاکوبوس هنریکوس وانت‌هوف (بزائه‌یِ ۱۸۵۲ – بمرده‌یِ ۱۹۱۱) اتا هلندی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۰۱ میلادی، شیمی ِدینامیکِ قوانین ره بفهمستن و اسمزی راه‌حل هدائن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
نید فور اسپید (فیلم)
نید فور اسپید اتا اکشن ِفیلم هسته که سال ۲۰۱۴ ِمحصول و آمریکاشِنه. وه ره اسکات وا کارگردانی، جورج گتینز و جان گتینز نویسندگی و دریم‌ورکس تهیه‌کنندگی هاکِردنه. این فیلم دله آرون پال اتا خیابونی مسابقه‌ی ِرانندوئه که ونه نوم "توبی مارشال" هسته. وه اتا مسابقه که آمریکا دور هسته شرکت کانده تا شه رفق ِانتقام ره شه رقیبون جه بَیره. این فیلم دنیا دله سرجمع ۲۰۳ میلیون دلار بروته بیّه ولی ونه بودجه بساتن وسّه ۶۶ میلیون دلار بی‌یه.
یاکوبوس فانت هوف
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:هلند شیمی‎دون رج:۱۸۵۲ بزائه‌ئون رج:۱۹۱۱ بمرده‌ئون
نید فور اسپید (فیلم)
منابع
رج:انگلیسی فیلمون رج:۲۰۱۴ فیلمون رج:آی‌مکس فیلمون رج:اکشن فیلمون رج:آمریکایی فیلمون رج:وارنر برارون رج:تاچ‌استون پیکچرز رج:دریم‌ورکس رج:ماشین‌کا رج:نید فور اسپیت
دشمه ره چی بویه؟
آسنی امبس بوه:
2043 دله بنه دووشائون خلی بونه و دولت اتا زرح ره اجرا کانده کا ونه دشت تینار اتا وچه داشته بوئن ، اتا زنا کا ونه نوم کارن ست من بیه هفتا وچه باشته(بزائه) و بمرده. وچون گت ببا اتا طرح دنه و هر کدیم وچون ره اتا هفتک روجون جا نوم هادائه .و هر که قارر بیه شه روج دله بورن درگا و ..........
صاحب (شهر)
صاحب کوردستان اوستان ره اتا شهر هسته که سقز شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۳٬۱۰۱ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:کوردستان اوستان شهرون رج:سقز شهرستان
ورمزآباد
ورمزآباد اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، فریم دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۷۲ نفر (۷۵خانوار) بی‌یه.
منابع
ورمزآباد
امیل فیشر
هرمان امیل فیشر (بزائه‌یِ ۱۸۵۲ – بمرده‌یِ ۱۹۱۹) اتا آلمانی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۰۲ میلادی، شکر و پورین ِشیمیایی ترکیبات سر کار هاکردن  وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آلمان شیمی‎دون رج:۱۸۵۲ بزائه‌ئون رج:۱۹۱۹ بمرده‌ئون
بالاگنج‌افروز
بالاگنج‌افروز اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِبابل‌کنار بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، بابل‌کنار دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۴۵۴ نفر (۱۴۰خانوار) بی‌یه.
منابع
بالاگنج‌افروز
ماتر
ماتر (matər) یا ماتور (انگلیسی جا: Engine) اتا دسگاه ره گننه که انرجیِ جا میکانیکی حرکت تولید کنّه. الکتریکی ماترون، الکتریکی انرجی جا حرکت تولید کنّنه، پنوماتیک ماترون فشورده هوای جا، مولکولی ماترون (میوزینِ واری) عضولاتِ دله‌ی انرجیِ جا حرکت درس کنّنه.گرمائی ماترون دو نوع تقسیم بوننه ، دله سوج ماترون(فارسی: درون سوز) دیزل ماترِ جور یا دیا سوج ماترون ( فارسی: برون سوز) بوخار ماترِ واری که سوخت ره سوزنن تا ونه جا حرارت بئیرن و بعدن إینتا حرارتِ جا حرکت تولید هاکنن.
باستون روزگار دله
قدیمونِ دورونِ دله ، ماترِ نیرو ره ، آدم ، حیوونون ، ئو ، واء و بوخار تأمین کردنه. آدمونِ نیروی جا أتی ساده ماترونِ دله ( چرخ لنگر یا عصاری چرخ واری ) استفاده بییه ، این سیستمونِ اصول اینتی بییه که کم هاکردنِ سیستمِ سورعتِ جا نیرو ره چند بیروبیر کردنه. إتی سیستمون ،یونانِ باستونِ دله ،کشتی ئونِ جرثقیلِ وسّه کار شییه و رومِ باستونِ دله ئوءِ پومپ و قلعه ئونِ لوشِ ( گت دروازه ) وسّه کار زونه. کم کم پیش بوردنِ جوامعِ جا، ماترونِ نیروی منابع دَگِرسّه و دیگر منبعون (اسب و احشام دسّوری ) آدمون جا ره بَئیتنه. دِرِس اولین قرنِ مسیحِ بموئنِ جا بییه که احشام و اسب جا أسّیو و تراشکاری دسگاهونِ سِر کار بییته بَینه.
موسلمونِ طلائی دؤرون
موسلمونِ مندسون بمونه سدّ و ئوبندون ره به عونوان أتا جدید منبعِ انرجی مؤرفی هاکردنه و أسّیو و ئو پومپِ سِر إیان منبعون ره کار بَییتنه وهمینتی چرخ دنده ره شه أسّیو و ئو پومپِ طراحیِ دله کار بَوردنه. إتی نوبیاردی ایده‌ئون، موسلمونِ صنعتی سیستمِ دله خله کار بورده و خله صنعتی موشکلات ره که قبل‌تر موتعارف واری نشنسه حل بووشه ره قابل اجراء هاکرده.
1200 میلادی سالِ دله بدیع الزمانِ جزری بیمو اتا میل لنگ - شاتونِ سیستم ره اولین کَش جهانِ دله طراحی هاکرده و أتا ئوِپومپ ، اینتاءِ جا بساته. 1551 میلادی سال دله هم تقی الدین شامی أتا اولیه بوخارِ توربین ره مؤرفی هاکرده و ونه طرح ره شه کتابِ دله بیارده که جیوانّی برانسا هم اینتا طرح ره 1629 دله بساته.
قرن سیزدهومِ میلادیِ دله ، چینی ئون اولین کَش جامدِسوخت ره شه موشکای دله کار بَوِردنه. اینتا سوخت اسلحه ئونِ باروت جا دِرِس بئی بییه و إیان ماترون هم أتا جور دله سوج ماتر به حساب إمونه. اینتا ماترِ موشکل این بیه که نتونسّه شه تولیدی توان ره حفظ هاکنه و أتی که ونه روشن بئیین بگذشته بیبو ، شه ماکزیموم توان ره از دس دائو به اصطلاح خِته ولی بومب ره بتونسه خله سریع، دوشمنونِ سنگرونِ دله بنشونّه و اینِ وسّه  جنگونِ دله خله کار إمو. بعد اینکه اینتا وسیله چین دله بسات بئییه أنّه نگذشته که تا اروپاءِ دله هم بوره.
صنعتی إنقلاب
واتِ بوخارِ ماتر، اولین نوعِ  بوخارِ ماتر بیه که ونه دله ، بوخارِ کوسِ (فشار) جا (که أت کمه أتموسفر کوسِ تون ویشته بیه) أتا پیستون ره حرکت داننه. 1712 میلادیِ دله نیوکامن اینتا ماتر ره ارتقاء هدائه و اولین عملیاتی وسیله ره که ونه جا بشنسه کارِ مکانیکی بَییتن ره بساته.
گرمائی ماتر
[[File:4StrokeEngine Ortho 3D Small.gif|thumb|left|225px| أتا أنیمیشن که « 4 زمانه دله سوج ماترونِ » بسوتنِ چرخه ره سراق دنه :
1.دَشنّی‌یَن - Induction
سوختِ دله بموئن
2.دَکوسی‌یَن - Compression
فشورده بئی‌ین
3.بَسوجی‌یَن - Ignition
سوخت ره تَش بَکشی‌یَن
4.دَییشتَن - Emission
دی ره دَر هکردن ]]
احتراقی ماتر
اتا سری گرمایی ماترون ره گننه که تش بئیتنِ جا گرمایی که ماترِ راه دمبدائنِ وسّه ضرورت داینه تأمین بونه.
دله سوج ماتر
دله سوج ماتر، أتا واری گرمایی ماترون ره گننه که سوخت ره أتا اوکسید گرِ جا أتا در دَوِس محفظه ی دله سوزننه ،همینِ وِسّه وه ره گننه دله سوج ماتر. اینتی ماترون دله گرما و کوسی(فشاری) که گازِ بسوتنِ جاایجاد وونه پیستون ره پس زنّه. اینتا نیرو ره موستقیمن پیستونِ جا گیننه و دَوسّه به ماتر کاربورد  مونتقل بونه و اینتی،انرجی ره به مکانیکی کار بدل کننه.
دیا سوج ماترون
دیا سوج ماترون (انگلیسی جا:EC engine) هم أتا واری گرمایی ماترون ره گننه که إیان دله ی ماده ی کار، حرارت ره ماترِ دیاورِ جا ، ماترِ بدنه تون گینه. أینتی ماترونِ دله یِ ماده یِ کارِ جا ، گرمایی انرجی ره از طریق فرایندایی که ماتر دله پیش وینی بئییه به مکانیکی حرکت تبدیل کننه.
همدان اوستان
همدانِ اوستان اتا ایران ِاوستان‌ها جه هسه که ونه مهم‌ترین شهر نوم هم همدان هسته. این اوستان دله ۱٬۷۵۸٬۲۶۸ نفر جمیعت درنه و ونه گتی ۱۹۳۶۸ ک‌م۲ هسته. همدان خله قدمت دارنه و مادهایِ تمدن و امپراتوری اونجه شکل بیته و همدان اون گدر «هگمتانه» یا «اکباتان» نوم داشته. هنتا شیرسنگی موجستمه اون دوره جه یادگار کته. همدان دله علیصدر غار و بوعلی سینایِ مزار هم قرار دارنه. این اوستان دله اسا تورک، کورد و فارس هئی جا زندگی کننه. همدان، شیش‌تا اوستانِ میونه کته و هچّی خارجی سامون ندارنه.
حاج موسی تپه (طوس‌کلا)
حاج موسی تپه (طوس‌کلا) اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ خله سال جه رسنه. حاج موسی تپه (طوس‌کلا) مازرون استان و نکا شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان قره طغان، روستای طوسکلا هسته. این بنا ۸۸۰۹ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۳-۱۰ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
ماتر
الکتریکی ماتر
أتا الکتریکی ماتر ، الکتریکی انرجی جا استفاده کنّه تا ونه جا مکانیکی انرجی تولید هاکنه. معمولن إیانِ دله یِ مغناطیسی میدان و رسنّه ئونِ حامل الکتریکی روش (جریان الکتریکی) برهم کونش جا فعالیت کننه. ونه معکوس بئی روندِ جا بَشِنه مکانیکی انرجیِ جا برق دِرِس هاکنن که این فرآیند ره دینام دله کار وَرِنّه. کششی ماترون (Traction Motors) هم بتوننه هم دینام واری عمل هاکنن و همین وِسّه جاهایی که إیان دله هر دو منظور تولید برق و تولید مکانیکی انرجی وجود داینه کار شونه. الکتریکی ماترون ، خله جادَکِت هسّنه و وشون ره بَشنه خله کاربورد های دله مثل صنعتی فن ، پومپ ، لوکَش ( بالابر) ، ماشین بجار (ماشین ابزار) ، خنه ی لوازم برقی ، برقی دَس بجارون ( ابزار های مبتنی بر نیروی برق ) ، کامپیوتر نوری درایو دله و خله دیگر جائون بدیََن.
حکیم‌قشلاقی
حکیم‌قشلاقی، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، اردبیل ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
ماتر
منبعون
رج:فیزیک
حکیم‌قشلاقی
جمعیت
اینتا روستا، بالغلو ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۳۱۲ نفر (۲۶۸خانوار) بی‌یه.
منابع
حکیم‌قشلاقی
حاج موسی تپه (طوس‌کلا)
په‌نویس
رج:نکا تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
همدان اوستان
منابع
رج:همدان اوستان رج:ایران اوستانون
هوکوتو، هوکایدو
بیرون بگردستن
رج:هوکایدو شهرون
علی‌جان شمشیربند
علیجان شمشیربند (بزائهٔ ۱۳۲۷ روستای ولویه ساری) ساری اسلامی شورا عضو (چهارم و پنجم دوره) هسته.
بن‌مایه
رج:گت مردمون ساری رج:ساروی سیاستمدارون
طلوت
طلوت اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِبابل‌کنار بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، بابل‌کنار دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۰۸۸ نفر (۳۱۲خانوار) بی‌یه.
منابع
طلوت
ئلئائیج زنون
زنون پارادوکس‌ها گاتنه واقعیت یا قابل اندازه بَیتن هستنه یا نینه: اگه اندازه ندارنه که پس وجود ندارنه ولی اگه اندازه دارنه، تومبی وه ره اتا خط واری تقسیم هاکنیم. اگه ات‌چی تقسیم‌پذیر بوئه، تونده تا بی‌نهایت وه ره تیکه-تیکه هاکردن. پس دنیایِ تموم چی بی‌نهایت جه تقسیم وانّه. وه اینتی نتیجه گیته که واقعیت وحدت دارنه و همه‌چی اتا اصل هستنه و حرکت اصلاً غیرممکن هسته و اِما فقط خیال کامبی که تغییر وجود دارنه و دَرمی حرکت کامبی. وه همین‌جور نتیجه گیته که پنج‌تایی حس‌ها جه نتومبی واقعیت ره درک هاکنیم و فقط عقل‌پشتی تومبی واقعیت ره دونیم.
پارادوکس
استدلال دله ات‌سری فرض اولیه دارمی که ونه وشون سر توافق هاکنیم، بعد استدلالِ روش هم ونه درست بائه تا نتیجه هم درست در بئه. اسا اگه مطمئن بائیم که امه فرضیات و استدلالِ روش صحیح هستنه، ولی نتیجه قابل قبول نوو، وه ره گانّه پارادوکس.
منابع
رج:پیشاسقراطی فیلسوفون
سنته (سقز)
سنته (سقز) کوردستان اوستان ره اتا شهر هسته که سقز شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۸۰۵ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:کوردستان اوستان شهرون رج:سقز شهرستان
آمریکای کنفدراسیون
آمریکایِ کنفدراسیون ِایالات یا آمریکایِ مؤتلفه ایالات یازّه‌تا جنوبی ایالت نوم بی‌یه که آمریکای متحده ایالات جه میون سال‌های ۱۸۶۱ تا ۱۸۶۵ میلادی سیوا اداره بینه.
منابع
رج:آمریکا دله‌یی جنگ رج:آمریکا رقد بورده کشورون رج:امریکا تاریخ رج:سوایی‌خاهون رج:رقد بورده کنفدراسیون‌ها
هرمزگان اوستان
هرمزگان اتا ایران ِاوستان‌ها جه هسه که ونه مرکز شهر بندر عباس هسته. این اوستان دله ۱٬۷۷۶٬۴۱۵ نفر جمیعت درنه و ونه گتی ۷۰٬۶۹۷ ک‌م۲ هسته. هرمزگان نوم ره تنگه هرمز سر جه بیتنه که اتا مهمِ ئو-راه هسه که خلیج فارس و عمان دریا ره وصل کنده. این تنگه استراتجیک ناحیه هسته و ونه دله ات‌خله جزیره کتنه که هرمزگانِ اوستان شنه؛ گت‌ترین جزیره قشم هسته و کیش هم وشون دله ویشته اسم درهاکرده. ابوموسی، گت تنب و خورد تنب هم این اوستانِ جزایر هستنه که عربی متحده امارات وشون سر بخاستی دارنه.
منابع
رج:هرمزگان اوستان رج:ایران اوستانون
۱۹۹۱
۱۹۹۱ میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۹۱ ره گسفن ِسال دونستنه. این سال پنج‌شمبه جه شروع بیه و کیسه نیّه.
منابع
رج:میلادی سال
سیاه‌دشت سفلی
سیاه‌دشت سفلی اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
۱۴۲
سال صد و چـِل و دِ تبری که سال 9 - 10 هجری شمسی جه برابری کانده.
سیاه‌دشت سفلی
جمعیت
اینتا روستا، فریم دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۱۹ نفر (۵۲خانوار) بی‌یه.
۱۱ دسامبر
11 دسامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 11 دسامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
سیاه‌دشت سفلی
منابع
سیاه‌دشت سفلی
۱۴۲
منابع
رج:تبری سال
۱۱ دسامبر
بریم بگردستن
11
ربیع تپه
ربیع تپه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ خله سال جه رسنه. ربیع تپه مازرون استان و نکا شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان قره طغان، روستای بهزاد کلا هسته. این بنا ۹۳۴۶ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۵-۰۷ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نکا تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
یوش
یوش اتا مله نوم هسته که نور شهرستان دله دره. این مله ونه گتِ شاعر، نیما یوشیج، وسّه معروف هسته. نیمایِ پییری سِره‌خِنه اسا این مله دله اتا توریستی مکان هسته.
منابع
رج:نور شهرستون روستائون
قدس
قدس یا اورشلیم شهری هسته که اسرائیل و فلسطین میون کته.
مذهبی وضعیت
این شهر اتا مقدس شهر ابراهیمی ادیان وسّه هسته. یهودیون وه ره شه تاریخی و مقدس ِنیشتگا دونّه و وشون ِبعضی مقدس اماکن این شهر دله دره (ندبه دیفار واری)، مسیحیت دله شهری هسته که عیسی مسیح صلیب دکشی بیّه و اونجه چال بیّه، اسلام درون هم مقدس هسته و محمد اینجه جا معراج هاکرده و اولین قبله بی‌یه و مسلمون‌ها وه ره شه سومین مقدس شهر دونّه.
تاریخی وضعیت
اورشلیمِ منطقه مذهبی اهمیت باعث بی‌یه که خله گادِر این منطقه ادیان مختلفِ جنگی میدون بوائه. صلیبی جنگون ات‌سری نبرد نوم هسته که اسلام و مسیحیتِ په‌روون میون چن قرن دمباله داشته. این منطقه ره پیش از جهونی جنگون بریتانیایِ قیومیت شه میس دله داشته ولی وشون که بوردنه، عربون و مهاجرِ یهودون این ملکِ وسّه اَی جنگ دَکِتنه.
سیاسی وضعیت
اورشلیم وسّه اسرائیلیون و فلسطینیون خله سال هسته که اختلاف دارنه. هر دِ وَر این شهر ره شه نیشتگا دونّه. طبق قراردادهایی که دِ سمت داشتنه، این شهر ونه دِ قسمت شرقی-غربی جه رَسِد بوائه ولی اسرائیلیون این پیمون ره بشکنینه و اسا تموم شهر وشون دَس دره ولی بجز آمریکای متحده ایالات، هیچ کشوری این شهر ره بعنوان اسرائیلِ نیشتگا برسمیت نشناسی‌یه.
منابع
رج:آسیا نیشتگائون رج:فلسطین شهرون رج:اسرائیل شهرون
تاکاهاما، آیچی
تاکاهاما اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآیچی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۳٬۴۶۷ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۳٫۰۰ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۳٬۳۴۴ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۷۰-۱۲-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:آیچی شهرون
هژمونی
هژمونی یا اقتدار اتا مفهوم هسته که ات‌سری ره توصیف کانده که ات‌سری دیگه سَر تسلط دارِن ولی وشون ره زور ناوِّن و وشون ِرضایت جه شه تسلط ره دمباله هادِن.
آنتونیو گرامشی، که اتا مارکسیست و سوسیالیست بی‌یه، اولین کسانی جزء هسته که این عبارِت جه استفاده هاکردنه. وه گانه بورژوایی طبقه که مردمون سَره هژمونی داره فقط وشون سیاسی سیستم ره تعیین نَکانده بلکه وشون اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مسائل ره هم اتجور طبیعی وضعیت جه تبدیل کانده.
هژمونی بین‌المللی روابط دله استکبار واری وانه و اتا ابرقدرت جه منجر وانه که تموم کشورون دله هیچ رقیبی نداره. بعضی متحده ایالات آمریکا ره سرد جنگ ِپه هژمونی‌دار دونّه.
منابع
رج:جامعه‌شناسی رج:سیاسی علوم رج:حکومت روشون رج:مارکسیسم
سوانت آرنیوس
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:سوئد شیمی‎دون رج:۱۸۵۹ بزائه‌ئون رج:۱۹۲۷ بمرده‌ئون
ایدی راما
ایدی راما یک سیاستمدار، نویسنده، نویسنده و بازیکن بسکتبال سابق آلبانیایی است که ۴۲ نخست وزیر آلبانی و وزیر امور خارجه (آلبانی) [[وزیر امور خارجه از سال ۲۰۱۳ و ۲۰۱۹ میلادی بوده است. راما از سال ۲۰۰۵ نیز رئیس حزب سوسیالیست آلبانی بوده است. پیش از انتخاب وی به عنوان نخست وزیر، راما تعدادی از پست های دیگر را برگزار کرد. او در سال ۱۹۹۸ وزارت فرهنگ (آلبانی) وزیر فرهنگ، جوانان و ورزش منصوب شد، موقعیتی که تا سال ۲۰۰۰ برگزار شد.
منابع
رج:زننه آدمون رج:آلبانی نخست‌وزیرون
کامیاران
کامیاران کوردستان اوستان ره اتا شهر هسته که کامیاران شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۵۷٬۰۷۷ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:کوردستان اوستان شهرون رج:کامیاران شهرستان
سیاه‌دشت علیا
سیاه‌دشت علیا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
منابع
سیاه‌دشت علیا
قروه
قروه کوردستان اوستان ره اتا شهر هسته که قروه شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۷۸٬۲۷۶ نفر جمیعت داشته.
مرکزی اوستان
منابع
رج:ایران اوستانون
قروه
په‌نویس
رج:کوردستان اوستان شهرون رج:قروه شهرستان
ویلیام رمزی
ویلیام رمزی (بزائه‌یِ ۱۸۵۲ – بمرده‌یِ ۱۹۱۶) اتا بریتانیای شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۰۴ میلادی، نجیب گازون ِکشف و مندلیف جدول دله وشون جا ره پیدا هاکردن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
روشنق
روشنق، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، اردبیل ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
منابع
روشنق
الئا
الئا اتا کهنه شهر نوم هسته که مگنا گراسیا منطقه دله دره و تیرنی ِدریایِ کناره دره. این شهر ره یونانیون حدود ۵۳۸–۵۳۵ پیش از میلاد بساتنه. این شهر دله اتا فلسفی مکتب راه دکته که پارمنیدس و زنون الئایی اونجه پرورش پیدا هاکردنه.
تاریخ
اونتی که هرودوت گاته، سال ۵۴۵ قبل از میلاد ات‌سری یونانی که فوسیایِ شهر دله دَیینه، جایی که اسا ترکیه هسته، توسط هخامنشیون محاصره بَیینه و فرار هاکردنه و ئو راه بوردنه مدیترانه دله گوم بَینه. ئو وشون ره شه همراه تا ایتالیایِ سواحل بَورده و اونجه هایلا (Heyle) شهر ره بساتنه که بعدته اله‌ئو و الئا نوم ره بَیته.
منابع
رج:یونان رقدبورده شهرون
خضر تپه
خضر تپه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ خله سال جه رسنه. خضر تپه مازرون استان و نکا شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان قره طغان روستای شهاب الدین هسته. این بنا ۹۳۴۷ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۵-۰۷ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نکا تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
کانی‌دینار
کانی‌دینار کوردستان اوستان ره اتا شهر هسته که مریوان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱۳٬۰۵۹ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:کوردستان اوستان شهرون رج:مریوان شهرستان
۱۲ دسامبر
12 دسامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 12 دسامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
12
شاهرضاگاوزن محله
جمعیت
اینتا روستا، بابل‌کنار دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۵۷۱ نفر (۱۸۰خانوار) بی‌یه.
منابع
شاهرضاگاوزن محله
لرستان اوستان
لُرستان یا لورستون اتا ایران ِاوستان‌ها جه هسه که خرم‌آباد ونه گت‌ترین شهر و مرکز هسته. این اوستان دله ۱٬۷۶۰٬۶۴۹ نفر جمیعت درنه و ونه گتی ۲۸٬۲۹۴ ک‌م۲ هسته. این اوستان دله مردمون ویشته لوری زوون جه گپ زننه و شیعه هستنه.
منابع
رج:ایران اوستانون
کانی‌سور
کانی‌سور کوردستان اوستان ره اتا شهر هسته که بانه شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱٬۲۸۴ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:کوردستان اوستان شهرون رج:بانه شهرستان
رسکت سفلی
رسکت سفلی اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
۱۹۹۰
منابع
رج:میلادی سال
رسکت سفلی
جمعیت
اینتا روستا، فریم دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۸ نفر (۱۷خانوار) بی‌یه.
منابع
رسکت سفلی
زناکان جنگ دله
زنائون جنگ دله (انگلیسی جا: Women in war) حضور داشتنِ تجربیات متنوع بی‌یه. تاریخی دید جا زنائون اصلی نقش ره سره‌ایی جبهه دله داشتنه. تاریخ طول دله، اتی ارتشی زنائون جا ره که شه جنگی مأموریتون ره عهده داشتنه، آشپزی و لباس بشستن واری نقشون همراه جا، اردوگاه دله رابط حساب هم همراهی کاردنه. وشون پزشکی خدمات کاردنه، سربازون‌سه پزشکی تجهیزات آماده کاردنه. استرمدی (=پرستاری) هم ات‌تا مهم تقش بی‌یه که زنائون این نقش ره عهده گیتنه.
الجزایرِ جنگ
ویشته مسلم زنائون که فعال نقش الجزایر استقلال جنگ دله داشتنه میهنی آزادی‌بخش جبهه (الجزایر) دله بینه. فرانسویون هم مسلم زنائون ره جنگی فعالیتون دله کار زونه. ولی وشون فعالیتون میهنی آزادیبخش جبهه واری گسترده نیه. ثبت‌بئی آمارون سر، کایری‌کرون(=مشارکت‌کنندگان) زنائون در الجزایر استقلال جنگ دله به ۱۱۰۰۰ نفر رسی‌یه، البته اصلی آمار ممکن هسه خله ونه جا ویشته بائه.اینتا جنگ زنائون کایری‌کرون دِ دسته بینه، باسواد و تحصیل‌هاکرد زنائون که حدود ۲۰ درصد را تشکیل دانه و کم‌سواد و روستایی زنائون که کامل سواد بخوندستن و بنویشتن وسه نداشتنه و این دسته حدود ۸۰ درصد بقیه ره تشکیل دانه. دسته دوم زنائون همون مناطقی که زندگی کاردنه آزادی‌بخش جبهه‌سه عملیات کاردنه.
بن‌مایه
رج:جنگ
غسان مسعود
غسان مسعود سوریه‌ای بازیگر هسته. وه 20 سپتامبر سال 1958 طرطوس دله دنیا بموئه. ونه معروفترین فیلمون جه کینگدوم آف هیون (= پادشاهی بهشت) بی‌یه که این فیلم دله صلاح‌الدین ایوبی ِنقش ره داشته. وه ابوبكر ِرُل ره عمر سریال دله هم داشته. وه اکسدوس: گادز اند کینگز دله هم ریدلی اسکات جه کایری (= همکاری) هاکرده. وه کاراییبین: ات وردز اند (= دزدان دریایی کاراییب: پایان دنیا) دله هم نقش داشته. ولی وه سیریانا دله قبول نکارده نقش داره چون ونه نظر این فیلم ضدعربی بی‌یه. وه اتا مِلّا نقش ره هم کورتلار وادیسی: عراق (= آشیانه گرگ‌ها: عراق) دله داشته که اتا ترکیه‌ای فیلم بی‌یه.
پانویس
رج:گت مردمون سوریه رج:بازیگرون رج:زننه آدمون
کیتامی، هوکایدو
کیتامی اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهوکایدو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۲۷٬۳۲۸ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱٬۴۲۷٫۵۶ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۸۹٫۲ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۶-۰۳-۰۵ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:هوکایدو شهرون
ببر تپه
ببر تپه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ خله سال جه رسنه. ببر تپه مازرون استان و نکا شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان قره طغان، روستای امامیه هسته. این بنا ۹۳۴۸ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۲-۰۵-۰۷ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نکا تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
آدولف فون بایر
آدولف فون بایر (بزائه‌یِ ۱۸۳۵ – بمرده‌یِ ۱۹۱۷) اتا آلمانی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۰۵ میلادی، کربنی شیمی سر کار هاکردن وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:آلمان شیمی‎دون رج:۱۸۳۵ بزائه‌ئون رج:۱۹۱۷ بمرده‌ئون
مالوجه
مالوجه کوردستان اوستان ره اتا شهر هسته که قروه شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۲۶۹۰ نفر جمیعت داشته.
هانری مواسان
هانری مواسان (بزائه‌یِ ۱۸۵۲ – بمرده‌یِ ۱۹۰۷) اتا فرانسهی شیمی‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۰۶ میلادی، الکتریکی کوره و فلوئور ِسیوا-هاکردن  وسّه، نوبل شیمی جایزه ره بیته.
منابع
رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون رج:فرانسه شیمی‎دون رج:۱۸۵۲ بزائه‌ئون رج:۱۹۰۷ بمرده‌ئون