cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ایسپانیا
ایسپانیا یا اسپانیا اتا کشور هسه که اروپا قاره شنه و ایبری جزیره‌مونا دله دره. اسپانیا اروپایی کشورونی جه هسه که اتا قاره دیگه پَلی درنه و آفریقا جه همسایه هسته، حتی ونه اتا ایالت (قناری جزیره) افریقا دله حیساب انه.
تمدن‌های ایبری، باسکی و سلتی اولین کسایی بینه که ایبری ِمنطقه دله هنیشتنه. حدود ۲۰۰ سال پیش از میلاد روم امپراتوری وشون منطقه ره بَییته و اوایل قرون وسطی ژرمنون ایبری ره بییتنه. وشون په هم مورها ایبری ره حمله هاکردنه. مسیحیون تدریجاً ایبری دله حاکم بَینه و همون گادِر که کریستوف کلمب بتونسته آمریکا قاره ره کشف هاکنه، مورها سقوط هاکردنه. دریانوردی جه ایسپانیا اتا گتِ امپراتوری بساته که لاتین امریکا دله مهاجرونی زیادی داشته و اونجه کشورون زیادی ره استعمار کارده. این امپراتوری ره ناپلئون فتح هاکرده ولی ونه شکست بخاردن په، ایسپانیایِ مردمون شورش هاکردنه و اقلیتون اصلی دولت ره هاپتنه و شه وسّه سیواخائی هاکردنه.
پیش از جهونی جنگ دوم اتا فاشیستی حکومت کار سر بموئه که اقلیتون ره سرکوب کارده ولی جهونی جنگ تموم بیّن په هم وه باقی بموندسته چون غربیون ترسینه اگه وه ره دَرهاکنن، کمونیسم ایبری ِمنطقه دله رشد هاکنه. همینسه هَنتا ایسپانیا دله حکومت مشروطه سلطنت هسته و کشور اتا نمایشی شاه دانّه.
ایسپانیا مردم خله زبونون ره گنش کنّه، ونه مردم ویشتر ایسپانیولی زبون، که اینتا کشورِ رسمی زبون هسه، ره بلدنه. ولی ونه چندتا ایالتون دله زبونون دیگه هم گنش بونه. کاتالونیا و والنسیا ایالت دله کاتالونی، باسک ایلت دله باسکی و گالیسیا ایالت دله گالیسیایی زبون گنش بونه. این کشورِ گت‌ترین مذهب هم کاتولیک مسیحیت هسته ولی بی‌دین هم خله درنه.
ایسپانیا اتا توسعه‌یافته کشور و دِنیایِ نوزدهمین گتِ اقتصاد (از لحاظ ناخالص تولیدات) هسته. این کشور اسا متحد ملل سازمان، ناتو و اروپای اتحادیه دله عضو هسته.
نوم
هیسپانیا اتا رومی ریشه دانّه ولی ونه معنی دقیقاً مَیّن نی‌یه. هیسپانیا شاید یونانی دله هیسپریا جه بییت بائه که «غرب سرزمین» یا اتی ادبی‌ته یعنی «خورشیدِ مار بوردِن سرزمین» معنی هاده.
هیسپانیا بتونده پونیکی دله ای-شپانیا یعنی «آغو (= خرگوش) سرزمین» بائه. اینجه‌ی قدیمی سکه‌ئون هم آغو عکس دارنه. این زوون دله ایشپانیا لو یا تِک معنی هم دنه که بتونده ایبری ِجایگاه ره اشاره داره. باسکی دله هم ازپانا سامون‌لو معنی دنه.
هیسپانیا ایبریایی دله هیسپالیس معنی «غربي دنيايِ شهر» ره دنه. خسوس لوییز کونخیلوس گاته اسپن يا اسپای فنیقی دله «ذوب و شکل‌دهی فلز» هسته.
آدم‌مونائون گدر
ایبریِ کوهون دله ۱/۲ میلیون سال پیش آدم‌مونائون زندگی کاردنه. ۳۵۰۰۰ سال پیش اولین آدمون شمال جه دکلستنه ایبری دله. آلتامیرا دله حدود ۳۵۶۰۰ تا ۱۳۵۰۰ سال پیش از میلاد آدم‌مونائون زندگی کاردنه و نقاشیون معروفی ره بکشینه که اسا خله هارشاکر دارنه.
ایبریایی‌ها و سلت‌ها اولین آدمونی بینه که اینجه ساکن بینه. ایبریایی‌ها مدیترانه سواحل دله شمال شرق تا جنوب شرق جه دیینه. باسکی‌ها هم کمی پئی‌ته پیرنیس ِغربی کوه‌ها ره اشغال هاکردنه.
قطعنومه ۸۱۸ امنیت شورا
قطعنومه ۸۱۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۴ آوریل ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره موزامبیک هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۱۹۸‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
ایسپانیا
روم و گوتیک گدر
ات‌سری جنگ که پونیک جنگ نوم جه معروف هستنه، باعث بَینه روم میون سال‌های ۲۱۰ تا ۲۰۵ پیش از میلاد کارتاژِ تجارت‌خنه‌ئون ره وشون دَس جه دربیاره. دِ قرن طول بکشی‌یه که ایبری ره رومیون فتح هاکنن و این گدر جه شیش قرن وه ره شه میس دله داشتنه.
مرادلو (بیله‌سوار)
مرادلو ، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، بیله سوار ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
ایسپانیا
روم و گوتیک گدر
رومیون شه حکومت گدر ایبری دله قانون بنویشتنه و جاده بساتنه تا شه حکومت ره قوی‌ته دارن. سلتی مردمون ِفرهنگ (که ایبریِ اصلی ساکنون بینه) کم‌کم رومیون واری بیّه و وشونِ گت-گتون رومی والیونِ سلطنت ره کومِک کاردنه و اشراف دله راه پیدا هاکردنه. رومیون ایسپانیا جه بعنوان اتا تلمبار استفاده کاردنه که هرگدر خِراک کم یاردنه اونجه جه شه وسّه گیتنه و یاردنه. ایسپانیایی بنادر این گدر طلا، پشم، روغن زیتون و شراب صادر کاردنه. هادریانوس، تراژان و تئودئوس اول سه‌تا ایسپانیایی آدِم بینه که رومِ شاه بَیینه و همچنین سنکا این منطقه‌یِ گتِ فیلسوف بی‌یه. مسیحیت قرن اول پس از میلاد ایبری دله راه پیدا هاکرده و قرن دوم میلادی ونه په‌روون خله خله زیاد بَیینه. اکثر فرهنگ، زوون، رسوم و ویژگیونی که اسا ایسپانیایی فرهنگ دله وجود دانّه، این دوره جه تأثیر بَییته.
مرادلو (بیله‌سوار)
جمعیت
اینتا روستا، گوگ تپه ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۷۰۷ نفر (۱۳۴خانوار) بی‌یه.
منابع
مرادلو
ایسپانیا
روم و گوتیک گدر
سال ۴۰۹ میلادی جه رومیونِ حکومت این منطقه دله کم‌رنگ بیّه. این گادِر ژرمنی سوئبیون، و وندال‌ها و الان‌های سرمتی حمله هاکردنه روم ِسمت و رود راین جه بگذشتنه و گـُل ره بَییتنه و اونجه‌ی مردمون ایبری وَری فرار هاکردنه. رومیون ِسقوط په، محلی شائون حکومت ره شه دَس بَییتنه و رومیون ِالگوبرداری جه شه کار ره شروع هاکردنه ولی اجتماعی و اقتصادی پایه‌ئون دیگه رِقِد بورد بینه.
قطعنومه ۸۱۸ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ایسپانیا
روم و گوتیک گدر
سوئبی‌ها اتا جدیدِ سامون شه وسّه بساتنه که گالیسیا و پرتغال ِشمال ره شامل بی‌یه. وندال‌ها هم هاسدینگی ِسامون ره گالیسیا دله بساتنه. اتا وندالی قبیله بنوم اسلینگی هم واندالوسیا سامون ره بساته که اندلس امروزی سَره وانه.
پلریه
اتا روستای نوم هسه که لاریجان سفلی دهستون دله دره. اینتا روستا لاریجان بخش دله،آمل شهرستون دله دره.
ایسپانیا
اسلامی اندلس گدر
قرن هشتم گادِر تقریباً تموم ایبری ره مسلمونِ موروها (بربریون ِقبیله‌ئون جه)، که آفریقا جه بمو بینه، فتح هاکردنه. (۷۱۱–۷۱۸) این فتوحات ره امویون کنترل کاردنه. ایبری دله فقط اتا کوهستانی شـَر بی‌یه که مقاومت هاکرده و فتح نیّه.
اسلامی احکام ایبری دله اجرا بَیینه و همینسه مسیحیون و یهودیون بعنوان اهل ذمه مجبور بَینه که اتی مالیات هادِن تا بتونن شه رسومات و دین ره حفظ دارن و شه دین جه وَرنـَگِردِن. اسلام این گادِر په‌روونی پیدا هاکرده و تا اواخر قرن دهم این منطقه (که اسا اندلس نوم داشته) اکثریتشون مسلمون بَیی بینه.
مسلمون‌ها این دوره شه درون دله‌یی جنگ پیدا هاکردنه. بربریون که اندلسِ اکثریت ره شامل بینه و خلیفه‌یِ لشکریون اندلس دله وشون دَست بـِن دَیّه، خاورمینه‌یِ عرب ِسردارون جه مشکل پیدا هاکردنه. کوردوبا، بربریونِ گت‌ترین شهر بیی‌یه که غربی اروپا دله ونه واری شهر پیدا نیّه. مسلمون‌ها شه همراه شه فرهنگ ره بیاردنه که هچّی؛ یونانی کتابون و یهودیونِ آثار ره هم رِد بکشینه و باعث بَیینه اروپاییون این فرهنگون جه آشنا بَوائن و این فرهنگون اتی قاطی بَوون. قرن یازدهم، مسلمون‌ها میون اختلاف دکته و باعث بیّه مسیحی حاکمون بتونن ات‌که وشونِ سامون ره بَیرن. این گادِر چنتا جدیدِ فرقه بنوم موحدون و مرابطون ایبری دله پیدا بَینه که اتی افراطی اسلام ره یاد دانه و باعث بَینه اسلامی سامون رِقِد نشوئه و اتحاد بوجود بئه.
سال ۱۴۶۹ میلادی دِتا مسیحی مملکت، کاستیا و آراگون نوم، اتا رسمی ازدواج په، متحد بَیینه. قناری جزایر هم سال ۱۴۷۸ میلادی دکته مسیحیون دَس و مسلمون‌ها مجبور بَیینه اتا قرارداد دَوِندِن؛ کاپیتولاسیون تحویل گرانادا سال ۱۴۹۲ میلادی ابوعبدالله محمد دوازدهم دَس امضا بیّه که درعوض گرانادایِ تسلیم هاکردن ، گاته ایزابلا و فردیناند (مسیحی شائون) ونه اجازه هادِن که گرانادایِ مردم شه اسلامی دین ره باقی بِدارِن. این قرارداد باعث بیّه مسلمون‌ها شه هفت-هشت قرن حکومت جه، اندلس دله دَس بَکشِن و شه سامون ره تسلیم هاکنن. همون سال، کریستف کلمب ملکه ایزابلایِ سرمایه‌گذاری جه ترنه جهون ره کشف هاکرده و همین سال مسیحی شائون دستور هدانه که یهودیون شه دین ره عَوِض هاکنن و کاتولیک بَوون یا ایسپانیا جه بریم بورن. ات‌که بگذشته مسلمون‌ها هم مجبور بَینه این قانون ره اجرا هاکنن. ملکه ایزابلا سال ۱۴۸۰ میلادی انگیزیسیون دادگاه ره بساته که مسئولیت داشته اونان که مسلمون یا یهودی هستنه ولی شه دین ره دِرو گانّه ره پیدا هاکنه و بکاشه.
فردیناند سال ۱۵۱۲ بتونسته ناوارا ره هم بَییته و باعث بَیی‌یه ایسپانیایِ اسایی سامون شکل بَیره.
امپراتوری بساتن
گرچه کاستیل و آراگونِ شائونِ متحد بیّن ایسپانیایِ مسیحیون ره اتنده قدرت هدائه که مسلمون‌ها ره دَرهاکنن، ولی این اتحاد باقی نیّه و فردیناند (آراگون شاه) و ایزابلا (کاستیل ملکه) هِدی جه سیوا بینه و سیوا کشور داشتنه که وشون سلسله نوم، رسمی زوون و نیشتنگا هم فرق کارده. ایسپانیا قرن شونزهم گادر و ویشتر قرن هیودَه اروپایِ ابرقدرت بی‌یه. وشونِ قوی‌ترین حاکمون که هابسبورگ سلسله جه بینه، کارلوس اول (میون ۱۵۱۶ تا ۱۵۵۶ میلادی) و فلیپ دوم (میون ۱۵۵۶ تا ۱۵۹۸ میلادی)، هستنه. این دوره دله ایتالیا جنگون، کاستیل شورش، هلند انقلاب، موریسکوها شورش، عثمانی، بریتانیا و فرانسه جنگون اتفاق دکتنه. ایسپانیا امپراتوری شه ابرقدرتی گادر آمریکا قاره، بعضی آسیایی اقیانوسیه جزایر، ایتالیایِ نصف، آفریقایِ شمالی بنادر، بخش‌هایی از فرانسه، آلمان، بلژیک، لوکزامبورگ و هلند ره بَییت بی‌یه. ایسپانیا اولین حکومتی بیّه که بی‌نماشون امپراتوری لقب ره بَیته. قرون شونزهم و هیودَهم عصر کاوش نوم داشته، این گادِر سفرهایی انجام بینه که باعث بَیینه جدیدِ مناطق پیدا بَوون، وشون دانش و اطلاعات ویشته بوائه و تجارت افزایش پیدا هاکنه و نهایتاً اروپاییون ِاستعمار بوجود بئه. این دوره مسلمون‌ها ایسپانیا ره مِزراب بی‌یشت بینه؛ ات‌وَر جه بربری دریایی دزدون کشتیون ره غارت کاردنه و ات‌وَر دیگه جه عثمانی بنادر و سواحل ره حمله کارده. همین زمون فرانسه هم شمال جه دَیی‌یه ایسپانیا جه جنگسته.
پروتستانی اصلاحاتِ جنبش په اتی تفرقه اروپا دله بوجود بموئه که ایسپانیایِ حاکمون ره مجبور کارده ارتش ره قوی‌ته هاکنن و ات‌جور نظامی حکومت ره بوجود بیارن. ایسپانیایِ رقیبون ونه علیه داستان ساتِنه و سیو افسانه ره پروتستان‌ها رواج هدانه که شامل داستان‌هایی بی‌یه که تفتیش عقاید، آمریکایی‌ها و یهودیون قتل‌غام و... خـَوری دِرو زونه.
اواسط قرن هیودهم بی‌یه که هابسبورگ‌ها باعث بَیینه اروپا دله مذهبی اختلافات اوج بَیرِن، جنگ و مریضی خله زیاد بوو و پچوک-پچوک ملتون سِوایی‌خائی هاکنن. ایسپانیا نهایتاً مجبور بیّه که پرتغال و هلند ره برسمیت بشاسه و وشون سیوا بَینه. همین گادِر اتا سی‌ساله جنگ اروپا دله شروع بیّه. کم‌کم این جنگ‌ها و اوضاع باعث بَینه ایسپانیا ضعیف بوو و اواخر وشون ِسامون فرانسه و هلند دله پچوک‌ته بَیینه؛ ولی تا قرن نوزده همینتی دریانوردی جه شه مستعمرات ره تحت کنترل داشتنه. اوایل قرن هیژدهم ایسپانیای جانشینی جنگ بوجود بمو که ونه اروپایی سامون ره خله ضربه بزوئه و ونه اقتدار ره این قاره دله از بین بَورده. این جنگ‌ها فقط دله‌یی نَینه و کشورهای دیگه هم طرفین جنگ جه متحد گِردِستنه. اواخر این جنگ دله اتا فرانسوی سلسله ایسپانیایِ قدرت ره صاحاب بیّه. اولین شاهی که بوربون سلسله جه بمو، فیلیپ پنجم بی‌یه که کاستیل و آراگون ره متحد هاکرده و اتا واحدِ ایسپانیا ره بوجود بیارده و جدیدِ قوانین ره حاکم هاکرده. این گادِر بوربون‌ها مملکت ره مُدرنیزه هاکردنه و اقتصاد متحول بیّه. وشون روشنگری عضر دله تحت‌تأثیر دانشمندونی قرار بَییتنه که وشونِ دور گِرد بمو بینه. آمریکای انقلاب جنگ دله هم ایسپانیایی‌ها امریکایِ شورش‌کرون ره کومِک هاکردنه تا بریتانیا جه سیوا بَوائن.
ناپلئون
سال ۱۷۲۳ ایسپانیا علیه فرانسوی انقلابیون اعلان جنگ هاکرده؛ وشون جنگ ره بباختنه و سال ۱۷۹۵ اتا صلحنومه بنویشته بیّه. سال ۱۸۰۷ ایسپانیا و ناپلئون بناپارت اتا مخفیونه پیمون دَوِستنه که ونه په ایسپانیا دِتا کشور پرتغال و بریتانیا جه بجنگسته. ناپلئون به این بهانه که خانه شه ارتش ره بَرِسِنه پرتغال، ایسپانیا سامون دله بمو و تموم نظامی قلعه‌ئون ره بَییته. ناپلئون شاه ره مِزراب بی‌یشته که استعفا هاده و ونه برار، ژوزف ناپلئون، ره شاه بنومه؛ که اتی دست‌هنیشت شاه بی‌یه. شورش‌های زیادی ایسپانیا دله انجام بیّه و جزیره‌مونا جنگ علیه ناپلئون شروع بیّه. ناپلئون ره همه وَر جه کشورون دیگه حمله هاکردنه و اواخر فردیناند هفتم بتونسته شه حکومت ره ایسپانیا دله پس بَیره. این جنگ دله اتا انقلابی سازمان بنوم «کادیز کورتس» بساته بیّه که ناپلئون ِمقابله وسّه تاسیس بیّه و نهایتاً تصمیم بَییتنه که اتا اساسی قانون ره بوجود بیارن. این سازمان تموم ایسپانیایی اقوام جه نماینده‌ئونی داشته. سال ۱۸۱۲ اتا اساسی قانون بنویشتنه اما ناپلئون شکست بخارده په، فردیناند هفتم وشون قانون ره قبول نکارده و بائوته کشور ونه مطلقه سلطنت بائه. این اتفاق باعث بیّه لیبرالیسم ِطرفدارون و شاهِ طرفدارون درگیر بوائن.
ایسپانیایِ دله‌یی جنگ
جدیدِ عصر گادِر دنیا خله پیشرفت هاکرده و ایسپانیا هم این جدیدِ دنیا جه خله عقب نموندسته. این کشور جه آفریقایِ رَسِد هاکردن دله هچّی نرسی‌یه و وشون فقط صحرا، مراکش و استوایی گینه ره شه کولونی دله داشتنه. ریف جنگ دله ایسپانیاییون مراکش جه اتا نخاش شکست بخاردنه و وشون اعتبار جه کم بیّه. میون سال‌های ۱۹۲۳ تا ۱۹۳۱ ژنرال میگوئل پریمو ده ریورا حکومت ره بدست بَییته و ونه کنار بوردِن په، ایسپانیا دومین جمهوری حکومت ره بدس بَیته. این حکومت خله چپوک بی‌یه و باسک، کاتالونیا و گالیسیا ره شه‌گردونی هدائه و زنان ره حق رای هدا. این حکومت شه چپی تفکرات سَره ات‌که خشن و افراط‌گرا بی‌یه و اقتصاد هرچی بدتر بی‌یه، وشون هم ویشته خشونت کار زونه. روز ۱۷ ژوئیه ۱۹۳۶ اتا گتِ جنگ شروع بیّه که تا سه سال دمباله داشته. این جنگ دله فرانسیسکو فرانکو ره نازی آلمان و ایتالیای فاشیستون پشتی کاردنه و جمهوری‌خائون هم مکزیک، شوروی و کمونیستی کشورون جه ساپورت بینه. آنارشیستون هم تموم دنیا جه جمع بینه و بمونه تا این جنگ دله جمهوری‌خائون ره کایر بوون. غربی کشورون هم این جنگ دله بی‌طرفی اعلام هاکردنه.
جمهوری‌خائونِ جبهه دله اتا درگیری پیش بمو که باعث بیّه وشون خله ضعیف بوائن و فاشیسم جه شکست بخارن؛ آنارشیست‌ها که اوایل کاتالونیا دله قدرت پیدا هاکرد بینه و همه چی ره عمومی اموال اعلام هاکرد بینه، توسط سوسیالیستون که شوروی جه حمایت بینه، کنار بزه بَینه. شورویِ طرفدارون وشون ره متهم کاردنه که خله افراطی هستنه و همینسه باعث وانّه مردم چپکی حکومتون جه بیزار بَوائن. اتی کودتامونا انجام بیّه و تموم آنارشیستونی که کاتالونیا دله جمع بَیی بینه، دستگیر یا اعدام و تبعید بَینه. جورج اورول که شه این جنگ دله دَیی‌یه، اتا خار کتاب این جنگ خَوِری بنویشته که ویوا کاتالونیا نوم دارنه. این جنگ ۵۰۰۰۰۰ نفر جان ره بیته و نیم میلیون نفر ره درگیر هاکرده.
ژنرال فرانکو
فاشیست ایسپانیا حکومتی بی‌یه ژنرال فرانکو ونه دله بالاترین مقوم ره ایسپانیایی میون داشته. وه جهونی جنگ دوم دله اعلام بی‌طرفی هاکرده ولی متحدونِ تفکرات ره داشته و وشون ِمتحد بی‌یه. تنها حزبی که این رژیم دله قانونی بی‌یه فالانژ نوم داشته که سال ۱۹۳۷ وه ره بسات بینه. این حزب کاتولیکون، ناسیونالیستون و کمونیستون جه جَری بی‌یه و وشون ره سرکوب داشته.
جهونی جنگ تموم بیّه په، ایسپانیا اتا منزوی کشور بگردسته که حتی متحد ملل سازمان دله عضو نیّه؛ اما سال ۱۹۵۵ میلادی که سرد جنگ گادِر بی‌یه، شوروی و آمریکا رقابت پیدا هاکرد بینه؛ همینسه ایسپانیا اتی استراتژیک منطقه بیّه که هرکامین سعی کاردنه وه ره شه وَر بَکشِن. امریکایی‌ها فرانکویِ فاشیستی حکومت جه پـِشتی هاکردنه و اینتی مدیترانه ره کنترل داشتنه. دهه ۶۰ میلادی ایسپانیایِ اقتصاد متحول بیّه و وشون رشد سریعی تجربه هاکردنه.
فرانکو بمردن په
فرانکو ماه نوامبر ۱۹۷۵ بمرده، طبق قانون خوآن کارلوس اول بعنوان شاه و دولت رئیس ونه جانشین بیّه. سال ۱۹۷۸ اتا جدیدِ اساسی قانون بنویشتنه و دموکراسی ِاولیه چی‌ئون سر-و-سامون بَیتنه. مناطق و اقلیتون شه‌گردونی پیدا هاکردنه و وشون قدرت برسمیت بشناسی بیّه.
روز ۳۰ مه ۱۹۸۲ اتا رفراندوم برگزار بیّه و مردم قبول هاکردنه که ناتو دله عضو بَوائن. همین سال ایسپانیا سوسیالیست کارگرون حزب بعد ۴۳ سال بقدرت برسی‌یه. سال ۱۹۸۶ هم این کشور اروپای اتحادیه دله عضو بیّه.
معاصر گدر
۱ ژانویه ۲۰۰۲ جه ایسپانیا یورو ره بجای پزوتا شه رسمی پول هاکرده؛ این گادِر وشونِ اقتصاد خله رشد داشته ولی سِره قیمت بالا دَیّه و خارجی تجارت هم کم بی‌یه. همینان وسّه سال ۲۰۰۸–۲۰۰۹ کشور دله اتی رکود پیش بمو که تا سال ۲۰۱۳ دمباله داشته.
بهار ۲۰۱۴، خوآن کارلوس اول بائوته که بنفع شه ریکا سلطنت جه کناره گیرنه. فیلیپ شیشم روز ۱۹ ژوئن حکومت ره پییر جه ارث بَییته و این حرکت باعث بیّه که مشروطه سلطنت ایسپانیا دله باقی بمونده.
جوغرافی
اینتا کشور شمال جا فرانسه و آندورا، جنوب جا جبل الطارق تنگه ره، شرق جا مدیترانه دریا، غرب جا پرتغال و اطلس اوقیانوس ره رسنه. ونه شمال پبرنه رشته کوه‌ئون درنه که وه و فرانسه سامون ره درست کنّه. بلندترین جایی که دارنه، کوهی بنوم تید هسته که قناری جزایر دله دره و ونه بلندی ۳۷۱۸ متر هسته.
ایسپانیایِ چنتا شهرون آفریقا دله درنه. (ملیلیه و سبته و... واری) این کشور جبل طارق سَره انگلیس جه هم‌باز هسته و آندورا سَره فرانسه جه. البته جبل طارق رسماً بریتانیا خاک شنه و آندورا اتا مستقل کشور هسته.
این کشور جزیره‌ئونی هم دارنه که ونه مهم‌ترین‌ها قناری و بالئاری ِمجموعه دله درنه. تموم جزایر بر حسب جمعیت اینان هستنه:
مردمونِ فرهنگ
thumb|راست|250px|زوون‌ها دکلستگیِ نقشه ایسپانیا دله ویشتر مردم [[کاتولیک ِمسیحیت ِپه‌روو هسنه و ایسپانیولی زوون دارنه ولی اقلیتون زیادی هم این کشور دله درنه.
زوون
ایسپانیا اتا چندزوونه کشور هسته. اساسی قانون این زوون‌ها و مردمون خَوِری گانه وشونِ انسانی حقوق، فرهنگ، رسوم و زوون جه ونه محافظت بوو.
این کشور دله ایسپانیولی په، باسکی ۲٪، کاتالونی و والنسیایی ۱۷٪ و گالیسی ۷٪ گِنِش‌کـَر دارنه.
دین
کاتولیک کلیسا خله سال ایسپانیا دله گت‌ترین و تنها دین بی‌یه و هنتا حدود ۷۱٪ مردمون شه ره کاتولیک په‌روو دونّه. این مذهب تنها دینی هسته که رسماً آموزش هدا وانه ولی ایسپانیا سکولاریسم هسته و رسمی دین ندارنه. ۲۴٪ مردم بی‌دین هستند (۹/۴٪ هم اصلا خدا ره قبول ندارنه) و سایر مذاهب هم ۲/۷٪ جمعیت ره تشکیل دنّه. اکثر کاتولیک‌ها خله شه دینِ دربند نینه و خله کم کلیسا شونّه.
قدیم اونجه مسلمون و یهودی آدمون خله دَیینه ولی اتی کاتولیک پادشاهی بقدرت برسی‌یه که وشون ره یا مجبور کارده مسیحی بَوون یا بورن ات‌جا دیگه زندگی هاکنن یا حداکثر شه دین ره مخفی بدارن.
ایقتصاد
ایسپانیا توریسم سَره گت‌ترین و پردرآمدترین مقاصد جه هسه. گردشگرونی که انه اروپا دله خله‌شون ایسپانیا جا اینتا قاره ره دله انه. ونه دله دیدنی جائون زیاد دره الحمرا، ال اسکوریال و... سون.
ورزش
این کشور دله فوتوال ویشترین درآمد و طرفدار ره دارنه. تیم‌های بارسلونا، رئال مادرید و اتلتیکو مادرید دنیایِ گت‌ترین باشگائون هستنه که همگی ایسپانیا دله کا کانّه. این کشورِ لالیگا هم خله معروف هسته و دنیایِ گت‌ترین باشگائی لیگون جه هسته.
ورزا کا (گاوبازی) هم ایسپانیایِ سُنتی کا هسته که هر سال باسک دله برگزار وانه و ورزائون ره خیابون‌ها دله وِل کانّه تا مردم ره دمبال هاکنن. این کایِ بازکنان ره «ماتادور» گانّه که دِنیا دله ایسپانیایی‌ئونِ لقب هم هسته.
سیاست
ایسپانیا کشور حوکومت مشروطه شاهی هسه. ونه شاه نوم فیلیپ شیشم هسه. این کشور دله شاه اتا تشریفاتی مقوم هسته ولی اختیاراتی دارنه. (جنگی نیروئون ِریاست واری) پارلمون اتا نخست‌وزیر انتخاب کانده که کشورِ همه‌کاره هسته و احزاب اصلی قدرت ره شه دَس دارنه.
کشوری تقسیمات
ایسپانیا ۱۷تا خودمختار منطقه دانّه و ضمناً ۵۰تا استان جه هم تقسیم وونه یعنی هر خودمختار منطقه چنتا استان جه تقسیم وونّه. ایسپانیا جمعاً ۸۱۰۸ دهستون دانّه که شهرستون په درنه و شهرستون هم استان‌ها دله قرار گرنه.
ایسپانیا ۵۰ استان جه تقسیم بیه که به این ترتیب هر کدوم از بخش‌های خودموختار خادش به اتا یا چنتا استان تقسیم وانه. برای نمونه ناحیه اکسترمادورا از دِ استان کاسرس و باداخوس تشکیل بیه. علاوه به این هر استان چنتا شهرستون جه تقسیم بیه و هر شهرستون به تعدادی دهستون. ایسپانیا ۸۱۰۸ دهستون دانه.
کاستیل مردمون
ایسپانیولی زوونی هسته که تقریباً تموم مردمون وه ره ایسپانیا دله بلد هستنه. این زوون کشورونی که قدیم ایسپانیایِ کولونی بینه دله هَنتا گِنِش‌وَرون زیادی دارنه؛ خصوصاً لاتین امریکا که میلیون‌ها ایسپانیولی زوون دارنه. لهجه‌یی که ایسپانیا دله رسمیت دارنه، «کاستیلی» نوم دارنه و باقیِ کشورونِ لهجه جا ات‌که فرق کانده. ایسپانیایِ ادبیات آثار جالبی قدیم تاسا داشته. وشونِ گت‌ترین شاهکار دون کیشوت هسته که میکل سروانتس وه ره بنویشته و این کتاب ره دِنیایِ اولین رمان دونّه.
آندره مکین
آندره مکین نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
ایسپانیا
کاستیل مردمون
بجز مناطقی که قدیم تاسا وشون نوم کاستیل بی‌یه، مناطق دیگه‌یی هم ایسپانیا دله ایسپانیولی ملیت و نژاد دارنه و وشون ماری زوون ایسپانیولی هسته. این ایالات شامل کاستیا و لئون، مادرید، کاستیا-لامانچا، مورسیا، کانتابریا، لاریوخا و آستوریاس وانّه.
باسک
باسک اتا منطقه هسته که چندین بخش جه تقسیم وانه. ایسپانیا دله این منطقه ره دِتا شه‌گردونِ بخش میون رَسِد هاکردنه که باسکِ ایالات و ناوارا نوم دارنه. باسکی زوون ات‌جور غیرآریایی زوون ِباقی بموندسته هسته که قبل آریاییون ِمهاجرت این منطقه دله وجود داشته. اسا حدود سه میلیون باسکی درنه که فقط ۶۳۲۰۰۰ نفرشون باسکی زوون جه گپ بزوئن ره یاد بَیتنه و این تعداد جه ۵۶۶۰۰۰ ایسپانیا دله درنه. باسکی زوون ایسپانیایِ دِتا بخش دله رسمی زوون حیساب انه.
باسک ایسپانیایِ ناسیونالیستی‌ترین مناطق جه هسته. این منطقه دله سال‌ها اتا گروه بنوم اتا (eta) مسلحونه فعالیت کارده و دولِت جه جنگ داشته. این گروه سال ۱۹۵۹ که فرانکو دیی‌یه بساته بیّه ولی بعدی شائون گدر هم شه فعالیت ره دمباله هدائه. وشون ۲۳ فوریه ۱۹۸۱ ایسپانیایِ مجلسِ پاسبون‌ها دله نفوذ هاکردنه و این کشورِ پارلمون ره بَییتنه تا کودتا هاکنن ولی شاه خوآن کارلوس اول شخصاً وشون دَم ره بَییته و تلویزون دله سخنرانی هاکرده تا وشون حرکت ره هِرِستنه.
کاتالونون و آراگون
کاتالونون اتا منطقه هسته که ایسپانیایِ شمال‌شرقی وَر دره و ونه مردمون کاتالونی زوون جه گپ زنّه. این منطقه ره ایسپانیا دله چند قسمت هاکردنه: کاتالونیا، والنسیا، بالئاری و بخشونی از آراگون. اینان هر هرکامین شه وسّه شه‌گردونی (خودمختاری) دارنه. کاتالونی زوون یازده و نیم میلیون نفر گِنِش‌کـَر دارنه که بعضی‌شون فرانسه، آندورا، ایتالیا و ایسپانیایِ دیگر ایالتون دله هم درنه. کاتالون‌ها دله هم سیواخائی و استقلال‌طلبی خله هسته و آنارشیسم ِتاریخِ اولین حکومت این منطقه دله وجود داشته، همینسه هَنتا مردم چپکی احزاب جه گرایش دارنه.
کاتالونیایِ گت‌ترین شهر بارسلون هسته که ونه اقتصاد خله قوی هسته و ایسپانیایِ گت‌ترین شهرون جه هسته. این شهرِ گتِ تیم، بارسلونا، کاتالونی مردمون ِاَرمون ره دنیا دله ترویج کانده و پرطرفدارترین تیم‌های دنیا جه هسته. این شهر توریسم هم خله طرفدار دارنه و کاتالونی معماری و هنر معروف هسته. (گائودی ِآثار واری)
شهر دیگه‌یی که کاتالونیا دله دره والنسیا هسته که اتا سیوایِ اوستان دله قرار دانّه. والنسیایِ مردمونِ لهجه بارسلونا جه ات‌که فرق کانده و همینسه ایسپانیایِ حاکمون که خاستنه وشون میون اختلاف دم‌هادن، والنسیایی گِنِش ره بعنوان اتا سیوایِ گِنِش برسمیت بشناسینه که رسماً ایسپانیولی ِلهجه حیساب وانه.
بالئاری ات‌سری جزیره‌ئون جه تشکیل وانه که ایسپانیایِ شرقی وَر درنه و اتا دریا وشون و کاتالونیا میون سِوایی دِم‌دنه. این جزایر خله توریستون ره جذب کانّه و خجیر جا هستنه. این جزایرِ گت‌ترین شهر مایورکا هسته و شهرون مینورکا، ایبیزا و فورمنترا هم اینجه درنه.
کاتالونیایِ بخش دله زوون دیگه‌یی بنوم اکسیتان هم رسمی هسته. این زوون کاتالونی زوون جه نزدیکه و ونه گِنِش‌کرون فرانسه، ایتالیا، موناکو و… دله هم درنه. این زوون قدیم خله گنش‌کر داشته ولی اسا ونه مردمون شه ماری زوون ره یاد بکاردنه و کمتر از یک میلیون آدم اسا این زوون ره چلیکی گادِر جه یاد گیرنه.
آراگون اتا تاریخی بخش هسته که ونه معماری یونسکویِ لیست دله ثبت‌بَیی هسته. آراگون ِنیشتگا نوم ساراگوسا هسته. ده الی سی هزار نفر آراگونِ شمالی قسمتون دله زوونی بنوم آراگونی دارنه که وشونِ زوون ایتالیایی زوون‌ها جه نزدیکی دارنه. ایسپانیولی تنها زوونی هسته که تموم آراگون دله رسمیت دارنه و همه وه ره بلد هستنه ولی آراگونی هم برسمیت بشناسی‌یه بیّه و کاتالونی هم رسمیت دارنه.
گالیسیا
گالیسیا ایسپانیایِ شمال‌غربی سامون دله دَره و پرتغال ِشمالی منطقه هسته. گالیسی‌زوون خله پرتغالی زوون ره موندنه و همینسه این مردمون شه ره پرتغالی مردمون جه نزدیک دونّه و وشون‌ها فرهنگ هِدی ره موندنه. اروپای پارلمون این زوون ره بعنوان اتا گنش از پرتغالی حیساب کانده و وشون زوون ایسپانیایِ اتا شه‌گردون ایالت دله رسمی زوون حیساب انه. حدود هفت درصد ایسپانیایی مردمون این زوون جه گپ زنّه.
اکسترمادورا
اکسترمادورا اتا ایالت نوم هسته که پرتغال سامون پلی دره و ونه شرق ِوَر دره. این ایالت دله اکسترامادورایی و فالا زوون بترتیب دویست هزار نفر و ده هزار نفر گِنِش‌کر دارنه. اکسترامادورایی خله ایسپانیولی ره موندنه و فالا هم اتا گالیسیایی لهجه هسته که لئونی ره موندنه.
طائف
طائف اتا شهر نوم هسته که سعودی عربستون ِدله دره. اینتا شهر مکه (استان) میون قرار بییته و سال ۲۰۰۴ سرشماری سَره، ۵۲۱۲۷۳ نفر جمعیت داشته.
منابع
طائف
ایسپانیا
قناری
قناری جزیره‌ئون ات‌سری جزایر هستنه که آفریقایِ غربی وَر درنه ولی ایسپانیایی‌ئون ونه دله زندگی کانّه و رسماً این کشور ِسامون هستنه گرچه مراکش ونه سَر ادعا دارنه. قناریِ نوم لاتین دله سک معنی دِنه ولی چون قناریِ پرنده اونجه بومی حیوون هسته، ونه نوم جه تاثیر بَییته.
پلاساس د سبرانیا
ملیلیه و سبته دِتا شهر هستنه که آفریقا دله درنه و با ات‌سری پچوک‌ته شهرون جه اتا مجموعه هستنه که مراکش و ایسپانیا وشون سَره اختلاف دارنه. این مناطق ره ایسپانیا کنترل دارنه و وشون ره اتی شه‌گردونی هدائه ولی وشونِ پارلمون ِاختیارات نسبت به شه‌گردون ِبخش‌ها، که کشور دله درنه، کم‌ته هسته و فقط شیوه‌ی اجرا هاکردن قانون ره بتونّه تغییر هادن و نتونّه شه قانون بی‌یلن.
منابع
رج:ایسپانیولی‌زوون کشورون رج:ناتو رج:ایبری رج:اروپا اتحادیه رج:اروپا کشورون رج:مشروطه سلطنت
قطعنومه ۳۷۵ امنیت شورا
قطعنومه ۳۷۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۲ سپتامبر ۱۹۷۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره پاپوآ گینه نوی ِعضویت هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱٬۸۴۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
قطعنومه ۱۸۹۱ امنیت شورا
قطعنومه ۱۸۹۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۳ اکتبر ۲۰۰۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سازمان ملل دبیر کل گوزارش سودان خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۱۹۹‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
قطعنومه ۳۷۵ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
آستانه اشرفیه شهرستان
آستانه اشرفیه ی شهرستان گیلون اوستان ره اتا شهرستون هسته که ونه جمیت ۱۰۸۰۹۲ نفر هسته.
فریم
فریم اتا دهستون نوم هسه که دودانگه بخش دله، ساری شهرستون، مازرون اوستان میون قرار بئیته.
تاریخ
فریم کتابون دله پریم هم بموئه.ابن اسفندیار که تاریخ تبرستان ره بنویشته از این دیار یاد هاکارده فریم ره ذیل بخش کهستان تبرستان بیارده. اون زمون، ساسانیون دوره،حکومت فریم ره به دستور خسرو انوشیروان به قارن پسر سوخرا هدانه. اینتی حکومت قارنوندان بر چند قسمه تبرستان که فریم هم وشنونه دله دئیه از 50 قبل از هجرت آغاز بئیه تا سال 223ه.ق، با مرگ مازیار که آخرین حاکم از نسل وشون بیئه،  تموم بییه. فریم دوره اول حکومته باوندیون بر تبرستان وشونه مرکز حکومت بییه. باو پسر شاپور پسر کیوس پسر قباد شاه ساسانی این سرسله ره بساته. آل باوند از 45ق تا 466ق فریم ره شه محل حکومت داشتنه، أیی بوردنه ساری ره شه مرکز حکومت قرار بدانه، بعد بوردنه آمل، اونجه ره هم شه مرکز حکومتی بییتنه.وشونه سرسله هفت قرن بر تبرستان حکومت هاکاردنه و همیشه فریم وشونه مأمن و پناهگاه بموندسته.
میر میکاییل بنا
میر میکاییل بنا اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قرن ۷ و ۸ ه‍.ق جه رسنه. میر میکاییل بنا مازرون استان و ساری شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش چهاردانگه، دهستان چهاردانگه، روستای تیله بن هسته. این بنا ۲۱۹۳۷ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ساری تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
اسدقشلاقی۱
اسدقشلاقی۱، اتا روستای نوم هسته از توابع اصلاندوز ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، اصلاندوز ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۳۰ نفر (۴۶خانوار) بی‌یه.
منابع
اسدقشلاقی۱
قطعنومه ۱۲۴۴ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۴۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۰ ژوئن ۱۹۹۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره کوزوو وضعیت هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۰۱۱‌ام دله ۱۴تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۱تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
پشتکوه
پشتکوه اتا دیهستون نوم هسه چهاردانگه بخش دله، ساری شهرستون، مازرون اوستان میون.
دره کنار
اتا روستای نوم هسه که لاریجان سفلی دهستون دله دره. اینتا روستا لاریجان بخش دله،آمل شهرستون دله دره.
تیون ویل
تیون ویل اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ موزل دله دره. اینتا شهر لورن ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۴۱٬۱۲۷ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
ادگار لا سلو
ادگار لا سلو نویسنده قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
آساکا، سایتاما
آساکا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِسایتاما استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۲۶٬۹۰۲ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۸٫۳۸ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۶٬۹۰۴ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۶۷-۰۳-۱۵ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
ئوشار کاتاراکت
ئوشار کاتاراکت (انگلیسی:Cataract Falls) ئوشاری هسته که هند درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 45 ft Upper Falls 30 ft Lower Falls هسته.
تبوک (شهر)
تبوک اتا شهر نوم هسته که سعودی عربستون ِدله دره. اینتا شهر تبوک (استان) میون قرار بییته و سال ۲۰۰۴ سرشماری سَره، ۴۴۱۳۵۱ نفر جمعیت داشته.
چهاردانگه دیهستون
چهاردانگه اتا دیهستون نوم هسه چهاردانگه بخش دله، ساری شهرستون، مازرون اوستان میون.
جعفرآباد (مشگین‌شهر)
جعفرآباد ، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، مشگین شهر ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، مشگین شرقی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۷۳ نفر (۵۲خانوار) بی‌یه.
قطعنومه ۸۱۹ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
جعفرآباد (مشگین‌شهر)
منابع
جعفرآباد رج:ایران شهرون
املش شهرستان
املش شهرستان گیلون اوستان ره اتا شهرستون هسته که ونه جمیت 746398 نفر هسته.
دیوران
اتا روستای نوم هسه که لاریجان سفلی دهستون دله دره. اینتا روستا لاریجان بخش دله،آمل شهرستون دله دره.
آرنو پونتیه
آرنو پونتیه نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
قطعنومه ۱۸۹۲ امنیت شورا
قطعنومه ۱۸۹۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۳ اکتبر ۲۰۰۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره هاییتی مسئله خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۲۰۰‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
گرماب
گرماب اتا دیهستون نوم هسه چهاردانگه بخش دله، ساری شهرستون، مازرون اوستان میون.
ئوشار اونچالی
ئوشار اونچالی (انگلیسی:Unchalli Falls) ئوشاری هسته که کارناتاکا، هند درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 116 m هسته.
سوا
اتا روستای نوم هسه که لاریجان سفلی دهستون دله دره. اینتا روستا لاریجان بخش دله،آمل شهرستون دله دره.
قطعنومه ۳۷۶ امنیت شورا
قطعنومه ۳۷۶ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۷ اکتبر ۱۹۷۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره کومور ِعضویت هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱٬۸۴۸‌ام دله ۱۴تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
بلندی ترسی
بُلَندی‌هَراسی یا ترس از ارتفاع، اتا از انواع هراسای ویژه هسه که شامل ترس از بلندی بونه. اینتا نوع ترس در صورتی که فرد ره دچار اختلال هراس هکنه تونه خطرناک باشه.
تعریف
به طور کلی، هر کسی مومکن هسه چنین علایمی ره از خد نشون هده، اما فرد تنها در صورتی بیمار شناخته بونه که اینتا ترس زندگی روزانه و خانوادگی وه ره مختل هکنه.
منابع
رج:روان‌شناسی
بندر انزلی شهرستان
بندر انزلی شهرستان گیلون اوستان ره اتا شهرستون هسته که ونه جمیت ۱۳۳۱۳۴ نفر هسته.
بان کی مون
بان کی مون (کوره زیوون هنگول خط دله: 반기문; کوره ای هنجا دله: 潘基文; بزایی 1455 تبری وهمینه ما)، مردمون ساجگا (ملل سازمون) ره سال 1518 جه تا ئه‌سا (1525 تبری) سرارم هسته. ونه بن کره جا هسته ئو ای جا پیش جنوبی کوره وسه دیپلمات بیه. وه دو تا ریکا ئو أتا کیجا دارنه ئو دوبار ئیرون به‌موئه.
رج:زننه آدمون رج:دبیر کل سازمان ملل متحد رج:کره مردم ئون رج:مردمون ساجگا
اسدکندی
اسدکندی، اتا روستای نوم هسته از توابع اصلاندوز ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، اصلاندوز ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۳۰۸ نفر (۶۴خانوار) بی‌یه.
منابع
اسدکندی
قطعنومه ۱۲۴۵ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۴۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۱ ژوئن ۱۹۹۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سیرالئون وضعیت هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۰۱۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
تنگه سلیمان
تنگه سلیمان اتا دیهستون نوم هسه کلیجان رستاق بخش دله، ساری شهرستون، مازرون اوستان میون.
بریده (شهر)
بریده اتا شهر نوم هسته که سعودی عربستون ِدله دره. اینتا شهر قصیم (استان) میون قرار بییته و سال ۲۰۰۴ سرشماری سَره، ۳۷۸۴۲۲ نفر جمعیت داشته.
کوربی اسون
کوربی اسون اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ اسون دله دره. اینتا شهر ایل-دو-فرانس ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۴۰٬۹۲۹ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
قطعنومه ۱۸۹۳ امنیت شورا
قطعنومه ۱۸۹۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۹ اکتبر ۲۰۰۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره ساحل عاج وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۲۰۹‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
تروک تپه ۲
په‌نویس
رج:ساری تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
شیخ محله
اتا روستای نوم هسه که لاریجان سفلی دهستون دله دره. اینتا روستا لاریجان بخش دله،آمل شهرستون دله دره.
سیبیل گابریل ماری آنتوانت ریکوتی دو میربو
سیبیل گابریل ماری آنتوانت ریکوتی دو میربو رمان‌نویس قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
قطعنومه ۸۲۰ امنیت شورا
قطعنومه ۸۲۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۷ آوریل ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره بوسنی و هرزگوین هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۰۰‌ام دله ۱۳تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۲تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
گنج وجون تپه ۲
گنج وجون تپه ۲ اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ آهن عصر جه رسنه. گنج وجون تپه ۲ مازرون استان و ساری شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش چهاردانگه، دهستان چهاردانگه، روستای تیله بن هسته. این بنا ۲۱۹۴۰ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ساری تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
رشت شهرستان
رشت شهرستان گیلون اوستان ره اتا شهرستون هسته که ونه جمیت ۸۵۷۶۰۶ نفر هسته.
تلانس
تلانس اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ ژیروند دله دره. اینتا شهر ناحیه آکیتن ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۴۰٬۹۲۰ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
قطعنومه ۳۷۷ امنیت شورا
قطعنومه ۳۷۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۲ اکتبر ۱۹۷۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره صحرای ِعضویت هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱٬۸۵۰‌ام دله   تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
یوسف رزوقه
یوسف رزوقه شاعر قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
شیکی، سایتاما
شیکی اتا شهر نوم هسته که جاپون ِسایتاما استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۶۸٬۵۳۱ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۹٫۰۶ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۷٬۵۶۴ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۷۰-۱۰-۲۶ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:سایتاما شهرون
کلری
اتا روستای نوم هسه که لاریجان سفلی دهستون دله دره. اینتا روستا لاریجان بخش دله،آمل شهرستون دله دره.
افچی
افچی، اتا روستای نوم هسته از توابع اصلاندوز ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، اصلاندوز ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۳۳ نفر (۳۵خانوار) بی‌یه.
منابع
افچی
روزه (ایسلام ده‌له)
روزه ایسلام دله عبادتی هسته که آدم خدای وسّه از صبح ِاذان تا مغرب ِاذان انجوم دنه و از چیزایی که روزه ره باطل کانه دوری کانده.
روزه
ایسلام دله روزه ماه رمضون (ماه نهم تقویم قمری) مسلمونای وسّه واجب وانه و حکم وه آیات ۱۸۲ تا ۱۸۷ سوره بقره دله بموئه که ونه دله خدا گانه:«ای کسانی که ایمان آورده‌اید، روزه بر شما واجب شده همانطور که بر اقوام قبل از شما واجب شده بود، شاید با تقوا شوید.»
مبطلات
بخاردن ئو و غذا و بگائستن روزه ره باطل کانه. البته بعضی از فقیه‌ئون سکس ره جزء مبطلات روزه ندونه. بعضیا هم ونه وسّه شروط بیشتنه.
جستارهای وابسته
روزه
منابع
رج:ایسلام
رم
رُم شهری هسته که ایتالیای نیشتنگا هسته. این شهر لاتزیویِ منطقه دله دره و قدیم‌تاسا اروپایِ مهمترین شهرون جا هسته. روم امپراتوری این شهر دله جه رشد هاکرده و زمونی گرد مدیترانه‌یِ ور-تا-ور ره داشته. رُم مذهبی اهمیت هم دارنه چون پاپ اونجه زندگی کنده و واتیکان، که دنیایِ پچیک‌ترین کشور حیساب وونه، این شهر دله دره.
ئوشار یونیون
ئوشار یونیون (انگلیسی:Union Falls) ئوشاری هسته که پارک ملی یلوستون، وایومینگ، ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 250 ft هسته.
رم
باستانی آسنی‌ئون دله گتنه که دِتا برار که صغیر وچه بینه، جنگل دله گوم بینه و اتا ما-ورگ وشون ره کاله بیته و گت هاکرده تا این دِتا وچه اَی رمِ شهر ره بساتنه. رم تاریخ ِدنیا سر خله تأثیر بی‌یشته. اتا مثل خارجی زوون‌ها دله دره که گانه گردِ جاده‌ئون رم جه ختم وونه.
ئوشار یونیون
منابع
رج:آمریکا ئوشارون
ادوارد اسنودن
ادوارد جوزف اسنودن (بزائه ۱۹۸۴ میلادی)، سازمان سیایِ قدیمی کارمند هسته که به عنوان پیمونکار آژانس امنیت ملی وسّه کار کارده. اسنودن ژوئن ۲۰۱۳ ات‌سری طبقه‌بندی اطلاعات ره که فوق سری بینه و شنود پریزم خَوری بینه، هدائه گاردین و واشینگتن پست ِدَس.
گاردین اسنودن ره اتا آزادی ِاینترنت و اطلاعات ِطرفدارا معرفی کانده. وه اوبامای قول‌ها ره گانه که قبول داشته ولی ۲۰۰۸ انتخابات دله اتا حزب سوم ره رای هدا.
وه ۲۳ ژوئن ۲۰۱۳ تا دوم اوت ۲۰۱۳ اتا فرودگاه دله، مسکو درون دیی‌یه و کشورون اکوادور و روسیه جه پناه بخاسته. ولادیمیر پوتین هم آخرسری ونه پناهندگی ره قبول هاکرده.
منابع
رج:زننه آدمون رج:سیا رج:گت مردمون شمالی کارولینا رج:گت مردمون هاوایی رج:جاسوسون
خمیس مشیط (شهر)
خمیس مشیط اتا شهر نوم هسته که سعودی عربستون ِدله دره. اینتا شهر عسیر (استان) میون قرار بییته و سال ۲۰۰۴ سرشماری سَره، ۳۷۲۶۹۵ نفر جمعیت داشته.
منابع
خمیس مشیط
حاجی‌لو
حاجی‌لو، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، مشگین شهر ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، مشگین شرقی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۳۰ نفر (۵۲خانوار) بی‌یه.
منابع
حاجی‌لو
اختلال فشار روانی پس آسیبی
اختلال فشار رواني پس آسيبي یااختلال استرس پس از سانحه (به صورت مخفف: PTSD)، نشونگوني هسه که پس از موشاهده، تجربهٔ موستقیم و یا بشدوسن اتا عامل استرس‌زا و آسیب‌زای شدید روی دنه که تونه مونجر به بمردن واقعی یا تهدید به بمردن یا وقوع اتا سانحهٔ جدی باشه.
بیمار نسبت به این تجربه هون احساس ترس و درماندگی كنه، اغلب رفتارای آشفته و حاکی از بیقراری واکنش نشون دنه و مدام تلاش كنه از یادآوری رویداد و سانحه اجتناب هکنه. حوادثی همچون سوءاستفاده جنسی، تصادف، سوانح طبیعی مانند زلزله، جنگ و... به طور کلی افرادی که چنین رویدادایی ره تجربه ‌کننه حتا در مورد وچون، ویشتر از این که اما بتونیم تجربهٔ اونا ره تصور هکنیم و احساسات اونا ره درک هکنیم از اون واقعه رنج ورنه. همین امر وجه تمایز استرس پس از سانحه با سایر حوادث زندگی هسه (استرس بیش از حد طبیعی به حادثه).
گسترش PTSD
اگرچه اغلب مردم (۵۰ تا ۹۰٪) اتا رویداد خله تنش زا ره تا پایان عمر به یاد دارنه ولی فقط ۸٪ اونا به PTSD مبتلا بوننه. اینتا بیماری در دوران بعد از جنگ خله شایع هسه (مانند جنگ ویتنام، عراق، ایران، بوسنی هرزگوین و افغانستان)و همينتي در اثر اتفاقات موهم زندگی مانند بمردن اتا عزیز یا طلاق و جدایی و ضربه‌های عاطفی احتمال ابتلا به اینتا بیماری ويشتر هسه. به نظر رسنه زمینه ژنتیکی، نژاد و دوران وچگي در ایجاد اینتا بیماری موثر هسنه.
علائم اختلال فشار رواني پس آسيبي
۱) ناآرومی و بی‌قراری، رفتارای پرخاشگرونه، احساس بیزاری از دیگرون.
۲) گوشه‌گیری و موشکلات در روابط بین فردی به سختی انس بيتن با دیگرون. ۳) احساس گناه و شرمزدگی، بی‌احساسی و فقر هیجانی که از طریق جمع هکردن خد و انقباض عضلات صورت گیرنه.
۴) واپس‌روی‌های رشدی (بازگشت به رفتارای اولیه وچگي، شو‌اداری ، شست بچوِسن و...)
۵) رفتارای تهییجی و برانگیختگی خله زياد (حالت گوش به زنگ بين که به محض روبرو بين با محرک تنش‌زا شوکه بونه.)
۶) اختلال خو، کابوس و خوهای ترسناک (رویاهای هولناک بدون محتوای موشخص).
۷) اجتناب از افکار و احساسات و حتا جاهوني که وقایع ناخوشایند ره یادآوری كنه.
۸) تکرار خاطره‌های آسیب‌زا از قبیل مزاحمت، تجاوز و... ذهن دله.
۹) تمایل به كا بكردن تکراری پیرامون حادثه‌ای که تجربه هکردنه (درمورد وچون).
قطعنومه ۱۸۹۴ امنیت شورا
قطعنومه ۱۸۹۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۱ نوامبر ۲۰۰۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره حفاظت از غیرنظامیان در درگیری‌های مسلحانه هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۲۱۶‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
اختلال فشار روانی پس آسیبی
علائم اختلال فشار رواني پس آسيبي
۱۰) اختلال در کار روزانه، موشکلات در تمرکز و آموزش.
قطعنومه ۱۸۹۴ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
اختلال فشار روانی پس آسیبی
علائم اختلال فشار رواني پس آسيبي
البته همه اینا ونه سه شرط موهم دیگر ره نیز به همراه داشته باشه؛ الف. فرد ونه در معرض اتا رویداد پر تنش قرار بيته باشه.
ب. فرد ونه مورتب به یاد اینتا رویداد دكفه و بازخورد داشته باشه.
ج. علائم ونه ویشتر از اتا ماه طول بکشه.
درمون
فرآیند درمون بیمار مبتلا به PTSD تلفیقی از دِ رویکرد شناختی رفتاری مداخلات رفتاری شامل: آموزش نحوهٔ مواجهٔ موثر با ترسا، اجتناب از اماکن یا افرادی که وقایع ره یادآوری كننه، هسه؛ همچنین استفاده از روشاي آروم بخش و پذیرش احساسات بیمار در کاهش نشانگون استرس پس از سانحه موثر هسه.
اگر علایم فوق ویشتر از اتا ماه تداوم پيدا هكنه و منجر به اختلال در عملکرد کلی بیمار (شغلی، تحصیلی، رفتاری و...) بوه ونه نسبت به درمون اون اقدام هكردن. درمون وسه دارویی از داروهای مهارکننده بازجذب سروتونین مانند فلوکستین، ضدافسردگیهای سه حلقه‌ای مانند ایمی پرایمن، سیتالوپرام، پروپرانولول و کلونیدین استفاده بونه.
منابع
رج:روان‌شناسی
نسل
اتا روستای نوم هسه که لاریجان سفلی دهستون دله دره. اینتا روستا لاریجان بخش دله،آمل شهرستون دله دره.
ترک محله
ترک محله که وره مازرونی دله گننه تورک مله اتا محله هسته که ساری پشت وره زمان پهلوی بساتنه. ونی سره اردوگا ره مونه و به همدیر راه داینه. اینتا محله فقیر محله ساری هسه که ونی دله هزار هزار قتل و آدم دزدی مواد بفروشیئنو هنجور کارا کننه. رج:ساری
شربورگ-اکتوویل
شربورگ-اکتوویل اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ مانش دله دره. اینتا شهر نرماندی سفلی ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۴۰٬۸۳۸ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
ئوشار کاتریک فورس
ئوشار کاتریک فورس (انگلیسی:Catrake Force) ئوشاری هسته که انگلستان درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 10 متر / 30 پا هسته.
اراتوستن غربال
اراتوستن غربال، ریاضیات  دله ،اتا ساده‌  الگوریتم   هسِّه که ونه جا بتومِّی اعداد اول ره اعداد مختلف میون پیدا هکنیم. اینتا روش ره اراتوستن   یونانی   در بیارده.
عددهای 1 تا 120 میون ره نویسمی.
عدد 1 ره خط زمِّی و وره حساب نیارمی. عدد 2 دور هم خط کشمی و ونه مضرب ها ره هم خط زمِّی.
ای مرحله چهارم ره انجام دمِّی.این مرحله ره انِّه انجام دمِّی تا به اتا عدد اول برسیم که ونه مضارب ، جدول دله خط بخرد باوِّه.
عدد های بمونس که نا وشون دور خط بکشیه و نا خط بزه هسِّنه ، عدد های اول این فاصله ی دله هسِّنه.
منابع
انگلیسی ویکی پدیا
رج : ریاضیات
هفوف
هفوف اتا شهر نوم هسته که سعودی عربستون ِدله دره. اینتا شهر شرقیه (استان) میون قرار بییته و سال ۲۰۰۴ سرشماری سَره، ۲۸۷۸۴۱ نفر جمعیت داشته.
منابع
هفوف
قطعنومه ۸۲۱ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
آق‌قباق سفلی
آق‌قباق سفلی، اتا روستای نوم هسته از توابع اصلاندوز ِبخش، پارس‌آباد ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
منابع
آق‌قباق سفلی
نمار
اتا روستای نوم هسه که لاریجان سفلی دهستون دله دره. اینتا روستا لاریجان بخش دله، آمل شهرستون دله دره.
ژان ریشپن
ژان ریشپن شاعر، رمان‌نویس و نمایش‌نومه نویس قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
ساعت وا تپه
ساعت وا تپه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ اسلام تازه بمو پیشی دوره جه رسنه. ساعت وا تپه مازرون استان و ساری شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش چهاردانگه، دهستان چهاردانگه، روستای بالاده هسته. این بنا ۲۱۹۴۱ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
قطعنومه ۳۷۸ امنیت شورا
قطعنومه ۳۷۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۳ اکتبر ۱۹۷۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره مصر-اسرائیل هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱٬۸۵۱‌ام دله ۱۳تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
قطعنومه ۱۸۹۵ امنیت شورا
قطعنومه ۱۸۹۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۸ نوامبر ۲۰۰۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره بوسنی و هرزگوین وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۲۲۰‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
رودبار شهرستان
رودبار شهرستان گیلون اوستان ره اتا شهرستون هسته که ونه جمیت ۱۰۴۱۰۲ نفر هسته.
آپر بکت ئوشار
ئوشار آپر بکت (انگلیسی جه:Upper Beckett Falls) ئوشاری هسته که همیلتون (انتاریو)، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 10 m هسته.
منابع
رج:کانادا ئوشارون
گت میاندورود
گت میاندورود اتا دیهستون نوم هسه میاندورود بخش دله، ساری شهرستون، مازرون اوستان میون.
حسن‌آباد (مشگین‌شهر)
حسن‌آباد ، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، مشگین شهر ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، مشگین شرقی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۶۷ نفر (۶۴خانوار) بی‌یه.
منابع
حسن‌آباد
سورت
سورت ات جا هسته که دِتا دریاچه‌ (یا چشمه) همدیگه پَلی‌به‌پَلی درنه که وشون ئوی رنگ، بو، مزه و حجم فرق کانده. این دِتا دریاچه‌ جه اونتا که پر ئو‌تر هسته، ونه شوری خله زیاده و استخری دانّه که ونه عمق قطر حدود ۱۵ متر هسته و دیگری که بالادست‌ته دره و شمال‌غربی این دریاچه‌ قرار دانّه ترش مزّوئه و ونه ئو سرخ و نارنجی رنگ هسته و ونه اطراف ات‌کم آهن رسوب هنیشتوئه. این دریاچه‌‌ئون ارتفاعِ ۱۸۴۰ متری دله درنه. باداب سورت دریاچه‌‌ئون مازرون، ساری، چاردانگه، پشت‌کوه دهستان و روستای اروست دله قرار دارنه.
اینتا دریاچه‌ سال ۱۳۸۷ به عنوان دومین اثر طبیعی ملی ایران ثبت بیّه. باداب سورت جهون دله دومین شور ئو گت دریاچه‌ هسته.
منابع
رج:مازرون چشمه‌ئون رج:تراورتنی دریاچه‌ئون
لوس‌آنجلس لیکرز
لوس‌آنجلس لیکرز، اتا بسکتوال تیم هسته که آمریکای ان‌بی‌ای دله بازی کانده و ونه مقر شهر لوس‌آنجلس هسته که کالیفرنیا ِایالت دله قرار دانّه. این تیم غرب کونفرانس کنفرانس دله دره و پاسیفیک منطقه جه هسته.
وب‌گاه رسمی
رج:ان‌بی‌ای تیمون
کوهدشت
په‌نویس
رج:لرستان اوستان شهرون رج:کوهدشت شهرستان
کفا
اتا روستای نوم هسه که لاریجان سفلی دهستون دله دره. اینتا روستا لاریجان بخش دله،آمل شهرستون دله دره.
ژان-فیلیپ توسن
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی رج:زننه آدمون
تراورتن
تراورتن ، ات‌تی متخلخل بَیی آهک هسته که تزیینی سنگ‌ئون دسته جه حیساب وونه. این سنگ غارون ِمعدنی ئو رسوب یا گرم ئو دریامونا‌ئون یا دریائون و درکائون ِکف رسوب ِجابموندست هسته که گت پهنه‌ئون سون بدی‌یه وانه.
موارد استفاده
تراورتن نمائون روکار دله‌یی و بریمی و همینتی سنگ فرش هاکردن وسّه قابل استفاده هستنه.
عربی بهار
عربی بهار یا اعتراضات شمال آفریقا و غرب آسیا (۲۰۱۰–۲۰۱۱) اتا سری بی‌سابقه و اتا جریون قیومون، راهپیمایی‌ئون و اعتراضات آفریقای شمال و آسیای غرب عرب‌نشین کشورون تونس، مصر، یمن، الجزایر، اردن، بحرین، لیبی، سوریه، ایران خوزستون و چنتا کال غیرعربی کشور بی‌یه. کشورون عربستون، الجزایر، عمان، کویت، مراکش، موریتانی و سودان دله هم این اعتراضات دَیی‌یه ولی کم‍تر بی‌یه.
این اعتراضات ۱۸ دسامبر ۲۰۱۰ با قیام تونس، بعداز بستون ممد بوعزیزی اعتراض به فساد و بدرفتاری پلیس، شروع بیّه. به دلیل وجود شرایط مشابه سایر کشورون منطقه و موفقیت اعتراضات تونس دله، اعتراضات با زنجیره‌یی از ناآرامی‌ئون الجزایر، اردن، مصر و یمن و بحرین و لیبی دله دمباله پیداهاکرده. بسیاری از موارد روزون اوج اعتراضات «خشم روز» (به عربی: يوم الغضب) یا ونه واری نوم جه توصیف بَیی‌نه.
هنتا سه‌تا کشور مصر، تونس و لیبی اعتراض جه نتیجه بَیتنه؛ تونس ۱۴ ژانویه زین‌العابدین بن علی فرار جه به عربستون و توجه جهون به اعتراضات مصر از ۲۵ ژانویه ۲۰۱۱ شروع بیّه. پس از 4روز، حسنی مبارک رئیس‌جومور مصر اصلاحاتی ره پیشنهاد هاکرده اما حاضر به استعفا نیّه. روز هشتم وعده هدائه که ماه سپتامبر قدرت جه کنار شونه. همون روز شاء اردن ملک عبدالله دوم نخست‌وزیر جدیدی ره تعیین هاکرده و علی عبدالله صالح رئیس‌جومور یمن هم اعلام هاکرده که سال ۲۰۱۳ قدرت ره پس از ۳۵ سال ترک کانده. ۱۱ فوریه پس از ۱۸ روز اعتراضات مستمر گت ِشهرون مصر دله حسنی مبارک شه مقوم جه کناره بکشی‌یه.
منابع
رج:عرب رج:انقلاب
فک بن تپه
فک بن تپه اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ آهن عصر جه رسنه. فک بن تپه مازرون استان و ساری شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش چهاردانگه، دهستان چهاردانگه، روستای بالاده هسته. این بنا ۲۱۹۴۲ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:ساری تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
ئوشار کولدرون اسنوت
ئوشار کولدرون اسنوت (انگلیسی:Cauldron Snout) ئوشاری هسته که کامبریا، انگلستان درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 60 متر هسته.
واکو، سایتاما
واکو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِسایتاما استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۷۸٬۵۷۵ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۱٫۰۴ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۷٬۱۱۷ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۷۰-۱۰-۳۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
المبرز
منابع
مبرز
قطعنومه ۱۲۴۷ امنیت شورا
قطعنومه ۱۲۴۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۸ ژوئن ۱۹۹۹ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره بوسنی و هرزگوین وضعیت هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۰۱۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
کلکته
کلکته أتا شهر نوم هسه که هند دله دره.
رج:هند شهرون
کافر قلعه
کافر قلعه