cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
گرافیتی
گرافیتی نقش‌ها، اشکال، حرف‌ها، نشونه‌ئون، نمادون، الگوئون و کلمات ِدَکشی‌ین، دیفارون یا جای عمومی دله هسته. این هنر خله قدیمی هسته و قدیمی تمدن‌ها ونجه استفاده کاردنه. مُدرن گرافیتیون دله اسپری جه خله استفاده وانه.
شاپور شهروراز
شاپور شهروراز ساسانیون ِشاهنشاه بی‌یه که سال ۶۳۰ میلادی، ات‌گال حکومت ره مدعی بیّه. وه شهروراز و میرهران (خسرو پرویز خاخِر) ِریکا بی‌یه.
گرافیتی
منابع
رج:گرافیتی رج:دیفار
شاپور شهروراز
منابع
رج:ساسانیون شاهون
۱۴ نوامبر
14 نوامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 14 نوامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
14
هونگ‌شی
جو گائوچی (چینی جه: 朱高熾، که تلفظ وانه: Zhū Gāochì) اتا چینی امپراتور، مینگ سلسله جه، بی‌یه. وه ره اسا هونگ‌شی نوم جه اشناسنّه. هونگ‌شی سال‌های ۱۴۲۴-۱۴۲۵ حکومت کارده و وقتی بمرده وه ره جائودی لقب هدانه و وه ره رن‌زونگ معبد دله چال هاكردنه.
منابع
هونگ‌شی
میگل آنخل آستوریاس
میگل آنخل آستوریاس اتا گوآتمالای نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه ایسپانیولی زوون جه رمان نوشته و شعر گته.
منابع
رج:گواتمالا نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
سابراهمانین چاندراسکار
سابراهمانین چاندراسکار اتا هند-آمریکای فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۸۳ میلادی، اساره‌ئون ساختار و تغییر جه گپ بزوئن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
هکینان، آیچی
بیرون بگردستن
رج:آیچی شهرون
ولیک‌بن
ولیک‌بن اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، بنافت دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۶۸ نفر (۳۳خانوار) بی‌یه.
منابع
ولیک‌بن
یاسوناری کاواباتا
یاسوناری کاواباتا اتا جاپونی نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه جاپونی زوون جه رمان و کچیک آسنی نوشته.
منابع
رج:جاپون نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
ریچارد ادوارد تایلور
ریچارد ادوارد تایلور اتا کانادا-آمریکای فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۹۰ میلادی، کؤارک ره نوکلئون‌ها دله پیدا هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:کانادا فیزیکدون رج:آمریکا فیزیکدون
تاکیکاوا، هوکایدو
تاکیکاوا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهوکایدو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۴٬۸۹۵ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۱۵٫۸۲ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۳۸۸ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۸-۰۷-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
ساری اسلامی شورا
ساری اسلامی شورا ۹ تا اصلی عضو و ۶ تا جانشین عضو دارنه گه مردِم انتخابات دله وشون ره وِجـیـنّـه.
پنجمین دوره: ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰
جانشین:
چارمین دوره: ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶
جانشین:
دومین دوره: ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۵
مصطفی شیرزاد
علی ایمانی
محمدحسن محمدی کیادهی
اسفندیار عشوری
نادعلی رمضانپور
محمود قربانی
هموَندان جانشین:
سید علی بهروش
اولین دوره: ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۱
سید علی بهروش
میرصالح صالحی‌نیا
اسفندیار عشوری سوادکوهی
بن‌مایه
رج:ساری
ولیک‌چال
ولیک‌چال اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، بنافت دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۹ نفر (۱۷خانوار) بی‌یه.
منابع
ولیک‌چال
آلفرد راسل والاس
آلفرد راسل والاس (Alfred Russel Wallace)، اَتا بریتانیایی بیولوژیست و جغرافی دون و کاوشگر و مردِمون شناس هستِه. وِ هرچیه بیشتر، پیدا کردِنِ طبیعی هوجی‌ین جه(داروین جِه جِدا) ، مشهور هَسته.
کتاب ها
رج:زیست‌شناسون رج:گت مردمون بریتانیا رج:مردم‌شناسون
پیروز دوم
پیروز دوم یا گشتاسپ ساسانیون ِشاهنشاه بی‌یه که سال ۶۳۰ میلادی، ات‌گال حکومت ره مدعی بیّه. وه انوشیروان ِتیر-تبار جه بمو بی‌یه و قحط‌الرجال دوره، حکومت ره خاهون بیّه.
منابع
رج:ساسانیون شاهون
شوان‌دو
جو جان‌جی (چینی جه: 朱瞻基، که تلفظ وانه: Zhū Zhānjī) اتا چینی امپراتور، مینگ سلسله جه، بی‌یه. وه ره اسا شوان‌دو نوم جه اشناسنّه. شوان‌دو سال‌های ۱۴۲۵-۱۴۳۵ حکومت کارده و وقتی بمرده وه ره جانگ‌دی لقب هدانه و وه ره شوان‌زونگ معبد دله چال هاكردنه.
منابع
شوان‌دو
ارجستان
ارجستان، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، سرعین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، سبلان ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۹۳ نفر (۶۲خانوار) بی‌یه.
منابع
ارجستان
داندر میفلین
داندر میفلین Dunder Mifflin که وه شرکت کاغذ داندر میفلین Dunder Mifflin Paper Company هم گانّه، اتا خیالی شرکت بروتن کاغذ و لوازم اداری دله سریال آفیس هسته. این تا شرکت شروع هاکردن جه خیالی بویه اما شه جه بروتن محصولات استیپلز دله و سایر ادارات وسه استفاده بیه.
کای، یاماناشی
کای اتا شهر نوم هسته که جاپون ِیاماناشی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۷۴٬۰۷۷ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۷۱٫۹۴ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱٬۰۳۰ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۴-۰۹-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
علیرضا حقیقی
علیرضا حقیقی اتا ایرانی فوتوالیست هسه که نساجی دورن کا کنده. حقیقی نساجی هوادارا میون خله محبوب هسه و وره مازرون جول خطاب کندنه. حقیقی با شه خجیر واکنشا باعث قهرمانی نساجی حذفی درون بیه
بوریم بگردستن
رج:نساجی فوتوالیستون
۱۵ نوامبر
15 نوامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 15 نوامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
15
آنی شرلی
آنی‌شرلی اتا خیالی آدم هسته که لوسی ماد مونتگومری، آنی، گرین گیبلز ِدله ره ، وه‌ره شه ذهن جه بساته. آنی شرلی جه خله فیلم بساته‌بئی‌یه.
رج:داستانی کارکترون
کاله گورستان ویوا
کاله گورستان ویوا اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قرن ۴ و ۵ ه‍.ق جه رسنه. کاله گورستان ویوا مازرون استان و گلوگاه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان توسکا چشمه، یک کیلومتری جنوب شرقی روستای ویوا هسته. این بنا ۲۰۶۷۱ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۱-۰۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:گلوگاه تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
کرگردن
کرکردن یا کرگدن (علمی نوم: Rhinocerotidae) اتی کاله‌دارون هستنه که گیاهخاری کانّه و خله مزّیر تن دارنه و اگه آدِم ره حمله هاکنن، تونّه وه ره بکاشن. این حوون ۲٬۵ تا ۳٬۲ متر طول و حدود ۱٬۵ تا ۲٬۱ تُن وزن دارنه و فیل و اسب آبی په، سومین سنگین حیوونی هسته که خاشکی دله زندگی کانده.
کرگردن شاخی دارنه که بجای این که ونه سرِ بالا کب‌بائه، ونه سوآل سَر دره و ونه جنس انبس‌بیی می جه هسته. وشون ِشاخ (یا عاج هم گانّه وه ره) خله گرون قِمِت هسته و خله کرگردن‌ها ره وشون شاخ وسّه اشکار کانّه و بعضی تبارون کرگردن همینسه منقرض بَینه یا در حال انقراض هستنه. سیو کرگردن‌ها دیگه منقرض بیینه و اسپه کرگردن‌ها هم خله کم هستنه.
منابع
رج:کاله‌دارون
کیله
''شمه منظور کله جه شاید چیز دیگه بائه. اینجه شه منظور ره انتخاب هاکنین:'' کله
هورست لودویگ اشتورمر
هورست لودویگ اشتورمر اتا آلمان-آمریکای فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۹۸ میلادی، ات‌جور مایع کوانتومی کشف هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
کیله
بن‌مایه
رج:ظرف
هورست لودویگ اشتورمر
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:آلمان فیزیکدون رج:آمریکا فیزیکدون
حسن یزدانی
وه ۷۰ کیلوگرم دله کشتی گیته.حسن یگانه پهلوان جمهوری اسلامی هسته و رهبر ونه خیلی افتخار درنه، حسن یزدانی عاشق رهبر هست و محرم سینه زنی دارنه این وزن المپیک ِمسابقات دله دَنی‌یه و وه اگه خانه المپیک دله دَواشه ونه شه وزن ره ویشته هاکنه. ۷۴ کیلوگرم اتا المپیکی وزن هسته که جوردن باروز ونه مشهورترین کشتی‌گیر هسته.
مسابقات
وه سال ۲۰۱۴ جهون ِجوونون تورنمنت دَرون، که زاگرب دله بی‌یه، قهرمان بیّه و همون سال ایرانِ لیگ دله ختاگ تسابلوف روسیه‌ای ره شکست هِدا.
وه جهونی جام ۲۰۱۵ دَرون، که لوس آنجلس دله بی‌یه، هم ایران ِتنها کشتی‌گیر وزن ۷۰ کیلوگرم دله بی‌یه و بتونِسته قهرمان بَواشه. این مسابقات دله تیم ملی هم قهرمان بیّه. همین سال گادِر لاس وگاس دله اتا تورنمنت جهونی مسابقاتِ نوم جه برگزار بیّه که حسن یزدانی باز هم ۷۰ کیلوگرم دله مسابقه هِدا و تا فینال همه ره بَوِرده. ونه حریفون جنوبی کره، بلغارستون و گرجستون جه بینه که دِتا ره ضربه‌فنی هاکرده و کره‌یی جه هم با اختلاف بَوِرده. بعد وه جیمز گرین، آمریکایی، جه دَکِته و وه ره هم 9-4 بَوِرده و بورده فینال. ولی فینال دله گازی ماگمادوف جه دَکِته که اتا روسیه‌ای کشتی‌گیر هسته. این مسابقه دله 10-3 بباخته و دوم بَیی‌یه.
حسن یزدان برزیل المپیک وسّه هم تیم ملی دله قرار بَییته و هفتاد و چار کیلویِ نماینده بی‌یه. ونه مسابقه آزادکرون ِاولین روز دله قرار بَییته و ونه قرعه خِجیر دربمو. اولین دور استراحت داشته و بعد اتا هاییتی كشتی‌گیر ره چنتا فیتیله جا دَه-صفر بَوِرده و اًی قزاقستون و ترکیه ره هم با اختلاف بَوِرده تا بورده فینال. اون وَر جه جوردن باروز، آمریکایِ اسطوره‌یی کشتی‌گیر، اتا روس، انور گدایف نوم، جه دكته و این كا دله هر دِ نفر مصدوم بَیینه. گدایف ِبفره (=ابرو) بشکسته ولي وه همونتی تا فینال بموئه. فینال دله هر اتا سرپا یکه اعلام كاردنه، گدایف بفره خون یمو و وسته دکترها وه ره معالجه هاكنن؛ همینسه مسابقه شه طبیعی حالت جه دکته. روسی كاكر اولین نیمه ره شیش-هیچ بَوِرده ولي دومین نیمه حسن وه ره بدجور دپیته و آخرین ثانیه‌ئون كا ره مساوی هایکرده تا آخرین امتیازِ بَییتن وسّه قهرمون بَوائه.
حسن یزدانی جاپون ۲۰۲۰ المپیک دله 86 کیلویِ آزادکر بی‌یه و تا فینال برسی‌یه و اونجه شه اصلی رقیب جه دکته که دیوید تیلور، آمریکایی کاکر، بی‌یه. حسن خله حمله کارده و پیشی شی‌یه و همینسه سه‌تا اخطار جه پیش دکته ولی تیلور دِ بار وه ره خاک هاکرده و 4-3 بازی ره بَورده. تیلور در حالی بَوِرده که فقط چن ثانیه تا داورِ سوت کار داشته که حسن پیروز بوو. یزدانی اینتی بیّه که نقره بَیته و دوم بیّه. همین سال ۲۰۲۱ دله اتا جهونی مسابقات هم نروژ دله برگزار بیّه. این تورنمنت دله هم یزدانی و تیلور فینال دکتنه و یزدانی این‌صوه وه ره شکست هدا و تیلورِ شکست‌نخاردنِ رکورد ره بشکنی‌یه.
بِریمْ بگردستن
رج:زننه آدمون رج:گت مردمون جویبار رج:مازرون کشتیگیرون
روان‌شناسی مجله‌ئون فهرست
منابع
رج:روان‌شناسی
الکساندر سولژنیتسین
منابع
رج:روسیه نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
هاینریش بول
هاینریش بل اتا آلمانی نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه آلمانی زوون جه رمان و کچیک آسنی نوشته.
منابع
رج:آلمان نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
کله (ئو)
''شمه منظور کله جه شاید چیز دیگه بائه. اینجه شه منظور ره انتخاب هاکنین:'' کله
کِـلِـه ئه‌تا کانال ره گونّــه گه ون دله جه او بوره و ونه پهنی رودخانه جه کمتر بوئه. کله بتونده طبیعی بوئه یا آدمون وه ره بساتّون.
جنگ‌تونگ
جو چی‌چن (چینی جه: 朱祁鎮، که تلفظ وانه: Zhū Qízhèn) اتا چینی امپراتور، مینگ سلسله جه، بی‌یه. وه ره اسا جنگ‌تونگ نوم جه اشناسنّه. جنگ‌تونگ اولين بار ميون سال‌های ۱۴۳۵-۱۴۴۹ و دومين بار بين سنوات ۱۴۵۷-۱۴۶۴ ميلادي حکومت کارده. وه وقتی بمرده روئی‌دی لقب ره ونسه بييتنه و وه ره یینگ‌زونگ معبد دله چال هاكردنه.
قناری جزیره‌ئون
28°N, -16°W ایسلاس کاناریا یا قناری جزیره‌ئون ات‌سری جزیره هستنه که ایسپانیای ایالت هستنه ولی آفریقای غربی‌وَر و آتلانتیک اوقیانوس دله درنه. این جزایر مراکش ِبنه جه نزدیک‌ته هستنه تا ایسپانیا. این ایالتِ مرکز لاس پالماس هسته. قناری جزایر توریستی هستنه و خله خِجیر هوا دارنه که باعث وانه سالی دوازده میلیون توریست سر ره جمع هاکنن.
جنگ‌تونگ
منابع
جنگ‌تونگ
قناری جزیره‌ئون
سال ۲۰۱۹، قناری ۲٬۱۵۳٬۳۸۹ نفر جمعیت و ۲۸۷٬۳۹ نفر\کیلومترمربع جمیعت انبسی داشته که هشتمین انبسی ره ایسپانیایِ شه‌گردون نواحی دله دارنه. ونه جمعیت ویشته دِتا اصلی جزیره درون جا گیرنه: حدود ۴۳٪ تنریف جزیره و ۴۰٪ گران کاناریا جزیره دله.
آزرمی‌دخت
آزرمی‌دخت ساسانیون ِشاهنشاه بی‌یه که سال ۶۳۰ میلادی، ات‌گال حکومت ونجه برسی‌یه. زمونی که شاپور شهروراز ره حکومت سر جه بیتنه، اشراف آزرمیدخت که خسروپرویز کیجا بی‌یه ره شاه انتخاب هاکردنه ولی خله طول نکشی‌یه که وه ره هم کنار دینگونه.
منابع
رج:ساسانیون شاهون
فاطمه محمدی‌نژاد
فاطمه محمدی‌نژاد گنجی (بزائهٔ ۲۶ خرداد ۱۳۶۲) ئه‌تا از تبرستون شبکهٔ مجری‌ئون هسته. ونه تحصیلی مدرک، کارشناسی ارشد تکنولوژی آموزشی هسته. وه اجرائ پلی تدریس هم کانده.
منبع
رج:مازرونی مجریون
خوره‌زادخسرو
خوره‌زاد خسرو یا خسرو چاروم ساسانیون ِشاهنشاه بی‌یه که سال ۶۳۱ میلادی، ات‌گال حکومت ره مدعی بیّه.
منابع
رج:ساسانیون شاهون
استخرسر (ساری)
جمعیت
اینتا روستا، فریم دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۷۳ نفر (۳۸خانوار) بی‌یه.
منابع
استخرسر (ساری)
ایمامزاده علی (ساری)
امامزاده علی (ساری) اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، فریم دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۳ نفر (۵خانوار) بی‌یه.
منابع
امامزاده علی (ساری)
لوسی ماد مونتگومری
لوسی ماد مونتگومری اتا کانادایی بنویشت‌کر بی‌یه گه آنی، گرین ‌گیبلز ِدله‌ وسه مشهور بئی‌یه.
نگارسره
رج:کانادای گت آدمون
۱۶ نوامبر
16 نوامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 16 نوامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
16
گیلان شهرون فهرست
منابع
رج:گیلون اوستان
گلادیاتور (فیلم)
گلادیاتور اتا فیلمِ نوم بی‌یه که ریدلی اسکات ونه کارگردان و نقش اول بی‌یه. این فیلم سال ۲۰۰۰ بساته بیّه. این فیلمِ موسیقی ره هانس زیمر بساته و بتترین فیلم ِموسیقیون جه هسته. راسل کرو این فیلمِ سَره اوسکار جایزه ره نقش‌اولی وسر بَییته. این فیلم پنج‌تا اوسکار داشته.
جینگ‌تای
جو چی‌یو (چینی جه: 朱祁鈺، که تلفظ وانه: Zhū Qíyù) اتا چینی امپراتور، مینگ سلسله جه، بی‌یه. وه ره اسا جینگ‌تای نوم جه اشناسنّه. جینگ‌تای سال‌های ۱۴۴۹-۱۴۵۷ حکومت کارده و وقتی بمرده وه ره جینگ‌دی لقب هدانه و وه ره دای‌زونگ معبد دله چال هاكردنه.
گلادیاتور (فیلم)
فیلم اتا گلادیاتور ِزندگی هسته. این مَردی اول روم ِارتش دله دَیّه و فرمانده بی‌یه. وقتی ولیعهد امپراتور ره بَکاشته، وه ره برده بَییتنه و ونه خانواده ره بَکاشتنه. وه آخرسر اَنده گلادیاتوری جنگ کانده تا اینکه شه ره جدیدِ امپراتور جه رِسِنِنده و ونجه انتقام گیرنه.
منابع
رج:گلادیاتور رج:انگلیسی فیلمون رج:بریتانیایی فیلمون رج:آمریکایی فیلمون رج:حماسه‌ای فیلمون رج: تاریخی فیلمون‏ رج:روم دله فیلمون
جینگ‌تای
منابع
جینگ‌تای
عدن
عَدَن یمن ِجنوبی‌ترین شهرون جه هسته. این شهر عدن خلیج پَلی دَره. جنوبی یمن دله این شهر خله مهم بی‌یه و تجزیه‌طلبون همیشه وه ره شه نیشتنگا (=پایتخت) دونّه.
منابع
رج:یمن شهرون رج:عدن خلیج
کلاوس هسلمان
کلاوس هسلمان اتا آلمانی فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۲۱ میلادی، اکولوژی تغییرات و زمین ِگرمایش جه مدل‌سازی هاکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:آلمان فیزیکدون
دیوید گراس
دیوید گراس اتا آمریکا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۴ میلادی، آزادی مجانبی ره نیروی هسته‌ای قوی دله کشف هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا فیزیکدون
پاتریک وایت
پاتریک وایت اتا اوسترالیایی نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه انگلیسی زوون جه رمان و کچیک آسنی نوشته.
منابع
رج:استرالیا نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
اسپهبد
ایسپهبود یه‌اتا نظامی مقوم ساسانیون میون بی‌یه. اینتا مقوم ئه‌سا سپهبد نوم جه ایرون ِمسلح نیروئون دله کاربرد دارنه.
پتشخوارگر دله شائون شه ره ایسپهبود نوم جه شه‌ره معرفی کاردنه.
کاریا، آیچی
کاریا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآیچی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۴۵٬۱۱۷ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۵۰٫۴۵ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲٬۸۷۶ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۰-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:آیچی شهرون
ایویند جانسون
ایویند جانسون اتا سوئدی نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه سوئدی زوون جه رمان نوشته.
منابع
رج:سوئد نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
جمال ابوطالبی عبدالملکی
جمال ابوطالبی عبدالملکی ( به لاتین Jamal aboutalebi abdolmaleki یا Jamal abootalebi ) متولد ۱۳۴۲ زاغمرز دله به دنیا بیموئه. وه فعال ملی محیط زیست ایران                  ، پژوهشگر ایل عبدالملکی و عضو دوره چهارم و نایب رئیس دوره پنجم و رئیس دوره ششم شورای اسلامی زاغمرز مازندران هسته / ویکی پدیای مازندرانی
کبود آب قبرستونی
کبود آب قبرستونی اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قرن ۶ و ۷ ه‍.ق جه رسنه. کبود آب قبرستونی مازرون استان و گلوگاه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان توسکا چشمه، جنوب غربی روستای اوارد، دره کبود دره هسته. این بنا ۲۰۶۸۷ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۱-۰۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:گلوگاه تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
چرچیل
وینسون چرچیل  اتا بریتانیایی سیاستمدار بی‌یه که جهونی جنگ دوم گادِر این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه نویسندگی هم کارده و نوبل جایزه ره شه بنویشته‌ئون وسّه بَیته.
منابع
رج:بریتانیا نخست‌وزیرون رج:بریتانیا نویسندگون رج:گت مردمون بریتانیا رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
سیلم
کَوک یا سیلِم (علمی نوم: Perdicinae) اتا پرنده خانواده تیرنگون جا هسه. سیلِم اروپا، آسیا، آفریقا و خاورمیانه بومی هسّنه.
منبع
رج:پرنده
فوئه‌فوکی، یاماناشی
فوئه‌فوکی اتا شهر نوم هسته که جاپون ِیاماناشی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۷۱٬۱۸۴ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۲۰۱٫۹۲ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۳۵۳ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۴-۱۰-۱۲ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:یاماناشی شهرون
دیوید پولیتزر
دیوید پولیتزر اتا آمریکا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۴ میلادی، آزادی مجانبی ره نیروی هسته‌ای قوی دله کشف هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا فیزیکدون
چنگ‌هوا
جو جیان‌شن (چینی جه: 朱見深، که تلفظ وانه: Zhū Jiànshēn) اتا چینی امپراتور، مینگ سلسله جه، بی‌یه. وه ره اسا چنگ‌هوا نوم جه اشناسنّه. چنگ‌هوا سال‌های ۱۴۶۴-۱۴۸۷ حکومت کارده و وقتی بمرده وه ره چون‌دی لقب هدانه و وه ره شیان‌زونگ معبد دله چال هاكردنه.
منابع
چنگ‌هوا
مو یان
گوان موئه (ساده‌بََیی چینی جه: 管谟业؛ قدیمی چینی جه: 管謨業؛ پین‌یین جه: Guǎn Móyè)، که وه ره مو یان نوم جه اشناسنّه، اتا معاصر نویسنده چینی هسته که سال ۲۰۱۲ «شه خیره‌کننده رئالیسمی که مردمی و تاریخی قصه‌ئون دله داشته وسّه» نوبل جایزه ره بَییته. ونه بنویشته‌ئون ده‌ها زونن جا ترجمه بَیینه. ونه گت بنویشته نوم هم «سِرخ ِکوئَندِم» هسته.
الکساندر کواشنیوسکی
الکساندر کواشنیوسکی لهستان سیاستمدار است. او به عنوان رئیس جمهور به مدت دو دوره (۱۹۹۵ - ۲۰۰۰ و ۲۰۰۰ - ۲۰۰۵) خدمت کرده است. او قبل از انتخاب اولین بار عضو حزب چپ متحد دموکراتیک بود، اما پس از انجام وظایف او به مستقل تبدیل شد. قبل از ۱۹۸۹، عضو یک حزب کارگری لهستان بود (کمونیست). او پیش از لخ والسا پیش رفت و لخ کاچینسکی موفق شد.
مو یان
منابع
رج:زننه آدمون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون رج:چین نویسندگون
الکساندر کواشنیوسکی
منابع
رج:زننه آدمون رج:لهستان رییس‌جمهورون
بیشه‌کلا (محمودآباد)
بیشه‌کلا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه ودر بخش سرخرود محمودآباد قرار دارنه مردم محل کشاورز هسنه محل سه تا مسجد دارنه به‌نام صاحب الزمان امام حسین و امام سجاد و دارای چندتا تکیه و زینبه هسه و دانشگاه علمی کاربردی مدرسه راهنمایی و ابتدایی و راهنمایی دخترانه دارنه محل از سمت شمال به دریا وصله و از جنوب به زمینهای بینج کری نیم دنگ کل محل وقف امام‌حسین هسه که توسط امیر مکرم لاریجانی وقف بیه که همه ساله درمحرم وصفر در محل هزینه بونه همچنین محل دارای 13شهید هسه که در زمان جنگ تحمیلی جانشون ره فدای اسلام و وطن هکردنه بیشه کلا با عزت اباد،رودپشت ،علی آباد و علمده غربی همسایه هسه و از نظر گردشگری خله رونق دارنه و ساحل خیلی تمیز و قشنگی دارنه
جمعیت
جمعیت روستا بیش از 3000نفره که با توجه به گردشگری بودن محل در فصل تابستان و تعطیلات بیشتر هم بونه
منابع
بیشه‌کلا
فرخ‌هرمز
فرخ‌هرمز ساسانیون ِشاهنشاه بی‌یه که سال ۶۳۰ میلادی، ات‌گال حکومت ره مدعی بیّه. وه اسپهبدان خاندان جه بی‌یه و آزرمی‌دخت جه بخاسته که ونجه ازدواج هاکنه و چون آزرمی‌دخت نتونسته وه ره جواب هاکنه، وه ره یواشکی بکوشته.
فرخ‌هرمز ره رستم فرخزاد و باو پی‌یر دونّه که نظامی آدم بی‌یه و سپهبد لقب ره ارتش دله داشته.
منابع
رج:ساسانیون شاهون
هاری مارتینسون
منابع
رج:سوئد نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
لیبراتور
لیبراتور (ایسپانیولی جه: Libertador) اتا تاریخی فیلم هسته که سال ۲۰۱۳ آلرتو آرولو, وه ره بساته. این فیلم ره ونزوئلا و ایسپانیا همبازی بساتنه. این فیلم سیمون بولیوار ِبیوگرافی سَر جه بنویشته بیّه و ادگار رامیرز این رُل ره اجرا هاکرده.
پانویس
رج:۲۰۱۳ فیلمون رج:ایسپانیولی فیلمون رج:ونزوئلایی فیلمون رج:ایسپانیایی فیلمون رج:سیمون بولیوار رج:گت کلمبیا رج:تاریخی فیلمون
مفاتیح
مفاتیح الجنان که وه ره مفاتیح یا دعا کتاب هم گننه، اتا اسلامی و شیعی کتاب هسه که شیخ عباس قمی بنویشته و ونه دله مستحب دعا و نماز ره جمع هاکرده. مفاتیح الجنانِ نوم یعنن «بهشتِ کلید». جوادی آملی اتی کتاب بنویشته که مفاتیحِ دمباله بوئه و ونه نوم ره مفاتیح الحیات بی‌یشته.
منابع
رج:عربی کتابون
زاغمرز
زاغمرز روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان بهشهر مازندران هسته. اکثر مردم روستا کردی گپ زندنه. مردم زاغمرز و امیرآباد و زینوند و حسین آباد جز ایل عبدالملکی هستنه که حدود دویست سال قبل بیمونه نزدیک میانکاله که جلو غارت ترکمون هاره بیرن. زاغمرز نزدیک پلی بندر امیرآباد و نیروگاه برق نکا و آب بندان لپو واقع بئیه. جمعیت زاغمرز طبق سرشماری که سال ۱۳۹۵ ه.ش بئیه ۵۹۳۲ نفر هسته
۱۷ نوامبر
17 نوامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 17 نوامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
17
سوناگاوا، هوکایدو
سوناگاوا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهوکایدو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۹٬۶۴۱ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۷۸٫۶۹ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲۵۰ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۸-۰۷-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:هوکایدو شهرون
شهاب گردان
شهاب گردان اتا دروازه‌بان طبری هسه فولاد خوزستان درون کا کنده و وه نساجی درون قبلا کا کرده
رج:نساجی فوتوالیستون
شبه جزیره میانکاله
میانکاله شبه جزیره ای در شرق مازندران و جنوب شرقی دریای خزر و شمال بهشهر هسته. میان کاله سال ۱۳۴۸ ه.ش منطقه حفاظت شده ، و سال ۱۳۵۳ ه.ش پناهگاه حیات وحش و سال ۱۳۵۴ ه.ش تالاب بین المللی و سال ۱۳۵۴ ه.ش ذخیرگاه زیست کره لقب بایته. بخش خشکی و آبی میانکاله ۶۸۸۰۰ هکتار وسعت دارنه
منابع
گت ویکی به آدرس : https://fa.m.wikipedia.org/wiki/شبه%E2%80%8Cجزیره_میانکاله
آرادان
آرادان سمنان اوستان ره اتا شهر هسته که آرادان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۶٬۲۵۷ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:سمنان اوستان شهرون
هونگ‌جی
جو یوتانگ (چینی جه: 朱祐樘، که تلفظ وانه: Zhū Yòutáng) اتا چینی امپراتور، مینگ سلسله جه، بی‌یه. وه ره اسا هونگ‌جی نوم جه اشناسنّه. هونگ‌جی سال‌های ۱۴۸۷-۱۵۰۵ حکومت کارده و وقتی بمرده وه ره جینگ‌دی لقب هدانه و وه ره شیائوزونگ معبد دله چال هاكردنه.
فرانک ویلچک
فرانک ویلچک اتا آمریکا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۴ میلادی، آزادی مجانبی ره نیروی هسته‌ای قوی دله کشف هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
هرمز شیشم
هرمز شیشم ساسانیون ِشاهنشاه بی‌یه که حوالی سال ۶۳۰ میلادی، ات‌گال حکومت ره مدعی بیّه. ونجه خله اطلاعاتی وجود ندارنه و ظارا زمونی که مرکزی حکومت ضعف ره دی‌یه، فقط ایرانِ بعضی قسمتون ره غصب هاکرد بی‌یه.
تلوک
تلاوک اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
هرمز شیشم
منابع
رج:ساسانیون شاهون
تلوک
جمعیت
اینتا روستا، فریم دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۰۰ نفر (۹۶خانوار) بی‌یه.
منابع
تلاوک
یوجنیو مونتاله
یوجنیو مونتاله اتا ایتالیایی نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه ایتالیایی زوون جه شعر گته.
منابع
رج:ایتالیا نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
امیریه (دامغان)
امیریه سمنان اوستان ره اتا شهر هسته که دامغان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۳٬۵۶۱ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:سمنان اوستان شهرون
عبدالباقی درویش
عبدالباقی درویش (۶ اردیبهشت ۱۳۲۷ نوشهر - ۱ اسفند ۱۳۶۴) اته مازندرونی خلبون و‌یه که نیرو هوایی دله کار کرده و جنگ ایران و عراق دله دویه.
زندگی‌نومه
عبدالباقی درویش (Abdolbaghi Darvish)، (بزائه ششم اردیبهشت ماه ۱۳۲۷، نوشهر) مازندرونی خلبان ویه. وه مدرسهٔ مروی دله درس خونسته و همونجه دیپلم بَیته.وه خلبونی ره آمریکا آموزش بییه. وه اتا خلبون‌ با تجربه و تك ويه يعني هتي بوم عاشق پرواز و شه شغل هسوه. وه جنگ ایران و عراق دله شرکت هاکرده. روز اول اسفندماه سال ۱۳۶۴ عملیات والفجر هشت دله وه با اتا هواپیمای مسافربری داشته شیوه اهواز که دتا جنگنده عراقی بیمو وره بوتنه بره بوريم عراق، وه وشن محل ندا. عراقيشون اني نامرد ونه كه هواپيما ره بوزونه و بوردنه. تموم مسافرین کشته بونه این اتا کاره عبدالباقي درويش وه ره فرهنگ عامه ایران دله  به اتا قهرمان تبدیل هاکرده.
ترکمونی زوون
ترکمونی (ترکمونی جه: türkmençe) ترکمونی مردمِ زوون و ترکمنستون ِرسمی زوون هسته. ونه گنش‌گرون ویشتر ترکمنستون و ایران شرقی‌شمال و افغانستون ِشمال زندگی کنّه.
طبقه بندی
اینتا زوون ترکی خانواده زوونی و اغوز رج دله دره.
بنویشتن
ترکمونی قبلن عربی خط جه بنویشت بی‌یه ولی 1928 سال دله لاتین ِخط ونه جا ره بییته و سال 1940 هم سیریلیک خط ونه جا ره بییته. 1991 سال دله ترکی لاتین خط (ایستانبولی) سیریلیک جایگزین بیّه. اینتا زوون ایرون دله عربی خط جه بنویشت وونه.
علی حسن‌نژاد
علی حسن‌نژاد (بزائهٔ ۲۹ اسفند ۱۳۵۱ - پل سفید) ئه‌تا از شبکهٔ تبرستون مجری‌ئون هسته. وه کارگردانی؛ عکاسی و فیلمسازی فارغ‌التحصیل هسته و سال ۷۹ جه تاسا، مازندرون صداوسیمای دله فعالیت کانده. ونه شهرت ویشته قصه‌گوئی هاکاردن وه هسته. همچنین حسن‌نژاد شعرسُرائی هم کانده و علوی شعرِ نفر اول هسته.
منبع
رج:مازرونی مجریون رج:مازرون شاعرون
۱۹۲۴ زمستونی المپیک
{{شابلون:صندخ/المپیک }} شامونی ۱۹۲۴ المپیک (رسمی انگلیسی نوم: I Olympic Winter Games) اتا تابستونی المپیک ِتورنمنت بی‌یه که اولین کش فرانسه دله برگزار بیّه. این مسابقات ۲۵ ژانویه تا ۵ فوریه ۱۹۲۴ میلادی برگزار بیّه و ونه افتتاح ره گاستون ویدال اعلام هاکرده. این کَش، المپیک دله ۶ ورزش و ۹ رشته وجود داشته و ۲۵۸ نفر، ۱۶تا کشور جه، بمونه و مسابقه هدانه. آخرسری، نروژ کشوری بی‌یه که ویشترین طلا ره بَیته.
منابع
I
سید مهدی احمدی
سید مهدی احمدی پهنه کلایی مازرونی سیاستمدار و محقق هسته. وه سه دوره ساری اسلامی شورا دله عضو بی‌یه و نکای شهردار هم بیّه. وه استادی دانشگاه هم هاکارده و ساریِ دانشگاه آزادِ هیئت علمی و نکایِ دانشگاه آزادِ ریاست ره شه کارنومه دله دارنه. وه کتابونی هم بنویشته؛ من‌جمله «تاریخ محلات شهر ساری»، «روخوانی و روانخوانی قرآن» و «ابواب فقه (عقود)» و غیره.
منابع
رج:ساروی سیاستمدارون رج:مازرون نویسندگون
روی جی. گلوبر
'''روی جی. گلوبر''' اتا آمریکا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۵ میلادی، انسجام نوری ره کشف هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
ایوانکی
ایوانکی سمنان اوستان ره اتا شهر هسته که گرمسار شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۹٬۹۵۱ نفر جمیعت داشته.
روی جی. گلوبر
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا فیزیکدون
ایوانکی
په‌نویس
رج:سمنان اوستان شهرون
۱۸ نوامبر
18 نوامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 18 نوامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
کنف‌جار قبرستونی
کنف‌جار قبرستونی اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قرن ۱۲ و ۱۳ ق جه رسنه. کنف‌جار قبرستونی مازرون استان و گلوگاه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان توسکا چشمه، ۱۰۰ م شمال روستای اوارد هسته. این بنا ۲۰۶۸۸ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۱-۰۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
دامادکلا
دامادکلا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
۱۸ نوامبر
بریم بگردستن
18
کنف‌جار قبرستونی
په‌نویس
رج:گلوگاه تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
سال بلو
سال بلو اتا آمریکایی نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه انگلیسی زوون جه رمان و کچیک آسنی نوشته.
بسطام
بسطام سمنان اوستان ره اتا شهر هسته که شاهرود شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۸٬۶۰۹ نفر جمیعت داشته.
سال بلو
منابع
رج:امریکا نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
دامادکلا
جمعیت
اینتا روستا، فریم دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۷۳ نفر (۳۵خانوار) بی‌یه.
منابع
دامادکلا
بسطام
په‌نویس
رج:سمنان اوستان شهرون
جوانشیر
جوانشیر ساسانیون ِشاهنشاه بی‌یه که حوالی سال ۶۳۰ میلادی، ات‌گال حکومت ره مدعی بیّه. وه خسرو پرویز ریکا بی‌یه و ونه مار هم بهرام چوبین ِخاخِر بی‌یه. وه فقط یک ماه سلطنت داشته و پوران‌دخت ونه جا ره بیته.
منابع
رج:ساسانیون شاهون
جنگ‌دو
جو هوجائو (چینی جه: 朱厚照، که تلفظ وانه: Zhū Hòuzhào) اتا چینی امپراتور، مینگ سلسله جه، بی‌یه. وه ره اسا جنگ‌دو نوم جه اشناسنّه. جنگ‌دو سال‌های ۱۵۰۵-۱۵۲۱ حکومت کارده و وقتی بمرده وه ره یی‌دی لقب هدانه و وه ره ووزونگ معبد دله چال هاكردنه.
منابع
جنگ‌دو
تویوتا، آیچی
تویوتا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآیچی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۲۰٬۲۸۶ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۹۱۸٫۴۷ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۴۵۸ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۱-۰۳-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:آیچی شهرون
بالاورستون
بالاوَرستون اتا تاریخی منطقه نومه که پاکستون ِشمالی جائون دره. ونه نوم ره پیش از این بُلورستان هم گاتنه. این سرزمین جامو و کشمیر دلوئه و سال ۱۳۲۶ (۱۹۴۷) پاکستون په بورده ولی اسا بالاورستون ِملی‌گرائون تجزیه‌بیّن ِخاهون هستنه و گانّه که ونه سِوا بَواشِن.
منابع
رج:پاکستون شهرون رج:کشمیر
بابل دیدبانی برج
بابل دیدبانی ِکاخ برج مربوط به پهلوی گادر شنه. این کاخ بابل مرکز شهر دره و تاریخ ۸ دی ۱۳۵۲ جه شمارهٔ ثبت ۱۵۲۸ جا بعنوان ایران ملی آثار ثبت بیی‌یه.
شلم
شَلِم ئه‌تا ریشه‌ای سوزی هسته گه ون رنگ بنفش و اسپه هسته. شلم فراوون خواص دارنه و از مهم سوزی‌ئون بشمارده وونه.
جان هال
جان هال اتا آمریکا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۵ میلادی، مقالاتی که لیزر، دقت طیف‌بینی، روش شانه بسامد نوری و… جه بنویشته وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا فیزیکدون
اکسدوس: گادز اند کینگز
بریم بگردستن
رج:۲۰۱۴ فیلمون رج:آی‌مکس فیلمون رج:انگلیسی فیلمون رج:آمریکایی فیلمون رج:تاریخی فیلمون رج:ریدلی اسکات
بیارجمند
په‌نویس
رج:سمنان اوستان شهرون
هوکوتو، یاماناشی
هوکوتو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِیاماناشی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۷٬۷۵۴ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۶۰۲٫۸۹ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۷۹٫۲ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۲۰۰۴-۱۱-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:یاماناشی شهرون
تراج
تُراج ات‌جور مرغ نوم هسته که خاکی رنگ دارنه.
په‌نویس
رج:پرنده
بهرنگ علوی
بهرنگ علوی (بزائه ۱ فروردین ۱۳۵۹)، ایرانی بازیگر هسته.
منابع
رج:ایران بازیگرون
ساسی مانکن
منابع
رج:زننه آدمون رج:ایران خوننده‌ئون
شلمک
شلیمک یا شِلمِک اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، فریم دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۴۱ نفر (۱۷خانوار) بی‌یه.
منابع
شلمک
تئودور هانش
تئودور هانش اتا آلمان فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۵ میلادی، مقالاتی که لیزر، دقت طیف‌بینی، روش شانه بسامد نوری و… جه بنویشته وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:آلمان فیزیکدون
۱۹۲۸ زمستونی المپیک
{{شابلون:صندخ/المپیک }} سنت موریتز ۱۹۲۸ المپیک (رسمی انگلیسی نوم: II Olympic Winter Games) اتا تابستونی المپیک ِتورنمنت بی‌یه که دومین کش سوییس دله برگزار بیّه. این مسابقات ۱۱–۱۹ فوریه ۱۹۲۸ میلادی برگزار بیّه و ونه افتتاح ره رئیس‌جمهور، ادموند شولتس، اعلام هاکرده. این کَش، المپیک دله ۴ ورزش و ۸ رشته وجود داشته و ۴۶۴ نفر، ۲۵تا کشور جه، بمونه و مسابقه هدانه. آخرسری، نروژ کشوری بی‌یه که ویشترین طلا ره بَیته.
منابع
II
چیاچینگ
جو هوتسونگ (چینی جه: 朱厚熜، که تلفظ وانه: Zhū Hòucōng) اتا چینی امپراتور، مینگ سلسله جه، بی‌یه. وه ره اسا جیاجینگ نوم جه اشناسنّه. جیاجینگ سال‌های ۱۵۲۱-۱۵۶۶ حکومت کارده و وقتی بمرده وه ره سودی لقب هدانه و وه ره شی‌زونگ معبد دله چال هاكردنه.
منابع
جیاجینگ
ویسنت آلکساندره
ویسنت آلکساندره اتا ایسپانیایی نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه ایسپانیولی زوون جه رمان و کچیک آسنی نوشته.
منابع
رج:ایسپانیا نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
۱ ژانویه
۱ ژانویه اولین روز سال، گریگوری و یولیانی تقویم دله، هسته. و این روز دله ۳۶۴ روز سال جه باقی بموندسته (۳۶۵ روز کبیسه سال دله).
بریم بگردستن
رج:ژانویه
۱۹۳۲ زمستونی المپیک
{{شابلون:صندخ/المپیک }} لیک پلاسید ۱۹۳۲ المپیک (رسمی انگلیسی نوم: III Olympic Winter Games) اتا تابستونی المپیک ِتورنمنت بی‌یه که سومین کش امریکا دله برگزار بیّه. این مسابقات ۴–۱۵ فوریه ۱۹۳۲ میلادی برگزار بیّه و ونه افتتاح ره فرماندار، فرانکلین روزولت، اعلام هاکرده. این کَش، المپیک دله ۴ ورزش و ۷ رشته وجود داشته و ۲۵۲ نفر، ۱۷تا کشور جه، بمونه و مسابقه هدانه. آخرسری، آمریکا کشوری بی‌یه که ویشترین طلا ره بَیته.
منابع
III
درجزین
درجزین سمنان اوستان ره اتا شهر هسته که مهدی‌شهر شهرستان (سنگسر) دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۵٬۹۹۷ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:سمنان اوستان شهرون
۱۹ نوامبر
19 نوامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 19 نوامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
19
اودیسیاس الیتیس
اودیسیاس الیتیس اتا یونانی نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه یونانی زوون جه شعر گته.
منابع
رج:یونان نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
قارن‌سرا
قارن‌سرا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
منابع
قارن‌سرا
ژولی گیه
ژولی گیه اتا فرانسوی بازیگر و سینما-تلویزون ِتهیه‌کننده هسته. وه بیش از ۵۰‌تا فیلم دله بازی هاکرده.
خصوصی زندگی
کلوزر، فرانسوی هفته‌نومه، اتا ویژه گزارش دله که هفت صفحه بی‌یه، ۱۰ ژانویه ۲۰۱۴، فرانسوا اولاند و ژولی گیه‌ی عاشقونه روابط ره فاش هاکرده.
وه مارس ۲۰۱۳ میلادی، علیه بعضی وبلاگ‌ها و سایتونی که این شایعات ره گزارش هاکرد بینه، شکایت هاکرده.
پانویس
گیه، ژولی گیه، ژولی گیه، ژولی گیه، ژولی
لونگ‌چینگ
جو زای‌هو (چینی جه: 朱載垕، که تلفظ وانه: Zhū Zǎihòu) اتا چینی امپراتور، مینگ سلسله جه، بی‌یه. وه ره اسا لونگ‌چینگ نوم جه اشناسنّه. لونگ‌چینگ سال‌های ۱۵۶۶-۱۵۷۲ حکومت کارده و وقتی بمرده وه ره جوانگ‌دی لقب هدانه و وه ره موزونگ معبد دله چال هاكردنه.
دیباج
دیباج سمنان اوستان ره اتا شهر هسته که دامغان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۵٬۶۴۷ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:سمنان اوستان شهرون
جان ماتر
جان ماتر اتا آمریکا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۶ میلادی، شه تحقیقات وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
۱۹۳۶ زمستونی المپیک
{{شابلون:صندخ/المپیک }} گارمیش-پارتنکیرشن ۱۹۳۶ المپیک (رسمی انگلیسی نوم: IV Olympic Winter Games) اتا تابستونی المپیک ِتورنمنت بی‌یه که چارومین کش نازی آلمان دله برگزار بیّه. این مسابقات ۶–۱۶ فوریه ۱۹۳۶ میلادی برگزار بیّه و ونه افتتاح ره صدراعظم، آدولف هیتلر، اعلام هاکرده. این کَش، المپیک دله ۴ ورزش و ۸ رشته وجود داشته و ۶۴۶ نفر، ۲۸تا کشور جه، بمونه و مسابقه هدانه. آخرسری، نروژ کشوری بی‌یه که ویشترین طلا ره بَیته.
مسعود شجاعی
مسعود شجاعی (بزاء ۱۹ خرداد ۱۳۶۳) اتا ایرانی فوتوالیست هسه که نساجی درون کا کنده و سابقه کا هاکردن ایران سه دانه اتا مدت ایران کاپیتان بیه
بوریم بگردستن
رج:نساجی فوتوالیستون رج:ایران فوتوالیستون
سرخه
سرخه سمنان اوستان ره اتا شهر هسته که سرخه شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱۲٬۴۶۲ نفر جمیعت داشته. حسن روحانی، ایران سابق رییس‌جمهور، سرخه‌ای بی‌یه.
په‌نویس
رج:سمنان اوستان شهرون
چسواو میوش
چسواو میوش اتا لهستانی-آمریکایی نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه لهستانی زوون جه شعر و مقاله نوشته.
منابع
رج:لهستان نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
مهدی احمدی فولادی
مهدی احمدی فولادی (بزائهٔ ۱۳۳۱ - فولادمله) ئه‌تا از مازندرون اصلاحطلبون هسته.
بن‌مایه
رج:گت مردمون ساری رج:ساروی سیاستمدارون
مالیفیسنت
مالیفیسنت اتا آمریکایی فیلم محصول سال ۲۰۱۴ هسته که ونه کارگردانی ره رابرت استرومبرگ و ونه نویسندگی ره لیندا وولورتون هاکردنه. آنجلینا جولی «مالیفیسنت» ِرُل ره داشته.
این فیلم اسلیپینگ بییوتی (= زیبای خفته) ِداستان سَر جه بَنویشته بَیّه و ات جور دیگه اون داستان ره روایت کانده که ونه روایت په شخصیتی که نخاش سِراق هِدا بینه ره اتی تبرئه کانده.
منابع
رج:۲۰۱۴ فیلمون رج:آی‌مکس فیلمون رج:انگلیسی فیلمون رج:آمریکایی فیلمون رج:انیمیشنی فیلمون رج:والت دیزنی پیکچرز
شاهرود
شاهرود سمنان اوستان ره اتا شهر هسته که شاهرود شهرستان مرکز هسه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱۵۰٬۱۲۹ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:سمنان اوستان شهرون
جرج اسموت
جورج اسموت اتا آمریکا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۶ میلادی، شه تحقیقات وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:آمریکا فیزیکدون
کتریم
کتریم اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
منابع
کتریم
وان‌لی
جو ئی‌جون (چینی جه: 朱翊鈞، که تلفظ وانه: Zhū Yìjūn) اتا چینی امپراتور، مینگ سلسله جه، بی‌یه. وه ره اسا وان‌لی نوم جه اشناسنّه. وان‌لی سال‌های ۱۵۷۲-۱۶۲۰ حکومت کارده و وقتی بمرده وه ره شیان‌دی لقب هدانه و وه ره شن‌زونگ معبد دله چال هاكردنه.
منابع
وان‌لی
اوتاشینای، هوکایدو
اوتاشینای اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهوکایدو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴٬۹۸۸ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۵۵٫۹۹ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۸۹٫۱ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۸-۰۷-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:هوکایدو شهرون
پارتی زوون
پارتی اتا بمرده زوون نوم هسته که باستان ئیرون، خراسون و ئیرون وَری گپ زونه. این زوون، اشکانیون گدر شاهون ِزوون بی‌یه ولی وشون جه خله بنویشته‌ای نموندسته که پارتی زوونِ مشخصات ره دیار هاکنه. این زوون خله مازرونی زوون سر تأثیر بی‌یشته.
منابع
رج:بمرده زوونون رج:اشکانیون رج:ایرانیج زوون
اوئنوهارا، یاماناشی
بیرون بگردستن
رج:یاماناشی شهرون
انیجدان
انیجدان اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
۷۳‌خانوار اینتا روستا، فیروزجاه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت زیر سه خانوار بی‌یه.
منابع
انیجدان
ایسپانیا پرچم
ایسپانیا پرچم اتی سه‌نواره پرچم هسته. این پرچم اتا رج سرخ ِنوار، اتا زردِ نوار که دِتا هِندائه و اَی اتا دیگه سرخ نوار جه تشکیل وانه و ونه وسط هم اتا علامت دره. این پرچم که اسا رسمی هسته ره سال ۱۹۷۸ اساسی قانون جه تاسا کار زنّه.
علامت
علامتی که اسا پرچم دله دره، چارتا مربع ره اتا سپر دله دارنه که وشون وسط دایره و وشون بـِن گـُلِ عکس کته. ونه دِ وَر هم دِتا ستون درنه و ونه سَر تاج کته. اینان هر کامین اتا معنا دارنه:
تاریخچه
این پرچم کاستیل ِسلطنت جه بَییته بیّه که ایسپانیایِ مرکزی مناطق دله حکومت داشتنه. کاستیل کم‌کم تموم ایسپانیا ره بَیته و ونه قرمز-زرد-قرمز پرچم بموندسته. ولی هر چن وقت تغییرونی ونه دله هدائه بیّه و خصوصاً علامتی که پرچم دله کَته ره هر گادر حکومت عوض بی‌یه، تغییر دانه. فی‌المثل ایسپانیای جمهوری‌خائون پایین ِاتا نوار ره بجای قرمز ونفش هاکرده و علامت دله کاستیلِ سمبل ره بالاتر از باقی نمادون قرار هدا. ژنرال فرانکو‌ اتا جول عکس ره بی‌یشته پرچم دله. بعضی گادِر هم علامت لئون-کاستیل جای اساءِ نماد ره داشته.
فار کرای ۳
فارکرای ۳ اتا اول شخص ویدئو کاء (اینگیلیسی جه :video game ) ره گننه که یوبی‌سافت کومپانی دله درس بییه. اینتا کاء درس هکردن وِسر یوبی‌سافت شعبه‌ئون مونترال و چین و شرکت «یوبی‌سافت رفلکتیو» و «یوبی‌سافت مسیو» همدیگه جا کایری داشتنه و قرار بیه وه ره مایکروسافت ویندوز، ایکس باکس 360 و پلی‌استیشن۳ وِسر بساجن.
اول گتنه اینتا کاء 2012 سپتامبر دله بازار دله ولو بونه که اتا سری دلایل سِر ونه عرضه ره تا 2012 نوامبر آخرا عقب دمبدانه.
اینتا بازی داستون اتا استوایی جزیره‌ی دله اتفاق کفنه، اتا جایی هند و آروم اوقیانوس سامون دله. اینتا کاء گد هدف این هسه که جزیره جا (که چندین جزیره کاء دله دره) و وشون دله‌ی ساکنون دس فرار هکنن و جزیره‌ئون جا شه خده در بَورن.
دَیاءور لینک
۳ رج:کامپیوتری کائون
جواد قارایی
جواد قارایی (بزائه ۵ مهر ۱۳۵۹)، ایرانی مستند‌ساز هسته.
منابع
رج:ایران بازیگرون
حاجی فیروز
حاجی فیروز اتا اوشدولنگ مردی هسته که شه دیم ره سیو کانده و قرمز ِجِمه و کِلاه جه روزهای نزدیک نوروز ات دایره و دنبک گیرنه و خیابون‌ها دله سما کانده و مردمون ره خنده یانّه.
منابع
رج:نوروز
۲۰ نوامبر
20 نوامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 20 نوامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
20
آنجو، آیچی
آنجو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآیچی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۷۶٬۰۴۶ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۸۶٫۰۱ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲٬۰۴۷ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۲-۰۵-۰۵ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:آیچی شهرون
۱۹۴۸ زمستونی المپیک
{{شابلون:صندخ/المپیک }} سنت موریتز ۱۹۴۸ المپیک (رسمی انگلیسی نوم: V Olympic Winter Games) اتا تابستونی المپیک ِتورنمنت بی‌یه که پنجمین کش سوییس دله برگزار بیّه. این مسابقات ۳۰ ژانویه تا ۸ فوریه ۱۹۴۸ میلادی برگزار بیّه و ونه افتتاح ره رئیس‌جمهور، انریکو سلیو، اعلام هاکرده. این کَش، المپیک دله ۴ ورزش و ۹ رشته وجود داشته و ۶۶۹ نفر، ۲۸تا کشور جه، بمونه و مسابقه هدانه. آخرسری، نروژ و سوئد کشوری بی‌یه که ویشترین طلا ره بَیته.
منابع
V
رضوان
رضوان سمنان اوستان ره اتا شهر هسته که میامی شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱٬۵۹۱ نفر جمیعت داشته.
۲ ژانویه
۲ ژانویه سال ِدومین روز، گریگوری تقویم دله، هسته و این روز دله ۳۶۳ روز سال جه باقی بموندسته (۳۶۴ روز کبیسه سال دله).
بریم بگردستن
۲
کپنهاگن
کپنهاگ یا کپنهاگن یتا شهر دانمارک دله هسته و دانمارک نیشتگا (=پایتخت) هسته و ویشتر این شهرِ مردمون دانمارکی زبون گپ زندنه.
منابع
رج:اروپا نیشتگائون رج:دانمارک شهرون
پایین مرگو
مرگاو سفلی اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، فریم دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۶۷ نفر (۶۹خانوار) بی‌یه.
منابع
مرگاو سفلی
الیاس کانتی
منابع
رج:بلغارستون نویسندگون رج:بریتانیا نویسندگون رج:اتریش نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون رج:گت مردمون یهودی
جو بایدن
جو بایدن اتا آمریکایی سیاستمدار هسته که آمریکای متحده ایالات ِچل و شیشمین رییس‌جمهور بیّه. وه انتخابات دله دونالد ترامپ جه ویشته رأی بیارده.
رودیان
رودیان سمنان اوستان ره اتا شهر هسته که شاهرود شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۳٬۷۷۰ نفر جمیعت داشته.
جو بایدن
منابع
رج:آمریکا رییس‌جمهورون رج:زننه آدمون
رودیان
په‌نویس
رج:سمنان اوستان شهرون
تای‌چانگ
جو چانگ‌لو (چینی جه: 朱常洛، که تلفظ وانه: Zhū Chángluò) اتا چینی امپراتور، مینگ سلسله جه، بی‌یه. وه ره اسا تای‌چانگ نوم جه اشناسنّه. تای‌چانگ سال‌های 1620 حکومت کارده و وقتی بمرده وه ره جن‌دی لقب هدانه و وه ره گوانگ‌زونگ معبد دله چال هاكردنه.
آلبر فر
آلبر فر اتا فرانسه فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۷ میلادی، گتِ مغناطیسی مقاوت ره کشف هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:فرانسه فیزیکدون
جیش الاسلام
جیش الاسلام که قبلاً ونه نوم لواء الاسلام و بریگارد اسلام بی‌یه، اتا ائتلاف نوم هسته که اسلام‌گرائون و سلفیون سوریه جنگ سَره دَوِستنه. وشون ِفعالیتون ِمرکز دوما و شرقی غوطه هسته که دمشق نزدیکی‌نه. جیش‌الاسلام سازماندهی خله خاره و حتی غیراسلامی گروهون وشون جه تعریف کانّه. این گروه سوریه‌ی ِدله‌یی جنگ دله جبهه النصره (القاعده‌ی ِچلّه) و آزاد ِارتش جه کایری کانده.
عربستون پاکستون این گروه جه حمایت کانّه و وشون ره سلاح دِنّه. جیش‌الاسلام دموکراتیک ِحکومتون جه بد دانّه و اتی اسلامی خلافت دِمبال گِردِنه. وشون وهابیت و سلفی‌کَری په‌روو هستنه. این گروه و شیش‌تا گروه دیگه سوریه دله اسلامی جبهه ره تشکیل هِدانه.
منابع
رج:سوریه دله‌یی جنگ رج:تروریستی گروهون رج:افراطی اسلام‌خائون
دونیا ماتور
دونیا ماتر(dunia matər) یا دونیا ماتور (انگلیسی جا : dunia engine )اتا ویدئو کاء ماتر هسه که وه ره کیرمان ابوبکر بساته. ونه پایه کرای ماتر هسه که البته یوبی سافت کومپانی فار کرای 2 وسر اتا خله اینتا ماتر دله ره دس بورده ئو ویرایش هکردنه.اتا تازه دگارسته اینتا ماتر جا جیمز کامرون آواتار ، اساسین کرید2 ئو اساسین کرید برادرهود( برادری) ره بنویشتنه
کائون دله کار بوردئون
دونیا ماتر1
فارکرای 1(2008)
فارکرای 2(2009)
دونیا ماتر2
فار کرای 3(2012)
منبعون
ویکی انگلیسی
کلاته رودبار
کلاته (دامغان) سمنان اوستان ره اتا شهر هسته که دامغان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۴٬۶۱۱ نفر جمیعت داشته.
وتیله
وتیله اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
کلاته رودبار
په‌نویس
رج:سمنان اوستان شهرون
وتیله
جمعیت
اینتا روستا، فیروزجاه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۰۸ نفر (۴۸خانوار) بی‌یه.
منابع
وتیله
۲۱ نوامبر
21 نوامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 21 نوامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
21
تجن
تجن اتا درکا (= روخنه) نوم هسته که ساری وَر جه گُذرنه. اتی درکا دیگه همین نوم جه ترکمونستون سامون ور هم دره. ساریِ تجن شه چنتا پچوک‌ته روخنه‌ئون جه تغذیه وانه و آخر ونه ئو مازرون دریا دله شندنه.
نوم
تجن ِنوم مازرونی زوون ِ«بتجستن» فعل جه اِنه. تجن یعنن کسی یا چیزی که خار تـَجـِنه یا دو گیرنه و عجله دارنه. ونه منظور یَقِن درکایِ سرعت و پرآب بی‌ین بی‌یه.
استفاده
تجن ئو ره کشاورزی وسّه قدیم‌تاسا استفاده کانّه. اسا د دانگه دله سلیمون تنگه سد ره هم ونه سر بساتنه که هم شیرین ئو ره ذخیره کانده و هم ات‌که برق تولید کانده.
رج:مازرون روخنه‌ئون تجن
گابریل گارسیا مارکز
گابریل گارسیا مارکز اتا کلمبیایی نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه ایسپانیولی زوون جه رمان نوشته. ونه سبک ره جادویی رئالیسم گتنه که واقعیت و خیال ره دله-دله پیته. ونه نوم‌دارِ کتاب صد سال تیناری هسه.
منابع
رج:کلمبیا نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
پتر گرونبرگ
پتر گرونبرگ اتا آلمان فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۷ میلادی، گتِ مغناطیسی مقاوت ره کشف هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:آلمان فیزیکدون
بالا مرگو
مرگاو علیا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِدو دونگه بخش دله دره.
منابع
مرگاو علیا
۱۹۵۲ زمستونی المپیک
{{شابلون:صندخ/المپیک }} اوسلو ۱۹۵۲ المپیک (رسمی انگلیسی نوم: VI Olympic Winter Games) اتا تابستونی المپیک ِتورنمنت بی‌یه که شیشمین کش نروژ دله برگزار بیّه. این مسابقات ۱۴ تا ۲۵ فوریه ۱۹۵۲ میلادی برگزار بیّه و ونه افتتاح ره پرنسس راگنهیلد اعلام هاکرده. این کَش، المپیک دله ۴ ورزش و ۸ رشته وجود داشته و ۶۹۴ نفر، ۳۰تا کشور جه، بمونه و مسابقه هدانه. آخرسری، نروژ کشوری بی‌یه که ویشترین طلا ره بَیته.
منابع
VI
کلاته خیج
کلاته خیج سمنان اوستان ره اتا شهر هسته که شاهرود شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۵٬۶۵۱ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:سمنان اوستان شهرون
برونیسواو کوموروفسکی
در دور دوم کوموروفسکی رئيس جمهور (۸ ۹۳۳ ۸۸۷ رای معتبر، ۵۳،۰۱٪) انتخاب شد و رسما در تاریخ ۶ اوت ۲۰۱۰ افتتاح شد
منابع
رج:زننه آدمون رج:لهستان رییس‌جمهورون
اوارد حموم
اوارد حموم اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. اوارد حموم مازرون استان و گلوگاه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان توسکا چشمه، روستای اوارد هسته. این بنا ۲۰۶۹۲ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۱-۰۹ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:گلوگاه تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون حموم‌ئون
تیانچی
جو یوجیائو (چینی جه: 朱由校، که تلفظ وانه: Zhū Yóujiào) اتا چینی امپراتور، مینگ سلسله جه، بی‌یه. وه ره اسا تیان‌چی نوم جه اشناسنّه. تیان‌چی سال‌های ۱۶۲۰-۱۶۲۷ حکومت کارده و وقتی بمرده وه ره جه‌دی لقب هدانه و وه ره شی‌زونگ معبد دله چال هاكردنه.
منابع
تیان‌چی
کهن‌آباد
کهن‌آباد سمنان اوستان ره اتا شهر هسته که آرادان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱٬۱۹۲ نفر جمیعت داشته.
ویلیام گلدینگ
ویلیام گلدینگ اتا بریتانیایی نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه انگلیسی زوون جه رمان نوشته.
کهن‌آباد
په‌نویس
رج:سمنان اوستان شهرون
مرعش قتل‌عام
قهرمان‌مرعش قتل‌عام که وه ره مرعش قتل‌عام هم گانّه اتا قتل‌عام نوم بی‌یه که ونه سَره ۱۰۰ نفر کوردی علوی ره خاکستری ورگون بکاشتنه این کشتار ۱۹ تا ۲۶ دسامبر ۱۹۷۸ میلادی و شهر مرعش ترکیه دله بی‌یه.
منابع
رج:نسل‌کشی‌ئون رج:مرعش رج:ترکیه جنگون رج:کوردستون تاریخ
رضا پهلوی
رضا پهلوی تونده دِتا جادکت آدم نوم بوئه؛ شمه منظور کمین هسته:
فینیقیه
فینیقیه اتا باستانی منطقه نوم هسته که مدیترانه‌یِ شرقی‌وَر دیّه و اسا لبنان ِبنه و ات‌که سوریه و اسراییل سرزمین ره شامل وونه. فینیقیه جایی دیّه که تجاری راهون وه ره چک گیتنه و همینسه این منطقه جه خله گت‌گتِ تاجرون راست بینه و هزاره‌ی اول پیش از میلاد اونجه اتا مهمِ تمدن بیّه و فینیقی مردم حتا شینه مدیترانه‌ی دور-دور گردستنه و اونجه مستعمره شهر ساتنه. فینیقیه‌یِ مهم‌ترین شهرون بیبلوس، صیدا، صور و بروت بینه که هنتا لبنان دله درنه.
فینیقیه نوم اتا یونانی کلمه جه انه که Phoinix هسته و میّن نی‌یه خِدی فینیقی مردم هم این نوم ره استفاده کردنه یا نا. فینیقیه دله حکومت شهر-شهر وسّه فرق کرده و هر شهری اتا مستقل حکومت داشته و مردم هم شه ره شه شهرِ نوم جه معرفی کردنه. ات‌سری نومه کشف بیّه که پونزه قرن پیش از میلاد شنه و آکدی ِزوون جه مصر ِشاهون وسّه بنویشت بیّه؛ ونه دله فینیقی مردم ِسرزمین نوم ره کنعان گانه.
فینیقیه‌یِ شهرها دله گت‌گتِ خانواده‌ئون شاهی کردنه و هر شهری سیوا اداره بی‌یه و اینتی که میّن هسته، هیچ گدر اتا متحدِ فدراسیون وشون میون برقرار نیّه. بعضی گدر همساینون این شهرها ره گیتنه و شه قِد ره فینیقیه سر یشتنه. مصرِ چاردهمین سلسله قرن شونزهم پیش از میلاد بمو بینه بیلبوس ِشهر دله تجارت کردنه و کم‌کم این شهر ره بیتنه و اینتی شه نفوذ ره ویشته هاکردنه و تموم فینیقیه ره صاحاب بینه. ولی قرن چاردهم پیش از میلاد، اوضاع قارش-میش بیّه و مصریون این منطقه جه بریم هکتنه. قرن نهم پیش از میلاد اَی فینیقی شهرون ِاستقلال تهدید بیّه و آشور دولت وشون ره نهب بورده. آشوریون چن صوه فینیقیه یا ونه چنتا شر ره گیتنه و مردم وسّه خراج یشتنه. سال 538 پیش از میلاد هخامنشیون فینیقیه ره بیتنه و این منطقه ره انده داشتنه تا اسکندر مقدونی گدر دکته یونانی‌شون دست‌په. سال 64 پیش از میلاد هم رومی‌ها فینیقیه ره شه سوریه‌یِ استان دله جا هدانه. با این‌چنین، آرادوس و صیدا و صور شه محلی حکومت ره حفظ هکرد بینه.
فینیقی‌ها ره اون گدر دیگر تمدن‌ها خله خار-خار اشناسینه. وشون هزاره‌ی دوم پیش از میلاد جه ات‌خله شهر و مله بساتنه؛ یاپا، عکا و اوگاریت ره شه ور بساتنه و آناتولی و قبرس دله هم ات‌که دئینه و آفریقایِ شمالی ساحل‌په ره هم بیتنه و کارتاژ ِاستعماری شهرون ره بنا هاکردنه. کارتاژ شه دمبال‌ته اتا قِددار حکومت بیّه و دریایی-تجاری مسائل دله قدرتی بهم بزو که روم جمهوری جه رقابت کرده.
فینیقیه مدیترانه‌یِ شهرها دله تجاری مسیر هکشی بی‌یه و شه محصولات ره اینتی روته. وشون چو (کاج و سدرِ چو)، پارچه (صور ِنازک کتان و بیبلوس ِململ پارچه)، گلدوجی، شراب، فلزکاری، شیشه، رنگ‌دکرد بشقاب و دوری، نمک، خشک‌هکرد ماهی و… جه خار-خار خرید-فروش کردنه. فینیقیه‌ای هنر اتی مصری و بین‌النهرین و سوریه و اژه‌یِ مناطق ِهنر ِپشو-بزه بی‌یه. وشون جه خله موجستمه نمونسته ولی بعضی خاص ِآثار وشون جه دره. فینیقیه‌یِ اتا خاصِ هنر این بی‌یه که فیل ِعاج ره گیتنه و ونجه چو سَر تزئین کردنه. شیشه بساتن ره فینیقی‌ها حدود قرن اول پیش از میلاد اختراع هاکردنه.