cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فارو
فارو جزایر (فارویی جه: Føroyar، دانمارکی جه: Færøerne، که ونه معنی وانه: گاسفِنِ جزیره‌ئون) ات‌سری جزیره نوم هسته که دانمارک شِنه و هیژده‌تا جزیره جه تشکیل وانه.
تاریخ
این مجمع الجزایر سال ۱۸۱۴ نروژ جه سیوا بیّه و سال ۱۹۴۸ جه دانمارک ِاتا شه‌گردون ایالت بَگِردسته. فقط قوه قضایی، نیروی دفاعی و خارجی امور وسّه دانمارک ِوابسته هستنه و باقی ِمسائل دله شه استقلال دارنه.
فارو شه اطرافِ کشورون و جزیره‌ئون جه خار ِارتباط دارنه. ایسلند، شتلند، اورکنی، بریمی هبرید و گرینلند این مناطق جه هستنه ولی فارو اروپا اتحادیه دله عضو نی‌یه.
اقتصاد
تنها ۶ درصد مناطق کشاورزی انجام وانه و سبزیجات جه محدود هسته. صنایع دستی و ماهی‌گیری و دامداری ویشترین اشتغال ره دارنه.
منابع
رج:دانمارک رج:نروژ قدیمی مستعمرات رج:جزیره ئون رج:نوردیک کشورون
قطعنومه ۱۰۰۷ امنیت شورا
قطعنومه ۱۰۰۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۱ جولای ۱۹۹۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره هائیتی هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۵۵۹‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ویامومب
ویامومب اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ سن-سن-دنی دله دره. اینتا شهر ایل-دو-فرانس ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۲۸٬۳۳۹ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
گابریل شوالیه
گابریل شوالیه روزنومه‌نگار و طراح قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
اورتا
اورتا (پرتغالی جه: Horta) اتا شهر نوم هسته که پرتغال دله دره. اینتا شهر اورتا ِشهرستون دله قرار بَییته. اینتا شهر سال ۴ ژوئیه ۱۸۳۳ اتا شهر حیساب بَیی‌یه و ونه جمعیت سال ۲۰۰۴ گادِر، ۹٬۰۰۰ نفر بی‌یه.
منابع
رج:پرتغال شهرون
گویانکور
گویانکور اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ ایولین دله دره. اینتا شهر ایل-دو-فرانس ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۲۸٬۲۱۹ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
چابکسر
په‌نویس
رج:گیلون اوستان شهرون
هریس (کوثر)
هریس ، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، کوثر ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
نصرآباد (بردسکن)
نصرآباد، روستائی هسه توابع شهرآباد بخش، بردسکن شهرستون، خراسان رضوی اوستان دله ایران میون.
اونورا دو بوئی
اونورا دو بوئی نویسنده و شاعر قرن شانزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
نصرآباد (بردسکن)
جمعیت
اینتا روستا، جلگه دهستون دله قرار داینه و براساس ایران آماری مرکز ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۲۳ نفر (۵۵خانوار) بی‌یه.
منابع
نصرآباد
اونورا دو بوئی
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن شانزدهم میلادی
بره‌سر
بره‌سر گیلان اوستان ره اتا شهر هسته که رودبار شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱٬۶۱۲ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:گیلون اوستان شهرون
آرجونتین
آرجونتین یا آرجانتین اتا کشور جنوبی آمریکای ِجنوبی مناطق دله هسته. این کشور ِنیشتنگا نوم بوینس آیرس هسته. آرژانتین ِجمعیت ۴۱ میلیون نفر هسته و برزیل ِپه دومین گت ِکشور جنوبی آمریکا دله حیساب وانه. این کشور ِاقتصاد نسبتاً لاتین ِامریکا دله خاره.
نوم
ایسپانیاییون سال ۱۵۱۶ میلادی بمونه آرژانتین دله. وشون بِشناست‌بینه که این منطقه دله «نقره کوه» پیدا وانه و این نوم که لاتین ِریشه دانّه (argentum)، آرژانتین ِسَر بَموندِسته.
این کشور ِرسمی نوم آرژانتین جمهوری هسته. ولی بعضی جائون وه ره Nación Argentina (آرژانتین ِکشور) هم گانّه. مازرونی زوون دله آرژانتین ره آرجانتین هم گانّه.
تاریخ
آرژانتین قبلاً ایسپانیای ِامپراتوری ِمستعمرات جه بی‌یه و وه ره ریو دلا پلاتا ِفرمانداری گاتِنه. سال ۱۳۲۳ ِمازرونی تقویم این کشور مستقل بیّه. اون گادِر که آرژانتین ایسپانیا جه سیوا بیّه، دله‌یی (=داخلی) جنگون شروع بَیینه که قرن نوزهم دله این کشور ره ضعیف هاکردنه همینسه قرن بیستم دله اتخله کودتا و سیاسی ِبی‌ثباتی و اقتصادی بحران پیش بِمونه.
یالرود مسجد جامع
یالرود مسجد جامع اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ صفویون و قاجاریون دوره جه رسنه. یالرود مسجد جامع مازرون استان و نور شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش بلده، دهستان شیخ فضل الله، روستای یالرود هسته. این بنا ۲۱۵۶۳ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۰۷ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نور تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون مسجدون
آرجونتین
تاریخ
بچا جنگ گدر، وشون ارتش اتا نظامی دیکتاتوری بساته که وه ره خونتا گاتنه. خونتا کمونیست‌های سرکوب اسم جه، خله جوون‌ها و مردم ره شکنجه هدا و جنایت هاکرده و بکوشته. خله مردمون ره این گدر سربه‌نیست هاکردنه و اقیانوس دله دمبدانه. این دوره ره لچر جنگ (dirty war) نوم اشناسنه.
فالکلند جنگ
فالکلند اتا جزیروئه که آرژانتین ِفلات دله قرار دانه ولی بریتانیا وه ره صاحاب بَیی‌یه. این جزایر باعث بَیینه که این دِتا کشور جنگ دَکفِن. آرژانتین ِارتش ۲ آوریل سال ۱۹۸۲ فالکلند ره تصرف هاکرده، اما بریتانیایی نیروها موفق بَیینه که ۲۰ مه همون سال دِباره فالکلند ره بَییرِن. این جنگ دله ۲۵۰تا بریتانیایی سرباز و ۶۵۰تا آرژانتینی سرباز بمردنه.
مردمون
۹۷ درصد آرژانتین دله اروپایی‌تبار هستنه که ویشترشون ایتالیایی و ایسپانیایی ِنژاد دارنه. ۹۲ درصد مردمون مسیحیت په‌روو هستنه و ۱٫۹ درصد مسلمون هم دارنه. ویشترین یهودیون هم این قاره دله آرژانتین دله دَرنه. پاپ فرانسیس این کشور ِاولین آدِم هسته که اتا پاپ ِمقوم جه بَرسی‌یه.
لاتین آمریکای ِدله آرژانتین همه جه ویشته مهاجرپذیر هسته و قرن بیستم دله ویشترین مهاجر ره بَدی‌یه. سال ۲۰۰۱ آرژانتین ۱ میلیون مهاجر لاتینِ آمریکا جه داشته که ۳۲ درصد پاراگوئه جه بینه.
الانبار
الانبار یا انبار اتا استان نوم هسته که عراق ِکشور دله دره. انبار عراق ِگتترین استان هسته و ونه غرب وَر دره. این استان ِنیشتنگا شهر ِرمادی‌ئه. الدلیم ِقبیله این استان دله درنه.
آرجونتین
سیاست
نظامی دیکتاتورها میون سال‌های ۱۹۷۶-۱۹۸۳ سیاسی قتل‌های زیادی داشتنه. خورخه ویدلا میون سال‌های ۱۹۷۶ تا ۱۹۸۱ اتا دیکتاتوری ره کنترل کارده و وه ره متهم کانّه که جنگون و قتل‌عامون ره باعث بی‌یه. وه ره اسا حبس ابد هِدانه. بیش از سی هزار نفر که سوسیالیستی تفکرات داشتنه لچر جنگ دله بمردنه یا غیب بَیینه. اوا پرون اتا محبوب و مردمی رهبر بی‌یه که فقیرون ره توجه هاکرده.
الانبار
این استان کشورون اردن و سوریه و عربستون جه همسامون هسته و ونه مردمون ویشته تسنن په روو هستنه.(یورونیوز
آرجونتین
سیاست
آرژانتین ِاقتصاد سال ۲۰۰۲ دَر پاشنی‌یه بی‌یه ولی نستور کیرشنر، که میون ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۷ ریاست جمهوری ره بعهده داشته، موفق بیّه بدهیون ره، که ۹٫۵ میلیارد دلار بینه، پس هاده.
الانبار
منابع
رج:عراق استان‌ها
آرجونتین
سیاست
کریستینا فرناندز د کیرشنر، نستور کیرشنر ِزنا، اولین بار سال ۲۰۰۷ میلادی ریاست‎جمهوری ِمقوم ره بَییته. سال ۲۰۱۱ هم وه اکثریت آرا جه ابقا بیّه. وه خاسته اساسی قانون ره عوض هاکنه تا سومین بار هم رییس‌جمهور بَواشه، ولی سال ۲۰۱۵ مائوریسیو ماکری ریاست جمهوریِ انتخابات ره، هشتاد درصد آراء جه، برنده بیّه.
اقتصاد
آرجانتین ِکشاورزی و دامداری خله رونق دارنه. وشون کشور دله شصت میلیون دام دره و گوشتِ گتِ تولیدکَرون جه هستنه. نصف صادراتی که دارنه ولی کشاورزی جه رسنه. وشون گننم تولید سَره خله پول دریارنه. خله ماشین‌سازیِ شرکتون هم اونجه تولیدی دارنه. (پژو، فورد، کایسلر، تویتا و... واری) انرژی، توریسم، رفاهی خدمات هم چی‌ئون دیگه‌یی هستنه که آرژانتین اقتصاد سَره اهمیت دارنه.
ورزش
پرطرفدارترین ورزش هم فوتوال هسته. آرژانتین ِفوتوال دله آلفردو دی استفانو، دیگو مارادونا و لیونل مسی خله معروف هستنه و این کشور ِمعروفترین ورزشکارون حیساب وانّه. این کشور سه بار فوتوال جهونی جام دله قهرمان بیه.
تقسیمات
آرژانتین ۲۳ ایالت دانه (provincias) که فدرالیسم ِپه عمل کانّه و استقلال دارنه. این کشور اتا شه‌گردون شهر هم دانّه که بوینس آیرس هسته.
منابع
رج:ایسپانیا قدیمی مستعمرات رج:ایسپانیولی‌زوون کشورون رج:جی پونزه رج:جی بیست رج:جنوبی آمریکا کشورون رج:آمریکا کشورون رج:مرکسور
ئوشار ایساکوینا
ئوشار ایساکوینا (انگلیسی:Isaqueena Falls) ئوشاری هسته که کارولینای جنوبی، ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 23 متر هسته.
مسعود جعفری جوزانی
مسعود جعفری جوزانی (بزائه۱۸ آذر ۱۳۲۷، ملایر، ایران دله) اتا کارگردون، فیلم نومه نویس و تهیه کننده ی ایرانی هسته. وه کارشناسی ارشد خدش ره از دانشگاه ایالتی سن فرانسیسکو سال 1977 دله بهیته. جوزانی شه پروژه ی جدید دله به دنبال بساتن کوروش کبیر سرگذشت فیلم هسته.
منابع
رج:زننه آدمون
بازارجمعه
بازارجمعه یا جوما بازار یا تولم شهر گیلان اوستان ره اتا شهر هسته که صومعه‌سرا شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۴٬۴۹۳ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:گیلون اوستان شهرون
هواشانق
هواشانق، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، کوثر ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، سنجبدغربی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۵۹۶ نفر (۱۲۱خانوار) بی‌یه.
منابع
هواشانق
ویرزون
ویرزون اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ شر (فرانسه) دله دره. اینتا شهر سانتر (فرانسه) ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۲۸٬۱۴۷ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
قطعنومه ۱۳۸۸ امنیت شورا
قطعنومه ۱۳۸۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۵ ژانویه ۲۰۰۲ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره افغانستان وضعیت خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۴۴۹‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ایلاوو
ایلاوو (پرتغالی جه: Ílhavo) اتا شهر نوم هسته که پرتغال دله دره. اینتا شهر ایلاوو ِشهرستون دله قرار بَییته. اینتا شهر سال ۹ اوت ۱۹۹۰ اتا شهر حیساب بَیی‌یه و ونه جمعیت سال ۲۰۰۴ گادِر، ۱۷٬۲۰۰ نفر بی‌یه.
منابع
رج:پرتغال شهرون
پره‌سر
پره‌سر گیلان اوستان ره اتا شهر هسته که رضوانشهر شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱۴٬۰۱۶ نفر جمیعت داشته. این شهرِ بومی مردمون تالشی هستنه و ات‌که وشون دله تورکی هم یاد بیتنه.
په‌نویس
رج:گیلون اوستان شهرون
قطعنومه ۱۰۰۸ امنیت شورا
قطعنومه ۱۰۰۸ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۷ اوت ۱۹۹۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره آنگولا هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۵۶۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ئوشار جاگالا
ئوشار جاگالا (انگلیسی:Jägala Waterfall) ئوشاری هسته که استونی درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 8 متر هسته.
جلال‌آباد
جلال‌آباد، روستائی هسه توابع شهرآباد بخش، بردسکن شهرستون، خراسان رضوی اوستان دله ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، شهرآباد دهستون دله قرار داینه و براساس ایران آماری مرکز ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۸۴۳ نفر (۲۱۴خانوار) بی‌یه.
منابع
جلال‌آباد
یالرود پادوسپانی استندارون مزار
یالرود پادوسپانی استندارون مزار اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قرن ۸ و ۹ ه‍.قمری جه رسنه. یالرود پادوسپانی استندارون مزار مازرون استان و نور شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش بلده، دهستان شیخ فضل‌الله، روستای یالرود هسته. این بنا ۲۱۵۶۴ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۰۷ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نور تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:پادوسپانی اسپهبدون مزار
قطعنومه ۱۰۰۹ امنیت شورا
قطعنومه ۱۰۰۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۰ اوت ۱۹۹۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره کرواسی هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۵۶۳‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ارمون
ارمون اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ ولدوآز دله دره. اینتا شهر ایل-دو-فرانس ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۲۸٬۰۷۴ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
ژان د والیر
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
املش
املش گیلان اوستان ره اتا شهر هسته که املش شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱۵٬۴۴۴ نفر جمیعت داشته. املش اتا باستانی تمدن ره هم شه وَر دارنه که ونه موجستمه‌ئون دنیایِ گت‌گتِ موزه دله کته که مردم بورن و هارشن.
په‌نویس
رج:گیلون اوستان شهرون
قطعنومه ۱۳۸۹ امنیت شورا
قطعنومه ۱۳۸۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۶ ژانویه ۲۰۰۲ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سیرالئون وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۴۵۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
آکیشیما، توکیو
آکیشیما اتا شهر نوم هسته که جاپون ِتوکیو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۱۱٬۷۶۳ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۷٫۳۳ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۶٬۴۴۹ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۴-۰۵-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:توکیو شهرون
اصغرخانلو
اصغرخانلو، اتا روستای نوم هسته از توابع انگوت ِبخش، گرمی ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، انگوت شرقی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۰۱ نفر (۴۴خانوار) بی‌یه.
منابع
اصغرخانلو
تئوفیل دو ویئو
تئوفیل دو ویئو شاعر و نمایش‌نومه نویس قرن شانزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن شانزدهم میلادی
عبدالله بنا (نج)
عبدالله بنا (نج) اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. عبدالله بنا (نج) مازرون استان و نور شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش بلده، دهستان تترستاق، روستای نج هسته. این بنا ۲۱۹۴۹ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نور تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
توتکابن
توتکابن گیلان اوستان ره اتا شهر هسته که رودبار شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱٬۶۷۸ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:گیلون اوستان شهرون
خلیج مئو
خلیج مئو اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ جزیره گوادلوپ دله دره. اینتا شهر جزیره گوادلوپ ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۲۷٬۹۰۶ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
مارسل پانیول
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
پیرلو (گرمی)
جمعیت
اینتا روستا، انگوت شرقی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۴۲ نفر (۴۷خانوار) بی‌یه.
جین ایر
جین ایر اتا ادبی کتاب نوم هسته که وه ره شارلوت برونته، انگلستان گت نویسنده بنویشته. این کتاب اتا جهون گت ادبی بنویشته‌ئون جه هسته.
منابع
رج:شارلوت برونته رج:انگلیسی کتابون رج:کتابون مقالات
فرانسوا لو متل دو بواس‌روبر
فرانسوا لو متل دو بواس‌روبر شاعر و نمایش‌نومه نویس قرن شانزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن شانزدهم میلادی
لاگوا
{{جا:کارور:TapuriaBot/PRT|LGA1.png|لاگوا|Lagoa|لاگوا|۵٬۰۰۰|۱۲ ژوئیه ۲۰۰۱ AAAلاگوس، پرتغال{{Infobox settlement }}
لاگوس (پرتغالی جه: Lagos) اتا شهر نوم هسته که پرتغال دله دره. اینتا شهر لاگوس، پرتغال ِشهرستون دله قرار بَییته. اینتا شهر سال ۲۷ ژانویه ۱۵۷۳ اتا شهر حیساب بَیی‌یه و ونه جمعیت سال ۲۰۰۴ گادِر، ۲۰٬۰۰۰ نفر بی‌یه.
منابع
رج:پرتغال شهرون
شاء عباس
شاءعباس بزرگ یا شاءعباس اول (۹۹۶-۱۰۳۸ه‍.ق / ۱۵۸۷-۱۶۲۹م) معروف‌ترین شاء زمون صفویون هسته. وه شاء ممد خدابنده ِوچه و پنجومین شاء از سلسله صفویون هسته که به ایران به مودّت ویشته از ۴۲ سال شائئ هاکرده.
شاء عباس هیجده سالگی قزوین ره بَییته و خادش ره ایران شاء بخوندسته. وه برای اینکه خیالش از عوثمانی راحت بائه، قرارداد صولح با اون کشور دَوسته و غرب کشور ره به وشون واگذار هاکرده. بعدأ به اصلاح امور داخلی و فرو هنیشتن شورش ولایات موختلف کشور مشغول بیّه.
اطاقور
اطاقور گیلان اوستان ره اتا شهر هسته که لنگرود شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱٬۹۳۸ نفر جمیعت داشته.
سنت اتین دو رووره
سنت اتین دو رووره اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ سن ماریتیم دله دره. اینتا شهر نرماندی علیا ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۲۷٬۸۱۵ نفر جمعیت داشته.
اطاقور
په‌نویس
رج:گیلون اوستان شهرون
شاء عباس
وه ازبکون ره شکست هدائه و وارد جنگ با عوثمانی بیّه. وه سه نوبت با عوثمانی دَپیته و هر سه بار پیروز بیّه. همینتی دِ بار به گرجستون حمله هاکرده و وه ره غارت هاکرده.
سنت اتین دو رووره
منابع
رج:فرانسه شهرون
قطعنومه ۱۰۱۰ امنیت شورا
قطعنومه ۱۰۱۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۰ اوت ۱۹۹۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره بوسنی و هرزگوین هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۵۶۴‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
شاء عباس
از آخرین لشکرکشیای وه بَنشنه به فتح قندهار و آزادسازی جزایر و بنادر پارس دریامونا از دست پرتغال ایسم بَوردن. زمون شاء عباس درآمد نقدی و غیر نقدی کشور بالا بورده و همینتی تجارت با کشورون خارجی زیاد بیّه. وه خله از نقاط کشور ره آباد هاکرده و بنائون زیادی بساته که هنوز بعضی از اونان پابرجانه.
محمد سراسب بنا
په‌نویس
رج:نور تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
شاء عباس
شاء عباس طول حیاتش اتا از شه وچون ره بکاشته و دِتا ره کور هاکرده و دِتا ریکای دیگه هم همون وچگی بمردنه؛ همینسه بمردن زمون خار جانشین نداشته و ونه نوه شاء صفی شاء بیّه.
شرح موختصر زندگی‌
شاء عباس دِشنبه شو ، اول مارمضون سال ۹۷۸ هجری هرات دله فخرالنساء بیگم (دختر میرعبدالله خان والی مازندرون) جه بزائه بیّه.
شاء تهماسب به خاطر شعر زیر ونه ایسم ره عباس بی‌یشته:
وچگی به عباس میرزا معروف بی‌یه و دِ سالگی والی هرات بیّه؛ شاء اسماعیل دوم که اتا خشن مردی بی‌یه؛ مثل دیگه برار زائون و برارون فرمون قتل وه و ونه پی‌یر (سلطون ممد خدابنده) ره صادر هاکرده ولی پیش از اجرای حوکم بَمرده و ونه حوکم اجرا نیّه.
شاء عباس پیش از آفتاب‌در بموئن روز جومعه بیست و چاروم جمادی الاول سال ۱۰۳۸ هجری قمری کاخ اشرف دله بمرده. عالم آرای عباسی درباره علت بمردن وه نویسنه:
«چن روز پیش از اون که شکارگاه دله، شاء خله بخارده و همینسه مریض بیّه و تب هاکرده و ونه حال خله بد بیّه.»
شاءعباس پیش از بمردن وصیت هاکرده که وه ره جایی دفن هاکنن که همه وسّه مجهول بائه.
تاج‌گوذاری ۱۴ سالگی
عباس میرزا به یاری علیقلی خان شاملو خراسون دله تاج گوذاری هاکرد و حکومت خراسون زمون شائی ونه پی‌یر دست وه دَیی‌یه تا اونکه مرشد قلی خان استاجلو با شکست هدائن علیقلی ؛ قزوین ره بَییته و اون شهر دله عباس میرزا سن ۱۸ سالگی دله تخت سلطنت ره بشیته و ونه پی‌یر ره خلع هاکرده. شاء عباس مثل خله‌ئون دیگه از شائون همون اول ِکار ۱۸ نفر از سران قزلباش ره به بهانه‌ی خونخائی بکاشته و پس از اون مرشد قلی خان ره هم به همین سرنوشت دوچار هاکرده.
اصلاح سازمونای لشکری و کشوری
سال ۱۰۰۰ هجری قمری پایتخت ره به اصفهان مونتقل هاکرده و ولایات شرقی ره نظم و آرامش هدائه.
سال ۱۰۰۷ هجری قمری (۱۵۹۸) دِ نفر از نجیب‌بزائون انگلیسی به نوم آنتونی شرلی و رابرت شرلی به همراه بیست و پنج نفر انگلیسی دیگه از راه ونیز و حلب و بغداد به قزوین وارد بی‌یمونه. برارون شرلی که در خدمت آرل‌آف اسکس از سردارون موقتدر انگلستان دَینه، مأموریت بَیتنه جنگ با عوثمانی وسّه ایران ارتش ره قودرتمند هاکنن، ضمناً انگلیس تجار وسه امتیاز بَیرن. این هیأت از طرف دولت ایران پذیرفته بَینه و شاء عباس از وجود وشون تجهیز و ایجاد نظم قشون ایران وسّه ایستفاده هاکرده. همینتی توسط وشون روابط ایران و ممالک ئوروپایی ره با داشتن اتا وجه موشترک و اون هم دوشمنی با عوثمانی گوسترش هدائه.
زمونی که شاء عباس به شائی برسی‌یه عده قزلباشون شصت هزار نفر بی‌یه که وه وشون ره به سی هزار نفر کاهش هدائه.
در موقابل قزلباش‌ئون که جز از رؤسای خودشون از هیچکس اطاعت نکاردنه، با مشورت برارون شرلی نیرویی شامل ده‌هزار سواره نظام و دوازده هزار پیاده نظام از گورجیون و ارمنیون که به دین ایسلام دربموبینه، تأسیس هاکرده و وشون ایسم ره «شاهسون» (یعنی شاء دوست) بی‌یشته و فرموندهی وشون ره خادش به عوهده بَیته. عده شاهسونا تا زمون بمردن شاء عباس صد هزار تا بی‌یه.
علاوه به این، فوج دیگه‌یی به ایسم تفنگچیون بساته که ویشتر وشون جنوبی بینه. وشون اولین ایرانیایی بینه که سلاح گرم جه ایستفاده اردنه.
برارون شرلی به کومک الله وردی خان توپخنه و اسلحه خنه بساتنه.
در عین حال شاء عباس کارایی تجدید سازمانای کشوری وسّه کارده. وه اساس حکومت خادش ره بر تمرکز قرار هدائه؛ کلیه قوا و اختیارات از شاء ناشی بینه و مأمورین دولتی از طرف وه عزل و نصب بینه. بعد از شاء صدراعظم موهمترین شخص کشور و وظیفهٔ ادارهٔ امور سیاسی و حکومتی بی‌یه و اعتمادالدوله لقب داشته. دیوان بیگی وظیفهٔ وزیر دادگستری ره به عوهده داشته. واقعه‌نویس مأمور تحریر فرامین سلطنتی و نگهداری سوابق مکاتبات با سلاطین خارجی بی‌یه، ایشیک آقاسی ریاست تشریفات سلطنتی دربار ره به عوهده داشته. قورچی‌باشی، قوللر آقاسی‌باشی و تفنگچی‌باشی امرای ارشد ارتش بینه.
کشتار نقطویان
بنابر عقاید وشون: «مار و برار و خاخر و ریکا و کیجا و تموم منهیات مباح دونسته وانّه.»
تعقیب و بکاشتن وشون از زمون سلطنت شاء تهماسب اول شروع بیّه و زمون شاء عباس به اوج خادش برسی‌یه. شاء عباس انده وشون بکاشتن دله افراط هاکرده که جلال الدین ممد اکبر، هندوستون شاء، وشون وسّه میونجیگری هاکرده.
شورش شاء وردی خان لر
شاء وردی خان والی لرستون نسبت به شاء عباس قیوم هاکرده و خراج ندائه. شاء عباس سی هزار سوار جه به خرم آباد حمله هاکرده و اونجه ره بَیته. سپس دوازده هزار گورجی تازه موسلمون ره مأمور بَیتن شاء وردی خان هاکرده. وشون والی لرستون ره بَیتنه و پیش شاء بی‌یاردنه و وه به دستور شاء اعدام بَیّه.
لشکرکشی شاءعباس به مازرون
سال ۱۰۰۵هجری که سال دهم شائی شاء‌عباس بی‌یه، وه که از ماری سو جه ونه شابائون به میر قوام‌الدین مرعشی رَسینه، تبرستون ره شه شابای ارث دونسته همینسه تصمیم بَیته که کُل این سرزمین ره به اختیار بَیره. شاء عباس ِطرزفکر به نقل از کتاب عالم آرای عباسی اینتی بی‌یه: «چون طبرستان که شامل مازندرون بهشت نشون هسته ملک طلق دینی موروث وچون و احفاد میرعبدلله‌خان ماری جد حضرت اعلی شائی ظل‌اللهی هسته که نسبت وه به سید قوام‌الدین معروف به گتِ‌میر که تبرستون دله خروج به سیف هاکرده صاحاب این مملکت بیّه صدر صحیفه اول رقم دله تسطیر بَیته و این عهد و اوان از اون سلسله رفیعه وچون ذکور که شایسته بَیتن وشون ِپی‌یری ارث بائه دَنی‌بی‌یه شاءمجبوره اون سرزمین ره بَیره وگرنه ورگون اونجه ره چَفِنّه و ارثیه‌ی مرعشیون به باد شونه. این ورگون که مازرون ره تقلب بزوئن جه بَیتنه و شاء ِماری مال ره بالا دَکشینه عبارتنه از ملکون‌پادوسبانی ، دیوون سِوادکو و مرتضایی‌ئون هزارجریب و ساری ...» این بنویشته‌ئون نشون دنّه که شاءعباس با بهانه قرارهدائن ِشه مار خاسته کُل مازرون ره به عونوان قلمروو مرعشیون بالا بَکشه ولی دیگه نَدونسته که مرعشیون فقط چَن قسمت از مازرون ره داشتنه و بقیه‌ی مناطق ونه شابائون ِنیّه.
ملک‌بهمن
عالم آرای عباسی دله بموئه: وقتی "فرهادخان" -که لشکر شاء‌عباس ِگتِ‌سرلشکر بی‌ه- به آمل بَرسی‌یه ،مردم عادی اون شهر ندائن ِقلعه وسّه آماده بَینه و از قلعه شهر موحافظت هاکردنه. این زمون ملک بهمن شاء اون روزگار ِسلسله پادوسبانیون که لارجان دله دیّه، اعلام هاکرده که نخانه قلعه ره داره چون آمل از ممالک موروثی وه نَیّه و ونه پی‌یرون آمل ِاختیار ره نداشتنه. ولی در حقیقت به شه موتحدون بائوت بی‌یه که قلعه ره بَیرِن و نی‌یِلِن قزلباشون آمل ره بَیرِن. با این‌حال مردم طایفه‌ی تکلو قلعه ره بَییت بینه و وه ره ملک‌بهمن وسّه وِل نَکاردِنه. سید مظفر که اتا از گتِ‌مردمون ساری بی‌یه (گانّه به افیون موعتاد بی‌یه) به همراه فرهادخان آمل ره موحاصره هاکرد بی‌یه این‌حال که قلعه فتح نیّه وه اردوگاه ره وِل هاکرده و به قلعه شخصیش (ازداره‌کله) بوردِه ولی چون به افیون موعتاد بی‌یه ، به اجبار جنگل دله بورده و اونجه مریضی و اسهال وسّه بمرده. الونددیو هم که دی‌یه قزلباشون خانّه کُل تبرستون ره بَیرن سر دِراهی بموندسته که لشکر ملک‌بهمن کومک هاکنه یا با شاء‌عباس موتحد بَواشه. همینسه شاءعباس به این نتیجه بَرسی‌یه که تا وقتی شائون پادوسبانی مازندرون دله و حتی اتا شهر دله حکومت کانّه نتونده اتحاد مردم ره از بین بَوِره و تبرستون ره بَیره. بعد از مودّتی با تلاشای فراوون فرهادخان قلعه ره بَیتنه و به دستور شاء‌عباس قزلباشون به همراه فرهادخان به سمت لاریجان حمله هاکردنه. بعضی از گت‌مردمون شهر لاریجان از جان ِترس جه به فرهادخان تسلیم بَینه و ملک‌بهمن که وشون ره خائن حیساب بی‌یارده همه گت‌مردمون شهر ره سیو‌چال دِمبدائه. مردم لاریجان که از طرفدارون این امراء بینه و اصلأ به خاطر وشون ملک‌بهمن جه پیروی کاردنه ، اِسا ونجه دِشمن بَینه و مخفی راه‌ئون قلعه ره به قزلباشون نشون دانه. ملک‌بهمن که آدمِ چرب‌زوون و حیله‌گری بی‌یه به اجبار تسلیم بیّه و فرهادخان و قزلباشون ره به مهمونی دعوت هاکرده ولی فرهادخان قبول نکارده و وه ره بیست و سوم مرداد ماه سنه 1006هجری پیش شاءعباس اصفهان دله بَوِرده و آخرسری ملک سلطون حوسین لواسانی (که شه از فامیلای خله نزدیک بهمن بی‌یه) به اینتقام شه بِرار(ملک سلطون حسن) ملک‌بهمن ره نقش جهون اصفهان دله سَر بَوری‌یه. طایفه‌ی تکلو که از دوستدارون پادوسبانیون بینه پیش از به راه دمبدائن قیوم توسط قزلباشون قتل‌عام بَینه.
فامیلای ملک‌بهمن
زمونی‌که ملک بهمن عازم اصفهان بی‌یه ونه وچون قلعه دشمنکور دله دَینه. ملک‌بهمن همه ثروتش ره این قلعه دله قایم هاکرد بی‌یه. ملک‌بهمن ریکا که کیخسرو ایسم داشته اون زمون ۱۷ساله بی‌یه و آخرین بموندسته‌ی ملکان لاریجان بی‌یه. وه هم تسلیم بیّه و آخرسری قزوین دله به دست شاء‌عباس وه ره بکوشتنه.
ملک‌جهونگیر
دیگه شاخه سلسله پادوسبانیون ملکان کجور بینه. زمون حکومت شاء‌عباس این شاخه‌ی شاء ملک‌جهونگیر بی‌یه. شاءعباس پس از بَیتن لاریجان و آمل به فکر رِقِدبدائن کامل سلسله پادوسبانیون و بکوشتن آخرین شاء این سلسله دکته همینسه لشکری به سرکردگی الله‌قولی بیک‌قورچی باشی ره قزوین جه به سمت رستمدار راه دمبدائه. پس از مودّتی موحاصره دیی‌یِن رستمدار عده‌یی از مردمون شهر پیش قورچی‌باشی بوردنه و تسلیم بَینه و هر روز سپاهیون وسّه غِذا وَردنه و وشون ره خدمت کاردنه. قورچی‌باشی همون اول اتا نومه به شاء بنویشته و وه ره از شرح ماجرا اطلاع هدائه. شاء هم ونه جواب وسّه بائوته که خله ونه رستمداریا مراقب بائه چون هیچ‌وقت تا به اون زمون وشون شه شائون جه دست‌نَکشینه و شاید حیله‌یی در کار بائه ولی قورچی‌باشی پس از موشاهده خدمات وشون به وشون اعتماد هاکردنه. روزی که قورچی‌باشی حموم بورد بی‌یه، روستمداریا تِفِنگ بَیتنه و نزدیکی حموم آماده بَینه این زمون سربازا از این کار وشون مطلع بَینه و همه‌کس ره دستگیر هاکردنه. بعدأ همه ره قزلباشون بَکاشتنه. پس از این ملک‌جهونگیر مخفیانه قلعه ره وِل هاکرده و به قلعه‌ی دیگه‌یی بورده و از اونجه هم به جنگل پناه بی‌یارده. روزی که وه و چندتا از معتمدونش جنگل دله دَینه ، عده‌یی صوفی وشون ره بَدینه و بِشناسینه. همراهون ملک همگی بکوشته بَینه و ملک فرارهاکرده آخرسری بعد از تعقیب وه اتا از صوفیون وه ره به بند بَکشی‌یه و پیش قورچی‌باشی بَورده و وه هم ملک ره قزوین دله به پیش شاء‌عباس بَورده و یکشنبه بیست‌و‌دوم جمادی‌الاخر سال1006هجری سلسله ۹۸۴ساله‌ی پادوسبانیون ره مونقرض هاکردنه. .
جنگ با ازبکئون
زمون صفویون ازبکئون اتسره به خراسون حمله کاردنه و اونجه ره غارت کاردنه. وقتی شاء عباس به سلطنت بَرسی‌یه ازبکون مشهد ره داشتنه و دِباره به خاک ایران تجینه و تا اسفراین ره بَییت بینه.
در این گیر و دار ات دفعه عبدالله خان ازبک بمرده و ونه ریکا عبدالمومن خان هم بکوشته بیّه. اینتی‌بیّه که شاء عباس ۲۵ ذالحجه سال ۱۰۰۶دله، «تیسا به لینگ با شه ارتش بورده و مشهد ره بَیته». با این وجود هنوز ازبکون به قصد غارت به سر حدات شومال شرقی ایران تجینه تا این که ارتش ایران نواحی هرات دله وشون تار و مار هاکرده. همینتی سر قاتلون ره به قزوین بَرسنی‌نه که تعداد وشون ره از ۱۷۰۰ سر تا ۲۰۰۰۰ سر بنویشتنه.
شاء عباس همینتی چن‌هزار خانوار کورد ره غربی آذربایجون و کردستون جه به خراسون کوچ‌هدائه. پس از ات‌کم باز ازبکون هجوم بی‌یاردنه و این بار شاء عباس با هفتاد هزار نفر به خراسون لشکر دکشی‌یه.
شاءعباس سال ۱۰۳۰ به خاطر بَیتن قندهار به خراسون بی‌یَموئه و همین که شاء به خراسون نزدیک بیّه ازبکون بخشش بخاستنه و شاء با این شرط که وشون تا ابد از در دوستی با ایران در بئن وشون ره ببخشی‌یه.
خرم‌آباد (بردسکن)
خرم‌آباد، روستائی هسه توابع شهرآباد بخش، بردسکن شهرستون، خراسان رضوی اوستان دله ایران میون.
شاء عباس
جنگ اول با عوثمانی
شاءعباس پس از آروم بساتن سامون شومال شرقی و اصلاحات ارتش، شرایط ره پس‌بَیتن غرب ایران از عوثمانیون وسّه خار بدی‌یه. اول با روسون ارتباط برقرار هاکرده و درخواست عملیات همزمون علیه عوثمانی هاکرده که روسون به دلیل جنگ لیون با این خواسته موافقت نکاردنه و تنها به چند عملیات ایذایی مرز داغستون دله دَس بزونه. این زمون مردم غرب (نهاوند، تبریز، ماکو و...) هم شکایت از ستم عوثمانیا به دربار ایران بَوِردنه.
اینتی بیّه که شاء عباس تصمیم بَیته با عوثمانی وارد جنگ بَواشه. پس از تشخیص ساعت سعد توسط جلال الدین ممد یزدی مونجّم‌باشی، ارتش ایران ۷ ربیع الثانی سال ۱۰۱۲ از اصفهان حرکت هاکرده. راه دله سپاهیون قزوین و اردبیل به شاء اضافه بَینه. شاء عباس با اتا حرکت غافلگیرانه تبریز بَییته و وه ره تصرف هاکرده. بعد از تبریز به ایروان حمله هاکرده؛ زیرا عوثمانیا اونجه جمع بَی‌بینه. وقتی سپاه به حوالی ایروان برسی‌یه عوثمانیا به سمت ایرانیا توپ شلیک کاردنه و سپاه ایران جنگلای اطراف موضع بَیته. این مدت قلعه کوزچی فتح بیّه. همینتی سلطان ممد سوم عوثمانی بمرده و ونه شانزده ساله ِریکا (سلطان احمد اول) شاء بیّه. این زمون، الکساندر امیر گرجستون کاختی و گرگین خان امیر گرجستون کارتلی هم به اردوی شائی بمونه و تسلیم بَینه. ایران سپاه پس از ات‌کم به ایروان ِقلعه حمله هاکرده و پس از بکاشتن دِ هزار نفر وه ره تصرف هاکرده. عتیق ِقلعه هم که مقر اصلی عوثمانیا بی‌یه به رهبری شریف پاشا تسلیم بَیّه.
خرم‌آباد (بردسکن)
جمعیت
اینتا روستا، شهرآباد دهستون دله قرار داینه و براساس ایران آماری مرکز ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۶۷۶ نفر (۱۷۴خانوار) بی‌یه.
منابع
خرم‌آباد
شاء عباس
جنگ اول با عوثمانی
شاءعباس ات‌سال بعد (بهار ۱۰۱۵) به گنجه حمله هاکرده و وه ره تصرف هاکرده. بعدأ با این که عثمانیا جوادوا ِپل ره روی رود ِکُر ره رِقِدبدا بینه، از روخنه‌ی کر بُگذشته و به سوی شماخی بورده و وه ره موحاصره هاکرده. شماخی ِقلعه برج و باروی گتی داشته بود و دور تا دور قلعه ره خندق بکندست‌بینه و قلعه‌ی لوش هم پل ِموتحرک بی‌یه که وه ره به زمون حمله دِشمن وَندستنه. ایران ِسپاه برج و باروی قلعه ره توپ و سنگ‌دمداز - که سنگای سی منی دمدائه – جه بِشکنی‌یه و بعد از اون که عثمانیا حدود ۳۰۰۰ نفر تلفات هدانه، شهر به دست ایرانیا دکته. همینتی اهالی شهر شش هزار تِمِن پول جمع هاکردنه و بین نظامیا تقسیم هاکردنه.
زمونی که شاء عباس تصمیم بَردگرده اصفهان،تصمیم بَیته اتّا چاره‌اندیشی هاکنه که عوثمانی‌ئون ره هَچل دمبده. به این ترتیب که مناطق ارمنستون و نخجوون ره به بیابون لم یزرع و خاشک تبدیل هاکرده و چشمه‌ئون ره مسموم هاکرده. این عمل باعث بی‌یه که هرزمون عوثمانیا از طریق ارزروم به ایران حمله کانّه، دوچار کمبود غِذا بَواشِن.
جنگ با گرجستون
وقتی خَوِر پیروزیای تهمورس خان به شاء عباس بَرسی‌یه، از راه گیلان و سواحل کاسپین به گرجستون حمله بَوِرده و تا کاختی پیشروی هاکرده. کاختی دله نزدیک هفتاد هزار نفر از گرجیون ره بکاشته و صد و سی هزار ریکا و کیجا گورجی ره اسیر هاکرده. بعدأ به آذربایجون بورده تا جلوی پیشروی عوثمانی سپاه ره بَیره.
جنگ دوم با عثمانی
سلطون احمد اول سال ۱۰۲۶ به خلیل پاشا فرمون هدائه به دیاربکر رود و به جمع هاکردن سپاه حمله به ایران وسّه تَن‌هاده. ات‌کم بعد ۲۲ ماه ذالقعده همون سال، سلطون بمرده و ونه برارون سلطون مصطفی ره به سلطنت بَرسنینه. جدید سلطون خاسته با ایران صولح هاکنه و همینتاسه سفیر زندونی بَیی ایران ره رِها هاکرده.
زمونی که خَوِر جمع هاکردن سپاه دیاربکر توسط خلیل پاشا به شاء عباس بَرِسی‌یه، به قرچغای بیگ، امیر توپخنه و سردار تفنگچیون سپاه، دستور هدائه ولایات ارزروم و وان ره غارت هاکنن تا عوثمانی سپاه با مشکل آذوقه مواجه بَواشه که این کار به خوبی انجام بیّه.
ات‌کم بعد سران عوثمانی سلطون مصطفی ره سلطنت جه بَییتنه و ونه گت ِریکا سلطون سلطان عوثمان ره که دوازده ساله بی‌یه به سلطنت هنیشِنینه. این سلطون اتّا نومه دوستانه شاء عباس وسّه بَرسنی‌یه که شاء وه ره قبول هاکرده.
سال ۱۰۲۷ هجری قمری خلیل پاشا رأس سیصد هزار نفر به آذربایجون هجوم بَورده. قرچغای خان که توون موقابله با وه ره نداشته به تبریز عقب نشینی هاکرده و به فرمون شاء تبریز ره ویرون هاکرده و به طرف اردبیل عقب نشینی هاکرده. خلیل پاشا تبریز ره بَیته و به سمت اردبیل حمله هاکرده. قرچخای خان دستور موبارزه با دِشمن نداشته و این زمون خلیل پاشا ۳۵۰۰۰ سپاهی تورک و ۱۵۰۰۰ سپاهی تاتار ره مامور حمله شو اونه به ایران ِلشکر هاکرده. این زمون اتا از سربازای عوثمانی به نوم علی بیگ که اصالتأ ایرانی بی‌یه، این خَوِر ره به ایرانیا هدائه. قرچغای خان با سی هزار نفر به موقابله عوثمانیا بورده و اتا حمله غافلگیرانه‌ی دله وشون قوا ره رِقِدبدائه و حدود هشتاد نفر از سردارون تورک و تاتار ره به اسیری بَیته.
خلیل پاشا بعد از این شکست تصمیم به صولح بَیته. همینتی دستور وَردگِرستن به استانبول از جانب سلطون به وه بَرِسی‌یه. عوثمانی سپاهیون درخواست عبور از مراغه و کردستون ره وَردگِرستن به استامبول وسّه داشتنه که با موخالفت شاء عباس مواجه بَیّه. آخرسری عوثمانی سپاهیون از همون راهی که بِمونه، وَردگِرستنه.
جنگ با گورکانیان هند
شاءعباس بعد از سرکوب هاکردن ازبکون و تصرف خراسان خاسته قندهار ره هم هندستون جه طلب هاکنه اینتاسه ات‌خله سفیر با هدایای گرون‌قیمت به هندستون بَرسنی‌یه و قندهار ره طلب هاکرده ولی جواب نَیتِنه.
شاءعباس که دونسته با دوستی نتونده قندهار ره بَیره، ربیع الثانی سال ۱۰۳۱ به خراسون بورده اونجه جه به بهانه گردش و شکار عازم قندهار بیّه. شاء عباس بعد از موحاصره قندهار مدت کوتاهی برجای وه ره با توپ بِشکنی‌یه و شهر ره سه شنبه ۱۳ شعبان سال ۱۰۳۱ موصادف با ۲۰ ژوئن ۱۶۲۲ تصرف هاکرده.
بَیتن پارس دریامونا
شاءعباس بعد از دِرِس‌هاکردن اتّا قوی ِارتش به جنگ پرتغالی‌ئون که فارس دریامونا دله دَینه و جنوب ایران ره تصرف هاکرد بینه وارد بیّه فرموندهی ایران ِارتش این جنگ دله به عوهده فرمونده دلیر امام قولی خان بی‌یه لشگر شاء عباس بتونسته بندر گمبرون (گمبرون واژه‌یی پرتغالی به معنای خرچنگ هسته) ره پس بَیره امام قولی خان با حمله به جزیره هرمز و فتح هاکردن قصر پرتغالی‌ئون بتونسته پرتغال ره شکست هاده.
مردم جنوب به خاطر این گت ِکار شاءعباس شه شهر ِایسم ره بی‌یشتنه بندر عباس تا یادوار دلاوریای شاء عباس علیه موتجاوزین پرتغالی بائه.
جنگ سوم با عثمانی
سال ۱۰۳۱ هجری میون ینی چری‌ئون اختلاف دکته؛ نتیجه وه که سلطون مصطفی ات‌بار دیگه به سلطنت برسی‌یه و سلطون عوثمان بعد از چار سال سلطنت به دست ینی چری‌ئون بکوشته بیّه. سلطون دور دوم سلطنت خادش خاسته با ایران بائه.
این زمون ینی چری‌ئون سلطون مصطفی ره سلطنت جه بَیتنه و سلطون مراد ره به سلطنت بی‌یشتنه. جدید سلطون حکومت بکرسوباشی بغداد ره به رسمیت بِشناسی‌یه. بنابرین جنگی میون ایران ِسپاه و بکرسوباشی شروع بیّه و بغداد یکشنبه ۲۳ ربیع الاول سال ۱۰۳۲ هجری به تصرف ایران دربموئه.
شاءعباس از ضعف عوثمانیون استفاده هاکرده به موصل لشکر بکشی‌یه. پس از اون دیاربکر ره تصرف هاکرده و تا قلعه آخسقه ِگرجستون پیش بوردِه. این فتوحات باعث بیّه سلطون، حافظ احمد پاشا ره به جنگ صفویون بَرسِنه. عوثمانی ِسردار پای بغداد ِقلعه ، صفوی سپاهیون جه شکست بخارده.
سال ۱۰۳۷ هجری شاء عباس، امام قولی خان (بیگلربیگی فارس) ره مأمور بَیتن بصره هاکرده. امام قولی خان با اتا گت ِسپاه به سمت بصره بورده. اهالی بصره تسلیم بَینه و عوثمانیون از ترس به قلعه شهر پناه بَوِردنه. این زمون خَوِر بَمردن شاء عباس و انتشار وه میون قزلباشون باعث بیّه صفوی ِسپاه بصره جه عقب نشینی هاکنن.
سیما
دلاواله درباره شاء میون سالگی دله نویسنه:
پول
زمون صفویون تموم ِپول کشور شاء ِدست دَیی‌یه و خرجا هم ونه دستور جه خرج بینه. خزانه دولت و اونچی از مالیاتای مختلف و عواید موستقیم و غیر موستقیم و درآمدای رسمی و اتفاقی خزانه دله شینه، و همه شاءِ بینه و میون عواید دولت و سلطنت امتیاز و تفاوتی دنی‌بی‌یه.
شاء از راه‌ئون موختلفی شه و خزانه وسّه پول دَریارده:
« شاء ِسربازون اجازه حمله بَیتنه و فوج فوج به جنگل درامونه و نزدیک سی‌هزار اسیر و چل‌هزار گو و گاسفن بَیتنه، و بعد از هدائن خمس که شاءِ بی‌یه، بقیه ایسلام ِسربازون وسّه بی‌یه.»
اصفهان
میدون نقش جهان، مسجد امام (نام پیش از انقلاب وه به مدت چن قرن مسجد شاء بی‌یه)، عالی قاپو، بخشایی از عمارت چهل ستون، چارباغ، پل‌ئون زاینده رود، کانال کشی ئوی کوه کوهرنگ به سمت زاینده رود از کارای شاءعباس بی‌یه. البته نزدیک به نیم هزاره از زمون وه بگذِشته ولی هنوز اصفهان به بنائون فرنگی و هِنر عصر صفوی افتخار کانده چنونچه که سال ۱۴۲۸قمری «نیشتنگاء فرهنگی ایسلام» بی‌یه.
مشهد
شاءعباس همونتی که خله از جهونگردون و مورخین بائوتنه اتا وطن پرست بی‌یه، همینسه تیسالینگ سال ۱۰۰۹ تصمیم بَیته بهمشهد بوره و به دستور وه فقط ۹۹۹ کاروونسرا اون سالراه دله بساتنه. وه مشهد ره به طور رسمی «شهر مقدس ایران» بائوته تا اینکه مردم به جای سفر حج بورِن مشهد و عوثمانیا وشون ره سخت نَیرِن.
مازرون
اتّا سرزمین دیگه که خله مورد توجه بی‌یه مازندرون هسته؛ چون شاءعباس همیشک به اینکه ماری‌سو جه مازرونی بی‌یه جه افتخار کارده؛ ونه مار از مَردِمون ساری - و یا به روایت بعضیا، از مردِم اشرف – بی‌یه. همینسه شاءعباس سال ۱۰۳۲ شهر اشرف (بهشهر امروزی) ره به وجود بی‌یارده و عمارتای کلاه فرنگی و بنائون زیبای عباسی ره به وجود بی‌یارده و شاء که اتا گردشگر مَردی بی‌یه همیشک به اونجه شی‌یه و شکار کارده. سال ۱۰۳۳ هم شهر فرح‌آباد ره احداث هاکرده و وه ره نیشتنگاء حکومت مازندرون هاکرده - تا پیش از وه بارفروش (بابل امروزی) مازندرون نیشتنگاء بی‌یه - و اون شهر وسّه هم تلاش زیادی هاکرده - که اون شهر و ساری هجوم روسون زمون پطر کبیر تش دله خاکستر بَینه و ساری ات‌بار دیگه نیشتنگاء ایالت مازندرون بیّه- شاء عباس از جاجرم ِخراسون تا دشت مغان اردبیل شاءراه بِساته تا به وسیله وه مازندرون به رونق سابق وَردگِرده. همینتی اتا گت ِدیوار نزدیکی بندر گز بِساته تا به‌وسیله وه مازندرون از هجوم ترکمونون‌ راحت بائه؛ پیترو دلاواله شه سفرنومه دله از فرهنگ و تمدنی مازندرون دله وصف کانده که تا به اون زمون هیچ کجای دنیا ونه واری نَدی بی‌یه.
سایر نواحی ایران
وه راه‌ئون ره ایمن هاکرده و همینتی تعمیر و احداث راه‌ئون جدید وسّه همت داشته؛ گورجیون و ارامنه ره که گرجستون ِجنگ دله به اسارت بَیته ره اختیار هدائه تا آزادانه فرح آباد دله زندگی هاکنن و همینتی کنار اصفهان وشون ره زمین هدائه و وشون شهر جلفا ره بِساتنه؛ بندر گمبرون ره سال ۱۰۲۳ و جزیره هرمز ره سال ۱۰۳۱ از تصرف پرتغالیون خارج هاکرده.اتا از گت‌ترین موشکلات شاء عباس حکومت پرقودرت هه‌لوخان اردلان کردستون بی‌یه که شاءعباس ِارتش نتونسته وه ره رِقِدهاده.
کارای فرهنگی
وه به شعر و نقاشی و موسیقی و معماری توجه داشته؛ و به علما و هنرمندون علاقه داشته. ملاصدرا؛ میرداماد؛ میرفندرسکی؛ شیخ بهایی و... از فاضلون ونه زمون بینه. شاء عباس اتا دیندار مردی بی‌یه و به ویژه به حضرت علی (ع) خله ارادت داشته. گانّه نسبت به مردِم ِعادی و زیردستاش مهربون بی‌یه. معماری ِفرهنگ هنوز هم متأثر از اون دوره‌شِنه.
کارای وه بخاطر نزدیکی با کشورون ئوروپایی
شاءعباس با هوش بالاش رقابتی میون مملکتای ئوروپایی پارس دریامونای وَر بساته تا به وسیله این دولت دیگه‌یی نتونه فرمونروای اونجه بَواشه و هم به این وسیله بی‌یه که دست پرتغالیا ره بندر عباس جه کوتاه هاکرده؛ نه فقط آنتونی شرلی ره حسینعلی بیک جه رایی ئوروپا هاکرده که هیچ نتیجه ندائه و آنتونی شرلی به فیلیپ سوم پناه بَوِرد، بلکه بعد از اون رابرت شرلی و بعدنا نقدعلی بیک ره به پیش شائون ئوروپا رایی هاکرده؛ همینتی وه برخلاف اجداد خادش فقط با اهل تسنن دِشمنی داشته ولی با مسیحیون و پیروون سایر ادیان با گرمی برخورد کارده و وشون ره انتخاب ایسلام دله رها یِشته و گرچه خله زمون وه ایسلام آوردند دلیل بر آن نیست که با زور به این کار مبادرت می‌ورزید.
سختگیریای شاء عباس
شاءعباس گرچه مردم جه مهربون بی‌یه ولی اونچی که معلومه حکایت از این دانّه که اتا دقیق و سخت گیر مَردی بی‌یه.شه پی‌یر ره زندونی هاکرده ، دِتا برادر ره کور هاکرده، شه ریکا ره سوءظن وسّه بکاشته، دِتا شه خورد ریکا ره کور هاکرده و آخرین ریکا هم زودته از وه بمرده. گانّه جنگ گرجستون دله، گورجیون ره قتل عام هاکرده، و بیست هزار خانوار گورجی ره به اسارت بَیته و در ظرف ۲۰ روز هفتاد هزار تن از وشون ره بکاشته.
زنان
شاءعباس شونزده سالگی با زنی چرکس ایزدواج هاکرده (۹۹۵ هجری). همچنین هیجده سالگی اتا شو دله با دِتا زن، «اغلان پاشا خانم» (سلطون حوسین میرزا که بهرام میرزای وچه بی‌یه، شاء تهماسب اول ِگگ) که قبلاً ونه بکوشته برار(حمزه میرزای) زنا بی‌یه و دیگری «مهد علیا» که ونه عموزاء بی‌یه و هرگز ازدواج نکارد بی‌یه جه، ایزدواج هاکرده.
شاءعباس سال پنجوم سلطنتش با خواخِر شاء وردی خان لر - که به ضدش شورش هاکرد بی‌یه – جه ایزدواج هاکرده. همینتی ماه ذی القعده سال ۱۰۰۵ با گورجی کیجا که ونه پی‌یر نوم عبدالغفار بی‌یه جه ایزدواج هاکرده.
شاءعباس ۱۴ ربیع الاول سال ۱۰۱۱ هجری قمری هم، خان احمد گیلانی ِکیجا ره که سیزده سال پیش از اون شه ریکا (صفی میرزا) وسّه نومزه هاکرد بی‌یه، جه به بهانه این که صفی وه ره دوست ندانّه شه وسّه وه ره عقد هاکرده.
حرمسرای شاء دله، زن ایرانی کم بی‌یه و ویشتر ِزنای ِشاء شاهزاده خانِما یا کنیزکون گورجی و حتی روسی بینه. سال ۱۰۱۲ هجری شاءعباس با تیناتین، گرگین خان امیر گرجستون کارتلی ِکیجا جه ایزدواج هاکرده. تیناتین پس از ایسلام بی‌یاردن به لیلی سلطون و فاطمه سلطون معروف بیّه.
ریکائون
ممدباقر میرزا مشهور به صفی میرزا، شاء عباس ِگت ِریکا، چارشنبه ۱۲ ماه شوال سال ۹۹۵ هجری مشهد دله اتا چرکسی‌مار جه کنارهکته. ات‌سالگی اسماً حاکم خراسون بی‌یه و پنج سالگی حاکم همدان بیّه.
آخرای جمادی الاول سال ۱۰۱۰ صفی میرزا با شاء اسماعیل دوم ِگت ِکیجا عقد هاکرده.
شاءعباس در مورد تمومی ریکائونش اعلام هاکرد بی‌یه که کسی نَوِنه با وشون رابطه داشت بائه و حتی وشون جه گپ بزنه، همینسه وه ویشته اوقات حرمسرا دله دَیی‌یه. صفی میرزا جوونی خِش رفتار، مهربون و دلیر بی‌یه.
شاءعباس همیشه نگرون بی‌یه ونه ریکائون ونه ضد دربِئِن. روزی دِ تا از نزدیکون صفی‌میرزا به شاء خَوِر هِدانه که صفی میرزا خانِه وه ره بکوشه. چندین نفر از سرون چرکس و قزلباش هم صفی میرزا ره به بکوشتن شاء ترغیب هاکردبینه. صفی هم اینتا وسّه که ونه پی‌یر بَدگامون نَواشه وه ره بائوته که قضّیه چچی‌یه ولی ونه پی‌یر خله جان‌ترس بی‌یه و شو دله چنبار شه جا ره عوض کارده.
همون روزون ملا مظفر گنابادی، از گت ِمنجمون دربار، به شاء بائوته اتا خطر ونه نزدیکی دَره. همینسه شاء که رمالی جه خله اعتقاد داشته، تصمیم بَیته شه وچه ره بَکوشه.
شاء همینسه بهبود بیگ ره بائوته که بوره و صفی‌میرزا ره بَکوشه و صفی میرزا روز دِشنبه سوم محرم سال ۱۰۲۴ اتا از کوچه‌ئون رشت دله سن ۲۹ سالگی دله بکوشته بیّه.
صفی میرزا دِ تا ریکا داشته: سلیمون میرزا شاءاسماعیل‌دوم ِکیجا جه و دیگری سام میرزا اتا گورجی کیجا جه. بعد از بمردن صفی میرزا ونه ریکا سام میرزا با نوم صفی‌شاء‌اول به سلطنت بَرِسی‌یه.
حسن میرزا شاءعباس ِدومین ریکا هسته که بهار سال ۹۹۷ هجری لاریجان دله دِنیا بموئه. وه وچگی دله فارس اوستان دله بمرده.
سلطون ممد میرزا شاءعباس ِسومین ریکا هسته که شنبه دهوم شعبون ۱۰۰۶ هجری اتا گورجی زنا جه کنارهکته. دِ سال پیش از این شاءعباس ِپی‌یر (ممد خدابنده) بَمرد بی‌یه همینسه شاءعباس شه وچه نوم ره شه پی‌یر ایسم واری بی‌یِشته. همینتی وچگی دله وه ره روزک میرزا گاته.
وه ۲۲ سالگی دله خله هیکلی بی‌یه و خله فرمونگیر بی‌یه. شاء هم بعد اونکه ونه ریکا گت بَیّه خاسته وه ره بکوشه و بهانه دمبال دَیّه. همینتی شایع بیّه که ونه مار پیش از ایزدواج با شاء وه ره باردار بی‌یه و وه شاءعباس ِوچه نی‌یه.
ممد میرزا هم شه پی‌یر جه کم‌کم دِشمن بیّه و وقتی بِشناسته پی‌یر فرح آباد دله مریض بیّه به خیال این که کار شاء تموم هسته جشنی به راه دِمبدائه ولی شاء خار بیّه.
همینسه اوایل رجب سال ۱۰۳۰ هجری ممد میرزا ره به دستور شاء عباس کور هاکردنه. وه تا زمون به سلطنت برسی‌ین شاءصفی الموت دله زندونی بی‌یه ولی به دستور شاءصفی وه ره بَکوشتنه. دلیل شاءصفی این بی‌یه که: «چون کورنه وجودشون بی فایدوئه»
دن گارسیا، سفیر ایسپانیا، که سال ۱۰۲۸ هجری وه ره بَدی‌یه ، گانه:
«امام قولی میرزا شاء ِوچه، خله مؤدب و نجیب هسته. ونه چهره قشنگ و اسپوئه. سنش از هیوده یا هیجده نُگذِرنه، ولی زن و وَچه دانّه»
شاءعباس بعد از بکاشتن و کور هاکردن ونه گت ِریکائون و کورهاکردن صفی‌میرزای ِگت‌ریکا امام‌قولی ره شه ولیعهد هاکرده.
امام‌قولی تا ۱۰۳۶هجری پی‌یر جه موشکل نداشته ولی این سال شاءعباس زمونی که سلطونیه دله دَیی‌یه دستور هدائه این ریکا ره هم کور هاکنن. دلیل این کار ره هیچکادوم از مورخون اون زمون ننوشتنه. امام‌قولی کاملا کور نَیّه و ات‌کم تونِسته بَوینه. بعدأ وه ره الموت دله زندونی هاکردنه.
وقتی شاءعباس بَمرده، امام‌قولی‌میرزا ادعای بینایی و سلطنت هاکرده. همینسه قزلباشون دِباره ونه چِش دله میله بی‌یشتنه.
امام‌قولی تا سال ۱۰۴۲ قلعه الموت دله دَیی‌یه. این زمون شاءصفی دستور هدائه هرکی که کور هسته ره بکوشِن.
کیجائون
شاءزاده بیگم به زنی میرزا محسن رضوی متولی مشهد دربموئه و از وه دِ تا ریکا بی‌یارده که اتا ابوالقاسم میرزا نوم داشته که خلیفه سلطون داماد دیگه شاء ره بَیته و آخرین شو دله رجب سال ۱۰۴۱ هجری قمری به دستور شاءصفی کور بیّه. دیگری ره هم که با ونه پی‌یر مشهد دله دَیّه، منوچهرخان حاکم شهر به دستور شاءصفی کور هاکرده. شاءزاده بیگم زمون زندگی شاءعباس بمرده.
زبیده بیگم ره شاء عباس به عیسی خان قورچی باشی، سید بیگ صفوی شیخاوند ِریکا هدائه. وه سه‌تا ریکا داشته که وشون گت‌ترین سیدممدخان زمون بمردن شاءعباس هیجده سال داشته. اون زمون زبیده‌بیگم ِگت ِریکا ره نومزه سلطنت هاکردنه ولی وشون پی‌یر اجازه ندائه و آخرسری هرسه‌تا برار به همراه پی‌یر شاءصفی دست بکوشته بَینه.
خان‌آغا‌بیگم شاءعباس ِسومین کیجا ، میرعلاءالدین‌ممدحسینی ِکیجا، معروف به سلطون العلما و مشهور به خلیفه سلطون بی‌یه. وه چارتا ریکا داشته که همگی زمون سلطنت شاءصفی کور بَینه.
این کیجا ره شاء عباس مارمضان سال ۱۰۲۳ هجری قمری، به میرعبدالعظیم که میرحسین خان مازندرانی ِوچه بی‌یه ره هدائه، وشون شاءعباس ِمار جه فامیل بینه. شهربانوبیگم تا سال ۱۰۷۳ هجری قمری هم زنده بی‌یه.
شاءعباس شیشومین کیجا ملک‌نسا‌بیگم بی‌یه، وه میرزا جلال شهرستانی متولی آستانه رضوی جه ایزدواج هاکرده و پیش از بمردن پی‌یر بَمرده. میرزا جلال ، میرزا مؤمن شهرستانی ریکا بی‌یه و شعر هم گاته.
دِله و بـِریم بَگردستن
رج:صفویون شائون
تک‌بلاغ‌انگوت
تک‌بلاغ‌انگوت، اتا روستای نوم هسته از توابع انگوت ِبخش، گرمی ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، انگوت شرقی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۲۹ نفر (۴۴خانوار) بی‌یه.
منابع
تک‌بلاغ‌انگوت
جیمی ویلز
جیمی ویلز (بزایی 1475 تبری) اتا آمریکایی نویار(=مخترع) هسته. وه ویکی پدیا دونشنومه ره پا هاکرده.
ویلز دین
ویلز بائیته نا خدا ره قبول دارنه نا هیچ دینی ره. وه بائیته: من اتا کامل کافرمه.
لینگ‌بنویشته
رج:گت مردمون آمریکا رج:اینترنت رج:ویکیپدیا
حسن‌آباد
حسن‌آباد، روستائی هسه توابع شهرآباد بخش، بردسکن شهرستون، خراسان رضوی اوستان دله ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، شهرآباد دهستون دله قرار داینه و براساس ایران آماری مرکز ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۳۷۳ نفر (۳۶۰خانوار) بی‌یه.
منابع
حسن‌آباد
قطعنومه ۱۳۹۰ امنیت شورا
قطعنومه ۱۳۹۰ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۶ ژانویه ۲۰۰۲ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره افغانستان وضعیت خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۴۵۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
آستانه اشرفیه
آستانه اشرفیه که وه ره خالی آستانه هم گننه، گیلان اوستان ره اتا شهر هسته که آستانه اشرفیه شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۴۴٬۹۴۱ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:گیلون اوستان شهرون
قطعنومه ۱۰۱۱ امنیت شورا
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
لامگو
لامگو (پرتغالی جه: Lamego) اتا شهر نوم هسته که پرتغال دله دره. اینتا شهر لامگو ِشهرستون دله قرار بَییته. اینتا شهر سال نامعلومی اتا شهر حیساب بَیی‌یه و ونه جمعیت سال ۲۰۰۴ گادِر، ۱۲٬۰۰۰ نفر بی‌یه.
منابع
رج:پرتغال شهرون
برژراک
برژراک اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ دوردون دله دره. اینتا شهر ناحیه آکیتن ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۲۷٬۷۱۶ نفر جمعیت داشته.
ئوشار جانتز فوس
ئوشار جانتز فوس (انگلیسی:Janet's Foss) ئوشاری هسته که انگلستان درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 21 متر هسته.
چوفو، توکیو
چوفو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِتوکیو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۲۱۹٬۰۵۳ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۲۱٫۵۳ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱۰٬۱۷۴ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۵-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:توکیو شهرون
آلبر کوئان
آلبر کوئان شاعر و نمایش‌نومه نویس قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
قطعنومه ۱۰۱۲ امنیت شورا
قطعنومه ۱۰۱۲ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۸ اوت ۱۹۹۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره بوروندی هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۵۷۱‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
مارک آنتوان ژیرار دو سن‌امان
مارک آنتوان ژیرار دو سن‌امان شاعر قرن شانزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن شانزدهم میلادی
صالح یالرود
صالح یالرود اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ صفویون دوره جه رسنه. صالح یالرود مازرون استان و نور شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش بلده، دهستان شیخ فضل‌الله، روستای یالرود هسته. این بنا ۲۱۹۵۱ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نور تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
۳۷۶
۳۷۶ اتا سال تبری هسته.
آستارا
آستارا گیلان اوستان ره اتا شهر هسته که آستارا شهرستان مرکز قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۵۱٬۵۷۹ نفر جمیعت داشته. آستارای بومی مردمون قدیم تالشی زوون جه گپ زونه که اتا شمالی‌تبار زوون هسته ولی اسا ویشته تورکی یاد بیتنه و شه جد-آبادی زوون و هویت ره دکل یاد بکردنه. آستارایِ اون دیم، آذربایجون جمهوری دله‌طرف، هم اتی شهر دره که آستارا ایسم دارنه.
مانتون
مانتون اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ آلپ-ماریتیم دله دره. اینتا شهر پروانس آلپ-کوت دازور ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۲۷٬۶۵۵ نفر جمعیت داشته.
منابع
رج:فرانسه شهرون
جبیلو
جبیلو، اتا روستای نوم هسته از توابع انگوت ِبخش، گرمی ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، انگوت شرقی ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۱۲ نفر (۴۴خانوار) بی‌یه.
منابع
جبیلو
لیریا
لیریا (پرتغالی جه: Leiria) اتا شهر نوم هسته که پرتغال دله دره. اینتا شهر لیریا ِشهرستون دله قرار بَییته. اینتا شهر سال ۱۳ ژوئن ۱۵۴۵ اتا شهر حیساب بَیی‌یه و ونه جمعیت سال ۲۰۰۴ گادِر، ۵۰٬۲۶۴ نفر بی‌یه.
بورکینافاسو
تاریخ
پیش از اون‌که استعمارکَرون بِئِن بورکینافاسو دله، این منطقه ات‌گادِر مالی امپراتوری دله دَیّه و بعد موسی پادشائی این منطقه دله حکومت داشته.
بورکینافاسو سال ۱۹۶۰ فرانسه جه سِوا بیّه و اتا مستقل کشور بیّه. این کشور ِمعاصر ِتاریخ دله ات خله کودتا انجام بیّه.
اتا کودتا ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵ انجام بیّه که نظامیون اتا انتقالی دولِت تشکیل هِدانه و حکومت‌نظامی اعلام هاکردنه. اَی ژانویه ۲۰۲۲ هم کودتا بیّه و اتا نظامی قدرت بیته.
جوغرافی
این کشور خله فقیر هسته و صحرای ِجنوب دَره. کشوری هسته که دریو جه راه نِدانّه و ونه سامون دله خار ِگیاهی پوشش دنی‌یه.
مردمون
بورکینوفاسوی ِمردمون ویشته مسلمون هستنه و سال ۲۰۰۶ گادِر 60.5% اسلام په‌روو بینه که اکثراً تسنن ِمذهب شِنه. بعضی بومی عقاید اینتا کشور دله هَنتا وجود دانّه. احمدیه هم ات‌که طرفدار دانّه.
قطعنومه ۱۳۹۱ امنیت شورا
قطعنومه ۱۳۹۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۸ ژانویه ۲۰۰۲ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره خاورمیونه وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۴۵۸‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
پانویس
رج:قطعنومه مقالات
ئوشار جونس رود
ئوشار جونس رود (انگلیسی:Jones Road Falls) ئوشاری هسته که همیلتون (انتاریو)، کانادا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، 6 m هسته.
اسالم
اسالم گیلان اوستان ره اتا شهر هسته که طوالش شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱۰٬۷۲۰ نفر جمیعت داشته. اسالم جاده که اردبیل اوستان جه وَر خرنه، خله تماشایی مسیر هسته که قشنگ ویشه و بیابونی قشلاقِ فاصله، اونجه اتا گردنه هسته که دِتا اوستانِ سامون ره هم میّن کنده.
په‌نویس
رج:گیلون اوستان شهرون
محمد بنا (مرچ)
محمد بنا (مرچ) اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قرن ۸ و ۹ ه‍.ق جه رسنه. محمد بنا (مرچ) مازرون استان و نور شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش بلده، دهستان شیخ فضل‌الله، روستای مرچ هسته. این بنا ۲۱۹۵۲ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۱۲-۲۶ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:نور تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
آنتونن آرتو
آنتونن آرتو نویسنده، شاعر و مقاله‌نویس قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه هسته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی