cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
۱۹۹۲ تابستونی المپیک
{{شابلون:صندخ/المپیک }} بارسلون ۱۹۹۲ المپیک (رسمی نوم: Games of the XXV Olympiad) اتا تابستونی المپیک ِتورنمنت بی‌یه که بیست و پنجمین کش اسپانیا دله برگزار بیّه. این مسابقات ۲۵ جولای تا ۹ اوت ۱۹۹۲ میلادی برگزار بیّه و ونه افتتاح ره خوآن کارلوس اول اعلام هاکرده. این کَش، المپیک دله ۲۵ ورزش و ۳۴ رشته وجود داشته و ۹۳۵۶ نفر، ۱۶۹تا کشور جه، بمونه و مسابقه هدانه. آخرسری، «متحد تیم» ویشترین طلا ره بَیته؛ متحدِ تیم در واقع شوروی ِتیم بی‌یه که این گدر وشون کشور دله انقلاب بئی بی‌یه و کشورهایی که سیوا بَینه، اتا پرچم ِبـِن تورنمنت درون شرکت هکردنه و اتفاقاً ویشترین طلا ره هم بدست بیاردنه.
منابع
بارسلون، ۱۹۹۲
سماگوش‌محله
سماگوش‌محله اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
منابع
سماگوش‌محله
سیگرید اوندست
سیگرید اوندست اتا نروژی نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه نروژی زوون جه رمان نوشته.
منابع
رج:نروژ نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
بهرام چاروم
بهرام چاروم ساسانیون سیزهمین شاهنشاه بی‌یه که ۳۸۸ تا ۳۹۹ میلادی، ایرانشهر سر حکومت کرده. وه ساسان خاندان جه بی‌یه و شاپور سوم ِریکا و جانشین بی‌یه.
منابع
رج:ساسانیون شاهون
مقّاش
مقّاض اتا جور پچیک  امبر هسه کا اغلب وه جا اضافی میئون ره دیم جه گیرننه.
گوک‌تپه (مهاباد)
گوگ تپه غربی آذربایجان اوستان ره اتا شهر هسته که مهاباد شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۶ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۶٬۹۴۷ نفر جمیعت داشته.
آلکسی آلکسیویچ آبریکوسوف
آلکسی آلکسیویچ آبریکوسوف اتا روسی-آمریکایی فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۳ میلادی، ابررسانایی و ابرشاره سر کار هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
گوک‌تپه (مهاباد)
په‌نویس
رج:غربی آذربایجان اوستان شهرون رج:مهاباد شهرستان
آلکسی آلکسیویچ آبریکوسوف
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:روسیه فیزیکدون رج:آمریکا فیزیکدون
ماکو
ماکو غربی آذربایجان اوستان ره اتا شهر هسته که ماکو شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۰۰ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۴۶٬۵۸۱ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:غربی آذربایجان اوستان شهرون رج:ماکو شهرستان
سینکلر لوئیس
سینکلر لوئیس اتا آمریکایی نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه انگلیسی زوون جه رمان، درام و کچیک آسنی نوشته و ونه آثار دله طنز ِلینگ‌رج هم دره.
منابع
رج:امریکا نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
یزدگرد اول
یزدگرد یکم ساسانیون ِچاردهمین شاهنشاه بی‌یه که ۳۹۹ تا ۴۲۰ میلادی، ئیرون-شهر سر فرمانروایی کرده. وه ساسان خاندان جه بی‌یه و بهرام چاروم ِبرار و جانشین بی‌یه.
منابع
رج:ساسانیون شاهون
امیر فرجام
امیر فرجام (بزائه - کرج) ئه‌تا ایرونی خونشکر است. وه ۶ ساله بیه گه زندگی وه بورده تهرون و ۱۷ سالگی کوچ هاکرده سوئد.
بن‌مایه
نکس وان شبکه گفتگو امیر فرجام جه. (هارشی‌یه بیی ۲۱ بهمن ۱۳۹۶ گادِر) رج:ایران خوننده‌ئون رج:گت مردمون کرج
۱۹۹۶ تابستونی المپیک
{{شابلون:صندخ/المپیک }} آتلانتا ۱۹۹۶ المپیک (رسمی نوم: Games of the XXVI Olympiad) اتا تابستونی المپیک ِتورنمنت بی‌یه که بیست و شیشمین کش آمریکای متحده ایالات دله برگزار بیّه. این مسابقات ۱۹ جولای تا ۴ اوت ۱۹۹۶ میلادی برگزار بیّه و ونه افتتاح ره بیل کلینتون اعلام هاکرده. این کَش، المپیک دله ۲۶ ورزش و ۳۷ رشته وجود داشته و ۱۰۳۱۸ نفر، ۱۹۷تا کشور جه، بمونه و مسابقه هدانه. آخرسری، آمریکا کشوری بی‌یه که ویشترین طلا ره بَیته.
منابع
آتلانتا، ۱۹۹۶
۲ نوامبر
بریم بگردستن
2
اریک آکسل کارلفلدت
اریک آکسل کارلفلدت اتا سوئدی نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه سوئدی زوون جه شعر گته.
منابع
رج:سوئد نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
محمدیار
محمدیار غربی آذربایجان اوستان ره اتا شهر هسته که نقده شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۴۷ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۹٬۳۱۳ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:غربی آذربایجان اوستان شهرون رج:نقده شهرستان
گیلک
گیلکون یتا نژاد ایرانی هسنه که وشونه اصالت به یتا سکایی قوم که ونه نوم گلای هسه رسنه.
تاریخ
مورخین گننه گیلکون اول داغستون دله بینه و بعد به سپیدرود غرب کوچ هاکردنه و کادوسیون (اسلاف تالش) جا همسایه بَوینه. گیلکونه قدیمه دله گیل گتنه که شرق جا دیلم و غرب جا تالش همسایه بینه و وشونه سرزمین هوسم (رودسر) تا فومن بیه. عنایت الله رضا گننه یاقوت حموی بوته که گیل و موقان قوم نینه بلکه یتا آدم طبرستونی بینه که طبرستون دله ساکن بینه. منوچهر ستوده گننه گیلک یتا طایفه طبری هسه که مازرون دله منطقه زوار نشتارود درنه. گیل و گیلک، طبری زوونه دله کشاورز ره معنی دنه. خودزکو گننه گیل، گیلکون زوونه دله گِل ره معنی دنه. رابینو گننه گیلکون طاعون دله از بین بوردنه و طبریون (مازرونیون) و قفقازیون وشونه جا ره بیتنه. کتاب طرائف المقال دله بیموئه گیلکون یتا تیره قوم طبری جا هسنه و کتاب دله بیموئه که مازرون مردم و گیلون مردم طبری هسنه.
ویتالی لازاریویچ گینزبرگ
ویتالی لازاریویچ گینزبرگ  اتا روسی فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۳ میلادی، ابررسانایی و ابرشاره سر کار هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
گیلک
بن‌بنویشت
رج:ایرانی‌تبار مردمون
ویتالی لازاریویچ گینزبرگ
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:روسیه فیزیکدون
میرقوام‌الدین مرعشی
میربزرگ یا گتِ میر یا میرقوام‌الدین مرعشی، از گتونِ سادات مرعشی بیه و مرعشیون ره بساته. ونه شجره‌نومه ۴ نسل جا به امام سجاد رَسِنه.
جوونی
قوام‌الدین مرعشی قریهٔ دابو آمل اهل بیه. وه شه تحصیلاتِ ابتدایی دینی علوم ره تبرستون دله دیه و تموم هاکردن تحصیلات وسّه بورده خراسون و مشهد دله هنیشته.
امامزاده هاشم (تیرتاش)
امامزاده هاشم (تیرتاش) اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ تیموریون دوره جه رسنه. امامزاده هاشم (تیرتاش) مازرون استان و گلوگاه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش کلباد، دهستان کلباد شرقی، تپه جنوب روستای تیرتاش و لمراسک هسته. این بنا ۱۷۷۹۲ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۵-۱۲-۱۴ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
میرقوام‌الدین مرعشی
جوونی
میرقوام‌الدین با هارشی‌ین به گرایش های دوازده‌امامی سربدارون، وشونه تحت تاثیر قرار بیته و مرید سوقتندی بیّه. قوام‌الدین چند بار خراسون جه سفر هاکرده و اَی دکته آمل. آخِر عزالدین سوقندی تصمیم بَیته کا خراسون جا بوره و قوام‌الدین پَلی راه دکفه تبرستون کا همینا سَفِر دله بمرده.
امامزاده هاشم (تیرتاش)
په‌نویس
رج:گلوگاه تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
میرقوام‌الدین مرعشی
تأسیس مرعشیون سلسله
خروج چلابی‌ئون آمل جا وسه، قوام‌الدین و ونه طرفدارون شهر ره به تصرف در ایاردنه. بعد قوام‌الدین مصلای شهر دله گپ بزوئه. وه همینتا گپ بزوئن پس قدرت جا په بورده و حوکومت ره شه وچونّ هاده. اینتای تصمیم گت میر، رسیدگی به امور دینی مردم بیه. ظهیرالدین مرعشی به نقل از گت میر بنویشته:
«من به جز عزلت و گوشهٔ کلبهٔ فقر، چیزی دیگر اختیار نمی‌کنم و شما را تا مادام که بر طریق مستقیم سلوک کنید، در اوقات صلوات به دعای خیر یاد می‌آورم و استعانت و توفیق از حضرت واهب العطایا مسألت می‌نمایم.»
جانشین انتخاب هاکردن
ابّلین اقدام حوکومتی میرقوام‌الدین، شه گت ترین جانشین بیه. وه ابّل شه گت وچه، عبدالله ره انتخاب هاکرده ولی عبدالله پی‌یر جانشینی ره رد هاکرده. اینتای اتفاق پس، شه دیگِر وچه کمال‌الدین ره انتخاب هاکرده. کمال‌الدین اینتا خاسته ره قبول هاکرده تا شه پی‌یر ره کهولت سن وسه کومِک هاکنه.
رج:مرعشیون
میکاسا، هوکایدو
بیرون بگردستن
رج:هوکایدو شهرون
کوفو، یاماناشی
کوفو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِیاماناشی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۹۹٬۳۷۴ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۲۱۲٫۴۱ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۹۳۹ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۸۸۹-۰۷-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:یاماناشی شهرون
سیرباغ
سیرباغ اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، فیروزجاه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۹ نفر (۸خانوار) بی‌یه.
منابع
سیرباغ
کارنام
کارنام اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِچار دونگه بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، گرماب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۲۵۲ نفر (۱۲۰خانوار) بی‌یه.
منابع
کارنام
آنتونی جیمز لگت
آنتونی جیمز لگت اتا روسی-بریتانیایی فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۳ میلادی، ابررسانایی و ابرشاره سر کار هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
الداشین
الداشین، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، سرعین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، آب‌گرم ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۶۹۵ نفر (۱۴۶خانوار) بی‌یه.
منابع
الداشین
محمودآباد (شاهین‌دژ)
محمودآباد (شاهین‌دژ) غربی آذربایجان اوستان ره اتا شهر هسته که شاهین‌دژ شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۸۴ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۶٬۸۶۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:غربی آذربایجان اوستان شهرون رج:شاهین‌دژ شهرستان
سرماق
خرمزه کاک (Xarmeze kàk)، سرماق (Sermàq)، سرماخ (sermàx)، سمردون (semerdun)، سمرییا (semeriyà)، لوردانی (levardànay) که وه ره فارسی دله توت‌فرنگی گانّه، اتا میوه نوم هسته که لم دله در انه. سرماق هم خودرو و هم کشاورزی جه رشد کانده. سرماخ تا سیصد سال پیش فقط جنگل دله دراِموئه و کشاورزی نیّه ولی فرانسه دله وه ره اهلی هاکردنه و اونجه جه همه‌گیر بیّه. وه قدیم‌تاسا مازرون جنگلون دله شه در اموئه ولی ونه پرورش هدائه جور ره فرانسوی تاجرون بیاردنه ایران دله.
این میوه پیر نیّن وسّه خله خار هسته و مغز سَر تأثیر خجیری دارنه. قلبی-عروقی مریضیون، سکته مغزی، سرطان، فشارخون، بارداری، یبوست و دیابت وسّه هم خار چی هسته.
منابع
رج:میوه‌ئون
مرگنلر
مرگنلر غربی آذربایجان اوستان ره اتا شهر هسته که شوط شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۸۹ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۲٬۲۹۴ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:غربی آذربایجان اوستان شهرون رج:شوط شهرستان
تئوری آو اوری تینگ
د تئوری آو اوری سینگ یا تئوری آو اوری تینگ یا اتا تئوری، همه چی وسّه اتا درام و بیوگرافی ِفیلم هسته که جیمز مارش وه ره سال ۲۰۱۴ بساته. این فیلم اتا دانشمند ِزندگی ره سِراق دِنه که ونه مریضی ونه کار سَره تأثیر یِشته.
ادی ردمین این فیلم دله استیون هاوکینگ ِنقش ره داشته و این رُل وسّه اوسکار جایزه ره بَییته. فلیسیتی جونز، چارلی کوکس، امیلی واتسون، سایمن مک‌برنی، کریستین مک‌کی و دیوید تیولیس هم این فیلم دله دَیینه. این فیلم روز ۷ سپتامبر ۲۰۱۴ اکران بیّه.
منابع
رج:آمریکایی فیلمون رج:استیون هاوکینگ رج:انگلیسی فیلمون رج:فرانسوی فیلمون رج:بریتانیایی فیلمون رج:بفتا بیته‌ئون
ورایوک
وارایوک ( ایسپانسولی جه : Wararayuq) اتا گر ، پرو دله هسه. پرو ، لیما ، گزر(ناحیه) دله دره. وارایوک ۵٬۳۵۴ متر برزی داینه.
۲۰۰۴ تابستونی المپیک
{{شابلون:صندخ/المپیک }} آتن ۲۰۰۴ المپیک (رسمی نوم: Games of the XXVIII Olympiad) اتا تابستونی المپیک ِتورنمنت بی‌یه که بیست و هشتمین کش یونان دله برگزار بیّه. این مسابقات ۱۳ تا ۲۹ اوت ۲۰۰۴ میلادی برگزار بیّه و ونه افتتاح ره کنستانتینوس استفانوپولوس اعلام هاکرده. این کَش، المپیک دله ۲۸ ورزش و ۴۰ رشته وجود داشته و ۱۰۶۲۵ نفر، ۲۰۱تا کشور جه، بمونه و مسابقه هدانه. آخرسری، آمریکا کشوری بی‌یه که ویشترین طلا ره بَیته.
منابع
آتن، ۲۰۰۴
نسوجریج تلَلَلا
نسئجریج تلللا اتا مسکونی گزر(منطقه) هسه کا سری لانکا دله دره.
ایچینومیا، آیچی
ایچینومیا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآیچی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۳۷۵٬۹۳۹ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۱۳٫۹۱ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۳٬۳۰۰ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۲۱-۰۹-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
جان گالزورسی
جان گالزورسی اتا بریتانیای نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه انگلیسی زوون جه رمان نوشته. ونه معروف مجموعه کتاب نوم فورسایت سوت هسته.
منابع
رج:بریتانیا نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
حامد فرد
حامد فرد گه وشون اصلی نوم حامد جمالباشی فرد هسته (بزائهٔ 68 خرداد 28 - شیراز) ئه‌تا ایرونی خونشکر و شاعر هسته. ونه اولین ترک «کوروش کبیر» نوم داشته.
همخونی‌ئون
حامد فرد سال 1398 ئه‌تا آهنگ پویاپورجلیل پلی بخوندستّیه گه ون نوم (ایران من ) بیه.
بن‌مایه
تمامی آثار حامد فرد
بریم بگردستن
حامد فرد در اینستاگرام
حامد فرد در ویکی دیتا
رج:زننه آدمون رج:رپ خوننده‌ئون
۳ نوامبر
3 نوامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 3 نوامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
3
یوسف سلامی
یوسف سلامی ئه‌تا ایرونی خَــــوِرنگار هسته.
بن مایه
رج:ایرونی هنرمندون
شورکش
شورکش اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
مهاباد
مهاباد غربی آذربایجان اوستان ره اتا شهر هسته که مهاباد شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۱۰ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱۶۸٬۳۹۳ نفر جمیعت داشته.
شورکش
جمعیت
اینتا روستا، فیروزجاه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۴ نفر (۱۰خانوار) بی‌یه.
منابع
شورکش
۲۰۰۸ تابستونی المپیک
{{شابلون:صندخ/المپیک }} پکن ۲۰۰۸ المپیک (رسمی نوم: Games of the XXIX Olympiad) اتا تابستونی المپیک ِتورنمنت بی‌یه که بیست و نهمین کش چین دله برگزار بیّه. این مسابقات ۸ تا ۲۴ اوت ۲۰۰۸ میلادی برگزار بیّه و ونه افتتاح ره هو جینتائو اعلام هاکرده. این کَش، المپیک دله ۲۸ ورزش و ۴۱ رشته وجود داشته و ۱۰۹۴۲ نفر، ۲۰۴تا کشور جه، بمونه و مسابقه هدانه. آخرسری، چین کشوری بی‌یه که ویشترین طلا ره بَیته.
منابع
پکن، ۲۰۰۸
میاندوآب
میاندوآب غربی آذربایجان اوستان ره اتا شهر هسته که میاندوآب شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۲۷ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱۳۴٬۴۲۵ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:غربی آذربایجان اوستان شهرون رج:میاندوآب شهرستان
کلاکرده
جمعیت
اینتا روستا، گرماب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت زیر سه خانوار بی‌یه.
منابع
کلاکرده
استیل آلیس
اِستیل آلیس (انگلیسی جه: Still Alice؛ معنی: هَنتا آلیس) اتا فیلمه که ریچارد گلاتزر سال ۲۰۱۴ بساته. این فیلم دله الک بالدوین، هانتر پریش، جولیان مور، کیت باسورث، و کریستن استوارت رُل داشتنه.
ایوان بونین
منابع
رج:روسیه نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
مزده
مزده اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِچار دونگه بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، گرماب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۷۵ نفر (۳۶خانوار) بی‌یه.
منابع
مزده
سیوکورو مانابه
سیوکورو مانابه اتا جاپون-آمریکای فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۲۱ میلادی، اکولوژی تغییرات و زمین ِگرمایش جه مدل‌سازی هاکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:جاپون فیزیکدون رج:آمریکا فیزیکدون
کیا (۲۰۲۰فیلم)
کیا(به انگلیسی: Emperor) و( فارسی جه: شاهنشاه)اتا فیلم هسته کا اکشن و تارخی جنر  هسته و   ۲۰۲۰ آمریکا دله خار ببیه (بساته ببیه). اینتا فیلم ره مارک امین کارگردونی  هاکرده و ونه فیلمنومه ره دی  پت چارلز کمک جا بنویشتنه. آکترونی جیمز کرامول، کت گراهام، دایو اوکینی و بروس درن واری اینتا فیلم دله کا(بازی) هاکردنه. اینتا فیلم فیلم  شیلدز گرین  زنگونی جه کا پیشترون برده  وجان براون شورش تمان جه بساتنه.
رج:آمریکایی فیلمون رج:انگلیسی فیلمون رج:تاریخی فیلمون رج:اکشن فیلمون
یزدگرد دوم
یزدگرد دوم ساسانیون شونزهمین شاهنشاه بی‌یه که ۴۳۸ تا ۴۵۷ میلادی، ایرانشهر سر حکومت کرده. وه ساسان خاندان جه بی‌یه و بهرام گور ِریکا و جانشین بی‌یه.
منابع
رج:ساسانیون شاهون
لوئیجی پیراندلو
لوئیجی پیراندلو اتا ایتالیایی نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه ایتالیایی زوون جه رمان و درام و پچیک آسنی نوشته.
منابع
رج:ایتالیا نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
میرآباد
میرآباد غربی آذربایجان اوستان ره اتا شهر هسته که میرآباد شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۷۹ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۶٬۰۰۰ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:غربی آذربایجان اوستان شهرون رج:میرآباد شهرستان
بارسلونا (گجگجی بیری)
بارسلونا اتا شهر ایسپانیا دله هسه. شاید شمه منظور اتا اینتائون جه بی‌بائه:
قلعه
قلعه اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، فیروزجاه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت زیر سه خانوار بی‌یه.
منابع
قلعه
پروتستان
پروتستان اتا مذهبی جنبش بی‌یه که مسیحیت دله سه‌تا اصلی مذهب جه هسته. مارتین لوتر این مذهب ره بساته چون روم کاتولیک کلیسا کارهایی کرده که ونجه مخالف بی‌یه. پروتستان معنی «اعتراض» هسته و وشون پاپ په‌روو نیینه. مارتین لوتر گته مردم ونه شه زوون جا خدا ره دعا هکنن و انجیل ره لاتین جا وردگاردنی‌یه. اروپای مسیحیون که قدیم‌ته گرد کاتولیک بینه، د چله بینه و بعضی‌شون پروتستان په بوردنه.
منابع
رج:مسیحیت
گیم آو ترونز
گیم آو ترونز یا اختصاراً گات  اتا تِلویزونی سریال هسته آمریکا دله قرون‌وسطای ِفانتزی سبک جه بساته بیّه و ونه سازنده‌ئون دیوید بنیوف و دی.بی.وایس بینه که وه ره اچ‌بی‌او شبکه وسّه بساتنه. این مجموعه‌ی داستان جورج آر. آر. مارتین ِاتا کتاب جه که ونه نوم یخ و تش ترانه بی‌یه، په بساته بیّه.
داستان
سه‌تا داستان اتا خیالی دنیا دله موازی تعریف وانه که هِدی جه ربط دارنه ولی سیوا-سیوا تعریف وانّه. اتا داستان هفت‌اقلیمِ سامون شنه که پادشاهیون مختلف هِدی جه جنگ کفنّه و قدرت سَره اختلاف دارنه. این سامون دله چنتا گت-گتِ خاندان درنه که رقابت دارنه. اتا داستان دیگه هفت‌اقلیمِ شمالی سامون ره سِراق دنه؛ هفت‌اقلیمِ سامون‌سَر ره اتا دیفار بساتنه تا وحشی قبایل و خیالی موجوداتِ حمله دَم ره بَیره و ات‌سری اونجه پاسبون هستنه. اتا زنازاده به‌نوم «جان اسنو» اتا گتِ خاندان جه داوطلبونه شونه شمال و ونه کاراکتر سَره دومین داستان چرخ گیرنه. سومین داستان اتا کیجا شنه که ونه پییر قدیم هفت‌اقلیم دله شاه بی‌یه و اژدها داشته ولی وه ره بکاشتنه و ونه وچون تبعید دله گت بَینه. این کیجا چنتا اژدها-کاته همراهی خانه وَردَگِرده و شه پییری سامون ره دِباره فتح هاکنه.
نقد
این سریال دله خله جنسی صحنه‌ئون و خشونت وجود دارنه.
بن بنویشت
رج:انگلیسی فیلمون رج:آمریکایی فیلمون رج:خیالی فیلمون رج:سریالون
بهرام گور
بهرام گور یا وهرام پنجم ساسانیون پونزهمین شاهنشاه بی‌یه که ۴۲۰ تا ۴۳۸ میلادی، ایرانشهر سر حکومت کرده.
وه ساسان خاندان جه بی‌یه و یزدگرد اول ریکا بی‌یه. بهرام ره اتا عربی دولتِ حاکم، که ونه نوم منذر بن نعمان بی‌یه، گت هاکرده و زمونی که ونه پی‌یر بمرده، منذر جه سرباز بیته که بئه تیسفون و خسرو زورستان که خاسته حکومت ره صاحاب بوو ره کنار بزنه و شه حکومت ره دست هایره.
وهرام همون اولین سال که شاه بیّه، بیزانس جه جنگ دکته چون ایران دله مسیحیت ممنوع بی‌یه و رومی‌ها اینتا دین ره شه رسمی مذهب هاکرد بینه. این جنگ خله طول بکشی‌یه و هیچ‌کمین نتونستنه شه حریف ره شکست هادن. همینسه دِ کَش صلح‌نومه بنویشتنه. دیلم مردم این صلح جه نارضا بینه و شورش هاکردنه که وهرام وشون ره سرکوب هاکرده. وهرام هپتالیون و هند و ارمنستون دله هم جنگ‌هایی داشته.
بهرام خله فارسی زوون ِادبیات دله بشناسی شاه هسته. ونه لقب که إشکار هاکردن وسّه بیته، «بهرام گور» هسته. گننه که وهرام ره آخرسر اتا گورخر بکوشته. نظامی اتا شه کتاب ره ونه خَوِری بنویشته که هفت پیکر هسته.
منابع
رج:ساسانیون شاهون
میشکا (۲۰۰۸فیلم)
میشکا(انگلیسی جه : Sparrow و چینی جه:文雀) اتا هنگ کونگی دزی فیلم هسه کا  ونه  کارگردون  وتهیه کر  جانی تو هسه کا   ۲۰۰۸ دله منتشر بویه ونه  آکترون جه وونه کا   سیمون یام و کلی لین ره نوم بوردن.
رج:چینی فیلمون
ایسپانیای دله‌یی جنگ
ایسپانیای دله‌یی جنگ اتا گتِ درگیری نظامی بی‌یه که سال ۱۹۳۶ تا آوریل ۱۹۳۹، کودتای په، انجوم بَیته.
این جنگ دله چپکی (سوسیال) نیروئون ِجناح ِطرفدارون (معروف به «جمهوری‌خاهون») «ملیون» نیرو جه شکست بخاردنه و ژنرال فرانکوی دیکتاتوری دوره ایسپانیا دله سر بییته بیّه که تا ونه بمردِن گادِر (سال ۱۹۷۵ دله) دمباله داشته.
۴ نوامبر
4 نوامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 4 نوامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
تیرتاش راه‌آهن ایستگاه
په‌نویس
رج:گلوگاه تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
سویاتوسلاو اول
سویاتوسلاو اول کییفی کییفی روسون ِاتا معروف ِشاهزاده بی‌یه. وه ایگور اول و اولگا ریکا هسته که جنگون زیادی داشته و خزرون و بلغارون اولین امپراتوری ره منقرض هاکرده. وه شرقی اسلاوون، آلانان و ولگا بلغارستون ره هم حمله هاکرده و شکست هِدائه و پچنگ‌ها و مجارون جه متحد بیّه.
روسون حمله‌ئون مازرون دریا ره
وارنگی روسـون ِلشکرکشی، مازرون دریا جه ات‌سری نظامی عملیاتون ِنوم هسته که میون سال‌های ۸۶۴ و ۱۰۴۱ میلادی انجام بَییتنه و وشون ِهدف مازرون دریایِ ساحلی شهرون بی‌یه. وارنگی روس‌ها اوایل قرن نهم میلادی بعنوان پوست، عسل و برده‌یِ تاجر بمونه سرکلند (اسلامی سرزمین‌ها) دله. این تاجرون ولگای تجاری مسیر دله خرید-فروش کاردنه. وشون ِاولین حمله‌ئون حدود سال‌های ۸۶۴ تا ۸۸۴ میلادی بی‌یه و وشون اولین کش تبرستون علویون ره حمله هاکردنه که البته نسبت به حملاتی که بعداً جاهای دیگه ره انجام هِدانه، ات‌سری پچوک ِحمله بی‌یه. وشون ِگت-گتِ حملات سال ۹۱۳ میلادی جه شروع بیّه که ۵۰۰ فروند درازکشتی جه گرگان و ونه اطراف ره بَییتنه. وشون این حملات سَره ات‌سری وسیله و برده شه همراه بَوِردنه و وَردَگِردِستن گادِر که خاستنه شمال طرفی بورِن، ولگایِ دلتا دَرون، مسلمونِ خزرون وشون ره حمله هاکردنه و حتی هرکی فِرار هاکرد بی‌یه ره هم تا ولگایِ میونه دِمبال هاکردنه و بَکاشتنه.
وارنگی روس‌هایِ دومین گتِ حمله هم سال ۹۴۳ بی‌یه؛ این گادِر ایگور اول وشون ِرهبر و شاه بی‌یه. روس‌ها این دَفه خزرهایِ دولِت جه توافق هاکردنه که وشون ِسامون دله امنیت دارِن. وشون تا کورا روخنه و قفقاز ِمیونه پیشی بوردنه و سال ۹۴۳ موفق بتونِستنه بندر بردعه، که اران (= آذربایجون ِامروزی کشور) دله مهمترین شهر و نیشتگا (=پایتخت) بی‌یه، ره بَییرِن. روس‌ها اونجه چن ماه دَیینه و ات‌خله آدِم ره قتل‌عام هاکردنه و ات‌خله وسیله غارت هاکردنه. وشون نخاستنه اونجه جه وَردَگِردِن ولی وشون دله ««خونی اِسال» ِمریضی دَکِته و همینسه مجبور بَیینه وَردَگِردِن.
سال ۱۰۳۰، روس‌ها شروان ِشهر ره حمله هاکردنه و گنجه‌یِ حاکم وشون ره ات‌خله پول هِدائه تا بیلقان ِشورش ره ونه وسّه سرکوب هاکِنِن. نوامبر سال ۱۰۳۱، وشون باکو نزدیکی شکست بخاردنه و اخراج بَیینه. سال ۱۰۳۲ روس‌ها دِباره شروان ره حمله هاکردنه و این حمله دله الانان و سریرهایِ طوایف وشون جه متحد بَیی‌بینه. محلی مسلمون‌ها سال ۱۰۳۳ روس‌ها ره شکست هِدانه. روس‌ها بعداها اغوزها ره کومِک هاکردنه که خارزم ره بَییِرِن. سال ۱۰۴۱ آخرین بار وسّه وایکینگ‌ها مازرون ِدریا ره حمله هاکردنه که اینگوار دوردست‌گشا ِداستان‌ها این حملات ره تعریف کانده و گانه که چتی گرجستون-بیزانس ِجنگ سَره و احتمالاً ساسیرتی جنگ دله روس‌ها بمونه و جنگ دله شرکت هاکردنه. بعد اون جنگ‌ها دیگه بالتیک و مازرون ِدریا میون راهون رِقِد بوردنه و دریایی سفرون دوره تموم بیّه.
تاریخچه
اوایل قرن نهم میلادی، نورس‌ها روسیه‌یِ شمال‌غربی دله مستقر بَیینه، جایی که روس‌ها اتا شهر بساتنه که ونه نوم آلدیگجا بی‌یه، این شهر وولخوف روخنه‌ و لادوگا دریاچه پَلی بی‌یه. روس‌ها اوایل که امونه مسلمون‌هِنیشت شهرون دله، تاجر بینه. وشون آلدیگجا دله جه بیزانس جه راه پیدا کاردنه و دنیپر ِتجاری مسیر سَره شه تجارت ره شروع هاکردنه و مسلمون‌هایی که ولگای تجاری مسیر ِنزدیکی دَیینه جه ارتباط داشتنه. ابن خردادبه گانه اواخر قرن نهم روس‌ها خرید-فروش داشتنه و تموم شهرونی که مازرون ِدریایِ جنوبی وَر دَره دله خزری وسایل ره خرینه و پوست، عسل و برده روتِنه، حتی بعضی روسی تاجرون، شتر جه شینه بغداد و تجارت کاردنه؛ اروپایی برده‌ئون هم وشون وسّه مردِم ِزوون ره ترجمه کاردنه. توماس سچاب نونان، تاریخ‌دون و مردِم‌اشناس، گانه که روس‌ها سال ۸۰۰ میلادی بغداد دله دَیینه، چون ساسانی، عربی و عربی-ساسانی درهم ِسکه‌ئون ره که همه ۸۰۴-۸۰۵ ِمیلادی ضرب بَیینه سن پترزبورگ پَلی پیدا هاکردنه.
اولین حملات
اولین‌کش که روس‌ها مازرون دریایِ راه جه اتا جا دیگه ره حمله هاکردنه، حسن بن زید ِحکومت گادِر بی‌یه. حسن بن زید تبرستون علویون ِسلسله ره تبرستون دله بسات بی‌یه. (۸۶۴ تا ۸۸۴ میلادی) روس‌ها این سفر دله آبسکون ره حمله هاکردنه که موفق نَیینه، البته این حمله احتملاً خله پچوک بی‌یه.
دومین حمله سال ۹۰۹ یا ۹۱۰ بی‌یه، این حملاتِ هدف هم آبسکون بی‌یه. این حمله دَفه‌یِ قبلی واری پچوک بی‌یه و فقط شونزه‌تا قایق جه انجام بیّه. سومین حمله هم سال ۹۱۱ یا ۹۱۲ انجام بیّه.
گتِ حملاتِ شروع؛ سال ۹۱۳ میلادی جه
روس‌ها اینتی بتونِستنه گرگان جه بَرِسِن و این شهر، که تبرستون ِشرقی وَر دَیّه، ره حمله هاکردنه و ونه اطراف ره هم بَییتنه. وشون ِکشتی‌ها جنوب‌غربی ِجزایر ِپَلی لِنگر دِمبِدانه. این زمون محلی‌ها تلاش‌ها شروع بَیی‌یه که مهاجمون جه دیم‌به‌دیم بَواشِن، اما موفق نَیینه. روس‌ها اونجه جه بوردنه باکو سمت و سه روز راه دَیینه تا بتونِستنه باکو جه بَرِسِن و شهر دله وارد بَواشِن و اران، بیلقان و شروان ره تصرف هاکردنه. وشون هر چیزی که تونِستنه ره دِزدینه و زنان و وَچون ره بعنوان برده اسیر گیتِنه. روس‌ها وَردَگِردِستن گادِر، ولگایِ دلتا جه دَر اِمونه که مسلمون و مسیحی خزرون وشون ره حمله هاکردنه، احتمالاً خزرون ِشاه این حمله ره رضایت هِدا بی‌یه. اینتی که علی بن حسین مسعودی شه کتابون دله گزارش هاکرده، هر کسی که بتونِسته این معرکه جه فِرار هاکنه ره ولگای بلغارون و برطاس‌ها بَکاشتنه.
سال ۹۴۳ میلادی ِگتِ حملات
دومین گت-گتِ حملات ره روس‌ها سال ۹۴۳ میلادی انجام هِدانه. این دوره ایگور اول، روس‌هایِ رهبر بی‌یه. سال ۹۴۳ ِحمله گادِر، روس‌ها تا کورا روخنه و قفقاز ِدرون پیشی بوردنه، مرزبان بن محمد (آذربایجون ِشا) جه بجنگِستنه و بردعه، که اران ِنیشتگا بی‌یه، ره بَییتنه. روس‌ها وقتی منطقه ره بَییتنه، مردمون ره پیشنهاد هِدانه که اگه وشون ِحکومِت ره قبول هاکِنِن، بتونّه شه دین ره باقی دارِن. اینتی که ابن مسکویه شه کتاب دله بائوته، محلی مردمون این صلح ره قبول نَکاردنه و روس‌ها جه جنگ هاکردنه و وشون ره بائوتنه که شهر جه بریم بورِن. وقتی روس‌ها بَدینه که وشون ِاولتیماتوم تموم بیّه، مردِم ره قتل‌عام هاکردنه و همه جه باج بَییتنه. ات‌که این قتل‌عام که ادامه پیدا هاکرده، مردِم قبول هاکردنه که مذاکره هاکِنِن. روس‌ها چن ماه دیگه هم بردعه دله بموندِستنه و این شهر جه استفاده کاردنه که شهرون دیگه ره هم بَییرِن.
چن وقت بعد، روس‌هایِ سربازها میون دیسانتری (= خونی اِسال) دَکِته و اکثراً مریض بَیینه. ابن مسکویه این مسئله خَوِری گانه: «خله میوه خاردنه و همینسه مریض بَیینه و وشون ِسربازها کم بَیینه» وقتی مریضی همه‌گیر بیّه، مسلمون‌ها بردعه جه نزدیک بَیینه. روسی سربازون ِرئیس شه ره دِمبِدا اتا خر سَر و چون که ونه ۷۰۰ نفر سرباز بمِرد بینه، مجبور بیّه عقب‌نشینی هاکنه و بورده اتا قلعه دله، این قلعه ره مسلمون‌ها محاصره هاکردنه و روس‌ها که محاصره و مریضی دَس خسته بَیی بینه، جواهرات، خار ِلباس‌ها و جوون ِبرده‌ئون ره بی‌یشتنه شه کشتی‌ها دله و کورا روخنه جه ۳۰۰ نفر سرباز همراه فِرار هاکردنه. مسلمون‌ها هم وشون ِبمرده‌ئون ِقـَور ره بَکِندِستنه و وشون ِاسلحه ره شه وسّه بَییتِنه.
جورج ورنادسکی شه کتاب دله بائوته الگ نووگورود همون فرماندهی بی‌یه که روس‌ها ره رهبری کاردنه و خر سَر سِوار بیّه. ورنادسکی گانه، اُلگ و هلگو نوم سچچتر ِنومه دله بموئه و با توجه به این سند، هلگو اتا قایق جه بورده ایران و بعد این که شکست بخارده، سال ۹۴۱ قسطنطنیه دله بمرده. لف گومیلیف ِنوم هم نومه‌ئون دله بموئه (عربی منابع ِبنویشته اینتی گانّه) و این ِوسّه این فرضیه وجود دانّه که این رهبر اسوه‌نلد بائه که وارنگیون ِرهبر بی‌یه.
خزرون ِدولِت ِرِقِد بوردِن
قشنگ مَیـِّن نی‌یه که چچی وسّه خزرون و روس‌ها هِدی جه دَکِتنه، همینسه چنتا نظریه مطرح بیّه. اتا نظریه گانه روس‌ها ترجیح دانه که خزرها ره ولگایِ تجاری مسیر جه کنار بی‌یـِلِن تا مجبور نَوائِن هر دور عبور-مرور وسّه وشون ره باج هادِن. بعضی هم گانّه ظاهراً بیزانس روس‌ها ره تشویق هاکرده که خزرون ره حمله هاکِنِن. خزرها تا رومانوس اول ِحکومِت گادِر شرقی روم جه متحد بینه. ولی وه شه حکومِت گادِر، یهودون ره اذیت کارده. سچچتر ِاسناد اینتی سِراق دِنّه که جوزف، که وه ره یوسف بن آآرون هم گاتِنه و خزرون ِشاه بی‌یه، خاسته بیزانس جه انتقام بَییره و همینسه خزری مسیحیون ره اذیت هاکرده. این اختلافات باعث بیّه رومانس الگ نووگورود (یا هِلگو) ره تحریک هاکنه که خزرون جه جنگ دَکفه.
اتا نظریه دیگه گانه که وقتی تصمیم بَییتنه خزرون ره حمله هاکِنِن که وشون بخاستنه سال ۹۴۳ ولگایِ مسیر ره دَوِندِن. خزرون ِنومه‌ها دله، که میون سال‌های ۹۵۰ تا ۹۶۰ شِنه، یوسف بن آآرون گانه که چـِتی مسلمون‌ها جه دفاع کانده و اگه دَنی‌بائه چـِتی روس‌ها تمومِ عربی کشورون ره تا بغداد رِقِد دِنّه، شونّه. پیش از روس‌ها وقتی سال ۹۱۲ مسلمون‌ها جه جنگ دَکِتنه، خزرون مسلمون‌ها پـِشتی ره هاکردنه و وشون ِجمع دله دَیینه که ممکن هسته این مسئله هم اختلافات ره بوجود بیارد بائه.
سویاتوسلاو ِحملات باعث بیّه خزرون ِرفاه و استقلال دوره تموم بیّه. این امپراتوری ِنابود بیّن په، روس‌ها تموم شمال تا جنوب ِتجاری مسیرون سَر کنترل پیدا هاکردنه و سیو دریا جه راه داشتنه؛ همین راهون تا اون گادِر باعث بینه که خزرون اَنده قوی و ثروتمند بائِن. این جنگ‌ها همینجور باعث بیّه اِت‌دَقِستی روس‌ها جمعیت خله بَواشه و اسلاوی فرهنگ منطقه دله رشد هاکنه.
بعدی حملات
سال ۱۰۳۰، روس‌ها شروان منطقه ره حمله هاکردنه و گنجه‌یِ حاکم ات‌خله پول وشون ره هدائه که بیلقان ِشورشیون ره ونه وسّه سرکوب هاکنن. بعد از این، روس‌ها وردگردستنه شه وطن و اونتی که روسی منابع بائوتنه، یک سال بعدته ماه نوامبر ۱۰۳۱ وردگردستنه که باکو دله شکست بخاردنه و اخراج بَینه. سال ۱۰۳۲ روس‌ها شروان ره حمله هاکردنه که الانان و سریرها وشون جه متحد بَینه. محلی مسلمون‌ها سال ۱۰۳۳ روس‌ها ره شکست هدانه. مَیِّن نی‌یه که روس‌ها این جنگ وسّه کنجه متحد بینه. املیان پریتساک اثبات کانده که وشون اتا پایگاه نزدیکی ترک روخنه جه بمو بینه و وشون ِاصلی مکان تموترکان بی‌یه. پریتساک هم گانه که روس‌ها مازرونِ دریایِ سواحل جه بمو بینه و ات‌که بگذشته، اغوزها ره کومِک هاکردنه که خوارزم جه جنگ دَکفِن.
اتا سوت (= حماسه)، اینگوار دوردست گشا نوم، وجود دارنه که وایکینگ‌های آخرین دریایی لشکرکشی به مازرون دریا خـَوری ونه بائه که سال ۱۰۴۱ اتفاق دکته و اینسه بی‌یه که گرجستون و بیزانس ِجنگ دله کایری هاکنن و احتمالاً ساسیرتی جنگ دله دوائِن. این سوت دله اینگوار سوئد جه شه سفر ره شروع کانده و شونه ولگایِ جنوبی سرزمین‌ها و شرقیون (سرکلند) دله. حدود بیست و شیش‌تا رونی کالوم اینگوار وسّه وجود دانه که ۲۳تاشون مئلارن دریاچه وَر و اوپلاند منطقه دله درنه. این سفرون ِاَرمون این بی‌یه که وایکینگ‌ها شه قدیمی راه ره دِباره رعف هاکنن. اتا کالوم تن عکسی دره که ایگنوار ِبرار ره سِراق دِنه که بورده مسلمون‌ها ولایت که طلا جمع هاکنه ولی بمرده. این داستان په، وایکینگ‌ها دیگه بالتیک دریا تا مازرون دریا جه سفری نکاردنه.
خاقانی گانه که شروان ره سال ۱۱۷۳ یا ۱۱۷۴ میلادی حمله بیّه؛ وه اشغالگرون ره روس‌ها و خزرها، روس‌ها و الان‌ها و روس‌ها و سریرها نوم وَرنه. پیتر گلدین استدلال کانده که روس‌هایی که وه گانه، ولگای دریایی دزدون بینه که ۷۳تا کشتی جه شروان ره حمله هاکردنه. ولادیمیر مینورسکی گاته که این حمله ره دربندِ حاکم، «بک-بارز بن مظفر»، انجام هدائه. مینورسکی هم گانه «بک-بارز بن مظفر کیفی روس‌ها جه ارتباطی نداشته. احتمالا وه گروه‌های بدون نیزه (نام محلی: бродники؛ تلفظ: برادنیکی) جه استفاده هاکرده که جنوبی بینه. به عنوان مثال کازاک‌ها جه.» شروانشاه اخستان اول گرجون ِشاه ره پناه بَوِرده، گیورگی سوم هم بیزانس ِبعدی امپراتور، آندرونیکوس اول، جه متحد بیّه و مهاجمون ره اینتی دور هاکردنه و شبارانِ قلعه ره بَییتنه. گرجی منابع این داستان دله خزرها ره حمله‌کر دونّه.
منابع
رج:مازرون دریا رج:روسیه تاریخ رج:آذربایجون تاریخ رج:مازرون تاریخ رج:گیلان تاریخ رج:وایکینگ‌ها دوره رج:اکراین تاریخ
مصطفی حاتمیان
مصطفی حاتمیان (دنیابمو ۱۷ مرداد ۱۳۶۳، بندرلنگه،هرمزگان) ایرانی خوننده و آهنگساز هسته.
پیوند به بیرون
حاتمیان, مصطفی
روژه مارتن دو گار
روژه مارتن دو گار اتا فرانسه‌ای نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه فرانسوی زوون جه رمان نوشته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
ورنام بالا
ورنام بالا اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِچار دونگه بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، گرماب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۴۰ نفر (۲۰خانوار) بی‌یه.
منابع
ورنام بالا
لاوندر
لاوندر ( اینگلیسی زوون جه : Lavender)، اتا جینس گیا هسه کا 47 جور ولدار گیا داینه و وه نهنائیشون فامیل (تیره) جه هسه. وه قدیم جه بومی گیا وه و اتا گت کزر آسیو ، افریخا و اروپا دله  سوز کارده. اینتا جینس نومدارترین جور ، اینگیلیسیج لاوندر هسه و
په‌نویس
رج:گیاهون
احمد خانی
منابع
رج:کوردستون شاعرون رج:ترکیه شاعرون
میشکا (۱۹۱۶فیلم)
میشکا (هلندیج جه : Vogelvrij) اتا اوی ونگ هلندی (صامت) درام فیلم هسته کا  ۱۹۱۶دله منتشر بویه. ونه کارگردون نوم مورتس بینگر بیه
رج:هلندی فیلمون
۲۰۲۰ تابستونی المپیک
{{شابلون:صندخ/المپیک }} توکیو ۲۰۲۰ المپیک (رسمی نوم: Games of the XXXII Olympiad) اتا تابستونی المپیک ِتورنمنت بی‌یه که سی و دومین کش جاپون دله برگزار بیّه. این مسابقات ۲۳ جولای تا ۸ اوت ۲۰۲۱ میلادی برگزار بیّه و ونه افتتاح ره امپراتور ناروهیتو اعلام هاکرده. این کَش، المپیک دله ۳۳ ورزش و ۵۰ رشته وجود داشته و ۱۱۶۵۶ نفر، ۲۰۶تا کشور جه، بمونه و مسابقه هدانه. آخرسری، آمریکا کشوری بی‌یه که ویشترین طلا ره بَیته.
توکیویِ المپیک کورونا همه‌گیر بیّن وسّه تأخیر بخرده و خله دیر برگزار بیّه. این مسابقاتِ سال ۲۰۲۱ برگزار بیّه ولی ونه نوم همونتی که وسّه بوشه، بمونسته.
منابع
توکیو، ۲۰۲۰
الوارس
الوارس، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، سرعین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، آب‌گرم ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۰۰۷ نفر (۱۹۹خانوار) بی‌یه.
منابع
الوارس
هرمز سوم
هرمز سوم ساسانیون هیودهمین شاهنشاه بی‌یه که ۴۵۷ تا ۴۵۹ میلادی، ایرانشهر سر حکومت کرده. وه ساسان خاندان جه بی‌یه و یزدگرد دوم ِریکا و جانشین بی‌یه. وه شه مار (ملکه دینگ) ِهمراهی حکومت کرده. دِ سال بگذشته په، ونه خوردته برار ره اشراف همراهی هاکردنه که ونه جا ره بیره.
منابع
رج:ساسانیون شاهون
ویپلش
شلاق یا ویپلش (انگلیسی جه: Whiplash) اتا آمریکایی درام و سال ۲۰۱۴ محصول هسته که دیمین شزل وه ره بساته. مایلز تلر این فیلم دله اتا دانش‌آموز هسته که میوزیک سَره کار کانده و خانه شه استاد ره خِش‌حال هاکِنه. این فیلم با نظرات مثبت منتقدین روبه‌رو شد و به عنوان یکی از بهترین فیلم‌های سال ۲۰۱۴ میلادی شناخته می‌شود.
منابع
رج:۲۰۱۴ فیلمون
نازک علیا
نازک علیا غربی آذربایجان اوستان ره اتا شهر هسته که پلدشت شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۸۹ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۲٬۶۶۷ نفر جمیعت داشته.
تاتار علیا
تاتار علیا گلستون اوستان ره اتا شهر هسته که رامیان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۴٬۷۸۲ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:گلستون اوستان شهرون
جیم پیبلس
جیم پیبلس اتا کانادا-آمریکای فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۱۹ میلادی، اساره‌شناسی دله نو عقیده درهشنی‌یه وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:کانادا فیزیکدون رج:آمریکا فیزیکدون
اگوست رودن
آگوست رودن يا اُگوست رودَن (بزائه ۱۲ نوامبر ۱۸۴۰، پاریس - بمرده ۱۷ نوامبر ۱۹۱۷) اتا خلّاق ِموجستمه‌ساز بی‌یه که مُدِرن ِِموجستمه‌سازی ِپایه‌گذارون جه هم هسته. وه وچه که بی‌یه نقاشی دَکشی‌ین جه وه ره خله خِش اِمو، همینسه بورده هنر و طراحی مدرسه درس بخوندسته و ۱۷ سالگی گادِر دِتا جایزه بَوِردِه. ونه موجستمه‌ئون دله احساسات فی‌المثل اضطراب یا ترس ره بنشنه دَرک هاکردن. ونه موجستمه‌ئون ویشته مرمر یا برنز جه بینه و جای اینکه قدیمی موجستمه‌ئون واری اتا عادی آدِم ره سِراق هادن، ویشته کسانی ره نشون دائه که وشون آناتومی کج و کُعله بی‌یه و وشون ِاعضاء قایده نَینه.
مفتکّر ِمَردی
این موجستمه دله تغییر شکل خله ملایم هسته ولی اینجه هم موجستمهٔ ِدَست و لینگ گت‌ته از اونچی که ونه بائن، هستنه؛ این کار جه رودن خاسته اون بار روانی که این مردی دانّه ره مخاطبون ره سِراق هاده. همین‌جور ونه دَست هم ات‌تی سِس بَیی و بی‌حرکت ونه لینگ ِسَر کَته که ونه بی‌تحرکی و سرگردونی ره مَیِّن کانده.
کالهٔ آدِمون
شهر ِکالهٔ ِشهرداری رودن جه بخاستنه که اتا یادواره شیش نفر وسّه بسازه که سال ۱۳۴۷ میلادی شه جان ره خطر دینگونه و شه بوردنه انگلیس ِقشون دله تا در عَوِض وشون ِشهر انگلیسی‌های محاصره دَست ِپه جه خِلاص بواشه.
رودن این شیش نفر ره جای اونکه قهرمون واری دَکشه، ات‌جور دکشی‌یه که وشون‌ها لباس همه جرد بخارد و کثیفه و اتا مَرمونا رَسِن وشون ره بمردن سمت کَشِنه. وشون جای اینکه شجاعونه حرکت هاکنن، معلومه که ترس و پشیمونی و ترس دارنه.
ورگ (۱۹۵۵فیلم)
ورگ ((انگلیسیج جه:Wolf)) اتا جاپونی فیلم هسته کا درام هسته ونه  بنویشتکر و کرگردون کانتو شیندو هسته کا  ۱۹۵۵دله  منتشر بویه. ونه آکترون جه وونه ب نوبوکو اوتاوا و تانیه کیتابایاشی ره نوم بووردن.
رج:جاپونی فیلمون
فوجی‌یوشیدا، یاماناشی
بیرون بگردستن
رج:یاماناشی شهرون
وناجم
جمعیت
اینتا روستا، گرماب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۴۷ نفر (۱۰۱خانوار) بی‌یه.
منابع
وناجم
ستو، آیچی
ستو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآیچی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۳۲٬۳۱۱ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۱۱٫۶۱ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱٬۱۸۵ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۲۹-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:آیچی شهرون
قلعه کتی (بابل)
قلعه کتی (بابل) اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، فیروزجاه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت زیر سه خانوار بی‌یه.
منابع
قلعه کتی (بابل)
۵ نوامبر
5 نوامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 5 نوامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
5
مم و زین
مَم و زین اتا عاشقونه منظومه نوم هسته که وه ره احمد خانی، کوردی زوون جه بنویشته. مم و زین ره بتترین کوردی ِادبی قطعه دونّه. اینتا داستان سر جه اتا فیلم هم بساتنه که ونه نوم «مم و زین ِنسوم» هسته. این کتاب ره هژار سورانی جه وردگاردنی‌یه.
منبع
رج:کوردی ادبیات
پرل باک
پرل باک اتا آمریکایی نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه انگلیسی زوون جه رمان نوشته.
منابع
رج:امریکا نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
نالوس
نالوس غربی آذربایجان اوستان ره اتا شهر هسته که اشنویه شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۷۹ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۲٬۹۷۳ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:غربی آذربایجان اوستان شهرون رج:اشنویه شهرستان
نقده
نقده غربی آذربایجان اوستان ره اتا شهر هسته که نقده شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۳۰ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۸۱٬۵۹۸ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:غربی آذربایجان اوستان شهرون رج:نقده شهرستان
پیروز اول
پیروز اول ساسانیون هیژدهمین شاهنشاه بی‌یه که ۴۵۹ تا ۴۸۴ میلادی، ایرانشهر سر حکومت کرده. وه ساسان خاندان جه بی‌یه و شه برار، هرمز سوم ره اشرافِ پشتی جه کنار بزو تا قدرت جه برسه. اتی برار دیگه، ولاش، اَی بمو ونه جا ره بیته. پیروزِ وچون هم حکومت بیتن وسّه درگیری پیدا هاکردنه.
منابع
رج:ساسانیون شاهون
جلین
په‌نویس
رج:گلستون اوستان شهرون
فرانس امیل سیلانپا
فرانس امیل سیلانپا اتا فلاندی نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه فلاندی زوون جه رمان نوشته.
منابع
رج:فلاند نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
دوزین
دوزین گلستون اوستان ره اتا شهر هسته که مینودشت شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۴٬۹۷۱ نفر جمیعت داشته.
نلاس (سردشت)
نلاس غربی آذربایجان اوستان ره اتا شهر هسته که سردشت شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۷ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۸٬۵۰۳ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:غربی آذربایجان اوستان شهرون رج:سردشت شهرستان
زافیرو پولوس سره
زافیرو پولوس سره اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ پهلوی دوره جه رسنه. زافیرو پولوس سره مازرون استان و گلوگاه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش کلباد، دهستان کلباد شرقی، شمال غربی روستای لمراسک، مجموعه دخانیات تیرتاش هسته. این بنا ۱۷۸۰۷ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۵-۱۲-۱۴ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
په‌نویس
رج:گلوگاه تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
شهاب مظفری
شهاب مظفری (بزائه ۶۷ اردیبهشت ۱۰ ) ئه‌تا ایرونی خونشکر هسته. ونه اولین آهنگ وقتی بوردی (وقتی رفتی) نوم داشته گه سال ۸۷ منتشر بیّه. ۹ سال دنبالتر وه بِتنسته مجوز بَییره و خاش رسمی فعالیت ره شروع هاکنه. ونه اولین کنسرت بلیتون گه ۹۶ تیر ۱۴ به رهبری مهدی فردی برگزار بیّه، ۲۴ ساعته بروته بیّه. دلیل معروفیت او رپ فارس است که پله برای بی هنرمندان است.
سیتی
سیتس اتا جور میوه هسه کا شفتالیون خنواده جه هسه  امبا ونه میوئون کلک نداینه و همینتا سه گاگداری وه ره  اوی-کلک شفتالی دی گننه.
سنگدوین
سنگدوین گلستون اوستان ره اتا شهر هسته که علی‌آباد شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۴٬۲۰۳ نفر جمیعت داشته.
سیتی
ممبعئون
<references group="" responsive="0">
شهاب مظفری
بن‌مایه
رج:ایران خوننده‌ئون
سیتی
دیا(بریم-درگا) هماسیون
رج:میوه‌ئون
سنگدوین
په‌نویس
رج:گلستون اوستان شهرون
ورنام پایین
ورنام پائین اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِچار دونگه بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، گرماب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۸۹ نفر (۳۷خانوار) بی‌یه.
منابع
ورنام پائین
نوشین‌شهر
په‌نویس
رج:غربی آذربایجان اوستان شهرون رج:ارومیه شهرستان
۲۰۲۴ تابستونی المپیک
منابع
پاریس، ۲۰۲۴
ویلیام والاس
بمردن
وه اسکاتلندی اشراف طرف جه مورد خیانت واقع بیه و انگلیسیون وه ره بئیتنه و اعدام هاکاردنه.
فیلم
مل گیبسون سال ۱۹۹۵ دله اتا شجاع‌دل نوم فیلم بساته و ونه زندگی ره به تصویر بکشی‌یه. شجاع‌دل اونتا سال دله اوسکار جایزه ره بَورده.
نوح (فیلم)
نوح اتا حماسی-مذهبی فیلم هسته که دارن آرونوفسکی وه ره بساته و راسل کرو، جنیفر کانلی، داگلاس بوث، لوگن لرمان، اما واتسون، آنتونی هاپکینز و ری وینستون ونه دله رُل داشتنه. این فیلم ۲۸ مارس ۲۰۱۴ اکران بیّه. این فیلم که ونه داستان نوح ِنبی ِزندگی بی‌یه، خله خار نیّه و منتقدون وه ره خله بَکوبِستنه.
منابع
رج:تاریخی فیلمون
اوجور
اوجور، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، سرعین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
منابع
اوجور
عبدالرحیم کاراکوچ
عبدالرحیم کاراکوچ (بزائه ۱۹۳۲ اکینوزو دله – بمرده ۸ ژوئن ۲۰۱۲ آنکارا دله) اتا ترک روزنومه‌نویس، نویسنده و شاعر هسته.
بِریمْ بگردستن
رج:ترکیه شاعرون
صادق آباد
صادق آباد گلستون اوستان ره اتا شهر هسته که گالیکش شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۱٬۶۱۷ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:گلستون اوستان شهرون
پچیک سوز
پچیک سوز  اتا فیلم هسته کا ونه کارگردون و بنویشتکر غلامرضا رمضونی هسته و اینتا فیلم ره 1386 دله بستانه.
داستونی خلاصک
اکترون:
رفرنسون:
رج:فارسی فیلمون رج:ایرانی فیلمون
یوهانس ویلهلم ینسن
یوهانس ویلهلم ینسن اتا دانمارکی نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه دانمارکی زوون جه رمان نوشته.
ولاش ساسانی
ولاش یا بلاش ساسانیون اتا شاهنشاه بی‌یه که ۴۸۴ تا ۴۸۸ میلادی، ایرانشهر سر حکومت کرده. وه ساسان خاندان جه بی‌یه و زمونی که ونه برار، پیروز اول، جنگ دله بمرده، ونه جا ره بیته. پیروزِ دِتا ریکا شورش هاکردنه و ولاش اولی، زریه، ره بکوشته و دومی، قباد اول، وه ره مزراب دینگو و مجبور بیّه که هپتالیون جه کومِک بَیره که قباد ره شکست هاده ولی آخرسر قباد ونه جا ره بیته.
یوهانس ویلهلم ینسن
منابع
رج:دانمارک نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
ولاش ساسانی
منابع
رج:ساسانیون شاهون
۶ نوامبر
6 نوامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 6 نوامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
6
کش‌پی
کش‌پی اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، فیروزجاه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت زیر سه خانوار بی‌یه.
منابع
کش‌پی
راینر وایس
راینر وایس اتا آلمان-آمریکای فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۱۷ میلادی، جاذبه‌ای موج سر کار هکردن و آشکارساز لایگو ره بساتن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:آلمان فیزیکدون رج:آمریکا فیزیکدون
کمرپی
کمرپی اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِشرقی بندپی بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، فیروزجاه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت زیر سه خانوار بی‌یه.
منابع
کمرپی
فراغی
فراغی گلستون اوستان ره اتا شهر هسته که کلاله شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۵٬۷۷۷ نفر جمیعت داشته. این شهر نوم ره مختومقلی فراغی ایسم سر جه بیتنه که ترکمون‌هایِ گتِ شاعر بی‌یه.
په‌نویس
رج:گلستون اوستان شهرون
یولاگلدی
یولاگلدی غربی آذربایجان اوستان ره اتا شهر هسته که شوط شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۷ شمسی جه رسماً شهر بیّه و سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۳٬۹۳۵ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:غربی آذربایجان اوستان شهرون رج:شوط شهرستان
گابریلا میسترال
گابریلا میسترال اتا شیلی‌ای زنا و شاعر بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه ایسپانیولی زوون جه شعر گته.
منابع
رج:شیلی نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
هلی‌هومن
هلی‌هومن اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِچار دونگه بخش دله دره.
لمراسک حموم
لمراسک حموم اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره ـ پهلوی جه رسنه. لمراسک حموم مازرون استان و گلوگاه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش کلباد، دهستان کلباد شرقی، روستای لمراسک هسته. این بنا ۱۸۶۹۳ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۵-۱۲-۲۸ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.
هلی‌هومن
جمعیت
اینتا روستا، گرماب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۰۴ نفر (۴۲خانوار) بی‌یه.
لمراسک حموم
په‌نویس
رج:گلوگاه تاریخی جائون رج:ایران ملی آثار، مازرون دله رج:مازرون حموم‌ئون
هلی‌هومن
منابع
هلی‌هومن
فرمز جمبوری
فرمز جمبوری (تایوون جمبوری و یا فرمز دموکراتیک جمبوری ) اتا جمبوری بیه  تایوان اوتور(جزیره) دله   ۱۸۹۵ دله. اینتا جمبوری تایوون وائیلی(واگذاری ) تمن  چینگ زلیارت(دودمان) جه  به جاپون کیائی  و هجمه  و بهیتن ف اینتا  اتور (جزیره)  جاپونیون دس جا  دئیه. اینتا جمهوری  ۲۳ می ۱۸۹۵  دله شه دبین ره اعلام هاکرده و  ۲۱ اکتوبر دله  همونتا  سال دله سوت (نابود) بویه. اینتا جمبوری سوت بوین جاپون حمله پیشایی (بعد) و نیشتنگا(پایتخت) بهیتن ، تایتان کلا (شهر)، اینتا لزمی(کشفر) دس جا ، اتفاق دکته. گرچه گاگداری  اینتا  جمبوری ره  گننه کا آسیو اولین جمبوری بیه  امبا  حقیقت دله  آسیو اولین جمبوری ،اوزو جمبوری بیه  کا 1869 دله بیون بئی بیه.
رج:چین تاریخ
قباد اول
منابع
رج:ساسانیون شاهون
جان مایکل کوسترلیتز
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:بریتانیا فیزیکدون رج:آمریکا فیزیکدون
قرق (گرگان)
قرق یا قارِق گلستون اوستان ره اتا شهر هسته که گرگان شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۶٬۶۵۱ نفر جمیعت داشته. قرقِ جنگل گرگان-مشهدِ جاده وَردیمه قرار دارنه.
په‌نویس
رج:گلستون اوستان شهرون
صلاح
صلاح اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِچار دونگه بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، گرماب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۶۷ نفر (۳۱خانوار) بی‌یه.
منابع
صلاح
هاندا، آیچی
هاندا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِآیچی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۱۷٬۹۲۷ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۴۷٫۲۴ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲٬۴۹۶ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۳۷-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:آیچی شهرون
۷ نوامبر
7 نوامبر روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه 0اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، 0اُمین روز إستِنه. 7 نوامبر جه، تا خانه سال سَر بوو، 0 روز کار دارنه.
بریم بگردستن
7
امیزینگ اسپایدرمن ۲
امیزینگ اسپایدرمن ۲ که ونه معنی بَتـّومونا وانه؛ اتا فیلم هسته که مارول ِکومیکون سَره و مارک وب کارگردانی جه بساته بیّه.
داستان
پیتر پارکر اتا برقی غول و اتا شه رفخون جه جنگنه و آخرسر ونه نومزه یَنّه ولی وه ناامید نوانه و اَی جنگنه.
هرمان هسه
منابع
رج:سوئیس نویسندگون رج:آلمان نویسندگون رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
تسورو، یاماناشی
تسورو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِیاماناشی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۳۴٬۴۳۹ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۶۱٫۵۸ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲۱۳ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۴-۰۴-۲۹ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:یاماناشی شهرون
بیله‌درق
بیله‌درق، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، سرعین ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.
جمعیت
اینتا روستا، آب‌گرم ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۴۹۲ نفر (۱۰۵خانوار) بی‌یه.
منابع
بیله‌درق
مازرون او ره سمنون بوردن
مازرون او ره سمنان بَوِردن طرح اتا طرح هسته که اغه اجرا بوۈئه مازرون دریو او ره ورننه سمنان. اینتا طرح ره احمدی‌نژاد دولت دله ابلین بار وسه بائیتنه.
آینده
نیروی وزیر بائیته اینتا طرح ره بررسی هاکاردنه و مشکلی ندارنه و اجرا وونه.
کرند
کرند گلستون اوستان ره اتا شهر هسته که گنبد کاووس شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۵,۶۱۶ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:گلستون اوستان شهرون
جبل طارق
جَبَل طارِق یا جبل الطارق اتا کوهستونی مَله نوم هسته که ایبری دله دَره و ایسپانیایِ جنوب کـَته. این پچوک ِمنطقه بریتانیایِ کولونی هسته. جبل طارق ِساحل ره جبل طارق تنگه گانّه، این تنگه مدیترانه دریا ره وصل کانده اطلس اوقیانوس جه. این تنگه‌یِ اون وَر دَس هم مراکش ِکشور دَره.
منابع
رج:اروپا کشورون رج:بریتانیا رج:انگلیسی‌زوون کشورون رج:بریتانیا مستعمرات رج:ایسپانیا مستعمرات رج:ایبری
جاماسپ
جاماسپ ساسانیون بیست و یکمین شاهنشاه بی‌یه که ۴۹۶ تا ۴۹۸ میلادی، ایرانشهر سر حکومت کرده. وه ساسان خاندان جه بی‌یه و قباد اول ِحکومت گدر، شه برار ره شورش هاکرده و ات‌گال وه ره مملکت جه فراری هدا بی‌یه ولی قباد اَی وردگرسته و جاماسپ ره شکست هدا و وه ره تبعید برسنی‌یه. پادوسپانیون و گاوباریون شه تبار ره جاماسپ جه رسنینه.
منابع
رج:ساسانیون شاهون
بینجستون
بینجستون  ئه‌تا تکه زمین هسته گه ون دله دونه کارنّـــــــه.
دانکن هالدین
دانکن هالدین اتا بریتانیا-آمریکای فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۱۶ میلادی، تغییر حالتون توپولوژیکی و حالتون توپولوژیکی ماده ره کشف هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.
بینجستون
بن مایه
رج:کشاورزی
دانکن هالدین
منابع
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون رج:بریتانیا فیزیکدون رج:آمریکا فیزیکدون
نمورو، هوکایدو
نمورو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهوکایدو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۳۰٬۸۸۲ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۵۱۲٫۶۳ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۶۰٫۲ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۷-۰۸-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
بیرون بگردستن
رج:هوکایدو شهرون
آندره ژید
آندره ژید اتا فرانسه‌ای نویسنده بی‌یه که نوبل ادبیات جایزه ره سال برنده بیّه. وه فرانسوی زوون جه رمان و مقاله نوشته.
منابع
رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
گلیداغ
گلیداغ گلستون اوستان ره اتا شهر هسته که مراوه‌تپه شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۲،۰۱۹ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:گلستون اوستان شهرون
خارخون رودبار
رودبار خارخون اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و ساری شهرستون ِچار دونگه بخش دله دره.
جمعیت
اینتا روستا، گرماب دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۱۰۹ نفر (۵۳خانوار) بی‌یه.
منابع
رودبار خارخون
مزرعه کتول
مزرعه کتول یا مزرعه ِشهر گلستون اوستان ره اتا شهر هسته که علی‌آباد شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۴٬۰۰۹ نفر جمیعت داشته.
په‌نویس
رج:گلستون اوستان شهرون
همچان حموم
همچان حموم اتا تاریخی بنا هسته که ونه تاریخ قاجاریون دوره جه رسنه. همچان حموم مازرون استان و گلوگاه شهرستان دله دره. ونه آدرس بخش مرکزی، دهستان توسکا چشمه، روستای همچان هسته. این بنا ۲۰۲۷۷ شماره جه ثبت بیّه و ۱۳۸۶-۰۸-۲۷ تاسا ایران ملی آثار دله قرار دارنه.